ghaemiyeh.com
فهرست نویسی پیش از انتشار کتابخانه ملی جمهوری اسلامی ایران
سرشناسه: درایتی، مصطفی، 1334-، گردآورنده
عنوان و نام پدیدآور: فهرستگان نسخه های خطی ایران (فنخا)/ به کوشش مصطفی درایتی.
مشخصات نشر: تهران: سازمان اسناد و کتابخانه ملی جمهوری اسلامی ایران، 1390-
مشخصات ظاهری: ج.22/50 *28/5 س م.
فروست: نسخه شناسی؛1
شابک: دوره: 9 -271 -466 -964-978 ج.31: 0 -302 -446 -964 -978
وضعیت فهرست نویسی: فاپا
مندرجات: ج. 31. مقابر - منشآت.
موضوع: نسخه های خطی -- ایران-- فهرستگان ها
شناسه افزوده:سازمان اسناد و کتابخانه ملی جمهوری اسلامی ایران
رده بندی کنگره: 1390 36د 9 الف/ 6620 z
رده بندی دیویی: 011/31
شماره کتابشناسی ملی: 2596708
ویراستاران دیجیتال: مریم محققیان، عاطفه سادات خداداد، فاطمه غلامی، عسل بی غم، نگین طاهری، شهرزاد سجادی، مرضیه محمدی سرپیری، سپیده توکلی، محدثه غریبی، مرضیه شفقی
بسم الله الرحمن الرحيم
سازمان اسناد و کتابخانه ملی جمهوری اسلامی ایران
فهرستگان نسخه های خطی ایران (فنخا)
جلد سی ویکم
مقابر - منشآت
به کوشش مصطفی درایتی
نسخه شناسی/1
فهرستگان نسخه های خطی ایران (فنخا)
مولف: مصطفی درایتی - Derayatimostafa@yahoo.com
ویراستار: دکتر مجتبی درایتی
چاپ اول: 1392
ناشر: سازمان اسناد و کتابخانه ملی جمهوری اسلامی ایران
شمارگان: 1000 نسخه
مدیریت فنی و کامپیوتر: مهندس امین رشیدی، مهندس محبوبه درایتی
آماده سازی اطلاعات: علی علیزاده یزدی، حسین متدین طوسی
تقی چیت ساز، عباسعلی علیزاده یزدی
تایپ و تصحیح: سمیرا عابد پور، هدی محمدی، سارا محمدی، زری شفیعی
طرح روی جلد: برگرفته از جلد نسخه خطی کلیات سعدی دوره صفوی
با شماره ثبت 19165 کتابخانه ملی
خوشنویسی روی جلد:مهدی فلاح
صفحه آرایی: مهندس محبوبه درایتی
ناظر چاپ: نصرت ا... امیر آبادی
چاپ و صحافی: قلم قم
نشانی: تهران بزرگراه شهید حقانی (غرب به شرق)، بعد از ایستگاه مترو، بلوار کتابخانه ملی بعد از ایستگاه مترو، بلوار کتابخانه ملی
تلفن فروشگاه: 81623301 - 81623315-88941946 - دورنگار: 88947496
وب گاه : www.nlai.ir پست الكترنيك انتشارات: Publication@nlai.ir
الفهرس الموحد
للمخطوطات الايرانية
ثلاثة الواحد
مقابر - منشآت
اعداد: مصطفی الدرايتي
آتشی: مجموعه آقای سید علی آتشی در یزد
آثار ملی: کتابخانه آثار ملی کاشان
آغاز: برابر: آغاز برابر نمونه کتاب
آغاز و انجام بر ابر: آغاز و انجام برابر نمونه کتاب
احتمالا غیر همانند: در مورد نسخه های فاقد مؤلف به کار رفته است که نام مشترک دارند و ما به احتمال آنها را متفاوت می دانیم
احتمالا همانند: در مورد نسخه های فاقد مؤلف به کار رفته که نام مشترک دارند ولی ما احتمال می دهیم برخی از آنها یک اثر است ولی مطمئن نیستیم.
احتمالا بعضا همانند: در مورد نسخه هایی به کار رفته که نام مؤلف آنها معلوم نیست ولی نام مشترک دارند و تعدادی نسخه به این نام معرفی شده است و برخی از آنها احتمال می رود یک کتاب باشند ولی مطمئن نیستیم
ادبیات: با نام شهر تهران: کتابخانه دانشکده ادبیات دانشگاه تهران؛ با نام شهر مشهد: کتابخانه دانشکده ادبیات دانشگاه فردوسی مشهد؛ با نام شهر اصفهان: دانشکده ادبیات دانشگاه اصفهان
اصغر زاده: مجموعه اصغر زاده
الفبائي: فهرست الفبائي نسخه های خطی کتابخانه آستان قدس رضوی.
الهيات: با نام شهر تهران: کتابخانه دانشکده الهيات دانشگاه تهران؛ با نام شهر مشهد: دانشکده الهيات دانشگاه فردوسی مشهد.
امام جمعه: کتابخانه امام جمعه زنجا:
امام صادق: مدرسه امام صادق چالوس و مدرسه امام صادق قزوین و کتابخانه مؤسسه امام صادق قم و کتابخانه حوزه علمیه امام صادق اردکان یزد. که هر کدام با قرینه نام شهر قبل از آن قابل تشخیص است.
امام عصر: کتابخانه مدرسه امام عصر شیراز
امام هادی: کتابخانه عمومی امام هادی در مشهد
امیر کبیر: کتابخانه امیر کبیر در باغشاه فین
اميرالمؤمنين: کتابخانه امیر المؤمنين بشرویه
انجام بر ابر: انجام برابر نمونه کتاب.
اندازه: اندازه صفحه.
اوراق عتیق: مجموعه ای به همین نام که به کوشش محمد حسین حکیم از طریق کتابخانه مجلس شورای اسلامی منتشر شده است.
اهدائی ف: فهرست نسخه های خطی اهدائی رهبری به آستان قدس رضوی، تالیف رضا استادی
اهدائی رهبر: مجموعه فهارس نسخه های خطی اهدائی رهبری به آستان قدس رضوی که چندین جلد آن منتشر شده است.
بی تا: بدون تاریخ کتابت.
بی کا: بدون کاتب.
پ: پشت
تا: تاریخ کتابت
جا:محل کتابت.
چهل ستون: مدرسه چهل ستون تهران
حجتیه: کتابخانه مدرسه حجتیه تله حججی: کتابخانه آیه الله حججی نجف آباد تله حقوق: دانشکده حقوق دانشگاه تهران
حوزه علمیه: حوزه علمیه آشتیان
خاتم الانبياء: کتابخانه مدرسه خاتم الانبياء (صدر) بابل
دائرة المعارف: کتابخانه مرکز دائره المعارف بزرگ سلامی
دار الحديث: کتابخانه مرکز دار الحديث در قم
دانشگاه: کتابخانه مرکزی دانشگاه تهران
د.ث: به معنای دفتر ثبت کتابخانه مجلس شورای اسلامی است.
دهگان: مجموعه ابراهیم دهگان اراک.
دیانی: کتابخانه شیخ محمد علی دیانی بیرجند
ذکاء، یحیی: مجموعه ذکاء یحیی
ر: رو
رایانه: رایانه کتابخانه ملی ایران و کتابخانه آستان قدس رضوی و در مواردی کتابخانه مسجد گوهرشاد. لازم به ذکر است که شماره بعد از آن در مورد کتابخانه ملی غیرقابل پیگیری است و منظور شماره صفحاتی است که متن پیاده شده فایل آن می باشد که در اختیار ماست و برای کنترل کار خود ما می باشد.
رضوی:کتابخانه مرکزی آستان قدس رضوی
روضاتی: مجموعه شخصی سید احمد روضاتی
سپهسالار: کتابخانه مدرسه عالی شهید مطهری (سپهسالار)
سریزدی: کتابخانه مسجد حظیره (سر یزدی)
سعید نفیسی: نسخه های خطی مرحوم سعید نفیسی
سم: سانتیمتر
سناف: فهرست نسخه های خطی کتابخانه مجلس سنا (که مجموعه آن به کتابخانه مجلس شورای اسلامی منتقل شده است.)
سلطنتی: کتابخانه کاخ گلستان (سلطنتی)
شاهچراغ: کتابخانه آستانه حضرت شاهچراغ شیراز
شیخ علی حیدر: مکتبه شیخ علی حیدر (مؤيد)، این مجموعه شخصی که ظاهرا هنگام جنگ کویت توسط صاحب آن از کویت به ایران منتقل شده بود ابتدا در قم نگهداری می شد و بعد دچار مشکلاتی شد و معلوم نبود در چه محلی نگهداری می شود. آخرین اطلاع این است که این مجموعه به شهر مشهد و به آستان قدس رضوی انتقال یافته است و ضمن مجموعه اهدائی رهبری نگهداری می شود.
ص: صفحه
صادقیه: کتابخانه مدرسه فتحعلی بیگ (صادقیه) دامغان
طبسی: کتابخانه طبسی حائری در قم
عبدالعظیم: آستان مقدس حضرت عبدالعظیم در شهر ری
عکسی: این تعبیر دردو جابه کار رفته است: یکی در کنار شماره برخی از نسخه ها که به معنای آن است که نسخه، عکسی است و باید برای یافتن نسخه در کتابخانه معرفی شده، به عکسی بودن توجه شود؛ و دوم در معرفی مأخذ است که منظور فهرست عکسی آن کتابخانه می باشد.
علامه طباطبائی: کتابخانه علامه طباطبائی شیراز که نام شیراز در قبل از آن آمده است.
علامه طباطبائی: مکتبه علامه طباطبائی قم که نام شهر قم در قبل از آن آمده است.
علوم پزشکی: کتابخانه دانشگاه علوم پزشکی تهران
عمومی ساری: کتابخانه عمومی ساری
عمومی: با کلمه قبل سمنان: کتابخانه عمومی سمنان
عمومی: با کلمه قبل مراغه: کتابخانه عمومی مراغه
غیر همانند: در مورد نسخه هایی که نام آنها یکی است ولی نسخه ها متفاوت است و به دلیل صرفه جویی و جلوگیری از تکرار، نام مکرر آنها حذف شده است.
ف: این رمز در مورد مأخذ به کار رفته است و هنگامی که برای یک کتابخانه فهرستی به نام همان کتابخانه به صورت مستقل منتشر شده باشد، نام مأخذ آن با رمز «ف:» به معنای فهرست، به کار رفته است و اگر نام مأخذ با نام کتابخانه متفاوت باشد، نام مأخذ ذکر شده است.
فاضل: کتابخانه آية الله فاضل خوانساری
فاضل قائینی: کتابخانه فاضل قائینی قم
فرهاد معتمد: مجموعه فرهاد معتمد
فرهنگ و هنر: کتابخانه فرهنگ و هنر مشهد
فرهنگ و ارشاد: کتابخانه فرهنگ و ارشاد اسلامی کاشان
فیاض: مجموعه دکتر علی اکبر فیاض تله فیضیه: کتابخانه مدرسه فیضیه قم
فیلمها: فهرست فیلم های کتابخانه مرکزی دانشگاه تهران
قاضی طباطبائی: مجموعه محمد علی قاضی طباطبائی تبریز
قمربنی هاشم: کتابخانه قمربنی هاشم دامغان
کا: کاتب
کاتب= مؤلف: نسخه به خط مؤلف است.
کاظمینی: کتابخانه میرزا محمد کاظمینی
گ: برگ.
گلپایگانی: کتابخانه عمومی حضرت آیه الله العظمي گلپایگانی
گوهرشاد: کتابخانه مسجد جامع گوهرشاد.
مجلس: کتابخانه، موزه و مرکز اسناد مجلس شورای اسلامی
محدث ارموی مخ: فهرست مجموعه نسخه های خطی محدث ارموی، مخطوط
محمد هلال: کتابخانه امامزاده محمد هلال آران کاشان، مخطوط.
مختصر ف: فهرست مختصر نسخه های خطی مجلس شورای اسلامی که در سال 1387 منتشر شده است.
مخ: به معنای مخطوط بودن فهرست می باشد.
مدارک فرهنگی: سازمان مدارک فرهنگی انقلاب
مدرسه غرب: کتابخانه مدرسه غرب همدان
مدرسی: کتابخانه سید محمد مدرسی در یزد
مرعشی: کتابخانه عمومی آية الله العظمي مرعشی نجفی
مرکز احیاء: مرکز احیاء میراث اسلامی، قم.
مرکز مطالعات: کتابخانه پژوهشگاه علوم و تحقیقات اسلامی قم
مروی: کتابخانه مدرسه مروی تهران
مسجد اعظم: کتابخانه مسجد اعظم قم
مطالعات فرهنگی: کتابخانه (پژوهشگاه) مؤسسه مطالعات و تحقیقات فرهنگی
معصومیه: آستان مقدسه حضرت معصومه علیها سلام
مفتاح: مجموعه محمد حسین مفتاح
ملک: کتابخانه ملک
ملی: با نام قبلی تهران: کتابخانه ملی ایران؛ با نام قبلی شیراز: کتابخانه ملی شیراز؛ با نام قبلی تبریز: کتابخانه ملی تبریز.
مهدوی: مجموعه دکتر اصغر مهدوی
موزه ملی: کتابخانه موزه ملی ایران (موزه ایران باستان)
مؤسسه آیه الله بروجردی: مؤسسه حضرت آية الله العظمي بروجردی.
مولوی عبد المجيد مولوی (قسمتی از این مجموعه به کتابخانه دانشکده الهيات دانشگاه فردسی مشهد منتقل شده است.)
مینوی: مجتبی مینوی
نجومی: مجموعه سید مرتضی نجومی
نسخه پژوهی: مجموعه ای با همین عنوان که چند شماره از آن از طرف کتابخانه مجلس شورای اسلامی و به کوشش ابوالفضل حافظیان منتشر شده است.
نشریه: نشریه کتابخانه مرکزی دانشگاه تهران
نک: این علامت به معنای «نگاه کنید» می باشد و در موارد ارجاع به کار رفته است. ارجاع دو گونه است: گاهی عنوان ارجاع داده شده کلا در جای دیگری که راهنمائی شده، ثبت شده است و گاهی قسمتی از عنوان ارجاعی در محل دیگری ثبت شده است که در واقع به معنای «نیز نگاه کنید» می باشد.
نواب: کتابخانه مدرسه نواب مشهد
نمازی: کتابخانه مدرسه نمازی خوی
نوربخش: کتابخانه نوربخش (خانقاه نعمت اللهي تهران)
وابسته به: این اصطلاح در جایی به کار رفته که کتاب معرفی شده به اثری دیگر وابسته است و بیشتر در مورد شرحها، حاشیه ها، تعلیقه ها، منتخب ها، مختصرها، گزیده ها، و ترجمه ها به کار رفته است و نام کامل اثر اصلی، همراه با نام مؤلف آن معرفی شده است و در صورت نیاز می توانید به اثر اصلی مراجعه کنید.
وزیری: کتابخانه وزیری یزد
همانند: این کلمه در جایی به کار رفته، که اثر معرفی شده فاقد نام مؤلف است و چند نسخه از آن در کشور وجود دارد و به معنای آن است که نسخه ها یک اثر است.
در آوانگاری عناوین کتاب ها چند نکته هست که باید یادآوری شود:
1- در آوانگاری فقط حروفی که تلفظ می شوند، ضبط می گردند. مثال: آداب الشريعه= ādāb-oš šarī‘a
2 - عنوان کتاب های فارسی با تلفظ فارسی و عنوان کتاب های عربی با تلفظ عربی آوانگاری شده اند.
مثال: آداب صوفیه= ādāb-e sūfīye
آداب الصوفيه= ādāb-uṣ ṣūfīya
3 - کلمات و ترکیباتی که از زبان های دیگر (از جمله عربی) به فارسی وارد گردیده، با تلفظ متداول در فارسی ضبط شده است.
مثال: اسطرلاب= ostorlāb
ابواب الجنان= abvāb-ol jenān
4- چون در آوانگاری مقصود فقط نشان دادن تلفظ کلمات است، حروف اول عناوین مانند دیگر حروف کوچک نوشته شده است.
5- برای آوانگاری کلماتی که بارها تکرار شده اند، از اختصار استفاده شده است.
tarjuma(t)/ tarjome
تصویر
الف - آوانگاری کلمات و ترکیبات فارسی:
تصویر
تصویر
ب - آوانگاری کلمات و ترکیبات عربی:
تصویر
تصویر
مقابر
maqāber va mašāhed va ansāb va konye -e a’emme -ye ma‘sūmīn 'alayhem -os -salām
رضوی قمی، محمد بن محمد باقر، 1100 - 1160 ؟ قمری
razavī qomī,mohammad ebn -e mohammad bāqer (1689 - 1747)
خوانسار؛ فاضل؛ شماره نسخه: 267/18
آغاز: مقادیر و مشاهد و انساب و کنی ائمه معصومین صلوات الله علیهم اجمعین کما في التهذيب مولانا امیر المؤمنين علی بن ابی طالب علیه الصلاة ...
بی کا، بی تا، جا: نجف اشرف؛ جلد: تیماج، اندازه: 20×9سم [ف:247-1]
maqāber -e hend
صحاف باشی، اسماعیل بن ابراهیم، ق13 قمری
sahhāfbāšī,esmāʻīl ebn -e ebrāhīm( - 19c)
اسماعیل پسر صحاف باشی، که از مترجمان دوره ناصری است، در این رساله مشهودات خود را در مورد ابنیه و مقابر هندی مفصل ذکر می کند. ضمنا عکس های زیادی که نشان دهنده آن مقابر است همراه نوشته خود می آورد.
آغاز: بسمه تبارك و تعالی سلاطین قدیم هندوستان را عادت بر این بود که مقابر خود را در زمان حیات بنا می کردند و چون در معماری ابنیه مذکوره کمال استادی و هنر بکار رفته
انجام: برقرار کردند که چنان شکستی از جانب طائفه سیك بما روی داد که در هیچ زمانی دیده نشده بود
چاپ: به کوشش عارف نوشاهی، معارف، 13 (1375): 68 -84
[الذريعه 375/21 ؛ فهرستواره منزوی 253/1]
تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 251
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق خوش، بی کا، تا: قرن 13، جا: تهران؛ حاوی 17 عکس فتوگراف و عکس ها روی مقوا الصاق شده؛ جلد: تیماج، 21گ، 11 سطر (17×9/5)، اندازه: 17/5 × 24/5سم [ف: 1 -251]
maqābis-ul anwār wa nafāyis-ul asrār fī aḥkām-in nabīyil muxtār wa ‘itrat-ih-il aṭhār
کاظمی، اسدالله بن اسماعیل، 1186 - 1237 ؟ قمری
kāzemī, asad -ol -lāh ebn -e esmāʻīl (1773 - 1822)
کتابی است تحقیقی و استدلالی از ابتدای طهارت تامبحث رضاع از کتاب نکاح. مؤلف در هر مسأله به ذکر اقوال فقهای مشهور و رد تأييد آنها پرداخته و نظر خود را ابراز داشته است. کتاب مشتمل بر چهار «مصباح» و هر مصباح حاوی کتب، فصول و ابواب می باشد و مصدر است به فواید رجالی و ترجمه علما: مصباح 1. العبادات، مشتمل بر کتاب الطهارة؛ 2. العقود، مشتمل بر کتاب البيع، کتاب الرهن، کتاب الصلح، کتاب الاجاره، کتاب الوديعه، کتاب الوقف، کتاب الوصية، کتاب النكاح.
آغاز: نحمدك یا من ابلج بمقابس انوار هدایته شرائع الاسلام و قواعد الاحكام و انهج بنفائس اسرار عنایته مسالك الافهام و مدارك الحلال و الحرام
چاپ: مشار عربی، ص883؛ تبریز، سنگ، بی ناشر، 1322ق، رحلی، 298ص؛ دارالسلطنه تبریز، 140 +252صص
[الذريعة 375/21 ؛ اعلام الشيعه 122: 2؛ اعیان الشيعه 135: 11؛ مكتبة
امیر المؤمنين 364/4]
آغاز: الحمدلله رب العالمين والصلاة علی محمد و آله الطاهرين. المصباح الثاني في العقود وفیه کتب کتاب البيع وفیه مطالب؛ انجام: مقباس ذهب اکثر الأصحاب وهو المشهور بین المتاخرين إلى أن المناط في الحولين علی المرتضع .. ویدل علیه ایضا رواية الفضل السابقة ومن المعلوم تاخر الارضاع
از المصباح الثاني في العقود تا پایان رضاع؛ خط: نسخ، بی کا، تان قرن 13؛ جلد: تیماج مذهب، 110گ، 35سطر، اندازه: 30×20سم [ف: 8 -4498]
آغاز: برابر؛ انجام: فانی اخاف علیك التخلف عن اصحابك فتضل و یا کلك السبع و ظاهره ترك الطلب في السعة و التيمم فیها بدونه ... فلیراجع إلى الكتاب ... و الى تعلیقاته علی الروضة البهية و بغية الطالب ...
از ابتدای مقدمه تا انتهای طهارت ترابیه؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ واقف: مرتضی امامی تلارمی، تیر 1341؛ جلد: تیماج مذهب، 172گ، 20 سطر، اندازه: 21×15سم [ف: 21 -1445]
آغاز: برابر؛ انجام: و احرق في جملة کتبه الكثيرة و ذلك من اعظم الكرامات و التأييدات.
خط: نسخ، کا: حسین بن کاظم بن صافی ضرعی، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام (تنها هجده برگ از رجال و ترجمه فقها است که حدودا سیزده برگ از آن ساقط است و هیچ یک از ابواب فقهی را ندارد)؛ جلد: تیماج مذهب، 18 گ، 20 سطر، اندازه: 21×15سم [ف: 21 -1446]
آغاز: برابر؛ انجام: و ایضا تدل هذه العبارات و غیرها علی ان الصبي اذا ارتضع في حولیه نشر الحرمة و یدل علیه ایضا رواية الفضل السابقة و من المعلوم تاخر الارضاع ...
از کتاب طهارت و بیع آغاز و تا پایان رضاع؛ خط: نسخ، کا: بنت احمد بلاغی عاملی، تا: حدود قرن 13؛ مصحح، با عبارت «بسم الله الرحمن الرحيم، بلغ الى هنا مقابلة، مع نسخة الاصل و کتب الاخبار التي نقل عنها المصنف قده، و کتب العلماء التي نقل منها بعض المطالب و بعض العبارات و صحح علما لوجه الاتم الأكمل بمنظر منی، و انا الراجي عفو الاله، علی اسدالله» مقابله و تصحیح شده، محشی؛ جلد: تیماج، 229، 30سطر (11/5 ×22)، اندازه: 20×5/ 30سم [ف: 37 -468]
تا خیارات است و ناقص، با عنوان «المصباح الثاني في العقود و فیه کتب الكتاب الأول في البيع»؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ 227گ، 19سطر (11×15/5)، اندازه: 23×18سم [ف: 16 -508]
آغاز: برابر؛ انجام: فانی اخاف علیك التخلف عن اصحابك فضل و یا کلك السبع و ظاهره ترك المطلب في السعة و التيمم فیها بدونه و منها هذا آخر کتاب الطهارة ... في معرفة المفروض و الواجب.
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ اهدایی: رهبری، مهر 1386؛ جلد: مقوا، 127گ، 21 سطر، اندازه: 20×31/5 سم [ اهدائی رهبر: 3 -707]
آغاز: برابر؛ انجام: و یدل علیه ایضا رواية الفصل السابقة و من المعلوم تأخر الإرضاع.
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ مصحح؛ جلد: تیماج، 178گ، 31سطر (12×20/5)، اندازه: 20×29سم [ف: 35 -453]
آغاز: برابر؛ انجام: و یدل علیه ایضا رواية الفضل السابقة و من المعلوم تأخر الإرضاع
از آغاز طهارت تا احکام رضاع از کتاب نکاح؛ خط: نسخ، کا: علی بن الحسين بن عبدالرزاق بن اسماعیل بن عباس بن حمزه بحرانی اصفهانی مشهور به کاتب حسینی، تا: دوشنبه 2 شوال 1251ق؛ جلد: تیماج، 192گ (3پ -194ر)، 30سطر، اندازه: 30×20سم [ف: 27 -187]
خط: نسخ، کا: حسین بن کاظم، تا: 7 صفر 1260ق؛ 25سطر ( 15/5×9/5) [تراثنا: س 6ش 3 -124]
آغاز: پس از خطبه: ... في العقود و فیه کتب ... و فیه مطالب ... في اقسامه ... و فیه مباحث ... في مهیته لاریب ان من المعاملات؛ انجام: و من المعلوم تاخر الارضاع
از اول ابواب معاملات، تا آخر مبحث رضاع؛ خط: نسخ، کا: محمد ابراهیم رضوی، تا: 15 ربیع الاول 1261ق، جا: مشهد رضوی مدرسه ملا محمد باقر؛ واقف: نصرت الملك میر علی مردان خان حسینی تیموری، 15 شعبان 1303؛ جلد: تیماج، 281گ، 21 و 22 سطر، اندازه: 21×15سم [ف: 5 -646]
آغاز: الحمدلله رب العالمين ... المصباح الثاني في العقود ومنه کتب کتاب البيع وفیه مطالب المطلب الأول في اقسامه وفیه مباحث المبحث الأول في ماهیته مقباس لاریب في أن من المعاملات انجام: ایضا رواية الفضيل السابقة ومن المعلوم تاخر الارتضاع والحمدلله اولا وآخرا وصلی الله علی محمد وآله الطاهرين
بیع تا رضاع؛ خط: نسخ، کان محمد، تا: محرم 1262ق؛ مصحح؛ جلد: تیماج، 237گ، 21 سطر، اندازه: 21×15سم [ف: 8 -4498]
آغاز: برابر؛ انجام: رواية الفصل السابقه و من المعلوم تأخر
الارضاع
خط: نسخ متوسط، کا: عبدالحسین بن محمد امین شراره عاملی فتونی، تا: 1262ق، جلد: تیماج، 431ص، 31سطر، اندازه: 27×17سم [ف: 4 -95]
آغاز: برابر
مصباح 1 و 2؛ خط: نسخ پخته، کا: آقا بابا شهمیرزادی، تا: سه شنبه 16 ربیع الاول 1264ق؛ جلد: تیماج عنابی، 386گ، 20سطر (15×9/5 )، اندازه: 21×14/5 سم [ف: 2 -240]
آغاز: برابر؛ انجام: هذا ما وجدنا من مقابس الأنوار في اسرار الائمة الاطهار ...
کامل؛ خط: نسخ، کا: محمد بن علی قزوینی الاصل، تا: 1271ق؛ واقف: حاج علی اکبر قزوینی، ذیحجه 1271 ق؛ جلد: تیماج مذهب، 25سطر[ف: 1 -319]
خط: نسخ، کا: محمد علی قزوینی، تا: 1274ق، 300گ، 25 سطر، اندازه: 36×23سم [ف: 3 -1]
آغاز: برابر؛ انجام: و یدل علیه ایضا رواية الفضل السابقة و من المعلوم تأخر الارضاع و صلی الله علی محمد و آله الطيبين الطاهرين.
خط: نسخ، کا: محمد بن علی قزوینی، تا: 1275ق؛ جلد: تیماج مذهب، 286گ (16 -301پ)، 25سطر (11×22)، اندازه: 20/5×33/5 سم [ف: 13 -17]
آغاز: بسمله، مقابس الانوار و نفایس الاسرار بعد ذکر الحمد و الثنا و الخطبة یقول: ثم انی ذکرت في اکثر مسائل من الحكم و الترجيح و الفتوى ما صار من قسطی علمه و وسعنی فهمه مما وضح لی السبيل اليه صح لدی التعويل علیه؛ انجام: فلیرجع اليه من حاول مزید التحقيق و وفور الاطلاع و الله المستعان في البدو و الختام و به الاعتصام.
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 14؛ نام مؤلف در فهرست نیامده (فهرست رایانه ای 975)؛ جلد: میشن، 31گ (1 -31پ)، 20 سطر، اندازه: 15/5 × 21/5سم [ف: 12 -10]
آغاز: برابر؛ انجام: و قد بیناهذا و ما قبله معضلا في کشف القناع فلیرجع اليه من حاول مزید التحقيق و وفور الاطلاع و الله المستعان في البدو و الختام و به الاعتصام
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ برابر است با ص 2 -30 دیباچه مقابس الانوار چاپ سنگی نسخ رحلی 1322؛ جلد: تیماج، 51گ (2پ- 52ر)، 15سطر (6×10/5)، اندازه: 10/5 × 15/5 سم [ف: 6 -2358]
آغاز: برابر
فقط بخش فواید رجالی کتاب آمده و کاتب در پایان آن را «تذكرة احوال العلماء و مؤلفاتهم» نامیده؛ خط: نستعلیق، بی کا بی تاب 64گ (1پ -64ر)، اندازه: 11×16/5 سم [ف: 4 -151]
آغاز: برابر؛ انجام: و يأكلك السبع و ظاهره ترك الطلب في السعة و التيمم فیها بدونه و منها.
خط: نسخ، بی کا، بی تا، تملک: رضا بن جواد بن أحمد بن لطفعلی؛ 125 گ، 21 سطر، اندازه: 20×31/5سم [مؤيد: 1 -101]
بی کا، بی تا[د.ث. مجلس]
آغاز: بسمله حمدله والصلوة ... المصباح الثاني في العقود وفیه کتب کتاب البيع وفیه مطالب المطلب الأول في الأمور العامة الاقسامه وفیه مباحث البحث الأول في ماهیته مقباس لاریب في أن من المعاملات ما شرع؛ انجام: المطلب الثاني في اقسام البيع وفیه مباحث الأول في بیع الحيوان
بیع؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ مصحح؛ جلد: تیماج مذهب، 95گ، 25 سطر، اندازه: 15×22 سم [ف: 8 -4498]
آغاز: برابر؛ انجام: نعم المولى ونعم النصير وهو علی کل شی قدیر وبالاجابة قدیر وقدر تبته علی اربعة مصابیح المصباح الأول في العبادات وما الحق بها وفیه کتب کتاب الطهارة
مقدمه را دارد؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ مصحح جلد: تیماج، 4گ، 20 سطر، اندازه: 21×15سم [ف مخ: 5 -2090]
آغاز: برابر
خط: نسخ، بی کا، بیتا؛ مصحح؛ جلد: تیماج مذهب، 214گ(1پ -214پ)، 31 سطر (23×13)، اندازه: 29/5 × 30/5 سم [رایانه ]
al -muqābila = šarh -u kalima -til hamd
رساله ای است مختصر در مقابله و فرق بین حمد و مدح و شکر و از کتاب روض الجنان شهید دوم و مطول و حواشی شرح مطالع نقل می کند و به نظر می رسد که شرح خطبه کتابی باشد. مؤلف آن مشخص نگردید ولی از امامیه است.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 11319/3
آغاز: الحمد لغة هو الثناء علی الجميل الاختياري علی جهة التعظيم فخرج بالجمیل، الثناء علی غیره؛ انجام: و الحمد لله علی نعمته التي منها تالیف هذه المقابلة
خط: نسخ، کا: ابو هاشم کازرونی، تا: محرم 1291ق، جا: بوشهر؛
4گ (17 -20)، 15 سطر، اندازه: 15×10 سم [ف: 28 -507]
مقابیس الاصول - محاکمات الأصول بین القوانين و الفصول
maqābīs -ul fiqh
گلپایگان کتابخانه حجة الاسلام گلپایگانی؛ شماره نسخه: 29/2
آغاز: الحمدلله رب العالمين ... کتاب النكاح و فیه مقاصد المقصد الأول في العقد و توابعه مقباس لا ینعقد النكاح مع الاسلام و القدرة علی الكلام؛ انجام: ان یقسمه الامام غیره و أما ثانية فلأن نصیبه مجهول، المطلب الثاني في اقسام البيع
بی کا، بی تا 118گ (318ر- 435پ)، 24 سطر، اندازه: 16×21/5 سم [ کتابخانه های گلپایگان: ف: -29]
maqātil -utěālibīyīn
ابوالفرج اصفهانی، علی بن حسین، 284 - 356 قمری
ab -ol -faraj -e esfahānī, alī ebn -e hoseyn (898 - 968)
تاریخ تأليف: جمادی الأول 313ق
در ذکر نام و نسب و شرح حال اجمالی فرزندان (احفاد) ابی طالب بن عبدالمطلب بن هاشم که کشته شده و یا در زندان و یا در حال تواری به سر برده تا وفات کرده اند از عصر رسول الله صلی الله علیه و آله تا هنگام تأليف این کتاب. ناگفته نماند که مقاتل الطالبين تنها یک مقتل نیست بلکه از کتب مهمه و مدارک گرانبهای علم انساب نیز به شمار می رود. (عبدالحسین حائری)
آغاز: أخبرنا السيد الشريف ابو عبدالله محمد بن علی بن عبدالرحمن الحسني قرائة علیه قال أخبرنا ابو اسحق ابراهیم بن احمد بن محمد الطبري و عبدالله بن الحسين بن محمد الفارسي قرائة علیهما قالا اخبرنا أبو الفرج علی بن الحسين بن محمد الأصفهاني قال بحمدالله و الثناء علیه یفتح کل کلام ...
انجام: یلبس خبره و یخفی امره و یدرس ذکره و نسئل الله العصمة و التوفيق و الطاعة لما اتیناه و ذکرناه من قول و عمل و هو حسبنا و نعم الوكيل
چاپ: مشار عربی، صص 883 -884؛ هند، بمبئی، 1311ق، سنگ، وزیری بزرگ، 256ص؛ ایران، تهران، دار الطباعه میرزا حبیب الله، 1307ق، سنگ، وزیری، 235 +1 ص
[الذريعة 376/21 ؛ مشارعربی/883]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ درشت، کا: عبدالله بن علی بن حسن علی ؟ حسینی نجفی، تا: 18 ربیع الثاني 986ق، به جهت سید ... حسینی نجفی؛ در حواشی برگ اول از کتاب ابوبکر خطیب در تاریخ مدينة العلم شرح حالی از ابوالفرج اصفهانی نقل شده؛ تملک: زین العابدين؛ مهر: «الواثق بالله الغني عبدالطاهر حسینی؟»؛ 459ص، 17 سطر، اندازه: 18×25/5سم [ف: 24/3 -111]
آغاز: بسمله، هذا کتاب مقاتل الطالبين و منهم وفاه من تولی هذه الاحوال الاعلى قدر؛ انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: ابوطالب تبریزی، تا: 1237ق؛ سرلوحه مذهب، مجدول؛ جلد: تیماج، 170گ، اندازه: 29×17سم [ف: 8 -27]
آغاز: منهم وفاه من تولی هذه الأحوال لا علی قدر مراتبهم في الفضل؛ انجام: برابر
خط: نسخ، کا: آقا بابا شهمیرزادی، تا: 1281ق؛ جلد: تیماج، 198، 21 سطر (10×18/5)، اندازه: 16/5 × 26/5سم [ف: 7 -401]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ متوسط، کا: سید کاظم طباطبائی، تا: 1283ق؛ جلد: تیماج، 173ص، 21 سطر، اندازه: 25×19سم [ف: 4 -320]
خط: نسخ، کا: تبریزی، عبدالله بن ابراهیم، تا پایان ربیع الثاني 1285ق، به دستور حاج میرزا محمد کاظم وکیل طباطبایی پسر میرزا عبدالوهاب مشهور به میرزا پاشای وکیل؛ جلد: تیماج، 171گ، 19 سطر (17/5×9)، اندازه: 18×27سم [ف: 10 -1605]
آغاز: بسمله، منهم وفاة من توتی هذه الأحوال علی قدر مراتبهم في الفضل و التقدم؛ انجام: برابر
ابتدای نسخه از زندگی جعفر بن ابی طالب که نخستین قتیل طالبیان عالم است شروع می شود و آخرین کشته این کتاب عبدالرحمن بن عیسی بن جعفر بن ابراهیم می باشد؛ خط: نسخ، بی کا، تا: 1286ق؛ جلد: میشن، 114گ، 29سطر (19×10/5 )، اندازه: 30×18سم [ف: 8 -205]
آغاز: منهم وفاة من توفی بهذه الأحوال لاعلی قدر مراتبهم في الفضل والتقدم ومقتصرون في ذکر اخیارهم علی من کان محمود الطريقة سدید المذاهبلامن کان بخلاف ذلك؛ انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: 15رجب 1292ق؛ افتادگی: آغاز؛ مصحح، محشی؛ مهر: «محمد جعفر بن سلطان العلماء 1211» (مربع)؛ جلد: تیماج، 209گ، 20 سطر، اندازه: 22×13سم [ف مخ: 5 -2090]
بی کا، بی تا؛ انتقالی از کتابخانه پهلوی - مجموعه نوازی؛ 94گ، اندازه: 21/2 × 33/7سم [رایانه]
maqādīr (r. -un fî)
سلطان العلماء، حسین بن محمد، 1001 - 1064 قمری
soltān -ol -olamā’, hoseyn ebn -e mohammad (1593 - 1654)
مقدمات رساله ای است در اوزان و مقادیر و تفسیر درهم و دینار صاع و رطل که دارای چند «مقصد» است.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 5892/2
آغاز: موجود: ان الدنانير لم یتغیر عما کانت علیه عهد رسول الله صلی الله علیه و آله و ذلك لأن الأصل عدم التغير ما لم یثبت خلافه؛ انجام: المقصد الثاني التحديد علی خبر سماعه فنقول ان قلنا ان الرطل و خمسة و سبعون مثاقیل یساوی ماية و اربعة و ستین مناشاهیا و نصف ثمن من و آن قلنا انه تسعون ینقص.
نسخه دیباچه ندارد و تا اوایل مقصد دوم است؛ کا: نجم الدين بن عبداللطیف نوری، تا: 1214ق؛ جلد: تیماج، 9 ص (78 -86)، 18- 20 سطر، اندازه: 21×15سم [ف: 17 -286]
maqādīr (r.)
آل عصفور بحرانی، احمد بن ابراهیم، 1084 - 1131 قمری
āl-e ‘osfūr-e bahrānī, ahmad ebn-e ebrāhīm (1674-1719)
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 29824
آغاز: بسمله المسئله الاولى قدنقل الخاصة و الغامه أن الدراهم اختلفت اوزانها اختلافا کثیرا و انه؛ انجام: اظهر من الفزيب من الضاع بالمعنی المشهور و الله العالم ولیکن هذا آخر ما اردنا ایراده.
خط: نسخ، کا: محمد حسین جامعی، تا: 1118ق [رایانه]
مقادیر الاوزان - اوزان و مقادیر
maqādīr -ul awzān fi daqā'iq -i ‘ilm -il mīzān
قمری، محمد، ق 5 قمری
qomrī, mohammad( - 11c)
در مرتبه ها و مقدارها و اوزان در اکسیر.
تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 3188/1
آغاز: بسمله، الحمدلله الذي خلق العالم علی مقادیر الحكمة و فضلنا علی البهائم ... اما بعد، فان هذه الرسالة في دقائق علم الميزان مرتبة علی المراتب و المقادير و الاوزان؛ انجام: أن یکون خمسة جزء من التراكيب و هو ستة و ثلاثون درهما ذهبا کامل العيار و کذا قال الامام
خط: نستعلیق، کا: محمد علی طهرانی ذهبی، تا: قرن 14؛ 32گ (4پ -35ر)، 17 سطر، اندازه: 20/9×13/2 سم [ف: 6 -277]
maqādīr -ud dīyāt = urjūza -un fi -d dīyāt
اعسم، محمد علی بن حسین، - 1233 ؟ قمری
a‘sam, mohammad ‘alī ebn -e hoseyn( - 1818)
12 بیت است در مقدار دیه ای که برای عامد در دیات وضع شده است.
قم: مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 2708/4
آغاز: خیر العامد في الديات ** بألف دینار أو ألف شاة
نسخه اصل: کتابخانه ای در نجف اشرف؛ خط: نسخ، کا: حسن بن شیخ علی حلی نجفی، تا: 20رجب 1334ق؛ 2 ص (35 -36) [عکسی ف: 7 -304]
المقادير الشرعية - الاوزان الشرعية
maqādīr -ul mīzān
جابر بن حیان، 120 - 198 ؟ قمری
jāber ebn -e hayyān (739 - 814)
آغاز: بسمله، الحمدلله الذي خلق العالم علی مقادیر حکمته ... فبعد فان هذه الرسالة في دقایق علم الميزان رتبته علی المراتب و المقادير الاوزان و سمیتها مقادیر الميزان؛ انجام: من الأوزان الميزان فافهم هذا و لاتغفل فانه من الأسرار
خط: نستعلیق، کا: اسماعیل، تا: 1273ق؛ جلد: میشن، 28گ (87ر -114پ)، 13 سطر، اندازه: 10/5 × 17/5 سم [ف: 9 -389]
آغاز: بسمله الحمدلله خالق الأنام و باری الاجسام ذی العظمة و الكبرياء؛ انجام: و اذ قد اتینا بما قد خمتناه في هذا الكتاب ... تم کتاب القادر بحمدالله و عونه
خط: نستعلیق، کان علی اکبر، بی تا [رایانه]
maqādīrīyya = meqdārīye
تویسرکانی، محمد نبی بن احمد، - 1320 ؟ قمری
toyserkānī, mohammad nabī ebn -e ahmad( - 1902)
تاریخ تأليف: رمضان 1284ق
تطبیق اوزان شرعی است با اوزان معمول در عصر مؤلف مانند من تبریز و جز آن، و بیان وزن کرو نصاب زكاة و مانند اینها.
آغاز: بدانکه مثقال و دینار شرعی هجده نخود است و مثقال صیرفی معمول صراف بیست و چهار نخود است.
انجام: و این فرمایش هم موافق این حساب و تحقیقی که شد درست نمی آید.
[فهرستواره منزوی 2745/4]
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 6039/2
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، بی تا، توسط مؤلف در حاشیه تصحیح و اضافه شده؛ 7 گ (24پ - 30پ)، اندازه: 10/5 ×17 سم [ف: 16 - 39]
maqāreʻ -on nosūs ‘alā mofāreq -il losūs
خوسفی قائنی، محمد حسن، ق14 قمری
xūsefi qā’enī,mohammad hasan( - 20c)
تاریخ تأليف: شب یک شنبه 20 جمادی الاول 1333ق
مسائل اعتقادی است درباره امام عصر عجل الله تعالی فرجه و در حقیقت ردی است بر فرقه بابیه، مشتمل بر یک «مقدمه» و سه مقاله: مقدمه: در بیان فضیلت علم و عالم؛ مقاله 1. اثبات امام ثانی عشر در ضمن اثبات ائمه اثنا عشر؛ 2. اثبات تولد و وجود حضرت مهدی؛ 3. ابطال دین میر علی محمد باب و اتباع او.
جلد اول کتاب؛ خط: نسخ، کاتب = مؤلف، تا: 1330ق؛ 304گ، 17 سطر، اندازه: 18/5× 24/5سم [ف: -53]
دنباله قبل و جلد دوم کتاب؛ خط: نسخ، کاتب = مؤلف، تا: سه شنبه 7 ربیع الثاني 1331ق؛ 286گ، 19 سطر، اندازه: 22×17/5 سم [ف: -53]
آغاز: حمد و سپاس بی حد و قیاس خداوندی را سزاست که واحد و یگانه و قدیم و ازلی و بی همتاست همه چیز غیر او حادث و مخلوق اوست
خط: نسخ، کاتب = مؤلف، بی تا؛ 329 گ، 35 سطر، اندازه: 22×35سم [ف: -10]
al -muqāraʻa = al -istixāra (r. -ul fi) = xiyarat -uțțayar
بحرانی، احمد بن سالم
bahrānī,ahmad ebn-e sālem
رساله کوتاهی است به نظم در طرق استخاره، مؤلف ابتدا دایره در وسط با شش دایره در اطراف رسم نموده و پس از آن احکام اشکال استخراج شده از آن را در ابیاتی به نظم بیان نموده است. این رساله را مؤلف کتاب «انیس المحاضر و جلیس المسافر» در کتابش درج نموده و مؤلف جنگ به نقل از آن در جنگ حاضر نقل نموده است.
آغاز: بعد الحمد والصلوة، فیقول منمق هذه الكلمات و الاحرف کثیر الزلات قلیل التأسف فرید عصره في الذنوب بلا ثان ... وقفت علی بعض الآثار المنقولة عن الأئمة الأطهار (علیهم السلام) في باب الاستخارات ... فاخترت منها الخيرة المروية عن ثامن الائمة الشهيرة بخيرة الطير انجام: سؤالك عن الشركة احذر لا تشارك لیس فیه خیر و اذا لم یکمل عدد المقارعة حیث انقطع عملی فلنرجع الى السؤال و یحمل العدد من هناك. تمت
چاپ: بمبئی، 1291ق، ضمن جلد نخست کشکول؛ به سالق 1343 ضمن مجمع الانوار
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: 1296ق؛ 6گ، 26 سطر، اندازه: 21×15سم [ف: 8 -4499]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: احمد بن حسن موسوی، تا: 1300ق؛ محشی؛ 10گ (1 -10)، 15 سطر، اندازه: 15×9سم [ف: 38 -711]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج، 7گ (101ر -107پ)، اندازه: 20/5×15سم [ف: 12 -345]
muqārināt-u ẓuhūr-il ḥujjat (‘aj)
بهاری همدانی، محمد باقر بن محمد جعفر، 1277 - 1333 قمری
bahārī hamadānī, mohammad bāqer ebn -e mohammad ja'far (1861 - 1915)
تاریخ تأليف: صفر 1332ق
رساله ای است مختصر در دفع برخی شبهات و رد برخی از احادیث ساختگی که درباره امام زمان گفته شده است. مؤلف، در مورد امام زمان چندین کتاب و رساله نگاشته است از جمله: العلائم لا هتداء الهوائم و ذیل آن، النور في الامام المستور و ذیل
آن، ابهی الدرر في تكلملة عقد الدرر، الوجيزة في غيبة الحجة، جواب منکر وجود صاحب الزمان و غیر آنها.
[الذريعة: 378/21]
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 12339/4
آغاز: الحمدلله رب العالمين ... و بعد بر کافه اهل ایمان مخفی نماند چند فرقه ای از اهل ضلال برای گمراه نمودن نادانها؛ انجام: و بر آنها لازم است که برساله اصول دین ما و امثال آن مراجعه نموده عقاید محکم نمایند
خط: شکسته نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: صفر 1332ق؛ 8گ ( 104 -97)، 15 -13 سطر (11×7)، اندازه: 16×11سم [ف: 31 -228]
muqārinat -ul kawākib fi -1 burūj
هرمس
hermes
گویا این قطعه بسیار مختصر که در اقتران کواکب و دلالات و احتراق هریک از آنها بحث می کند، از کتابی جدا شده باشد.
آغاز: ذکر مقارنة الكواكب في البروج. اذا اقترن المشتري والشمس والزهرة و عطارد والقمر في الحمل دل علی حسن حال الناس في جمیع الآفاق
انجام: و هذا ما جری من الخبر في احتراق الكواكب الخمسة في کل برج و ما یتصل بکل واحد من الكواكب، و الله اعلم
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: نظام بن عبدالله بن محمد، تا: 836ق؛ جلد: تیماج، 10گ (78پ -87ر)، اندازه: 18×9سم [ف: 22 -65]
آغاز و انجام: برابر
خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ احتمالا از روی نسخه شماره 8477 استنساخ گردیده؛ 5گ (132 -136)، 17سطر، اندازه: 15/5×9/5 سم [ف: 38 -380]
خط: نسخ، کا: سکاسی اصفهانی، رجب علی بن عبدالعلی، تا: جمعه 11 ذیحجه 1112ق [ف: 3 -60]
آغاز: بسمله، هذه رسالة من الهرمس المثلث في ذکر مقارنة الكواكب في البروج الاثني عشر و بیان احکامها، انه قال اذا اقترن المشتري و الشمس؛ انجام: فهذا ما قالوا في طوالع السنين في کل برج من هذه البروج، وصلی الله علی محمد و آله
خط شکسته نستعلیق، کا: محمد باقر بن محمد حسین بن بدیع الزمان منجم اصفهانی، تا: 1248ق، جا: اصفهان؛ جلد: میشن، 27گ (14پ -40ر)، 16 سطر، اندازه: 21/6×14سم [ف: 6 -326]
moqārena -ye kavākeb dar taslīs va tarbī' va tasdīs
با نقل مطالبی از شرح اسطرلاب قوشجی و خلاصة الحساب فاضل یزدی و میرغیاث الدين منصور دشتکی و فصیح و ابوریحان بیرونی و از تحریر اقلیدوس.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 89/4
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ جلد: مقوایی، 25ص (28 -52)، 18 سطر (22×12)، اندازه: 24×16سم [سنا: في: 1 -48]
moqārena va taslīs
مؤلف این رساله، که ظاهراً معاصر نادر شاه و کریمخان زند بوده و علاوه بر این رساله کتابی در علم تاریخ به نام خلاصه علم تواریخ نگاشته است. در این رساله از مقارنات ستارگان و تثلیث آنها سخن می گوید و شواهدی را که در طول زندگی در این زمینه دیده و حاکی از انطباق بر مقارنات است در آن گرد آورده است.
تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 891/5
آغاز: و مقارنه کواکب با زحل چنین است که قران مشتری را با زحل قران علویین خوانند؛ انجام: ولیك قصد تزویج بنای نو نهادن نیست نیک.
خط: نستعلیق، بی کا، تا: محتملا قرن 12؛ کاغذ: دولت آبادی، جلد: تیماج، 12ص (241 -252)، 26سطر (16×9/5)، اندازه: 15/5×20/5سم [ف: 2 -427)
maqāșat -ul munkir law halaf
خواجوئی، محمد اسماعیل بن حسین، - 1173 قمری
xājū’ī, mohammad esmāʻīl ebn -e hoseyn( - 1760)
اگر منکری بر وجهی شرعی قسم بخورد، دعوی مدعی ساقط و در دنیا قصاص از منکر نمی شود. این فتوای بسیاری از دانشمندان علم فقه است. ولی مؤلف در رساله حاضر این فتوا را صحیح نمی داند و بر رأي خود در چهار فصل استدلال می کند.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 1986/2
آغاز: الحمدلله الذي هدانا طریق الصواب ... لما وجب علی کل مجتهد أن یظهر علمه و یعمل بما ادی اليه بذلوو جهده؛ انجام: و لعله من هذا القبيل أن سماع النبي صلی الله علیه و آله صوت عذاب
الميت في القبر دون غیره
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج، 36گ (22پ -57ر)، 15سطر، اندازه: 15×10 سم [ف: 5 -358]
al -maqāsed
مغربی، ابوسعید بن ابراهیم، ق4 قمری
maqrebī,abū -saʻīd ebn -e ebrāhīm( - 10c)
آغاز: الحمدلله رب العالمين و الصلوة علی ... المقصد الثلثون من کتاب المقاصد في ابدال الادويه مرتب علی حرف التهجي قال ابو سعید بن (کذا ...) ابراهیم المغربي المتطبب صاحب کنز الحكمة مما یجب أن یعلم ههنا أنه لما کانت الأدوية المفردة مختلفه القوي و الطبايع؛ انجام: بدلها سویق النبق او سویق الزعرور و الله اعلم بحقایق الامور.
تنها مقصد 30 آن کتاب استدر آبدال ادویه و ترتیب حروف الفبا؛ خط: نسخ، بی کا، تا: 987ق؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج، 18ص ( 61 -44)، 15 سطر، اندازه: 18×13سم [ف: 19 -80]
مقصد 30 ابدال الأدوية؛ خط: نستعلیق، کا: طبیب حموی، تا: چهارشنبه 4 ربیع الثاني 1007ق، جا: اصفهان [سنا: ف: 1 -191]
maqāsed
؟کاشانی، حبیب الله بن علی مدد، 1262 - 1340 قمری
kāšānī, habīb -ol -lāh ebn -e ‘alī madad (1846 - 1922)
مشتمل بر تاریخ و سرگذشت پیامبران و امامان است که در 114 «مقصد» به طور اجمال و کوتاه بیان شده که نخستین مقصد در بیان هدف آفرینش و آخرین آن در سیر و سلوك حضرت قائم عجل الله تعالی فرجه الشريف می باشد.
مشهد؛ گوهرشاد؛ شماره نسخه: 2386
آغاز: بسمله ... به نظر عبرت دیده گشوده جمیع از مور و تا ملخ بر یک قانون دیده می شود (روی نخستین کلمات مرکب ریخته و خوانا نیست)؛ انجام: در زمان رجعت حضرت رسول صلی الله علیه و آله و سایر امامان رجعت نموده مدت های مدیدی سلطنت خواهند کرد احوالات رجعت نوشته ام (کذا) آخر جلد اول بعون الملك الواحد القهار.
خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: قرن 14؛ 176گ، 22 سطر، اندازه: 20/5 ×24سم [ف: 5 -723]
maqāsed
لاهیجانی، محمد بن محمد علی، 1354 قمری
lāhījānī, mohammad ebn -e mohammad ‘alī( - 1935)
آغاز: بسمله، لایخفی علی من نظر في مطاوی کتابی هذا؛ انجام: و تاویله الانبيه صلی الله علیه و آله و اوصیائه
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 14 [رایانه]
آغاز: بسمله و به نستعین، المقصد الثالث في الأمامه؛ انجام: و صفه الله عز ذکره في کتابته
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 14[رایانه]
maqāsed -ol ahebbā
طبیب تهرانی، محمد هاشم بن محمد طاهر، ق 11 قمری
tabīb -e tehrānī,mohammad hāšem ebn -e mohammad taher( - 17c)
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 7249
آغاز: الحمد کل الحمدلله الذي خلق الانسان، انجام: چند قطره روغن بچکانند و السلام ... جمادی الثاني سنه 1282
خط: نسخ، کا: مهدی نجف آبادی، تا: 1282ق [الفبائي: -544]
مقاصد الاشارات - لطائف الاشارات
maqāşid -ul uṣūl
اشکوری، ابوالقاسم بن معصوم، 1325 قمری
eškavarī,ab -ol -qāsem ebn -e ma‘sūm( - 1907)
قواعد اصول فقه را با تفصیل بسیار و نقل گفته های دانشمندان این فن و ردو ایراد در آنها در چند «باب» هر کدام دارای چند «مقام»، نگاشته و در پایان جلد اول تصریح می نماید که از افادات استادش حاج میرزا حبیب الله رشتی می باشد. (سید احمد اشکوری)
آغاز: الصحيح یکون الشارع قد استعمل لفظ الصلوة الموضوع اللاتمام مسئلة في الاركان الصحيحة؛ انجام: المقدمة الرابعة في تأسيس الاصل بالنسبة الى القول بأن المشتق حقيقة ... تارة کما في قوله تع لا ینال عهد الظالمين علی حسب
ج1، از مبحث «مجاز و صحیح و اعم» و مبحث «امر» تا مبحث «مبادی مشتقات» است (طبق شماره صفحات از آغاز چهار صفحه
کسری دارد)؛ خط: نستعلیق تحریری، کاتب = مؤلف، تا: اوایل قرن 14؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ مؤلف (به احتمال قوی و با توجه به نوع خط و تطبیق مشخصات نسخه شناسی این نسخه با «جواهر العقول» وی - در همین کتابخانه به شماره 39013 و 39015/1): سید ابوالقاسم بن معصوم اشکوری گیلانی نجفی ( -1325ق)؛ تملک: محمد حسین کلباسی؛ اهدایی: رهبری، شهریور 1387؛ جلد: مقوا، 149 گ، 15 -17 سطر، اندازه: 14/5 × 19/5 سم [اهدائی رهبر: 11 -485]
آغاز: بسمله. الكلام في الاستصحاب و له معنیان لغوی و اصطلاحی اما المعنى اللغوي و هو اخذ الشيء مصاحبا کما یقال في العرف فلان استصحب الكتاب؛ انجام: و لا یلزم من ثبوت الحسن في شیء توجه التكليف علیه بسبب وجود الحسن في قبل (؟) و تمام الكلام يأتي غدا ان شاء الله
حاوی مبحث «استصحاب» تا پایان «حسن و قبح» است؛ خط: نستعلیق تحریری، کاتب = مؤلف، تا: اوایل قرن 14؛ با توجه به نوع خط و نسخه شناسی و سبك نگارش (خصوصا عبارت «يأتي غدا» در پایان هر بحث) احتمالا «مقاصد الاصول» ابوالقاسم اشکوری و یا حداقل ادامه نسخه 38017 است. مؤلف در این کتاب (ص 1 نسخه) از شیخ مرتضی انصاری نقل قول کرده که با توجه به عبارت «کما اختاره الشيخ قدس» بعد از وفات وی این کتاب را نوشته است؛ تملک: محمد حسین کلباسی؛ اهدایی: رهبری، شهریور 1387، جلد: مقوا، 231 گ، 13 -15 سطر، اندازه: 14/3 × 19/5 سم [اهدائی رهبر: 11 -486]
آغاز: بسمله. [افتادگی گوشه نسخه] الأصولين من الأدلة العقلية ... الاستصحاب و التخيير و اصالة الاشتغال ... هو العقل و ان الادلة العقلية ... وجه تسمية هذه الاصول؛ انجام: و لو کان بسبب بقائی و لکن هذا مردود بالنص و الاجماع ان لمرجحیته .. یحتاج الى دلیل حاوی برخی مباحث اصولی به این شرح: اصالة البرائة و الاشتغال و الاستصحاب و التخيير و ... (ص 1)؛ حجية خبر الواحد (ص 269)؛ القول في الاجتهاد و التقليد فنیخ مقصدان المقصد الأول في الاجتهاد و المقصد الثاني في التقليد (و هر مقصد در چند فصل: ص 279)؛ الكلاك في التعادل و التراجيح و متکلمات الأصوليين في هذا الباب (549). موجودی آن تا اواخر تعادل و تراجیح و تعارض است؛ خط: نستعلیق تحریری، کاتب = مؤلف، تا: اوایل قرن 14؛ افتادگی: انجام؛ در صورتی که این نسخه همان «مقاصد الاصول» اشکوری باشد این نسخه مجلد پایانی آن و یا حداقل ادامه نسخه 39017و 39018 است و تکرار عبارت «يأتي غدا» در پایان هر مبحث نیز مؤيد آن است؛ تملک: محمد حسین کلباسی؛ اهدایی: رهبری، شهریور 1387؛ جلد: مقوا، 404گ، 15 -14 سطر، اندازه: 14/3 × 19/5 سم [اهدائی رهبر: 11 -486]
آغاز: الحمدلله رب العالمين ... الباب الأول في الأمر و النهي، و هذا التعبير کما عن العلامة في النهاية اولی من التعبير بالاوامر و النواهي
خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: دوشنبه 4 محرم 1301ق؛ جلد: مقوایی، 399 گ، 21 سطر، اندازه: 18×23/5 سم [ف: 23 -23]
maqasid -ul atibba = maqasid -uttibb
طبیب، مسعود بن حسین، ق 10 قمری
tabīb,mas“ūd ebn -e hoseyn( - 16c)
کتابی است جامع در ادویه ای که برای امراض از سر تا قدم به کار آیند، با استفاده از کتاب های قانون و شرح آن و کنز الحكماء ابوسعید بن ابراهیم و شرح کلیات سامری، مشتمل بر سی و یک «مقصد»: 1. امراض الرأس؛ 2. في ان مراض العين؛ 3. امراض الأذن؛ 4. امراض الأنف؛ 5. امراض اللثه و الفم و الأسنان؛ 6. امراض الريه و الصدر؛ 8. امراض القلب؛ 9. امراض الثدي؛ 10. امراض المعدة و المريء؛ 11. امراض الكبد و الطحال؛ 12. امراض الامعاء؛ 13. أمراض الكلى؛ 14. امراض المثانه؛ 15. امراض المقعده؛ 16. امراض الأنثيين و القضيب؛ 17. امراض الرحم؛ 18. الأمراض الظاهره؛ 19. الأورام و البثور؛ 20. الامراض العارضه في سطح الجلد؛ 21. علل الاظفار؛ 22. الجراحات؛ 23. احوال الشعر؛ 24. الحميات؛ 25. السقطه و الضربه و الكسر و الخلع؛ 26. السموم و علامة شربها و علاجها الكلي؛ 27. الادوية المفردة؛ 28. المركبات؛ 29. المكائيل و الاوزن؛ 30. الابدال؛ 31. احراق و غسل بعض الأدوية.
[فهرس المخطوطات الطبية العربية 108؛ الطب الصيدليه ص 351؛ بروکلمان 1029 -2 ؛ ذکر ان للکتاب نسخة في رامبو؛ خزانة مفتی 145/5]
آغاز: و من البقولة و ما یشبهها الحسك و خصوصاً ماوه بالعسل المطبوخ حتی یقوم لعوقاً؛ انجام: و یترك ساعة حتی یربو قلیلا ثم یصب علیه الماء عنه و یعاد علیه الماء کذلك ثلاث مرات.
خط: نسخ، بی کا، تا: سلخ جمادی الاول 1006ق؛ افتادگی: آغاز؛ مصحح؛ نسخه حاضر در عطف کتاب کنز الحكماء نامیده شده که اشتباه است؛ جلد: تیماج مشکی، 222گ، 23 سطر، اندازه: 18/5×13 سم [ف: 1 -75]
آغاز: بسمله. الحمدلله الذي خلق الانسان و اعطاه العلوم و الحكم و الصلوة علی رسوله المصطفى الذي ابدع لأجله اللوح و القلم
خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، بی تا؛ مهر: «عبده ... الموسوي» (بیضوی)؛ 316گ، 23 سطر، اندازه: 12×19/5 سم [ف: 44 -135]
مقاصد الاعراب - تحفة الطلاب في نظم قواعد الاعراب
maqāsed -ol iʻrāb
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 17302 ض
بی کا، تا: 1256ق[د.ث. مجلس]
maqāsed -ol alhān = jāme' -ol alhān
مراغی، عبدالقادر بن غیبی، 754 - 838 قمری
marāqī, ‘abd -ol -qāder ebn -e qaybī (1354 - 1435)
اهدا به: مرادخان عثمانی (855-824ق)
تاریخ تأليف: جمعه 21 شوال 821ق
در یک «مقدمه» و دوازده «باب» و یک «خاتمه»؛ در آن شعرهای مازندرانی و همدانی و تبریزی و قزوینی است.
آغاز: بسمله، الحمدلله الذي زین الاصوات بطیب الألحان والنغماتو صیرها دائرة بین الشعب و المقامات ... اما بعد فان الأذهان المستقيمة و الطباع السلمية مايلة إلى الموسيقى ... بنابرین مقدمه بنده ... عبد القادر بن غنی الحافظ المراغي ... این مختصر را تالیف کردم در معرفت الحان ... و آن را مقاصد الالحان نام نهادم ... مرتب کردم بر مقدمه و دوازده باب و خاتمه
انجام: و درین مختصر برین قدر اکتفا کردیم.
[هنر و مردم 33/94 و 69/152 و 95/157 ؛ فهرست موسیقی نامه ها 137؛ نسخه های منزوی 3907]
نسخه اصل: نور عثمانی ش 3644؛ خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: شنبه 3 صفر818ق؛ واقف: سلطان ابوسعید عثمان خان بن مصطفی خان [فیلمها ف: 1 -261]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 9؛ مجدول؛ کاغذ: ترمه، جلد: پارچه، 150گ، 11سطر، اندازه: 19/3×12/5 سم [ف: 4 -773]
تهران، دانشگاه؛ شماره نسخه: 4963 -ف
نسخه اصل: همان نسخه بالا[فیلمها ف: 3 -118]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: دهه سوم شوال 837ق؛ کاغذ: ترمه، جلد: ساغری، 86گ (3پ -88ر)، اندازه: 26/9×17/3 سم [ف: 5 -203]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 10؛ ناقص است؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: تیماج، قطع: رقعی [نشریه: 13 -407]
نسخه اصل: نور عثمانی ش 3656؛ خط: نسخ، بی کا، تا: ذیحجه 903ق؛ 105گ، 18سطر [فیلمها ف: 1 -202]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ مجدول؛ تملک: نقیب حسین بن علی حسینی؛ از 1115 تا 1389 ق هفت نوبت داخل عرض شده است؛ واقف: نادر شاه افشار، 1145ق؛ کاغذ: سمرقندی، 77گ، 15 -16 سطر (16×10)، اندازه: 25/9×17/3 سم [ف: 8 -442]
آغاز: برابر؛ انجام: و چون طالبان این قدر را بدانند و بذهن وقاد [بسپارند] بعضی از بواقی توانند در یافتن انشاء الله تعالی و الله اعلم. خط: نستعلیق، کا: رشتی، علی بن اسماعیل، تا: 1291ق؛ از روی نسخه فخر الدين اسعد قمی مورخ 874، در پایان چند بندی است درباره موسیقی از فیثاغورس و علی (علیه السلام) هنگامی که به خواندن این علم پرداخته و ستایشی که از آن کرده است و از افلاطون و جز اینها؛ جلد: تیماج، 57گ، 28 سطر (18×8/5)، اندازه: 14×21/5سم [ف: 11 -2159]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق تحریری، کا: ملك خانم اوکتایی، تا: 27 ربیع الثاني 1360ق؛ از روی نسخه 5390 در کتابخانه نوشته شده؛ 72گ، 15 سطر (10×15)، اندازه: 18/5 × 32/7سم [ف: 8 -443]
نسخه اصل: نور عثمانی ش 3645؛ خط: نستعلیق خوش، بی کا، بی تا، پاکنویس شده؛ 345گ [فیلمها ف: 1 -261]
آغاز: بسمله. حمد بی غایت و شکر بی نهایت قادری را که انواع موجودات را بکمال ... اما بعد چنین گوید محرر این کتاب ... عبدالقادر بن عیسی (؟) (کذا) الحافظ المراغي؛ انجام: در حالت ختم کتاب فرزند عبدالرحمان گفت که این دو بیت را اگر چه مشهور است ...
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ کاغذ: ترمه ختائی، جلد: ساغری، 17سطر [ف: 9 -324]
maqāsed -ol owlīyā' fī mahāsen -el anbīyā' = qesas -e fāryābī
فاریابی، محمود بن احمد، - 607 قمری
fāryābī,mahmūd ebn -e ahmad( - 1211)
اهدا به: الب اقتلغ تنکان ملك ارسلان خاقان ابوالمظفر ابراهیم بن جلال الدين سلجوقی
در شرح حال و ذکر فضائل و محاسن ابنیاء از حضرت آدم علیه السلام تا خاتم الانبياء حضرت محمد رسول اکرم صلی الله علیه و آله و خلافت علی را هم دارد با خاتمه ای در نامهای خلفای عباسی. برخی عناوین ترتیب ایجاد عالم، قصه حضرت آدم صلواة الله
علیه، قصه مهتر ادریس علیه السلام، قصه مهتر نوح علیه السلام، قصه مهتر هود علیه السلام، قصه اصحاب الفيل، قصه مریم بنت عمران، قصه خاتم جمیع الأنبياء، قصه معراج حضرت محمد صلی الله علیه و اله و سلم ... الى آخر.
آغاز: هو الرشيد. بسمله - رب یسر و تمم بالخیر. سپاس و ستایش مر خداوندی را که یاقوت قوت ناطقه را در اطراف سان انسان ودیعت نهاده است ... املا کننده این کتاب محمود بن احمد بن الحسن الفاريابي آتم الله مرامه می گوید که نزدیك خردمندان و اصحاب دانش متابعه مآثر گذشتگان و تقبل نمودن آثار ایشان از لوازم روش عقید تست علی الخصوص باحوال انبیا و مجاری امور ایشان بدان وسائل که همگنان صبح معالی را از مطلع مشایعت رسل مطالعه کرده اند ... جماعتی از خلفای دوستان که هر یک ذکری سایر و فضلی وافر داشتند برغبتی صادق و حرضی غالب اشارت بمن کردند که ترتیب نسخه ای می باید کرد ... که مقبول جهان گردد و از مدح و تغییر و ذم و تحقیر مصون و محروم ماند بعون الله تعالی و حسن الطافه. قصه ترتیب ایجاد عالم ...
انجام: تحریر في التاريخ هجدهم ماه ذی الحج سنه 1111 چون اساس این کتاب که نیر سپهر براعت و در صدف بلاغتست بر اختصار نهاده شد و از بسط و تطویل بطائل نگاه داشتند ذکر از بعضی خلفاء عهد نامذکور می نماید اسامی ایشان بر تواتر و توالی گفت شد تا ارباب ابتلا را در اعداد و تقدم هر یک وقوفی و اطلاعی بحاصل آید ... ثقت بفیض فضل و مفضل بر اطلاق جلت عظمته آنست که خلاصه فصاحت و زبده بلاغت مقبول جهان رغایب گردد و از قدح و طعن مصون و محروس ماند.
[فهرستواره منزوی 450/1 و 658 و 1789/3]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 28 رجب 1009ق؛ مجدول؛ تملک: اعتضاد السلطنه در 1284؛ واقف: سپهسالار؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: تیماج مذهب، 210گ، 15 سطر (15×7/5)، اندازه: 21×13سم [ف: 5 -631]
آغاز و انجام: برابر
خط: شکسته نستعلیق، کا: عبدالرحمن موفق، تا: 1111ق؛ مجدول؛ اهدایی: محمد خان بهادر، شهریور 1343؛ کاغذ: بغدادی، جلد: تیماج، 342ص، 15 سطر، اندازه: 22×14سم [ف: 7 -701]
maqāșid -ut taḥqīqāt fī bayān -il ġawāmid wa -l muškilāt
رساله ای در تحقیق در باب تعدادی از آیات متشابهه که تفسیر آنها از ائمه (علیهم السلام) نقل شده است، سپس در آن تعدادی از احادیث مشکله شرح شده و پس از آن فوائد متفرقه آمده است، در یک «مقدمه»، پنج «مقصد» و یک «خاتمه»: المقدمة: في طريقة الولف و معنی التاويل؛ مقصد 1. الايات المتشابهة في الانبياء؛ 2. عصمة الأئمة فضلا عن الانبياء؛ 3. الايات المتفرقة من المتشابهات؛ 4. الاخبار المضلات؛ 5. تحقیق مطالب جليلة و فوائد انيقة؛ الخاتمة (در نسخه حاضر موجود نیست).
کرمانشاه؛ نجومی؛ شماره نسخه: 1 مجموعه بدون شماره
آغاز: الحمد لله الذي لا تدر که الشواهد ولا تحویه المشاهد ولا تراه النواظر ولا تحجبه السرائر الدال علی قدمه بحدوث خلقه
کا: محمد جواد بن محمد حسین کرمانشاهی، بی تا؛ افتادگی: آغاز و انجام [دلیل المخطوطات کاشف الغطاء: 1 -255]
al-maqāṣid-ul ḥasana fī bayān-i kaṯīr-in min-al aḥādīṯ-il muštahara ‘ala-l alsina
سخاوی، محمد بن عبدالرحمن، 831 - 902 قمری
saxāvī, mohammad ebn -e ‘abd -or -rahmān (1428 -1497)
چاپ: بیروت، دار الكتب العلمية، 1417ق؛ قاهره، محقق: عبدالله محمد الصديق وعبدالوهاب عبد اللطيف، مكتبة الخانجي، 1375ق.
[قرطای 2426 و 3025؛ الأوقاف العامة بغداد 307/1]
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 9448
خط: نسخ عربی، بی کا، تا: قرن 10 و 11؛ تملک: ابراهیم بن عیسی بن ابی سلمه، قاسم بن سنجق دار، سید فیض الله مدرس؛ کاغذ: بغدادی، جلد: تیماج، 369، 21سطر (14×10)، اندازه: 20×15سم [ف: 17 - 371]
al-maqāṣid-ul ḥamīdīya fī nuṣrat-is sādat-iṣṣūfīya
بسیوغزی، احمد، ق 14 قمری
basīoqzī,ahmad( - 20c)
اهداء به: سطان عبدالحمید عثمانی
تاریخ تأليف: آخر رجب 1312ق
رساله ای درباره طریقه صوفیه رفاعی و اوراد و اذکار و وجد و دف زدن و رقصیدن آنان در حال ذکر، و این که همه اینها صحیح و طبق دستورات دینی است، با تمجید فراوان از شیخ محمد افندی ابی الهدي، در سه «مقصد»: 1. الذكر و السماع؛ 2. نوبات الفقراء و کاساتهم و باقی آلاتهم؛ 3. ضربهم السلاح و
دخولهم النار و غیرها.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 2242
آغاز: الحمدلله الهادي إلى سواء الطريق المانع لصفوته من خلقه الهداية و التوفيق المرسل للرسل بالایات البينات؛ انجام: و صحبه الابرار کلما ذکره الذاكرون وغفل عن ذکره الغافلون.
خط: نسخ، بی کا، تا: غره رجب 1312ق؛ قبل از کتاب دو تقریض است از شیخ ابراهیم دمیاطی و شیخ محمد غزالی بلبیسی، و در پایان قصیده ای است در مدح کتاب از شیخ عبدالقادر قصاب؛ جلد: گالینگور مذهب، 30گ، 17سطر، اندازه: 18×12/5 سم [ف: 228 -6]
al -maqāsed -od dīnīya
تهران؛ ملی، شماره نسخه: 19185
بی کا، تا: 1224ق؛ انتقالی از کتابخانه پهلوی، مجموعه نوازی [رایانه]
al -maqāșid -us sanīyya fi -l aḥādīt -il ilāhīya
ابن بلبان، علی بن بلبان، 675 - 739 قمری
ebn -e balbān,ʻalī ebn -e balbān (1277 - 1339)
کتابی است مشتمل بر صد حدیث قدسی که مؤلف، آنها را از مشایخ خود در بغداد و دمشق و قاهره و اسکندریه شنیده است. همچنین در پایان حکایات و اشعاری متضمن بر موعظه ذکر کرده است. مؤلف، کتاب را بده جزء تجزئه نموده است.
آغاز: الحمدلله ذی الكلمة العلية، و العدة الوفيه .. و قد خرج العبد الفقير علی بلبان من مسموعاته ببغداد و دمشق و القاهرة و مصر و الاسكندريه هذه الماية حدیث الالهية ...
چاپ: مدينة المنوره، محقق: محیی الدين مستو ومحمد العيد الخطراوي، مكتبة التراث؛ دمشق، مؤسسة علوم القرآن، 608ص، 1403ق.
[بروکلمان، ذیل 80/2]
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 781عکسی
آغاز: برابر؛ انجام: و اذا عفوت فان فضلك و اسع - و اذا سطوت فان عبد مذنب. آخر الجزء العاشر من المقاصد السنية.
نسخه اصل: اسکوریال، ش 1690 (فهرست خطی عربی اسکوریال 210/3). تمام کتاب؛ خط: نسخ معرب، بی کا، تا: شنبه 29رمضان 730ق؛ مصحح، با نشانی بلاغ، در آخر اکثر اجزاء کتاب چند سماع و اجازه است به خط مؤلف که تاریخ کتابت آنها 683 و 684ق است، و این مستغرب به نظر می رسد، زیرا بنابر آنچه بروکلمان و دیگران ولادت مؤلف را در 675ق نوشته اند، مؤلف در آن تاریخ کودکی هفت ساله بوده، پس یا باید ولادت مؤلف قبل از 675ق باشد و یا اشتباهی دیگر رخ داده است؛ تملک: صلاح کتبی به تاریخ 745ق؛ 165گ، 19سطر [عکسی ف: 258-2]
al -maqāșid -us sanīyya li -ma'rifat -il ajsām -il ma‘danīya
مقریزی، احمد بن علی، 766؟ - 845 قمری
maqrīzī, ahmad ebn -e ‘alī (1365 - 1442)
تهران، دانشگاه؛ شماره نسخه: 2864/7
آغاز: بسمله وصلی الله علی سیدنا محمد ... الحمد لله رب العالمين ... و بعد فهذه مقالة و جيزة في ذکر المعادن؛ انجام: احسن الله تقضیها عنا بخیر
خط: نسخ عربی، کا: محمد بن احمد، تا: 6صفر 1042ق؛ جلد: تیماج مذهب، 8گ (129ر-136پ) [ف: 10 -1708]
maqāsed -os sālehīn
ملاباشی شیرازی، محمد باقر بن محمد، - 1240 قمری
mollā -bāšī šīrāzī,mohammad bāqer ebn -e mohammad( 1825)
اهدا به: فتح علی شاه قاجار (1212 -1250ق)
تاریخ تأليف: پیش از 1229ق
کتاب مشتمل بر اعمال ماه و سال و هفته و بعضی از زیارت ها و تعقیبات نمازها و اوراد و استخاره ها است. بنا به گفته الذريعه (381/21 ) قبل از سال 1229 تأليف شده است. دارای یک «مقدمه» و چهارده «مقصد» و «خاتمه» است: مقدمه مشتمل بر سه «قسم» است: 1) بیان مجملی از اصول دین که به فهم عوام قریب باشد، 2) بیان حصر عبادات، 3) فضیلت ذکر؛ مقصد 1. در چهار «مقاله»؛ مقصد 2. اعمال ایام هفته، در نه فصل؛ مقصد 3. نمازهای نافله، مشتمل بر دوازده فصل؛ مقصد 4. استخاره، شامل چهار فصل؛ ... مقصد 14. اعمال و ادعیه در پانزده فصل؛ خاتمه در احکام اموات، شامل شش فصل.
آغاز: بسمله - الحمدلله الذي وقف علی مقاصد عباده وجزا بکثیر نعمائه علی وفق معتقد انامه و هدانا طرق الوصول إلى رضوانه بملازمة الاذكار المرويه عن خاتم انبیاء
انجام: و بگویند لا اله الاالله محمد رسول الله علی ولی الله اللهم اجعلنا من شیعه ال محمد علیهم السلام، تمت الكتاب [مكتبة امیر المؤمنين 675/2]
آغاز: برابر انجام: سه مرتبه الله اکبر بگو پس تسبیح حضرت فاطمه علیها السلام سلام بخوان سپس سجده رو و صد مرتبه بگو
خط: نسخ، بی کا، تا: حدود قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ در حاشیه از سوی مؤلف تصحیح و با نشان «بلغ» و «بلغ قبالا» مقابله گردیده، دو برگ در آغاز نسخه مشتمل بر مقدمه کتاب دیگر مؤلف «زبدة الاذكار» با قلم خوردگی وجود دارد؛ جلد: مقوا، 445گ، 17 سطر (9/5× 15/5)، اندازه: 20×15سم [ف: 41 -469]
آغاز: ... در اعمال طلب رزق از آن جمله بعضی از آن در اعمال هفته مذکور شد و از آن جمله آن چه از پیغمبر روایت شده از ادای قرض؛ انجام: و نماز ظهر و عصر و یک رکعت آخر نماز شام و دو رکعت آخر نماز خفتن را آهسته باید خواند مگر نماز جمعه از مقصد نهم آغاز و تا مقصد چهاردهم به انجام رسیده؛ خط: نسخ، بی کا، تا: حدود اوایل قرن 13؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ مصحح، محشی تمام به خط مؤلف، با نشان «بلغ» مقابله گردیده؛ 203گ، 16 سطر (15×9)، اندازه: 20×15/5 سم [ف: 469-41]
آغاز: برابر؛ انجام: جدول سابق گذشت فصل سوم در بیان
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ جلد: تیماج [رایانه]
آغاز: برابر؛ انجام: صل علی محمد و ارنی الحق حقا
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: گالینگور [رایانه]
آغاز: برابر؛ انجام: اثنین و تسعین و مئتان بعد الاف
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: گالینگور [رایانه]
آغاز: برابر؛ انجام: ده بار در سر برداشتن از رکوع و ده
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام [رایانه]
آغاز: برابر؛ انجام: تمت الكتاب بعون الله الملك الوهاب حرره تراب اقدام المومنين ابن ابراهیم اسماعیل الحسيني في یوم الثلاثاء اربع وعشرین شهر شوال المكرم سنه 1236 من الهجرة النبويه
خط: نسخ متوسط، کا: اسمعیل بن ابراهیم حسینی، تا: شوال 1236ق؛ مجدول، با سرلوح، مذهب؛ مهر: «علی اکبر بن حسین الحسيني»؛ کاغذ: ترمه، جلد: چرم، 604ص، 25 سطر، اندازه: 17/8 ×27سم [ف: 1 -975]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: اسماعیل بن ابراهیم حسینی، تا: پنج شنبه 9 جمادی الاول 1256ق؛ مجدول، مصحح؛ تملک: فضل الله النوري؛ کاغذ ترمه، جلد: تیماج عنابی، 269گ، 27 سطر (21×11/5)، اندازه: 19×29/5سم [ف: 1 -574]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد علی بن محمد اسماعیل، تا: ربیع الاول 1274ق؛ مصحح؛ جلد: مقوایی، 283گ، 25 سطر، اندازه: 29×21سم [ف: 7 -249]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ زیبا، کان محمد علی بن محمد اسمعیل، تا: 1275ق؛ مصحح؛ جلد: مقوایی، 363گ، 22 سطر (207×11/5)، اندازه: 18×27/5سم [ف: 41 -484)
آغاز و انجام: برابر
نسخه اصل: کتابخانه شخصی خاندان مؤلف - شیراز؛ خط: نسخ، بی کا، تا: جمادی الاول 1292ق؛ مصحح؛ 374گ، 25سطر [عکسی ف: 1 -171]
maqasid -uttalibin fi usul -id din = al -maqasid fi ilm -il kalām = maqāșid -ul kalām = maqāșid -ul kalām wa ‘aqāyid -ul islām
تفتازانی، مسعود بن عمر، 722 - 792 ؟ قمری
taftāzānī, mas‘ūd ebn -e ‘omar (1323 - 1390)
تاریخ تأليف: 784ق؛ محل تأليف: سمرقند
مباحث علم کلام را بر اساس اعتقادات اهل سنت در شش «مقصد» ترتیب داده است: 1. المبادي؛ 2. العقليات، ولا یختص بواحد دون واحد؛ 3. العقليات، و تختص بالعرض؛ 4. العقليات، و تختص بالممکن و الجوهر؛ 5. العقليات، و تختص بالواجب؛ 6. السمعيات. این کتاب بسیار معروف است و دانشمندان شروح و حواشی زیادی بر آن نگاشته اند. مؤلف خود نیز شرحی جامع بر آن نگاشته است.
آغاز: بسمله. حمداً لمن یفوح نفحات الامكان بوجوب وجوده و یلوح علی صفحات الاكوان آثار کرمه وجوده
چاپ: آستانه: 1277ق؛ استانبول، دار الطباعة العامره، 279 ص، 1277ق؛ قاهره، مطبعة الازهريه، 1330 ق.
[کشف الظنون 1780/2 ؛ سر کیس 637/1]
شرح و حواشی:
1- شرح مقاصد الطالبين في اصول الدين = شرح المقاصد؛ تفتازانی، مسعود بن عمر (722 -792ق)
2 - حاشية حواشی شرح المقاصد
3 - حاشية شرح المقاصد
4 - حاشية شرح مقاصد الطالبين في علم اصول الدين (2 عنوان)
5 - شرح خطبة المقاصد
آغاز: برابر؛ انجام: و الحمدلله رب العالمين علی التوفيق لتحریر مقاصد الكلام و عقاید الاسلام و ذلك بعد الفجر من یوم الاثنين الرابع عشر من شهر ذی العقده سنه اربع و ثمانین و سبعمائه
این نسخه از جهت قدمت و خوانا بودن خط و کامل بودن از نسخ ارزنده است؛ خط: نسخ خفی، بی کا، تا: قرن 19 احتمالا از روی نسخه اصل؛ واقف: ابن خاتون، 1067؛ جلد: تیماج، 163گ، 19سطر، اندازه: 10×17 سم [ف: 1 -234]
بی کا، بی تا؛ انتقالی از کتابخانه پهلوی - مجموعه نوازی؛ اندازه: 6/1×10/6 سم [رایانه]
آغاز: حصوله في نفسه و للخصم أن یقول لا نسلم أنه لو کان معدوماً لما کان صفة؛ انجام: و لان العباس مع علماء الصحابة أنكروا امامة أبي بکر و رضوا بامامة علی کما هو.
خط: نسخ، بی کا، بی تاب افتادگی: آغاز و انجام؛ نسخه قدیم و نفیس؛ تملک: مصطفی حسینی خونساری صفائی به تاریخ محرم 1361؛ 137گ، 15 سطر، اندازه: 11×15 سم [ف: 2 -309]
مقاصد الطب - مقاصد الأطباء
maqāsed -ol ‘ābedīn va zād -oz zāhedīn
عسکری سمنانی، محمد حسن بن محمد، ق13 قمری
‘askarī semnānī,mohammad hasan ebn -e mohammad( 19c)
اهدا به: فتح علی شاه قاجار (1212 -1250ق)
مؤلف، که خود را امامی مذهب و حاجی هاشمی نسب سمی جده حسن بن علی محمد حسن بن محمد عسکری معرفی نموده بعد از اتمام دو کتاب به نام «منهاج العارفين» و«معراج العابدين» تصمیم به تصنیف کتاب دیگری درباره کلیه اعمال مذهبی و تکالیف مذهبی ایام سال و همچنین تربیت انجام وظایف فردی و اجتماعی از نظر دستورات مذهبی گرفته و آن را «مقاصد العابدين و زاد الزاهدين» نامیده است. این کتاب در دو جلد و هر کدام دارای چند مقصد مشتمل بر ابواب تأليف شده: جلد 1. در ادعیه و اوراد نمازها و ایام هفته و ساعات و مناجات و دعاهای حاجات؛ جلد 2. در ادعیه ماه های عربی.
آغاز: بسمله. الحمد المحمود علمنا احمده في قرانه و دلنا علی طریق عبادته في احسن بیانه
انجام: پس حاجات خود را از خدا طلب کند که انشاء تعالی برآورده گردد.
[فهرستواره منزوی 931/8]
آغاز: برابر؛ انجام: لقد حرره هذه المجموعه الشريفه و الصحيفه المينفه استکتابا للمولی الاعظم ... و نقاوه دودمان احمد مختار مهر سپهر سیادت ... سمی جده حسن ابن علی محمد حسن ابی محمد عسکری ضاعفه الله تعالی بکسر اعادیه اللئام ... و انا العبد الاقل ...
اسمعیل ابن علی اصغر الحسيني عفی عنه في دار المرحمه السمنان صانها الله عن الحدثان في یوم الجمعه الثالث و العشرون شهر رجب المرجب في سنه 1249 تسع و اربعین و مائتین بعد الألف من الهجرة المقدسة علی مهاجرها الف الف سلام و تحية اللهم اغفر لمؤلفه و کاتبه و قاریه و سامعه بمحمد و آله
خط: نسخ جلی خوش، کا: اسمعیل بن علی اصغر حسینی، تا: رجب 1249ق؛ مجدول، با یک سر لوح مذهب؛ مهر: «مشیر السلطنه - رضا الحسيني - حسین بن هدایت الله»؛ کاغذ: ترمه، جلد: مقوای روغنی مذهب، 935ص، 17سطر، اندازه: 30×19سم [ف: 1 -979]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ و نستعلیق خوب، بی کا، تا: 1250ق؛ مجدول، با یک سرلوح مذهب سبک کار کشمیر، مذهب؛ مهر: «علی اکبر بن حسین الحسيني»؛ کاغذ: کشمیری، جلد: روغنی بوم منقش، 826ص، 15سطرو در صفحاتی که ترجمه دارد 15 سطر ترجمه فارسی، اندازه: 29×18سم [ف: 1 -977]
آغاز: الحمدلله رب العالمين ... غرض از تأليف این رساله و تصنیف این عجاله و باعث بر ترصیع این مقاله، انجام: السلام علیك یا من بدی الله في شأنه ...
خط: نسخ معرب، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ مجدول، دارای سرلوح؛ تملک: محمد بن شیخ حسین به تاریخ 15 ربیع الثاني 1313، 134گ، 17 سطر، اندازه: 23×15سم [ف: 19 -412]
maqāsed -e ‘ālamgīrī
رازی، محمد سلیم، ق 11 قمری
rāzī,mohammad salīm( - 17c)
کتابی است با نثری نیکو و زیبا که در زمان پادشاهی ابوالمظفر اورنگ زیب محمد بهادر پادشاه هند ملقب به عالمگیر و محیی الدين (1068 -1118ق) در شش «مقصد» و سی و شش «مطلب » تالیف شده است.
[طبقات اعلام الشيعه 248/5]
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 13906
آغاز: اورنگ رفیع مرتبه سخن را زیبی و سریر بلند پایه گفتار را زینتی سزا نیست جز حمد پادشاهی جلت نعماوه که طبقات منضود افلاك جزویست از کتابخانه ابداعش؛ انجام: و بعد از آن
سه شکل بجهت باقی اعنی آفتاب و قمر و عطارد نو اشکال ایشان اینست ...
خط: نستعلیق زیبا، بی کا، تا: قرن 12؛ مجدول، مصحح، دارای کمند؛ در برگ نخست عبارت «کتاب موسوم به مقاصد عالمگیری من تصنیفات مولانا محمد سلیم رازی در تفسیر و حدیث و اصول و کلام و حکمت و هیات من تحریر یوم یکشنبه 27 رجب سنه 1182 هجری» آمده است احتمال دارد تاریخ کتابت نسخه باشد؛ جلد: تیماج، 224ص ، 15سطر (15×8)، اندازه: 13/5 × 23/5سم [ف: 35 -299]
maqāsed -e ‘alīyye
تبریزی خیابانی، علی بن عبدالعظیم، 1281 - 1366 قمری
tabrīzī xīyābānī, ‘alī ebn -e ‘abd -ol -“azīm (1865 - 1947)
بیشتر این جنگ یادداشت های منبری است که مؤلف برای خود نوشته است، و مشتمل بر امور اخلاقی و آداب اسلامی می باشد.
[فهرستواره منزوی 623/6]
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 9441
آغاز: في ریاض الجنة قال علی علیه السلام یعنی در مدینه سلونی قبل أن تفقدونی فقام اليه رجل اقصی المسجد
خط: نسخ و نستعلیق، کاتب = مؤلف، بی تا؛ جلد: تیماج، 223گ، اندازه: 11×9سم [ف: 24 -204]
al -maqāșid -ul ‘alīya fi tanqīḥ -i jumlat -in min -al adillat iš šarʻīya
هروی، محمد تقی بن حسینعلی، 1217 - 1299 قمری
heravī, mohammad taqi ebn -e hoseyn -alī (1803-1882)
در اصول فقه.
آغاز: بسمله: الحمدلله الذي هدانا بمحکم کتابه إلى المقاصد العليه و دعانا بفصل خطابه الى المنافع ..
آغاز: برابر؛ انجام: و قد فرغ منها اصلاحاً و تتميماً و تأليفاً و تنظيماً مؤلفه الجاني في اول شهر ربیع الثاني سنة ثمانین و ماتین بعد الألف من الهجرة النبويه علی هاجرها و آله المعصومين الف الف سلام و تحية سنة. 1280
خط: نسخ، بی کا، تا: 1280ق؛ جلد: تیماج، 702ص، اندازه: 15/5 × 21/5 سم [ف: 10 -1279]
آغاز: برابر، انجام: و منها ما اختاره المحقق البهائي من انه کلام بعض نوعه معجز أو کلام یحرم ... ان التعريف الأول ...
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ 8گ (20پ -27پ)، 16سطر، اندازه: 14/5 ×19 سم [ف: -53]
al -maqāșid -ul “alīya fī jawābāt -il masā'il -il ‘alawīyya
جزایری، عبدالله بن نورالدین، 1112 - 1173 قمری
jazāyerī, “abd -ol -lāh ebn -e nūr -od -dīn (1701 - 1760)
تاریخ تأليف: 22 محرم 1153ق؛ محل تالیف: شوشتر
پاسخ سید عبدالله جزایری است به پرسش های سی گانه فقهی که شیخ علی بن محمد بن عبدالله بن محمد حویزی تقدیم داشته وجزائری به آنها پاسخ گفته است.
آغاز: الحمدلله الذي رفع منار العلم و سهل سبیله و فرض علی کل مسلم ومسلمة طلبه و تحصیله و جعله شعار الاتقياء و میراث الانبياء ... المسألة الأولى ما قدر الواجب من المعرفة علی کل مکلف و ما یلزم من المعرفة بالنبی و الائمة الطاهرين ...
انجام: و هذا ظنی فیه فضله و صلاحه و کتب الفقير الحقير المضيع عمره في التفريط و التقصير اقل العباد ... في دار المؤمنين تستر صینت عن کل شر حامدا لله مصلیا علی رسوله الأمين و اهل بیته المعصومين الاكرمين.
[الذريعه 382/21 ؛ دنا 1103٫9]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: موسوی، ابوالحسن بن محمد حسن، تا: چهارشنبه 12 ربیع الثاني 1228ق؛ مقابله با اصلی شده که به خط جدش سید عبدالله مؤلف بوده در یکشنبه 5 رجب 1228، پایان مجموعه نسخ محمد حسین بن محمد محسن بن ابی الحسن بن عبدالله جزایری است که نواده مؤلف است؛ جلد: تیماج، 55گ (1پ - 55ر)، 17 سطر [ف: 5 -631]
خط: نسخ، کا: اسماعیل بن حسنی دزفولی، تا: 1272ق؛ 61گ ( 202 -142 پ)، 16 سطر، اندازه: 21×15سم [ف: 24 -296]
آغاز و انجام: برابر
کامل؛ خط: نسخ، کا: حسین بن عبدالله بن غلامعلی بن شرف الدين دزفولی، تا: 10 صفر 1289ق؛ از باقر ترقی در آذر 1348ش؛ جلد: مقوا، 69گ (220 -288پ)، 14سطر (16×9)، اندازه: 21/6×14/9 سم [ف: 29/1 -111]
تهران؛ مفتاح؛ شماره نسخه: 581/3
همان نسخه بالا[نشریه: 7 -248]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد کاظم بن احمد بن محمد جعفر موسوی جزائری، تا: چهارشنبه آخر صفر 1361ق، جا:نجف اشرف؛ از روی نسخه خط فرزند مؤلف عبدالرحیم حسینی جزائری به تاریخ سه شنبه یازدهم جمادی الثاني 1205؛ جلد: گالینگور، 78گ، 13سطر، اندازه: 11/5 ×17 سم [ف: 11 -385]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد بن نعمت الله موسوی جزایری، تا: شنبه 2 رجب 1371ق، جا: نجف اشرف جلد: مقوا، 90گ، 13 سطر، اندازه: 20×12سم [ف: 8 -4499]
آغاز: برابر؛ انجام: الجواب الثقه بالله وحده توافقت الروايات عن اهل البيت صلوات الله علیهم ... کما الحقوا بعصیر العنب ماء العنب اذا غلی في حبه و هما ممنوعان لعدم صدق العصير علیهما وقد یستدل
بی کا، بی تا، افتادگی: وسط و انجام؛ 18گ (17 -34) [ف: 23- 595]
al -maqāşid -ul ‘alīya fi š. -ir r. -il alfiya
شهید ثانی، زین الدين بن علی، 911 - 965 قمری
šahīd -e sānī, zayn -od -dīn ebn -e ‘alī (1506 - 1558)
وابسته به: الألفية في فقه الصلاة اليومية = الفيه؛ شهید اول، محمد بن مکی (734 -786)
تاریخ تأليف: 19 ربیع الثاني 950ق
شهید اول محمد بن محمد بن مکی شامی عاملی، کتاب جامعی نگاشته است در یک «مقدمه» و سه «فصل» و یک «خاتمه» که شامل هزار حکم واجب نماز است به نام «الفية الشهيد»، که علما بر این کتاب شروح و حواشی و تعلیقات فراوانی دارند از آن جمله شهید دوم زین الدين ابن علی بن احمد شامی عاملی، شرحی مزجی متوسط با استدلال مختصر بر الفيه شهید نگاشته است که کتاب حاضر باشد.
آغاز: الحمدلله الذي شرع الصلوة و جعلها بعد الإيمان أفضل طاعات العالمين ... و بعد فهذه کلمات قليلة مشتمل علی فوائد جليلة
انجام: کان اطلاق القضاء علیها علی وجه المجاز لا الحقيقة اللهم حقق بالنا بحقائق المعارف ... و الحظ وجودنا بعین العناية انك ذوالفضل العظيم ولیکن آخر ما اردنا أملاه علی هذه الرسالة اللهم اجعله ... فانك اکرم الأكرمين.
چاپ: مشار عربی، ص 884؛ دفتر تبلیغات حوزه علمیه قم، 1378 شمسی؛ طهران، سنگ، 1312ق، وزیری، 221 ص
[الذريعة 110/3 و 382/21]
شرح و حواشی:
1- شرح الألفية (مختصر)؛ حسینی سبزواری، محمد بن میر علی
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد بن محمد بن عبدالله بن علی مجدلانی، تا: یک شنبه 10 شوال 950ق؛ چند مورد حواشی موجود در آن به خط مؤلف شباهت دارد که به احتمال بسیار خط مؤلف باشد، مصحح؛ کاغذ: شرقی، جلد: تیماج مذهب، 168 گ، 17 سطر (12×9)، اندازه: 18×13/5 سم [ف: 41 -701]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ و نستعلیق، کا: محیی الدين بن احمد بن تاج الدين عاملی، تا: 953ق، جا: مشهد رضوی؛ جلد: تیماج مذهب، 118گ (124 -7)، 20 و 21سطر (16×10)، اندازه: 14×20سم [ف: 13 -29]
خط: نسخ، کان حسن علی، تا: سه شنبه 3 جمادی الثاني 955ق؛ محشی از میر داماد با نشان «م ح ق» که در آن از عیون المسائل و السبع الشداد خود یاد کرده است؛ تملک: محمد بن ملا آقا حسین، محمد امین، عبدالمبین بن حاجی مهدی؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: تیماج، 310گ، 14 سطر (11×7)، اندازه: 19×12 سم [ف: 11 -2482]
خط: نستعلیق، کا: نورالدین محمد بن لطف الله مشهور به شاه ملا حافظ قاری، تا: جمعه سلخ ذیحجه 964ق، جا: اصفهان؛ تملک: حسین بن مرتضی حسینی؛ مهر: «عبده الراجي محمد حسن بن محمد جواد» (بیضوی)، جلد: مقوایی، 81گ (1پ -81ر)، 27 سطر، اندازه: 24/5×15 سم [ف: 22 -25] .
بی کا، تا: 15 جمادی الثاني 975ق [دلیل المخطوطات: 1 -164]
آغاز: التعويل علی مثله و علی تقدیر استناده الصحيح لایمکن المصير اليه؛ انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: عبدالعظیم بن کمال الدين حسینی، تا: شوال 980ق، جا: مشهد رضوی؛ افتادگی: آغاز؛ واقف: حاج قائم مقام، بهمن 1316، جلد: میشن، 102گ، 23 سطر، اندازه: 18×12 سم [ف: 5 -647]
کا: علی ناصر بن احمد بن عبدالله بن سلیمان بحرانی، تا: 984ق؛ نسخه به سال 985ق توسط مالك آن علی بن عبدالمهدی مقابله و در حواشی تصحیح شده؛ جلد: تیماج، 103گ (12 -114پ)، 25سطر (14/5×9)، اندازه: 15×21/5سم [ف: 16 -78]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ جلد: گالینگور، 157 گ، 20-23 سطر، اندازه: 14×20سم [ف: 2 -64]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ ناقص [نشریه: 5 -387]
آغاز: مع قلة فراغ البالو كثرة اختلال الحال راجياً أن ینفع الله بها کما نفع بأصلها الطالبين ... و سمیته المقاصد العلية في شرح الألفية و الله یهدی السبيل؛ انجام: هذا الحدث بالنسبة إلى الغسل و یحکم بوجوب الوضوء له فلا وجد ح لاعادة الغسل لان الموجب لاعادته انما هو
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ مصحح؛ مهر: گویا از فخرالدین طریحی «الفقر فخری و به افتخر 1075» (بیضوی)؛ جلد: تیماج، 80گ (119ر -198پ)، 17سطر، اندازه: 19×13سم [حوزه و موزه عبدالعظیم: ف: -71]
آغاز: اتی بها مطلقا فکیف یقتصر بها علی المسؤول قال و لو سلم ذلك لم یتم؛ انجام: او نسیان الركوع حتی هوی الى السجود و لما یسجد بان یصل (کذا) الى حد الساجد و ان لم یکن الجبهة.
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ مصحح، محشی از زین الدين، شیخ حسن، مختار و سلطان؛ واقف: احمدای، آبان 1365؛ جلد: مقوا، 230گ، 15 سطر، اندازه: 19/4×12 سم [ف: 21 -1450]
آغاز: برابر؛ انجام: فلا یتضیق الأبظن ضیق وقت العمر الاممن فعله ولو عین زمان للمنذور
از اول تا «ولو عین زمان للمنذور»؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: انجام؛ مصحح، با علامات بلاغ؛ جلد: گالینگور، 128گ، 19سطر، اندازه: 18×12/5 سم [ف: 8 -4500]
آغاز: برابر، انجام: لما لم یکن التجديد بهذه الاشياء موجبا للتوقیت الحقيقي کان اطلاق القضاء.
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ مهر: «محمد بن رضی محمد علی»؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج، 149گ، 19سطر (15×10)، اندازه: 20×15سم [ف: 2 -789]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ جلد: میشن، 148 گ، 21 سطر، اندازه: 14/6 ×20سم [ف: 1 -527]
خط: نسخ، کا: سلیمان بن حسین علی بن محمد بن یوسف بن سعید، تا: جمادی الاول 1005ق؛ افتادگی: آغاز؛ مصحح؛ تملک: علی بن احمد بن فرج بن عبدالله بن ابراهیم بن حسین خبوشانی بحرانی؛ 141گ، اندازه: 20×14سم [نسخه پژوهی: 2 -227]
خط: نسخ و نستعلیق، کان ملك احمد بن محمد حسین تونی، تا: 1022ق، جا:سرایان؛ تملک: قطب الدين محمد با مهر «قطب الدين ...» (بیضی)، محمد امین گلستانه، جمال الدين محمد بن حسین خوانساری؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج، 205گ، 21سطر (4/5×14)، اندازه: 18/5×8 سم [ف: 16 -198]
آغاز: برابر؛ انجام: فنور قلوبنا بانوار الهداية ... انك ذوالفضل العظيم ... علی سیدنا محمد و آله الطيبين.
خط: نسخ و نستعلیق، کا: حسن علی بن تاج الدين انصاری استر آبادی، تا: 15 شوال 1031ق؛ واقف: شیخ عبد الله مجتهد پور، مرداد 1362؛ جلد: تیماج، 237 گ، 15 سطر، اندازه: 18/8×12/5 سم [ف: 21 -1448]
آغاز: برابر انجام: اللهم اجعله خالصا لوجهك الكريم ...
خط: نسخ، کا: طبسی، محمد بن محمد حسین، تا: 1040ق؛ اهدایی: وزیری؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: تیماج، 136گ (1 -136)، 18 و 20 سطر (13×8 -14)، اندازه: 19×12 سم [ف: 4 -1131]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: عبدالله بن علی، تا: سلخ جمادی الاول 1041ق؛ مصحح، با علامت بلاغ؛ اهدایی: رهبری، مهر 1386؛ جلد: تیماج، 169گ، 19 سطر، اندازه: 12/5 ×20سم [اهدائی رهبر: 3 -706]
همان نسخه بالا [مؤيد: 1 -244]
خط: نسخ، کا: جمال الدين محمد بن حمزه حسینی جرفادقانی، تا: جمادی الاول 1044ق، کاغذ: سپاهانی، 243گ، 18 سطر، قطع: ربعی [آستانه قم: -172]
خط: نسخ، کا: محمد قاسم بن احمد مازندرانی، تا: 1045ق، جا:اصفهان مدرسه شیخ لطف الله [ف: -67]
انجام: لم یکن التجديد بهذه الاشياء موجباً للتوقیت الحقيقي کان اطلاق القضاء علیها علی وجه المجاز لا الحقيقة.
خط: نسخ، کا: بمی کرمانی، محمد تقی بن حسین، تا: جمعه 8 جمادی 1048ق، کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج، 177گ (5پ - 181ر)، 25سطر (18×8/5)، اندازه: 23×12/5 سم [ف: 8 -150]
خط: نستعلیق، کا: علی بن محمد بن سلیمان بن یحیی بن حسین بن ابی شبانه حسینی احسائی بحرانی، تا: شنبه 14 جمادی الاول 1049ق؛ 82گ (1پ -82پ)، اندازه: 19×13 سم [ف: 1 -143]
خط: شکسته نستعلیق چلیپا، کا: محمد کاظم، تا: صفر 1067ق؛ مجدول، قطع: ربعی [نشریه: 7 -125]
خط: نسخ، بی کا، تا: 1076ق؛ کاغذ: اصفهانی، 19ص (54 -72)، ابعاد متن: 10×7، اندازه: 16×11 سم [ف: 5 -1714]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: نعمت الله ابن اسماعیل، تا: 1078ق، جا:اصفهان؛ کاغذ: اصفهانی، 16 سطر، اندازه: 19×12/5 سم [ف: 14 -81]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد شفیع بن ابوالحسن شولستانی، تا: ذیقعده 1080ق؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج، 214 گ، 17سطر، اندازه: 12/5 × 21/5 سم [ف: 24 -198]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد بن صالح، تا: پنج شنبه 10ربیع الاول 1081ق؛ 125گ، 21 سطر، اندازه: 14/5 × 20/5سم [ف: 8 -4500]
آغاز: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: یک شنبه 13 جمادی الاول 1081ق؛ مصحح؛ تملک: عبدالنبی بن حاج علی کاظمی با مهر «یا رفیع الدرجات» (مربع)؛ جلد: تیماج، 156 گ، 18 سطر، اندازه: 24×12/5 سم [محدث ارموی مخ: 3 -1512]
خط: نسخ، کان نوروز بن عبدالرحمن، تا: 1087ق؛ مصحح؛ تملک: احمد بن آخوند حاجی محمد علی شهیر به بهبهانی؛ 25سطر، اندازه: 19×13 سم [ف: -21]
کا: علی رضا بن غیاث شیرازی، تا: 1087ق؛ مقابله شده در 1091 در شیراز [نشریه: 5 -289]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1094ق؛ اهدایی: رهبری، اسفند 1376؛ جلد: مقوا، 39گ، 21سطر [اهدائی رهبر: 3 -706)
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: سنان بن عبدالمولی بن حسن، تا: 21 ذیقعده 1098ق؛ 162گ، 21 سطر، اندازه: 21×16سم [ف: 21 -1449]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: رفیع بن محمد بن مظفر حسینی دیهوکی طبسی گیلکی، تا: پنج شنبه 13 محرم 1100ق، جا: اصفهان مدرسه نواب؟ تملک: محمد علی بن عبد الحق حسینی طبسی 1157 با مهر «عبده محمد علی الحسيني» (مربع)؛ مهر: «افوض امری الى الله عبده محمد اسماعیل» (مربع)؛ جلد: تیماج، 83گ، 23 سطر، اندازه: 23×17سم [ف مخ: 5 -2091]
خط: نسخ، کا: علی بن منصور الفاراني، تا: قرن 12؛ مصحح؛ جلد: مقوایی، 136گ، اندازه: 14/5 ×5/ 20سم [ف: 18 -148]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کان محمد رفیع بن محمد مهدی سرکانی، تا: پنج شنبه 5 جمادی الثاني 1109ق؛ مصحح، مقابله شده، محشی؛ تملک: محمد بن سید ابوالقاسم خویی؛ اهدایی: رهبری، خرداد 1373؛ جلد: تیماج، 200گ، 15 سطر، اندازه: 19×12/5 سم [اهدائی رهبر: 3 -707] و [ف: 21 -1451]
خط: نسخ، کا: کرمی، ابراهیم بن حسین، تا: پنج شنبه 18 شعبان 1126ق؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج، 14ص (63 -76)، اندازه: 17/5×13 سم [ف: 5 -1558]
خط: نستعلیق، کا: محمد باقر بن محمد مهدی، تا: 10 ربیع الأول 1163ق؛ افتادگی: آغاز؛ 88گ (113پ -200ر)، 20 سطر، اندازه: 12/5 × 19/5 سم [ف: 1 -229]
خط: نستعلیق بدون نقطه، بی کا، تا: 1176ق؛ اندازه: 22×17سم [نسخه پژوهی: 2 -227]
خط: نسخ، کا: سید تقی بن سید عبدالرشید رضوی موسوی حسینی، تا: 10 صفر 1184ق؛ مصحح، دارای بلاغ؛ مهر: «حمید بود غلام محمد سك علی» (چهارگوش کوچک)؛ جلد: تیماج، 18 سطر (16×8)، اندازه: 20×15سم [ف: 2 -346]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج، 80گ (1پ -80ر)، اندازه: 14/5 ×20سم [ف: 24 -94]
آغاز: فصلا لأنها امور عرضية خارجة عن ذات الصلاة و مع ذلك کل واحد منها أعم من الآخر من وجه
خط: نسخ مغلوط، کا: اسماعیل بن عبدالوهاب ساکن گجرات، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز؛ جلد: مقوایی، 135گ (236ر - 370ر)، 18سطر، اندازه: 23×13/5 سم [ف: 21 -364]
آغاز تا بحث لباس نجس مربیه؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ ناقص؛ 52گ (2ر -53پ)، 23 سطر (14/5×9 ) [ف: -723]
آغاز: .. الزوايد و ذلك فضل من الله العزيز الحكيم یختص برحمته من يشاؤ الله ذو الفضل؛ انجام: و الاخفات في الثانية بخلاف الاولي فانه یجب فیها الاخفات و یجب الترتيب ايضاً لان الفوائت.
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ مصحح، محشی، با نشانی «بلغ»؛ جلد: چرم، 136 ص، 11 سطر، اندازه: 16/7×12سم [ف: 45 -82]
آغاز و انجام: برابر
خط: تحریری، کا: عبدالوهاب بن احمد محلاتی، تا: احتمالا قرن 13؛ جلد: تیماج، 118گ (1پ -118پ)، 21 سطر، اندازه: 22×16سم [ف: 27/2 -26]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: سید هاشم بن سید محمد حسینی، تا: رجب 1211ق؛ جلد: تیماج، 145 گ، 20 سطر، اندازه: 20×13سم [ف مخ]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: علی محمد بن حسین علی کاهونی، تا: اواسط محرم 1212ق؛ جلد: میشن، 20 سطر، اندازه: 20/5×15 سم [ف: 21 -1449]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: 1242ق؛ تملک: ابوالحسن محمد بن علی؛ اهدایی: رهبری، بهمن 1383، جلد: تیماج، 300گ، 15سطر، اندازه: 17/5 × 23/5 سم [اهدائی رهبر: 3 -707]
خط: نسخ، کا: سلیمان بن ملا عبدالله، تا: 1247ق؛ مهر: «و رفعناه مکانا علیا» (مربع)؛ جلد: تیماج مذهب، 16 سطر، اندازه: 15×20سم [ف: -210]
خط: نسخ، بی کا، تا: یک شنبه 25 ذیقعده 1247ق؛ افتادگی: آغاز؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج، 23 سطر (17×9) [ف: -777]
خط: نستعلیق ریز، بی کا، تا: 1258ق[ف: -68]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد باقر بن حسین دماوندی، تا: یکشنبه 27 رجب 1300ق؛ اهدایی: رهبری، خرداد 1373، 144 گ، 18 سطر، اندازه: 16× 21/5 سم [اهدائی رهبر: 3 -707] و [ف: 21 -1450]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمدبن امیر علی همدانی نجفی، بی تا، جلد: تیماج، 104گ، 23 سطر، اندازه: 24×18/5 سم [ف مخ: - 160]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق شکسته، بی کا، بی تا، جلد: تیماج، 147گ (148پ - 294پ)، 17 سطر، اندازه: 18×12 سم [ف: 25 -27]
خط: نسخ، بی کا، بی تا، قطع: خشتی [رشت و همدان: ف: -1364]
آغاز: علی العهد الذكرى و هو السابق في الديباجة و هذا التعريف مع کونه اجود التعريفات
از شرح «و الصلوة اليومية واجبه بالنص» تا شرح «ولو فاتته فريضة مجهولة من الخمس»؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا، افتادگی: آغاز و انجام؛ 149گ، 16 سطر، اندازه: 14×20سم [ف: 8 -4500]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ مصحح، محشی؛ جلد: تیماج، 173گ (2پ-174ر)، اندازه: 18×12/5 سم [ف: 7 -331]
خط: نستعلیق، کا: حسن، بی تا، 76گ (63ر-138ر)، اندازه: 15/5×21/5سم [ف:-20]
تا 6 سطر از خاتمه را، که بعد از استصحاب است دارد؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ 108گ (67 -174)، 23 سطر، اندازه: 14/5 × 20/5سم [آینه پژوهش: سال 4ش 22 -101]
کا: ابراهیم سلیمی، بی تا [الفبائي: -544]
کا: حاجی محمد بن خلال تونی شمس الدين بن محمد حسینی، بی تا؛ این نسخه را با نسخه ای که با نسخه مؤلف مقابله شده بود مقابل کرده؛ قطع: خشتی [ف: - 241]
بی کا، بی تا، قطع: رحلی [ف: - 279]
maqāșid -ul ‘awālī bi -qalā’id -il la’ālī
سوسی، محمد بن محمد، 1037 - 1094 قمری
sūsī, mohammad ebn -e mohammad (1628 - 1683)
شامل منظومه در طریقه به دست آوردن و شناختن اوقات، طبق اصول علم نجوم و شرحی است بر آن منظومه (شرح نیز از گوینده منظومه است). مؤلف در آغاز دیباچه محمد بن محمد بن سلیمان مغربی ردابی معرفی شده است.
آغاز: بسمله و به ثقتی. یقول عبید ربه و اسیر ذنبه ... و سمیتها مقاصد العوال بقلاتد اللآلي ... بحمد من ادرجنا في حزبه ** و لم یزل یرفعنا لقربه ...
آغاز: برابر؛ انجام: مسیحا مكبراً معظماً ** مهللا مصلياً مسلما/ ما سجت في دورها الافلاك ** و سبحت في دهرها الأملاك. هذا المطلب علی الضد من الذي قبله ان المراد هیهنها معرفة مسافة انخفاض ما البير مثلا ... ربنا فاغفر لنا ذنوبنا ... مع زمرة والدینا و مشایخنا و مشایخهم ... و الحمدلله رب العالمين ..
خط: نسخ، کا: ابراهیم عجلونی، تا: اواخر ربیع الثاني 1130ق؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: چرمی، 215گ، 29 سطر، اندازه: 21×15/5 سم [ف: 3 -1303]
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 3105/1 - ف
نسخه اصل: همان نسخه بالا [فیلمها ف: 2 -78]
آغاز: برابر؛ انجام: و آخر دعوانا ان الحمدلله رب العالمين.
خط: نسخ ریز، بی کا، بی تا، مجدول مذهب؛ با یادداشتی از سفیر کبیر ایران در ترکیه بنام (رستم) به تاریخ 1109؛ جلد: تیماج، 259ص، 23 سطر، اندازه: 14×20سم [ف: 4 -234]
maqāșid -ul falāsifa
غزالی، محمد بن محمد، 450 - 505 قمری
qazālī, mohammad ebn -e mohammad (1059 - 1112)
تاریخ تأليف: 487ق
مؤلف در این کتاب به بررسی آراء و عقاید فلاسفه پرداخته و در ابتداء کلام مختصری در مقاصد آنان از علوم (منطق، ریاضیات، الهيات) بیان نموده و کتاب را نیز به همین سه بخش تقسیم نموده و در هر یک از علوم مفصلا به بیان مذاهب مختلفه و بیان عقاید و آراء آنان پرداخته است.
آغاز: الحمد لله الذي عصمنا من الضلال وعرفنا مزلة اقدام الجهال والصلاة علی المخصوص من ذی الجلال بالقبول و الاقبال المصطفي
انجام: و لنفتح بعد هذا بکتاب «تهافت الفلاسفة» حتی یتضح بطلان ما هو باطل من هذه الآراء. و الله الموفق لدرك الحق بمنه و حوله
چاپ: لیدن، محقق: جیورج بیر، مطبعة بریل، 16ص، 1305 ق بمصر، مطبعة المحمودية، چاپ 2، 1355ق؛ تحقیق محمود بیجو، دمشق، مطبعة الصباح، 1420ق
[معجم المطبوعات ص 1415؛ فهرست آثار غزالی از موریس بوئیژ ش 17؛ مصنفات الغزالي بدوی ش 16؛ کشف الظنون 1780/2؛ ذخائر التراث العربي الاسلامي 722/2 ؛ ابن خلکان 354/3 ؛ سبکی 116/4 ؛ ابن عماد 13/4]
آغاز: برابر
نسخه اصل: کتابخانه واتیکان -رم 357؛ خط: نسخ زیبا، بی کا، تا: قرن 8؛ 220ص (49 -268) [عکسی ف: 3 -387]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 10 و 11؛ مهر: «سلام علی ابراهیم»، «علی بن محمد طاهر»؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج، 127 گ، 11 سطر (10×17/5)، اندازه: 25×16/5 سم [ف: 5 -632]
al -maqāșid fi -l uṣūl
متن متوسطی است در چندین باب وبحث ومقام ومقصد که از روایات بسیار استفاده کرده است. از قدما ومتأخرين از جمله محمد باقر داماد نیز یاد کرده است.
قم؛ مسجد اعظم، شماره نسخه: 4123
آغاز: ... ان النزاع انما هو فیما اذا کان المشتق محکوما به کقولك زید مشرك او قاتل او متکلم فان کان محکوما علیه؛ انجام: الباب السادس في التعادل والتراجیح اعلم ان التعارض الواقع في الأدلة الشرعية یکون بحسب الاحتمالات العقلية منحصرا في اقسام ...
مقصد دوم؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ مصحح؛ جلد: گالینگور، 96گ، 18سطر، اندازه: 18×12 سم [ف مخ: 5 -2091]
المقاصد في علم الكلام -مقاصد الطالبين في اصول الدين
maqāsed fe -l fonūn -e va -1 hekma
دارای «فاتحه» و سی مقصد» و «خاتمه». در پایان رساله می گوید: میزان قرآن و حدیث است. شاید این رساله از آقا مدرس علی زنوزی باشد.
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 20697
آغاز: انسان ملاذ علماء امصار معاد حکمای اعصار؛ انجام: الله الملك المنان تمام شد
خط: نستعلیق شکسته، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز [رایانه]
al -maqāșid fi -l luga
فرهنگ لغات عربی با فارسی است و طرز تبویب آن آمدن کلمات بر حسب ترتیب الفبايي از الف تا یاء است و نیز ابواب افعال عربی آمده و بر حسب آن این افعال با معانی فارسی آنها ذکر گردیده است.
تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 1144
آغاز: الحمدلله الحميد في قدیم عزه و کبریائه؛ انجام: ارعوی بازگشت و باز استاد و الله اعلم بالصواب و اليه المرجع و المآب.
خط: نسخ، کا: سلمان فارسی، تا: 859ق؛ محشی؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: مقوایی، 198گ، 19 سطر (17×10)، اندازه: 18×27/5 سم [ف: 1359]
مقاصد الكلام - مقاصد الطالبين في اصول الدين
مقاصد الكلام و عقاید الاسلام - مقاصد الطالبين في اصول الدين
maqāșid -ul lugāt -iš šatāt wa manāhij -uşsīyāg -ittiqāt
عبدالرحمن
‘abd -or -rahmān
آغاز: الحمدلله الذي بعث بالحق نبياً، و انزل قرآنا عربیا، هدی للناس و بینات ... اما بعد قال الفقير إلى الله غفر ذنوبهما (چنین) ... لما رأيت القرآن ... عربية فوجب اولا ...
آغاز: برابر
کا: حیدر علی بن علی مردان ایج الاصل زنجانی المسكن، تا: یکشنبه 22 شعبان 1240ق؛ جلد: تیماج، 32گ (179ر-210ر)، 25سطر، اندازه: 31621سم [ف: 30 -232]
آغاز: برابر؛ انجام: یا مع الميم: یم: دریا. یمین: سوگند سپس جمله های (ابجد هوز) را گزارش داده است
تذکر: نام مؤلف به استناد نسخه ش 9576/2 مجلس ذکر شد؛ خط: نسخ، کا: یزدی، علی اکبر بن حسین، تا: شنبه 27 ربیع الاول 1288ق، جا: مدرسه صدر اعظم پهلوی مسجد شاه؛ جلد: تیماج، 97گ، 9 سطر در عربی و 9 سطر در فارسی (12×6)، اندازه: 17×11 سم [ف: 2 -457]
maqāșid -ul luga
بخش اسماء مصلح مقاصد اللعه یا لغت عربی به فارسی در دو بخش است اسماء و افعال. اسماء به ترتیب حروف هجاء هر یک در سه بخش مفتوح، مصموم و مکسور و افعال را به ترتیب مصادر روزی به ترتیب ابواب ثلاثی مجرد و مرند و رباعی آورده است. منزوی در «فرهنگنامه ها» احتمال داده است این کتاب همان زبدة اللغة تأليف علاء الدين علی کاشی ( -624ق) باشد که حاج خلیفه آن را آورده و توصیف کرده است.
[فرهنگنامه ها 291]
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 3302
آغاز: ج الأجاب آب تلخ؛ انجام: و اساف نام بت قریش وال اعلم بالصواب لمت الاسار من مقاصد اللغه. الحمدلله رب العالمين و الصلوة و سلام علی صل محمد و آله اجمعین.
خط: نسخ، کا: نجم الدين جمال الدين بن میر قیس، تا: 819ق؛ افتادگی: آغاز (دیباچه کتاب و حرف الف مفتوح را ندارد و پس از پایان بخش اسماء و رقم کاتب بخش افعال آغاز شده و یک صفحه از آن نوشته شده)، کاغذ: هندی، جلد: تیماج، 175ص، 19سطر، اندازه: 12×19/5 سم [ف: 10 -951)
maqāsed -ol mohemmāt fe -l ‘oqūd va -l īqāʻāt
موسوی زنجانی، ابوالقاسم بن محمد کاظم، 1224 - 1292 قمری
mūsavī zanjānī, ab -ol -qāsem ebn -e mohammad kāzem (1809 - 1875)
رساله ای است در بیان عقود وایقاعات شامل «مقدمه» و دو «باب» دارای فصول و «خاتمه».
[الذريعة 385/21]
قم؛ گلپایگانی؛ شماره نسخه: 6690 - 34/60
آغاز: بسمله الحمدلله الذي سبب العقود والایقاعات وصلی الله علی محمد الذي احل المحللات وحرم المحرمات ... اما بعد چنین گوید بنده ... ابو القاسم بن محمد کاظم الموسوي؛ انجام: در ربح صاحب زیادتی در عمل باشد و قول بجواز تفاوت در ربح مطلقا ضعیف است مطلب پنجم دربیان مضاربه است.
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا، افتادگی: انجام؛ مصحح؛ جلد: مقوا، 55گ، 15 سطر، اندازه: 21×17سم [ف: 8 -4501]
maqāsed -e mohemme
تبریزی خیابانی، علی بن عبدالعظیم، 1281 -1366 قمری
tabrīzī xīyābānī, ‘alī ebn -e 'abd -ol -azīm (1865 - 1947)
دویست و پنجاه و هفت «مقصد» کوتاه است در اصول دین و امور اعتقادی آمیخته با مطالب تاریخی، که هر مقصد به جای مجلسی است برای وعاظ و سخن گویان و اهل منبر.
آغاز: مقصد اول اقسام آیات قرآن، اول آل عمران هو الذي أنزل علیك الكتاب منه آیات محکمات.
آغاز: برابر
خط: نسخ، کاتب = مؤلف، بی تا، جلد: تیماج، 551گ، اندازه: 15×10/5 سم [ف: 12 -73]
در این نسخه یکصد و هشتاد مقصد آمده؛ خط: نسخ، کاتب = مؤلف، بی تا؛ 104گ، اندازه: 15×10/5 سم [ف: 12 -73]
al -maqāşid -ul muhimma fi usūl -i ahkām -il -lāh wa -r rasūl wa -l a'imma
آرانی کاشانی، محمد علی بن محمد حسن، 1177 - 1244 قمری
ārānī kāšānī, mohammad ‘alī ebn -e mohammad hasan (1764 - 1829)
تاریخ تأليف: چهارشنبه 2 شعبان 1221ق؛ محل تأليف: قریه کنجد جا:از دهات گلپایگان
کتابی است بسیار مفصل که بر خلاف کتب اصولی در دو بخش (و هر بخش در یک مقدمه و شش مقصد و چند مقصد در چند فصل و اصل و مقدمه) مرتب شده: قسم یتعلق بالالفاظ و قسم یتعلق بالأدلة الشرعية و الاجتهاد و التقليد. این کتاب در دو [یا سه] جلد مرتب شده که جلد اول آن شامل مقدمه و قسم اول و خاتمه است: المقدمة في بیان ماهية العلم و موضوعه؛ قسم 1. في الألفاظ، در شش مقصد: مقصد 1) طائفة من المباحق اللغوية (در یازده اصل)، 2) الاوامر و النواهي (در دو فصل و جمعا در بیست و دو اصل)، 3) العموم و الخصوص در یک مقدمه و سه فصل و یک خاتمه و جمعا در بیست و نه اصل)، 4) المطلق و المقيد (در یک مقدمه و یک اصل)، 5) الجمل و المبين و النص و الظاهر و المأول و المحكم و المتشابه (در دو فصل و جمعا در چهار اصل)، 6) المنطوق و الفهموم (در یک مقدمه و دو فصل و جمعا در هفت اصل)؛ خاتمة في الحروف و علائق المجازات (در دو فصل و جمعا در هفت اصل). تأليف جلد اول کتاب در ربیع الثاني 1217 ق در «نراق» در خدمت ملا احمد نراقی شروع و در دوم عبان 1221 ق در قریه «کنجد جان» از توابع جرفادقان (گلپایگان) به اتمام رسیده و جلد دوم آن در جمادی الثاني 1237 ق به پایان رسیده است. مؤلف برای جلد اول، نیز یک فهرست مطالب تأليف کرده و تأليف این «فهرس المقاصد المهمة» در جمادی الثاني 1224ق (برابر با «اکمل المقاصد المهمة فهرسها») پایان یافته است. مؤلف کتاب مقاصد (احتمالا جلد اول) را با عنوان «مناهب الشوارد في تلخیص المقاصد» خلاصه و در اول جمادی الاول 1224ق آن را به پایان رسانیده، سپس حاشیه ای بر مناهل الشوارد نگاشته و در 17 شعبان 1237ق به اتمام رسانیده است.
آغاز: الحمدلله الذي اهلنا للعروج في معراج منهاج اصول الشرع المبين و اوصلنا الى منتهی نهاية معالم الدين
[الذريعة 385/21 ؛ معجم مؤلفي الشيعة ص 335]
شرح و حواشی:
1- مناهل الشوارد في تلخیص المقاصد؛ آرانی کاشانی، محمد علی بن محمد حسن (1177 -1244ق)
2- حاشية مناهل الشوارد؛ آرانی کاشانی، محمد علی بن محمد حسن ( 1244 -1177 ق)
آغاز: برابر نیمه اول کتاب است؛ خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: چهارشنبه 2 شعبان 1221ق؛ 187 گ، اندازه: 17×21/5 سم [ف: 1 -234]
قسم دوم کتاب و در ادله شرعیه می باشد و در جمادی الثاني 1237 به پایان رسیده؛ خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، بی تا؛ 241گ، اندازه: 17×21/5 سم [ف: 2 -257]
آغاز: بسمله حمدله والعاقبة للمتقین ... وبعد فهذا هو المجلد الثاني من مجلدی القسم الثاني من قسمین کتابنا الموسوم بالمقاصد المهمة؛ انجام: ورجح الله میزان حسناتنا علی سیئاتنا بحق ساداتنا الاخيار وکبرائنا الابرار محمد المصطفى وآله واولاده الأئمة الاطهار علیه وعلیهم صلوات الله الملك الغفار ما اختلف الليل والنهار
از اول تا آخر مجلد دوم از قسم دوم (آخر کتاب)؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ مصحح، محشی با نشان «منه دام توفیقاته»؛ جلد: تیماج، 218گ، 25 -28 سطر، اندازه: 17×21/5سم [ف: 8 -4501]
آغاز: برابر؛ انجام: و اما الثاني کقوله تعالی حجابا مستورا ای ساترا هذا نا اردنا ایراده في هذا القسم و بتمامه تم القسم الأول من المقاصد ... و قد اتفق الفراغ من جمعه و تسویده علی ید مؤلفه الآثم ... الآراني الكاشاني في سحرة ليلة الأربعاء ثانی شهر شعبان المعظم من شهور سنة 1221 ... وقد اتفق لتاریخ الاتمام «کل القسم الأول من المقاصد المهمة بزيادة اول الاعداد اليه» و الحمدالله ... و قد نراق في خدمة استادی ... و ساقنی القضاء الى قرية کنجد جان من توابع بلدة جرفاد قان ... و اتممت فیها هذا القسم و أسال الله ... نعم المولي و نعم النصير
ج1؛ خط: نسخ، کا: محمد تقی بن سید علی موسوی، تا: شامگاه سه شنبه 4 ذیقعده 1221ق؛ محشی با رموز «صح، منه دام توفیقه، منه دام ظله العالي»، ضمیمه: نسخه مصدر است به فهرست مطالب همین کتاب در 5 برگ که بعدا به کتاب ملحق شده. آغاز ضمیمه: «بسمله. حمدله. صلاة ... اما بعد فانا لما رتبنا کتابنا هذا المسمى بالمقاصد المهمة علی خلاف الكتب المصنفة فانا قد قسمنا الاصول»، انجام ضمیمه: «و الاشتقاق باقسامه هذا آخر
الكلام في فهرس المقاصد جعلنا الله ... و قد اتفق التاريخ اتمام الفهرست عدد حروف «اکمل المقاصد المهمة فهرسها» في جمادی الثانية سنة 1224 الف و مأتين و اربع وعشرین و الحمدالله علی آلائه»؛ اهدایی: رهبری، شهریور 1387؛ جلد: مقوا، 226گ، 28 سطر، اندازه: 22×17سم [اهدائی رهبر: 11 -487]
آغاز: برابر
جلد اول؛ خط: نسخ، بی کا، تا: سه شنبه 4 ذیقعدہ 1228ق؛ محشی از مؤلف؛ 176گ، 29 سطر، اندازه: 30×20سم [ف: 4 -445]
آغاز: الحمدلله رب العالمين .. أما بعد فانا لما رتبنا کتابنا هذا المسمى بن المقاصد المهمة علی خلاف الكتب المصنفة فانا قد قسمنا الاصول علی قسمین
بی کا، تا: سه شنبه 24 ذیقعده 1228ق، در عصر مؤلف [تراثنا: س 18 ش 1 و 2 -241]
آغاز: بسملة، الحمدلله رب العالمين ... و بعد، فهذا هو المجلد الأول من القسم الثاني من المقاصد المهمة ... أما المقدمة: فاعلم ان بعض السادات مشایخنا قد عرف الدليل الشرعي بانه الموصل الى الحكم الشرعي، قال: و نعنی بالموصل ما لایتوقف في الإيصال علی شیء آخر، انجام: ثم أن الذي ببالی ان تقدیم ما یوافق الأصل في أحكام الطهارات و النجاسات و غیرها من أبواب لیس لمحض ترجیح الأصل علی الظاهر بل لتسهیل الأمر و تیسیره علی العباد فیما غلب فیه ابتلاؤهم ...
بخش دوم بوده و در دو جلد ترتیب یافته؛ خط: شکسته نستعلیق، کا: حسین بن علی بلوکانی گلپایگانی، تا: 1238ق؛ مصحح، با عبارت «بلغ قبالاً بمحضر منی» مقابله شده، محشی با نشان «منه دام ظله العالي»؛ جلد: تیماج مذهب، 408گ، 27 سطر، اندازه: 31×22سم [ف: 39 -27]
maqāsed -on najāt
نجفی، محسن بن محمد، - 1271 قمری
najafī,mohsen ebn -e mohammad( - 1855)
یزد؛ کاظمینی؛ شماره نسخه: 382
خط: نستعلیق، کا: آقا بزرگ بن امیر آقا بابا، تا: 1270ق؛ 121گ، 14سطر، اندازه: 21×16سم [ف: 2 -86]
maqāșid -un naḥw
قاضی حسینی، محمود بن علی اصغر، ق13 قمری
qāzī hoseynī,mahmūd ebn -e ‘alī asqar( - 19c)
اهداء به: محمد شاه قاجار
حاوی یکدوره علم نحو و مشتمل بر مقدمه ای است که در آن از معرفة حقیقت نحو و موضوع رعایت آن صحبت می کند و سپس در ابواب و فصول نحو وارد می شود تا باب تمییز و در آن باب کتاب به پایان می رود. نویسنده در نوشته خود از بزرگان علم العربيه استفاده می کند و اسامی آنها را جای به جای می آورد.
تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 1049
آغاز: هو، بسمله، نحمد اللهم یا من جعل في مقاصدنا نوراً من انوار؛ انجام: لان اخرج سائر المسودات الى البياض و الله المدعو لذلك انه اخیر مدعو و معین.
خط: نسخ، کاتب = مؤلف، تا: قرن 13؛ مجدول؛ کاغذ: ترمه، جلد: تیماج مذهب، 209گ، 19 سطر (16/5×7/5)، اندازه: 25/5×15سم [ف: 9 -47]
al -maqasid -un nahwiya fis. -i sawahid -i surah -il alfiya = šawāhid -ul kubrā= šawāhid -u ‘aynī
بدر العيني، محمود بن احمد، 762 - 855 قمری
badr -ol -'eynī,mahmūd ebn -e ahmad (1361 - 1452)
تاریخ تأليف: 22 رمضان 816ق
شرح مبسوط اشعاری است که در چهار شرح الفية ابن مالك به کار رفته و شاهد مثال برای آن مطلب آورده شده است. این شرحها عبارتند از: شرح ابن ناظم، شرح ابن قاسم، شرح ابن هشام، شرح ابن عقیل که به ترتیب برای هر کدام رمز «ظ»، «ق»، «ه»، «ع» انتخاب نموده است. خود او آن را به نام «فرائد القلائد في مختصر شرح الشواهد (الشواهد الصغرى)» مختصر کرده است و این یکی «الشواهد الكبرى» نامیده می شود.
آغاز: ایاك نحمد یا من علمنا من العلوم مالم نعلم والهمنا ابراز المعاني بالنون و القلم ... وبعد فان العبد ... ابا محمود بن احمد العيني ... یقول لما رایت شد اهتمام محصلی النحو في المدارك و غاية الفتهم بکتاب الفية ابن مالك ...
انجام: نسأل الله تعالی أن یعصمنا عن الأباطيل ویهدینا الى سواء السبيل فان الفضل بید الله يؤتيه من یشاء والله ذو الفضل العظيم. وقد انجزته ید مؤلفه ... وهو علی ذلك قدیر وبالاجابة جدیر.
چاپ: بولاق، در حاشیه خزانة الأدب ولب لباب لسان العرب لعبد القادر البغدادي، 1299 ق چاپ شده.
[کشف الظنون 1066/2 ؛ معجم المطبوعات 1404]
شرح و حواشی:
1- شرح خطبة فرائد القلائد؛ بدر العيني، محمود بن احمد (762 -855)
2 - فرائد القلائد في مختصر شرح الشواهد = شواهد صغری = شواهد
عینی؛ بدر العيني، محمود بن احمد (762 -855)
3 - حاشية فرائد القلائد
4 - شرح خطبة فرائد القلائد
5- شرح ديباجة فرائد القلايد
6 - شرح دیباچه فرائد القلائد في مختصر شرح الشواهد
7 - شرح شواهد العيني (منتخب)
8 - مقاصد النحوية في شرح شواهد شروح الألفية (منتخب)
آغاز: برابر؛ انجام: قوله تضایق فعل ماض ... و آن مصدریه و قوله الا ...
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 8 افتادگی: انجام [رایانه]
آغاز: برابر؛ انجام: قال حدثنی عمارة بن بلال بن جریر قال انما قال جدی مررتم بالدیار فعلی هذا فلا شاهد فیه فافهم والسلام والتحية والاکرام وقد فرغ من نساخة هذا الجزء الثاني ویتلوه انشاء الله تعالی ذکر شواهد التنازع في العمل ...
جزء 1و 2؛ خط: نسخ، کا: منصور بن علی بن حضرمی، تا: شنبه 10 رمضان 1018ق، جا: مدینه منوره؛ جلد: مقوا، 276گ، 25 سطر، اندازه: 21×15/5 سم [ف: 8 -4501]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: احسن بن محمد مکی- قاضی احسن، تا: 28 رجب 1032ق، جا: مکه مکرمه؛ مصحح، محشی؛ تملک: احمدبن قاضی احسن مکی، محمدعلی بن قاضی احسن؛ مهر: «البها: کله الله 1088» (بیضی)؛ جلد: تیماج اسلیمی، 340گ، 34سطر، اندازه: 30×20سم [ف مخ: -160]
آغاز: برابر
میرسد در شرح شعر «تمرون الديار ولم تعوجوا - کلامکم اذا علی حرام» بدین جا: «فلا شاهد فیه فافهم»؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: انجام؛ جلد: تیماج، 144 گ، 31سطر (13/5 ×27)، اندازه: 33×21سم [ف: 1 -436]
از تنازع استتا تصریف؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: آغاز و انجام کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج، 245گ، 26سطر ( 18/5×8 )، اندازه: 24×13/5 سم [ف: 8 -159]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ خفی، کا: ابشیهی، محمد بن محمود، تا: 1126ق؛ مجدول، با سرلوح؛ تملک: محمد بن ابراهیم بن محمد بن ابراهیم در 1126؛ مهر: ناصرالدین شاه قاجار؛ جلد: چرم، 810ص، 23- 37 سطر، اندازه: 19/5 × 29/7سم [ف: 7 -99]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: علی بن یحیی قزوینی، تا: شوال 1145ق؛ مصحح؛ جلد: گالینگور، 359 گ، 29 سطر، اندازه: 30×20سم [ف: 292]
جلد اول از کتاب و تا باب لازم و متعدی است؛ بی کا، تا: 1266ق، جا: اصفهان؛ یوسف نامی تاریخچه مختصری از چهار نفر شارحین به نقل از طبقات النجاة سیوطی در پشت صفحه اول نگاشته و فهرستی برای ابیاتی که به عنوان استشهاد آورده شده در اول کتاب نوشته؛ تملک: لطفعلی میرزا ابن موید الدوله قاجار به تاریخ 1297[ف: 245]
کا: حسین بن محمد، بی تا؛ انتقالی از کتابخانه پهلوی - مجموعه نوازی؛ اندازه: 20/6×13 سم [رایانه]
maqāşid -un naḥwīyya fī š. -i sawāhid -i šurūḥ -il alfīya (mn.)
وابسته به: المقاصد النحوية في شرح شواهد شروح الألفية؛ بدر العيني، محمود بن احمد (762 -855ق)
نام انتخاب کننده به دست نیامد. در آخر نسخه آمده است: «هذا آخر ما یتعلق بشرح الألفية الشيخ العالم جمال الدين بن الشيخ کمال الدين السيوطي» اما جلال الدين سیوطی شواهد کتاب مغنی را به نام الفتح الغيب نگاشته است به هر حال کتاب انتخاب و تلخیص موجزی است از شرح شواهد شروح الفيه امام بدرالدین عینی- در عنوان: «مقاصد النحويه».
کرمانشاه؛ جلیلی؛ شماره نسخه: 331
آغاز: آقائلن احضروا شهوداً قائله رو به و قبله اریت ان جاءت املودا ... قائلن الى اخره اریت اصله آرایت و الاملود بضم الهمزه؟ انجام: جعل الموده و هی الوصلة التي کانت بینهما هذا آخر ما یتعلق بشرح الألفية للشیخ العالم جمال الدين بن الشيخ کمال الدين سیوطی منتخبا من شرح شواهد العيني
خط: نسخ، بی کا، تا: 25ربیع الثاني 1133ق؛ جلد: تیماج، 78ص (78-1 )، 20 سطر، اندازه: 11/5 × 20/5سم [ف: 296]
maqāṭī‘-ur raṯā’
بحر العلوم، محمد مهدی بن مرتضی، 1155 - 1212 قمری
bahr -ol -'olūm, mohammad mahdī ebn -e morteza (1742 - 1798)
دو بند است یکی یازده «مقطوعه» دومی پنج «مقطوعه».
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 3508/3
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج، 4گ (77ر -80ر)، 20سطر (12×6)، اندازه: 18×11سم [ف: 12 -2515]
maqāṭī‘-uṭṭuġrā’ī
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 9731/9
خط: نستعلیق، کا: گلبر گیوی، محمد کریم الدين بن محمد یوسف، تا: رمضان 1328ق، جا: کتابخانه آصفیه؛ کاغذ: هندی، 45ص (161 -205)، 13 سطر (13×25)، اندازه: 32×20سم [ف: 17 -468]
المقالات - سفينة النجاة
مقالات - الآراء الطبيعية
المقالات - منهاج الوصول في علم الاصول
maqālāt
بقراط، 460؟ - 377 ؟ قبل میلاد
boqrat ( -460 --377)
این سه مقاله پزشکی بدین شرح آمده است: 1. کیفیت شناسایی مرض و آنچه یک طبیب باید انجام دهد؛ 2. استسقاء و دردهای ناشی از استسقاء؛ 3. حمیات مختلفه.
تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 1432/4
آغاز: بسمله، عمل ابقراط الالهى في تقدمه المعرفه؛ انجام: باعیانها أن یتدبرها و غیرها و الله اعلم و احکم.
خط: نسخ، بی کا، تا: محتم قرن 10؛ کاغذ: هندی، جلد: تیماج مذهب، 32ص (263 -294)، 34سطر (5/5×16/5)، اندازه: 20×7/5 سم [ف: 9 -450]
maqālāt
عبداللطیف بغدادی، عبداللطیف بن یوسف، 557 - 629 قمری
‘abd-ol-latīf-e baqdādī,‘abd-ol-latīf ebn-e yūsof (1163 -1232)
گویا از الجامع في المنطق و الطبيعي و الالهي او باشد: 1. مقالة في میزان الادوية المركبة من جهة الكميات؛ 2. مقالة في تعقب اوزان الأدوية؛ 3. في تعرف درجات المركبات من المفردات في قواها؛ 4. مقالة في الباديء بالطب علی ما یراه الناس و علی ما نراه؛ 5. مقالة في كيفية ادراك معرفة الطب؛ 6. مقالة في صناعة الجدل. (دانش پژوه)
[معجم المؤلفين 15/6 و 400/13]
قم؛ معصومیه؛ شماره نسخه: 388
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 8 [آستانه قم: -173]
maqālāt
شمس تبریزی، محمد بن علی، 582؟ - 645 قمری
šams -e tabrīzī, mohammad ebn -e ‘alī (1187 - 1248)
مقالات شمس مجموعه سخنان شمس الدين تبریزی است که در تربیت و ارشاد و شاید در مجالسی که داشت بر زبان آورد و شاگردان و مریدانش نوشتند و تدوین کردند به همین سبب مقالات شمس حاوی مباحث منظم و مدونی نیست.
چاپ: چاپ شده است
[سرگذشت مولوی از فروزانفر ص 89 و 208؛ راهنمای کتاب 483/13 و 682؛ نسخه های منزوی 1408؛ فهرستواره منزوی 932/8]
نسخه اصل: موزه قوفیه ش 2154؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 97 وقف کتابخانه در گه مولانا؛ 77گ، 33 سطر [فیلمها ف: 1 -202 و 3 -270]
نسخه موزه قونیه ش 2149؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 9 [ نشریه: 2 -120 ]
آغاز: آغاز برابر با آغاز نسخه شماره 2155قونیه (فیلم شماره 39دانشگاه - زندگانی مولوی چاپ دوم ص 89 -208)؛ انجام: شفاعت کردندی قبول کردمی دیگری را با خود
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ 109گ، 21سطر (15×8)، اندازه: 21×15سم [ف: 10 -1558] و [فیلمها ف: 3 -74]
خط: نستعلیق خوش، بی کا، تا: قرن 13؛ محشی؛ جلد: تیماج، 84گ، 19سطر (15/568)، اندازه: 14/5 ×20سم [ف: 17 -81]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: ذیحجه 1243ق؛ 395ص [فیلمها ف: 3 -73]
آغاز: اگر از جسم بگذری و به جا:برسی به حادثی رسی؛ انجام: بردست این دستان دست من و دامان ای دست خدا.
خط: نستعلیق، بی کا، تا: ذیقعده 1243ق؛ جلد: مقوا، 8گ (22-
29)، 15سطر (1366)، قطع: ربعی [ف: 17 -165]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 14؛ مصحح؛ 93گ، 26سطر (18×11)، اندازه: 20×13سم [ف: 17 -223] و [فیلمها ف: 3 -74]
نسخه اصل: قونیه، کتابخانه موزه مولانا ش 2145؛ بی کا، بی تا[فیلمها ف: 2 -101]
نسخه اصل: موزه 2155 قونیه، گویا از فیلم 39 ( 1/202). ؛ بی کا، بی تا؛ وقف در گه مولانا؛ 193 گ [فیلمها ف: 1 -202 و 3 -269]
از ترکیه نسخه کتابخانه فاتح شماره 2788؛ بی کا، بی تا [ نشریه: 2 -280]
نسخه اصل: از ترکیه کتابخانه ایاصوفیه؛ بی کا، بی تا [نشریه: 2 -280]
maqālāt = malfūzāt
صفی الدين اردبیلی، اسحاق بن جبرئیل، 650 - 735 قمری
safi -od -dīn ardabīlī,eshāq ebn -e jebre’īl (1253 - 1335)
مقالات و سخنان عرفانی شیخ صفی الدين اردبیلی می باشد که به صورت پرسش و پاسخ آمده است. در این کتاب، برخی از آیات، روایات، اشعار و اصطلاحات عرفانی شرح شده است.
[الذريعه 387/21]
آغاز: بسمله. منتخب از مقالات شیخ صفی الدين ... سؤال کردند از آیت فمن کان یرجو لقاء ربه ... یعنی هر که را که رجای لقای حق تعالی باشد، باید که عمل صالح کند، از عمل صالح که سبب القاي حق تعالی است، کدام است. جواب شیخ صفی الدين؛
انجام: تا به گاه وصل در راه خیال افشانمش. تمام شد منتخبات ... خط: نستعلیق، بی کا، تا: آغاز قرن 13، به دستور رونق علیشاه برای مجذوب علیشاه؛ 8گ (1پ- 8ر) [ف: 1 -240]
آغاز: کلام در بیان اشعاری که از عرفا رضوان الله علیهم از جناب سلطان العارفين شیخ صفی الدين علیه رحمة رب العالمين سؤال نموده اند و همچنین آیات و احادیث که در مقام سؤال برشته بیان کشیده اند و این مجموعه مسمی به مقالات می باشد. در تحقیق بیتی که عطار علیه [الرحمة ] گفته است؛ انجام: و بر اسرار و کماهی اسرار غیر از حق تعالی کسی را اطلاع نیست. الحمدالله اولا و آخرا ... و من اول الدنيا فنائها و من الآخرة إلى بقائها و صلی الله علی سیدنا محمد و آله الطاهرين
خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: 6 ربیع الثاني 1336ق؛ مجدول مصحح، محشی؛ جلد: تیماج مذهب، 38گ، 14 -23 سطر ( 16×9)، اندازه: 13/5 × 21/5سم [ف: 40 -152]
آغاز: هر نام کانونك ایلن همره دور ...... اما بعد ... فقیر لارونك بنده سی و درویشلارونك ایاغی تو پراغی محمد الكاتب یعرف بنشاطی کیم شیراز شهرنده ... به امر و اشارت امیر اعظم ... قاور غرلو شاه قلی خلیفه ... بو کتابی تصنیف ایلیه ... إلى آخر؛
انجام: یوز شکر که شیرین سوز ایله دا تلو کلام. شیخونك مددندن اولدی بو نسخه تمام. مر کیم می بیر فاتحه ایلن آنکسون. تانگری سوچینی عفو قیله یوم قیام.
خط: نستعلیق و ثلث، بی کا، بی تا، مجدول، مذهب، با چهار ترنج مذهب؛ مهر: ناصر الدين شاه قاجار؛ کاغذ: ختایی، جلد: چرم، 958ص، 19 سطر، اندازه: 32×20سم [ف: 7 -705]
maqālāt
جامی، عبدالرحمن بن احمد، 817 - 898 قمری
jāmī, ‘abd -or -rahmān ebn -e ahmad (1415 - 1493)
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 10392/18
خط: نستعلیق، بی کا، تا: اوایل قرن 13؛ قطع: رقعی بزرگ [میراث شهاب: س 8 ش 4 -61]
maqālāt
استر آبادی، معین الدين سلطان حسین، ق10 قمری
estarābādī, moʻīn -od -dīn soltān hoseyn( - 16c)
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 9466/278
بی کا، بی تا، 1گ (555) [مختصر ف: -784]
maqālāt
شیبانی، فتح الله بن محمد کاظم، 1241 - 1308 قمری
šeybānī, fath -ol -lāh ebn -e mohammad kāzem (1826 - 1891)
تبریز؛ ملی؛ شماره نسخه: 2954
آغاز: آری آرایش سخن در ستایش حکیمی علیم است جلت کلمته که آدمی را بفضیلت بیان که شرف او بر دیگر حیوان بر آنست بیاراست؛ انجام: و هم اکنون عزیمت بر نهضت ازین
ساحت مصمم است و همت بر مفارقت این حضرت مقرر در استرخاص از رای منیر و رحلت بر وفق رضای ضمیر خدایگان دست در ذیل عاطفت او زده ام و چشم استخلاص بوساطت او دارم انشاء الله ...
سه مقاله بونصر شیبانی -؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ جلد: چرمی، 106گ، 11سطر، اندازه: 22×16/5 سم [ف: 2 -835]
al -maqālāt
دارای تقسیم بندی با عنوان «المقاله، المقاله» که تا شماره «المقالة الثانية و الثمانون: کیف يأمرون بالمعروف و ما عرفوه و کیف ینهون عن المنكر» در این نسخه موجود است. تعدادی از مقاله های 19 -82 به صورت غیر مرتب و ناقص موجود است.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 10408/1
آغاز: المقالة التاسعة عشر: اطیب الناس طينة احسنهم طمأنينة؛ انجام: ... المقالة الثانية و الثمانون: کیف يأمرون بالمعروف و ما عرفوه و کیف ینهون عن المنكر.
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 8 و 9؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ 20 سطر، اندازه: 16×6 سم [ف: 33/1 -12]
al -maqālāt
مقالاتی است ادبی و زیبا، با عناوینی چون: مقالة في ذم من رکن الى الاولى و ترك ما هو الا حری و الأولي، مقالة في خطاب الحاد ذوی الطمع الأسد و الزراع الحساد زرع الحقد و الحسد، مقالة في أن لیس لتبن فرح و طرب ولا لفطن الا الارب و القرب، و چند مقاله دیگر. جاهایی که نیاز به توضیح داشته از سوی محمد مسیح بن اسماعیل فسوی شیرازی ( - 1127ق) توضیح داده شده است.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 13601/19
آغاز: مقالة في ذم من رکن الى الاولى و ترك ما هو الا حری و الاولي، یا ذاالهمة و النية النية ما هذا الاستهتار بتلك الدنيا الدنية؛ انجام: بل جری قلم التقدير بالتضییق و التقيير علی ذوی المهارة و الحذق و انه محسوب علیهم من الرزق
خط: نسخ، بی کا، تا: اواخر قرن 11 یا اوایل قرن 12؛ محشی با نشان «12»؛ مهر: «عبد الباقي بن عبد الحي الحسيني» (مستطیل)، «عبدالباقی بن عبدالحی الحسيني ؟» (بیضوی)؛ جلد: تیماج، 10گ ( 179-170 )، 15-11 سطر (18×10)، اندازه: 24×16سم [ف: 34- 459 ]
al -maqālāt
سه مقاله ای است پی در پی که به جهت نداشتن دیباچه مؤلف شناخته نشد. گمان می رود قطعه از کتابی باشد. جملات اول و آخر مقالات و رؤوس مطالب این است: 1. آغاز: «اصول القول في أن الأجرام العلويه ذوات النفس ناطقة (کذا) کل متحرك فاما ان یتحرك بالقسر»، انجام: «لصح ان الاجرام العالية ذوات نفوس ناطقة و ذلك ما أردنا أن نبین»؛ 2. آغاز: «القول في احوال النفس عند مفارقتها، انجام: و هی السعادة التي توحنا بذکرها صدر هذه الرسالة»؛ 3 - آغاز: «القول في الطرق المؤدية الى ینال هذه السعادة و مباينة الشقاوة المقابلة لها جمله مایلزم النفس من العوارض»، انجام: «لما ارتجیه فیك بفضله و احسانه انه ولی ذلك و الحمدلله رب العالمين و صلی الله علی سیدنا محمد و آله اجمعین).
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 916
آغاز: اصول القول في ان الا العلو به ذوات النفس ناطقه، انجام: بحرت رسالة القضا و قدر للشیخ الرئيس الأعلى
خط: نسخ، بی کا، بی تا، افتادگی: آغاز؛ واقف: قائم مقام؛ 7 گ، 17 سطر، اندازه: 24×15سم [ف: 4 -253]
maqālāt
مجموعه مقالات مختلفی است که مؤلف در مجالس خود در ماه های رمضان و محرم ایراد نموده و بعد به صورت مختصر آنها را تحریر کرده است.
بابل؛ خاتم الانبياء؛ شماره نسخه: 314
خط: تحریری، بی کا، تا: 1273ق؛ اندازه: 21×17سم [ف: -223]
maqālāt
مقالاتی است چند که مؤلف در آن مباحثی از قبیل صفت انسان و روح و جسد او، صفت قلب و عقل انسان، صفت پیامبر اکرم، صفت افلاک، نجوم، ایمان، علم و عمل و غیره را با عباراتی زیبا و دلنشین و با استناد به آیات و روایات بیان کرده و در آنها از اسامی اشخاصی نظیر بهاء الدين ولد، ابوالحسن خرقانی، ابویزید و غیره نام برده است.
قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 1204/5
آغاز: همه کافران همین می گفتند که ما را مال و حسب و نسب و جمال و قد و قامت زیبا از محمد بیشتر است نبوت وی را چگونه مسلم شد
نسخه اصل: کتابخانه مولانا، قوفیه - ترکیه 79.خط: نسخ، بی کا،
تا: با تاریخ 754ق؛ 89ص (225 -313)[عکسی ف: 4 -9]
maqālāt
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 6118/3 -عکس
نسخه اصل: موزه قونیه 145؛ بی کا، تا: 754ق؛ 91گ (219ر - 309ر)، 9 سطر [فیلمها ف: 3 -240]
maqālāt
رساله ای متوسط در معرفت و شناسایی امراض اعضای بدن و بیان معالجات و درمان آنها که در یک «مقدمه» و دوازده «باب» و یک «خاتمه» تنظیم شده است: مقدمه ؛ باب 1. معرفت ادویه؛ 2. معالجات امراض دماغی؛ 3. امراض عینی؛ 4. امراض اعضاء وجه؛ 5. اعضاء تنفس؛ 6. آلات غذا؛ 7. آلات نقص؛ 8 اعضاء تناسل؛ 9. اعضاء اطراف؛ 10. امراض جلد؛ 11. اورام و ثبور 12. حمیا تخاتمه در دستور چوب چینی و قرابادین.
قم؛ مسجد اعظم، شماره نسخه: 3490
آغاز: شکر بی حد و قیاس حکیمی را سزد جل عظمته که زمام حل وعقد کاینات در قبضه قدرة کن فیکون اوست ورشته صحت ومرض موجودات درید حكمة بیچون اوست؛ انجام: روغن شیخ صنعان مشهور وهو دهن الجراحة عروق الصغر و[...] ازو بعضی بدل می کنندبه نعم اصل الوس از هریك یکجزو ...
بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: انجام؛ جلد: تیماج، 84گ، 23 سطر، اندازه: 23×13 سم [ف مخ: 5 -2092]
maqālāt
ده مقاله در عرفان، از شیخ حسن.
قم؛ فیضیه؛ شماره نسخه: 126/2
آغاز: المقالة الأولى - في تفسیر الفاظ تدور بین هذه الطائفة؛ انجام: چه نکاح صوری مثال نکاح روحانی است
خط: تحریری، کا: محمد باقر دزفولی موسوی صدرالدین، تا: 1196 -1195 ق؛ 22گ، اندازه: 29×17سم [ف: 3 -4]
maqālāt
مجموعه مقالات چندی است که در موضوعات مختلف نوشته شده است.
قم؛ مسجد اعظم، شماره نسخه: 1320
آغاز: در معنی حب الوطن من الايمان، معنی (حب) ومعنی (وطن) وارتباط حب و وطن به ایمان و این که این محبت طبیعی است یا تحصیلی؛ انجام: در پست ترین شناعت و وقاحت گرفتار مشاهده خواهیم نمود.
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1319 - 1322ق؛ جلد: گالینگور، 24گ، اندازه: 21×15سم [ف مخ: 5 -1938]
maqālāt
دو «مقاله» است در شعر و شاعری ونجوم ومنجمی با عناوین «مقاله» با حکایات فراوان از شاهان و دانشمندان و نیز اشعاری از خود مؤلف و دیگران.
قم؛ مسجد اعظم؛ شماره نسخه: 4076/2
آغاز: پیش از این درمیان ملوك عصر وجبابره روزگار پیش چون پیشدادیان و کیان واکاسره وخلفاء رسمی بوده است که مفاخرت و مبارزت به عدل وفضل کردندی؛
انجام: مقصود از تحریر این رسالت وتقریر این مقالت اظهار فضل نیست واذکار خدمتی نی بلکه ارشاد مبتدی ست واحماد خداوند ... به بقاء هر دو شادمانه نه مدتی بلکه جاودانه.
خط: نستعلیق، کا: عبدالحسین، تا: 29 شعبان 1337ق؛ افتادگی: آغاز؛ از روی نسخه شاهزاده محمد باقر میرزا؛ جلد: گالینگور، 33گ (26ر -58ر)، 16 سطر، اندازه: 22×18سم [ف مخ: 5 -202]
maqālāt
مجموعه مقالات و کنفرانس هایی است از مسائل ایران از پرفسور براون ولرد کرزن. مؤلف آن را در 15 ربیع الاول 1339 ق به پایان برده است. فهرست کتاب به این ترتیب است: نطق پرفسور برون، معاهده ایران، آمریکا و انگلستان، در اطراف نطق لرد کرزن به نقل از روزنامه ایران، نطق لرد کرزن در شب مهمانی در لندن، بحث تاریخی و علمی و اجتماعی به نقل از روزنامه ایران، آیا ما متدینیم.
قم؛ مسجد اعظم؛ شماره نسخه: 1459
آغاز: نهضت انقلابی ایران. کنفرانس پرفسور در آکادمی انگلیس به تاریخ 6 فوریه 1918؛ انجام: مسلم بوده و هست که بدون وجود خط آهن از یک قرن به این طرف ترقی، سعادت، رفاهیت وتدارک.
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 15 ربیع الاول 1339ق؛ افتادگی: انجام؛ جلد: مقوا، 94گ، اندازه: 18×11 سم [ف مخ: 5 -1938]
maqālāt = bayāz -e mokāleme -ye šāh tahmāsb
تهران؛ دانشگاه شماره نسخه: 3935/1 -ف
نسخه اصل: ص 395 -400 ش 3455/272 مجلس ج 1373/10 فهرست، یک پرده از زندگانی شاه تهماسب از نگارنده ص 962 مجله ادبیات ش 4 ص 7- ص 5 دیباچه آیین شاه تهماسب از نگارنده در بررسی های تاریخی ش 1 ص 7)؛ بی کا، بی تا [فیلمها ف: 2 -284]
maqālāt
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 9176
مقالات تقی زاده و محمد مصدق و ادیب السلطنه سمیعی و مصاحب و نادر نادرپور و ملك الشعراء بهار و الله یار صالح و علی اصغر حکمت برای چاپ در مجله آینده با چند سند قباله؛ بی کا، بی تا [ف: 17 -304]
maqālāt
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 26816
آغاز: شرك شده لاجل آنکه غیر از ذات او نشناخته است احدی او را؛ انجام: و استغفرالله ربك في کل حین و قبل حین و بعد حین
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز؛ جلد: تیماج [رایانه]
maqālāt
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 23736
آغاز: احسسات قبل از تدفیق در کیفیت هر مطلب؛ انجام: آهک محزون سخنانی می گفته است پایان
خط: نستعلیق تحریری، بی کا، بی تا [رایانه]
al -maqālāt
رساله ای است مشتمل بر 98 مقاله با نثری مسجع و مقفی و متکلفانه و در مضامین ادبی و پند و اندرز. به نظر می رسد پیروی و تقلیدی است از اطواق الذهب زمخشری و یا اطباق الذهب شفروه. از مقدمه مؤلف استفاده می شود وی از زادگاه خویش مهاجرت کرده و در مکه مجاور شده است و این رساله را در ایام مجاورت خویش در مکه نگاشته است.
آغاز: اللهم انی احمد علی ما ازللت الى من نعمتك و علی ما ازلت من نقمتك علی انی لم لکن اهلا لالاولی و کنت بالثانیه اولی ... و لما اقترحت علیك الاسباب المقصية من الدار التي افترقت فیها المعصيه عطفت علی في ذلك عطف حفی و تدار کتنی بلطف خفی فاصطنعتنی بالنقل الى احب بلادك ... و أن تفیض علی هذه المقالات من البركة و القبول ما یهبها سهب الجنوب و الفيول ... لأنها وجدت في حرم المطهر و ولدت في حجر بیتك المستر و آن تنفع بها منشئها و مقتبسها و دارسها ... المقالة الأولى ما یخفض المرء عدمه و یتمه اذا رفعه دینه و علمه ولا یرفعه ماله و اهله اذا خفضه فجوره و جهله
انجام: الثامنة والتسعون لم ترض لشرابك یروق وان یصفی و یصفق ... فکیف رضیت لدینك بالقذی المومن لا یرضی بذا. الحمد لله رب العالمين ... و سلم تسلیما کثیرا.
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج، 27گ (1پ -27ر)، 14سطر، اندازه: 16×10/5 سم [ف: 22 -252]
آغاز و انجام: برابر
بی کا، تا: 1263ق؛ جلد: تیماج، 51گ (207 -257)، 13سطر (12×6)، اندازه: 11×17/5 سم [ف: 10 -1861]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق پخته، کا: اسدالله، بی تا؛ مجدول و مذهب؛ جلد: چرمی، 29گ، 13 سطر، اندازه: 11/5 × 18/5 سم [ف: 3 -1304]
maqālāt -e adabī
مشهد؛ رضوی، شماره نسخه: 16314
آغاز: بعشق که بعشق تو ای ربه النوع زیبایی و جمال، انجام: بهتر آنست که عمر گل داشته باشیم
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1323ق؛ جلد: مقوا [رایانه]
maqālāt -e eskandar
اسکندر افرودیسی، ق3 میلادی
eskandar āfrūdīsī( - 3c)
اسکندر در این گفتار که ابوعثمان دمشقی آن را به عربی در آورده، روشن می سازد که با بازگشت به خود و از روی خودآگاهی می توان پی به تجرد نفس برد و صورت های بی
هیولی را با این دلیل ثابت می کند. عبارت «کل من راجع الى ذاته فهو روحانی» آغاز را صداری شیرازی در «مبدأ و معاد» خود، پایه برهان حضوری مباحث شیخ برای تجرد نفس دانست و آن را گفته ارسطو در کتاب نفس پنداشت. اسکندر در اینجا از برهان «کل عاقل مجرد و کل مجرد عاقل» گفتگو می کند و نامی از ارسطو در آن نمی برد و همانا از افلاطون بیشتر پیروی نموده است.
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 384/7
آغاز: قال الاسكندر ان کل ما رجع الى ذاته فهو روحانی غیر جرمی و لا یمکن شی من الجرمية أن یرجع الى ذاته؛ انجام: و هی صور فقط لیس فیها شیء من الهيولى. تمت مقالة الاسكندر الافروديسي في اثبات الصور الروحانية التي لاهیولی لها و الحمدلله علی ذلك.
خط: تعلیق، بی کا، بی تا؛ از روی نسخه تاریخ 1266 ص 1 -4
این گفتار در ارسطو عند العرب ص 2 -291 به چاپ رسید و نسخه آن در اسکوریال 794/9 هست (دیباچه بدوی ص 56) و خزرجی ص 71 ج 1 از آن یاد نموده و در همه اینها چنین نامیده شده است: «مقالة في اثبات الصور الروحانية التي لاهیولی لها» [ف: 3 -368]
المقالات الاثني عشرية - قرة العيون في اعز الفنون
المقالات الاثني عشرية - تاریخ ادبیات ایران
al -maqālāt -ul arba
اهداء به: سلطان مراد خان بن سلیم خان عثمانی
در این چهار مقاله روایات و بعضی از گفته های بزرگان را درباره آداب اخلاقی و تهذیب نفس و شؤون سلطنت و وزارت و مانند این دستورها را گرد آورده است. عناوین اجمالی مقالات چنین است: 1. فیما یتعلق بالعلم و معرفة الله و اعمال الاخرة؛ 2. فیما یتعلق بالنفس المطمئنة و الأعمال الصالحة ؛ 3. فیما یتعلق بالنفس الأمارة و الاخلاق السيئة؛ 4. فیما یتعلق بالسلطنة و الوزارة.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 5098/2
آغاز: الحمد لله الذي جعلنی من علماء البيان و المعاني و الشكر لله الذي صیرنی من حملة السبع المثاني؛ انجام: انما هو باعتبار الغايات دون المبادى التي هی انفعالات و کیفیات نفسية
خط: نسخ، بی کا، بی تا، جلد: تیماج، 56گ (101پ -156پ)، اندازه: 12/5 ×17 سم [ف: 13 -299]
maqālāt -ul islāmīyīyn wa ixtilāf -ul mușallīn
اشعری، علی بن اسماعیل، 260 - 324 قمری
asari, all ebn -e esma'il (875 - 937)
در فهرست عربی پاریس این نسخه را نشناخته اند و نخستین بار محمد تقی دانش پژوه آن را شناسانده است.
چاپ: تحقیق محمد محیی الدين عبدالحمید (قاهره، مكتبة النهضة المصرية: 1950م)؛ تصحیح هلموت ریتر (بی جا، جمعیت مستشرقین آلمان: 1400ق)
تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 106 -عکسی
نسخه اصل: از کتابخانه ملی پاریس شماره 1453 عربی؛ بی کا، تا: 585ق [نشریه: 2 -280 و 3 -104]
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 1 -3530-ع و 3531 -عکس
نسخه اصل: همان نسخه بالا [فیلمها ف: 1 -386 و 3 -225]
maqālāt -ul uṣūl
آقا ضیاء عراقی، 1278 - 1361 قمری
āqā zīyā’-e ‘erāqī (1862 - 1942)
مقالات از کتب ارزنده و دقیق اصول فقه شیعه استدر دو بخش لفظی و عقلی، و دارای 2 مجلد است.
آغاز: بسمله، الحمدلله رب العالمين مقدمة اعلم ان دیدن الاصحاب من الصدر الأول علی تدوین شتات من القواعد الوافيه بغرض مخصوص و جعلها فنا خاصا فیتعلق بها العلم تارة و الجهل اخری ...
چاپ: مشار عربی، ص 885؛ تهران، سنگ، 1369ق، وزیری، 210ص؛ جزء نخست در نجف، 1358ق، جزء دوم در تهران، 1369ق، سنگ، وزیری، 210 ص ؛ نیز هر دو جلد آن از سوی مجمع الفكر الاسلامي، قم، 1414 - 1420ق
[أعيان الشيعة 392/7 ؛ الذريعة 389/21 ؛ ريحانة الأدب 55/1 ؛ مستدرکات أعيان الشيعة 52/1 ؛ اعلام الشيعه (نقباء البشر) 956 -959]
آغاز: برابر؛ انجام: و مناسبات المقام و الله العالم بحقایق الاحكام و علی الله التوكل و به الاعتصام. تمت.
جلد اول؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 14؛ جلد: تیماج، 293ص، 19سطر، اندازه: 24×15سم [ف: 10 -912]
آغاز: برابر؛ انجام: صارفا النظر عن خصوصیات المورد و مناسبات المقام و الله العالم بحقيقة الاحكام و علی الله التوكل و به الاعتصام. جزء اول آن در مباحث الفاظ می باشد؛ خط: نستعلیق، کا: اسماعیل بن احمد کاشانی، تا: 1335ق؛ جلد: تیماج مذهب، 124گ، 18 -26سطر (18×9)، اندازه: 21×13سم [ف: 19 -365]
آغاز: برابر؛ انجام: صارفا للنظر عن خصوصیات المورد و مناسبات المقام و الله العالم بحقایق الاحكام و علی الله التوكل و به الاعتصام
خط: نسخ، کا: عبدالله بن محمد حسن هشترودی نبریزی نجفی، تا: 1336ق؛ مصحح، محشی، با قلم خوردگی؛ جلد: پارچه، 122گ، 23سطر (17×9)، اندازه: 13/5 × 21/5سم [ف: 40 -416]
آغاز: برابر؛ انجام: المذكورة في الأصول القديمة في مقام الاستنباط صارف النظر عن خصوصیات المورد و مناسبات المقام
بخش اول؛ خط: نسخ، کا: عبدالله بن محمد حسن هشترودی تبریزی، تا: پنج شنبه 13 محرم 1338ق، جا:نجف اشرف؛ مصحح؛ تملک: رفیع؛ 119گ، 21 سطر، اندازه: 21×16سم [ف: 8 -383]
آغاز: مقالة في الاشارة الى جملة من الوظائف الثابتة للمکلف الموضوع علیه قلم الأحكام وضعاً و تكليفاً بلحاظ الحالات؛
انجام: لایبقی مجال تعیین الأخذ بأحوط القولين أيضا للجزم بالفراغ من العمل علی طبق فتوی الحى ... عل یوفق رأي الميت مطلقا اذا کان أحوط و الله العالم.
بخش دوم کتاب و شامل مباحث قطع، ظن، برائت، استصحاب، تعارض ادله و اجتهاد و تقلید می باشد؛ خط: نسخ و نسخ تحریری، کا: عبدالله فرزند محمد حسن هشترودی تبریزی، تا: یک شنبه 3 ربیع الاول 1338ق، جا: نجف اشرف؛ با قلم خوردگی؛ تملک: آیت الله میرزا رفیع خورگامی از شاگردان آیت الله العظمي آقا ضیاء الدين عراقی؛ جلد: مقوایی، 207گ، 20سطر (17×8/5)، اندازه: 21×12سم [ف: 30 -504]
جلد دوم؛ خط: نستعلیق، کا: سید محمد حجت، بی تا، جا: نجف اشرف؛ با یادداشتی از سید حسن حجت درباره کتاب و مؤلف آن در 20 شعبان 1374 ق [ف: 55]
maqālāt -ul uşūl
مرتضوی اردبیلی، موسی بن مرتضی، - 1367 قمری
mortazavī ardabīlī, mūsā ebn -e morteza( - 1948)
کتاب استدلالی نسبتاً مختصری است در قواعد اصول فقه با رد و ایراد در گفته های بعضی از دانشمندان این فن مخصوصا استاد مؤلف، با عناوین «مقالة - مقالة». قطعه ای از آغاز کتاب در این نسخه آمده است. سر آغاز با کار آقا ضیاء عراقی شباهت تام دارد.
آغاز: اعلم أن دیدن الاصحاب من الصدر الأول علی تدوین شتات من القواعد الوافية بغرض مخصوص و جعلها فنا خاصا.
قم؛ مفتی الشيعه؛ شماره نسخه: 80/1
آغاز: برابر
خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، بی تا؛ 51گ (1پ -51پ)، اندازه: 22×17/5 سم [ف: -84]
al -maqālāt -ul uṣūlīya = usül -ul fiqh (maqālāt fī)
رساله ای است بدون مقدمه که ظاهراً بخشی از یک کتاب اصولی است. نسخه حاضر شامل دو مقاله با عناوین ذیل است: 1. مقاله في انه اذا تعقب المخصص متعددا واء کان جملا او غیرها و صح عوره الى کل واحد فهل یخصص به الجميع او یختص به الاخير؛ 2. مقالة في تخصیص الكتاب بخب الواحد. مؤلف در این رساله از سلطان العلماء، محقق قمی ( -1231ق) و در پایان در «شیخنا الاستاد قدس الله سره» (احتمالا شیخ انصاری) یاد کرده است.
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 39326
آغاز: بسمله. حمدله. صلاة. مقالة اذا تعقب المخصص متعددا سواء کان جملا او غیرها و صح عوده الى کل واحد فهل یخصص به الجميع او یختص به الأخير فیه خلاف؛ انجام: فیکون المخلوط هو العام ... عرفت مفصلا في کلام شیخنا الاستاد قدس الله سره هذا تمام الكلام في هذا المسئلة و هنا امور ... لا ینبغی ذکرها في المقام فهی بالاعراض اجدر و الحمد الله اولا و آخرا و صلی الله علی محمد و آله الطاهرين
خط: نستعلیق تحریری، کا: شیخ مرتضی ملقب به نظام الدين جیلانی، تا: 1311ق، جا: نجف؛ اهدایی: رهبری، شهریور 1387؛ 11گ، اندازه: 24×18/7 سم [ اهدائی رهبر: 11 -490]
maqālāt -ul a'māl
چند مقاله است درذکر اعمال مناسبت های مختلف، اعمال را دو بخش کرده است اول آنها که مواقع مخصوص دارند مثل مسأله ازدواج و دیگر آنها که چنین نیستند. از کتب ادعیه مشهور و کتب اربعه بسیار نقل کرده است. بخشی نیز در دعاهایی است که برای برخی امراض وارد شده است.
قم؛ مسجد اعظم، شماره نسخه: 4081
آغاز: ایضا در آن کتاب است که از برای برگشتن گریخته و گم شده این دعا را باید نوشت و باید خواند: اللهم أنت جبار في السماء؛
انجام: وایضا سنت است در این روز عقیقه کردن و بعضی واجب می دانند و با وجود عدم قدرت تأخيرش از این روز جایز است ...
خط: نسخ، بی کا، بی تا، افتادگی: آغاز و انجام؛ مهر: «یا محسن» (بیضوی)؛ جلد: گالینگور، 150گ، 15 سطر، اندازه: 21×15سم [ف مخ: 5 -2093]
مقالات امامية و الفرق و الماؤها و صنوفها - المقالات و الفرق
maqālāt -e amīrīye
همدانی، علی بن محمد، 714 - 786 قمری
hamadānī, 'alī ebn -e mohammad (1315 - 1385)
تهران، دانشگاه؛ شماره نسخه: 3309/3 -ف
نسخه اصل: تاشکند 2369 (754/21 )؛ بی کا، تا: 1087ق؛ 10گ (141پ -150ر) [ فیلمها ف: 2 -119]
maqālāt -e amīnī
امینی، حسین آقاخان، ق13 قمری
amīnī,hoseyn āqāxān( - 19c)
اهداء به: مظفرالدین شاه قاجار اشعاری است که شاعر در مسائل اخلاقی و موعظه برای مظفرالدین شاه به نظم کشیده است. او در اشعارش به «ادیب نظام» تخلص می کند و کتاب حاضر را در چهل «مقاله» ترتیب داده است: 1. فضیلت عدل و عادلان و برخی از معدلت مظفرالدین شاه؛ ... 5. فضیلت علم و ستایش عالمان؛ ... 10. در شرح حال زاهدان بی معرفت و عابدان غافل از ذوق محبت؛ ... 20. نکوهش کاسبان بی ایمان و رهزنان حجره و دکان؛ ... 30. در نکوهش کاهلی و تن پروری؛ ... 40. در ثنای عالم عشق و محبت و ثنای عاشقان. مؤلف در پایان کتاب ماده تاریخ کتاب را چنین آورده است: «این مقالات از ادیب نظام ** که بنام خدیو بحر و بر است/ سال تاریخش از خرد جستم **که مرا رهنما و راه برست/ جام می از میانه بر زد و گفت ** این مقالات گنجی از گهرست».
[فرهنگ سخنوران 64؛ تذکره مجدیه 78 -83]
آغاز: عین کثرت در عین وحدت او ** وهم ها عاجز از کمیت او؛ انجام: نظرش سوی این مقالت دار ** همچو نامش بقای دولت را .../ سال تاریخش از خرد جستم ** که مرا رهنما و راه براست/ جام می از میانه برزد و گفت ** این مقالات گنجی از گهر است
خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: قرن 14؛ جلد: پارچه مخمل، 114گ (1ر -114پ)، 14 سطر، اندازه: 20×13سم [ف: 30 -185]
آغاز: گفتم که به گلشن ار نشینیم به است ** وز گل طبقی اگر بچینیم به است/ خندان خندان آمد و بنشست برم ** گفتا که مقالات امینیم به است؛ انجام: شاه اگر بنگرد معانی آن ** طبع وی را یقین دهد فرمان/ تا به نام مظفرالدین شاه ** ماند این نامه تا دمد خور و ماه
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ به انضمام تصویر مؤلف در اول نسخه؛ 123گ، 15 سطر، اندازه: 20/5×13سم [ف: 26 -175]
maqālāt -e ansārī
در آغاز، ابیات صدر رساله انوار التحقيق گزیده بسطامی از آثار خواجه و پس از آن پاره سخنان منظوم و منثور اوست در مناجات از مکالمه اول از مقاله نخست آن رساله و دیگر رساله های او.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 329/26 -فیروز
خط: نستعلیق، کا: محمد رضا پسر علی جا:طرشتی، تا: 1089ق؛ ص (364 -366)، 21 سطر، اندازه: 25×15/5 سم [ف: 21 -305]
maqālāt -e parākande
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 12126
خط: شکسته، بی کا، بی تا، شکسته فرانسوی [الفبائي: -545]
al -maqālāt -ot tebyānīya fe -l maqāmāt -es sīyācīya
رضائی، علیرضا بن داود، ق14 قمری
rezā'ī,‘alī -rezā ben dāvūd( - 20c)
تاریخ تأليف: 1323ق؛ محل تأليف: تبریز
در دستور حسابداری و قواعد نوشتن سیاق، برای دفترداران دیوان های دولتی و جز ایشان، در دو جلد اول حساب و دوم سیاق و هر کدام دارای چند قاعده. این قواعد پراکنده را برادر تبیان الملك علی اکبر مشكاة السلطان در تبریز به سال 1323ق تنظیم کرده و دیباچه ای برای آن ساخته و کتاب را نام نهاده است. در پایان آمده: «نظم در ماده تاریخ اتمام کتاب از جناب مؤلف معظم «مقالات تبیانیه در حساب»: چو پایان رسید از طریق صواب ** ز پیر خرد سال تاریخ آن/ بجستم که ناگه نمود این خطاب ** بگفتا که ده کم کن و باز گو».
آغاز: بسمله. بهترین مقالی که سیاق سخن را زینت افزاید و نیکوترین تبیانی که دیباچه دفتر محاسبین دهر را اراید ستایش
خالقی است ... اما بعد چنین گوید ... علی اکبر مشكوة السلطان ولد مرحوم آقا میرزا داود وقایع نگار
انجام: بگفتا دو ده کم کن و باز گو (مقالات تبیانیه در حساب)
[فهرستواره منزوی 2744/4]
آغاز: برابر؛ انجام: قاعده در کما فصلت بدانکه اشیاء مجموعه ياجهة جامعه دارد باین معنی که ما به اشتراک نوعی و عددی یا غیر اینها دارد یا ندارد. اگر ندارد بجای میزان مقرره کما فصلت نویسند چنان که جائی که میزان بردار نیست همین نحو نویسند مثل اینکه در تحت مدی از مدات مقرره دو دفعه که اجزاء بسیار دارد مرقوم نموده یکی مشتمل بر نقد فقط و یکی جنس فقط باشد فوق آن دو دفعه در تحت مدفوق که جای میزانست کما فصلت.
خط: نستعلیق شکسته زیبا، کاتب = مؤلف، بی تا؛ جلد: مقوا، 81گ، 11 -13 سطر، اندازه: 20×13سم [ف: 3 -1304]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1315ق؛ ارقام سیاقی به خط مؤلف، نسخه پیش نویس مؤلف است با اضافات در حاشیه؛ در 13 برگ آغازین تاریخ تولید سید ابراهیم خلیل بن علی بن زین العابدين حسینی طباطبائی در 25 رجب 1330ق و معمایی در تاریخ سال غیبت با حل آن از مؤلف کتاب حاضر و معمایی دیگر با حل آن از خود مؤلف و اشعاری فارسی از خاقانی شروانی در شکایت از قید و حبس با شرح برخی از الفاظ آن به خط مؤلف و اشعار جمال الدين اصفهانی در هجو و مدح خاقانی، نامه امیر نظام حسنعلی خان به قائم مقام ونامه همو به سردار کل و شرح آية الكرسي به نقل از سید محمد کاظم و نامه ای از حسنعلی خان امیر نظام به خط علی اکبر بن وقایع نگار به سال 1316 ق که به درخواست دایی اش میرزا حسنعلی خان سرتیپ نگاشته و نامه ای از همو به میرزا عباس خان قوام الدوله دیده می شود، و نامه ای از امیر نظام به میرزا جواد مجتهد تبریزی و نامه ای دیگر از او به مظفر الدين شاه و نامه سید محمد صادق وقایع نگار مروزی به میرزا کوکب قمی شاعر آمده؛ مهر: کتابخانه «جعفر سلطان القرائي»؛ 206گ، اندازه: 12/5 ×20سم [ف: 20 -116]
آغاز: برابر؛ انجام: سیاق است
خط: نستعلیق، بی کا، تا: جمعه 2 ذیقعده 1327ق؛ جلد: مقوایی، 93گ، 11سطر (16×8/5)، اندازه: 20×13سم [ف: 9 -1501] و [فیلمها ف: 3 -124]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق زیبا، کا: علی اصغر بنان السلطان بن داود وقایع نگار (برادر مؤلف)، تا: شنبه 17 رجب 1342 ق، برای میرزا حسنعلی خان؛ 169گ، وسطر، اندازه: 21×13/5 سم [ف: 19 -352]
maqālāt -e taqi -zāde
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 7035 -عکس
بی کا، بی تا [فیلمها ف: 3 -274]
maqālāt -e jālīnūs
جالینوس، 129 - 199 میلادی
jalinus (129 - 199)
مترجم: حنین بن اسحاق، 194 - 260 قمری
این مقالات جالینوس را ابو الفرج طبیب مسیحی ترتیب و تفسیر کرده، با عنوان «جوامع مقالات جالینوس».
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 6410
شامل مقالة الحمي (2 مقاله تا برگ 77) و البحران (3 مقاله تا برگ 204) و ایام البحران (3 مقاله تا پایان نسخه)؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 7؛ با بقیه مجلدات در کتابخانه صلاح الدين بوده، صفدی بر پشت برگ نخستین نوشته: «هو و ما بعد في احد عشر مجلد من کتب خلیل بن ایبك الصفدي بد مشق المحروسه سنه 749»؛ تملک: خضر بن سید مرادی، مورخ 858ق، محمود مدعو به جلال طبیب مورخ 947ق، عبدالودود طبیب مورخ 1292؛ جلد: تیماج، 480ص، اندازه: 17×5 سم [ف: 19 -573]
maqālāt -e jālīnūs
جالینوس، 129 - 199 میلادی
jalinus (129 - 199)
تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 777/10
از هشت پزشکی و اینکه او دویست سال پس از مسیح بوده است؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ با دو سرلوح، مجدول؛ جلد: میشن،3 گ (149ر -151پ)، 16 سطر [ف: 5 -174]
maqālāt -ul jabrīya
وابسته به: متشابه القرآن و المختلف فیه؛ ابن شهر آشوب، محمد بن علی (488 -588ق)
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 9466/152
منقول از متشابه القرآن محمد بن علی بن شهر آشوب؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11[مختصر ف: -785]
maqālāt -un jarat bayn -al muhaqqiq -is sabziwārī wa -l muhaqqiq -il xānsārī fī masala -tid dawr -il muttaham fī bab -il fatwa
تهران؛ مروی؛ شماره نسخه: 515/2
بی کا، بی تا، 7 گ، قطع: خشتی [ف: -284]
maqalat -ul hukama
تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 691/1
از امام صادق و از رساله عامیه ارسطو به اسکندر گفتار گریناشی در 74؛ خط: نستعلیق، کا: محمد قلی بن محمد علی تبریزی، تا: 1051ق، کاغذ: ترمه، جلد: میشن، 3گ (3پ -5پ)، اندازه: 19/4×12 سم [ف: 5 -151]
maqālāt -ul ḥukamā’
تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 691/4
سخنان افلاطون، رطوماس، بلیناس و فیلسوفان اسلامی و پیشویان،گرفته از ملل و نحل و غرر و درر و جز اینها؛ خط: نستعلیق، کا: محمد قلی بن محمد علی تبریزی، تا: 1051ق؛ کاغذ: ترمه، جلد: میشن، 13گ (8پ -20ر)، اندازه: 19/4×12 سم [ف: 5 -151]
maqalat -ul hukama' wa -1 awa'il
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 15264
آغاز: الحمدلله الذي جعلنا من الموحدين و عدل بنا عن سبیل الجاهدين؛ انجام: تاریخ سنه خمس عشر و تسعمائه و الحمدلله رب العالمين
خط: نسخ، بی کا، تا: 915ق [الفبائي: -674]
maqālāt -e hakīm
در حکمت علمی و دفاع از قانون و مشروطیت، در چند «مقالت» و هر یک در چند «فصل»: فصل یکم از مقالت دوم در توضیح معنی مساوات و مؤاخات.
[نسخه های منزوی 1690؛ فهرستواره منزوی 623/6]
تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 6082
آغاز: مقالات حکیم. مقاله ثانیه در بیان معانی بعضی از الفاظ مستعمله در این صحیفه است و اشاره به پاره ای از مباحث شریفه و نکات لطیفه و این مقاله نیز محتوی بر فصولی چند و اصولی سودمند بود. فصل اول در توضیح معنی و مساوات و حقیقت مواخات؛
انجام: واوهام ردیه منسوخ شد و احدی را اندیشه آزادی نیست و کسی را با کسی کاری نه. تمت المقالة الثانيه بعون الله وحسن توفیه في تاسع من الرجب 1337
خط: نسخ، بی کا، تا: 9 رجب 1328ق؛ جلد: میشن، 55گ، 17سطر، اندازه: 20/6×13/5 سم [ف: 4 -776]
maqālāt -e hakīm aflātūn
افلاطون، 2427 - 347 ؟ قبل میلاد
aflatun ( -427 --347)
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 1039/7 - ف
نسخه اصل: بادلیان 20 . ind. inst. Arahb M. S ؛ خط: نستعلیق، کا: میر علی نقی بن نورالدین محمد گیلانی، تا: ربیع الثاني 1085ق؛ 23 سطر چلیپایی [فیلمها ف: 1 -561]
al -maqālāt -ul xafiyya fi ‘ilm -il uṣūl -il fiqhīya
موسوی خوانساری، محمد حسین بن محمد، - 1328 قمری
xānsārī, mohammad hoseyn mūsaví ebn -e mohammad( - 1910)
در مهمات مسائل اصول فقه، به روشی استدلالی و در یک «مقدمه» و چند «مطلب» و یک «خاتمه». پس از کتاب «اصول فقه» وی تأليف شده است. از این کتاب برگ های متفرقه ای در این مجموعه دیده می شود.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 3041/27
آغاز: الحمدلله الذي أوضح لنا معارج الحق و معالم اليقين و أنار منهاج الدين بالضوابط و اليقين
خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، بی تا؛ جلد: تیماج، 1 ص (393ر)، 23 سطر، اندازه: 18×11سم [ف: 8 -252]
مقالات خمس - سفينة النجاة
al -maqālāt -ul xams
اقلیدس، 306 - 283 قبل میلاد
oqlidos ( -306 --283)
مقالاتی در هندسه و عبارتند از: 1. مقالة في تساوی زوایا المثلث. آغاز: «بسمله، رب یسر و تمم بالخیر، الحمدلله الذي تجلی لکل شیء بکل شیء علی کل شیء له آية تدل علی انه واحد المقالة الأولى من کتاب اقلیدس، النقطة شیءها لا جزو له و الخط طول بلا عرض و طرفاه نقطتان»، انجام: «و زاوية باء فالم یراد به باح ايضاً فا تمت المقالة الأولى و لله الحمد و المنه و الصلوة علی محمد و آله اجمعین و هو حسبنا و نعم المعين»؛ 2. في الاضلاع = الضلعان المحيطان بزواية من متوازی الاضلاع قائم الزوايا، آغاز: «بسمله، المقالة الثانية من کتاب اقلیدس، الضلعان المحيطان بزواية من سطح متوازی الاضلاع قائم الزوايا یقال لهما المحيطان به، ضرب الخط في الخط ...»، انجام: «اعین مثلث ل و ذلك ما اردنا (سپس سه صورت و شکل هندسی است) تمت المقالة الثانية و الحمد لواهب العقل بلا نهاية»؛ 3. في الدوائر، آغاز: «بسمله، المقالة الثالثة من کتاب اقلیدس، الدوائر المتساوية هی التي اقطارها متساوية الخط المماس للدائرة هو الذي ...»، انجام: «فزاوية ابد قائمة فتکون اب مماس للدائرة و ذلك ما اردنا بیانه، تمت المقالة الثالثة و الحمدلله واهب العقل بلا نهاية و الصلوة علی خیر خلقه محمد و آله اجمعین الطيبين الطاهرين»؛ 4. المقالة الرابعة، آغاز: «بسمله، المقالة الرابعة من کتاب اقلیدس یقال (بیان) شکل مرسوم في شکل اذا کان محیط الخارج یماس جمیع زوایا الداخل ...»، انجام: «من أضلاع الشكل بیان قوس ح 6 ضلع الشكل و هو المراد، تمت المقالة الرابعة بحمد الله و منه و صلوته علی نبیه محمد و آله الطاهرين»؛ 5. المقالة الخامسة، آغاز: «بسمله، المقالة الخامسة من کتاب اقلیدس، الجزو مقدرا اصغر من مقدار بعده. النسبة هی انية المقدارين المتجانسين بالقیاس الى الاخر ..»، انجام: «فنسبة جمیع اب الى جمیع ده كنسبة ا ح الى د ل لکن ا ح منل».
تهران؛ مل؛ شماره نسخه: 3253/3
خط: شکسته نستعلیق، کا: جلال بن محمد بن عبدالله عاملی در نزد عطاء الله خیوقی، تا: 797ق، جا: هرات؛ کاغذ: ترمه، جلد: میشن، 23 سطر، اندازه: 19×13 سم [ف: 6 -334]
maqālāt -un xams fi -š šakl -il ma‘rūf bi -l -quțā“
تهران؛ فرهاد معتمد؛ شماره نسخه: 120/18
خط: نسخ، بی کا، تا: 1 شوال 700ق، جا: تبریز؛ کاغذ: ترمه، جلد: تیماج، 23 سطر (15×8)، اندازه: 23×14/5 سم [نشریه: 3 -229]
مقالات خواجه عبدالله- جداول اختیارات ایام
maqālāt -e xāje ‘abd -ol -lāh ansārī
بسطامی، علی بن طیفور، ق 11 قمری
bastāmī,'alī ebn -e tayfor( - 17c)
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: ض 11069
آغاز: بسمله. ای نام تو آرایش عنوان کلام وی یاد تو آرامش هر بی آرام؛ انجام: آنگاه ز بیخودی خود راهم ده ... سنه 1264
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1264ق؛ قطع: رقعی [الفبائي: -545]
مقالات در امام زاده های ری - امامزادگان شهر ری
maqālāt -e rāje“ be mosāferat -e mozaffar -ed -dīn šāh be orūpā (t. -ye)
در این نسخه قطعات بریده شده روزنامه های انگلیسی است که درباره مسافرت مظفرالدین شاه قاجار به سال 1900 میلادی به اروپا نوشته شده است به انضمام ترجمه فارسی و تعدادی عکس که مربوط به این مسافرت می شود و یک قطعه عکس ناصرالدین شاه قاجار در صفحه هیجدهم این نسخه و مطالبی راجع به شهید شدن مشار اليه.
تهران؛ سلطنتی؛ شماره نسخه: 843
آغاز: اصل و ترجمه مقالاتی است که روزنامجات انگلستان در خصوص مسافرت فرنگی اعلیحضرت اقدس شاهنشاهی روحنا فداه نوشته اند روزنامه (مورنین) پست بتاریخ 18 شهر آوریل 1900. پادشاه ایران سفر مفصل خود را بسمت فرنگ شروع فرموده اند در انگلستان همان قسم که از پدر ایشان پذیرائی شد از ایشان هم پذیرائی می شود و پس از آن که مظفرالدین شاه از لندن تشریف بردند هرگاه سفرنامه شاه شهید را بخوانند ملاحظه خواهند فرمود و از دوستی و مهمان نوازی انگلیسیها چیزی کاشته نشده است مشرق بمغرب می آید برای این که هم عیش کند و هم تحصیل نماید و چون مظفرالدین شاه جوان هستند امیدواریم از این مسافرت فایده حاصل نمایند امروز اقتدار ارقام در خلیخ فارس در دست انگلیسی هاست و سه خمس تجارت آنجا تعلیق بدولت انگلیس و هند دارد دولت عظم دیگری هست که می خواهد در خلیج بنادر باز نماید ولی اقدامات آن بی حاصل
مانده است زیرا که شاه اهمیت دوستی انگلیس را می دانند شاه بطور دوست باین مملکت تشریف می آورند و امیدواریم آنچه در آنجا خواهند دید و شنید بر حسب ازدیاد و استحکام این دوستی گردد؛ انجام: روزنامه دیلی تلگراف 20 اوت 1900.شاه در است اند. امروز شاه ایران به (بروژ) تشریف برده منارهای شهر قدیم را تماشا فرمودند مقصود عمده اعلی حضرت شاهنشاهی از توقف در است اند استراحت است و کمتر به مهمانی هائی که بافتخار ایشان یاد می شود تشریف می برند 24 اوت شاه وارد بروسل می شوند.
خط: شکسته نستعلیق، بی کا، بی تا؛ جلد: میشن، 74ص، 5 -11 سطر، اندازه: 23×20سم [ف: 5 -712]
maqālāt -e rūznāme -ye ra'd
قم؛ مسجد اعظم؛ شماره نسخه: 2789
آغاز: راه آهن ایران: مسئله ایجاد و تأسيس خطوط آهن در ایران زیاد از نیم قرن است که قلب هر ایرانی مطلع وهر علاقه مند با صلاح ایران را در موقع تذکارش متاثر می نماید؛ انجام: در روز دوازده ساعت زحمت می کشد و عاقبت یک بیل یا کلنگ ساخته به پنج قران می فروشد ولی آن دیگری در کارخانه کروپ یک تفنگ اتوماتیک ساخته پانصد تومان می فروشد
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 14؛ جلد: مقوا، 85گ، اندازه: 18×12 سم [ف مخ: 5 -2093]
maqālāt -e rīyāzī
حاوی مقاله ریاضی است: مقاله 1. در حساب اهل هند است و آن حاوی یک مقدمه و دو باب می باشد: مقدمه: عددنویسی و ابواب اعمال چهارگانه اصلی و سپس کسرها و جذرها و قابلیت تقسیم اعداد و کوچکترین مضرب مشترک و بزرگترین مقسوم علیه مشترک؛ مقاله 2. در اعمال منجمان است و آن مشتمل بر سه مقدمه و شش باب است در مقدمات سه گانه و ابواب شش گانه محاسبات منجمان و اعمال ریاضی آنها می آید و طبق این محاسبات ایام و ماهها و حرکات افلاک مشخص می شود؛ مقاله 3. بیان مقاله مساحات و احجام و سطح جانب های اجسام مفصل بحث می گردد.
تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 2175
آغاز: الحمدلله رب العالمين و الصلوة و السلام علی خیر خلقه محمد و آله اجمعین اما بعد این کتابی است مشتمل؛
انجام: بدعای مغفرت یاد فرمایند اللهم اغفر لنا و لجمیع المومنين و المومنات
خط شکسته نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: 1246ق، جا:تهران؛ 52گ، 12سطر (14/5×7/5)، اندازه: 22×16سم [ف: 5 -254]
maqālāt-e soltān-ol owlīyā’
بهاء ولد، محمد بن حسن، - 628؟ قمری
bahā' valad, mohammad ebn -e hasan( - 1231)
در دو بند کوچک و بزرگ.
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 3463/1 -عکس و 3464/1 -عکس
نسخه اصل: توبینگن 3784 . Or. Oct ؛ کا: محمد بن مسعود بن عمر شاه مرغینانی، تا: 4 جمادی الثاني 796ق؛ 144گ (1پ -144پ)
[فیلمها ف: 3 -224]
تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: عکسی بدون شماره
نسخه اصل: همان نسخه اصل بالا [نشریه: 3 -104]
al -maqālāt -ul sanīya fi madh -i xayr -il barīya
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 16864
جزء دوم؛ بی کا، بی تا [د.ث. مجلس ]
maqālāt -e šāhanšāhī
صبا، فتحعلی بن محمد، - 1238 قمری
sabā, fath -'alī ebn -e mohammad( - 1823)
تهران؛ مهدوی؛ شماره نسخه: 169
بی کا، بی تا [نشریه: 2 -131]
maqālāt -eš šoʻarā'
حیرت، قیام الدين، - 1174 قمری
heyrat,qīyām -ed -dīn ( - 1761)
تاریخ تأليف: 1170ق
شرح حال شاعران زمان اورنگ زیب که تا عصر عالم گیر ثانی ادامه دارد.
تهران؛ مرکز فرهنگی خراسان؛ شماره نسخه: 151 عکسی
بی کا، بی تا، 83گ [جنگ: 1 -468]
maqālāt-e šeybānī
شیبانی، فتح الله بن محمد کاظم، 1241 - 1308 قمری
šeybānī, fath-ol-lāh ebn-e mohammad kāzem (1826 - 1891)
اهداء به: سلطان مراد میرزا حسام السلطنه
تاریخ تأليف: ذیحجه 1273ق
شامل دو قسمت است: قسمت اولدارای سه «مقاله» در مباحث تاریخی و حکایات و ساخته ذیحجه 1273 و جز زبدة الاثار او که در دو مقاله است؛ مقاله 1. دارای چهار فصل و یک خاتمه: 1) در نژاد و صنعت و نام مؤلف و سبب سفرش به خراسان، 2) سبب فراهم آوردن ترهات خویش و فضیلت سخن و عدم اعتنای ملوک به نظم و نثر، 3) ثنا و محمدت و اظهار بندگی نسبت به استاد ملک (تقریر اسباب فراغت خاطر شاعر و دبیر)، 4) درغروب کوکب عمر خدایگان و طلوع دولت پادشاه زاده حسام السلطنه؛ مقاله 2. در شرح سفر او از همدان به کرمان وآنچه در این سفر بر او بگذشته؛ مقاله 3. در سفر او به طوس و از جملهء مجلسیان فرمانفرمای خراسان در آمدن. قسمت دوم: دیوان اشعار شیبانی است، درچهار «مقاله»: مقاله 1. در نژاد و صفت و نام مؤلف و سبب اتفاق سفر او به خراسان از عراق و وصول به میامن و مواهب این ارض اقدس و بیت مقدس مقر حجت خالق و محل حاجت خلایق؛ مقاله 2. در سبب فراهم آوردن ترهات خویش و فضیلت سخن و عدم اعتنای ملوک و اکابر عصر به نظم و نثر و استثنای خدایگان خراسان در این باب از ملوک جهان در ترغیب و تحریص او به رعایت شعرا و ادبا؛ مقاله 3. در تقریب اسباب فراغت خاطر شاعر و دبیر و بیان حکایتی به دعای عمر و دولت شاه و محمدت خدایگان و ذکر سوابق ارادت و بندگی این ضعیف بدین آستان؛ مقاله 4. در غروب کوکب عمر خدایگان انارالله برهانه و طلوع آفتاب دولت پادشاهزاده ... سلطان مراد آنکه خدای به مرادش کند همه عالم و نهضت رایت میمون او از دارالخلافة به خراسان و خرامیدن رکاب منصور او از طوس به جام و از جام به هرات و غیره. (دانش پژوه، افشار)
آغاز: آری آرایش سخن در ستایش حکیمی علیم است، علت کلمته که آدمی را به فضیلت بیان که شرف او بر دیگر حیوانات چاپ: برگزیده مقالات شیبانی در ترکیه چاپ شده [ مقالات منزوی 3630؛ الذريعة 21 / 388؛ مراة قاسان 388و 548؛ رجال قاجار55/3 ]
آغاز: برابر؛ انجام: گفتم که ناصر الدين آن شاه کامگار ** گفتا که ناصر الدين آن شاه کامران.
خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13، جا: تهران (احتمالا)؛ 147گ، 21 سطر (9 × 19)، اندازه: 18/5 × 31 سم [ف: 3 - 172]
آغاز: برابر؛ انجام: مراو را بعز مقالی خطبه کردند و بفر جمالی کابین دادند.
قسمتی از مقالات ابو نصر فتح الله خان شیبانی کاشانی است؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج، 39ص (65 - 103)،14سطر (8/5 × 15)، اندازه: 14/5 × 22/3 سم [ف: 7 - 778]
آغاز: برابر؛ انجام: دست در ذیل عاطفت او زده ام و چشم استخلاص به وساطت او دارم، ان شاء الله تعالی. تمت المقالة الثالثة
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ مجدول؛ جلد: روغنی منقش، 84گ، 14 سطر، اندازه:14 × 21/3 سم [ف: 4 - 775]
خط: شکسته و نستعلیق خوب، بی کا، تا: 1272ق؛ افتادگی: آغاز؛ در این کتاب اشعاری از خویش (و گاه نیز از دیگران) می آورد، در ص 13 نسخه آمده: «پس قرب شش است در تفرج بلدان عراق و فارس و کرمان روزگار به سر برده تا این زمان که آغاز سال اثنان و سبعین است و یکی اربعین که من بنده را اتفاق سفر از ساحت عراق به ناحیت مشرق افتاده به طوس»، در پایان نسخه چنین آمده: «تمت المقالة الثالثه في شهر ذی حجة الحرام سنه 1273»؛ 80گ، 15 سطر، اندازه: 13/5 × 20 سم [نشریه: 13- 269]
آغاز: برابر؛ انجام: دست در ذیل عاطفت او زده ام و چشم استخلاص بوساطت دارم انشاء الله تعالی ...
خط شکسته نستعلیق خوش، بی کا، تا: ذیحجه 1273ق؛ جلد: میشن، 81گ، 15 سطر، اندازه: 12/5 × 20/5سم [ف: 17-507]
خط شکسته نستعلیق، بی کا، تا: ذیحجه 1273ق؛ با یک عریضه بی نقطه میرزا محمد علی منشی شیرازی به فریدون میرزا فرمانفرمای فارس و یک فرمان مورخ 1 محرم 1255 که در بالای عریضه میرزا ابراهیم خان منشی باشی نوشته شده؛ جلد: تیماج، 140گ، 15 سطر (8 × 14)، اندازه: 13 × 21سم [ف: 16-185]
خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: 2 ذیحجه 1273 ق [ نشریه: 5-379]
آغاز: برابر
سه مقاله در نسخه هست؛ خط: نستعلیق، کا: زین العابدين کلاه دوز کرمانی، تا: 1278ق؛ قطع: ربعی [نشریه: 7-297]
آغاز: برابر؛ انجام: دست درذیل عاطفت او زده ام و چشم استخلاص بوساطت او دارم
خط: نستعلیق، بی کا، تا: محرم 1280ق؛ مجدول، با یک سرلوح زیبا
و ظریف؛ واقف: نایینی؛ جلد: چرمی، 113گ، 12سطر(8 × 15/2)، اندازه: 14/5 × 22/3 سم [ف: 7-837]
سه مقاله؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1284ق [نشریه: 6-594]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1302 ق [نشریه: 7-700]
خط نستعلیق ، بی کا، تا: 1309 ق، با سرلوح؛ قطع: ربعی [نشریه: 7-297]
آغاز: برابر؛ انجام: و بغر جمالی کابین دارد
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 14؛ جلد: تیماج [رایانه]
آغاز: برابر؛ انجام: دست در ذیل عاطفت او زده ام و چشم استخلاص به وساطت او دارم، ان شاء الله تعالی. تمت المقالة الثالثة
خط: نستعلیق شکسته، بی کا، بی تا، برای ملک زاده؛ کاغذ: ترمه اصفهانی، 76گ، 15 سطر، اندازه:15/8 × 24/2 سم [ف: 4-776]
maqālāt-e šeyx-e jāmī
ژنده پیل، احمد بن ابی الحسن، 441؟ - 536 قمری
žende-pīl, ahmad ebn-e abe-l-hasan (1050 - 1142
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 10330/5
آغاز: بسمله از مقالات شیخ جامی گفته می شود ای درویش آنچه حق تعالی راست با بندگان خاص او؛ انجام: چنانچه فقیر تو گوید...
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا، مجدول؛ جلد: تیماج بنفش، 2ص (31-32)، اندازه: 14/5 × 22سم [ف: 32-328]
maqālāt-e šeyx sadr-od-dīn
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه:328/2-ف
نسخه اصل: یوسف آغا ش 2866؛ خط: نسخ، بی کا، تا: 11 ذیقعده 663ق؛ 20گ (34-53)، 13سطر[فیلمها ف: 1-454]
maqālāt-uşşanā'i
رشتی اصفهانی، محسن بن محمد رفیع، 1215ق 13 قمری
raštī esfahānī, mohsen ebn-e mohammad rafī‘ (1801-19
تاریخ تأليف: ربیع الثاني1262ق
چند مقاله از کتاب «مقالات الصنايع» را دارد که در اعمال کیمیایی بحث می کند، بدین ترتیب: المقالة الرابعة: في الجمع و التجميد، دارای دوازده فصل؛ المقالة الثانية: في العمليات بقول جزئی، دارای هفده فصل؛ المقالة السادسة: في الأدهان.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 1379/1
آغاز: المقالة الرابعة جمیع الأعمال تکون بوجهین أما بالتفریق أو التحليل أو الجمع و التجميد، و التفريق یکون اما بالحل أو بالسحق؛ انجام: هذا آخر ما اخترناه و نقلناه من کتاب فسیاریوس الذي ألف في صناعة الطب و من قرابادین و انولوس من تعطیر الأرواح و الأذهان.
خط نستعلیق، کا: سید میرزا بن امیر عبدالعالی، تا: 1266ق؛ 20گ (1پ-20پ)، اندازه: 11 × 17م [ف: 4-151]
maqālāt-uṣṣūfīyya (mn.)
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه:9466/111
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ 1گ (237)[ مختصر ف: -817]
maqālāt-ol ‘ārefīn
تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 4057/124
بندی از شاید همان مقالات العرفاء3689/1 دانشگاه باشد؛ خط: شکسته نستعلیق، کا: محمد زمان بن کلبعلی متطبب خراسانی، تا: قرن 13؛ 6گ (230پ - 235ر) [ف: 7-193]
maqālāt-e ‘āsemī
عاصمی
‘āsemī
مؤلف در این مقالات که برای هر مقاله خطبه مستقلی قرارداده، در هر خطبه ابتدا حدیث نبوی آورده و پس از آن توضیحاتی به سبک ادبی و عرفانی درباره آن آورده است. در یکی از این مقالات آیت الكرسي را تفسیر نموده و آن را برای عضدالملك تقدیم نموده است.
قم؛ گلپایگانی شماره نسخه: 4166-21/86
آغاز: بر صورت تو فرمودیم تا از برای تو حج بگذارد بعد از آن هر سال حجی در دیوان تو ثبت کنیم تا زنده باشی ... بسمله تبارك الذي نزل الفرقان علی عبده؛ انجام: و آن همیان زر پیش
عبدالجبار افکند و گفت ای عبدالجبار هزار دینار در راه ما بدادی تا برای تو هزار دینار فرستادیم و فرشته رابر صورت تو.
خط: تحریری، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز؛ جلد: مقوا، 82گ، 15 سطر، اندازه:13 × 21سم [ف: 8-4502]
maqālāt-ol ‘orafā’
سخنان عارفان است.
[فهرستواره منزوی933/8]
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 4689/1 و5816-ف
آغاز: مقالات العرفاء بسمله. قال الشيخ سهل: ما صار الابدال ابدالا الاباربع خصال: أخماص البطون و الصمت و السهر والاعتزال عن الناس؛ انجام: یا حی یا قیوم را بخواند.
بی کا، بی تا، جلد: مقوا، 8ص (1-8)، 13 سطر (5 × 10)، اندازه:9 × 15سم [ف: 14-3635] و [فیلمها ف: 3-183]
maqālāt-e 'orafā' va sabab-e hedāyat-e īšān
در آن از اویس قرنی و مقالات داود طائی، احمد جولای، شیخ احمد ابی حرب، شیخ سری سقطی، و شیخ الطائفه حسین بصری و دیگران یاد شده است. جز آن است که منزوی (1408) یاد کرده است.
تهران؛ ملک؛ شماره نسخه:4253/2
خط: شکسته نستعلیق، کا: محمد کاظم اصفهانی، تا: 1059ق؛ مجدول؛ 28گ (34ر- 61ر)، 25 سطر، اندازه: 18/5 × 27/5سم [ف:7-305]
maqālāt-e ‘erfānī
منظومه ای که گویا در زمان صفویان سروده است.
تهران؛ سپهسالار؛ شماره نسخه: 7076/3
آغاز: هست شرطی چند در راه طریق ** با تو گویم یاد گیرش ای رفیق؛ انجام: ای خداوند کریم کارساز ** مقری بیچاره را یکدم نواز بی کا، بی تا، 3گ (137پ-139پ) [ف: 5-634]
المقالات العشر- سر الاسرار
maqālāt-ul ‘ulamā’ bayn-a aydi-l xulafā wa-l umarā’
غزالی، محمد بن محمد، 450 - 505 قمری
qazālī, mohammad ebn-e mohammad (1059 - 1112)
کتابی شامل الفاظ بلیغه، حکم و اقوال، حکایات و فوائد منتخب از کلام بلغاء و حکماء و اولیاء و ادباء متقدمین.
چاپ: بغداد، محقق: محمد جاسم الحديثي، دائرة الآثار والتراث، چاپ اول، 296ص، 1409ق. [ابرو کلمن423/1 ؛ برلین 8537/1؛ بدوی 82)
آغاز: والبخل في ذوی الاموال و التيه في الفقراء و التصابي في الشيوخ و البطالة في الشباب ... مقام الوند (الموبد) بین یدی کسری؛ انجام: قال فاحسنی صلتی و صرفنی مکرما الى الكوفة ...
خط: نسخ، کا: یوسف نجفی، تا: ذیحجه 1106ق؛ افتادگی: آغاز؛
کاغذ: ترمه، 15سطر[ف: 5-385]
آغاز: بسمله الحمدلله رب العلى الأعلى والصلوة علی محمد المصطفي و آله سفن النجاة والهدی اعلم ایها العزيز وفقك الملك العزيز أنه ینبغی لطالب الحق آن؛ انجام: ویجتنبون الكبائر ... والتهمة والبهتان والظلم هذا هو الحق
بندی از مقالات امام محمد غزالی؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ جلد: مقوا، 1گ، 23 سطر (6 × 14/5)، اندازه: 9 × 17سم [ف: 1-317]
maqālāt-e qeybīye va kamālāt-e ‘aynīye
حاجی بکتاش ولی
hājī baktāš valī
در آداب طریقه بکتاشیه با عنوان «ذکر». [فهرستواره منزوی 933/8 ؛ الذريعه392/21]
آغاز: بسمله اعلم ان الوصول الى الله ثلثه انواعها اولها الوصول إلى الله هو الخروج؛ انجام: بلکه از قسم خیر و شر هر چه در دنیا واقع شود مراد خود انگارد و التمام.
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 15 جمادی الاول 1034ق؛ 12ص (83 -94)، 16سطر، اندازه: 11 × 20سم [ف: 50-41]
آغاز: بسمله. و به نستعین. الحمد الله رب العالمين ... اما بعد هذه مقالات غيبية و کلمات عينية صدرت من ... الحاج بکتاش الخراساني ... وقت اندراجه الى حمی الحماية و ارتفاعه من عالم الحيرية الى حرم العناية بطریق الارشاد و النصيحة لاصحابه ..... اعلم
أن الوصول إلى الله تعالی ثلثة انواع ... ذکر درویش باید که از صفات خود فانی شود؛ انجام: زان ره که به سوی تست بازم گردان
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 14، جلد: تیماج، 66گ (1-66)، 12سطر (7 × 12)، اندازه: 11× 17 سم [ف: 11-2461]
maqālāt-e fatāhī-ye neyšābūrī
یحیی سیبك نیشابوری، 852 قمری
yahyā sībak-e neyšābūrī(- 1449)
تهران؛ ملک؛ شماره نسخه:3846/91
آغاز: بعد از مراسم توبه و استغفار و لوازم جهد عالم الأسرار چنین گوید مؤلف این اوراق ... که در ابتدای نشورات دور جوانی
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ کاغذ: میشن، 22 سطر، اندازه: 13 × 24/4سم [ف: 7-102]
maqālāt-e feqhīye
آقا میرزا بابا سبزواری، 1293 قمری
āqā mīrzā bābā sabzevārī(- 1876)
مشهد؛ مدرسه باقریه؛ شماره نسخه:315/4
بی کا، تا: 7 رمضان 1261 ق [ تراثنا: س 6ش 4-96]
maqālāt-e falsafī
یحیی بن عدی، 280 - 364 قمری
yahyā ebn-e ‘adī (894 - 975)
چند مقاله کوتاه است با این عناوین: ان الباري جوهر غیر ذی جسم، القول في العقل، القول في النفس، القول في الطبيعه، القول في الهيولى، القول في الصورة، القول في الحركه، القول في الزمان، القول في المكان.
آغاز: بسمله هذه مقاله ابی زکریا یحیی بن عدی. قال أما الباري تقدست أسمائه فهو جوهر غیر ذی جسم
خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: قرن 14؛ جلد: تیماج، 4ص (67 -70)، اندازه: 21 × 39سم [ف: 21-268]
حدود پنجاه مقاله مکتوب فلسفی؛ بی کا، بی تا، قطع: رحلی [ف: -271]
maqālāt-un falsafīya wa uṣūlīya
نوری، علی بن جمشید، - 1246 قمری
nūrī,‘alī ebn-e jamšīd(- 1831)
بخش فلسفی آن مورخ روز 17 شوال 1242قاست و شرح متنی را می ماند. در آن آمده «و کتب ... احمد بن زین الدين الهجري الاحسايي في ثامن ذی قعدة الحرام سنة 1245». در پایان رساله ای از او که در اینجا آمده است.
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 3092/5
کا: قزوینی، محمد هادی بن فتح الله، بی تا، 203گ (331-533)، 23 سطر (8/5 × 15)، اندازه: 14/5 × 20 سم [ف: 11-2039]
al-maqālāt fi itbāt-il islām
بهاری همدانی، محمد باقر بن محمد جعفر، 1277 - 1333 قمری
bahārī hamadānī, mohammad bāqer ebn-e mohammadja‘far (1861 - 1915)
دارای «مقدمه» و نه «مقاله»: 1. في ان الامر الدال علی صدق المدعي في دعواه ما یکون من لوازم المدعي؛ 2. ان العلامة الشاهدظ یکفی فیها فعل ما یفجر عنه الخلق ولا ینحصر فیما یقترحونه؛ 3. أن تلك العلامة الشاهدة انما توثر مع ظهورها للناس؛ 4. ان محمد بن عبدالله قدادعی نبوته و کونه خاتم الانبياء؛ 5. أن كتابة وقع التحدى به فیه مضافة الى اجماع الأمة علیه بكلمة واحدة؛ 6. قال بعض النصارى أن القرآن یثبت أن محمدا لم یجی بالمعجزه؛ 7. رام بعض النصارى اثبات سلامة کتب اليهود و النصارى عن التحريف؛ 8 في امکان النسخ و وقوعه و امکان وجود الحكم الخاص؛ 9. في الامامة. (سید محمود مرعشی)[معجم المؤلفين92/9]
آغاز: الحمدلله رافع الاعلام ناصر الاسلام خاذل اللئام العمى عن البدر التمام جازی اولیائه بأحسن الاكرام؛ انجام: و قتل الدجال و أن تخرج الأرض برکتها و ینزل السماء مائها فلنقتصر علی هذه الوجيزة سائلین من الله البصيرة
خط: نستعلیق، کاتب= مؤلف، تا: 1325ق؛ این نسخه مبیضه می باشد و حاشیه نویسی دارد؛ جلد: تیماج، 104گ، 14-19سطر(7 × 13/5)، اندازه: 11 × 18سم [ف: 31-246]
آغاز: الحمدلله رافع الاعلام ناصر الاسلام خاذل اللئام العمى عن البدر التمام جازی اولیائه بأحسن الاكرام؛ انجام: و قتل الدجال و أن تخرج الأرض برکتها و ینزل السماء مائها سائلین من الله البصيرة
و کان الفراغ
خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: 1325ق؛ مسوده و دارای حاشیه نویسی است، با دستخط مرحوم آیت الله حاج شیخ محمد رضا بن محمد جعفر بهاری همدانی برادر مؤلف؛ 96گ، 16- 18 سطر ( 8 × 13/5)، اندازه: 11/5× 18/5 سم [ف: 31-247]
maqālāt-un fī aqsām-il maxlūqāt
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 14914
آغاز: في تقسیم المخلوقات فیها المخلوق کل ما هو غیرالله؛ انجام: من خواصه تکلیس الذهب
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 14؛ جلد: مقوا [رایانه]
al-maqālāt fi-l firaq-i wa-l maāhib
مفید، محمد بن محمد، 336 - 413 قمری
mofid,mohammad ebn-e mohammad (948 - 1023)
اصفهان؛ هادی نجفی؛ شماره نسخه:123/1
خط: نسخ، کا: عبدالله بن محمد حسن تبریزی نجفی، تا: قرن 14؛ 17گ (1پ -17ر)، 21 سطر، اندازه: 17 × 21 سم [اوراق عتیق: 2 - 338]
maqālāt-un fi-l falak = işlāh-ul majastī = k.-ul hay'at
اشبیلی، جابر بن أفلح، ق6 قمری
ešbīlī,jāber ebn-e aflah(- 12c)
کتاب شامل نه «مقاله» در علم فلک است: 1. في المقدمات؛ 2. في العلوم الجزلة (الجزئية) في مراتب أنواع هذا العلم؛ 3. في حركة الشمس الوسطى؛ 4. في القمر؛ 5. في اختلاف المنظر الذي بعرض القمر ...؛ 6. في الكواكب الثابتة؛ 7. في الكوكب الخمسة السيارة؛ 8 في وقوف الكواكب الخمسة و رجوعها؛ 9. في عروض الكواكب الخسمة. نام کتاب در صفحه عنوان نسخه حاضر، چنین درج شده: « النسخة الكبرى من کتاب الشيخ أبي محمد جابر بن أفلح الاشبيلي في الهيئة » و در فهرست اسکوربال نیز «النسخة الكبرى» معرفی شده است. در فهرست برلین این کتاب «اصلاح المجسطي» معرفی شده است. مؤلف در این کتاب نظرات بطلمیوس درکتاب المجسطي را مطرح و بررسی و نقد می نماید. گویا بدین جهت، ولیم الورد نام کتاب را اصلاح المجسطي انتخاب کرده است. [تراث العربي العلمي في الرياضيات و الفلك ص 356-357؛ دائرة المعارف الاسلامية، 6/225-226؛ فهرس المخطوطات العربية بالمكتبة الملكية في برلین141/5 ؛ معجم المؤلفين105/3؛ معجم العلماء العرب38/1 ]
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 1247 عکسی
آغاز: الحمدلله الأول بلا ابتدا الآخر بلا انتها، الذي خلق الأشياء علی غیر نظیر و قدرها بحکمته أحسن تقدیر ... و بعد فان الله تعالی شرف نوع الانسان و فضله علی جمیع الحيوان؛ انجام: و یبطل و اذا کان ذلك کذلك فان سایر الظهورات المسائية و الصباحية في هذین العرضين أحرى بأن یختل و یبطل، و ذلك ما أردنا بیانه . نجز الكتب بحمدالله وعونه و صلی الله علی محمد و آله و سلم.
خط: نسخ مایل به مغربی، بی کا، تا: گویا قرن 8 یا 9؛ مصحح، مقابله شده، با بلاغ، با شکل های هندسی، بخشی از مقاله ششم کتاب در آخر نسخه آمده است، با جدولی نجومی که علی بن احمد بن معوج، برای خودش کشیده؛ 298ص، 22سطر [عکسی ف: 3-549]
maqalat-un fi mu'jizat-il masumin
مؤلف معجزاتی که در زمانش رخ داده طی مقالاتی بیان کرده است. مقاله پنجم مربوط به معجزه ای در ماه صفر 1299 هجری قمری است، مقاله هفتم شب 20 ربیع الاول همان سال.
قم؛ ارگانی بهبهانی؛ شماره نسخه: 28/1
آغاز: ... طائفین مذعورین و صاروا مخذولین مقهورین و علت الأصوات بالصلوات علی اشرف الموجودات؛ انجام: بهذه الكرامة في حیاته و اظهرتها بعد وفاته لانه رحمه الله اوصانی بذلك قدس الله روحه و نور ضریحه
خط: نسخ، بی کا، بی تا، افتادگی: آغاز؛ 15گ (2ر -16)، 16سطر، اندازه: 14/5 × 19سم [ف: -50]
maqālāt-e kūtāh dar ‘erfān va solūk
14 گفتار کوتاه است در موضوع عرفان و سلوک به نقل از احادیث، از سخنان ابوعلی رودباری و دیگر بزرگان صوفیه. گردآورنده هر گفتار را با نام کتاب می آورد و در پایان هر یک تاریخ کتابت را یاد می کند. عناوین این 14 گفتار به این قرار است: کتاب في الرضا، کتاب في الصبر، کتاب في العبودية، کتاب في الارادة، کتاب في الاستقامة، کتاب في الاخلاص، کتاب في الحياء، کتاب في الذكر، کتاب في الفتوة، کتاب في الصدق، کتاب في المراقبة، کتاب في المحبة، کتاب في الشوق، کتاب في السماع.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 14590/168
آغاز: کتاب في الرضا قال عبد الواحد بن زید: الرضا باب الله الاعظم و جنة الدنيا؛ انجام: لوالده به لا یعلمها الا هو.
کا: ابوالمجد تبریزی، تا: یکشنبه 8 محرم تا شنبه 5 صفر 723ق؛ جلد: تیماج، 2 ص (676-677)، 41سطر، اندازه: 19 × 32سم [ف: 41-104]
maqālāt-e gūnāgūn
مشتمل بر مسائل متعددی در اکسیر و طرز عمل و وسیله عمل آن می باشد و آنچه این نسخه حاوی است از «باب تدبیر این دوزرنیخ و کبریت» از مقالت چهلم است تا مقالت هفتادم از خواص موازینی، که پاره ای از قسمت ها با محاسبات عددی و روابط بین اندازه و کیفیت تکوین و اختلاط آنها آمده است.
تهران؛ ملی، شماره نسخه: 2593
آغاز: آن اولی تر از هم علمها اگر در یابد آنرا و تو بهترین چیزی باشی؛ انجام: که آن آنست ولکن چیزها متناسب آنست
خط: نستعلیق، بی کا، تا: محتملا قرن 12؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ کاغذ: اصفهانی، 67گ، 16سطر(7 × 14)، اندازه: 13 × 19/5سم [ف: 6-125]
maqālāt-e mojīr-e šeybānī= rasā'el = neveštejāt
مجیر شیبانی، علی محمد، 1229 - 1307 شمسی
mojīr-e šeybānī, alī-mohammad (1850 - 1928)
نسخه حاضر که تماماً به خط مجیر الدوله است در سطور ابتدایی توسط خود او چنین معرفی شده است: «بعضی رسائل و نوشت جات و مقالات و دیباچه ها و غیرها که این بنده علی محمد مجیر شیبانی ملقب به مجیر الدوله گاه گاه نگاشته غیر از آنچه در مدت سی سال در روزنامه جات ایران و اطلاع و شرف و شرافت و خلاصة الحوادث و بعض جراید خارجه و غیره از بعض رسائل و کتب مؤلفه خود درج و نگارش و تأليف نموده و به طبع و انتشار رسیده و بعضی هنوز منطبع نشده است بلاترتیب آنچه از مسودات این رسایل و مقالات متفرقه به دست آمده و بیاید در اینجا می باشد». و اینک فهرست مطالب این مجموعه: دیباچه کتاب حجة السعادة في حجة الشهادة: که بر حسب خواهش مرحوم میرزا محمد ندیم السلطان، زمانی که وزیر انطباعات و رئیس دارالترجمه دولتی بوده و بانی طبع ثانی کتاب مزبور شده نوشته است. تاریخ نوشتن دیباچه رجب 1323ق بوده است؛ دیباچه کتاب سفرنامه سفر اول مظفرالدین شاه به فرنگستان: که بنا به خواهش مرحوم میرزا مهدی غفاری خان وزیر همایون قائم مقام که مباشر طبع کتاب بوده نوشته؛ صورت خطابه در موقع تاجگذاری اعلی حضرت سلطان احمد شاه؛ تقریظی که بر حسب خواهش مرحوم خلوتی محمد ابراهیم خان صدیق محلاتی پیش خدمت ناصرالدین شاه بر کتاب او نوشته؛ مکتوبی که بر حسب خواهش بعضی دوستان به جریده ثریا منطبعه قاهره نوشته؛ مراسله ای که به یکی از جراید منطبعه دارالخلافه طهران در موقع دوره دویم انتخابات وکلای دار الشوراي کبرای ملی نوشته؛ رساله ای که با کمال استعجال برای انجمن قدس محمودی در دوره اول مشروطه و مجلس شورای ملی بر سبیل دستورالعمل برای اقدامات در طرق ترقیات و اتخاذ وسایل و راه های منافع و ثروت مملکت و ملت در یک شب نوشته؛ شرح خارق عادت و معجزه واقعه در بادکوبه؛ مراسله که در جواب مرقومه محترمه برادر خود مرحوم آقا میرزا غیاث الدين ادیب به خراسان نوشته (دودنامه)؛ مراسله به مرحوم سپهر مشیر افخم [صاحب ناسخ التواريخ]؛ مراسله به جناب ضیاء الواعظين؛ مراسله که در زمان اقامت کرمانشاهان به والی کرمانشاهان و کردستان مرحوم شاهزاده عماد الدوله بدیع الملك میرزا نوشته است؛ مراسله ای که به جناب شریف الدوله نوشته؛ مراسله ای که این بنده در جواب شاهزاده فرمان فرما عبدالحسین میرزا که در آن وقت والی کرمان و بلوچستان بوده نوشته ام؛ مراسله ای مبنی بر تعزیت که شاهزاده عبد الحسين میرزای فرمان فرما ... در موقع فوت فرمان فرمای والدشان نوشته است؛ مراسله که در جواب مرحوم میرزا زین العابدين خان شریف الدوله که هدیه انجیر باغچه خانه فرستاده بود نوشته است؛ مقالتی شیرین و حکایتی حیرت قرین اختراع اکسیر جوان شدن مسطور در یکی از جراید اروپ؛ حکایت غریبه از گولی و بلادت و کثرت حماقت اهل حمص؛ فایده تاریخی [در تاریخ اسلام]؛ فواید ادبی؛ شرحی که در تفویض منصب ولایت عهد سلطنت ایران به محمد علی میرزا در روزنامه رسمی ایران نگارش یافته و به طبع رسیده است؛ مسوده مراسله که این بنده برای فرزند خود میرزا ضیاء الدين خان گلشاهی مسود نموده است؛ بعض مطالب عالیه حکمتی و (علمی درباره نفس، جن، الفرق بین المدح و الحمد و الشكر، في اسامی الكعبه، وجود، سبب و علت مردن)؛ مبدأ انقلاب دولت روس و مؤسس آن؛ مسموم و شهید شدن مالک اشتر نخعی رحمة الله علیه در راه مصر به سم نافع نام غلام عثمان؛ علت عمده قتل عثمان خلیفه سوم علیه ما علیه؛ وجه تسمیه خطبه مبارکه شقشقیه حضرت امیر المومنين (ع)؛ حادثه مشرف به هلاک و فرج بعد از شدت درباره خودش است؛ احتجاج حضرت رضا علیه السلام با مأمون در افضلیت جد آن حضرت بر جد وی؛ تفسیر آیه مبارکه قرآن مجید؛ خطابه علمیه: سواد خطابه ای که برای صبیه خود «مجیر ایران» که از شاگردان و محصلات مدرسه حسنات است در حینی که عازم حرکت به مدرسه بود ارتجالا انشا و
تسوید نمود که در موقع انعقاد مجلس جشن مدرسه از قول خود قرائت نماید؛ ایضا سواد خطابه و بیانیه ای که برای دخترزاده خودم که از محصلات و شاگردان ممتاز مدرسه تربیت البنات است تسوید نموده ام؛ نفثة المصدور: که به مجلس شورای عالی معارف نوشته؛ قصیده در ذم این حکومت مشروطه حالیه ایران به مطلع: باب نکبت بر رخ ایران گشاد ** هستی این ملک و ملت شد بیاد / زین بنای شوم مشروطه کز او ** رایت ملک عجم از پا فتاد/ آنچنان منسوخ شد آئین شرع ** کش از آن رسمی نمی آید بیاد؛ ایضا دروصف و هجو بعض وکلای شورای ملی که ارتجالا گفته و عمدا بعض اشعار هزل و احمدا داخل آن نموده است برای تفریح قارئین به مطلع: نیست یک تن که در غم وطن است ** هر که بینی به فکر خویشتن است / وکلا خائنان ملت خویش ** همه در جلب پول از کم و بیش/ روز در پارلمان خروشانند ** شب به خلوت وطن فروشانند .... مدت خلافت خلفای اربع که بعد از حضرت پیغمبر (صلی الله علیه واله) خلافت کرده اند (قطعه ای چهار بیتی)؛ رباعی مستزاد و مسئله راجع به علم عروض؛ از کلام حکیم سنائی؛ قصیده در مدح حضرت امام العصر والزمان عجل الله تعالی فرجه که در روز نیمه شعبان حسب المناسبت ارتجالاً سروده است، به مطلع: از عنایات ... (خوردگی کاغذ) ذو المن روز مولود مهدی بن حسن ** آن یگانه امام عصر و زمان. که ز دادش جهان شود گلشن ... .
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 8018
خط: شکسته نستعلیق خوش، کاتب = مؤلف، تا: اواخر قرن 13 و اوایل قرن 14؛ دارای رکابه؛ جلد: مقوایی، 38 گ، 20 سطر، اندازه: 13/3 × 20/5سم [ف: 27/1-44]
مقالات محمدیه - مولود نامه
al-maqālāt-ol mohammadīye
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 10229
آغاز: المقالة الثانية من المقالات المحمدية .. في الولاية الأصلية الكلية الختمية؛ انجام: گفت رایت البراق قد بقی و مشیت و ابوبکر وراق گوید.
المقالة الثانية؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: انجام؛ مهر: «رق الحسن الزكي» (بیضوی)؛ جلد: تیماج، 19 سطر، اندازه: 16/5 × 24/5سم [ف: 32-265]
maqālāt-ol mazāheb
شروانی، محمد امین بن صدرالدین، - 1036 ؟ قمری
Šervānī,mohammad amīn ebn-e sadr-od-dīn(- 1627)
اهداء به: وزیر اعظم محمد پاشا
در مذاهب معروف اسلامی و مختصری از اعتقادات آنها، در یک «مقدمه» و ده «باب» و یک «خاتمه»: مقدمة: في اختلاف المذاهب؛ باب 1. فرق المعتزلة؛ 2. فرق الخوارج؛ 3. فرق الشيعة؛ 4. فرق الملاحدة؛ 5. فرق الكرامية؛ 6. فرق المشبهة؛ 7. فرق المرجئة؛ 8 فرق النجارية؛ 9. فرق الجبرية؛ 10. فرق الملاحدة الصوفية؛ الخاتمة: في الفرق الناجية.
آغاز: الحمدلله الذي جعلنا من الفرقة الناجية و عصمنا عن الاعتقادات الزائعة و الصلاة علی سیدنا محمد الهادي إلى سبیل الرشاد
قم، مرعشی؛ شماره نسخه: 3031/2
آغاز: برابر؛ انجام: اکثر مدار امور بو مقوله مکسنه لره معنو صدرنه دیلم الحكم الله تعالی انما اشکو بثی و حزنی الى الله
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا، جلد: تیماج، 30گ (69پ -98ر)، 16سطر، اندازه: 12/5 × 19 سم [ف: 8-219]
maqālāt-e mryamīyya va ahmadīye
فرهاد میرزا قاجار، 1233 - 1305 قمری
farhād mīrzā qājār (1818 - 1888)
چون ناصر الدين شاه به سال 1290 ق راه فرنگستان پیش می گیرد از کردستان این شاهزاده را می طلبد و در غیاب خود او را یکی از مباشران اداره کشور با ولیعهد می کند. فرهاد میرزا در تهران با ولیعهد به رتق و فتق امور می پردازد و در ضمن مشاهدت می کند که ولیعهد را نظر بر شیخی هاست لذا به نصیحت ولیعهد می کوشد و بین آنها نامه ها رد و بدل می گردد تا آنکه شاه از سفر می رسد و ولیعهد به تبریز می رود و به ناچار سلسله نامه ها قطع می شود و از طرف دیگر در شهر شایعه می افتد که فرهاد میرزا را قصد دامن زدن آتش جنگ شیخی و شیعی است. فرهاد میرزا با شنیدن این شایعه رنجور می گردد و به مکه می رود چون در بحر سیاه بکه شتی سوار می شود داستان خود را شبیه تهمت یهودی ها به مریم عذرا می بیند لذا به شعر می پردازد و در آن دامن خود را از آلودگی آن تهمت پاک می کند و این اشعار را مقاله مریمیه می نامند و نیز چون به سر قبر پیغمبر در مدینه می رود باز تحت تأثير قبر نبی واقع می شود و اشعاری در مدیحت پیغمبر می سراید و مقاله احمدیه شکل می گیرد و آنها را برای ناصر الدين شاه می فرستد.
تهران؛ ملی؛ شماره نسخه:2424/1
آغاز: بسمله در هزار و دویست نود هجری قمری که موکب همایون شاهنشاهی؛ انجام: بی لطفی فرموده باشد حلال کردم یوم
ینفع الصادقين صدقهم اعلی حضرت
خط: نستعلیق و شکسته، کاتب = مؤلف، تا: اواخر قرن 13؛ با سرلوح مذهب، مجدول؛ کاغذ: ترمه، جلد: تیماج، 28ص (1-28)، 11سطر(5 × 10)، اندازه: 10 × 16م [ف: 5-566]
maqālāt-e mostašreqīn (t.)
اختر خوانساری، محمد حسین بن محمد شفیع، ق14 قمری
axtar xānsārī,mohammad hoseyn ebn-e mohammad
šafī‘(- 20c)
تاریخ تأليف: 1328ق
ترجمه ای است از دو رساله مسیو ماربین آلمانی و دکتر خوزف فرانسوی که درباره مذهب شیعه و قیام امام حسین علیه السلام نگاشته اند که مؤلف به سال 1328 ق در زمان مشروطه آنها را از روزنامه حبل المتين انتخاب و ترجمه نموده است و در بین کلام انها توضیحاتی از خود افزوده است.
قم: مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 3301/3
آغاز: چنین گوید حقیر فقیر ... که چون از فیوضات و تفضلات ربانیه دین مبین اسلام و اسلامیت بایستی مستمر و بردوام؛ انجام: تمام شد کلام دکتر خوزف فرانسوی که حق بر زبانش جاری و فرقه شیعه رابهترین مایه امیدواری است.
خط: نسخ، کا: سید محسن موسوی ناشر احکامی، تا: قرن 14؛ مصحح: 19گ (154پ -172پ)، 21 سطر، اندازه: 11 × 18سم [محدث ارموی مخ: 1- 376]
maqālāt-e mowlānā jalāl-od dīn mohammad rūmī
مولوی، جلال الدين محمد بن محمد، 604 - 672 قمری
mowlavī, jalāl-od-dīn mohammad ebn-e mohammad (1208 - 1274)
به نظم
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 1303/2
بخشی از مقالات مولانا؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ مجدول؛ جلد: مقوایی، 34ص (1-34هامش) [سنا: ف: 2-217]
maqālāt-on nojūm= gozīde-ye rowzat-otl monajjemīn
وابسته به: روضة المنجمين ؛ رازی، شه مردان بن ابی الخير (قرن 5)
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 1455/4-ف
نسخه اصل: موزه بریتانیا 23568 .Add (ریو 852)؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: 992ق [فیلمها ف: 1-603]
al-maqālāt-un nūrīyya
نوری، علی بن جمشید، - 1246 قمری
nūrī,‘alī ebn-e jamšīd(- 1831)
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 11214/3
آغاز: الحمدلوليه ولی الجود و الافاضة و الصلاة و السلام علی نبیه ... و انی ارید أن ساعدنی التوفيق و عاضدنی؛ انجام: هو اصلها الفلكي و عنصرها العلوى هو في وجوده الهيولاني الزماني کانه برزخ بین الزماني و الدهري
خط: شکسته نستعلیق تحریری و نسخ، کاتب = مؤلف، تا: قرن 13؛ مصحح، محشی، با قلم خوردگی، و در آغاز آن شرح حدیث «هل رایت رجلا» آمده و مؤلف آن را ملا علی نوری نگاشته اند، با نسخه های فهرست شده (3840/6 و7297/7) همین کتابخانه که آنها هم شرح حدیث از همین مؤلف می باشد کاملا متفا تند؛ 4گ (76-79)، 35سطر، اندازه: 16 × 28سم [ف: 28-305]
maqālāt-e vāfiye
زرگر اصفهانی، نجیب الدين رضا، ق 11 قمری
zargar-e esfahānī, najīb-od-dīn rezā(- 17c)
اهدا به: شاه سلیمان صفوی (1077-1105ق) با عناوین «باب» و «فصل».
آغاز: باب اول در صفت خاک و این هفت فصل است، فصل اول بعد از این بتوفیق ... از نقطه خاک ابتدا می کنم [نسخه های منزوی 1409]
تهران؛ ادبیات، شماره نسخه: 157 -ج
آغاز: برابر؛ انجام: سر از در بچه خانه بیرون کرده (فصل 4باب 9)
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج، 33گ، 34سطر (7/5 × 18/5)، اندازه: 7 × 21/5سم [ف: 1-436]
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 4582- ف
نسخه اصل: همان نسخه بالا [فیلمها ف: 3-75]
al-maqālāt-ul wāfīya bi-mu‘ẓam-il maṭālib-il uṣūlīya
یزدی، محمد تقی بن ابیطالب، - 1267 قمری
yazdī,mohammad taqī ebn-e abītāleb(- 1851)
مؤلف از اعاظم علما و اکابر فقهای شیعه در قرن 13 بوده و نزد بزرگانی همچون حجة الاسلام شفتی تحصیل کرده است. وی در مقدمه از عظمت شأن علم فقه سخن گفته و در تحصیل آن علم اصول فقه را دخیل دانسته و می نویسد: «... و کان عمدة ماله دخل في تحصیل هذا العلم الشريف (فقه) و الفن المنيف انما هو علم اصول الفقه احبت ان اکتب في ذلك کتابا مشتملا علی امهات مسائله و معظم قواعده محتویا علی الأقوال و الادلة و جرحها و تعدیلها و نقضها و ابرامها فشرعت في هذا الكتاب». این کتاب مشتمل بر مقالات است. [ريحانة الادب59/1]
آغاز: في الاستصحاب و فیه مباحث المبحث الأول في تعریفه فقال السيد صدرالدین في شرح الوافية «هو اثبات ما علم تحققه في الزمان الأول في الزمان الثاني لظن بقائه» اراد بما علم تحققه ما یعم الوجود و العدم و بالزمان الثاني ما کان کذلك بالنسبة الى الزمان الأول؛ انجام: المسئله الثامنة و تترکب المرجحات مثنی و ثلث و رباع ... و الفحص و الاهتمام في کل مقام التحصيل الراجح الاقرب الى المرام. اللهم وفقنا للوصول الى الصواب في کل باب و متابعة السنة و الكتاب و هذا هو المجلد الثاني من کتاب المقالات. قد فرغ من تأليفه مؤلفه الجاني محمد تقی اليزدي الاردكاني بعد طلوع الفجر و قبل طلوع الشمس من اليوم الثالث من شهر جمادی الآخرة من شهور سنة إحدى و اربعین و مأتين بعد الألف من الهجرة النبوية علی هاجرها الف سلام و تحية رب اجعل هذا بلدا آمنا و ارزق اهله من الثمرات.
شامل: استصحابو حسن و قبح عقلی و شرعی و حکم اجزاء و شرائط عبادت که برائت است یا اشتغال و اجتهاد و حکم اجزاء و شرائط عبادت که برائت است یا اشتغال و اجتهاد و تعارض و تعادل و ترجیح؛ خط: نسخ و نستعلیق، کاتب = مؤلف، بی تا؛ با خط خوردگی؛ کاغذ: ترمه، جلد: مقوا، 191گ، 18 سطر(11 × 14)، اندازه: 15 × 21سم [ف: 5-1726]
آغاز: بسمله. الحمدلله الذي اوضح لنا مسالك الحلال و الحرام و ارشدنا الى اصول الدين و فروع الاسلام و جعل قواعد دینه و معالم شرعه في غاية التهذيب و نهاية الأحكام؛ انجام: و کون القياس بالاولوية الظني الاستنباطي منه اول الكلام بل الظاهر عدم کونه منه
خط: نسخ، بی کا، تا: در حیات مؤلف؛ مصحح، با خط خوردگی، با بلاغ مقابله، رکابه دار، جلد: تیماج، 313 گ، 21 سطر، اندازه: 15 × 21سم [ف: 31-144]
آغاز: بسمله. و به نستعین الحمدلله الذي اوضح لنا مسالك الحلال و الحرام و ارشدنا الى اصول الدين و فروع الاسلام و جعل قواعد دینه و معالم شرعه في غاية التهذيب و نهاية الأحكام ... فیقول ... ابن ابیطالب محمد تقی اليزدي الأردكاني ... لما ... کان عمدة ماله دخل في تحصیل هذا العلم الشريف و الفن المنيف انما هو علم اصول الفقه احببت ان اکتب في ذلك کتابا ... فشرعت في هذا الكتاب المسمى بالمقالات الوافية بمعظم المطالب الأصولية؛ انجام: و علی قوله و قد یوجه الى آخره أن کلام التهذيب یابی عن هذا التوجيه کما یظهر من الرجوع اليه.
پس از مقدمه در مبحث حقیقت و مجاز می باشد، در آن عنوان های «مقالة في المقدمة» و «القول فیما یتعلق بالالفاظ و اللغات من الأحكام و فیه مقالات» دارد؛ خط: نسخ، بی کا، بیتا؛ با نشان «بلغ قبالا»؛ جلد: تیماج، 174گ، 14 و 18 سطر (9 × 13)، اندازه: 14 × 21سم [ف: 5-1726]
al-maqālāt wa-l firaq
اشعری، سعد بن عبد الله، - 301 قمری
aš‘arī,sa‘d ebn-e ‘abd-ol-lāh(- 914)
از سعد بن عبدالله اشعری قمی که حضرت امام حسن عسکری و حضرت قائم (علیه السلام) را درک کرده است.
چاپ: در تهران، مؤسسه مطبوعاتی عطائی، تحقیق محمد جواد مشکور، چاپ اول، 280 ص، (196م [الذريعه 394/21]
تهران؛ دائرة المعارف، شماره نسخه: 330
آغاز: بسملة. الحمدلله المتوحد بالقدم و الازلية، الذي لیس له غاية في دوامه؛ انجام: في حيوة ابیه و بعضهم یدعیها له عن ...
خط: نسخ پخته، بی کا، تا: آغاز قرن 12؛ افتادگی: انجام؛ با سرلوح زرین، مجدول، با سرلوح؛ مهر: «عبده الراجي محمد شفیع بن نقی» (چهارگوش)؛ جلد: میشن، 103گ، 12سطر (6/5× 11/5)، اندازه: 11 × 17 سم [ف: 1-240]
maqālāt va tahqīdāt
وحید بهبهانی، محمد باقر بن محمد اکمل، 1118 - 1205 قمری
vahīd-e behbahānī, mohammad bāqer ebn-e mohammad akmal (1707 - 1791)
مشتمل بر سه «مقاله» در سه موضوع: 1. اصل در اشیاء طهارة
است؛ 2. اصل در معاملات صحت است یا فساد؛ 3. در صحة عبادت عبد اگر چه مخالف با مأمور به باشد.
همدان؛ مدرسه غرب؛ شماره نسخه: 10169/10
خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: 1233ق؛ اندازه: 15 × 21سم [رشت و همدان: ف: -1591]
maqālāt va resālāt-e ālmānī
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 1568-ف
نامه های اداری در روایات کتیبه ای از W.Eilers چاپ 1940 لایپزیک، ستون قانونهای هامورابی از همو چاپ 1932 همان جا، صور اجتماع در حقوق بابلی باستانی از همو چاپ 1931 همان جا، رباعیات حافظ از فریدریش رو کرت F. Rukert چاپ 1940همان جا، درباره نام دماوند (ص 183-224-267-374)؛ بی کا، بی تا [ فیلمها ف: 2-7]
maqālāt va rasāyel
یحیی بن عدی، 280 - 364 قمری
yahyā ebn-e ‘adī (894 - 975)
مجموعه مقالات و رسائل مؤلف از جمله: مقالة في تبیین الفصل بین صناعتی المنطق الفلسي و نحو العربي، مقالة في ثلاثة بحوث عن غیر المتناهي، استخراج العدد المضمر ...، شرح معانی مقالة الاسكندر الأفروديسي في الفرق بین الجنس و الماده، مقالة في التوحيد.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 1376ط
آغاز: بسمله. قال یحیی بن ... ان غرضنا في کلامنا هذا تبیین الفصل أو الفصول بین صناعتی؛ انجام: و الفعل بهدایته و تشدیده و هو حسبنا و نعم الوكيل.
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 10 و 11؛ جلد: تیماج، 370ص، 15سطر، اندازه: 12/5 × 20 سم [ف: 24/3-99]
maqālāt-e haft hakīm
منظومه ای است در [خلوت ساختن سکندر با هفت حکیم و مقالات ایشان در باب آفرینش جهان]، در 135 بیت از: ارسطو، و اليس حکیم، بلیناس، سقراط، فرفوریوس، هرمس، افلاطون، و در پایان گفتار اسکندر.
تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 4655/77
آغاز: چنین آمد از فیلسوف این سخن ** که چون شد بشه تازه دور کهن / بفیروزی بخت فرخنده فال ** در آمد ببخشیدن ملک و مال؛ انجام: از این بیش گفتن نباشد پسند ** که نقش جهان نیست برنقشبند
خط: نستعلیق، کا: کرمعلی خراسانی، تا: قرن 13؛ 103گ (213ر - 315ر)، 22 سطر، اندازه: 14/6 × 18/5 سم [ف: 7-470]
maqālāt-e hamadānī
همدانی، علی بن محمد، 714 - 786 قمری
hamadānī, ‘alī ebn-e mohammad (1315 - 1385)
[فهرستواره منزوی 933/8]
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 4872/8
آغاز: مقالات همدانی قدس الله سره العزيز بسمله. ای عزیز اخی باید که بمکارم اخلاق موصوف و به خصایل پسندیده آراسته باشید با پیران به حرمت با جوانان به نصیحت با طفلان به شفقت
خط: نستعلیق، کا: همدم بن العذب، بی تا؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: تیماج، 25گ (216پ - 240پ)، 20سطر (9 × 13/5)، اندازه: 12 × 18/5 سم [ف: 14-3906]
maqālātī dar manteq
دوانی، محمد بن اسعد، 830 - 2908 ؟ قمری
davvānī, mohammad ebn-e as‘ad (1427 - 1503)
همدان؛ مدرسه غرب؛ شماره نسخه: 10187/5
خط: نسخ، بی کا، بی تا، جهت محمد صغیر نوشته شده؛ 7ص (280-274)، اندازه: 15 × 21سم [رشت و همدان: ف: -1594]
maqāle
ارشمیدس، 287؟ - 212 قبل میلاد
aršemīdes (-287 - -212)
مجموعه نفیس و کهن؛ بی کا، تا: 902ق؛ دارای اشکال هندسی، مصحح [میراث شهاب: س 9 ش 2-31]
آغاز: بسمله، مقاله ارشمیدس في یکسر الدايره و بین ثلاثة اشکال؛ انجام: بل نسبته اربعه عشر الى احد عشر و ذلك ما اردنا و هذا اتمام القول في یکسر الدائره و لیقطع الكلام حامدین الله تعالی.
در این مقاله ارشمیدس درصد یافتن عدد معروف پی است و او با
راه حل های خد این عدد را در نسبت هایی تعیین می کند؛ خط: نسخ، کا: جلال الدين بن محمد مازندرنی و محمد بن جمشید مازندرانی، تا: 1050ق؛ جلد: چرمی، 25 سطر (11/5 × 17)، اندازه: 18/5 × 24/5سم [ف: 10-190]
maqāle
ابن ندیم موصلی، اسحاق بن ابراهیم، 150؟ - 235 قمری
ebn-e nadīm-e mūselī,eshāq ebn-e ebrāhīm (768 - 850)
به نقل از اسحاق بن ابراهیم موصلی.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 5008/16
آغاز : اسحاق بن ابراهیم ... از اکابر بغداد و مقربان دارالخلافه بود
خط شکسته نستعلیق، کا: علی اشرف، تا: قرن 11؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج، اندازه: 15/5 × 25 سم [ف: 14-312]
maqāle
مجریطی، مسلمة بن احمد، 338 - 398 قمری
majrītī,moslemat ebn-e ahmad (950 - 1008)
در علم کیمیا.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 730/2
آغاز: الحمدلله الحي القيوم بی کا، تا: 1321ق؛ 32سطر، اندازه: 13/5 × 21 سم [ف: 2-464]
maqāle
ابن خمار، حسن بن سوار، 381 - 489 قمری
ebn-e xammār,hasan ebn-e savār (992 - 1097)
مقاله کوتاهی است در آثاری که انسان در آسمان می بیند و خیال می کند واقعی هستند مانند هاله، قوس وقزح، شموس وقضبان، مؤلف از دیدگاه فلسفی در این امور بحث نموده است.
قم؛ گلپایگانی؛ شماره نسخه: 5390/1-27/60
آغاز: هذه المقالة مقالة حسن بن سور في الاثار المتخيلة في الجو من البخار المائي وهی الهالة والقوس والشموس والقضبان، قال الحسن بن سورلما کانت جمیع الأمور؛ انجام: ولم نرا اعادته كراهة الاكثار فهذا مبلغ مایقوله في هذا الاثار ونحن نورد بعد ذکر نص کلام ارسطاطالیس بعد نقله من السريانية إلى العربيه بعونه وحسن توفیقه والحمدلله ...
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 24 جمادی الثاني 1267ق؛ جلد: تیماج، 8گ، 23 سطر، اندازه: 15 × 21سم [ف: 8-4503]
maqāle
نسفی، عزیز الدين بن محمد، ق7 قمری
nasafī, ‘azīz-od-dīn ebn-e mohammad(- 13c)
تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 4057/72
آغاز: ای درویش اگر فراغت می خواهی از شغل و اگر خدای می خواهی؛ انجام: ای درویش نه آنکه بی ادبی کنی که بی ادبی در همه زمان و مکان حرام است
خط شکسته نستعلیق، کان محمد زمان بن کلبعلی متطبب خراسانی، تا: قرن 13[ف: 7-188]
maqāle
جامی، عبدالرحمن بن احمد، 817 - 898 قمری
jāmī, ‘abd-or-rahmān ebn-e ahmad (1415 - 1493)
تهران، دانشگاه؛ شماره نسخه: 8554/4
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج، 11سطر (7 × 13)، قطع: ربعی [ف: 17-160]
mq.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 4942/12
آغاز: المعاني تسافر من مدينة القلب الانساني الى قرية الإقليم اللساني فتلبس هناك ملابس الحروف و تتوجه تلقاء؛ انجام: کما بدأ کم تعودون و الي ما کنتم علیه تؤلون انزل مقامك فهو اول موطن سافرت منه الى جهات العالم
از شیخ بهاء الدين محمد گویا عاملی (احمد منزوی)؛ خط: شکسته نستعلیق، کا: محمد اسماعیل خراسانی، تا: 1125ق؛ 1 ص (26ر)، ابعاد متن: 5 × 18، اندازه: 14 × 24سم [ف: 14-177]
mq.-tu abi mas‘ūd rāzī
رازی، ابی مسعود بن احمد
rāzī,abī mas‘ūd ebn-e ahmad
درباره این ابی مسعود بن احمد بن فرات رازی شهید حافظ در دیباچه آمده که او در اصفهان در محل سب علی (علیه السلام) در جامع عتیق هر روزه چهار خبر نبوی درباره یک صحابی بی آنکه نام ببرد می گفت تا اینکه از او پرسیدند که آن کیست؟ گفت: «من
ضرب بالسیفین». مردم همینکه این ستایش را از او شنیدند چهارصد تن از آنها در دم بمردند و برخی دیگر از دشمنی با علی توبه کردند.
تهران؛ سپهسالار؛ شماره نسخه: 6062/4
آغاز: من مقالات الشيخ ابی مسعود الرازي قدس سره. هذا حكاية الامام الحافظ الشهيد ابی مسعود ... اخبرنا الشيخ الرشيد محمد بن ابی عبدالله المدني ثم الأصفهاني اجازة؛ انجام: ما تومن الحزن و التاسف و الغبن والله الهادي إلى سبیل الرشاد.
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ 2گ (57ر -58پ) [ف: 5-634]
maqāle-ye adīb-ol mamālek = qasīda dar enteqād az owzā‘-e ‘adlīye
ادیب الممالك، محمد صادق بن حسین، 1277 - 1336 قمری
adīb-ol-mamālek,mohammad sādeq ebn-e hoseyn(1861 -1918)
تاریخ تأليف: 1329ق
قصیده ای است انتقادی به صورت هجو در 46 بیت در انتقاد از اوضاع عدلیه که به سال 1329 قبرای رئیس صلحیه چاله میدان تهران سروده شده است. بخش هایی از قصیده به نظر می رسد برای پژوهش درباره «تاریخ تهران» بسیار ارزنده و مفید باشد. این قصیده با اختلاف اندک در لغت نامه دهخدا ذیل ماده «ادیب فراهانی» به چاپ رسیده است. «ادیب الممالك» شاعر و ادیب و روزنامه نگار و نویسنده سرشناس دوره مشروطیت و از نوادگان «میرزا محمد معصوم» برادر«میرزا ابوالقاسم فراهانی» وزیر مشهور محمد شاه قاجار (1251-1263ق) بوده است. شرح حال وی در مقدمه دیوان ادیب الممالك به تصحیح و اهتمام مرحوم استاد وحید دستگردی و دائرة المعارف بزرگ اسلامی (374/7-379) و نیز لغت نامه دهخدا آمده است. جالب آنکه بیشتر ابیات این قصیده در قالب هجو سروده شده و گاه نیز با طنز همراه شده است برای نمونه دو بیت زیر را ارائه می نماییم: «سوراخ رخ ز آبله و چهره از جذام ** خسته سرش ز نزله و چشمانش از رمد / از سبلتش بریخته چون گرگ پیر پشم ** وز گردنش بر آمده چون سنگ پا غدد».
[فرهنگ سخنوران: 61؛ دائرة المعارف بزرگ اسلامی: 374/7؛ لغت نامه دهخدا: ذیل ماده «ادیب فراهانی»]
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 13805/5
آغاز: دوش از جفای خصم ستم گر ظلامه ** بردم بنزد قاضی صلحية بلد / دیدم سرای تیره و تنگی بسان گور ** تختی شکسته در بن آن هشته چون لحد؛ انجام: طاق و رواق عدلیه ترا بر کند ستون ** آن کو فراشت سقف سما را بلا آمد / خواهی که یابی از ستم قاضیا امان ** خود را فکن به زیر پیر دختر احد
خط: نستعلیق، کا: سید الحكماء [یحیی بن میرزا علی محمد حسینی] لاریجانی، تا: 1331ق، جا؛ تهران؛ 2گ (59پ-60پ)، 16سطر، اندازه: 7 × 15سم [ف: 35-33]
mq.-ul agādīmun li-talāmidat-i-h
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 10963/2
آغاز: بسمله حمدله قال اغاذیمون الفيلسوف لتلامذته یا بنی انی لم ازل قد عرفت صدق بیانکم؛ انجام: و بذا ینال سعادة السعداء تمت الابيات المعدد بها.
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 10؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ جلد: میشن،7گ، 15-17سطر، اندازه: 11 × 17/5 سم [ف: 19-481]
al-maqāla-ul awḥadīyya fi-l ‘aql wa-l ‘āqil wa-l ma‘qūl
ابن ملکا، هبة الله بن علی، 454 - 547 ؟ قمری
ebn-e malekā,hebat-ol-lāh ebn-e ‘alī (1063 - 1153)
در آن اتحاد عاقل و معقول اثبات شده و از آیات قرآن و سخنان علی (علیه السلام) در آن آمده است و بسیار رساله خوبی است. در ص ع آمده: «مقالة في العقل من کلام اوحدی الزمان ابی البركات هبة الله بن علی المتطبب»، همچنین «یعتمد علی الله منصور بن علی و کتب لنفسه سنة 636 هجرية».
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 559/1 -ف
آغاز: بسمله. و به نستعین. مقالة في العقل من کلام او حد الزمان ابی البركات هبة الله بن علی الطبيب. مفاوضة جرت مع بعض اهل العلم في العقل و العاقل و المعقول فتردد فیها الخطاب و السئوال و الجواب بمسمع من عبد مخلص في العبودية و الولاء للسدة الشريفة النبوية الامامية المقتفوية ... فاقترح علی العبد الاصغر ان یسطر و یحرز ... قال اما بعد حمدالله ... فاننی اضمن هذه المقالة الوجيزة علما من العلوم الغريزة و هذا الكلام في العقل و العاقل و المعقول؛ انجام: الراضية المرضية تمت المقالة الاوحدية في العقل و العاقل و المعقول في ليلة الأحد لست لیال بقین من المحرم من سنة ست وثلثین و ستمائة علی ید منصور بن علی حامد الله و مصلیا علی ابنیاه. بلغ معارضة بالاصل
خط: نسخ معرب، بی کا، تا: 636ق؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: تیماج، 10گ (9پ-18پ)، 17 سطر (10 × 14) [فیلمها ف: 1-608]
al-maqāla-tul ūlā min-al āļār ‘alawīyya
ابن باجه، محمد بن یحیی، - 533 ؟ قمری
ebn-e bājja,mohammad ebn-e yahyā(- 1139)
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 1289/8 عکسی
آغاز: قد تبین في الكتب المتقدمة أن ... فلك الكقمر لایحیط بجسم واحد بل یحیط باربعة اجسام؛ انجام: کیف صارت الحرارة و البرودة متجانسة
نسخه اصل: کتابخانه سلطنتی برلین، شماره 5060؛ خط: مغربی، کا: عبد الله بن محمد بن یحیی بن أصبغ انصاری، تا: 667ق؛ 13گ (112ر-124ر)، 28 سطر، اندازه: 20 × 27سم [عکسی ف: 3-645]
mq.-ul ūlā wa-ṯṯānīyya fi-n nubuwwat-il ‘āmma
تازه نویس.
همدان؛ جواهری، حبیب: شماره نسخه: 29
بی کا، بی تا [رشت و همدان: ف: -1685]
maqāle-ye ey az arastū (t.)
ارسطو، 384 - 322؟ قبل میلاد
arastū (-384 - -322)
آغاز: ترجمه: بسمله و به ثقتی و اعتمادی این ترجمه مقاله ایست از ارسطاطالیس؛ انجام: ترجمه: خاموش گشت و در گذشت یاران برو زاری کردند سرآمد روزگار ما رحمه
ترجمه از: محتملاً محمد باقر، زمان ترجمه: محتملاً 1040ق، در این مقاله از ارسطو قولی است درباره دانش و رفتار انسانی و اینکه آدمی چه باید بکند تا به مدارج عالی رسد، این سؤال ها درحالی از ارسطو شد که او به بستر مرگ افتاده بود و دو شاگرد او: «شماس» و «اقریطون» پرسش ها را می پرسیدند و او با حال نزار جواب می گفت، ظاهرا ترجمه این اقوال ارسطو به عربی به دوره عباسیان می رسد ولی ترجمه فارسی آن با وجود آنکه متأخر بوده اما از نفوذ قالب زبان عربی به هیچ وجه بر کنار نبوده است؛ خط: نستعلیق، کا: محمد باقر جربادقانی، تا: 4 شوال 1040ق، جا: برهان پور دکن؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج، 28ص (318-345)، 18سطر (8 × 16)، اندازه: 14 × 25سم [ف: 4-499]
بی کا، بی تا[نشریه: 7-518]
mq.-un barhan-a fī-hā ‘alā kawn-i saṭḥ-il kura arba‘at
u amtāl
یزدی، محمد باقر بن زین العابدين، ق 11 قمری
yazdī, mohammad bāqer ebn-e zayn-ol-‘ābedīn(- 17c)
مقاله ای هندسی است که مؤلف در این مقاله به اقامه برهان در اثبات مقدار بر مساحت سطح و جسم کره و اثبات نظریه خود پرداخته است. [الذريعة: 387/15 و117/16 و143/21]
آغاز: بعد حمد الله علی نعمائه و الصلاة و السلام علی سید انبیائه محمد و آله المعصومين اوصیاء، یقول: ... هذه مقالة برهنت فیها علی کون مساحة سطح الكرة اربعة امثال عظیمتها ومساحة جسم الكرة و غیرهما مما یناسبها؛ انجام: في القاعدة یساوی الاسطوانة و في ثلث القاعدة یساوی المخروطين ففی ثلث القاعدة بل ه ح في ثلث سطح الاستوانة یساوی المجسم المذكور و هو المطلوب، تمت.
خط: نستعلیق، بی کا، تا: ربیع الاول 1225ق؛ مصحح، محشی بدون نقطه، دارای اشکال هندسی؛ 13گ (165ر-177ر)، 16سطر، اندازه: 8 × 14/5سم [ف: 32-817]
خط: شکسته، نستعلیق، بی کا، بی تا؛ قطع: رقعی [ف: 183]
مقالة تدبیر الانسان في شهور اليونان طب / عربی
mq.-u tadbir-il insān fī šuhūr-il yunān
با این عنوان: «مقالة تدبیر الانسان في شهور اليونان یحفظ بها صحة الابدان بحسب الامكان: ترتیب طبیب الدولتين الحكيم الفاضل ابو الفضائل داود بن الزركشي الموصلي دام فضله».
تهران؛ مفتاح؛ شماره نسخه: 411/4
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ تملک: محمد کاظم بن محمد صالح فرشته [ نشریه: 7-239]
maqāle-ye tasavvof
خراسانی فردوسی، عبدالله بن میر حسین، ق14 قمری
xorāsānī ferdowsī,‘abd-ol-lāh ebn-e mīr hoseyn(- 20c)
تاریخ تأليف: 1352ق؛ محل تأليف: شهر بروجرد
گفتاری است با سربندهای «فصل»: معنی تصوف و ریشه آن، تصوف در موسویت، تصوف در عیسویت، تصوف در اسلام ... .
نگارنده نظر خوبی به صوفیان نداشته است، و از هموست در این
فهرست: اسلام و موسیقی.
تهران؛ دائرة المعارف؛ شماره نسخه: 1298
آغاز: اللهم ارنا الحق حقا حتی نتبعه، و ارنا الباطل باطلا ... بر صاحبان علم و خرد و ارباب دانش و بینش پوشیده و مستور نیست؛ انجام: و گفتاری حقیر را در نظر آورند. الحمدلله ... در تاریخ دهم رجب (1352) در بلده طیبه بروجرد ...
خط: نسخ خوش، بی کا، تا: 10 رجب 1352ق؛ گویا نگارنده، دارنده نسخه نام پدر نگارنده را میرحسین یاد کرده است؛ 149ص، 14 سطر (14 × 20)، اندازه: 17/5 × 22سم [ف: 3-311]
المقالة التكليفية - التكليفية
mq.-ye tantaq az rūye qānūn-e mohkam va borhān-e
mosallam
اعتماد السلطنه، محمد حسن بن علی، 1259-1313قمری
e‘temād-os-saltane, mohammad hasan ebn-e ‘alī (1843 - 1896)
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 9450/98
بی کا، تا: قرن 13 و 14؛ اگ (520) [مختصر ف: -785]
مقالة ثابت في مابعد الطبيعة - مقالة في تلخیص ما اتی به ارسطو في کتابه ما بعد الطبيعة
al-maqālat-uṯṯāliṯa fī rasm-il ālāt-iẓẓillīya
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 63/43
خط: نستعلیق ریز، بی کا، تا: قرن 12؛ جلد: مقوایی، 22ص (435-456)، 21سطر (10 × 16)، اندازه: 16 × 22سم [سنا: ف: 1-35]
al-maqālat-uṯṯānīya min-aṭṭabī‘īyāt fī lawāḥiqiṭṭabī‘īya
a‘ni-l ḥaraka wa-s sukūn wa-z zamān wa-l
makān wa-l xala’ wa-l lā-tanāhī wa-t tanāhī wa-t tamās
wa-l iltiḥām wa-l ittiṣāl wa-t tanālī
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 380/3-ف
با عنوانهای فصل در برخی جاها؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ 50گ (146-97)، 11 و 14سطر[فیلمها ف: 1-463]
al-maqālat-uṯṯānīya wa-l ‘išrūn tataaman-u baḥṯan
falsafīyyā
با عنوان: «المقالة الثانية و العشرون تتضمن بحثاً فلسفياً عن الشيء الذي یکون به الشيء الطبيعي و انه کیف علاجه»، با عنوان «من توفیقات الشيخ بهائی» در کیمیا و حروف است.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 1136/1
آغاز: بسمله، حدث ابوالقاسم التواب عن ابی عبدالله الأواب انه قال اطاح بی الحظ المنقوص الى مدينة قوص فلما حللت فنائها و عاشرت ابنائها اجتمعنا بعض الايام و تعاطینا كؤس الكلام فذکر شخص من الجماعة نخبا في علم الصناعة هل تحل اولا تحل و، المحرم و المحل و هل تکون اولا یکون و ان کانت فلم السكون
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج، 32ص (1-32)[سنا: ف: 2-130]
mq.-u ṯāwfirisṭus
ثئوفراستوس ثاوفرسطس یونانی، 371 - 287 قبل میلاد
se’oferāstos(-371 - -287)
مترجم: اسحاق بن حنین، 215 - 298 قمری
eshāq ebn-e honayn (831 - 911)
مقاله ای فلسفی است در مابعد الطبيعه از تئوفراستوس (ثاوفرسطس) که یکی از شاگردان و به قولی برادرزاده ارسطو بوده و بعد از استادش در مدرسه لوکیوم (لوقیا) به تدریس پرداخت. این رساله را اسحاق بن حنین (- 298ق) مترجم عصر عباسی به عربی برگردانده است.
آغاز: منهما منفصل عن الآخر لأنهما یتفاوتان علی وجه من الوجوه علی الجوهر و الأولى في اتصال القياس أن یکون بینهما اتصال و إلا یکون الكل موجود لکن کان بعضها متقدمة و مبادی بعضها متأخرة و تمت تلك المبادي
انجام: من أجل شیء و للحركة إلى الأمر الأفضل فإن هذا مبدأ النظر في الكل و ینظر أيضا في أي الأشياء وجود الموجودات وکیف حال بعضها عند بعض، تمت مقالة [لغت نامه دهخدا، چاپ جدید265/5]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: حسین بن عبدالمسیح متطبب فارقی، تا: 461ق؛ کاغذ: دولت آبادی، جلد: میشن، 14گ (1ر-14ر)، 18 سطر، اندازه: 13/3 × 18/2سم [ف: 1069]
آغاز و انجام: برابر
خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ مصحح؛ کاغذ: شرقی، 3گ (132ر-134پ)، اندازه: 14/5 × 28/5 سم [ف: 31-715]
نسخه اصل: بادلیان ش 95 اوزلی (1422)؛ بی کا، تا: 1042 ق [فیلمها ف: 1-558]
maqāle-ye jonayd
جنید بغدادی، - 297 ؟ قمری
jonayd-e baqdādī(- 910)
این جزوه شامل مقاله ای است در توحید که ابوالقاسم جنید نوشته است.
شیراز؛ شاهچراغ؛ شماره نسخه: 159
آغاز: قال أبو القاسم الجنيد رحمة الله علیه في التوحيد - هو افراد القدم عن الحدوث و الخروج عن الأوطان؛ انجام: و الحقني بالصالحین برحمتك.
خط: نستعلیق خوب، بی کا، بی تا، افتادگی: انجام؛ جلد: مقوا، 8گ، 14 سطر (7 × 12/5)، اندازه: 11 × 17 سم [ف: 2-141]
maqāle darbāre-ye kelīle va demne
اقبال آشتیانی، عباس، 1276 - 1334 شمسی
eqbāl-e āštīyānī,‘abbās (1897 - 1955)
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 8666
خط: نستعلیق، کا: جوهری، بی تا، 24ص، قطع: ربعی [ف: 17-189]
maqāle dar bayān-e tanbīh-e ‘olamā
گفتاری است طنز آمیز که خرده بر علمای زمان گرفته شده و از ریا و تظاهرات آنها سخن گفته، در زمان 1284 قمری.
مشهد؛ ادبیات، شماره نسخه: 88/3 فرخ
آغاز: قال النبي (صلی الله علیه و آله) علماء امتی لانبیاء بنی اسرائیل آنان صاحب معجزات ...
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ جلد: تیماج، 5ص
( 296-292 )، 14 سطر (5/5 × 13)، اندازه: 13 × 20/5سم [ف: 175]
maqāle dar taksīr-e dāyere
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 6103
آغاز: بسمله. مقاله ارشمیدس في تکسیر دایره ... وهی ثلثة اشکال؛ انجام: أربعة عشر الى احد عشر و ذلك ما اردناه ... و صلی الله علی محمد و اله
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1266ق؛ جلد: مقوا [رایانه]
maqāle dar javāb-e kasānī ke xamr rā halāl dāneste and
تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 604/17
بی کا، تا: قرن 9[ف: 5-107]
maqāle dar xawf
موسوی حسینی، فخرالدین محمد، ق 11 قمری
mūsavī hoseynī,faxr-od-dīn mohammad(- 17c)
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 23866
آغاز: بسمله حمد و سپاس یگانه را که از فیض بهار؛ انجام: پانزده قسمت کردیم شد خارج قسمت ... ثانیه
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ جلد: تیماج [رایانه]
maqāle dar vazn
ارشمیدس، 287؟ - 212 قبل میلاد
aršemīdes (-287 - -212)
در معرفت وزن و قانون وز ...
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 5634/3
آغاز: بسمله، قال الوزن هو قیاس الخفة و الثقل بعضها إلى بعض بالمیزان؛ انجام: فقد وضح ان نقصان قوة الثقل اذا حول من د الي هو مثل نقصانه اذا حول من ط الى ح
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 9، افتادگی: انجام؛ 3ص (9-11)، ابعاد متن: 9 × 16/3، اندازه: 17/7 × 23/8سم [ف: 8-319]
maqāle-ye dīdīmūs = āyīne hā-ye arašmīdos
مقالتی است از دیدیمس در صفت آیینه های ارشمیدس که برای دفع دشمن در محلی نزدیک به خلیج بحر الروم تعبیه کرده بود و بر اثر آن کشتی های ایرانشهر دچار حریق گردید.
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 19295
آغاز: بسمله، مقالة دیدیمس في صفة المرآة التي احرق بها ارشمیدس مراکب العدو؛ انجام: ایضا کان لامحالة الاحراق عظما سریعا و ذلك ما أردنا أن نبین
خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، تا: 867ق؛ جلد: تیماج، 4ص (32-35)، 27 سطر (8 × 16/5)، اندازه: 13/5 × 24 سم [ف: 8-345]
المقالة الرابعة و الاربعون من کتاب السبعين - الماء و الدهن
mq.-un rīyādiya
یزدی، محمد باقر بن زین العابدين، ق 11 قمری
yazdī, mohammad bāqer ebn-e zayn-ol-‘ābedīn(- 17c)
تهران؛ فرهاد معتمد؛ شماره نسخه: 117/13
خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: 1264ق؛ جلد: تیماج، 17سطر (7/5 × 13)، اندازه: 15 × 21سم [نشریه: 3-228]
maqāle-ye sayyāh dar tafsīl-e qazīye-ye bāb
تهران، دانشگاه؛ شماره نسخه: 4046/2-ف
نسخه اصل: کیمبریج(7) F55 (9) ،F56 (ص 77 و 298 فهرست)؛
بی کا، بی تا[فیلمها ف: 3-8]
mq.-un šajarīyya
حسینی، محمد طاهر بن ابی الحسن، ق 12 قمری
hoseynī,mohammad tāher ebn-e ab-el-hasan(- 18c)
در بیان عکس درخت در آب.
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 9021/1
آغاز: بسمله، في بیان أن الشجر القائم علی سطح الماء یری منکوسا؛ انجام: فلهذا یری الشجر منکوسا و هو المطلوب
خط: نستعلیق تحریری، کا: محمد طاهر بن ابی الحسن حسینی، تا: مادی الثاني 1126ق؛ جلد: تیماج، 4 ص (1-4)، 17سطر(5 × 11)، اندازه: 10/5 × 15/7سم [ف: 8-399]
al-maqāla-tuš šarīfīyya
کشمیری، محمد شریف، ق 11 قمری
kešmīrī, mohammad šarīf(- 17c)
اهداء به: محمد شریف در سه «تحفه»: رد ابن كمونة، رد شبهة لوازم الماهية، سبق الماهية علی الوجود. او در آن از گفتار استاد خود سید داماد آورده است.
آغاز: الحمدلله وسلام علی عباده ... و بعد فهذه مقالة شريفة شريفية ألفها المفتقر إلى الله الغني احقر العباد محمد شریف الكشميري
آغاز: برابر؛ انجام: واتضح المقصود و الحمد لله رب العالمين و الصلوه و السلام علی محمد و اله الطاهرين.
خط: نسخ، بی کا، تا: دوشنبه 21 جمادی الاول 1027ق؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج، 14ص (226-239)، 17 سطر (6 × 13)، اندازه: 12×20سم [ف: 7-124]
تهران، دانشگاه؛ شماره نسخه: 2848/3- ف
نسخه اصل: همان نسخه بالا[فیلمها ف: 1-737]
آغاز: برابر؛ انجام: اللهم احفظنا من جمیع المكروهات بحرمتهم وافتح علینا أبواب العلوم یا مفیض الخيرات ویا واهب العطيات
خط: نسخ، کا: عبدالرحیم بن محمد سدید، تا: 1132ق؛ مصحح، با علامت بلاغ، محشی با امضای «منه رحمه الله تعالی»؛ جلد: تیماج، 3گ، 20 سطر، اندازه: 18 × 25سم [ف: 8-4502]
mq.-uṣṣinā‘a min k.-i sirr-ul asrār wa rūḥ-ul arwāḥ
فارابی، محمد بن محمد، 260؟ - 339 قمری
fārābī,mohammad ebn-e mohammad (875 - 951)
جابر بن حیان درباره علم صنعت (کیمیا) سؤالاتي را با مؤلف در میان گذاشته و در رساله حاضر مؤلف به سؤالات جابر پاسخ داده شده است. این رساله با عنوان «قال، قلت» مشتمل بر مباحث: صنعت کبری، چه چیزی صنعت است؟، چگونگی وجه تدبیر، ثبوت اکسیر پس از منافرت آلت این صنعت، وجه تسمیه اکسیر بدین نام، مقصود حکما از عمل صنعت و علم بدان چیست؟. نام رساله و مؤلف آن بر فراز کتاب در نسخه نوشته شده اما با توجه به این که رساله در پاسخ به سؤالات جابر بن حیان است و سال وفات جابر را برخی سال 200ق می دانند و سال وفات فارابی 339ق است بعید به نظر می رسد مؤلف رساله حاضر فارابی باشد. با توجه به اینکه کتاب «سر الاسرار» در علم اکسیر از محمد
بن زکریای رازی (-311ق) و کتاب «روح الارواح» در اکسیرازجابر بن حیان می باشد اگر مؤلف رساله حاضر را فارابی بدانیم محتمل است فارابی رساله حاضر را از همین دو کتاب مذکور انتخاب کرده باشد.
تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 2466/3
آغاز: بسمله، هذه المقالة الصناعة من کتاب سر الاسرار .. ثم ان ابر بن حیان رجع الى و قال لی اراك قد تکملت علی جمیع الامور الطبيعية؛ انجام: فنعم المحل انت لها بارك الله فیك و کثر امثالك هذا علم قد اجزته لك فانعم به سعید انشاء الله تعالی.
خط: نستعلیق هندی، کا: میرزا قاسم بیک اخگر، تا: 1326ق، جا: حیدر آباد، کاغذ: هندی، 6گ (27پ -32)، 18سطر (14 × 24)، اندازه: 20/5 × 32/5سم [ف: 12-308]
maqāle-ye tefl-e razī‘
در عوالمات انسانی از زمان ولادت ورضاعات الى انتهای درجات شقاوت که از نتایج سوء تربیت وخواهش نفس است با عنوان «ای کودک بی چاره» برگزار شده است.
قم؛ مسجد اعظم؛ شماره نسخه: 745/4
آغاز: ای رضیع مسکین ای کودک بی چاره چه قدر صورت لطیفی داری واعضاء و جوارح تو چه بسیار ناعم است عجیب خنده شیرینی داری که به یک لحظه همه تلخی های جهان را خوشگوار می نماید؛ انجام: وزیاد از سرزنش های باطنی که آلامش از عذاب جهنم بیشتر است همیشه از دور و نزدیک ذمائم خود را از همه زبانی خواهی شنید اینک شقاوت ای منافق
خط: نستعلیق، بی کا، تا: ربیع الثاني 1315ق؛ جلد: گالینگور، 8گ، اندازه: 13 × 21سم [ف مخ: 5-2095]
al-maqālat-ul ‘adba fi-l ‘amāmat-i wa-l ‘adba
قاری هروی، علی بن سلطان محمد، - 1014 قمری
qārī heravī, “alī ebn-e soltān mohammad(- 1606)
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 22126
آغاز: بسمله. الحمدلله الذي خلق الخلق خاصة و عامة و هداهم الى المحجة بالحجة التامة؛ انجام: و حسن الظن بالثقات من مستحسن الصفات و الحمدلله الذي بنعمته یتم الصالحات تمت
خط: نسخ، کا: شیخ محمد این صدیقی، تا: 1012ق، جا: احمد آباد؛ اهدایی: رهبری، فروردین 1374؛ جلد: مقوا، 10گ، 19سطر، اندازه: 12/5 × 23/5سم [ اهدائی رهبر: 2 اخبار 2-711]
maqāle-ye ‘erfānīye
تهران؛ مل؛ شماره نسخه: 4057/60
از مجموعه آقا جعفر ریحان مازندرانی؛ خط: شکسته نستعلیق، کا: محمد زمان بن کلبعلی متطبب خراسانی، تا: قرن 13، جا: بارفروش [ف: 7-187]
مقاله فلسیه - دیناریه
mq.-un falsafīya fī ṯalāṯat-i fuṣūl
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 1030/26- ف
نسخه اصل: بادلیان ش 95 اوزلی (1422)؛ بی کا، تا: 1042ق [فیلمها ف: 1-558]
mq.-un fi ann-aš šaxş ism-un muštarak
یحیی بن عدی، 280 - 364 قمری
yahyā ebn-e ‘adī (894 - 975)
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 4901/10
آغاز: مقالة یحیی بن عدی في تبیین أن الشخص اسم مشترك قاك لما وجدت بعض اخواننا المتفلسفين قد ز اغواعن الحق في امراسم الشخص و اعتقدو انه یدل علی معنی واحد بعینه عام موجود لجمیع الأشخاص و انه لیس هو اسما مشترکا یتفق فیه الأشخاص علی اختلاف ذواتها؛ انجام: و أن المعاني التي تدل علیها متفقة اسماؤها متواطية اسماؤها بتوفیق الله و تسدیده و حسن معونته.
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا، کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج مذهب، 4گ (55پ -58ر)، 15سطر (5/5 × 12/5)، اندازه: 12/5 × 19 سم ف: 14-3973]
mq.-un fi ann-al ‘adad gayr-u mutanāh
یحیی بن عدی، 280 - 364 قمری
yahya ebn-e (adi (894
قفطی یاد کرده از سه عنوان «مقالة في غیر المتناهي» و «کتاب جواب یحیی بن عدی عن فصل من کتاب ابی الجيش النحوي فیما ظنه أن العدد غیر متناه» و «مقالة في انه لیس شیء موجود غیرمتنا لاعددا ولاعظما».
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 9 و10؛ 13ص (16-28)[ف: 24/3-99]
آغاز: نسخة فصل من کتاب ابی الجيش النحوي في ما ظنه من ان العدد غیر متناه. بسمله. قال ابوالجیش کنت سمعت انسانا ذکر عنك انك تقول ان العدد غیر متناه ... قال یحیی بن عدی بن حمید بن زکریا فاجبت عن هذا الفصل بما هذه النسخة: و اماما ذکرت حاکیا حکاه ان العدد متناد فان الذي قلته في ذلك هو ما اثبته في مقالتین قد وعدنی صدیق لك بنسخ هما و التوجيه بهما اليك و هو ان العدد لیس هو متناهیا من تلقاء أوله و غیر متناه من تلقاء آخر ... و قد برهنت علی ذلك براهین واضحة صحيحة لایمکن دفعها؛ انجام: فهذا ما عندی فیما کتبت به والله ولی توفیقك و هو حسبنا و نعم الوكيل. تم جواب یحیی بن عدی عما کتب به اليه ابوالجیش النحوي.
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج مذهب، 5گ (128پ - 132ر)، 15سطر (5/5 × 12/5)، اندازه: 12/5 × 19سم [ف: 14-3975]
آغاز: بسمله. قال یحیی بن عدی بن زکریا انی لما وجدت اکثر اخواننا من متفلسفی عصرنا و فقهم الله و ایانا لدرك الحق و القول به و الاذعان له مصرین أن حلی (؟) الشك العارض من قبل الوهم بسوء القياس و الظن بالعدد انه ذو نهاية من تلقاء آخره بالزامی هذا الاعتقاد في المقالة التي انساقها في البحوث الثلثة عن غیر المتناهي المحال و ان الاعتقاد صحیح واجب مع تردد مجاراتی ایاهم في ذلك و اجتهادی نفسی في فهم مناقضاتهم ما قلته و حرصنی علی ان یرد من اقاویلهم ما یکون فیه ادنی اقناع فلم اجد ذلك في شی مما قالوه و لا في مادونه و اثبته في ذلك من اثبت منهم فیه قولا، رایت ان ابین فساد هذا الراي و بطلان هذا الوهم بان ابرهن أنه لیس یوجد في العد معنی غیر المتناهي و ان شئت فقل أنه لیس یوجد عدد لانهاية له ببراهین واضحة و مقدمات اوایل في العقل؛ انجام: فلذلك لم یلزمنا مناقضة قولنا بما أورده لینا قضنابه فقد بلغنا غرضنا و بینا مطلوبنا و نفینا الشكوك العارضة بالوهم بتابید الله الهادي الى الحق البادى بالجود علی الخلق ذی الجود و الحكمة و الحول ولی العدل و واهب العقل فله الحمد شکرا دایما خالصا کما هو له اهل (تمت)
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج مذهب، 5گ (5ر-9پ)، 15سطر (5/5 × 12/5)، اندازه: 12/5 × 19 سم [ف: 14-3968]
mq.-tun fi ann-al ‘arad lays-a huw-a jinsa-n lit-tis-a-1
maqūlāt-il ‘aradīyya
یحیی بن عدی، 280 - 364 قمری
yahya ebn-e (adi (894 - 975)
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 4901/3
آغاز: مقالة یحیی بن عدی بن حمید بن زکریا في أن العرض لیس هو جنسا للتسع المقولات العرضية. بسمله قال انه لما کان رسم الجنس بما هو جنس انه المحصول علی کثیر بن مختلفین بالنوع من طریق ما هو؛ انجام: و عکس هذا المعنى العرض لیس هو ولا واحدا من اجناس الاعراض العارضة للجوهر و ذلك ما اردنا ان نبین. تمت المقالة في أن العرض لیس بجنس للتسع المقولات العرضية.
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ کاغذ: سپاهانی، 4گ (12ر-15پ)، 15سطر (5/5 × 12/5)، اندازه: 13/5 × 19سم [ف: 14-3969]
mq.-tun fī ann-a kull-i muttaşil-in yanqasim-u ilā ašyā’-in yanqasim-u dāyim-an bi-gayr-i nihāya
یحیی بن عدی، 280 - 364 قمری
yahyā ebn-e ‘adī (894 - 975)
قفطی: «مقالة في ان کل متصل انما ینقسم الى اشیاء ینقسم دائما بغیر نهاية» و «مقالة في ان کل متصل انما ینقسم الى منفصل».
آغاز: بسمله. القول في ان کل متصل فانه ینقسم الى اشیاء ینقسم دایما بغیر نهاية. الأشياء المتتالية هی التي لاتوجد فیها شیء مما یدخل في نوعها؛ انجام: و نقول ایضا اذا کانت سنة اجزاء فان امکن أن یترکب.
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا، افتادگی: انجام؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج مذهب، 4گ (108پ-111پ)، 15سطر (5/5 × 12/5)، اندازه: 12/5 × 19سم [ف: 14-3975]
آغاز: مقالة یحیی بن عدی بن حمید بن زکریا في تبیین ان کل متصل انما ینقسم الى متصل و غیر ممکن أن ینقسم الى ما ینقسم.
بسمله. قال أن غرضنا في هذه المقالة تبیین ان کل متصل منقسم الى منقسم؛ انجام: فواجب ضرورة أن تکون کل متصل منقسما الى منقسم و ذلك ما أردنا أن تبین و لله ذی الجود و الحكمة و الحول ولی العدل و واهب العقل الحمد شکرا دایما خالصا کما هو له اهل.
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا، کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج مذهب، 3گ (9پ -11پ)، 15 سطر (5/5 × 12/5)، اندازه: 13/5 × 19سم [ف: 14-3968]
mq.-un fi ījād-i kurat-in tadūr-u bi-dātihā bi-harakat-in musāwīya li-harakat-il falak
از حازمی در هفده «فصل».
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه:3371/9
آغاز: مقالة للحازمی في ایجاد كرة تدور بذاتها بحركة مساوية الحركة الفلك و معرفة العمل بها ساكنة و متحرکه و فیه فصول الفصل الأول في صفة الكرة و الاستوانة في الصندوق (الثاني في معرفة الكرة و ما ینتج من حرکتها، الثالث في معرفة ارتفاع الشمس، الرابع في معرفة قوس النهار، الخامس في معرفة الدائر من الفلك، السادس في معرفة الميل الاول و الثاني، السابع في معرفة مطالع البروج في الفلك المستقيم، الثامن في معرفة مطالع البروج بالبلد، التاسع في معرفة كيفية تعدیل النهار، العاشر في معرفة سعة المشرق، الحادي عشر في معرفة عرض اقلیم الروية، الثاني عشر في تعدیل الطالع و العاشر، الثالث عشر في معرفة سمت الارتفاع، الرابع عشر في معرفة مطالع السمت، الخامس عشر في معرفة سمت القبله، السادس عشر في معرفة اعمال الكواكب الثابتة، السابع عشر في معرفة اختلاف منظر القمر في العرض و الطول)؛ انجام: فهذه جملة الاعمال المشهورة التي یعرف به مثل هذه الكرة قد ذکرناها علی نهاية الاختصار سنذکر ما یتولد منها في کل سوال یجیء انشاء الله تعالی و هو الموفق و المعين. تم.
خط: نستعلیق، کا: خوانساری، محمد بن محمد صادق، تا: 1266ق؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج، 7گ (182-188)، 16سطر (5 × 12)، اندازه: 11 × 19/5 سم [ف: 11- 2371]
mq.-un fi-l bankām
ابن هیثم، حسن بن حسن، 354 - 430 قمری
ebn-e heysam, hasan ebn-e hasan (966 - 1039)
یزد؛ وزیری؛ شماره نسخه: 753/14
آغاز: بسمله، مقالة لأبي الحسن الهيثم في البنكام ان احد المعاني الذي لا یستغنی عنه في - معرفة الأوقات و في تقدیر الحركات و في تحصل اجزاء الزمان هی آلات الماء الذي استخرج به مقادیر الساعات و هی الآلة التي تسمی البنكام
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ جلد: مقوایی، 4ص(130-133)، 41سطر (10 × 18)، اندازه: 14 × 21/5سم [ف: 5-17883]
mq.-un fī bayān-i ann-a awsaʻ-al aškāl al-mustadīr
گفتاری است استدلالی در موضوع مذکور دارای یک شکل هندسی.
آغاز: بسمله، هذه مقالة في بیان ان اوسع الاشكال المستدير، کل اشکال متساوية الأضلاع و محیط دائرة متساوی احاطتها فان الدائرة اوسعها ...
انجام: فالمربع أعظم من المثلث و کذلك نبین فیما بعد المربع الاشكال و ذلك ما اردناه.
1.مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 29376
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 10؛ ضمیمه نسخه ش 16022. شماره بازیابی با توجه به رایانه آستان قدس تصحیح شد؛ 27 و 28 سطر، اندازه: 17/4 × 24/2سم [ف: 18-157]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق زیبا، کان محمد علی بن محمد اسمعیل حسینی قاینی، تا: 1293ق؛ جلد: میشن، 2گ (8پ-9ر)، 13سطر، اندازه: 12 × 20سم [ف: 6-398]
mq.-tun fi tabyīn-i wujūd-il umūr-il ‘āmma
یحیی بن عدی، 280 - 364 قمری
yahyā rbn-e ‘adī (894 - 975)
در این مقاله یحیی بن عدی می کوشد تا ثابت کند اموریکه از جهت کلیت و جزئیت اختلاف پیدا می کنند چه امورند و بعد روشن نماید که این گونه امور در فلسفه چه می باشند و در منطق چه نقشی را بازی می کنند و به چگونه وجهی قابل حمل و غیر قابل حمل اند.
آغاز: بسمله، اختلف المتفلسفون في اصناف وجود الامور انجام: علی ای نحو یصح حملها و علی ای نحو لایصح و الحمدلله رب العالمين ... آله الطيبين الطاهرين المعصومين.
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1072ق؛ کاغذ: بخارائی، 12ص (388-399)، 18سطر (8 × 13)، اندازه: 12 × 19سم [ف: 9-382]
آغاز: مقاله یحیی بن عدی بن حمید بن زکریا في تبیین وجود الأمور العامية و النحو الذي علیه یکون محمولة و النحو الذي یخرج به من أن یکون محمولة بسمله. قال: قد اختلف المتفلسفون في اصناف وجود الامور التي تختلف الأمور التي هی تختلف من قبل الكلية و الجزئية؛ انجام: فقد تبین وجود امور عامية محمولة علی اکثر من واحد و علی أي نحو یصح حملها و علی ای نحوالایصح.
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا، کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج مذهب، 11گ (15پ-25ر)، 15سطر (5/5 × 12/5)، اندازه: 12/5 × 19 سم [ف: 14-3969]
mq.-un fi talxīş-i mā atā bi-hī arasțū fi k.-i mā bu'd-at tabi'a = mg.-utabit fi ma bud-attabia
ثابت بن قره، 221 - 288 قمری
sābet ebn-e qorre (837 - 902)
تهران، دانشگاه؛ شماره نسخه: 437/13-ف
نسخه اصل: ایاصوفیا ش4832؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 7، 3گ (60-62)[فیلمها ف: 1-468]
mq.-un fi-t tanjīm
سجزی، احمد بن محمد، 330 - 415 قمری
sejzī, ahmad ebn-e mohammad (942 - 1025)
مؤلف پس از آن که از ابو جعفر احمد بن محمد ستایش می کند می گوید بر آن شدم که کتابی در تنجیم فراهم آورم که حاوی همه نکات و جامع همه مطالب و بی نیاز کننده از سایر کتب باشد تا در صناعت تنجیم به حد تمام و نهایت کمال رسید باشد پس از آن از اسطقسات آغاز می کند و از شرف و هبوط و طالع بروج و کواکب و سعود و نحوس و قسمه کواکب از ساعات و درجات مذکره و مؤنثه و آثار کواکب و درجات نیره و مظلمه و خالیه و قيمة و انتساب هر اقلیم و شهری به کوکبی مطلب می آورد تا آنکه بحث خود را در ادوار الكواكب و الروج في سنی العالم خاتمه می دهد با جدول چندی در شرح این مطالب.
تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 634/1
آغاز: بسمله، الحمد لله رب العالمين و العاقبة للمتقین و صلی الله علی محمد خاتم النبيين و علی آه الطيبين اما بعد؛ انجام: و اذ قد اتینا جمیع ما و عدنا في هذا الكتاب حصرا و ایجازا و شرحا و تفصیلا فلنختمها بما یتلوها في الكتاب الثاني و یتصل بها ان شاء الله تعالی تم الكتاب بحمدالله و یتلوه تحصیل القوانين لاستنباط الأحكام.
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج، 39ص (1-39)، 17سطر (9 × 13/5)، اندازه: 14 × 21سم [ف: 10-197]
mq.-un fi-t tawḥīd
یحیی بن عدی، 280 - 364 قمری
yahya ebn-e 'adi (894 - 975)
چاپ: مجلة المشرق، محقق: لویس شیخو، السنة الخامسة الاعداد5 و 8، 1902م.
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 10 و 11؛ 40ص (328-367) [ف: 99-24/3]
آغاز: مقالة یحیی بن عدی بن حمید بن زکریا في التوحيد المنشأة في رجب سنة ثمان و عشرین و ثلثمائة. بسمله اختلف القايلون بوحدانية الخالق تبارك اسمه في معنی وحدانیته [تعالی] عما یقوله الملحدون؛ انجام: و هذا کمال غرضنا في هذا القول و اذقد بلغناه فلنختم هذه المقالة مع حمدالله. و انی لاعلم أن ما اثبته في هذه المقالة یتباین مواقعه من الناظرين فیه به حسب تباین افهام هم و تقارب اوهام هم فیستهزی به بعضهم و یسخر منه و هم الحزب الذين لم یالفوا الاقاويل المتطببة و القياسات اليقينية.
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج مذهب، 24گ (184پ -207پ)، 15سطر (5/5 × 12/5)، اندازه: 12/5 × 19 سم[ف: 14-3979]
mq.-un fi-1 juz’-il ladī lā-yatajzzā
یحیی بن عدی، 280 - 364 قمری
yahyā ebn-e ‘adī (894 - 975)
قفطی: «مقالة في تزییف قول القائلين بترکیب الاجسام من اجزاء لا يتجزأ» و «قول في الجزء الذي لا يتجزأ».
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 4901/5
آغاز: قال ابوذکریا یحیی بن عدی بن حمد بن زکریا رام القائلون بالجزء الذي لا يتجزأ أن یلزموا وضع انقسام المتصل لا الى نهاية محالا علی هذا الوجه؛ انجام: و اذا کان ذلك کذلك لایلزم ان یکون الخردلة ینقسم بالفعل إلى اجزاء یغشی السماء کلها و ذلك ما اردنا أن نبیین فقد یکشف ملتبس الخصوم الذي وصفناه.
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا، کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج مذهب، 4گ (25پ-28ر)، 15 سطر (5/5 × 12/5)، اندازه: 12/5 × 19سم [ف: 14-3969]
mq.-un fi-1 ḥāja ilā maʼrifat-i māhīyāt-il jins wa-l faşi wa-n naw' wa-l xāşsa wa-l ‘arad fi ma'rifat-il burhān
یحیی بن عدی، 280 - 364 قمری
yahya ebn-e 'adi (894 - 975)
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 4901/13
آغاز: نسخة ما کتب به یحیی بن عدی إلى ابی حاتم احمد بن جعفر السجستاني في الحاجة إلى معرفة ماهیات الجنس و الفصل و النوع و الخاصة و العرض في معرفة البرهان بسمله. قد کلمت اخی وودیدی بلغك الله في اولا اکمل الارادات و من اخراك افضل السعادات اثبات رسم ما اجبت رسمه لك من تحلیل حد البرهان علی توالی طبقاته و اتصال نظم مراتبه ... و توخیت من اختصار العبارة عن ذلك وضوحها؛ انجام: ارجوان یوافق محبتك في الاجمال و الاستمال و الله ولی ولی توفیقنا و معونتنا ذی الحكمة و الجود و الحول ولی العدو واهب اعمل الحمد شکرا دایما کما هو اهله.
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا، کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج مذهب، 4گ (98ر -101ر)، 15سطر (5/5×12/5)، اندازه: 12/5 ×19 سم [ف: 14-3974]
mq.-un fi hujaj-il muhandisīn kataba-hā ilay-hā
ابن سینا، حسین بن عبد الله، 370؟ - 428 قمری
ebn-e sīnā, hoseyn ebn-e ‘abd-ol-lāh (981 - 1038)
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 231/2-ف
نسخه اصل: اونیورسیته ش 4724؛ خط: نسخ، بی کا، تا: 699ق؛ 14گ (4-17)، 19سطر [فیلمها ف: 1- 439]
mq.-un fi-r rașad
ابن هیثم، حسن بن حسن، 354 - 430 قمری
ebn-e heysam, hasan ebn-e hasan (966 - 1039)
تهران؛ ادبیات؛ شماره نسخه: 159/20 حکمت
آغاز: مقالة لابی علی الحسن بن هیثم في الرصد و التنبيه علی ما فیه من الغلط کان بعض اخوانی ممن لا یعانی الاعمال النجومية شکا الى مما یجده في الزيجات من اختلاف الأصول التي علیها یبتنی حرکات الكواكبو مواضعها و ما یعرض فیتقویم الكواكب في کثیر من الأوقات من الغلط اذ قیست الى ما یدرکه الحس و الحدس من احوالها؛ انجام: و ذلك ما قصدنا له بهذه الزيادة.
خط: نستعلیق، کا: منوچهری نائینی، محمد کاظم بن محمد، تا: قرن 11، 6گ (279ر -284ر)، قطع: وزیری [ف: 2-45]
mq.-un fī šurūț-ișşalāt
منظومه ای در شرایط نماز و نماز گزار که در مقدمه به شمس الدين فناری اشاره شد و گویا از کتاب فناری استخراج و به نظم کشیده شده است.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 763/8
آغاز: مقاله في شروط الصلاة: حمد ثابت در سکا ای پادشاه انس و جان ** کیم وجود ك پر توند ندر بو گون ایله مکان؛ انجام: اوده مزسك قلدی اوستکده وبال ** آخرتده بولسه سن چوق و بال
خط: نسخ عثمانی، بی کا، تا: احتمالا قرن 12-13؛ جلد: چرم، 17ص (208-224)، 19 و 21 سطر، اندازه: 13×19 سم [ف: 3/ 40-159]
mq.-un fi-ddamīr
جابر بن حیان، 120 - 198 ؟ قمری
jāber ebn-e hayyān (739 - 814)
تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 6465/25
آغاز: خذ رصاصا و کلسه بماء الملح بحرقة و تسقیه و برده في الطابشدان، انجام: ذلك وقوف علی شیء من نظم الابواب
خط: نسخ، بی کا، تا: 1265ق؛ جلد: تیماج، 1گ (110ر-پ)، 24سطر [ف: 9-422]
mq.-un fi-ttabayi
اقلیمون
eqlīmūn
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 2089
آغاز: مقالة لافلیمون في الطبايع اما الدليل علی أن الحررة و البرودة هما القوتان الفاعلتان و الرطوبة و اليبس هما القوتان المنفعلتان فنقول انا اذا وضعنا ایدینا علی جسم حار يؤلمنا؛ انجام: لم یکن لما طعم فالطعم المسح انما یکون من رطوبة لزجه والله اعلم بالصواب.
نسخه اصل: کتابخانه آستان قدس رضوی، ش917؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا، مجدول؛ 19ص، 17سطر [میراث شهاب:س 17ش 3و 4-325]
mq.-un fi-l faşd
ابن تلمیذ، هبة الله بن صاعد، 465 - 506؟ قمری
ebn-e telmīz,hebat-ol-lāh ebn-e sā‘ed (1073 - 1113)
رساله ای است مشتمل بر ده «باب»: 1. حد الفصد؛ 2. الاغراض المقصودة، بالفصد؛ 3. كيفية الفصد في الجمله و کیفیته لفصد الشرائين؛ 4. منافع الفصد و كيفية الرباط الأول و الثاني؛ 5. عدد
العروق المقصودة علی الاكثر و كيفية فصد کل واحد منها؛ 6 ذکر العلل الذي یفصد لها کل واحد من هذه العروق؛ 7. العلل التي ینفع منها الفصد؛ 8 العلل التي تضربها الفصد؛ 9. استدراك خطا الفاصد؛ 10. الشروط الماخوذة علی الفاصد.
آغاز: بسمله مقالة في الفصد و هی عشرة ابواب ... الفصد هو تفرق اتصال ارادی [خاص] یتبعه استفراغ کلی من العروق
انجام: التي هی اوفی من جمیع ما رغبناه فیه و السلم تمت المقالة.
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 7؛ قطع : وزیری [ف: 2-38]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 7؛ واقف: نادرشاه، 1145ق؛ کاغذ: بغدادی، جلد: مقوا رویه پارچه، 13 گ، 15سطر (8/2×16/5)، اندازه: 13×20سم [ف: 19-549]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد امین بن محمود دستجردانی، تا: شوال 992ق، جا: ابرقوه یزد؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: مقوایی، 4گ (53پ -56پ)، 25 سطر، اندازه: 15×23/5 سم [ف: 22-120]
خط: نستعلیق، کا: طبیب حموی، تا: 992ق، جا: کرمان [سنا: ف: 1-190]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ واقف: نادرشاه؛ جلد: مقوا، 10گ، 17سطر، اندازه: 13×20/5سم [ف: 19- 550]
مقالة في قبلة الشامات - قبلة الشامات
mq.-un fi-1 kalām fi ann-al afāl xalq-ul lāh wa iktisāb ul ‘ibād
یحیی بن عدی، 280 - 364 قمری
yahya ebn-e 'adi (894 - 975)
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 4901/18
آغاز: نسخة ما کتب یحیی بن عدی بن حمید بن زکریا الى ابی عمرو سعد بن الرينبي بن سعید في نقض الحجج التي انفذها اليه في نصرة قول القائلين أن الأفعال خلق الله و اکتساب للعباد. بسمله. لولاتوخی موافقتك ادام الله توفیقك و توقی مخالفتك لکان في ما انا مدفوع اليه من العوائق الشاغلة؛ انجام: و اذ قد تبیز لزوم هذه المحالات هب الراي فما اولی اولی الالباب بمجانبته و الهرب من القول به و الله ولی توفیقنا في الاقوال و الخير في الأفعال و لله ذی الجود و الحكمة و الحول ولی العدل و واهب العقل الحمد و الشكر دایما کما هو له اهل و اليه الرغبة في الهداية الى استواء السبيل المؤدية الى رضاه الموجبة جزیل ثوابه و هو حسبی کافیا و معینا و لاحول ولاقوة الابه.
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا، کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج مذهب، 12گ (132پ -143پ)، 15سطر (5/5×12/5)، اندازه:12/5×19 سم [ف: 14-3976]
mq.-un fi-l mawjūdāt
یحیی بن عدی، 280 - 364 قمری
yahya ebn-e (adi (894 - 975)
درباره «باری، عقل، نفس، طبیعت، هیولی، صورت، دهر، حرکت، زمان، مکان، الخلا».
آغاز: مقالة ابی زکریا یحیی بن عدی بن حمید زکریا بن یحیی بن عثمان بن حمد بن بزرجمهر في الموجودات. بسمله. قال اما الباري تقدست أسماؤه و جل ثناؤه فهو جوهر غیر ذی جسم جواد حکیم قادر ازلی عاقل ذاته ... اقدم من سواه ... علة وجود کل کل موجود غیره و ممکن کل متکون
انجام: و الخلا لیس بموجود فلا اسم له تمت ولله الحمد هذه الرسالة عملها ابوز کریا یحیی بن عدی و کان من أولاد الفرس و کان اسمه بزرجمهر الي ابی منصور بن فرخانشاه المنجم.
بی کا، تا: با تاریخ 1033ق؛ قطع: ربعی [نشریه: 4-473]
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 2523/8 -ف
نسخه اصل: همان نسخه بالا[فیلمها ف: 1-710]
آغاز و انجام: برابر
بی کا، تا: 1056ق؛ جلد: تیماج، 7گ (63پ-69ر)، 15سطر، اندازه: 13×20/5 سم [ف: 44-25]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا، کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج مذهب، 8گ (101پ-108پ)، 15سطر (5/5× 12/5)، اندازه: 12/5×19 سم [ف: 14-3974]
maqāle-ye kūtāhī dar favā’ed-e rūze va mazerrāt-e xamr
قم؛ معصومیه؛ شماره نسخه: 763/2
خط: تحریری، بی کا، بی تا؛ 5گ (4پ -8پ)[ف: 2-390]
al-maqalat-ul muhsiniyya fi hifz-issihhat-il badaniya
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 4601/13
آغاز: بسمله. قال الشهيد فاضل بن ابی الحسن البرقاني الاسترائيلي الاسكندري المتطبب و فقه الله؛ انجام: قال المؤلف هذا ما ضمنته هذه المقالة من الفوائد في حفظ الصحة و ما یتعلق به ... و ینفعنا اجمعین و صلاته و سلام علی سائر الأنبياء و المرسلين صلی الله علیهم اجمعین، حسبنا الله و نعم الوكيل.
با عنوان «قال اقول»، این کتاب به امر شخصی با لقب های موید كلمة الاسلام و نایب السلطنه و منیر الدوله که نایب حکومت در اسکندریه بوده است نوشته شده است؛ خط: نسخ ریز و خوانا، بی کا، تا: از دوره صفوی؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج، 32گ، 25 سطر (7×14)، اندازه: 12×22سم [ف: 12-307]
|mq.-un muxtasara fi fadl-i Sina'at-ittibb
تفلیسی، حبیش بن ابراهیم، ق7 قمری
taflīsī, hobayš ebn-e ebrāhīm(- 13c)
در آن از ابیاسیوس، رونس، ابن ماسویه، ارسطاطالیس، افلاطون، بقراط، اسکندر، جالینوس، مسیح در فضل طب سخنانی گرد آورده است.
تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 4559/2
آغاز: بسمله. مقالة مختصرة للشیخ ... ابی الفضل حبیش بن ابراهیم المتطبب ... قال ادم الله تأييده: جمعت فیها قول النبي (صلی الله علیه و آله) و اقوال العلماء و اوصاف الحكماء لفضل صناعة الطب؛ انجام: الى معالجة الأمراض، و عند ذلك نختم هذه المقالة، و الله تعالی ولی التوفيق و الارشاد الى الخير و العمل ... لکاتبه ... شجاع بن طور سعد.
(با تاریخ جمادی الثاني 967 در آغاز رساله).
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 10؛ مجدول؛ جلد: میشن، 2گ (86پ-87پ)، 28 سطر، اندازه: 23×33سم [ف: 7-420]
مقالة مستفادة في تحصیل السعادة - تحصیل السعادة
al-maqālat-ul muqayyada fi-l kilāb
مستقیم زاده، سلیمان بن عبد الرحمن، - 1202 قمری
mostaqīm-zāde, soleymān ebn-e “abd-or-rahmān( 1788)
تاریخ تأليف: 1193ق
رساله مختصری در معرفی سگ ها و انواع آن است و همچنین نخستین کسانی که سگ را تعلیم داده اند؛ و اندکی نیز در بیان احکام مربوط به آنها که بر اساس فقه حنفی.
[هدية العارفين 406/1]
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 12103/10
آغاز: حمد لله المنان الذي خلق أجناس الحيوان و جعل الأشرف منه الانسان؛ انجام: بالنسبة إلى ما أنعم و یسر و الصلوة علی حبیبه الأنور و علی آله الأشهر و السلام.
خط نستعلیق تحریری، کاتب =مؤلف، تا: 1193ق؛ مصحح، محشی، روی برگ آغاز نام رساله، تاریخ تأليف آن به سال 1187ق (بر اساس احتساب عنوان کتاب المقالة المقيدة) مشاهده می شود؛ 3گ (92-94)، 30سطر، اندازه: 8×16/5 سم [ف: 30-537]
مقالة الموميائي و منافعه - الموميا
maqāle-ye nojūmī
از روی نوشته میرزا اسحاق بن میرزا احمد نیریزی در «سه جزو و 24 ورق» بدین گونه: 1. طریقه استخراج سهام، سهم السعاده سهم الغيب، سهم الحوادث از قول امام ابو الحسن بیهقی از استادش عثمان جادو کار، و سهم الاشعار و غیرها و سهم القتال و سهم الأمطار؛ 2. طریق استخراج کسوف مطابق عالمین زیج قدیم و استخراج تحت الشعاع، و قاعده ای از قول میرزا حسن منجم؛ 3. در تعدیلات، تعدیل مقنطرات و طالع؛ 4. در معرفت ساعات، عرض رودخانه ها، جریان آب قنواة، معرفت تقویم قمر؛ 5. در معرفت استخراج خط نصف النهار و خط مشرق و مغرب بطریق منجمین ایرانی و هندی؛ 6. در تعیین قبله و مسافت ما بین دو شهر، استخراج درجه طالع بارتفاع و الات دیگر؛ 7. در تعریف اعضای اسطرلاب و انواع و اسباب آن؛ 8. در تعریف و تطبیق: ذراع، درجه، محیط زمین، قطر ارض، میل برای قدما و متاخرین؛ 9. در جذر نجومی، بطریق علمای ایران و هند؛ 10. در کیفیت استخراج ساعات و دقایق رجعت و استقامت و روز و شب.
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 4048/1
خط: نسخ، بی کا، بی تا، جلد: تیماج، 47گ (1-47)، 12 سطر (5×12)، اندازه: 12×18سم [ف: 13-3033]
مقاله نصيرية - قواعد العقائد
مقاله نصيرية - الصحيفة الصفراء
مقاله نصيرية - خواص أسماء الله
مقالة النظافة علی البر کوی - تعليقة علی الطريقة المحمدية
مقالة النيريزي - حوادث القرانات (مقالة في)
maqāle hā
درباره رساله موسیقی میخائل مشاقه دمشقی و گنوستیك اسلامی و فهرست نسخه های عربی طوپ قپوسرای یا کتابخانه سلاطین عثمانی و ملاحده اسلامی از مجله های خاورشناسی امریکا سال های 1892 و 1896 و 1955 و خاورشناسی ایتالیا (سال 4 دفتر 4).
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 5462-ف
بی کا، بی تا [فیلمها ف: 3-51]
maqāle hā va mokātebāt
طالبوف، عبدالرحیم بن ابوطالب، 1250 - 1329 قمری
tālebof,ʻabd-or-rahīm ebn-e abo-tāleb (1835 - 1911)
این مقاله های سیاسی به عنوان اشخاص یا در جواب مکتوب اشخاص نوشته شده که از جمله به نام میرزا صادق و میرزا عبدالله است (به نظر می آید که نام مستعاری باشد) و صورت مکتوب هایی است که به اشخاص معین که خود نام برده نوشته شده که از آن جمله است مکتوبی به حاجی زین العابدين مراغه به اسلامبول و مکتوبی به میرزا اسدالله خان وزیر مختار ایران در پطرزبورغ و به حاجی امین الدوله به طهران و به یار محمد خان سردار اکرم. تاریخ مکتوب ها مابین سال های 1873 و 1888 میلادی است و در یکی از مکتوب ها تاریخ 1319 هجری قمری دارد. در آخر کتاب نمایش نامه ای در چهار پرده است که از آثار قلمی مرحوم طالبوف است و نوشته شده که کمدی و اغلب مذاکرات و مندرجات آن با کتاب کوچکی که به نام تیاتر کریم شیرهای معروف دوره ناصرالدین شاه قاجار مشهور است یکی است. رئیس بازیگران در این نمایش نامه طالبوف هم نامش کریم شیره ای است و در صفحه آخر مقداری از اشعار آن مرحوم نوشته شده که این چند بیت از آنها است: «میان دو خر بھر جو جنگ شد ** لگد زد یکی به دیگری لنگ شد / بنالید از درد و گفتا همی ** که حاشا تو خر نیستی آدمی / روانیست خر خوانمنت زانکه خر ** نیازارد انباز خود چون بشر / چه خوش گفت دابادلی زاهل روس ** سزد زین سخن دست او داد بوس / تو اول بگو با کیان دوستی ** من آنگه بگویم که تو کیستی / همان قیمت آشنایان تو ** عیاریست بر ارزش جان تو».
تبریز؛ تربیت؛ شماره نسخه: 125
بی کا، تا: 1321ق؛ اهدایی: میرزا غفار زنوزی سیاه پوش [ف: 266]
maqāle-hā-yī darbāre-ye sūšyānt
پورداود، ابراهیم، 1264 - 1347 شمسی
pārdāvūd, ebrāhīm (1885 - 1968)
تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 19205
کاتب مؤلف، بی تا؛ 113گ، اندازه: 21× 34/5 سم [رایانه]
maqāle-ye yek nafar mesrī (t.)
مجتهد زنجانی، میرزا ابو طالب، ق14 قمری
mojtahed-e zanjānī,mīrzā abo-tāleb(- 20c)
اهدا به: میرزا علی اصغر خان صدر اعظم
تاریخ تأليف: سه شنبه 5 رجب 1310ق
سیاسی است.
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 6447
خط: نسخ، کا: آجودان باشی توپخانه، ابراهیم بن علی اکبر، تا: جمعه 24 جمادی الثاني 1310ق؛ جلد: مقوا، 36گ، 10 سطر (7×15)، اندازه: 13×21سم [ف: 16-268]
maqāl-e čahārom
این رساله که معلوم می شود قسمتی از یک کتاب ادعیه است شامل چهارده باب است و مشتمل است بر دعاهایی برای بر آمدن حاجات و رفع غم و خوف و غیره، مؤلف آن ذکر نشده است.
شیراز؛ شاهچراغ؛ شماره نسخه: 279
آغاز: بسمله - مقال چهارم در اعمال متفرقه که مخصوص بوقتی نیست و مشتمل است بر چهارده باب؛ انجام: بعد از آن، آن آب را بر دور فراش خود باید پاشید. تمام شد مقال چهارم بعون الله الملك الوهاب علی ید اقل خلق الله زین العابدين ابن شاهنظر الطالقاني في سنه 1118.
خط: نسخ، کا: زین العابدين ابن شاهنظر طالقانی، تا: 1118ق؛ محشی؛ 177گ، 15 سطر (6/5×12/5)، اندازه: 11/5×16/5 سم [ف: 1-224]
maqālī adabī be-sūrat-e maqāma nevīsī
مشهد؛ الهيات؛ شماره نسخه: 568/4
خط: نسخ، کا: عبدالله بن حسن بن محمدد نجار، تا: شعبان 762ق؛ تملک: محمد لیث حسینی نجفی؛ جلد: میشن، 22 سطر (1/5×18)، اندازه: 16×23سم [ف: 1- 379]
maqālī az efādāt-e mollā-sa'd-e tastāzānī
مشهد، ادبیات، شماره نسخه: 39/5 فیاض
در کلام مشتمل بر نفی قید و تقیید؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ 1 ص، 19 سطر (4×12/5)، اندازه: 11×17 سم [ف: -192]
maqālī pīrāmūn-e adelle-ye arba‘ye
ساری؛ عمومی؛ شماره نسخه: 147/9
آغاز: و هو یختلف و یتخل بالنسبه علی الأشخاص؛ انجام: انجام موجود: لان المناط و العله في مدار الحكم الداثر.
خط: شکسته نستعلیق، بی کا، بی تا؛ جلد: مقوا، ابعاد متن: 7×12، اندازه: 10/5×17/5 سم [عمومی ساری و تنکابن: ف: -116]
maqālīd-ul abwāb
موسوی زنجانی، ابوالقاسم بن محمد کاظم، 1224 - 1292 قمری
mūsavī zanjānī, ab-ol-qāsem ebn-e mohammad kāzem (1809 - 1875)
کتاب حاضر در پنج جلد است: جلد 1.در دو مقدمه و سی و پنج مطلب؛ جلد 2. در سی و پنج مطلب؛ جلد 3. در نه مطلب؛ جلد 4. در بیست و شش مطلب؛ جلد 5. در سه مقدمه و سه مطلب. تمامی مطالب پنج جلد در اثبات مخالفت خلیفه اول و دوم با نصوص قرآن و حدیث و اثبات نادرستی فضایلی که به آنها نسبت داده شده، می باشد.
آغاز: الحمد لله الذي یحق الحق و یبطل الباطل بکلماته فلا تملك بالاجماع ولا ببيعة العوام، و الصلاة علی من أنزل اليه من القرآن محکماته و متشابهاته فلا یکون فاروقها من السفلة اللثام
[طبقات اعلام الشيعة: (الكرام البررة) قرن الثالث عشر: 61/2؛ الذريعة: 1/22]
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 13285
آغاز: برابر؛ انجام: هذه وصایای اليكم و الله خلیفتی علیکم و هو أرحم و ارؤف بکم من الوالدة الشفيقة المرضعة ... و علیکم بحسن الظن به في جمیع امورکم فان الذين یظنون بالله ظن السوء یجعل الله علیهم دائرة السوء کما في التنزيل ...
خط: نسخ، بی کا، تا: صفر 1284ق؛ مصحح، محشی؛ با دستخط مؤلف، جلد نخست کتاب در روز جمعه شب نیمه شعبان 1281ق، جلد دوم نیز در همان سال، جلد پنجم در ماه صفر 1284قتأليف شده است، جلد سوم و چهارم فاقد تاریخ تأليف می باشد، دست خط فرزند مؤلف میرزا أبو طالب موسوی زنجانی با عبارت «قدس الله روح والدی» در پایان جلد دوم آمده، احتمال می رود نسخه ای که صاحب الذريعة بدان اشاره نموده، همین نسخه موجود باشد که از خاندان مؤلف خریداری گردیده؛ 625 گ، 25سطر (14×24/5)، اندازه: 21/5×35سم [ف: 33-509]
maqālīd-ul aḥkām
حسینی رضوی، جواد بن علی رضا، - 1303 قمری
hoseynī razavī,javād ebn-e ‘alī rezā(- 1886)
تاریخ تأليف: 18 ذیحجه 1297ق؛ محل تأليف: نجف اشرف
فقه استدلالی مفصلی است در چند جلد مشتمل بر چند «بساط» به جای عنوان کتاب و «مقلاد» به جای مسئله. در این کتاب نقل اقوال بسیاری از علماء قدیم شده با رمز برای کتاب های آنها، و اقوال علمای متأخر را نمی آورد، و احکام حج آن شب پنج شنبه 13 صفر 1280 ق به پایان رسیده است. سال 1266 در نجف اشرف به تأليف این کتاب شروع شده و شب دوشنبه 18 ذیحجه 1297 ق به پایان رسیده است.
مشتمل بر: کتاب جهاد، اجاره، عاریه، وکالت ودیعه و اقرار، غصب، شفعه و لقطه و احیاء موات و مطاعم و مشارب، و قضاء ناتمام است و قصاص و دیات؛ خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، بی تا؛ تملک: زین العابدين (فرزند مؤلف) به تاریخ ربیع الأول 1314ق با مهر «عبده زین العابدين الحسيني» (مربع)؛ جلد: تیماج، 175گ، 25 سطر، اندازه: 18×22سم [ف: 10-294]
برگ های پراکنده ای است از احکام قضا و شهادت و رهن و جز اینها، که یکجا صحافی شده و گویا پیش نویس کتاب باشد؛ خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، بی تا؛ نوشته ها چلیپا و نامرتب؛ جلد: تیماج، 231 گ، اندازه: 11×16سم [ف: 12-216]
آغاز: الحمدلله الذي جعل الصوم جنة الصوم عن الجحيم و وصلة الى النعيم و مثيبة للثواب العظيم وعدة لدفع العذاب الأليم، انجام: و عنه ص للجنة باب یقال له باب المجاهدين یمضون اليه فاذا هو
مفتوح لهم ...
مشتمل بر احکام صوم تا چند سطری از آغاز احکام جهاد می باشد؛ خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، بی تا؛ مصحح؛ تملک: زین العابدين ابن جواد قمی حسینی طاهری (فرزند مؤلف) به تاریخ 1308؛ جلد: تیماج، 175گ، 25 سطر، اندازه: 17/5×21/5سم [ف: 9-318]
مقالید الاسانيد - مفتاح کنز الدراية
maqālīd-ul islām wa ma‘āqid-u ‘aqāyid-i ahl-il islām
در کلام است از دانشمندی سنی هندی و در آن از ابوحنیفه و بحر الرائق و قاضی خان و تتارخانیهنام برده شده است. در یک «مقدمه» و سه «مقلید» و «خاتمه» و پنج «فصل». فهرست: مقلید 1. شعب الايمان؛ مقلید 2. فیما یقوم مقام كلمة الاسلام؛ مقلید 3. فیما یقوم مقام كلمة التوحيد.
تهران، سپهسالار؛ شماره نسخه: 6628
آغاز: بسمله. الحمدلله الذي هدانا لهذا وما کنا لنهتدی ... اما بعد فهذه مقالید الاسلام و معاقد عقاید اهل الاسلام انتخبت من اناجیل المحكمة المنصوصة و انتخبت اسفار الفروع؛ انجام: ولا اله غیره سبحانك لا احصی ثناء علیك ... یا ارحم الراحمين.
خط: نسخ و نستعلیق هندی، کا: عبدالرحمان بن محمد یوسف خواجه لوهری، تا: یکشنبه 27 محرم 1097ق؛ مهر: «المتوكل علی الله الاحد الصمد عبدالکریم بن خان محمد خادم الشرع 1043»؛ کاغذ: هندی، جلد: مقوایی، 117 گ، 17 سطر (7/5×16/5)، اندازه: 14×24سم [ف: 5-635]
maqālīd-ul uṣūl
تبریزی، عبدالله بن محمد هاشم
tabrīzī, abd-ol-lāh ebn-e mohammad hāšem
در یک «مقدمه» و چند «مقاله» هریک دارای «مقالید».
تهران؛ سپهسالار؛ شماره نسخه: 6277/2
آغاز: بسمله تبارك الذي جری بامره القلم ... و بعد فیقول ... عبدالله بن محمد هاشم التبريزي هذه مقالید الاصول مهذب المقاصد و الفصول ... و رتبتها علی مقدمة و مقالات مشتملة علی مقالید، انجام: الاطراد قد عده جماعة منهم من علائم الحقيقة ... ان المختار هو القول الأول ناقص است؛ بی کا، بی تا، محشی با نشان «منه»؛ 3گ (222پ- 224پ) [ف: 5-635]
maqālīd-ol bayān va jāmeʻ-ot tebyān
مازندرانی، علی بن محمد، - 1284 قمری
māzandarānī, 'alī ebn-e mohammad(- 1868)
تاریخ تأليف: آغاز 2 ربیع الثاني 1287 و پایان سه شنبه 4 صفر 1288ق
در شناخت مبدأ و معاد و آنچه لازم است دانستن آن بین این دو اعتقاد به نبوت و امامت و احوال انبیاء و اوصیا، و در پایان کتاب شرح حال خود و گزارش سفر وی به مشهد در سال 1272- 1273 ق و منتخباتی از اشعارش افزوده شده است. دارای یک مقدمه و چند مقالید و یک خاتمه می باشد.
آغاز: الحمد لله ابدع صنایع الأشياء ... سپاس و ستایش دور از اندازه قیاس مخصوص بارگاه خداوند
[فهرستواره منزوی 548/9]
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 6697
آغاز: برابر، انجام: خداوند آفریدگار مرا یار حسین شهید وسیله کار امام غریب خراسان مدد کار بس است ...
خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، بی تا؛ جلد: تیماج قهوه ای، 275 گ، 15 سطر، اندازه: 17×21/5 سم [ف: 17-258]
مقالید ترکیه - لغت اتراکیه
al-maqālīd-ul ja‘farīya fi-l qawāʻid-il itnā ‘ašarīya
استر آبادی، محمد جعفر بن سیف الدين، 1198 - 1263 قمری
estarābādī, mohammad ja'far ebn-e sayf-od-dīn (1784 - 1847)
قواعد کلی فقه و اصول را که در ابواب مختلف می توان از آنها استفاده کرد با تطبیق بر بعضی از مسائل، به ترتیب کتاب های فقهی و دارای یک «مقدمه» اصولی و چند کتاب فقهی هر یکی دارای چند «باب» و با عناوین «قاعدة - قاعدة» تنظیم نموده و مؤلف می گوید که اینها قواعد پراکنده است و اطلاع بر آنها مشکل بود.
آغاز: الحمدلله الذي أعطانا بعد الوجود من الجود مقالید موالید الاحكام و أرشدنا بمشارع ینابیع الحكمة الى شوارع عقائد الاسلام ... اما بعد فیقول ... محمد جعفر الاسترابادي
آغاز: برابر؛ انجام: بلا معارض مستصحبا انتهی کلامه رفع في الخلد مقامه.
همان مقدمه اصولی را کامل دارد قواعدی چند مربوط به صلوة و متاجر و اطعمه و اشربه و غصب و قضا و شهادات و نکاح هم در آن هست ولی همه اینها ناقص است؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ 75گ، 21سطر (9×14/5)، اندازه: 15×21سم [ف: 9-876]
خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، تا: شعبان 1259ق؛ این کتاب در نسخه حاضر «مقالید الأحكام في مذاهب الاسلام» نامیده شده، به خط مؤلف تصحیح و اضافه شده؛ مهر: «محمد حسن بن محمد جعفر» (بیضوی)؛ 305گ، اندازه: 15×21/5سم [ف: 10-266]
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج، 215گ، 19 سطر، اندازه: 15/5×21 سم [ف: 10-267]
آغاز: برابر؛ انجام: و امامته کافر و اسلامه مميراً...
خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، بی تا؛ به خط مؤلف در حاشیه تصحیح و اضافه شده؛ با وقفنامه کتاب به خط عبدالنبی بن علی بن محمد جعفری جلد: تیماج، 234 گ، اندازه: 15/5×21/5سم [ف: 10-245]
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ مصحح؛ وقف نامه کتاب به خط محمد حسن بن محمد جعفر؛ مهر: «عبده محمد حسن بن محمد جعفر» (بیضوی)، «حسن ابن جعفر» (مربع)؛ جلد: تیماج، 225 گ، 21سطر، اندازه: 15/5×21/5سم [ف: 10-246]
مقالید الحساب - التحفة البهية
maqālīd-ul șisāb
حکم آبادی، عبدالجبار، ق13 قمری
hakam ābādī,‘abd-ol-jabbār(- 19c)
تاریخ تأليف: جمادی الثاني 1260ق
تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 3446
آغاز: بسمله. الحمدلله کما هو اهله ومستحقه ... بعد فهذه تحفة بهية و صنعتها في ... مشهد سیدنا الرضا ... ونستاهل أن نلقب بمقالید الحساب ... و رتبتها مقدمة و عشرة أبواب؛ انجام: و هی مقدار عمق البئر هذا آخر ما اردنا ایراده بعون الله و حسن توفیقه.
خط: نسخ، کاتب = مؤلف، تا: 2 جمادی الثاني 1260ق؛ جلد: میشن، 59گ، 17سطر، اندازه: 15/5×21/6 سم [ف: 1-528]
maqālīd-ul hisāb
قائم مقام فراهانی، علی اکبر بن علی، 1269 - 1329 قمری
qā'em maqām-e farāhānī,'alī akbar ebn-e ‘alī (1853 - 1911)
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: ض 14476
خط: نستعلیق، کا: عباسعلی، تا: 1258ق [الفبائي:- 545]
maqālīd-ul ḥaqāyiq wa kunūz-ud daqāyiq
بیرجندی، محمد باقر بن محمد حسن، 1276 - 1352 قمری
bāqer ebn-e mohammad
bīrjandī, mohammad hasan( 1860 - 1934)
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 26706
آغاز: لبسمله. الحمدلله الذي هدانا لحمده و جعلنا من اهله؛ انجام: و قوله دام تسدیده ... ممدودة الليلة المظلمة
خط: نستعلیق تحریری، کا: بیرجندی، فضل الله بن محمد باقر، تا: قرن 14؛ قطع: سلطانی [رایانه]
maqālīd-or rešād
شیروانی تبریزی، شریف بن رضا، ق13 قمری
šīrvānī tabrīžī, šarīf ebn-e rezā(- 19c)
مؤلف در زمان محمد شاه قاجار می زیسته و از طرف او در دربار عثمانی در استانبول سفیر بوده است. با عنوان های «مقالید» هر یک در چند «مقلاد»، در مواعظ.
[فهرستواره منزوی 624/6]
قم؛ معصومیه؛ شماره نسخه: 15/4-6270
بی کا، تا: قرن 13؛ 145 گ، 18سطر، قطع: ربعی [آستانه قم: -173]
al-maqālīd-uşsīyām
شیخ محمد ابراهیم
šeyx mohammad ebrāhīm
بخشی از مقالید الاصنام است.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 15662/4
آغاز: الحمد لله الواحد القديم الاول رب العالمين ... کتاب مقالید الصيام و النظر في ارکانه و ضروبه و لواحقه، وارکانه اربعة؛ انجام: وفی بعضها بالراء و کلاهما صحیحان ... و أنشاد الشعر للصحیح مقلاد.
خط: نستعلیق تحریری، کاتب = مؤلف، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ جلد: چرم، 33گ (7ر - 39ر)، 19 -16 سطر، اندازه: 12×18/9 سم [ف: 43-224]
maqālīd-oz zafar
این کتاب ترجمه جزء اول کتاب Modern science (=علم جدید) از زبان انگلیسی به فارسی است بدین ابواب: باب 1. بعد فضای لایتناهی؛ 2. آینه کائنات؛ 3. شرح جوهر و ماده؛ 4. تعریف روح؛ 5. قدامت خلقت انسان؛ 6. احوالات مرتبه بنی آدم. ترجمه کتاب نسبتا ساده و سلیس است و در آخر کتاب فرهنگ لغات نیز آمده است.
آغاز: ترجمه: هوالله تعالی شأنه العزيز. بنام خداوند بخشنده مهربان. ای نام تو بهترین سرآغاز ** بی نام تو نامه کی که نم باز
[فهرستواره منزوی 240/6]
تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 503
آغاز: برابر؛ انجام: که آنها را پیشرفت یواش و سخت زمانهای بیشمار از بیهوده ترین اصول رشد (یانمو) دهد.
خط شکسته نستعلیق خوش، کا: عبد اللطيف موسوی، تا: 7 محرم 1319ق، جا: تهران؛ در اول کتاب عکس ناصرالدین شاه و میان صفحه های 44 و 45 نقشه، در آخر کتاب عکس عبد اللطيف؛ جلد: تیماج، 200گ، 11سطر (11×15)، اندازه: 17×21سم [ف:3-2]
maqālīd-ul ‘irfan
بیرجندی، محمد باقر بن محمد حسن، 1276 - 1352 قمری
bīrjandī, mohammad bāqer ebn-e mohammad hasan (1860 - 1934)
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 26707
آغاز: بسمله. الحمدلله الذي هدانا لحمده و جعلنا من اهله؛ انجام: الجمع هذا الكتاب و تأليفه من البداية الى النهاية
خط: نستعلیق تحریری، کاتب = مؤلف، تا: 1346ق؛ قطع: سلطانی [رایانه]
maqālīd-u ‘ilm-il hay'at
ابوریحان بیرونی، محمد بن احمد، 362 - 440 قمری
abū-reyhān-e bīrūnī,mohammad ebn-e ahmad (974 - 1049)
در آن سخنان بتانی و ابو الحسين صوفی و ابو نصر عراق و ابوالوفاء بوزجانی و ابو محمود خجندی و ابوالحسن کوشیار و ابو العباس نیریزی و ابو جعفر خازن را آورده و خود نیز تحقیق کرده است. نالینو در علم الفلك ص 245 از این کتاب و گفته طوسی درباره آن یاد نموده است (نیز گاه نامه تهرانی س 11 -ص 203-193).
تهران؛ سپهسالار؛ شماره نسخه: 597/23
آغاز: بسمله، کتاب مقالید علم ما یحدث في سطح بسیط الكرة عمله ابوالریحان محمد بن احمد البيروني للاصبهبد الجيلجيلاني فدشوار جرشاه ابی العباس مرزبان بن رستم بن شروین مولی اميرالمؤمنين (صاحب مرزبان نامه) جبلت القلوب علی حب من احسن اليها و الحب یحمل صاحبه علی اظهار ما في الضمير و تقدیره عند المحبوب ... مثال ذلك ...... من خالص ... المحبة و صافی المودة لنفس مولانا الاصفهبد الجليل السيد جیلجیلان فدشوار جرشاه ... فاثبت لخزانة المعمورة قضية مبدء الشكل الكري الذي یستغنی بلوازمه عن شکل القطاع ... اقول الدوائر العظام اذا تقاطعت علی السطوح الكرية حدث منها اشکال مختلفة؛ انجام: المسؤل ادامة نعمه لدی ما اهلنی له من الخطوة عند الأصبهبد الجليل أدام الله علوه و التمكين من مجلسه الرفيع و تعریفی شکره بها .. زيادة في الحسني و سعادة في البدء و العقبي انه علی ذلك قدیر و هو رب العالمين.
خط: نسخ، بی کا، تا: 21 رمضان 784ق؛ 12گ (173-184 پ) [ف: 6355]
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 1600 و 15-عکس
نسخه اصل: همان نسخه بالا [فیلمها ف: 1-386 و 3-219]
maqālīd-ul ġinā
حسنی، محمد بن محمد صادق
hasanī,mohammad ebn-e mohammad sādeq
شامل یک «مقدمه» و ده «باب» و «خاتمه» است.
مشهد: الهيات، شماره نسخه: 621
آغاز: بسمله الحمدلله الذي جعل الأرزاق في السماء لندعوها من الرزاق؛ انجام: والصلوة علی خاتم الرسالة
خط: نسخ، کا: محمد محسن، تا: 1133ق، دارای سرلوح، مجدول؛ کاغذ: اصفهانی؛ جلد: روغنی، 222گ، 6 سطر (7×12)، اندازه: 12×16/5 سم [ف: 1-576]
مشهد؛ مولوی؛ شماره نسخه: 621
همان نسخه بالا [نشریه: 5-100]
maqālīd-e fārsī
مستمند
mostmand
رساله ای است جهت فایده مبتدیان و نفع نوآموزان در صرف مصادر و افعال که از کتب عربی استنباط نموده و آن را با عناوین ماضی و حال و مستقبل و غیره تبویب کرده است. مشتمل بر: در کیفیت متصرفه فارسی، در بیان مصدر لازمی، در بیان مصدر متعدی، در بیان ماضی، در بیان کیفیت ماضی و صیغه ها و ضمایر آن و غیره، در بیان مضارع، در بیان مستقبل، در بیان اسم فاعل، در بیان اسم مفعول و غیره.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 16179/1
آغاز: بسمله، عنوان صحیفه علم وعقل و سرمایه کتاب هنر و فضل ستایش و نیایش؛ انجام: چون خواهی که اسم معفول را بنا کنی ...
خط: نستعلیق هندی، کا: غوث محیی الدين بن سید ابوالحسن قادری، تا: چهارشنبه 16 رجب 1263ق؛ در آغاز شعری مشتمل بر 21 حروف در اسماء 21 امام قرائت ثبت شده؛ جلد: چرم، 18ص (20-3)، 13 سطر، اندازه: 15/5×19 سم [ف: 45-60]
maqālīd-ol falāh
شاهوردی، فضلعلی بیك بن شاهوردی، ق 12 قمری
šāhverdī, fazl-‘alī beyk ebn-e šāhverdī(- 180)
کتاب با حذف اخبار مختصر مؤلفه دیگرش موسوم به «مصباح الهدي» است و مشتمل بر ادعیه ایام و شهور و آداب زیارت و سفر منقول از کتب معتمد امامیه و مرتب در یک مقدمه «در اوقات و اماکن و اشخاص و طریق دعا» و دوازده باب: «در طهارت و زینت، نمازها، ادعیه شب و روز، ادعیه و اعمال مسجد، آداب سفر و زیارت، ادعیه اشهر، ادعیه انبیاء و اوصیاء، ادعیه توحید و مناجات و ادعیه عظیمه موسومه، ادعیه خوف، ادعیه حفظ قران و فتح و ختم آن و بعضی از خواص سور و آیات، ادعیه اکل و شرب و مقاربت، معالجات» و خاتمه «در احوال موت و بعد از فوت».
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 11355
آغاز: حمد بیحد مجیب الدعواتي را سزد که زبان شکر گذاری یکدلان بساط عبادت از گلشن ابداعش گلیست همیشه بهار؛ انجام: و قهر العباد بالموت یا بگوید الحمدلله الذي لم
موجودی: از اول تا اوائل خاتمه، برگ سوم ناقص؛ خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، بی تا، افتادگی: وسط و انجام؛ عبارات ادعیه زیرنویس شده به ترجمه فارسی، مجدول، با سرلوح، مصحح؛ واقف: شیخ محمد صالح علامه حایری، مرداد 1351؛ جلد: تیماج، 340 گ، 11 سطر، اندازه: 15×22سم [ف: 15-494]
maqālīd-ol qosūd va mavālīd-ol ‘oqūd fī tafāsīl-e sīyaq-el ‘oqūd
حسینی نائینی، محمد بن محمد باقر، 1080؟ - 1140؟ قمری
hoseynī nā’īnī, mohammad ebn-e mohammad bāqer (1670 - 1728)
تاریخ تأليف: پنج شنبه 29 ربیع الثاني 1125ق
رساله نسبتا مفصلی است در بیان انواع عقد و ایقاع و نیز قصودی که در فقه وارد شده که مؤلف با عنوان های «فصل، فصل» به طرز شیوایی آن را شرح کرده است.
آغاز: بسمله الحمدلله شارع شوارع العقود و واضع روادع العهود ... فصل اول بدان ایدك الله ... که کلام قولیست مفید فائده تامه و فایده آن ...
انجام: چنانچه از اخبار و آیات شواهد و ملایمات چون نیز دارد و الله یعلم
[الذريعة 4/22]
آغاز: برابر؛ انجام: و با عدم سبق اعتراف زوج به ولد مذکور پس برپا بایستند زوجین نزد.
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: انجام؛ جلد: گالینگور، 40گ، 15 سطر، اندازه: 11/5×18 سم [ف: 20-491]
آغاز و انجام: برابر
کامل، از آغاز تا خاتمه که در اقرار است؛ خط: نسخ، کا: سید محمد بن میر محمد جعفر طباطبائی، تا: پنج شنبه 4 رمضان 1129ق؛ محشی با امضاء منه؛ مهر: «يأتي من بعدی اسمه احمد» (چهار گوش)، کتابخانه مجدالدین؛ جلد: تیماج، 82گ، 12 سطر (5/5×10)، اندازه: 10/5×16 سم [ف: 3-1646]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1158ق؛ جلد: تیماج، 50گ، اندازه: 9×19سم [ف مخ: 5-2095]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد علی بن ابوالحسن نائینی، تا: سه شنبه 29ربیع الاول 1188ق، جا: نائین؛ جلد: تیماج، 48گ، 14 سطر، اندازه:14×21 سم [ف: 8-4503]
آغاز: برابر؛ انجام: و قبول قبلت یا قبلت التزويج لنفسی بالموکلی. تم فصل النكاح و یتلوه فصل المكاتبه ففصل السبق والرمایه ثم الرهن الى آخر فصوله من کتاب مقالید القصود ...
خط: نستعلیق، کا: محمد کاظم بن محمد صادق بن محمدرضا بن محمدصادق، تا: 1228ق؛ 18گ (26-43)، ابعاد متن: 7×12/5 ، اندازه: 11×18 سم [ف: 3-1437]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد شفیع بن زین العابدين، بی تا، کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج، 81ص (95 -175)، 10سطر (7×12)، اندازه: 9/5×15 سم [ف: 5-1587]
maqālīd-ol konūz
احمد بن اسلان
ahmad ebn-e aslān
از احمد بن اسلان بن رستم بن محمد، در دوازده «باب».
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 3510-ف
نسخه اصل: نسخه آقای حسن نراقی؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ قطع: ربعی [فیلمها ف: 2-157]
maqālīd-ol konūz
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 10991
آغاز: بسمله الحمدلله رب العالمين و العاقبة للمتقین و الصلوة و السلام علی رسوله محمد و اله و أصحابه اجمعین؛ انجام: سرخ خواهد شد یک حبه از این بر یک ... نقره طرح دهد عمل گردد. تمت
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13[الفبائي: -545]
maqālīd-e nejāt
نجات، محمد عباس بن بهادر علی، ق13 قمری
nejāt,mohammad ‘abbās ebn-e bahādor ‘ali (- 19c)
به درخواست: میر سید محمد صادق ساکن شهر اوده
در بعضی از احراز وعوذات به روش علم اعداد و مربعات دوازده در دوازده به جهت برآورده شدن حاجات و مهمات، در یک «مقدمه» و پنج «باب» و یک «خاتمه». در سرآغاز آن از جناب میر صفدر علی با تجلیل فراوان یاد می شود. فهرست کتاب: مقدمه: در بیان قدری موافق ضرور از علم تکثیر و رفتار و طرح و تقسیم؛ باب 1.تعویذات گشایش رزق؛ باب 2. تعویذات امراض؛ 3. تعویذات حب و سازش؛ 4. تعویذات تخریب اعدا؛ 5. تعویذات طلب فرزند خاتمه: در فوائد متفرقه.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 2454
آغاز: حمد لاتعد صانعی را سزد که طرح نقش ذی جهات بیك لفظ کن بر صفحه هستی انداخته
فقط تا باب سوم کتاب را دارد؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا، جلد: مقوایی، 21گ، اندازه: 25/5×38 سم [ف: 7-50]
المقامات - مقامات حریری
المقامات - التشكيك (رسالة في تحقیق مسألة ...)
المقامات - ریاض الادب
المقامات - مقدمة ارجوزة
مقامات - شرح حدیث الفرجة
المقامات - النصايح الكبرى
المقامات و مکتوبات
al-maqāmāt
بدیع الزمان همدانی، احمد بن حسین، 358 - 398 قمری
badīʻ-oz-zamān-e hamedānī,ahmad ebn-e hoseyn (970 - 1008)
حاوی پنجاه و یک حکایت ادبی انشاء و تأليف ابوالفضل احمد بن حسین بن یحیی همدانی مشهور به بدیع الزمان از معاریف ادباء قرن چهارم هجری و صاحب رسائل و دیوان شعر که حریری در انشاء مقامات خویش از او پیروی کرده و در دیباجه کتاباو را «علامه همدان» و «سیاق غایات» خوانده است. از میان چهارصد مقامه ای که ثعالبی در یتیمه الدهر برای این ادیب ایرانی عربی نویس - که وی را سردمدار مقامه نویسی میدانند - یاد کرده، پنجاه و دو مقامه باقی است. اما این تعداد در بسیاری نسخه های آن یکجا و در کنار هم نیامده بلکه نسخه های مختلف آن مکمل یکدیگرند. مثلا در المجاني الحديثة از دو نسخه ایاصوفیا و نور عثمانیه (هر دو در استانبول) سخن رفته که در دومی مقاماتی هست که اولی فاقد آنهاست. این نسخه با برخی از نسخه های دیگر ایران - که اغلب در عصر قاجار کتابت شده - هم خانواده است و به طرز عجیب و جالبی همه احتمالا از روی نسخه کهنه ای کتابت شده اند. برخی از نسخه های ایران (مثلا نسخه 5764 و نسخه 14471 مجلس و یا شاید نسخه های 20/ع و 541/ع کتابخانه ملی) در انتهای برخی مقامه ها قسمتی به عنوان تفسیر دارد که در مواردی با جمله «قال البديع» شروع می شود. این یافته نشانگر آن است که راویان و کاتبان مقامات بدیع
الزمان در همان عصر حیات او برخی نکات مشکل را بر وی عرضه می کرده اند و او بدانها پاسخ می گفته است.
آغاز 1: بسمله وبه نستعین مقامات ابو الفتح الاسكندري مما أملاها الاستاد ابوالفضل احمد بن الحسين الهمداني ورواها عن عیسی بن هشام عن أبي الفتح الاسكندري قال البديع حدثنا
آغاز 2: بسمله. الحمدلله علی جزیل نعمائه و الصلاة و السلام علی انبیائه ... ما املاه الاستاد ابوالفضل احمد بن الحسين الهمداني و رواها عن عیسی بن هشام عن ... قال دخلت البصرة و انا من سنی في قناء و من الزي في خیر ..
چاپ: ایران، تهران، 1296 قمری، سنگی، وزیری، 116 ص
[کشف الظنون 1785/2 ؛ يتيمة الدهر 167/4 -204؛ چاپ دمشق، معجم الأدبا 94/1 ؛ روضات 66/1 ؛ شذرات الذهب 3/ 150؛ ابن خلکان 39/1 ؛ معجم المطبوعات ص 1895 و 1896 و 1896: 2؛ امل آمل 32/2 ؛ منتهی المقال ص 34؛ هدیه الاحباب ص 104؛ سبک شناسی 325/3 ؛ الذريعه 22ص 6؛ ريحانة الادب 155/1 ؛ مكتبة امیر المؤمنين 369/4]
شرح و حواشی:
1- شرح مقامات بدیع الزمان همدانی
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ جلد: تیماج، 26گ (39پ -64ر)، 20سطر ( 9/5×15/5)، اندازه: 15×21/5سم [ف: -300]
خط: نسخ، بی کا، تا قرن 12؛ 9گ (41پ-49پ)، 27سطر (18×19)، اندازه: 18/5×28 سم [ف: 1-154]
آغاز: برابر 2؛ انجام: و هنا الوجه فضحك ... بالطائف.
خط: نسخ، کا: درویش علی بن شیخ شمس الدين، تا: 1110ق؛ 99گ، 13 سطر (6×11)، اندازه: 10/5×15/5 سم [ف: 7-21]
آغاز: برابر 2؛ انجام: و هذا الوجه فضحك وولاه ضیاعه بالطائف.
خط: نسخ، بی کا، تا: 1140ق؛ واقف: نایینی؛ 61گ، 19سطر (8×14/5)، اندازه: 12/8×20/2 سم [ف: 7-839]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ یادداشتی از سید محمد بن صادق حسینی طباطبائی مورخ 25 رمضان 1293 که مهر کرده و کتاب را به دوستش میرزا اسدالله خان اهداء نموده؛ جلد: تیماج، 78گ، 10 سطر (8×13/8)، اندازه: 15×20سم [ف: 1-575]
مشهد؛ مولوی؛ شماره نسخه: 619
همان نسخه بالا [نشریه: 5-100]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج، 88گ، 12 سطر (9×14)، اندازه: 16×22 سم [ف: 5-637]
آغاز: برابر 1؛ انجام: فضحك و ولاه ضیاعه بالطایف هذا آخرماوجدناه من مقامات ابی الفتح الاسكندري من املاء الشيخ ...
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج، 39گ، 19 سطر، اندازه: 15×21 سم [ف: 8-4505]
آغاز: برابر 2؛ انجام: قال الطرماخ تمیم بطرق اللوم اهدی من القطاوان سلك ...
بخشی از خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ این رساله در فهرست شناخته نشده است و با عنوان رساله ادبی معرفی شده (فهرست رایانه ای 978)؛ جلد: مقوایی، 13گ (1پ -13پ)، 11سطر (10×16)، اندازه: 15×21 سم [ف: 11-109]
آغاز: برابر 1؛ انجام: هنات کالقراطیس لا یرتك خابزها اکلها فقال له الحجاج اجدت الوصف فما حاجتك. فقال تغیب هذا الوجه فضحك و ولاه ضياعة بالطائف. هذا آخر ما وجدنا من مقامات ابی الفتح الاسكندري من املاء الشيخ العلامة بدیع الزمان ابی الفضل احمد بن الحسين الهمداني رحمه الله.
خط: نسخ و نستعلیق عالی، بی کا، تا: قرن 13، دارای رکابه، محشی به خط کاتب اصلی به نقل از «شرح ابیات شرح رضی»، «صحاح جوهری» و «مجمع الامثال میدانی»، در دو صفحه آغاز مطالبی بدین شرح افزوده شده: حکایتی به خط «وقار شیرازی» در 1293ق، تضمین ابیاتی از صاحب ابن عباد سروده آقا سید حسین ابن آقا سید رضا ابن آقا سید مهدی بحرالعلوم؛ جلد: تیماج، 58 گ، 18 سطر، اندازه: 12×20/2 سم [ف: 27/1 -89]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: میشن، 16سطر [ف: 5-473]
کا: وقار شیرازی، احمد بن محمد شفیع، تا: قرن 13، به خواهش دارنده این جنگ عبدالله طبری منشی چنان که همین طبری در پایان آن در ذیحجه 1263 در سردار نوشته ؛ جلد: تیماج، 91ص (2-92)، ابعاد متن: 7×14، اندازه: 14×21 سم [ف: 15-4154]
آغاز: برابر 1؛ انجام: فقال هذا الوجه فضحکو ولاه ضیاعه بالطایف. هذا آخر ما وجدناه من مقامات ابی الفتح الاسكندري من املاء الشيخ العلامة بدیع الزمان ابی الفضل احمد بن حسین الهمداني
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13-14؛ جلد: تیماج، 70گ، 15سطر، اندازه: 10×16/5 سم [ف: 24-392]
آغاز: من بدیع الزمان صاحب هذه المقامات: آن الأولى خلف الحذور ** هم في الضماير و الصدور ... و « .. مقامات بدیع الزمان ... بسمله ... مقامات ابی الفتح الاسكندري مما أملاها الاستاد ... حدثنا عیسی ابن هشام قال دخلت البصرة؛ انجام: الراجع في شیئه
کالراجع في قیئه. و ... فضحك و ولاه ضیاعه بالطائف ... شامل یک مقدمه منظوم و منثور و چهل و نه مقامه؛ خط: نسخ، بی کا، تا: 1208ق؛ جلد: چرمی، 58گ، 17سطر، اندازه: 14/5×22 سم [ف: 3-1308]
آغاز: برابر 2؛ انجام: فقال تغیب وهذا الوجه فضحك و ولاه ضیاعه بالطایف هذا آخر ما وجدناه من مقامات ... .
خط: نسخ، بی کا، تا: شوال 1247ق؛ دارای سرلوح، مجدول؛ جلد: تیماج، 94گ، 9سطر، اندازه: 11×20سم [محدث ارموی مخ: 3-1514]
در 50 مقاله (10 مقاله بر مقامات چاپی اضافه دارد)؛ خط: نسخ، بی کا، تا: 1248ق؛ قطع: بیاض رقعی [رشت و همدان: ف: -1364]
آغاز: قال دخلت البصرة و انا من سنی في فتاء و من الزى في حبر ووشاء و من الغنى في بقر وشاء؛ انجام: و قام الاسكندري الى الميت فنزع ثیابه و قشر ایامه ثم شد بعمائم و العقه بالزیت واحلی اله البيت.
بخشی از کتاب است؛ خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، تا: شوال 1250ق، جا: تبریز؛ افتادگی: انجام؛ جلد: تیماج، 44ص (165 -208)، اندازه:14/3×20/1 سم [ف: 29/1-274]
آغاز: الحمدلله مبدع الانسان و مودع اللسان انشاء الكلم و علم بالقلم و وضع البيان بجواهر البراعة؛ انجام: و لیعبر منکم اناس غادر و اذممة عباهل ثم اقتعدنا عيرانة و مهزیا و انخذنا الهموم ظهر یا تمت 126
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1260ق؛ تملک: حسینخان اعتصام الوزراء؛ 96گ (1پ -96ر)، 11سطر (8×13/5)، اندازه: 13/5×23/5 سم [ف: 11-248]
خط: نسخ، بی کا، تا: 1262 ق [نشریه: 13-434]
آغاز: برابر 1؛ انجام: فقال تغیب هذا الوجه فضحك و ولاه ضیاعه بالطایف و السلام. هذا آخر ما وجدناه من مقامات ابی الفتح الاسكندري من املاء العلامه بدیع الزمان ابی الفضل الاسكندري من املاء العلامه بدیع الزمان ابی الفضل احمد بن الحسين الهمداني رحمه الله
خطبه کتاب در این نسخه نیست؛ خط: نستعلیق شکسته، کا: فرهاد میرزا قاجار، تا: پنج شنبه 11 شعبان 1264ق، جا: تهران؛ جلد: میشن، 15گ (13پ -27پ)، 27سطر ( 10/5×20/5)، اندازه:17/9×28/6 سم [ف: 29/1-451]
آغاز: برابر 2
خط: نسخ، کا: میرزا ابوالقاسم پسر وصال، تا: 1270ق، دارای سرلوح، مجدول؛ 66گ، 15 سطر، اندازه: 16×28سم [ف: 2-177]
خط: نسخ، بی کا، تا: ذیحجه 1270ق؛ افتادگی: آغاز؛ 53گ، 15 سطر، اندازه: 12×19/5 سم [ف: 2-281]
آغاز: برابر 2؛ انجام: فقال له الحجاج اجدت الوصف فما حاجتك فقال تغیب و هذا الوجه فضحك و ولاه ضیاعه بالطائف. هذا آخر ما وجدناه ...
خط: نسخ، کا: محمد کاظم بن محمد صادق دزفولی، تا: 1271ق؛ محشی؛ تملک: رضی الدين محمد بن حسین موسوی دزفولی به سال 1335، جلد: تیماج، 49گ، 16 سطر (8×14)، اندازه: 14/5×20 سم [ف: 13-347]
آغاز: برابر 2؛ انجام: وهذا الوجه فضحك و ولاه ضیاعه بالطائف.
خط: نسخ، کا: محمد کاظم دزفولی، تا: 25 ربیع الثاني 1271ق؛ واقف: نایینی؛ جلد: تیماج، 56گ، 16سطر (7×14)، اندازه: 14/5×22 سم [ف: 7-838]
آغاز: الحمدلله رب العالمين و الصلوة و السلام علی نبیا؛ انجام: و کلت زور او میناء (ناتمام).
خط: نسخ خوش، کا: میرزا جعفر، تا: 1273ق؛ واقف: نایینی؛ 51گ، 13سطر (8/8×16/5)، اندازه: 16/7×26/5 سم [ف: 7-838]
خط: نسخ، کا: خطیب، عبد المؤمن (امام جمعه سنندج)، تا: 1276ق، جا: سنندج؛ جلد: میشن، 83گ، 12 سطر، اندازه: 12/4×19/6 سم [ف: 1-528]
آغاز: مقامات بدیع الزمان الهمداني التي نسج علی منوالها الحريري بسمله مقامات ابی الفتح الاسكندري؛ انجام: فقال تغیب هذا الوجه فضحك و ولاه ضیاعه بالطائف
خط: نسخ، کا: ابن محمد علی، تا: 1276ق؛ جلد: تیماج، 64ص (235 -298 )، 22سطر (9×19/5)، اندازه: 17/5×30 سم [ف: 8-38]
آغاز: قال البديع: حدثنا عیسی بن هشام قال: دخلت البصرة و انا من سنی في فتاء؛ انجام: فقال: تغیب هذه الوجه فضحك و ولاه ضیاعه بالطائف
جزء من «المقامات»؛ خط: نسخ، بی کا، تا: 13 محرم 1277ق؛ مصحح؛ جلد: چرم، 79گ (13ر- 91ر)، 15سطر، اندازه: 14×21/5سم [مؤيد: 2-136]
منتخب؛ خط: نسخ، کا: حبیب الدين محمد بن علی اصغر گلپایگانی، تا: محرم 1277ق؛ جلد: تیماج مذهب، 14گ (161ر -
174پ)، اندازه: 17/7×23 سم [ف:41 -186]
آغاز: بسمله المقامة الأولى حدثنا عیسی بن هشام قال دخلت البصرة و انا من سنی في فناء و من الزى في حبر و وشاء الخ؛
انجام: مقامة اخری قال رای الحجاج اعرابية واقفا علی مزرعة فقال تعیب و هذا الوجه فضحك و ولاه ضیاعه بالطائف تم.
خط: نسخ خوب، کا: علی محمد بن ابوالقاسم، تا: 1277ق، بر حسب امر سیف الملك عباسقلی خان نوری؛ با ترجمه پارسی پاره ای از کلمات در ذیل آنها، دارای سرلوح، مجدول، پیش از حمد و ثنای مذکور در فوق این جمل نوشته شده: «بسمله الحمدلله علی جزیل نعمائه، مما أملاها الاستاد ابوالفضل احمد بن الحسين الهمداني و رواها عن عیسی بن هشام عن ابوالفتح الاسكندري مقامة حدثنا الخ»؛ واقف: سپهسالار؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: ساغری، 120ص، 9سطر، اندازه: 12×19سم [ف: 2-89]
خط: نسخ، کا: رئیس محمد جعفر فسائی از قراء نوبندگان، تا: شنبه 9 صفر 1278ق؛ 87گ، 14سطر (8×14)، اندازه: 14×20سم [ف: 1-138]
آغاز: برابر 1؛ انجام: و ولاه ضیاعه بالطائف هذا نهاية ما وجد من مقامات بدیع الزمان الهمداني رحمه الله في دار القرار کاتب افزوده: «که بفرمان اهل الفضل و الكمال ... جناب آقا ابوالقاسم ملقب بملا باشی مقرب درگاه ولیعهد زمان ناصرالدین شاه قاجار (مظفر الدين میرزا) کتابت حاصل شد».
خط: نسخ خوش، کا: مسیح بن عبد الحميد، تا: 1278ق، جا: تبریز؛ جلد: تیماج مذهب، 129ص (122-250)، 15 سطر، اندازه: 15/5×22/5 سم [ف: 17-203]
آغاز: برابر 1؛ انجام: هذا آخرما وجدناه من مقامات ابی الفتح الاسكندري من املاء الشيخ بدیع الزمان ابی الفضل احمد بن الحسين الهمداني
خط: نسخ، کا: عبدالله بن ابراهیم، تا: 1280ق؛ جلد: تیماج، 67ص (247 -313)، 21سطر (8×20/5)، اندازه: 17/5×30 سم [ف: 8-210]
آغاز: برابر 1؛ انجام: فقال الحجاج اجدت الوصف فما حاجتك فقال تغیب هذا الوجه فضحك و ولاه ضیاعه بالطائف هذا نهاية ما وجدت من مقامات بدیع الزمان الهدائي ...
شامل چهل و سه مقاله و یک مقدمه و یک خاتمه؛ خط: نسخ، بی کا، تا: 1282ق؛ جلد: چرمی نرم، 108گ، 11سطر، اندازه:14/5×21 سم [ف: 3-1307]
آغاز: برابر 1؛ انجام: و ولاه ضیاعه بالطایف هذا آخر ما وجدناه من مقامات ...
خط: نسخ، کا: عبدالعلی، تا: غره رمضان 1282ق، به دستور نواب علی بخش میرزا؛ این نسخه در ذیحجه 1307 ق از کتابخانه مرحوم علی بخش میرزا خریداری شده با مهر «معین نظام»؛ جلد: تیماج، 15 سطر (8×16/5)، اندازه: 17×25/5سم [ف: 2-475]
خط: نسخ، بی کا، تا: شعبان 1288ق؛ 67گ (1-67)، 14سطر (10×15)، اندازه: 16/5×22سم [ف: 1-138]
آغاز: برابر 1؛ انجام: و ولاهه ضیاعه بالطایف ... سید محمد علی سنه 1291
خط: نسخ، کا: محمد علی، تا: 1291 ق [الفبائي: 545]
خط: نستعلیق، کا: عماد قاجار، محمد میرزا، تا: 1299ق؛ 62ص (1 -62)، 12سطر (8×14/5)، اندازه: 13×21سم [ف: 8-82]
آغاز: حدثنا عیسی بن هشام قال دخلت البصرة و أنا من سنی في فتاء و من الزى في حبر و وشاء و من الغنى في بقر وشاء
چند مقامه اول؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 14؛ تملکی بدون نام به تاریخ پنجم ربیع الثاني 1333؛ جلد: مقوایی، 46گ (36پ-81ر)، 21 سطر، اندازه: 16×21/5 سم [ف: 25-245]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13-14[ مختصر ف: -845]
آغاز: برابر 1؛ انجام: فضحك و والله ضیاعه بالطائف هذا نهاية ما وجد من مقامات بدیع الزمان الهمداني رحمه الله تعالی تم الكلام بعون الملك العلام.
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج، 66گ (1پ - 66ر)، 17 سطر، اندازه: 16/5×21/5سم [ف مخ]
بی کا، بی تا، 41گ (193پ -233پ) [ف: 5-637]
آغاز: برابر 1؛ انجام: فضحك و ولاه ضياعة بالطائف - هذا نهاية ماو جدت من مقامات بدیع الزمان الهمداني رحمة الله تعالی - تم الكلام بعو الملك العلام.
خط: نسخ، بی کا، بی تا، جلد: تیماج، 69ص، 15 سطر (8×15)، اندازه: 15×21/5سم [ف: 2-81]
آغاز: برابر 1؛ انجام: فقال تغیب و هذا الوجه فضحك و ولاه ضیاعه بالطائف هذا آخر ما وجدناه من مقامات ابی الفتح ... ابی الفضل احمد بن الحسين الهمداني تمت.
خط: نسخ زیبا، بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج، 29گ (94پ-122پ)، 21سطر، اندازه: 20×29/5سم [ف: 38-618]
خط: نسخ خوش، کا: یزدی، ابن علی، بی تا؛ مجدول، با سرلوح زیبا، ترجمه فارسی لغت ها میان سطرها و هامش؛ تملک: احتشام الدوله؛ جلد: روغنی مذهب، 97گ، 11 سطر (7×14)، اندازه:12/5×21 سم [ف: 16-9]
بی کا، بی تا؛ خریداری از پوراندخت اربابی [رایانه ]
خط: نسخ پخته، بی کا، بی تا؛ با ترجمه فارسی با خط ریز؛ جلد: مقوایی، 484ص، اندازه: 17×25سم [ف: - 131]
چهل و سه مقاله است و در خاتمه مقامات پنج فصل کوچک با عنوان «الحكم المفيده» هست، در آخر مقامه اول و دوم و بیست و ششم و سی هشتم ترجمه و تفسیر بعضی الفاظ همان مقامه نوشته شده؛ خط: نستعلیق خوب، بی کا، بی تا؛ محشی [ف: -184]
آغاز: برابر 1؛ انجام: و ولاه ضیاعه بالطایف ... و انا الفقير الحقير احمد
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ واقف: محمد ایرانی، 1350[الفبائي: 545]
خط: نسخ، بی کا، بی تا، 63گ، 16سطر، اندازه: 15×21سم [ف: 269-1]
maqāmāt
نعمة الله ولی، نعمة الله بن عبدالله، 730؟ - 834 قمری
ne'mat-ol-lāh-e valī, ne'mat-ol-lāh ebn-e 'abd-ol-lāh (1330 - 1431)
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 6645/18
آغاز: تحمید بی حد و عدد و تمجید بی عد و عدد که طریق سالکان مسالك طریقت و سبیل مالکان ممالك حقیقت است تحفه بارگاه سرادقات جلال؛ انجام: نعمت الله را زیارت کن که تا یابی مراد ** زانکه قبرش قبله حاجات
خط: نستعلیق زیبا، بی کا، تا: قرن 13؛ مجدول؛ 67گ (حاشیه 130- حاشیه 196)، 18 سطر، اندازه:14×21سم [ف: 20-173]
al-maqāmāt
سیوطی، عبدالرحمن بن ابی بکر، 849 - 911 قمری
soyūtī, ‘abd-or-rahmān ebn-e abī-bakr (1446 - 1506)
سیوطی در این مقامات همچون بدیع الزمان همدانی و حریری با نثر مصنع که حاوی صنایع لفظی و ادبی فراوان است چندین مقامه را آورده است که در نسخه ها از جهت تعداد و عناوین تفاوت دارد در کتابخانه ملی تبریز شامل نوزده مقامه است: 1. المقامة التفاحيه؛ 2. المقامة الزمرديه؛ 3. المقامة الفستقيه؛ 4. المقامة الياقوتيه؛ 5. درر الكلام و غرر الحكم؛ 6. المقامات الأربع: الف - المقالة الأولى المكيه، بالمقامة المصرية، ج- المقامة الأسيوطيه، د-المقامة الجيزيه؛ 7. المقامة الكاوى في تاریخ السخاوي؛8 المقامة الزهريه؛ 6. المقامة المستنصرية؛ 10. المقامة البحريه؛ 11. المقامة اللؤلؤئيه؛ 12. طرز العمامة في التفرقة بین المقامة و القمامة؛ 13. رساله سیوطی به ابویحیی زکریا؛ 14. الصواعق علی النواعق؛ 15. البارق في قطع السارق؛ 16. مقامة تسمی تعلق النص الى خلق اللص؛ 17. مقامة تسمی الفارق بین المصنف و السارق؛ 18. المقامة الورديه؛ 19. المقامة المسكيه. در متحف عراقیدارای 22 مقامه است بدین ترتیب: مقامة العيد، المقامة الزهرية، مقامة التفاحة، مقامة بلبل الروضة، مقامة الفناش علی الغشاش، مقامة صاحب سیف علی صاحب حیف، المقامة اللازوردية في فقد الأولاد، المقامة المستنصرية، المقامة الزمردية، المقامة اللؤلؤية، مقامة الانتصار بالله الواحد القهار، مقامة كلامية، المقامة الذهبية، المقامة الوردية، المقامة الفستقية، المقامة البحرية، مقامة دوران الفلك علی ابن الكركي، مقامة الكاوي في ترجمة السخاوي، المقامة المسكية، المقامة الياقوتية، مقامة ساجعة الحرم.
چاپ: مشار عربی، صص887-888؛ ایران، تهران، 1286ق، سنگی، رقعی، 62 ص (159-220صص)؛ هند، بمبئی، سنگی، وزیری، 55ص، به سعی و اهتمام میرزا محمد ملك الكتاب شیرازی، بدون تاریخ
[معجم المطبوعات 1084؛ الأوقاف العامة موصل 55/2 و 112/4 ؛ الأوقاف العامة بغداد 363/1 و 364/1 ؛ دنا 1123/9 ؛ معهد المخطوطات، ادب 85/5- 89؛ کشف الظنون 1785/2]
آغاز: بسمله، حدثنا الربان عن أبي الريحان عن أبي الورد ابان؛
انجام: فکانه قصب الزبر جدا خضر ** قد جمعوا اطرافه فیروزجا
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 10؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج مذهب، 33گ، 17سطر (10×14)، اندازه: 14/5×21 سم [ف: 7-150]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ جلد: میشن، 218گ، 15 سطر، اندازه: 14/7×20/7سم [ف: 1-529]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ جلد: تیماج، 71گ (65پ - 135پ)، 21سطر (10×16/5)، اندازه: 15×21/5سم [ف: -300]
آغاز: مقامة الحمى للسیوطی. قال الله تبارك و تعالی في کتابه العزيز و کفی به حکما عدلا مرضیا و آن منکم الا واردها کان علی ربك حتما مقضیا؛ انجام: و طبع سلیم و فوق کل ذی علم علیم
فان تولوا فقل حسبی الله لا اله الا هو علیه توکلت وهو رب العرش العظيم.
خط: نسخ، کا: محمد مهدی بن علی بن یوسف از اولاد حسن مثنی، تا: سه شنبه 8ذیحجه 1303ق؛ این مقامات بین کتاب روضة الأزهار کتابت شده؛ جلد: میشن، 19گ (361ر -379ر)، 19سطر (10/5×16/5)، اندازه: 20/4×27سم [ف: 29/1-260]
آغاز: بسمله. المقامة التفاحية في الرمان و الأترج و السفرجل و التفاح و الكمثرى؛ انجام: في خبر مرسل عن ام حبیبه زوج خیر مرسل. ان نسوة النجاشي اهدین لها من الزباد الكثير و انها قدمت به علی النبي البشير النذير فاذن حصل للزیاد بذلك الشرف ... جعلنا الله ممن اتاب الى الحق ... و جعلنا من الذين یسقون من رحیق مختوم حتامه مسك آخرها.
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ جلد: چرمی نرم، 131گ، 15 سطر، اندازه: 17×27سم [ف: 3-1306]
maqāmāt
شریف، محمد حسین بن محمد نصیر، ق 11 قمری
Šarīf,mohammad hoseyn ebn-e mohammad nasīr( 17c)
از محمد حسین بن محمد نصیر شریف که در 1074 ق در اصفهان می زیسته است. مقاماتی است با عنوان «الهلالية، العافية ...».
تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 5742/5
آغاز: بسمله. الحمدلله الذى ذلل ضامر القلم یرکبان انامل الانسان، فقاموا من کل بنان ... و بعد فیقول ... ابن محمد نصیر الشريف، محمد حسین، انی کنت عند اسفار صباح الشباب؛ انجام: او السكين فقط، و حق ما اشتهر في المثل من قول عاقل نبیه، من حفر برة لاخیه وقع فیه
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12، 11گ (88پ-98پ) [ف: 8-492]
maqāmāt (mn.)
میرزا محمد حسین، ق 11 قمری
mīrzā mohammad hoseyn (- 170)
سه انشای ادبی و نیکو است از میرزا محمد حسین که معاصر کاتب نسخه بوده، در انشای نخست ظاهرة مطلبی را به سال 1074 ق در اصفهان نقل نموده است.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 13601/17
آغاز: من مقامات عالیحضرت غیر الانسان و انسان الغيي میرزا محمد حسین دام مجده: کنا في سنة أربع و سبعین و الف في محروسة اصفهان؛ انجام: اهدنی سبیل الرشاد و الصواب و دلنی علی ضالتی من الحكمة و فصل الخطاب
خط: نستعلیق، کا: مسیحا فدشکوئی، محمد مسیح بن اسماعیل، تا: اواخر قرن 11 یا اوایل قرن 12، در حیات مؤلف کتابت شده؛ 8 برگ شامل مکاتیب کوتاهی از سید علی بحرانی دامت فضائله، میرزا محمد اشرف طبیب ادام الله تعالی مدته، نصیرا همدانی، میر محمد حسین تفرشی و منشآت دیگر و مطلبی منقول از حديقة الشيعة در پایان نسخه آمده؛ کاغذ: شرقی، 3گ (151-153)، 30سطر مورب، اندازه: 14×23سم [ف: 34-457]
maqāmāt
طغرای مشهدی، 1100 قمری
toqrā-ye mashadī(- 1689)
متنی است ادبی همچون مقامات، قطعه هایی هر کدام با عناوینی چون «کنز - المعاني»، «فردوسیه» و جز آن. در ابتدای رساله از خواجه حافظ یاد کرده است.
قم؛ مسجد اعظم، شماره نسخه: 4129/1
آغاز: پیشرو ساز سخن ترانه حمد صانعی است که گلشن ابیات رنگین به عندلیبان سرود ارزانی فرمود و برگ نوای گفتن زمزمه ثنای خالقی است؛ انجام: بلند این ترانه به گوش عالمیان رسید ** شش جهت را تهنیت هفت آسمان را مژده باد / سکه صاحبقرانی در دیار بلخ زد ** دشمنان گشتند غمگین دوستان را مژده باد
خط: نستعلیق، بی کا، تا: چهارشنبه شعبان؟؛ جلد: گالینگور، 86گ (ار-86پ)، 15 سطر، اندازه: 12×17 سم [ف مخ: 5-2097]
al-maqāmāt
ابوالفداء بغدادی
ab-ol-fadā' baqdādī
تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 2842/85
بندی از کتاب المقامات ابوالفداء بغدادی؛ خط: نسخ، کا: ابوالقاسم وفا، تا: قرن 13؛ در هامش [ف: 6-136]
maqāmāt
احسائی ، محمد بن احمد، قرن 13 قمری
ahsā'ī,mohammad ebn-e ahmad (190)
تاریخ تأليف: 1240ق
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: ض 11838
بی کا، بی تا [الفبائي: -545]
maqāmāt
مذنب بمرودی
mozanneb bamrūdī
سروده میرزا بمرود (بم رود). شرح وقایع کربلا و شهادت اصحاب امام حسین (علیه السلام) که نزدیک یک هزار بیت دارد.
آغاز: دریغا دریغا نه پیرانه سر ** ز داغ یکی یوسف آسا پسر ...
انجام: شعاعش بعرش الهي رسید ** ز مه پرتوش تا بماهی رسید/ شکوفه دهد در بهار سخن ** ثمر بخشد از شاخسار سخن
[نسخه های منزوی 3229/4]
مشهد؛ گوهرشاد؛ شماره نسخه: 480
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد حسن کلی بن آخوند ملاحسینعلی، تا: غره رجب 1305 ق، به هنگامی که در مدرسه قاین به تحصیل علوم دینیه مشغول بوده؛ مهر: حاج سید سعید؛ جلد: تیماج، 146 گ، 10 -22 سطر (8×16)، اندازه: 13×22سم [ف: 2-586]
al-maqāmāt
ابن آلوسی
ebn-e ālūsī
تهران، ملک، شماره نسخه: 6215/4
آغاز: انا مذنب انا مخطیء انا عاصی ** هو غافر هو راحم هو عافی؛ انجام: حتی طوی عشقه منی فرادا عمیق الأرجاء فنسبت نفسی ...
خط: شکسته نستعلیق، کا: محمد صادق بن محمد علی بن اسماعیل مازندرانی ملقب به ادیب حضور، بی تا، جا: کرمانشاه؛ 15گ (88پ -102ر)، 23 و 25 سطر، اندازه: 15/3×22/8 سم [ف: 9-273]
maqāmāt
غیر همانند:
آغاز: ... حرا، واسدت معروفا، واغاثت ملهوفا، وساقت انعاما، وسقت حرثا وانعاما ... الفصل الرابع في الليل والنهار. ارقت ذات ليلة في مهادی؛ انجام: قد جمع الضدين صبحا ودجا ** من یرمه یعد من اهل الحجا. وهذه تكملة الاطيار ** اعنی ...
بخشی از رساله ادبی است که در چند فصل تنظیم شده است، در این نسخه از فصل چهارم تا بیست و دوم موجود است و عنوان آنها چنین است: 4. في الليل والنهار، 5. في اقسام العام، 6. في البحر والنهر، 7. في المعقل والدار، 8. في الأشجار والثمار، 9. في الروض والازهار، 10. في وصف الغلام، 11. في وصف الجاريه، 12. في الشمعه والنار، 13. في مدح العشق وذمه، 14. في الفراق، 15. في الاستعطاف، 16. في مجلس الشراب، 17. في الشيب والشباب، 18. في الخيل والابل، 19. في الوحوش، 20. في الأطيار، 21. ندارد، 22. في الحرب والسلاح مؤلف در هر فصل ابتدا مقامهای ادبی ومسجع درمدح موضوع آن فصل می آورد پس از آن شواهدی از شعرای عرب با عنوان های «قال الشاعر» نقل می کند و اغلب از آوردن نام شاعر خودداری می کند از شعرایی که نام برده: عتاب بن ورقا، ابوبسام، ابن الرومي و تهامی هستند کتاب غیر از مقامات بدیع الزمان همدانی است؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ جلد: مقوا، 82گ، 15سطر، اندازه: 12×21سم [ف: 8-4504]
خط: نسخ زیبا، کا: محمد هاشم موسوی یزدی، تا: 12 ذیقعده 1251ق، حسب الامر علی قلی میرزا پسر فتحعلی شاه قاجار؛ مجدول، مصحح؛ 37سطر، اندازه: 14/5×25سم [ف: 1-126]
آغاز: بسمله صلی الله ... الحمدلله الذي انشاء الوجود؛ انجام: وزیر علی تجاوز الله عن ذنوبه الخفي و الجلى و احشره مع العلى
تاریخ تأليف: 860ق؛ خط: نستعلیق، کا: وزیر علی، تا: 1267ق؛ جلد: گالینگور [رایانه]
maqāmāt = jong
مجموعه سروده هایی در قالب های گوناگون، بخش بندی نشده با نام سراینده و سروده هایی از کسان، و در میانه گفته هایی به نثر؛ مقامات را می ماند، آغاز می شود با ابی الحسن احمد بن منیر الطرابلسي، ابوسعید سمنانی، ابن برهان حاسب منجم طبری (گویا همان محمد بن ایوب قرن 4ق)، جمال الدين ابن مطروح، ابوالفتح یحیی بن حبشی سهروردی، ابوالفتح علی بستی، ابو محمد عبدالله بسامی، فرزدق، اعشی، ابو الوليد مسلم اودی ...
در آن آمده: «مما أورد الأصبهاني في الاغاني». در ص 28 آمده: «تم ما اردنا من هذا الكتاب و الله الموفق للصواب» و باز همان گونه سروده ها دنبال می شود.
تهران؛ دائرة المعارف؛ شماره نسخه: 1857-عکسی
آغاز: و لابی الحسين احمد بن منیر الطرابلسي: لا تخالو الخال یعلو خده؛ انجام: لابی البصير، آیات بلبل ملقاه لانهها ...
خط: نسخ تحریری، بی کا، بی تا، افتادگی: آغاز؛ 448ص، 20 -23سطر (15×25/5)، اندازه: 21×30سم [عکسی ف: 1-104]
maqāmāt
غیر همانند:
آغاز: درد عشق یار ما دردمان ماست ** بی خودی و بی سری سامان ماست؛ انجام: تو چه دانی زبان مرغان را ** چو ندیدی شبی سلیمان را
رساله ای است در منزلت عرفان و تصوف مشتمل بر چندین مقام، چند برگ این رساله با رساله شفاء الصدور جابجا شده است؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا، افتادگی: آغاز؛ جلد: مقوا، 35ص (234 -268)، اندازه: 10×19 سم [ف: 1-151]
آغاز شد و افتاد چون این بگفت قبض عظیم در وی پیدا شد و آرام و قرار از وی برفت ... نقل کردند که حضرت خواجه قدس الله روحه؛ انجام: خواجه فرمودند حق تبارك و تعالی در کتاب کریم می فرماید ..
در ذکر سلسله خواجگان؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا، افتادگی: آغاز و انجام؛ 9ص (13-21)، 23 سطر، اندازه: 13×17 سم [ف: 163-32]
maqāmāt-e a'emme 'alayhem-os salām
رساله ای است در بیان مقامات ائمه علیهم السلام که به احادیث استناد کرده است.
مشهد؛ شیخ علی حیدر، شماره نسخه: 1042/4
آغاز: الحمدلله رب العالمين و الصلاة و السلام علی خیر خلقه محمد و آله أجمعين؛ انجام: و صفت ذاتیه ذات الاضافه و صفت ذات الاضافه صرفه است
بی کا، بی تا 24گ (113پ -136ر)، اندازه:17×21سم [مؤيد: 3 -54]
maqāmāt-ol abrār
نظامی، الياس بن یوسف، 530؟ - 614؟ قمری
nezāmī, elyās ebn-e yūsof (1136 - 1218)
زهان؛ مدرسه جعفریه زهان؛ شماره نسخه: 95
آغاز: گفت ز نقشی که در ایوان اوست ** در نبندی چو نه دندان اوست؛ انجام: تا بدانجا رسید کز چپ و راست ** های و هوی بر آسمان برخواست
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ جلد: گالینگور، 113گ، 19سطر، اندازه: 14×25سم [ف: -78]
maqāmāt-ol abrār = mnz. belūhar va yūzāsef
آیتی بیرجندی، محمد حسین بن محمد باقر
āyatī bīrjandī,mohammad hoseyn ebn-e mohammad bāqer
تاریخ تأليف: 16 ذیقعده 1358ق
مثنوی است عرفانی و اخلاقی که قصه بلوهر و یوذاسف را که شیخ صدوق در «کمال الدين و تمام النعمة» آورده و علامه مجلسی رحمة الله ترجمه فارسی آن را در کتاب «عین الحيوة» ذکر نموده، به نظم کشیده است.
چاپ: ایران، تهران، 1337 شمسی
[فرهنگ ناموران معاصر ایران 393/1 ؛ نقباء البشر 890/2]
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 16486
آغاز: بیازده قرن پیش از میلاد مسیح علیه السلام در ممالك هندوستان شخصی از پادشاهزادگان از مملکت بداعیه نبوت ظهور کرده که او را بوذاسف ... شد درخشان برقی از سمت یمن ** آتش زد بر دل و بر جان من؛ انجام: باید آخر رفت ازین دنیای دون ** گفت چون انا اليه راجعون. در تاریخ شانزدهم شهر ذی القعده الحرام از سنه مبار که هزار و سیصد و پنجاه و هشت قمری هجری سمت اختتام پذیرفت.
خط: نسخ زیبا، کاتب = مؤلف، تا: 1358ق؛ مصحح، با تقریظی به خط محمدهادی به تاریخ 22 ربیع الاول 1359ق، با قلم خوردگی؛ مهر: مؤلف «ضیاء الدين محمد حسین» (بیضوی)؛ 89گ، 18 سطر (9×15/5)، اندازه: 13/5×20/5سم [ف: 41-700]
maqāmāt-e ahmad-e jām = maqāmāt-e žende pīl
ژنده پیل، احمد بن ابی الحسن، 441؟ - 536 قمری
žende-pīl, ahmad ebn-e abe-l-hasan (1050 - 1142)
چاپ: دو بار در تهران سالهای 1340 و 1345 چاپ شده است
آغاز: بسمله. از مقامات حضرت شیخ الاسلام احمد للجامی النامقي قدس الله سره العزيز که؛ انجام: جامیم زنده فیل حضرت آن سلطان با خیل و حشم که تفاخر کلکش بام سرایش سنجر است
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ ترجمه حدیث از نجم الدين کبری با شماره 22454 و ترجمه و ما قدر الله حق قدره با شماره 22455 ضمیمه می باشد [ الفبائي:- 545]
نسخه اصل: توبینگن 3784 . Or. Oct ... این نسخه تنها سی و سه حکایت اخیر نسخه ناخذ پاشا با چهار حکایت دیگر را دارد (از ص 153 حکایت 148 تا پایان چاپ 1340) در چاپ دوم از این نسخه توبینگن بهره برده شده؛ بی کا، بی تا، افتادگی: آغاز؛ 51گ (99پ -149ر) [فیلمها ف: 3-227]
تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: عکسی بدون شماره
نسخه اصل: همان نسخه بالا [نشریه: 3-104]
بی کا، بی تا[ف:- 69]
بی کا، بی تا، خریداری از علی اکبر سلطانی [رایانه]
maqāmāt-e ahmad-e jām
غزنوی، محمد بن موسی، ق6 قمری
qaznavī,mohammad ebn-e mūsā(- 12c)
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 577/3- ف
نسخه اصل: نافذ پاشا 399؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: رجب 825ق؛ 125گ (33پ -157 پ) [فیلمها ف: 2-2]
مقامات اربعین - مقامات صوفیان
maqāmāt-ol anvār
بهبهانی، عبدالله بن محمد، - 1325 ؟ قمری
behbahānī, ‘abd-ol-lāh ebn-e mohammad(- 1907)
تاریخ تأليف: 8 رجب 1331ق
کتاب مفصلی است در اصول عقاید مرتب بر یک «مقدمه» در بیان ممنوعیت معرفت ذات باری و چهار «مقام»: 1. معرفت باری؛ 2. معرفت معانی؛ 3. معرفت ابواب؛ 4. معرفت امامت
شیراز؛ خانقاه احمدیه؛ شماره نسخه: 644/1
آغاز: بسمله، الحمدلله رب العالمين ... و بعد چنین گوید بنده جانی و اسیر فانی عبدالله بن محمد البهبهاني؛ انجام: و شیعتهم الميامين و لعنة الله علی اعدائهم اجمعین و قد فرغت من تأليف هذا الكتاب المستطاب في یوم الثامن ... سنه 1331.
خط: نسخ جلی خوش، کاتب = مؤلف، بی تا؛ محشی از مؤلف؛ واقف: میرزا محمدعلی حکیم تشکر، خرداد 1341؛ جلد: تیماج، 209گ (1-209)، 14 سطر، اندازه: 16/5×21 سم [ف: -648]
maqāmāt-e ahl-e 'erfān
؟ قزوینی، ابوتراب بن حسین، - 1260 قمری
qazvīnī,abū-torāb ebn-e hoseyn(- 1844)
مشهد؛ الهيات؛ شماره نسخه: 20403/7
آغاز: بسمله ذوات طرازات صمدیه ازلی و صفات مقامات اسماء ثنائیه لم یزلی نعت جمال طلعت جلال؛ انجام: و بیده ملکوت کل شیئ و اليه ترجعون 6 شهر رمضان در قصبه ابهر 1266 هق.
خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: 1266ق؛ جلد: تیماج، 17 - 28 سطر، اندازه: 11×16سم [ف: 2-478]
المقامات البديعية - المقامات
maqāmāt-ut tawḥīd = i'tiqādāt
همدانی شیخی، محمد باقر بن محمد جعفر، 1239 - 1319 قمری
hamadānī šayxī, mohammad bāqer ebn-e mohammad ja'far (1824 - 1902)
بحث های فلسفی است درباره اثبات توحید و بیان صفات الهي، طبق اعتقادات مؤلف با استفاده از احادیث اهل بیت علیهم السلام و نقل گفته های بعضی از فلاسفه با عناوین «مقام - مقدمة » و مهم آنها چنین است: مقام: في توحید الذات؛ مقام: في توحید الصفات؛ مقام: في أن الله سبحانه نوعان من الصفة؛ مقام: في توحید الأفعال؛ مقام: في أن لا شیء سوی الله تعالی؛ مقام: في أن اول ما خلقه الله هو الامكان؛ مقام: في تسمية الموجودات بأسماء
خاصة؛ مقام: في توحید العبادة؛ مقام: في توحید العبادة في الشرع؛ مقام: في أن الجمادات عرضية دنياوية؛ مقام: في عدم رؤية الله تعالی؛ مقام: في الفرق بین المعبود و جهة العبادة. (سید احمد اشکوری)
آغاز: الحمدلله الذي قد علا علی کل شیء بأحديته فهو علی کل شیء شهید و بکل شیء محیط فسبحانه عن وصف الواصفين
آغاز: برابر؛ انجام: و هو یری فیها و لا یری في غیرها فهی جهاته الى عبیده و امائه و هو ینقلب ینتقل في أي منها شاء و أراد ...
خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، بی تا، جلد: تیماج، 53گ (1پ- 53پ)، 12 سطر، اندازه: 11×18 سم [ف: 14-342]
آغاز: برابر انجام: لیستا بمادة ولا.
تذکر: نام مؤلف به قرینه آغاز نسخه تعیین شد؛ بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ جلد: تیماج، 19گ (2پ -20پ)، 18سطر ( 8/5×14/5)، اندازه:14×21سم [ف: 12-2826]
خط: نستعلیق تحریری، کا: علی اصغر بن حسینعلی جندقی بیابانکی، تا: شعبان 1286ق؛ 69گ (58پ -126 ر) [ف: 3-211]
آغاز: برابر؛ انجام: و هم الذين لو علم الناس شدة اتصالهم بنورالله لم یستشفوا الا بتراب قدمه
خط: نسخ، کا: جعفر بن نجفعلی شیرازی، تا: 1289ق؛ جلد: چرم، 47گ (2پ -48پ)، 19 سطر، اندازه: 17×22 سم [مؤيد: 1-274]
آغاز: برابر؛ انجام: علی اعدائهم اجمعین.
تذکر: نام مؤلف به قرینه آغاز نسخه تعیین شد؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 14، جلد: تیماج، 93گ (1پ -93پ)، 12سطر (5/5×12)، قطع: بغلی [ف: 17-98]
آغاز: برابر؛ انجام: و هو بنفسه هو الذي ینتقل في ای شاء و اراد اللهم اجعلنا معهم في الدنيا و الآخرة ...
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج، 76گ (1پ -76پ)، 16سطر، اندازه: 10×17/5 سم [ف: 2-143]
مقامات جعفری - ریاض الادب
maqāmāt-e harīrī= maqāmāt
حریری، قاسم بن علی، 446 - 516 قمری
hariri, qasem ebn-e 'ali (1055 - 1123)
اهداء به: جمال الدين عمید الدوله ابوعلی حسن بن ابو العز علی بن صدقه وزیر المسترشد(-522ق)
مقامات حریری 50 مقامه استکه به تقلید مقامات بدیع الزمان همدانی (- 398ق) نوشته شده است و از نمونه های اعلای نثر فنی و مصنوع عربی است. جارالله زمخشری مفسر و ادیب معروف در وصف این کتاب می گوید: «اقسم بالله وآیاته ** و مشعر الحج و میقاته / أن الحريري حری بان ** تکتب بالتبر مقاماته»؛ ابن خلکان در سبب تأليف کتاب می گوید: «فرزند حریری ابوالقاسم عبدالله گفته روزی پدرم در مسجد بنی حرام نشسته بود ناگاه پیر مردی که خود را با دو پلاس کهنه پوشیده بود داخل گردید، بر او آثار سفر پیدا بود و آشفتگی احوال داشت ولی کلامش فصیح و نیکو بیانی داشت از او پرسیدند از کجایی؟ گفت از سروج، گفتند کنیه تو چیست؟ گفت ابوزید، پس از این پیش آمد، پدرم مقامه معروفه بحرامیه را که مقامه چهل و دوم از این مقامات می باشد به نام ابوزید ساخت، در میان دانشمندان خبر آن منتشر گشت تا به گوش شرف الدين ابو نصر انوشیروان بن محمد بن خالد بن محمد کاشانی وزیر المسترشد بالله رسید، چون آن مقامه را از نظر گذرانید در نظرش جلوه ای بسزا نمود و پدرم را وادار کرد که مقامات دیگری بر آن بیفزاید او امتثال نمود و در پنجاه مقامه به اتمام رسانید». ابن خلکان می گوید: « آنچه نقل گردید در چندین تاریخ دیده ام ولی در سال ششصد و پنجاه وشش در شهر قاهره (مصر) نسخه ای از این کتاب مقامات را مشاهده نمودم که تمام آن به خط حریری بود و در پشت آن به خط خود نگاشته بود که این کتاب را برای جمال الدين عمیدالدوله ابو علی حسن بن ابو العز علی بن صدقه وزیر المسترشد تصنیف نموده ام، و شکی در آن نیست که این مطلب راست تر از این است که برای انوشیروان وزیر تصنیف شده باشد چرا که این را مؤلف به خط خویش نگاشته است.و در بعضی از مجموعات دیده ام که مؤلف بدواً این کتاب را در چهل مقامه مرتب نمود و آن را با خود به بغداد آورد و بر دانشمندان عرضه داشت، جمعی از اهل دانش اورا منکر شدند که از تو نیست و تأليف یکی از فضلاء مغرب بوده و به دست تو افتاده، وی گفت نه چنین است و خود به تأليف آن پرداخته ام، وزیر او را خواست و از وی پرسید چه کاره ای؟ گفت منشی ام، وی برای آزمایش قضیه ای را بدو گفت و خواست که آن را انشائی کند، دوات و قلم را برداشت و به گوشه ای از عمارت رفت و آنچه قلم را گردانید، اهمیت مجلس او را گرفت و نتوانست چیزی بنگارد. چون به بصره برگشت ده مقامه دیگر بر آن چهل مقامه اضافه نمود و به بغداد فرستاد و از آن حادثه که در اثر مهابت مجلس برایش پیش آمد کرده بود معذرت خواست وانوشیروان وزیر مذکور مردی دانشمند و بزرگ بود وی را کتابی در تاریخ به نام «صدور زمان الفتور وفتور زمان الصدور» می باشد و عماد اصفهانی در کتاب «نصرة الفترة وعصرة الفطرة» که در تاریخ دولت سلجوقی می باشد از آن نقل های بسیار نموده و این وزیر در سال 532 وفات یافته است. و بر این مقامات شروح بسیار نوشته شده که بعضی از آنها مختصر و پارهای مفصل اند». صاحب بغية الوعاة می گوید که یکی از شاگردان در موقعی که خدمت حریری مقامات را می خواند کلمه «شعثا مغبراً» را در این شعر: «یا أهل ذالمعنی وقیتم شرة ** ولا لقیتم ما بقیتم ضراً / قد رفع الليل الذي اکفهرا ** الى ذرا کم شعثا مغبراً»، بدین نحو «سفباً معترا» خواند که معنی مصراع اخیر به طرز اصلی این است: به آستان مرتفع و بلند شما ژولیده حال گرد آلودی را آورد. و به طور تصحیف شده چنین است: گرسنه ای را که سؤال نمی کند به آستان بلند شما کشاند. حریری مقداری اندیشه نمود پس از آن گفت حق با تو است و بدین گونه که تو تصحیف کرده ای بهتر از اصل است ولی چون تا کنون هفتصد نسخه از این کتاب را بر من خوانده اند و بر تمام آنها تصدیق نوشته ام آن را تغییر نمی دهم. نخستین کس که به شرح مقامات حریری پرداخته ابوالحسن بیهقی می باشد و در فهرست مؤلفات او تذکر داده شده است. در تاریخ الآداب العربي نوشته شده که بیش از بیست نفر از مستشرقین فرانسوی و آلمانی و انگلیسی مقامات حریری را ترجمه کرده اند و ترجمه
انگلیسی آن به سال 1850 و ترجمه لاتینی به سال 1832م چاپ شده و به سال 1263 به فارسی (و پیش از این سال ترجمه شده) و نیز به ترکی ترجمه و در اسلامبول چاپ شده است و اینک با شرحی که رئیس مستشرقین سلف سلفستر (سیلوستر) دساسی به سال 1822 بر آن نوشته در مدارس عالیه اروپا تدریس می گردد.
آغاز: اللهم انا نحمدك علی ما علمتنا من البيان و الهمت من التبيان کما نحمدك علی ما اسبغت من العطاء
انجام: و یحظی بالعفو انه هو اهل التقوى و أهل المغفرة و ولی الخيرات في الدنيا و الاخرة
چاپ: مشار عربی، ص 887؛ در اسلامبول و مصر و ایران و اروپا و هندوستان مکرر چاپ شده؛ سنگی، لکھنو، مطبع منشی نولکشور، 1297ق / 1880م، چاپ سوم، 415+4ص؛ 1326ق / 1908م، 2+415صص؛ بیروت، دارالکتب العلمية، 1413ق
[کشف الظنون 1787/2 ؛ هداية العارفين 827/1 ؛ الأعلام 177/5 ؛ تاریخ آداب اللغة العربية، جرجی زیدان، مطبعة الهلال 1931م، 38/3 ؛ دائرة المعارف تشیع 592/3 ؛ روضات الجنات 27/6 ؛ ريحانة الأدب 38/2 ؛ معجم المؤلفين 108/8 ، وفیات الأعيان ابن خلکان دار الثقافة بیروت 63/4 ، ترجمه 353؛ سرکیس، معجم 749/1 ؛ مكتبة امیر المؤمنين 370/4 ؛ الاوقاف العامة موصل 112/4 ؛ دنا 9: 1126-1130 (151 نسخه)]
شرح و حواشی:
1- حاشية علی مقامات الحريري؛ سمنانی، علی بن محمد (-499)
2- شرح مقامات الحريري؛ حلوی، محمد بن علی (468-561)
3- مغانی المقامات في معانی المقامات؛ مسعودی، محمد بن عبدالرحمن (522-584)
4- شرح مقامات الحريري؛ سگزی، محمود بن طاهر (-6)
5- مقامات حریری (ترجمه)؛ سراج کاتب، فضل الله بن عثمان (-6)
6- الايضاح في شرح المقامات = شرح المقامات الحريرية = الافصاح في شرح المقامات؛ مطرزی، ناصر بن عبد السيد (538-610)
7- شرح مقامات الحريري؛ عکبری، عبدالله بن حسین (538-616)
8- شرح مقامات الحريري؛ شریشی، احمد بن عبدالمؤمن (557-619)
9- شرح مقامات الحريري (الكبير)؛ شریشی، احمد بن عبد المؤمن (557 -619)
10- شرح مقامات الحريري؛ واسطی، قاسم بن قاسم (550-626)
11- شرح مقامات الحريري = کلام ابن الخشاب؛ ابن خشاب یمنی، محمد بن احمد (-650)
12- شرح مقامات الحريري؛ زین الدين الرازي، محمد بن ابی بکر ( -666)
13- شرح مقامات الحريري؛ شیرازی زبرانی، مظهر الدين (-7)
14- شرح مقامات الحريري؛ مولتانی، سلیمان بن احمد (-8)
15- توضیح مصطلحات مقامات حریری (رساله در ...) = حاشية مقامات الحريري؛ جرفاد قانی، محمد بن علی اصغر (-13)
16- خاتمه شرح مقامات حریری = خاتمه حاشیه مقامات حریری؛ صاحب قبله، شمس الدين محمد (-13)
17- شرح مقامات الحريري کنقاتی، ابوالسعود
18- شرح مقامات الحريري علوی، عبدالغفار بن ابراهیم
19- دیباچه فرانسوی مقامات حریری
20- شرح مقامات الحريري (6 عنوان)
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 6 مذهب به رسم مکتب بغداد تاریخ شده؛ کاغذ: خانبالغ، جلد: چرم، 202گ، 13 سطر، اندازه: 12×18 سم [ف: 28-44]
خط: نسخ معرب، کا: عبدالله بن محمد بن علی، تا: شنبه 15 جمادی الثاني 620ق؛ افتادگی: آغاز؛ تملک: محمد صهرشتی، علی بن یونس زینی حنفی؛ جلد: تیماج، 182گ، 14سطر، اندازه: 15/5×21/5سم [ف: 26-341]
نسخه اصل: موزه بریتانیا 7976 .Or؛ کا: حسن بن علی خیاط جندی، تا: 21 ربیع الاول 662ق، جا: قری باغ احرسك [فیلمها ف: 1 -386]
آغاز: برابر؛ انجام: و انا استغفر الله ما اودعتها من أباطيل اللغرر و اضالیل ... استرشده إلى ما یعصم من السهو و ... تم الكتاب في منتصف شهر الله لاصب رجب من شهور سنة ثلاثة و ثمانین و ستمائة.
خط: نسخ، بی کا، تا: 15 رجب 683ق؛ مهر: «محمود طباطبائی»؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج، 246گ، 11سطر (9×13)، اندازه: 14×19 سم [ف: 12-267]
خط: نسخ معرب، کا: ابوالقاسم بن احمد بن محمد بن عساکر، تا: 14 ربیع الثاني 684ق، جا: مدرسه گروسیه؛ محشی [نشریه: 2-172]
نسخه اصل:نور عثمانی ش 4264؛ خط: نسخ، کا: محمد بن رشید، تا: 5 جمادی الاول 686ق؛ 215گ، 11سطر [فیلمها ف: 1-386]
آغاز: برابر؛ انجام: لکن کان ذلك في الكتاب مسطورة و أنا أستغفر الله تعالی مما أودعتها من أباطيل اللغو و أضاليل اللهو.
خط: نسخ معرب، بی کا، تا: اوایل قرن 8 افتادگی: آغاز و انجام؛ مصحح، محشی؛ تملک: محمد بن علی بن عثمان هجری؛ 171گ، 17 سطر (8×18)، اندازه: 13/5×24/5سم [ف: 30-170]
از اواسط مقامه چهارم تا اواخر مقامه پنجاهم؛ خط: نسخ، بی کا، تا حدود قرن 7 تا قرن 8 افتادگی: آغاز و انجام کاغذ: سمرقندی،
278ص، 16 سطر (11×18)، اندازه: 16×22سم [ف: 1-309]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 8؛ افتادگی: انجام (از مقاله 36 افتاده)؛ تملک: محمد نامی در روز پنج شنبه 9رمضان 764؛ مهر: کمال الدين محمد بن حسین؛ وقف شده با تولیت ملا شفیع و آقا محمد زمان؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: تیماج، 66گ، 15 سطر (11/5×18 )، اندازه:16×25سم [ف: 10-1559]
آغاز: برابر
خط: نسخ، کا: ابوالمجد تبریزی، تا: دوشنبه 18 رمضان 722ق؛ جلد: تیماج کرم، 10ص (211-220)، 41سطر، اندازه: 19×32سم [ف: 41-79]
نسخه اصلی: کتابخانه واتیکان -رم 396؛ خط: نسخ معرب، بی کا، تا: قرن 7 یا 8؛ مصحح، محشی؛ تملک: محمد بن محمد بن محمد ابوالحسن عنزی حنفی در اوایل ذیحجه 706؛ 302ص [عکسی ف:5 -14]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 7 یا 8 افتادگی: انجام؛ 138گ، اندازه: 17×28/5سم [ف: 3-83]
آغاز: برابر
نسخه اصل: کتابخانه واتیکان - رم 395؛ خط: نسخ معرب زیبا، کا: علی بن محمد بن ابی بکر نطنزی، تا: 15 جمادی الثاني 723ق؛ مصحح، محشی، بعضی از واژه ها ترجمه زیرنویس فارسی دارد، مجدول، با دو سر لوح؛ 471ص [عکسی ف: 4-145]
خط: نسخ معرب، کا: حسین بن محمد المعلم الاصلي، تا: دوشنبه 25 ذیحجه 731ق، به جهت مولانا المعظم نجم الدين؛ کلمات مشکل در حاشیه و زیر کلمات ترجمه شده؛ جلد: تیماج، 216گ، 13 سطر، اندازه: 12×18 سم [ف: 26-424]
نسخه اصل: کوپرولوش 1589؛ بی کا، تا: میانه های جمادی الاول 754ق؛ مجدول، 40گ (61-ر100پ)، 33سطر [فیلمها ف: 1-479]
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 2116/3 عکسی
نسخه اصل: همان نسخه بالا [میراث شهاب: س 18ش 1-52]
نسخه اصل: کتابخانه واتیکان - رم 771؛ خط: نسخ معرب، کا: حسن بن مخلوف بن عثمان اوسی مالکی، تا: 28 ذیقعده 800 ق؛ قاری حدیث نبوی در جامع جدید شهر «هو» در مصر، مصحح، با علامت مطالعه ای از محمد بن علی بن منصور ... عراقی؛ 568ص [عکسی ف: 4-153]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 9؛ شرح میان سطرها؛ کاغذ: دولت آبادی، 49گ، 11 سطر، اندازه: 16/7×24/7 سم [ف: 1-528]
خط: نسخ معرب، بی کا، تا: قرن 8 و 9؛ محشیاز زیدانی؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: تیماج، 182گ، 14سطر (10/5×16 )، اندازه: 18×22/5 سم [ف: 17-262]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 9؛ محشی با ترجمه به زبان طبرستانی؛ کاغذ: ترمه، 289گ، 8سطر، اندازه: 19/9×28/1 سم [ف: 1-528]
آغاز: المقامات، تأليف الشيخ الامام النحرير الهمام العالم؛ انجام: مقامه للحریری و شرحها للمطرزی.
خط: نسخ، بی کا، تا: 832ق؛ کاغذ: بخارائی، جلد: تیماج مذهب، 170گ، 9سطر (8/5×13/5)، اندازه: 12×19/5 سم [ف: 9-25]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 10؛ کاغذ: سمرقندی، 206گ، 17 سطر (12/5×17)، اندازه: 17/5×24/5سم [ف: 10-425]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 10؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ کاغذ: سمرقندی، 161گ، 15 سطر (7×9)، اندازه: 11×14 سم [ف: 16-219]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: با تاریخ 901ق؛ یاد داشتی از محمد بن عبادالله حورانی مورخ 901ق؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: چرمی، 202گ، 14-12سطر، اندازه: 16/5×25/5سم [ف: 3-1310]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد بن سلیمان بن قطر مش بن ترکانشاه، تا: 914ق؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج، 213گ، 13 سطر (12×19)، اندازه: 17×23سم [ف: 9-357]
انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: پنج شنبه 16 شعبان 1000ق؛ افتادگی: آغاز؛ محشی؛ 94گ، 20سطر (11×20)، اندازه: 20×29سم [ف: 2-215]
با حواشی؛ خط: نسخ معرب، بی کا، تا: قرن 10 و 11[ف: 3-106]
آغاز: عن بادرة اللهم وفق لنا هذه المنية و أنلنا هذه البغية و لاتصحنا عن ظلك السابغ
خط: نسخ، کا: مصطفی دمشقی وفائی حنفی، تا: قرن 11؛ افتادگی: آغاز مجدول؛ جلد: تیماج، 103گ، 29 سطر، اندازه: 12/5×20سم [ف: 27-322]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ مصحح، محشی از «زین العابدين بن سید قاسم حسینی» سال 1251؛ تملک: محمد جواد، حاج محمد بن عبدالهادی کاظمی، محمد بن محمد بن عبدالهادی در 1228؛ جلد: تیماج، 214گ، 13سطر، اندازه:15/5×23 سم [محدث ارموی مخ: 3-1517]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ با پیشانی و ترنج و جدول، مذهب؛ کاغذ: ترمه، جلد: میشن، 121گ، 17 سطر، اندازه: 18/2×25/5سم [ف: 1-528]
خط: نسخ، کا: محمد رضا بن علیخان گلپایگانی، تا: شنبه 24 ربیع الاول 1087ق؛ مصحح، محشی؛ 273 گ، اندازه: 13×24سم [ف: 3 -82]
خط: نسخ معرب، بی کا، تا: ذیحجه 1088ق؛ افتادگی: انجام؛ محشی؛ کاغذ: ترمه، 17 سطر، اندازه: 18×25/6سم [ف: 5-442]
خط: نسخ معرب، بی کا، تا: با تاریخ 1096ق؛ محشی به خط محمد فاضل ولد میرزا محمد جلایر در غره رجب 1096ق؛ تملک: میرزا محمد بن عبد النبى نیشابوری اخباری در سال 1207 در کربلا؛ اهدایی: جواد کمالیان، 1354ش؛ جلد: تیماج، 185 گ، 19سطر، اندازه: 12×20سم [ف: 1-238]
خط: تحریری، بی کا، تا: قرن 12؛ محشی؛ مهر: «من ما من الله به علی عبده الفقير إلى الله تعالی عثمان بن عبدالله بن جامع في بلد سیدنا الزبير رضی الله عنه سنه 1188» (مضلع)؛ اهدایی: جواد کمالیان، 1354 ش؛ جلد: روغنی مذهب، 166گ، 17 سطر، اندازه: 15×23سم [ف: 1-190]
آغاز: برابر؛ انجام: و الحمد لله تعالی حمدا یضاهی فضله و یشاکل نعمته و الصلوه علی نبیه المصطفي محمد و اله اجمعین.
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ مجدول؛ جلد: تیماج مذهب، 213گ، 15 سطر (7/5×16/5)، اندازه: 24×14/5 سم [ف: 7-315]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ 12گ (50پ -61ر)، 27سطر (18×19)، اندازه: 18/5×28 سم [ف: 1-154]
آغاز: برابر
خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ واقف: میرزا محمد شفیع، 1232؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: تیماج، 138گ، 15سطر، اندازه: 16×25سم [ف: 2-93]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ توسط علی بن عبدالعظیم در 1335 مقابله گردیده، محشی؛ مهر: حاج سید سعید؛ کاغذ: هندی، 13سطر ( 7/5×12/5)، اندازه: 13×18/5 سم [ف: 3-1334]
انجام: و اقول طوبی لك و لنفسی الى ان.
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: انجام؛ خریداری در اسفند 1318، 117گ، ابعاد متن: 9/5×14/5 ، اندازه:15×20/5سم [ف: 7 -840]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ محشی از شرح مطرزی؛ کاغذ: سپاهانی [نشریه: 2-172]
بی کا، تا: قرن 11 و 12؛ قطع: رحلی [ف: -241]
آغاز: برابر؛ انجام: غیر ذی حرفة فقبض القدر لنبضی زوجتی ...
خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: انجام؛ جلد: تیماج [رایانه]
آغاز و انجام: برابر
کا: حسن بن علی طباطبائی زواره، تا: چهارشنبه 9 ربیع الاول 1124ق، حسب خواهش مخدوم مطاع نامهربان عالیجناب اخند ملا عبداللطیف؛ جلد: مقوا رویه مذهب، 144گ (87پ - 230ر)، 14سطر (11/5×21/5)، اندازه:19×32/5سم [ف: 19-582]
آغاز: و لانرهق بتبعه و لامعتبه؛ انجام: ربیع الاول 1138 ... و آله الطاهرين
خط: نسخ، بی کا، تا: 1138ق؛ افتادگی: آغاز؛ جلد: مقوا [رایانه]
خط: نستعلیق، کا: سلیمان بن احمد حافظ نجیب شهریاری، تا: 1160ق؛ مجدول؛ مهر: «السيد احمد زامر» (دایره)؛ جلد: مقوایی، 228گ، 11 سطر، اندازه: 12×20سم [ف: 6-365]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق بد، کا: ابراهیم بن حاج یوسف، تا: 1163ق؛ دارای سرلوح مذهب، مجدول، محشی؛ واقف: غلامرضا شمس زنجانی؛ 394ص، 15 سطر ( 7×13/5)، اندازه: 14/5×21 سم [ف: -99]
آغاز: بسمله قال الشيخ الرئيس ابو محمد القاسم بن علی بن عثمان الحريري؛ انجام: بمشیئه الشديد البطش ... لبشر البشر و شفیع المحشر.
خط: نسخ، بی کا، تا: 1180ق؛ با سرلوح مذهب، مجدول؛ مهر: ناصر الدين شاه؛ کاغذ: بخارائی، جلد: تیماج مذهب، 121 گ، 27
سطر (6×15/5)، اندازه: 15/5×21سم [ف: 7-155]
آغاز: برابر؛ انجام: واصحابه الطيبين.
خط: نسخ، بی کا، تا: جمادی الاول 1183ق؛ واقف: مرتضی قلیخان، خرداد 1327؛ جلد: چرمی، 150گ، 19سطر (11×21/5)، اندازه: 18/8×5/ 30سم [ف: 7-839]
آغاز: برابر؛ انجام: لاتصفح صفحات محباه و استشف
خط نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ واقف: سید علی اصغر زاده موسوی، 1338؛ 70گ، 14 سطر، اندازه: 22/8×36/5سم [ف: 7-841]
انجام: و حق مولی ابدعته فطرته.
مختصری از اوایل کتاب است؛ خط: نستعلیق خوش، بی کا، تا: قرن 13؛ واقف: اسمعیل علوی، مهرماه 1320؛ جلد: تیماج، 13گ، 14سطر (7×16/5)، اندازه: 12/8×21/5 سم [ف: 7-841]
آغاز: برابر؛ انجام: اصحابه الطبين
خط: نسخ، بی کا، تا: اواخر قرن 13؛ واقف: نایینی؛ 124گ، 12سطر (12/5×15/5)، اندازه: 17/5×22/5 سم [ف: 7-840]
آغاز: برابر انجام: و انا استغفر الله تعالی مما اودعتها من اباطیل اللغو و أضاليل اللهو.
خط: نسخ معرب، بی کا، تا: قرن 13؛ محشی؛ جلد: تیماج سرخ، 15 سطر (13×21/5)، اندازه: 21/5×30سم [ف: 4-1859]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: میشن، 154گ، 12 سطر، اندازه: 21/1×31/1 سم [ف: 1-529]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ مصحح؛ جلد: تیماج مذهب، 201گ، 12سطر، اندازه: 15×21سم [ف: 8-4509]
انجام: فلما دخلتها بعد معاناة الأين و مداناة الحين کلفت بها کلف النشوان بالاصطباح و الحيران ...
خط: نسخ معرب، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ تا مقامه نهم با ترجمه فارسی؛ 89گ (1پ-89ر)، اندازه: 21×30سم [ف: 3-710]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12 یا 13؛ مصحح، محشی؛ برخی عبارات به فارسی ترجمه شده؛ جلد: تیماج، 360گ، 9سطر، اندازه: 18/5×25/5 سم [محدث ارموی مخ: 3-1517]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ معرب، بی کا، تا: قرن 13؛ مصحح، محشی؛ جلد: تیماج، 119گ، 14سطر [ف:- 86]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز و انجام (آغاز در دیباچه افتاده)؛ 147گ، 14سطر، قطع: رحلی [ آستانه قم: -173]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ اندازه: 15×25/5سم [نسخه پژوهی: 3-148]
آغاز: برابر؛ انجام: ثم دنوت اليه کما یدنوا المصافح و قلت اوصنی ایها العبد الصالح فقال اجعل
اندکی از پایان مقاله پنجاهم افتادگی دارد؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ محشی؛ انتقالی از مدرسه آیت الله بروجردی شهرری در اردیبهشت 1370؛ جلد: گالینگور، 143 گ، 14سطر (9×16/5)، اندازه: 17×22سم [ف: 20-51]
خط: نسخ خوش معرب، بی کا، تا: قرن 13؛ محشی، برخی از واژه ها به فارسی ترجمه شده؛ تملک: ابن محمد علی واعظ با مهر «الراجي محمد حسین» (چهار گوش)؛ جلد: تیماج، 141گ، 15سطر (7×16)، اندازه: 14/5×26 سم [ف: 3-312]
انجام: المقالة السابعة و الثلاثون الصعدية.
خط: نسخ تحریری، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ محشی به فارسی؛ 123گ، 11سطر (8×14/5)، اندازه: 15×23سم [ف: 3-312]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ محشی با نشان «مسیح الطالقاني»؛ تملک: محمد رضا بن محمد صادق حسینی موسوی طباطبائی تبریزی با تاریخ 1252 در کربلا، جلد: تیماج، 243گ، 11 سطر (9/5×16/5)، اندازه:15/5×21 سم [ف: -673]
آغاز: لسائله و نجعنا لك بالا ستکانظ و المسكنه، انجام: و ایقنت ان في الامه محمد ثین ثم انه دنوت.
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ ترجمه عبارات به فارسی زیر سطور کتاب؛ جلد: تیماج، 100گ، 30 سطر (17×22)، اندازه: 19×28سم [ف: 10- 239]
خط: نسخ، کا: محمد صادق، تا: 1205ق؛ جلد: تیماج، 147گ، 14 سطر (6/5× 14/5)، اندازه:15×22سم [ف: 1-575]
مشهد؛ مولوی؛ شماره نسخه: 620
همان نسخه بالا [نشریه: 5-100]
خط: نسخ، کا: محمد کاظم شیرازی، تا: 1206ق [الفبائي: -546]
خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، تا: 15 ربیع الاول 1215ق؛ مصحح،
مقابله شده 1227 از احمد تهرانی؛ جلد: تیماج، 93گ، 20 سطر (8×15)، اندازه: 14×19 سم [ف: 16-720]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ معرب، کا: عبدالرزاق بن نجفقلی، تا اواسط جمادی الثاني 1220ق؛ محشی، چند سطر در پایان نسخه خط عبدالرزاق دنبلی به تاریخ 1220 دیده می شود، مصحح، با یادداشتی از فخر الدين نصیری بدین عبارت: «بسمه تعلی شرح مبسوطی در انجام این نسخه به قلم شیوای کاتب کاتب نویسنده چیره دست عبدالرزاق بن نجفقلی در سال 1220 هجری قمری به رشته تحریر در آمده بنابراین این متن مقامات حریری چون به خط دانشمندی استاد به رشته تحریر در آمده در نهایت صحت و کمال است»؛ تملک: بهاء الدين؛ 140ص، 21 سطر، اندازه:20/5×32/5سم [ف: 50 -199]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ خوش، کا: محمد بن ملا بنیاد علی مراغی، تا: 20 رمضان 1221ق؛ با ترجمه به فارسی است و ترجمه آن تحت اللفظي و لغت به لغت می باشد، محشی؛ واقف: خان بابا مشار، اردیبهشت 1346؛ جلد: تیماج، 179گ، 15 سطر، اندازه: 17×28سم [ف: 9-340]
با ترجمه فارسی بین السطور ؛ خط: نسخ، بی کا، تا: 1223ق؛ 189 گ، 15 سطر، اندازه:17×25/5سم [ف: 2-179]
خط: نسخ، بی کا، تا: 1225ق؛ مجدول؛ جلد: تیماج، 176گ، 12 سطر (9/5×21)، اندازه: 19×32/5 سم [ف: -673]
خط: نسخ معرب، بی کا، تا: 1236ق؛ 200گ، 11سطر، اندازه: 14×21/5سم [ف: 1-89]
آغاز: برابر
خط: نسخ خوب، بی کا، تا: 1236ق؛ تمام کتاب با ترجمه فارسی، محشی؛ واقف: سپهسالار؛ 162ص، 14سطر، اندازه: 19×28سم [ف: 2-92]
آغاز و تفصدنا بالایمانه؛ انجام: علی نبیه المصطفي و اله اجمعین ... (علیه و اله الف التحيه و الثناء)
خط: نسخ، کا: احمد، تا: 1239 ق [الفبائي: -546]
خط: نسخ، بی کا، تا: 1241ق؛ جلد: میشن، 134گ، 14سطر، اندازه: 21/1×33/5 سم [ف: 1-529]
خط: نسخ، بی کا، تا: 1242ق؛ محشی؛ کاغذ: سپاهانی، 265گ، 12 سطر (7/5×15)، اندازه: 13×23سم [ف: 5-637]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: زین العابدين زنوزی، تا: 24 رجب 1244ق، جا: دارالسلطنه مدرسه صادقیه؛ محشی با عناوین صح، شرح، ص، ح و ترجمه و توضیح برخی لغات به فارسی؛ یادداشت امانت کتاب از شیخ باقر روضه خوان؛ تملک: محمد علی ناصح؛ مهر: کتابخانه تربیت تبریز (بیضی)، «صنیع السلطنه 1313ق» (بیضی)، «لا اله الا الله الملك الحق المبين عبده محمد کریم 1279» (چهارگوش)، محمد حسن» (بیضی)، «عبدالراجی محمد حسن» (بیضی)؛ اهدایی: محمد علی ناصح؛ جلد: تیماج مذهب، 201گ، 12 سطر (10×21)، اندازه: 19×29/5سم [ف: 19-523]
خط: نسخ خوب، کا: رجبعلی بن ملا ابوطالب، تا: 1244ق؛ نیمه اول ترجمه فارسی زیر نویس سطرها؛ 175گ، 12سطر، اندازه: 20/5×29/5سم [ف: -107]
آغاز: برابر؛ انجام: حتی یکتب البكاء.
خط: نسخ، بی کا، تا: 1245ق؛ اهدایی: وزیری؛ کاغذ: اصفهانی، 121گ، 14سطر (12×21)، اندازه: 19×30سم [ف: 4-1465]
خط: نسخ، بی کا، تا: 1245ق؛ 160گ، 14سطر [ف: -87]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: 1246ق؛ جلد: چرمی، 164گ، 14 سطر، اندازه: 14/5×20 سم [ف: 3-1309]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: مهدی بن حاج محمد حسین بن حاج ابوطالب کاشانی آرانی، تا: پنج شنبه دهه آخر شوال 1248ق؛ مصحح، محشی؛ جلد: تیماج، 95گ، 18 سطر، اندازه: 15×5/ 20سم [ محدث ارموی مخ: 3-1516]
آغاز: برابر؛ انجام: و اصحابه و اتباعه و آل کل اجمعین.
خط: نسخ خوش، کا: محمد حسین بن محمد علیمشهور به ملا آقا میر بزرگ تعزیه خوان، تا: 5 جمادی الثاني 1248ق؛ با ترجمه و توضیحات لغات در زیر هر کلمه؛ جلد: مقوا، 142گ، 14سطر (10×20)، اندازه: 20/5×29/5سم [ف:- 296]
آغاز و انجام: برابر
بی کا، تا: 1249ق؛ تملک: فرهاد میرزا در 1250 [تراثنا: س 13 ش 4-130]
خط: نسخ، کا: محمد شفیع حسنی حسینی طباطبائی، تا: صفر 1252ق؛ با ترجمه فارسی زیرنویس؛ محشی؛ جلد: چرم، 150گ، 14سطر، اندازه: 16/5×27/5 سم [مؤيد: 2-241]
آغاز: برابر؛ انجام: و أصحابه الطبين
خط: نسخ خوش، کا: وصال شیرازی، محمد شفیع بن محمد اسماعیل، تا: رمضان 1252ق؛ با سرلوح؛ واقف: نایینی؛ 178گ، 15سطر (8×16/5)، اندازه: 15/8×25/5 سم [ف: 7-840]
خط: نسخ، بی کا، تا: 1252ق؛ با ترجمه فارسی؛ جلد: تیماج، 145گ، 15 سطر، اندازه: 20×30سم [ف: 26-44]
آغاز: برابر؛ انجام: هذا اخر المقامات التي أنشأتها بالاغترار و املیتها بلسان الاضطرار و قد الجئت الى ان ارصدتها للاستعراض و نادیت علیها في سوق الاعتراض هذا مع معرفتی بأنها من سقط المتاع.
خط: نسخ معرب، کا: غلامرضا بن اسماعیل یزدی، تا: 17 رجب 1253ق؛ جلد: تیماج مذهب، 115گ، 15 سطر، اندازه: 18/5×30سم [ف: 25-191]
خط: نسخ، کا: خراسانی، محمد بن قاسم، تا: 13 شوال 1254ق؛ تملک: مهدی طباطبائی؛ جلد: تیماج، 288گ، 11 سطر (6/5×14)، اندازه: 12× 19/5 سم [ف: -673]
آغاز: برابر؛ انجام: و أصحابه الطيبين
خط: نسخ، بی کا، تا: 1254ق؛ جلد: تیماج، 188گ، 12سطر (10×21/5)، اندازه: 20/5×32/7سم [ف: 7-839]
آغاز: برابر؛ انجام: وهذا فراق بینی وینك فودعته وعبراتی ینحدرن من المافي ... هذا آخر المقامات التي أنشأتها بالاغترار واملیتها بلسان الاضطرار وقد الجأت الى ان ارصدتها ...
خط: نسخ جلی، بی کا، تا: جمادی الاول 1254ق؛ جلد: تیماج، 88گ، 22 سطر، اندازه: 19×28سم [ف مخ: 20955]
آغاز: برابر
کامل؛ خط: نسخ خوب، کا: عبدالله المحمديه، تا: 1255ق؛ در سال 1257 سید ابوالقاسم نائینی ترجمه فارسی آن را در زیر هر سطر به خط نستعلیق تحریر نموده؛ جلد: تیماج، 149ص، 12سطر، اندازه: 21×5/ 30سم [ف: 2-92]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: 5 شعبان 1255ق؛ جلد: تیماج مذهب، 173گ، 15 سطر، اندازه: 18×28سم [ف: 8-4508]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ درشت، بی کا، تا: 22 جمادی الاول 1255ق؛ 196گ، 14سطر (8/5×20)، اندازه: 16/5×29 سم [ف: 2-241]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: عبدالعلی بن محمد علی قراجه داغی، تا: 1255ق؛ جلد: تیماج مذهب، 256 گ، 11 سطر (9×14)، اندازه: 16×22سم [ف: 10-25]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ زیبا، بی کا، تا: 1256ق؛ محشی؛ تملک: آخوند ملا عبدالله في 3 ذیقعده 1256ق؛ جلد: چرم منقش، 144 گ، 15 سطر، اندازه:17/5×5/ 30سم [مؤيد: 1-101]
آغاز: برابر؛ انجام: و اله اجمعین الطيبين الطاهرين ... یوم الرابع سنه 1257
خط: نسخ، بی کا، تا: 1257 ق [الفبائي: -546]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: ابن حاجی میرزا غیاث طباطبایی نایینی، تا: غره ربیع الاول 1257ق؛ محشی، با ترجمه زیرنویس فارسی بخش هایی از کتاب (ص 1-94 و 376-479)؛ 479ص، 10 سطر و 10سطر ترجمه (13×23)، اندازه: 21×31سم [عکسی ف: 1-373]
خط: نسخ پخته، بی کا، تا: پیش از 28 شعبان 1257ق؛ محشی؛ 162گ، 15 سطر (8/5×19)، اندازه: 17×28سم [ف: 3-312]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد رسول بن محمد حسن، تا: 1257ق؛ 162گ، 14سطر (8/5×18/5)، اندازه: 17×29سم [ف: 8-408]
آغاز: برابر؛ انجام: ویشاکل نعمته و الصلوة علی نبیه المصطفي و آله اجمعین
خط: نسخ، کا: احمد بن محمد تقی بن حسن، تا: 1257ق؛ تا اواسط معانی لغات در بین سطور و حاشیه؛ جلد: تیماج، 126 گ، 18 سطر (10×21)، اندازه: 20×28/5سم [ف: 10-313]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ زیبا معرب، بی کا، تا: 1257ق؛ مهر: «الراجي الحسيني ...» (بیضی)؛ شعری از عیسی بن علی عبدالرحیم بن باقر احمد؛ اهدایی: یحیی امامی تبریزی؛ جلد: تیماج مذهب، 155گ،
14سطر، اندازه: 28×17سم [ف: 1-69]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ معرب، کا: ابو القاسم بن محمد (مسمی به کنیه حبیب الله العالمين فرزند سمی حبیب ارحم الراحمين)، تا: محرم 1258ق؛ 168گ، 15 سطر، اندازه: 16×25سم [ف: 1952]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق تحریری، کا: محمد رسول بن محمد حسن، تا: 1259ق؛ جلد: تیماج [رایانه]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: زین العابدين مراغه، تا: 1260ق [الفبائي:- 546]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: چهارشنبه غره ربیع الاول 1260ق، جا: تبریز؛ محشی؛ 189گ، 14 سطر، اندازه: 16×24/5سم [ف: 5-239]
خط: نسخ، بی کا، تا: 1260 ق [ف: -90]
آغاز: حکی قیس بن صفوان قال تسنمت حبل الحمل را علا بلاد الجمل و الغزالة في داره الحمل؛ انجام: و استعملت خبره فکانه طار في الهواء، و غار في الماء و الفي في جنح الضحاء اذا بتغی نفقا في الارض او سلما في السماء
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1260ق؛ این مقاله در فهرست با عنوان «المقالة الحجية» معرفی شده است که درست نیست (فهرست رایانه ای 977)؛ 4گ (97ر -100ر)، 11سطر (8×13/5)، اندازه: 13/5×23/5 سم [ف: 11-249]
انجام: و کان الفراغ من تسوید هذه النسخة الشريفه في نهار الجمعة تاسع شهر صفر المظفر من سنه 1262 اثنین و ستین و مأتين بعد الألف من الهجرة النبويه علیه و علی آله و أصحابه افضل الصلوة و التحيفه وانا العبد الأقل الأضعف عبدالله بن علی اشرف غفرله و لوالدیهما.
خط: نسخ خوش، کا: عبدالله بن علی اشرف، تا: 1262ق؛ مجدول؛ جلد: تیماج، 216 ص، 10سطر (8/5×14)، اندازه: 22×15/5 سم [ف: 2-3]
خط: نسخ، کا: حسینی، محمد باقر بن علی محمد، تا: رجب 1262ق؛ با ترجمه فارسی کلمات زیرسطور؛ جلد: تیماج، 169گ، 15سطر (9×18)، اندازه: 18×27سم [ف: 9-869]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ خوش، بی کا، تا: 1262ق؛ مصحح؛ جلد: تیماج، 165گ، 15 سطر (7/5×16)، اندازه: 16×26سم [ف: 14-224]
آغاز: برابر؛ انجام: هذا آخر المقامات التي انشاتها بالاغترار و املیتها بلسان الاضطرار وقد الجئت الى ان ار صدقها للاستعراض ونادیت علیها في سوق الاعتراض هذا مع معرفتی بأنها من سقط المتاع.
خط: نسخ، بی کا، تا: 19 جمادی الثاني 1262ق؛ با سرلوح مزدوج، مجدول، محشی؛ جلد: تیماج، 156گ، 15سطر، اندازه: 19/5×30 سم [ف مخ: 5-2096]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ جلی، کا: عبدالحسین بن عبدالوهاب، تا: 9 رجب 1263ق؛ مجدول، محشی؛ واقف: کرامت الله رعنا حسینی، آبان 1342؛ 226گ، 12 سطر، اندازه: 21×31سم [ف: -648]
خط: نسخ، کا: مسیح بن عبد الحميد، تا: سه شنبه 1265/8/4 ق؛ مجدول، با سرلوح، با شرح لغات زیر سطور، محشی؛ قطع: بغلی [نشریه: 7-297]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ معرب، بی کا، تا: 1265ق؛ با ترجمه فارسی برخی کلمات؛ جلد: تیماج مذهب، 177گ، 16 سطر، اندازه: 15×26سم [ف: 8-4509]
آغاز: برابر؛ انجام: وامطر اللهم علی جدث مؤلف هذه المقامات شابیب الغفران ومن علینا بعفوك یا ذالعفو والامتنان والحمدلله مالك الامم ومحیی الرمم وصلی الله علی صاحب الحوض المورود ... وجنده خیر الجنود
خط: نسخ، بی کا، تا: ذیحجه 1266ق؛ جلد: تیماج مذهب، 158گ، 15 سطر، اندازه:13/5×21 سم [ف: 8-4508]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ زیبا، کا: محمد رضا خویی چورسی الاصل، تا: ذیحجه 1266ق؛ جلد: تیماج مذهب، 318گ، 9سطر، اندازه: 21×33سم [میراث اسلامی: دفتر دهم - 760]
آغاز: برابر
خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، تا: 1267ق؛ مشتمل بر چهل مقامه می باشد، ترجمه پاره ای از لغات و کلمات در زیر آنها؛ واقف: سپهسالار؛ جلد: تیماج، 142ص، 15 سطر، اندازه: 21×31سم [ف: 92-2]
خط: نسخ، کا: علی قمی، تا: 15 شوال 1267ق؛ قطع: خشتی [چند نسخه -ف: 196]
خط: نسخ و نستعلیق، کا: اصفهانی، محمد علی بن عبدالله، تا: 1 صفر 1268ق؛ با ترجمه فارسی زیر سطور، با نسخه صحیحی که از خط مصنف نقل شده در اصفهان در همان تاریخ مقابله شده؛ 249گ، 11 سطر (8/5×25 )، اندازه: 15/5×21/5سم [ف: -673]
آغاز: برابر؛ انجام: و عبراتی یتحدون من الماقي و زفراتی یتصعدن الى التراقي و کانت هذه خاتمه التلافي ...
خط: نسخ، کا: ابو القاسم بن میرزا محمد بن میرزا محمد حسین اصفهانی، تا: 1268ق؛ جلد: تیماج، 237گ، 12 سطر (6/5×15)، اندازه: 11/5×22/5سم [ف: 7-254]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: قزوینی، محمد ابراهیم بن عبد الوهاب، تا: 5 ذیقعده 1269ق؛ معانی الفاظ مشکله درهامش ولابه لای سطور؛ 235 گ، 10سطر، اندازه: 16×23سم [ف مخ: 5-2096]
خط: نسخ، بی کا، تا: محرم 1270ق؛ تملک: ضیاء الدين محمد؛ جلد: تیماج، 234 گ، 10 سطر، قطع: ربعی [ آستانه قم: -173]
آغاز: برابر؛ انجام: قد ختم ما رقم و رسم ما رسم بعون الله ... في یوم الثلثا الخامس من شهر محرم الحرام في السنه الثاني و السبعين و ماتین بعد الألف ... في قریه ظفر آباد من جمله قراء الشيراز علی یدالاحقر محمد ابراهیم بن محمد جعفر الطباطبائي
خط: نسخ، کا: طباطبائی، محمد ابراهیم بن محمد جعفر، تا: محرم 1272ق، جا: ظفر آباد شیراز؛ جلد: تیماج، 200گ، 10سطر (10×14/5)، اندازه: 15/5×21/5 سم [ف: 1-190]
آغاز: برابر
خط: نسخ، کا: میرزا ابوالقاسم پسر مرحوم وصال، تا: سه شنبه 8 ذیقعده 1276ق؛ محشی، دارای سرلوح، مجدول؛ 159گ، 15 سطر، اندازه: 16×28سم [ف: 2-177]
آغاز: برابر
کا: ابویعقوب حبیب الدين محمد بن علی اصغر جرفاد قانی، تا: 23 شعبان 1276ق؛ جلد: تیماج مذهب، 36گ (2پ - 37ر)، اندازه: 17/7×23 سم [ف: 41 -184]
آغاز: برابر؛ انجام: هذا له و لسوف یوقف موقفا فیه یری رب الفصاحة ... لیحشرن
خط: نسخ، بی کا، تا: 1279ق؛ افتادگی: انجام؛ با سرلوح، مجدول؛ کاغذ: ترمه، جلد: چرم مذهب، 191گ، 15سطر (9×20/5)، اندازه: 16×29سم [ف: 13- 360]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ معرب زیبا، بی کا، تا: 1289ق، حسب الامر میرزا رضا قلیخان؛ با توضیحاتی درباره لغات در بین سطور و هامش؛ جلد: تیماج، 15 سطر (9/5×19)، اندازه: 17×27سم [ف: 4-1896]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: رجب 1296ق؛ 121گ [ف: 1-407]
خط: نسخ زیبا، کا: محمد طباطبایی مشهور به میرزا شیرازی، تا: رمضان 1298ق؛ محشی؛ خطی از یحیی ابن مرحوم شیخ ابو تراب امام جمعه شیراز سال 1330؛ 227گ، اندازه: 20×30سم [نسخه پژوهی: 2-227]
بخشی از المقامات؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 14؛ این کتاب وارونه در مجموعه صحافی شده؛ جلد: تیماج، 19گ (127ر - 145ر)، 15 سطر (6/5×15)، اندازه: 10/5×21/5سم [ف: -182]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13 و 14؛ مجدول، محشی؛ 193گ، 14سطر (9×16/5)، اندازه: 16/5×25 سم [ف: 16-748]
خط: نستعلیق، کا: محمد حسین گرگانی، تا: 1300-1301ق؛ جلد: تیماج، 73ص (108-180)، اندازه:13×5/ 20سم [ف:- 106]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: موسی بن حسن گرگری یورجانی، تا: 1308ق، جا: سراب؛ جلد: چرمی، 210ص (10+200)، 11سطر، اندازه: 17×22سم [ف: 3-1308]
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ محشی؛ جلد: تیماج مذهب، 173گ، 13 سطر (9×17/5)، اندازه: 19×30سم [ف: 15-166]
انجام: و ناهیك غصة بمرادة العظام و اما بضایع التجارات فعرضة. بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ با ترجمه بعضی کلمات؛ جلد: مقوا، 313گ، 9سطر (8/5×14)، اندازه: 16×22سم [ف: 2-323]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق خوش، بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج، 243گ، 9سطر (7×14)، اندازه: 15/5×22/5 سم [ف: 6-2359]
آغاز: : قال سعید عزمت البصرة عام الجفرة و خبرت عن القافلة
انما رحلت غدوة و سبقت مرحلة؛ انجام: و الناس علی طریق البصرة نزلوا للمقیل ثم عزموا الرحيل فهم بین مرتحل و مقترب و ظا عن و مقیم.
قسمتی از او آخر کتاب مقامات حریری است؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ محشی؛ جلد: مقوا، 87گ، 12سطر (6×12/5)، اندازه: 15×19/5سم [ف: 2-243]
خط: نستعلیق زیبا، بی کا، بی تا، لغات مشکل بین سطور ترجمه شده؛ 122گ، 8سطر، اندازه: 15×22سم [ف: 1-483]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ خوش، بی کا، بی تا، ترجمه زیرنویس روان فارسی؛ جلد: تیماج، 181گ، 15 سطر، اندازه: 18×27/5سم [ف: 293]
خط: نسخ، بی کا، بی تا، افتادگی: آغاز؛ قطع: خشتی [رشت و همدان: ف: -1433]
آغاز: برابر؛ انجام: هذا له و لسوف یوقف موقفا فیه یری رب الفصاحة ... لیحشرن
خط: نستعلیق، کا: میرزا شفیع، بی تا، افتادگی: انجام؛ مصحح، محشی؛ جلد: تیماج، 58گ، 15سطر ( 8/5×15/5)، اندازه: 15/5×22سم [ف: 13-192]
آغاز: برابر؛ انجام: و عبراتی یتحدون من الماقي و زفراتی یتصعدن الى التراقي و کانت هذه خاتمه التلافي ...
خط: نسخ معرب، بی کا، بی تا؛ محشی [ف: 3-106]
انجام: برابر خط: نسخ درشت، بی کا، بی تا؛ محشی؛ جلد: تیماج، 191گ، 13سطر (9×15/5)، اندازه: 14×20سم [ف: 1-237]
آغاز: برابر؛ انجام: فقال لهما القاضي اما ان تبینا والا فبینا فاطرف الشيخ.
خط: نسخ، بی کا، بی تا، افتادگی: انجام؛ جلد: تیماج، 16گ، 19سطر، اندازه: 11×17 سم [ف مخ: 5-2096]
آغاز: برابر؛ انجام: وقلت له اوصنی ایها العبد الصالح فقال اجعل الموت نصب عینك وهذ افراق بینی وبینك فودعته وعبراتی یتحدرن من الماقي وزفراتی یتصعدن من التراقي وکانت هذه خاتمة التلاقي قال الشيخ ... هذا آخر المقامات
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج، 134گ، 14 سطر، اندازه: 18×29سم [ف مخ: 5-2096]
آغاز: برابر؛ انجام: فقال الشيخ بل سلط الله علیك بثر الغم وتبیغ الدم حتی تلجأ إلى حجام عظیم الاستطاط ثقیل الاشتراط
از آغاز تا مقامه 47 (یمامیه في صنعة الحجامة)؛ خط: نسخ، بی کا، بیتا؛ افتادگی: انجام؛ مصحح، محشی؛ جلد: مقوا، 132گ، 15سطر، اندازه: 16×22سم [ف: 8-4509]
آغاز: ... بعد فانه جری ببعض اندية الأدب الذي رکدت في هذا العصر ربحه وجنت مصابیحه ذکر المقامات ابتدعها بدیع الزمان وعلامة همدان؛ انجام: المقامة الحادية والعشر في محاكمة المنشي والمحاسب: حکی الحارث بن همام قال اویت في بعض الفترات الى سقی الفرات ... والمحاسب مناقش والمنشی ابو براقش.
خطبه را ندارد؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا، افتادگی: انجام؛ عناوین وترجمه زیر سطور؛ جلد: گالینگور، 50گ (1ر-50پ)، 10سطر، اندازه: 12×19 سم [ف مخ: 5-2096]
آغاز: برابر؛ انجام: واذا از معت الاغتراب واعددت له العصا والحراب فتخیر الرفيق المسعد من قبل أن نقعد
از اول تا «المقالة التاسعة والاربعون»؛ خط: نسخ معرب، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ محشی؛ جلد: گالینگور، 144 گ، 15 سطر، اندازه: 14×25سم [ف: 8-4509]
بی کا، بی تا [الفبائي: -546]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج [الفبائي: -546]
آغاز: برابر؛ انجام: فتب ایها الشيخ
خط: نسخ، بی کا، بی تا، جلد: میشن [الفبائي: -546]
بی کا، بی تا[الفبائي: -546]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا[الفبائي: -546]
آغاز: و أفرخي مائلی تشتکی بوسا لهم؛ انجام: و تململ کا به و ندامه و
خط: نسخ کهن، بی کا، بی تا، افتادگی: آغاز [الفبائي: -674]
بی کا، بی تا، خریداری از محمد علی صفری دائم؛ اندازه: 17/5×21/6 سم [رایانه]
بی کا، بی تا، خریداری از مصطفی حسینی [رایانه]
بی کا، بی تا؛ خریداری از امرالله صفری [رایانه]
آغاز: ... تحت امره وجدته قعده حشیمه و الفته صجعة؛ انجام: من ورائه حاشیه روانه فالتفت إلى مستلها و واجهنی مسلما فاذا هو شیخنا ...
خط: شکسته نستعلیق، بی کا، بی تا، افتادگی: آغاز و انجام؛ جلد: مقوا، 8گ (63-70پ)، 9 سطر ( 9/5×16/5)، اندازه: 16/5×21/5 سم [رایانه]
بی کا، بی تا، خریداری از حوزه علمیه ولی عصر کرمان [رایانه]
بی کا، بی تا؛ خریداری از محمد حسین علوی [رایانه]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، بی تا، جلد: تیماج [رایانه]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، بی تا، جلد: تیماج مذهب، 246ص، 17سطر، اندازه: 17×27سم [ف: 2 -138]
آغاز: برابر؛ انجام: ثلثة احرف الثقلة و تفرده دون غیره ...
خط: نسخ مغربی، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ جلد: تیماج [رایانه]
آغاز: برابر؛ انجام: و العقول معه مشایله و الدموع علیه مسایله
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ جلد: مقوا [رایانه]
maqāmāt-e harīrī (t.)
سراج کاتب، فضل الله بن عثمان، ق6 قمری
serāj kāteb, fazl-ol-lāh ebn-e-osmān(- 12c)
وابسته به مقامات حریری؛ حریری، قاسم بن علی (446-516)
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 1887-ف
بی کا، بی تا [فیلمها ف: 1-51]
maqāmāt-e harīrī (t.)
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 14591
آغاز: بسمله، اللهم انا نحمدك علی ما علمت من البيان؛ انجام: و لا شاسع و لایر هبون من برق و رعد، ** نمی ترسند از برق و ابر
به فارسی ترجمه تحت اللفظي شده است و بعضی از توضحیات لغوی و نحوی در حاشیه می باشد؛ خط: متن نسخ، ترجمه نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام (تا نیمه مقامه چهل و نهم «المقامة الساسانيه»)؛ واقف: سید محمد باقر عربشاهی، محرم 1405؛ 168گ، 12 سطر، اندازه: 16×21سم [ف: 17-508]
maqāmāt-e hoseynī
منشی، محمد اکبر، ق 12 قمری
monšī,mohammad akbar(- 18c)
منظومه ای است بالغ بر 4000 بیت در مراثی مولانا الحسين (علیه السلام) که کاتب یکی از نسخنام سراینده این اشعار را میرزا زکی نگاشته است و مرحوم حاج آقا بزرگ تهرانی منظومه ای به همین نام از میرزا علی اکبر اصفهانی قائنی معاصر نادرشاه آورده است. نسخه ناقص دیگری از این منظومه در مجلس شورای ملی هست که در فهرست مجلس سراینده این اشعار را محمد اکبر منشی نوشته که معاصر احمد شاه درانی (1160-1187ق)، پادشاه افغانستان بوده و پس از فتح خراسان و ملاطفت و مهربانی با شاهرخ بن رضا قلی بن نادر شاه افشار (1161-1210ق) وی به انشاء این کتاب در مرثیه حضرت سید الشهداء (علیه السلام) پرداخته و در آغاز آن پادشاه نامبرده را ثنا گفته است. ظاهرا این گفته مقرون به صحت است. گویا نظم آن ناتمام مانده است و توسط مذنب بمرودی به انجام رسیده است.
آغاز: اگر بسمله تاج عنوان نبود ** مطالب نگاریدن آسان نبود / از مسلم کی پاک گوهر پسر ** علم در شجاعت بسان پدر
[الذريعه 304/19 و 9/22؛ بهارستان 268-272؛ نسخه های منزوی 3229/4 ؛ فهرستواره منزوی 1789/3]
آغاز: برابر
نسخه اصل: کتابخانه مدرسه جعفریه - زهان؛ خط: نستعلیق، کا: محمد علی بن ابو تراب بمرودی، تا: سه شنبه 13 شوال 1294ق، جهت آخوند ملا مقدس؛ در صفحه نهم اشعاری از مذنب بمرودی به خط وی جهت آخوند ملا مقدس به سال 1301؛ 314ص (10-323)[عکسی ف: 6- 150]
آغاز: بسمله سزد گر از آن گلشن جان نواز ** زند گل بدستار اشعار باز ... بعد از سه صفحه: ز عدل و ز انصاف آن شهریار ** که چون از عنایات پروردگار / خراسان زمین را مسخر نمود ** سرشته ز نو صاحب افسر نمود از یکسو معرف به نیک اختری ** ز شاهنشهیش تابه پیغمبری / دکر سو هم از گوهر نادری ** مهش کرده بر مهر بالا بری
تذکر: در فهرست نام مؤلف نیامده است و به استناد فهرستواره 1788/3 ذکر شد؛ خط: نستعلیق، کا: شیخ عباسقلی بن محمد رضا بن عباس خراسانی قاینی، تا: ربیع الاول 1301ق؛ مهر: «الواثق بالله
الغني عبده عباسقلی»؛ جلد: تیماج؛ 140 گ، 15 سطر (8×15)، اندازه: 14×21/5سم [ف: 2-207]
آغاز: برابر؛ انجام: بگفت این و آهنگ پرواز کرد ** بهشت برین را سر افراز کرد
خط: نستعلیق، کا: محمد حسین بمرودی، تا: 1309ق؛ کاغذ: سمرقندی، 100گ، 22 سطر، اندازه: 14/5×25 سم [ف: 3-491]
maqāmāt-e hamīdī
حمید الدين بلخی، عمر بن محمود، - 559 قمری
hamīd-od-dīn balxī, 'omar ebn-e mahmūd(- 1165)
تاریخ تأليف: آخر جمادی الثاني 551ق
به پیروی از مقامات بدیع الزمان همدانی (-338ق) و مقامات حریری (-516ق) در بیست و چهار مقاله تأليف شده است. مؤلف سعی بر آن داشته که در انشاء کتاب از لغت فارسی بهره ور گردد و یکی از کتب نثر فارسی است که از بدو انشاء شهرتی بسزا یافته و نخستین کس که آن را معرفی نموده نظامی عروضی در چهار مقاله است که در مقاله اول خویش خواندن این کتاب را چون مقامات بدیع الزمان وحریری برای دبیر و نویسنده لازم شمردهو چنان که از تحقیقات استاد علامه قزوینی بر می آید تأليف چهار مقاله در سال های 551 و 552ق بوده و در آن سال ها هنوز این مقامات به آخر نرسیده بوده و دیگری سعد وراوینی در مقدمه مرزبان نامه است که آن را کاملا ستوده و بنا به تحقیق علامه قزوینی تاریخ این مقدمه واصلاح مرزبان نامه در میان سال 607 و 622ق بوده است (ص یز مقدمه قزوینی چاپ طهران) و دیگری شاعر مشهور انوری متوفی به سال 575ق است که این کتاب را چنین ستوده: «هر سخن کو نیست قرآن یا حدیث مصطفی ** از مقامات حمیدی گشت اکنون ترهات»؛ ونیز حمیدی را مدایح بسیار گفته چرا که وی انوری را پس از آن حکم نجومی معروف وعدم وقوع آن که مورد حمله عمومی گردیده نگاهداری کرده و از آزار مردمان نجات داده است.
آغاز: الحمدلله الذي شرفنا بالعلم الراسخ و عرفنا بالدین الناسخ وعلمنا من حقایق الاحكام ... سپاس و ستایش خداوندی را که بیاراست ارواح ما را بوجود اصل و پیراست اشباح ما را بجود وصل ...
انجام: و یعلم أن فوق کل ذی علم علیم ایزد تعالی ما را و دوستان ما را از عیب جستن یاران وطعن و قدح همکاران نگاهدارد و هذیانات این افسانه نابوده و سرگذشتهای ناشنوده از ما محو و دور در گذارد بحق محمد و آله.
چاپ: مشار فارسی، ج 4، ص 4875؛ تهران، 1260ق، گانپور، سنگی، 1349ق/1931م، چاپ چهارم، وزیری بزرگ، 132+4ص؛ لکهنو، 1315ق/1898م
[نسخه های منزوی 3631/5 ؛ الذريعة 276/9 و 9/32 و 9/22، سبک شناسی 329/2 ؛ مكتبة امیر المؤمنين 686/2 و 687/2 ؛ کشف الظنون 1786/2 ؛ هدية العارفين 234/1 ؛ مشترک پاکستان، ج14، ص 121-122؛ دنا، ج9، ص 1130 1132]
شرح و حواشی:
1- ذیل مقامات حمیدی؛ زنگی بخاری، محمد بن محمود (-8)
کا: رحمت الله صالحی، تا: 551ق؛ انتقالی از کتابخانه پهلوی - مجموعه نوازی؛ 117گ، اندازه: 186×291 سم [رایانه]
آغاز: برابر؛ انجام: با او چگونه گفت جهان نرم یا درشت.
خط: نسخ، کا: ابوالمجد تبریزی، تا: شنبه 18 شوال 722ق؛ جلد: تیماج، 8ص (220-227)، 41سطر، اندازه: 19×32سم [ف: 41-79]
خط: نستعلیق خوش، کا: عبدالقادر بن شیخ سعدالله قنوجی، تا: دوشنبه 14 رمضان 1040ق؛ مجدول، با سرلوح؛ جلد: تیماج مذهب، 132گ، 15 سطر (4×9)، اندازه: 8×14 سم [سنا: ف: 1-131]
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 5054ف
نسخه اصل: همان نسخه بالا [فیلمها ف: 3-129]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1045ق؛ مجدول؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: تیماج، 154ص، 13 سطر، اندازه: 13×19/5 سم [ف: 10-1764]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1047ق؛ جلد: تیماج مذهب، 115گ، 15سطر، اندازه: 13×20/5 سم [ف: 8-4510]
آغاز: باد مرو است یا نسیم سخن ** اینکه وقت سحر رسید به من خط: نستعلیق، بی کا، تا: 15 شعبان 1050ق؛ با سرلوح مذهب، مجدول؛ اندازه: 16×27 سم [نسخه پژوهی: 2-228]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1099ق؛ مجدول؛ تملک: صدر الدين بن احمد نظام الدين حسنی حسینی؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: مقوایی، 152گ، 15 سطر، اندازه: 12×20/5 سم [نشریه: 13-75]
آغاز: بسمله. سپاس خداوندی را که به بار است ارواح ما را به وجود اصلی ... ترکیب این اصول را علتی بود ظاهر و ترتیب این فصول را برهانی باهر ... مرد باید که مقصد خویش می گشاید به عقل؛ انجام: معلوم من نشد که بران پیر خوش زبان ** ناگه چه کرد بی سبب از ناخوش جهان/ اندر کدام خطر شد از چرخ دون نگون ** و اندر کدام خاک شد از بخت بد نهام
خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ جلد: تیماج، 53گ، 14
سطر (7×11/5)، اندازه: 11×15 سم [ف: 16-25]
بی کا، تا: قرن 12؛ جلد: میشن، 20 سطر، اندازه: 14/1× 20/5سم [ف: 7-34]
خط: نستعلیق، کا: عبد الغفار، تا: 1189ق؛ مذهب و با سرلوح، مجدول؛ 178گ، 12 سطر، اندازه: 14/2×21سم [ف: 4-774]
آغاز: برابر؛ انجام: و هر که علمناه من لدنا علما دانست داند که اساس علم از مدار عرش رفیعتر واز جدر فرش منیع تر.
خط: نستعلیق خوب، بی کا، تا: قرن 13؛ از ابتداء کتاب تا یکصفحه از مقامه نوزدهم، مجدول مذهب؛ سال 1270 داخل کتابخانه اعتضاد السلطنه گردیده؛ واقف: سپهسالار، جلد: تیماج، 79ص، 16سطر، اندازه: 11/5× 18/5 سم [ف: 2-95]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: میشن، 14 سطر، اندازه: 12/6×20/1سم [ف: 7-147]
آغاز: برابر؛ انجام: که تا یاران صورت وسیلت این اعتذار بدانند و صورت این موانع بخوانند
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ با سرلوح مذهب؛ جلد: تیماج، 115گ، 15 سطر (10×19)، اندازه: 19/5× 29/5سم [ف: 5-84]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا قرن 13؛ جلد: تیماج، 99گ، اندازه: 11×17سم [ف مخ: 5-2097]
خط: نستعلیق زیبا، بی کا، تا: قرن 13؛ اهدایی: حسن بن ابوالحسن نصیری اصفهانی، 1374ش؛ 79گ، 19 سطر، اندازه: 14×21سم [ف: 3-646]
آغاز: سپاس خداوندی را که بیاراست ارواح ما را بوجود اصلی و به پیراست اشباح، انجام: و آب به انبان ... دیگر حاکم در رد و قبول هر چه کند پادشاه او است. تمام شد.
خط: نستعلیق و شکسته چلیپایی، کا: اسماعیل بن علیقلی، تا: قرن 13؛ 91ص (238-328)، اندازه: 11/5×18سم [ف: 47/2-87]
خط: نستعلیق ریز، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج، 17گ، 17سطر (8×16)، اندازه: 13×20/5سم [ف: 2-241]
آغاز: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ قطع: ربعی[نشریه: 5-649]
آغاز: برابر؛ انجام: این خود از کردار روز گار موعود است، و از گردش لیل و النهار معهود، بس سینه کز آسیب تو ای چرخ حزون ** در قبضه روز و شب اسیر است و زبون
خط: نستعلیق زیبا، کا: محمد علی حسینی، تا: ربیع الاول 1208ق، تاریخ 128 (=1208)؛ مجدول، با یک سرلوح؛ مهر: سید نصرالله تقوی؛ جلد: تیماج، 114گ، 15سطر (9/5×18/5)، اندازه: 16×26سم [ف: 11-129]
خط: نستعلیق، کا: حسین بن گنجعلی، تا: ذیقعده 1243ق؛ 23گ (29-7)، اندازه: 17×31سم [نسخه پژوهی: 3-148]
خط: نستعلیق خوب، بی کا، تا: 18 صفر 1254ق؛ جلد: تیماج، 264ص، 14 سطر (10×17) [نشریه: 6-634]
خط: شکسته نستعلیق، کا: محمد مومن بن محمد حسین آشتیانی، تا: 1254ق؛ قطع: ربعی [نشریه: 7-298]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 20 شوال 1260ق؛ جلد: مقوایی، 93 گ، 17سطر، اندازه: 15×21/5سم [ف: 11-180]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: محمد علی حسینی، تا: شوال 1261ق؛ 108گ (108-1)، 17 سطر، اندازه: 15/5×20سم [اوراق عتیق: 2-390]
خط: نستعلیق، کا: محمد علی مازندرانی، تا: چهارشنبه 10 ذیحجه 1262ق؛ جلد: تیماج، 103گ (1پ -103ر)، 15 سطر (9×15)، اندازه: 15×22/5سم [ف: 16-223]
خط: نستعلیق، کا: خوانساری، محمد مهدی، تا: جمادی الاول 1264ق؛ خط مدایح نگار مورخ 1317 در پایان از محل هدیه دکتر مصدق خریده شده؛ جلد: تیماج، 116گ، 12سطر (8×15)، اندازه: 15/5×23سم [ف: 203]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: جمعه 3 محرم 1267ق، جا: تهران؛ افتادگی: آغاز (سه برگی از مقدمه کتاب افتاده)؛ محشی؛ 66گ، 19سطر (8/5×16)، اندازه: 15/5×23 سم [ف: -408]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق پخته، کا: محمد زکی، تا: چهارشنبه 20 جمادی الثاني 1267ق؛ تملک: علی اکبر متولی مزار خاقان مبرور 1283ق؛ جلد: تیماج، 115گ، 14سطر (8/5× 15/5)، اندازه: 12/5×21سم [ف: 2-241]
آغاز و انجام: برابر؛ کتابت و ترجمه مقامات از مصنفات قاضی حمیدالدین بلخی در خوشتر اوقات و بهتر ساعات حسب الفرمايش سر کار شو کتمدار خداوندگار با فر و وقار، گل گلستان معانی و نوباوه بوستان نکته دانی الوالي ابن الوالي امان الله خان الثاني حفظه الله تعالی بحرمت سبع المثاني. امید که مقبول طبع مشکل پسند عالی آید و از این جهة أبواب مرحمت را بر روی غلام گشاید و اگر سهو القلمي رفته باشد بر بی فهمی بنده حمل نفرماید. زیرا نسخه اصلی مغلوط و نامربوط بود و بنده نیز سعی موفور و کوشش غیر محصور را در تصحیح آن نمودم و من الفلق الى الغسق ورق ورق او را بدست تأمل بگشودم و سبق سبق آن را بیای تفکر پیمودم و رنج بیشمار را بردم و نسخه بسیار را نگاه کردم تا صحاحتی بهم رساند و چندان سقامتی درو نماند و نیز در مده این ترقیم و تصحیح و ترحمه [کذا] و توضیح گاهی با شاهد محنت آغوش و گهی از دست ساقی [...] امید که من بعد کزلك [= گزلک] تیسر، ناسخ حرف تعسر آید و حکم تقدیر بر وفق تدبیر زاید. انا العبد المذنب محمد زمان ابن اغلوبیك الساكن بکردستان سنه 1267.
خط: نستعلیق، کا: محمد زمان بن اغلوبیك ساکن کردستان، تا: 1267ق، برای امان الله خان ثانی (والی منطقه کردستان شاید)؛ دارای رکابه، دارای توضیحات لغوی و ترجمه زیر سطور عبارات عربی، نسخه بسیار جدید است و از بالای آن برش خورده به نحوی که کلمات یا سطری از بالای برگها از بین رفته یا در وصالی پنهان شده است؛ جلد: تیماج مذهب، 158گ، 15 سطر، اندازه: 8/7×15/1سم [ف: 27/1-271]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1270ق؛ 135 گ، 12سطر، اندازه: 13/5×22/5سم [ف: 2-535]
آغاز: برابر؛ انجام: ایزد تعالی ما را و دوستان ما را از عیب چنین یاران و طعن و قدح ستمکاران نگاره دارد ...
خط: نستعلیق زیبا، کا: محمد رضی بن محمد کریم اشتهاردی، تا: 1271ق؛ جلد: تیماج، 62گ (2پ -63پ)، 18 سطر، اندازه: 15×21سم [ف: 6-51]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: روز چهارشنبه 28 رمضان 1274ق، به خواهش سر کار نایب وزیر؛ مجدول، با سرلوح؛ قطع: ربعی [نشریه: 298-7]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: محمد صادق کردستانی، تا: جمادی الثاني 1275ق؛ واقف: محمد ایرانی مجرد؛ جلد: تیماج، 142گ، 13سطر، اندازه: 13/5×21سم [ف: 9-342]
خط: نسخ و نستعلیق، کا: حبیب الدين محمد بن علی اصغر جرفاد قانی، تا: 1 صفر 1277ق؛ جلد: تیماج مذهب، 23گ (175ر-197ر)، اندازه: 17/7×23سم [ف: 186-41]
بی کا، تا: 14 جمادی الثاني 1277ق؛ محشی [ف: -23]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: حبیب الله حسینی، تا: 1279ق؛ جلد: تیماج، 128گ، 11 سطر، اندازه: 10/5×17 سم [ف: 26-431]
آغاز: برابر؛ انجام: در قبضه روز و شب اسیر است و زبون.
خط: نسخ تعلیق، بی کا، تا: 1284ق؛ مصحح، مقابله شده؛ مجدول؛ کاغذ: ترمه، جلد: تیماج، 265ص، 14 سطر، اندازه: 14/5×24/5سم [ف: 6-203]
آغاز: بسمله. الحمدلله الذي شرفنا بالعلم الراسخ؛ انجام: معلوم من نشد که جوان تا کجا دوید ** در جام او چه کرد فلک زهر یانبید/ در آفتاب بادیه محنت اوفتاد ** یا در حریم سایه دولت بیارمید و ... و اگر این جراحت منفجر گردد و این آرزو در سینه منحجر بماند و این خود از کردار روزگار موعود است و از گردش لیل و نهار مفهود: بس سینه کز آسیب تو ایچرخ حرون ** در قبضه روز شب اسیر است و زبون ...
خط: نستعلیق، کا: ملا محمد شفیع صدر العلما، تا: 1284ق؛ مجدول و مذهب، با سرلوح زیبا؛ کاغذ: ابریشمی، 112گ، 15سطر، اندازه: 14/5×23سم [ف: 3-1311]
خط: شکسته، کا: محمد علی بن عباس، تا: 1284ق؛ مجدول، با سرلوح؛ 116گ، 10 سطر، اندازه: 21/4×34سم [ف: 4-774]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: چهارشنبه 15 صفر 1289ق، برای فرمانروای کردستان، محشی؛ جلد: تیماج، 111گ، 16سطر (7/5×15)، اندازه: 14/5× 21/5سم [ف: 1-437]
خط: نستعلیق، کا: سلیمان میرزا قاجار، تا: 28 ذیقعده 1292ق؛ جلد: روغنی مذهب، 117گی، 15 سطر (7×14)، اندازه: 12×20سم [ف: 11-2437]
کا: محمد شریف، تا: 1299ق؛ مصحح؛ جلد: تیماج، 240گ، 9سطر (5/7×9/2)، اندازه: 9/8×13سم [رایانه]
آغاز: الحمدلله الذي میزنا عن طبقة الأنعام و خصصنا بمزایا الانام ... سپاس و ستایش خداوندی را که بیاراست ارواح ما را به وجود
اصل و پیراست اشباح ما را به سجود وصل؛ انجام و طعامهای خورده بر آرند و از حجتها که اضعف من علل النحويين خوانند به حکم ... ید و بیضا نمایند
گزیده ای از مقامات حمیدی است؛ خط: نستعلیق و شکسته، بی کا، تا: اوایل قرن 14؛ جلد: چرم مذهب، 34ص (403-436)، اندازه: 12/6×21/8سم [ف: 29/1-497]
آغاز: و اصلان و کاملان مکمل که از خبره؛ انجام: قد تمت مقامات قاضی ابوبکر حمید
خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، تا: قرن 14؛ افتادگی: آغاز [رایانه]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13 و 14؛ جلد: تیماج، 87گ، 19سطر (7×14)، اندازه: 13×22سم [ف: -408]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 14؛ واقف: مشیر السلطنه، 1319ق؛ 140گ، 14 سطر (7×13)، اندازه: 11×18/5 سم [ف: 5-638]
خط: نستعلیق، کا: محمد حسن بن ملامحمد گرگانی، تا: دهه نخستین جمادی الاول 1308ق؛ قطع: ربعی [نشریه: 5-646]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ و نستعلیق شکسته، کا: لطف علی نوری، تا: یک شنبه 15 شوال 1311ق؛ جلد: تیماج، 106گ، 15 سطر، اندازه: 11×18سم [ف: 8-4510]
خط: نستعلیق، کا: نیسان بن محمد صادق سامانی، تا: 12رمضان 1312ق؛ 81گ (4پ -84پ)، اندازه: 11/5× 17/5 سم [ف: 509-2]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: پرویز تویسرکانی، تا: رجب 1314ق؛ محشی؛ 109گ، 16 سطر، اندازه: 14×20/5سم [مؤيد: 3-127]
خط: نستعلیق شکسته، کا: احمد بن علی رضای حسینی امین دواب تفرشی، تا: شعبان 1321ق؛ 83گ، 18 سطر، اندازه: 13×20/4سم [ف: 4-774]
آغاز و انجام: برابر
خط: شکسته نستعلیق و نسخ، کا: عبدالسلام مولوی، تا: یکشنبه 12 ربیع الاول 1351ق؛ محشی با نشان «کنز»، «عبد السلام مولوی» و ...، دستخط «ابراهیم یا اسماعیل بنی صدر» به سال 1343ش؛ 202گ، 13 سطر (8×14)، اندازه: 14×21سم [ف: 30-601]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ واقف: محمد ایرانی مجرد؛ جلد: میشن، 108گ، 14 سطر، اندازه: 15×21سم [ف: 9-342]
آغاز: سپاس خداوندی را که بیاراست ارواح ما را بوجود اصل و به پیماست اشباح ما را به سجود وصل؛ انجام: اساس علم از مدار عرش رفیع تر است و از مدار فرش منیع تر
تذکر: نام مؤلف به قرینه آغاز نسخه تعیین شد؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ مجدول؛ جلد: تیماج، 105گ (1پ-105ر)، اندازه: 12/5× 20/5 سم [ف: 10-301]
انجام: در ترجمه پارسی بی نظم و نثر تازی رفته ام و در آن مضایق بضرورت موانع ...
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا، افتادگی: انجام؛ مصحح، محشی؛ جلد: تیماج، 97گ، 18 سطر، اندازه: 14×22سم [ف: 15-10]
خط: نستعلیق، کا: علی آبادی مازندرانی، محمد حسن بن نصرالله، بی تاب افتادگی: انجام؛ مجدول؛ جلد: تیماج، 35گ (84پ - 118پ)، 12سطر (6×16)، اندازه: 12×22سم [ف: 13-3083]
آغاز: برابر؛ انجام: شرط فاضلان و بخردان آنست که همچنان بیتی در ازای آن بر وزن و ردیف هم بر آن قالب و معنی ترکیب کنند پس در تعقیب گویند: لیعرف الصحيح من السقيم ** و یعلم آن فوق کل ذی علم علیم ...
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا، اوراقش آشفته و در هم آمیخته و برخی افتاده؛ جلد: چرمی، 102گ، 13 سطر، اندازه: 15×23سم [ف: 3-1310]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق خوش، بی کا، بی تا؛ محشی؛ تملک: محمد حسن بن محمد حسینی طباطبایی در ربیع الثاني 1274 ق در بروجرد با مهر «محمد حسن الحسني لاحسینی 1267» (بیضی)؛ مهر: کتابخانه جعفر سلطان القرايي؛ رقعه ای به میرزا حسن داداشم گویا از کاتب نسخه؛ جلد: تیماج، 88گ (1پ - 88پ)، 17 سطر (6/5×14)، اندازه: 13×20/5سم [ف: 29/1-24]
خط: نستعلیق خوش، بی کا، بیتا [نشریه: 7-752]
مقامات خواجه بهاء الدين نقشبند - انیس الطالبين و عدة السالكين
maqāmāt-e xāje ‘abd-ol-xāleq qojdavānī va xāje ‘āref rīyūgarī boxārī
چاپ: به تصحیح سعید نفیسی، فرهنگ ایران زمین، 2: 1-18
[فرهنگ ایران زمین مجلد 1 ش 1 ص 70و مجلد 2 ش 1 ص 1]
تهران، دانشگاه؛ شماره نسخه: 5685/2
خط: نستعلیق هندی، کا: میر عابد بن میر عبید، تا: سه شنبه 18 شعبان 1295ق؛ جلد: مقوا، 19گ (7پ-25پ)، 13 سطر (7×14)، اندازه: 13×20سم [ف: 16-66]
maqāmāt-e xāje ‘alāʻ-od dīn boxārī
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 1454/3- ف
نسخه اصل: موزه بریتانیا ش 26294 .Add (ریو 862)؛ بی کا، بی تا[فیلمها ف: 1-602]
مقامات خواجه محمد صفر - سوانح خان
maqāmāt-e darvīšān
درباره 44 «مقام» درویشان، بخش بندی نشده: توبه، ارادت، خوف، صبر، شرم، زهد، قناعت، علم، تسلیم ...
[فهرستواره 935/8]
تهران؛ دائرة المعارف، شماره نسخه: 202/16 عکسی
آغاز: بسمله. طالب ارادتی اعتقاد بر پیر و مرشد این مقدار می باید که هر چه در نظر آید حلال و پاک داند؛ انجام: هرگز در راه باطل نرود. و الله اعلم
اصل نسخه: گنج بخش، 745؛ خط: نستعلیق تحریری، بی کا، تا: قرن 11-12؛ 4گ (221-224) [ عکسی ف: 2-262]
maqāmāt-e do ‘āref-e bam
ابن خاوند فضل الله حسینی، ق 9 قمری
ebn-e xāvand fazl-ol-lāh-e hoseynī(- 15c)
به دستور: غیاث الدين عبدالعلی
تاریخ تأليف: 895ق
مشتمل بر «شمیمه» و دو «لوح» و «خاتمه» و «تتمیم» مزین به سرلوح و دو جدول، سرلوح در تعریف ولایت و توصیف ارباب هدایت. از روضة الصفا و حبیب السير نقل می کند. در دیباچه تاریخ کرمان (ص قیز) از آن یاد شده است؛ در دانشگاه به نام مقامات دو عارف بم، طاهر الدين محمد بمی و شمس الدين ابراهیم بمی آمده است.
چاپ: ژان اوبن در فرهنگ ایران زمین (93/2، 232) مقدار 72 برگ آن را چاپ کرده است.
آغاز: و سابقه عنایت لم یزلی این طبقه را به تشریف شریف و لقد کرمنا بنی آدم مشرف ساخت و از سایر طوایف امم و قبایل بنی آدم تاج سعادت و افسر سیادت قبیله جلیله بنی هاشم بر سر نهاد؛ انجام: و اخلاق حمیده و صفات پسندیده آن حضرت از حد و حصر بیرون است به همین مختصر نامچه اختصار گردید که عامه خلایق از آن مستفیض و بهره مند آیند.
خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: 4 شوال 1277ق؛ افتادگی: آغاز؛ مهر: کتابخانه باقر ترقی، کتابفروشی مستوفی؛ جلد: تیماج، 114گ، 14 سطر، اندازه: 13/5×22سم [ف: 28-86]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 10؛ افتادگی: آغاز و انجام (برگهای 49 تا 54 است و دیگر برگها گم شده)؛ کاغذ: سمرقندی، 6گ، 17سطر (6×16)، اندازه: 12×22/5سم [ف: 17-280]
مقامات رضا - مقام رضا
al-maqāmāt-uz zaynīya
ابن صیقل جزری، معد بن نصر الله، - 701 قمری
ebn-e sayqal-e jazarī,ma'ad ebn-e nasr-ol-lāh(- 1302)
50 مقامه است که ابن صیقل انشا نموده و با روایت قاسم بن جریال دمشقی به ابونصر مصری نسبت داده است. به گفته مؤلف، مباحث کتاب مشتمل بر آیات محکمات، اخبار مسندات، گزیده های مذاکرات و مناظرات، موعظه ها، فکاهیات، رساله ها، مسئله ها، خطبه ها، امثال و حکایات، عبارات و نکات فقهی و اصول نحوی است.
آغاز: الحمدلله الذي ایدنا بمنائح اللالا و اوردنا موارد الا لا و دراء بعز عزه کتائب الضراء ... و بعد فانی دخلت ذات یوم خیسی و آویت انیسی فوجدت بید شبلی الالمعي المبرا من لبس لباس الدنس [کشف الظنون 1785/2؛ اعلام زرکلی 181/8]
آغاز: برابر؛ انجام: در مقامه 49 افتاده و ارج اخلاق قومها الشمرية.
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 7؛ افتادگی: وسط؛ کاغذ: کاغذ دولت آبادی، 155گ، 17سطر، اندازه: 17/6× 24/7سم [ف: 1-530]
آغاز: برابر؛ انجام: و الجنادل في کروبها و البوارق في ذهوبها و الزعازع في هبوبها فحین شاهدت غباری و شارفت
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ ضمیمه: در اوراق 180 تا 182 اشعاری از عبدالمومن بن صفار سنجاری و بهاء الدين ابراهیم اسحاق مطلبی به همراه نثری از فخرالدین ابو بکر بن محمد بن ابی بکر فارسی در مدرح ابن صیقل نگاشته شده است، آغاز ضمیمه: «فالیك یعزی باسمی الورى ** قدرا و عنك رووه و صرافی السيد»، انجام: «و لا زلت شمس الدين في المجد سامیا علی حبه الحوراء ما طلع الفجر. تمت ...»؛ تملک: اسدالله انصاری مشهور به امین الواعظين به سال 1314 با مهر «امین الواعظين اسدالله الانصاري» (بیضی)؛ کاغذ: هندی، جلد: تیماج، 184 گ، 17سطر(12×19/5)، اندازه: 17×25سم [ف: 13- 191]
مقامات ژنده پیل - مقامات احمد جام
maqāmāt-e sālek
صوفی خوافی، برهان الدين، ق 11 قمری
sufi xafi,borhan-od-din(- 17c)
آغاز: بسمله، الحمدلله الذي خلاق الانسان علمه البيان و فضل بعضهم علی بعض في کل حین و اوان جعلهم اهل ...
انجام: تاسالك به مقدم فنا نرسد تسلیم گردد بروی و الله تعالی اعلم بالصواب والیه مرجع الماب
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13[رایانه]
آغاز و انجام: برابر
کا: اسماعیل بن محمد جعفر، تا: 1237ق؛ جلد: مقوایی، 15ص (250-236)، اندازه: 13/5×20/7 سم [ف: 17-433]
maqāmāt-os sālekīn
نعمة الله ولی، نعمة الله بن عبد الله، 730؟ - 834 قمری
ne'mat-ol-lāh-e valī, ne'mat-ol-lāh ebn-e “abd-ol-lāh (1330 - 1431)
[فهرستواره منزوی 935/8 ؛ نسخه ها 210/2 (2 نسخه)]
همدان؛ برنا، قاسم؛ شماره نسخه: 49
آغاز: اعلم ایدنا الله و ایاك که با علایق و عوایق خلایق سلطان؛ بی کا، تا: قرن 14 [نشریه: 5-379]
maqāmāt-os sālekīn
دارابی، شاه محمد بن محمد، 1027؟ - 1147؟ قمری
dārābī, šāh mohammad ebn-e mohammad (1618-1735)
این رساله دارای دیباچه ای است به انشای مولانا خداداد که محتملا از مریدان مؤلف بوده و متن رساله با مقدمه ای از مؤلف و دو «فصل» و یک «خاتمه» سامان یافته است: مقدمه دارای دو «مقام» است: مقام 1) در بیان تعریف اهل لغت از غنا که هفت تعریف درباره غنا نقل کرده و سپس نظر خود را ابراز کرده است و در نهایت چون اقوال عامه و خاصه را درباره غنا مختلف و غیر قابل جمع دانسته، راه چاره را رجوع به عرف می داند، مقام 2) ابتدا گزارشی از دیدگاه علمای شیعه و سپس نظر علمای عامه را مطرح کرده و در پی آن نظر خود را چنین ابراز کرده: «مؤلف را اعتقاد این است که غنا حرام است اگر چه در قرآن و ذکر و مرثیه باشد اما بالفعل آنچه قاریان و ذاکران می خوانند غنا نیست چه عرف آن را غنا نمی خواند»؛ فصل 1. بیان علت حرمت غنا و دلایل تحریم آن؛ فصل 2. بیان احادیثی که بر ممدوح بودن صوت حسن دلالت دارد که بیست و هفت حدیث در این زمینه همراه با ترجمه و بعضا توضیح آن آورده است. در دنباله آنبحثی با عنوان «تنبیه» گشوده که مناظره مفصلی به صورت پرسش و پاسخ میان نظریات گروه اول و دوم است که در این میان بررسی های روایی و رجالی و سندی نیز دیده می شود. این «تنبیه»، تکمله ای در پی دارد که در حقیقت تحلیل بعضی از مسائل رجالی است. در نهایت نظر خود را در باره این مسأله چنین ابراز کرده: «پس حق در باب غنا آن است که هر چه در عرف غنا گویند، حکم به حرمت آن باید کرد که مناسب فهم
مخاطب باشد». مؤلف پس از آن در باره شعر و عشق به تفصیل سخن گفته و فرق میان شعر ممدوح و مذموم را بیان کرده است و در خاتمه به صوت حسن، نغمه خوش و سماع پرداخته و ضمن تکمله ای که در پایان خاتمه است، نظر بعضی از اهل عرفان را در باب آثار سماع بیان کرده است. در نهایت می گوید: دلائل همه از طرفین مذکور است هر کس هر چه خواهد اختیار کند و احتیاط نماید که تکفیر و تفسیق مؤمني بلا رویه ننماید».
آغاز: دیباچه مقامات السالكين از مولانا خدادداد: خنیاگران هشت بهشت قدس و بلبل نوایان چار چمن انس زمزمه پردازان محافل ارباب شوق ... آغاز رساله: خوشترین نوایی که عندلیبان گلشن فصاحت به آن گوش هوش ساکنان بزم عرفان را به جوهر آبدار معرفت مزین سازند حمد صانعی است که صورت صنوبری هر یک از قلب و لسان را قدرت فهم و نطق بخشیده ...... ای ذات تو در کل ممالك
مالك - وی راهروان کوی عشقت سالك ...
انجام: دیباچه: این سرگشته وادی حیرانی را از همت والا یاد آوری نمایند. بیت: الا ای که بر خاک ما بگذری - به جان عزیزان که یاد آوری.
رساله: با آنکه از معصوم دست بر هم زدن از روی تاسف سرزده. این بود در این مقام از کلام عالیمقام. و اگر اراده زیاده بر این داشته باشند از رساله وجدیه مطالعه نمایند. تمام شد رساله مقامات السالكين به فضل و کرم حضرت رب العالمين و دلایل همه از طرفین مذکور است هر کس هر چه خواهد اختیار کند و احتیاط نماید که نکفیر و تفسیق مؤمني بلا رویه ننماید. و السلام علی من اتبع الهدي و صلی الله علی محمد و آله و سلم.
چاپ: در سال 1374ش، در ضمن کتاب موسیقی در سیر تلاقی اندیشه ها و پنج رساله فقهی فارسی، به کوشش اکبر ایرانی، انتشارات حوزه هنری سازمات تبلیغات اسلامی؛ در مجموعه میراث فقهی غنا و موسیقی جلد اول، قم، مرکز تحقیق مدرسه ولی عصر، نشر مرصاد، 1376ش، با تصحیح سید جعفر نبوی.
[موسیقی نامه ها 167؛ فهرست اونس33؛ نسخه های منزوی 3908]
آغاز: در دیباچه افتاده: سید المرسلين منقبت خطیب منبر سلونی است ... سائر ائمه اثنا عشر است ... اما بعد بر نغمه سنجان مقام دانش و بلند آواز گان گوشه گیر شعبه بینش و رموز دانان کلام معجز نظام حضرت ملک منان و متتبعان احادیث حضرت سید الانام و محدثان روایات احصاب عصمت علیهم السلام و متخصصان مذاهب فقهاء خواص و عوام مخفی نیست که هر کلتی بعد از بعثت آن سرور به غیر ملت محمدی ص باطل و هر مذهبی سوای مذهب اثنا عشر از درجه اعتماد ساقط و عاطل است و این نیز ظاهر و هویدا است که غناء في الجملة حرام و عین عصیان و آثام است اما خفائی که هست در این است که غناء حرام مذموم کدام و صوت حسن ممدوح به احادیث در چه مقام ... و لهذا اقل الخليفة بل لا شیء في الحقيقة ض 2 ض که احادیث اصحاب عصمت از اهلش که مسلم الثبوت به حدیث دانی بوده اخذ نموده و همچنین تفسیر و اصول و فقه و فنون ثلثه جکمت اصولها و فروعها و اقسام تسعه عربیت و طب و نجوم و هندسه از استاد هر فن بر وجه اتم استفاده کرده چون درین مقام از بعضی تحریم ما احل احل الله و از بعضی تحلیل ما حرم الله استیشمام نمود به مقتضای حدیث اذ أظهرت البدع في امتی فلیظهر العالم علمه فمن لم یفعل فعلیه لعنة الله به توفیق حضرت عزت و به تایید اصحاب عصمت بعد از استخاره اراده کرد که تفرقه نماید میان غناء حرام و صوت حسن ممدوح خالی از آثام ... و این رساله که مسمی است به مقامات السالكين مشتمل بر مقدمه و دو فصل و خاتمه؛ انجام: هر کس هر چه خواهد اختیار کند و احتیاط نماید که تکفیر و تفسیق مومنی بلا روية ننماید و السلام علی من اتبع الهدي.
فاقد دیباچه و بیش از نیمی از صفحه اول اقتاده؛ خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11 و 12؛ افتادگی: آغاز؛ محشی با نشان «منه سلمه الله، منه مد ظله العالي، منه حفظه الله تعالی» با تملک: میر محمد باقر بن عبد الجواد؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج، 118گ، 12 سطر (8×13)، اندازه: 15×21سم [ف: 16-70]
نسخه اصل: موزه بریتانیا 1105 .Or؛ بی کا، بی تا، پس از این چند بند است: لواحد من الصوفية، دقيقة ذکر الشيخ الالهى في کتاب المقاومات: من کلام بعض العظماء [فیلمها ف: 3-45]
maqāmāt-os sālekīn
در «مقدمه» و دو «فصل» و «خاتمه» در تجویز غنا، مؤلف شیعی اثنا عشری است و نام خود را به رمز ف 2 ف» آورده و از مولانا محمد باقر خراسانی و کفایه او و از مولانا و رساله وجدیه خود یاد کرده است.
تهران، دانشگاه؛ شماره نسخه: 2810ف
نسخه اصل: کتابخانه سعید نفیسی ش 202؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11 و 12؛ محشی با نشان «منه سلمه الله منه مدظله العالي» [فیلمها ف: 1-202]
maqāmāt-us sālikīn
رساله ای است در بیان آفت هایی که سالک حقیقت با آنها روبه روست و بیان راه حل های مناسب، مشتمل بر چندین «باب» هر یک درسه «مقام»: باب التوبة، باب الارادة، باب الصدق، باب الاخلاص، باب المحاسبة، باب الورع، باب الزهد، باب التوكل، باب الفقر، باب الصبر، باب الرضا، باب الخوف، باب الرجاء، باب المعاملات، باب الرعاية، باب الأدب، باب الرياضة، باب الرغبة، باب الفتوح، باب الرهبة، باب الحقيقة، باب المحبة، باب الشوق، باب السماع، باب الوجد، باب الحركة، باب السكون، باب الطمأنينة، باب المشاهدة، باب المراقبة، باب المكاشفة، باب السر، باب اليقين، باب المعرفة، باب التصوف، باب الغيرة، باب المكر، باب الغربة، باب الورود و باب الهمة.
آغاز: الحمدلله رب العالمين الذي دعا الحق الى نفسه بالآیات البينات و الآثار اللائحات و السنن الواضحات و فتح لهم ابواب الكرامات
آغاز: برابر؛ انجام: في الاحوال و المقامات سلوك طریق خاصه الله عزوجل و الله اعلم بالصواب و اليه المرجع و الماب - تمت
الكتاب بعون الملك الوهاب تحریرا في شهر ذی القعده سنه عشرین و الف 1020
بی کا، تا: 1020ق؛ 8گ، 18سطر، اندازه: 8×13سم [ف: 1-158]
آغاز: برابر
نسخه اصل: کتابخانه دستغیب شیراز [شاید همان نسخه بالا].
خط: نسخ، بی کا، تا: ذیقعده 1020ق؛ 15ص [عکسی ف: 5-108]
مقامات السبع - مقامات العاشقين
maqāmāt-e sadīd-od-dīn mohammad a'var kord kormāj
اعور، سدید الدين کرماج، ق6 قمری
a‘var,sadīd-od-dīn karmāj(- 12c)
مقامات ادبی است به نثر و نظم و نه زندگی نامه. آقای افشار و آقای شفیعی کدکنی مقاله ای در این باره دارند. مؤلف با اثیر الدين اخسیکتی (-562ق) مهاجات داشته است.
چاپ: به کوشش ایرج افشار در مجله ادبیات سال 16 ص 673 696 چاپ شده
[فهرستواره منزوی 2291/3]
خط: نسخ کهن، بی کا، تا: قرن 8 جلد: تیماج، 12ص (87-98)، 29سطر (8×11)، اندازه: 12×16سم [سنا: ف: 1-301]
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 6565-عکس
نسخه اصل: همان نسخه بالا[فیلمها ف: 3-258]
خط: تعلیق، بی کا، بی تا [فیلمها ف: 2-274]
maqāmāt-e solūk
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 5751/2
آغاز: بسمله. حمد له ... اما بعد حمد خداوند ... معلوم ضمیر منیر اکثر ... گرداند؛ انجام: با یتیمان شفقت.
15 مقام در آن آمده است؛ خط: نستعلیق هندی، بی کا، تا: قرن 12، کاغذ: هندی، جلد: گالینگور، 1گ (25ر و پ)، 11سطر (10×14)، اندازه: 15×20سم [ف: 16-83]
maqāmāt-e šāh-e naqšband
میر ك بخاری، محمد بن مبارکشاه، - 740 قمری
mīrak-e boxārī,mohammad ebn-e mobārak-šāh(- 1340)
در سال 785 به خدمت خواجه علاء الدين عطار رسیده بود.
قم، لاجوردی، سید مهدی؛ شماره نسخه: 31
آغاز: بسمله. حمد بی قیاس حضرت پادشاهی را جل سلطانه ... اما بعد بر ارباب بصارت پوشیده نماند که بعد از سعادت نبوت شریف تر از مقام ولایت نیست ...
بی کا، بی تا[ چند نسخه ف: -111]
maqāmāt-e šeyx abū-sa‘īd-e ab-ol-xayr (mn.)
چند حکایت از کتاب مقامات ابوسعید است به انتخاب نسخه.
[فهرستواره منزوی 934/8]
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 9081/16
آغاز: الحمدلله رب العالمين و العاقبة للمتقین و الصلوة علی محمد سید الأولين و الاخرين و آله الطيبيم الطاهرين الراشدين المعصومين. اما بعد پوشیده و کخفی نمامد از جانب عزیزی چنین مأمور شد که از کتاب مقامات حضرت قدوة المحقين و سلان العارفين شیخ ابوسعیر ابوالخیر ... بعضی سخنان و حکایات انتخاب نموده کتابت شود. بنابراین بنده گستاخی نموده ... حکایات و کلمات متفرقه از آن کتاب پر فیض نقل می نماید؛ انجام: گریستن بر خلق افتاد و حالت خوش رفت اکنون این دو بیت بعداز وفات شیخ کرامات او بر زبان تو رانده است. انجامه: تمام شد حکایاتی چند که از مقامات جناب شیخ ابوسعید ابوالخیر انتخاب نموده به تحریر پیوست في تاریخ 9 شهر ربیع الاول سنه 01014
خط: نستعلیق، کا: دوست محمد بن علی دوست بدستانی/ بجستانی، تا: 9 ربیع الاول 1014ق؛ 17گ (174ر- 190ر)، 19 سطر (10×15/5)، اندازه: 16/5× 23/5سم [ف: 29/2-719]
مقامات شیخ احمد ژنده پیل - خلاصة المقامات
al-maqāmāt-uşşāliḥīya
روغنی قزوینی، محمد صالح بن محمد باقر، - 1075 قمری
rūqanī qazvīnī, mohammad sāleh ebn-e mohammad baqer(- 1665)
در پنجاه مقامه است.
تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 1661
آغاز: بسمله. و بعد الحمدلله رب العالمين ... فقد دعا ضیق الصدر و غلبة الملال بعض ارباب البال ... الى املاء تلك المقامات
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: وسط و انجام (انجام در مقامه 32 افتاده)؛ جلد: میشن، 80گ، 12سطر، اندازه: 14/4×20/3 سم [ف: 1-530]
مقامات صوفیان - مقامات الصوفية
maqāmāt-e sūfīyān = čehel maqām-e sūfīyān
ابوسعید ابوالخیر، 357 - 440 قمری
abu-said-e ab-ol-xayr (969 - 1049)
روزی جماعتی از مریدان نزد وی رفته وسخن از تصوف و شریعت و درویشی در بین برده که مؤلف از آنان درخواست قلم و دواتی نموده تا مقاماتی در طریقت تصوف نویسد تا آیندگان را به کار آید. مؤلف آنها را در چهل «مقام» تنظیم نموده است. چاپ: به کوشش محمد دامادی، معارف اسلامی، ش 12 (1350)، ص 58-62
آغاز: روزی در خدمت شیخ ابوسعید بن ابوالخیر جماعتی از مریدان بودند و از راه تصوف و شریعت و درویشی حرفی در میان بود
نسخه اصل: کتابخانه ایاصوفیا، استانبول - ترکیه 4792؛ خط: نسخ، کا: اسعد بن علی بن محمد کاتب، تا: 813ق؛ 4ص (9-12در حاشیه) [عکسی ف: 4-23]
آغاز: بسمله، آورده اند که روزی خواجه طریقت پیشوای حقیقت شیخ المشايخ ... ابو سعید بن ابوالخیر النسفي [چنین است] ... روزی نشسته بود و جماعت مریدان به خدمت او حاضر؛ انجام: مهر کردند و دهانش دوختند. الحمدلله رب ...
از ناشناس دانسته شده، در برخی نسخه ها منسوب به ابو سعید ابوالخیر شده است، نسخه در دست با روایت از او آغاز می شود: «... روزی خواجه ابو سعید ابوالخیر در میان مریدان نشسته بود.
سخن از شریعت و طریقت به میان آمد. شیخ اشاره کرد که دوات و قلم و کاغذ بیاورید تا مقامات چند در این باره بنویسم»، بدین گونه رساله از آن شیخ شناسانده شده است. سپس چهل مقام صوفیان: 1. نیستی [چنین است و جایی نیت]، 2. انابت، 3. توبه، 4. ارادت، 5. مجاهدت، 6. مراقبت، 7. صبر، 8 ذکر، 9. مخالفت نفس، ... 11. رضا، 12. تسلیم، 13. تو کل، 14. زهد، 15. عبادت، 16. ورع، 17. اخلاص، 18. صدق، 19. خوف، 20. رجا، 21. فنا، 22. بقا، 23. علم اليقين، 24. عین اليقين، 25. معرفت، ... 30. قربت به خدا، ... 35. تجرد، ... 40. تصوف؛ خط: نسخ تحریری، بی کا، تا: قرن 11؛ در مجموعه رساله های عزیز الدين نسفی؛ 13گ (115پ -127ر) [ف: 1-240]
بی کا، بی تا؛ اص (567پ) [فیلمها ف: 3-217]
آغاز: بسمله. نقل است از خواجه طریقت و پیشوای حقیقت قدوة العارفين شیخ ابوسعید ابوالخیر ... که روزی با جمعی نشسته بودند و از شریعت و طریقت و حقیقت سخنان میگذشت از تصوف و فقر سخنی میگفتند شیخ فرمودند که دوات و قلم بیاورید تا مقامات بنویسم در طریقت و تصوف بنویسم در طریقت و تصوف تا آن را مطالعه کنند و کار بندند؛ انجام: و اگر این هم ندارد مقلدی باشند. مقلد را درین ره جایگه نیست ** نشان عاشقان از دنیا تبری است / چون ندیدی شبی سلیمان را ** تو چه دانی زبان مرغان را
بی کا، بی تا، کاغذ: سپاهانی، 14ص (52-65)، 12 سطر (5×9)، اندازه: 11×13 سم [ف: 14-3823]
نسخه اصل: ایاصوفیا ش 4819؛ بی کا، بی تا [فیلمها ف: 1-416]
maqāmāt-e sūfīyān = čehel maqām-e sūfīyān
همدانی، علی بن محمد، 714 - 786 قمری
hamadānī, ‘alī ebn-e mohammad (1315 - 1385)
درباره چهل مقام صوفیان و صفاتی که سالکان راه باید دارا باشند، به نثر آمیخته به نظم: مقام 1. نیت، 2. انابت، 3. توبه، 4. ارادت، 5. مجاهدت، 6. مراقبت، 7. صبر، 8 ذکر، 9. مخالفت نفس، 10. رضا، ... 15. عبادت، ... 20. رجا، ... 25. معرفت، ... 30. قربت، ... 35. تجرید، ... 40 تصوف. (منزوی، احمد)
آغاز: بسمله. حمدله. و العاقبة للمتقین، و الصلاة علی نبیه محمد و آله الطاهرين. اما بعد، بدان که صوفی دل چهل مقام است، و چهل مقام بباید دانست، تا قدم وی در کوی تصرف درست آید ... مقام اول نیت است ...
انجام: مقاله چهلم تصوف است صوفی آن بود که از همه مرادها صافی بود ... واین چهل مقام هر یکی را از پیغمبران بود اول آدم را علیه السلام وآخر محمد مصطفی را صلی الله علیه و آله وسلم. چاپ: این رساله در شماره دوازدهم مجله معارف اسلامی بچاپ رسیده است (صفحات 58-62)
[الذريعة 11/22؛ نسخه های منزوی 1121/2؛ فهرستواره منزوی 289/7]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: ابوذر بن عبدالله سبزواری، تا: 107ق، جا: مشهد رضوی؛ کاغذ: ترمه، جلد: میشن، 3گ (330پ - 332پ)، 21سطر، اندازه: 17×24/8 سم [ف: 7-298]
آغاز: بسمله. هذا رسالة في مقامات الصوفيه و بیان حالاتهم و اظهاراتهم، و معنی الفقر و ما یتعلق به ... صوفی را چهل مقام باید که تا در کوی تصوف درست آید. و صوفی زیکان [زیانکار] امروز را از یک مقام آگاهی نیست؛ انجام: هر که از این چهل مقام یکی بگریزد صفای وی تمام نباشد. تا واضح شد. و الله اعلم بالصواب اتمت المقامات ...
نسخه اصل: گنج بخش، ش 4011 (گنج 810/2). در فهرست ناشناس؛ خط: نستعلیق تحریری، کا: محمد حسین کابلی، تا: 992ق، 3ص (11-13) [ عکسی ف: 2-262]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ جلد: تیماج، 2گ، 24 سطر، اندازه: 15×19/5سم [ف مخ: 1-167]
آغاز و انجام: برابر
در چهل مقام تصوف. مقام اول نیت است؛ خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: 24 صفر 1003ق، کاغذ: سمرقندی، 2گ (58پ -59ر)، ابعاد متن: 8×16[ف: 11-15]
آغاز و انجام: برابر
اصل نسخه: گنج بخش، ش 5417 (گنج 659/2)؛ خط: نستعلیق پخته، بی کا، تا: قرن 12؛ 10ص (114-123) [ عکسی ف: 2-92]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: شاه کوهی، علی اصغر، تا: 1226ق؛ 5 ص (417 -421)، 18سطر (7×12)، اندازه: 10×17سم [ف: 14-3596]
آغاز و انجام: برابر
کا: مهدی، تا: 1286ق؛ جلد: تیماج، 3گ (182ر -184ر)، اندازه: 21×32سم [ف: 20-112]
آغاز: برابر؛ انجام: نانویس: مقام سی و سیم کفف میان ایشان حجاب نبود اگر فرو نگرند تا پشت گاو ماهی به بینند و اگر بالا نگرند عرش و کرسی و لوح و قلم تا خطرة القدس ایشانرا هیچ حجاب نبود ...
تا مقام سی و سوم؛ خط: نسخ خوش، کا: عبدالله حسینی، تا: 1287ق؛ جلد: میشن، 2گ (197پ -198)، 24سطر (11×19/5)، اندازه: 19× 27/5 سم [رایانه]
آغاز و انجام: برابر
کا: ذوالریاستین، تا: 12 جمادی الثاني 1365ق؛ جلد: تیماج، 7ص (268-262)، 15سطر، اندازه: 13×19سم [ف: 1-86]
آغاز و انجام: برابر
تذکر: در فهرست بدون نام مؤلف است. به قرینه آغاز و انجام مؤلف ذکر شد؛ خط: نستعلیق، کا: حضرت علی بن محمد عرب خراسانی، بی تا؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج، 4گ (134پ - 137ر)، 14 سطر (8×14)، اندازه: 12×19/5سم [ف: 4-135]
آغاز: برابر، انجام: مقام سی وسیم کفف (کذا) میان حق ومیان ایشان حجاب نبود ... ولوح و قلم تا حظرة القدس ایشان را هیچ حجاب نبود.
از آغاز تا مقام سی وسوم؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا، افتادگی: انجام؛ جلد: گالینگور، 2گ (201-202)، 24سطر[ف مخ]
آغاز: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا، 4ص (545-548)[ عکسی ف: 3-201]
فرخ در فهرست ناشناس؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج، 6ص (119-114)، اندازه: 10×16سم [ف: 189]
maqāmāt-os sūfīye
جوینی، محمد بن حمویه، 449 - 530 قمری
jovaynī,mohammad ebn-e hamoyeh (1058 - 1136)
در چهل مقام.
چاپ: دمشق، محقق: انستاس الكرملي، مجلة المجمع العلمي، جلد18، 1362ق.
[فهرستواره منزوی 935/8]
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 1891/1-ف
نسخه اصل: کتابخانه ملی 224؛ بی کا، بی تا [فیلمها ف: 1-630]
maqāmāt-os sūfīye
سهروردی، یحیی بن حبش، 549؟ – 587 ؟ قمری
sohravardī, yahyā ebn-e hebaš (1155 - 1192)
شرح و حواشی:
1- شرح مقامات الصوفية
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 3930-ف
نسخه اصل: سرای احمد ثالث ش 3217؛ بی کا، بی تا، مورخ 865؛ 12گ (197پ -208ر) [فیلمها ف: 2-284]
maqāmāt-e sūfīye
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 375/24-ف
نسخه اصل: ایاصوفیا ش 2049؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ 2گ ( 248-247) [فیلمها ف: 1-462]
maqāmāt-e tāherī
روغنی قزوینی، محمد صالح بن محمد باقر، - 1075 قمری
rūqanī qazvīnī, mohammad sāleh ebn-e mohammad baqer( - 1665)
اهدا به: میرزا محمد طاهر
آن را تأليف محمد صالح ابن محمد باقر قزوینی دانسته اند.
تهران؛ ملک، شماره نسخه: 4182/6
آغاز: بسمله، و بعد الحمد رب العالمين ... فقد دعا ضیق الصدر و غلبة الملال بعض ارباب البال ... و صیر اسمه تبعا للمسمی علی املاء تلك المقامات انجام: صیغ منه قلائد الحيتان.
خط: نستعلیق، کا: احمد بسطامی میامی، تا: 5 محرم 1288ق؛ جلد: میشن، اندازه: 14/3×21/6سم [ف: 7- 230]
مقامات الطيور - قطعات
مقامات الطيور - قصه امیر تیمور
مقامات الطيور - جنگ
مقامات الطيور - منطق الطير
مقامات الطيور - جنگ بختیار
maqāmāt-e 'ārefān
وابسته به: الاشارات و التنبيهات؛ ابن سینا، حسین بن عبدالله ( 428-370ق)
ترجمه نمط نهم در مقامات عارفان از اشارات.
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 6816/5
بی کا، تا: قرن 12؛ مجدول؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: مقوا، 3گ ( 25-23ر)، 15 سطر (7×16)، اندازه: 14×25سم [ف: 16-367]
adad-e maqamat-os_salekin = maqamat-ol arefin = tazkerat-ol olīyā= sd maqām = 'adad-e maqāmāt
قاسم انوار، علی بن نصیر، 757؟ - 837 قمری
qāsem-e anvār, ‘alī ebn-e nasīr (1357 - 1434)
وابسته به منازل السائرين؛ انصاری، عبدالله بن محمد (396-481) مثنوی عرفانی کوتاه در 107 بیت با دیباچه ای به نثر که گزیده از «منازل السائرين» خواجه عبدالله انصاری است.
آغاز: حمد بر حضرت غنی ابد ** الذي لم یلد ولم یولد / واهب ملك جود و اصل وجود ** لیس في الملك غیره موجود ... / بشنو ای طالب ره توفیق ** در طریق خدا علی التحقيق انجام: صلوة خدای بر احمد ** بر روان صحابه امجد
چاپ: در کلیات او با عنوان «صد مقام یا رساله عدد مقامات» ص 358-356 چاپ شده است؛ ایران، تهران، انتشارات مولی، 1392 شمسی، با تصحیح دکتر حسن نصیری جامی، حروفی، 1، ضمیمه انیس العارفين
[فهرستواره منزوی 2063/3 و 2292/3]
آغاز و انجام: برابر
خط: تعلیق، بی کا، تا: نیمه قرن9؛ جلد: تیماج مذهب، 3گ (174ر -176ر)، 17سطر (5/9×11/6)، اندازه: 8/8×15/2سم [ف:778-29/2]
آغاز و انجام: برابر
60 بیت؛ خط: نستعلیق، کا: حسین شاهی، تا: 852ق، جا: قزوین؛ کاغذ: کشمیری زرد، جلد: تیماج سیاه، 4گ (342-345)، 19سطر، اندازه: 7/5×16سم [ف: 8-353]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ تعلیق، کا: صدر قلندر، تا: 854ق؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: تیماج مذهب، 3گ (424-426)، 16 سطر، اندازه: 17×12سم [ف: 8-350]
آغاز: هست این صد مقام بر ده قسم ** هر ده از هم تمیز کرده به اسم
خط: نستعلیق، کا: سلطان علی، تا: 886ق؛ افتادگی: آغاز، کاغذ: سمرقندی، جلد: تیماج، 3ص (209-211 حاشیه دفتر)، 15سطر، اندازه: 11/5×16 سم [ف: 21-193]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: اسماعیل بن حسنی کاتب دزفولی، تا: با تاریخ 1285ق؛ جلد: تیماج مذهب، 5ص (30-34)، 15سطر، اندازه: 15/8×21/8سم [ف: 45-235]
آغاز: برابر؛ انجام: قسم چهارم: بعد از آن منزلات اخلاقست **که نشان صفات خلاقست
مقامات را صد دانسته و بر ده قسم کرده، تنها 32 بیت در یک صفحه باقی مانده؛ بی کا، بی تا، افتادگی: انجام؛ کاغذ: ترمه، 1ص (144پ)، 14سطر، اندازه: 13/1×18/9سم [ف: 7-281]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ خوب، بی کا، بی تا 12 سطر، اندازه: 5×18سم [ف: 472-6]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج، 3گ (139-141پ)، 15سطر (9×15)، اندازه: 15×21سم [ف: 12-2553]
maqāmāt-ul 'ārifin
دشتکی شیرازی، منصور بن صدرالدین محمد، - 948 | قمری
daštakī šīrāzī, mansūr ebn-e sadr-od-dīn mohammad( 1542)
وابسته به: الاشارات و التنبيهات؛ ابن سینا، حسین بن عبدالله ( 428-370 ق)
در عرفان عملی نگاشته و در آن تلفیقی از نمط نهم شیخ در مقامات العارفين و منازل السائرين خواجه عبدالله انصاری است و ظرایف و دقایق عرفان عملی را برهانی نموده و ادله عرفان عملی را به شیوه شیخ بررسی کرده و در موارد گوناگون از ذکر مسائل عرفان نظری، فلسفه و کلام فروگذار نکرده است. در چهار مقاله»: 1. اشارة اجمالية إلى السلاك و النساك و اعراضهم و اعراضهم؛ 2. تعریف النبي؛ 3. مقدمات و اصول و متممات الرياضة و السلوك؛ 4. حالات السالك، شامل چند اشاره. با عنوان های «اشارة، تبصرة، تذكرة، تنبیه».
آغاز: بسمله، اللهم اجعلنی من العارفين و الواقفين علی مقامات العارفين لا فیها واقفین ... موسیا آداب دانان دیگرند ... فان الفقير الحقير غیاث المشهور بمنصور یقول أن هذه اشارات بها یهتدی من یهتدی من اهل الهدى الى منتهی اشارات العرفاء ..
انجام: فلینظر اليها یری فیها و یتجلی بها ما خفی علی کثیر من الاجلاء چاپ: فصلنامه اندیشه دینی، دانشگاه شیراز، شماره 2، زمستان 1378، صص 81-144، تحقیق حجت الاسلام دکتر کاکائی؛ به کوشش عبدالله نورانی در مصنفات غیاث الدين منصور حسینی دشتکی شیرازی، جلد 1 (تهران، دانشگاه تهران، انجمن آثار و مفاخر فرهنگی: 1386)
[الذريعة 391/21 با عنوان «مقالات العارفين»]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: تاج الدين حسین بن صاعد، تا: قرن 10؛ 36ص (600 – 635)، 19 سطر، اندازه: 10/5×19سم [ف: 32-139]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: شاگرد دشتکی سلیمان بن محمد قاری، تا: 1 محرم 149ق، کاغذ: ترمه، جلد: مقوا، 13گ، 20 سطر، اندازه: 11/7×18/5 سم [ف: 1-35]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: انصاری، جمال الدين محمد بن نظام الدين محمود، تا: آغاز رمضان 977ق؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: تیماج، 17 سطر (5×10/5)، اندازه: 9×16سم [ف: 16-679]
آغاز و انجام: برابر
بی کا، تا: قرن 11؛ قطع: ربعی [نشریه: 6-694]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1015ق؛ در برگی 10پ حدیث به خط شیخ بهایی ربیع الثاني 1016؛ جلد: تیماج، مذهب، 8گ (3پ -10پ)، 21-39سطر، اندازه: 15×25سم [ف: 38-390]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ خوش، بی کا، تا: 1061ق؛ مصحح؛ تملک: به تاریخ 1291ق؛ اهدایی: رهبری، مهر 1386؛ جلد: میشن، 24گ، 15 سطر، اندازه: 11/5× 18/5 سم [اهدائی رهبر: 1915]
مشهد؛ شیخ علی حیدر؛ شماره نسخه: 40/1
همان نسخه بالا[مؤيد: 3-586]
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ قطع: ربعی [رشت و همدان: ف: - 1439]
آغاز: بسمله رب وفقنی. اللهم اجعلنی من العارفين الواقفين علی مقامات العارفين لا فیها وافقنی. نسأل منك بك القيام لا المقام ان المقامات من آداب ارباب الالباب این انا و اللب ... و بعد فان الفقير الحقير غیاث المشهور بمنصور یقول أن هذه اشارات بها یهتدی من یهتدی من اهل الهدى الى منتهی اشارات العرفاء في مسالك النجباء بما فیها من منازل السائرين و مقامات العارفين و
هی رسالة کملت بها ارکان ریاض الرضوان و تکلمت بلسان ارباب العرفان کاشفا عن شییء مما وجدت بالوجدان و الله المستعان و علیه التكلان فاقول ان رئیس الحكماء ابا علی سینا اشار في النمط التاسع من اشارات
خط: نستعلیق، کا: رشید الدين محمد بن صفی الدين محمد سپهری، بی تا، افتادگی: انجام؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج، اص (137پ)، اندازه: 9/5×16/5 سم [ف: -296]
maqāmāt-ul 'ārifin
مشهدی، محمد تقی بن محمد قاسم، ق 11 قمری
mashadī,mohammad taqī ebn-e mohammad qāsem(-17c)
یا
وابسته به: الاشارات و التنبيهات؛ ابن سینا، حسین بن عبدالله ( 428-370ق)
گزارشی است در ده «فصل» بر داستان سلامان و ابسال که ابن سینا در نمط نهم اشارات از آن یاد کرده است. نام شارح که شیعی است در دیباچه «محمد تقی المشهدي ابن محمد قاسم حسینی اسفراینی خاکروبه آستانه رضوی» یاد شده و می گوید که من هنگامی که به اشارات مینگریستم این شرح را نوشته ام؛ فهرست فصل های ده گانه: 1. داستان سلامان و ابسال؛ 2. اسامی زاهد و عابد؛ 3. غرض عارف و عابد و فرق آن؛ 4. ضرورت وجود نبی؛ 5. دلایل نبوت؛ 6. مراد عارف عرفان حق است؛ 7. مبدء حرکت عارف؛ 8 عشق؛ 9. احوال عارف؛ 10. احکام عرفان. (علینقی منزوی)
آغاز: سبحان الذي انزل علی قلوب عباده العارفين بروق لوامع انوار ذات المقدس ... سبحان من تحیر في ذاته سواه ** فهم خرد به کنه کمالش نبرده راه / اما قیاس ساحت قدسش بود چنانک **موری کند سیاحت گردون ز قعر چاه
انجام: تو که روزی زان زراعت برخورم.
[فهرستواره منزوی 477/1 و 937/8]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق مخلوط به شکسته، کا: امیر بیك بن حاجی سلطان میر کی جورمکنی، تا: 7 رمضان 1012ق؛ جلد: تیماج، 74گ، 18 سطر، اندازه: 9×18سم [ف: 11-398]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11 و 12؛ کاغذ: سپاهانی، 82گ، 12سطر (6/5×13)، اندازه: 11/5× 17/5 سم [ف: 5-638]
maqāmāt-ul 'ārifin
رشتی، کاظم بن قاسم، 1212 - 1259 قمری
raštī, kāzem ebn-e qāsem (1798 - 1843)
در حقیقت مبدأ و معاد و احوال مرگ بر اساس اندیشه دینی شیخی، در یک «مقدمه» و چند «مقام»، به درخواست برخی حق داران، به فارسی و عربی. در آن از «مرشد المؤمنين» خود یاد کرده است.
آغاز: حمد و ثنای بی عد احدی را سزد که واحدیت را سلطان بلاد کثرت نموده و احدیت را در خلوتخانه و احدیت متمکن و مستقر گردانید
[فهرستواره منزوی 240/6]
آغاز: برابر؛ انجام: و املی لهم ان کیدی متین کما تعلم ابلیس الاسم الاعظم، فانهم.
خط: نستعلیق، کا: محمد طاهر بن نجفعلی همدانی یا محمد علی، تا: 1259ق؛ جلد: تیماج، 43گ (143پ-185ر)، اندازه: 14×20 سم [ف: 23-198]
انجام: و اما قوام شریك الباري ممتنع فقضية له موضوع و محمول خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ جلد: مقوایی، 45ص(100-144)، اندازه: 17×21سم [ف: 10933]
آغاز: برابر؛ انجام: و اما قولهم شریك الباري ممتنع قضية لها موضوع و محمول.
بی کا، بی تا؛ 81ص (62-142)[ف: 7-369]
maqāmāt-ul 'ārifin
در ده مقام هر یک چهار مشاهد، گویا از عارفی از پیروان شاه نعمة الله ولی کرمانی.
تهران؛ مفتاح؛ شماره نسخه: 1012
آغاز: مقدمه باید دانست که رهروان طريقة معرفة الله که راه به سر منزل مقصود برده اند به هر کیفیت که راه پیموده اند و به هر منزل که رهسپار گشته اند احوال سفر و مقامات منزل را ذکر نموده اند؛ انجام: و عبودیت حضرت ذات احدیت مشغول سازد.
خط: نستعلیق، کا: سید مصطفی دوخته فروش تفرشی، تا: یک شنبه 6 جمادی الاول 1355ق؛ قطع: ربعی [نشریه: 7-298]
maqāmāt-ul 'ārifin
کرمانشاه؛ نجومی؛ شماره نسخه: 5مجموعه بدون شماره
تذكرة الاوليا = صد مقام = عدد المقامات. 65 بیت [شاید همان که از قاسم انوار است]؛ کا: محمد بن عباد الله حسینی اعرجی، تا: جمعه 15 ربیع الثاني 966ق، جا: شیراز مقبرة الشيخ خليفة؛ افتادگی: انجام [دلیل المخطوطات کاشف الغطاء: 1-276]
maqāmāt-e 'ārefin
رساله مفیدی در مسائل عرفانی است و شامل بیان مقامات عارفان به روش حکما که از شروح اشارات و دیگر کتاب های عرفانی و حکمت انتخاب شده است. این رساله در یک «باب» و چند فصل» و یک «خاتمه» نگاشته شده: باب: در کشف حال انسان کامل و بیان کیفیت ترقی عارف؛ فصل: در بیان مراتب ثلاثه سالکین؛ فصل: در اثبات نبی به طریق حکما؛ فصل: در غرض حقیقی عارف و غیر عارف؛ فصل: در بیان یازده درجه حرکات سلوک عارفین؛ فصل: در غرض حقیقی عارف و غیر عارف؛ فصل: در بیان یازده درجه حرکات سلوک عارفین؛ فصل: در بیان نقصان ده درجه سابقه از درجه وصول؛ فصل: در بیان احوال و اخلاق عارف؛ خاتمه: در بیان چندی از مصطلحات عرفا.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 12941
آغاز: بهترین دری که فصحاء براعت شعار به بنان بیان در رشته انتظام کشند و نیکوتر نقدی که صیرفیان عرصه بلاغت بمحك اعتبار سره کنند حمد منعمی است ... باب در کشف حال انسان کامل و بیان کیفیت ترقی عارف در مدارج سعادت؛ انجام: فناء سقوط ملاحظه نفس است مر ذات خود را بسبب شدت اتغراق او در ملاحظه امور لذیذه قدسیه محو سقوط شعور نفس است بما سوای محبوب که حق تعالی است حتی به فناء خود هم عالم نباشد، اللهم ارزقنا معرفتك
خط: نستعلیق زیبا، بی کا، تا: اوایل قرن 11 یا اواخر قرن 10؛ دارای دو سرلوح زیبا، یک نیمه سر لوح، مجدول؛ مهر: «عبده یار محمد» (مربع)؛ کاغذ: شرقی، جلد: تیماج، 20گ، 15سطر (8/5×17)، اندازه: 13×24سم [ف: 32-826]
maqāmāt-ol ‘ārefin
تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 4137/36
خط: نستعلیق، کا: محمد شریف، تا: قرن 11 و 12[ف: 7-214]
maqāmāt-ul 'ārifin
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 1182/65
آغاز: بسمله. الحمدلله الذي جعل مقامات العارفين مناهج ... و بعد این سطری چند است در شرح عبارات و معانی اصحاب عرفان و کشف اشارات ... که در آخر کتاب اشارات انجام: و اذامروا
باللغو مروا کراما.
نسخه اصل: فرهنگستان علوم آذربایجان باکو، ش M140( 8201)؛ خط: نستعلیق ریز، بی کا، تا: چهارشنبه 17 ربیع الاول 1078ق؛ 26ص (195-220)[ عکسی ف: 3-428]
maqāmāt-ul ‘āšiqīn = maqāmāt-us sab“
شاید تأليف یکی از صوفیان ادیب عصر قاجار و پیرو مکتب ابن عربی باشد. وی کتابش را به سبک ادبی مغلق و به زبان مقامات نویسان عرب (مانند بدیع الزمان و حریری) نگاشته و آن را در هفت «مقامه» تدوین کرده است. در تعریف کتاب و محتویات آن در مقدمه چنین می خوانیم: «... و هی معان حضنتها و حصنتها باسوار من الكلمات الادبية و رموز جلوتها في خلع الألفاظ البديعية و کنوز جواهر فیها صبابة المعاني و مزن بلاغة الطالبها صبابة المعالي و حکم لم تظفر في عصری بکفو یکون لها بعلا ولا بصاحب صدق ینحلها صداقة و حملا سوی الالفاظ الصاينة مظروفها عن الأسافل و الفقرات الصابية لقول ذی کمال عاقل لیس بغافل. و جعلتها سبع مقامات علی عدد سنی السجن في العشق و اوضحت فیها حال عبودیتی في ایام الرق کان السبب في ابرازها من حرزها و جلوتها بعد اضمارها و رمزها ...». از خلال مطالب کلی و نظری متن، سرنخی درباره نام اثر و مؤلف به دست نیامد، اما از نوع صلوات فرستادن مؤلف بر رسول اکرم در دیباچه شاید بتوان بر تسنن او گواهی داد. این کتاب به نظر تجربیات و مکاشفات عرفانی مؤلف باشد که به این زبان جاری شده است. از ابن عربی نقل قول کرده است. در کل کتاب نمونه های نقل اقوال بسیار نادر است. و اینک فهرست مقامه ها که تنها بعضی عنوان دارند: المقامة الأولى: في سبب الجمع بالمحبوب و اتصال الراغب بالمرغوب؛ المقامة الثانية المقامة الثالثة؛ المقامة الرابعة الخمرية؛ المقامة الخامسة، المقامة السادسة الهجرية المقامة السابعة: مقامة الرضا
آغاز: بسمله و به ثقتی - احمد من امطانی مطا مطایا نعم النعم، و انضانی ظبا بلاغة انضی لی بها کل ذی ورم لم یرم و طهرنی من الاقذاء و الأقذار و اطلع لی شموس ... و اشهد ان لا اله الا الله وحده لا شریك له شهادة عبد رفع الى الاحدية من الواحدية و اختطفته الانوار الذاتية من اقفاص مراتب الصفاتية و اشهد ان سیدنا محمد صلی الله علیه و سلم عبده و رسوله افتتح به وجود
الحضرة الوجودية من الخزانة العدمية ... و بعد اقذفتنی القضاء في بحر العشق الخضم و لعبت بی امواج الغرام في لجج ذلك اليم ... انزلتنی الى غيابة جب الحب فلبثت فیه بضع سنین لسیب الروح سلیب اللب ...
انجام: فقبلت موطیء قدمه فعوضنی لثم خده و فمه و ظهر ما یحقق قوله و اتخذنا من الصدق ای دولة. و الحمدلله علی الجمع بین الصبابة و الصيانة و ترك الجناية و الخيانة و الصلوة علی المنشور علینا فضله المستقيم بیننا قسطاسه و عدله محمد الأمين و علی آله وصحبه.
آغاز و انجام: برابر؛ تم في سنه 1242.
خط: نسخ، بی کا، تا: شاید 1242ق؛ رکابه دار، مصحح، محشی؛ جلد: تیماج، 56گ، 17سطر، اندازه: 14×21سم [ف: 27/1-168]
آغاز: برابر
کا: احمد بن قاسم خليفة الكاظمي، تا: سه شنبه 16 رجب 1242ق [تراثنا: س 2 ش4-60]
maqāmāt-ol 'oššāq
تاریخ تأليف: 645ق
از کوکبی (؟). به نثر و نظم و بسیار شیوا با عنوان های من منظومات، ایضاله، زید الخيل، و منه سلمه الله، اویس، ایضا منه، ایضا من مثنویات، رباعی منه، ایضا مثنوی، من مثنویات، رباعی، منه، بر تافتن عاشق روی دلرا از حصه معشوق بجانب سلطان عشق، و منه سلمه الله ایمانهم، آمدن معشوق بر سر عاشق، من غزلیات، تشبیه کردن عشق را با تش و تاثیر آن، و له ایضا، سوختن عاشق خرمن هستی خود را در طلب نسبت عشق و رسیدن معشوق بسر وقت او و در آن حالت خود را پروانه آن شمع محفل عشق کردن و بوصال ابدی رسیدن، و له مثنویات». آغاز: من تأليفات حسان العلم مولانا کوکبی سلمه الله المسمي بمقامات العشاق حکایت اویس طائی و عاشق شدن او بر سلمی بنت عبدالله بن خلف خزاعی و انجام او بعشق محبوب حقیقی (بشنگرف نوشته شده) یکی از دوستان حکایت کرد که در ایام قدیم در قبیله طی اویس نامی جوانی بود که بقدم توکل صحرای هستی را طی کرده بود و به تیغ آتش فشان عشق مطایای هوی و هوس را پی کرده.
انجام: رباعی له: آنانکه غم تو برگزیدند همه ** در کوی شهادت آرمیدند همه / در معرکه دو کون فتح از عشقست (؟) ** با آنکه سپاه او شهیدند همه. و کان ذلك في شهور سنة خمس و اربعین و ستمائة 645 تاریخ به صحت پیوسته که برهان الدين بعد از قتل شمس الدين چهل روز زنده بود و از رفقای او تا مدت یکسال یک تن نماند.
[فهرستواره منزوی 938/8]
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 2950/8
آغاز و انجام: برابر؛ (بتاریخ پنج شنبه 9 شهر جمید الاول سنه 1049 تمت تحریر یافت).
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11 و 12؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج، 6گ (37-42)، ابعاد متن: 11×22، اندازه: 15/5× 26/5سم [ف: 10-1834]
maqāmāt-e ‘alāʻ-od-dīn (az ... )
تهران؛ مفتاح؛ شماره نسخه: 890/8
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ قطع: ربعی [نشریه: 7-262]
maqāmāt-ul ‘alwīyāt
ابن ابی جمهور، محمد بن علی، 838؟ - 2906 قمری
ebn-e abī-jomhūr, mohammad ebn-e ‘alī (1435 - 1501)
مباحث عرفانی به اشارات و لغز، به درخواست یکی از برادران با عناوین «یا اخ» و در پنج «مقام»: ... المقام الثالث: مقام الاعتذار؛ المقام الرابع: مقام الجرح و التعديل؛ المقام الخامس: ساحة الدار مقام النفي.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 8743/2
آغاز: الحمد للحق الذي تحقق به کل حق بل بحقیقته الحق حق و الصلاة علی علة الخلق و الاول و الآخر بالحق و نبیه المبين عنه بالصدق و التابعين؛ انجام: و آن اراد احد بذهنه القو و فکره اللوذعي أن یقابلها بالجواب فلیشرح اولا ما فیها من الالغاز و الأمثال لتصیر في حیز الوضوح حتی یلج هذه اللجه و یعرف بمن هذه الدرة و ما یعلقها الا العالمون.
خط: نستعلیق، کا: محمد علی بن محمود بن محمد رضوی، تا: 107ق، جهت شیخ محمد صالح؛ از روی خط مؤلف؛ 4گ (28پ -31پ)، اندازه: 12/5× 17/5 سم [ف: 28-237]
maqāmāt-ul ‘alīyya
حسینی کلباسی، محمد شریف، ق13 قمری
hoseynī kalbāsī,mohammad šarīf(- 19c)
اهداء به: میرزا علی بن میرزا خان طالقانی دیزانی تاریخ تأليف: 5 ربیع الاول 1285ق
در توضیح مقامات توحید، در یک «مقدمه» و چند «باب» هر یک
در «فصل»ها: مقدمه در آنچه پیش از آغاز ضرور است، چند فصل: باب 1. مقامات خمس؛ 2. گزارش «مقام احد»؛ 3. مقام الوهيت عظمی؛ 4. چهارمین مقامات خاندان پیامبر؛ 5. مقام ذات.
تهران؛ دائرة المعارف، شماره نسخه: 2228/1-عکسی
آغاز: الحمدلله الذي دل علی ذاته بذاته، فکان حق وجوده حقيقة اثباته ... و بعد، فیقول آخر الاول یسیر العمل ... محمد الحسيني الشريف؛ انجام: تم علی یدی الداثر في خامس شهور خامس سنین تاسع اعشار ثالث ما آت الألف الثاني (1285/3/5) في دارالخلافة طهران، طهره من الكفر و الصغيان بسیف سلطان الزمان. تمت.
خط: تحریری، بی کا، بی تا؛ با یادداشت افزوده نوشته 18 جمادی الثاني 1297 ق در تهران؛ 50 ص (2-51)[ عکسی : 1-374]
maqāmāt-ul ‘alīyya
قمی، عباس بن محمد رضا، 1292 - 1359 قمری
qomī, ‘abbās ebn-e mohammad rezā (1875 - 1940)
وابسته به: معراج السعادة؛ نراقی، احمد بن محمد مهدی (1185 -1245ق)
این کتاب خلاصه کتاب «معراج السعادة» است که در عنوان یک «مقدمه» و دو «باب» و «خاتمه» ترتیب یافته.
چاپ: مؤسسه در راه حق؛ نجف اشرف، سنگی، 1348، جیبی، 226+3صص
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 8198
آغاز: که بر عاقلی واضح و مستنیر است؛ انجام: در و یاقوت بنو ك مژه ات باید سفت.
خط: شکسته نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: ذیقعده 1332ق، جا: قم؛ واقف: سید علی اصغر اصغرزاده موسوی، بهمن 1330؛ 101گ، 12سطر، اندازه: 9×11سم [ف: 6-473]
maqāmāt-ul ‘alīyya
تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 26859
بی کا، بی تا، خریداری از جواد مخصوص [آرایانه]
مقامات غوث الأعظم - تحفة القادريه
maqāmāt-e fanā
خواجگی کاسانی، احمد بن جلال الدين، - 949 قمری
xājegī kāsānī, ahmad ebn-e jalāl-od-dīn(- 1543)
وی در آغاز این رساله فهرست مؤلفات خود را ذکر کرده: تنبیه السلاطين و شرح الفقر سواد الوجه في الدارين و شرح چهار کلمه حضرت خواجگان قدس اله ارواحهم (هوش دردم، نظر در قدم، سفر در وطن، خلوت در انجمن)، رساله ذکر و مرآت الصفا، شرح الولد سرابیه و سلسلة الصديقين و شرح دوازده رباعی فارسی.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 335/11 - فیروز
آغاز: الحمد لله رب العالمين ...... بعد از حمد خدا و درود رسول مجتبی جناب حنت مآب حضرة پادشاه پادشاهان اعلی خاقان خان مخلص و معتقد درویشان بل محبوب قلوب ایشان ... چنین می فرماید؛ انجام: بانک در کردم اگر در ده کس است.
خط: نستعلیق هندی، کا: محمد جمیل بن عبدالرحمن، تا: قرن 12؛ مجدول؛ جلد: تیماج، 6گ (142پ -147پ)، 19 سطر، اندازه: 15/5×26سم [ف: 21-311]
maqāmāt-ol qolūb
نعمة الله ولی، نعمة الله بن عبد الله، 730؟ - 834 قمری
ne'mat-ol-lāh-e valī, ne'mat-ol-lāh ebn-e 'abd-ol-lāh (1330 - 1431)
چاپ: به نام «مقامات القلوب»، در مجموعه رساله های او، ص 395 چاپ افست شده.
[فهرستواره منزوی 938/8]
خط: نستعلیق، کا: محمد مظفر بن محمد حکیم، تا: قرن 11 جلد: تیماج، 33سطر (9×20)، اندازه: 13×24سم [سنا: ف: 1-209]
خط: نسخ، کا: عباس بن محمد شیرازی همدانی، تا: سلخ رمضان 1264ق؛ جلد: گالینگور، 2گ (127-128)، 29 سطر، اندازه: 28/5×40سم [ف: 3-1308]
خط: نسخ، کا: عباس بن محمد شیرازی همدانی، تا: 1264ق [الفبائي: -546]
خط: نسخ ریز، کا: عباس بن محمد شیرازی الاصل همدانی المسكن، تا: 1264ق؛ 2ص (249-250)، 29 سطر، اندازه: 19/5×32سم [ف: 32-149]
آغاز: الحمدلله و السلام علی عباده؛ انجام: من العبودية سرا و اعلانا و باطنا و ظاهرا.
خط: شکسته نستعلیق خوش، بی کا، تا: 1265ق؛ جلد: تیماج، 1ص(143)، 25 سطر، اندازه: 14/5× 23/5 سم [ف: 10-594]
al-maqamat-ul luzumiya
ابن اشتر کونی، محمد بن یوسف، - 538 قمری
ebn-e oštorkūnī,mohammad ebn-e yūsof(- 1144)
پنجاه مقامه ادبی است و مؤلف هنگامی که در قرطبه (از شهرهای اندلس) بر مقامات حریری (-516ق) مطلع شده، دست به نگارش این مقامات زده است. راوی این کتاب، سائب بن تمام، می باشد. چاپ: اسكندرية، مطبعة العصرية، 1403ق.
[الاعلام زرکلی 149/7؛ معجم المؤلفين 129/12]
قم: مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 1319
آغاز: اما بعد حمد الله العلي و الصلاة علی المصطفى انبی فهذه خمسون مقامة انشاها ابو الطاهر محمد ... فالأولى منها قال حدثنا المنذر بن حمام قال حدثنا السائب بن تمام
نسخه اصل: کتابخانه واتیکان - رم 372؛ خط: نسخ معرب، کا: صالح بن محمد بن فایق، تا: چهارشنبه 4 رجب 650ق، جا: بغداد؛ مصحح؛ 441ص [عکسی ف: 4-141]
مقامات محمودیه - مرآت طیبه
مقامات مظهری - سرگذشت و سیرت نامه
maqāmāt-e ma‘navī
احسائی، احمد بن زین الدين، 1166 – 1241 ؟ قمری
ahsā’ī, ahmad ebn-e zayn-od-dīn (1753 - 1826)
از شیخ احمد احسائی در پاسخ ملا عبد الحميد که از مراتب معنوی او پرسش کرد شیخ در جواباو از رویای که در آغاز دید و برای او منشأ فتوحات شد سخن گفته است.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 1177/11-طباطبائی
آغاز: بسمهل قد رایت بخط عمی المرحوم ملا عبد الحميد اعلی الله مقامع ... قد سئلت من جناب الشيخ اعلی الله مقامع بعض المراتب فاجارنبی ... بسم الله قال الله تعال یو اتقوا الله و یعلمکم الله و الفقير کنت في دیه بلاد العرب ما یعرفون شیا و اهل الاحساء علماء هم ما یعرفون الا قلیلا من النحو؛ انجام: و لا تعلمت الاعند الأئمة السادات ... و التوجه الى الله سبحانه و كثرة التفكر و النظر في المخلوقات و قرائة القرآن بالقدیر و السلام علیکم و رحمة الله خط: نستعلیق، کا: محمد سعید بن عبد الحفيظ بن محمد رضا بن محمد علی بن محمد حسین بن محمد حسن تفرشی، تا: قرن 13؛
2گ (60-61) [ف: 23-681]
maqāmāt-e ma‘navī
آیتی بیرجندی، محمد حسین بن محمد باقر
āyatī bīrjandī,mohammad hoseyn ebn-e mohammad bāqer
مثنوی است نظم شده درباره بعضی از عقاید شیعی و آداب اسلامی در چند مقامه، با آوردن داستان های آموزنده به پیروی از سبک مثنوی معنوی جلال الدين رومی.
قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 1947
آغاز: المقامة الأولى: ارتباطی بین شاه و بنده است ** ارتباطی روشن و رخشنده است / فطرة الله است نام این وداد ** حق و دیعت کرد و در فطرت نهاد
خط: نسخ، بی کا، تا: 15 رجب 1346ق؛ نسخه ناتمام است؛ جلد: مقوا، 40گ، 15 سطر، اندازه: 10/5× 16/5 سم [ف: 5-377]
al-maqāmāt-ul mawdūdīya
مودودی، علی اکبر بن امیر اسدالله، - 1210 قمری
mawdūdī,ʻalī akbar ebn-e amīr asad-ol-lāh (- 1796)
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 31506
آغاز: بسمله. الحمدلله المفضل المنعم و الصلوة علی رسوله محمد و علی آله العصم و صحبه ذی المعارف و الهمم؛ انجام: علی کبار المشايخ حتی علی شیخه و علی شیوخ مشیخه کما
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ مصحح، با رمز «ص»؛ اهدایی: رهبری، بهمن 1383؛ جلد: مقوا، 78گ، 17 سطر، اندازه: 16/5×28سم [اهدائی رهبر: 5-192]
maqāmāt-e mūsīqī
کوکبی، نجم الدين، ق 10 قمری
kowkabī,najm-od-dīn(- 16c)
اهداء به: عبیدالله خان اوزبك
رساله ای است نامبوب از کوکبی که تخلص او در اشعار پایان نسخه یاد شده است. این کوکبی به جز امیر خان کو کبی گرجی معاصر شاه سلطان حسین است که رساله ای در موسیقی به نام آن پادشاه در 1135ق نگاشته (نسخه شماره 2211 کتابخانه مجلس) و باید کوکبی نجم الدين باشد که در اوایل قرن 10 زندگی می کرده و رساله ای در موسیقی به نام عبیدالله خان اوزبك نگاشته است. زیرا ابیاتی از این رساله – به نام کوکبی و بدون این
نام - در رساله موسیقی از خواجه عبدالرحمان فرزند سیف الدين غزنوی از موسیقی دانان و شاعران و غزل سرایان قرن 10 نقل شده است. در آن آمده است: «مقامات در اصل هفت بود و هر مقامی از پیغمبری ناشی چنان که حضرت آدم علیه السلام در آهنگ راست ربنا ظلمنا گفتی و گریستی و حضرت موسی در آهنگ عشاق تضرع و زاری کردی و حضرت یوسف در آهنگ عراق ... و حضرت یونس در آهنگ کوچک و حضرت داود در آهنگ حسنی نغمه نمودی ... و حضرت رسالت صلی الله علیه و سلم به موافقت اسماعیل در رهاوی قرآن خواندی. چون زمان شیرویه رسید استاد سعدی که در فن موسیقی ماهر بود مقام را به دوازده رسانید». در این رساله از شمس الدين محمد، کمال، استاد حسین و استاد اسحاق (شاید: ابو اسحاق) یاد شده است.
[نسخه های منزوی 3919/5]
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 1231/71-طباطبائی
آغاز: آورده اند که افلاطون عروج دوازده مقام را از دوازده برج گرفته چنانک راست از حمل و اصفهان از ثور و عراق از جوزا ... و بعضی میگویند که موسی علیه السلام عصای خود را ... بر آن سنگی ... زد ... و به دوازده بخش شد و از هر بخشی آوازی آمد؛ انجام: به گوش جان شنو از کوکبی که کرد او راست ** به چار بیت ده و دو مقام و شش آواز
خط: نسخ، کا: شیخ محمد علی بن محمود تبریز، تا: قرن 11؛ نخستین سطرهای این نسخه با نسخه شماره 7421/1 سپهسالار نزدیکی و همانندی دارد؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج قهوه ای، 1گ (188)، اندازه: 19×26سم [ف: 23-844]
maqamat-e musiqi va fann-e ensa' va ...
مشهد؛ الهيات، شماره نسخه: 694/69
آغاز: حسی مقام شعبه اش دوگاه مجه است م ش
در معرفت مقامات موسیقی و فن انشاء و بعضی تواریخ و معمائی: یک صفحه ای است که هفت سطر آن در مقامات موسیقی و بقیه در فن انشاء و دو سطری در بعضی تواریخ و معما؛ خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، تا: 1059ق؛ جلد: تیماج، 1ص، اندازه:13/5×22/5سم [ف: 1-547]
maqāmāt-e mowlavī jāmī
نظامی، عبدالواسع بن مطهر، ق 11 قمری
nezāmī, “abd-ol-vāse“ ebn-e motahhar(- 17c)
جز مقامات جامی عبدالغفور لاری است.
[فهرست دست نویس های تاجیکی فارسی کتابخانه دولتی جمهوری تاجیکستان به نام ابوالقاسم فردوسی از یونس اف، ج 1 ص 48 ش 18؛ بریگل 564؛ تاشکند 287/3 ش 2480 و 2481؛ حبیب السير چاپ بمبئی در 1857 ج3 ص 328؛ فهرستواره منزوی 1956/3]
نسخه اصل: کتابخانه دولتی جمهوری فردوسی در شهر دوشنبه تاجیکستان 1430؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا، جا: بخارا؛ با یادداشت 1240؛ 147گ [فیلمها ف: 3-108]
نسخه اصل: دو نسخه بنیاد نسخه های خطی فرهنگستان تاشکند: 1. ش 1354 (287/3 ش 2480) نوشته 1230، 2. ش 756 (288/3ش 2481) نوشته 1237؛ بی کا، بی تا، [فیلمها ف: 3-89]
نسخه اصل: سمرقند ش 756؛ بی کا، بی تا [فیلمها ف: 3-36]
مقامات میر مرشد - ساقی نامه
al-maqamat-un nasixa lil-maqamat
جزایری شیرازی، محمد مؤمن بن محمد قاسم، 1074ق 12 قمری
jazāyerī šīrāzī,mohammad mo’men ebn-e mohammad qasem (1664 - 18c)
شیراز؛ علامه طباطبائی، شماره نسخه: 935/2
آغاز: الحمدلله الذي خلق الإنسان علمه البيان و الهمه التبيان و میزه بذلك عن أصناف الحيوان ... لما یجب علی المرء أن یکون ابن یومه ... قصدت نظم کلمات ماهية حکایات مضحكة ... و نسجتها علی منوال کلان الحريري ... لکننی معترف بإعجاز الحريري في مقالاته ...
خط: نسخ، کاتب = مؤلف، بی تا؛ مصحح، مجدول؛ اندازه: 11×18سم [نسخه پژوهی: 1-41 و 3-126]
maqāmāt-un najāt
جزایری، نعمة الله بن عبد الله، 1050 - 1112 قمری
jazāyerī, ne'mat-ol-lāh ebn-e ‘abd-ol-lāh (1641 - 1701)
تاریخ تأليف: ربیع الاول 1103ق؛ محل تأليف: شوشتر
همانند فصول صد گانه مسجع ابن جوزی در 99 مقام، هر یکی در مطلبی کلامی و اخلاقی با عباراتی روان نه به سجع، در سه مجلد شالوده آنرا ریخته و نخستین جلد را در 31 «مقام» در شام روز 17 ربیع الاول 1103ق در خانه خود نزدیک به جامع بزرگ
در شوشتر به پایان رسانده است. در هر یک از این مقام ها گذشته از مطلب های کلامی و فلسفی و عرفانی و اخلاقی یکی از اسماء حسنی به ترتیب تهجی در خور آن مطلب گزارش داده شده و روی سخن را به کسی قرار داده که بنده همان باشد و این نام ها تا به حرف ضاد رسیده است. چنین است فهرست مقام ها: .. توحید به نام الله؛ 2. رسالت به نام باری؛ 3. امامت به نام باطن؛ 4. دین حق شیعی به نام باقی؛ 5. عالم در به نام باسط؛ 6. طینت به نام باعث؛ 7. عشق حقیقی به نام بصیر؛ 8 محبت خدا به نام بدیع؛ 9. ریا و عجب و سمعه به نام تواب؛ 10. غیبت به نام جبار؛ 11. نیت به نام جلیل؛ 12. توبه به نام حکیم (ذوالحكمة)؛ 13. دنیای ستوده و نکوهیده به نام حلیم؛ 14. طیره و توکل و چشم به نام حکیم (حاکم)؛ 15. دلجویی و تسلیت به نام خالق؛ 16. لذت دفع المبه نام خافض؛ 17. تجسم اعمال و میزان به نام خبیر؛ 18. نام مادر موسی و کم و کاستی در قرآن به نام ذاری؛ 19. اختلاف مجتهدان و محدثان به نام رب؛ 20. تکبر به نام رازق؛ 21. خواب دیدن به نام رقیب؛ 22. بیماری های قلب و درمان آنها به نام رشید؛ 24. حلال و حرام و طاهر و نجس و صحیح و باطل به نام رحیم؛ 25. بی ارزشی عقل در برابر نقل به نام سلام؛ 26. ارزش فتاوا پس از مرگ به نام سمیع؛ 27. وضو و غسل به نام شکور؛ 28. حائل شدن خدا میان مرد و دل او به نام شهید؛ 29 نفی قیاس به نام صبور؛ 30. روح به نام صمد؛ 31. اجل به نام ضار.
در این کتاب روش عرفانی آمیخته با اخبار گرفته شده و شعرها و داستانها آمده است. روی همین ها بود که به دستور مجلسی، سید جزائری دیگر آنرا دنبال نکرد و نسخه ها بیش از جلد یکم در 31 مقام را ندارند (روضات الجنات ص 220 چاپ 1). شوشتری در این دفتر شعرهای فارسی و عربی و نکته های تاریخی بسیار می آورد و داستانهای بی پایه و بنیاد هم در سرگذشت دانشمندان در آن فراوان است. در آن از «استادنا المحقق شیخ العصر في العلوم العقلية الفاضل الخوانساري عطر الله ضریحه» و «استادنا المحقق اليزدي طاب ثراه» و نورالله شوشتری نگارنده «مصائب النواصب في رد هفوات الروافض» و «احقاق الحق» و بهاء الدين محمد عاملی در پاسخ شیخ صالح جزائری و سلطان شاه اسمعیل و «مولی العارف لطف الله النيشابوري» و احمد اردبیلی استاد شیخ حسن و شیخ محمد که نامه ای به شاه عباس یکم درباره گناهکاری نوشته و پاسخ شاه به او (مقام 14) و «شیخنا السبزواري عطر الله مرقده» و رثاء شریف مرتضی در مرگ ابواسحق صابی و نشست و خاست بهائی با سنیان و صوفیان که شیخ عمر بصری او را سنی و صوفیان و ملحدان و عشاق او را از خود می پنداشتند و فیض الله تفرشی در رجال او را ثقه ندانستر «شیخنا المعاصرا بقاه الله» از او بد می گفت (مقام 27) و پاسخ فیض کاشانی به مردم طوسی و نکوهش از تصوف، و محمد علی مقری صوفی و زمخشری که کشاف را به غزالی است نشان داده بود (مقام 28) و «جدنا صاحب الكرامات السيد شمس الدين» و «فاضل القاشاني» و «شیخنا المحدث» یاد می شود گذشته از دانشمندان پیشین که بسیار از آنها یاد شده است. او در دیباچه از «عقود المرجان في حواشی القرآن» و «النكت الظريفة في شرح ملحقات الصحيفة» و «الانوار النعمانية» خود یاد کرده است. (دانش پژوه، با تلخیص)
آغاز: بسمله. الحمدلله الذي نزه قلوب اولیائه عن الالتفات إلى ماسواه و صفی اسرارهم عن ملاحظة کل ماعداه و تجلی لهم باسمائه وصفاته حتی اشرقت افکارهم بانوار معرفته و کشف لها عن سبحات جلاله حتی احترقت بنار محبته ثم احتجب عنها بحجاب کنه جبروته حتی تاهت في بیداء کبریائه و عظمته ... فان ... نعمة الموسوي الحسيني الجزائري ... یقول لما فرغنا من آخر مؤلفاتنا و هو عقود المرجان في حواشی القرآن و النكت الظريفة في شرح ملحقات الصحيفة اردنا من الله ... أن یجعل لنا حظا من قوله ... فتشوقت النفس الى تأليف کتاب مقصور علی المواعظ و الامثال و الآيات و الأخبار المبينة لما خفی من الاحوال ... فراینا ان یسمی کتابنا هذا مقامات النجاة ... و فصلناه تسعة و تسعین مقاما.
انجام: الخاتمة معنی الضار ... و الاشياء تنتهی اليه جل شأنه بواسطة و بلا واسطة و قد تم ... ما اردناه من هذا المجلد الأول من مقامات النجاة و سیتم ... المجلدان الآخران و قد وقع تمامه عصر یوم المولود ... سنة الثالثة بعد المائة و الالف الهجرية في محروسة شوشتر في دارنا القريبة من الجامع الاعظم و المرجو من اخوان الصفا و خلان الوفا اسدال ذیل العفو علی ما وقع فیه من الهفو. قال هذه الأحرف مؤلفه مذنب الجاني نعمت الله الموسوي الحسيني الجزائري في الله عن سیئاته و حشره مع ائمته و ساداته حامدا مصلیا.
[الذريعة 14/22]
شرح و حواشی:
1- تحفة السلطانية و الهدية الخاقانية؛ جزایری شوشتری، عبدالحسین بن عزیز الله (13)
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد موسوی، تا: 1103ق، جا: شوشتر [الفبائي: - 546]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: 1109ق؛ تملک: زین الدين جعفر زاهدی؛ جلد: تیماج [رایانه]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: دوشنبه 7 شوال 1149ق، جا: شام؛ در صفر
1259 (پس از 110 سال) با نسخه ای که محمد موسوی از روی نسخه خط جزائری نوشته بود برابر گشت و اختلاف های دو نسخه در هامش دیده می شود؛ جلد: تیماج، 254گ، 22سطر (13×23)، اندازه: 21×30سم [ف: 5-1540]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: عبدالکریم تستری، تا: 1219 ق [الفبائي: -546]
آغاز: برابر؛ انجام: و المرجو عن اخوان الصفا و خلان الوفا اسدال ذیل العفو علی ما وقع فیه من الهفو ...
جلد اول؛ خط: تحریری، بی کا، تا: 1223ق؛ جلد: تیماج، 136گ (1پ -136پ)، 25 سطر، اندازه: 15×20/5 سم [ف: 26-242]
خط: نسخ، کا: عبدالکریم بن علی بن فرج الله بن علی شوشتری کر کی، تا: سه شنبه 5 رجب 1225ق؛ با خط و یادداشت جلال الدين بن احتشام الدوله احتشام الملك در1285؛ جلد: میشن، 352گ، 21 سطر، اندازه: 15/5× 27/5سم [ف: 1-530]
خط: نسخ، کا: شوشتری، قاسم بن حسن، تا: پنج شنبه 12 جمادی الاول 1228ق، جا: شوشتر، برای آقا محمد جعفر مجتهد کرمانشاهی؛ جلد: تیماج، 27 سطر (13×23)[ف: -803]
آغاز: برابر؛ انجام: لانه مسبب کل الأسباب جملها و تفاصیلها.
خط: نستعلیق شکسته، کا: عبدالرشید بن عبدالکریم، تا: دوشنبه 14 صفر 1230ق؛ واقف: حسین کی استوان، آبان 1348؛ 145گ، 15 سطر، اندازه: 16/5×20/6سم [ف: 14-526]
خط: نسخ، بی کا، تا: جمادی الاول 1234ق، جا: توس؛ محشی؛ 235 گ، 21سطر (8/5×14/5)، اندازه: 14×20سم [ف: 9-964]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: حسین خویی الاصل و ارومی المسكن، تا: 1244 ق، به فرموده آخوند ملا محمد خلف ملا صفر ملقب به ملا نظام الدين؛ مصحح، محشی به امضاء «منه عفی عنه» و حواشی دیگر؛ مهر: «عبده محمد بن نظام الدين 1229» (مربع)؛ جلد: تیماج، 167گ، 31سطر، اندازه: 20×29سم [ف: 38-547]
آغاز: برابر؛ انجام: الخاتمة معنی انصار ... قال هذه الأحرف مؤلفه المذنب الجاني نعمت الله الموسوي الحسيني الجزائري، عفی الله سبحانه عن سیآته و حشره مع ... (قد فرغت من کتابته صبح یوم الخميس ... و نور الله مضجعه).
خط: نسخ، کا: مهکی ملک شاهی فیلی، سبز علی بن حسن، تا: پنج شنبه 27 صفر 1245 ق، به دستور مولانا محمد جعفر بن محمد صادق موسوی؛ به وسیله صاحب «روضات الجنات» غلط گیری شده و در آخر آن با خط خود به تاریخ شعبان 1278 مقابله را گواهی کرده؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج، 256 گ، 23سطر (10/5×20)، اندازه: 21×30سم [ف: 14-319]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ خوش، کا: شیرازی، عباس بن محمد، تا: 1251ق، جا: همدان؛ جلد: تیماج، 360 گ، 21 سطر (7/5×15)، اندازه: 14/5×21/5سم [ف: 7- 233]
ج1؛ خط: نسخ، بی کا، تا: 2 صفر 1252ق؛ جلد: میشن، 280گ، 25 سطر، اندازه: 21/1× 33/5 سم [ف: 1-531]
جلد یکم؛ بی کا، تا: 1256ق [نشریه: 7-523]
خط: نسخ، بی کا، تا: 1266ق؛ جلد: تیماج، 155گ (75پ - 229ر)، 17سطر، اندازه: 15×22 سم [ف: 11-212]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: علی اکبر بن محمد مهدی، تا: 1274ق؛ مجدول؛ 284گ، 23 سطر، اندازه: 19/5×31سم [ف: 24/2-49]
آغاز: بسمله. في المجلد الثاني من کتاب مقامات النجاة للسید نعمة الله الجزايري في تسکین الفؤاد عند مفارقة الاحباب و هذا المقام؛ انجام: و له كتابة مختصرة الى شاه عباس الاول ... و الكتابة بالفارسية هکذا: بانی ملك عاریت عباس بداند ... بنده شاه ولایت احمد اردبیلی. جواب بعرض می رساند عباس که خدماتی فرموده بودند بجان منت دانسته بتقدیم رسانید ... امید که این محب را از دعای خیر فراموش نکنند کلب استان علی، عباس
کا: محمد علی، تا: 1330ق؛ این رساله در فهرست با عنوان «فوائد متفرقه» معرفی شده (فهرست رایانه ای 978)؛ جلد: تیماج، 49گ (49-1پ)، 14سطر (7×13/5)، اندازه: 11×18 سم [ف: 11-171]
آغاز: برابر؛ انجام: المقام التاسع في الرياء و العجب ... بعد از یک برگ: فمضی ليلة مظلمة شاتية الى.
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: وسط وانجام؛ واقف: علیمردان خان تیموری (نصرت الملك)؛ جلد: تیماج، 226 گ، 18سطر (9×15/5)، اندازه: 15/5× 21/5 سم [رشت و همدان: في: -1767]
آغاز: برابر؛ انجام: خاتمه في شرح معنی الصمد و قد نقل ... و اشار علیه بعدم الوصول الى العراق و ذکره ما فعلوا
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ مصحح، اهدایی: آقای نجفی، 37/7/27؛ جلد: تیماج، 222، 25 سطر، اندازه:
21×35سم [ف مخ]
آغاز: و سئل افلاطون عن العشق فقال داء لا یعرض الا للفراغ؛ انجام: و خالطهم الناس في البلاد البعيدة لم يؤمن أن یحسنوا لهم طلب ...
خط: نسخ، بی کا، بی تاب افتادگی: آغاز و انجام؛ مصحح، در چند جا خط مؤلف دیده می شود که نوشته است «مر علیه نظر مؤلفه عفی الله سبحانه عن جرائمه»؛ جلد: مقوایی، 148گ، 17سطر، اندازه: 15/5×22سم [ف: 9-296]
آغاز: برابر؛ انجام: سنة الثالثة بعد المائة و الالف
ج 1؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ واقف: نائینی، مرداد 1311؛ جلد: تیماج، 175گ، 28 سطر، اندازه: 20×28سم [ف: 5-295]
آغاز: برابر
جلد اول؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ مصحح، مقابله شده؛ 15 سطر، اندازه: 17×22سم [ف: -410]
maqāmāt va ahvāl-e amīr moqīs-od dīn 'alī mahvī
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 2464/23
آغاز: حمد بی حد و ثنای بی عد معبودی را سزاست که زبان مخلوقات بذکر او گویا است؛ انجام: محوی ترسم که عشق یادت نکند ** در دامن دشت گرد بادت نکند / در خانقه آسوده نشستی اما ** برخیز که این جمادت نکند
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج، 5ص (343-347دو حاشیه)، سطور چلیپایی (17/5×33)، اندازه: 18/5×34سم [ف: 9-1205]
maqāmāt va ahvāl-e ahl-e maʻrefat
بخشی است از کتابی با عنوان «القول ...» با گواه آوردن از قرآن و حدیث و سخن عرفا. از بقیه قول 37 تا قول 57 (في المشاهده). اقوال از محمد بن خفیف، محمد بن موسی و جمعی از قدمای صوفیه وعاظ نقل شده است.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 14590/5
آغاز: ... سئل الشبلي رحمه الله عن حقيقة متابعة الاسلاف فقات أن تموت عنك نفسك؛ انجام: القول 57 في المشاهد قال الله عزوجل آن في ذلك لذکری لمن کان ...
خط: نسخ، کان أبو المجد تبریزی، تا: 720ق؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ جلد: تیماج، 2ص (55-56)، 41سطر، اندازه: 19×32سم [ف: 7041]
al-maqāmāt wa-l aḥwāl
در آغاز «قصيدة في فضل مقامات السالكين و اهلها و في الرمز الى شیء من قولهم في شرحها» به نام «جوهر معارف اهل السلوك التي لاتلقی في خزاین الملوك المنقلبة من نحاس الضلالات باکسیر هدی عقاقیر المقامامت» که این است: «اذارمت اکسیر الهدي قالبابه / نحاس ضلال جوهر اخذه منعوتا». سپس شرح آن است از سراینده آن و پس از شرح الفاظ قصیده شرح المقامت و الاحولا است با سخنان بزرگان عرفان.
تهران؛ مفتاح؛ شماره نسخه: 1158/2
آغاز: فمن المقامات التوبة و الورع؛ انجام: انه قریب محیب
خط: نستعلیق، کا: هاشم بن حسین حسینی، تا: یکشنبه 18 صفر 995ق [نشریه: 7-268]
maqāmāt va maqālāt-e mašāyex
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 436/2 -ف
نسخه اصل: ایاصوفیا ش 4821. در چگونگی خرقه؛ کا: عبدالرزاق بن عبد الكريم، بی تا [فیلمها ف: 1-467]
maqāmāt-e helālī
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: بدون شماره/4
هلالی؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ نفیس؛ قطع: وزیریبزرگ [میراث شهاب: س 7ش 1-2-36]
maqāmāt-un yubtanā 'alayhā itbāt-u ann-al wujūd-al min adam mustarak al-ladi huw-a muqabil-ul lawāzim-il awwal-il ħaq li-dāt-i-hī taʻālā
تهران، دانشگاه؛ شماره نسخه: 2268/1-ف
من املاء سعدالدین اسعد بن سعید. نسخه اصل: ایاصوفیا ش 3722؛ بی کا، بی تا [فیلمها ف: 1-664]
al-maqām-ul asnā fī š.-i asmā’-il husnā
از ناشناس، که از غیر کتاب همنامش از شیخ ابراهیم کفعمی (قرن 9) است. کار کفعمی به نام «المقام الأسني في تفسیر الاسماء الحسني» که نسخه مستقلی از آن به دست نیامده است، به کوشش فارس الحسون در قم، 1412ق چاپ شده است. این نسخه چاپی از «البلد الأمين و الدرع الحصين» بیرون کشیده شده است (پیشگفتار چاپ، 17). در دیباچه و انجامه نسخه در دست نام نگارنده نیامده است. پس از کلیتهایی آغاز می کند با «فصل»هایی بی شماره، سپس سربندها نانویس مانده است: فصل في ان الاسم الشريف مشتق، فصل في حدوث الأسماء، فصل في معنی حروف المعجم ... آنگاه نام های پروردگار را بی ترتیب الفبايي گزارش کرده است: القدوس، السلام، المؤمن، المهيمن، العزيز، الخالق ... و می انجامد به: الوارث، الرشيد، الصبور. هر چند نسخه تازه است ولی متن کهنه به نظر می رسد. در آن از «غریب القرآن» محمد بن عزیز سجستانی (د 330ق/941م). یاد می کند. برای نشانی: النور، الله نور السماوات و الأرض. قال الرضا علی بن موسی (علیه السلام) هاد لاهل السماوات و هاد لاهل الأرض. وفی رواية البرقي هدی من في السماوات و هدی من في الأرض. و قال الأزهرى ....
[الذريعه 5/22 «المقام الأسني ...» کار کفعمی؛ حاجی خلیفه 1784/2«المقام الاسني في كيفية العمل بالاسماء الحسني» که از «بونی» بدون نام نگارده، نقل کرده است، پیشگفتار چاپ «المقام الأسني ...» 1412ق]
تهران؛ دائرة المعارف؛ شماره نسخه: 2115/1 -عکسی
آغاز: الحمدلله العلى العظيم الرحمان الرحيم، ذی الآلاء و النعما و من له اسماء الحسني، و اشهد ان لا اله الا الله وحده لا شریك له ... و بعد، فهذا المقام الأسني في شرح الاسماء الحسني و خواصها، | امتثالا لقوله تعالی ... و الله الاسماء الحسني فادعوها بها؛ انجام: قال
کل اسم من اسماء الله الاعظم و فرغ قلبك عما سواه و ادعه بای اسم شئت. تم الكتاب بعون المكل الوهاب بتاریخالخامس و العشر من شهر ربیع الأول السنة خمس و اربعون و ماية (چنین) بعد الالف من الهجرة 1245 ق (چنین)
خط: نسخ تحریری، کا: علی اکبر بن ملا رمضان زرندی، تا: 15ربیع الاول 1245ق؛ 104ص (2-105) [عکسی ف: 1-374]
maqām-ul imām
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: ض15129
خط: نسخ، بی کا، بی تا[الفبائي: -674]
maqām-e amīn
میمندی، محمود بن میر علی، ق 12 قمری
meymandī,mahmūd ebn-e mīr ‘alī (- 180)
مؤلف، دعاهایی را که برای شفای درد و رفع رنج و بلا مؤثر و مفیدند از کتب حدیث با حذف سند در دو «باب» جمع آوری نموده است. باب 1.در ادعیه و صلواتی که غالبا هر شبانه روز به عمل باید آورد، دارای شش «فصل»: 1) ادعیه صبحشام و دعای چراغ و زوال، 2) ادعیه شبانه روز و نمازی که حضرت صادق (علیه السلام) به جهت والدین خود خواند؛ 3) تعقیب فرایض یا سجده شکر، 4) دعا در وقت به مسجد رفتن، 5) ادعیه اکل و شرب و لباس، 6) نماز امام جعفر و حضرت امیر؛ باب دوم:..
آغاز: بسمله - بسم الله و الحمدلله و الصلوة بعد و کلمات الله علی قوام دین الله .. اما بعد مخفی نیست بر رواة اخبار و عادة آثار که دعای مفاتیح ...
[فهرستواره منزوی 939/8]
آغاز: برابر، انجام: و روایتست که هر کس ختم کلام کند که ماشاء الله لا قوة الا بالله دعایش مستجاب شود. وقع الفراغ من تسویده في سنه 1133 ه.ق.
بی کا، تا: 1133ق؛ جلد: تیماج، 113ص (1-113)، 12سطر (6/5×12/5)، اندازه: 12×18سم [ف: -36]
آغاز: برابر؛ انجام: چون از خشت چیدن فارغ شود خاک در قبر ریزد و سنت بود که هر که حاضر شده باشد با جنازه غیر ذی رحم به پشت.
خط: نسخ، بی کا، بی تا، افتادگی: انجام؛ جلد: تیماج، مذهب، 96ص (98-193)، 12 سطر، اندازه: 11×18/5 سم [ف: 35-340]
maqām-e īrān dar tārīx-e eslām
رشید یاسمی، غلامرضا، 1312؟ - 1370 قمری
rašīd yāsemī,qolām rezā (1895 - 1951)
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 16219
آغاز: پروفسور و لهو وسن کتابی را که در احوال خلفای راشدین و بنی امیه تأليف کرده است؛ انجام: و ایرانیان از قسمت شرق آن دولت را مشغول کردند تا ارومیه مجال و مفرتی یافت.
خط: نستعلیق، کا: ظاهرا به خط مترجم، تا: قرن 14؛ جلد: گالینگور، 50ص، 20 سطر، اندازه: 17×22سم [ف: 45-91]
maqām-ol ‘ārefīn
حسینی بسطامی، اسماعیل بن هاشم، ق 12 قمری
hoseynī bastāmī,esmāʻīl ebn-e hāšem(- 18c)
چون «حاجی عبدالله کرد» از مولی محمد جعفر استر آبادی رساله ای در باب اسرار نماز خواسته بود، وی شاگردش (مؤلف کتاب) را امر به نگاشتن این رساله نموده است و وی آنرا در پنج «امر» تنظیم نموده است: احکام نیات، تصحیح کلمات، تعیین رکعات، تشخیص صلوات.
آغاز: الحمد لله الحق القدير العليلم العادل الآمر بالخیر الناهي عن الميل و الزور ... اما بعد بر عارفین حقایق و محققین دقایق پوشیده و مستور نیست که اقرب قربات و احسن طاعات صلوات ... الصلوۃ معراج المؤمن
انجام: اشاره است باینکه سلامتی و امان از عذاب خدا کسی را باشد که قیام نمود بحدود خدا و ادا نمود امر او را و سنت پیغمبر او را با قلب خاشع و الله العالم و له الحمد الدائم و صلی الله علی رسوله و الائمة الطيبيبن الطاهرين.
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج، 7گ، اندازه: 15×21/5سم [ف مخ: -223]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1245ق؛ مصحح، محشی؛ 6گ (131ر - 136پ)، 23 سطر (8×15)، اندازه: 15×21/5سم [ف: 32-889]
maqām-ul 'ārifin
در بیان مقامات و منازل عارفان و سالکان که از تو به آغاز و به زهد ختم می شود با استناد به آیات و روایات. کاتب در انجامه خود چنین آورده که از مجموعه کمال الدين حسین بن سید عبدالرحیم استر آبادی نقل کرده است.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 10115/26
آغاز: بسمله اعلم ام اول مقام العارفين و منزل السالكين التوبة قال الله تعالی و توبوا الي الله جمیعا؛ انجام: و قد بینا في تقسیم مراتبهم و تفصیل مقاماتهم في هذا الفصل بما فیه كفاية
خط: نستعلیق، کا: تاج الدين حسین بن صاعد، تا: قرن 10؛ 32ص (727-969)، 19سطر، اندازه: 10/5×19 سم [ف: 32-139]
maqām-ul futuwwa talāt
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 504/4
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 19 جلد: تیماج مقوایی، 1ص (346)، 25سطر (11×18)، اندازه: 17×26سم [سنا: في: 1-294]
مقام القمر في البروج الاثني عشر - اسطرلاب
مقام القمر في البروج الاثني عشر - اختیارات مسیر قمر
ممقامة - الانوار الخاقانية
بمقامه - شیر و شکر
al-maqāma
تلمستانی، محمد بن سلیمان، 661 - 688 قمری
telmestānī,mohammad ebn-e soleymān (1263 - 1290)
مقامه معروف به «فصاحة المشوق في ملاحة المعشوق» از انشاء محمد بن عفیف تلمستانی؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج، 7ص (51-57)، اندازه: 17/5×21/8سم [ف: 7-817]
مقامهای دیگر از او؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج، 13ص (57-69)، اندازه: 17/5×21/8سم [ف: 7-817]
maqāma
غزی، حسن بن علی
qazzī,hasan ebn-e ‘alī
با این توضیح: «یذکر فیها واقعة جرت بین اثنین من کتاب الانشاء».
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ 2گ (165پ -166ر)، 27سطر (9×18)، اندازه: 18/5×28سم [ف: 1-157]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ واقف: نائینی؛ جلد: تیماج، 3ص (115-113)، اندازه: 17/5×21/8سم [ف: 7-819]
al-maqāma
اصفهانی، محمد مؤمن، ق13 قمری
esfahānī,mohammad mo’men(- 19c)
در این مقامه سرگذشت یک منجم فارسی و یک طبیب یونانی می آید که نقش گویندگی بازی می کنند، یکی از آنها باعلم خود فخر بر دیگری می نماید و از برتری علم خود سخن
می گوید و بعد دیگری به جواب می ایستد و مناظره بین محاسن و مقابح نجوم و طب به تفصیل بیان می گردد.
تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 737/4
آغاز: ساقنی طول السياحة في طلب العلم إلى مساحة الكمال و دلنی هادی الشوق لتحصیل المعارف الى مدارس؛ انجام: فقال الصبي لا یکلف الله نفسا الا وسعها
خط: نسخ، بی کا، تا: 1258ق؛ کاغذ: دولت آبادی، 4 ص (366- 369)، 35سطر (12×23)، اندازه: 21×34سم [ف: 8-196]
al-maqāma
میبدی، علی، ق13 قمری
meybodī, alī (- 19c)
مقامه ای است از انشاء آقا سید علی یزدی میبدی.
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 4505/17
آغاز: بسمله. حکی ابن المعالي قال رمیت في بعض اسفاری الى امتنان الضيغم الضاري؛ انجام: الحمد الله رب العالمين تمت المقامة بیدی في 2 شهر شعبان 1294
کاتب = مؤلف، تا: 1294ق؛ جلد: مقوا، 23گ (161-183)، 12سطر (6×10)، اندازه: 10×18سم [ف: 13-3456]
al-maqāma
امام الحرمين همدانی، محمد بن عبد الوهاب، - 1303 ؟ قمری
ebn-e hamedānī,mohammad emām-ol-harameyn-e abd-ol-vahhab( - 1886)
مقامه ای است در ثنا و حمد الهي و مدح حضرت پیامبر (صلی الله علیه و آله) و قرآن کریم. این مقامه مسجع و ادبی برگزار شده است.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 7916/3
آغاز: اللهم بذکرك استفتح مقالی و بشکرك استنجح سؤالي و علیك توکلی في کل احوالی؛ انجام: فیضاعف الله لهم تحیاتها و یشرف لدیهم صلوتها فتلقیهم مقرونة بالروح و السرور محفوفة بالنضارة و النور دائمة.
خط: تحریری، بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج، 11گ (186ر-196)، اندازه: 13/5× 20/5سم [ف: 26-399]
al-maqāma
غیر همانند:
آغاز: و يسألونك عن ذی ال قرنین قل سأتلو علیکم منه ذکرا ... جبل علی السداد یهدی الى سبیل الرشاد آثار بأسه مشهورة علی ذوی الأعواد؛ انجام: و نظمت خرزة في سلك اللآلي و دفعت به عین الكمال.
احتمالا یکی از مقامات سیوطی باشد؛ خط: نسخ، بی کا، تا: 963ق، جا: قسطنطنیه مدرسه سود لجه؛ جلد: مقوایی، 5گ (81ر -85ر)، 19سطر، اندازه: 10/5× 15/5 سم [ف: 22-52]
از مقامات بدیع الزماني همدانی به نقل از همان کتاب الدر المنثور؛ کا: هندی، عبدالله بن عنایت الله، تا: قرن 12؛ 2 ص (79 -80)، سطور چلیپا (8×15)، اندازه: 10×19 سم [ف: 14-3578]
maqāma
دو گفتار مقامه مانند است یکی در سفر و دیگر در عشق و دوستی (بدون عنوان).
تهران؛ نوربخش؛ شماره نسخه: 869ض
آغاز: حکایت کرد مرا دوستی که در دوستی ید بیضا داشت و در محبت رای بینا که وقتی از اوقات از که از اخوان حضر مشتکی و بر عصای سفر متکی خواستم که قدمی چند بسپرم و مرحله ای چند بشمرم تا ملامت اخوان به تعطف بدل شود و نفرت یاران به تالف باز گردد؛ انجام پایان مقامه دوم دو بیت شعر است و شعر دوم این است: کردم زسر آغاز و پایانش نبود ** از درد گریختم چو درمانش نبود
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11، کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج، 1گ(8ر-9پ)، اندازه: 12×21/5سم [نشریه: 13-260]
maqāma-ye ahmadīye
فرهاد میرزا قاجار، 1233 - 1305 قمری
farhad mirza qajar (1818 - 1888)
در مدح حضرت پیامبر (صلی الله علیه و آله) که در شصت سالگی سروده است. مطلع: «ای خاتم انبیای مرسل ** ای خواجه انبیا ز ازل».
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 7910/1
خط: نستعلیق، کا: علی رضا حسینی شیرازی، تا: 6 جمادی الاول 1318 ق، برای میرزا عماد التوليه؛ مجدول مذهب، با سرلوح مزدوج مرصع مذهب؛ جلد: پارچه قهوه ای، 4گ(1پ -4ر)، 31سطر، اندازه: 13/5 ×22 سم [ف: 26-390]
maqāmatān fi-1 axlāq
در دو «مقامه»: 1. الصبر؛ 2. الشكر. در دیباچه از مقامات بدیعیه و حریری یاد شده است.
تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 6326/9
آغاز: اللهم انا نحمدك علی ماعممت من الطول، و خصصت من القول ... اما بعد، فان اولی القول بالاقتراح ماحلی بالصدق عاطله؛ انجام: اعظم من قرحی بنیل الحبيب. والله اعلم بحقایق الامور الى ... کتب المصنف وقد کتیب من خطه و قوبل یوم الاستفتاح سنة 1096
خط: نسخ، بی کا، تا: 1096ق؛ جلد: میشن، 10گ(92پ۔ 101پ)، اندازه: 11/7×17/6سم [ف: 9-339]
al-maqāmat-ul badī'īya fi wasf-i jamāl-il ma‘ālim-il makkīya
فیومی، عبدالقادر بن محمد، - 1022 قمری
fayyūmī“abd-ol-qāder ebn-e mohammad(- 1614)
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 5/ 1460 عکسی
آغاز: بسمله ... قال فقیر رحمة ربه عبد القادر ... الحمد لله الذي اطلع نجوم البلاغة في سماء الفصاحة
نسخه اصل: کتابخانه اسکوریال در اسپانیا، شماره 1708؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا، رکابه دار؛ 14ص (50-63)، 17سطر [عکسی ف: 314-4]
al-maqāmat-ut tabrīzīya
برای «صاحب اجل امجد» ساخته شده است.
تهران؛ سپهسالار؛ شماره نسخه: 2394/3
آغاز: بسمله. لهفی علی تبریز من بلدة کانت من الاسقام لی حسنة ... اما بعد فبینما کنت اقتعدت غابت الكربة في دار الغربة؛ انجام: أن یمن علی بابلاغ الخدمات و تحریر المراسلات الى حین الملاقات و السلام ء و رحمة الله و برکاته.
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1258ق، 3گ (97ر -99پ) [ف: 5-639]
al-maqāmat-ul ḥaşabīya
ابن زبیر، احمد بن علی، 563 ؟ قمری
ebn-e zobayr,ahmad ebn-e ‘alī(- 1168)
[مجمع العلمي العراقي 238/2 و 239]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12، 5گ (87-91پ)، 27سطر (9×18)، اندازه: 18/5×28 سم [ف: 1-155]
اللقاضي شهاب الدين احمد بن الزبير الاسواني؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ 11ص (69-79)، اندازه: 17/5×21/8سم [ف: 7-817]
maqamat-uddahabiya fi-1 hima
سیوطی، عبدالرحمن بن ابی بکر، 849 - 911 قمری
soyūtī, ‘abd-or-rahmān ebn-e abī-bakr (1446 - 1506)
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 18812
آغاز: بسمله و صلی علی سیدنا محمد و علی آله و صحبه و سلم قال الله تعالی؛ انجام: و نفعنا ببرکات علومه في الدنيا و الاخره و صلی الله علی سید محمد و علی آله و صحبه و سلم
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ جلد: مقوا [رایانه]
maqāma-tuz zuhūr
ابن فهد حلبی، محمود بن سلیمان، 644 – 725 قمری
ebn-e fahad-e halabī,mahmūd ebn-e soleymān (1247 - 1326)
مقامه ادبی است در تعریف گلها مؤلف در نزد سلاطین دمشق منشی بود و کتاب «حسن التوسل الى صناعة الترسل» را در تعلیم انشاء شامل صنعت بدیع و مکاتبات خود در تعریف قلعه ها و جنگها نگاشته است. مقامه حاضر گویا بخشی از آن کتاب است.
[مخطوطات الأدب في المتحف العراقي ص 144]
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 13985/2
آغاز: حدثنی من لست لحدیثه متهما قال اردت اتخذ حماة لی حمی فبادرت ممتطیا ال مغناها مطية لا یدرکها کلال و لا این و سرت مهتدیا اليها؛ انجام: ملك لا تحبت زرق قناه ** السمر في الروع غیر لثم النحور / کن یارب العباد نصیرا ** و معینا فانت خیر نصیر
خط: نسخ معرب، بی کا، بی تا، جلد: تیماج، 5گ (26ر - 30ر)، 17سطراف: 37-581]
maqāmat-uš šu‘arā'
اندلسی، یوسف
andolosī, yūsof
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 17651 ض
نسخه بسیار نادر؛ بی کا، تا: با تاریخ 998ق[د.ث. مجلس]
maqāmat-uš šīrāzīya
عاملی همدانی، محمد بن عبدالمحسن
‘āmelī hamadānī,mohammad ebn-e 'abd-ol-mohsen
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 23106
آغاز: بسمله، الحمدلله الذي فضل بعض البلاد علی بعض بقدرته؛ انجام: تمت المقامة الشيرازيه بقلم مؤلفها في 18 شهر صفر سنه 1258 في محروسته
خط: نسخ، کاتب = مؤلف، تا: 1258 ق [رایانه]
maqāme-ye 'abbāsīye
این رساله مقامه ای است که در آن عباس نامی شیخ گرفته شده و عبارات مقامه درباره آن با صنایع ادبی بسیار پرداخته شده است. مقایسه آن با مقامات حریری و بدیع الزمان همدانی می رساند که زمان آن مؤخر است و عبارات آن نیز حاوی کلمات و عبارت فارسی نیز می باشد.
تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 1533
آغاز: بسم الله اللطيف العلى لاذال ... و شیخنا العباس؛ انجام: ما فضل من الذاكرين و احمدالله رب العالمين.
بی کا، تا: 1308ق؛ جلد: تیماج، 40گ، 18 سطر (9×14)، اندازه: 16×21سم [ف: 10-27]
al-maqāmat-ul ‘išqiya
مقامه ادبی است درباره حبیب و خیال و گفتگویی که بین نویسنده و حبیبش رخ داده، به نثر و شعر و انشائی ممتاز.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 5139/3
آغاز: الحمد لله حق حمده و الصلاة علی محمد رسوله و عبده، مما أعرف اخوانی و اصحابی و خلانی سلمهم الله من سطوات العشق؛ انجام: و لا أحادثه بسوی الاصابع و غمز الجفون غمزته بناظری و لم أفه بكلمة
خط: نسخ، کا: عبدالله بن راشد بحرانی، تا: 1052ق؛ افتادگی: انجام؛ 21گ (101پ-121ر)، اندازه: 12×18/5 سم [ف: 13 - 343]
maqāmat-ul fāriq bayn-al munşif wa-s sāriq
سیوطی، عبدالرحمن بن ابی بکر، 849 - 911 قمری
soyūtī, 'abd-or-rahmān ebn-e abī-bakr (1446 - 1506)
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 18818
آغاز: بسمله. ان الله یامرکم ان تودو الأمانات الى اهلها؛ انجام: و صلی الله علی سیدنا محمد و علی آله و صحبه و سلم تسلیما کثیرا الى یوم الدين
کا: غلام محی الدين، تا: قرن 12؛ جلد: مقوا [رایانه]
al-maqāmat-ul fustuqīya
سیوطی، عبدالرحمن بن ابی بکر، 849 - 911 قمری
soyūtī, ‘abd-or-rahmān ebn-e abī-bakr (1446 - 1506)
در این مقامه خواص بسیاری از مأكولات و تنقلات مانند فستق، بادام (لوز) و انواع آن و فندق یا چلغوز (بندق)، شاه بلوط (قسطل)، جوز (گردو) حب الزلم و حب الصنوبر را برای بدن انسان بیان داشته و در بررسی خواص طبی آنها را به مرکبه و مفرده تقسیم کرده است.
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 18819
آغاز: بسمله و صلی الله علی سیدنا محمد و علی اله أما القستق فحار طب في الثانية اشد حرارة من اللوز؛ انجام: ولا ینبغی للمجرورین أن تقربوه ولا سیما في الزمان الحار
خط: نسخ، کا: غلام محی الدين، تا: قرن 12؛ مجدول؛ اهدایی: رهبری، فروردین 1372؛ کاغذ: کشمیری، جلد: مقوا، 2 گ، 23 سطر، اندازه: 17× 25/5 سم [اهدائی رهبر: 9-422]
maqāmat-un fī fūţa wa šamla
مشهد رضوی؛ شماره نسخه: 21636
آغاز: بسمله، وصلی الله علی سیدنا القاضي چاشد؛ انجام: و مولانا اهتز لنداء و السلام
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ جلد: مقوا [رایانه]
al-maqāmat-ul lāzwirdīya
سیوطی، عبدالرحمن بن ابی بکر، 849 - 911 قمری
soyūtī, ‘abd-or-rahmān ebn-e abī-bakr (1446 - 1506)
مقامه ایست ادبی به پیروی از مقامات حریری درباره مرگ اولاد و تسلیت خاطر پدران و مادران.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 2343/9
آغاز: الحمدلله و سلام علی عباده ... قال الله تعالی و لنبلونکم بشیء من الخوف و الجوع و نقص من الاموال و الأنفس و الثمرات؛ انجام: قد کانت القوم في أمن و دهجنة ** آذجاء هم هادم اللذات فانتقلوا
خط: نسخ زیبا بسیار مغلوط، بی کا، بی تا؛ مجدول؛ کاغذ: ترمه، 4گ (60پ -63ر)، 21 سطر، اندازه: 16/5×23سم [ف: 6-322]
al-maqāmat-ul lu'lu'īya
سیوطی، عبدالرحمن بن ابی بکر، 849 - 911 قمری
soyūtī, “abd-or-rahmān ebn-e abī-bakr (1446 - 1506)
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 18823
آغاز: بسمله الحمدلله و افوض امری الى الله؛ انجام: سلام علیکم بما صبرتم ... و صلی الله علی سیدنا محمد و علی اله
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ جلد: مقوا [رایانه]
maqāme-ye madhīye
مقامه ای است ادبی در مدح سید احمد افندی.
قم، گلپایگانی؛ شماره نسخه: 3330- 17/110
آغاز: بسمله حمدا لمن نشر لواء الفخر بین الملا با تحاف الحضرة الأحمدية وصلاة وسلاما دائمین علیها بكرة و عشية بعد تقبیل ایادی من علی التقوى اسس؛ انجام: وباهل الحل والعقد والتمکین وحملة الشرع الانور اجمعین والحمدلله في البداء والختام و آله الغر الكرام وقد جمعت هذه الرسالة السياده افیدنا و ولی نعمتنا جناب السيد احمد افندی مختارفی دار السعادة والاعتبار
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ جلد: تیماج، 7، 15 سطر، اندازه: 13×19سم [ف: 8-4511]
maqāme-ye maryamīye
فرهاد میرزا قاجار، 1233 - 1305 قمری
farhād mīrzā qājār (1818 - 1888)
در مدح حضرت مریم. مطلع: «ای مادر عیسی مطهر** ای حامل روح پاک داور».
خط: نستعلیق، کا: علی رضا حسینی شیرازی، تا: یک شنبه 6 جمادی الاول 1318ق، برای میرزا عمادالتولیه؛ مجدول مذهب؛ جلد: پارچه، 7گ (4پ -10ر)، 10 سطر، اندازه: 13/5×22سم [ف: 391-26
آغاز: ای مادر عیسی مطهر ** ای حامل روح پاک داور
خط: تحریری، کا: محمد حسین تفرشی، تا: 6 جمادی الاول 1341ق؛ نسخه حاضر مقدمه ای در سبب نظم این قصیده دارد، مجدول؛ جلد: مقوا، 4ص (139-142)، 30سطر، اندازه: 22/5×34 سم [ف: 26-465]
maqāmat-ul muzahharīya = an-naħaj ila-l ijāba ila sșulḥ
سیوطی، عبدالرحمن بن ابی بکر، 849 - 911 قمری
soyūtī, ‘abd-or-rahmān ebn-e abī-bakr (1446 - 1506)
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 18817
آغاز: بسمله و صلی الله علی سیدنا محمد و علی آله و صحبه و سلم وان جنحوا للسلم؛ انجام: فیو تیه اجرا عظیما انتهی و صلی الله علی سیدنا محمد و علی اله
خط: نسخ، کا: غلام محی الدين، تا: قرن 12؛ جلد: مقوا [رایانه]
maqāmat-ul munāžira
موسوی عاملی، علی بن علی، 970 – 1068 قمری
mūsavī ‘āmelī,"alī ebn-e ‘alī (1563 - 1658)
مقامه ای است که مؤلف در آن به طور مختصر مسافرت خود و مواجهه اش با مصاحبی نصیحت گو و مناظره با وی را به صورت ادبی با نثری شیوا و مسجع بیان نموده و در پایان چند بیت از اشعار خود را نیز درج کرده است.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 7792/2
آغاز: الحمدلله الذي ابتدع الاشياء و کونها و احسن خلقها و اتقنها بارادة منه و تقدیرا و لطف شامل و تدبیر؛ انجام: فهذا اعجب ما عاینت في الأسفار و اغرب ما حفظت من الأخبار.
خط: نسخ قدیم خوش، کان محمد بن اسماعیل صفوی، تا 1028ق، جلد: تیماج، 3گ (96ر -98پ)، 23 سطر، اندازه: 14/5×20سم [ف: 26-275]
• مقامه منشطه / ادبیات / عربی
maqāme-ye munšita
این مقامه، که حکایت از حال و وضع نویسنده می کند، روزگاری از ایام عمر او را نشان می دهد که با بی قراری و بیتابی از نقطه ای به نقطه دیگر می رفته و در این دربه دری ها گذارش از شیراز به اهواز می افتد و در آنجا وصف قاضی اهواز را می شنود و به مجلس او حاضر می شود و پس از تعظیم و تکریم در جای خود می نشیند. اتفاقا در این بین مردی با دو زن به نوبه به سخن می آیند و زبان به شکایت از شوی خود می گشایند و درد دل ها می کنند، سرانجام قاضی به طلاق آنها حکم میدهد.
تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 431/6
آغاز: بینما کنت في الوطن منقوتا بالاهل و العطن اذهاج بی الشوق إلى التسيار و اکتساب فوائد الاسفار؛ انجام: ذب معطیه بعد ما سامنی في است آخذه
خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ 11ص (101- 111)، 15سطر (9/5×17)، اندازه: 16/5×2سم [ف: 1-414]
maqāmat-ul yāqūtīya
سیوطی، عبدالرحمن بن ابی بکر، 849 - 911 قمری
soyūtī, 'abd-or-rahmān ebn-e abī-bakr (1446 - 1506)
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 18820
آغاز: بسمله، وصلی الله علی سیدنا محمد و علی آله و صحبه و سلم اجتمع؛ انجام: و الله اعلم بالصواب و اليه المرجع و الماب و صلی الله علی سیدنا محمد و علی آله و صحبه و سلم
خط: نسخ، کا: غلام محی الدين، تا: قرن 12؛ جلد: مقوا [رایانه]
مقام ختمیت ولایت - اثبات وجود حجة الله عجل الله تعالی فرجه الشريف
maqām-e rezā= maqāmāt-e rezā
یزدی مشهدی، محمد معصوم بن محمد
yazdī mašhadī,mohammad ma‘sūm ebn-e mohammad
اهدا به: شاه سلطان حسین
تاریخ تأليف: 10 رجب 1120ق
در سرگذشت امام رضا در یک «مقدمه» و پنج «باب» و «خاتمه» ساخته و شعر او و ناظم یزدی و نجیب خالص استرابادی و شیخ بهایی در آن آمده و در باب سوم از بانیان قبه و شهر سناباد و تعمیرات آنجا تا زمان تأليف یاد شده است. فهرستمطالب آن: مقدمه در بیان عدد اولاد حضرت امام همام موسی کاظم علیه السلام از ذکور و اثاث و ذکر احوال ما در مکرمه حضرت علی رضا علیه السلام و کیفیت تولد و لقب و کنیت و مولد و مدت عمر شریف و عدد اولاد امجاد آنحضرت و غیر ذلك از دلایل و براهین امامت؛ باب 1. بیان آمدن آنحضرت به خراسان و سبب شهادت آنحضرت و ذکر بعضی از معجزات که تا حال شهادت آنحضرت علیه السالم مشاهده شده؛ 2. بیان کیفیت شهادت آنحضرت علیه السلام و خوارق عاداتی که در حین وفات روی داده؛ 3. ذکر بانی این قبه بهیه سنیه و خوارق عاداتی که در آنجا دیده شده و معلوم گردیده؛ 4. بیان ثواب زیارت آنحضرت و فضیلت آن؛ 5. بیان آداب زیارت آنحضرت علیه السلام و طریقه زائر و بیان زیارت مأثوره و استحباب آن؛ خاتمه در بیان بعضی از مسایل شرعیه متعلق به زیارت حرم مبارك و ذکر عرایضی که به جهت مطالب شرعیه در ضریح مبارك انداخته [شده] و تعظیم و رعایت زوار و تکریم و احترام خدام آن عالیمقام و سدنه ابواب و بیان واجبات شرعیه خدمت آن روضه منوره. (دانش پژوه)
[فهرستواره منزوی 1789/3]
آغاز: بندگی از داع قبولش فکار ** گردن آزادی از او طوق دار ... و روایح روح پرور هر گونه صلوات و تسلیم زیبنده مرقد مطهر ... رسولی است؛ انجام: و ذلك في خامس شهر ربیع الأول سنة عشرین و مائة بعد الألف من الهجرة النبوية صلی الله علیه و آله و سلم تسلیما.
خط: نسخ، کاتب = مؤلف، بی تا، افتادگی: آغاز؛ گویا از مؤلف؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج، 212 گ، 21سطر (8×16)، اندازه: 14×22سم [ف: 12-2965]
آغاز: مصباح سپاس بی قیاس شایسته پرتو افزایی شبستان کبریای کریم است؛ انجام: و رفع درجاتهما
جزو یکم؛ خط: نستعلیق، کا: احمد فرزند میرزا عبد العظيم گرگانی، تا: ربیع الثاني 1299ق؛ قطع: ربعی [نشریه: 5-649]
maqām-e zan dar eslām
حسینی قهستانی، معصوم بن رضی، - 1353 شمسی
hoseynī qohestānī, ma‘sām ebn-e razīs(- 1974)
تاریخ تأليف: 4 فروردین 1346ش
به واسطه نفوذ اخلاق و آداب و تمدن اروپایی ها در بلاد اسلامی، چون مؤلف مردم را مایل به آن اخلاق دیده خصوصا در مورد زنان که مساوات آنان را با مردان مطرح کرده اند، و در مقابل نیز مسلمانان در بسیاری از موارد بر زنان خود سختی
می گرفته اند، لذا مؤلف بر آن شده تا حقوق و مقام زن را طبق اصول اسلامی بیان می کند و آن را در یک «مقدمه» و ده «باب» و یک «خاتمه» تنظیم نموده است.
قائن؛ حسینی قهستانی؛ شماره نسخه: 39
آغاز: ستایش و سپاس مر ایزدی را سزاست که به قدرت کامله خویش ماهیات امکانیه را به لباس وجود پوشاننده داشته است؛
خط: نسخ، کاتب = مؤلف، تا: 12 ذیحجه 1386ق؛ مصحح؛ جلد: تیماج، 262گ، 33سطر، اندازه: سم [مدرسه جعفریه زمان: ف: -145]
maqami-u anwar-it tibyan fi qal-i asas-il bunyan
؟ خاقانی، محمد طاهر، ق 14 قمری
xāqānī,mohammad tāher(- 20c)
نویسنده که مخالفان سرسخت بابیه و بهائیه در اوایل ظهور آن فرقه بوده، کتاب حاضر را بر سیاق کتاب بیان و به صورت کتاب آسمانی و به ترتیب سوره سوره به رشته تحریر درآورده و در آن دیدگاه های بابی ها را به شکل سوره و آیه مورد تمسخر و سرزنش قرار داده است. برخی از عناوین سوره های عبارتند از: سورة الجمعة الشيرازية في لعن حمقاء البابية؛ سورة شفاجرف البحار الهاتفة في اول النهار؛ سورة الخصام في کفر الد الخصام؛ سورة في بیان أن أهل الباب اشر من اليهود و النصارى من اهل الكتاب.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 10625
آغاز: الحمدلله المنور دارالفناء بنورالدین المعز لمن یشاء بشعشعة انوار اليقين المفضل ظلمات الطين علی نور الكروبين؛ انجام: علیهم صلوات الله الملك العزيز القهار لی و لآبائی و سایر ولد خاقان بل لی و لجمیع اهل الإيمان من الاخوان.
خط: نسخ، کا: عبدالرزاق بن محمد حسن جهرمی، تا: 3 ربیع الاول 1306ق؛ باسر لوح متوسط؛ جلد: تیماج، 105گ، 13 سطر، اندازه: 17×22سم [ف: 33/1-136]
maqāmʻ-ol fazl
آقامحمد علی کرمانشاهی، 1144 - 1216 قمری
āqā-mohammad ‘alī kermānšāhī (1732 - 1802)
اهدا به: هدایت خانبیگلر بیکی رشت و گیلان
تاریخ تأليف: محرم تا شعبان 1192ق؛ محل تأليف: رشت
این کتاب در حل مسائل مشکله شرعی وغیر شرعی به طور مفصل واستدلالی است که به صورت «مسأله - مسأله» تنظیم و در ضمن آن 1200 مسأله و مشکل پاسخ داده شده است، و به ترتیب سؤال وجواب با عناوین «ل ب
» تأليف شده است. مطالب مندرج در مقامع الفضل چنین است: کتاب الطهارة؛ کتاب الزكوة و الخمس و الصوم؛ کتاب الحج و الجهاد و الأمر بالمعروف و الزيادات؛ کتاب التجارة و الكسب و الشفعه و الدين و القرض و الرهانات؛ کتاب الصلح و الشركة و القسمة و المزارعة و المساقات و المضاربه و البضاعات؛ کتاب الاجاره و الجعاله و السبق و الرمايه و الوديعه و العارية و الضمان و الحواله و الكفالة و الوكالات؛ کتاب الوصية و الاقرار و العتق و التدبير و الكتابه و الهبة و الهديه و الوقف و الصدقات؛ کتاب النكاح و الطلاق و اللعان و الايلاء و الظهار و الخلع و المبارات؛ کتاب الحجر و النذر و العهد و اليمين و اصناف الميراث و القضاء و الافتاء و الحيل و الشهادات؛ کتاب الحدود و القصاص و الديات. در آن از مجلسی دوم و آخوند ملا محسن کاشی و محمد باقر سبزواری و میرداماد یاد کرده و مجلسی اولرا نیا و مجلسی دوم رادایی خود می خواند. او در آن حدیقه الشيعه را از اردبیلی می داند و می گوید که آخوند ملا محمد باقر قمی در ملاذالاخیار و حرعاملی آن را از او می دانند.
آغاز: فهرست بسمله. احمده علی نواله مصلية علی احمده وصحبه وآله. وبعد چنین گوید مذنب قاصر محمد علی بن محمد باقر اصفهانی بهبهانی که چون کتاب مقامع الفضل که نامش موافقست با تاریخش از جمله مؤلفات حقیر ... آغاز کتاب: بسمله شادی مفتیان عقول دراك و مسائل سائلان فحول هوش وادراکی حمد و سپاس حضرت علیمست
چاپ: مشار فارسی، ج 4، ص 4878؛ تهران، سنگی، 1275ق، رحلی طهران، سنگی، 1316، رحلی، 282+1ص
[الذريعة 14/22 ؛ مشار، فارسی 3086/2 ؛ سر گذشت بهبهانی 265 و 367 و 379؛ أعيان الشيعة 26/10]
شرح و حواشی:
1- فهرست مقامع الفضل؛ آقامحمد علی کرمانشاهی (1144-1216)
2- توضیح مسألة من المقامع (1)؛ هروی، محمد تقی بن حسینعلی (1299-1217)
3- توضیح مسألة من المقامع (2)؛ هروی، محمد تقی بن حسینعلی (1299-1217)
4- مناظم المقامع؛ ایروانی، عبدالغفار بن فتحعلی (-13)
5- مقامع الفضل (منتخب) (2 عنوان)
خط: نسخ، بی کا، تا: شنبه 14 رجب 1200ق؛ تملک: یحیی بن زین العابدين؛ جلد: مقوایی، 310گ، 24سطر (10/5×21)، اندازه: 19/5×29سم [ف: -409]
آغاز: بسمله فتاوی مفتیان عقول دراکو مسائل سائلان هوش
وادراکی حمد و سپاس حضرت علیمی است که ابجد خوانان؛ انجام: ما أضاء ضیاء وادلهم ظلام. وقد تم وبالخیر عم بعون الله .. علی مهاجرها و آله واصحابه مالایحصی من التحية
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ مصحح، با علامت بلاغ؛ جلد: تیماج، 302گ، 21 سطر، اندازه: 15×21سم [ف: 8-4510]
آغاز: برابر؛ انجام: علی مهاجر هاواله و أصحابه مالا یحصی من التحيه تمت بالخیر عمت بتائید خالق البريه
خط: نسخ، کا: محمد بن محمد علی شیرازی، تا: قرن 13؛ محشی؛ جلد: تیماج، 187 گ، 27 سطر (12×20/5)، اندازه: 21×31سم [ف: 457-5]
آغاز: برابر؛ انجام: ما لا یحصی من التحيه تمت بالخیر عمت بتأييد خالق البريه
خط: نستعلیق خوش، کا: ابن عبدالرحیم نجفعلی همدانی، تا: قرن 13؛ 387گ، 17 سطر (12/5×22)، اندازه: 20×30سم [ف: 1-109]
آغاز: ... و دین شریف احمدی و متمسکین آئین و طریق حنیف محمدی مرحمت فرموده است قواصان بحار جستجوی از لآلی متلالی آیات بینات و درر و غرر احکام انجام: و قطع دابر الأوهام في هذا المرام فالحمدلله علی التمام و الصلوة علی خیر الانام و آله و أصحاب العز الكرام ما اضاء ضیاء و ادلهم ظلام و قد تم و بالخیر عم بعون الله عز و جل المجلد الأول من الكتاب الموسوم بمقامع الفضل الملقب باصار رشت هدایت خان گیلانی المشتمل علی مسائل كثيرة تنیف علی مائة الف غیر انها انحصرت في عنوانات يسيرة توافق عدد سنی تاریخ التأليف و جل اسمه و القبه و داعية الخان المعظم المفخم المنيف لازال محط الرحال امال الرجال متکئا علی العز و الاقبال مالکا لنواصی الشوكه و الاجلال ادام الله علیه انعامهو نضر بالسرور شهوره و اعوامه و بلغه ما تمناه معتنقا لسعادة دینه و دنیاه علی ید مؤلفه القاصر محمد علی بن محمد باقر الاصفهاني.
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ مصحح، محشی از خود مؤلف که با جملات «منه»، «منه عفی عنه»، و «منه عفی الله عنه»، یادداشت مرحوم سید محمد مشکات، با نامه ای در کاغذ خط دار لابه لای نسخه هست که شخصی (گویا محیط طباطبائی) با خودکار آبی پائین آن نوشته: «قرائن نشان میدهد مکتوب خط مرحوم میرزا اسمعیل برادر بزرگتر از سید محمد علی نیماد فتوحی و پسر مرحوم حاجی میرزا محمد روضه خوان زواره ای بوده است»؛ جلد: تیماج، 334گ، 21 سطر، اندازه: 16/2×23/6سم [ف: 27/1-58]
آغاز: برابر؛ انجام: ما اضاء و ضيأ و الدهم ظلام و قد تم بالخیر عم بعون الله عزوجل المجلد الأول من الكتاب
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ مصحح؛ جلد: تیماج، 321گ، 19سطر، اندازه: 19/5×22سم [ف: 30-237]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12 و 13؛ افتادگی: انجام؛ محشی با نشان «منه عفی عنه»؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج، 269، 27 سطر (12×22)، اندازه: 19×28سم [ف: 16-354]
خط: نستعلیق، کا: محمد بن جمشید مراغی، تا: قرن 13؛ 1گ (47 الف) [ مختصر ف: -920]
آغاز: بسمله. احکام خلل در نماز را بیان فرمایند (جواب) آنچه رعایت از برای نماز لازم است یا داخل است در نماز یا خارج است؛ انجام: مانند سایر بدن خلاف است و مشهور و اقوی ستر است و الله العالم.
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ اهدایی: رهبری، مهر 1386؛ جلد: تیماج، 21گ، اندازه: 10/5 × 15/5 سم [اهدائی رهبر: 3-738)
در نسخه مطالبی پراکنده از این کتاب آمده؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج مذهب، 31گ (31ر -61ر)، اندازه: 12×21سم [ف: 20-284]
خط: نستعلیق شکسته، بی کا، تا: قرن 13 جلد: میشن، 336گ، 21سطر، اندازه: 14/5×22 سم [ف: 4-775]
آغاز: برابر کتاب؛ انجام: فالحمدلله علی التمام و الصلوة علی خیر الأنام و آله و أصحابه الغر الكرام ما أضاء ضیاء و أدلهم ظلام و قد تم و بالخیر عم.
خط: نسخ، بی کا، تا: یک شنبه 18 ذیقعده 1206ق؛ 320گ، 17و 18 سطر (9/5×17)، اندازه: 17×22سم [ف: 30-636]
آغاز: برابر، انجام: کرماد اشتدت به الريح وقطع دابر الأوهام في هذا المرام فالحمدلله علی التمام ..
جلد اول؛ خط: نسخ، کا: اسماعیل بن زین العابدين مازندرانی رشتی، تا: 1210ق؛ مصحح، با علامت بلاغ، محشی با امضای «منه عفی عنه»؛ جلد: تیماج مذهب، 215گ، 26 سطر، اندازه: 21×34سم [ف: 8-4511]
آغاز: برابر؛ انجام: فصار القول بالتملیك کرماد اشتدت به الريح و قطع دابر الأوهام في هذا المرام ... و أصحابه به ما لا یحصی من تحية.
فهرست: و اذا القت الحامل حشيشأ غقنا (کذا). خط: نسخ، کا: حسین بن مهر علی، تا: چهارشنبه 20 صفر 1211ق؛ واقف: منوچهر دهقان، 28 بهمن 1368؛ جلد: میشن، 225 گ،
27 سطر، اندازه: 20×30سم [ف: 21-1452]
آغاز: برابر کتاب؛ انجام: غیر آنها آنحضرت في عنوات يسيرة توافق عدد سنی تاریخ التأليف وجمل اسمه ولقبه وداعية الخان المعظم المفخم المفيف لازال محط الرجال آمال الرجال ... لسعادة دینه و دنیاه
خط: نسخ، کا: علی بن آقا جانی شیرازی کرمانشاهی، تا: ذیحجه 1215 ق، به خواهش میرزا علی نقی بن میرزا محمد علی شیرازی؛ مصحح؛ مهر: «لا اله الله الملك الحق المبين عبده احمد» (مربع)؛ 216 گ، 28 سطر، اندازه: 20×29سم [ف مخ: 2098-5]
آغاز: برابر کتاب؛ انجام: فالحمدلله علی الاتمام والصلاة علی خیر الانام و آله وأصحابه العز الكرام ما أضاء ضیاء وادلهم ظلام.
جلد اول؛ خط: نسخ و نستعلیق، کا: عبدالمطلب بن میرزا حسین دماوندی، تا: 1216ق؛ مصحح، محشی؛ جلد: تیماج، 213گ، اندازه: 21×29/5سم [محدث ارموی مخ: 3-1517]
آغاز: برابر کتاب؛ انجام: و اشتدت به الريح و قطع دابر الأوهام في هذا المرام فالحمدلله علی التمام
جلد اول؛ خط: نستعلیق، کا: فرج الله بن محمد یوسف سنقری از طایفه افشار، تا: سه شنبه 18رجب 1216ق؛ جلد: تیماج، 204گ(1-204)، 25 سطر، اندازه: 21×31سم [آية الله جلیلی: ف: - 293]
در نسخه دیباچه فهرست و دیباچه کتاب است و خود فهرست در آن نیست؛ کا: همدانی، محمد حسن بن علی، تا: جمادی الثاني 1219ق [ف: -203]
خط: نسخ، کا: محمد علی بن محمد نصیر هزار جریبی، تا: 1229ق؛ 390گ، 20 سطر، اندازه: 14×20سم [ف: 2-102]
آغاز: برابر کتاب؛ انجام: و القول بالتملیك کرماد اشتدت به الريح و قطع دابر الأوهام في هذا المرام
ج 1؛ خط: نستعلیق، کا: محمد اسماعیل، تا: 1233ق؛ مجدول؛ واقف: نائینی، مرداد 1311، جلد: تیماج، 282گ، 21 سطر، اندازه: 21×33سم [ف: 5-647]
آغاز: برابر؛ انجام: فصار القول بالتملیك کرماد اشتدت به الريح و قطع دابر الأوهام في هذا المرام ... و أصحابه به مالا یحصی من تحية.
خط: نسخ و نستعلیق، کا: معصوم علی امید، تا: 1235ق؛ واقف: شیخ محمد صالح علامه حایری، مرداد 1351؛ جلد: میشن، 274گ، اندازه: 20×32سم [ف: 21-1451]
آغاز: برابر کتاب؛ انجام: فالحمدلله علی الاتمام و الصلوة علی خیر الأنام و آله و أصحابه الغر الكرام ما أضاء ضیاء و أدلهم ظلام جلد اول، کامل؛ خط: نسخ، کا: محمد تقی فومنی گلنجورانی، تا: 28صفر 1241ق؛ واقف: ملا بابا چماز کلایی، 1278ق؛ 302گ، 21سطر[ف: 1-264]
خط: نسخ، کان شرف الدين خراسانی، تا: پنج شنبه 6 رمضان 1247ق؛ 266 گ، 19سطر، اندازه: 17×21/5سم [ف: - 163]
مشهد؛ میبدی؛ شماره نسخه: 25
همان نسخه بالا[ف: 1-52]
ج 1، کا: عبدالله بن محمد کاظم سرجامی، تا: ربیع الثاني 1247ق؛ جلد: تیماج، اندازه: 20×30سم [ف: 2-226]
خط: نسخ، کان محمد کاظم بن ملا علی اصغر ساوجی، تا: 1248 ق، برای رضا قلیخان؛ 251، 20 سطر، اندازه: 20×30سم [ف: 2-102]
خط: نسخ، کا: محمد حسن ابن کاظم بواناتی، تا: پنج شنبه 13 صفر 1251ق؛ اندازه: 15×21سم [نسخه پژوهی: 1-47]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1260 ق [نشریه: 5-384]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1260ق؛ فهرست کتاب و دو برگ آغاز آن و افتادگی های دیگر را محمد محسن حسینی طالقانی افرازانی مشهور به اورزانی به تاریخ 1310 تکمیل کرده؛ جلد: تیماج، 202گ، 27 سطر، اندازه: 5/5×25 سم [ف: 8-394]
خط: نسخ، بی کا، تا: چهارشنبه 12 ذیحجه 1262ق؛ مصحح؛ جلد: تیماج، 184 گ، 27 سطر، اندازه: 21×31سم [محدث ارموی مخ: 118-3]
آغاز: برابر؛ انجام: فصار القول بالتملیك کرماد اشتدت به الريح و قطع دابر الأوهام في هذا المرام ... و أصحابه به مالا یحصی من تحية.
خط: نسخ، کا: علی بن میرزا محمد کزازی، تا: محرم 1265ق؛ جلد: تیماج، 192گ، 28 سطر، اندازه: 20×30سم [ف: 21-1453]
خط: نستعلیق، کا: محمد نبی، تا: در عصر مؤلف؛ بنا به نوشته مرحوم آية الله مرعشی این نسخه با نسخه چاپی در بعضی مسائل
فرق دارد؛ با یادداشت به تاریخ 1274 و رجب 1300؛ جلد: تیماج، 287گ، 19 سطر، اندازه: 14/5 ×20سم [ف: 20-152]
آغاز: برابر؛ انجام: و قد وقع الفراغ من تسوید هذا الكتاب في یوم الخميس رابع عشر الأولى من شهر محرم الحرام 1276 ه.ق
خط: نسخ، بی کا، تا: 1275ق؛ جلد: مخمل منقش، 335ص(157- 491)، 31سطر (12×22)، اندازه: 20/5×30سم [ف: 4-227]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 10 شعبان 1281 ق، به دستور میرزا فرج الله تبریزی؛ مصحح؛ جلد: تیماج، 285، 19 سطر، اندازه: 16×21/5سم [ف: 19-187]
آغاز: برابر کتاب؛ انجام: فالحمدلله علی الاتمام و الصلاة علی خیر الأنام و آله و أصحابه الغر الكرام ما اضاء ضیاء و ادلهم ظلام خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ مهر: «عبده الراجي بابا خانی» (بیضی)؛ جلد: تیماج، 339گ، 19 سطر، اندازه: 21×35سم [ف: 8-177]
خط: نسخ، کا: محمد حسین بن عبدالرحیم روضه خوان، بی تا؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ 289ص(1-289)[ف: 10-1661]
نسخه اصل: کتابخانه ملی ش 114؛ کا: نجف قلی بن عبدالرحیم همدانی، بی تا[فیلمها ف: 1-203]
آغاز: برابر کتاب؛ انجام: بیت المقدس چهل و پنج درجه ل ص، اسکندریه پنجاه و هشت درجه ل ص، مصر پنجاه نه درجه ل ص. خط: نستعلیق، بی کا، بیتا؛ افتادگی: انجام؛ جلد: گالینگور، 168گ، اندازه: 21×32سم [ف مخ: 5-2098]
آغاز: برابر کتاب
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا، افتادگی: انجام؛ 162گ، 21 سطر، اندازه: 20×29سم [ف: 8-4511]
آغاز: برابر؛ انجام: وبلغه ماتمنه .. لسعادة دینه ودنیاه علی ید مؤلفه القاصر محمد علی بن محمد باقر الاصفهاني الشهير بالبهبهانی بلغه الله منتهی الامال والامانی
خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج، 209گ، 17 19سطر، اندازه: 20×30سم [ف: 8-4510]
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ 263 گی، 21 سطر، اندازه:20×30سم [ف: 2-102]
maqāmʻ-ol fazl (mn.)
وابسته به مقامع الفضل؛ آقامحمد علی کرمانشاهی (1144 -1216ق)
منتخباتی است به طور «سؤال - جواب» از کتاب «مقامع الفضل» تأليف آقا محمد علی بهبهانی کرمانشاهی، با ترجمه به عربی آنچه را که به فارسی نگاشته شده بود.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 6081/5
آغاز: الحمدلله رب العالمين ... و بعد هذه مسائل و مطالب و اسئلة و أجوبة متشتة جمعتها من کتاب الجناب؛ انجام: الجواب هو التاء في یا انت و یا امت عوض ...
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ جلد: تیماج، 8گ (57پ -64پ)، اندازه: 11×17/5 سم [ف: 16-86]
maqāmʻ-ol fazl (mn.)
وابسته به مقامع الفضل؛ آقامحمد علی کرمانشاهی (1144 -1216ق)
کتابی است به فارسی در حل مسائل مشکل شرعی و غیر شرعی که به طور مفصل و استدلالی به روش سئوال و جواب و با عناوین «ل ب» به رشته تحریر در آمده است. این اثر که به سال 1192قتأليف شده و به «آصار رشت» نیز ملقب گشته، به گفته مؤلف آن دارای یک صد هزار مسأله است اگر چه عناوین آنها اندک می باشد. مؤلف برای این کتاب فهرستی با رموز مخصوص ترتیب داده و آن را به نام «فهرست الكتاب» موافق تاریخ ترتیب آن نامیده است. نسخه حاضر گزیده هایی از این اثر را در بر دارد.
[الذريعة 14/22]
تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 4384/3
آغاز: بسمله، نقل من کتاب مقامع الفضل، شیخ صدوق بسند معتبر از حضرت امام حسین (علیه السلام) روایت کرده که یهودی بخدمت پیغمبر (صلی الله علیه و آله) آمد و عرض کرد که چند فایده است در حروف هجا؛ انجام: سئوال وسط زمین کجاست جواب از حضرت امام رضا مروی است که مکه وسط زمین است زیرا که زمین را از زیر مکه پهن کرده اند و از جهه آنکه فرض اهل مغرب و مشرق مساوی بوده باشد تمت.
کا: جمال الدين محمد موسوی، تا: 1263ق؛ جلد: تیماج،
6گ (128پ -133پ)، 21سطر (9×17/5)، اندازه: 17×20/3سم [ف: 18-362]
maqāmʻ-ol fazl (mn.)
وابسته به مقامع الفضل؛ آقامحمد علی کرمانشاهی (1144- 1216ق)
گزیده ای است از مقامع الفضل ملامحمد علی بن محمد باقر بهبهانی که شامل فواید متفرقه می باشد.
قم؛ طبسی؛ شماره نسخه: 195/4
آغاز: بسمله حمدله صلاة ولعنت الله علی اعدائهم ومبغضیهم الى یوم الدين اما بعد سؤال حروف هجا یعنی الف و با الى اخره معنی دارند یا نه وبر تقدیری که انجام: أفاطم قومی یا ابنة فاندبی ** نجوم السموات بارض فلات / قبور بکوفان واخری بطيبة ** واخری بفخ بانها صلواتی
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 14؛ جلد: تیماج، 36گ، 21 سطر، اندازه: 15×21سم [ف مخ: 2-541]
maqāmʻ-ol fazl (mn.)
وابسته به مقامع الفضل؛ آقامحمد علی کرمانشاهی (1144 -1216ق)
یزد؛ وزیری؛ شماره نسخه: 2544/2
انجام: و علیك بالاقبال.
بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ اهدایی: وزیری؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج، اندازه: 11×20سم [ف: 4-1336]
al-maqāme' fi qam-e-s sūfī-yel xāde' va qal'-el vasvās er rāde
یزدی، حسین بن علی حسین، ق13 قمری
yazdī, hoseyn ebn-e ‘alī hoseyn(- 19c)
در نکوهش از وسواس و چگونگی خلاصی از آن، و این که یکی از راه های وسوسه در عصر مؤلف صوفیان می باشند. دارای دو مقدمه: 1. درشفای وسواس و بیرون کردن آن از سینه، 2. در مذمت صوفیان و رد بر ایشان
آغاز: بسمله الحمدلله رب العالمين ... دو صنف از شیطانند که در سینهای بندگان خدا وسوسه می کنند و گاهی ایشان را از راه خدا باز می دارند
انجام: و در حفظ از این اشقیا این آیه شریفه را بر زبان بسیار باید راند که اعوذ بالله السميع العليم من همزات الشياطين و اعوذبك رب ان یحضرون أن الله هو السميع العليم
[نسخه های منزوی 1690؛ فهرستواره منزوی 940/8]
آغاز: برابر؛ انجام: تا هر چه را که خواهد و دنیا و آخرت آن هر دو را فاسد و تباه کند
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ جلد: میشن، 101 گ، 12سطر، اندازه: 10/6× 15/6 سم [ف: 4-774]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: احتمالا مؤلف، تا: 1234ق؛ با خط خوردگی واضافات، مصحح: جلد: تیماج، 170 گ، 15 سطر، اندازه: 15×21سم [ف: 8-4511]
آغاز: برابر؛ انجام: و هر گاه خواندند و عمل نکردند هر آینه این رساله بر ایشان حجت خواهد بود در روز قیامت نسأل الله العفو و العافيه ... .
خط: نستعلیق، کا: علی بن محمد حسین بن محمد تقی خان، تا: دوشنبه 14 جمادی الثاني 1277ق؛ مصحح؛ مهر: «الراجي ابوطالب» (بیضی)؛ جلد: مقوایی، 98گ، 12 سطر، اندازه: 14×21/5سم [ف: 57-1]
maqām va hāl
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 759/3 -ف
نسخه اصل: پاریس 1127 .S. P؛ خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: 17 ربیع الاول 1135ق [فیلمها ف: 1-535]
maqām-e vahdat = manzel-e šešom-e ahl-e vahdat
نسفی، عزیز الدين بن محمد، ق7 قمری
nasafi, ‘azīz-od-dīn ebn-e mohammad(- 13c)
این رساله در «الانسان الكامل» (مجموعه رساله های نسفی) نیامده است. عنوان رساله به خامه کاتب چنین آمده: «رساله در بیان مقام وحدت نه منزل است و ده مقصد» و در پایان آمده است تمام شد منزل ششم اهل وحدت». نسخه چنین آغاز می شود سالک چون به مقام وحدت رسید، بیابانهای خونخوار رسید. اگر از آن بیابانها بگذرد، مردی تمام باشد ... سالک چون به مقام وحدت رسید، اول بیابانهای اتحادش پیش آید. فصل، چون سالک از این بیابانهای اتحاد گذشت، شریعت را باز به دست آورد ... بدانکه کار عالم آزادی دارد و جمله در راهند تا به آزادی رسند ... بدانکه در عالم معرفت در هر مقامی که باشی باید مقلد پیغمبر باشی». (احمد منزوی)
آغاز: بسمله، چنین گوید خادم فقرا عزیز بن محمد النسفي که
سالک چون به مقام وحدت رسید، به بیابانهای خونخوار رسید. اگر از آن بیابانهای خونخوار بگذرد، مردی تمام باشد ...
[نسخه های منزوی 2/ 1200: سلوک مقامات که بایستی جز این باشد]
تهران؛ دائرة المعارف؛ شماره نسخه: 538/13
آغاز: برابر؛ انجام: و شریعت را از دست مگذار تا پشیمان نشوی. یا الله العالمين. تمام شد منزل ششم اهل وحدت
خط: نسخ تحریری، بی کا، تا: قرن 11، 3گ(68ر - 70پ)[ف: 1 240-1]
مقامیه - مقامات القلوب
maqāmīyya
نعمة الله ولی، نعمة الله بن عبدالله، 730؟ - 834 قمری
ne'mat-ol-lāh-e valī, ne'mat-ol-lāh ebn-e 'abd-ol-lāh (1330 - 1431)
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 149/17
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: آغاز؛ 4ص (125- 128)، 20سطر (7×13)، اندازه: 11×18سم [سنا: ف: 1-74]
maqāwid-ul inşāf fi masā'il-il xilāf
بهلولی یمانی، جعفر بن احمد، - 573 قمری
bohlūlī yamānī, ja'far ebn-e ahmad(- 1178)
رساله ای است در توضیح و تبیین ده مسأله کلامی مشکل که مؤلف رأى مطرفیه را در آن مسائل رد می کند: 1. قولهم ان عقل الانسان هو قلبه ...؛ 2. قولهم ان علوم الانسان کلها فعله ...3.| قولهم ان الانسان یبطل في کل وقت و محدث غیره فالذی قام هو غیر الذي قعد؛ 4. قولهم ان الله سبحانه لم یقصد شیئا من خلقه سوی الأصول الثلاثة التي هی الماء و الهوى و الرياح و ...؛ 5. قولهم ... الآفات و المضار لا یخرج عن أن یکون احسانا؛ 6. قولهم انه سبحانه لم یرد یشاء من هذه الآفات و المضار ...7. انکار هم ان یکون هذه الآفات المضار کلم من الله ......8 قولهم ان جمیع ما یوجد في ابدان المظلومين من الجراح ..96. ان اموال العصاة التي اکتسبوها بطرق الحلال .... 10. قوله ان حسنات العاصي و افعاله الجميلة ... .
آغاز: بسمله. و به نستعین و الحمدلله سألتم وفقنا الله و ایاکم للبیان و الهدي و عصمنا جمیعا عن مواقع الضلال و الردي ... ان اوضح لکم جملة من المسائل التي خالفت فیها المطرفية و صحة ما نسب اليهم من المقالات المتناقضة و المذاهب المتعارضة
انجام: أن الله لا یهدی القوم الظالمين و سلام علی المرسلين و الحمدلله رب العالمين و صلواته علی سید المرسلين محمد و آله الطيبين و حسبنا الله و کفی و نعم الوكيل.
[اعلام المؤلفين 278-282؛ مؤلفات الزيديه 46/3؛ مصادر الفكر الاسلامي في اليمن 110-112]
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 1100/1
آغاز و انجام: برابر
نسخه اصل: مكتبة الجامع الكبير ، صنعا، شماره 647؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا، 13ص (1-13)، 21سطر [عکسی ف: 3-201]
moqāvele-nāme-ye īrān va ‘osmānī
آغاز: صورت مقاوله نامه ایست که بشرط بقا و ... اولا تبعه دولت علیه ایران؛ انجام: هر پنج فقره در حق رعایای ایرانیه در ممالک عثمانیه جاری است.
خط شکسته نستعلیق، بی کا، تا قرن 13؛ مجدول مذهب؛ جلد: تیماج، 6گ( 49ر -54پ)، وسطر، اندازه: 11×17 سم [ف: 38-231]
آغاز: مقاوله نامه ای که در تاریخ 21في (کذا؛ ذی) قعده سنه 1292 موافق با کانون اول 1291 در میان سفارت کبرای دولت علیه ایران با بابعالی منعقد گردیده است. اولا تبعه دولت علیه ایران که در خاک عثمانی هستند در جنایت؛ انجام: مثل سایر تبعه های ایران هستند و زن هم بر تبعیت شوهرش تابع می باشد
بی کا، تا: اوایل قرن 14؛ جلد: چرم منقش، 9ص(615-623)، اندازه: 12/6× 21/8سم [ف: 29/1-499]
مقاوله نامه ایران و عثمانی در سال 1292؛ خط: نستعلیق شکسته، بی کا، تا: قرن 14[ف: 43-69]
در زمان ناصرالدین شاه به وسیله میرزا محسن خان در سیزده فقره و خاتمه در اسلامبول مورخ 21 ذیقعده 1293 «متمم عهدنامه های قبلی است»؛ خط: شکسته نستعلیق، کا: داود بن محمد بن علی مازندرانی، تا: 16 جمادی الاول 1321ق؛ 4گ(111پ -114ر)[ف: 117-7]
moqāyese-ye šeʻr-e sa'dī va homām
دانشمندی غزلیاتی از همام و سعدی را دو به دو از روی وزن و قافیه به ترتیب حروف هجا گرد آورده و آندو را با هم سنجیده است.
تهران؛ سپهسالار؛ شماره نسخه: 274/2
آغاز: مشتاق و صبوری از حد گذشت ما را ** گر تو شکیب داری طاقت نمانده ما را انجام: مهر ورز تو همام است زهی حسن کزو ** تازه شد در دل پیران هوس برنایی
بی کا، بی تا؛ 22گ (134پ -155 پ)[ف: 5-639]
مقایسه قرینه سازیهای وصاف با ابوالمعالی - تحدی وصاف با کلیله و دمنه
al-maqā'il
گلپایگانی، ابوالقاسم بن علی اصغر، ق 14 قمری
golpāygānī,ab-ol-qāsem ebn-e ‘alī asqar(- 20c)
وابسته به: فرائد الاصول؛ انصاری، مرتضی بن محمد امین (1281-1214ق)
تاریخ تأليف: 1316ق
حاشیه مختصری است با عناوین «قوله، قوله» بر کتاب «فرائد الاصول = رسائل» شیخ مرتضی انصاری که بیشتر آن از افادات استادش سید ریحان الله (موسوی کشفی بروجردی) استفاده شده و تحریر دوم آن به سال 1316 ق به پایان رسیده است.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 6558
آغاز: الحمدلله الذي هدانا الى معالم الاسلام و ارشدنا الى قوانین شرائع الدين و قوائد الاحكام؛ انجام: فمع اختلاف النسختين یرجع الى الثانية، و الحمد لله اولا و آخرا
خط: نسخ، کاتب = مؤلف، بی تا، تملکی بدون نام به تاریخ 1361؛ 65گ، 21 سطر، اندازه: 11×17/5 سم [ف: 17-140]
maqā'īs-ul luga
رازی، احمد بن فارس، 326؟ - 395؟ قمری
rāzī, ahmad ebn-e făres (939 - 1006)
«مقائیس اللغة» یکی از کتاب های بسیار خوب و کمیاب می باشد، با وجود این هیچ یک از آنهایی که به شرح حال و ذکر مؤلفات ابن فارس پرداخته اند این کتاب را از مؤلفات او ندانسته اند جز یاقوت در معجم الأدبا که از این کتاب در دو جا نام برده یکی در ذیل شرح حال ابن فارس می باشد و در اینجا می گوید: «مقاییس اللغه و هو کتاب جلیل لم یصنف مثله». ممکن است که بعضی تصور کنند که این کتاب و «مجمل اللغه» ابن فارس که از کتب مشهوره است و ابن فارس بیشتر بدان مشهور می باشد یک کتاب است ولی بیانات یاقوت که حاکی از این است که هردو کتاب را در دست داشته این تصور را دفع می کند. مؤلف مقاییس را چون کتب لغت متداوله امروز به ترتیب حروف هجاء اوایل با مراعات حرف اول و دوم مرتب نموده و بدوة لغات دو حرفی را از الف تا یا پس از آن لغات سه حرفی را نیز از الف تا یا و پس از آن لغاتی که از سه حرف بیشتر است ذکر نموده و شواهدی از اشعار و گاهی از آیات و اخبار بر آنها اقامه نموده و در حدود 37000 بیت کتابت دارد.
آغاز: الحمدلله و به نستعین و صلی الله علی محمد و آله اجمعین قال احمد اقول و بالله التوفيق ان اللغة العرب مقاییس صحيحة و اصولا تتفرع منها فروع و قد الف الناس في جوامع اللغة ما الفوا و لم یعربوا في شئی من ذلك عن مقیاس من تلك المقاييس ولا اصل من الأصول و الذي اومانا اليه باب من العلم جلیل و له خطر عظیم و قد صدرنا کل فصل باصله الدي ینفرع عنه مسائله حتی تکن الجمله الموخرة شاملة للتفصیل و یکون المجيب عما یسئل عنه مجیبا عن الباب المبسوط با و جز لفظ و اقریه و بناء الأمر في سائر ما ذکرناه علی کتب مشتهره عالیه تحوی اکثر اللغة فاعلاها و اشرفها کتاب ابی عبدالرحمن الخليل بن احمد ...
انجام: باب الياء ... قال الشيخ الإمام الأجل السعيد ابوالحسن احمد بن فارس رحمة الله علیه ... في صدر الكتاب أن تذکره و هو صدر من اللغة صالح فاما الاحاطه بجمیع کلام العرب مما الايقدر علیه الا الله تعالی او نبی من انبیائه علیهم السلام ... اجمعین الطيبين الطاهرين
چاپ: مصر، محقق: عبد السلام محمد هارون، مطبعة مصطفی البابي الحلبي وأولاده، چاپ 3، ج 1400، 6ق.
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ خوب، بی کا، تا: 854ق؛ مجدول؛ تملک: محمد بن جعفر بن یوسف بن عبد الله الرومي قسطنطی در سال 929ق؛ بسال 1297 از ورثه مرحوم طهماسب میرزا مؤيد الدوله ابتیاع شده و به کتابخانه سلطنتی وارد گشته ... کاغذ: بغدادی، جلد: میشن مذهب، 777ص، 23-29 سطر [ف: 7-96]
انجام: برابر
خط: نسخ، کا: علم الهدي بن صفی، تا: 1094ق، جا: شیراز، بنا به خواست عبدالرضا بن محمد بن مبارك موسوی؛ مقابله و تصحیح شده در تکیه نور از تکایای شیراز به خط خود به سال 1095، نویسنده نسخه پشت صفحه اول این کتاب را به نام مجمل اللغه ابن فارس معرفی نموده و بر صفحه اول شاهزاده فرهاد میرزا مختصری از شرح حال ابن فارس را از کتاب ابن خلکان به خط خویش نگاشته و بر این صفحه نیز تصریح شده که این کتاب مجمل اللغه می باشد و به همین نام نیز وقف نامه آن در همین صفحه نگارش یافته؛ تملک: محمد معصوم حسینی منصوری دشتکی به سال 1137ق، سید مفید استر آبادی به سال 1147ق، محمد کاظم پسر سید مفید استر آبادی به سال 1164 با قطعه ای در
وفات پدر خویش که شامل ماده تاریخ آن می باشد و سال 1951 را معین می کند؛ واقف: سپهسالار؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: تیماج، 319ص، 30سطر، اندازه: 19×24/5سم [ف: 2-291]
خط: نسخ، کا: عبدالرضا بن محمد بن مبارك، تا: 4 جمادی الثاني 1095ق، جا: تکیه نور شیراز؛ 375گ، 23 سطر، اندازه: 19×24/5سم [ف: 1-131]
خط: نسخ، بی کا، تا: 1099ق؛ قطع: وزیری [نشریه: 4-450]
آغاز: برابر؛ انجام: و عز ذلك اليه و الحمدلله اولا و آخرا و باطنا و ظاهرة و الصلوة و السلام علی رسوله محمد و آله اجمعین الطيبين الطاهرين
خط: نسخ، کا: ابوالحسن بن محمد بافقی، تا: 1136ق؛ جلد: میشن مذهب، 457 گ، 24 سطر (12/5× 21/5)، اندازه: 20×30/5سم [ف: 51-8]
آغاز: برابر؛ انجام: باطن و ظاهرة و الصلوة و السلام علی رسوله محمد و آله اجمعین الطيبين الطاهرين
خط: نسخ، بی کا، تا: 1259ق؛ جلد: تیماج، 445گ، 29سطر (10×21/5)، اندازه: 20×31/5سم [ف: 8-411]
بی کا، بی تا، 390گ، قطع: رحلی [ف: - 240]
al-miqbās
سبزواری، هادی بن مهدی، 1212 - 1289 قمری
sabzevārī, hādī ebn-e mahdī (1798 - 1872)
تهران؛ ادبیات؛ شماره نسخه: 82
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13[ف: 3-106]
miqbās-ul anwār
کرمانی، محمد جعفر بن محمد مؤمن
kermānī,mohammad ja'far ebn-e mohammad mo’men
در فضیلت اوصیاء اطهار و ائمه ابرار، مشتمل بر پنج «باب».
خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، بی تا، جلد: تیماج، 146گ، 12- 19 سطر (7-10/5× 12/5-15/5)، اندازه: 16×22سم [ف: -674]
آغاز: بسمله، الحمد لله الذي من علینا بهدایته الى طریق المستقيم
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ اهدایی: محمد جواد میرزایی؛ جلد: مقوایی با پارچه، 132گ، اندازه: 17×22سم [ف: 4-1495]
miqbās-ul ‘irfān wa miftāḥ-ut tibyān li-madārik-il qur'an
حسینی تنکابنی، محمد یوسف، ق 12 قمری
hoseynī tonekābonī,mohammad yūsof(- 18c)
اهداء به: شاه سلطان حسین صفوی
تاریخ تأليف: 3 صفر 1112ق (جلد اول)
در این تفسیر مزجی بیشتر به روایات و احادیث اهل بیت علیهم السلام نظر داشته و اختلاف قرائات و مسائل ادبی و مانند این مطالب را تا آنجا که برای فهم معانی آیات لازم باشد می آورد. مؤلف چون استادی در علم تفسیر ندیده به فکر آن افتاده است تا کتاب تفسیری جهت مراجعات خود بنگارد و از تفاسیری چون: صافی، مجمع البيان، کشاف و انوار التنزيل بهره برده است.
آغاز: الحمدلله الذي رب العالمين شرحا لدلائل کماله و اجلاله ... اما بعد فیقول ... محمد یوسف الحسيني التنكابني ان احق الفواضل و الفضائل ... هو علم التفسير و سمیت ما ارید من البيان مقباس العرفان ...
آغاز: برابر
جلد اول کتاب در تفسیر سوره فاتحه و بقره؛ خط: نسخ، کا: میرزا علی حسینی، تا: سه شنبه 12 جمادی الثاني 1112ق؛ از روی نسخه مؤلف، مصحح، محشی از مؤلف و بعضی از آنها خط وی، مقابله شده به تاریخ 1132؛ تملک: ابوالحسن امامی؛ جلد: پارچه، 294گ، 21 سطر، اندازه: 16/5× 24/5سم [ف: 13-25]
آغاز: برابر؛ انجام: قد فرغت عما في سورة البقرة من البيان و تیلوه ما في سورة آل عمران ... في یوم الأربعاء الثالث من شهر الصفر ... في شهور السنة الثانية عشر بعد الالف و المائه ... و ان المنسوب الى احبائك ... محمد یوسف الحسيني التنكابني من شهر ذیقعده من الشهور السنة الثانية عشرون و المائه بعد الألف ... کتبت هذا من خط الكاتب المصنف.
سوره حمد و سور بقره؛ خط: نسخ، کا: غیب علی بن علیقلی، تا: ذیقعده 1122ق؛ 475ص، 23 سطر (12×21)، اندازه: 22×30سم [ف: 1-310]
meqbās-ol masābīh = meqyās-ol masābīh
؟ مجلسی ، محمد باقر بن محمد تقی، 1037 - 1110 قمری
majlesī, mohammad bāqer ebn-e mohammad taqī (1628 - 1699)
اهدا به: سلطان سلیمان صفوی
تاریخ تأليف: رمضان 1096ق
در تعقیبات نمازی پنج گانه و دعاهای صبح و شام و سایر ساعت های شب و روز از کتاب های معتبر با ذکر نام آنها و توضیحاتی با عنوان «مؤلف گوید». این کتاب مشتمل بر ده فصل» می باشد با این عناوین: 1. فضیلت تعقیب و شرایط و آداب آن؛ 2. تعقیباتی که بعد از هر نماز خوانده می شود؛ 3. تعقیب مخصوص فریضه ظهر؛ 4. تعقیب مخصوص نماز عصر؛ 5. تعقیب مخصوص فریضه مغرب؛ 6. تعقیب مخصوص نماز خفتن؛ 7. تعقیبات مخصوص نماز صبح؛ 8 فضیلت و کیفیت سجده شکر؛ 4. دعاهای صباح و مساء؛ 10. دعاهای ساعات روز. آغاز: بسمله الحمدلله الذي جعل الصلوة للمؤمنين معراج و التعقيب لصعودها علی مدارج القبول ... اما بعد خامه تقصیر آثار خادم اخبار ائمه اخیار محمد باقر بن محمد تقی حشرهما الله ... چون اشرف عبادات بدنیه نماز است و تعقیبات مأثوره را در تکمیل صلوات مدخلیتی عظیم است وایضا موجب رفع درجات و خط سیئات و حصول مطالبی و حاجات می کردند ...
انجام: و ایضا روایت کرده است که هر که در عرض سال هر روز یک مرتبه این دعا را بخواند نمی میرد تا جای خود را در بهشت ببیند سبحان الدائم القائم سبحان القائم الدائم سبحان الواحد الأحد سبحان الفرد الصمد سبحان الحي القيوم سبحان الله و بحمده سبحان الحي الذي لایموت سبحان الملك القدوس سبحان رب الملائكه و الروح سبحان العلى الاعلى سبحانه و تعالی و تعالی المتعال الملك الحي
چاپ: در سال 1262 چاپ شده
[الذريعة 17/22 -18؛ کتابشناسی مجلسی 295؛ کشف الحجب ص 543؛ مكتبة امیر المؤمنين 685/2؛ فهرستواره منزوی 940/8]
دارای سه فصل آخر کتاب می باشد؛ خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: قرن 11؛ در حاشیه به خط مؤلف تصحیح و اضافه
شده؛ جلد: ترمه، 57گ، اندازه: 19×25سم [ف: 25-174]
انجام: پس بار دیگر ملک آمد و گفت حق تعالی می فرماید که الحال خود را از من بخر ...
خط: نسخ و نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: قرن 11؛ افتادگی: انجام؛ مصحح؛ با یادداشتی از سید محمد جهرمی در 1122؛ تملک: ابن اسماعیل شهیر به قاضی با مهر «سلام علی ابراهیم»، جمال موسوی در 23 ربیع الثاني 1297، 15 سطر ، اندازه: 12/5×18سم [ف: -99]
خط: ادعیه نسخ معرب، کاتب = مؤلف، تا: قرن 11؛ 226گ، 13سطر ، اندازه: 11×16/5 سم [ف: -117]
آغاز و انجام: برابر؛ پایان: تمت الرسالة في شهر رمضان المعظم من شهور سنه ستة وتسعین بعد الألف علی ید مؤلف الحقير محمد باقر بن محمد تقی خلص الله عن جرائمها
خط: نسخ، کاتب = مؤلف، تا: 1096ق، جا: اصفهان؛ با سرلوح مذهب، مجدول؛ کاغذ: دولت آبادی، جلد: تیماج، 210گ، 15سطر (6×14)، اندازه: 11/5× 20/5سم [ف: 2-451]
بی کا، تا: 1096ق؛ انتقالی از کتابخانه پهلوی مجموعه نوازی؛ اندازه: 13×21سم [رایانه]
آغاز: و حط سیئات و حصول مطالب و حاجات میگردند؛ انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: 23 محرم 1099ق؛ افتادگی: آغاز؛ مصحح؛ جلد: تیماج اسلیمی، 225 گ، 13 سطر، اندازه: 13×18سم [ف: 212-2]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ جلی خوش، بی کا، تا: اواخر قرن 11؛ از نسخه مسوده مؤلف؛ واقف: سیدعلی غیاثی، 27 رجب 1379؛ جلد: تیماج، 368گ، 12 سطر، اندازه: 10/5×19 سم [ف: -649]
08 شیراز؛ خانقاه احمدیه؛ شماره نسخه: 750
آغاز: یکساعت و بعد از عصر یکساعت تا من کارهای انجام: او را از من پناه ده و بسند معتبر دیگر از.
از اوایل فصل اول تا اواسط فصل دهم؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ 196گ، 13 سطر، اندازه: 12×18/5 سم [ف: -650]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ مهر: «محمد باقر العلوم» (مربع) که گفته شده مهر علامه مجلسی است؛ جلد: تیماج، 114گ، 25 سطر، اندازه: 11×22 سم [ف: 8-4512]
آغاز: سید سلاطین دوران السلطان بن السلطان و الخاقان بن الخاقان السلطان سلیمان الموسوي الحسيني بهادرخان شد الله اطناب دولته باوتاد الخلود ... فصل اول در فضیلت تعقیب و شرایط و آداب آن
خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: آغاز؛ جلد: تیماج، 111گ، 19 سطر ، اندازه: 11×16سم [ف: 8-4514]
خط: نسخ معرب، بی کا، تا: قرن 12؛ جلد: تیماج، 181گ، 14سطر ، اندازه: 18×23سم [ف: 8-4513]
انجام: تمت في العيون عن الرضا عن علی بن ابی طالب ... و اجعله لنا شهرة مبار کا تمحو فیه السيئات و تثبت لنا فیه الحسنات و ترفع لنا الدرجات یا عظیم الخيرات
خط: نسخ معرب، بی کا، تا: قرن 12؛ مصحح، صفحات مذهب محرر؛ 223گ، 15 سطر ، اندازه: 11/5× 18/5سم [ف: 8-4513]
آغاز: بهشت را و پناه به او از جهنم و سؤال کند از او که تزویج نماید او را به حورالعین زیرا که هر که صلوات فرستد بر آنحضرت دعای او مستجاب می گردد، انجام و اجزنی علی جمیع عوائد کی عندی و لا تؤاخذني بسوء فعلی و لاتسلط علی من الايرحمني
خط: نسخ ادعیه نسخ معرب، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ جلد: تیماج، 223گ، 15 سطر ، اندازه: 11×18 سم [ف مخ: 522-2]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ کاغذ: اصفهانی، 113گ، 18سطر (8/5×11)، اندازه: 12×19سم [ف: 5-640]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ 238گ، 12سطر (6×11/5) ، اندازه: 12×19 سم [ف: 3-1147]
آغاز: برابر؛ انجام: ساعت هفتم از نماز ظهر است تا چهار رکعت از نماز نافله عصر کرده شود یا بقدر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ جلد: مخمل، 18 سطر (7/5×13/5)، اندازه: 12×18/5 سم [ف: 3-1346]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ مجدول؛ کاغذ: هندی، جلد: مقوا، 190گ، 15سطر (7×15/5)، اندازه: 12×20/5 سم [ف: 3-806]
انجام: اینت دعا اعددت لکل هول لا اله الا الله
خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ مجدول؛ واقف: شیخ محمد صالح علامه حایری، مرداد 1351؛ جلد: مقوا با روکش پارچه، 147گ، اندازه: 10×20سم [ف: 15-493]
خط: نسخ معرب، بی کا، تا: قرن 12؛ جلد: تیماج، 173گ، 17سطر ، اندازه: 12/5×21سم [ف: 27-103]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ اهدایی: رهبری، مهر 1386؛ 165گ، 17 سطر، اندازه: 14×19/7سم [اهدائی رهبر: 6-399]
مشهد؛ شیخ علی حیدر؛ شماره نسخه: 63
همان نسخه بالا[مؤيد: 3-611]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ اهدایی: رهبری، مهر 1386؛ 169گ، 14 سطر، اندازه: 14×21/5سم [ اهدائی رهبر: 6-399]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ اهدایی: رهبری، بهمن 1383؛ 265 گ، 15 سطر، اندازه: 17×21سم [اهدائی رهبر: 6-399]
آغاز: درجات و خط سیئات و حصول مطالب و حاجات می کردند؛ انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: آغاز؛ اهدایی: رهبری، مهر 1386؛ 197گ، 14 سطر، اندازه: 11×17/5 سم [ اهدائی رهبر: 400-6]
مشهد؛ شیخ علی حیدر، شماره نسخه: 1436
همان نسخه بالا [مؤيد: 3-351]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ 230 گ، 13 سطر، اندازه: 12×18سم [ف: 96-73]
انجام: و آن ترزقنی علی الخير کله ما احاط
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: انجام؛ مجدول؛ اهدایی: وزیری؛ کاغذ: اصفهانی، 165گ، 14سطر (6×10)، اندازه: 8×14سم [ف: 3-937]
خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ اهدایی: حاج محمد نصیری؛ 180 گ، 15 سطر، اندازه: 11/5×18سم [ف: 2-12]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ خوش، بی کا، تا: قرن 12؛ 52گ (35-86)[ف: 4-314]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12، 183 گ، 14 سطر، اندازه: 11/5×19 سم [ف: 1-177]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12، 248گ، 12 سطر ، اندازه: 17/5×27سم [ف: 2-65]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ مجدول؛ 148گ، اندازه: 8/5×13سم [نسخه پژوهی: 2-228]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: آغاز و انجام کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج، 105گ، 14سطر (6×12)، اندازه: 10×16سم [ف: 14-3816]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ با سرلوح، مجدول، مقابله شده؛ یادداشت ابوالقاسم بن عباسقلی مورخ شوال 1301 دارد در سرگذشت مجلسی برای میرزا شفیع ؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج،
296گ، 12 سطر (8×15)، اندازه: 13×21سم [ف: 12-2788]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ تحریری، بی کا، تا: قرن 12؛ مصحح؛ 283ص، 14سطر، اندازه: 21×30سم [عکسی : 1-374]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ 196گ، 15سطر، اندازه: 12×18سم [ف: 2-344]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد مؤمن بن آقا طالب اصفهانی، تا: 7 شوال 1104ق؛ تملک: سید مصطفی صفائی خوانساری؛ اهدایی: رهبری، خرداد 1373ش؛ 172گ، 15 سطر، اندازه: 10×19سم [اهدائی رهبر: 6-398]
خط: نسخ و نستعلیق، کا: شیخ ابو طالب، تا: اواخر شعبان 1110ق، به فرموده میرزا محمد علی؛ مصحح، با امضای بلاغ؛ جلد: تیماج، 194، 16 سطر، اندازه: 12×18/5 سم [محدث ارموی مخ: 1519-3]
خط: نسخ، بی کا، تا: 10 ربیع الاول 1110ق؛ مصحح؛ جلد: تیماج، 230 گ، 13 سطر، اندازه: 12×18/5 سم [محدث ارموی مخ: 1519-3]
آغاز و انجام: برابر خط: نسخ و نستعلیق، کان محمد ابراهیم نصیری طوسی، تا: نیمه ربیع الثاني 1110ق؛ اهدایی: رهبری، خرداد 1373؛ 171گ، 15سطر، اندازه: 13/5×20سم [اهدائی رهبر: 6-398]
خط: نسخ خوب، کا: مهدی ابن ضیاء الدين طباطبائی، تا: محرم 1111ق؛ 533ص [ف: 1-966]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 15 جمادی الاول 1112ق؛ مصحح؛ جلد: تیماج، 237گ، 14 سطر، اندازه: 12×18 سم [ف: 5-2099]
بی کا، تا: 1113ق؛ خریداری از مصطفی حسینی [رایانه]
خط: نستعلیق و دعاها نسخ معرب، بی کا، تا: اواخر ربیع الاول 1114ق؛ مصحح؛ جلد: تیماج، 184 گ، 15 سطر، اندازه: 13×21سم [ف: 8-105]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: 21 محرم 1114ق؛ 191گ، 14 سطر [ف: -31]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ و نستعلیق، کا: محمد باقر بن حاجی محمد علی فیروزان شهمیرزادی، تا: 22 محرم 1121ق؛ مجدول؛ 20 سطر، اندازه: 5/3× 15/2سم [ف: 1-278]
خط: نستعلیق، کا: محمد باقر بن عبد الفتاح حسین ایرنی سبزواری، تا: 11 صفر 1123ق، به خواهش ملا محمد جلال بن محمد صادق نامنی، مصحح؛ جلد: تیماج، 126 گ، 19 سطر، اندازه: 10×17سم[ف: 5-2099]
خط: نسخ، کا: محمد تقی بن عبد الفتاح حسینی سبزواری، تا: سه شنبه 11 صفر 1123ق؛ مصحح؛ 125گ، 19سطر، اندازه: 9×16سم [: 5-2099]
خط: نسخ، کا: علی اصغر بن لطف الله قمی، تا: 1123ق؛ 275گ، 13سطر، اندازه: 14×20سم [ف: 2-103]
کا: محمد طبیب، تا: 1123ق؛ خریداری از مصطفی حسینی؛ اندازه: 9/8×18/7سم [رایانه]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 14 محرم 1124ق؛ از نسخه خط مؤلف استنساخ شده؛ جلد: تیماج، 107گ، سطور چلیپا، اندازه: 9/5×20سم [ف: 1-260]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ معرب، کا: علی اکبر شریف، تا: صفر 1125ق؛ مصحح؛ جلد: گالینگور، 199گ، 14-15 سطر، اندازه: 12/5× 18/5 سم [ف: 4512-8]
خط: نسخ، کا: علینقی بن علی بیك ابھری جی اصفهانی، تا: 28 جمادی الاول 1125ق؛ 168گ، 14 سطر، اندازه: 11×18 سم [ف: -74]
خط: نسخ معرب، کان خضر علی بن محمد کاظم امیری لاریجانی، تا: جمادی الاول 1126ق؛ مصحح؛ جلد: تیماج، 114گ، 14 سطر، اندازه: 10×15/5سم [ف: 22- 239]
خط: نسخ، بی کا، تا: 18 ربیع الاول 1126ق؛ 102گ، 19سطر، اندازه: 11×18سم [ف: 1-88]
خط: نسخ، کا: عبدالرضا بن سید مرتضی طباطبائی، تا: 1127ق؛ واقف: محمود خرازی؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج، 126 گ، 14سطر، اندازه: 12×18سم [ف: 5-1720]
آغاز: پانزدهم ابن بابویه و شیخ طوسی و غیر ایشان به سندهای معتبر از حضرت صاحب الامر روایت کرده اند
خط: نسخ، کا: اسماعیل بن حاجی زین العابدين، تا: یک شنبه 5 رجب 1127ق؛ افتادگی: آغاز؛ 256گ، 12 سطر، اندازه: 12×19سم [ف: 1-73]
آغاز: قاصر جمیع آنها در کتاب بحار الأنوار بطرق متعدده ایراد کرده ام
خط: نسخ، کا: علی بن محمد حسینی الموتي، تا: 1128ق؛ افتادگی: آغاز؛ مصحح؛ جلد: تیماج، 119گ، 17سطر، اندازه: 11×17سم [ف: 26-303]
خط: نسخ، کا: عبدالله تلمیذ محمد ابراهیم قمی، تا: 1130ق؛ رونویس شده از نسخهای مورخ 1114، دارای یک سرلوح مذهب، مجدول، مذهب؛ جلد: تیماج، 318ص، 16 سطر، اندازه: 12×19/5سم [ف: 10-1917]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ و نستعلیق، کا: رشید بن مولانا عاشور قلی بواناتی، تا: 7 ربیع الاول 1130ق؛ افتادگی: وسط؛ مصحح جلد: تیماج، 279گ، 11 سطر، اندازه: 10×13سم [ف: -89]
کا: محمد بن فضل الله، تا: 1133ق؛ خریداری از علیرضا طاهری یزدس؛ اندازه: 121×171سم [رایانه]
خط: نسخ، بی کا، تا: پنج شنبه غره ربیع الأول 1135ق؛ اندازه: 14×18/5 سم [نسخه پژوهی: 2-228]
آغاز و انجام: برابر
خط: دعاها نسخ و نستعلیق، کا: محمد هادی ابن عبدالله هاشمی، تا: جمادی الثاني 1141ق؛ مصحح؛ مهر: «محمد بن علی» (بیضی)؛ جلد: تیماج، 144 گ، 18 سطر، اندازه: 15×18 سم [ف: 5-2098]
کا: محمد باقر، تا: 1141ق؛ 185 گ، 12سطر، اندازه: 5×23سم [ف: 3-78]
آغاز: بعد از نمازها و از حضرت امیر المؤمنين (علیه السلام) مرویست که تعقیب بعد از نماز بامداد نماز عصر روزی ... فصل دوم در بیان تعقیباتی است که مستحب است که بعد از هر نماز خوانده شود
خط: نسخ ادعیه معرب، کا: محمد تقی بن ملك محمد کازرونی، تا: پنج شنبه 23 جمادی الاول 1147ق؛ افتادگی: آغاز؛ مصحح؛ جلد: تیماج، 208گ، 15 سطر، اندازه: 8/5×13/5سم [ف: 2-616]
خط: نسخ معرب و نستعلیق، کا: محمدرضا، تا: اوایل ربیع الاول 1151ق؛ مجدول، دارای سرلوح رنگین؛ مهر: «افوض امری الى الله محمد جعفر» (مربع)؛ جلد: تیماج، 204گ، 14سطر، اندازه: 12/5× 20/5سم [ف: 24-308]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ خوب، کا: محمد امین حسینی سبزواری، تا: سه شنبه 7 ذیحجه 1151ق، جهت ملا ضیاء الدين محمد سبزواری؛ مجدول، مقابله شده؛ مهر: «المتوكل علی الله عبد الغني عبدالوهاب»؛ 180گ، 16-17سطر (7/5×15/5)، اندازه: 10/5×19 سم [ف: - 40]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: شنبه 9 شوال 1152ق؛ برگ اول توسط سید مصطفی صفایی خوانساری نونویسی شده؛ اهدایی: رهبری، خرداد 1373؛ 257گ، 11 سطر، اندازه: 16/5×27 سم [اهدائی رهبر: 398-6]
خط: نسخ، کا: محمد علی اصفهانی، تا: 1154ق [ نشریه: 7-700]
بی کا، تا: 1174ق؛ خریداری از عباس فیضی و داوود ترکاشوند[رایانه]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: عنایت الله، تا: 1176ق؛ جلد: تیماج، 128گ، 20سطر (7/5×15)، اندازه: 13×21سم [ف: 2-147]
خط: نسخ، بی کا، تا: ربیع الاول 1189ق؛ 171، 15 سطر، اندازه: 11×22سم [ف: 2-103]
خط: نسخ، کا: محمد بن حسین رهقی، تا: پنج شنبه 11 شعبان 1200ق؛ 213گ[ف: -674]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ برگهایی از اواسط کتاب و دو برگ آخر افتاده بوده و آنها را حسن بن احمد در دوره تلمذ در مدرسه نجات به تاریخ سلخ محرم 1351 تکمیل نموده و می گوید که نسخه را مجتهد عرب باغی (سید حسین) به محدث اهدا کرده؛ جلد: تیماج، 134، 17سطر، اندازه: 12/5 ×20سم [ محدث ارموی مخ: 3-1519]
خط: نسخ معرب، بی کا، تا: قرن 13؛ 182گ[ف: 24-330]
کامل؛ خط: نسخ، بی کا، تا: اوایل قرن 13؛ کاغذ: ترمه، 222گ، 12سطر (7/5×13)، اندازه: 13×19سم [ف: 3-875]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ خوب، بی کا، تا: محتملا قرن 13؛ با سرلوح مذهب، مجدول؛ 230گ، 14 سطر (6/5×12/5)، اندازه: 12/5× 18/5 سم [ف: 5-190]
سپس «طریقه لعن چهار ضرب»؛ خط: نستعلیق و ثلث، بی کا، تا: قرن 12-13؛ 221 ص، 17سطر (11/5×20)، اندازه: 21/20× 30سم [عکسی ف: 1-374]
بی کا، تا: قرن 13[نشریه: 5-227]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ اهدایی: رهبری، بهمن 1383؛ 239 گ، 12 سطر، اندازه: 10×16سم [ اهدائی رهبر: 6-399]
خط: نسخ، کا: حسین بن جعفر ندوشنی، تا: 8 محرم 1202ق؛ محشی با نشان «ابوعلی»؛ جلد: مقوا، 167گ، 17سطر، اندازه: 14×20سم [ف: -674]
خط: نسخ، کا: محمد جعفر بن محمد رشید، تا: 14 صفر 1222ق؛ 167گ، 15 سطر، اندازه: 11/5×18 سم [ف: 2-290]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ و نستعلیق، کا: رجب بن غلامعلی خان، تا: 14 ذیقعده 1225ق؛ اهدایی: رهبری، مهر 1386؛ 184 گ، 17 سطر، اندازه: 12×20سم [اهدائی رهبر: 6-399]
مشهد؛ شیخ علی حیدر؛ شماره نسخه: 1160
همان نسخه بالا[مؤيد: 3-138]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد علی کرمانشاهی، تا: دوشنبه 29 جمادی الثاني 1228ق، حسب الأمر حاجی شهباز خان کلهر؛ افتادگی: وسط (از بیست و یکمین دعاء سجده شکر از فصل هشتم تا سی و چهارمین دعاء صباح و مساء از فصل نهم)؛ مجدول، دارای سرلوح؛ واقف: عبدالحسین منیبی ، مرداد 1348؛ جلد: تیماج، 246گ، اندازه: 14×24/5 سم [ف: 15-491]
کا: میرزا حسین بن غلامحسین، تا: یکشنبه 12 ربیع الاول 1231ق؛ 65گ (99پ -164پ) ، اندازه: 10/5×15سم [ف: - 89]
کامل؛ خط: نسخ، بی کا، تا: اواخر محرم 1232ق؛ اهدایی: شیخ غلامرضا مروج الدين؛ جلد: تیماج، 178 گ، 14سطر (8/5×1/5)، اندازه: 14×21سم [ف: 3-1064]
بی کا، تا: 1236 ق [میراث اسلامی: 5-601]
آغاز: برابر؛ انجام: حسب الامر سر کار شو کت مدار ... بندگان نواب محمد ولی میرزا ادام الله تعالی ایام عمر ... باهتمام تمام عالیجاه ... حضرت والا میرزا محمد علی سمنانی بید بد بنده ذلیل و داعی ابود دولت جاوید ابن عبد اللطيف محمد اسمعیل صورت اتمام پذیرفت في سنه 1239
خط: نسخ خوش، بی کا، تا: 1239ق؛ مجدول، با یک سرلوح مذهب، مذهب؛ مهر: «مشیر السلطنه حسین بن هدایت الله رضا الحسيني»، میرزا آقاخان نوری؛ کاغذ: ترمه، جلد: مقوای روغنی منقش، 659ص، 12 سطر، اندازه: 13×19/5سم [ف: 1-991]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: سلخ جمادی الثاني 1240ق، خانه سید محمد مهدی زنجانی؛ مصحح؛ مهر: «عبده محمد حسین بن محمد سعید» (بیضی)، «محمد حسن بن محمد جعفر الموسوي» (بیضی) سال 1309، «عبده الراجي محمد باقر» (بیضی)؛ تملک: محمد حسین بن محمد هاشم موسوی اصفهانی به سال 1239؛ جلد: تیماج، 122گ، 19 سطر، اندازه: 15×21سم [محدث ارموی مخ: 1518-3]
خط: نسخ، کا: علی بن ملا علی اکبر، تا: 9شعبان 1242ق؛ 166گ، 16 سطر [ف: -32]
آغاز: و حاجات می کردند
خط: نسخ، کا: ابو تراب بن محمد سعید، تا: 1248ق؛ افتادگی: آغاز؛ واقف: ملکزاده کوثر؛ 168گ، 15 سطر، اندازه: 12×18سم [ف: 6-294]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ زیبا، بی کا، تا: 1252ق؛ مجدول، دارای سرلوح؛ کاغذ: ترمه، 290گ، 12سطر، اندازه: 10×16سم [ف: 1-48]
خط: نسخ، بی کا، تا: 1256ق؛ افتادگی: آغاز؛ 190گ، 14 سطر، اندازه: 12×20 سم [ف: 2-571]
خط: نسخ و نستعلیق، کا: زین العابدين، تا: شعبان 1257ق؛ جلد: تیماج، 15 سطر، اندازه: 11/5× 18/5 سم [ف: -232]
کا: میرزا محمد بن محمد علی تبریزی، تا: 14 رمضان 1257ق؛ 190گ [ف: 2-155]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: صفر 1258ق؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج، 16سطر (6/5×13/5)، اندازه: 12×18سم [ف: 3-1363]
خط: نستعلیق و دعاها نسخ معرب، بی کا، تا: 1262ق؛ 140گ، 16سطر، اندازه: 10/5×16سم [ف: -83]
خط: نسخ و نستعلیق، کان محمدرضا محمد آبادی، تا: سه شنبه 6 صفر 1262ق؛ دارای دو سرلوح، مجدول؛ جلد: تیماج، 254ص، 7سطر (8×13)، اندازه: 14×21سم [ف: -674]
انجام: و اتوجه اليك بمحمد و اهل بیته اسئلك بك و بهم آن تصلی علی محمد و آله محمد و أن تفعل بی کذا و کذا
از اول تا آخر؛ خط: نسخ معرب، کا: محمدرضا بن میرزا کوچک نجف آبادی اصفهانی، تا: 1266ق؛ جلد: تیماج مذهب، 202گ، 12سطر، اندازه: 8/5×12سم [ف: 8-4513]
خط: نسخ، بی کا، تا: 1268 ق [ چهار کتابخانه مشهدف: -182]
آغاز: برابر
خط: نسخ خفی، کا: زین العابدين بن محلاتی، تا: 1270ق، جا: تهران؛ مجدول، مذهب، با سرلوح مذهب؛ جلد: مقوا، 402ص، 16سطر، اندازه: 9/5×16سم [ف: 1-994]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: عبدالوهاب بن ملا محمد حسن، تا: چهارشنبه سلخ رمضان 1272ق؛ مهر: حاج سید سعید؛ جلد: تیماج مشکی، 15سطر (6×11/5) ، اندازه: 10×17 سم [ف: 3-1610]
خط: نسخ معرب، بی کا، تا: جمادی الاول 1277ق؛ مجدول مقباس المصابيح 141 مذهب، مصحح؛ جلد: تیماج، 268گ، 13 سطر، اندازه: 13×21سم [ف: 8-4513]
خط: نسخ، بی کا، تا: 1279ق؛ مصحح؛ جلد: تیماج، 237 گ، 14سطر، اندازه: 12×17/5 سم [ف: 2-57]
آغاز: برابر ؛ انجام: دعاء قنوت ... من عادیت یا خفی
خط: نستعلیق خوش، بی کا، تا: 1282ق؛ افتادگی: انجام؛ کاغذ: سپاهانی، 13سطر (7×13/5)، اندازه: 1/5×20سم [ف: 4-2121]
خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، تا: رجب 1291ق؛ دارای یک سرلوح، مجدول؛ 208گ، 12سطر (8×14)، اندازه: 12/5 ×19 سم [ف: 97-2]
آغاز: سالکان مسالك عبادت و دعا و طالبان قرب جناب حق جل و علا می نگرند که چون اشرف عبادات بدنیه نماز است
خط: نسخ، بی کا، بی تا، افتادگی: آغاز و انجام؛ 159گ، 14-17 سطر، اندازه: 12×19 سم [ف: 8-2514]
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ 84گ، 19سطر، اندازه: 16×22سم [ف: 4513-8]
آغاز: علیه السلام مروی است که چون بنده از نماز فارغ شود وزود پی کار خود رود حق تعالی می گوید که مگر این بنده نمیداند که برآوردن حاجتها؛ انجام: برابر
خط: نسخ، کا: گوهر ملک دختر حاجی شیخ نورالدین من اولاد شیخ ابوذر غفاری، تا: شوال ...؛ افتادگی: آغاز؛ جلد: تیماج، 300گ، 12سطر، اندازه: 16×21سم [ف: 8-4513]
انجام: برابر
خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، بی تا؛ مصحح؛ جلد: تیماج، 198گ، 15 سطر، اندازه: 12×21سم [ف: 5-2099]
آغاز فصل در دعاهای هر روزه ابن بابویه ره بسند صحیح از حضرت صادق ع روایت کرده است که انجام: ثم استشق فقال اللهم لاتحرم علی ریح الجنة و اجعلنی ممن یشم ریحها و روحها و طیبها قال ثم غسل وجهه فقال
منتخبی از کتاب؛ خط: نسخ، کا: محمد تقی، بی تا؛ جلد: تیماج مجدول، 36گ، 12سطر، اندازه: 10×15سم [ف: 5-2099]
آغاز: حضرت امام محمد تقی علیه السلام منقول است که چون ماه نو در آید در روز اول ماه دو رکعت نماز بکن ؛ انجام: ایضا هر صبح بخواند: اللهم اصبح ظلمی مستجیرا بعفوك و اصبحت
ذنوبی مستجيرة بمغفرتك
خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، بی تا؛ جلد: گالینگور، 98 گ، اندازه: 7×13سم [ف: 5-2099]
آغاز: برابر ؛ انجام: تا صبح در امان خدا
بی کا، بی تا، کاغذ: اصفهانی، 23گ (253پ -275پ) ، 18سطر (8/5×16)، اندازه: 13×22سم [ف: 5-640]
خط: نسخ، بی کا، بی تا، تملک: میرزا رضا طبیب، امانت محمدرضا حاجیلری؛ واقف: حسن صدر زاده خویی ، 1347ش؛ جلد: تیماج مجدول، 15 سطر، اندازه: 14×21سم [ف: -178]
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ جلد: مقوا، 154گ، 18سطر (7×15/5)، اندازه: 12/5×20سم [ف: 1- 576]
خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، بی تا؛ 145 گ، 18 سطر، اندازه: 13×19/8سم [ف: 4-776]
خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، بی تا، افتادگی: انجام؛ 200گ، 18سطر، اندازه: 12×17 سم [ف: 8-4513]
از اول تا فصل دهم در دعاهایی که در ساعات روز باید خواند (ساعت دوازدهم از آفتاب زرد است تا فرو رفتن آفتاب و به حضرت صاحب الامر علیه السلام تعلق دارد و دعایش این است...)؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ 162گ، 17 سطر، اندازه: 11×21سم [ف: 8-4513]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ مقابله شده؛ 163گ، 15 سطر، اندازه: 12×19سم [ف: 6-294]
آغاز: که هر که بعد از نماز فریضه پیش از آنکه پاهای خود را بگرداند سه مرتبه این دعا بخواند
از تعقیب پنجم از فصل دوم تا آخر کتاب در ضمن از تعقیب هفتم تا بیست و هشتم فصل دوم ناقص؟ خط: نسخ و نستعلیق،بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز؛ جلد: مقوا، 158گ، 16 سطر، اندازه: 15×21/5سم [ف: 15-492]
آغاز: طغی به الماء لغضبك؛ انجام: دعاء اینست اشهد ان لا اله الا الله وحده لاشریك له
به ترتیب صحافی عبارت از: الف. از اوایل دعاء سوم از فصل ششم تا دعاء بیست و چهارم از فصل هفتم (در 7 برگ)، ب. از اواخر دعاء شصت و هشتم از فصل نهم تا اواخر دعاء ساعت چهارم از فصل دهم (در 7 برگ)، ج. از اواسط دعاء شانزدهم از فصل نهم تا اواخر دعاء چهل و یکم همان فصل (در 4 برگ)، د. از اوایل دعاء چهل و نهم از فصل نهم تا شصت و هشتم همان فصل (در 11 برگ)، ه دنباله دعاء ساعت چهارم فصل دهم تا دو برگ مانده به انتهای کتاب (در 5 برگ)؛ خط: نسخ، بی کا، بی تاب افتادگی: آغاز و انجام؛ مصحح: 34گ، 21 سطر، اندازه: 15/5×21سم [ف: 15-493]
خط: نستعلیق، کان محمد حسین شریف شیرازی، بی تا؛ مجدول نام ناصر الدين شاه قاجار و میرزا محمود مستوفی آشتیانی که نسخه برای او نوشته شده، دارای سرلوح رنگین؛ مهر: «عسی أن یبعثك ربك مقاما محمودا» (بیضی)؛ جلد: تیماج، 150گ، 19سطر، اندازه: 21×22 سم [ف: 11-229]
آغاز: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا، کاغذ: اصفهانی، جلد: مقوایی، 197گ، 15 سطر (6×13)، اندازه: 10×17 سم [ف: 5-1563]
انجام: لا اله الا هو تکفی
خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، بی تا، افتادگی: انجام؛ اهدایی: آقای دعائی؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: تیماج، 180گ، 14سطر (6×12)، اندازه: 11×17/5سم [ف: 5-1575]
آغاز: مطلب تدوین شده محیط بهمه آنها نیست؛ انجام: در کتاب اختیار از حضرت صادق علیه السلام روایت کرده است؛
خط: نسخ، بی کا، بی تا، افتادگی: آغاز و انجام کاغذ: اصفهانی، 147گ، 15 سطر (9×15)، اندازه: 12×18سم [ف: 5-1661]
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ واقف: وزیری؛ کاغذ: اصفهانی، 145گ، 17سطر (5×10)، اندازه: 8×13/5[ف: 4-1320]
خط: نسخ، بی کا، بی تا، 137، 18 سطر، اندازه: 11×19 سم [ف: 103-2]
آغاز: لا اله الا هو الحى القيوم؛ انجام: و هر محبوسی که بخواند از زندان؛
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز؛ 132 گ، 17سطر، اندازه: 9×15سم [ف: 4-1422]
بی کا، بی تاب 46گ(501-547) [ عکسی ف: 2-324]
خط: نسخ، بی کا، بی تا [چند نسخه ف: -367]
بی کا، بی تا[دلیل المخطوطات: 1-289]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ جلد: روغنی، 276 گ، 17 سطر، اندازه: 11×20سم [ف: 35-269]
آغاز: برابر ؛ انجام: حضرت صادق (علیه السلام) روایت کرده است که حضرت رسول صلی الله علیه و آله هر روز بعدد رگهای بدن سیصد و شصت مرتبه میگفت
خط: نسخ معرب، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ مجدول، مذهب، با سرلوح مزدوج مرصع مذهب؛ جلد: تیماج، 143ص، 19سطر، اندازه: 10/5 ×17 سم [ف: 35-379]
آغاز: وحط سیئات و حصول مطالب و حاجات میگردد؛ انجام: و ترجع الدين علی یدیه غضا جدیدا
خط: نسخ، بی کا، بی تاب 342ص، 15 سطر، اندازه: 11/5×22سم [فهرست عراقی: 1-189]
خط: نسخ عالی، بی کا، بی تا؛ مجدول، مذهب، با سرلوح مذهب؛ مهر: «مشیر السلطنه - علی اکبر بن حسین الحسيني»؛ کاغذ: ترمه جلد: چرم مذهب، 395، 14 سطر، اندازه: 10/5× 16/5 سم [ف: 989-1]
آغاز: و حصول مطالب و حاجات می گردد و هیچ راه از طرق قرب رافع الدرجات بدعا و مناجات نمی رسد؛ انجام: برابر
خط: نسخ ادعیه معرب، بی کا، بی تاب افتادگی: آغاز ووسط؛ 151گ، 16 سطر، اندازه: 13/5×19سم [ف: - 31]
بی کا، بی تا؛ خریداری از محمد حسین علوی [رایانه]
آغاز: بدعای خیر در حیات و بعد از وفات یاد نمایند و الله الموفق و چون در اثنای تأليف بخدمت نواب کامیاب فلك جناب انجم سپاه ... سلطان سلیمان الموسوي الحسيني بخادر خان؛ انجام: فانا اشهد بانك انت الله لارافع لما وضعت ولا واضح لما رفعت و الامعز لمن أذللت و لامذل لمن
خط: محقق عالی، بی کا، بی تا، افتادگی: آغاز و انجام؛ مصحح؛ جلد: تیماج، 243گ، 12 سطر، اندازه: 11×17سم [ف: -90]
miqbās-ul mașābīh (mn.)
وابسته به: مقباس المصابيح = مقیاس المصابيح؛ مجلسی، محمد باقر بن محمد تقی (1037-1110ق)
این رساله خلاصه «مقباس المصابيح» علامه مجلسی است که در نه فصل ترتیب یافته است. مدرک برخی از ادعیه در حاشیه نسخه به عینه نقل شده است.
آغاز: بسمله، الحمد لله الذي جعل الصلوۃ معراجا للمومنین ...
خط: نستعلیق، کا: محمد بن محمد باقر، تا: قرن 13؛ اهدایی: وزیری؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج، 43گ (1-43)، 15سطر (6×10)، اندازه: 10×15/5 سم [ف: 4-1315]
آغاز: الحمدلله الذي جعل الصلوة للمؤمنين معراجا و التعقيب الصعودها علی مدارج القبول منهاجا؛ انجام: سبحانه و تعالی.
خط: نسخ، کان علی اکبر، تا: جمادی الثاني 1192ق، برای آقای محمد حسین نامی؛ محشی، دارای سرلوح، مجدول؛ واقف: نائینی؛ 42گ، 19 سطر، اندازه: 13×21سم [ف: 6-298]
miqbās-ul nibrās
در تمجید و تعظیم خداوند متعال، و پند و اندرز و تعلیم و ارشاد راغبان به نصیحت. این مطالب به صورت خطبه هایی نسبت ادبی و مسجع به ترتیب حروف الفبا تنظیم شده، در هر حرف خطبه ای آمده که پایان هر سجع بدان حرف ختم می شود، پایان هر خطبه نیز قصیده ای آورده که به همان حرف ختم می گردد.
آغاز: الحمدلله الملك القدوس رب البيت المعمور و السقف المحروس الذي أمر بالاکثار من ذکره ..
خوی؛ نمازی؛ شماره نسخه: 465/12
آغاز: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 19 از موقوفات رمضانیه مرحوم ابراهیم بن فتح الله شریف حسینی 1230؛ جلد: تیماج، 44گ (164 -207): 22 سطر، اندازه: 16×21سم [ف: -237]
قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 643/11
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 2-275]
miqbās-un nūr
مشتمل بر دوازده «مقدمه».
آغاز: بسمله تبارك الذي نزل الفرقان علی عبده لیکون للعالمین نذیرا ... وبعد فیقول المستمسك بحبل القرآن المتسمك بحجزة صاحب الزمان الراجي فضل ربه ... وامامة العليم علی بن عبدالعظیم ... وسمية بمقباس النور وجعلت له اثنتی عشرة مقدمة المقدمة الأولى اعلم أن الواجب
مشهد؛ الهيات، شماره نسخه: 623
آغاز: برابر
خط: نسخ، کاتب = مؤلف، بی تا؛ جلد: مقوا با روکش مشمع، 154گ، اندازه: 16×27سم [ف: 1-576]
مشهد؛ مولوی؛ شماره نسخه: 623
همان نسخه بالا[نشریه: 5-100]
maqbere-ye emām zāde dāvūd va ta'mīr-e ān (matlabī darbare-ye ...)
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 9450/46
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13: 1گ (359)[ مختصر ف: -767]
مقبره صدرالدین حموی - آرامگاه صدرالدین حموی
• مقبلة قرينة في الصنعة /- عربی
muqbila qarīnat-un fi-sŞan‘a
در آن از ابوالقاسم جنیدی و امام جابر و شیخ محمد غنی قونصی و شیخ عبد المجيد مصری یاد شده و بندی است به عربی.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 153/2
خط: نستعلیق، کا: شیخ احمد بن محمد خوانساری ساغز، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج، 10گ (35-44)، ابعاد متن: 7×13، اندازه: 11×18سم [سنا: ف: 1-77]
al-maqbūd bi-s-sawm
بهبهانی، عبدالله بن اسماعیل، 1262 - 1328 قمری
behbahānī, ‘abd-ol-lāh ebn-e esmāʻīl (1846 - 1910)
تاریخ تأليف: جمادی الاول 1302ق
رساله ای استدلالی در این که اگر کسی چیزی را از مالک آن بگیرد تا بفروشد ولی در دستش از بین برود، آیا ضامن آن است یا خیر؟
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 8405/10
آغاز: فائدة جليلة: اختلف علمائنا رضوان الله علیهم في ان المقبوض بالسوم هل یضمنه القابض لو تلف تحت یده و لو کان من دون تعد و تفریط منه أم لا؛ انجام: فتأمل فان المسألة بعد صرف النظر عن الرواية المذكورة واضحة المدرك خالية عن شوائب الاشكال
خط: نسخ، بی کا، تا: جمادی الثاني 1302ق، جلد: تیماج، 6گ(173پ-178پ)، 17 سطر، اندازه: 16/5×21سم [ف: 28-13]
maqbūl-os salātīn
زرگر اصفهانی، نجیب الدين رضا، ق 11 قمری
zargar-e esfahānī, najīb-od-dīn rezā(- 17c)
بخشی از دیوان شعر اوست که شاعر بدون رعایت ترتیب الفبايي فراهم آورده و از نظر شاه سلیمان و شاه سلطان حسین صفوی گذرانیده است. بیشتر اشعار قصایدی است در مدح آن دو پادشاه (و بیشتر شاه سلطان حسین) به مناسبت های مختلف چند رباعی و غزل و مثنوی نیز دارد و یکی از مثنوی های او حکایت دیباباف است و دیگری مثنوی در فضیلت اخلاص به عبادت و کارها به خدا گذاشتن که او خود می گوید: «یک حکایت است از جمله دو هزار بیت مثنوی تعویذ العارفين کمترین». پاره ای از ابیات این مثنوی (تعویذ العارفين) نیز ترکی است نجیب در پایان این دیوان می نویسد: «کلیات اشعار ... این خاکسار بی مقدار از مثنوی و قصیده و قطعه و تواریخ و غزل و رباعی قریب ده هزار بیت است و این ثنا خوان ... همواره این آرزو داشته که چه گوهر از دریای خیال به کف آورد که در عتبه بارگاه خلافتش آبرویی باشد تا آن که محرر سطور لیل و نهار به رهنمایی این قدر اشعار چراغ افروز سراپرده خیال گردید و تتمه آن چون شرح حال بنده در پرده خفا ماند هر گاه مقرر شود که بقیه دیوان کمترین در سلک تحریر در آید استحقاق این خاکسار به خاک بوسی آن آستان بیشتر جلوه خواهد کرد ... مجلدی از آن اشعار که في الحقيقه شورا به درگاه خلیفه بردنست خواهد پرداخت و چون این اشعار از نظر ... دو پادشاه ... گذشته ... به شرف قبول مشرف شده لهذا به مقبول السلاطين موسومش نمود ....
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 265- فیروز
آغاز: ای در کمند حکم تو مالک رقابها ** چون مهر در کشاکش زرین رکابها؛ انجام: به این دو دولت جاوید چشم بد نرسد ** که آسمان و زمین است در مبارک باد
خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: قرن 12؛ دارای یک سر لوح، مذهب، مجدول؛ جلد: تیماج، 142ص، 15 سطر، اندازه: 18/5×31سم [ف: 21-324]
مقبول الملوك - خواص الحروف
muqtabis-ul atar fi š.-il bāb-il ḥādī ašar
وابسته به: النافع یوم الحشر في شرح الباب الحادي عشر = شرح باب حادی عشر؛ فاضل مقداد، مقداد بن عبدالله (-826ق)
شرحی بر باب حادی عشر است.
بشرویه؛ امیر المؤمنين؛ شماره نسخه: 81
آغاز: بسمله الحمدلله واجب الوجود مفیض الخير و الجود مالك الملك من غیر منازع ولا مضاد؛ انجام: ما نزل في وصف المؤمنين أذلة علی المؤمنين أعزة علی الكافرين و اشداء علی الكفار رحماء بینهم ...
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ واقف: آقای احمدی؛ جلد: مقوا، 64 گ، 20 سطر، اندازه: 11×22سم [ف مخ]
muqtabis-ul anwār min-al a'imma-til athār
سبزواری، محمد مؤمن بن شاه قاسم، - 1077 ؟ قمری
sabzevari,mohammad mo'men ebn-e sah qasem( - 1667)
تاریخ تأليف: 1068ق
مؤلف شرح حال مختصری از خود در مقدمه همین تفسیر ذکر نموده و در آنجا است که: پس از سالها تحصیلات اصولی چون نجات را در تمسك به ذیل ائمه اطهار دیدم از اصولیین بریدم و به اخباریین پیوستم. در هنگام مطالعه و تصحیح و مقابله ومباحثه اخبار بر آن شدم که قرآن کریم را موافق اخبار وارده از اهل بیت عصمت که مخاطبین اولیه قرآن و مصداق «یعرف القرآن من خوطب به» اند تفسیر نمایم به طرزی که نه فقط نقل روایت بدون بیان مراد و تحقیق در موضوع و نه عاری از روایات باشد. مؤلف معانی آیات را به نحوی که از اخبار ائمه علیهم السلام درک کرده بیان و گاهی هم روایات آن را نقل وقصص قرآن را هم نقل از تفسیر مجمع البيان نموده و قبلا هم خودشان بدان تصریح می کنند در سال 1059ق از تفسیر سوره بقره فراغت یافته و دیباچه و مقدمات را بدان افزوده و در روز عرفه سال 1069 ق به ختم تفسیر سوره اعراف جلد اول را خاتمه داده و شروع به تأليف جلد دوم از سوره انفال کرده ولی اجل موعود در رسیده و ظاهرا تا تفسیر آیه 24 از آن سوره را که عبارت از «یا ایها الذين آمنوا استجیبو الله وللرسول» باشد چنانکه در نسخه موجود است بیشتر توفیق بر تأليف نیافته است. قبل از شروع به تفسیر چند فصل ذیل را مقدمتذکر نموده است: فصل 1. در عدم تواتر قرآن و این که قرآن منزل بر پیغمبر مخزون نزد ائمه علیهم السلام است؛ فصل 2. در عدم جواز تفسیر قرآن جز به احادیث صحیحه. فصل 3. در بیان وادله لزوم عمل به اخبار بدان نحو که اخباریین عمل می کنند؛ خاتمه: در بیان جواز اراده معانی متعدده حقیقی و مجازی از الفاظ قرآن.
آغاز: بسمله و الاستعانة بالله العزيز العليم الحمدلله الذي شرفنا بعبودیته و هدانا الى الاعتقاد بربوبیته ... اما بعد، فیقول العبد .. محمد مؤمن بن شاه قاسم السبزواري أن الله تبارك و تعالی قال النبيه و صفیه مخاطبا
[الذريعه 17/22: که می گوید تا «انفال» است و ناتمام مانده است؛ اعلام 2392/3؛ طبقات 593/11: به تفصیل]
آغاز: برابر؛ انجام: و اعلمو ان الله شدید العقاب
خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، بی تا؛ نسخه حک و اصلاح شده است؛ تملک: علوی طباطبائی در 1284؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج مذهب، 444ص، 22سطر (12×18/5)، اندازه: 19×25سم [ف: 10-1584]
آغاز: برابر؛ انجام: در تفسیر آیت «و الذين یتوفون منکم و یذرون ازواجا ...» ناتمام می ماند: بل بتحقق احدهما فقط و لما کان المقام مظنة الاثم و عدم الجواز رفع ذلك بقوله ...
خط: نسخ پخته، بی کا، تا: قرن 11؛ با خط خوردگی هایی که می نماید نسخه اصل باشد، محشی با نشان «منه سلمه الله» و «منه دام افاضته». با اصلاح هایی در کناره ها؛ 263ص، 25سطر (12/5× 17/5)، اندازه: 21×30سم[عکسی ف: 1-375]
آغاز: برابر
خط: نسخ خوب، کا: سید علی استرابادی، تا: 1077ق؛ از روی مسوده های ایشان، محشی، چندین ورق به کتابت آخر جلد اول مانده که اواخر سوره اعراف باشد مؤلف به رحمت ایزدی پیوسته و در خاتمه جلد اول که کاتب اسم خود را رقم نموده مؤلف را به دعاء «قدس الله روحه الشريف» ذکر کرده و چند حاشیه را که بر این چند ورق اخیر مؤلف نوشته اند به دعاء «رحمة الله علیه » ختم کرده ولی قبل از آن هر جا که حاشیه از مؤلف نوشته «منه سلمه الله» یا «مدظله» خاتمه آن است و بر اوائل کتاب حاشیه هایی به امضاء «منه عفی عنه موجود است، ظاهرا این اولین نسخه کتاب است؛ واقف: سپهسالار؛ کاغذ: دولت آبادی، جلد: چرمی، 471ص، 25 سطر، اندازه: 19×29/5سم [ف: 1- 176]
آغاز: ولما سواه من عبیده وامائه معرضا واما بنعمة ربك فحدث فتحدیث نعم الله وافشاؤها واظهارها صفة محمودة وخصلة ممدوحة وصاحبها عند العقلاء غیر ملوم ولامذموم؛ انجام: عما وقع من زکریا بالنسبة اليها من حین ولادتها الى انتهاء لبنها وقیامها في المسجد بعبادة ربها نقل عن ابن عباس انها لما بلغت تسع سنین مهامة النهار وقامت الليل
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ مصحح؛ جلد: تیماج، 164گ، 25 سطر، اندازه: 19×31سم [ف مخ: 5-2100]
muqtabis min aḥādīs-in nabī wa-l a'imma
صدرالافاضل، مرتضی حسین، ق 15 قمری
sadr-ol-afāzel, morteza hoseyn(- 21c)
تاریخ تأليف: 1401ق
برخی از احادیث اهل بیت علیهم السلام را از مهمترین مصادر روایی گرد آورده تا کتابی مختصر در تمام ابواب حدیث و فقه و اصول جمع نماید و آن را به ترتیب کتاب های حدیث تنظیم نموده و چنانچه در برخی از برگها آمده به سال 1401ق بدان مشغول بوده است. مؤلف در ذیل برخی از روایات توضیحات مختصری افزوده است.
قم، مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 2751
آغاز: الحمدلله رب العالمين ... هذه مجموعة أحاديث النبي و آله صلی الله علیهم و سلم جمعتها من أقدم الكتب و أهم المصادر للأخبار
نسخه اصل: کتابخانه سید حسین مرتضی فرزند مؤلف - پاکستان؛ خط: نسخ، کاتب = مؤلف، تا: سه شنبه 3 جمادی الاول 1401ق، جا: سلفچگان قم، 7 جمادی الثاني 1401ق در لاهور (پایان کتاب التوحيد)؛ 209ص [عکسی ف: 7-346]
moqtada-š šorūh = š.-e mūjaz-al qānūn = š.-e rowšan zamīr
تابع بن محمد، 11 قمری
tabe ebn-e mohammad (17c -)
وابسته به: موجز القانون؛ ابن نفیس، علی بن ابی الحزم (607 -687ق)
تاریخ تأليف: 1089ق
شرحی است مزجی بر موجز القانون ابن نفیس که در عهد پادشاه اورنگ زیب و به ارشاد میر محمد تقی حسینی و شاه عبدالرسول جیلانی در سال 1089ق آغاز گردیده است. شارح در این شرح اشعار فارسی بسیاری آورده است و گویا از سروده های خود وی باشد.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 16369
آغاز: نحمد الله الحكيم الكريم و نصلی علی محمد شافی السقيم ... قال المفتقر الى الله القدير ... چون بعضی از اخوان الصفا و خلان الوفا را بحث؟ خواندن علم حکمت بدنی که بحکم قول بشیر؛ انجام: و اندک روغن زیت با روغن کنجد طلا نمایند و با زرد بهاون بهترین دو است و استخوان گوساله سوخته ... بعسل و آرد باقلا و سرکه ضماد کنند شفای تمام حاصل شود بامر شافی حقیقی. تمام شد الحمدلله رب العالمين ...
خط: نستعلیق، بی کا، تا: حدود قرن 12؛ مجدول؛ جلد: چرم مذهب، 250گ، 27 سطر (13×20)، اندازه: 18/5×25سم [ف: 508-41]
al-muqtasid fi š.-il īdāḥ
جرجانی، عبدالقاهر بن عبدالرحمن، - 471؟ قمری
jorjānī, 'abd-ol-qāher ebn-e ‘abd-or-rahmān(- 1079)
وابسته به: الايضاح في النحو، فارسی، حسن بن احمد (288 377ق)
از متوسطات فوق العاده مشهوری که در نحو تأليف شده یکی کتابی است موسوم به «الايضاح في النحو» از تصانیف مهم شیخ ابوعلی حسن بن احمد بن عبدالغفار بن محمد بن سلیمان بن ابان فارسی از حذاق نحویین و کبار ائمه ادب و از خواص اعیان و فضلای دربار عضدالدوله دیلمی و امیر سیف الدوله حمدانی ممدوح متنبی. خواهرزاده او ابو الحسين محمد بن حسین فارسی است. این کتاب مشتمل است بر یکصد و نود و شش باب که از آن یکصد و شصت و شش باب در نحو و بقیه در صرف است. به واسطه اهمیت و شهرت فوق العاده ای که داشته عده کثیری از فحول علمای نحو و ارکان عربیت بر آن شرح و تعلیق نوشته اند، و از جمله این افرادند: ابن حاجب معروف، ابن بناء مصری، ابوالبرکات عبدالرحمن بن محمد انباری، ابو محمد سعید بن مبارك معروف به ابن دهان نحوی، ابو عبدالله محمد بن جعفر انصاری، ابوالبقا عبدالله بن حسین عکبری، ابوالعباس احمد شریشی، ابوالقاسم علی بن عبید الله بن عبدالغفار دقاق و غیره و بالاخره شیخ ابوبکر عبدالقاهر بن عبدالرحمن بن محمد جرجانی شافعی است که ابتدا آن را در کتاب بسیار حجیم مفصل مبسوطی مسمی به معنی در سی مجلد و بعد در کتابی علی حده موسوم به مقتصد (همین شرح ما نحن فیه) در سه مجلد در کمال دقت و تحقیق و تتبع و تعمق و استقصا شرح و توضیح کرده است. (غلامعلی عرفانیان با تلخیص)
چاپ: بغداد، محقق: کاظم بحر مرجان، وزارة الثقافة والاعلام، دار الرشيد للنشر، 1982م.
آغاز: پدیان بیضاوان عند محلم قد یمنعا لکان تصام و تضهدا؛ انجام: في ادغام النون فیها، فاعرفه، هذا آخر الكتاب المقتصر في شرح الايضاح للشیخ الإمام ابی بکر عبد القاهر بن عبد الرحمان الجرجاني (رحمه الله علیه) انتهت کتابته لاربع یقین من شهر رمضان الواقع في سنة احدی و سبعین و خمسمائة و الحمد لله رب العالمين ...
خط: نسخ معرب، بی کا، تا: 26 رمضان 571ق؛ این کتاب در فهرست شماره بازیابی ندارد، شماره فوق از فهرست رایانه ای (ص
آغاز: کما جرت عادة کثیر من المتقدمين لاجل ان ذلك لایخلوا من غرضین احدهما أن یراد أن الكلام ما یجتمع فیه هذه الثلاثة و الثاني ان یراد ان کل جزء و من هذا الاجزاء یکون کلاما؛ انجام: الاستثناء المنقطع أن لا یکون المستثنى من جنس المستثنى منه و ذلك نحو ما جاءنی احد الاحمارا فالاختیار فیه النصب و ان کان الكلام غیر موجب و من ذلك قوله شعر و ما بالرفع من احد الا اواری فالاواری لیس من جنس احد قال عبدالقاهر (ناقص).
ظاهرا باید مجلد نخستین باشد [مجلد نخستین از کدام کتاب؟ - مغنی یا المقتصد في شرح الايضاح یا المقتصد في شرح التكملة ایضا تأليف عبد القاهر، کتاب اخیر نیست به علت آن که این نسخه هر کجا به نقل قول ابوعلی می پردازد می گوید «قال الشيخ ابو علی» یا فقط «قال ابوعلی» و هر کجا اقوال جرجانی را نقل می کند می گوید «قال عبد القاهر» یا به خصوص در صفحات اخیر قال الشيخ ایده الله» یا چنان که در چند موضع ملاحظه شد بلافاصله در همان صفحه که عبارت اخیر را دارد «قال الشيخ رحمه الله»، و حال آن که نسخه بلافاصله مذکور در تحت رقم 3979 که در شرح تکمله بودنش ابدا جای تردید نیست در صورت اول همه وقت تعبیر می کند به «قال صاحب الكتاب» و در صورت دوم بدون استثناء در جمیع مواضیع به «قال المفسر» و اجمالا هم که آن را با نسخه شماره مذکور مطابقه و مقایسه نماییم و در نحوه شرح و تفسیر مطالب و اسلوب بیان و سیاق عبارات دقت و تأمل کنیم و بخصوص باب این احتمال را هم باز بگذاریم که تعابیر مختلفه مذکور ممکن است از کاتب نسخه نباشد باری تقریبا ظن قریب به یقین حاصل می شود که این نسخه گویا مجلد نخستین باشد از کتاب المقتصد في شرح الايضاح نه مغنی (که ظاهرة بکلی مفقود است و نه المقتصد في شرح التكملة قطعة و یقینا ، بدبختانه یکی دو ورق از اول و چندین ورق نیز از آخر آن ساقط است و از اوائل باب اسم شروع نموده به ابتدای باب استثناء منقطع ختم می کند؛ خط: نسخ کهن، بی کا، تا: اواخر قرن 6 یا اوایل قرن 7؛ واقف: رضا نائینی، مرداد 1311؛ جلد: تیماج قهوه ای، 258گ، 25سطر (12/5× 19/5)، اندازه: 17×24/6سم [ف: 12۔ 458]
al-muqtasid fi sarh-it takmilat
جرجانی، عبدالقاهر بن عبدالرحمن، - 471؟ قمری
jorjānī, 'abd-ol-qāher ebn-e ‘abd-or-rahmān(- 1079)
این نسخهمربوط است به شرح موسوم به المقتصد ایضا تأليف عبدالقاهر بن عبدالرحمن جرجانی، ولی نه مانند اثر قبل برخود ایضاح ابو علی حسن بن احمد فارسی سابق الذكر بل بر تکمله آن ایضا تأليف همو، و آخرین جزو است به موجب تقسیم کاتب از اجزاء اربعه کتاب. فهرست مطالب این نسخه عبارت است از: باب تحقیر ما حذف منه من بنات الثلاثة حرف؛ باب تصغیر مالحقته علامه التأنيث؛ باب تحقیر ما کان آخره الفاونونا زاید تین؛ باب ما یجتمع فیه زیادتان من بنات الثلثة فتحذف احداهما بعینها دون الأخرى؛ - باب الزيادتين اللتين اذا اجتمعتا في بنات الثلاثة حذفت ایهما شئت؛ باب تحقیر بنات الاربعة؛ - باب تحقیر الترخيم؛ باب تحقیر الاسماء المبهمة؛ -باب المصادر و الأفعال المشتقة منها و اسماء الفاعلين و المفعولين الجارية علیها و اسماء الأمكنة و الأزمنة المأخوذة من الفاظها؟ -باب ابنية الأفعال الثلاثة و مصادرها، -باب الأفعال الثلاثية المزيد فیها و مصادرها؛ - باب الزوايد اللاحقة لبنات الثلاثة من غیر أن تکون بها علی وزن بنات الاربعة؛ باب الفعل الرباعي؛ باب الامالة؛ - باب ما یمنع الألف من الامالة من الحروف المستعلية؛ باب احکام الراء في الامالة؛ باب ذکر عدد حروف الاسماء و الأفعال؛ باب علم حروف الزوايد؛ -باب زيادة الالف؛ باب زيادة الياء؟ -باب زيادة الواو؛ باب زيادة الميم؛ باب زيادة النون؛ باب زيادة التاء؛ باب زيادة الهاء؛ -باب ابدال الحروف بعضها من بعض؟ -باب احکام حروف العلة اذا کان حرف منها في اسم او فعل واقسامها؛ باب ما کان معتل الفاء؛ باب ما بنی من هذا الباب علی مثال افتعلت؛ باب ما کانت فاؤه همزة؛ -باب ما کان حرف العلة منه ثانیا عینا؟ -باب ما دخلت علیه الزوايد من هذه الأفعال التي علی ثلاثة أحرف؛ باب اسماء الفاعل و المفعول؛ باب ما تتم فیه الاسماء لسکون ما قبل حرف العلة و بعده اولان السكون اکتنفه؛ باب ما یعل و یصحح من الاسماء التي علی ثلاثة أحرف، باب ما یقلب الواو یاء؛ -باب التكسير في هذه الاسماء المعتلة العين للجمع ؛ -باب ما کان اللام منه همزة و العين واوا او یاء، باب ما کانت اللام فیه یاءا او واوا؛- باب تقلب فیه الياء اذا کانت لاماواوا؛ - باب ما یلزم فیه بدل الياء من الواو التي هی لام؛ باب التضعيف في بنات الياء و الواو؛ باب الادغام؛ - باب ادغام الحروف المتقاربة في مقاربها؛ - باب النون في الادغام و غیره؛ -باب الإدغام في حروف طرف اللسان و اصول الثنايا.
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 3979
آغاز: بسمله قال صاحب الكتاب باب تحقیر ما حذف الخ ما حذف موضع فائه نحو عدة فقد تقدم ذکره و اما ما لحقه الحذف ثانیا من موضع العين نحومذ و سه تقول في تحقیر رجل یسمی بمذمنیذ و في سه ستیهه؛ انجام: من ادغامها في النون کما ساعدتها في ادغام النون فیها فاعرفه هذا اخر الكتاب المقتصد في شرح الايضاح املاء الشيخ الإمام ابی بکر عبدالقاهر رحمه الله.
خط: نسخ و مشکول، کا: عبدالقادر بن علی، تا: 510 تا 519ق، جا: بغداد؛ واقف: حاج عماد، تیر 1310؛ جلد: مقوا، 312گ، 17سطر (10×16/2)، اندازه: 16×21سم [ف: 12- 464]
al-muqtasar fi sarh-il muxtasar
ابن فهد حلی، احمد بن محمد، 757؟ - 841 قمری
ebn-e fahad-e hellī, ahmad ebn-e mohammad (1357 1438)
وابسته به: المختصر النافع = النافع في مختصر الشرايع؛ محقق حلی، جعفر بن حسن (602-676ق)
تاریخ تأليف: جمعه 23 رمضان 806ق؛ محل تأليف: جامع کوفه کتاب شرحی است با عنوان «قال، اقول»، بر کتاب «مختصر النافع» محقق حلی. مؤلف را بر آن کتاب دو شرح است، اول شرح مفصل، موسوم به «مهذب البارع»، دوم، این شرح است که مختصر از آن شرح و در ایضاح ترددات و اشاره به خلافات متن است. کتاب مصدر است به مقدمه مختصری در توضیح رموز و اصطلاحات کتاب: «و لنقدم قبل الشروع في البحث مقدمة یحتاج اليها فاعلم ان کل موضع یقع الكتابة فیه الشيخ فالمراد به الشيخ السعيد ابو جعفر محمد بن الحسن الطوسي شیخ المذهب قدس الله سره ...». (مهدی ولایی)
آغاز: الحمد لله القديم الديان الكريم المنان المفضل نوع الانسان علی مشارکیه في الحيوان بتعلیم البيان ...
انجام: و اختاره القاضي ولکن هذا آخر ما ورد في هذا المقتصر و من اراد استقصاء بذکر الادله و ایراد الحجج کل فریق و بیان مایرد علیها من الاعتراضات و ذکر ما یلیق بالباب من التعريفات و اظهار ما یظاهر ما یحسن من التنبيهات فعله بکتابنا الكبير اعنی المهذب البارع فانه بلغ في ذلك الغايه و نسال الله تع التوفيق و فضله کما وقف له بمنه و طوله و أن ینفع به العباد و یجعله ذخر یوم المعاد و لنقطع الكلام علی هذا المرام حامدین لرب العالمين و مصلین علی سید المرسلين محمد و آله الطاهرين
چاپ: با تحقیق سید مهدی رجائی، مشهد مقدس، 1410ق
خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: 1021ق؛ جلد: تیماج، 144گ (78پ -221پ)، اندازه: 12×18سم [ف: 16-303]
خطبه کتاب است؛ خط: نستعلیق، کا: شاهوردی بن بیستون، تا: ذیقعده 155ق، جا: مدرسه عبیدیه؛ 8گ (78-85)، اندازه: 11/5×19 سم [نسخه پژوهی: 3-84]
آغاز: برابر
خط: نسخ، کا: نصر الله بن برقع بن ترکی بن صالح طوفی، تا: 8 صفر 966ق؛ از روی نسخه حسین بن مفلح که با نسخه اصل مقابله شده کتابت شده، مصحح؛ 102گ (1-102)، اندازه: 12×18سم [نسخه پژوهی: 3-91]
قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 1576
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 4-432]
خط: نسخ، کان نصر الله بن برقع بن ترکی بن صالح طرفی، تا: سه شنبه 3 محرم 969ق؛ افتادگی: آغاز؛ کاغذ: ترمه، جلد: میشن، 100گ (10ر-109پ)، 23 سطر، اندازه: 12×19سم [ف: 6-70]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: عبدالله بن شهاب، تا: 977ق [رایانه]
آغاز: ... علی بقية من الطلاق سبحان الله أيهدم ثلاث ولایهدم واحدة وهی اشتهر بین الأصحاب وأظهر في فتاویهم وللاخری رواية الحلبي عن؛ انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمدبن مقبل بن عطا الله بن فضل الشيخ الصالح عبدالحسین بن فضل قلوشی، تا: شنبه 30 شوال 979ق؛ افتادگی: آغاز؛ 75گ، 16سطر، اندازه: 14/5× 20/5 سم [ف: 8-4514]
آغاز: واظهار ما یمکن من التنبيهات و الاطناب في المسائل المعضلات التي هی مطارح الأذكياء؛ انجام: و في توریث الاب قولان اشبههما اذ لایرث اقول علی القول
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج، 175گ، 17سطر، اندازه: 14/5× 20/5سم [ف: 24-271]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11[ مختصر ف: -847]
آغاز: ... ظهر بمخلوقاته و تجلی بمصنوعاته فلا موجود الا و هو شهید بوجوده ولا مخترع الا و هو یعرب عن توحیده و في کل شی له آية تدل علی انه واحد؛ انجام: قال طاب ثراه و في احمرار الوجه بالجناية دینار و تصف و في اخضراره ثلثة دنانیر و في اسوداده و قیل ...
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ مصحح، محشی با نشان «12» و «ع»، با نشان «بلغ»، «بلغ قباط» و «بلغ مقابلة» مقابله گردیده؛ تملک: سید محمد بن هاشم موسوی رضوی؛ 208 ص، 17 سطر (7/5×12/5)، اندازه: 12×18سم [ف: 35-273]
انجام: فخرج کلام المصنف علی هذا التفسير و انما خرجنا في تفسیر الخطبة عن مناسبة الكتاب لوقوع ذلك باقتراح بعض الاصحاب و با الله استعین و علیه اتوکل ... علی محمد و آله اجمعین ... (بریده شده زیر کاغذ دیگر رفته).
تنها تفسیر خطبه است؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: یک شنبه آغاز ربیع الثاني 1031ق؛ خط امیر عبدالقاهر حسینی؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج و مهر یا سلطان ابوالحسن علی بن موسی الرضا»، 144 گ، 15 سطر (4/5×11)، اندازه: 9/5×16سم [ف: -477]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: علی بن محمد بن یحیی حسینی، تا: 1050ق؛ واقف:ملا نصرت، 1133؛ 120گ، اندازه: 14×20سم [ف: 5-648]
آغاز: و سمیته بالمقتصر في شرح المختصر؛ انجام: برابر خط: نسخ، کا: جعفر تبریزی، تا: 1068 ق [الفبائي: -547]
خط: نسخ، بی کا، تا: جمعه 26 جمادی الثاني 1069ق؛ مصحح؛ تملک: محمد تقی بن محمد مومن شریف فسوی فارسی در 1307 در شیراز؛ 232گ، اندازه: 15×20/5سم [نسخه پژوهی: 2-228]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: عبدالله بن مساعد، تا: 18 رمضان 1088ق؛ کاغذ: سپاهانی، 110گ (همه دفتر)، 26سطر (8×18)، اندازه: 16×27سم [ف: 5-2067]
آغاز: تدل علی انه واحد و هذه الاسماء التي لله اشرف الاسماء و اعظمها؛ انجام: برابر
از اوایل کتاب تا پایان دیات؛ خط: نسخ، کا: احمد بن علی بن عوفی بن حسان بن نصر الله بن حبیب الله منصوری، تا 22رمضان 1093ق؛ افتادگی: آغاز؛ جلد: تیماج، 101گ، 29 سطر، اندازه: 13/7×25/5سم [ف: 21-1453]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: احمدبن علی بن عوفی منصوری، تا رمضان 1094ق؛ مصحح؛ جلد: تیماج، 205گ، 30-38 سطر، اندازه: 21×31سم [ف: 8-4514]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد بن شیخ حبیب الله، تا: چهارشنبه 24 ذیقعده 1113ق؛ 244گ، 15 سطر، اندازه: 14×19 سم [ف: 21-1454]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ جلد: میشن، 170گ، 19سطر، اندازه: 15/2×21سم [ف: 1- 531]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ مصحح، محشی؛ مهر: «محمد» (مربع)؛ جلد: مقوایی، 200گ، 14 سطر، اندازه: 12×18/5 سم [ف: 7-110]
muqtadib-ul atar fi-n nass 'ala adad-il a'immat-il itna ‘ašar
جوهری، احمد بن محمد، - 401 قمری
jowharī,ahmad ebn-e mohammad(- 1011)
گزیده روایاتی است که از طریق عامه در تعداد ائمه معصومین علیهم السلام وارد شده است، در سه جزء: 1. ما رواه عامة اصحاب الحديث عن رسول الله صلی الله علیه وآله في اعداد الأئمة الاثني عشر علیهم السلام؛ 2. في شواهد الاشعار و الاخبار السالفة في اسماء الائمة و اعدادهم قبل کمال عددهم ومددهم؛ 3. في روایاتنا الخاصة.
آغاز: بسمله، الحمدلله المبتدء خلقه بالنعم و ایجادهم بعد العدم ... انجام: و آن خرج لنا شیء من السماع الحقناه انشاء الله و به الثقه و هو حسبنا و نعم الوكيل و صلی علی سیدنا محمد و آله.
چاپ: نجف، المطبعة الحيدرية، بی تا.
[الذريعه 21/22]
خط: نسخ، بی کا، تا: 1093ق؛ 30گ (1پ - 30ر)، 15 سطر، اندازه: 12×19سم [ف: 2-351]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13، 65گ، 21سطر [سه کتابخانه اصفهان: ف: -128]
بی کا، تا: قرن 13، 15گ (84پ -98ر)، اندازه: 15×21/5سم [ف: 288-1]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ خوش، بی کا، تا: اوایل قرن 13؛ با اجازه روایت به محمد بن احمد بن محمد بن عبدالکریم و فرزندش احمد، از نسخه ای استنساخ شده با تاریخ 575ق؛ واقف: محمد باقر سبزواری، محرم 1405، جلد: میشن، 52گ، 13 سطر، اندازه: 10/2×15/3سم [ف: 14-527]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ خفی، بی کا، تا: 1275ق؛ جلد: مقوا، قطع: رقعی [رایانه]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد بن زین العابدين موسوی، تا: 16 شوال 1277ق؛ از روی نسخه ای به خط محمد بن احمد بن محمد بن عبدالکریم ... ابو الفتوح همدانی در شب دوشنبه 72 شعبان 575 کتابت کرده و آنچه در آغاز نسخه بوده به عینه آورده از جمله اجازه عبدالله بن جعفر بن محمد دوریستی به کاتب در شعبان 575، نسخه به صورت بیاض می باشد؛ جلد: تیماج، 21گ (73پ - 93پ)، 23 سطر، اندازه: 10×19 سم [ محدث ارموی مخ: 3-1519]
آغاز: برابر
جزء اول؛ خط: نسخ، کا: علی محمد بن اسماعیل قره ضیاء الديني، تا: 1285ق، جا: نجف اشرف؛ جلد: تیماج، 16سطر، اندازه: 11×16 سم [ف: -347]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ و نستعلیق، کا: محمد باقر بن محمد جعفر بن محمد کافی بهاری همدانی، تا: آخر رجب 1304ق؛ از روی نسخه مورخ سال 575ق به خط «ابوالفتح محمد بن احمد بن محمد بن عبدالکریم بن عبدالجبار بن الحسين محمد بن احمد بن المشرون الهمداني» کتابت کرده، طبق گفته آقا بزرگ تهرانی در الذريعة ( 21/22) کاتب نسخه اصل، «ابو الفتوحهمداني» از علماء اعلام و حاملین احادیث بوده و همچنین فرزندش نیز از عماء محدثان بوده است، مصحح، محشی با عناوین «لمحررها»، «لمحررها محمد باقر البهاري»؛ جلد: تیماج مذهب، 25گ، 18 سطر (6/5×13)، اندازه: 11/5×18/5 سم [ف: 31-148]
آغاز: برابر
خط: نسخ زیبا، کا: محمد مهدی بن محمد جعفر بن محمد صادق حسینی طباطبائی، تا: 2 جمادی الثاني 1310ق، جاء سامراء؛ مصحح، با امضای بلاغ، با صورت طریق روایت کتاب و قرائت آن را توسط قاضی صفی الدين ابو الفتوح محمد بن احمد وزیری و اجازه عبدالله بن جعفر عیاشی دوریستی به او و فرزندش ابونصر احمد بن محمد را نقل کرده که مورخ شعبان 575 بوده؛ جلد: تیماج، 15گ، 14 سطر، اندازه: 11×16/5 سم [ف: 43-7]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ تعلیق، کا: عبدالحسین بغدادی، تا: 1329ق؛ مصحح؛ 16گ (167-182)، اندازه: 11× 17/5سم [ف: 47/2-55]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد حسین بن زین العابدين ارموی، تا: 10 رجب 1346ق؛ جلد: میشن، 14گ، 23 سطر، اندازه: 16/5×24/8سم [ف: 14-528]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کان محمد علی بن حسن حائری سنقری، تا: 1356ق؛ جلد: تیماج، 28گ، 21 سطر، اندازه: 12×19سم [ف مخ: 2-522]
muqtadib-ul atar fi-n naşş-i ‘alā “adad-il a'imma-til
itnā ‘ašar (mn.)
وابسته به: مقتضب الأثر في النص علی عدد الائمة الاثني عشر؛ جوهری، احمد بن محمد (-401ق)
انتخابی از کتاب «مقتضب الأثر في النص علی عدد الأئمة الاثنى عشر (ع)» تأليف ابوعبدالله احمد بن محمد جوهریمشهور به ابن عیاش است که در آن روایات صحیح را که اهل سنت بر ائمه اثنی عشر (ع) در منابع حدیثی خویش نص و صریح نموده اند، بیان نموده است.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: ذیل 67
آغاز: هذه فوائد من کتاب مقتضب الأثار في أعداد الأئمة الأبرار، منها ما اسنده صاحب الكتاب إلى سلمان الفارسي، قال: دخلت علی رسول الله (صلی الله علیه و آله) فقال لی: یا سلمان، لم یبعث نبیا الا و جعل له اثنی عشر نقیبا؛ انجام: و في مسند أحمد بن حنبل، عن جابر بن شهرة بأربعة و ثلاثین طریقا، منهم عباد بن سعید ... ، منصور، عن أبي فيضة، عن ... محمد العنبري، عن عبد الله ... قال: قال رسول الله (صلی الله علیه و آله) أنا نذیر هذه الأمة و أنت هادیها و الحسن قائدها ...
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 19 افتادگی: انجام کاغذ: سمرقندی، جلد: تیماج، 3گ (203پ-205پ)، 21 سطر (10/5×15)، اندازه: 13/5×18سم[میراث شهاب: س 14ش3 و 4-154]
al-muqtazab fi-n nahw
مبرد، محمد بن یزید، 210 - 286 ؟ قمری
mobarrad, mohammad ebn-e yazīd (826 - 900)
این کتاب در چهار مجلد باید باشد و یکی از راویان آن ابن راوی ملحد است و مردم آن را کنار گذارده و نمی خوانند و می گویند که این امر بر اثر شامت ابن رواندی است.
چاپ: قاهره، المجلس الأعلى للشئون الإسلامية، محقق محمد عبد الخالق عضيمة، چاپ اول، 1384-1387ق.
[فهرس المخطوطات المصورة 381/1]
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 5132-ع
نسخه اصل: کوپرولو ش 1507. جزو 1 و 2؛ کا: مهلهل بن احمد، تا: 1347ق، جا: بغداد؛ مصحح، مقابله شده توسط حسن بن سیرافی در 347 با خط او با تاریخ 727؛ 624گ [فیلمها ف: 1-386 و 233-3]
muqtada-1 hāl (r.-un fi taʻrīf-i)
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 10942/9
بی کا، بی تا [میراث شهاب: س 9ش 2-33]
muqtada-š šuhūr-ir rūmīya (mną. fî)
یافعی، عبدالله بن اسعد، 698 - 768 قمری
(1299-1367)yafei, abd-ol-lah ebn-e as'ad
در احکام نجوم.
تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 2576/28
آغاز: ... تعلم فنون العلم تسمو و تهتدی ** فما العلم الاخيرها ذو مرشد / هو النور في الدنيا لمن یقتدی به ** هو الشافع المقبول و الدخر في غد؛ انجام: و يؤكل فیه کل سخن و بارد ** و لا ضرر یخشی بذاك و یرهب
خط: نسخ چلیپا، بی کا، بی تا؛ کاغذ: ترمه، جلد: میشن، 3گ (125پ-127ر)، اندازه: 12×18 سم [ف: 6-57]
al-muqtada min sirat-il mustafa
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 1385/8 عکسی
آغاز: بسمله ... الحمد لله الذي جمعنا علی محبة سید البشر و نفعنا بسیرته
نسخه اصل: کتابخانه اسکوریال در اسپانیا، شماره 1745؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 10؛ مجدول؛ 46ص (104-149)، 25 سطر [عکسی ف: 4-175]
muqtatafāt-un šiérīyat
اشعاری است مختلف در مسائل اخلاقی و تاریخی و مدح امیر المؤمنين و ائمه طاهرین (علیهم السلام) و جوابی که شیخ بهائی به بعض عامه داده در موضوع امامت و جز آن.
قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 150/3
آغاز: لبعض العامة: اهوی علیا امیر المومنين و لا ** ارضی بسب ابی بکر و لا عمرا
نسخه اصل: کتابخانه فاضل خوانساری - خوانسار 102. خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ مصحح، محشی؛ 8ص (39-46) [عکسی ف: 1-167]
al-muqtataf min 'azahr-itturaf
ابن سعید مغربی، علی بن موسی، 610 – 675؟ قمری
(1214-1277)ebn-e sa‘īd-e maqrebī, alī ebn-e mūsā
کتاب، که به تصریح مؤلف در مقدمه، «المقتطف من ازاهر الطرف» نام دارد، گزیده ای از یادداشت های ابن سعید برای المغرب و المشرق است. این کتاب دربردارنده منتخباتی از نثر، نظم، حکایات و اشعار نو (دارای اوزان جدید) شرق و غرب است، در دوازده «خمیله» بدین ترتیب: 1. المشتملة علی الكلمات القصيرة در چهار طبقه؛ 2. المشتملة علی النثر المتوسط، در چهار طبقه؛ 3. المشتملة علی النثر الممتع، در چهار طبقه؛ 4. المشتملة علی الأبيات المفردة المزدوجة والمثلثة و المربعة؛ 5. المشتملة علی الأبيات المخمسة و المسدسة و المسبعة و المثمنة؛ 6. المشتملة علی الأبيات المتسعة و المعشرة و الاحدى عشرية و الاثنتي عشرية؛ 7. المشتملة علی الحكايات القصيرة، در چهار طبقه؛ 8. المشتملة علی الحكايات المتوسطة المخصوصة بأرباب المناصب السلطانية، در چهار طبقه؛ 9. المشتملة علی الحكايات الممتعة المخصوصة بالزهاد و العلماء و الأدباء و سائر اصناف الناس، در چهار طبقه؛ 10. المشتملة علی الدوبيتيات و المربعات و المخمسات؛ 11. المشتملة علی ملح کان و کان و موالیا (مخصوص بأهل العراق)؛ 12. المشتملة علی ملح الموشحات و الأزجال. ابن سعید این کتاب را در بازگشت از بغداد به حلب و برای الناصر نوشته و در مقدمه به گفت و گوی خود با سلطان ایوبی و به فصل بندی کتاب اشاره کرده است. مؤلف گزیده هایی از اشعار شعرای قرن چهارم تا هفتم هجری، خصوصا شعرای مصر و شام و شمال آفریقا را آورده و اهمیت این کتاب به اشعار برگزیده از شاعرانی است که دیوانی از آن ها باقی نمانده است. ابن سعید در این اثر به فنون جدیدی از شعر توجه داشته و به اشعار عامیانه نیز اشاره کرده است، چنان که مهم ترین بخش کتاب (خمیله دوازدهم) درباره موشحات و زجل های (دو فن شعر مردمی) اندلس است و ابن خلدون، در مقدمه خود، مطالب درباره موشحات و از جال اندلس را از این کتاب گرفته است. تا کنون دو نسخه خطی از المقتطف شناسایی شده است: 1. نسخه مکتبه آل رفاعه در جرجا (سوهاج مصر)، که احتمال دارد از عصر مؤلف و شاید به خط مؤلف باشد، تصویر این نسخه در دارالکتب المصرية و معهد المخطوطات نگهداری می شود؛ 2. نسخه کتابخانه اسکوریال اسپانیا، که در فهرست اسکوریال به اشتباه با عنوان «الخمائل» معرفی شده است. چاپ: دکتر سید حنفی حسنین در سال 1983 با استفاده از دو نسخه مذکور، این کتاب را در مصر تصحیح و تحقیق کرده و به چاپ رسانده است. نسخه چاپی شامل 310 صفحه در قطع وزیری بزرگی است.
آغاز: بسمله صلی الله علی سیدنا محمد [ ] موسی بن محمد بن عبدالملك [ ] أما بعد حمداللهالذی [ ] غضة علی مر الليالي و الأيام؛ انجام: و مثال المرصع من المربعات قول القائل...
نسخه اصل: مکتبه آل رفاعه در سوهاج مصر؛ خط: مغربی معرب، بی کا، تا: 600ق؛ فؤاد سید احتمال داده که این نسخه به خط
مؤلف باشد، مصحح، از اواسط خمیله یازدهم تا آخر کتاب از این نسخه ساقط شده؛ نسخه موجود در کتابخانه حاضر به صورت نگاتیو و ناخواناست؛ اهدایی: دکتر عدنان طعمه؛ 168ص، 21 سطر [عکسی ف: 3-170]
آغاز: فقال فلم أذق حلاوتها فأتقلد مرارتها فقال له مروان سنها فینا عمرية فقال أتخاذ عنی عن نفسی ایتینی بمثل رجال عمر حتی أسن فیهم سنته ... الطبقه الرابعة سلیمن علیه السلام شکاله رجل من بنی اسرائیل؛ انجام: و الطرس فیها افن الأكياس ** والقطع ایاك لاتقطع / و النسيم یسحب زیول ** من نوار علی مجامر
نسخه اصل: کتابخانه اسکوریال، مادرید اسپانیا: ش 455. از اواخر خمیله رابعه (حکایات قصیره) شروع می شود و ترتیب خمیله ها با نسخه عکسی شماره 1086 متفاوت است و چون فاقد مقدمه مؤلف بوده، فهرست نگار با توجه به تقسیم بندی کتاب به «خمیله» ها، آن را «کتاب الخمائل» نامیده است!؛ خط: مغربی، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز؛ مصحح، این نسخه مغلوط است و ناسخ تصحیفاتی وارد نسخه کرده، تفاوت های این نسخه با نسخه سوهاج در مقدمه نسخه چاپی «المقتطف» درج شده است؛ اهدایی: دکتر عدنان طعمه؛ 94ص، 19سطر [عکسی ف: 3-179]
مقتل - مجالس
مقتل - تذكرة الشهداء
مقتل - تعزیه
مقتل - اخبار و احادیث
مقتل - مجالس منبر
maqtal
بحرانی، محمد بن یوسف، ق 11 قمری
bahrānī, mohammad ebn-e yūsof(-17c)
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 10125
خط: نسخ خوش، کا: محمد علی، تا: 22 محرم 1228ق؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ قطع: رقعی بزرگ [میراث شهاب: س 8 ش 2-24]
maqtal
نخود بریز، حیدر بن مرتضی
noxod berīz,heydar ebn-e morteza
یزد؛ وزیری؛ شماره نسخه: 1835
انجام: مگر نه راحت جان پیغمبر است حسین ** مگر نه زینت آغوش حیدر است حسین
خط: نسخ، کا: سید حیدر روضه خوان، تا: 1254ق؛ افتادگی: انجام؛ اهدایی: وزیری؛ جلد: مقوایی، 50گ، 17 و 18 و 19 سطر (12×16/5)، اندازه: 17×21 سم [ف: 3-1068]
maqtal
برغانی، محمد علی بن محمد، -1272؟ قمری
(1856-)baraqānī, mohammad ‘alī ebn-e mohammad
از آن جا که مولف، چند کتاب در این موضوع نگاشته و آغاز نسخه نیز از میان رفته، به نام دقیق کتاب پی نبردیم، لیکن کاتب نسخه در انجام به عنوان مقتل آورده است.
[الذريعه 317/11؛ ريحانة الادب 248/1]
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 14800
آغاز: ... و داد اخلاص خود دارند تا این که آن گروه قلیل جلیل رخسارها بر خاک آلودند و ریش ها به خون خضاب نمودند و جانبازی ها فرمودند؛ انجام: از خاک خون ناحق یحیی گرفت جوش ** بر چشم تر ز شرم نبی آستین گرفت / عیسی ز دار راه شهپر برین گرفت ** گشتند انبیا همه گریان و ابو البشر.
خط: نستعلیق، کا: اسماعیل سرداری، تا: 1257ق؛ افتادگی: آغاز؛ محشی؛ مجدول؛ کاغذ: شرقی، جلد: تیماج مذهب، 96گ، 16سطر (12/5×23)، اندازه: 20×30 سم [ف: 37-406]
maqtal
بروجردی، تقی، ق13 قمری
borujerdi, taqi(-19c)
در مصیبت ها وارده به شهدای کربلا و اسرای دشت بلا، و اشاراتی به دیگر مصیبت های اصل بیت علیهم السلام با نقل پاره ای اشعار به مناسبت.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 14733
آغاز: ... شکوفه ریزی ریاض کفن بدوشان شد در آن وقت ... بجا مانده نهان قامت علی اکبر ملاحظه نمود؛ انجام: از چشمه کوثر سیراب کند آن گاه جناب امام حسین قاسم و عبدالله را طلبید...
خط: نستعلیق نازیبا، بی کا، تا: اوایل قرن 14؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ جلد: چرم مذهب، 224گ، 15 سطر، اندازه: 16/6×21 سم [ف: 189-41]
maqtal
رئیسی، محمود، -1300 قمری
(1883-)ra’īsī, mahmūd
مؤلف روایاتی از مقاتل معتبره را برگزیده و به رشته تحریر در آورده تا در مجالس سوگواری حضرت سید الشهداء علیه السلام در انتهای منبر ارائه نماید. مجموعاً این نسخه شامل بر چهل و هفت «مجلس» است که بعضی مربوط به سایر معصومین نیز می گردد. جامع این مقتل به حاج میرزا محمود رئیسی مشهور و از روحانیون با اخلاص و زبدگان اهل منبر قزوین بود و در مسجد جامع قزوین تا انتهای عمر شریفش اقامه نماز جماعت داشت.
آغاز: مجلس 1: روی انه لم یزل یقتل من اصحاب الحسين الواحد و الاثنان؛ انجام: و ارتفع الضجيج و علا الصراخ فصاح ابن سعد اضرموا علیهم النار في الخيمة
خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: قرن 14؛ جلد: تیماج، 33گ، اندازه: 9×14 سم [ف: 2-396]
آغاز: مجلس 1، روی انه لم یزل یقتل؛ انجام: فجزوا رأسه و هو في هذه الاستغاثة
به منزله جلد دوم نسخه قبل است؛ خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، بی تا؛ 30گ، اندازه: 9×14 سم [ف: 2-397]
maqtal
صبور تبریزی، علی اکبر، ق13 قمری
sabūr tabrīzī, 'alī akbar(-19c)
تاریخ و حالات ائمه خصوصا سید الشهدا (علیه السلام) را با استفاده از منابع مختلف جمع آوری نموده است. ضمناً اشعاری از خود با عنوان «لمؤلفه» یا «مشتاق» و یا از دیگران متذکر شده است.
قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 871/1
آغاز: الحمد لله رب العالمين ... چون اميرالمؤمنين نظر به اخبار و علامات امامت می دانست که شهادت آن حضرت نزدیک شد جناب زینب می گوید
نسخه اصلی: کتابخانه مدرسه نمازی - خوی 696؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1349ق؛ مصحح؛ 53 ص [عکسی ف: 3-58]
maqtal
کرمانی، حسین، ق13 قمری
kermānī, hoseyn(-19c)
مشتمل بر چهارده «مجلس»
یزد؛ وزیری؛ شماره نسخه: 3905
آغاز: بر چنین قوم تو لعنت نکنی شرمت باد لعن الله يزيداً و علی آل یزید؛ انجام: وصیت دیگر آن که در بعضی از مواضع این رساله خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ جلد: مقوایی، 109گ، 26سطر (14×22)، اندازه: 21×31 سم [ف: 5-1841]
maqtal
حاج علی بن عیسی،
hāj ‘ali ebn-e ‘īsā
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 14511/2
شامل فصلی از کشف الغمه و بخشی از مطالب السئول کمال الدين طلحه شافعی؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ 4گ (192-195) [مختصر ف: -684]
maqtal
تهرانی نجفی، هادی بن محمد امین، -1321 قمری
(1903-)tehrānī najafi, hādī ebn-e mohammad amīn
قم؛ زنجانی (آية الله)؛ شماره نسخه: 77/3
بی کا، بی تا؛ 73گ (126ر-198پ)، قطع: خشتی [چند نسخه - ف: - 223]
maqtal
مجتهد تبریزی، یوسف، 1279 - 1337 قمری
(1863-1919)mojtahed-e tabrīzī, yūsof
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 11046
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 14، در حیات مؤلف؛ مهر: شیخ مهدی یکی از فرزندان مؤلف؛ قطع: رقعی [میراث شهاب: س 9 ش 2-25]
maqtal
فیروز آبادی یزدی، محمد
firūzābādī yazdī,mohammad
یزد؛ وزیری؛ شماره نسخه: 3228
آغاز: فعممه بعمامة جده و قلده بسیف ابیه ذوالفقار؛ انجام: خدمت حضرت حسین علیه السلام می نشینند و هم حداث الحسين (علیه السلام) تحت ظلال العرش اللهم ارزقنا بمحمد و آله
خط: نستعلیق تحریری، کاتب = مؤلف، تا: رمضان 1361ق؛ افتادگی: آغاز؛ اهدایی: جلال دعائی؛ کاغذ: اصفهانی، 55گ، اندازه: 13×19 سم [ف: 5-1580]
maqtal
پیشنماز، محمد بن مهدی، -1366 قمری
(1947-)pīšnamāz, mohammad ebn-e mahdī
مشهد؛ مدرسه میرزا جعفر؛ شماره نسخه: 1506
خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، بی تا؛ با خط حاج مروج الاسلام مولف درایه فارسی درباره تاریخ مرگ مولف؛ قطع: ربعی [چهار کتابخانه مشهد - ف: -33]
maqtal
فرزانه، مصطفی بن آقابزرگ، ق 14 قمری
farzāne,mostafā ben āqābozorg (-20c)
تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 1791
آغاز: بسمله. ارجوزه سید عباس بن علی بن نورالدین المكي المولوى الحسيني که در کتاب نزهة الجليل آورده؛ انجام: و انا کنا من قبل ندعوه انه هو البر الرحيم
خط: نسخ، کاتب = مؤلف، تا: 5 صفر1308ق، جا: تهران؛ جلد: میشن، 330گ، 15 سطر، اندازه: 10/2×14/2 سم [ف: 4-777]
maqtal
تولانی، غلامرضا
tavalānī,qolām rezā
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 24351
آغاز: و اول عهد جوانی مرا شوق مرثیه خوانی و ذکر مناقب و مصائب ائمه اطهار؛ انجام: بر آورد دست کاتب التماس دعا دارم خط: نستعلیق تحریری، بی کا، تا: قرن 14؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ اهدایی: محمود تولائی واعظ حلبی؛ قطع: وزیری کوچک [رایانه]
maqtal
مقتلی است به نظم و نثر در مصائب پنج تن آل عبا خصوصاً حضر تسید الشهداء که به صورت مجالسی تهیه شده است.
قم؛ گلپایگانی؛ شماره نسخه: 7738 - 52/78
آغاز: بسمله؛ چه خوش است صوت قرآن ز تو دگر بار شنیدن ** به رخت نظاره کردن سخن خدا شنیدن، شب آبستن است تا چه زاید سحر، حضرت موسی عرض ایلدی خدایا گوساله نی سامری درست ایلدی
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ 473ص، اندازه: 17×22 سم [ف: 4515-8]
maqtal
کتابی است به ترکی با نسخه ای از قرن سیزدهم قمری که بخش اعظم و اصلی آن مربوط به وقایع شهیدان کربلاست، البته به همراه زندگی نامه پیامبران در آغاز که حجم کمتری دارد و لاجرم در ارتباط با قسمت اصلی (مقتل) نوشته شده است. از منابع بسیاری نام برده شده و همین امر باعث شده در شناسنامه کتاب (در قسمت آستر نسخه) آن را «مصباح القلوب» بنامند، نامی که در فهرست مختصر مجلس نیز بدان اطلاق شده است. حال آن که مصباح القلوب یکی از منابع مؤلف بوده است. در سنجش با «حديقة السعدا» ی فضولی (ترجمه ترکی روضة الشهداي کاشفی) معلوم شده که ربطی به آن ندارد.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 8130
آغاز: ... جسمانیدن «و الثمرات» که اول عبارتدور یا قلت فواکه دن که نتیجه باغ و بوستاندور یافوت اولادون که ثمره شجره نوع انساندور و مراتب امتحان بیان اولدقون صکره بویر میش که «و بشر الصابرين» یعنی بشارت در صابر لره؛ انجام: بر کچه واقعمده کوردم که خرم و خندان لباس فاخر له جنت ایچره سیرایدر کن دیدم ای والد بزرگوار حین وفاتده حالك اهل جرایم حالنه مشابه ایدی حالا صورت حالکده نشانه...
خط: تحریری بدخط و ناخوانا، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ جلد: تیماج، 324گ، 14 سطر، اندازه: 16×20/7 سم [ف: 247-27/1]
maqtal
شرح چگونگی درگذشت یا شهادت پیامبران و امامان علیهم السلام به زبان ترکی است. از این نسخه که ابتدا و انتهای آن ناقص است نسخه کامل تری به شماره 8130 در کتابخانه مجلس (نسخه قبل) موجود است که البته آن هم از ابتدا و انتها افتادگی دارد و به همین دلیل عنوان و مؤلف آن شناخته نشد.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 16949
آغاز: فراقك جگر سوز و ناوک هجرانك دلدوز در. اما ندیم حضرت فاطمه منتظر مراجعتمدرسنکا مشغول اوله بیلمن معذور دوت داخی بو عذر ایله؛ انجام: گیسوی مبار کمی و غبار آلوده می آ چوب دعاقله لوم و امت گنه کار لره شفیع اوله لیم اوله که ارحم الراحمين اهل عصیانه رحمت قله خصوصا اول کمینه.
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ جلد: تیماج، 566 ص، 12 سطر (8×12)، اندازه: 13×19 سم [ف: 47/1 - 67]
maqtal
مقتلی است نامنظم که کاتب برای روضه خوانی خود فراهم آورده است.
قم؛ گلپایگانی؛ شماره نسخه: 8148 - 55/128
آغاز: بسمله، لا حول و لا قوة الا بالله العلى العظيم، صلّی الله علیك یا ابا عبد الله ... بود شه را دختری اندر حرم ** در بر سلطان عالم محترم ... حضرت سید مظلومان سلام الله علیه مدینه دن کوچ این لینده تماماً جوانان بنی هاشم
خط: نستعلیق، کا: ظاهراً مؤلف، بی تا؛ 111گ، اندازه: 13×19 سم [ف: 8-4516]
maqtal
خوی؛ نمازی؛ شماره نسخه: 721
اشعاری از قمری، دخیل، شش واقعه میرزا عبدالرسول خوئی مشفق شیروانی، جمع آوری کرده و در 19 ربیع الاول 1301 ق آن را نوشته است. فقط حدود 30 صفحه از کتاب نوشته شده و باقی اوراق به صورت بیاض باقی مانده است در اخرش نوشته شده است: «این مال آقا امیر اسماعیل چراق هاشمی می باشد» و ظاهراً از تأليفات وی می باشد؛ خط: تحریری، بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج، اندازه: 9×22 سم [ف: -389]
maqtal
خوی؛ نمازی؛ شماره نسخه: 731
مصنف بدون مقدمه و مؤخره ای و نظم خاصی اشعار و مراثی ترکی در خلال آن مصائبی را به نثر جمع آوری کرده استو یک دوم اوراق کتاب، سفید می باشد؛ خط: تحریری، بی کا، بی تا؛ مهر: «یا اسماعیل الحسيني» (بیضوی)؛ اندازه: 11×18 سم [ف: 393]
maqtal
مقتل مفصل در نقل تاریخ کربلا و بیان شرح حال شهدای کربلا به نثر و نظم که با نقل مطالب از منابع معتبر حدیثی، متن عربی به زبان ترکی ترجمه شده است.
قم؛ مرکز مطالعات؛ شماره نسخه: 653
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ مهر: «خاک صحرا گل کرده همه حال راه تو محمد رضا» (بیضی)، «عبده الراجي محمد رضا»، «یا امام موسی»، «بود نور چشم محمد حسین» (بیضوی)؛ جلد: تیماج، 274گ، 14 سطر، اندازه: 14×22 سم [ف: 1-558]
maqtal
با نظم بیشتر در پایان مجلس ها، با تخلص رضا در برخی جاها، از تحفه 6 تا 12 با تختیم، سپس «اولتنجی مجلس» به نام «رسول» با مرثیه درگذشت او، «ایکنجی مجلس» فاطمه (علیها السلام)، «او چنجی مجلس» علی (علیه السلام)، «در دنجی مجلس» حسن (علیه السلام)، «التنجي مجلس» حسین (علیه السلام) با تختیم «یدنجی مجلس سلطان کربلا طفولیتین» تا می رسد به: «اتوزاو چونجی مجلس» آمدن اهل بیت به کوفه، «اتوز دور دورنجی مجلس» داستان مسلم، «اتوزیشنجی مجلس» داستان ابوالحضون، «اتوز التنجي مجلس» داستان پیر دیرانی، «اتوزبریجی مجلس» داستان نقاب دار، «اتوز، سکر نجی مجلس» داستان مرد یهودی.
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 10046
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11 و 12؛ افتادگی: انجام؛ 110گ، 15سطر (7×16)، اندازه: 12×12 سم [ف: 17-532]
maqtal
مراثی و مناقب امام حسین (علیه السلام) و شهیدان کربلا را به ترکی به طور پراکنده جهت مجالس نوحه سرایی و مرثیه خوانی جمع آوری کرده است.
خوی؛ نمازی؛ شماره نسخه: 776
خط: تحریری، بی کا، بی تا؛ اندازه: 10×22 سم [ف: -418]
maqtal
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 14654
آغاز: بویودوی ای مسیب حق تعالی؛ انجام: التماسم بود و سکه بر پنجه
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ جلد: تیماج [رایانه]
مقتل / مقتل / ترکی
maqtal
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 14749
آغاز: بسمله، احوالات خیریت علامات جناب پیغمبر؛ انجام: نمرود دورت طرفدن آتش
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ جلد: گالینگور [رایانه]
maqtal
مؤخره ای، بیشاز منابع مختلف مانند محرق القلوب، ارشاد القلوب و ... موارد چندی را با اشعار ترکی به طور متفرقه و پراکنده جمع کرده است بدون مقدمه ای و از دو ثلث اوراق کتاب بیاض باقی مانده است؛ خط: نسخ تحریری، بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج، اندازه: 15×21 سم [ف: -410]
آغاز: رنگی سارالوب اندامی برگ خزان کیمی؛ انجام: مند دالونچه گلورم جناب علی اکبر گوردی هر جوان لشکر گاهدن گلور سارالوب دیدی جوان سن کیمسن عرض ایلدی آقا من حرون او غلام و بعده...
مقتلی است به نثر و نظم ترکی و فارسی قطع بیاض، بعضی عناوین آن از این قراراند: سلابه، گم کردن راه، ورود کربلا، زمین گرفتن، ورود عمر سعد به کربلا، چاه کندن عباس - علیه السلام - و ...، مؤلف از نویسندگان قرن چهاردهم است. بیشتر کتاب به زبان ترکی است، در آن به کتاب های تحفة الذاكرين، لسان الذاكرين، مهیج الاحزان، محرق القلوب، بحرالبکا، مجمع المراثي، و روضة الحسينيه استاناد شده است و از اشخاصی همچون جوهری، فاضل، میرزا عبدالرسول، واعظ عراقی، یاد شده است، مؤلف زبان حال شهدا را در قالب اشعاری با عنوان «ناظم گوید» آورده است؛ خط: تحریری، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ 59گ، 19سطر (13/8×16/5)، اندازه: 17×21/7 سم [رایانه]
آغاز: می نمود بر لب و دندان نازنین فرزندش حسین
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز؛ اهدایی: حبیب الله دهقان؛ کاغذ: اصفهانی، ابعاد متن: 8×14، اندازه: 9×15 سم [ف: 5-1679]
al-maqtal
تهران؛ مفتاح؛ شماره نسخه: 1232
به عربی با ترجمه با زیارت مفجعه آن هم ترجمه شده به ترکی، عنوان های آن «نظم» و «نثر»، باید از زمان صفویان باشد؛ خط: نسخ معرب و نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ قطع: بیاضی ربعی [نشریه: 7 - 298]
maqtal
غیر همانند:
آغاز: احمدلله الذي جل عن الصفات و علا عن التشبيهات الآمر بالحسنات و الناهي عن السيئات الذي علا عرشه؛ انجام: جزاك الله خيرأ یا محمد عن امتك ما ارأف ما ارحمك و هذا ما رأت عینای و سمعت اذنی و ما ذکرته لا حد غیرك و قد اصبحت هاربا الى الله من زللی متخلیا عن الدنيا، قال الطرماح هذا زيارة مولانا ابی عبدالله الحسين ... تقول السلام علیك الي آخر زيارة العاشوراء.
مصنف در کتاب حاضر وقانع صدر اسلام را از اول مرگ معاویه و خلافت یزید و خروج امام (علیه السلام) از مدینه و ... تا شهادت و اسارت اهل بیت (علیهم السلام) و ورود به شام و ... ورود به مدینه را نقل کرده است. کتاب بدون باب بندی و فصل بندی می باشد و اکثر از ابی مخنف نقل می کند؛ خط: نسخ کهن، بی کا، بی تا؛ تملک: یونس بن شیخ کاظم کاظمی در 1200؛ جلد: تیماج، 23 سطر، اندازه: 12×20 سم [ف: -212]
ظاهرا از شیخ جعفر شوشتری (قرن 13ه) با یکی از شاگردانش؛ بی کا، تا: قرن 13؛ نسخه ناقص [اوراق عتیق: 1-257]
خط: نسخ، بی کا، تا: رجب 1240ق؛ جلد: تیماج، 53گ (30 - 82)، 13 سطر (10×14)، اندازه: 14×21 سم [ف: 4-1140]
آغاز: الحمدلله الذي نور قلوبنا بولاء الحسين واخیه و جده وابیه وامه ... هذا مصائب الذي جبریل خادمه؛ انجام: کانك بالاضلاع قد ضاق ذرعها لما حملت من شدة الزفرات.
در آن از روضة الشهداء و زهر الرياض و الانوار النعمانية و زهر الربيع و مقاتل پیشینیان نقل شده است؛ خط: نسخ، کا: عبدالرحیم بن محمد علی فیروز کوهی، تا: یکشنبه 4 ذیحجه 1300ق؛ جلد: میشن، 187گ، 23 سطر، اندازه: 22/3×35/5 سم [ف: 1-531]
وقایع کربلا، از ناشناخته، نگارش یافته جهت منابر؛ بی کا، تا: قرن 14؛ افتادگی: آغاز و انجام [اوراق عتیق: 1-258]
آغاز: و بکائه و یقول هو اليوم الذي قتل فیه الحسين وروی الصدوق في الكتاب المذكور عن الحسن ابن علی بن فضال؛ انجام: انی اخشی علیك مما تنزلینه اذا سمعت صوتی بالاذان
فاعفته عن ذلک
روایاتی در مقتل امام حسین (علیه السلام) است بدون بخش بندی مشخص، تنهای در برگ 63 ر عنوان «المجلس في ذکر شمة من احوال بنت الرسول فاطمة البتول» دیده می شود؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 14؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ با یادداشتی در 7ذیحجه 1364ق؛ اهدایی: رهبری، مهر 1386؛ جلد: گالینگور، 77گ، 12 سطر، اندازه: 18×29 سم [اهدائی رهبر: 8-320]
آغاز: و الحجة في اثبات المعادي انجام: موجود: من بارد الماء ما ذاقوا و ما نهلوا
خط: نسخ، کا: عبدالکریم بن حاج محمد حسین، تا: شعبان 1307ق؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج، 59، (60-1)، 8سطر (6×12)، اندازه: 13×20 سم [ف: 5 - 1739]
آغاز: کسبی الروم دامية الكعاب ** لئن ابرزن کرها من حجاب؛ انجام: حین الاسنة کالجواشن کالکواکب في السماء.
بخشی از کتابی است، با عناوین «باب» گویا اولین باب موجود - بابی است شامل اشعاری که در مرثیه امام حسین سروده شده، ابواب احوال قاتلیه لعائن الله؛ باب ما ورد في کفر قتلته و اللعن علیهم باب جوامع ماورده من کفر قاتلیه و شدة عذابهم في الدنيا والاخره، باب ان قاتلیه ولدزنان، خاتمه، قال مؤلف کتاب الزام النواصب، باب ثواب اللعن علی قتلته عند شرب الماء، باب ماوجد من عذاب قاتلیه، ... آخرین باب موجود: باب ماقیل من المراثي فیه؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز و انجام [ف: 3-1659]
آغاز: بسمله قال ابی نما ذکر لی من اثق به حدیثا عن سكينة قالت في اليوم التاسع من المحرم کفنا العطش و قد نفد مائنا کله
مقتلی است به نظم و نثر در مراثی و مصائب امام حسین (علیه السلام)؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ 11گ (128-138)، 17سطر، اندازه: 10×17 سم [ف: 8-4516]
آغاز: شهد القرآن بفضلهم فقال تعالی فیما أوحى علی نبیه قل لا أسئلكم علیه اجراً الا المودة في القربي؛ انجام: و فیه مسندا ایضا عن علی بن موسی الرضا علیه السلام أنه قال له رجل من أهل خراسان ... و انا الوديعة و النجم الا فمن زارنی و هو یعرف ما أوجب الله
مقتل تاریخی در دو بخش، بخش نخست در فضائل و تاریخ شهادت امام حسین علیه السلام و بخش دوم در تاریخ رحلت و شهادت پیامبر، امیر المؤمنين، فاطمه زهرا، امام حسن مجتبی، امام موسی بن جعفر و امام علی بن موسی الرضا علیه السلام اختصاص یافته. مؤلف با نقل احادیث و روایات از منابع معتبر، مانند: امالی شیخ مفید، امالی فتال نیشابوری، ارشاد مفید، امالی شیخ طوسی و مجالس صدوق، منتخب بصائر، بحارالانوار و ... کتاب را تأليف کرده است؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ مصحح؛ 218گ، 20 سطر، اندازه: 15×21 سم [ف: 1-575]
maqtal
غیر همانند:
آغاز: داستان توتا محشرم جدا سازند. دوم وداعی بود که بر سر تربت مادر کرد چون به روضه منورش داخل شد گفت السلام علیك یا اماه؛ انجام: چو شمع مشکل زپا نشینیم به ماتم تو مگر چه بستم و زنان به دور نعش آن مظلوم گریه و زاری می نمودند الألعنة الله علی القوم الظالمين
مجالس مفصلی است در مراثی و مقتل خصوصاً مصایب حضرت سید الشهداء (علیه السلام) به نثر و در برخی موارد به نظم، مؤلف این مجالس را به صورت یادداشت هایی برای منبر نوشته و دارای تحقیقات و فواید ارزشمندی است، گویا عمده مطالب این کتاب، از مقتل برغانی و محمد تقی بروجردی انتخاب ونقل شده است؛ خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز؛ جلد: تیماج سرخ، 294گ، 15 سطر، اندازه: 14×21 سم [ف: 8-4515]
آغاز: بسم الله الرحمن الرحيم. المجلس الثاني في مقاتلة العباس و علی الأكبر و علی الأصغر. روی الثمالي عن علی بن الحسين سید العابدين علیه السلام انه نظر الى عبیدالله بن عباس فاستعبر ثم ما من یوم اشد علی رسولالله؛ انجام: کل من حضر من اهل دمشق فلم پر في هذا اليوم الا باك و باكية تم هذا المجلس و بعدها احوال الخطيب في الجامع الشام زین العابدين علیه السلام.
کل من حضر من اهل دمشق فلم یر في هذا اليوم الا باك و باكية. تم هذا المجلس و بعدها احوال الخطيب في الجامع الشام زین العابدين علیه السلام.
مقتلی است مفصل شبیه ذريعة النجاة میرزا رفیع گرمرودی، مطالب را از کتاب بحارالانوار، ارشاد شیخ مفید، منتخب طریحی، الهوف ابن طاوس، امالی صدوق، اخبار الدول و غیره نقل کرده و اکثر مطالب بین سطور ترجمه اش آمده است؛ خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ جلد: تیماج، 155گ، 20 سطر، اندازه: 11×19 سم [ف مخ: 5-2101]
آغاز: مقدمه فتحنامه مدینه فاضل مجلسی و شیخ مفید ... این که ابن زیاد بد بنیاد ابی عبدالله الحسين شهید ایلدی؛ انجام: الا سیدیون حمله الى محل الشهداء فقال لابل في مکانه واروه
خط: نستعلیق خفی، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ جلد: تیماج، قطع: رقعی [رایانه]
آغاز: في صفین نادی امیر المؤمنين هل من معین فقال ثنی عشر الفا من الرجال...
مجموعه پراکنده ای است در مراثی و مصائب امام حسین (علیه السلام) که یکی از عالمان قرن چهاردهم هجری نگاشته است؛ خط: تحریری، بی کا، بی تا؛ 73گ، اندازه: 15×21 سم [ف: 8-4516]
maqtal
ناشناخته:
ترجمه است از چند فصل کتابی و آشفته است: فصل 11 در تفضیل نوباوه رسول سپس فصل 1 در بیان وصیت معاویه به پسر خود، در میانه فصلی در نماز شب که باید از همین مترجم باشد؛ خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: قرن 13؛ جلد: میشن، 36گ (16ر-51ر)، 15 سطر، اندازه: 11×17 سم [ف: 6-31]
به فارسی کهن بسیار شیوا و روایت های آن از ابی مخنف لوط بن یحیی از دی است و در برخی جاها آمده «خداوندان اخبار روایت کند» و «راویان اخبار روایت کرده اند» و «چنین آورده اند راویان اخبار و ناقلان آثار» شعرهای عربی دارد و شعرهای فارسی آن با عنوان «پارسی» است. نظم و نثر عربی در آن بسیار شیوا و رسا ترجمه شده است، شامل: 1. قصه مسلم عقیل، 2. داستان فرزندان مسلم عقیل محمد و ابراهیم، 3. المقتل الاعظم للحسین بن علی بن ابی طالب و اولاده و اخوانه و اصحابه، 4. فضیلت و معجزه و وفات فاطمه (علیها السلام)، 5. مولود فاطمه (علیها السلام)، 6. تزویج فاطمه (علیها السلام)، 7. مجلس اندر وفات فاطمه (علیها السلام)، 8. اما بعد از وفات رسول (صلی الله علیه و آله)، 9. المجلس الخامس، 10. المجلس الخامس، 11. المجلس الآخر من اخبار الحسن بن علی (علیه السلام) إلى آخر وفاته (صلی الله علیه و آله)، 12. المجلس الرابع من الأخبار بعد وفات الحسن بن علی (علیه السلام)؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 10؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ اهدایی: دکتر اصغر مهدوی؛ کاغذ: سپاهانی، 140گ، 21سطر (12/5×17/5)، اندازه: 17/5×25/5 سم [ف: 14-4032]
مقتلی است به سبک داستان سرائی گویا تأليف در قرن 9 یا 10 صورت پذیرفته است؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 9 و 10 [مختصر ف: -789]
سرگذشت خاندان پیامبر و سوگواری حسین است؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: گویا قرن 11؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ مجدول؛ 461گ، قطع: ربعی [ف: 2-64]
آغاز: جام محنت خورند و دم نزنند ... خوش بسوزند در بلا چون عود ** که ازیشان برون نیاید عود؛ انجام: و بعضی صورت های دیگر واقع شد که محل مقتضی تقریر آن نیست (تمت الكتاب).
به نثر به سبک خراسانی در هشت مجلس است: 1. افتاده، 2. مرگ خیر النساء، 3. شهادت علی، 4. امام حسن، 5. امام حسین، 6. فرزندان مسلم بن عقیل، 7. رسیدن حسین به کربلا، 8 شهداء بعد از حر؛ خط: نستعلیق و شکسته، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: آغاز؛ کاغذ: هندی، جلد: تیماج، 122گ، 15 سطر (8/5×18)، اندازه: 14×23 سم [ف: 5-641]
آغاز: ... آخرت چون شود بس روز دیگر عمر سعد بدارالاماره رفت و گفت راضی شدم بحرب حسین؛ انجام: گریه بر حسین مظلوم ثواب جزیل و سبب جزای جمیل است. نظم: دیده کز بهر شهید کربلا شد اشکبار ** یابد از نور سعادت روشنی روز شمار / ... هر که او امروز گریانست ... حسین ** با لبی خندان بود فردا بصدر اقتدار
مقتلی است آمیخته به نظم در ذکر مصیبت و نحوه شهادت شهیدان کربلا و از کتاب های چون عیون الرضا نقل قول می کند و در چند «مجلس» است؛ خط: نستعلیق، کا: علی بن محمد، تا سه شنبه 9 شوال 1089ق؛ افتادگی: آغاز؛ جلد: تیماج، 250ص، 16سطر، اندازه: 10×16/5 سم [ف: 40/3-137]
آغاز: که یا ابتا تو کجائی که از مفارقت تو دلم سوخته و تنمگداخته؛ انجام: مرویست که حضرت امام جعفر صادق علیه السلام بمن گفت...
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ اهدایی: وزیری؛ جلد: مقوایی، 99گ، 23 سطر (12×20/5)، اندازه: 18/5×28 سم [ف: 1-341]
آغاز: ای دل گراز غم جگر پاره حسن - لخت جگر زدیده به دامان رود سزاست؛ انجام: می گفت و با دو دیده خونبار می گریست - وزهای های او در و دیوار می گریست در مراثی آل محمد؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: آغاز؛ کاغذ: اصفهانی، 60گ، 20سطر [ف: 3-911]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ کاغذ: سپاهانی [نشریه: 11-918]
آغاز: از حضرت سید کاینات علیه افضل الصلوات و اکمل التحيات سؤال کردند که؛ انجام: از این خبر معلوم می شود که گریه کردن بحضرت سلطان شهدا حسین بن علی علیه السلام موجب جزای جزیل و اجر جمیل است.
چندین مجلس است در شهادت حضرت مسلم، فرزندان مسلم، قاسم بن حسن، علی اکبر، امام حسین علیه السلام و وقایع کربلا؛ خط: نستعلیق زیبا، کا: میر علی اکبر، تا: شوال 1143ق؛ افتادگی: آغاز؛ مهر: «خواجه محمد خانه زاد شاه عالم 1083»؛ جلد: مقوایی،
161گ، 15 سطر (9/5×18/5)، اندازه: 15×26 سم [ف: 1-55]
آغاز: عکس روی تو در آینه جان می بینم ** پرتو روی تو از دیده نهان می بینم / سر این نکته که به در تطق غیب نهان ** در تماشای جمال تو عیان می بینم؛ انجام: تا بود به همراه من آن لعبت شیرین ** بنموده فرار از من بیدل همه غمها
مجموعه مراثی و اشعار که جمع آورنده برای استفاده در منابر و مجالس خود گرد آورده است؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج، 81گ، اندازه: 16×21 سم [ف مخ: 5-2100]
آغاز: اهل بیت موجب دولت ابدی و سعادت سرمدیست؛ انجام: بیتی چند از منظومات خود از قبل خود و اهل کوفه آورده.
خط: نستعلیق متوسط، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ اهدایی: محمد علی حیدری؛ جلد: مقوایی، 167گ، 17سطر (10/5×20)، اندازه: 16×26 سم [ف: 1-4]
آغاز: و دستم را در گردنم غل کرده باشند و در جهنم اندازند، ای آقا اگر با تو مقاتله کنم آیا در روز؛ انجام: دست میر علمدار و اکبر زارت ** چه روی داده به بیمارت
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ محشی؛ اهدایی: بمانعلی خوبیاری؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: مقوایی، 144گ، 16 سطر (9×15)، اندازه: 15×21 سم [ف: 2-740]
آغاز: امیر المؤمنين (علیه السلام) لشکری فراهم آورده و می خواهد؛ انجام: خدا جمیع گناهانش را بیامرزد
در شانزده مجلس و یک خاتمه؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ اهدایی: ورثه مهدی حاتمی؛ جلد: تیماج، 248گ، 16سطر (8/5×14/5)، اندازه: 15×21 سم [ف: 3-825]
آغاز: راویان اخبار چنین روایت کرده اند که چون حضرت عباس (علیه السلام) که به حسن و جمال و صباحت و شجاعت...
شهادت حضرت عباس (علیه السلام)، وداع حضرت با اهل بیت، قصه وهب بن عبد الله کلبی محترمه ذوالجناح، سهل ساعدی، مجلس یزید و مکالمه عبد الوهاب احتمالا این نسخه استکتاب مؤلف است که مؤلف بر آن حاشیه زده و یا تصحیح کرده است؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ محشی؛ 24گ، اندازه: 15×20 سم [ف: 1-138]
در چند مجلس به روش نقالی در سوگواری به روش شیعی و دفتر روضه خوانی یا نقالی را می ماند؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ با هشت مجلس تصویر سیاه قلم؛ جلد: تیماج، 103گ، 18سطر (7/5×14)، اندازه: 15×22 سم [سنا: ف: 2-86]
آغاز: پس از بسمله. ثنا و ستایش مر خدای راست که از برای هر بلا جزائی و از برای هر عنا عطائی مقرر و مقدر فرموده است؛ انجام: این چه جور فاحش است ای کوفیان شوم روی ** وین چه ظلم ظاهر است ای شامیان بی حیا
«جامع خبرهای دل سوز»، در آغاز نسخه به خط تازهای «ترجیح البنيات» نامیده شده ولی در دیباجه چنین نامی دیده نشد؛ خط: نستعلیق، کا: محمد علی ابن حاجی محمد حسین، تا: قرن 13؛ جلد: گالینگور مذهب، 53گ، 14سطر (8×12)، اندازه: 13×18 سم [سنا: ف: 2-86]
آغاز: بسم الله الرحمن الرحيم وبه نستعین، قصه ابتلای دیگر از جمله پیغمبران ابراهیم علیه السلام را بود که به چند بلا مبتلا شد، زیرا که نام دوستی داشت و درین کارخانه شور محبت بی سوز بی محنت نیست حضرت حق سبحانه تعالی هر گاه که؛ انجام: بیت: از برق ستم هر که زد آتش به شهیدان ** شد سوخته صاعقه خشم الهي از هر که الم یافت دل آن شه مظلوم، حقا (که بیابد)
پس از روضة الاحباب تالیف شده و از داستان ابراهیم آغاز می شود و در آن از روضة الواعظين و شواهد النبوة و از شیخ مفید نقل می گردد؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ قطع: رحلی [رشت و همدان: ف: -1176]
به فارسی از متأخران با عنوان «اما حدیث ورود جناب امیر المومنين از جنگ صفین به کربلا با ابن عباس ... در گذاشتن سر حضرت را خولی ملعون در تنور و گذارش او ... ترتیب وفات موسی بن جعفر»؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ 67گ، 19سطر (11×20/5)، اندازه: 17×25/5 سم [ف: 496-16]
آغاز: آه این چه حالت است که عالم خراب شد ** بحر زلال آل محمد سراب شد؛ انجام: تشنه لب مرد اکبر و جان حسین آتش گرفت ** یوسف اندر چاه و ابراهیم در آذر فتاد.
سرگذشت یوسف است آمیخته با مقتل حسین (علیه السلام)؛ بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ واقف: سید سعید طباطبائی، 1332؛ جلد: تیماج مشکی، قطع: ربعی [ف: 5-24]
آغاز: حال این اضطرابم از کثرت شوق ملاقات حضرت قاضی الحاجات و فیض دریافت جناب مفخر کائنات ... در صفحه نوزدهم: بسمله وسیله ی چهارم در بیان شهادت سرور اتقیا ... امام حسن مجتبی (علیه السلام) است؛ انجام: (چهار برگ به آخر مانده): بسمله وسیله ی نوزدهم در بیان شهادت سرور اتقیا و اکمل اوصیا ... موسی بن جعفر (علیه السلام) است ... اما في الحال اثر زهر بر بدن آن.
کتابی است که اول و آخر آن ناقص، با نظم و نثری روان و شیرین، مطالب تحت عنوان «وسیله» آمده، موجودی نسخه از اوایل وسیله سوم در شهادت حضرت علی (علیه السلام) و وسیله چهارم در
شهادت امام حسین (علیه السلام) و وسیله پنجم تا وسیله هیجدهم درباره حادثه کربلا، وسیله نوزدهم در بیان شهادت موسی بن جعفر (علیه السلام)، بقیه ی آن کسر است، چیزی شبیه محرق القلوب ملا مهدی نراقی متوفی 1209 ق است ولی نباید آن باشد؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ مجدول؛ جلد: گالینگور، 23 سطر (14×25)، اندازه: 21×31 سم [عمومی ساری و تنکابن : ف: -137]
آغاز: قافله را وسیله خروج ایشان گردانید ... با عنوان های شهاب، التهاب، برج؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز؛ جلد: مقوایی، 110گ، 19سطر (9/5×15)، اندازه: 15×21 سم [ف: 3-1018]
مجلس سوگواری که مسوده مانند روضه خوانی است؛ بی کا، تا: قرن 13؛ قطع: ربعی [نشریه: 7-278]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13 [نشریه: 11-918]
آغاز: می خائید راوی گوید که چون پسر زیاد ملعون به دارالامارة سید نعمان بشیر در را فرو بست؛ انجام: ای معشر شیطان حق تعالی از شما خشنود مباد که فرزند دلبند فاطمه را بکشتید و ابن مرجانه را...
چندین مجلس است در شهادت حضرت مسلم، فرزندان مسلم، قاسم بن حسن، علی اکبر، امام حسین علیه السلام و وقایع کربلا؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ جلد: تیماج، 89گ، 12 سطر، اندازه: 11×17 سم [ف: 1-198]
نسخه ای است آشفته و مغشوش و بی سروته و گویا از روضه خوانی باشد و شعرهای پراکنده و مناجات هم دارد؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ 104گ (6-109) [ف: 5-641]
آغاز: ... از وضو فارغ شد فرمود که از این درخت امری چند غریب ظاهر خواهد شد پس برخواست ... (35ر) فصل نوزدهم در بیان علتی که بسبب آن حق تعالی مقارن شهادت حضرت سید الشهدا عذاب خود را بر آن کافران نفرستاد؛ انجام: و سید بن طاووس و ابن شهر آشوب و دیگران از عبدالله بن رباح قاضی روایت کرده اند... به هر یک از ایشان که میزد آتش در او می افتد و می سوزد و باز زنده می شوند و بار دیگر...
از ناشناخته، بخش اندکی از یک کتاب مقتل است که در این نسخه تنها بخشی از فصل نوزدهم و فصل بیست و یکم آن آمده است متأسفانه به جهت کثرت افتادگی برگ ها شناخته نشد مؤلف در این اثر از کعب الأحبار، ابن قولویه، شیخ مفید، سید بن طاووس، شیخ ابو جعفر نما و کتابش عمل الثار، ابن شهر آشوب، تفسیر امام عسکری علیه السلام، مثیر الاحزانو مطالبی دیگر روایت نموده است، عناوین فصول 19 و 21 آن چنین است: فصل نوزدهم: در بیان علتی که بسبب آن حق تعالی مقارن شهادت حضرت سیدالشهدا (علیه السلام) عذاب خود را بر آن کافران نفرستاد، فصل بیست و یکم: در بیان بعضی از احوال مختار و کیفیت کشته شدن برخی از قاتلان آن حضرت؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز و وسط و انجام؛ جلد: تیماج، 14گ (32ر-45÷)، 19سطر (7/5×14/5)، اندازه: 13/5×19 سم [ف: 35-152]
آغاز: گفت به دلیل این که حسین بر سر بالین هر شهیدی می آمد او را بکنار می گذاشت، اما چون ببالین علی اکبر امده سر او را به سینه چسبانیده مختار گفت؛ انجام: اسرافیل و النار قلطی و القاضي رب العالمين
نسخه ای است در سرگذشت، تاریخ و احوال ائمه معصومین به ویژه امام حسین علیه السلام و یاران و اصحاب باوفایش و نیز بیان ظلم و ستم ال سفیان و شمه ای از وقایع بعد از هجرت با اشعاری با عنوان «المحرره»، عناوین موجود و مهم آن بدین عبارت است: روزه گرفتن جناب سید الشهداء، شهادت حضرت عبدالله، شهادت امیر المؤمنين، وداع سید الشهداء، وارد شدن اهل بیت به مدینه، فضیلت صلواة، قصه حضرت نوح، معجزه جناب امام رضا، حالات ابوذر غفاری، گفتن عمر ابن خطاب معجزات امیر المؤمنين را برای سلمان فارسی، بسمله، در نگارش وفاداری و جانسپاری و مبارزه بی عدیل و دلیری بدلیل مشتری کالای سعادت و سرمست مینای شهادت مشتاق لقای الهي حر بن یزید الرياحي، در شهادت عوسجه، حبیب بن مظاهر، شهادت قاسم، حضرت علی اکبر و علی اصغر، در بیان ظلم و ستم معاویه ابی سفیان نسبت به نور دیده امیر مؤمنان امام موتمن حضرت امام حسن علیه السلام. بسمله، صورت نامه ابوجهل غدار بسوی پیغمبر ابرار مهین مهر تابنده فلك... در نگارش واقعیاتی که از سال سوم هجری تا سنه پنجم دست داد، در کیفیت و محاربت و مضاربت شیر یزدان؛ خط: نسخ زیبا و نستعلیق، بی کا، تا: گویا قرن 13؛ دارای گواهی «بلاغ»؛ یادداشت: «شیخ عباس ابن محمد قربان در مورد معاوضه کتابی با نسخه (همین کتاب) آقا شیخ علی بیك آبادی و وقف نمودن آن...؟ مورخ 10 شوال 1349ق»؛ 188گ، 25 سطر، اندازه: 17×25/5 سم [دو کتابخانه اراک: -93]
آغاز: قبول نفرموده مأمون گفت؛ انجام: مردی است از حضرت
خط: نسخ خفی، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ قطع: وزیری بزرگ [رایانه]
آغاز: از آن اعتقاد بر گشتم؛ انجام: چون مرتضی علی به آن درختان آن
خط: نسخ خفی، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ جلد: تیماج، قطع: وزیری بزرگ [رایانه]
کا: ابن محمد حسن، تا: 1214ق؛ انتقالی از کتابخانه پهلوی - مجموعه نوازی؛ 92گ، اندازه: 10/3×15/3 سم [رایانه]
آغاز: بسمله، مورخین تاریخ که مصطفی روزی؛ انجام: تمام شد روز پنجشنبه بیست و پنجم ذی الحجه الحرام مطابق سنه 1239
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1229ق؛ جلد: تیماج [رایانه]
آغاز: بسمله گویند که روزی مهتر عالم؛ انجام: ثواب جزیل است و الله اعلم ظهر 1233
خط: نسخ، کا: حسن بن محمد، تا: 1233 ق [الفبائي: -547]
به فارسی، در آغاز از سکب الدموع في مصائب الحسين آخوند ملا محمد جعفر بن ملا اکمل خبوشانی و سپس از نور العيون یاد می شود، به نثر با نظم با عنوان شعله هشتم، با پراکنده های نشر دیگر؛ خط: نسخ و نستعلیق اصل، بی کا، تا: سه شنبه 29 صفر 1236ق، برای ملاسلمان روضه خوان؛ جلد: تیماج، 164گ، 15سطر (12×17)، اندازه: 16×20 سم [ف: 17-146]
به این ترتیب: مجلس ذکر شهادت قاسم بن حسن، مجلس ذکر مصیبت ورود اهل بیت به بارگاه یزید من کلام ملا نقی بروجردی، در شهادت حضرت امام حسین، بردن اهل بیت به قتلگاه شهیدان؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: 4 غره صفر 1252ق؛ جلد: تیماج، 28گ (213ر-240ر)، اندازه: 16×20 سم [ف: 1-398]
بخشی از رساله ای در ذکر شهدای کربلا: ثواب گریستن در مصیبت امام حسین، باب یازدهم به میدان رفتن امام حسین و شهادت علی اصغر؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: 8 جمادی الاول 1253ق؛ جلد: تیماج، اندازه: 16×20 سم [ف: 1-399]
آغاز: گفت مرد غریبم و از راه دور آمدم؛ انجام: با نصیب و بهره مند گردان دار المومنين سبزوار
خط: نستعلیق، کا: حسنعلی امرودستانی، تا: 1255ق، جا: طبس؛ افتادگی: آغاز؛ جلد: تیماج [الفبائي: -547]
آغاز: (متن) و سخاوت و متانت از همگنان ممتاز بود با جماعتی از آن ها که از کوفه آمده بودند روانه نمود و فرمودند اگر اهل کوفه بر بیعت من اتفاق نمایند؛ انجام: آن حضرت در همان روز شهید شده بود و برحمت حق واصل شد انا الله ... در روز پنجشنبه چهاردهم شهر جمادی الاول من سنه هزار دویست پنجاه هشت ... توقع است که کاتب صادق را بدعای خیر ... ساکن گردان
این مقتل مجموعه ای است به نظم و نثر (متن و حواشی) شامل دو بخش با عناوین: 1. احیاء الباطن (یا نجاة المذنبين ظاهراً) مشتمل بر بیست مجلس در ذکر مصیبت خامس آل عبا (علیه السلام)، 2. سراج الشيعه در سایر مصائب ائمه (علیهم السلام) از شهادت امام زین العابدين (علیه السلام) تا احوال صاحب الامر (علیه السلام) و در پایان داستان مختار ثقفی، طبق گفته مؤلف (کاتب نسخه) فاصل بین این دو کتاب بیست سال به طول انجامیده (اولی 1258ق و دومی 1278ق)، در حواشی تمام صفحات مثنویاتی است در مراثی اهل البيت (علیهم السلام) از مولوی فنائی با تخلص مولوی که در پایان هر یک غالبا تاریخ 1278ق ثبت شده، در حاشیه صفحه آخر یادداشتی از مؤلف درباره این اثر و در صفحه 102 نیز یادداشت وقف نسخه بر کافه مؤمنين و اجر ثواب آن را برای خود و زوجه و فرزند بزرگش خلیل الله واگذارده است، از ص 102 تا پایان کتاب نیز مثنویاتی است از خود مؤلف؛ خط: نستعلیق تحریری، کا: محمد صادق بن ملا خلیل افراپیلی، تا: 1278ق، (حواشی) 1258ق؛ افتادگی: آغاز؛ مجدول؛ مهر: «محمد صادق»، «یا خلیل الله»، «عبدالرزاق...»؛ جلد: تیماج، 103گ، 17سطر در متن، اندازه: 22×34/5 سم [ف: 47/2 -23]
آغاز: بسمله در بیان تاریخ ولادت و شهادت حضرت سید الشهداء و خامس آل عبا؛ انجام: ضربتی بر گردن وی زد که سرش ده قدم از تنش دور فتاد پس مردمان وی را از مسجد بیرون برده و در میان بوریا پیچیدند
تاریخ ولادت و شهادات امام حسین و شرح وقایع و مصایب شهدای کربلا و نیز در پایان به شرح شهادت امیر المؤمنين پرداخته است. گویا تأليف کتاب ناتمام مانده است؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: 29 صفر 1260ق؛ جلد: تیماج، مذهب، 309گ، 10سطر، اندازه: 15×21 سم [ف: 1-474]
کا: جیجانی، محمد رضا بن غلامعلی، تا: 1264ق، جا: مدرسه حاج ملا محمد رضا؛ جلد: مقوا، 117گ (54-170)، 12سطر (11×15)، اندازه: 17×22/5 سم [ف: 16-662]
آغاز: در بیان آداب تعزیه و ماتم داری و آن اموری چند می باشد؛ انجام: رقم به نام تو گردیده شفاعت ما ** شهادت تو بود محضر شفاعت ما
خط: نسخ، بی کا، تا: رجب 1267ق؛ جلد: میشن، 122گ، 19سطر، اندازه: 15/8×21/6 سم [ف: 4-777]
آغاز: بسمله حمد و سپاس بی نهایت و شکر و ستایش بی غایت هدیه بارگاه کریمیست عمت نواله ابواب هموم و غموم...
کا: محمد بن محمد باقر بن محمد هادی تفتی، تا: 12 شعبان 1268ق؛ اهدایی: وزیری، کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج، 81گ (80-160)، 21سطر (9×15)، اندازه: 15×21 سم [ف: 4 - 1388]
آغاز: شدند و قبول حزن و بکا نمودند؛ انجام: حق تعالی از جهه حسین فرستاد بحمد الله سنه 1275
خط: نستعلیق شکسته، کا: فصیح گرهرودی، تا: 1275ق؛ افتادگی: آغاز؛ جلد: مقوا [الفبائي: -547]
آغاز: بسمله لا اله الا هو ... در سلطنت عظمت و کبریائی؛ انجام: و تمامی را بتو بخشیدم.
بی کا، تا: 1277ق، گویا به خط خود مؤلف؛ جلد: تیماج، 163گ، 17 سطر (10/5×15)، اندازه: 16/5×21 سم [ف: 5-641]
آغاز: باقی طاقی تو و متمردین اهل بیت او و سینه های مجروح ما را شفا داد امیر عرب فرمود ای پسر زیاد ما ندیدیم مگر نیکی شاه شهید را؛ انجام: ناگاه صدایی شنیدند که یکی می گفت السلام علیك یا اهل النبوة و موضع الرسالة تمت تمام شد این چند کلمه حسب الفرموده آقا میر عبدالباقی به تعجیل در شب سیزدهم شهر شوال المكرم
رساله مفصل و پراکنده ای است در مقتل و مراثی امام حسین (علیه السلام) به نظم و نثر به صورت پراکنده جمع آوری شده است؛ خط: نسخ، کا: نجفعلی خراسانی ساکن دار النشاط طبس گیلک، تا: 1294ق، جا: طبس گیلك؛ افتادگی: آغاز؛ 100گ، 12-15 سطر، اندازه: 17×21 سم [ف: 8-4517]
فارسی از یکی از منبریان و روضه خوان های جدید؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 14؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ جلد: تیماج، 271گ، 14 سطر، قطع: ربعی [آستانه قم: -173]
گویا از شوقی که این تخلص در بیت هایی در آن آمده است، به فارسی به نثر و نظم در چهارده شراره: 1. ذکر مصیبت غلام موسی بن عمران، 14. شهادت قاسم بن حسن بن علی با سایر برادران؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 14؛ جلد: تیماج، 84گ، 15سطر، قطع: رحلی [آستانه قم: -174]
آغاز: بسمله الحمد لله رب العالمين ... اما بعد چنین روایه می گویند من راویان اخبار و ناقلان آصار (کذا) که جناب حضرت فاطمه زهرا بعد از وفات پدر بزرگ بار خود مشغول این بود؛ انجام: به بین سر حسین تو بالای نیزها و جوانان او شهید اشقیاء و اهل بیت.
در این مقتل از طوفان البكاء، ریاض الشهادة، اسرار الشهادة، لسان الواعظين، طریحی (در نسخه طریهی)، مجلسی، ملا باقر شیرازی واعظ و غیره نقل قول دارد؛ خط: تحریری، بی کا، تا: قرن 14؛ افتادگی: انجام؛ مصحح؛ تملک: محمد تقی ابوفاضلی؛ جلد: تیماج، 625ص، اندازه: 17×22/5 سم [ف: 50-141]
آغاز: بسمله، د: کتاب خرایج و جرایح مذکور است که؛ انجام: پس مشغول خوردن شیر شدند
خط: نستعلیق شکسته، بی کا، تا: قرن 14؛ افتادگی: انجام؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج، 131گ، اندازه: 13×20 سم [ف: 3-831]
جزوه و یادداشت و مجلس مانند و تفسیری است از قرآن و بند بند آن گریز به صحرای کربلا است؛ خط: نستعلیق ریز، بی کا، تا: قرن 14؛ 68ص، قطع: ربعی [نشریه: 7-298]
آغاز: روزی سلطان سنجر بشکار رفت لشکرش گوساله فربه پیره زنی کشتند؛ انجام: و ما تصنع بالدنیا و ظل الميل یکفیك و چه می کنی بدنیا و سایه نشانه فرسنگ بس است.
مجموعه ای است که به طریقه اهل منبر بیشتر در ذکر مصائب اهل بیت علیهم السلام خصوصا شهدای کربلا، و حکایات تاریخی متناسب با این موضوع، با ذکر پاره ای از اشعار بدون ترتیب خاص؛ خط: نستعلیق نازیبا، بی کا، تا: قرن 14؛ روی برگ دوم نوشته: «این کتاب مجمع الاحاديث متعلق است بجناب آقای آقا سید هاشم روضه خوان الملقب بوثوق الذاكرين سنه 1329» در پشت همین برگ نوشته: «این کتاب المصيبة مال آقا سید هاشم روظ خان است ولد مرحوم مغفور آقا سید ابوطالب ... بتاریخ یکشنبه 18 رجب المرجب سنه 1342»؛ 140گ، اندازه: 17×20/5 سم [ف: 57-41]
آغاز: بهر سو شدمی باد تیغش زان؛ انجام: علی فرمود قتلوه چون بنده فریاد براورد یا لناه
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 14؛ افتادگی: آغاز و انجام [رایانه]
آغاز: عرض کرد یا بن رسول الله، بفرمائید اگر دانستم جواب می گویم؛ انجام: دست ها بسوی آسمان بلند کردند
خط: نستعلیق، کا: سید عبدالرسول، تا: ذیقعده 1305ق؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ اهدایی: وزیری؛ کاغذ: کبود اصفهانی، جلد: مقوایی، 145گ، اندازه: 11×18 سم [ف: 5-1667]
آغاز: بعد از آن که پیامبر از مکه هجرت نمود به مدینه آمد برای این که کفار کمر به قتل او بسته بودند نتوانست در مکه بماند؛ انجام: بیرون بیاور دختر بیرون آورد مردم تعجب کردند حضرت دختر را عقد کرد محمد حنفیه از او بوجود آمد که باعث سرافرازی طایفه مادر شد.
جنگی است شامل مدایح و مراثی ائمه اطهار علیهم السلام که کاتب به صورت متفرقه برای استفاده در مجالس عزاداری تحریر نموده است؛ خط: تحریری، کا: محمد، تا: چهارشنبه 24 ذیحجه 1322ق، جا: مدرسه مسعودیه؛ افتادگی: آغاز؛ جلد: تیماج، 162گ، 18-12 سطر، اندازه: 10×17 سم [ف: -128]
مجموعه ای بیاضی در مقتل به نظم و نثر شامل مراثی، نوحه ها و مجالس روضه سید الشهدا (علیه السلام)، در ص 98 تا 102 فهرستی از نوحه ها و اشعار با ذکر شماره صفحات تحریر شده و در پایان آمده: «قد تمت النسخة بید اقل خلق الله محمود بن جعفر شهر شوال المكرم هزار و سیصد و بیست و سه هجری حسب الامر جناب مستطاب علامة العلماء شریعت مدار آقای صدوق الواعظين آقا شیخ اسدالله حائری مسکنا و مدفنا ان شاء الله تعالی بجهت آقا زاده مکرم معظم آقا حسین آقا بقیه مراثی به همین ترتیب در این مجموعه نوشته خواهد شد ...»، در ص 117 نوحه حضرت مسلم از آقا شیخ علی رشتی حائری طهرانی و از ص 118 تا 300 مجالسی است منبری در مصائب سید الشهداء و اهل بیت (علیهم السلام) که هر یک با بسمله آغاز می شود و شاید از آقا شیخ اسدالله حائری مذکور باشد و از ص 301 تا پایان نیز ادامه نوحه ها و مراثی قبلی است و گویا صفحات نسخه جابجا شده باشد؛ خط: نسخ و تحریری، کا: محمود بن جعفر نوری، تا: شوال 1323ق؛ مهر: «یا حسین 1327ه»، «ابوالفضل بن علی»؛ جلد: تیماج، 336ص، اندازه: 11×18 سم [ف: 47/2 - 17]
آغاز: روضه حضرت محمد هلال (علیه السلام) چهار امام زاده هستند که واجب التعظيم اند و خیلی محترم هستند یکی شاه چراغ است که در شیراز است و یکی سلطان علی محمدباقر است که در مشهد اردهال است...
مجموعه داستان ها، تواریخ و حکایاتی از مناقب و مصائب ائمه معصومین (علیهم السلام) که به صورت پراکنده و نامبوب در یک دفتر جمع آوری شده است؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1343ق؛ جلد: تیماج، 67گ، اندازه: 12×22 سم [ف مخ: -162]
آغاز: مجلس عروسی قاسم، در کتاب اسرار الشهادة نقل می کند که پادشاهی بود ... ودختری داشت در نهایت حسن جمال این ... که بسیار مقرب درگاه پادشاه بود وزیر ... داشت که در...
مجموعه داستان ها و وقایع حوادث کربلا است که به صورت متفرقه و پراکنده جمع آوری و ظاهراً برای مجالس و مراثی به کار رفته است؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ جلد: گالینگور، 108گ، اندازه: 13×23 سم [ف مخ: -162]
آغاز: حیا و بکا و دعا اما حیا به مرتبه ای بر آدمغالب بود که شهر بن حوشب گفته که چون آدم به زمین آمد سیصد سال سر بالا نکرد و به آسمان نگریست از شرمساری انجام: که رسانی ثواب این شهدا ** بمصیبت رسیدگان حسین / بذل کن جان برای جان حسین ** از دل دیده بر حسین گیری - امین یا رب العالمين
این کتاب با ذکر فصل هایی در مصائب و ابتلائات انبیاء وارد بیان مصائب کربلا به طور تفصیل می شود، فهرست برخی ابواب آن چنین است: فصل در ذکر شمه ای از ابتلای ایوب علیه السلام، باب دویم در بعضی از احوال حضرت رسول، باب هفتم در مناقب امام حسین علیه السلام، باب هشتم در بعضی احوال مسلم بن عقیل و شهادت بعضی از فرزندان او؛ خط: تحریری، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ واقف: آخوند ملا محمد بن ملا اکبر تونی؛ جلد: تیماج، 250گ، اندازه: 17×22 سم [ف مخ]
آغاز: لشکر شقاوت اثر ابن سعد ملعون عجایب بسیار و غرایب بیشمار از شهداء آن صحرا مشاهده نمودم که نمی توانم ذکر آن ها نمود از آن جمله چون باد بران بدن های شریف؛ انجام: وای بی کسان مادر ندانم که بعد از من ظالمان و جفا کاران امت با شما چه خواهند کرد پس دختران
کتابی در بیان تاریخ کربلا و شهادت حضرت صدیقه طاهره است؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ 17گ، 21سطر، اندازه: 16×26 سم [ف مخ]
آغاز: دیدند در میان قتلگاه نسبت و لیکن صدای از کنار فرات می آید دیدند در سر نعش عباس گریه می کند می گوید برادر جان سفر در پیش باشد؛ انجام: عمر بن خطاب (ل) می آید آتش بر در خانه می زند همین که در نیم سوخته می شود در را بر پهلوی دختر پیغمبر می زند بی اذن داخل خانه فاطمه می شود صدای فاطمه بلند می شود یا علی هنوز هم نشسته ای.
مجموعه ای است در وقایع شهادت اميرالمؤمنين و فاطمه زهرا و ابا عبدالله الحسين و سایر شهداء کربلا به صورت حکایت و مجلس به نظم و نثر در چند بیان، برگزار شده است؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قسمتی از نسخه به تاریخ 1321 نوشته شده؛ افتادگی: آغاز؛ مجدول؛ جلد: تیماج، 225گ، 15 سطر، اندازه: 17×22 سم [ف مخ]
آغاز: الحمدلله رب العالمين ... چون امیر المؤمنين نظر باخبار و علامت امامت می دانست که شهادت آن حضرت نزدیک شده؛ انجام: و گفت هر گاه من سردار این لشکر می بودم حسین هرچه از من می خواست می دادم تمت.
حالات ائمه (علیهم السلام) خصوصا سیدالشهداء (علیه السلام) را از منابع مختلف مانند مقتل ابی مخنف و ... به فارسی آورده، و در اثنا اشعاری به فارسی و عربی از خودشان و دیگران درج کرده است، و اشعار خودش را با عنوان «لمؤلفه» و با تخلص «مشتاق» انشاء کرده است؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ تملک: آخوند ملا بابای روضه خوان؛ جلد: تیماج، اندازه: 15×20 سم [ف: -377]
آغاز: قال الله تبارك و تعالی ان الله و ملائکته یصلون علی النبي ... که در حقیقت همین نفع صلوات؛ انجام: لطفت بکدام ذره پیوست دمی ** کان ذره به از هزار خورشید نشد / دیده انصاف چه بی نا بود ** در شمرد چند که بی نا بود
کامل است؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز؛ جلد: تیماج، 154گ، 15 سطر [ف: 1-265]
آغاز: بسمله مجلسی در جلاء العيون و ملا مهدی در محرق و شهید در مجالس، شهادت امیر المومنين رابدین نهج به رشته تحریر در آورده اند که...
خط: نستعلیق و نسخ تحریری، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ جلد: تیماج، 146گ [ف: 1- 266]
انجام: ای مسلمانان انصاف دهید هر گاه علی راضی نشود که دست نامحرم به چادر کنیز دختر شبرسد پس کجا وقتی که اشقیای دور زینب را گرفتند و شتر ها را آوردند.
خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز؛ جلد: تیماج، 55گ، 16 سطر [ف: 1-266]
آغاز: چون اسیران و سرهای شهدای کربلا را به کوفه رسانیدند پسر زیاد نامه به یزید نوشت؛ انجام: یوسف مصری جلال و جاه داشت ** یوسف کوفی زنان همراه داشت / نام این یوسف اگر خواهی بدان ** بودزین العابدين نا توان
مقتلی است پراکنده در زندگانی ائمه (علیهم السلام) خصوصاً مراثی و حالات حضرت سید الشهداء و یارانش، در اثنا مواعظ و حکایاتی از انبیاء و ائمه و اشعاری نیز در رثاء ائمه می آورد؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز؛ جلد: تیماج، 347گ، ابعاد متن: 9×15/5، اندازه: 11×17 سم [ف: 2-157]
آغاز: و ما جعلنا الرؤيا التي اریناك؛ انجام: ستجدنی انشاء الله من الصابرين.
مشتمل بر چندین مجلس مجلس چهاردهم، در دم دشمنان خدا از اراذل و ارجاس خصوصاً بنی امیه و بنی عباس لعنهم الله و بیان شهادت حضرت امام رضا علیه السلام و در آن دو فصل است اللهم خص اول ظالم باللعن منی؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: مقوایی، 68گ، اندازه: 18×22 سم [ف: 5-1533]
آغاز: یاد می دهم شما را بخدای تعالی در حق اهل بیت؛ انجام: گفتند ام کلثوم خواهر حسین است
خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ جلد: تیماج، 186گ، اندازه: 11×17/5 سم [ف: 5-1573]
انجام: و عجب است که کسی در این مجالس گریان نگردد
خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ اهدایی: وزیری؛ 57گ، اندازه: 17/5×22 سم [ف: 5-1650]
آغاز: شد کار این جهان روی آشفته؛ انجام: ای قوم جد من محمد مصطفی است و پدرم علی
خط: مختلف، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ اهدایی: وزیری؛ کاغذ: اصفهانی، 116گ، اندازه: 10×20 سم [ف: 1675-5]
آغاز: جاودانی امیدوار گردانید؛ انجام: این زیاد آن سر را بر ران خود نهاد قطره خون بر قبای آن
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ اهدایی: علی اکبر مسنن؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: مقوایی، 157گ، 17سطر (9×15)، اندازه: 15×23 سم [ف: 5-1849]
درباره واقعه کربلا؛ بی کا، بی تا [ف: 3-26]
آغاز: از حضرت امام محمد باقر منقول است که چون حضرت سید الشهداء
تاریخ تالیف: قرن 10؛ خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، بی تا؛ 12گ (167-156)، 17 و 18 سطر، اندازه: 10/5×16 سم [آینه پژوهش: سال 4ش 22-102]
آغاز: زد است آن شیر بیشه شجاعت می گریخته؛ انجام: نسخه بی توشه ریحان و گل نارجحیم
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ جلد: مقوا [الفبائي: -547]
آغاز: ذکر فرستادن مسلم بن عقیل ... بسمله مسافران دیار فراق؛ انجام: و خاتم خوردن را در درمان وی گذاشته شاهزاده فرماید چنان کردم...
کتابی است بدون خطبه و ناقص الاخر در وقایع کربلا از آمدن مسلم به کوفه، شهادت امام حسین (علیه السلام) با اشعاری سست در روایاتی ضعیف، برخی مطالب تحت عنوان «شعله» و بعضی «ذکر» سید اهل بیت به دبیر راهب و...؛ خط: نستعلیق پست، بی کا، بی تا؛ کاغذ: هندی، 176گ، 14 سطر (13×16)، اندازه: 17×21/5 سم [عمومی ساری و تنکابن: ف: -128]
بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز و انجام [د.ث. مجلس]
در 37 مجلس؛ بی کا، بی تا [د.ث. مجلس]
تأليف مستند یکی از علمای قرن 13؛ بی کا، بی تا [د.ث. مجلس]
بی کا، بی تا [د.ث. مجلس]
بی کا، بی تا؛ خریداری از مصطفی حسینی [رایانه]
بی کا، بی تا؛ خریداری از امرالله صفری [رایانه]
بی کا، بی تا؛ خریداری از امرالله صفری [رایانه]
آغاز: که اسم او را می برسه قسم می دهم که یک ساعت اذان بگو مؤذن ایستاد آن حضرت عمامه بر سر گذاشت فرمود؛ انجام: مکر چشمی ز چشمت خواب برده مگر کرده رضی داغمت چه لاله ... کتابی است در بیان چگونگی شهادت امام حسن و امام حسین (علیه السلام) که با نثری ادبی آمیخته به شعر تدوین شده است و به علت افتادگی از آغاز و انجام و ما بین اوراق شناسایی کامل این اثر میسر نشد؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز و وسط و انجام؛ جلد: ساغری، 8گ (2-9پ)، 13 سطر (10×15)، اندازه: 14/8×20/4 سم [رایانه]
بی کا، بی تا؛ خریداری از مجتبی احمدی [رایانه]
بی کا، بی تا؛ خریداری از سید جواد حسینی [رایانه]
بی کا، بی تا؛ خریداری از رضا شیخان [رایانه]
بی کا، بی تا؛ خریداری از جعفر محسنی [رایانه]
آغاز: حضرت پیغمبر ص گفت خدایا راضیم و از تو توفیق صبر می طلبم؛ انجام: مجلس بیستم در کیفیت شهادت علی بن موسی الرضا است...
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ اهدایی: وزیری؛ کاغذ: اصفهانی، 150گ، 22سطر (9/5×15)، اندازه: 15×21 سم [ف: 4-1141]
آغاز: الجدول الأول اعوذ بالله من الشيطان الرجيم قال الله تعالی في سورة مریم و اذکر في الكتاب ادریس انه کان صديقاً نبياً، یاد کن ای محمد؛ انجام: خنجری که گلوی او را می برید.
مشتمل بر نود و هفت جدول؛ بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ جلد: تیماج، 161گ، اندازه: 18×22 سم [ف: 5- 1530]
آغاز: مشاهده کرد شمشیر برداشت.؛ انجام: محبت خود را در دل مردم مستقر گرداند
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ اهدایی: وزیری؛ جلد: تیماج، 171گ، اندازه: 14×18/5 سم [ف: 4-1169]
آغاز: شاه اولیاء بنشست؛ انجام: دیوار پیوست و میان حسن.
مشتمل بر چند مجلس؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ اهدایی: وزیری؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: تیماج، 90گ، 12سطر (7×11)، اندازه: 10×17 سم [ف: 4-1244]
انجام: لا اله الا الله محمد رسول الله علی ولی الله.
مشتمل بر چند مجلس؛ خط: نستعلیق تحریری، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ اهدایی: بی بی سکینه؛ جلد: تیماج، 62گ (1-62)، اندازه: 17/5×22 سم [ف: 4-1371]
آغاز: و این مشتمل است بر چهار فصل: فصل اول در ذکر نسب شریف و اسامی و کنیت و القاب اکمل خلایق. مشهور در نسب آن حضرت این است محمد بن عبد الله (صلی الله علیه و آله)؛ انجام: حریم محمد (صلی الله علیه و آله) همه تشنه کامند ** ز تاب عطش سیر از زندگانی
خط: مختلف، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ اهدایی: وزیری؛ کاغذ: کبود اصفهانی، جلد: مقوایی، 69گ، اندازه: 10/5×17/5 سم [ف: 4-1409]
آغاز: اهل بیت را وداع کرد؛ انجام: که خیال جد و پدر ایشان چه بوده و چرا.
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ اهدایی: وزیری؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: مقوایی، 20گ (20-1)، 16سطر (11×15)، اندازه: 15×21/5 سم [ف: 4-1486]
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ اهدایی: وزیری؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: گالینگور، 93گ، اندازه: 12×20 سم [ف: 5-1677]
آغاز: وفات سید کائنات بزیست و بروایت شیخ جعفر سه ماه و پنج روز؛ انجام: مو از کربلا تا بدمشق هیچ کس بر ما سلام نکرد سهل گفت
مشتمل بر هشت مجلس؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ کاغذ: اصفهانی، 82گ، 20سطر (14×20) [ف: 5-1795]
آغاز: و پدرم در این بیابان وفات کرده است؛ انجام: وقتی یزید شوم منافق
خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ اهدایی: وزیری؛ کاغذ: اصفهانی، 86گ، اندازه: 8×12 سم [ف: 4-1344]
بی کا، بی تا؛ خریداری از محمد مهدی ابراهیمی؛ اندازه: 15×24/5 سم [رایانه]
آغاز: که روزی حضرت فاطمه گریان به خدمت پیغمبر آمد؛ انجام: و روی ایشان را می بوسید تا از خواب.
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ اهدایی: وزیری؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: مقوایی، 77گ، 16سطر (8/5×14)، اندازه: 15/5×20 سم [ف: 4-1448]
آغاز: در صدد مقاتله و محاربه اهل اسلام در آمدند؛ انجام: و تماشا آمده بودند نماز دیگر را.
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ مجدول؛ اهدایی: وزیری؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: مقوایی، 200گ، 16سطر (10×16)، اندازه: 16×25 سم [ف: 1525-5]
آغاز: این صبح تیره بازدمید از کجا کزو - کار جهان و خلق جهان جمله درهم است؛ انجام: اهل بیت چنین گریان و بریان
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ اهدایی: مهر علی؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج، 75گ، ابعاد متن: 10×15/5، اندازه: 14×20 سم [ف: 5- 1660]
آغاز: و بروایت ارشاد بن سعد لعین، انجام: مبارکه پر نور این شفیع یوم نشور
خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز و انجام [رایانه]
آغاز: زبانی چه شد ما در تو را شیرین؛ انجام: أن تطیر الروس و تقطع الايدي
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز و انجام [رایانه]
آغاز: که تفاصیل این ها از؛ انجام: بر این امتناع داشتم ذی حجه...
خط: نسخ و نستعلیق خفی، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ جلد: تیماج، قطع: وزیری کوچک [رایانه]
آغاز: منقل بن مسره عبدی قایل علی اکبر بود و حکیم بن طفیل قاتل عباس بود؛ انجام: پرسید که از کجا می آئی گفت از کربلا و تحفه با خود سر مولای تو حسین (علیه السلام) را آوردم آن زن به گریه در آمد...
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ جلد: تیماج، قطع: رقعی [رایانه]
مطالبی از شعر و نثر بیشتر در مقتل حضرت امام حسین (علیه السلام) نه به قصد تدوین کتاب بلکه به منظور روضه خوانی و برای عرضه در منبر تهیه شده است کاتب که نامش ابراهیم است این مقتل را در 1316 و 1317 و 1321 در اشکور نوشته است؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج، 123گ، اندازه: 18×23 سم [ف: 2-484]
آغاز: ای به معصیت آلوده بنافرمانی ** شرم بادت زخدا تا کی از این نادانی؛
مقتل مفصلی است به نظم و نثر شبیه جنگ که مؤلف در آن مطالبی را در مراثی و نوحه سرایی ماتم امام حسین برای استفاده خود به فارسی و ترکی بدون نظم و ترتیب خاصی جمع آوری نموده است؛ خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، بی تا؛ 352گ، اندازه: 6×21 سم [ف: 8-4516]
maqtal-ul āl
کوهکلویه، عبدالجواد بن عبدالرحیم، ق14 قمری
kohkelūye,‘abd-ol-javād ebn-e ‘abd-or-rahīm (-20c)
مقتل مفصلی برای ائمه اطهار علیهم السلام که از کتب معتبر و معروف گرفته و تنظیم شده است.
قم؛ مسجد اعظم؛ شماره نسخه: 385
آغاز: بسم الله الرحمن الرحيم. الحمدلله الذي جعل البقاء و الحياة لذاته الاقدس المتنزه عن صفات مایدر که الحواس و عقل العقلاء ... اطال عمری في تحصیل العلوم المتداولة شهرت ذیلی مستمداً؛ انجام: فقلت نعم یا سیدی، و قال علیه السلام یا هرثمة و الله لایضرنا کیدهم شیئا حتی یبلغ الكتاب اجله و رواه ابو جعفر محمد بن جریر الطبري باختلاف یسیر في الألفاظ وکذا سید المرتضي رواه في عیون المعجزات.
از مقتل امام علی علیه السلام تا امام رضا علیه السلام را دارد؛ خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، بی تا؛ دارای خط خوردگی و تصحیح؛ جلد: گالینگور سبز، 675گ، اندازه: 17×22 سم [ف مخ: 5-2101]
مقتل آل عصفور - الفوادح الحسينية و القوادح البينية
maqtal-i abi ‘abd-ul-lāh-il ḥusayn
ابن نما، جعفر بن محمد، 567 - 645 قمری
(1172-1248)ebn-e namā, ja'far ebn-e mohammad
در پشت صفحه اول آمده که از ابن نما حلی، شیخ نجم الدين جعفر بن شیخ نجیب الدين محمد متوفی 680ق می باشد. البته نباید کتاب «مثیر الاحزان» ابن نما باشد. در آغاز خطبه روز عاشورا در دو صفحه و سپس ثواب گریه کردن بر امام حسین (علیه السلام) در سه صفحه وبعد از آن وقایع آمدن معاویه به شام و شهادت امام حسن و مرگ معاویه و روی کار آمدن یزید در دو برگ به طور خلاصه، سپس خروج امام حسین از مدینه به مکه و از آن جا به کربلا و شهادت آن حضرت و رفتن اهل بیت آن حضرت به کوفه و شام و بازگشت آن ها به مدینه و در آخر هم شرح زیارت امام حسین را دارد.
مشهد؛ گوهرشاد؛ شماره نسخه: 1035/1
آغاز: بسمله خطبه یوم عاشورا الحمدلله العظيم الواحد الكريم الماجد عاجل الدنيا جنة لاعدائه... (بعد از دو برگ) بسمله روی الشيوخ المؤيدين المتفقهين في الدين رضی الله عنهم اجمعین انه لما صار معاوية بن صخر بن حرب من مدينة دمشق إلى قتال
امیر المؤمنين؛ انجام: ایا منافغدت سودا و کانت بهم بیضا لیالینا و ههنا منتهی ما اردناه و آخر ما قصدناه و من وقف ... فهذا رحکم الله ایها المؤمنين ذکر ما جری علی الأئمة الطاهرين من قتلتهم ... شرح زيارة ابی عبدالله في یوم عاشورا روی محمد بن اسماعیل یرفعه عن صالح بن عقبه عن أبيه عن أبي جعفر (علیه السلام) (بعد از سه برگ) في کل خیرا دخلت فیه محمدا و آل محمد انك علی کل شیئ قدیر تم الدعاء
خط: نسخ، بی کا، تا: جمادی الاول 1294ق؛ مهر: حاج سید سعید؛ جلد: تیماج قهوه ای، 17سطر (6/5×12/5)، اندازه: 10/5×18 سم [ف: 3-1415]
مقتل ابی مخنف - مقتل الحسين
مقتل ابی مخنف- مجموعه
maqtal-i abi mixnaf
شعرها و قصیده های عربی و مقتل از ابومخنف و مراثی عربی برای روضه و منبر ساخته شده است.
مشهد؛ گوهرشاد؛ شماره نسخه: 1804
آغاز: روی ابی مخنف لوط بن یحیی بن سعید ... قال دخلت انا و سلیمان بن صرد الخزاعي ... فقال له سلیمان یابن رسول الله الناس متعجبون من بیعتك لمعاوية بن ابی سفیان. آغاز صدر: حزنی علی سکنه تسایل ** والدمع فوق الخدسايل؛ انجام: و عذبهم عذابا اليما و لعنهم (کذا) لعنا کبیرا لا یفر و لا یغیر و لا یبدل ابد الابدين و دهر الداهرين الى یوم الدين... آمین رب العالمين. انجام صدر: و کان و الصحب الكرام ** اهل المودة و الولا
خط: نسخ، بی کا، تا: پنج شنبه 6 ذیحجه 1219ق؛ واقف: سید سعید طباطبایی، 1332؛ جلد: تیماج، 494گ، 12سطر، اندازه: 10/5×16/5 سم [ف: 5-221]
مقتل ابی مخنف (ترجمه) - مقتل الحسين
maqtal-e emām hoseyn ‘alayhe-s-salām
بروجردی کاشانی، محمد تقی بن احمد، ق 12 قمری
borūjerdī kāšānī, mohammad taqī ebn-e ahmad(18c-)
مجالسی است در مقتل و چگونگی شهادت حضرت امام حسین علیه السلام و اهل بیت و اصحاب و یاران آن حضرت به نثر و نظم، تنظیم شده برای واعظان و اهل منبر. مجموعاً در این نسخه بیست و هشت مجلس است بعضی از آن ها دارای چند شعله.
مشهد؛ میبدی؛ شماره نسخه: 197
آغاز: الحمدلله الذي جعلنا من الباكين بعزائ بضعة سید الكونين و أشرف الفريقين نور النيرين و ضیاء الفرقدين دری الكوكبين
خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، تا: 8 شعبان 1255ق؛ جلد: تیماج، 155گ، 26 سطر، اندازه: 15×21 سم [ف: 155-1]
maqtal-e emām hoseyn ‘alayhe-s-salām
ناشناخته:
آغاز: مجلس نهم از باب سیم در بیان بعضی وقایع که بعد از ورود سپاهیان یزید؛ انجام: مرا از ثواب نگارش این کتاب حظی وافر عطا کن
تاریخ کربلا و واقعه شهادت امام حسین علیه السلام و یارانش و مسائل قبل و بعد عاشورا است با ابواب متعدد شامل مجالس، نسخه حاضر از مجلس نهم باب سوم تا مجلس (؟) باب چهارم را شامل می شود، مؤلف طبع شعر فارسی دارد و در لابه لای مطالب شعرهائی با عنوان «المؤلفه» دیده می شود. نام کتاب و مؤلف مشخص نگردید؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج، 210گ، 14 سطر، اندازه: 16×21 سم [ف: 2-45]
آغاز: ای پدر دست رد بر سینه مگذار مرا مرخص کن که جان خود را نثار قدوم مبارك شما گردانم؛ انجام: شد بزم نشاطش بعزا یکسره توأم در ماه محرم.
حاوی احادیث و اشعار در رثا و عزای امام حسین علیه السلام و هم چنین حضرت فاطمه زهرا و حضرت معصومه علیهما السلام است. برخی از روایات آن ضعیف و بی اصل می باشد؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 14؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ واقف: سید سعید طباطبایی، 1332، 99گ، اندازه: 10×21 سم [ف: 5-218]
بخش زیادی از نسخه قسمتی از کتابی در مقتل امام حسین علیه السلام است و بخشی دیگر شامل یادداشت های متفرقه در موضوعات مختلف؛ خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، تا: قرن 14؛ جلد: تیماج مذهب، 84گ، 16 سطر (10×14/5)، اندازه: 16×21/5 سم [ف: 39-172]
maqtal-ul imām ‘alī-yi bn-i abi tālib ‘alayh-is-salām
کتاب مختصری است به نثر و نظم در وفات امام علی بن ابی طالب (علیه السلام) با اشاره به حوادث منجر به شهادت ایشان و مقدماتی در نامه امیر المؤمنين به کار گزار یمن و آمدن ابن ملجم نزد حضرت و داستان ابن ملجم و قطام و چگونگی به شهادت رساندن امام، با ذکر مختصری در صفات حضرت و ازدواج و
فرزندانشان در پایان. قبل از شروع کتاب در برگ 42 آغاز ناتمام دیگری از این قرار در چند سطر برای کتاب ذکر شده است: «هذه وفات سیدنا و مولانا الامام الهمام و البطل الضرغام فارس المشارق و المغارب و مظهر العجايب و الغرايب اميرالمؤمنين علی ابن ابی طالب صلوات الله ... قال الواقدي ...»، نسخه با متن کتاب شروع شده و دیباچه ندارد. به همین سبب نامی برای نسخه در کتاب ذکر نشده است.
تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 6207
آغاز: هذه وفات سیدنا و مولانا الامام الهمام و البطل الضر غام لیث الغزوات و کاشف الكربات ... امیر المؤمنين علی بن ابی طالب علیه السلام ...... روی ابوالحسن احمد ابن عبدالله البكري قال حدثنا ... انه لما قبض عثمن ابن عفان؛ انجام: هؤلاء قتلو مع الحسين علیه السلام یوم کربلا قدس الله ارواحهم في درجات الجنه و هذا ما انتهی الينا من مقتل امامنا و سیدنا و شفیعنا الامام علی بن ابی طالب علی التمام و الكمال و نستغفر الله عن الزياده و النقصان و السهو و الغلط و النسيان انه غفور منان و الحمدلله حق حمده و صلی الله علی خیر خلقه محمد النبي و اله الطيبين الطاهرين و سلم تسلیما کثیرا مبارکا برحمتك یا ارحم الراحمين.
خط: نسخ، بی کا، تا: 1325ق؛ 24گ (42-65پ)، 19 و 20سطر (11-11/5×18-18/5)، اندازه: 18×23/7 سم [رایانه]
maqtal-u amir-il-mu'minin
عسکری، حرز بن علی، ق 10 قمری
askarī, herz ebn-e ‘alī(16c-)‘
تاریخ تأليف: 17 جمادی الاول 974 ق
رساله ای است در تاریخ وفات و شهادت حضرت امیر المؤمنين امام علی (علیه السلام). مؤلف پس از آن که کتاب ابوالحسن بکری عامی را در این موضوع ناقص یافت، تصمیم گرفت تا کتاب کاملی دراین باره بنویسد تا اهل ایمان در مجالس خود بخوانند.
آغاز: بسمله الحمدلله الأول في دیمومیته الاخر في ازلیته العادل في قضیته الرحيم ببریته الواحد في ملکه ... وبعد فیقول الفقير ... حرز بن علی ... انی لما وقفت علی ما سطره وجمعه الشيخ ابوالحسن البكرى العامي المذهب في مقتل سیدی و امامی علی بن ابی طالب
[الذريعه 30/22 «مقتل اميرالمؤمنين»]
آغاز: برابر؛ انجام: سامعه و جامعه من المحبين المخلصين
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: انجام [رایانه]
آغاز: برابر؛ انجام: طلعها نضید یقرب من کف مجیئته
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام [رایانه]
آغاز: برابر؛ انجام: و في ذلك اخبار كثيرة ترکناها خوف الاطالة و الحمدلله ... و نسأل الله تعالی أن یرزقنا شفاعة محمد و علی و ابنائهما المعصومين و ان لا یخلو قاریه وسامعه وجامعه من المحبين لال محمد ... علی ما یشاء قدیر و هو حسبنا و نعم الوكيل والحمدلله رب العالمين
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ 43گ، 14 سطر، اندازه: 15/5×21/5 سم [ف مخ: 2-523]
آغاز: برابر؛ انجام: و في ذلك اخبار كثيرة ترکناها خوف الاطالة. و هذا آخر ما انتهی الينا من حدیث وفات سیدنا و مولانا الامام علی...
خط: نسخ خوش، بی کا، بی تا؛ 119ص (1-119) [عکسی ف: 1 - 375]
maqtal-e amīr-ol mo‘menīn
قم؛ استادی، رضا؛ شماره نسخه: نامعلوم /4
خط: نسخ، کا: احمد بن نصیر بن عضدالدین دویس (کذا) حسینی موسوی، تا: شنبه 25 رمضان 1004ق؛ 25گ (80-104)، 15 سطر، اندازه: 15×18 سم [صد و شصت نسخه: -62]
maqtal-e amīr-ol mo‘menīn
کتابی است در بیان مصائب و مقتل امیر مؤمنان حضرت علی (علیه السلام) به زبان ترکی با استفاده بسیار از اشعار عربی و ترکی.
قم؛ گلپایگانی؛ شماره نسخه: 1820/5 - 10/130
آغاز: بسمله یا زوبد و لار صاب امیر مؤمنان مولای متقیان نهروان وغوا سیدن ایره لی محمد ابن ابی بکره برنامه بازدی که او حقرتون قبلندن مصره حاکمیدی بعضی روایته؛ انجام: مرثیه ام کلثوم خواتون در مصیبت امیر المؤمنين الا یاعین جودی واسعدینا / الا فابکی امیر المؤمينا...
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج، 46گ، 14سطر، اندازه: 13/5×21/5 سم [ف: 8-4518]
maqtal-u amir-il-mu'minin 'ali ibn-i abi-talib
ابو الحسن بکری، احمد بن عبد الله، ق7 قمری
ab-ol-hasan-e bakrī, ahmad ebn-e ‘abd-ol-lāh(-13c)
کتابی است در مقتل حضرت امیر المؤمنين علیه السلام به صورت قصه و داستان که مستند تاریخی و روایتی ندارد. در این کتاب، «ابن ملجم» جزو یاران آن حضرت و نه از «خوارج نهروان» به حساب آورده شده و انگیزه او برای قتل آن بزرگوار، فقط عشق «قطام» قلمداد شده است. مؤلف که از داستان پردازان در روایت های مذهبی و تاریخی است، بدون توجه به حقایق مسلم تاریخی، پس از یاد واقعه قتل «عثمان بن عفان»، حضرت «سلمان» و «ابوذر» را که سال ها از درگذشت آنان سپری شده بود، در پیشاپیش بیعت کنندگان حضرت ذکر می کند. از مؤلف یاد شده، آثاری دیگری به نام های الانوار و مفتاح السرور والأفكار، وفاة فاطمة الزهراء علیهم السلام و فتوح اليمن و کتاب های دیگری درباره جنگ های خیالی با دیوان و غولان و شخصیت های اساطیری، معرفی شده است.
آغاز: الحمدلله رب العالمين ... و الصلوة و السلام علی اشرف الانام محمد عترته المعصومينو رحمة الله علی اشیاعهم و لعنة الله علی اعدائهم من اليوم الى یوم الدين و بعد قال مصنف هذا الكتاب الشيخ العالم الفاضل الكامل العامل ... الانوري، ابوالحسن احمد بن محمد بن عبدالله البكري حدثنا أشياخنا و أسلافناو الرواة لهذه الأحاديث و الأخبار
[أهل البيت في المكتبة العربية ص 526 رقم 689؛ الذريعة 409/2 و 30/22]
خط: نسخ، کا: علی بن حاج محمد فیاض کاظمی، تا: یک شنبه 21 جمادی الثاني 1199ق؛ قطع: خشتی [رشت و همدان: ف: 1416]
آغاز: برابر؛ انجام: فرفعت رأسي و حملت علیه و إذا به قد حمل علی بسیفه و أراد أن...
خط: نسخ و شکسته نستعلیق خوش، کا: عبدالحسین فرزند میرزا بابا محلاتی، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ مصحح: 16گ (32 - 47)، 15 سطر، اندازه: 16/5×13 سم [ف: 29-128]
آغاز: برابر؛ انجام: و کان ینتظر شهرا فجری علیه ما قد جری و قضی نحبه.
خط: نسخ، کا: محمد علی اصفهانی، تا: 1277ق؛ مصحح؛ 16گ (100پ -115ر)، 23 سطر، اندازه: 15/5×22 سم [ف: 1-166]
آغاز: برابر؛ انجام: هولاء الذين قتلوا مع الحسين (علیه السلام) یوم کربلا قدس الله ارواحهم في درجات الجنان و هذا ما انتهی الينا من أمامنا خط: نسخ، کا: محمد باقر فرزند جعفر فرزند محمد کافی بهاری همدانی، تا: دهه آخر جمادی الثاني 1297ق؛ مصحح، محشی با نشان «ق»، «12» و دیگران؛ 17گ (21-37)، 19-22 سطر، اندازه: 6×12 سم [ف: 31-161]
خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: 25 ربیع الثاني 1299ق؛ قطع: خشتی [رشت و همدان: ف: -1503]
آغاز: برابر؛ انجام: و قضی نحبه. و هذا آخر ما انتهی الينا من مقتله (علیه السلام) بالکمال و التمام هذا آخر و ما وجدنا من مقتل امیر المؤمنين لابی الحسن البكري
خط: نسخ، کا: طباطبایی، حسن بن محمد مهدی، تا: 1325ق؛ مصحح؛ جلد: مقوا، 28ص (1-28)، 23سطر (10×19)، اندازه: 18×25/5 سم [ف: 9-776]
آغاز: برابر؛ انجام: و کان ینتظر شهراً فجری علیه ما قد جری و قضی نحبه و هذا ما انتهی الينا من مقتله علیه السلام...
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ مقابله شده؛ تملک: «آقا میرزا»؛ 21گ (2پ-22ر)، اندازه: 17/5×22/5 سم [محدث ارموی مخ: 3-1520]
maqtal-u amīr-il-mu’minīn 'alayh-is-salām
مقتل کوتاهی است در خصوص حضرت امیر المؤمنين علی علیه السلام که بیشتر مطالب آن با مقتل ابوالحسن بکری همخوانی دارد لیکن در برخی مطالب با یک دیگر اختلاف دارند، به نظر می رسد نسخه موجود، نسبت به مقتل بکری مطالب بیشتری دارد و فاقد مشکلات آن مقتل می باشد.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 15411/1
آغاز: ... فعندها الويل والثبور و ان الناس قد رجعوا من الإيمان الى الكفر، ایها الناس لاتغترون بكثرة المساجد و كثرة الجماعة فان أجسادهم مجمعة و قلوبهم متفرقة؛ انجام: فلما جن الليل و نامت العيون و لم یبق إلا الحى القيوم و أنا في ضیق عظیم فصرت أبكي و أدعو الله عزوجل و أقول یا دافع البليات و یا مفرح الكربات...
خط: نسخ معرب، بی کا، تا: شوال 1227ق؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ مصحح؛ جلد: تیماج، 176گ، 14سطر (10/5×16/5)، اندازه: 15×20 سم [ف: 39-172]
maqtal-u amīr-il-mu’minīn 'alayh-is-salām
اصفهان؛ روضاتی؛ شماره نسخه: 147/7
بی کا، بی تا؛ 17سطر، اندازه: 12×19 سم [ف: -101]
maqtal-e payāmbar va ‘alī va hasan
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 5696/2
به روش شیعی قرن 11 به فارسی با عنوان های فصل پنجم دوبار و ششم و باب چهارم دوبار، باید میانه کتابی باشد؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج، 138گ (131پ-268ر)، 5 سطر (9×19)، اندازه: 18×28 سم [ف: 16-69]
maqtal-e hasan va hoseyn 'alayhem-os salām
حکایت عامیانه و عجیبی از شهادت امام حسن و سید الشهدا است.
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 35732
آغاز: قصة مقتل اميرالمؤمنين حسن و حسین رضی الله عنهما ژف عداوت اصلی امیر المؤمنين حسن: [و] حسین که با یزید لعین بود این است که عبد المناف جد محمد مصطفی؛ انجام: و هر که در روز عاشورا سرمه در چشم کند تا سال دیگر به درد چشم گرفتار نگردد و صلی الله علی خیر خلقه محمد و آله اجمعین برحمتك یا ارحم الراحمين.
خط: نستعلیق، کا: قطب الدين بلگرامی، تا: شوال سنه 20، جا: رجبوره پر کنه شاه آباد؛ اهدایی: رهبری، بهمن 1384؛ کاغذ: کشمیری، جلد: تیماج، 36گ (15-50پ)، 13 سطر، اندازه: 12/5×19 سم [اهدائی رهبر: 8-498]
maqtal-ul husayn = maqtal-u abi mixnaf = maşra'-ul husayn wa mā-jarā lah-ū wa li-ahl-i bayt-i-h
ابو مخنف، لوط بن یحیی، - 157 قمری
(775-)abū mexnaf, lūt ebn-e yahyā
کتابی معروف در مقتل حسین بن علی (علیه السلام) و یاران باوفای وی در فاجعه کربلا که جزء کهن ترین کتاب های مقتل نگاری به شمار می رود. به گفته علامه طهرانی برخی موضوعات ملحقه بدان جعلی و اضافی است که مرحوم میرزا حسین نوری در «اللؤلؤ و المرجان» به تحقیق آن پرداخته است. این اثر بر اساس نظر مشهور از ابومخنف دانسته شده است؛ لیکن بر اساس تتبع برخی پژوهشگران به نظر می رسد این نسبت صحیح نباشد؛ چنان که مرحوم آقا بزرگ تهرانی می نویسد: «و نسبته إليه مشهورة لکن الظاهر أن فیه بعض الموضوعات» و نیز مرحوم مدرس تبریزی به نقل از یکی معاصرین، آورده است: «بعضی از اهل عصر گفته است که افسوس کتاب مقتل الحسين (علیه السلام) ابو مخنف به تمادی ایام مفقود و به دست ما نرسیده و اما این مقتلی که در دست می باشد و در آخر عاشر (دهم) بحار [الأنوار] چاپ شده و به ابو مخنف بیچاره نسبت می دهند از وی نبوده و معلوم نیست که از کیست. ابو جعفر طبری در کتاب تاریخ خود [= تاریخ الرسل و الملوك] بسیاری از مقتل ابومخنف را نقل کرده که بعد از مقایسه با این مقتل معروف منتسب به ابومخنف معلوم می گردد که ابداً ربطی به هم دیگر ندارند و در نتیجه می گوید پس این مقتل معروف به نام ابی مخنف اعتبار نداشته و به متفردات او اعتمادی نیست؛ انتهی ملخصاً» و همو در ادامه افزوده است: «قضاوت در امثال این قضیه در صورتی که ضرورتی دینی ایجاب کند محتاج به تتبع بیشتر می باشد». (حسین متقی)
آغاز: قال حدثنا ابو المنذر هشام بن محمد بن سائب الكلبي قال حدثنا عبدالرحمن بن جندب الأزدي عن أبيه قال دخلت انا و سلیمان...
انجام: و هذا ما وجدناه مسطورا علی الوفا و التمام و الكمال من ... مولانا و سیدنا الحسين بن علی بن ابی طالب علیهم السلام و صلی الله علی محمد و آله اجمعین...
چاپ: مشار عربی، ص 890؛ ایران، سنگی، 1315ق، وزیری؛ دارالخلافه طهران، 1287ق، رحلی، 33 ص 356-388)؛ تهران، 1304ق، 34ص؛ 1303ق، 30 (ص 24-53)؛ 1271ق
[الذريعة 27/22]
شرح و حواشی:
1- وسيلة النجاة = ترجمه مقتل ابی مخنف؛ ارونقی، محمد حسین بن سلطان محمد (-13)
2- کنز الاسف در ترجمه مقتل ابی مخنف؛ محلاتی، محمد تقی بن علی رضا (-14)
3- اشعار مقتل ابی مخنف؛ گنجی بیگ، محمد باقر بن حافظ
4- مقتل الحسين = مقتل ابی مخنف (ترجمه)؛ طبرستانی، عبدالجواد بن محمد علی
5- مختار مقتل ابی عبدالله الحسين (علیه السلام)
آغاز: به سالتك عن شیئی تصدقنی فیه فقال؛ انجام: قلت الهي و سیدی و مولا إلى البعيد امنیتی قال
خط: نسخ، کا: الجاسر، یوسف بن عبدالله، تا: 989ق؛ افتادگی: انجام؛ جلد: مقوا [رایانه]
آغاز: رواه ابوالحسن محمد بن عبدالله البكري قال حدثنا اشیاخنا ... انه لما قتل عثمان بن عفان؛ انجام: و بایع علی قتل الحسين بن علی بن ابیطالب ... کتب هذا ... المقتل ... اسماعیل بن علی ... رب العالمين.
خط: نسخ، کا: اسماعیل بن علی مورخ، تا: قرن 11؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ 196ص، 15 سطر، اندازه: 14×20 سم [ف: 7- 370]
آغاز: فحمدالله و اثنی علیه و ذکر جده النبي فصلی علیه ثم قال ایها الناس أن معاوية قد عاش بأمل و عاش بأجل ... قال ابو مخنف فلما فرغوا من تجهیز معاوية خرج ولده یزید؛ انجام: و یقولون ویلکم بعثوا لنا براسه و زعموا أنه خارجیا خرج و ما علمنا أنه رأس الحسين فلما کثر ذلك بینهم و بلغ ذلك یزید فساءه ذلك فلم یدر ماذا یعمل.
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ واقف: سید سعید طباطبائی، 1332؛ جلد: مقوا، 182گ، 15 سطر، اندازه: 12/5×19 سم [ف: 5-26]
خط: نسخ درشت، بی کا، تا: قرن 11؛ کاغذ: سپاهانی [نشریه: 11 - 925]
خط: نسخ، کا: احمد بن نصیر بن عضدالدین دویس (کذا) حسینی موسوی، تا: شنبه 25 رمضان 1004ق؛ 75گ (1-75)، 15سطر، اندازه: 15×18 سم [صد و شصت نسخه: -61]
خط: نسخ، کا: احمد بن مصطفی، تا: 1004ق؛ اندازه: 15×20/5 سم [نسخه پژوهی: 3-121]
خط: نسخ نازیبا، بی کا، تا: پنج شنبه 2 صفر 1029ق؛ وقف نامه کتاب به خط محمد ابراهیم بن محمد معصوم حسینی (قزوینی) با مهر: «صراط علی حق نمسکه عبده محمد ابراهیم» (مربع)؛ جلد: مقوایی، 82گ، 13 سطر، اندازه: 14×19/5 سم [ف: 24-320]
خط: نسخ، کا: شیخ فتله نجفی، تا: 1043ق؛ 130گ (57پ-186پ)، 13 سطر، اندازه: 14×19 سم [ف: 2-105]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: بشارت بن حمدی، تا: احتمالاً قرن 12؛ تملک: ریحان الله بن جعفر موسوی به سال 1323 با مهر «عبده ریحان الله الموسوي» (بیضی)؛ جلد: مقوا، 120گ، 15 سطر (10×14)، اندازه: 14×20 سم [ف: 16-41]
آغاز: بسمله، رواه یحیی بن لوط الأرزي عن یحیی بن سعد قال حدثنا؛ انجام: فدخل الى المدينه ... و شققن الجيوب و لطمن الخدود.
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: انجام؛ جلد: تیماج، 88گ، 15 سطر (10×16)، اندازه: 15/5×21/5 سم [ف: 7-217]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12 [نشریه: 2-172]
آغاز: الحمدلله رب العالمين و الصلاة علی محمد و آله، قال أبو مخنف، لوط بن یحیی الأزدي؛ انجام: و أخيه و علی أولاده و لعن الله أمة ظلمة و جفاة: آمین یا رب العالمين.
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ با دست خط آیت الله مرعشی نجفی با عبارت: «هذه نسخة من مقتل أبي مخنف مغايرة لمقتله المعروف المطبوع تغايراً فاحشاً فلا بد من التجرى في حقه»، مصحح؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: تیماج، 67گ، 17 سطر (7/5×13/5)، اندازه: 12/5×19/5 سم [ف: 29-577]
آغاز: کتاب فیه حدیث مقتل ... و ذلك حین صالح معاوية بن ابی سفیان قال دخلنا علیه فرد علینا السلام؛ انجام: قال ابو مخنف فلما فرغت من شعرها انصرفت فبقی الناس متحیرین.
خط: نسخ، کا: نعمة بن عوض، تا: چهارشنبه 4 صفر 1107ق؛ مهر: «عبده صدر الدين الموسوي» (مربع)؛ جلد: تیماج، 176گ، اندازه: 14/5×21 سم [ف: 24-112]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ جلی، بی کا، تا: یک شنبه 27 ذیحجه 1130ق؛ جلد: تیماج، 93گ، 12-15 سطر، اندازه: 16×20 سم [ف: -129]
خط: نسخ، کا: علی بن حاج محمد فیاض کاظمی، تا: یکشنبه 21 جمادی الثاني 1199ق؛ قطع: خشتی رشت و همدان: ف: 1416]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج، 30گ (1پ-30پ)، 22 سطر، اندازه: 15×21 سم [ف: -65]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ با یادداشت آقا خان قائم مقامی؛ 1 ص (53)، 20سطر (7×14)، اندازه: 14×20 سم [سنا: ف: 1-82]
انجام: علی اخو خیر الأنام المسدد ** لعنتم و اخزیتم بما قد جنیتم.
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ 42گ (104پ-145پ)، 17 سطر، اندازه: 17×22 سم [ف: 3-605]
خط: نسخ، کا: شکرالله، تا: قرن 13؛ 121گ، 14سطر، اندازه: 14×21/5 سم [ف: -90]
آغاز: فاذا جمع الله بیننا و اعطانا ارادتنا فاحضنا شیء وانتم شیعتنا و محبینا و ممن نعرفه بالنصيحة لنا و الاشفاق علینا؛ انجام: علی الدنيا تراب ** و کاس فیها قد سقینا / و هذی قصتی مع شرح حالی ** الا یا سامعین ابکو علياً
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز؛ جلد: تیماج، 78گ، 16سطر، اندازه: 15×21 سم [ف مخ: 2-523]
آغاز: هذا ما روی من الأراجيز والابیات في کتاب مقتل الحسين بن علی بن ابی طالب (علیه السلام) مسنداً الى ابی مخنف لوط بن یحیی الأزدي علی الترتيب الذي ورد في الكتاب المذكور للحسین (علیه السلام) بعد مصالحة الحسين (علیه السلام) مع معاوية؛ انجام: اما علی رواية الكافي فراس الحسين علیه السلام في النجف الأشرف علی شرف الف الف صلاة و سلام...
در این نسخه تنها ابیات و اشعار مقتل آمده؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ مهر: «الواثق بالله الغني مراد الموسوي» (بیضوی)؛ جلد: تیماج، 15گ، 15 سطر، اندازه: 12×20 سم [ف مخ: 5-2102]
آغاز: برابر؛ انجام: و أما رأس الحسين علیه السلام فاسترقه خادم من خدام یزید و أعاده إلى جثته و دفنه معها في کربلاء و صلی الله علیه و علی جده و أبيه و أمه و أخيه و علی الأئمة المعصومين من بینه و لعن الله یزید و أتباعه و أشياعه و لعن الله من أسرج و ألجم و تهيأ لقتال أبي عبدالله الحسين علیه السلام و الحمدلله رب العالمين و السلام علی الذين اتبعوا الهدي و جعلنا الله في المصابين علی الحسين علیه السلام و من المرزيين
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ مصحح، محشی؛ جلد: تیماج، 72گ، 16سطر (9×16)، اندازه: 17×21/5 سم [ف: 40/2 - 322]
آغاز: باب مقتل الحسين بن علی، - علیهما السلام - و مولده - علیه السلام - ولد بالمدينة آخر شهر ربیع الأول؛ انجام: و توفی المختار و ابراهیم بن مالك بالكوفة رضی الله عنهما و عن و الديهما خط: نستعلیق، کا: محمد علی اردبیلی، تا: شعبان 1216ق؛ تملک: «مولانا حسن بن ملا محمد علی کشمیری»، «ریحان الله ابن جعفر الموسوي»؛ جلد: تیماج مذهب، 64 گ، 18سطر (8×15)، اندازه: 0×14 سم [ف: 28-191]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: جمعه 1 رمضان 1226ق؛ 72گ، 17سطر، اندازه: 16×21 سم [ف: 2-67]
بی کا، تا: 1233ق؛ خریداری از مصطفی حسینی [رایانه]
خط: نسخ، کا: علی بن صالح بن زین الدين احسائی هجری، تا: 14 صفر 1233ق؛ 82گ (42ر-123پ)، 16سطر، اندازه: 15×21 سم [ف: -105]
بی کا، تا: 1242ق؛ قطع: رحلی [میراث شهاب: س 8 ش 4-70]
خط: نسخ، کا: حسن فاطمی، تا: 1245ق؛ اندازه: 15×21/5 سم [رشت و همدان: ف: -1177]
خط: نسخ، کا: محمد علی بن رجب، تا: ذیقعده 1252ق؛ قطع: خشتی [رشت و همدان: ف: -1364]
آغاز: روی ابو مخنف لوط بن یحیی الأزدي عن یحیی بی سعید؛ انجام: و دفن معه صلوات الله علیه.
خط: نسخ، کا: محمد حسین بن عبدالعلی یزدی، تا: محرم 1256ق؛ جلد: تیماج، 71ص، 23سطر (9×14/5)، اندازه: 15×21/5 سم [ف: 7-162]
آغاز و انجام: برابر
کا: محمد کاظم سرائی، تا: 1258ق؛ جلد: تیماج، 70گ (112پ-181پ)، اندازه: 16/5×21 سم [ف: 30-55]
خط: نسخ، کا: محمد تقی بن محمد معصوم بن محمد حسن قزوینی، تا: سه شنبه 29 ذیحجه 1261ق؛ از سید محمد مهدی طباطبائی «مراثی غرویه مهدویه»؛ 85 گ، اندازه: 13×21 سم [نسخه پژوهی: 2-228]
خط: نسخ درشت، کا: کاظم ابن عبدالجبار همدانی، تا: 17 ذیقعده 1262ق؛ 116گ، 13 سطر، اندازه: 15×21 سم [ف: 1-123]
خط: نسخ، کا: کربلائی علی بن مشهدی نصیر تبریزی، تا: 25 ربیع الأول 1263ق؛ افتادگی: آغاز؛ 78گ، 15 سطر، اندازه: 15×22 سم [ف: 2-41]
خط: نسخ خوش، کا: علی بن احمد موسوی، تا: 1272ق؛ مهر: «عبده الراجي ابن محمد محمد سعید الرضوي» (بیضی)؛ جلد: تیماج زیتونی، 56گ (1پ-56پ)، 17 سطر (7×15)، اندازه: 12/5×21/5 سم [ف: 16-411]
خط: نسخ، کا: محمد مهدی بن عبدالجبار مرندی، تا: 1279ق؛ با یادداشتی از علی بن محمد بن ابراهیم بن شمس الدين بن حیدر الدين بن ابو المكارم مدنی ساکن غری (نجف اشرف) پس از مهاجرت از تبریز به تاریخ 1288؛ جلد: تیماج، 104گ، اندازه: 17×21/5 سم [ف: -86]
خط: نسخ، کا: محمد بن عبدالمحسن، تا: چهارشنبه 9 جمادی الاول 1286ق؛ تملک: ابو طالب حسینی قائنی، جواد حسینی قائنی معصوم بن رضی قهستانی به سال 1341؛ 69گ، 17 سطر، اندازه: 15/5×21 سم [مدرسه جعفریه زهان: ف: -138]
آغاز: حدثنا ابو المنذر هشام بن محمد بن السائب الكلبي. قال
حدثنا عبد الرحمن؛ انجام: ثم الانتقام منه في جهنم فانها مقره لعنة الله علیه الى یوم القيامة، الا لعنة الله علی القوم الظالمين.
خط: نستعلیق، کا: عراقی، عبدالعلی، تا: ربیع الثاني 1297ق؛ 95گ (99پ-193ر)، 11سطر، اندازه: 11×17/5 سم [ف: 1-291]
آغاز: و الاصغر بالاکبر حتی تستقیموا و لاتکون فتنة ابداً؛ انجام: کانه من لمعه شعاع ** ادنو فقد طاب لنا القراع
خط: نسخ جلی، بی کا، تا: قرن 14؛ افتادگی: آغاز و وسط و انجام؛ 86گ، 12 و 13 سطر، اندازه: 13/7×21/2 سم [ف: 14-529]
آغاز: برابر؛ انجام: و لعن الله من بلغه ذلك فرضی به و لعن الله اعداء اهل البيت من الأولين و الآخرين و الحمدلله رب العالمين و صلی الله علی محمد و آله اجمعین.
خط: نسخ زیبا، بی کا، تا: حدود قرن 14؛ جلد: تیماج مذهب، 114گ (14پ-127ر)، 10 سطر (10×15/5)، اندازه: 15/5×21/5 سم [ف: 433-41]
خط: نسخ، کا: محمد حسن بن عبدالرسول بن عبدالعظیم حسینی خوزروقی اصفهانی، تا: 17 ذیقعده 1304ق؛ مصحح؛ 81گ (1پ-81ر)، 13 سطر، اندازه: 17×22/5 سم [اوراق عتیق: 2-334]
آغاز: بسمله قال حدثنا ابو المنذر هشام عن محمد ابن سائب الكلبي قال حدثنا عبد الرحمن ابن جندب الأزدي عن أبيه قال دخلت انا و سلیمان؛ انجام: و هکذا لم یزل یعذبه الى یوم القيامة ثم الانتقام منه في جهنم فانها مقره تمت
خط: نسخ، کا: محمد علی اصفهانی، تا: 14 رمضان 1316ق؛ جلد: تیماج، 63گ، 15 سطر، اندازه: 16×21 سم [ف: 8-4517]
آغاز: الحمدلله رب العالمين و الصلاة علی محمد و آله، قال أبو مخنف، لوط بن یحیی الأزدي؛ انجام: و أخيه و علی أولاده و لعن الله أمة ظلمة و جفاة: آمین یا رب العالمين.
خط: نسخ، کا: سید ابوالقاسم (المحرر) نجفی اصفهانی، تا: 1339ق؛ 4گ (107ر-110پ)، 19-20 سطر، اندازه: 16/5×20/5 سم [ف: -10]
آغاز: بسمله، هذا مقتل ابی عبدالله الحسين ... قال ابو مخنف لوط ابن یحیی الازدي؛ انجام: و ناحت الجن والانس علی جثة الامام اخو الامام ابو الائمه علیهم السلام.
خط: نسخ جلی، کا: حسین بن علی عوادی موسوی، تا: اصفر 1372ق؛ واقف: بانو زهرا حیدری، شهریور 1351؛ 123گ، اندازه: 19/2×32 سم [ف: 14-528]
آغاز: بسمله. (و به ثقتی. روی ابو مخنف لوط بن یحیی الازدي رضی الله عنه عن یحیی بن سعید) قال حدثنا ابو المنذر (بن) هشام (بن مسیب) الكلبي قال حدثنا (عبدالله بن محمد الشامي قال حدثنا) عبدالرحمن بن جندب (بن عبدالله) الأزدي قال دخلت أنا و سلیمان بن صرد الخزاعي ... علی الحسن بن علی ... و سلمنا علیه فرد علینا السلام.(آن چه میان دو کمانه گذارده شده تنها از نسخه ماست)؛ انجام: و جعل یقطع من لحمه و یطعمه حتی قضی نحبه ... و اما اصحابه جدوا في طلبه فلم یروه ولا وجد و اله خبرا و لا طاحوا له علی اثر فراحوا فوقعت بینهم الفتنة علی الخلافة حتی قتل منهم خلق کثیر لا رضی الله و لعن الله عبید الله بن زیاد ... و لعن الله یزید في کل جدید و لعن الله من شدو الجم و تهيأ لقتالك یا ابا عبدالله و لعن الله بنی امية قاطبة لعنا لا ینقطع آخره و هذا ما انتهی الينا من مقتل سیدنا ... الحسين ... و علی آبائه افضل الصلوة و السلام و استغفر الله من الزيادة و النقصان انه غفور منان اللهم اغفر لنا بحق محمد و آله.
خط: نسخ خوش، بی کا، بی تا؛ با سرلوح رنگارنگ، مجدول؛ کاغذ: ترمه، جلد: تیماج مذهب، 62گ، 17 سطر (8×14/5)، اندازه: 12×19/5 سم [ف: 5-1545]
خط: نسخ، کا: احمد بن حسن بن مهنا حسینی هجری، بی تا؛ قطع: خشتی [ف: -117]
آغاز: فیها و اقاما حتی قبض الحسن (علیه السلام) فاجتمع نفر من اهل الكوفه وجوه الشيعه منهم بنو اجعده و غیرهم یعزون الحسين؛ انجام: و لعن الله آل مروان و لعن الله بنی امیه قاطبه و لعن الله ... و صلی الله علی محمد و آله الطاهرين آمین یا رب العالمين.
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز؛ جلد: تیماج مذهب، 101گ، 15 سطر (11×18)، اندازه: 13×20 سم [ف: 16-393]
آغاز: بسمله، روی ابو مخنف لوط بن یحیی الاذدي عن عماره الكلبي؛ انجام: فرت یمه ابوه فاطمه الصغري * من فوق الرمال من عن النحره
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام جلد: تیماج، 70گ، 18 سطر (11/5×16)، اندازه: 15×21 سم [ف: 15-261]
خط: نسخ، کا: آقا محمد اسمعیل همدانی، بی تا؛ قطع: خشتی [رشت و همدان: ف: -1503]
آغاز: برابر؛ انجام: لعن الله یزید و أتباعه و أشياعه و لعن الله من أسرج و ألجم و تهيأ لقتال أبي عبدالله الحسين (علیه السلام) و الحمدلله رب العالمين و السلام علی الذين اتبعوا الهدي و جعلنا الله في المصابين علی الحسين و من المر...
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ 70گ، 15 سطر، اندازه: 15×20/5 سم [مؤيد: 1-49]
آغاز: برابر؛ انجام: و شایعت و بایعت و تابعت و العنهم لعنا و بیلا و عذبهم عذابا اليما یا اقدر القادرين
کامل؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ 65گ (40پ-104پ)، اندازه: 14×20 سم [ف: -226]
آغاز: برابر؛ انجام: ثم ینشرون فیقتلهم الحسين (علیه السلام) هم ینشرون فلا یبقی من ذریتنا احد الا قتلهم قتلة فعند ذلك یکشف الغيظ و ینسی الحزن
خط: نسخ، کا: محمد رضا و شلقی خویی، بی تا؛ 76گ، 196سطر، اندازه: 16×21/5 سم [میراث اسلامی: دفتر نهم -87]
maqtal-ol hoseyn = maqtal-i abī mexnaf (t.)
طبرستانی، عبدالجواد بن محمد علی
tabarestānī, abd-ol-javād ebn-e mohammad ‘alī
وابسته به: مقتل الحسين؛ ابو مخنف، لوط بن یحیی (-157ق) ترجمه کتاب مقتل تأليف ابی مخنف الازدي می باشد.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 11536
آغاز: وصلی الله علی محمد و آله اجمعین، چنین گوید جانی مبتلا بقیود نفسانی؛ انجام: گفت ای شیخ چه عجیبی دیدی و از چه تعجب...
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ مصحح؛ یادداشتی به تاریخ 19 جمادی الثاني 1313 در خصوص مطالعه نسخه در دارالسلطنه اصفهان از صادق فرزند محمد رضا فرزند محمد ... آمده؛ جلد: تیماج، 99گ، 15 سطر (6/5×12)، اندازه: 10×16/5 سم [ف: 29-204]
maqtal-ul husayn = manaqib-ul husayn-ibn-i 'ali
نجار شوشتری، علی بن علی، ق 12 قمری
najjār-e šūštarī,ʻalī ebn-e ‘alī(18c-)
تاریخ تأليف: محرم 1160ق
روایاتی است با عناوین «و روی» در 10 «باب» و یک «خاتمه» در مصایب و مراثی سید الشهداء حضرت امام حسین بن علی که بیشتر آن به نقل از بحار الانوار علامه مجلسی و برخی از کتاب «المنتخب في جمع المراثي و الخطب» فخر الدين بن محمد علی طریحی نجفی (-1085ق) نگاشته شده است.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 15015/3
آغاز: رب شفع في عبید ك الاثم سیده الحسين بن علی وجده و اباه و اخاه و الأئمة من ذریته صلواتك علیهم أجمعين، الباب الأول، روی عن الصادق انه کان إذا اهل؛ انجام: فیا کبدی کم تصبرن علی الأذى ** اما آن تفنی من اذی حسراتها. الى هنا انتهی ما ارید جمعه و تدوینه من اماکن متبددة و جلها من بحارالانوار للمولی المجلسي و بعضها من المنتخب للشیخ الطريحي...
خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف (گویا)، تا: 1160ق؛ مصحح، محشی با نشان «منه، بحار» و غیر آن؛ یادداشت محمد علی بن محمد زکی فراش باشی آستانه مقدسه رضویه؛ 80گ (10-89)، 21-20 سطر، اندازه: 15×9 سم [ف: 38-44]
maqtal-ul ḥusayn
آل عصفور، حسین بن محمد، 1147 - 1216 قمری
(1735-1802)āl-e ‘osfūr, hoseyn ebn-e mohammad
مؤلف در این اثر ماجرای نهضت و شهادت امام حسین (علیه السلام) را از کتاب های معتبر حدیث و تاریخ که در آغاز از آن ها نام برده، گرد آورده و گاهی بعضی از لغات و عبارت های مشکل را نیز شرح می نماید.
آغاز: بسمله، [باب] ما جری علیه صلوات الله علیه بعد بيعة الناس لیزید بن معاوية الى شهادته صلواة الله علیه و لعنة الله علی ظالمیه و قاتلیه و الراضين بقتله...
انجام: و امر عبید الله بن زیاد أن یحرق بالنار ففعل ذلك و صار الى عذاب الله...
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: محمد بن صادق جورسی خوئی، تا: 1242ق؛ جلد: تیماج، 88گ، 16 سطر، اندازه: 14/5×20 سم [ف: 2-382]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: عبدالحسین، بی تا؛ مصحح؛ جلد: تیماج، 166گ، 15سطر (7×15/5)، اندازه: 13×21/5 سم [ف: 18-209]
maqtal-ul ḥusayn
کرمانی، محمد کریم بن ابراهیم، 1225 - 1288 قمری
(1810-1871)kermānī, mohammad karīm ebn-e ebrāhīm
مقتل مفصلی است در حالات حضرت امام حسین (علیه السلام) در چندین باب که باب ها شماره ندارد. اینک چند باب از آغاز: باب تاریخ ولادته، باب حمله، باب رضاعه، باب عقیقه، باب ذکر بعض فضائله، باب سخاوته، باب شجاعته، باب زهده، باب عفوه، باب
ما ورد في القرآن من ذکر ام الحسين، باب اخبار الله تعالی انبیائه، باب اخبار الله تعالی نبینا (صلی الله علیه و آله) شهادته ... ناتمام استو می انجامد به: باب ثواب انشاء الشعر فیهم، باب احوال قاتلیه و قاتل قاتلیه، باب تحقیق حال المختار، باب بعض احوالات المختار. در پایان نسخه های آمده است که مؤلف موفق به اتمام اثر نشده است.
آغاز: بسمله، حمد له، و بعد یقول العبد الأثيم کریم بن ابراهیم انی لما رایت کثره اختلاف النقلة و الروات اخبار مصائب الحسين علیه السلام...
انجام: علی بن حسین دعا به اربع دعوات فاجابه الله علی یدی ثم تأمرني أن اکل هذا یوم صوم شكراً لله عز وجل علی ما فعلته بتوفیقه وحرملة هو الذي حمل رأس الحسين (علیه السلام) تمت فههنا انقطع کلام المؤلف کریم بن ابراهیم ولم یوفق التاليف ازید من ذلک
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کاتب = مؤلف، تا: 1255ق؛ تملک: میرزا احمد؛ مهر: «محمد بن ابراهیم بن محمد به تاریخ 1309»؛ اهدایی: وزیری؛ جلد: تیماج، 79گ، 15 سطر (9×15)، اندازه: 17×22 سم [ف: 2-641]
آغاز: بسمله. باب تاریخ ولادته (علیه السلام). الشيخ عبدالله بن نورالله عن مصباح المتهجد بسنده عن حسین بن یزید عن جعفر بن محمد (علیه السلام)، قال ولد الحسين بن علی (علیه السلام) لخمس لیالی خلون من شعبان سنة أربع من الهجرة، و عنه خرج الى القاسم بن العلا الهمداني؛ انجام: برابر
تذکر: در فهرست ناشناخته مانده و نسخه ای از آن در کتابخانه گلپایگانی است که از کرمانی دانسته است؛ خط: نسخ خوش، بی کا، تا: قرن 12-13؛ 108ص (154-261) [عکسی ف: 1-14]
آغاز: برابر؛ انجام: قد خلت فاذا انا رسول الله صلی الله علیه و آله مجتبی في المحراب برد انه فنظرت فاذا...
خط: نستعلیق جلی ممتاز، بی کا، تا: 1293ق؛ جلد: تیماج، 14 سطر (6/7×14)، اندازه: 11×18 سم [رایانه]
آغاز: بسمله کتاب مقتل امام روحی له الفداء اعلی الله مقامه بسبعین باب تاریخ ولادته علیه السلام شیخ عبدالله بن نورالله عن مصباح المتهجد بسنده عن حسین بن زید عن جعفر؛ انجام: برابر
خط: شکسته، نستعلیق، کا: عبد الحسين بن محمد خراسانی، تا: شوال 1312ق، جلد: تیماج، 63گ، 27-25 سطر، اندازه: 10×24 سم [ف: 8-4517]
خط: نستعلیق تحریری، کا: سید محمد بن مرتضی موسوی، تا: 1345ق؛ کاغذ: اصفهانی، 70گ، اندازه: 17×22 سم [ف: 5-1821]
maqtal-ul husayn
حسینی میبدی، علی بن محمد علی، -1313 قمری
(1896-)hoseynī meybodī, 'alī ebn-e mohammad alī
جریان کربلا و چگونگی شهادت حضرت امام حسین علیه السلام را، آن گونه که از منابع صحیح استفاده می شود نه با تفصیل زیاد به درخواست بعضی از مؤمنين گزارش داده با تحلیل هایی مناسب وقایع در بعضی موارد. در بیشتر صفحه ها توضیحاتی از مؤلف افزوده شده است.
آغاز: الحمدلله الذي ارسل ریاح المصائب فأنار بها سحاب العبرات من قعر بحر القلب الى اوج الرأس فأسال بها میازیب الشؤن علی سطوح الوجنات
کرمانشاه؛ میبدی (خاندان)؛ شماره نسخه: 3مشهد
آغاز: برابر
نسخه حاضر از آغاز اسباب حرکت امام از مدینه به سوی کربلا تا شهادت حضرت مسلم را داراست و سپس مطالب به صورت پراکنده تا شهادت آن حضرت و اسیری اهل بیت علیهم السلام آمده است؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ گویا به خط مؤلف و پیش نویس کتاب می باشد با خط خوردگی و اضافات فراوان؛ جلد: تیماج، 112گ، اندازه: 18×22/5 سم [ف: -128]
مشهد؛ میبدی؛ شماره نسخه: 3
همان نسخه بالا[ف: 1-18]
قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 2131
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 6-156]
maqtal-ul husayn
مقتل مختصری است به نظم و نثر، ابتدا در بیان تولد حضرت امام حسین و پس از آن در مصائب جانگداز آن حضرت، که مؤلف برای استفاده خود نگاشته است.
قم؛ گلپایگانی شماره نسخه: 7783 - 52/123
آغاز: بنام خداوند دادار فرد ** که از خاک آدم پدیدار کرد / ز خاک آورد سر و سیمین بری ** نگارد ز گل نقش مه پیکری
خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: قرن 13؛ 34گ، 12سطر، اندازه: 13×20 سم [ف: 8-4519]
maqtal-ul husayn
ناشناخته:
آغاز: ثم القصة في قتل الحسين و ذلك أنه لما مرض معاوية و
دخل علیه ابنه یزید
داستان شهادت حضرت امام حسین علیه السلام را با کمال اختصار، در این رساله آورده و معلوم نیست که از چه مصدری گرفته شده است؛ خط: نسخ، کا: احمد بن سید بن حاج داود، تا 896ق؛ مصحح؛ جلد: مقوایی، 10گ (84پ-93ر)، 13 سطر، اندازه: 12×17 سم [ف: 12-275]
آغاز: من ذریتنا احد الا قتلهم قتلة فعند ذلك یکشف الله الغيظ و ینسی الحزن ثم قال أبو عبدالله (علیه السلام) رحم الله شیعتنا شیعتنا والله هم المومنون؛ انجام: کما ملئت ظلما و جورا هولاء یا جابر خلفائی و اوصیائی و اولادی و عترتی
نسخه صدراً و ذيلاً ناقص و موجودی حاوی تاریخ و حوادث غم انگیز کربلا است و قبل از آن اشاره به ماجرای فدک و رفتار برخی از صحابه با خاندان پیامبر (صلی الله علیه و آله) دارد، مؤلف در این نوشته از کتب «مثیر الاحزان»، «کامل الزيارات» و «احتجاج طبرسی» به خصوص اشعار و قصاید شعرا فراوان استفاده کرده است؛ خط: نسخ جلی، بی کا، تا: قرن 12؛ واقف: اهدایی، آبان 1369؛ جلد: گالینگور، 153گ، 21 سطر، اندازه: 22×32 سم [ف: 26-570]
برواية الكلبي یسنده الى ابی مخنف؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12 [نشریه: 7-298]
چند حدیث با شرح آن هاست درباره شهادت حضرت سید الشهداء (علیه السلام)؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ مهر: حاج سید سعید؛ جلد: مقوا، 5گ (30-34)، 18 سطر (7×14)، اندازه: 15×24 سم [ف: 1 - 285]
آغاز: ابی عن سعد عن محمد بن الحسين عن محمد بن عبدالله زرارة عن عبدالله بن عبد الرحمن الأصم؛ انجام: فهو باغ و طاغ و سموا معاوية کاتب الوحي فلم یکتب كلمة واحدة منه إنما نقل انه کان من...
مجالسی است در تاریخ امام حسین علیه السلام از ولادت تا شهادت با استفاده از کتب تاریخی و مقاتل و کتب اخبار، مشتمل بر چندین مسلک هر یک در چندین مجلس، و از سید شرف الدين علی به نام استادش یاد می کند؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ جلد: مقوایی، 240 گ، 17سطر، اندازه: 15/5×22 سم [ف: 1-34]
آغاز: فیا أخوتي توجهوا توجروا و تدبروا تو جرا فاذا توجهتم تصورتم و اذا تصورتم استعبرتم؛ انجام: و بقی زین العابدين في المدينة و هو باکی العين حزین القلب الى ان قبض وسمه الوليد و لاحول ولاقوة الا بالله العلى العظيم الا لعنة الله علی القوم الظالمين تاریخ نهضت عاشورا و شهادت سید الشهداء و اسارت اهل بیت است که گویا به وسیله کاتب نسخه برای مجالس مقتل خوانی تنظیم شده است؛ خط: نسخ معرب، بی کا، تا: 1249ق؛ افتادگی: آغاز؛ 105گ، 11 سطر، اندازه: 15/5×21 سم [ف: 31-39]
آغاز: بالموة حتی قدم علی اخی الحسن وناشدنی آن لا انقض امرأ ولم احرك ساكناً قاطعته كرهاً ... انه حضر عند الحسين ذات یوم من الايام وانشأ یقول: أتانا رسول القوم في ارض مكة ** یقول امام الحق اضحی مسالماً؛ انجام: فانه سرقه خادم یزید لعنه واعاده الى جثته في کربلا وهذا ما انتها الينا من مقتل سیدنا ومولانا الحسين علیه السلام بالتمام و الكمال ونعوذ بالله من الزيادة و النقصان
کتابی است در بیان تاریخ نهضت، امام حسین علیه السلام و شهادت آن حضرت و یاران باوفایش با استفاده از کتب تاریخی هم چون مقتل ابی مخنف، عناوین خاصی ندارد، باید گویا از تأليفات علمای بحرین باشد؛ خط: نسخ، کا: حسین بن شیخ علی، تا: شنبه 17 رجب 1287ق؛ افتادگی: آغاز؛ 76گ، 14 سطر، اندازه: 15/5×21/5 سم [ف مخ: 2-524]
آغاز: اعلموا ایها الاخوان انه لاخیر و الله في دمع یصان علی سادات الزمان و أولياء الملك الديان فواحر قلباه علی تلك الأجساد المطرحات؛ انجام: و اجتناب المحرمات و المكروهات و الاشتمال علی الكمالات انه حمید مجید فعال لما یرید.
واقعه خونین کربلا و داستان شهادت امام حسین علیه السلام و یاران و اصحاب گرامش، در این کتاب تشریح شده و به مناسبت اشعار و قصائدی می آورد، این کتاب دارای مجالس و هر مجلس دارای چند باب است؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج، 214گ، 14 سطر، اندازه: 15×21/5 سم [ف: 15-126]
آغاز: و بکائه و یقول: هو اليوم الذي قتل فیه الحسين علیه السلام و روی الصدوق؛ انجام: اخشی علیك مما تنزلینه بنفسك اذا سمعت صوتی بالاذان فاعفته عن ذلك...
کتابی در مقتل که در آن از بحار و منتخب نقل شده است، از حدیث ترك السعي في الحوائج یوم عاشورا آغاز می شود و به حدیث ترك بلال الاذان بعد رسول الله صلی الله علیه و آله ختم می گردد؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ با یادداشتی به تاریخ 7 ذیحجه 1364؛ 77گ، 12 سطر، اندازه: 18×29 سم [مؤيد: 2-229]
آغاز: بخش اول: الحمدلله الذي نور قلوبنا بولاء الحسين و اخیه و جده و ابیه و امه ... حمدت الله علی ولائهم و شکرته علی التوفيق العزائم سیما قتیل العبرة
بخش دوم: حمدك یا من یصطفی من عباده اولیائه للمحنة و البلاء و یختار من اولیائه العالين لاستقصاء ذلك بمزید الاعتناء و یجعل مصیبتهم اعظم المصائب؛ انجام: فاذا اردت الانصراف عنا
وصلناك ان شاء الله تعالی قال فقال له محمد بن علی لاحاجة لی في هذا المال و لا له جئت قال یزید فلا علیك أن تقبضه و تفرقه فیمن احببت من اهل بیتک
[گویا بخشی از کتاب «الروضات في المآتم الحسينية» میرزا محمد باقر بن زین العابدين یزدی حایری (زنده در 1280 ق) است که به «المآتم الحسينية في الروضات العلويه» نیز شهرت دارد، عنوان بخش های آن «المآتم، المآتم» است با خطبه ای مستقل و هر ماتم فصل هایی دارد با عنوان های «روضة -روضة» این خصوصیات تقريباً با نسخه حاضر تطبیق دارد و گویا این نسخه فقط دو «مآتم» را شامل است (ر.ک: الذريعه 11/279 با عنوان «الروضات في المآتم الحسينية و 5/19 با عنوان «المآتم الحسينية في الروضات العلوية»، رساله دیگری نیز در فهرست دانشگاه تهران 1634/10 به شماره 2781 با عنوان «الروضات في رثاء الطاهرات» معرفی شده که گویا نسخه دیگری از همین کتاب است). این کتاب غیر از کتاب ریاض المصائب سید مهدی بن محمد جعفر موسوی تنکابنی است که در سال 1295 ق در تبریز به چاپ رسیده است]. مقتل مهمی است که مؤلف در آن احوال امام حسین را از ابتدای قیام تا شهادت و ورود اسراء به شام و مدینه با استناد به منابع معتبر درج نموده و در مواردی نیز تحقیقات ارزنده ای از خود در صحت وقایع نقل نموده است، عناوین آن «روضه -روضه» است و تأليف آن گویا در نیمه آخر قرن سیزدهم و نیمه اول قرن چهاردهم صورت گرفته است، مؤلف در آن از کتاب ها و اشخاص زیر مطالبی را نقل نموده است: بحار الانوار، منتخب طریحی، قوام الدين حسنی قزوینی، سید شریف کاظمی، فوادح الحسينية از حسین بن محمد بن احمد درازی، روضة الشهدا که مؤلف آن را معین دانسته است، زهرة الرياض، التبر المذاب، محمد بن معصوم، شیخ حسن دهستانی، تظلم الزهراء تأليف رضی قزوینی، ابراهیم قزوینی، سید حسین مقدس قزوینی در کتاب رجال، مفتاح حب الولاية، مجمع البحرين في أحوال الحسين تأليف محمد بن علی شاه. این کتاب گویا در چندین بخش بوده و در نسخه حاضر دو بخش از آن هر کدام با خطبه ای جداگانه موجود است و بخش دوم از انجام افتادگی دارد. بخش اول از «روضة فیما وقع من الحوادث في الليلة التي انتهی اليها یوم العاشورا» شروع و تا پایان «روضة في وفات بنت الحسين ختم می شود، بخش دوم از خطبه امام سجاد در شام شروع و تا ورود اهل بیت به مدینه را شامل است؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ مصحح؛ محشی از عبد الوهاب بن محمد باقر نحوی؛ واقف: محمد صادق زکی زاده، 1348؛ جلد: تیماج، 151گ، 23 سطر، اندازه: 21×33 سم [ف: 1-34]
آغاز: جزعأ عظیما و بقی ایاما لا یخرج من داره فلما خرج بعد ذلك جاء الناس یغرونه و یهنونه و کان من جملتهم الضحاك بن قیس؛ انجام: علی مثل هولاء یبکی الباكون و یندب النادبون و تجری الدموع من العيون اولا لاتکون کبعض مارحیهم حیث عرفه الاخران و الحمدلله رب العالمين.
حالات حضرت سیدالشهداء علیه السلام را از هنگام خروج از مدینه و ورود به مکه و از مکه تا کربلا و قضایای جانگداز کربلا و وقایع بعد از آن و حالات اسرا را تا شام بازگو کرده و در اثنا اشعاری به عربی آورده است، ظاهراً باید مقتل أبي مخنف باشد، بدون ترتیب فصل و باب، و بیشتر با عنوان «قال الراوي وروی» آورده است؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز؛ 18سطر، اندازه: 14×20 سم [ف: -371]
آغاز: الحمدلله المتعالي عن الأضداد المرتفع عن الأنداد ذوالفضل و الاحسان؛ انجام: قال ابو مخنف: و رحلوا من نصیبین و صاروا علی عین الوردة
خط: نستعلیق، کا: راشد بن صباح قدمی، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ تملک: میرزای قمی در اصفهان؛ جلد: تیماج، 32گ (311پ-342پ) [جنگ: 1-494]
maqtal-ul husayn
رساله ای است به فارسی و عربی مشتمل بر شرح واقعه کربلا و چگونگی به شهادت رسیدن امام حسین (علیه السلام) و مصایبی که در این واقعه بر ایشان و خاندان و یارانشان رفته است و فضیلت سوگواری در ایام عاشورا. این اثر که آمیخته با اشعاری به عربی و فارسی نیز می باشد، معلوم نشد از کدام مصدر گرفته شده است.
تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 4423
آغاز: در روز عاشورا به جهت اتمام حجت فرمود ای قوم شما می دانید که من فرزند رسول خدا می باشم و جگر گوشه شاه ولایت هستم؛ انجام: ای زمین کربلا همیشه غم و اندوه و محل رنج و عنای دوستان بودی ... و عجب مهمانداری کردی حتی آن که قطره آبی از ایشان دریغ نمودی مگر آن که از دم شمشیر...
خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ مصحح؛ 106گ، 7-14 سطر (1×11)، اندازه: 17/5×20/5 سم [ف: 19-42]
maqtal-ul husayn
آغاز: سوختند ... طفل شیر خوار زوجه خوابیده بود که فرعون آن طفل را در حضور مادرش در شور انداخت؛
خط: نستعلیق، کا: بعضی برگ ها به خط ملا علی رفسنجانی، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز؛ 116گ، اندازه: 10×16 سم [ف: 8-4518]
از مؤلفي مجهول؛ خط: نستعلیق، بی کا، تان دوم قرن 13؛ قطع: وزیری [میراث شهاب: س 8ش 2-15]
آغاز: نحمدك اللهم یا من اعظم رزیتنا بمصيبة سبط خیر الأنبياء و ابن خیر الاوصياء و مهجة سيدة النساء؛ انجام: و از سوز دل بر آن امام بیمار چنان ناله می کردند که نزدیک بود طبقه ای آسمان از اثر ناله ایشان از هم بپاشد.
این قطعه مشكاة پنجم تا مشكاة نهم از کتابی است که در حالات حضرت امام حسین علیه السلام بطور بسیار مفصل با آوردن اشعار فارسی و عربی نوشته شده است از کتاب «مشكاة الأنوار» ملامحمد ابراهیم نیست که نامش در الذريعه 53/21 آمده؛ خط: نسخ، کا: سید عبدالجلیل بن میر خلیل قزوینی حسینی، تا: چهارشنبه 14 صفر 1238ق، به جهت آخوند ملا عبدالرزاق؛ جلد: تیماج، 169گ، 25 سطر، اندازه: 21×30 سم [ف: 5-43]
آغاز: ... رخت بستم از جهان ای جمله یاران همتی؛ انجام: دستم زین بریده عدو از ره عناد
در این رساله نهضت و نحو شهادت امام حسین (علیه السلام) و یاران و اهل بیتش به صورت شعر و متنآورده شده است، قسمتی نیز در مورد چگونگی شهادت امام رضا آمده است؛ خط: نسخ، بی کا، تا: 1285ق؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ مهر: «آقا بابا» (بیضوی)، «سطر لطف الهي محمد تقی» (مربع)؛ 110 گ، اندازه: 9/5×20 سم [رایانه]
آغاز: خوانا نیست؛ انجام: بند اول از دوازده بند بحرالعلوم
کتابی است که از ولادت حضرت حسین بن علی (علیه السلام) به خطوط گوناگون، روی کاغذهای متفرقه به نظم و نثر تا برگشتن اهل بیت به مدینه جمع آوری شده است؛ بی کا، تا: قرن 14؛ 175گ، اندازه: 11×17/5 سم [ف: -90]
آغاز: بسمله، الحمدلله المتجلى لعباده من افق الالباب المجلى عن مراده بنطق السنة؛ انجام: الا ان قیل الطف من آل هاشم ** اذلت رقاب المسلمين فذلت / و کانوا غیاشا ثم اضحوا رزیته ** لقد عظمت تلك الرزايا و جلت
احادیثی است درباره حادثه کربلا و آمیخته با نظم در سه مسلک؛ خط: نستعلیق شکسته، کا: محمد بن عبدالله نوری ساکن تهران، تا: 1309ق؛ جلد: میشن، 51گ (1پ-51پ)، 16سطر، اندازه: 10/7×16/9 سم [ف: 9-44]
آغاز: چرا از حرم خدا و حرم جدت رسول خدا بیرون آمدی حضرت فرمودند ای ابوهره بنی امیه مالم را گرفتند صبر کردم و هتك حرمت حرمم را و عرضم را نمودند صبر کردم چون خواستند که خونم را بریزند؛ انجام: بعد از کشتن اسب بر بدن های آن ها برانید اگر چنین خواهی کرد نزد ما گرامی خواهی بود و ترا جزا و جایزه نیکویی خواهیم داد و اگر از تو بر نمی آید دست از امارت لشکر بردار و سپاه را بشمر ذی الجوش واگذار و بطریق ابی مخنف اینست که نوشته ای عمر اذا قرئت کتابی...
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ قطع: رحلی [رشت و همدان: ف: -1494]
آغاز: اضج و ابکی اگر گریه ات می آید انشاالله برای این ها ثمری دارد و الا غصه هم بخوری خوبست و اگر نه واهمه هم داشته باشی خوبست؛ انجام: چون مرد و زن به عقب در آمدند دختر خود را دیدند با چند نفر آدم و دختر خود را داخل خانه کردند چون به عقب خانه شدند کسی را ندیدند السلام.
مجالسی است که جهت عزاداری در ایام محرم نوشته شده است؛ خط: نستعلیق متوسط، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز؛ مجدول؛ خریداری از صبح روان؛ 30گ (1-30)، 16 سطر (15×19/7)، اندازه: 17/6×22/2 سم [رایانه]
آغاز: ... در این قسمت مثل کعبه که آن در جای خود ثابت است؛ انجام: چو گنه اندوه من با خود رسد قر فرعت من تسوید. در بیان سرگذشت امام حسین (علیه السلام) و واقعه کربلا در بیست مجلس از مجلس دوم در بیان کیفیت شهادت حضرت سید النساء فاطمه زهرا علیهم الصلوة و السلام شروع و تا آخر کتاب با روایت هایی در مورد آن حضرت و فضیلت سوگواری ایشان تا باب بیستم با عنوان در بیان تتمه گزارشات حضرت امام زین العابدين و اهل بیت و رسالت و ... ادامه می یابد؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ کاغذ: اصفهانی، 184گ، 13 سطر (10×15)، اندازه: 15×20/7 سم [رایانه]
آغاز: پس آن زن چون از خمیر کردن فارغ شد به حضرت گفت ای بنده خدا تنور را روشن کن؛ انجام: و بعضی از اکابر نقل کرده اند که مرد نابینایی دیدم و از سبب کوری او پرسیدم گفت من از آن جماعتی بودم...
کتابی است در بیان مصائب امام حسین (علیه السلام) و اهل بیت ایشان که با نثری آمیخته به شعر تدوین شده است؛ خط: نسخ خوش، بی کا بی تا؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ 89گ، 14 سطر (7/5×15/5)، اندازه: 10×20/5 سم [رایانه]
آغاز: حمد مخصوص خداوند عزیز مختاری است العزه که راه مصر قربش زندانست؛ انجام: از این خجالت چکنم؟ فرمود: ای زهری نظر کن جدم ایستاده و خدمت عزاداران می نماید
کتابی است در متقل که نیمی از آن مقتل است و نیم دیگر تاریخ مختار، اکثر مطالب را از ابو مخنف کرده است؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ مجدول؛ جلد: تیماج، 177گ، 19 سطر، اندازه: 18×22 سم [مؤيد: 3-326]
آغاز: ... خود را پند دهی و بعهد و پیمان خود وفا کنی؛ انجام: که در صبح متوجه کوفه گردد. محمد حنفیه رضی الله بخدمت ... مقتلی است فارسی، آن چه موجود است تا باب پنجم است و هر بابی دارای چند فصل است، تاریخ کربلا را از ابتدا و خلقت شروع کرده و باب پنجم در تاریخ ولادت و شهادت حضرت سید الشهداء علیه السلام است؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ مهر: حسینعلی محمد باقری «عبده الراجي حسینعلی» (بیضوی)؛ 126گ، 18 سطر، اندازه: 19×27/5 سم [مؤيد: 3-92]
آغاز: ستایش بی آلایش طبیبی را سزاست که شوق هدایتش درمان دردهای بی دو است؛ انجام: سر مبارك آنشاه ناگه گشت ... القصة پس امیر مؤمنان آن نوح را بدست ایشان نجات داد
کتابی است در مقتل امام حسین علیه السلام مشتمل بر 29 مجلس. در اوایل آن وقایع بعد از شهادت را ذکر کرده و سپس به وقایع مربوط به شهادت پرداخته است؛ خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، بی تا؛ مجدول؛ 162گ، 21 سطر، اندازه: 20×29/5 سم [مؤيد: 3-213]
آغاز: و اگر دستیابی بندهای او را از هم جدا کن زیرا که پیوسته در کمین تو مانند شتر که در کمین طعمه خود نشسته باشد؛ انجام: از صهبای محبت محبوب بی نشان سرگردان گشته دست از جان شستند قرعه گلگشت انجمن بنام نامی فرزندان امام حسین رسید و ایشان
رساله مفصلی است در تاریخ واقعه کربلا که مؤلف از کتاب های مختلف جمع آوری نموده و در آن اشعاری از مرثیه سرایان مشهور درج نموده است، کتاب هایی که مؤلف از آن ها مطالب را نقل نموده است عبارت اند از: بحار الانوار، مخزن الأسرار، مشكوة، مهیج، لسان الذاكرين و مجمع المصائب برغانی. او هم چنین از شاعران زیر اشعاری را آورده است: مدهوش، مقبل، میرزا هادی میرزا وصال، محتشم و جوهری؛ خط: شکسته نستعلیق، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز و وسط و انجام؛ مصحح؛ جلد: مقوا، 132گ، 12سطر، اندازه: 11×17 سم [ف: -129]
آغاز و زکریا از بس سر گرم محبت بود اره بر فرقش نهادند آه بکشید و یحیی این قدر شعله خوف بر جگر داشت که خنجر بر حنجرش کشیدند اصلا ننالید؛ انجام: آن پادشاه بی سپاه را دیدند به یک بار بی اختیار دست ها بر فرق های خود زدند و صدا بکریه و زاری بلند کردند و از جگر سوخته چنان نالیدند
جنگی است شامل مراثی حضرت سید الشهدا علیه السلام و وقایع کربلا به نظم و نثر و به صورت متفرقه و «مجلس، مجلس». مؤلف، اغلب اشعار کتاب را از ماتمکده بیدل و طوفان البكاء جوهری نقل نموده است؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ 130گ، اندازه: 14×19 سم [ف: -130]
مقتل الحسين للخوارزمی - مقتل خوارزمی
maqtal-e hoseynī
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 6094-ف
از زرا کس نسخه یک فرنگی که آقای شهریار عدل از پاریس آورده است که مجموعه ای است: دارای: تاریخ طبری و مجالس و مواعظ و ابن مقتل؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 10 [فیلمها ف: 198-3]
’maqtal-e hamze seyedoš-šohadā
داستان جانگداز شهادت حضرت حمزه سیدالشهداء است نثر آمیخته به شعر با استفاده از اشعار جوهری.
مشهد؛ گوهرشاد؛ شماره نسخه: 1615/4
آغاز: چه واقع است که یکسان شده است لیل و نهار ** به چشک جن و ملک روز روشن و شب تار؛ انجام: که شهادت پسر عمش جعفر طیار نمک پاش جراحت آن پیغمبر عالی مقدار گردید الا لعنة الله علی القوم الظالمين.
بی کا، تا: قرن 13؛ واقف: سید سعید طباطبایی، 1332؛ جلد: تیماج مشکی [ف: 5-25]
maqtal-e xārazmī= maqtal-ul hoseyn lil-xārazmī
اخطب خوارزم، موفق بن احمد، 484؟ - 568؟ قمری
(1092-1173)axtab-e xārazm, movafaq ebn-e ahmad
شامل پانزده «فصل» در دو مجلد.
چاپ: نجف، مطبعة الزهراء، 1948 و 1965م.
کا: محمد بن حسین عمیدی حسینی نجفی، تا: 986ق، جا: قزوین؛ در آن آمده که نسخه به خط کاتب، ولی این نسخه نوتر از این می نماید و گویا از روی چنین نسخه ای نوشته شده باشد [نشریه: 7 - 542]
آغاز: بسمله و به نستعین. الحمدلله و سلام علی عباده الذين اصطفی ... اخبرنا الشيخ الصالح العالم الاوحد ابوالفتح عبدالملك بن ابی القاسن بن ابی سهل الكرفي ... بسمله الحمدلله رب العالمين
... اخبرنا به الشيخ الامام الاحافظ ناصر السنة ابوالقاسم منصور بن نوح الشهرستاني؛ انجام: جلد اول: ... ولی مصرع انا ملاتیه انشاء الله تعالی ... مجلد دوم: ... اقول ولاینا في ذلك أن یکون هذا حاضر او عبدالملك بن حمیر و الشعبي و غیره و یقول کل واحد منهم هذا العول ... و المرجو من اصحاب العلم و الكمال و ارباب الفضل و الافضال أن یصفحوا و یصلحوا عند الاطلاع بالزلات...
ج 1 و 2؛ خط: نسخ، کا: محمد مهدی بن علی بن یوسف، تا: 1306ق؛ مجدول؛ تملک: محمد سماوی مورخ 26 محرم 1361، سید محمد صادق حسینی آل بحر العلوم مورخ 7 ربیع الثاني 1360ق، شهاب الدين حسینی نجفی مرعشی مورخ 9 ربیع الثاني 1367؛ واقف: شهاب الدين حسینی نجفی مرعشی؛ 483ص (244+239)، 19 سطر، اندازه: 18/5×26/5 سم [ف: 3-1312]
maqtal-e delbāz
دلباز، اسدالله
delbāz, asad-ol-lāh
مشتمل بر مناقب و مصایب پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله تا حضرت ابوالفضل العباس علیه السلام، که ناظم مقداری از مطالب کتاب کبریت الاحمر را به نظم آورده و در زمان امیر شوکت الملك علم در بیرجند از آن فارغ شده و قصد داشته توسط محمد حسن بن شاه بیگ به چاپ برساند. مطالب این کتاب را مؤلف کبریت الاحمر نشان گذاشته و ناظم به نظم آن پرداخته است.
بیرجند؛ دیانی؛ شماره نسخه: 126
آغاز: بعد از ستایش و ثنای بی انتهای حضرت باری و پس از ارسال تحفه صلاة جناب رسول مختار نبوی
خط: نسخ، کاتب = مؤلف، تا: 1339ق؛ مصحح؛ جلد: مقوایی، 163گ، اندازه: 18×22/5 سم [ف: -99]
’maqtal-e sayyed-oš šohadā
حسینی، مؤمن
hoseyni,mo'men
مجموعه ای از اشعار نوحه خوانی برخی مجالس عزا که از مجلس پنجم تا سیزدهم شماره گذاری شده است و در مجلس پنجم ذکر شده: مجلس پنجم جمع کرده مومن الحسيني بقیه مجالس را به نام مومن نسبت داده، قسمت اول نیز اشعاری از نوحه و مرثیه امام حسین است که خواندن آن ها در تعزیه خوانی ها مرسوم بوده است.
قزوین؛ امام صادق؛ شماره نسخه: 1235
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 14؛ جلد: تیماج، 215 گ، اندازه: 17×22 سم [ف: 2-210]
’maqtal-e sayyed-oš šohadā
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 22393
آغاز: بسمله، الحمدلله الذي نور عیون الباكين بنور بکاء الحسين؛ انجام: و تقدیر خدا بر تدبیر من غالب شد و بروایت ابن بابویه چون
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ جلد: تیماج [رایانه]
مقتل طفلان مسلم - جامع الوفيات
maqtal-ot tofūf (t.)
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 19222
آغاز: بسمله، في شرح جزء جزء نصف اجزاء من الف الاف؛ انجام: به سکدسگر شد نور وجود دخترم فاطمه خلق شد
خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: مقوا، 176گ، اندازه: 14×20/5 سم [رایانه]
مقتل عامیانه - مسیب نامه
maqtal-e ‘osmān-e bn-e 'affan
قم؛ مرکز مطالعات؛ شماره نسخه: 483/21
آغاز: قال الروات الثقات ما مات عمر بن الخطاب اجتمعت الستة المذكورين
خط: نسخ خوانا، بی کا، بی تا؛ جلد: مقوا، 16گ (128پ-143پ)، اندازه: 15×21 سم [ف: 1-414]
maqtal-e 'erāqī
مربوط به پیامبر اکرم (صلی الله علیه و آله) تا امام هشتم (علیه السلام).
اصفهان؛ مكتبة الزهراء؛ شماره نسخه: 235
بی کا، بی تا؛ 282گ، اندازه: 20/5×29 سم [ف: -143]
maqtal-e ‘alī-ye bn-e abī-tāleb va emām-e mojtabā va emām-e kāzem va emām rezā
حسینی قزوینی، قریش بن محمد، - 1279 قمری
(1863-)hoseynī qazvīnī, qorayš ebn-e mohammad
شاید همان ملحقاتی که در الذريعه (44: 20) یاد شده است
قم؛ فیضیه؛ شماره نسخه: 133/2
خط: نستعلیق، کا: محمد ابراهیم بن نور الدين محمد، تا: 1254ق؛ 21سطر، اندازه: 21×30 سم [ف: 3-5]
maqtal-u ‘alī
ابو مخنف، لوط بن یحیی، - 157 قمری
(775-)abū mexnaf, lūt ebn-e yahyā
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 3255/1 -ف
خط: نسخ معرب، بی کا، بی تا [فیلمها ف: 2-109]
maqtal-u ‘umar = fadl-u yawm-i qatl-il ‘umar
کرکی عاملی، حسین بن حسن، -1001 قمری
(1593-)karakī ‘āmelī, hoseyn ebn-e hasan
رساله ای است در تحقیق این که روز نهم ربیع الاول روز درگذشت عمر بن الخطاب می باشد، و روایتی طولانی درباره این روز از ابوالفتح محمد بن محمد جعفر حسنی حائری از عماد الدين ابو جعفر محمد بن ابی القاسم طبری نقل می کند. در آغاز رساله ای که محمد حسین تفرشی برای میر سید حبیب الله صدر نوشته از این رساله یاد شده است. این رساله در ریاض العلماء «تعیین قتل عمر و العمل فیه» خوانده شده و در الذريعه «رساله في تعیین قاتل الخليفة الثاني».
آغاز: الحمدلله محق الحق و مظهره و دامغ الباطل و مدمره ... فقد سالتم ادام الله تایید کم ... عن فضل اليوم الذي اهلك الله فیه فرعون اهل البيت ... و هو اليوم التاسع من شهر ربیع الأول ... قد ذکر جمع من المحققين کالشیخ المفيد و ابن ادریس ... انه اليوم التاسع و العشرون من شهر ذی الحجة الحرام قلت وان ذهبوا الى ذلك ... الا أن العمل المستمر المستقر في سائر الامصار و جمیع الاعصار ... انه اليوم التاسع من شهر ربیع الأول و هو المعول...
انجام: استودعه دینی و نفسی و ایاکم انه خیر مستودع و حفیظ و ما توفیقی الا بالله علیه توکلت و اله انیب.
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج، 6 ص (428-423)، 31سطر، اندازه: 16/5×27 سم [ف: 10-2162]
آغاز: برابر؛ انجام: ثم یوصی إلى غیره أن ینفقه عنه بعد موته و هذا من شدة الجهل و الغباوة.
در فهرست ناشناس؛ خط: نسخ، کا: مراد بن آقا شاه قمی، تا: جمادی الثاني 1062ق؛ مصحح؛ جلد: مقوایی، 5 گ (200ر-204پ)، 15 سطر، اندازه: 18×25 سم [ف: 4-75]
آغاز: برابر؛ انجام: شدة الجهل و الغباوة و الحمدلله رب العالمين.
خط: نستعلیق، کا: خاتون آبادی، محمد حسن بن محمد حسین، تا: با تاریخ 1083ق؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج، 5گ (288پ-292پ)، 15 سطر (6×13)، اندازه: 11×18 سم [ف: 15-4241]
آغاز و انجام: برابر
بی کا، بی تا؛ جلد: گالینگور [ف: 30-226]
maqtal-u ‘umar-i bn-il xaţtāb
قم؛ مرکز مطالعات؛ شماره نسخه: 483/19
آغاز: الحمدلله مهلك کل جبار عنید ... و بعد احببت ان اورد وفات عمر بن الخطاب
خط: نسخ خوانا، بی کا، بی تا؛ جلد: مقوا، 6گ (121پ-126پ)، اندازه: 15×21 سم [ف: 1-414]
maqtal-u “umar wa ‘utmān
چگونگی درگذشت خلیفه دوم و سوم و اسباب کشته شدنشان به نقل بعضی از روایات تاریخی شیه و اهل سنت، در این رساله با اختصار گرد آورده شده است.
مشهد؛ مدرسه آية الله خوئی؛ شماره نسخه: 120
آغاز: الحمدلله مهلك کل جبار عنید ومخزی کل شیطان مرید و الصلاة و السلام علی محمد المصطفي
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: گالینگور، 24گ، 18 سطر، اندازه: 15×21 سم [ف: -76]
قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 1527
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 4-345]
maqtal-e moštāq
مشتاق تبریزی، علی اکبر، ق13 قمری
moštāq-e tabrīzī, ‘alī akbar(-19c)
یزد؛ کاظمینی؛ شماره نسخه: 106
خط: نسخ معرب و نستعلیق، کا: اسدالله بن محمد صفی اهری، تا: 14 ذیحجه 1265ق؛ 108گ، 15 سطر، اندازه: 16×21/5سم [ف: 1-103]
maqtal-e manzūm
محزون، محمد معصوم بن علیقلی، ق13 قمری
mahzūn, mohammad ma‘sūm ebn-e 'alīqolī(-19c)
دو مقتل منظوم متفاوت از او.
آغاز: باز این چه شورش است که در خلق عالم است ** باز این چه نوحه و چه عزا و چه ماتم است
خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: 1227ق؛ اندازه: 15/3×21 سم [ف: 370-8]
آغاز: باز این علم برای که اندر جهان بپا است ** خورشید سر دهنه ... نیلگون چراست
«من افکار محمد معصوم قزوینی الشهير بمیرزا بزرگ متخلص به محزون»؛ خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: 1227ق؛ اندازه: 15/3×21 سم [ف: 8- 370]
maqtal-e manzūm= mosībatnāme-ye mojrem
سامنی ملایری، نصر الله بن محمد علی، ق 14 قمری
sāmenī malāyerī, nasr-ol-lāh ebn-e mohammad ‘alī(-20c)
سوگ نامه منظومی است در کیفیت شهادت حضرت علی اکبر، حضرت قاسم و حضرت عباس علیهم السلام که از حیث قالب و محتوی، سطحی و به دور از دقت های عالمانه می باشد تخلص شاعر در بیت پایانی شهادت حضرت علی اکبر علیه السلام و در واپسین بیت این نسخه «مجرم» آمده است.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 16398/2
آغاز: چون علی اکبر رخ چون ارغوان ** آن شبیه خاتم پیغمبران، عارضش چون مه دو گیسو مشک ناب ** قامتی چون سرو صورت آفتاب؛ انجام: می کند مجرم بقوم بد شعار ** لعن حق زامروز تا روز شمار / لعن حق بادا به آن قوم پلید ** وان گروه سگ شعاران عنید
خط: نستعلیق، بی کا، تا: حدود قرن 14؛ 15گ (30پ-43پ در هامش نگاشته شده) [ف: 563-41]
maqtal-e manzūm
عطائی
atā'ī'
مقتلی است به نظم که در آن وقایع کربلا و مصایب یاران امام حسین (علیه السلام) را به نظم کشیده است. مؤلف ابتدا مقدمه ای به نظم در توحید و مدح حضرت پیامبر (صلی الله علیه و آله) و پس از آن مدح سلطان وقت آورده و او را با لقب ابو الغازي محب علی شاه ذکر کرده است.
قم؛ گلپایگانی؛ شماره نسخه: 7743/2 - 52/83
آغاز: کنم ابتدای بنام خدا ** رحیم است هم راحم رهنما / بنام خداوند فرد کریم ** خدایی که بخشنده است رحیم
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ 47گ، اندازه: 17×23 سم [ف: 8-4519]
maqtal-e manzūm
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 27207
آغاز: قتیل تیغ محبت مخاطب یا لیت ** قویان زمین بلاده نشان اول بیت؛ انجام: از بس حسینه آغلیانا چوقدور احزام ** لازمدور اهل مجلس من کفشدار اولدوم
خط: نستعلیق تحریری، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ قطع: وزیری کوچک [رایانه]
maqtal-e manzūm
تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 26147
بی کا، بی تا؛ خریداری از احمد اقبالیان [رایانه]
maqtal-e manzūm
بی کا، بی تا [د.ث. مجلس]
بی کا، بی تا [د.ث. مجلس]
maqtal va tārīs
خوانسار؛ مدرسه علوی؛ شماره نسخه: بدون شماره
آغاز: الحمد لله الذي جعل الطيبات للطیبین و السلام علی ... بر آن زهره آسمان عفاف ** چه شد خاتم انبیاء مشتری؛ انجام: در بیان فضائل زینب خاتون. از فصاحت و بلاغتش همین بس که در کوفه چنان خطبه خواند که اگر علما تأمل کنند می دانند چه فصاحت ها بکار برده است.
نام کتاب و مؤلف شناخته نشده، شامل 85 مجلس و خاتمه که در خاتمه نیز 18 مجلس وجود دارد، در آغاز مجلس 85 (ص 268) از فاضل نراقی و در مجلس 79 (ص 259) از فاضل هندی در كفاية الذاكرين نقل می کند، بنابراین نمی تواند یکی از کتب طریحی در مقتل باشد، مجلس اول در وفات خدیجه کبری است؛ خط: نستعلیق ریز، بی کا، بی تا؛ 157گ، 20 سطر، اندازه: 9/5×17 سم [آینه پژوهش: سال 4ش 22-106]
al-muqtanī fī sard-il kunay = al-kunay
ذهبی، محمد بن احمد، 673 - 748 قمری
(1275-1348)zahabī, mohammad ebn-e ahmad
ذهبی، در این نامه از کنیه هایی که در آغاز آن ها «ا ب» یا «ا م» است گفتگو نمود و آن را از روی الكني از نسائی و ابو احمد حاکم که در چهارده سفر است نوشته است و ایند و ترتیبی نداشتند و او مرتب نموده و کنیه های «ام» راهم که در آن ها نبوده است بر آن افزود (ريحانة الادب 55: 2). چلبی (500: 2) می نویسد که ذهبی آن را در 732ق به انجام رسانده و سقانسی هم آن را در همین سال نزدش خوانده و جزئی در کنی نسائی بر آن افزوده است. (دانش پژوه)
آغاز: بسمله. و صلی الله علی سیدنا محمد و آله. الحمدلله الذي لم یتخذ ولدا ولم یکن له شریك في الملك ابدا ... یقول ... محمد بن احمد بن الذهبي ... فهذا مؤلف تمس اليه اعظم الحاجة في معرفة الكني.
الحمدلله الذي لم یتخذ ولداً ... یقول ... محمد بن احمد بن الذهبي سامحه الله: أما بعد فهذا مؤلف تمس علیه اعظم الحاجة في معرفة الكني.
انجام: ام الهذيل عن انس هی حفصة بنت سیرین. و لیس في کنی ابی احمد ذکر للنساء، فاقتصرت علی هولاء النسوة ... و الله اعلم.
[کشف الظنون 1794/2؛ مجمع علمی 102/4]
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 1156/1 و 2653/1 -ف
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: از هری مالکی، عمران بن عامر، تا: یکشنبه 22 شوال 1090ق؛ کاغذ: ترمه سپاهانی، جلد: تیماج مذهب، 105گ (1پ-105ر)، 19سطر (9/5×20/5)، اندازه: 19×29 سم [ف: 6 - 2360] و [فیلمها ف: 1-719]
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 1476 عکسی
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 4-344]
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 844/1 عکسی
نسخه اصل: همان نسخه بالا بخش دوم [عکسی ف: 2-320]
المقداديات - المسائل المقدادية
meqdār-e dor-e zamīn
اعتضادالسلطنه، علیقلی بن فتحعلی، 1234؟ -1298 قمری
(1819-1881)e-tezād-os-saltane, ‘alī-qolī ebn-e fath-“alī
تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 6151/40
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13 [ف: 9-196]
meqdār-e zerā‘-e makke va ba'z-e keyfīyāt-e masjed-ol harām
محمد شریف بن نجم الدين بن محمد، قرن 10 قمری
mohammad šarīf ebn-e najm-od-dīn ebn-e mohammad (16c)
رساله ای در تاریخ مکه مکرمه و مسجد الحرام و تعیین اماکن مقدسه آن.
مشهد؛ مدرسه باقریه؛ شماره نسخه: 318/9
کاتب = مؤلف، تا: 999ق؛ واقف: عبدالسمیع [تراثنا: س 6 ش 4-98]
miqdār-uddahab wa-l fidda fi-l jism-il murakkab-u min-hā (fī ma‘refa-ti)
خیام، عمر بن ابراهیم، - 517؟ قمری
(1124-)xayyām, ‘omar ebn-e ebrāhīm
در میزان الحكمه خازنی (97-92) چاپ شده و عکس نیمه نخستین آن از روی نسخه گو تا 1158 در پایان شرح مصادرات اقلیدس خیام چاپ روزنفیلد در 1962 مسکو ص 64-67 (نیز ص 299) دیده می شود (نیز حکم عمر خیام یکانی 294).
تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 688/5
خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: قرن 10؛ کاغذ: ترمه، جلد: میشن، 6گ (108پ-113ر)، اندازه: 18/4×21/8 سم [ف: 5-148]
meqdār-e zamān beyn-e tolū‘-e borūj
گفتاری است کوتاه با این عنوان: کیفیت زمان طلوع دوازده برج که هر برجی که از افق طالع و ظاهر می گردد چند ساعت و چند دقیقه طول می کشد تا برج دیگر ظاهر شود.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 6360/4
خط: نسخ، کا: محمد رضا پسر محمد باقر خراسانی، تا: 1223ق؛ جلد: تیماج، 100ص (355-454)، 19 سطر، اندازه: 14/5×21 سم [ف: 19-407]
miqdār-ul madd-il munfașil wa-l muttaşil wa-ddarūrī 'alā ma-x xtalaf-a fi-hā bayn-al a'immat-is sab‘a
تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 303/6
شش بیت؛ خط: نسخ، کا: محمد بن محمود نصیر طوسی، تا: قرن 8 [ف: 5-14]
مقداریه - اوزان
مقداریه - مقادیریه
مقداریه - الاوزان و المقادير
meqdārīye
گیلانی، محمد مهدی بن اسدالله، ق 14 قمری
gīlānī, mohammad mahdī ebn-e asad-ol-lāh(-20c)
تاریخ تأليف: 1294ق
با استدلال به آیات و روایات، وجوب و عینیت نماز جمعه را در عصر غیبیت فقط با حضور فقیه جامع الشرايط ثابت کرده و ادله مخالفان را مبنی بر وجود امام یا نایب خاص ایشان مردود و ناکافی دانسته است. در دو «باب» و هر باب در چند «فصل»: باب 1. در معانی الفاظي که در صدر اسلام، در مقادیر به کار می رفته، در چند «فصل»: فصل در بیان معنی درهم و دینار، فصل در نسبت میان هریک از دینار و درهم، فصل در بیان پاره ای از وزن های این زمان؛ باب 2. بیان بعضی از مقادیر و اوزان که دانستن آن ها در احکام فقهی لازم است، در چند فصل: فصل، در مهر السنة، فصل در تعیین پاره ای از مقادیر و موازین به وزن و نقد رایج زمان، فصل در کر و نصاب غلات. نام نگارنده و عنوان کتاب و تاریخ نگارش در دیباچه، و نسبت رشتی لاهیجانی در پایان آمده است. در منابع در دسترس، از نسخه ای دیگر نشانی به دست نیامد.
آغاز: بسمله. حمد بی اندازه و حد، شایسته ذات بی حدی است که مقدار قدر عظمتش ... و بعد، چنین گوید ... مهدی بن اسدالله که این رساله ای است که در آن ذکر می شود تعیین اوزان...
انجام: و هکذا. و در این مقام کلام را ختم می کنم.
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ تحریری، بی کا، تا: پنج شنبه 20 شعبان 1296ق؛ گویا به خامه مؤلف؛ جلد: گالینگور قرمز، 31گ، 12سطر (13×16/5)، اندازه: 11/5×19 سم [ف: 1-241]
انجام: برابر
خط: نستعلیق شکسته تحریری، بی کا، بی تا؛ با تاریخ پنج شنبه 20 شعبان 1296 ق برای نگارش کتاب در پایان و نسخه می تواند کمی پس از آن نوشته شده باشد؛ 25ص، 17سطر (15×19)، اندازه: 18×26 سم [عکسی ف: 1-375]
moqaddas-e feyzī
هفت غزل از فیضیدر مدح حضرت حجت (علیه السلام) با تخلص فیض (و گاه فیضی) با تقلید و تضمین اشعار حافظ.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 313- فیروز
آغاز: بسمله. مقدس فیضی رقم سید حسین احمدی. الا یا ایها المهدي مدام الوصل ناولها ** که در دوران هجرانت بسی افتاده مشکلها / صبا از نکهت کویت نسیمی سوی ما آورد ** ز سوز شعله عشقت چه سوز افتاده در دل ها / چو نور مهر تو تابید بر دل های مشتاقان ** ز خود آهنگ حق کردند و بر بستند محمل ها
چو بینی حجت خود را به پایش جان فشان آی فیض. متی ما تلق من تهوی دع الدنيا و امهلها
خط: نستعلیق، کا: سید حسین احمدی، تا: 1308ق؛ جلد: تیماج، 6 گ، اندازه: 12×13 سم [ف: 21-326]
al-muqaddamāt
غیر از مقدمات وسائل و حدائق است شامل یازده مقدمه کوتاه (گویا از مقدمات کتابی در فقه است) که در این جا تحریر شده است. این مقدمه ها کوتاه و درباره اصول اعتقادات هستند.
فهرست آن ها چنین است: مقدمه؛ 1. العقل؛ 2. العلم؛ 3. معرفة الله؛ 4. العدل؛ 5. النبوة؛ 6. الامامة؛ 7. المعاد؛ 8 بیان الاسلام و الايمان و الكفر؛ 9. فیما ینبغی تعلمه و العمل به؛ 10. فیمن یوخذ عنه العلم؛ 11. جملة من العبادات الواجبة؛ 12. نانویس است و معلوم نیست بعد از آن چند مقدمه دیگر وجود داشته است.
قم؛ گلپایگانی؛ شماره نسخه: 8988/6 - 59/208
آغاز: المقدمة الأولى في العقل قال الصادق (علیه السلام) من کان عاقلا کان له دین و من کان له دین دخل الجنة
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ 9 گ (103-111)، اندازه: 10×17 سم [ف: 4520-8]
moqaddamāt
رساله مختصری است در مباحث صرف.
تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 3407/1
آغاز: ... نصرت نصر تما نصرتن و اندوه که حکایت نفس منکلم را بود؛ انجام: چون سار زید و ساریته و خرج زید و استخرجته، قد تم الكتاب المسمي مقدمات
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز؛ جلد: تیماج، 67گ، 12سطر (7×12/5)، اندازه: 11/5×18 سم [ف: 15-218]
muqaddamāt-un uşūlīya
کاشف الغطاء، جعفر بن خضر، 1154 - 1228 قمری
(1742-1813)kāšef-ol-qetā’, ja'far ebn-e xezr
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: ض 11422
کا: ابوالقاسم نجف آبادی، تا: 1256 ق [الفبائي: -547]
moqaddamāt-e amsele
تهران؛ دانشسرای عالی - کتابخانه میرزا عبدالعظیم خان قریب گرکانی؛ شماره نسخه: 200/2
سؤال و جواب است؛ خط: نستعلیق، کا: محمد گرگانی، بی تا؛ قطع: بغلی [نشریه: 5-649]
moqaddamāt-e tahrīr-e oqlīdes let-tūsī
وابسته به: تحریر اصول اقلیدس؛ نصیر الدين طوسی، محمد بن محمد (597-672ق)
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 1432/4
نسخه اصل: نسخه آقای حسن نراقی؛ بی کا، بی تا [فیلمها ف: 1-600]
مقدمات الحدائق - مقدمة الحدائق الناضرة
muqaddamāt-ul ḥadā’iq
تهران؛ ادبیات؛ شماره نسخه: 115/2
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13[ف: 3-28]
muqaddamāt-ur rijāl = rijāl-u mullā Şafar-‘alī lāhījī
لاهیجی، ملاصفر، - 1275 قمری
(1859-)lāhījī, mollā-safar
ده «مقام» در مقدمات علم رجال. تأليف آن ناتمام مانده است.
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 2521/2
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ محشی؛ جلد: مقوا، 90ص (72-161)، 20سطر (12/5×16/5)، اندازه: 16/5×22 سم [ف: 9-1318]
moqaddamāt-e sab‘e dar ma‘refat-e qows va qazah
؟ خواجه زاده، مصطفی بن یوسف، - 893 قمری
(1488-)xāje-zāde, mostafā ebn-e yūsof
این رساله شامل هفت «مقدمه» است: مقدمه اول در بیان انعکاس، مقدمه هفتم در نسبت بین رائی و اجزاء آئینه.
مشهد؛ الهيات؛ شماره نسخه: 500/4
آغاز: بسمله هذه مقدمات سبع یحتاج في معرفة قوس و قزح؛ انجام: و معنی انطباق الزاوية اتحادهما بحسب الذات و اختلافهما بحسب الاعتبار
خط: نستعلیق، کا: عبدالصمد محلاتی، تا: 1281 - 6 جمادی الثاني 1283ق، جا: اصفهان مدرسه میرزا مهدی؛ تملک: عبدالصمد بن حسینی محلاتی، شوال 1295؛ کاغذ سپاهانی؛ جلد: مقوا، 5ص، اندازه: 17×22 سم [ف: 1-505]
muqaddamāt-u sabʻ-in yahtāj-u fi ma'rifat-i qaws-iqazaḥ
ابن کمال پاشا، احمد بن سلیمان، -940 قمری
(1534-)ebn-e kamāl pāšā,ahmad ebn-e soleymān
تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 1037/16
بی کا، بی تا؛ جلد: میشن [ف: 5-226]
moqaddamāt-e sette = 'ālam-e zar
نائینی، محمد هادی بن ابو الحسن، - 1265؟ قمری
(1849-)nā’īnī, mohammad hādī ebn-e abo-l-hasan
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 8722/2
آغاز: ستایش و سپاس مخصوص خداوندی است بی شبه و قیاس الا عدیل لجماله و جلاله که قدرت کامله اش در وجود آدم و شیطان را برابر نشانید؛ انجام: شیطان رجیم گشت ناکام ** بگرفت به جای خویش آرام
خط: نستعلیق، کا: رضا بن اسدالله، تا حدود 1244ق؛ مجدول؛ جلد: تیماج مذهب، 7 گ (65ر-71ر)، 15سطر، اندازه: 14×20/5 سم [ف: 28-225]
moqaddamāt-e sāfi (t.)
وابسته به: الصافي = تفسیر صافی؛ فیض کاشانی، محمد بن شاه مرتضی (1006-1091ق)
سه مقدمه از مقدمه های تفسیر معروف «الصافي» ملا محسن فیض کاشانی، در این رساله ترجمه شده است بدین ترتیب: 1. در جمع قرآن و تأويل آن؛ 2. در این که قرآن بیان هر چیزی است؛ 3. در نزول قرآن و کیفیت آن.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 8544/3
آغاز: الحمدلله رب العالمين ... و بعد این ترجمه سه مقدمه است از دوازده مقدمه ای که آخوند ملا محسن فیض؛ انجام: و براحت افتادیم از تکلف هائی که مفسرین نموده اند، و الحمدلله أولا و آخرا.
خط: نسخ، کا: ابوالقاسم بن احمد یزدی، تا: 1242ق؛ 25گ (166پ-190ر)، 17 سطر، اندازه: 13/5×20/5 سم [ف: 22-120]
moqaddamāt-e sarf-e mīr
تهران؛ دانشسرای عالی - کتابخانه میرزا عبدالعظیم خان قریب گرکانی؛ شماره نسخه: 200/3
سؤال و جواب است؛ خط: نستعلیق، کا: محمد گرگانی، تا: 1225ق؛ قطع: بغلی [نشریه: 5-649]
moqaddamāt-ul fiqh
اصفهانی، میرزا مهدی، 1303 - 1365 قمری
(1886-1946)esfahānī, mīrzā mahdī
رساله ای است مفصل در مقدمات علم فقه مشتمل بر: آیات واخبار درحرمت مجادله و مراء، الآيات الدالة الى العلم الالهي، الآيات الراجعة إلى أن القرآن نور و هداية و ذکری و حكمة، الاخبار الراجعة الى انه الخليفة و النور و العروة الوثقي و الشفاء، الأخبار الواردة في تفسیر آية النور، الآيات و الاخبار الدالة علیان المراد بالعلم الالهى، الآيات و الاخبار الراجعة الى آنالعلم اعطاه الله إلى الأنبياء و الائمة الهدي، الاخبار الدالة علی تحدی النبي والائمة بعلمه تعالی، الآيات والأخبار الدالة علی أن المراد بالعلم هو العلم الواقعي، الأخبار والآیات الدالة علی ان المراد بالعرش العلم الالهي الذي هو حامله النبي والأئمة علیهم السلام، الاخبار الراجعة إلى أن المراد بالعلم الرسول ووصیه الى فضيلة العلم وطلبه فريضة، الأخبار و الآيات الراجعة إلى حقيقة التفقه و النغز اليه و الانذار به و...
دامغان؛ قمر بنی هاشم؛ شماره نسخه: 203
آغاز: الآيات والاخبار الراجعة الى حرمة المجادلة والمراء حرمة المجادلة و المخاصمه وملاحات الرجال والمراء؛ انجام: فأنزل الله تعالی ولقد صدق علیهم ابلیس ظننه فاتبعوه الا فریقا من المؤمنين الخبر.
خط: نستعلیق، کا: محمدرضا دامغانی، تا: قرن 14؛ مصحح؛ جلد: پارچه ای، 100گ، اندازه: 17×21 سم [ف مخ: -224]
قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 1973
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 5-428]
moqaddamāt-e falsafī
نصیری طوسی، محمد تقی بن عبدالحسین، ق 11 قمری
nasīrī tūsī, mohammad taqī ebn-e ‘abd-ol-hoseyn(-17c)
گویا از نویسنده مجموعه، یعنی محمد تقی بن عبدالحسین نصیری طوسی، اصفهان، زنده 1080ق. در چهار «مقدمه»: 1. در تقسیم موجود به حیث به خیر و شر، 2. در آن که عالم اثر الهي است، 3. در آن که نظر نه چون قصد الهي است، 4. در منفعت خدمت و اقسام آن.
[فهرستواره منزوی 312/6]
تهران؛ دائرة المعارف؛ شماره نسخه: 477/2- عکسی
آغاز: این مقدمات الحاقيه که مطالب آن ... مقدمه در تقسیم
موجود به حیث خیر و شر. در طی مقدمه لاحقه ساده گذشت که خیر و وجوب؛ انجام: في سائر الأيام و یحیط وقته و یکدره.
اصل نسخه: حقوق، ش 111ب، ص 430-450؛ خط: نستعلیق تحریری، کا: محمد تقی نصیری، تا: 1070ق؛ 2گ (19 - 20) [عکسی ف: 2-262]
moqaddamāt-u k.-il maxrūțāt
منجم، بنی موسی
monajjem, banī-mūsā
وابسته به: مخروطات ابلونیوس نجار
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 437/66 -ف
نسخه اصل: ایاصوفیا ش 4832؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 7؛ 4گ (224-221) [فیلمها ف: 1-472]
moqaddamāt-e lāzem-e ‘elm-e joqrāfi
فخرالادباء اصفهانی، حیدر علی بن محمد مهدی، ق 14 قمری
faxr-ol-odabā' esfahānī, heydar ‘alī ebn-e mohammad mahdī(-20c)
اصفهان؛ صارم الدوله (کتابخانه فرهنگ اصفهان)؛ شماره نسخه: 991
آغاز: بسمله، مقدمه اول جغرافیا علمی است که به واسطه آن معلوم می شود اسامی مختلفه زمین و حکمه جغرافیا بمعنی توصیف و تعریف زمین است؛ انجام: در آخر آن رساله مختصری بود در جغرافی و اطلاع بر پنج قسمت کره خیلی مطبوع و موجز بنظر آمد لهذا آن را نیز ترجمه نموده
خط: نستعلیق، بی کا، تا: ذیحجه 1312ق؛ 79ص، 15 سطر، اندازه: 10×17 سم [ف: -111]
muqaddamāt-un li-l-ḥāšīyat-il ja farīya fi-1 fiqh
تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 2598/8
آغاز: بسمله، اعلم ان کل حکم مستفاد من لفظ مطلق او عام او من استصحاب یسمی بالاشبه؛ انجام: و القاف الباقر و الظاء الكاظم و الضاد الرضي (الرضا) علیهم السلام
خط: نسخ نازیبا، بی کا، تا: 1250ق؛ جلد: میشن، 606گ (176ر-781ر)، 24 سطر، اندازه: 15×21 سم [ف: 6-68]
مقدمات نافعه - آداب البحث
moqaddamāt va xelal-e namāz
استر آبادی، محمد جعفر بن سیف الدين، 1198-1263 قمری
(1784-1847)estarābādī, mohammad jafar ebn-e sayf-od-dīn
رساله مختصری در بیان توضیح الفاظ و اشاراتی است که برای مقدمات نماز و واجبات آن و خلل واقع در آن ها و نیز واجبات روزه و زکات به کار برده می شوند.
آغاز: بسمله. الحمدلله علی نواله و الصلوة و السلام علی رسوله و آله أما بعد ... در بیان چیزهایی که اشاره اند به مقدمات نماز
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 36579
آغاز: برابر؛ انجام: و شین بشاة یعنی گوسفند یعنی بعد از برای هر صد گوسفند یک گوسفند زکات باید داد.
خط: نستعلیق، کا: ابراهیم بن محمد، تا: جمادی الاول 1260ق؛ اهدایی: رهبری، مهر 1386؛ جلد: تیماج، 4گ، 17سطر، اندازه: 15×21 سم [اهدائی رهبر: 3-708]
مشهد؛ شیخ علی حیدر؛ شماره نسخه: 1159/6
همان نسخه بالا [مؤيد: 3-138]
moqaddamāt va vājebāt-e namāz
رساله مختصری در بیان مقدمات نماز، منافیات نماز، مقارنات نماز، نیت نماز، واجبات قیام، واجبات تكبيرة الإحرام، واجبات قرائت، واجبات رکوع، واجبات سجود، واجبات تشهد و اجزاء وضو و ... است.
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 37492
آغاز: بسمله. بدان که مقدمات نماز هشت است اول وقت شناختن دوم قبله شناختن؛ انجام: و تشهد و منسیه را بجا میاور و بعد از سجده پنجم شک میان چهار پنج بعد از اکمل سجدتین تمام شد.
خط: نستعلیق، کا: رضی حسینی رستمرودی، تا: 15 جمادی الثاني 1251ق؛ اهدایی: رهبری، مهر 1386؛ کاغذ: ، جلد: گالینگور، 4گ، 13 سطر، اندازه: 15/5×20 سم [اهدائی رهبر: 3-708]
al-muqaddamat = al-sifr-ul awwal min k.-il “ibar fi axbār-il ‘arab wa-l ‘ajam wa-l barbar
ابن خلدون، عبد الرحمن بن محمد، 732 - 808 قمری
(1332-1406)ebn-e xaldūn, ‘abd-or-rahmān ebn-e mohammad
وابسته به: العبر و دیوان المبتداء و الخبر في ایام العرب و العجم؛ ابن خلدون، عبدالرحمن بن محمد (732-808ق)
تاریخ تأليف: 804ق
چاپ: قاهرة، 1957 - 1958م، لجنة البيان العربي، نشرہ: علی عبدالواحد وافی؛ پاریس 1826، 1858/1274؛ القاهرة 1867/1284؛ القاهرة 1321، 1320، 1329،1311؛ بیروت 1879 مستقلة عن الاصل و معمها
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 5476-ع
نسخه اصل: عاطف افندی ش 1936 (1937)؛ کاتب = مؤلف، بی تا؛ مسوده، با چندین سماع [فیلمها ف: 1-386 و 3-234]
al-moqaddamat
؟کرکی عاملی، حسین بن حسن، -1001 قمری
(1593-)karakī "āmelī, hoseyn ebn-e hasan
مختصر فتوایی در بیان ماهیت صلوة و مشتمل بر هشت «فصل»: 1. بیان ماهیت صلوة لغوی و شرعی؛ 2. ماهیت وضوء؛ 3. مندوبات وضوء؛ 4. بیان ماهیت غسل؛ 5. اغسال مندوبه؛ 6. بیان ماهیت تیمم؛ 7. بیان صلوة علی الأموات؛ 8 بیان الصلاة الجماعة.
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 32213
آغاز: و فعل الصالحات کارها للمعاصی و فعل المقبحات ... الفصل الاول في ماهية الصلوة اللغوية و الشرعيه؛ انجام: فیها یتعذبون هؤلاء في السندس و الحرير و هؤلاء في الحجر و الشعير تمت المقدمة و الحمدلله و السلام.
مؤلف: احتمالا سید حسین بن حسن مجتهد کرکی (-1001ق) می باشد؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: آغاز؛ اهدایی: رهبری، بهمن 1383؛ جلد: تیماج مذهب، 22 سطر، اندازه: 17×18 سم [اهدائی رهبر: 3-709]
مقدمة الآجرومية - الآجرومية
muqaddamat-u ibn-i bābšād = al-moqaddamat-ul muhsinīya fī fann-il ‘arabīya
ابن بابشاذ، طاهر بن احمد، -469؟ قمری
(1077-)ebn-e bābešāz, tāher ebn-e ahmad
مختصری است جامع محلی به شواهد قرآنی و فوق العاده مفید و الطيف در بیان مباحث ده گانه اسم و فعل و حرف و رفع و نصب و جر و جزم و عامل و تابع و خط. شروحی که بر مقدمه نوشته شده به موجب قول حاجی خلیفه عبارت است از شرح موفق الدين عبد اللطيف بن یوسف بغدادی و شرح عبدالرحمن بن عتیق الصقلي و شرح امام عماد الدين یحیی بن حمزه علوی مسمی به الحاضر لفوائد المقدمة الطاهر، و باز به قول همو سراج الدين عبداللطیف بن ابی بکر آن را بنظم در آورده بوده است. (غلامعلی عرفانیان)
آغاز: بسمله قال الشيخ العالم ابو الحسن طاهر بن احمد بن بابشاذ النحوي الجوهري رحمه الله النحو علم مستنبط بالقیاس و الاستقراء من کتاب الله تعالی و الكلام الفصيح
انجام: فهذا القدر کاف في معرفة الخط من هذه المقدمة المختصرة لمن اراد الاقتصاد و معرفة مالایسع جهله و بالله التوفيق و هو یهدی من یشاء الى صراط مستقیم تمت المقدمة.
چاپ: کویت، دار العربة، محقق: خالد عبدالکریم، 2 جزء 1396-1395ق.
شرح و حواشی:
1- الحاصر لفوائد المقدمة لطاهر؛ مؤيد، یحیی بن حمزه (669-749)
2- عمدة ذوی الهمم علی المحسبة في علمی اللسان و القلم؛ نجری، علی بن محمد (-812ق)
خط: نسخ، بی کا، تا: جمعه آخر ذیحجه 645ق؛ از نسخه سال 614 و آن از نسخه سال 610 و آن از نسخه سال 593 و آن از نسخه سال 581؛ تملک: جعفر بن کمال الدين اوالی، حسین بن عبدالصمد بحرانی؛ اندازه: 11×15 سم [نسخه پژوهی: 2-228]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ کهن و مشکول، بی کا، تا: قرن 7؛ جلد: مقوا، 29گ، 15سطر، اندازه: 12/7×13 سم [ف: 12- 466]
مقدمة ابن صلاح - معرفة انواع علم الحديث
moqadamat-o itnā ‘ašarīyya
شیراز؛ ملی؛ شماره نسخه: 5/1
آغاز: الى الطهارة و معنی لوجوبه کو نه لطفا في التكليف بحکمی؛ انجام: و تقطع الكلام بحمد الملك العلام و بالصلوة علی خیر الأنام و مصباح الظلام و یبنوع الغمام محمد ضوء الظلام...
این رساله در باب طهارت است؛ کا: حسین بن حسن بحرانی، تان ربیع الاول 1125ق؛ افتادگی: آغاز؛ محشی؛ 19گ، 14 سطر، اندازه: 6×10 سم [ف: 1-6]
al-moqaddamat-ul ahmadīyya
کرکی عاملی، حسین بن حسن، -1001 قمری
(1593-)karakī ‘āmelī, hoseyn ebn-e hasan
دارای دو «فصل»: 1. در اصول دین، 2. طهارة و صلوة. در ریاض العلماء سید حسین یاد شده که ظاهراً جواب مسائل احمد خان فرمان روای گیلان است. در اجازه ای که مؤلف به شاگرد خود شمس الدين محمد داده (و در ذیل رساله حاضر الحاق شده است) نام این رساله «مقدمه احمدیه» آمده است.
آغاز: الحمد لولیه و الصلوة علی نبیه ... فهذه المقدمه الاحمديه فیما لا بد منه من الشريعة المحمديه ... واجب الوجود موجود و الالم یکن لشی من الموجودات وجود
انجام: دبر کل صلوة احب الى من الف ركعة في کل یوم و الحمدلله اولا و آخرا و ظاهرا و باطنا
آغاز و انجام: برابر؛ من فوائد البحر الزاخر .. سید المحققين ... مجتهد الزمان بین الانام ابو عبدالله الحسين بن تاج العارفين ابو تراب الحسن الحسيني.
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج، 16ص (429-444)، 31سطر، اندازه: 16/5×27 سم [ف: 10-2163]
آغاز و انجام: برابر
بی کا، بی تا؛ این نسخه بر مؤلف قرائت شده و اجازه مؤلف به خط وی در پایان آمده؛ محشی از مؤلف؛ جلد: گالینگور، 31گ (63پ-93ر)، اندازه: 12×18/5 سم [ف: 30-226]
muqaddamat-ul adab
زمخشری، محمود بن عمر، 467 - 538 قمری
(1075-1144)zamaxšarī, mahmūd ebn-e ‘omar
اهداء به: ابوالمظفر آتسز پسر خوارزمشاه
لغت نامه عربی - فارسی مشهوری است، در پنج «قسم»: 1. اسماء؛ 2. افعال؛ 3. حروف؛ 4. تصریف اسماء؛ 5. تصریف افعال.
آغاز: بسمله. الحمدلله الذي فضل علی جمیع الالسنة، لسان العرب ... سپاس مر خدای را، آن خدای را که افزون بر همه زبان ها...
چاپ: معجم المطبوعات 976/1؛ لیبسیك، 1843م؛ تهران، محقق: سید محمد کاظم امام، جامعة تهران، 2 جلد، 1963 و 1965م.
[نسخه های منزوی 2031/3؛ کشف الظنون، حاجی خلیفه 1798/2؛ ذخائر التراث العربي الاسلامي 553/1؛ معجم المطبرعات 976/1؛ الذريعه 38/22؛ فرهنگنامه ها 40-47؛ لغت نامه دهخدا 45/3؛ فرهنگنامه ها ص 40-46؛ دنا 1161-1160/9]
شرح و حواشی:
1- شرح التصرفات = شرح مقدمة الأدب؛ عصمت بخاری (-840)
2- مقدمة الادب (مختصر)
آغاز: باب فعل یفعل فعلا اهناه الطعام ... بگوارید او را طعام؛ انجام: لیس زید ذاهباهات کذا... نیست زید رونده بیارفلان چیز
از آغاز «قسم الثاني في الأفعال» تا پایان «باب الأفعال الغير المتصرفه» است، کاتب کلمات عربی را در یک سطر و ترجمه فارسی آن ها را در سطر دیگر در زیر آن ها نوشته؛ خط: نسخ جلی و معرب، بی کا، تا: قرن 6؛ کاغذ: ریحانی، جلد: میشن، 200ص، 18سطر، اندازه: 15×27 سم [ف: 6-156]
آغاز: برابر؛ انجام: لیس زید ذاهباً هات کذا. نیست زید رونده، بیار فلان...
خط: نسخ کهن، بی کا، تا: قرن 7؛ افتادگی: انجام؛ جلد: میشن، 249گ، 18 سطر (11/5×21/5)، اندازه: 15×26 سم [ف: 1-241]
نسخه اصل: لالا اسماعیل ش 674؛ خط: نسخ معرب، بی کا، تا: 735ق؛ زیر سطور در ترجمه های فارسی هر دو کهنه؛ 284گ [فیلمها ف: 1-387]
تهران؛ مینوی؛ شماره نسخه: 59 بخش 3
نسخه اصل: همان نسخه اصل بالا [ف: -98]
آغاز: برابر؛ انجام: قسم اول: ... و نیف قاب قوس قید رمح قیس شیر قدر راحة مثقال ذرة علی حدة ... قسم دوم: ... لیس زید ذاهباً هات کذا...
خط: نسخ، کا: محمود بن کمال الدين قریمی، تا: 741ق؛ مقدمه نسخه ای را که به 803 ق برای خزانه امیر اجل اسفهسالار آتسر خوارزمشاه نوشته شده بوده در یک برگ کاغذ فرنگی با مرکب قوپیه و به خط نسخ نوشته و به آغاز نسخه الصاق نموده اند؛ کاغذ: خانبالغ، جلد: چرمی، 240 ص (1+239)، 9 سطر، اندازه: 16×28 سم [ف: 3-1313]
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 3110-ف
نسخه اصل: همان نسخه بالا [فیلمها ف: 2-79]
آغاز: برابر؛ انجام: تم الكتاب و ربنا المحمود، و له المكارم و العلى و الجود.
شامل هر پنج قسم؛ خط: نسخ، کا: محمودبن علاء الدين نسوی، تا: 758ق؛ از نسخه چاپ عکسی مرحوم پروفسور زکی ولیدی طوغان که به عبارت: «من اثر الحديث» ختم می شود، نوزده صفحه که مشتمل بر سیصد و پانزده سطر است اضافه دارد؛ واقف: نایینی؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: چرمی، 250گ، اندازه: 16×26/2 سم [ف: 136-13]
خط: نسخ معرب درشت، بی کا، تا: 777-778 ق؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: تیماج، 279گ، 18 سطر با ترجمه (9×14)، اندازه: 13×18/5 سم [ف: 17-58]
آغاز: اوان آونه ابان بابین ملاوه دهر دهور ... عصر اعصار عصور ... فترة قرون سنة سنوات؛ انجام: و کان القياس الفتح لانها من یفعل و الله اعلم بالصواب
خط: نسخ، کا: بشیر بن علی، تا: 783ق؛ افتادگی: آغاز؛ کاغذ: سمرقندی، 267گ، 9 سطر، اندازه: 17/5×25/5 سم [ف: 24-175]
آغاز: باب فعل یفعل فعلاً وهو فاعل و مفعول
جلد دوم در افعال، مترجم به فارسی؛ خط: نسخ، کا: اسرائیل بن خلیل، تا: 790ق؛ 185گ، 9سطر، اندازه: 18/5×26 سم [ف: 2 - 285]
خط: نسخ، کا: حافظ لارندی، یوسف بن حسام الدين، تا: 795ق؛ محشی؛ کاغذ: دولت آبادی، جلد: میشن، 304گ، 9 سطر، اندازه: 21/6×31/9 سم [ف: 1-531]
آغاز: برابر؛ انجام: مثقال ذرة: هم سنگ مورچه. علی حدة: تنها گانه. علی حيالة برابر او اللهم لاهم: ای بار خدای. تم الكتاب بعون الملك الوهاب
معنای فارسی کلمات بین سطور. این نسخه مقدمه کتاب را ندارد و تنها سه سطر آغازین از دیباچه مؤلف نوشته شده؛ خط: نسخ، بی کا، تا: احتمالاً قرن 8؛ مصحح، محشی؛ جلد: تیماج، 48گ (1پ-48ر)، 9-8 سطر (10/5×15)، اندازه: 13/3×18/5 سم [ف: 35-29/1]
آغاز: برابر؛ انجام: مروحه - بادبیزن، مراوح-ج، مذبه - مگس ران، مرآة - آینه، مرای - جماع، سجنجل - آینه جیبی...
تنها بخش اسماء را دارا می باشد و مقدمه آن نیز مانند نسخه 3618 همین کتابخانه و نسخه کتابخانه آستان قدس که تصویر آن در مقدمه چاپ دانشگاه آمده گزیده گردیده؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 9؛ افتادگی: انجام؛ مصحح؛ جلد: تیماج مذهب، 86 گ، 7 سطر (9×13)، اندازه: 14/5×19 سم [ف: 35-580]
آغاز: رعری الرجل عرواً و هی العرواء من غشی علیه غشياً و هو مغشی علیه. (ترجمه فارسی: لرزه گرفته شد مرد، تب لرزه، بیهوش شد؛ ترجمه ترکی: تتر کان بولدی ار، بز کاك لوبولدی، تترات کان براك، او سورادی ار) ... باب افعل یفعل أفعالاً ابدأ الأمر (ترجمه فارسی: آغاز کرد کار را ...)؛ انجام: باب الأفعال غیر المتصرفة، نعم الرجل زید، نعم رجلاً (ترجمه فارسی: چه نیک مرد است زید...)
بخش دوم کتاب (افعال) را در بردارد و ترجمه های فارسی و ترکی زیرنویس شده؛ خط: نسخ معرب، بی کا، تا: گویا قرن 9؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ محشی؛ تملک: ملا عبدالکریم؛ امانت نزد عبدالمهدی حسینی به تاریخ صفر 1264؛ 296گ، 8 سطر [عکسی ف: 3-538]
آغاز: الحمد (سپاس و ستایش - منت دخی الملك) لله (مر خدای الله) الذي (آن که - اول الله له) فضل (افرون کرد - ارتق قلد) علی جمیع الالسنة لسان العرب؛ انجام: اللهم لاهم (ای بارخدای - ای تکرم) تمت کتاب المسمى بالاسماء) (فرهنگنامه ها ص 40)
خط: نسخ، کا: صالح بن سلیمان، تا: 19 جمادی الثاني 804 ق؛ با نسخه های دشتی و رومی مقابله شده و از روی کتاب های صحاح و صحیفه عذرا و قانون الأدب و السامي في الاسامي و بلغة الادب و مختصر الاقناع مطرزیو مجمل اللغة و فوائد العقديمة علاء الدين و دیوان الأدب تصحیح شده، محشی، نسخه در ترکیه بوده؛ مهر: حاج مصطفی؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: مقوا، 88گ، 17سطر (12×18)، اندازه: 17×25 سم [ف: 1-437]
آغاز: برابر؛ انجام: قیس شبر. قدر راحة. مثقال ذرة. علی حدة. علی حيالة. اللهم لاهم
خط: نسخ، کا: علی بن سلمان بن حسنی، تا: سه شنبه 3 ربیع الاول 845ق؛ محشی؛ تملک: سید احمد فهیم عریف به طاش آبادی قاضی زاده، عثمان بن جعفر؛ مهر: کتابخانه باقر ترقی؛ جلد: تیماج، 91گ (1پ-91ر)، 7 سطر (9×14/5)، اندازه: 12/5×18 سم [ف: 29/2 - 765]
خط: نسخ، کا: اسحق بن مولی میکائیل، تا: دوشنبه 4 شعبان 867ق؛ معانی لغات به فارسی ترجمه؛ قطع: خشتی [رشت و همدان: ف: -1365]
آغاز: برابر
خط: نسخ و ثلث، کا: عبدالرحمن بن عیسی بن موسی بن خلیل الأدنى، تا: 872ق؛ 155گ، 7 سطر، اندازه: 18/5×26/5 سم [ف: 2 - 283]
آغاز: برابر؛ انجام: فصل اذا اردت تصغیر الجمع فانظر الى واحده فصغره ثم اجمعه تقول في تصغیر مساجد...
خط: نسخ جلی معرب، بی کا، تا: ظاهراً قرن 9 یا 10؛ افتادگی: انجام؛ ترجمه فارسی و ترکی کلمات در زیر سطور؛ مهر: «و الشمس و الضحي 1053» (بیضی)؛ جلد: تیماج، 244گ، 9 سطر، اندازه: 16/5×25 سم [ف: 26-411]
آغاز: ضبطه ضبطاً: استوار کرد و نگاه داشت + محکم ایلدی و سنحلدی؛ انجام: الاسقينان: سخت از پیری + قاتی قارلغدن، الاكبينان: واهم آمدن + پیغمك.
قسم دوم از این کتاب و ناقص الاول است؛ خط: نسخ، کا: محمد حنفیه بن علی، تا: 16جمادی الاول 914ق؛ افتادگی: آغاز؛ با ترجمه فارسی و ترجمه ترکی؛ واقف: مرحوم نایینی؛ جلد: چرمی، 95گ، 13 سطر (13/5×22/2)، اندازه: 13/3×20/5 سم [ف: 13-137]
دو قسم، اول (اسماء و افعال)؛ خط: نسخ، کا: نورالله بن نعمة الله بن عبدالله حسینی، تا: 915ق؛ کاغذ: ترمه، جلد: میشن، 15سطر، اندازه: 17×23/5 سم [ف: 5-20]
ترجمه فارسی بین سطور، قسم اول و دوم کتاب؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ اندازه: 12×18/5 سم [نسخه پژوهی: 2-228]
با ترجمه فارسی؛ خط: نسخ، کا: حسین بن یعقوب شاه بیرونی خوافی، تا: 1 ذیحجه 1062ق؛ مجدول، به نام لب الكنز [نشریه: 3-45]
آغاز: برابر؛ انجام: «قدر كفة» قدر راحة مثقال «ذرة» علی حدة علی حیاله «اللهم» لاهم و الحمدلله وحده.
شامل قسم اول اسماء می باشد؛ خط: نسخ جلی، بی کا، تا: قرن 11 و 12؛ از موقوفات رمضانیه آقا ابراهیم 1330؛ جلد: تیماج، 188ص، 7سطر، اندازه: 13×17 سم [ف: -351]
قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 839
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 3-32]
آغاز: حرکات الاعراب تسمی الرفع و النصب و البحر و هی الحركات المختلفة التي تحدث في آخر الاسم بعوامل مختلفة تدخل علیه کقولك جاءنی رجل؛ انجام: و تسعون دینارا مفردا منکرا في غیر ذلك کقولك احد عشر درهما و عشرون درهما و تسعون دینارا.
بخش چهارم کتاب (في تصرف الاسماء) است که به صورت مستقل کتابت شده؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: با تاریخ 1259ق؛ جلد: تیماج مذهب، 7گ (269پ-275پ)، 13 سطر (7×13/5)، اندازه: 12/4×19/8 سم [ف: 29/1-211]
خط: نسخ، کا: آغ اولی، محمد حسین بن علی محمد، تا: صفر 1261ق، برای میرزا محمد یوسف نوری؛ با سرلوح، مجدول؛ مهر: «ادیب الممالك و صادق الحسيني ادیب الممالك»؛ درع آمده: «کتاب مقدمة الأدب زمخشری که برای کتابخانه سلطان اتسز خوارزمشاه نوشته شده و نسخه آن منحصر به فرد است محمد صادق بن محمد حسین الحلبي الفراهاني در روز 8 ذیحجه 1320 به عنوان یادگار به کتابخانه شاهزاده حسینعلی میرزا نایب الاياله و رئیس قشون مملکت خراسان و سیستان تقدیم نمود»؛ جلد: تیماج، 313گ، 9 سطر (10/5×20)، اندازه: 18/5×29 سم [ف: -674]
جلد اول در اسماء، این جمله در آخر نسخه دیده می شود: «تمت كتابة کتاب المسمى الأسماء بعون الله الملك الموجد کل الاشياء علی ید العبد الفقير الوقير صالح بن سلیمان الضعيف الحقير تبرك الابن الشيخ العالم العامل العادل الفاضل الكامل و هو محمد بن امور یسر له کل الامور و بعد الكاتبة قوبل من النسخ الدشتي و الرومي و صحح من الصحاح و الصحيفة و القانون و السامي و البلغة والقناع و فوائد التقدمة و الديوان المكمل ... و ذلك في تاسع عشر من جمادی الآخرة تاریخ سنة أربع و ثمانمائة»؛ خط: نسخ، بی کا، تا: 1343ق؛ 123گ، 21 سطر، اندازه: 11×17 سم [ف: 2 - 284]
آغاز: اثر نشانه و علامت - اثر حدیث روایت ایلك - اثابة عوض ویرمك؛ انجام: الواو و مرك اللاجانوري بود مانند ملخ اليا حکایت جکونکی ... و الله اعلم
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز؛ لغات در لابه لای سطور به ترکی ترجمه شده؛ جلد: تیماج، 288گ، 6 سطر، اندازه: 15×21/5 سم [ف: 37-558]
آغاز: و لا یزال ظل کرمه الواسع علیهم ممدودا ... و جعلت الكتاب موسوما باسمه ... و هو علی خمسة أقسام
خط: نسخ، کا: احمد بن محمد خلخالی، بی تا؛ افتادگی: آغاز؛ اهدایی: وزیری؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج مذهب، 11سطر (11×12)، اندازه: 13/5×15 سم [ف: 4-1356]
خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، بی تا؛ نسخ با معانی لغات به فارسی؛ قطع: خشتی [رشت و همدان: ف: -1435]
آغاز: نسخه: انصار، احیاء، احراس، احزاب، اعقاب، اعصاب، احلاف، احالیف؛ انجام: هدهد، هبل، هلاس، هنا، هنالك، هناك، هدنة الأفعال، هبوط، هتاف، هلك.
خط: نسخ و تحریری، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ در لابه لای سطور ترجمه ترکی لغات نوشته شده؛ جلد: مقوا، 265گ، 18 سطر، اندازه: 14×21 سم [ف: 26-261]
moqadamat-ol adab (mx.)
وابسته به: مقدمة الأدب؛ زمخشری، محمود بن عمر (467-538)
«مقدمة الأدب» از زمخشری، فرهنگی است معروف در پنج قسم: اسماء، افعال، حروف، تصرف اسماء، تصرف افعال. فرهنگ حاضر که بنا بر آن چه روی برگ اول نسخه آمده مختصر آن کتاب می باشد، به دو قسم اسماء و افعال تقسیم شدهو زیر الفاظ ترجمه به فارسی نموده اند.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 3618
آغاز: الحمدلله علی افضاله و الصلاة علی رسوله محمد و آله ... وقت هنگام، اوقات ج حین هنگام احیان ج؛ انجام: ع تضوع بوی دمیز تطوع تطوع کرد...
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 10؛ افتادگی: انجام؛ جلد: تیماج، 115گ، 9 سطر، اندازه: 12/5×18 سم [ف: 10-16]
moqadamat-ol adavāt
فرهنگ عربی به فارسی در سه «باب»: اسماء، افعال، حروف.
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 3433/3 -ف
نسخه اصل: چستر بیتی 305 (71/3)؛ کا: قفالی، عبدالملك بن ابراهیم، تا: 25 شوال 668ق [فیلمها ف: 2-142]
تهران؛ مطالعات فرهنگی؛ شماره نسخه: ف 79/4 و ف 80/4
نسخه اصل: همان نسخه اصل بالا [فهرستواره مینوی: -184]
moqadamat-o urjūza
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: ض 15508
از شیخ جعفر بن فضل بن حسین بن مهدویه شاگرد محقق حلی (676ق)؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا [الفبائي: -674]
muqaddamat-u işlāḥ-ul manțiq li-ibn-is sikkīt
دانش تبریزی، لطفعلی بن محمد کاظم، 1268 - 1350 قمری
(1852-1932)dāneš-e tabrīzī, lotf-'alī ebn-e mohammad kāzem
وابسته به: اصلاح المنطق؛ ابن سکیت، یعقوب بن اسحاق (186 - 246ق
تاریخ تأليف: 5 صفر 1324ق؛ محل تالیف: تهران مؤلف، نسخه ای از اصلاح المنطق ابن سکیت به دستش افتاد و به تصحیح و ترتیب آن اقدام کرد و مقدمه ای بر آن نگاشت شامل این مطالب: تعرفة المصنف و بیان رتبة الكتاب؛ تقریظ الكاتب للکتاب؛ خطبة تهذیب الاصلاح للخطیب البغدادي، الفهرس الأول لأبواب الكتاب؛ الفهرس الثاني للمواد اللغوية علی تلاوة الحروف و ترتیبها؛ الفهرس الثالث في الفرائد المنسلكة في طی تفسیر المواد؛ الفهرس الرابع في الأمثال المشروحة في الكتاب؛ الفهرس الخامس في ذکر الشواهد الناقصة في الكتاب و تكملة بعضها؛ تنبیه في سبب نقص الشواهد و دأب القدماء في الاستشهاد و منع متابعتهم في الأزمنة المتأخره و اشتباه صاحب القاموس في مادة شهر؛ استدراك في تراجم الأشخاص المذكورين اول کتاب الاصلاح؛ فوائد متعلقه بأحوال المصنف؛ تقریظ آخر للکتاب غفرله. مرحوم شیخ آقا بزرگ تهرانی همین نسخه را در نزد مجدالدین نصیری (فرزند صدرالافاضل) دیده و در الذريعه (39/22 - 40) گزارش نموده است. شرح حال خود نوشت مؤلف در تذکره مدينة الادب آمده است.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 15738/1
آغاز: بسمله. الحمدلله مفضل اللغة العربية علی لغات العالمين و مخصص الرسول الأمى المكي بشرف الخاتمية من المرسلين؛ انجام: من کرم الفتاح روحه طهر من یرجع ارواحنا بعد إلى الاشباح. کتبه القاصر عن أداء الواجب خادم کل محصل للعلم و طالب لطف الله العلى له و اوصل اليه امله ... في دار الخلافة في طهران المنعوتة بالناصرية صینت عن طوارق الآفة و البلية.
خط: نسخ، کاتب = مؤلف، تا: 5 صفر 1324ق، جا: تهران؛ مطالبی در توصیف اصلاح المنطق به خط همو و در آخر نسخه یادداشتی از علی اکبر بن فتح الله بن محمدعلی بن فتح الله موسوی در قریه ابرده از حوالی مشهد در 1225 قبا مهر «علی اکبر موسوی» (بیضی)؛ جلد: تیماج، 23گ (1ر-32پ)، 25 سطر، اندازه: 17/5×28/5 سم [ف: 44-35]
moqaddame-ye elhāh-ol molehhīn
عرب نژاد یزدی، محمد، ق14 قمری
arab nežād yazdī, mohammad(-20c)‘
جلد اول؛ بی کا، تا: 1389ق [نشریه: 13-355]
در دو جلد؛ بی کا، تا: 1389 ق [نشریه: 13-355]
moqaddame-ye anjoman ārā
اختر، احمد بن فرامرز، - 1232 قمری
(1817-)axtar, ahmad ebn-e farāmarz
تاریخ تأليف: 1222ق
نویسنده پس از حمد خدا و نعت پیغمبر می گوید چون کلام دیگران را دوباره گفتن حسنی ندارد لذا بر آن شدم تا «مجملی از مجاری احوال و مختصری از منتخب اقوال شعرای معاصرین را بمصدق لکل جدید لذه رقمزد خامه مشکین ختامه نمایم». ظاهراً این قسمت مقدمه تذکره اختر است که در این رساله نام آن آمده است.
تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 2580/10
آغاز: بسمله، مطالع اختر ستایش و مشارق کوکب نیایش اعنی اشعه تحمید؛ انجام: در ذکر شمه احوال و قدری از افکار بنده مؤلف و من الله التوفيق.
خط: نستعلیق، بی کا، تا: محتملاً 1238ق؛ جلد: تیماج، 14ص (240-227)، 17سطر (7×14)، اندازه: 15/5×21 سم [ف: 6-109]
muqaddamat-u anwar-il basa'ir
حسن بن محمد شریف، ق13 قمری
hasan ebn-e mohammad šarīf(-19c)
وابسته به: انوار البصائر؛ حسن بن محمد شریف (قرن 13 ق)
مشتمل بر جزء ششم مقدمه انوار البصائر است که به ترتیب ابواب فقهی تنظیم شده است. به نقل الذريعه انوار البصائر در 12 جلد بزرگ در انواع علوم است که مؤلف در اصفهان اول شوال 1222 آن را تأليف کرده است.
[الذريعه 58/26، ش 270؛ الكرام البرره ص 352]
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 338 معزی
آغاز: بسمله. حمدله ... اما بعد فهذا هو الجزر السادس من مقدمة کتابنا الموسوم بأنوار البصائر اذکر فیه آیات الأحكام مستمدة من الملك العلام فأقول و أنا تراب اقدام العلماء الفخام حسن بن محمد عفی عنهما؛ انجام: المقام الثاني قبول الشهادة و الحق فیه ان الشاهد العالمي لو قال اشهد بذلك قبل منه و ان قال اعلم به فقیل قیل ایضا و قیل لا لما مر و التحقيق الاستفصال فان قال اعلم بحیث ابرلو کنت حالفا قبل و الاشكال القبول و الله اعلم بالصواب.
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ رکابه دار، مصحح؛ تملک: عبدالکریم با مهر «لا اله الله الملك الحق المبين عبده عبدالکریم» (مربع)؛ جلد: تیماج مذهب، 305گ، 23 سطر (11×18)، اندازه: 20/5×30/5 سم [ف: 39-211]
moqaddame-ī az k.-e do‘ā
عبدالعلی بن محمد حسن، ق13 قمری
abd-ol--alī ebn-e mohammad hasan(-19c)‘
اهداء به: فتحعلی شاه قاجار
مؤلف برای سلطان وقت (فتحعلی شاه قاجار) صحیفه ای از ادعیه مختصر و مفید ائمه اطهار تنظیم و تهیه کرده که به زیباترین خط و تذهیب آراسته و به حضور شاه تقدیم نموده ولی متأسفانه از آن کتاب دعا فقط 5 صفحه مقدمه باقی مانده که در پایان مقدمه فهرست ادعیه را در شش فصل تنظیم و یادداشت کرده است.
تهران؛ سلطنتی؛ شماره نسخه: 1183
آغاز: بسم الله الرحمن الرحيم - الحمدلله الذي جعل الدعاء وسيلة النيل المطالب؛ انجام: فصل ششم در ادعیه متفرقه.
خط ثلث ممتار، کاتب = مؤلف، بی تا؛ مجدول، مذهب، با سرلوح کتیبه ای مذهب ممتاز؛ کاغذ: ترمه، 5 ص، 9 سطر، اندازه: 14×21 سم [ف: 1-998]
moqaddame-ī dar qavā‘ed va estelāhāt-e sūfīye
گلشنی بردعی، ابراهیم بن محمد، 830 - 940 قمری
(1427-1534)golšanī barda‘ī, ebrāhīm ebn-e mohammad
شامل پنج «فصل»: 1. بیان حقیقت وجود؛ 2. ترتیب تنزلات؛ 3. توحید ذات واجب الوجود؛ 4. اثبات اسماء و صفات و تأثير آن؛ 5. ممکن الوجود و ترتیب تکوین. منزوی مؤلف را به استناد نقل فهرست که او را «ابراهیم مسکین صاحب ازهار گلشن» دانسته، ابراهیم ادهم فرزند میرزا رضی آرتیمانی (-1060ق) دانسته است، در صورتی که «ازهار گلشن» را اكثراً از آن گلشنی بردعی، ابراهیم بن محمد (-940 ق) دانسته اند و باید این رساله نیز از او باشد.
آغاز: بسمله و به نستعین. الحمدلله الكبير المتعال و الصلوة و السلام علی محمد و آله و صحبه خیر صحب و آن...
انجام: ... و در مرتبه دیگر که بکلیت منور می شود بنور قلب و بتمامیت متوجه می شود بمطمئنه یا ایتها النفس المطمئنة ارجعی الى ربك راضية مرضية فادخلی في عبادی و ادخلی جنة و ما بدین قدر درین مقام اختصار کنیم ... وصلی الله علی محمد و آله و صحبه تم.
[فهرستواره منزوی 153/6 با عنوان «رساله فلسفی» و آن را از ابراهیم ادهم آرتیمانی (-1060ق) دانسته]
تبریز؛ ملی؛ شماره نسخه: 3232/2
آغاز و انجام: برابر
در فهرست از ابراهیم مسکین دانسته؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: رجب 1032ق؛ جلد: چرمی، 18گ، 11 سطر، اندازه: 13×19/5 سم [ف: 3-1314]
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 3232/2-ف
نسخه اصل: همان نسخه بالا [فیلمها ف: 2-104]
moqaddame bar tārīx-e portogīz (porteqāl)
نویسنده مقدمه نامی از خود ذکر نکرده ولی احتمال می رود مقدمه مذکور از مترجم تاریخ پرتقال و یا مؤلف آن بوده باشد.
خط: نستعلیق، کا: محمد حسن طباطبائی محرر نائینی، تا: قرن 14؛ 5 ص (231-235)، 17 سطر (10×19)، اندازه: 19×30 سم [ف: 1-350]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 14؛ 5 ص (231-235)، 19 سطر (11×19)، اندازه: 19×29 سم [ف: 1- 351]
moqaddame bar k.-e selk-ol 'ayn le-ezhāb-el qeyn
وابسته به: سلك العين لاذهاب الغين؛ صفدی، عبدالقادر بن محمد (-915ق) [پیش تر در فنخا به اشتباه به خلیل بن ایبك صفدی نسبت داده شده]
مقدمه عربی بر کتاب «سلك العين لاذهاب الغين» سیدی عبدالقادر بن عمر بن حبیب صفدی که باید قصیده تائیه باشد.
تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 528/1
بی کا، بی تا؛ کاغذ: دولت آبادی، 15سطر [ف: 5-61]
moqaddame bar mokātebāt-e davvānī va daštakī dar šobhe-ye jazr-e asam
تاریخ تأليف: یک شنبه 13 شعبان 1152ق؛ محل تأليف: کاشان
مؤلف که کاتب رساله و یکی از شاگردان سید ماجد بن ابراهیم حسین کاشانی است، این رساله را پیش از نگارش مکاتبات دشتکی و دوانی درباره شبهه جذر اصم، و به عنوان مقدمه آن مکاتبات می نویسد و در آن به گزارش دیدگاه این کمونه و طوسی می پردازد. وی از صدرالدین با عنوان «زبدة نقباء و ملجأ محققان» و «سید صدر الملة و الدين» یاد می کند.
[دوازده رساله در پارادکس دروغگو، ص هفتاد و شش (احمد فرامرز قراملکی)]
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 1-6025/2
آغاز: نفرض شخصاً دخل بيتاً ثم قال کل کلامی في هذا البيت کاذب ثم خرج منه فقوله هذا ان کان صادقاً
خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: یک شنبه 13 شعبان 1152ق، جا: کاشان مدرسه عمادیه؛ جلد: تیماج، 7گ (12پ-18پ)، اندازه: 8/5×12/5 سم [ف: 16-26]
'moqaddame-ye borhān-e qāti
برهان، محمد حسین بن خلف، ق 11 قمری
borhān, mohammad hoseyn ebn-e xalaf(-17c)
وابسته به: برهان قاطع؛ برهان، محمد حسین بن خلف (- قرن 11)
شرح و حواشی:
1- مقدمه برهان قاطع (ترجمه)
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13 [نشریه: 7-247]
آغاز: بسم ... ای راهنما به هر زبان در افواه ** از نام تو بردند زبان ها به تو راه؛ انجام: و هم چنین چیزی بزرگ جثه و قوی ترکیب را نیز به لفظ جمع آورند هم چو مار بزرگ اژدها گویند و مفرد آن اژدر است والله اعلم بالصواب
خط: نسخ ریز، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج، 15گ (1پ-15ر)، 17 سطر (8/5×15)، اندازه: 15/5×20/5 سم [ف: -19]
آغاز: ای راہ نما بهر زبان در افواه ** از نام تو بردند زبان ها به تو راه؛ انجام و هم چنین چیزی بزرگ جثه و قوی ترکیب را نیز بلفظ جمع آورند. هم چو مار بزرگ را اژدرها و مفرد آن اژدر است.
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ محشی؛ واقف: تقی مدرس رضوی؛ جلد: تیماج، 15گ، اندازه: 15×21/5 سم [ف: 9-343]
borhān-e qāti' (t.)
وابسته به: مقدمه برهان قاطع؛ برهان، محمد حسین بن خلف (-11
خوی؛ نمازی؛ شماره نسخه: 93/2
آغاز: صاحب اصل مرحوم اشبو بھیحه مقدمات هم بلیغه لری اولان کتاب برهان قاطع البيان
نسخه حاضر فقط دارای مقدمه کتاب (فوائد) می باشد و معلوم
نیست مترجم موفق به بقیه ترجمه شده یا نه؛ خط: نسخ جلی، کا: عبد الرحيم بن کربلائی محمد هریسی الأصل، تا: 1235ق، جا: خوی؛ جلد: تیماج مذهب، 31گ (485-515) [ف: -57]
قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 461/2
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 2-57]
المقدمة البرهانية - الفصول النسفية
moqaddame-ye behest
اصول دین را بر اساس عقاید شیعه به شکل سؤال و جواب جهت استفاده عوام نگاشته است و هر پنج اصل را با دلایل عقلی و نقلی با قلم روان و سلیس بیان نموده است.
قم؛ مسجد اعظم؛ شماره نسخه: 1139
آغاز: حمد می کنم ذاتی را که وجود او عین ذات اوست و حمد می کنم صانعی را که واحد است در افعال او وحمد می کنم خالقی را که عدالت است؛ انجام: غیر ما هر کس که باشد ترک دنیا می کند ** هرزمان گوییم که فردا ترک دنیا می کنیم. چون که فردا می شود امروز فردا می کنیم
خط: نسخ، کا: غلامعلی بن رمضانعلی اصفهانی، تا: شوال 1271ق؛ جلد: مقوا، 272گ، 15سطر، اندازه: 17/5×23 سم [ف مخ: 5 - 2104]
moqaddame-ye bīsotūn bar kollīyāt-e sa'dī
بیستون، علی بن احمد، ق 8 قمری
bīsotūn, ‘alī ebn-e ahmad(-14c)
وابسته به: کلیات؛ سعدی، مصلح بن عبدالله (-691ق)
مؤلف در سال 726ق، غزلیات چهار کتاب سعدی را به ترتیب حرف اول تنظیم کرده سپس در سال 734ق آن ها را به ترتیب قافیه مرتب ساخته است و بر آن دیباچه ای نگاشته است که امروز متداول است.
آغاز: شکر و سپاس معبودی را جلت قدرته که آفریننده مخلوقات عالم است و روزی دهنده بنین و بنات آدم...
چاپ: تهران، سنگی، 1322ق، رحلی، 4ص (کلیات سعدی: 2-5)؛ بمبئی، سنگی، به خط میرزا علی بن حاجی نصرالله شیرازی، 1323، وزیری بزرگ، 30ص
[الذريعة 9/2: 449]
خط: نستعلیق، کا: عبدالله بن شیخ مرشد کاتب شیرازی، تا: قرن 10؛ کاغذ: دولت آبادی، جلد: تیماج مذهب، 17 سطر به راست و 12 سطر به طریق مورب، اندازه: 15/8×25 سم [ف: 3-3556]
خط: نستعلیق، کا: ابی تراب منعم الدين اوحدی، تا: 917ق؛ کاغذ: دولت آبادی، جلد: چرم، اندازه: 12×19/5 سم [ف: 3-569]
آغاز: برابر؛ انجام: در زمان حکومت ملک عادل مرحوم شمس الدين بازی کوی اسفهسالاران خرمائی چند از مال دیوان
خط: نستعلیق ریز، بی کا، تا: قرن 11؛ بسیار نفیس و هنری، با خط نستعلیق ممتاز به شیوه «شاه محمود نیشابوری» که به صورت راسته و چلیپا نگارش یافته، مذهب؛ کاغذ: شرقی، جلد: مشمع، 25گ، 19سطر (9/5×19)، اندازه: 14/5×26 سم [ف: 36-412]
خط: نستعلیق عالی، کا: مقصود علی شیرازی، تا: 1070ق، کاغذ: دولت آبادی، جلد: مقوا، اندازه: 19×31/5 سم [ف: 3-572]
آغاز: برابر؛ انجام: ملك شمس الدين عادل تاریکوی بجهة خاطر شیخ سعدی خرمای و بهای خرما ببقالان بخشیده و هیچ باز نستد؛ تمت.
خط: شکسته ممتاز، کا: ابوالحسن شریف، تا: قرن 13، جا: شیراز؛ مصحح، با علامت «بلغ» مقابله گردیده؛ مجدول؛ 13گ (1-13)، 25سطر، اندازه: 11/5×19 سم [ف: 30-687]
خط: شکسته نستعلیق خفی خوش، کا: میر محمد محسن ابن محمد محسن اصفهانی حسنی، تا: قرن 13؛ کاغذ: ترمه، جلد: مقوا، اندازه: 15×25/5 سم [ف: 3-538]
خط: شکسته نستعلیق خفی خوش، کا: سید علی شیرازی، تا: 1261ق؛ کاغذ: ترمه، جلد: چرم مذهب، 21 سطر، اندازه: 18/5×28 سم [ف: 3-535]
آغاز: برابر، انجام: که ملك شمس الدين عادل تازی گوی از برای خاطر شیخ سعدی خرما و بهای خرما ببقالان بخشیدند و هیچ باز نستدند.
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 7رمضان 1271ق؛ مهر: «شعاع» (بیضوی)؛ جلد: مقوایی، 96گ، 9 سطر، اندازه: 11×18 سم [محدث ارموی مخ: 3-1522]
آغاز: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1313-1314 ق؛ 47گ (150پ-196پ)، اندازه: 17/5×21 سم [ف: -93]
آغاز: برابر
خط: شکسته نستعلیق، کا: محمد علی، تا: 1328ق؛ 6 گ (1پ-6ر
متن)، 14 سطر، اندازه: 18/2×22/5 سم [ف: 8-471]
آغاز: برابر؛ انجام: و هیچ باز نستد تمت الرسالات السته بعون خالق السموات السبع و الارضون السبعة.
خط: نستعلیق خوش، بی کا، تا: اوایل قرن 14 یا اواخر قرن 13؛ 11 و 12 سطر (7/5×14)، اندازه: 14/5×20/5 سم [ف: 2-502]
آغاز: برابر انجام: از بهر خاطر شیخ سعدی رحمة الله علیه خرما و بهای خرما که ببقالان داده تمام به بخشد و هیچ باز نستد و مسلم فرمود تمام شد.
خط: نستعلیق خوش، بی کا، بی تا؛ مجدول؛ اهدایی: آقای محمد؛ 50ص، 15 سطر (6/5×12/5)، اندازه: 12/5×20 سم [ف: -100]
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: چرم مذهب، اندازه: 14×24/5 سم [ف: 3-593]
muqaddamat-ut ta’wīlāt = at-ta’wīlāt
قیصری، داود بن محمود، - 751 قمری
(1351-)qeysarī, dāvūd ebn-e mahmūd
مشتمل بر پنج «مقدمه» در اعیان ثابته: 1. اعلم أن لکل شی عینا ثابت في العلم الالهي؛ 2. لابد أن یعلم أن الأعيان الثابتة في الحضرة العلمية لیست الا وجودات خاصة ؛ 3. الوجود من حیث هو هوای لا بشرط شی هو الحق الذي هو غیب الغيوب و حقيقة الحقايق؛ 4. قال الله تعالی «ولله الأسماء الحسني فادعوه بها»...؛ 5. الأشخاص من الانواع کلها مظاهر للحقائق الثابتة و الصور النوعية...
در فهرست کتابخانه مجلس شورای اسلامی (جلد 4 صفحه 183) رساله ای با عنوان «رساله در تأويل بسم الله الرحمن الرحيم» معرفی شده که دارای پنج مقدمه در حقیقت صور نوعیه می باشد و بعید نیست نسخه موجود همان مقدمات رساله مذکور باشد. [ريحانة الادب 501/4]
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 1645016
آغاز: قال الامام المرحوم داود بن محمود ... في اول کتاب الموسوم بتأويلات. المقدمة الأولى اعلم ان لکل شی عينة ثانية في العلم الالهى لان الذات الإلهية عالمة بذاتها و بجمیع لوازمها؛ انجام: و سر قوله «و ما رمیت اذ رمیت ولکن الله رمی» و امثال ذلك من الآيات المثبته للتوحید والله یقول الحق وهو یهدی السبيل هذا آخر ما اردنا بیانه.
خط: نستعلیق، بی کا، تا: حدود قرن 11؛ 2گ (55-56پ)، 26 سطر (10×21) [ف: 622-41]
muqaddamat-un tābiʻa fi taşhīh-i burhān-iš šakl-ir rābi“ min tāsiʻa bi-l-majastī
وابسته به: المجسطي؛ بطلمیوس، کلاودیوس، ش (100-178م)
گفتاری است در دو صفحه راجع بکتاب مجسطی حاوی دو شکل.
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 11521/8
آغاز: لکن الحظ المار بالمراکز و الأوج البطي الحركه؛ انجام: متساویان و ذلك ما أردنا أن نبین تمت.
بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: ساغری مذهب، اندازه: 12×19 سم [ف: 128-18]
moqaddame-ye tām-ol hekma
مجدالاشراف، محمد بن ابوالقاسم، 1246؟ - 1331؟ قمری
(1831-1913)majd-ol-ašrāf, mohammad ebn-e ab-ol-qāsem
در بیان مراتب چهارگانه تکمیلیه تشریعیه و اطوار سبعه نشأت انسانی که در عالم خلقت آن ها را طی می کند، گویا بنا بر پایه های طریقه ذهبیه گزارش شده با تضمین آیاتی چند و احادیث مرویه. وی این کتاب را مقدمه کتاب «قوائم الانوار و طوالع الاسرار» پدر خود قرار داده و در آن از مسائل متفرق عرفانی به روش ذهبیه سخن گفته است. از کتاب «هادی المضلين» میرزا هدایت الله و تعلیقاتی که خود بر آن نوشته و نیز از رساله منامیه پدر خود و رساله عنقائیه خود یاد می کند.
آغاز: چون همواره حق تعالی از بدو خلقت آدم حقیقی و عالم واقعی و اشیاء امکانیه بجهت معرفت و شناسائی خود
[الذريعة (ج 300: 3)؛ فهرستواره منزوی 168/7]
شیراز؛ خانقاه احمدیه؛ شماره نسخه: 189
آغاز: برابر؛ انجام: فبناء علیه نام نهادم او را بمقدمه تام الحكمة الاكمال النعمة و وفقنی الله و ایاکم بالثبات في الصراط المستقيم بحوله و قوته.
خط: نسخ، بی کا، تا: اواخر قرن 13؛ جلد: تیماج، 35گ (1-35)، 21 سطر، اندازه: 17/3×22 سم [ف: -651]
مقدمه ترجمه حياة الحيوان - دیباچه بر ترجمه کتاب حیات الحيوان
moqaddame-ye torkī robā'īyyāt-e xayyām (t.)
زنجانی، ابراهیم، 1224 - 1313 قمری
(1809-1896)zanjānī, ebrāhīm
وابسته به: رباعیات خیام؛ خیام، عمر بن ابراهیم (-517ق)
ساخته میرزا حسین خان دان و رضا توفیق ترک.
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 6060
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 16 محرم 1344ق؛ جلد: تیماج، 182گ، 18 سطر (9×14)، اندازه: 13×21 سم [ف: 16-188]
'muqaddamat-un tu 'raf-u bil-anba' fi tajwid-il qira'a wa-l qurrā
ابن طحان، عبدالعزیز بن علی، 498 - 560؟ قمری
(1105-1166)ebn-e tahhān, “abd-ol-'azīz ebn-e ‘alī
رساله مختصری است در تجوید نگاشته شده برای مبتدیان و مشتمل بر چندین «باب» برخی از ابواب دارای چند «فصل» بدین عناوین: تصنیف الحركات و تحریر حرکات ها المعلومات، تحریر السكون و تعیینه، تفصیل اصول المد و اللين و فروعها و تبیین مقادیرها و مراتب الفرق فیهما، التبيين عن احکام النون الساكنة و التنوين، التوفيق علی المفخم و المرقق من الحروف، الدلالة علی تحقیق الفتح و امالة، الوقف علی اواخر الكلم.
یزد؛ وزیری؛ شماره نسخه: 1972/4
آغاز: بسمله قال الشيخ الامام المقري ابوالاصبغ عبد العزيز بن علی بن محمد السمعاني الحمد لله الذي لا ینبغی الحمد الا له
بی کا، تا: با تاریخ 918ق؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: مقوایی، 5گ (115-111)، اندازه: 12×17 سم [ف: 3-1111]
یزد؛ جامع کبیر؛ شماره نسخه: 180/5
همان نسخه بالا [نشریه: 4-408]
قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 2290/4
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 6-331]
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 2420/5-ف
نسخه اصل: همان نسخه بالا [فیلمها ف: 1-680]
مقدمة جامع الاحكام - دراية الحديث
muqaddamat-ul jāmiR-il kabīr
اعرجی، محسن بن حسن، 1130 - 1227 قمری
(1718-1812)a‘rajī, mohsen ebn-e hasan
بحث هایی است اصولی استدلالی درباره کتاب و سنت و اجماع و دلیل عقل که به عنوان «مقدمة الجامع الكبير في الفقه الشريف» نام داده شده و گویا مقدمه کتاب فقهی مفصل وی «وسائل الشيعة الى احکام الشريعة» باشد که در الذريعه (71/25) ذکرش رفته است. (سید احمد اشکوری)
آغاز: الحمدلله رب العالمين ... اما بعد فهذه مقدمة الجامع الكبير في الفقه ... مقدمة في الإيماء إلى الطريق الذي یجب سلو که في تناول الأحكام هذا دین الله فلا بد فیه من الرجوع الى الله جل شأنه...
انجام: الشرط و دلالتها علی التعليق و هذه عجالة فیها مقنع للمتدبر و من اراد الاستقصاء فعلیه بالمحصول و الوافي في الاصول و المستعان بالله و لاقوة الا بالله
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: نیمه اول قرن 13؛ مصحح؛ جلد: تیماج، 19گ (103پ-121پ)، اندازه: 14/5×20/5 سم [ف: 28-265]
آغاز: برابر؛ انجام: و لا اختلاف الأحكام باختلاف الفنون الاجتهادية کما یدعیه القائلون بالتصویب
خط: نستعلیق، بی کا، تا: پنج شنبه 26 جمادی الاول 1280ق، جا: تهران؛ 24گ (214ر-237ر)، اندازه: 13×20 سم [ف: 8-215]
مقدمه جزری - المقدمة الجزرية
مقدمه جزری - تفسیر
al-muqaddamat-ul jazarīya = moqaddame-ye jazarī = manzūmat-ul jazarīyya = urjūza-un fi-t tajwid
ابن جزری، محمد بن محمد، 751 - 833؟ قمری
(1351-1430)ebn-e jazarī, mohammad ebn-e mohammad
تاریخ تأليف: 799ق
منظومه ای مشهور در 109 بیت (سر کیس 107 بیت) در قواعد تجوید و بیان مخارج حروف است. عناوین ابواب آن: بیان خارج الحروف، باب صفات الحروف، باب التجويد، باب الترقيقات و التفخيمات، باب معرفت الترقيقات، باب معرفت التفخيمات، باب الإطباق، باب الضاءان، باب التحذيرات، باب الإظهار و الإدغام و الإخفاء، باب أحكام النون الساكنة و التنوين باب المد و القصر، باب معرفت الوقوف، باب المقطوع و الموصل، باب تحذیر الوقف. این اثر به جهت اشتمال و اهمیت آن مورد توجه علما و دانشمندان علم تجوید و علوم قرآنی از
عامه و خاصه قرار گرفته، شروح، ترجمه، تعلیقات و حواشی متعددی بر آن نگاشته اند که حاجی خلیفه و آقا بزرگ تهرانی، به برخی از آن ها اشاره نموده اند. (حسین متقی)
آغاز: یقول راجی عفو رب سامعی ** محمد ابن الجزري الشافعي / الحمدلله و صلی الله ** علی نبیه و مصطفاه...
انجام: و قد یقتضی نظمی المقدمه ** منی لقاری القران تقدمه / و الحمدلله لها ختام ** ثم الصلواه بعد و السلام / علی النبي احمد و آله ** و صحبه و من علی منواله
چاپ: مشار عربی، ص 922؛ السعودية، دار المنهاج، تحقیق الدكتور الايمن رشدی سوید، الطبعة الثالثة، 1430ق، 40 ص؛ مصر، سنگی، بدون تاریخ، خشتی، 7ص (155-161)؛ ایران، تهران، 1316ق، سنگی، جیبی، 11ص (صص 124-133)؛ ایران، تبریز، مطبعه مشهدی اسد آقا، 1321ق، سنگی، جیبی، 16ص، دارای تعلیقاتی با نشان «دلال» به درخواست حاجی عباسقلی دلال تبریزی فرزند حاج میرزا محمد حسین (محل فروش: در عباچی بازار قدیم حاجی شیخ در حجره حاجی اسماعیل تاجر تبریزی معروف به سرابچی و حجره آقا میرزا علی اصغر بنکدار تبریزی)؛ مصر، 1281ق، سنگی، رقعی، 5ص
[کشاف الفهارس 424/1 -429؛ سرکیس 63/1؛ کشف الظنون 1799/2 - 1800؛ مكتبة اميرالمؤمنين 372/4؛ الأوقاف العامة بغداد 34/1 و 35؛ الأوقاف العامة موصل 226/2؛ دنا 1163/9 - 1166 (89 نسخه)]
شرح و حواشی:
1- الحواشي المفهمة في شرح المقدمة = شرح المقدمة الجزرية = شرح منظومة الجزرية؛ ابن جزری، احمد بن محمد (780-835)
2- کشف الاسرار عن قرائات الائمة الاخيار؛ کورانی، احمد بن اسماعیل (813-894)
3- الحواشي الأزهرية في حل الفاظ المقدمة الجزرية؛ از هری، خالد بن عبدالله (838-905)
4- الحواشي المفهمة في شرح المقدمة الجزرية؛ انصاری، زکریا بن محمد (826-926)
5- الدقائق المحكمة في شرح المقدمة = شرح شیخ الاسلام؛ انصاری، زکریا بن محمد (826-926)
6- شرح المقدمة الجزرية؛ طاش کبری زاده، احمد بن مصطفی (901 - 968)
7- الفوائد في شرح القصيدة الجزرية = شرح المقدمة الجزرية؛ حسینی قاری، عبدالجلیل بن احمد (-976)
8- فرائد الفوائد؛ زواره ای، علی بن حسن (-10)
9- كفاية الاخوان؛ تستری، عبدالله بن الحيامه (-10)
10- المنح الفكرية علی متن الجزرية؛ قاری هروی، علی بن سلطان محمد (-1014)
11- شرح المقدمة الجزرية؛ قاری هروی، علی بن سلطان محمد (-1014)
12- المقدمة الجزريه (ترجمه)
13- شرح المقدمة الجزرية (7عنوان)
14- کاشف الازهرية
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: عبدالقادر، تا: 11 صفر 858ق؛ خطی از احمد بن جلال الدين محمد اصفهانی در 948ق؛ تملک: محمد حسین شهشهانی؛ 6 گ، 11 سطر، اندازه: 13×18 سم [ف مخ: 5-2102]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 10؛ قطع: ربعی [نشریه: 5-640]
آغاز: برابر؛ انجام: الحمدلله لها ختام ** ثم الصلاة بعد والسلام / علی النبي المصطفي خیر البشر ** ما طلعت شمس و مالاح القمر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 10؛ جلد: مقوا، 5گ، 12سطر، اندازه: 13×19 سم [ف: 8- 4520]
آغاز: برابر
بی کا، تا: با تاریخ 918ق؛ مصحح، محشی؛ مهر: «لا الا الله الملك الحق المبين عبده جمال الدين محمد»؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: مقوا، 7ص (1-7)، اندازه: 12×17 سم [ف: 3-1111]
یزد؛ جامع کبیر؛ شماره نسخه: 180/1
همان نسخه بالا؛ تا: 15 شوال 967ق، جا: توس؛ افتادگی: آغاز؛ 14ص (1-14)، قطع: ربعی [نشریه: 4-408]
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 2420/1 ف
نسخه اصل: همان نسخه بالا [فیلمها ف: 1-680]
قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 2290/1
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 6- 330]
آغاز: بسمله و به نستعین یقول راجی عفو رب جامع محمد بن الجزري الشافعي؛ انجام: برابر
بی کا، تا: با تاریخ 918ق؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: مقوایی، 5ص (179-175)، اندازه: 12×17 سم [ف: 3-1112]
یزد؛ جامع کبیر؛ شماره نسخه: 180/12
همان نسخه بالا [نشریه: 4-409]
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 2420/12-ف
نسخه اصل: همان نسخه بالا [فیلمها ف: 1-681]
قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 2290/8
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 6-333]
خط: تحریری، کا: حسن ظهیر بن فاضل ظهیر حسینی کور سرخی، تا: 966ق؛ 6گ، اندازه: 12×18 سم [ف: 3-162]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق خوب، کا: با یزید، تا: 975ق، جا: مشهد رضوی؛ جلد: تیماج، 10گ، 6 سطر، اندازه: 12/5×18/3 سم [ف: 23-178]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: حسن بن احمد حسینی، تا: 978ق؛ جلد: تیماج، 5گ، 11 سطر، اندازه: 12×18 سم [ف: 8-4520]
خط: نسخ، بی کا، تا: 983ق؛ جلد: تیماج مذهب، 10ص (11-2)، ابعاد متن: 8×13، اندازه: 15×23 سم [سنا: ف: 1-326]
انجام: علی النبي المصطفى خیر البشر - ما طلعت شمس و ما لاح قمر
خط: نسخ خوانا، کا: جلال بن نورالدین احمد حسنی، تا: 989ق، جا: شیراز؛ محشی؛ جلد: تیماج عنابی، 11گ، 5 سطر، اندازه: 11/5×18 سم [ف: 23-179]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: جلال بن نورالدین احمد حسینی، تا: 989ق؛ ضمیمه نسخه ش 17181 [رایانه]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: 997ق [ف: 1-192]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ کاغذ: سمرقندی [نشریه: 11-948]
آغاز: برابر؛ انجام: ما طلعت شمس و ما لاح القمر
خط: نسخ معرب، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: انجام؛ محشی با رمز «ع د» که مراد عماد الدين علی شریف قاری استرابادی که در ذیقعده 950 در کاشان از تحشیه آن فارغ شده، نسخه از مسوده ناظم و حاشیه دستحظ عمادالدین استنساخ شده؛ جلد: تیماج، 29گ، 3سطر، اندازه: 8×13 سم [ف: 23-179]
انجام: ثم الصلوة بعد و السلام
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: انجام؛ محشی با رمز «شرح»؛ واقف: مرتضی قلیخان، 1340ش؛ جلد: مقوا، 7 گ، 9سطر، اندازه: 15×31 سم [ف: 23-180]
خط: نسخ، کا: حسین بن محمد بن علی زیدی شرفی، تا: قرن 11؛ 3گ (141ر-143پ)، اندازه: 15×21/5سم [ف: -36]
آغاز: برابر؛ انجام: علی النبي المصطفى خیر البشر ** ما طلعت شمس و ما لاح قمر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ 15گ، 8سطر، اندازه: 19×20/5سم [ف: 2-749]
انجام: شجرت الدخان سنت فاطر ** کلا و الأنفال أخرى غافر
خط: نسخ معرب، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: انجام؛ محشی؛ 10گ (224پ-233پ)، اندازه: 11/5×17 سم [ف: 21-28]
بی کا، تا: قرن 11؛ جلد: تیماج، 4گ (306ر-309ر)، اندازه: 18/5×30 سم [ف: 18-206]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ کهن معرب، کا: شعبان بن عثمان الفهدي، تا: قرن 11؛ جلد: گالینگور، 4گ [ف: 1-394]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: بکاری، محمد علی بن فرج الله، تا: 1006ق، جا: کربلا؛ محشی؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: تیماج مذهب، 6گ (131پ-136ر)، 21 سطر (9×15/5)، اندازه: 16×24 سم [ف: 15 - 4168]
خط: نسخ، کا: سلطان محمد بن محمد قاسم شاهرخی، تا: 1008ق؛ اندازه: 12/5×18/5 سم [نسخه پژوهی: 3-99]
از روی نسخه ابن الجزري؛ خط: نسخ معرب، کا: محمد امین بن محمد حسین قاری، تا: اواخر محرم 1011ق، جلد: تیماج، 13گ (134پ-146ر)، اندازه: 13×19 سم [ف: 16-320]
آغاز: برابر
کا: محمد مومن موسوی، تا: صفر 1014ق؛ مصحح، محشی، مقابله شده با نسخه مولی محمد امین بن مولی محمد حسین قاری؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: تیماج، 5 گ (6-10)، اندازه: 11/5×18/5 سم [ف: 4-1285]
قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 1448/2
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 4-274]
آغاز: برابر؛ انجام: و الحمدلله لها ختام ** ثم الصلوة بعد و السلام / علی النبي المصطفى خیر البشر ** ما طلعت شمس و لاح القمر
خط: نسخ، کا: محمد یوسف بن صدرالدین محمد حسین کو کئی جیلانی، تا: 16 رمضان 1048ق؛ محشی؛ جلد: گالینگور، 12گ (60-49)، اندازه: 13×21 سم [ف مخ: -162]
قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 613/3
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 2-228]
آغاز و انجام: برابر
کا: احمد بن شعبان، تا: 25 شعبان 1058ق؛ محشی؛ تملک: اسماعیل بن ابراهیم مورخ آغاز ذیقعده 1087؛ 12گ (14پ-25ر) [ف: -478]
آغاز: برابر؛ انجام: و قد تقضی بظمی المقدمة ** منی لقاری القرآن تقدمة
خط: نسخ نازیبا، بی کا، تا: 1060ق؛ مصحح؛ جلد: تیماج، 26ص (230-255)، اندازه: 13×18/5 سم [ف: 47/2-75]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ و نستعلیق، کا: علی رضا بن محمد حسینی، تا: سه شنبه 18 رجب 1061ق؛ جلد: تیماج، 4ص، 18سطر (9/8×14)، اندازه: 15×20/5 سم [ف: 1-326]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: میر غیاث بن مولانا میر مختار طباطبائی، تا: 1073ق، کاغذ: اصفهانی، 36 ص (36-71)، 14 سطر، اندازه: 20×26 سم [ف: 10-1308]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: 1088ق؛ 14گ (1پ-14ر)، 8سطر، اندازه: 12×21 سم [ف: -140]
خط: نسخ، بی کا، تا: با تاریخ 1092ق؛ 12گ (41پ-52ر)، اندازه: 11×19 سم [ف: 2-380]
آغاز: برابر؛ انجام: محمدو الابتداء و هی تقسم اذن ** ثلثة تام ... حسن
خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: با تاریخ 1095ق؛ افتادگی: انجام؛ محشی با نشانه در شرح شاطبی، علی قاری؛ کاغذ: ترمه هندی، 112گ (12پ-123)، 13 سطر، اندازه: 15×21/6 سم [ف: 6-147]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ خوش، کا: محمد علی بن محمد اسماعیل، تا: 3 جمادی الثاني 1099ق؛ مهر: «وقف اولاد» (بیضوی)؛ جلد: تیماج، 11گ (119-109)، 10 و 20 سطر، اندازه: 11/5×19/5 سم [اوراق عتیق: 2-402]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ 4گ، 19سطر، اندازه: 13×20 سم [ف مخ: 5-2102]
خط: نسخ، کا: درزی مازندرانی، محمد حسین بن علاء الدين، تا: 1105ق؛ کاغذ: سپاهانی، 14ص (252-265) [ف: 10-1513]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: 1111ق؛ جلد: تیماج، 6گ (85-90)، اندازه: 11×18 سم [ف: 12-388]
خط: نسخ، کا: عبدالاحد بن عبدالغفور نیریزی، تا: 1114ق، جا: مدرسه غیاثیه؛ 5گ (5پ-9ر)، اندازه: 15×20 سم [نسخه پژوهی: 98-3]
آغاز: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: رجب 1118ق؛ کاغذ: ترمه، جلد: میشن، 4گ (30پ -33ر)، اندازه: 15/9×29/5 سم [ف: 7-214]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: ابراهیم حسینی، تا: 1125ق؛ محشی؛ اهدایی: رهبری، مهر 1386؛ جلد: گالینگور، 10 گ، 6 سطر، اندازه: 7/5×16/5 سم [اهدائی رهبر: 1 علوم قرآن -362]
خط: نسخ، کا: عبدالخبیر بن محمد مفید رازی، تا: سه شنبه 14 رجب 1130ق، جا: مکه مکرمه؛ مصحح، محشی؛ جلد: تیماج، 4گ (3پ-6ر)، اندازه: 14×21 سم [ف: 7-127]
آغاز: برابر؛ انجام: ما غرد القمرى علی الأغصان ** أو طار طائر مد الأزمان
نسخه اصل: کتابخانه سلطنتی کوپنهاک در دانمارک؛ خط: نسخ معرب، بی کا، بی تا؛ مجدول، مصحح، رکابه دار؛ تملک: سید حسن بن عبدالرحیم صبحی حلبی حنفی در 1175ق، حسن بن حاج خلیل مشهور بن ابن کوده در 1209 قی؛ 9 ص (2-10)، 13 و 17سطر [عکسی ف: 4-247]
آغاز: برابر
خط: نسخ، کا: محمد بن ملا محمد بروجردی، تا: 13رمضان 1197ق؛ 4گ (77-80)، اندازه: 13×18 سم [ف: 8 - 4520]
آغاز و انجام: برابر
از اول تا آخر؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ محشی به نقل از «شرح»؛ 6گ، 10 سطر، اندازه: 16×22 سم [ف: 8-4520]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج، 8گ (78پ- 85ر)، اندازه: 15/5×21/5سم [ف: 4- 195]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13[ف: 3- 57]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13[ف: 3- 32]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ ناتمام است؛ کاغذ: هندی، جلد: تیماج مذهب، 4ص (335- 338)، اندازه: 15×21/5سم [ف: 21- 247]
[247
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ واقف: زین الدين جعفر زاهدی، 1377ش؛ 6گ، 11سطر، اندازه: 11×16/5 سم [ف: 23- 180]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ محشی و ناقص؛ جلد: تیماج، 9گ (263-255)، 13 سطر (6×11)، اندازه: 10×16سم [ف: 11- 2454]
خط: نسخ ترکی، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ جلد: تیماج، 5گ (9پ -13پ)، 13 سطر، اندازه: 20×11/5سم [ف: 2- 392]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ ترکی، بی کا، تا: قرن 13؛ مصحح، محشی با نشان های «قاضی زکریا، طاش، م م، ش، در یتیم و ...»، مجدول؛ 5 گ (55پ -59ر)، 16 سطر، اندازه: 10/5×17/5 سم [ف: 2/ 40-48]
آغاز: برابر؛ انجام: و الحمدلله لها ختام ** ثم الصلاة بعد السلام / علی النبي المصطفى خیر البشر ** ما طلعت شمس و ما لاح قمر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ محشی با نشان «ع د»؛ جلد: تیماج مذهب، 6گ (35ر- 40پ)، 9سطر (9×13/5)، اندازه: 16×21/5سم [ف: 39- 309]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ اندازه: 10×19سم [نسخه پژوهی: 3- 98]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج، 8گ (65- 72)، 10 سطر، اندازه: 17×28سم [اوراق عتیق: 1- 126]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: چهارشنبه 26 شعبان 1217ق؛ محشی؛ 10گ (3پ -12ر)، 6سطر، اندازه: 15×21سم [ف: 5- 329]
آغاز: برابر؛ انجام: ثم الصلوة بعد والسلام ** علی النبي المصطفى خیر البشر
کا: محمد کاظم بن محمد صادق بن محمدرضا بن محمد صادق، تا: 1227ق؛ 4گ (114- 117)، اندازه: 11×18سم [ف: 3- 1439]
انجام: و واجب ان جاء قبل همزة ** متصلا آن جمعا بكلمة
خط: نسخ، کا: حامد مردوخی، تا: 1234ق؛ افتادگی: انجام؛ جلد: مقوا، 4گ (96ر -99پ)، 9سطر، اندازه: 11×16سم [ف: 4- 341]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: 14 رجب 1240ق؛ محشی؛ اهدایی: رهبری، مهر 1386؛ 23گ، 5 سطر، اندازه: 10×21سم [اهدائی رهبر: 1علوم قرآن -362]
مشهد؛ شیخ علی حیدر؛ شماره نسخه: 1401/3
همان نسخه بالا [مؤيد: 3- 327]
آغاز: و منه و من فوق الثنايا السفلي؛ انجام: برابر
خط: نسخ پخته، کا: محمود بن احمد، تا: 1243ق؛ افتادگی: آغاز؛ 4گ (21ر -24ر) [ف: 3- 312]
خط: نستعلیق معرب، کا: خلیل بن احمد توقاوی، تا: محرم 1245ق؛ 3گ (187ر -189پ)، اندازه: 16×21سم [ف: 4- 294]
آغاز: بسمله و به نستعین - الحمدالله المتعالى في جلال قدسه لا احصی ثناء علیه هو کما اثنی علی نفسه حمد من خلقه؛ انجام: و کان الفراغ من كتابة هذه نسخه في نهار یو مثلثا ثمانية عشر من شهود سنه 1246 علی ید الاحقر فتحعلی ... ابن مرحوم محمد باقر؛ انجامه: و کان الفراغ من تالیف هذه المقدمه نهار السبت سبع و عشرین شهر ربیع الثاني ست و ثمانمائه بمدینه
خط: نسخ، کا: فتحعلی بن محمد باقر، تا: 1246ق؛ 85 گ، 15 سطر (5/5×12)، اندازه: 10/5×17/5سم [ف: 1- 293]
آغاز: برابر؛ انجام: علی النبي المصطفى خیر البشر ** ما خلقت شمسو ما لاخ القمر
خط: تحریری شکسته، بی کا، تا: 18 رمضان 1251ق؛ 5ص (646- 650)، سطور چهار ستونی [عکسی ف: 1- 375]
آغاز: برابر؛ انجام: علی النبي المصطفى خیر البشر ** ما طلع الشمس و ما لاح قمر
خط: نسخ، کا: احمد بن محمد رضای خوانساری، تا: 1267ق؛ 2گ (2پ -3پ)، 19 سطر (10×13)[ف: 5-]
خط شکسته نستعلیق، کا: علی اکبر حسینی، تا: 1285ق؛ مصحح، محشی؛ جلد: تیماج، 5گ (25ر -29پ)، اندازه: 10/5×16/5سم
[ف: 20- 120]
خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: 1293ق؛ کاغذ: ترمه، جلد: میشن، 7گ (19پ -25ر)، 11سطر، اندازه: 13×20سم [ف: 6- 48]
خط: شکسته، نستعلیق، بی کا، تا: 1294ق؛ جلد: تیماج، 4گ، اندازه: 15×21سم [ف: 2- 122]
خط: نسخ، کا: عبدالجواد بن یوسفعلی مشهدی خطیب آستانقدس رضوی، تا: جمادی الثاني 1296ق، جا: مشهد رضوی؛ جلد: میشن، 10 سطر (8/5×14/5)، اندازه: 15×21سم [ف: 1- 439]
خط: نسخ خوب، کا: محمد علی خاکسار، تا: شعبان 1301ق؛
جلد: تیماج، 6گ، وسطر، اندازه: 10/8×17 سم [ف: 23-180]
آغاز: برابر؛ انجام: وقد تفضی نظم المقدمة ** منی لقاری آن تقدمه / والحمدالله لها ختام ** ثم الصلوة بعد و السلام / علی النبي المصطفى خیر البشر ** ما طلعت شمس و ما لاح قمر
کامل؛ خط: نسخ خوش، بی کا، تا: 7 محرم 1301ق؛ جلد: تیماج، 23گ (1پ-23پ)، 15 سطر (7×13)، اندازه: 14×22سم [ف: 156-29/1]
آغاز: برابر؛ انجام: علی النبي المصطفي و آله ** وصحبه وتابعی منواله / وابیاتها قاف وزای في العدد ** من بیقن التجويد یظفر بالرشد
خط: نسخ، بی کا، تا: رجب 1310ق؛ جلد: مقوا، 10گ، اندازه: 18×23سم [ف مخ: 2103-5]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ جلد: گالینگور، 4گ (103ر-106پ)، 14سطر، اندازه: 15×21سم [ف مخ: 5- 2102]
آغاز و انجام: برابر
بی کا، بی تا؛ 5گ (230پ -234پ)، 19سطر[ف: - 131]
آغاز: برابر؛ انجام: علی النبي المصطفى خیر البشر ** ما طلع الشمس و ما لاح قمر
بی کا، بی تا؛ 8ص (73- 80) [ف: 5-]
خط: نسخ، بی کا، بی تا[نشریه: 4- 399]
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ مصحح، محشی؛ جلد: تیماج، 12گ (65پ -76ر)، اندازه: 13/5×18 سم [ف: 1- 218]
آغاز: برابر؛ انجام: والحمد لله لها ختام ** ثم الصلاة بعد والسلام / علی النبي المصطفى الامام ** و آله و صحبه الكرام
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج، 9گ (167پ- 175پ)، اندازه: 14×21سم [ف: 2- 64]
تنها صفحه پایانی منظومه در این نسخه موجود است؛ بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج، 1ص (81)، اندازه: 19/5×27/5سم [ف: 44- 129]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ 9گ (100پ-109ر)، اندازه: 17×8سم [مؤيد: 2- 23]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج، 8ص (65- 72)، اندازه: 15×21سم [ف: 35- 92]
خط: نسخ معرب، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ تنها بیست و هشت بیت از 109 بیت را دارد؛ محشی؛ جلد: تیماج، 6گ (54- 59)، 4سطر (7×11)، اندازه: 14×30سم [ف: 3- 1100]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: حر عاملی، محمد رضا بن محمد، بی تا؛ مهر: حاج سید سعید؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج، 4گ (64- 67)، 19 سطر (7×13/5)، اندازه: 12×18/5 سم [ف: 3- 1286]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ معرب، بی کا، بی تا؛ مهر: «یوسف» (مکعبی)؛ جلد: تیماج، اندازه: 13×15سم [ف: -320]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ مهر: «عبد الراجي محمد حسن» (بیضوی)؛ جلد: تیماج، 6سطر، اندازه: 11×21سم [ف: -176]
آغاز: برابر؛ انجام: الحمدلله لها ختام ** ثم الصلاة بعد والسلام / علی النبي المصطفى خیر البشر ** ما طلعت شمس ومالاح القمر
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ جلد: گالینگور، 6گ، 12 سطر، اندازه: 15×21سم [ف: 8- 4520]
آغاز: برابر انجام: نعمتها ثلث نحل ابرهم ** معین أخيرات عقود الثان تم
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ محشی از «ع د»؛ جلد: مقوا، 23گ، 6سطر، اندازه: 15×21سم [ف: 8- 4521]
آغاز: برابر
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ محشی؛ اندازه: 15×20سم [ف: 2- 515]
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ با توضیحاتی از ملا محمد صادق قاری؛ جلد: تیماج، اندازه: 15×20سم [ف: 2- 516]
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج، 7گ (207- 213)، 22 سطر (14×19)، اندازه: 12×18 سم [ف: 13- 3400]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ نازیبا، کا: محمد بن یحیی حسینی ندیدی، بی تا؛ محشی؛ 6گ (41پ - 46ر)، اندازه: 10×15سم [ف: 1- 33]
بی کا، بی تا؛ مگ (31- 34)، اندازه: 11×17 سم [ف: 3- 155]
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ 7گ (18پ -24پ)، اندازه: 14×21سم [ف: 2- 102]
al-moqaddamat-ol jazarīya (t.)
وابسته به: المقدمة الجزرية؛ ابن جزری، محمد بن محمد (751 -833)
ترجمه گونه ای است از منظومه مقدمة الجزرية در تجوید واصول قرائت.
[نسخه های منزوی 85/1]
قم؛ مسجد اعظم؛ شماره نسخه: 2618/2
آغاز: یقول راجی عفو رب سامعی ** محمد بن الجزري الشافعي، یعنی می گوید امید دارنده عفو آن پروردگاری که شنونده است و آن امید دارنده محمد است پسر جزری است؛ انجام: ما دامت الايام واللیالی ** والنجوم في السماء اللالي، تامادامی که ایام یعنی روزها ولیالی یعنی شبها ونجوم یعنی ستارها در آسمان بزینت باشد این درود از حضرت معبود بآن حضرت و آل واصحاب آن سرور باشد
خط: نسخ، کا: ملاشریف غوریانی، تا: قرن 10؛ 18گ، 15سطر، اندازه: 12×17سم [ف مخ: 1- 433]
المقدمة الجزولية- القانون
muqaddamat-ul hada'iq-in nadira
بحرانی، یوسف بن احمد، 1107 - 1186 قمری
bahrānī, yūsef ebn-e ahmad (1696 - 1773)
دارای دوازده «مقدمه» بسیار مفید در قواعد عمده اصولی و فقهی که آخرین مقدمه آن درباره فرق بین مجتهد و اخباری می باشد.
آغاز: بسمله، الحمدلله الذي هدانا بواضح الدليل الي سبیل معادن العلم و التأويل ... المقدمة الأولى غیر خفی علی ذوی العقول من اهل الإيمان
انجام: و مزید التعظيم و التبجيل لا الذم ... فنقول و به سبحانه الثقة لادراك کل مأمول کتاب الطهارة و فیه ابواب اربعة.
[الذريعة 54/22]
آغاز: بسمله، المقدمة الأولى غیر خفی علی ذوی العقول من اهل الايمان؛ انجام: برابر
از اولین مقدمه شروع و به انتهای دوازدهمین مقدمه ختم شده؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ محشی با رمز «منه ره»؛ واقف: حسین کی استوان، آبان 1348؛ جلد: تیماج، 48گ، اندازه: 16×21/2سم [ف: 21/1- 544]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ واقف: سید عبدالباقی آية اللهي، اسفند 1374؛ 95گ، 14 سطر، اندازه: 10/3×16سم [ف: 21/1- 546]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: زین الدين بن ابوالقاسم موسوی خوانساری، تا: پنج شنبه 12 جمادی الاول 1207ق؛ اهدایی: رهبری، خرداد 1373؛ 36گ، 23 سطر، اندازه: 15/5×21سم [اهدائی رهبر: 11- 254]
خط: نسخ، بی کا، تا: 1214ق؛ افتادگی: انجام؛ 67گ (2پ- 68پ)، 18 سطر (9×14)، اندازه: 13/5×19سم [ف: 17- 329]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ خوش، کا: خلف بن عسکر کربلایی، تا: 5 صفر 1214ق؛ محشی با رموز «منه ره»، مهر: خلف بن عسکر کربلایی «عبده خلف بن عسکر 1212» (بیضوی)؛ اهدایی: رهبری، شهریور 1387؛ جلد: تیماج، 68گ، 20 سطر، اندازه: 15×21/2سم [اهدائی رهبر: 11- 255]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق تحریری، کا: محمد تقی بن محمد برغانی، تا: شنبه 12 محرم 1219ق، جا: کربلا؛ اهدایی: رهبری، خرداد 1373؛ 30گ، 24 سطر، اندازه: 15/5×21سم [اهدائی رهبر: 11- 255]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: میر عبدالرزاق بن امیر عبداللطیف رضوی کاشانی، تا: 1225ق؛ محشی با نشان «منه»؛ جلد: تیماج، 65گ (233ر - 297پ)، ابعاد متن: 11×16/5، اندازه: 15×21سم [ف: 39- 284]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: یوسف بن علی جاجرمی بسطامی، تا: 1228ق؛ اهدایی: رهبری، اردیبهشت 1386؛ جلد: تیماج، 59گ (94- 152)، 16سطر، اندازه: 17/5×22سم [اهدائی رهبر: 11–255]
کا: کرمانی، حسین، تا: 4 ربیع الاول 1237ق [ف: 3- 34]
آغاز: المقدمة الأولى غیر حقی علی ذوی العقول من اهل الإيمان و طالی الحق من ذوی الاوهان؛ انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: 1244ق؛ فاقد دیباچه؛ جلد: تیماج، 43گ (1پ -43ر)، 15 سطر[ف: 37- 412]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: ذیقعده 1250ق؛ جلد: تیماج مذهب، 38گ، 28سطر، اندازه: 15×20/8سم [ف: 21/1 -544]
آغاز: برابر؛ انجام: فالخلاف في حجیته بین المجتهدين موجود في غیر موضع والمحققین منهم علی منعه وقد فصل المحقق في اول کتاب المعتبر والمحقق الشيخ حسن
خط: تحریری، بی کا، تا: 29 شوال 1252ق؛ افتادگی: انجام؛ جلد: تیماج، 22گ، 29 سطر، اندازه: 17×21سم [ف: 8- 4521]
آغاز: برابر
خط: نسخ، کا: محمد علی بن مرحوم حاج مهدی کاظمی، تا: 2شوال 1272ق؛ جلد: تیماج، 45گ (1ر-45پ)، 21 سطر، اندازه: 16×20/5سم [ف: 36- 403]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ خوش، کا: ابو طالب بن احمد حسینی موسوی خوانساری، تا: 1275ق؛ اهدایی: رهبری، خرداد 1373؛ جلد: مقوا مذهب، 27گ، 23 سطر، اندازه: 14×20سم [اهدائی رهبر: 11- 256]
آغاز: بسمله المقدمة الأولى غیر خفی علی ذوی العقول من اهل الايمان وطالبی الحق من ذوی الاذهان مابلی به هذا الدين من اولئك المردة المعاندين؛ انجام: برابر
دیباچه رافاقد است؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ مصحح، محشی؛ جلد: تیماج، 46 گ، 25 سطر، اندازه: 15×20/5سم [ف: 8- 4521]
آغاز: برابر
مقدمات حدائق؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ 44گ، 23 سطر، اندازه: 14×21سم [ف: 3- 1597]
آغاز: بسمله، المقدمة الأولى و غیر خفی علی ذوی العقول من اهل الايمان و طالبی الحق من ذوی الاذهان ما بل به هذا الدين اولئك المردة المعاندين بعد موت سید المرسلين، انجام: او باضافة الموثق ایضا، و روی بقسم الضعيف باصلاحهم ...
تذکر: نام کتاب و مؤلف به قرینه آغاز نسخه ذکر شد؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ 56گ (69پ - 124پ)، 13- 17سطر، اندازه: 10×16سم [ف: 6- 29]
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا [تراثنا: س6ش 3- 126]
al-muqaddamat-ul husnā fi-1 asmā’-il husnā
البيب، ابراهیم بن عمر، قرن 14 قمری
labīb, ebrāhīm ebn-e ‘omar(- 20c)
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 10930/1
خط: نسخ، کاتب = مؤلف، تا: 1316ق؛ مؤلف آن را برای روح مادر خود به نام ام کلثوم بنت ملا عبدالرحمان الخربوتي وقف کرده؛ قطع: رقعی [میراث شهاب: س ش 2- 33]
al-moqaddamat-ul ḥadrammīya fi fiqh-iš šāfi'īya
بافضل، عبد الله بن عبد الرحمن، 850 - 918 قمری
bāfazl,ʻabd-ol-lāh ebn-e ‘abd-or-rahmān (1447 - 1513)
این کتاب مختصر فقه شافعی است، شامل کتاب طهارت که تقریبا یک دوره فقه را دارا می باشد و به خاطر جامعیت آن مورد توجه فقهای شافعیه بوده و بر آن شرح و حاشیه های بسیار نگاشته اند.
آغاز: بسملة. الحمدلله الذي فرض علینا تعلم شرایع الاسلام و معرفة صحیح المعاملة و فاسدها لتعریف الحلال و الحرام
چاپ: قاهرهف دار احیاء الكتب العربية، 89ص، 1940م.
شرح و حواشی:
1- شرح المقدمة الحضرمية في فروع الشافعية = المنهج القويم بشرح مسائل التعليم؛ ابن حجر هیثمی، احمد بن محمد (909- 973ق)
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 27916
آغاز: برابر؛ انجام: یحرم تسوید الشيب و وصل الشعر و تفلیح الوشم و الحنا للرجل بلا حاجة و الله اعلم ...
خط: نسخ، بی کا، تا: 1255ق؛ اهدایی: رهبری، دی 1380؛ جلد: تیماج، 70گ، 11 سطر، اندازه: 14×20/8سم [ اهدائی رهبر: 3- 710]
moqaddame-ye xamse
نعمة الله ولی، نعمة الله بن عبد الله، 730؟ - 834 قمری
ne'mat-ol-lāh-e valī, ne'mat-ol-lāh ebn-e 'abd-ol-lāh (1330 - 1431)
تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 1464/10
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1134ق؛ 25ص (75- 99)، 17 سطر، اندازه: 9/5×19سم [ف: 3- 521]
moqaddame dar asāmī-ye hazarāt-e šo‘arā'-e 'orafā
مشهد؛ الهيات؛ شماره نسخه: 65/4
از نبأ ملوك؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ با یادداشتی به خط و مهر محمد مهدی تفنگدار محلاتی متخلص به فدائی مورخ 1314؛ جلد: تیماج، اندازه: 17×22/5سم [ف: 1- 494]
moqaddame dar ‘elm-e tastīh
رازی، فضل الله بن اسحاق
rāzī,fazl-ol-lāh ebn-e eshāg
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 19257
آغاز: بسمله. الحمدلله علی افضاله و الصلاة؛ انجام: و انا الحقير الفقير فضل الله بن اسحق الرازي
خط: نستعلیق شکسته، بی کا، تا: 1316ق؛ ضمیمه نسخه ش 5509؛ قطع: وزیری [رایانه]
moqaddame dar namāz
یزد؛ وزیری؛ شماره نسخه: 4284/2
بی کا، بی تا [نشریه: 13-383]
moqadamat-od da‘avāt
شوشتری، محمد بن حسنعلی
šoštarī, mohammad ebn-e hoseyn- alī
در آداب و شرائط دعا و چگونگی دعا کردن، گرفته شده است از کتب معتبره و گویا این رساله در تأليف یا در این نسخه ناتمام مانده است.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 3/ 3920
آغاز: الحمدلله الذي دلنا علی جادة النجاء و أرشدنا بمناهج الحق و الصراط السواء ... اما بعد بر بصایر ضمایر اکسیر مآثر؛ انجام: و اغفر لنا یا ذا العلى في هذه العشية
بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج، 21گ (235پ -255ر)، اندازه: 16×23سم [ف: 10- 300]
muqaddama-tu dalīl-il aftirād
بهبهانی، محمد تقی بن محمد جعفر، - 1299 قمری
behbahani, mohammad taqi ebn-e mohammad jafar( - 1882)
بحث مختصری است در بیان چگونگی دلیل افتراض، این بحث حاشیه است بر موضوع افتراض یکی از کتاب های منطقی.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 616/2
آغاز: الحمدلله رب العالمين ... أن هذه فائدة في مقدمة دلیل الافتراض ... قال المصنف و قد بین انعکاس الخاصتين؛ انجام: فصدق قولنا أن بعض ما لیس بساکن الاصابع و هو زید لیس بکاتب مادام لیس بساکن و هو الجزء الأول من العكس فثبت العكس بکلا جزئیه فافهم
خط: نسخ، بی کا، تا: 1240ق؛ جلد: تیماج، 8گ (303پ-310ر)، اندازه: 10/5×15/5سم [ف: 2- 215]
moqaddame-ye dam'at-on nūr men šāheq-et tūr
اخباری، محمد بن عبد النبي، 1178 - 1232 ؟ قمری
axbārī, mohammad ebn-e ‘abd-on-nabī (1765 - 1817)
تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 2815/20
بخشی از آغاز آن است؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ 4گ (130پ - 133ر) [ف: 6- 116]
moqaddame-ye d.-e hāfez
گلندام، شمس الدين محمد، قرن 9 قمری
golandām, šams-od-dīn mohammad (-15c)
وابسته به دیوان حافظ شیرازی؛ حافظ شیرازی، شمس الدين محمد (-792ق)
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 29365
آغاز: بسمله، حمد بیحد بیعدد و ثنای بی منتها خداوندی را که جمع دیوان حافظان اوراق به پیرایه؛ انجام: و الحمدلله اولا و ظاهرا و آل محمد الطيبين و الطاهرين و المعصومين و الشهدا الصالحين و الحمدالله رب العالمين
خط: نستعلیق جلی، بی کا، تا: قرن 11؛ ضمیمه نسخه ش 15990؛ قطع: وزیری [رایانه]
moqaddame-ye d.-e hāfez
وابسته به دیوان حافظ شیرازی؛ حافظ شیرازی، شمس الدين محمد (-792ق)
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 10454/1
آغاز: نشانه عرفان حکمت بی علت اوست حکیمی که طوطی شکر خای ناطقه انسانی را در محاذات آیینه تامل عروسان معانی بادی دلگشای آن من البيان لسحرا گیا کرد و ... ؛ انجام: بر حافظ خود مکن نهائی ** هر حکم که بر سرم برانی آن حکم بود میان جانم
خط: نستعلیق، کا: محمد شفیع ابن سمیع تویسرکانی، تا: 10 محرم 1216ق، به جهت فرزند خود مراد علی؛ افتادگی: آغاز؛ 18گ (1ر-18ر)[ف: 19- 609]
moqaddame-ye d.-e xāqān-e qājār
نشاط اصفهانی، عبدالوهاب بن محمد رحیم، 1175 - 1244 قمری
nešāt-e esfahānī, 'abd-ol-vahhāb ebn-e mohammad rahim (1762 - 1829)
مقدمه ای است بر دیوان فتحعلی شاه قاجار معروف به دیوان خاقان.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 15392
آغاز: ناظم العوالم بدیع المناظم احتبس الهواء و احترس العماء؛ انجام: و صید مرام دو جهانی بدامش باد پرتو افکن ساحت بار فروش گشت.
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ در این نسخه قبل از دیباچه مذکور، دیباچه ای دیگر نیز در سه صفحه بدین آغاز مشهود است که آنهم از نشاط اصفهانی است: «ابواب مخزن وجود بحکم کنت کنزا مخفية مسدود و بمفتاح فاحببت لان اعرف مفتوح ...»؛ جلد: چرم، 40گ، 17 سطر، اندازه: 14×21/8سم [ف: 43- 67]
مقدمة الرمل- رمل
moqaddame-ye žāvoložī = vasf-ol arz
محمد طاهر قاجار، 1250 - 1317 قمری
mohammad tāher qājār (1835 - 1900)
اهداء به: ناصر الدين شاه قاجار
تاریخ تأليف: 1314ق
در این کتاب ابتداء از لغت ژاولوژی بحث مستوفی می شود و سپس علم ژاولوژی تعریف می گردد و سرانجام فوائد این علم و لزوم آن می آید. این رساله حاوی مطالب بسیار قدیمی در علم زمین شناسی و از نخستین بحث های جدید اروپائیان در این زمینه است.
آغاز: بسمله، ستایش کنم ایزد پاک را ** که گویا و بینا کند خاک را
انجام: تا رأى بیضا ضیاء اعلیحضرت خسروانی روحنا فداه چه اقتضا نماید، امر الاقدس الاعلى مطاع مطاع.
[فهرستواره منزوی 3923/5؛ دنا 1167/9(2 نسخه)]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کاتب = مؤلف، تا: 1314ق، جا: تهران؛ جلد: تیماج، 31گ، 11سطر (9×16)، اندازه: 13/5×21سم [ف: 2- 153]
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 1822-ف
نسخه اصل: همان نسخه بالا [فیلمها ف: 1- 271]
آغاز: برابر؛ انجام: شروع در تأليف کتابی که حاوی مجموع دوره ژاولوژی باشد نمایم امید که این مقدمه در پیشگاه آسمان جاه خسروانی پند افتد و بنظر مرحمت بر این چاکر بنگرند و آنا العبد محمد طاهر سنه 1314 کتبه تقی.
خط: نستعلیق خوش، کا: تقی، تا: 1314ق، جا: تهران؛ مجدول؛ 28گ، 13 سطر (11×18)، اندازه: 18×26/5سم [ف: 1- 22]
al-muqaddamat-us sadisa min-assafi
سمنانی، اسماعیل، ق 12 قمری
semnānī, esmāʻīl(- 180)
وابسته به: الصافي = تفسیر صافی؛ فیض کاشانی، محمد بن شاه مرتضی (1006- 1091ق)
گزیده ای از مقدمه چهارم تفسیر صافی فیض کاشانیاست، در خصوص تحریف قرآن اعم از زیاده و نقصان و توضیح تحریف به صورت مستقل گزیده شده است.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 13368/1
آغاز: المقدمة السادسة من الصافي مما جاء في جمع القرآن و
تحریفه و زيادة و نقصه و تأويل ذلك، روی علی بن ابراهیم القمي؛ انجام: لقولهم: انظروا الى من کان منکم قدر وی حدیثنا و نظر في حلالنا و حرامنا و عرف احکامنا فاجعلوه حاکما فانی قد جعلته علیکم حاکما الحديث، تمت.
خط: نسخ، کاتب = مؤلف، تا: صفر 1120ق، جا: مشهد رضوی؛ مصحح، با عبارت «بلغ» مقابله شده، محشی با نشان «منه»؛ کاغذ: شرقی، 4گ (9ر -12ر)، 26 سطر، اندازه: 14×15/5 سم [ف: 33- 637]
al-moqaddamat-us sālima fi haqq-i xawf-il xātima
قاری هروی، علی بن سلطان محمد، - 1014 قمری
qārī heravī, ‘alī ebn-e soltān mohammad(- 1606)
در این گفتار کوتاه از خاتمه انسان و این که نمی توان یقین داشت که بر ایمان یا کفر از دنیا می رود، بحث شده و می گوید که ظواهر حال دلیل بر حسن خاتمه یا سوء آن نمی باشد، با استفاده از آیات و احادیث.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 2014
آغاز: الحمدلله الذي هدانا الى الصراط المستقيم و دلنا علی الطريق القويم و السلام علی من خلق علی الخلق العظيم؛ انجام: وقر عیننا بکشف مقام حق اليقين و سلام علی المرسلين و الحمدلله رب العالمين.
خط: نسخ زیبا، بی کا، بی تا؛ با این رساله چند قصیده و دعا و موضوعات فقهی دیده می شود بدین ترتیب: قصیده در اسماء حسنی از حفید عاکف آماسی، مناجات از محیی الدين عربی، مناجات از شیخ عبدالقادر گیلانی، مناجات و ترجمه آن به ترکی، صلوات کبریت احمر شیخ عبدالقادر گیلانی، مسائلی در رضاع از اسماعیل افندی با ترجمه ترکی در حاشیه؛ جلد: گالینگور، 34گ، اندازه: 13×21سم [ف: 6- 16]
muqaddamat-us sirājīya
چون کتاب عبدالرشید سجاوندی در علم فرائض بوده و شناخت آن بدون دانستن قواعد حساب امکان نداشت لذا مؤلف رساله حاضر را مانند مقدمه ای بر آن کتاب نگاشته و کلیات حساب را در آن بیان کرده است.
قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 4406/4
آغاز: الحمدلله رب العالمين ... و بعد فاعلم أن علم الفرائض علم لایخفی علو محله و سمو مکانه لکن لا یزال الطالب راج حافية في فیا فیه؛ انجام: فما حصل فاقسم علی الستين فما خرج فهو نصیب ذلك الداين من تلك التركة.
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ جلد: تیماج، 3گ (13پ - 15پ)، 23 سطر، اندازه: 15×21/5سم [محدث ارموی مخ: 3- 1520]
muqaddamat-us sulūk
کاشانی، حبیب الله بن علی مدد، 1262 - 1340 قمری
kāšānī, habīb-ol-lāh ebn-e ‘alī madad (1846 - 1922)
تاریخ تأليف: 10 ربیع الاول 1275ق
رساله مختصری است مشتمل بر اصطلاحات عرفا و نصیحت هایی که سالك لازم است آنها را بشنود، مشتمل بر چندین فصل که در فصل آخر اصطلاحات عرفا را به ترتیب حروف ابجد آورده است.
یزد؛ سریزدی؛ شماره نسخه: 118/2
آغاز: سبحان الذي أنزل علی رسوله القرآن هدی للوری و تجلی العباده في الفرقان فارشدهم إلى مقام الجمع و الفناء؛ انجام: و احذر یا أسامة أن تکون من الذين قالوا اسمعنا و هم لایسمعون یقول العبد القيد حبیب الله بن علی مدد ... .
خط: نسخ زیبا، کا: هادی دامغانی، تا: پنج شنبه 20 رمضان 1332ق؛ 18گ (30پ -47ر)، 12 سطر، اندازه: 11×17 سم [ف: 1- 98]
muqaddamat-u sanābarq-iš šāmī
بنداری، فتح بن علی، 586 - 634 قمری
bondārī, fath ebn-e ‘alī (1191 - 1237)
این رساله، فقط سر آغاز کتاب سنابرق الشامي می باشد که سنابرق شامی مختصر کتاب البرق الشامي عماد کاتب اصفهانی است. برق شامی، کتاب تاریخ مفصلی است در 7 جلد که سنابرق مختصر آن می باشد.
چاپ: بیروت، دار الكتاب الجديد، محقق: رمضان ششن، چاپ اول، جزء اول، 400ص، 1390ق. الاعلام 134/5 ؛ کشف الظنون 233/1]
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 11304/3
آغاز: من انشاء الفتح بن علی ... قال في صدر کتابه الموسوم ... اما بعد حمدالله علی نعم نافحة الرياض؛ انجام: و استعنت في ذلك و في جمیع اموری بالله سبحانه و تعالی و هو حسبی و نعم و الوكيل
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ 3گ (22- 24)، 15 سطر، اندازه: 11×14سم [ف: 28- 460]
مقدمه سنگلاخ- مبانی اللغة
moqaddame-ye šāhnāme
مقدمه مشهور به باسنقر میرزا است.
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 16076
آغاز: فرمان نفاذ یافت که اتمام نظم آنکتاب در عهده حسن اهتمام او باشد؛ انجام: در توحید کفتمشعر جهانرا بلندی و پستی توئی ** ندانم کئی هر چه هستی توئی
خط: نستعلیق، کا: اسدالله بن میرزا علی اشتهاردی، تا: 1312ق؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ مذیل است به: «شرح حال فردوسی» منقول از چهار مقاله نظامی عروضی سمرقندی و تاریخ مفتاح القلوب از شمس الدين اصیل و تذکره دولتشاه سمرقندی و در انتها یک صفحه از تاریخ گزیده حمدالله مستوفی و کشف الظنون حاجی خلیفه (ص 33- 55)، آغاز: «استاد ابوالقاسم فردوسی از دهاقین طوس بود»، انجام: «از هر چیزش فزون ده زندگانی انتهی ... و نظم مجدالدین البابري النسائي في وقعة الخوارزمشاهية ایضا انتهی» (در انتهای مقدمه بایسنقری نام کاتب آورده شده است و شرح حال فردوسی با خط مغایر است)؛ 31گ، 14 سطر، اندازه: 13/3×21/2سم [ف: 17- 509]
moqaddame-ye šāhnāme-ye abū-mansūrī
امیر خیزی، اسماعیل بن محمد تقی، 1255-1344 شمسی
amīr-xīzī, esmāʻīl ebn-e mohammad taqī (1876 - 1965)
تصحیح و تعلیق از: اسماعیل بن محمد تقی امیر خیزی تبریزی.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 9891
آغاز: سپاس و آفرین خدای را که این جهان و آن جهان را آفرید و ما بندگان را اندر جهان پدیدار کرد؛ انجام و نسب این هر دو کس که این کتاب کردند این چنین بود که یاد کردیم
خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: قرن 14؛ محشی؛ جلد: تیماج، 13گ، 17سطر، اندازه: 22/5×28سم [ف: 31- 123]
muqaddamat-u š. aw ḥāšīyat-il makāsib = r.-un fī ahwal-is sayx-il ansari
وابسته به: المكاسب؛ انصاری، مرتضی بن محمد امین (1214- 1281ق)
مؤلف، در نظر داشته شرح یا حاشیه ای بر مکاسب شیخ مرتضی بن محمد امین انصاری بنگارد، ولی در این نسخه فقط مقدمه این حاشیه یا شرح آمده است و اختصاص به ترجمه احوال شیخ انصاری دارد. او تأليفات شیخ را برشمرده و به کتاب مهم او مکاسب به صورت سربسته اشاره کرده (و له من المصنفات هذا الكتاب و هو عندی احسنها) و ما از این عبارت چنین پنداشتیم که این رساله، مقدمه شرح یا حاشیه مکاسب است. این کتاب پس از درگذشت شیخ نگاشته شده است.
[ريحانة الادب: 189/1]
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 12791/3
آغاز: في نبذ من احوال المصنف قدس الله سره العزيز، ولد في دزفول سنة الف و مأتين و اربعة عشر و اشتغل في تحصیل العلم عند عمه الشيخ حسین؛ انجام: و رسالة في التعادل و التراجيح و رسالة في الجماع وله غیر ذلك من الرسائل.
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 14؛ محشی با نشان «عنه ره»؛ مهر: جعفر بن محمد باقر موسوی «عبده جعفر بن محمد باقر الموسوي» (بیضی)، محمد بن زین العابدين موسوی «محمد بن زین العابدين الموسوي» (بیضی)، محمد مؤمن موسوی «عبده محمد مؤمن الموسوي» (بیضی)؛ 4گ (10- 13)، 16- 17 سطر، اندازه: 9×15سم [ف: 32- 485]
moqaddame-ye S.-e hura'iye
قاسم انوار، علی بن نصیر، 757؟ - 837 قمری
qāsem-e anvār, ‘alī ebn-e nasīr (1357 - 1434)
گویا از سید نعمة الله. دو عنوان «بسمله» دارد و در آن آمده: «در تاریخ سنة تسع و سبعین و سبعمائه که در شهر هرات ... در خانقاه جدیدی در جوار مولانا ظهیر الدين خلوتی ... ساکن بودیم» و می پیوندد به رساله حورائیه و باید همه از کرمانی باشد. (دانش پژوه)
بر خلاف نظر استاد دانش پژوه این رساله از نعمت الله ولی نیست همچنان که رساله حورائیه ای که بعد از این رساله آمده است از نعمت الله ولی نیست و از قاسم انوار است. رساله حاضر عموما در نسخه ها بعضا در ذیل رساله علم قاسم انوار و به عنوان مقدمه گونه ای بر رساله شرح رباعی حورائیه ابوسعید ابوالخیر از او آمده است و عموما به عنوان رساله ای مستقل شناخته نشده است (یا ذیل رساله علم شمرده شده و یا صدر رساله حورائیه). این رساله در واقع گزارش سؤال و جوابی است از ظهیر الدين خلوتی با قاسم انوار درباره آیه «و نحن اقرب اليكم من حبل الوريد». در انتهای رساله با تعبیر «قصه به اینجا رسیده بود که درویشی عزیز التماس معنی رباعی شیخ ابوسعید نمود که در سلك رساله مثبت باشد و آن این است ...» رساله حورائیه قاسم انوار آغاز می شود. بعضی گمانه ها بر این است که این مقدمه ممکن است از میر مختوم نیشابوری از مریدان قاسم انوار باشد.
آغاز: حمد له، صلات، بیت: ابتدای سخن بنام یکیدر دو عالم یکی است نیست جز یکی
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 2920/23
در فهرست با عنوان «رساله عرفانی» و به احتمال از نعمت الله ولی دانسته شده است؛ کا: حسینی، محمود بن محمد، تا: قرن9؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: تیماج، 13گ (201- 213)، 23 سطر (10/5×19)، اندازه: 16×24سم [ف: 10- 1778]
به مقدمه شرح فصوص الحكم- مطلع خصوص الكلم في معانی فصوص الحكم
مقدمه شرح فصوص الحكم (ترجمه)- تبیان الرموز
muqaddamat-us.-i fusus-il hikam
عبدالرزاق کاشی، عبدالرزاق بن احمد، - 736 ؟ قمری
‘abd-or-razzāq-e kāšī, “abd-or-razzāq ebn-e ahmad( 1336)
تاریخ تأليف: 12 جمادی الاول 730ق
مؤلف شرحی با عنوان «ص – ش» بر کتاب «فصوص الحكم» ابن عربی به درخواست عده ای از جمله شمس الدين محمد بن مصلح تبریزی نگاشته که در آغاز سه «مقدمه» دارد: 1. در تحقیق ذات احدیت؛ 2. در حقایق اسماء و عدم تناهی آنها؛ 3. بیان شأن الهي.
[الذريعة 382/13؛ معجم المطبوعات 1486؛ الاوقاف العامة موصل 35/7]
شیراز؛ خانقاه احمدیه؛ شماره نسخه: 709/11
آغاز: قد قدمت امام الكلام ثلث مقدمات یحتوی علی اصول فصوص الحكم
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ واقف: علی اصغر زرمهر، خرداد 1339؛ جلد: تیماج، 26 سطر، اندازه: 9/5×20/5سم [ف: -349]
moqaddame-ye š.-e golšan-e rāz
دوانی، محمد بن اسعد، 830 - 908؟ قمری
davvānī, mohammad ebn-e as‘ad (1427 - 1503)
وابسته به: گلشن راز؛ شبستری، محمود بن عبدالکریم (687- 720ق)
نویسنده که از بزرگان ادب و فلسفه است چنانچه خود می گوید بر آن می شود تا شرحی بر گلشن راز نویسد و از کلمات عاشقانه و اصطلاحات صوفیانه آن کتاب پرده بردارد، بر این تقدیر این مقدمه را مینگارد و اصطلاحاتی چند در آن می آورد.
آغاز: بسمله، رب سهل و یسر ولا تعسر خواستم که ثواقب معانی چند که ...
انجام: بلکه بآنچه بذوق خاص ناظم ... اکتفا می نمودباند کی گفتم و بسیار بسی دانستم.
تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 2501/2
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق خوش، بی کا، تا: 1040ق؛ کاغذ: هندی، جلد: تیماج، 64ص (1- 46)، 21سطر (6×18)، اندازه: 15×26/5سم [ف: 6-2]
muqaddamat-uš šifā'
جوزجانی، عبدالواحد بن محمد، - 438 قمری
jawzjānī, 'abd-ol-vāhed ebn-e mohammad (-1035)
وابسته به: الشفاء؛ ابن سینا، حسین بن عبدالله (370- 428ق)
از جوزجانی نویسنده سرگذشت شیخ ابن سینا و شاگرد او است.
تهران؛ سپهسالار؛ شماره نسخه: 4507/2
بی کا، بی تا؛ 3گ (11پ -13پ) [ف: 5- 642]
muqaddama-tun şāliņa fi ţarīq-it tașawwuf wa-l i'tiqād wa-l xassa
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 664/1-ف
بی کا، تا: با تاریخ 1231ق؛ واقف: خسرو پاشا، 1231؛ 18گ (1- 18) [فیلمها ف: 1- 521]
مقدمة الصراط المستقيم- العلامة البياضي و کتابه الصراط المستقيم
مقدمة الصلاة- الخلاصة
مقدمة الصلاة- الهداية في فقه الصلاة
مقدمة الصلاة- فقه العامة
مقدمة الصلاة- مقدمة في الصلاة
moqadamat-os salāt = feqh-e manzūm = ādāb-e namāz = nām-e haq
شرف بخارایی خراسانی، ق7 قمری
šaraf-e boxārāyī xorāsānī(- 13c)
تاریخ تأليف: 15 جمادی الاول 693ق
منظومه ای است در حدود 193 بیت دربیان آداب نماز بر طبق فقه حنفی، شامل ده «باب» وهر باب درچند «فصل»: باب 1.در طهارت و وضو؛ 2. شکننده های وضوء؛ 3. غسل، دارای سه «فصل»؛ 4. واجب کننده غسل؛ 5. تیمم؛ 6. نماز مشتمل بر چهار
«فصل»؛ 7. نمازهای فرائض شبانه روزی؛ 8. سنن مؤكده شبانه روزی؛ 9. روزه رمضان؛ 10. کفاره روزه؛ خاتمه (تاریخ کتاب). این اثر یکی از کتاب های مجموعه «پنج گنج» می باشد که از کتاب های درسی مدارس قدیم هند بوده است. نویسنده این کتاب در بعضی نسخه ها شرف بخارائی یا شرف الدين بخارائی خراسانی و در برخی ناشناخته است. نصر الله طرازی آن را به احتمال از عطار نیشابوری داشته است. در فهرست کتابخانه آیت الله مرعشی نجفی مؤلف آن، میر محمد حسین بخاری حنفی (-1090ق) دانسته شده که صحیح به نظر نمی رسد.
آغاز: بسمله نام حق بر زمان همی رانم ** که به جان و دلش همی خوانم / ملک و صانع و قدیم و حکیم ** خالق و رازق و رؤوف و رحیم
چاپ: مشار فارسی، ج 5، ص 5128؛ هند، بمبئی، فتح الكريم، 1302ق، به اهتمام قاضی فتح محمد و قاضی عبدالکریم پاکستان، ملتان، فاروقی ناشران و تاجران؛ هند، به اهتمام: دیوان کھرک سنگه لعل سنگه؛ جامعه همدرد: ص 39، کانپور، سنگی، 1286 (چاپ سوم)، وزیری، 12ص
[نسخه های منزوی 3029/4 ؛ الذريعة 105/19؛ مشترک پاکستان352/7- 361و776-775/14؛ فهرستواره فقه هزار و چهار صد ساله 74- 76؛ دنا 1168/9؛ میراث مشترک ایران و هند: 1- 256 و 2- 396]
شرح و حواشی:
1- شرح مقدمة الصلاة = شرح نام حق؛ حسینی هروی، حسین بن غیاث الدين (-928)
2- شرح مقدمة الصلاة = شرح نام حق
خط: نستعلیق خوش، بی کا، تا: قرن 9؛ مجدول و مطلا؛ کاغذ: ترمه، جلد: میشن قهوه ای، 17سطر[ف: 9- 109]
آغاز: برابر؛ انجام: ختم شد بر ثنای سبحانی ** به دعا یاد کن که برخوانی / دارم امید همچو درویشان ** از قبول فضایل ایشان
خط: نستعلیق، کا: شمس الدين، تا: 11 رمضان 927ق؛ مجدول؛ 10گ، 11سطر، اندازه: 11×19/5 سم [ف: 6- 3086]
آغاز: برابر
در فهرست ناشناس مانده، طهارت تا صوم؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1079ق؛ افتادگی: انجام؛ 29گ، 18سطر، قطع: ربعی [چند نسخه-ف: - 360]
آغاز: برابر؛ انجام: پس ترا یادگار از شرف است ** نام او در جهان بهر طرف است / ار بخاراست مولد و نسبش ** در خراسان علوم مکتسبش / صد و هفتاد بیت و ده بابیست ** لا یق روزگار اصحابست
خط: نستعلیق، بی کا، تا: با تاریخ 1112ق؛ جلد: تیماج، 7گ (57پ -63ر)، 15 سطر [ف: 37- 392]
آغاز: برابر؛ انجام: زان که صلوات بیحد و پایان ** بر رسول و بر آل و بر یاران / گفته شد بر ثناء سبحانی ** به دعا یاد کن چو بر خوانی؛ انجامه: «قاریا بر من مکن چندین عتاب ** گر خطائی رفته باشد در کتاب / آن خطائی رفته را تصحیح کن ** از کرم و الله اعلم بالصواب؛ تمت تمام شد کتاب نام حق در علم فقه از تصنیفات شاه شرف الدين بو علی قلندر پانی بهتهی به تاریخ بیست و دویم شهر جمادی الثاني سنه 1118 روز پنج شنبه به وقت ظهر در دار الابد مشهد مقدس به خط جمال الدين محمد حسینی قادری الزنده فیلی غفر الله ذنوبه و ستر عیوبه
کامل؛ کا: جمال الدين محمد حسنی، تا: پنج شنبه 22 محرم 1118ق، جا: مشهد رضوی؛ در انجامه نسخه ما کتاب به «شاه شرف الدين بو علی قلندر پانی بهتهی» نسبت داده شده؛ جلد: میشن، 5ص (132- 136)، اندازه: 22/3×34/9سم [ف: 29/1- 88]
نسخه اصل: بادلیان ش 88اوزلی (ش 1769)؛ بی کا، تا: ذیحجه 1136ق؛ 7- 17 سطر [فیلمها ف: 1- 554]
آغاز: برابر؛ انجام: نود و سه برفت و شصد سال ** از وفات رسول تا امسال / نیمه جمادی الاول بود ** بود کین نظم گشت مستکمل / رحمت حق نثار خواننده ** باز گوینده و رساننده (حرره ... علی محمد)
بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: میشن، 13گ (14ر -26پ)، 9سطر، اندازه: 10/8×17/8سم [ف: 8- 327]
آغاز: برابر؛ انجام: نود و سه برفت و ششصد سال ** ز وفات رسول تا امسال / نیمه از جمادی الاول ** بود کاین نظم گشت مستکمل / رحمت حق نثار خواننده ** باز گوینده و رساننده
بی کا، تا: 1271ق؛ جلد: تیماج، 10گ (1پ-10ر)، 12 و 16سطر، اندازه: 16×24/5سم [ف: 44- 51]
آغاز: برابر؛ انجام: مرتو نویسنده را صانع پاک ** هم بیامرزد چون رود در خاک / شد بتوفیق خدای لاینام ** این کتابت روز دوشنبه تمام
در صد و ده بیت، پس از بخش طهارت فرایض ماه رمضان است؛ خط: نستعلیق، کا: میرزا محمد نجار التجار، تا: 1316ق؛ 9گ (1پ-9ر)، 18سطر، اندازه: 15/3×26/3سم [ف: 9- 88]
آغاز: برابر؛ انجام: نیمه از جمادی الاول ** بود کین نظم گشت مستکمل
خط: نستعلیق شکسته (شیوه افغانی)، کا: عطا محمد، تا: 1329ق، به
امر سردار نصر الله خان نایب السلطنه افغانستان؛ مجدول، مذهب؛ جلد: تیماج، 34ص، 7سطر، اندازه: 18×28سم [ف: 17 - 170]
نسخه اصل: پاریس 368 فارسی؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ 14سطر [فیلمها ف: 1- 592]
آغاز: برابر
خط: نسخ مایل به نستعلیق، بی کا، بی تا؛ جلد: مقوا، 6ص (25- 30)، ابعاد متن: 10×15، اندازه: 17×21سم [ف: 5- 1802]
آغاز: برابر
خط: نستعلیق هندی، بی کا، بی تا؛ جلد: چرم، 14ص (1446- 1459)، 15سطر، اندازه: 15/5×20سم [ف: 45- 52]
انجام: نود سه چو رفت شش صد سال ** از وفات رسول تا امسال / نیمه را از جمادی الاول ** بود کین نظم گشت مستعمل / هر که مرا کند به نیکی یاد ** نام او در جهان به نیکی باد / هر که خواند دعا طمع دارم ** زانکه من بنده گنه کارم
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز، کاغذ: هندی، 4گ (23ر -26پ)، 13سطر (7/5×16)، اندازه: 14×24سم [ف: 17- 440]
آغاز: برابر
انجام: نود و نه رفت ششصد سال ** از وفات رسول تا امسال ...
خط: نستعلیق بد، بی کا، بی تا؛ کاغذ: هندی، 8گ (2پ-9)، 13 و 14سطر (10×18- 19/5)، اندازه: 15/5×22/8سم [رایانه]
آغاز: برابر؛ انجام: یا دو مه روزه را پیاپی دار ** تا شوی از حیات برخوردار
خط: نستعلیق متوسط، بی کا، بی تا؛ خریداری از بهزاد زارع؛ کاغذ: هندی، جلد: مقوایی، 7گ (6پ -13پ)، 15 سطر (8/5×19/5)، اندازه: 13/5×23سم [رایانه]
muqaddamat-uşşalāt
رساله کوچکی است در اعمال نماز برابر با مذهب چهارگانه اهل سنت که در آن از مختصر ابن حاجب (- 646ق) و توضیح خلیل یاد شده است.
مشهد؛ الهيات؛ شماره نسخه: 19319/8
آغاز: بسمله الحمدلله رب العالمين و الصلوة و السلام علی سیدنا محمد و آله و صحبه اجمعین و بعد فهذه مقدمة لطيفة مشتملة علی ذکر الأفعال التي تفعل في الصلاة علی وجه اللزوم اجمالا علی المذاهب لیکون الانسان علی بصيرة ...
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج، 30 - 33 سطر (6×17)، اندازه: 9×19/5سم [ف: 2- 386]
moqaddame-ye salāt
حسینی هروی، حسین بن غیاث الدين، - 928 قمری
hoseynī heravī, hoseyn ebn-e qīyās-od-dīn(- 1522)
رساله مختصر و فقهی مرتب بر ده «باب» که برخی از ابواب آن عبارت است از: 1. بیان وضوء؛ 2. آنچه وضو را باطل می کند؛ 3. بیان غسل؛ ... 8 بیان سنت های شبانه روزی؛ 9. بیان روزه رمضان؛ 10. بیان کفارات روزه رمضان.
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 33175
آغاز: بسمله. سپیس بی قیاس پرورنده ای را که رحمت بی نهایتش؛ انجام: باز گوینده و رساننده.
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ مجدول؛ اهدایی: رهبری، بهمن 1384؛ 42گ، 14سطر، اندازه: 12/5×20سم [ اهدائی رهبر: 3- 710]
muqaddamat-uşşalāt
قم؛ مرکز مطالعات؛ شماره نسخه: 1079/2-عکسی
آغاز: باب دهم در بیان کفارات روزه ماه رمضان و ختم کتابت مقدمة الصلاة
خط: نسخ، بی کا، تا: سه شنبه 29 رجب 95؛ اهدایی: آقای حاج محمد کلاهی؛ 1گ، 15سطر، اندازه: 16×20سم [ف: 2- 316]
moqadamat-os salāt (manzūm)
منظومه ای است که هشت بیت آن در نسخه ما مانده و پیش از آن افتاده است و نامش باید «مقدمة الصلاة» باشد. در چلبی و ذیل آن از چنین رساله ای یاد نشده است. چنین است: باب دهم در بیان کفارت روزه ماه رمضان و ختم کتاب مقدمة الصلاة. گر کسی قصد کرد در خوردن ** به نهار و مجامعت کردن / از برای تو این قدر گفتم ** یاد گیرش که مختصر گفتم / هر که این را به صدق بر خواند** واجب و نفل و فرض خق داند / رحمت حق نثار خواننده ** باز داننده و رساننده. تمت و الحمد المن نعمه عمت.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 228/2
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 9؛ جلد: تیماج مذهب، ابعاد متن: 9×12، اندازه: 12×17سم [سنا: ف: 1- 111]
muqaddamat-uttahara wa-SSalat
رساله ای در فقه است شامل بحث طهارت و صلات با استفاده از کتاب های معروف اهل سنت از جمله: الهداية، مخزن الفقه، الوقاية، الكنوز المختارة وشروحها، عیون المذاهب، شروح مجمع البحرين، منية المصلي، البديع، القباني، النوازل و مجمع الفتول و با عناوین «فقه - فقه» نگاشته شده است.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 13154/5
آغاز: الحمد لله رب العالمين و العاقبة للمتقین فاستمع یا أهل الايمان مانتلوا علیك من المقال فان فیه بیان الاعمال من الصلاة والطهارة؛ انجام: و القاضي خان و تاتار خان و مجمع الفتول و منية المفتيو خزانة المفتي وغیرها من المساهاد تمت.
خط: نسخ، کا: عمر بن حسین، تا: 1086ق؛ مجدول، محشی؛ 46گ (25پ - 70پ)، 17 سطر، اندازه: 6/5×14سم [ف: 33- 296]
مقدمه ظفرنامه تیموری- تاریخ جهانگیر
moqadamat-ol 'oššāq
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 1004/23-ف
نسخه اصل: بادلیان 224 .Land Or؛ خط: نسخ، کا: درویش حسن، تا: جمعه پایان ربیع الثاني 886ق؛ 15سطر [فیلمها ف: 1- 553]
moqadamat-ol oqba fi zekr-e motealleqat-il mavta
از ناشناسی از اهل سنت، که از خود در دیباچه با عنوان «اضعف العباد الراجي الى عفو الله الجليل الجواد» یاد کرده، به نام «مقدمة العقبي في ...». بیشتر آداب است تا احکام فقهی، ولی با ذکر نام منابع که بیشتر حدیث از کتاب های حدیث است: فصل 1. احوال محتضر؛ 2. احوال اغتسال؛ 3. اقسام اموات و جواز و امتناع از تکرار غسل؛ 4. ترکیب غسل؛ 5. بیان اکفان؛ 6. طریق پوشانیدن کفن؛ 7. نوشتن ادعیه بر میت و کفن؛ 8. بیان اسقاط؛ 9. بیان نماز جنازه؛ 10. گور و دفن؛ 11. مدت و احکام آن؛ 12. تحفه و خیرات، جواز و امتناع آن.
تهران؛ دائرة المعارف؛ شماره نسخه: 1834/4
آغاز: حمدله. صلات. اما بعد، این اضعف العباد الراجي الى عفو الله الجليل الجواد، این چند مسایل را برای افادت ابناء روزگار به جهت آنکه احتیاج ... و به «مقدمة العقبي في ذکر متعلقات الموتي» موسوم؛ انجام: و در «تحفة الفقه»، گفته که اگر کسی بر گور خالی فاتحه خواند کافر شود زن او مطلقه ... و این افتد. نعوذ بالله منها و لاحول ولاقوة الا بالله العلى العظيم و به نستعین. و الحمدلله رب العالمين.
خط: نستعلیق تحریری خوش، بی کا، تا: قرن 13؛ اهدایی: دکتر صادق کیا؛ ابعاد متن: 8×13، اندازه: 13×19/5سم [ف: 3- 312]
muqaddamat-un ‘alā ma'rifat-i hisāb-i siyar-in nayyirīn wa maʼrifat-i māhīyat-il manāzil-il falakīyya wa ma'rifat-i mā yațla'-u min-hā ...
اهدا به: عز الدين سلطان بن حسین اکبر
در چهار فصل: معرفة حساب سیر النيرين؛ معرفة ماهية المنازل الفلكية، معرفة ما یطلع منها و یسقط حالة الفجر و الشروق و الغروب و نصف الليل؛ معرفة الفصول و الانواع.
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 6966/12
خط: نسخ، کا: جوازی جوینی، محمود بن عاشور، تا: قرن 11؛ کاغذ: سپاهانی، 21 سطر (8×14)، اندازه: 15×21سم [ف: 16- 414]
moqaddame-ye ‘avā’ed-ol ayyām fī ‘avīsāt-el mahām
آرانی کاشانی، محمد علی بن محمد حسن، 1177 - 1244 قمری
ārānī kāšānī, mohammad ‘alī ebn-e mohammad hasan (1764 - 1829)
وابسته به: عوائد الايام في عویصات المهام؛ آرانی کاشانی، محمد علی بن محمد حسن (1177- 1244ق)
مؤلف در آغاز کتاب «عوائد الايام في عویصات المهام» به عنوان مقدمه شرح حالی از خود نگاشته که از آغاز حیات یعنی سال 1177 تا سال 1244 و دو سال قبل از فوتش را داراست و در آن مفصل به ماجرای زندگانی خود و تأليفاتش و وقایع اتفاقیه اشاره نموده است. مؤلف زندگانی خودنوشت دیگری با عنوان «ترجمة الأحوال من المبدأ الى المال» نیز در همین موضوع دارد. چاپ: ضمن میراث حدیث شیعه، دفتر پانزدهم، قم، مؤسسه فرهنگی دار الحديث، 1385ش، با تصحیح سید جعفر حسینی اشکوری
قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 4420/7
آغاز: حمد بیرون از حوصله حد خداوندی را سزاست که ماده قابلیت ادراک فیوضات در وجود انسانی تخمیر نموده؛ انجام: و روز پنج شنبه چهارم رجب المرجب وارد دارالسلطنه اصفهان شدم خداوند عالم عاقبت امر سفر را بخیر بگرداند.
خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ مصحح، با خط خوردگی و اضافات در حاشیه؛ جلد: تیماج، 9گ (232پ- 240پ)، اندازه: 14/5×21سم [محدث ارموی مخ: 3- 1522]
al-muqaddamat-ul gaznawiya fi furu-il hanafiya
غزنوی، احمد بن محمد، - 593 قمری
qaznavī, ahmad ebn-e mohammad(- 1198)
کتابی معروف در فقه حنفی است، حاجی خلیفه در کشف الظنون می گوید: «تأليف مختصر و نافعی است در عبادات با حجم اندک و مطلب بسیار در فرائض، واجبات، سنن و آداب، مرتب بر هشت «باب»: 1. طلب العلم؛ 2. فضل الاستنجاء؛ 3. السواك؛ 4. فضل الوضوء؛ 5. فضل الصلوة؛ 6. فضل الزكاة؛ 7. فضل شهر رمضان؛ 8. العمل بالعلم.
آغاز: بسمله، الحمدلله الذي عم البلاد بنعمته و ارفاده و خص العباد بهداية و ارشاده و خلق النهار بانواره و الليل بسواده ...
[الأوقاف العامة 126/3؛ کشف الظنون 1802/2 -1803؛ الأوقاف العامة موصل 284/2]
شرح و حواشی:
1- الضياء المعنوي علی مقدمة الغزنوي؛ قریشی، محمد بن احمد (-854)
آغاز: ... عن الأزواج و الأولاد ... اما بعد، فانی لما رأيت قصور همم الناس في طلب العلم و اشتغالهم بما لایغنیهم و إعراضهم عما یقربهم إلى خالقهم؛ انجام: نسأله أن یوفقنا علی العمل بالعلم و یجعلنا من العاملين المخلصين المتوكلين الصابرين ... بفضله و کرمه إنه ذو الفضل و الإحسان و الكرم و الإمتنان ...
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 917ق؛ افتادگی: آغاز؛ مصحح، محشی؛ 70گ، 17سطر (8/5×13/5)، اندازه: 13/5×18سم [ف: 39- 553]
آغاز: برابر؛ انجام: عما قضی علینا و الشاكرين لما انعم علینا و نسأل الله تعالی أن یحتم لنا بالخیر و السعادة و الشهادة بفضله و کرمه انه ذوالطول و الاحسان و الاكرام و الامتنان، تمت.
خط: نسخ، کا: مصطفی بن احمد القيبوش واری از طلبه پچویت معروف به گلشن آباد، تا اواخر محرم 1083ق؛ مجدول؛ 107ص ( 108-2)، 19سطر، اندازه: 14/8×20سم [ف: 40/3- 113]
آغاز: برابر؛ انجام: ان یعلمنیها فاملاها علی نسق الآية المذكورة.
خط: نسخ عثمانی، بی کا، تا: احتمالا قرن 12- 13؛ افتادگی: انجام؛ جلد: چرم سرمه ای، 9ص (2- 10)، 19 و 21 سطر، اندازه: 13×19سم [ف:40/3- 157]
آغاز: برابر؛ انجام: و ان کان لایضر به فله أن یصوم بغیر اذنه و ابنة الرجل و ابنه و قرابته یتطوع بغر اذنه نسأل الله تعالی أن یرزقنا درجة الصالحين الصائمين و القائمين و یجعلنا من الذاكرين و الشاكرين بفضله و کرمه أنه أرحم الراحمين.
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ مصحح؛ جلد: مشمعی، 84گ، 15سطر (8×14)، اندازه: 14×21سم [ف: 30- 494]
آغاز: برابر؛ انجام: و نسأله أن یختم لنا بالخیر و السعادة والشهادة بفضله وجوده و کرمه إنه ذو الفضل و الاحسان و الكرم و الامتنان و صلی الله علی سیدنا محمد و آله و صحبه و سلم تسلیما کثیرا
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ جلد: مقوایی، 39گ (10پ -48ر)، 21سطر [ف: 37- 311]
moqaddame-ye farāzestān
درویش فانی، 1230 - 1307 قمری
darvis fani (1815 - 1890)
وابسته به: فرازستان؛ تویسرکانی، اسماعیل بن محمد علی (-1310ق)
تاریخ تأليف: 1302ق؛ محل تالیف: تهران
مقدمه ای است بر کتاب فرازستان محمد اسمعیل بن محمد علی زند تویسرکانی. وی کتابدار دستگاه شاهزاده جلال الدوله بود. پس از درگذشت جلال الدوله کناره گرفت و با مطالعه و انتخاب مطالبی از کتب قدیمه ایران «فرازستان» را در سه دفتر نگاشت. این کتاب تاریخ پادشاهان باستان است از داراپور داراب تا پایان کار ساسانیان و در آن طریقه سلوک سلاطین قدیم و مراتب سلطنت و معرفت ایرانیان باستان آمده است. زبان این کتاب فارسی قدیم و مشحون از عبارات غیر مانوس و لغت های غامض است. به همین منظور مقدمه نگار برای درک ارباب دانش از مطالب کتاب، این مقدمه را بر دفتر اول آن در سال 37 سلطنت ناصرالدین شاه و به نام وی و زمان صدر اعظمی میرزا محمد یوسف با همراهی همسرش فرنگیس بنت هرمز یار خسرو باندار کرمانی در 66 فقره و 12 نظر نوشته است. وی در پایان وعده داده بر دو دفتر دیگر نیز مقدمه بنویسد و به طبع برساند و فرهنگ لغات مشکله را در آخر دفتر سوم بیاورد. عناوین آن در دوازده «نظر» است: 1. به اراده حق زمانه بیکران در طواف و اثر آن در کره ها آشکار؛ 2. موافق اعتقاد ایرانیان باستان در شناختن الق منان؛ 3. اعتقاد ایرانیان باستان از اثر پی به مؤثر بردن؛ 4. در چگونگی آفرینش کوی زمین و مخلوقات آن؛ 5. در مراتب اکملیت انسانی؛ 6. بیان لزوم بقای نوع به توالد و تناسل؛ 7. در وجوب التزام آداب دین و مذهب؛ 8. موجب آسودگی و امنیت و پادار بودن در دین حقه بوده است؛ 9. واجب بودن برای بنی نوع انسان متدین بودن ... 10. باعث
ضعیف شدن هر دین و دولت و خراب شدن خلق انحراف ورزیدن از کیش خویش است؛ 11. در رسیدن به مقامات عالیه از راه دین و پاداش یافتن منحرف شوندگان از دین؛ 12. در ختم مقدمه و سبب تأليف کتاب فرازستان.
آغاز: پس از ستایش خالق منان درود فراوان بر روان پاک پیغمبران از آغاز تا انجام در این همایون عهد که دارای دانا شهریار توانا شاهنشاه جمجاه انجم سپاه ...
[فهرستواره منزوی 1043/2]
آغاز: برابر؛ انجام: چنانچه فرموده اند باهل حرف باید گفت اهل حرفه بسیار است بخوامشی ادا کردم سخن را نیست پایانی تمام شد مقدمه فرازستان بدست کمین بنده یزدان ... مقارن آبریل ماه هزار و هشتصد و هشتاد و پنج (1885) عیسوی.
خط: نستعلیق و نسخ خوش، کاتب = مؤلف (گویا)، تا: قرن 13؛ مصحح؛ جلد: ساغری مذهب، 71گ، 12سطر (10×16)، اندازه: 16/8×22سم [رایانه]
آغاز: برابر انجام: و آنرا خدمت اهل علم مایه سرافرازی خود خواهد دانست چنانچه فرموده اند: به اهل حرف باید گفت اهل حرفه بسیار است ** به خاموشی ادا کردم سخن را نیست پایانی
خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: رجب 1304ق؛ با یادداشتی از مؤلف در اهدای کتاب به امین السلطان با مهر «یانك جی لیم جی» (مربع)؛ جلد: تیماج، 98گ، 12سطر، اندازه: 13×22سم [ف: 53-28]
آغاز: برابر، انجام: و آنرا خدمت اهل علم مایه سرفرازی خود خواهد دانست
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1302ق؛ گویا دستخط مؤلف باشد و گمان می رود که تاریخ نوشتن نسخه نیز در 1302 بوده؛ واقف: نائینی؛ 82گ، 12سطر، اندازه: 14×22سم [ف: 4- 255]
خط: شکسته نستعلیق، کا: اسفندیار بن رستم بهمرد الله آبادی (معلم دبیرستان مازدیستنا (مزدیسنا) طهران)، تا: محرم 1307ق؛ این کتاب وقف انجمن زردتشیان بوده؛ اندازه: 17×21سم [ف: -233]
muqaddamat-ul faşāḥa
در علم بلاغت از ناشناسی هم روزگار.
تهران؛ دائرة المعارف؛ شماره نسخه: 1910
آغاز: مقدمة الفصاحة یوصف بها المفرد و الكلام و المتكلم و البلاغة یوصف بها الأخيران فقط الفصاحة في المفرد
خط: نستعلیق تحریری، بی کا، بی تا؛ جلد: گالینگور، 35گ، 15-18سطر (10×15)، اندازه: 11×19سم [ف: 3- 313]
muqaddamat-u fașl-il xațāb
از: میرزا محمد اصفهانی.
یزد؛ وزیری؛ شماره نسخه: 1882/1
آغاز: ففی سرد مطالب مذمها علی نهج الاختصار لیعلم طریقته في الأخذ بالاخبار و فصلها في تلو فصول لوضوح الاعتبار؛ انجام: و قال فیمن یخطی اسم صاحب الاضحية انما هو ما نوی و سئل عن الرجل یصلح له.
خط: نسخ، بی کا، تا: ذیقعده 1287ق؛ جلد: تیماج، 70ص (1- 70)، 19سطر ( 9×14/5)، اندازه: 15×19/5 سم [ف: 3- 1083]
al-muqaddama fi ijmā'īyāt-il qurrā’-is sabía
حریری، کمال بن سلیمان
harīrī, kamāl ebn-e soleymān
اهداء به: رکن الدوله یحیی بن صالح
رساله ای است در آنچه قراء هفت گانه بر آن اتفاق دارند، و مشتمل بر ده «باب» و یک «خاتمه» و یک «تذییل»: باب 1. ترقیق الراءات؛ 2. ترقیق لام الجلالة؛ 3.اظهار الحروف المطبقة؛ 4. اظهار الحرفين المتماثلين المتحركين؛ 5. وجوب ترك صلة الضمير المحفوف بالتحریك؛ 6. وجوب ضم میم الجمع اذا کان بعدها ساکن من غیر صلة؛ 7. وجوب مد الكلمة الواحدة؛ 8. احکام التنوين و النون الساكنة؛ 9. وجوب ادغام الأول من المتماثلين؛ 10. وجوب ادغام الحرفين المتقاربين؛ الخاتمة: في الألف الساكنة؛ تذییل: في وجوب الجهر بالاستعاذة.
آغاز: الحمد لله الذي نور قلوبنا بالایمان و جعل لنا السنة حراما علی تلاوة القرآن و من علینا من معرفة ما یجب علینا من الترتيل.
یزد: وزیری؛ شماره نسخه: 1972/7
آغاز: برابر
خط: نسخ، کا: بحرانی، یحیی بن حسین، تا: 19 ذیحجه 918ق؛ مصحح، محشی؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: مقوایی، 6ص (133- 138)، اندازه: 12×17 سم [ف: 3- 1111]
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 2420/8 -ف
نسخه اصل: همان نسخه بالا [فیلمها ف: 1- 681]
قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 2290/6
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 6- 332]
al-muqaddama fi ușūl-il qirā’a wa tajwīd-it tilāwat
رساله در بیان اصول و مبانی تجوید و اصول علم قرائت شامل هجده «باب»: 1. بیان معرفة المد واللین؛ 2. بیان المد الزايد واسبابه؛ 3. بیان احکام النون الساكنه؛ 4. بیان معرفة اللام واحکامها وانواعها؛ 5. بیان معرفة الراآن واحکامها؛ 6. بیان مخارج الحروف وصفاتها؛ 7. بیان الوقف والابتداء؛ 8. بیان الوقف علی بلی؛ 9. بیان معرفة اللحن الجلي والخفی؛ 10. بیان الوقف علی کلا؛ 11. بیان الموصول والمقطوع؛ 12. بیان الثابت بالیاء اجماعا؛ 13. بیان الياآت المحذوفات؛ 14. بیان اثبات الالف وحذف الواو؛ 15. بیان الهمزة المقطوعة والموصولة؛ 16. بیان الوقف
علی ما رسم بالتاء؛ 17. بیان التشابه من القرآن و آباته؛ 18.بیان الوصل والسکت بین السورتين والبسمله.
آغاز: بسمله، الحمدلله الذي اعز بکتابه من کان ذلیلا وشفی باحکامه من کان علیلا وهذا بهداه من کان مثالا وادخله ظلا ظلیلا ووعد من تلاه وعمل به ثوابا جزیلا؛ انجام: فائدة: ارکان القرائة ثلاثة السنة والعربية، فائدة: مراتب التجويد ترتیل و تدویر وحذر.
خط: نسخ کهن معرب، کا: شعبان بن عثمان الفهدي، تا: قرن 11؛ جلد: گالینگور، 3گ [ف: 1- 394]
آغاز: بسمله، الحمدلله المتفرد بالنعماء المتوحد بالاء ذی العز الغالب والدین الواصب، أحمده علی نعمة التي لاتحصی والاية التي لا تستقصی ... وبعد فهذه مقدمة في أصول القراءة و تجوید التلاوة تحتوی علی ...
خط: نسخ کهن معرب، کا: شعبان بن عثمان الفهدي، تا: قرن 11؛جلد: گالینگور سرخ، 12گ [ف: 1- 396]
آغاز: بسمله. الحمد لله الذي اعز کتابه العزيز من کان ذلیلا و شفی باحکامه و مواعظه من کان علیلا؛ انجام: و الهاء و الياء یسمون هذه الحروف القمريه - تمت بعون الله الملك الرحمن.
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج، 6گ، 23 سطر (5/5×15/5)، اندازه: 11/5×19 سم [ف: 2- 202]
muqaddamat-u fi ușūl-il qirā’a
ابن طحان، عبد العزيز بن علی، 498 - 560 ؟ قمری
ebn-e tahhān, “abd-ol-‘azīz ebn-e ‘alī (1105 - 1166)
مؤلف در این رساله اصطلاحات علم قرائت را تعریف و توضیح داده است.
[هدية العارفين 579/1]
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 12163/11
آغاز: الحمدلله حمدا کثیرا طیبا مبارکا فیه کما یحب و یرضی و صلاته علی محمد عبده و رسوله المصطفي و علی آله الطيبين و الطاهرين؛ انجام: و في الياء و الواو ... و الأصل في الحييتين توقیف من الأداء و کذلك السكون الميت حده مقید بالاداب من شرع القراء. کملت المقدمة بحمدالله و عونه.
خط: نسخ، کا: محمد بن سالم بن محمد بن سالم بن سعید بن عمر العذري العوسجي بلد و الشافعي مذهبا، تا: قرن 9؛ جلد: تیماج، 2ص (124- 125)، 31سطر، اندازه: 17/5×26سم [ف: 35- 171]
muqaddamat-un fi-l uşūl
علم الهدي، علی بن حسین، 355 - 436 قمری
‘alam-ol-hodā, ‘alī ebn-e hoseyn (967 - 1045)
رساله استدلالی کوتاهی است در بیان اصول دین در پنج «فصل». آغاز: اعلم ام اول فعل یجب علی العاقل من افعال قلبه، ما هو ذريعة إلى العلم بربه و لا طریق الى ذلك الا النظر في حدوث الاجسام و ما یجری مجراها ...
انجام: فمن عرف ذلك معرفة صحيحة بتحقیق کان مستحقا للثواب و الله اعلم بالصواب
آغاز: برابر
خط: نسخ، کا: سید محمد مقیم موسوی، تا: شنبه 16 ربیع الأول 1063ق، جا: نجف اشرف؛ جلد: تیماج، 5گ (3- 7)، 19سطر، اندازه: 10×18/8سم [ف: 43- 45]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: عبدالله بن محمد سعید خوانساری، تا: 1233ق؛ مجدول، مصحح، 2گ (174ر-175ر)، 23 سطر، اندازه: 8/5×14/5سم [ف: 37- 157]
خط: نسخ، بی کا، تا: 1238ق؛ 2گ (28ر - 29ر)، اندازه:17×27سم [ف: 3- 682]
آغاز: برابر؛ انجام: و الميزان و الصراط و الجنة و النار ... الطاهرين
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ مجدول؛ جلد: مقوایی، 3ص (31- 33)، 16-15 سطر، اندازه: 10/5×17 سم [ف: 32- 19]
ف نسخه اصل: کتابخانه آقای شیخ آقا بزرگ تهرانی؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ 20سطر [فیلمها ف: 1- 575]
al-moqaddamat fī bayān-il þurūf
رساله کوتاهی در بیان وجوه صرفی حروف تهجی از «الف» تا «یاء».
آغاز: رب اعن و تمم بالخیر. الألف في کلام العرب علی اثنین و عشرین وجها: الف الاصل و الف الوصل و الف الفصل و ... اما الالف الأصل في الافعال مثل اتی يأتي
انجام: ویاء النسبة مثل قرشی ویاء التثنية مثل رجلین ویاء الجمع مثل رأيت المسلمين. تمت المقدمة في بیان الحروف بعون الله تعالی و حسن توفیقه.
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد شرف بن محمد هاشم، تا: 1082ق؛ جلد: تیماج، 20سطر (7×18)، اندازه: 12×25 سم [رایانه]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد علی بن محمد صادق گلستانی، تا: شوال 1099ق، جا: مشهد رضوی؛ مصحح؛ اهدایی: رهبری، مهر 1386؛ جلد: تیماج مذهب، 2گ (166پ-167پ)، 21 سطر، اندازه: 12×23سم [اهدائی رهبر: 10- 324]
مشهد؛ شیخ علی حیدر؛ شماره نسخه: 363/5
همان نسخه بالا[مؤيد: 1- 305]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: 1257ق؛ جلد: تیماج، 4گ (61پ -64پ)، 16سطر (8×15)، اندازه: 16×21سم [ف: 16- 139]
muqaddamat-un fī bayān-i hamzat-il qat wa-l wași
جرجانی، محمد بن علی،- 838 قمری
jorjānī, mohammad ebn-e ‘alī(- 1435)
شیراز؛ علامه طباطبائی؛ شماره نسخه: 457/2
آغاز: الحمدلله رب العالمين ... اما بعد، فهذه مقدمة رتبها نزیل مسجد الحرام محمد بن علی ...
خط: نسخ، کا: سلطان محمد بن محمد قاسم شاهرخی، تا: 1008ق؛ اندازه: 12/5×18/5 سم [نسخه پژوهی: 3- 99]
muqaddama-tun fi tatmīm-i burhān-iš šakl-ir rābi' min al majastī
عرضی، مؤيد الدين بن برمك، - 664 قمری
‘arzī, mo’ayyed-od-dīn ebn-e barmak(- 1266)
وابسته به: المجسطي؛ بطلمیوس، کلاودیوس، ش (100- 178م)
چون برهان شکل چهارم از مقاله نهم از کتاب مجسطی ناتمام بود، لذا مؤيد الدين عرضی دمشقی تلمیذ خواجه نصیر و شریک در اعمال رصد مراغه، مقدمه ای در این باب نوشت و آنرا کاملکرد.
آغاز: هذه مقدمة حررها الشيخ الإمام افضل المهندسين مؤيد الملة والدین العرضى ادام الله ایامه و بهایتم برهان الشكل الرابع من المقالة التاسعة من کتاب المجسطي؛ انجام: و یرجع الشكل الى اصله
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 9؛ جزو لاحقه ای است که عماد فهرستی به نسخه ضمیمه کرده و در پشت برگ آخر درباره لاحقه آن چنین نگاشته: «چون برهان شکل چهارم از مقاله نهم از کتاب مجسطی ناتمام بود، لذا مؤيد الدين عرضی دمشقی تلمیذ خواجه نصیر و شریک در اعمال رصد مراغه متوفای 674 بفجأة کما في الروضات (ص 510) مقدمه در این باب نوشت و آنرا اتمام نمود، و نسخه آن بحمد الله تعالی بدست آمد و بدین جهت ملحق بکتاب گردید که نفع کتاب اتم و اکمل شود، حرره الحقير مالك الكتاب محمد مهدی عماد فهرستی عفی عنه»؛ واقف: عماد فهرستی؛ جلد: تیماج عنابی، 3ص، 23- 25 سطر، اندازه: 17/8×23/5 سم [ف: 8- 67]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 10؛ تملک: ملا مهدی در ربیع الثاني 1104؛ 2گ (31پ-32پ)، 18 سطر، اندازه: 6/5×14سم [ف: 32- 684]
muqaddamat-un fi-t tajwīd = muqaddamat-un fi maxārij-il þurūf
ابن طحان، عبد العزيز بن علی، 498 - 560؟ قمری
ebn-e tahhān, ‘abd-ol-azīz ebn-e ‘alī (1105 - 1166)
رساله مختصری است در تجوید مشتمل بر چندین فصل.
آغاز: الحمد لله رب العالمين ... مقدمة في التجويد فصل الحروف التي یدور علیها القراءة و ینتظم فیها التلاوة ثلاثة و ثلاثون حرفا
[هدية العارفين 579/1؛ الاعلام زرکلی 22/4؛ معجم المؤلفين 255/5]
آغاز: برابر؛ انجام: و النون الخفيفة الداخلة علی الفعل للتوکید و السلام.
خط: نسخ، کا: بحرانی، یحیی بن حسین، تا: با تاریخ 918ق؛ مصحح، محشی؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: مقوایی، 3گ (109-111)، اندازه: 12×17سم [ف: 3- 1111]
یزد؛ جامع کبیر؛ شماره نسخه: 180/4
همان نسخه بالا [نشریه: 4- 408]
قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 2290/3
نسخه اصل: همان نسخه بالا[عکسی ف: 6- 331]
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 2420/4 -ف
نسخه اصل: همان نسخه بالا[فیلمها ف: 1- 680]
آغاز: برابر
در فهرست ناشناس آمده؛ خط: نسخ، کا: محمد قاسم بن محمد ظهیر سرخه ای (از بلاد سمنان)، تا: جمادی الاول 1085ق؛ 4گ (4-1)، اندازه: 11/5×19 سم [نسخه پژوهی: 3- 130]
muqaddama-tun fi tashih-i burhan-il majasti
عرضی، مؤيد الدين بن برمك، - 664 قمری
‘arzī, mo’ayyed-od-dīn ebn-e barmak(- 1266)
وابسته به: المجسطي؛ بطلمیوس، کلاودیوس، ش (100- 178م)
رساله گزیده ای است در مقدمه تصحیح یکی از براهین مجسطی دارای یک تصویر هندسی.
آغاز: مقدمه نافعة في تصحیح برهان المجسطي من کلامه ایضا لکن الخط الماد بالمراکز الأوج البطى الحركة ...
انجام: فمربعا ال. ام متساویان و زاویتا دال. ه. ام متساویان و ذلك اردنا أن نبین.
[تاریخ گزیده: 705 (تصحیح نوائی)؛ ريحانة الادب: 36/6]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 10؛ کاغذ: شرقی، 2گ (30پ۔ 31پ)، 18 سطر، اندازه: 6/5×14سم [ف: 32- 684]
آغاز و انجام: برابر
بی کا، تا: 1020ق؛ مصحح؛ مهر: «محمد بن صادق الحسني» (بیضوی)؛ جلد: تیماج، 2ص (188- 189)، اندازه: 12/5×19/5سم [ف: 24/3- 52]
المقدمة في الجدل و الخلاف و النظر- الفصول النسفية
مقدمة في الجهة و الفصول- معرفة الفصول الأربع و اوقات الصلاة و استخراج جهة الكعبة
muqaddamat-un fi-1 hisab
رساله ای مختصر در حساب مشتمل بر چهار «باب»: 1. حساب الصحاح؛ 2. الحساب الكسور؛ 3. المساحة، الرابع في استخراج المجهولات ببعض الطرق المشهوره؛ خاتمه تشتمل علی فواید یحتاج اليها المحاسب.
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 15738/1
آغاز: معلومات مخصوصه و موضوعة العدد من حیث المدخلية في ایصال المجهولات؛ انجام: و ضرب احدهما خارجها في الاخر فالحاصل واحد تمت المقدمة و بالخیر تمت بتوفیق الله سبحانه
موجودی نسخه: از اواسط مقدمه تا آخر رساله؛ کا: محمد نصیر بن ملا محمد، تا: رجب 1250ق، جا: کربلا؛ جلد: تیماج، اندازه: 16×21/2سم [ف: 16- 419]
المقدمة في ذکر مناقب علی بن ابی طالب- فضيلة اميرالمؤمنين
مقدمة في الصلاة- الهداية في فقه الصلاة
muqaddamat-un fi-ssalat = as-salat
سمرقندی، نصر بن محمد، - 375 ؟ قمری
samarqandī, nasr ebn-e mohammad(- 986)
رسالهمختصری است در فضیلت و احکام نماز، در چند «فصل» و با اشاره به ادله آنها از کتاب و سنت.
آغاز: الحمدلله رب العالمين و العاقبة للمتقین... قال الفقيه ابو الليث اعلم بأن الصلاة فريضة قائمة و شريعة ثابتة.
[کشف الظنون 1795/2؛ الاوقاف العامة موصل 174/2؛ الاوقاف العامة بغداد 550/1؛ تاریخ نگارشهای عربی 628/1 -669]
شرح و حواشی:
1- التقدمة في شرح المقدمة؛ کنجانی، جبریل بن حسن (-752ق)
2- التوضيح = شرح المقدمة في الصلاة؛ قرمانی، مصطفی بن زکریا (-809ق)
3- شرح الصلاة (الف)
4- شرح مقدمة الصلاة سمرقندی
5- حاشية مقدمة الصلاة ابی الليث (3عنوان)
آغاز: برابر؛ انجام: و محمد رسول الله یبقی مع جسده فاذا اجتمعا صار ایمانا
خط: نسخ، کا: درویش به سلوحاة، تا: محرم 1011ق؛ جلد: تیماج، 4گ (102پ -150پ)، اندازه: 14/5×20سم [ف: 14- 169]
آغاز: برابر؛ انجام: اما الاقرار فهو صنع العبد فهو مخلوق و اما
الهداية فهو صنع الرب فهو مخلوق
کامل؛ خط: نسخ و نستعلیق، کا: جمال الدين محمد حسنی، تا: جمادی الثاني 1118ق، جا: مشهد رضوی؛ جلد: میشن، 7ص (130-124)، اندازه: 22/3×34/9سم [ف: 29/1- 87]
بی کا، تا: با تاریخ 1133ق [فیلمها ف: 2- 14]
آغاز: برابر؛ انجام: و من قال الهداية مخلوق فهو کافر.
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج، 10گ (47ر -56)، 94-57 سطر، اندازه: 16×20/5سم [ف: 8- 182]
آغاز: برابر؛ انجام: و یرزقنا العلم و الفهم و یوفقنا العمل بالعلم و یدخلنا الجنة مع عباده الصالحين بفضله و کرمه انه و بالناس لرؤف رحیم و الحمد لله وحده.
خط: نسخ عثمانی، بی کا، تا: احتمالا قرن 12- 13؛ جلد: چرم، 47ص (10- 56)، 19 و 21 سطر، اندازه: 13×19سم [ف: 40/3-157]
بی کا، تا: 1327ق [اوراق عتیق: 1- 247]
آغاز: برابر؛ انجام: صنع الله تعالی و هو غیر مخلوق تمه بعون الله تعالی و الله اعلم بالصواب.
بی کا، بی تا؛ جا: مدرسه ملا صدر الدين؛ کاغذ: ترمه، 23ص ( 302-280)، 13 سطر (7×13/5)، اندازه: 15×21سم [ف: 7- 224]
آغاز: برابر؛ انجام: مسئلة فان قیل الايمان جمع ام تفریق فقل له جمع عند الله و تفریق بین العباد و جمع في القلب و تفریق في الاعظاء و الله اعلم
خط: نستعلیق، کا: المقصود، بی تا؛ تملک: کبکب زاده؛ جلد: تیماج، 21گ (1پ -21پ) [ف: 37- 535]
al-muqaddama fi-l ‘arūd wa-l qawāfi
متن مختصری است در دو «باب» (عروض و قوافی) که مؤلف گوید از عروض اندلیسی نیکوتر می باشد.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 6409/13
آغاز: الحمدالله ذی الطول الشديد و العرش المجيد والکمال الوافر المديد و الصلاة و السلام علی سیدنا محمد مبلغ رسالته؛ انجام: ناتمام: و سيأتي الخلاف في السادس اولی باربعة مثل ...
خط: نسخ، کا: عبد الباقي بن فضل الله، تا: 1104ق؛ محشی؛ جلد: مقوا، 19گ (188پ-206پ)، اندازه: 14×20/5سم [ف: 17- 16]
al-muqaddama fî ‘ilm-il uṣūl
استر آبادی، محمد بن مدك، ق 8 قمری
estarābādī, mohammad ebn-e madak(- 14c)
تاریخ تأليف: نیمه های جمادی الاول 777ق
رساله ای بسیار مختصر به روش شیعی درباره توحید و نبوت و امامت است.
آغاز: بسمله. و به نستعین الحمدلله حق حمده ... اعلم أن معرفة الله تعالی واجبة لان العاقل اذا عرفه کان اقرب الى الطاعة و ابعد من المعصية و قد ثبت أنه تعالی لا یعرف ضرورة لوجود الخلائق من العقلاء فیه
انجام: فقال یا سلمان هذا ولدی الحسين امام اخو امام ابو ائمه ابو ائمه تسعة تاسعهم قائهم.
چاپ: میراث اسلامی ایران، دفتر دوم، به کوشش محمد رضا انصاری، ص 154- 157
آغاز و انجام: برابر؛ (تمت المقدمة في علم الاصول من تأليف الامام ... نجیب الدين شمس الاسلام ابی طالب محمد بن مد الاستر آبادی رضی الله عنه في اواسط جمادی الأولى سنة سبع و سبعین و سبعمائة ... و مسلما و وقع کتابته في ليلة الاثنين خامس عشر شهر شوال سنة 986 ه- قوبل)
کا: تاج الدين حسین بن صاعد، تا: دوشنبه 15 شوال 986ق؛ مقابله شده؛ 4ص (385- 388)، اندازه: 10/5×23سم [ف: 9- 826]
بی کا، بی تا[نشریه: 11- 937]
اصفهان؛ ادبیات؛ شماره نسخه: 42/20
همان نسخه بالا [نشریه: 5- 306]
مقدمة في علم الحساب- اللمع
muqaddamat-un fi ‘ilm-il qur'ān (at-tajwīd)
گزیده ای است از مطالب تجویدی که دانستن آنها برای قاریان قرآن کریم لازم است، به درخواست عده ای در یک «مقدمه» و چند «باب»: المقدمة: في معایب القراءة، باب مخارج الحروف، باب حروف الادغام، باب حروف الاظهار، باب حروف الاخفاء، باب صفات الحروف، باب الحروف المهموسة، باب الحروف المجهورة، باب الحروف الشديدة، باب الحروف الرخوة، باب الحروف المنطقبة، باب الحروف المستعلية، باب حروف الصغير و التفشي، باب حروف الانحراف، باب حروف القلقلة، باب حروف العلة، باب احکام المد.
قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 598/7
آغاز: الحمدلله ولی النعم و دافع النقم و منشیء الخلائق من عدم و مرسل محمد المصطفي صلی الله علیه اشرف اهل الكرم الى اشرف الامم
نسخه اصل: کتابخانه شهرداری- گرگان؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ 12گ (454- 465) [عکسی ف: 2- 189]
مقدمة في علم القرائة- هداية القاري في کلام الباري
muqaddama-tun fī ‘ilm-il mīqāt
سبط ماردینی، محمد بن محمد، 826 - 907 قمری
sebt-e mārdīnī, mohammad ebn-e mohammad (1423 - 1502)
در چند فصل.
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 727/6 -ف
نسخه اصل: موزه بریتانیا 11313 .Or؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ در برگ 143 بندی است نوشته علی گیلانی به نسخ درشت معرب در 940؛ 4گ (139ر-142پ)، 21سطر [فیلمها ف: 1- 532]
مقدمة في القرائة و التجويد- القرائة و التجويد
al-moqaddamat fī qawānīn-it tarjuma
شاہ ولی الله، احمد بن عبدالرحیم، 1114-1176؟ قمری
šāh valī-o-llāh, ahmad ebn-e “abd-or-rahīm (1703 1763)
در بیان انواع ترجمه های قرآن و بیان روش صحیح در ترجمه کلام الله مجید است.
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 3387/1
خط: نستعلیق، بی کا، تا: رمضان قرن 12؛ دارای سر لوح و کتیبه مذهب و منقش؛ اهدایی: رهبری، اردیبهشت 1386ش؛ کاغذ:
کشمیری، جلد: میشن مذهب، 14 سطر، اندازه: 13/5×21/8سم [اهدائی رهبر: 1علوم قرآن -29]
moqadamat-on fe-1 kalām ‘ala-1 basmalah va-l hamda
انصاری، زکریا بن محمد، 826؟ - 926؟ قمری
ansārī, zakarīyā ebn-e mohammad (1423 - 1520)
آغاز: بسمله. و صلی الله علی سیدنا محمد و علی آله و صحبه الحمدلله علی ما تفضل به من نعمایه و الصلاة و السلام علی سیدنا ... و بعد فهذه مقدمة علی سبیل الاختصار في الكلام علی البسملة و الحمدلة و علی الحمد و الشكر و المدح لغة و عرفا مع بیان النسبة بینها و مع ذکر فواید مهمة أما البسملة فالباء فیها للاستعانة
آغاز: برابر
انجام: و الا فبعضها رکن الاشرط کما لا یخفی و الله اعلم، تمت بحمد الله و عونه ...
نسخه اصل: کتابخانه چستربیتی، ش 3486؛ خط: نسخ، بی کا، تا: با تاریخ 884ق، 7ص (132- 138) [عکسی ف: 3- 369]
آغاز: برابر
نسخه اصل: کتابخانه چستربیتی، ش 3420؛ خط: نسخ، کا: محمد برمونی مقدسی، تا: 107ق، جا: قاهره؛ 5ص(66- 70)، 17سطر [عکسی ف: 3- 475]
آغاز: برابر؛ انجام: و غیرهما خامس عشریها ان تومن بالجنه و النار و الا لما کان امر و نهی انتهی
تذکر: نام مؤلف به قرینه آغاز نسخه تعیین شد؛ خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: 1279ق، جا؛ تهران؛ جلد: تیماج، 31ص (49- 79)، 15سطر (9/5×17)، اندازه: 16/5×21سم [ف: 1- 411]
muqaddamat-un fi kayfiyyat-i tafsīr-i kalām-il lāh
سلماسی، محمد جعفر بن زین العابدين
salmāsī,mohammad ja‘far ebn-e zayn-ol-'ābedīn
شیراز؛ علامه طباطبائی؛ شماره نسخه: 1628/10
خط: نستعلیق شکسته، کا: موسی موسوی، تا: 1254ق؛ 7گ ( 343-337)، اندازه: 11/5×20/5سم [نسخه پژوهی: 3- 156]
al-moqaddamat fi-l madxal-i ilā șinā‘at-i ‘ilm-il kalām
شیخ طوسی، محمد بن حسن، 385 - 460 قمری
šayx-e tūsī, mohammad ebn-e hasan (996 - 1069)
الذريعه ( 340/11 و 48/14) به نقل از نجاشی از «شرح المقدمة في المدخل الى علم الكلام الموسوم برياضة العقول» نام می برد و (در 91/22) از «مقدمة في المدخل الى علم الكلام» به نقل از نجاشی و فهرست که نه در رجال نجاشی و نه در الذريعه توضیحی ندارد جز نام این رساله و نام شرح آن به نام «رياضة العقول» که فعلا اثری از این شرح نیست. خود در فهرست
(ص 161) می گوید: «لم یعمل مثلها و له شرح لهذه المقدمة». این رساله جز رساله اعتقادات و یا اصول دین منسوب به شیخ طوسی است که در بسیاری از فهارس چنین خلطی دیده می شود. این رساله همان گونه که در مقدمة آمده، مقدمه ای است برای توضیح اصطلاحات متکلمان و تبیین مراد آنها از اصطلاحات مورد بحث و ذکر اختلافات احتمالی میان آنها و ... در چند فصل: فصل في ذکر اعم الأسماء الجارية بینهم و اخصها و ما یتبع ذلك، في ذکر اقسام الموجود، ذکر اقسام الأعراض، ذکر حقيقة الصفات و اقسامها و بیان احکامها، في ذکر مائية العقل و الجهل من قضایاه و بیان معنی الادلة و ما یتبع ذلك، في ذکر حقيقة الفعل و بیان اقسامه. نسبت این رساله به شیخ طوسی مسلم است گرچه در نسبت رساله اعتقادات تردید جدی وجود دارد.
آغاز: بسمله ... سألتم أيدكم الله املاء مقدمة تشتمل علی ذکر الألفاظ المتداولة بین المتكلمين و بیان أغراضهم منها فلهم مواضعات مخصوصة لیست علی موجب اللغة ... و انا مجیبکم الى ما سألتم ... ثم اذکر بعد ذلك حصر الأجناس الي تکلموا في اثباتها ما اتفقوا فیه و ما اختلفوا و اذکر جملا من احکامها و اعقب بذکر جمل یشتمل علی حقيقة الصفات و بیان اقسامها و كيفية استحقاقها و بیان احکامها علی غاية من الايجاز و الاختصار ما یصغر حجمه و یکثر نفعه انشاء الله. فصل في ذکر اعم الاسماء الجارية بینهم و اخص و ما یتبع ذلك
انجام: و اما المسنون فهو ما توالی فعله و امر به ربما کان واجبا أو نف، فهذه جملة كافية مما قصدناه فان شرح ما اومأنا اليه ... و توسط علم الكلام لم یخف علیه شئ مما ینظر فیه ان شاء الله تعالی.
چاپ: ضمن الرسائل العشر، قم، مؤسسة النشر الاسلامي، 1403ق، با تحقیق دانش پژوه، صص 65- 87
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 18 کاغذ دولت آبادی، جلد: میشن، 14گ، 21 سطر، اندازه: 10×20سم [ف: 1- 726]
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 6601/3 -عکس
نسخه اصل: همان نسخه بالا[فیلمها ف: 3- 259]
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 1334/3 عکسی
نسخه اصل: همان نسخه بالا[عکسی ف: 4- 57]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: علی بن حسن بن رضی علوی حسینی، تا: ذیحجه 716ق؛ محشی؛ 21ص (22-2) [عکسی ف: 3- 575]
آغاز: برابر؛ انجام: و انما حصرنا ما ذکرناه ليستأنس المبتدي بالالفاظ المتداولة بین المتكلمين ... انشاء الله تعالی. تمت المقدمة بحمد الله ... من املاء الشيخ الامام موفق الدين ابی جعفر محمد بن الحسين بن علی الطوسي ...
خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، بی تا؛ 16گ (38پ -53ر)، اندازه: 13/8×20/5سم [ف: 8- 475]
مشهد؛ الهيات؛ شماره نسخه: 13090/2 عکسی
نسخه اصل: همان نسخه بالا[ف: 3- 1339]
مقدمة في مخارج الحروف- مقدمة في التجويد
fuṣūl-il fi ma'rifat-il muqadamat-un muqaddamat-un fi ‘ilm-il waqt = muqaddimat-un fi ma'rifat-il fuṣūl-il arbaʻa wa awqāt-işşalāt wa jihat-il
تاجوری، عبدالرحمن بن محمد، - 999 قمری
tājvarī, abd-or-rahmān ebn-e mohammad(- 1591)
رساله کوتاهی است در معرفت فصول اربعه و اوقات نماز و جهت قبله که در هفده «باب» تنظیم شده: 1. معرفة بعض حروف ابجد؛ 2. معرفة دخول مارس و هو اول السنة العجمية؛ 3. معرفة السنة الكبيسة؛ 4. معرفة اسماء الشهور العجمية؛ 5. معرفة أس السنة و معرفة الشهر العجمي؛ 6. معرفة الشهر ...؛ 7. معرفة ما يأتي في کل شهر من السنة العجمية؛ 8 معرفة الفصول الأربعة و ما مضی منها؛ 9. معرفة وقت الظهر و العصر؛ 10 معرفة اسماء المنازل، 11. معرفة درجة الشمس في المنازل؛ 12. معرفة اجزاء الليل؛ 13. معرفة ... یعلم المتوسط من المنازل؛ 14. معرفة کم مضی من الليل من ساعة زمانية و کم یبقی؛ 15. معرفة القمر؛ 16. معرفة ما مضی من جهة غروب القمر؛ 17. معرفة اسماء البروج.
آغاز: بسمله ... یقول العبد الفقير المضطر الى رحمة ربه عبدالرحمن بن محمد بن الحاج احمد التاجوري ... الحمدلله الذي جعل الشمس ضیاء و القمر نورا و قدره منازل لیعلموا العباد عدد السنين و الحساب ... و بعد فقد سألني بعض الاخوان آن اختصر مقدمة سهلة العبارة ... الباب الأول في معرفة بعض حروف ابجد و هی هذه ...
انجام: و فصل الشتاء له الجدي و الدلو و الحوث و في هذا القدر كفاية و الحمدلله الذي هدانا لهذا ... و السلام علی رسول الله خیر خلقه و علی آله و أصحابه و ازواجه و ذریته و اهل بیته و سلم تسلیما.
[کشف الظنون 1799/2؛ فهرست مخطوطات دار الكتب الظاهرية (علم الهيئة و ملحقاته) 232]
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه:16313/14
آغاز و انجام: برابر
خط: مغربی، کا: ابوالقاسم بن عمر بن احمد بن یربوع یربوعی طرابلسی، تا حدود قرن 11، 6گ (155ر -156 و 166ر-169پ)، 26 سطر (12×17/5)[ف: 418-41]
مقدمه في معرفه الفصول الاربعه و اوقات الصلاه وجهه القبله - مقدمه في معرفه الفصول الاربعه
al-muqaddama fi ma'rifat-i anwāʻ-i ‘ilm-il ḥadīt
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه:6811/2
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 10 و 11، 3گ (111پ -113ر) [مختصر ف: -790]
al-muqaddama fi-n naḥw
فرزدقی، علی بن فضال، - 479 قمری
farazdaqī, ‘alī ebn-e fezāl(- 1087)
درده «فصل».
چاپ: قاهره، المطبوعات العربيه الحديثه، محققك حسن شاذلی فرهود، چاپ اول، 88ص، 1399ق.
تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 1511/8
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 6 جلد: میشن، 17سطر[ف: 5-281]
muqaddamat-un fi wājibāt-işşalāt
مقدمه ای در واجبات نماز، شامل چند فصل.
مشهد؛ مدرسه باقریه؛ شماره نسخه: 316/1
خط: نسخ، کا: احمد بن علی بن محمود عسکری عادلی بحرانی، تا: 19 ذیقعده 1081ق، جا: لاهور؛ کاغذ: هندی، 13 و 14 سطر (9×13/5)[تراثنا: س 6ش 4-96]
moqaddame-ye qadīm-e šāhnāme abū-mansūrī (bandī az)
تهران؛ مینوی؛ شماره نسخه: 106/3
کا: مینوی، مجتبی، بی تا؛ از روی نسخه چستربیتی ش 110 (32/1) از قرنهشتم با مقابله با چند نسخه دیگر [نشریه: 6-681]
المقدمه القرطبيه - الولدان (ارجوزه)
moqaddame-ye qasīda-ye «zāt-ol anvār»
احتمالا از: اسماعیل ضیائی فردوسی (کاتب نسخه) (قرن 14ق). احتمال بسیار هست که این مقدمه را کاتب عربی دان مجموعه - که از صوفیان و مریدان آقا میرزا مهاجر مؤيد اصفهانی در بیدخت گناباد است - به سال 1355ق نوشته باشد.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 8006/1
آغاز: بسمله، الشيخ الموحد المتاله عامر بن عامر البصري از اکابر متالهان روزگار و افاضل فصحای بلاغت آثار است؛ انجام: مناسب دید که آن را با سطری چند که ناظم در بیان باعث نظم آن تقریر نموده در سلك این تالیف منتظم سازد.
خط: نسخ، کاتب = مؤلف، تا: 3 ربیع الثاني 1355ق، جا: بیدخت گناباد؛ دارای رکابه؛ جلد: تیماج، 23گ، 15 سطر، اندازه: 13/5×20/8سم [ف: 27/1-22]
به المقدمه الكافيه في النحو - الكافي- في النحو
moqaddame-ye kāyenāt
تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 17386
بی کا، تا: 1281ق؛ خریداری از مصطفی حسینی؛ 114ص، اندازه: 13/4×24سم [رایانه]
moqaddame-ye k.-e borhān-e qāti“
نه فائده در ادبیات فارسی که در مقدمه کتاب برهان قاطع آمده است.
خوی؛ نمازی؛ شماره نسخه: 92/2
خط: نسخ، کا: رضاخان وزوائی، بیتا؛ مهر: «شاه سلطان احمد» (کروی)، «و جعلنا لهم لسان صدق علیا» (مربع)؛ واقف: حاج پناهنده، 1368، جلد: تیماج مذهب، 200گ، 19 سطر، اندازه: 19×29سم [ف: -56]
muqaddamat-u k.-it tamhīd fī š.-i qawāʻid-it tawḥīd
ترکه اصفهانی، علی بن محمد، - 836؟ قمری
torke-ye esfahānī, ‘alī ebn-e mohammad(- 1433)
تهران؛ الهيات، شماره نسخه: 124/1
کا: طباطبائی، علی اکبر بن عبدالحسین، تا: نزدیک 1311ق؛ جلد: تیماج، 5گ (1پ -5پ)، 19 و 20سطر (8/5×17/5)، اندازه: 17×21/5سم [ف: -157]
نم مقدمه الكلام - الاعتقادات
مقدمه الكلام - المقدمه في المدخل الى صناعه علم الكلام
moqaddame-ye kollīyāt-e sa'dī
آغاز: شکر و سپاس معبودی را جلت قدرته که آفریننده مخلوقات عالم است؛ انجام: که ببقالان داده بودند ببخشید و هیچ باز نستد و الله اعلم
مشتمل است بر: 1. مقدمه علی بن احمد بن ابی بکر بیستون، 2. در تقریر دیباچه، مجالس پنج گانه (مجلس اول تا پنجم)، آغاز: «الحمدلله الذي خلق الوجود من العدم - فبدت علی صفحاته انوار اسرار القدم»، انجام: «آنرا که پاک کنم آگاه گردانم و نه با کس مشورت کنم و آن اراد الله ان یقیم القيامه فاقامه الله لهم الرشاد»، 3. تقریرات ثلاثه (سؤال خواجه شمس الدين صاحبدیوان، رساله در عقل و عشق و سؤال سعد الدين)، آغاز: «سالك راه خدا پادشه ملک سخن ای زالفاظ تو آفاق پر از در یتیم»؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ در تقریر دیباچه؛ مصحح؛ واقف: آقا زین العابدين خادم اصفهانی، 1166ق؛ جلد: مشمع، 50گ، اندازه: 13×22سم [ف: 17-511]
آغاز: شکر و سپاس معبودی را جلت قدرته که آفریننده مخلوقات عالم است و روزی دهنده بنین و نبات آدم؛ انجام: و باقی راهیچ تصرف نکرد و همه را بر آن ترتیب کرده به اتمام رسانید و الحمدلله رب العالمين
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: روغنی منقش، 2گ (1پ۔ 2ر)، اندازه: 16×28/5سم [ف: 20-471]
آغاز: الحمدلله الذي خلق الوجود من العدم ** فبدت علی صفحاته انوار اسرار القدم؛ انجام: از برای خاطر شیخ سعدی خرما و بهای خرما ببقالان بخشید.
خط: نستعلیق مخلوط بشکسته کم اعجام، بی کا، تا: شعبان 1290ق؛ واقف: حسین کی استوان، آبان 1348؛ جلد: میشن، 48گ، 13 سطر، اندازه: 11/5×17/5سم [ف: 17-510]
moqaddame-ye golandām bar d.-e hāfez
تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 2345/2
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13[ف: 5-471]
moqaddame-ye lāyehe-ye kešti-ye ebtīyāʻī
اعتماد السلطنه، محمد حسن بن علی، 1259-1313 قمری
e-temād-os-saltane, mohammad hasan ebn-e ‘alī (1843 - 1896)
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 9451/15
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13 و 14؛ 2ص (1146-1147)[مختصر ف: -790]
المقدمه المحسنيه في فن العربيه - مقدمه ابن بابشاذ
moqaddame-ye moxtasar dar ma‘refat-e estexrāj-e tāle“ mow‘ūd
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 3542/2-ف
نسخه اصل: کتابخانه رضوی در کاشان ش 347؛ بی کا، بی تا [فیلمها ف: 2-175]
moqaddame-ye mer’āt-ol anvār va meškāt-ol asrār
فتونی اصفهانی، ابوالحسن بن محمد طاهر، - 1138 قمری
fotūnī esfahānī, ab-ol-hasan ebn-e mohammad tāher( 1726)
این کتاب به عنوان مقدمه تفسیر نوشته شده و مشتمل بر سه «مقدمه» و «خاتمه» می باشد: مقدمه 1. در این که ظاهر قرآن در دعوت بر توحید و رسالت نازل شده و باطن آن دعوت بر ولایت و امامت می باشد و در این مقدمه سه مقاله و پنج فصل قرار داده است؛ مقدمه 2. در اینکه بعضی تغییرات در قرآن داده شده که در ضمن چهارده فصل بیان می نماید؛ مقدمه 3. در
ایضاح تأويلات وارده از ائمه طاهرین صلوات الله علیهم اجمعین، مشتمل بر دو مقاله که مقاله اولی را در ضمن چند فصل ترتیب و شرح داده و مقاله دوم را به ترتیب حروف تهجی مرتب ساخته و از حرف الف شروع نموده، و در شرح هر کلمه ای از کلمات قرآنیه روایاتی درباره ولایت درج نموده است؛ خاتمه را نیز در دو فصل قرار داده، فصلی در بیان تأويل حروف مقطعه اوائل سور و فصل دیگر در بیان فوائدی که مناسب است. (آقا مجتبی عراقی)
آغاز: بسمله. الحمدلله الذي کشف لنا اسرار النبوه و الرساله بمعجزات القرآن ...
[الذريعه 264/20 و 265؛ معجم مطبوعات العربيه 1538/2]
آغاز: ما مر في التوبه في تفسیر القمي؛ انجام: و لیکن هذا آخر ما اوردنا ایراده في مقدمات تفسیرنا و لنشرع بعد هذا في اصل التفسير انشاء الله و بحوله و قوته و توفیقه، حامدا و مصلیا و مسلما و الحمدلله رب العالمين و الصلوه و السلام علی خیر خلقه محمد (صلی الله علیه و آله) و الائمه المعصومين صلوات الله علیهم اجمعین حمدا و سلاماً و تسلیما كثيراً كثيراً كثيراً
جلد دوم؛ خط: نسخ، کا: نوری، حسین بن محمد تقی، تا: 1271ق؛ واقف: محمد عسکری تهرانی، 27 ربیع الاول 1363؛ جلد: کاغذ، 402ص، 20 سطر، اندازه: 15/5×21سم [فهرست عراقی: 1-132]
آغاز: برابر؛ انجام: و اذا قیل لهم ارجعوا إلى ولایه علی یستغفر لکم النبي من ذنوبکم لو وا رؤسهم و نحوه مما یدل علی الرجوع و یشمله من ذلك
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ در صفحه دوم و سوم این مجلد فهرستی ناقصی از مطالب کتاب نوشته شده و بعد از آن پنج صفحه در ترجمه مؤلف به انشاء و خط مرحوم حاج میرزا حسین نوری (صاحب مستدرك الوسائل) مندرج است که علاوه بر امضاء آخر آن، آقای آقا سید شهاب الدين نجفی مرعشی نیز در صدر صفحه نسبت خط را به مرحوم محدث نوری گواهی فرموده اند؛ واقف: محمد عسکری تهرانی، 27 ربیع الاول 1363؛ 366ص، 20 سطر، اندازه: 15/5×22سم [فهرست عراقی: 1-131]
moqaddame-ye mer’āt-or razavīya le-tajale-t talʻat-el ma'navīya fi š.-e rīyāz-el xaz'alīya
الاري، عبدالحسین بن عبد الله، 1264 - 1340 ؟ قمری
lārī, ‘abd-ol-hoseyn ebn-e ‘abd-ol-lāh (1848 - 1922)
این رساله تنها مقدمه کتاب «مرآت الرضويه ...» که ترجمه و شرحی است بر کتاب «ریاض الخزعليه» نوشته خزعل خان حاکم خوزستان می باشد که شارح ابتدا درباره خطه خوزستان و مردمانش می گوید و بعد از آن چندین بیت شعر از مؤلف می آورد و درباره کتاب توضیح می دهد. کتاب «ریاض الخز علیه» در علم سیاست نفس و اخلاق می باشد و مرتب بر چهار مورد: 1. الطبايع اللازمه للنفس، 2. العقل و احکامه، 3. السياسه العقليه، 4. السياسه النفسيه.
تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 15675
آغاز: بسمله. الحمدلله کما هو اهله و کما ینبغی ... اقل عباد الله عبدالحسین گوید کسی که ادنی معرفتی بحال مسالك و ممالك عالم دارد میداند؛ انجام: فواید متعدده است تا مطالعه کننده را معد از برای فهم مطالب کتاب مستطاب سازد تقدیمه و فیها فواید فائده ...
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا، 5گ (2پ -6)، 14-16سطر (10×15/5)، اندازه: 9/5×15/5سم [رایانه]
مقدمه مشکاه المصابيح - مصطلحات علم الحديث
مقدمه المصابيح - مصابیح الهدي
moqadamat-ol matāleb fī kašf-el ma’āreb
حسین بن حسن، ق 11 قمری
hoseyn ebn-e hasan(- 17c)
دارای مطالب عرفانی با استفاده از نظم، به علت به هم ریختگی برگها و ناقص و فرسوده بودن نسخه، شناسایی دقیق موضوع و تأليف ممکن نشد.
شیراز؛ بنیاد فارس شناسی؛ شماره نسخه: 28
آغاز: بعد از حمد حضرت پروردگار و درود بر جناب نبی مختار چنین گوید محرر این کلمات شورانگیز و مقرر این مقالات ... حسین بن حسن ...
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ 87گ، 31سطر (9/5×20)، اندازه: 12/5×25سم [ف: -45]
al-muqaddamat-ul matarzīyya fi-n naḥw
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 2030/5
آغاز: بسمله. اقسام الكلام ثلثه اسم و فعل و حرف جاء لمعنی و لکل واحد منها خواص یختص به انجام: او عله مکرره منعته من الصرف فافهمه و قس علیه توفق.
خط: نسخ، بی کا، تا: پنج شنبه 10 ربیع الاول 857ق؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: مقوا، 14گ (70ر -83پ)، ابعاد متن: 7×12، اندازه: 13/5×18سم [ف: 8-648]
moqaddame-ye maʻrefat-e taqvīm dar sī fasl
وابسته به: المختصر في معرفه التقاويم؛ نصیرالدین طوسی، محمد بن محمد (597-672)
اصفهان، دانشگاه، شماره نسخه: 271/3
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا [نشریه: 11-935]
al-muqaddamat-ul mufassala bi-l-qawl ‘ala-l isti'āda wa-l basmala wa-l hamda-lah
حسینی، محمد بن محمد بن ابی الخير، ق 11 قمری
hoseynī, mohammad ebn-e mohammad ebn-e ab-el Xeyr( - 17c)
تاریخ تأليف: پنج شنبه 14 ذیحجه 1023ق
در تفسیر استعاذه و بسمله و حمدله، مشتمل بر مباحثی ادبی و فقهی و اعتقادی و تاریخی. نامی که گفته شد در مقدمه مؤلف آمده ولیکن روی برگ اول «الجمل المفصله في القول علی الاستعاذه و الحمدله و البسمله» نامیده شده است.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 3683
آغاز: نحمد الله الذي من استعاذ باسمه کفاه و من التجأ لباب کرمه أغناه عمن سواه تقدست عن الحلول ذاته؛ انجام: و رضی الله عن آل بیته و عترته و أصحابه و شیعته ...
خط: نسخ، کاتب = مؤلف، تا: 14 ذیحجه 1023؛ مصحح؛ جلد: تیماج، 65گ، 21 سطر، اندازه: 15×21سم [ف: 10-79]
مقدمه منظومه امیر المؤمنين (علیه السلام) - اخلاق
moqaddame-ye mowlūd
؟ حافظ تونی، حسین بن شجاع، - 879؟ قمری
hāfez-e tūnī, hoseyn ebn-e šojā‘(- 1475)
تاریخ تأليف: 824ق؛ محل تالیف: هرات
مشهد؛ گوهرشاد؛ شماره نسخه: 963/2
آغاز: بسمله شکر و سپاس بی قیاس و حمد و ثنای بی منتها که نهایت افکار اولوالابصار از بدایت آن قاصر اما بعد چون صانع کمال و قادر لم یزل و لا یزال این قبه خضراء را در حرکت آورد ... در ذکر زمان و مکان ولادت ... در بهترین زمانی و شریفترین اوانی از روز فلان غره شهر فلان سنه اربع و عشرین و ثمانمایه هجریه المصطفويه ... ذکر ساعات الولاده ... سخن در قاعده عمر و ذکر هیلاجات و کدخداهات؛ انجام: امید بحضرت باری تعالی آنکه بصدق و صواب مقرون گردد و از خطا و خلل دور باشد انه المستعان و علیه التكلان.
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ مهر: حاج سید سعید کاغذ: هندی، جلد: تیماج، 6گ (24-29)، 17سطر (5/5×13/5)، اندازه: 10×19سم [ف: 3-1319]
مقدمه نجاه سفینه الاسلام - فغان الاسلام
moqaddame-ye nedā-ye ‘edālat
ملکم، 1249 - 1326 قمری
malkam (1834 - 1908)
عریضه یکی از وزرای ایران که در پاریس به تاریخ جمادی الثاني 1323ق به آستان همایون شاهنشاهی عرضه کرده از ملکم.
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 3787/7
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1333ق؛ جلد: مقوایی، ص(1-7)، اندازه: 12×20سم [ف: 12-2775]
al-muqaddamat-un nafsīya fi adab-il baht
سمرقندی، اسماعیل بن احمد، ق6 قمری
samarqandī, esmāʻīl ebn-e ahmad(- 12c)
san
فصول مختصری است در احکام مناظره و آداب و چگونگی بحث و جدل.
قم مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 1077/7
آغاز: الحمد لله رب العالمين ... و بعد فاللازم علی المناظر تحریر المباحث و تقدیم الاشاره اليها کتحقیق المسائل في الاوائل
نسخه اصلی: کتابخانه دار الكتب الظاهريه (مدرسه عمریه) - دمشق 3747؛ کا: ابویعمر بن عبدالقادر دوری، تا: 11 محرم 725ق، جا: بغداد؛ محشی؛ 25ص (158-182) [ عکسی ف: 3-352]
مقدمه الواجب - تقریرات الميرزا الشيرازي
مقدمه واجب - مقدمه الواجب
muqaddamat-ul wājib
بحرانی، ماجد بن هاشم، - 1028 قمری
bahrānī, mājed ebn-e hāšem(- 1619)
رساله استدلالی مختصری است در این که مقدمه واجب آیا واجب است یا نه؟ اصولیین در جواب به این مسأله غالبا واجب را به مطلق و مشروط تقسیم نموده و سپس وجوب مقدمه هر کدام را جداگانه مورد بحث قرار می دهند. در رساله حاضر همین مسأله مورد بحث قرار گرفته و در ابتدا اقوال مختلف درباره مسأله تبیین و سپس نظر خود مؤلف در این مسئله همراه با استدلال بیان شده است. در پایان، خود قائل به وجوب سبب شده. در پایان 4 تنبیه آورده است.
آغاز: بسمله، الحمدلله الذي جعل الحمد مقدمه لاستدامته احسانه و استزاده امتنانه ... فقد التمس منی بعض من حمدت خلایقه و شدت طرایقه و اطاع داعی الخير فائده و سائقه ان ابسط في وجوب مقدمه الواجب الكلام ... اعلم ان قدماء الأصوليين اطلقوا الخلاف في أن ما لا یتم الواجب الا به
انجام: و عدم دخول المره الزائد في الامتثال لما اشرنا اليه في هذه المسئله بعینه فالمسئلتان عندنا واحده.
چاپ: در سال 1411ق چاپ شده؛ ضمن الرسائل، تحقیق رضا استادی، قم، کنگره آقا حسین خوانساری، 1378ش
[کشف الحجب 285؛ مکتبه امیر المؤمنين 376/4]
خط: نستعلیق، کا: مرتضی بن مرتضی، تا: 1028ق؛ جلد: تیماج، 13گ (155پ -167ر)، اندازه: 10×17سم [ف: 15-207]
آغاز: اعلم أن قدماء الأصول أطلقو الخلاف في أن مالایتم الواجب إلا به و کان مقدوره؛ انجام: برابر
خط: شکسته نستعلیق، کا: ابو العلا فرزند علی، تا: ربیع الثاني 1031ق؛ از روی نسخه اصل کتابت شده، مصحح؛ کاغذ: سمرقندی، 12گ (93-104)، 19سطر، اندازه: 1265 سم [ف: 29-509]
آغاز: اعلم ان قدماء الاصوليين اطلقوا الخلاف في ان ما لا یتم الواجب الا به انجام: برابر
خط: تحریری، کا: علی بن محمد بن حسن خوراسکانی، تا: با تاریخ 1036ق؛ با یک واسطه از روی خط مؤلف نوشته شده؛ 21ص (276-296)، اندازه: 13×25سم [ف: 32-152]
خط: نسخ، بی کا، تا: 4 جمادی الثاني1068ق [نشریه: 7-223]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: 1075ق؛ جلد: تیماج مذهب، 6گ (150پ۔ 155)، 25 سطر (10×21)، اندازه: 17/5×29سم [ف: 12-134]
آغاز: بسمله. اعلم ان قدماء الاصوليين اطلقوا الخلاف في ان ما لا یتم الواجب الا به؛ انجام: برابر
بدون خطبه و مقدمه است؛ خط: نستعلیق خوش، بی کا، تا: قرن 12؛ اهدایی: رهبری، مهر 1386؛ جلد: میشن، 8گ (206-213)، 13سطر، اندازه: 17×21/5سم [اهدائی رهبر: 11-493]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد بن بدوی، تا: 1117ق؛ کاغذ: اصفهانی، 33ص (53-85)، 15 سطر، اندازه: 12×19سم [ف: 9-151]
آغاز: اعلم ان قدما علماء اصولین اطلقوا الخلاف؛ انجام: برابر
تذکر: نام مؤلف به قرینه آغاز نسخه تغییر یافت؛ خط: نستعلیق، کا: عباس دامغانی، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج، 3گ (130-132پ)، اندازه: 15×21سم [ف: 16-335]
آغاز: اعلم ان قدماء الاصوليين اطلقوا الخلاف في ان ما لا یتم الواجب الا به و کان مقدورا فهو واجب؛ انجام: برابر
تذکر: این رساله در فهرست به اشتباه از مهدی نراقی دانسته شده که به قرینه آغاز نسخه تصحیح شد؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ 8گ (78پ -85ر)، 19 سطر، اندازه: 15/5×20سم [ف: 1-164]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13، 4گ، 30و32 سطر، اندازه: 15/3×21سم [ف: 16-248]
آغاز: بسمله اعلم ان قدماء الاصولين اطلقوا الخلاف في ان ما لا یتم الواجب الا به؛ انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: احتمالاً قرن 12 و 13؛ از روی خط مصنف به دو واسطه نقل شده؛ با یادداشت بلاغ، مجدول؛ 26ص (444-469)، 15و22 سطر، اندازه: 20/5×30سم [ف: 50-124]
آغاز: اعلم ان قدماء الاصوليين اطلقوا الخلاف في ان ما لایتم الواجب الابه و کان مقدورا فهو واجب؛ انجام: برابر
تذکر: نام مؤلف به قرینه آغاز نسخه به دست آمد؛ خط: شکسته نستعلیق، کا: محمد جواد الماسي، تا: 1 رجب 1241ق؛ فاقد خطبه کتاب؛ 9گ، 15 سطر، قطع: جیبی [ف: 5-142]
آغاز: بسمله اعلم ان قدماء الاصوليين اطلقوا الخلاف في ان ما لا یتم الواجب الا به و کان مقدورا فهو واجب و المتأخرون لم یقبلوا هذا الاطلاق ...
تذکر: این رساله در فهرست از وحید بهبهانی دانسته شده است که به قرینه آغاز نسخه تصحیح شد؛ خط: نسخ، کا: علی بن شیخ محمد مقصودی، تا: با تاریخ 1259ق؛ جلد: تیماج، 13ص (19-31)، 22 سطر (9×14/5)، اندازه: 15/5×21/5سم [ف: 2-714]
آغاز: اعلم أن قدماء الأصوليين أطلق الخلاف في أن ما لا یتم الواجب الا به و کان مقدوره فهو واجب؛ انجام: برابر
فاقد خطبه؛ خط: نسخ، کا: محمد صادق بن محمد موسوی، تا: جمعه 18 رمضان 1264ق، جا: خوانسار؛ جلد: مقوایی، 10گ (22پ-31ر)، 18 سطر، اندازه: 15/5×21سم [ف: 4-319]
آغاز: بسمله. اعلم ان قدماء الاصوليين اطلقوا الخلاف في ان ما لا یتم الواجب الا به انجام: برابر
فاقد خطبه و مقدمه است؛ خط: نستعلیق، کا: احمد بن محمد رضا حسینی خوانساری، تا: حدود 1320ق ؛ اهدایی: رهبری، خداد 1373؛ 5گ، 21 سطر، اندازه: 17/5×21/5سم [اهدائی رهبر: 11-494]
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا، از روی خط مؤلف؛ جلد: تیماج، 11گ (65پ -75پ)، اندازه: 10×17سم [ف: 23-135]
بی کا، بی تا [ میراث اسلامی: 5-606]
آغاز: بسمله، اعلم ان قدماء الاصوليون اطلقوا الخلاف في ان ما لا یتم الواجب الابه؛ انجام: برابر
خط شکسته نستعلیق، بی کا، بی تا؛ جلد: میشن، 7گ (213پ۔ 219پ)، 25 سطر، اندازه: 15×21سم [ف: 5-352]
آغاز: اعلم ان قدماء الاصوليين اطلقوا الخلاف في ان ما لا یتم الواجب الابه و کان مقدورا فهو واجب و المتأخرون لم یقبلوا هذا الاطلاق و قسموا الواجب الى مطلق و مشروط؛ انجام: برابر
بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج، 5گ (87پ -91ر)، اندازه: 14×21سم [ف: 23-792]
muqaddamat-ul wājib
سلطان العلماء، حسین بن محمد، 1001 - 1064 قمری
soltān-ol-'olamā’, hoseyn ebn-e mohammad (1593 - 1654)
چاپ: دارالسلطنه تبریز، سنگی، 1312ق، رحلی
قم، مؤسسه آیه الله بروجردی؛ شماره نسخه: 290/14
خط: نسخ، کا: احمد معلم، تا: 1228ق، جا: کربلا؛ جلد: تیماج، 2گ (216پ -217ر)، 23 سطر، اندازه: 15×21سم [ف: 1-170]
muqaddamat-ul wājib
محقق سبزواری، محمد باقر بن محمد مؤمن، 1017 - 1090 قمری
mohaqqeq-e sabzevārī, mohammad bāqer ebn-e mohammad mo’men (1609 - 1679)
رساله استدلالی مختصری است در مقدمه واجب شامل بر دو وجه که وجوب این مقدمه را مطلقا ثابت نموده است. در خاتمه دو فائده در بیان نظرات تکمیلی خود بیان کرده است.
آغاز: الحمدلله الذي جعل سبیل الوصول اليه مشرعا للقاصدین و ابتغاء وسائل الخيرات منهجا للطالبین و الصلاه علی خیر الانبياء محمد مشید بنیان اليقين و علی آله ... هذه مقاله في تحقیق مقدمه الواجب و الإبانه عن الحق الصريح فیها بحسب و سعی و طاقتی جعلتها تبصره لمن له همه في امر الدين ...
انجام: في تفریعها علیها نظر و لافائده یعتد بها في نقلها من اراد فلیرجع اليه هذا آخر ماقصدنا اثباته في هذه الرساله تمت
چاپ: ضمن الرسائل آقا حسین خوانساری، تحقیق رضا استادی، قم، کنگره محقق خوانساری، بهار 1378ش
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: بهاء الدين محمد بن محمد باقر حسینی مختاری نائینی سبزواری، تا: دوشنبه دهه اول شعبان 1100ق؛ مصحح؛ اهدایی: رهبری، خرداد 1373؛ جلد: گالینگور، 13گ، 27 سطر، اندازه: 12×24سم [اهدائی رهبر: 11-493]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد بن بدوی، تا: 1117ق؛ کاغذ: اصفهانی، 47ص (1-47)، 15 سطر، اندازه: 12×19سم [ف: 9-151]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: نورالدین محمد شفیع، تا: 1121ق، جا: اصفهان خاتون آباد، جلد: تیماج تریاکی، 14گ (88پ-101)، 15 سطر (7×13)، اندازه: 12×17/5سم [ف: 10-533]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: زین العابدين بن محمد رفیع اصفهانی، تا: 15 ربیع الثاني 1175ق، جا: یزد، به دستور شیخ عبدالنبی شیرازی؛ مصحح، محشی؛ جلد: تیماج، 12گ (120پ - 131پ)، 18 سطر، اندازه: 212/5×21سم [ف: 16-337]
آغاز و انجام: برابر
خط شکسته نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ جلد: تیماج، 16
گ، 16سطر، اندازه: 11×17سم [ف: 8-4523]
بی کا، تا: قرن 13[ف: 3-28]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق نازیبا، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: مقوایی، 11گ (1ر-11پ)، اندازه: 15×21سم [ف: 5-404]
کا: احمد بن حاج علی خونساری، تا: 1223-1225ق؛ 9گ، 24 سطر، اندازه: 15×20سم [ف: 3-97]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: محمد بن عبدالله اصفهانی، تا: 1234ق؛ مصحح؛ تملک: محمد علی اصفهانی؛ 14گ (3-16)، 17 سطر، اندازه: 7/5×14سم [ف: 36-199]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد علی بن محمد موسوی لاریجانی مازندرانی، تا: 1244ق؛ مصحح؛ جلد: تیماج، 26ص (136-161)، 21سطر، اندازه: 10×18/5سم [ف: 32-213]
گر کانی؛ شماره نسخه: 188/3
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 9 شوال 1257ق؛ قطع: ربعی [نشریه: 5-647]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج، 36گ، 11سطر (4×9/5)، اندازه: 9×16/5سم [ف: 2-141]
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ قطع: خشتی [رشت و همدان: ف: -1408]
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ محشی از حاج محمد نائینی و به خط وی؛ جلد: تیماج، 23گ (74ر-96ر)، 15سطر، اندازه: 11×15/5سم [ف: 18-256]
muqaddamat-ul wājib
محقق خوانساری، حسین بن محمد، 1016 - 1099 قمری
mohaqqeq-e xānsārī, hoseyn ebn-e mohammad (1608 - 1688)
رساله ای است مفصل و تحقیقی در نفی وجوب مقدمه واجب و به نقل «روضات» و «ریاض». ضمن تشریح مبحث، متعرض آراء فاضل قزوینی، محقق سبزواری و نائینی شده است.
آغاز: بسمله، الحمد لله الذي جعل امتثال أوامره سبباً لإقتناص الثواب و صیر الانتهاء عن نواهیه شرطه للخلاص عن العقاب ... اما بعد فیقول المفتقر إلى عفو ربه حسین بن جمال الدين محمد الخوانساري اوتیا کتابهما یمینا و حوسبا حسابا یسیرا هذه مقدمه متعلقه بمساله مقدمه الواجب بینت فیها اکثر المباحث التي تتعلق بهذه المسئله ...
انجام: اعاذنا الله من الاتصاف بالفسق عن امره في جمیع الطاعات و القربات و بدله بفضله سیئات أعمالنا حسنات و جعل خواتیم امورنا خیرا من المقدمات. هذا آخر ما أردنا ایراده في هذه الرساله و الحمدلله و الصلاه علی خاتم الرساله و آله أولى الهدايه و الدلاله الى القيامه.
چاپ: مشار عربی، ص 476؛ ضمن الرسائل، با تحقیق رضا استادی، در سال 1378ش، از طرف کنگره بزرگداشت آقا حسین خوانساری؛ دارالخلافه طهران، سنگی، 1317ق، وزیری، 47ص (صص 174-220)
[الذريعه 106/22؛ مکتبه امیر المؤمنين 377/4]
آغاز: برابر
خط: نستعلیق زیبا، کاتب = مؤلف، تا: قرن 11؛ مصحح، اضافه شده؛ با خط جمال الدين محمد خوانساری (فرزند مؤلف)؛ جلد: تیماج، 13گ (1پ -13پ)، اندازه: 14/5×25/5سم [ف: 13-55]
قم: مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 252/1
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 1-285]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ در روزگار خوانساری گویا از یکی از شاگردان او، مصحح، محشی با نشان «منه ظله العالي، منه مد ظله، منه مد ظله السامي»؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج، 41گ (1پ -41ر)، 21 سطر (5×12)، اندازه: 11×19سم [ف: 16-430]
قم: مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 1362/1
نسخه اصل: همان نسخه بالا [ عکسی ف: 4-200]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق خوب، بی کا، تا: قرن 11؛ محشی از مؤلف با رمز «منه دام ظله»؛ جلد: تیماج، 40 ص (1-40)، 19سطر، اندازه: 11/5×20/5سم [ف: -262]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ جلد: تیماج، 76گ، 17سطر، اندازه: 11×18سم [ف: 8-4522]
خط: نسخ، کا: یزدی، محمد مؤمن بن سالك الدين، تا: 1053ق؛ محشی با نشان «منه سلمه الله»؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: مقوا، 26گ
(26پ -51پ) [ف: 8-554]
آغاز و انجام: برابر
خط: شکسته نستعلیق، کا: غیاث الدين محمد، خوانساری، تا: ذیحجه 1068ق؛ محشی؛ 51گ (1-51)، 17سطر، اندازه: 5×13/5سم [ف: 28-427]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: با تاریخ 1072ق؛ با اشکال هندسی، محشی با عناوین «منه دام ظله»؛ جلد: تیماج، 73گ (32پ۔ 104ر)، اندازه: 13×19سم [ف: 1-46]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: چهارشنبه 6 رجب 1081ق، کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج، 43گ (2پ -44ر)، 19سطر (5×12)، اندازه: 9/5×16سم [ف: -392]
خط: نستعلیق، کا: نظام الدين محمد بن محمد فاضل خادم، تا: 12 محرم 1083ق؛ قطع: جانمازی [میراث شهاب: س 9ش 2-38]
خط: نستعلیق، کا: بدیع الزمان بن محمد کاظم خاتون آبادی، تا: 15 ربیع الاول1085ق؛ 46گ (191پ -236ر)، اندازه: 12×19سم [نسخه پژوهی: 3-66]
خط: نستعلیق، کا: تیدجانی، محمد زمان بن محمد جعفر، تا: 1 جمادی الاول 1088ق؛ محشی با نشان «منه مذظله السامي»؛ کاغذ: سپاهانی، 42ص (41-82)، اندازه: 10×19/5سم [ف: 8-91]
نسخه اصل: کتابخانه آستان قدس رضوی - مشهد 15798؛ خط: نسخ، کا: محمد کریم، تا: 11 ربیع الثاني 1090ق؛ مصحح؛ مهر: «سلام علی ابراهیم» (بیضوی)؛ 193ص [عکسی ف: 4-253]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق تحریری، کا: معین بن احمد، تا: 1090ق؛ مصحح، با یادداشت بلاغ و مقابله و قرائت در حضور مصنف، علامت مقابله نسخه با مصنف (آقا حسین)، محشی با نشان منه دام ظله؛ مهر: جمال الدين محمد خوانساری، محمد مومن بن جمال الدين؛ 102ص (1-102)، 15 سطر، اندازه: 12×19سم [ف: 50-152]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد کریم، تا: 11 ربیع الثاني 1090ق؛ مصحح؛ واقف: محمود شهابی، آبان 1366؛ جلد: تیماج، 96گ، 16 سطر، اندازه: 7/8×17سم [ف: 16-250]
خط: نستعلیق، کا: فوارس بن ابی المكارم دماوندی، تا: ربیع الثاني 1093ق؛ محشی با نشان «منه دام ظله»؛ تملک: اعتضادالسلطنه در 1285؛ واقف: سپهسالار، 1297؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج، 190گ، 17 سطر (7×13/5)، اندازه: 13×19سم [ف: 5-642]
قم، مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 1358/1
نسخه اصل: همان نسخه بالا[عکسی ف: 4-192]
آغاز: نقول اذا ترك العبد قطع مسافه أمره؛ انجام: برابر
در فهرست با عنوان «رساله در کلام» و ناشناس آمده؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1095ق؛ افتادگی: آغاز؛ کاغذ: ترمه، 36گ(1-36)، 17سطر (7×12)، اندازه: 11×16سم [ف: 4-1317]
قم، مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 1365/1
نسخه اصل: همان نسخه بالا[عکسی ف: 4-205]
خط: نستعلیق ریز، کا: رضوی، نصیر الدين محمد، تا: ربیع الثاني 1096ق؛ مصحح، محشی با نشان «منه دام ظله العالي، منه، منه سلمه الله»؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج، 8گ (154پ -161پ)، 42سطر (13×23)، اندازه: 20×31سم [ف: 16- 342]
قم: مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 1356/47
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 4-185]
آغاز: ذلك الزمان الاترك الحركه و المفروض انه غیر واجب علیه فلا یکون مرتکبا للقبیح فلا یکون مستحقه للعقاب؛ انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: حسن بن امیر حسین حسینی، تا: یک شنبه سلخ ذیحجه 1097ق؛ افتادگی: آغاز؛ مصحح، با امضای بلاغ، محشیبا عناوین «منه دام ظله»؛ جلد: تیماج، 47گ (2-48)، 17سطر، اندازه: 12×18/5سم [محدث ارموی مخ: 3-1521]
بی کا، تا: با تاریخ 1098ق؛ با نسخه اصل مقابله شده؛ قطع: خشتی [ف: -308]
خط: نسخ، کا: محمد هادی بن ابراهیم خاتون آبادی، تا: یکشنبه 4 جمادی الاول 1099ق؛ مصحح، محشی از مؤلف؛ تملک: مهدی بن ابی ذر نراقی، محمد علی بن مظفر حسین منجم؛ جلد: تیماج، 71گ، 20 سطر، اندازه: 13×19سم [ف: 19-102]
قم: مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 518
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 2-112]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق خفی، کا: علی نقی، تا: 1113ق؛ مصحح، مجدول محشی؛ جلد: تیماج، 70ص (2-71)، قطع : وزیری [رایانه]
قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 1367/1
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 4-207]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق تحریری، کا: محمد بن صادق بن محمد، تا: شوال 1124ق؛ محشی با رموز «منه ره» و «آقا جمال خوانساری»؛ اهدایی: رهبری، مهر 1386؛ جلد: تیماج، 24گ، 19سطر، اندازه: 15/5×21/3سم [اهدائی رهبر: 11-494]
مشهد، شیخ علی حیدر، شماره نسخه: 28/1
همان نسخه بالا[مؤيد: 1-60]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: 12 ربیع الاول 1125ق؛ محشی؛ 37گ، 19سطر، اندازه: 18×22/5سم [ف مخ]
آغاز و انجام: برابر
خط: تحریری، بی کا، تا: 1154ق؛ جلد: گالینگور، 73ص (1-73)، 16 سطر (10×15)، اندازه: 15×21سم [ف: 47/1-164]
خط: نستعلیق، کا: ابوالقاسم بن حسن کنجی رشتی، تا: ربیع الاول 1176ق، جلد: تیماج، 20گ (163پ -182ر)، 29 سطر، اندازه: 12×21سم [ف: -57]
بی کا، تا: 1187ق [نشریه: 7-542]
خط: شکسته نستعلیق، کا: مجذوبعلی شاه، محمد جعفر بن صفر، تا 20 جمادی الاول 1196ق؛ مقداری از آغاز رساله به خط مجذوب و بقیه به خط محمد رضا بن محمد امین است؛ قطع: بیاض رقعی [رشت و همدان: ف: -1400]
خط: نسخ، کا: علی مقصودی، تا: قرن 13؛ قطع: خشتی [نشریه: 5-603]
خط: تحریری، بی کا، تا: قرن 13؛ اندازه: 15×22سم [ف: 3-65]
خط: نسخ نازیبا، بی کا، تا: قرن 13؛ محشی با عبارت «منه ره» ؛ جلد: مقوایی، اندازه: 15×21/5سم [ف: 1-137]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج تریاکی، 21 سطر (6/5×13/5)، اندازه: 13/5×21سم [ف: 3-734]
انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج، 42گ (1پ -42پ)، 19سطر (9×15)، اندازه: 13/5×19/5سم [ف: 5-642]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج، 9گ (35پ -43پ)، 21سطر (9×15)، اندازه: 16×17سم [ف: 8-138]
آغاز: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ محشی با نشان «منه رحمه الله»؛ مهر: عبدالرزاق بن علیرضا اصفهانی الحايري «الواثق بالهل عبدالرزاق بن علیرضا 1316» (بیضوی)؛ جلد: تیماج، 78گ، 17سطر، اندازه: 10×16سم [ف: 38-476]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ ناقص است؛ 8گ (125پ -132پ) [ف: 23-744]
آغاز: اعلم ان الواجب علی قسمین مطلق و مشروط وعرفوا المطلق بما لم تقید وجوبه بما یتوقف علیه وجود من حیث هو کذلك؛ انجام: برابر
تذکر: نام مؤلف به استناد نسخه مجلس ش 1226/1 ذکر شد؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13، ؛ مصحح، محشی؛ 24گ (144پ -167)، 22 سطر، اندازه: 15×21/5سم [محدث ارموی مخ: 1521-3]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ اندازه: 21615سم [تراثنا: س 6ش 4-97]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13، 33گ (1پ-33پ)، 22سطر، اندازه: 14×21سم [ف: 3-580]
آغاز و انجام: برابر
بی کا، تا: قرن 13؛ مصحح؛ 49گ (17–55)، 19 سطر، اندازه: 7×14سم [ف: 36-200]
آغاز: برابر انجام: وهذا بنا علی وجوب المقدمه کما لا یخفی و کذا وصف المشتبهه بالاجنبیه بالتحریم ...
خط: نستعلیق، کا: عبدالعظیم بن محمد حسین بیدگلی کاشانی، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ مصحح، محشی با نشان «منه قدس نفسه » «لاستاذنا المحقق میرزا ابوالقاسم دام علوه»؛ جلد: مشمع، 39گ (165ر-203پ)، 20سطر (6×12)، اندازه: 10/5×16سم [ف: 35-234]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13، جا: کربلا و نجف؛ محشی با نشان «منه رحمه الله»؛ جلد: تیماج، 31گ، 21سطر (10×16)،
اندازه: 14×21سم [ف: -261]
آغاز: بسمله، في وجوب مالا یتم الواجب لانه اعلم ان الاقوال في المسئله؛ انجام: فیکون الادله و الداله علی نفس الجرح الشامله اللجرح في المستحبات مخصصه بتلك الاخبار و عن الثالث.
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ محشی با نشان های صح و امضای ح، ه؛ واقف: حاج ملا محمد جعفر طهرانی، ربیع الاول 1251ق؛ جلد: تیماج، 89گ (1ر -89پ)، 20-17سطر (6/5×11)، اندازه: 7/5×14سم [ف: 19-46]
آغاز و انجام: برابر
بی کا، تا: با تاریخ 1203ق؛ 26گ (18ر-43ر)[ف: 19-62]
خط: نستعلیق، کا: محمد علی موسوی، تا: جمعه دهه اول شوال 1217ق؛ مصحح، محشی؛ 35گ (41پ -75)، 25 سطر، اندازه: 9/5×15سم [محدث ارموی مخ: 3-1521]
آغاز: برابر؛ انجام: في ثبوت الحكم الى الغايه هذا مجمل القول في هذا المقام و علیك بالتأمل في خصوصیات المواد و استنباط احکامها عن هذا الاصل و رعایه جمیع ما یجب رعایته عند تعارض المعارض.
خط: تحریری، کا: زنوزی، عبدالله بن بیرمقلی بابا خان، تا: با تاریخ 1220ق؛ 23گ (1پ -23ر)، 24سطر[ف: 25-363]
کا: احمد بن حاج علی خونساری، تا: 1223-1225ق؛ 29گ، 24 سطر، اندازه: 15×20سم [ف: 3-97]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: 1223ق، جا: کاظمین؛ مهر: «عباس بن محمود الحسيني» (بیضوی)؛ اهدایی: رهبری، مهر 1386؛ جلد: تیماج، 24گ، 23 سطر، اندازه: 15×21سم [ اهدائی رهبر: 11-495]
مشهد؛ شیخ علی حیدر؛ شماره نسخه: 286/1
همان نسخه بالا؛ 24گ (1پ -24پ) [مؤيد: 11-254]
خط: نستعلیق، کا: عبدالعظیم بن علی خان زنوزی، تا: 1225ق؛ جا: کربلا؛ 32گ (1پ -32پ)، اندازه: 15×21سم [ف: 25-30]
آغاز و انجام: برابر
خط: شکسته، نستعلیق، کا: علی اکبر بن میرزا ابراهیم خوانساری، تا: دوشنبه 6 ذیقعده 1226ق؛ جلد: تیماج، 39، 16 سطر، اندازه: 11×16سم [ف: 8-4522]
آغاز و انجام: برابر
خط شکسته نستعلیق، کا: عبدالله بن عبدالرحیم آرنی، تا: 6 شعبان 1227ق؛ جلد: تیماج، 24گ، 23 سطر، اندازه: 15/5×22سم [ف مخ: -163]
قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 627/9
نسخه اصل: همان نسخه بالا[عکسی ف: 2-253]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: غلامرضا بن محمد علی آرانی کاشانی، تا: شعبان 1228ق؛ محشی با امضای مؤلف؛ جلد: گالینگور، 29گ، 23 سطر، اندازه: 16×22سم [ف مخ: -163]
قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 262/1
نسخه اصل: همان نسخه بالا[عکسی ف: 1-301]
خط: نسخ، کا: عبدالعزیز بن محمد رسول، تا: با تاریخ 1231ق؛ 25سطر [ف: 5-272]
خط: نسخ، بی کا، تا: 1233ق؛ اندازه: 15×21سم [رشت و همدان: ف: -1590]
آغاز: الحمدلله رب العالمين حمدا لا یقوی علی احصائه الا هو و الصلوه علی محمد (صلی الله علیه و آله)؛ انجام: و اما الاجزاء فکانه لاریب في ان الامر بالکل امر بها من
خط: نستعلیق، کا: حاجی محمد بن آقا بابای جیلانی، تا: 1233ق، جا: اصفهان مدرسه جدید سلطانی؛ افتادگی: انجام؛ جلد: میشن، 31گ (199-169پ)، 22 سطر، اندازه: 17×21سم [ف: 16-397]
قم: مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 1417
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 4-259]
آغاز و انجام: برابر خط: نسخ، کا: فخار، محمد بن صفر، تا: 27 جمادی الاول 1233ق؛ 33گ، 24 سطر، اندازه: 15×21سم [ف: 8-4522]
خط: نستعلیق، کا: حسینی قزوینی، محمد باقر بن محمد تقی، تا: 1234-1233ق، جا: اصفهان مدرسه جده؛ جلد: تیماج، 40گ (93پ-132) [ف: 10-1655]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: ابو القاسم بن رمضانعلی لاریجانی، تا: 1234ق، جا: کربلا؛ مصحح؛ جلد: تیماج مذهب، 20گ (201-220پ)، 24 سطر (9×15/5)، اندازه: 14×20/5سم [ف: 19-124]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: محمد علی بن محمد حسین مازندرانی ساروی،
تا: صفر 1234ق، جا: کربلا؛ مصحح، محشی؛ 20گ (1پ -20ر)، 25 سطر، اندازه: 10×15سم [ف: 39-335]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق مخلوط به شکسته، کا: سید ابو طالب بن سید مطهر حسینی، تا: نیمه اول 1234ق؛ واقف: سید حسین مدرس طباطبائی، دی 1343؛ 26گ، 21 سطر، اندازه: 14×20سم [ف: 16-251]
قم: مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 1416
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 4-259]
آغاز: برابر
بی کا، تا: غره جمادی الثاني 1235ق؛ جلد: تیماج، 18گ (145پ -162پ)، 22 سطر، اندازه: 15×21سم [ف: 30-197]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد جعفر بن محمد حسین تبریزی، تا: 1235ق؛ مصحح؛ جلد: تیماج مذهب، 40ص (96-135)، 22سطر (7/5×14/5)، اندازه: 14×21/5سم [ف: 14-196]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد رضا بن محمد علی خوانساری، تا: 1235ق؛ جلد: تیماج، مذهب، 66ص (368-433)، 20 سطر (9/5×14)، اندازه: 14/5×21سم [ف: 9-18]
خط: نسخ، کا: حسین بن سید علی خوسفی قائنی خراسانی، تان سه شنبه سلخ رمضان 1235ق، جا: اصفهان مدرسه کاسه گران؛ 42گ (81پ -122ر)، 21 سطر، اندازه: 13/5×21/5سم [ف: -83]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد مهدی حسینی بن میر سید علی، تا: 1235ق؛ محشی از مؤلفو از فرزندش جمال الدين خوانساری؛ 28گ، اندازه: 15/5×21سم [ف: 23-710]
آغاز: برابر؛ انجام: فان ضربه المولى عند حضور ذلك الزمان معترفا بانه لم یصدر عنه إلى الآن فعل قبیح
خط: نسخ، بی کا، تا: با تاریخ 1237ق؛ جلد: تیماج، 3گ (107پ-109ر)، 25 سطر، اندازه: 15×21سم [محدث ارموی مخ: 1521-3]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ مصحح؛ مهر: «عبده محمد جعفر بن صفی محمد 1237» (بیضوی)؛ تاریخ وقف: 1278؛ جلد: تیماج مذهب، 63 گ، 16 سطر، اندازه: 10×18سم [ف: 8-4522]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: 1 رجب 1241ق؛ 62گ، 15 سطر، قطع: جیبی [چهار کتابخانه مشهدف: 5-141]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: هادی بن عبدالرضا، تا: 1243ق؛ اهدایی: رهبری، بهمن 1383، 28گ، 23 سطر، اندازه: 15×22سم [اهدائی رهبر: 11 -495]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: سید محمد بن سید حسین موسوی حسینی، تا: 1244ق، جا: اصفهان؛ 112ص (1-112)، 19-21سطر، اندازه: 8/5×15سم [ف: 24/3-40]
آغاز: برابر؛ انجام: واما اذا [بتقدمها] علیها فلا اذ یلزم علیه التصديق بالواسطه وقد عرفت بطلانه هذا
خط: نستعلیق خوب، بی کا، تا: 1244ق؛ مجدول مذهب؛ واقف: سپهسالار؛ کاغذ: سمرقندی، 30ص، 15 سطر، اندازه: 13×5/ 20سم [ف: 1-578]
آغاز: بسمله و اعلم ان الواجب علی قسمین مطلق و مشروط و عرفوا المطلق بمالم یقید وجوبه بما یتوقف علیه وجوده؛ انجام: برابر
نسخه حاضر مقداری از آغاز رساله را ندارد؛ بی کا، تا: با تاریخ 1244ق؛ افتادگی: آغاز؛ جلد: تیماج، 32گ (1پ-32پ)، اندازه: 14×21سم [ف: 23-790]
خط: نستعلیق خوب، کا: احمد بن محمد طباطبائی، تا: 1245ق؛ افتادگی: آغاز؛ دارای دو سرلوح نقاشی شده و مذهب؛ 102ص ( 241-342)، 19 سطر، اندازه: 15×26سم [ف: 10-1874]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: 1247ق؛ مجدول، محشی، با نشان بلاغ؛ جلد: تیماج، 66ص (2-67)، اندازه: 15×21سم [ف: 33/1-18]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: شوال 1247ق؛ مصحح، محشی؛ 29گ (90-62)، 23 سطر، اندازه: 14×20سم [آینه پژوهش: سال 4ش 22-102]
قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 1449
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 4-276]
آغاز: بل علیهم ان یستقبلوها علی قطوف التامل و التفكر؛ انجام:
برابر
خط: نسخ، کا: حسین بن اسماعیل خوانساری، تا: 11 جمادی الثاني 1252ق، جا: خوانسار؛ افتادگی: آغاز؛ اهدایی: رهبری، خرداد 1374؛ جلد: تیماج، 75گ، 15 سطر، اندازه: 8/4×14سم [اهدائی رهبر: 11-496]
گر کانی؛ شماره نسخه: 188/4
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 9 شوال 1257ق؛ قطع: ربعی [نشریه: 5-647]
خط: نسخ، کا: علی بن شیخ محمد مقصودی، تا: با تاریخ 1259ق؛ جلد: تیماج، 59 (100-158)، 22 سطر (9×14/5)، اندازه: 15/5×21/5سم [ف: 2-716]
آغاز: الاشتراط انما یعتبر ان بالنسبه الى شی فیجوز ان یکون الواحد مطلقا؛ انجام: برابر
خط: نسخ، کا: سید جعفر حسینی سبزواری، تا: ذیحجه 1259ق؛ افتادگی: آغاز؛ محشی از مؤلف؛ جلد: تیماج، 24گ (48-71)، اندازه: 15×21سم [ف: 16-252]
خط: نسخ زیبا، بی کا، تا: شنبه 29 ذیحجه 1267ق؛ 32گ (151پ -182ر)، 20 سطر، اندازه: 12/5×21سم [ف: 28-40]
آغاز و انجام: برابر خط: نسخ، کا: ابو طالب بن محمد موسوی خوانساری، تا: 1275ق، جا: بروجرد؛ محشی؛ اهدایی: رهبری، خرداد 1373؛ 33گ، 23 سطر، اندازه: 14×20سم [اهدائی رهبر: 11-496]
آغاز: اعلم ان الواجب علی قسمین مطلق و مشروط و عرفوا المطلق بما لم یقید؛ انجام: الامور الخارجه عن ظاهر ما تناوله الامر من الاسباب و الشروط و اما الاجزاء
خط: نستعلیق، کا: علی اکبر بن محمد مهدی قزوینی، تا: 1283ق، جا: نجف اشرف؛ 64ص (406-469)، 15 سطر، اندازه: 15×20سم [ف: 2-57]
آغاز و انجام: برابر
کا: ارقینی، یحیی بن محمد، تا: 1296ق؛ 21سطر[ف: 34-37]
بی کا، تا: 1297ق؛ قطع: خشتی [ف: -140]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: محمد مهدی بن محمد حسن، تا: 1298ق؛ مصحح، با علامات بلاغ مقابله از محمد مهدی بن محمد حسن؛ جلد: تیماج، 36گ، 17سطر، اندازه: 17×22سم [ف: 8-4522]
کا: عبدالغنی بن محمد حسینی، تا: با تاریخ 1303ق؛ قطع: خشتی [ف: -298]
خط: نستعلیق، کا: میرزا باقر بن ملا حسن رشتی گیلانی، تا: 1327-1326ق، 26گ (33پ -58ر)، اندازه: 15×21سم [ف: 2-347]
بی کا، بی تا [میراث اسلامی: 5-606]
بی کا، بی تا[ نشریه: 7-752]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق خفی، بی کا، بی تا؛ جلد: گالینگور، قطع: وزیری کوچک [رایانه]
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ قطع: ربعی [نشریه: 5-608]
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ اندازه: 15×21سم [ف: 3-54]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ متوسط، بی کا، بی تا؛ کاغذ: ترمه، جلد: تیماج، 464ص، 17سطر، اندازه: 17×24سم [ف: 4-118]
آغاز و انجام: برابر
خط: تحریری، بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج مذهب، 42گ، 19سطر، اندازه: 14×20سم [ف: 8-4522]
آغاز و انجام: برابر
خط: شکسته نستعلیق، کا: ابوالقاسم بن عباس موسوی، تا: ذیحجه؛ جلد: مقوا، 39گ، 20 سطر چلیپایی، اندازه: 10×15سم [ف: 8-4522]
آغاز: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ 24گ، 28 سطر، اندازه: 16×21سم [ف: 8-4522]
آغاز: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ 19گ، 22-23 سطر، اندازه: 16×21سم [ف: 8-4523]
خط: شکسته نستعلیق، بی کا، بی تا، قطع: ربعی [رشت و همدان: ف: -1535]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ 61گ، 15 سطر، اندازه: 10×17سم [ف: 6-49]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، بیتا؛ جلد: تیماج قهوه ای، 36گ (71پ۔105پ)، اندازه: 13/5×20سم [ف: 1-161]
muqaddamat-ul wājib
محمد شفیع
mohammad šafī
یزد؛ محمود آبادی، میرزا حسن؛ شماره نسخه: 32/7
کا: عبدالخالق یزدی، تا: 1235ق؛ از روی خط مؤلف؛ قطع: ربعی[نشریه: 4-457]
muqaddama-tul wājib
شریف العلماء، محمد شریف بن حسینعلی، - 1245 ؟ قمری
sarif-ol-olama', mohammad Sarif ebn-e hoseyn--ali( - 1830)
رساله ای است در اصول فقه در مبحث مقدمه الواجب که در شش «مقدمه» و چند «مقام» نگاشته شده: مقدمه 1. أن الواجب أن تعلق الطلب الحتمي به لذاته و للمصلحه ... مقدمه 2. أن ههنا ألفاظ لابد من معرفه مفاهیمها وأقسامها .... مقدمه 3. الواجب من حیث عدم تعلق وجوبه علی أمر و تقیده به ... مقدمه 4. الدلاله اللفظيه قسمان مطابقه و التزام ... مقدمه 5. الواجب قدیجب لأجل التعبد محضه کالصلوه و قد ... مقدمه 6. تحقیق محل النزاع و بیان ثمرته در دو «مقام» و دو «تنبیه»: مقام 1) أن المقدمه المتنازع في وجوبها و عدمه التي هی تدخل تحت قدره المكلف، مقام 2) المراد بالوجوب الذي وقع الخلاف و التشاجر فیه .. تنبیه 1) نقل بعض الاعلام ... أن النزاع في وجوب المقدمه و عدمه مختص بمقدمه لم یرد فیها بخصوصا أمر ...، تنبیه 2) اعلم أنه لا منافاه بین عدم صحه صدورلفظ من الأمر یدل علی جواز ترك المقدمه و بین جواز ترك .... (محمود مرعشی نجفی)
آغاز: فائده ذهب الاكثرون الى ان الامر بالشیء و مطلقا امر بما لایتم الا به مطلقاً و فصل فیه بعض ...
انجام: بل المأمور به هو المشروط متحقق بالشرط لاهو مع الشرط حتی یکون الشرط جزأللمأمور به لاکل منهما حتی یلزم وجوب الشرط کما تقول بعدم تمامیه المأمور به في المقام انماهو بانتفاء وصف من اوصافه ولا ینحصر عدم تمامیه في عدم التماميه بانتفاء
[جزئه الذريعه: 106/22 ؛ الكرام البرره: 619/2]
آغاز: برابر؛ انجام: لان بالبرهان العقلي القاطع یستنبط الحكم مع کونه لیس من معانی الاصل.
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13، در حیات مؤلف؛ مصحح؛ 41گ، اندازه: 15×19سم [محدث ارموی مخ: 1-148]
آغاز و انجام: برابر
تذکر: نام مؤلف به قرینه آغاز نسخه به دست آمد؛ خط: نستعلیق، کا: محمد حسن نوری، تا: 1235ق، جا: نجف اشرف؛ جلد: تیماج، 10گ، اندازه: 15×21سم [ف مخ: 5-2104]
آغاز و انجام: برابر
بی کا، تا: 1243ق؛ محشی با نشان «منه»؛ جلد: تیماج، 1گ (193-193)، 19سطر (10×17)، اندازه: 16×22سم [ف: 11-267]
آغاز و انجام: برابر
خط شکسته نستعلیق، بی کا، تا: 1260ق؛ 11گ، اندازه: 17×22سم [ف: 6-50]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد جعفر بن میرزا محمد مبارکه (101 باب)، تا: 1266ق؛ مصحح، محشی با نشان «منه سلمه الله» با توجه به زمان درگذشت مؤلف (1246ه) و زمان کتابت نسخه (1266ق) این حاشیه از روی نسخه ای نقل شده که در حیات مؤلف نگاشته شده بوده؛ جلد: ساغری مذهب، 14گ (245پ -258پ)، 21سطر ( 9/5×15/5)، اندازه: 15×21سم [ف: 35-137]
muqaddamat-ul wājib = taqrīrāt-e durūs-e mūrzāy-e
šīrāzī
روزدری، علی، - 1290 قمری
rūzdarī, ‘alī(- 1873)
تقریرات درس استادش میرزا حسن شیرازی است و در پاره ای از صفحات از استاد یاد می کند.
آغاز: بسمله، اللهم وفقنی لاتمام بحق محمد و آله، اصل اختلفوا في وجوب مقدمه الواجب علی اقوال یاتی تفصیلها و قبل الخوض في المقام لابد من تقدیم امور الاول ...
آغاز: برابر؛ انجام: فیکون الوجوب معلقا بالنسبه اليه فیجب من اول الليله هذا آخر ... بخط المصنف
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 14؛ جلد: تیماج، 135ص (135-1)، اندازه: 12×19سم [ف: 23-16]
آغاز: برابر؛ انجام: و التزم باللازم الاول و هو جواز تصرف الاصيل و ظهر ما فیه مما بینا.
خط: نستعلیق شکسته، بی کا، تا: قرن 14؛ جلد: تیماج، 42ص (106-65)، 26 سطر، اندازه: 15/5×22سم [ف: 10-855]
آغاز: برابر؛ انجام: بمعنی ان الطبيعه المأمور بها لا مصلحه ... فیها بدونه هذا آخر ما تیسر له تحریره و الحمدلله ... ابد الآبدين.
تذکر: نام مؤلف از آغاز و انجام معلوم گردید؛ خط: شکسته نستعلیق و نسخ، کا: اسدالله بن صدر الدين حسینی تکابنی، تا: 16 رمضان 1307ق؛ واقف: هاشم قزوینی، 1380؛ جلد: مقوا، 61گ، 17 سطر، اندازه: 15×21سم [ف: 5-333]
آغاز: برابر انجام: وجود کل في الضدين علی عدم الاخر و توقف عدم کل منها علی وجود الاخر ...
خط: نسخ، کا: ابراهیم ابن ساری بیك نهر میانی الاصل سلطان آبادی المسكن، تا: رجب 1310ق؛ جلد: مقوا، 113گ (34ر-146ر)، 21 سطر، اندازه: 17/5×22سم [دو کتابخانه اراک: -113]
muqaddamat-ul wājib
حسینی قائنی، ابو طالب بن ابی تراب، 1230؟ -1293؟ قمری
hoseynī qā'enī, abū-tāleb ebn-e abī-torāb (1815 - 1876)
تاریخ تأليف: جمعه 26 جمادی الاول 1265ق
چون مسأله مقدمه واجب محل تأمل دقیق وفکر عمیق بوده، مؤلف تشویق بر آن شده تا رسالهای محتوی بر تحقیق آنچه در مسأله شایسته است را در 6 «مقدمه» و «تنبیهات» و «تذنیب» و «تبصره» تنظیم نماید.
آغاز: الحمدلله الذي لایبلغ إلى کنهه المبادي والمقدمات ولایهتدی إلى هویته شیء من الكاينات واجب الوجود مفیض الجود
آغاز: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: با تاریخ 1273ق؛ مصحح؛ 20گ، 23 سطر ( 37-15)، اندازه: 15×21سم [کتابخانه های قائن: ف: -61]
قم: مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 1693/2
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 5-147]
آغاز: برابر
خط: نسخ، کا: زین العابدين بن عبدالله خوانساری، تا: 3 شوال 1283ق، جا: دولت آباد ملایر؛ مصحح، محشیبا عناوین «منه ادام الله ایام افاضته»؛ واقف: رضا قارنی، 1350؛ 20گ (16-35)، 21سطر، اندازه: 15×22/5سم [کتابخانه های قائن: ف: -56]
قم، مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 1720/2
نسخه اصل: همان نسخه بالالعکسی ف: 1755]
آغاز: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: 1291ق؛ مصحح، محشی؛ با یادداشتی از «حسین بن حاجی محمد خراسانی قائنی» در سال 1297 درباره کتابت کتاب آمده و احتمالاً همو کاتب باشد؛ 19گ (16-34)، اندازه: 18×21/5سم [کتابخانه های قائن: ف: -85]
قم: مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 1718/2
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 173-173]
خط: نسخ، کا: محمد بن ملك اسماعیل خراسانی قائنی، تا: قرن 13؛ مصحح، با علامت بلاغ، محشی با نشان «منه دان ظله»؛ 83گ (99-17)، 20 سطر، اندازه: 17×22سم [کتابخانه های قائن: ف: -63]
قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 1713/2
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 5-167]
آغاز: برابر؛ انجام: و منها حصول الامتثال بالاتیان بها لو نذر واجبات مطلقه توصلیه کانت او تعبدیه الى غیر ذلك ...
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ نسخه را مؤلف تصحیح کرده و در مواضعی تغییر داده و عبارت هایی را خط زده، در سه صفحه پایان نسخه چند فایده بخط مؤلف نیز افزوده شده؛ جلد: تیماج، 52گ، 13 سطر، اندازه: 11×15/5سم [ف: 2-313]
muqaddamat-ul wājib
اردکانی یزدی، محمد تقی بن محمد حسین، ق13 قمری
ārdakānī yazdī, mohammad taqī ebn-e mohammad hoseyn(- 19c)
تهران؛ سپهسالار؛ شماره نسخه: 8432/3
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ 25گ (55ر -79ر) [ف: 5-643]
muqaddamat-ul wājib
اسفرجانی، محمد رضا بن محمد علی، ق13 قمری
esfarjānī, mohammad rezā ebn-e mohammad ‘alī(-19c)
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 1471516
خط: نسخ، کا: محمد حسن بن محمد اسماعیل گوگدی، تا: 1270ق؛ 11گ (42پ-52ر) [مختصر ف: -82]
muqaddamat-ul wājib
حسینی، موسی بن فضل الله، ق13 قمری
hoseynī, mūsā ebn-e fazl-ol-lāh(- 19c)
رساله ای است در بحث مقدمه واجب، و گویا در پایان آن از مسئله «الامر بالشیء هل یقتضی النهي عن ضده» و «اجتماع الامر و النهي» نیز بحث شده است.
[مرآه الشرق 1337/2؛ اعیان الشيعه 193/10؛ موسوعه الفقهاء 861/14]
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 15971/4
آغاز: بحث مقدمه الواجب، فیه مقدمات، الاولى، هذه المسئله فقهیه او اصولیه او من جمله المبادى الاحكاميه کما هو مقتضی وضع الخاص و قد ذکرناه في کتابنا الكبير في الاصول في المبادي الاحكاميه؛ انجام: اذ لیس هناك عنوانان جمعهما المكلف بسوء اختیاره في فرد ...
خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: اواخر قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ مصحح؛ اهدایی: سید کاظم کمالی الحسيني همدانی؛ جلد: چرم، 118گ (88-205)، 28-30سطر (10×17)، اندازه: 15×21/5سم [ف: 40-472]
muqaddamat-ul wājib = r.-un fi muqaddamat-il wājib =
taqrīr-u abḥāt-iš šayx-il anşārī
قره داغی، حسن بن محمد باقر، ق13 قمری
qara dādī, hasan ebn-e mohammad bāqer(- 19c)
رساله ای است در بررسی اطراف مسأله مقدمه واجب و اقسام و احکام آن، بنا بر یادداشتی که در آغاز رساله آمده گویا این رساله تقریر دوم ابحاث شیخ انصاری می باشد.
[معجم رجال الفكر و الادب في النجف 287/1؛ موسوعه طبقات الفقهاء 205/13؛ زندگانی و شخصیت شیخ انصاری 237]
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 16295/3
آغاز: مسئله: اختلفوا في وجوب مقدمه الواجب علی اقوال قبل الخوض في تحقیق الحال لابد من تقدیم امور من المقال، الأول أن المشهور أن المقدمه هی بکسر الدال، انجام: فدلیله امران مذکوران في التقرير الأول مع جوابهما فلا حاجه إلى التكرار تم بحمد الله الملك الجبار.
خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: حدود نیمه دوم قرن 13؛ مصحح، محشی با نشان «منه»، با قلم خوردگی؛ 47گ (17پ-63ر)، 16 سطر (10×16/5)[ف: 41 - 360]
muqaddamat-ul wājib = r.-un fi muqaddamat-il wājib =
axar _ min abhat-is sayx-il ansari fi-1 taqrir-un muqaddamt-il wājib
قره داغی، حسن بن محمد باقر، ق13 قمری
qara dāqi, hasan ebn-e mohammad bāqer(- 19c)
این رساله تقریر دیگری است از ابحاث شیخ اعظم مرتضی انصاری در مسأله مقدمه واجب و مسائل مربوط به آن که با رساله قبلی متفاوت می باشد.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 16295/5
آغاز: هل مقدمه الواجب واجبه ام لا ذکر هذه المسئله بعضهم کالحاجی و البهائي في المبادى الاحكاميه و بعضهم کالفاضل التوني في الوافيه و غیره؛ انجام: قلت لافرق عقلا بین الواجب التوصلي و التعبدي في عدم اجتماعهما مع الحرام لان الشارع لا يأمر بالقبیح نعم ... الحرام مسقط للواجب التوصلي کما مثل في الحج للامه.
خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: حدود نیمه دوم قرن 13؛ مصحح، محشی، با قلم خوردگی؛ مهر: «میر حیدر شاه حسینی» (بیضوی)، «یا علی ادرکنی» (مربع)؛ 26گ (65ر - 90پ)، 16سطر (11×16/5)[ف: 41×361]
moqadamat-ul wājib = taqrīr-u abḥāt-iš šayx-il anșārī fi-l muqaddamat-il wājib
قره داغی، حسن بن محمد باقر، ق13 قمری
qara dāqı, hasan ebn-e mohammad bāqer(- 19c)
این رساله نخستین تقریری است که مؤلف از درس شیخ اعظم انصاری در مسأله مقدمه واجب نگاشته و با دو تقریر دیگر مجموعه متفاوت می باشد.
[معجم رجال الفكر و الأدب في النجف 287/1؛ موسوعه طبقات الفقهاء 205/13]
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 16295/6
آغاز: اصل: هل یقتضی الواجب سواء کان مستفادا من العقل او الشرع ایجاب مقدماته اقتضاء عقلیه ام لا فبادراج لفظ الاقتضاء علم ان المسئله اصولیه لا فرعیه کما ربما یتوهم؛ انجام: و کذا اراده ترك الضد الآخر یستلزم فعل الضد الآخر فليسأحدهما مقدمه للآخر نعم لو انتفی الاراده کما في افعال الغير الاختياريه ...
خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: حدود نیمه دوم قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ مصحح، محشی با نشان «منه»، با قلم خوردگی؛ 60گ (91پ - 150پ)، 17سطر (11×17)[ف: 362-41]
muqaddamat-ul wājib
قزوینی، علی اکبر بن محمد باقر، ق13 قمری
qazvīnī, ‘alī akbar ebn-e mohammad bāqer(- 19c)
رساله ای است در مقدمه واجب و نظر استاد مؤلف.
تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 1783/14
بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: میشن، 13گ (150-162)، 17 سطر، اندازه: 19/5×23/5سم [ف: 10-368]
muqaddama-tul wājib
رشتی، حبیب الله بن محمد علی، 1234 - 1312 قمری
raštī, habīb-ol-lāh ebn-e mohammad ‘alī (1819 - 1895)
صاحب الذريعه در طبقات در ذیل ترجمه رشتی از این رساله یاد می کند اما در الذريعه به آن اشارتی ندارد. مؤلف در این مبحث به مسأله ترتب (بدون ذکر این عنوان) اشاراتی دارد در مسأله «مقدمیه ترك الواجب اللمهم لاتیان الاهم».
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 1029/1-طباطبائی
آغاز: بسمله الحمدلله رب العالمين ... اختلف الاصوليون في وجوب مقدمه الواجب؛ انجام: بشرب شیء من المايعات المباحه علی اعتقاد کونه خمرا و هذه هی مسئله التجرى ... ای مقدمات المعصيه
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 14؛ جلد: تیماج، 64ص (1-64)، 20 سطر، اندازه: 13/5×21/5سم [ف: 23-318]
muqaddamat-ul wājib
یزدی، ابوالقاسم
yazdī, ab-ol-qāsem
تقریرات درس شیخ مرتضی انصاری است در موضوع مقدمه واجب با عناوین «هدایه هدایه».
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 1940/4
آغاز: بسمله. القول في وجوب مقدمه الواجب و تحقیق الكلام علی وجه یرتفع به غواشی الاوهام في طی هدایه هدایه اعلم ان من الامور التي ینبغی مراعاتها في التعاليم هو معرفه المسئله؛ انجام: و وجود المانع ولا یلزم من عدم المقتضي ح.
نسخه اصل: کتابخانه مدرسی یزدی؛ کا: سید احمد بن محمد مدرس، تا: پنج شنبه 3 ربیع الاول 1330ق، هنگام قرائت کتاب نزد سید یحیی؛ مصحح؛ 22ص (202-223) [ عکسی ف: 5-368]
muqaddamat-ul wājib
نراقی، ناصر الدين بن جلال الدين، - 1331 قمری
narāmī,nāser-ed-dīn ebn-e jalāl-od-dīn (- 1913)
تاریخ تأليف: 2 رجب 1294ق
موضوع مقدمه واجب که در بین علمای فقه و اصول بسیار مورد بحث بوده و هرگز در خصوص آن اتفاق نظری حاصل نمی شد، مجددا توسط نویسنده با مقابله آراء دانشمندان به تفصیل مورد بحث و بررسی قرار گرفته است.
[الذريعه 107/22]
تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 3202
آغاز: بسمله. الحمدلله رب العالمين و صلی الله علی اشرف الممكنات محمد و آله؛ انجام: و قد اطنینا الكلام في هذا المقام تبعا لجمع من الاعلام ... فانه کما قال في اول الكتاب أن الحق احق بان یبدی و یتبع
خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: 1294ق، جا: نجف اشرف؛ یادداشتی در برگ اول در تمجید از مؤلف توسط یکی از شاگردانش به نام لطف الله مازندرانی لاریجانی، و یادداشتی دیگر در همان برگ توسط استاد مجیزش که به وی اجازه نقل و روایت داده به نام محمد حسین بن هاشم و یادداشتی به خط حبیب الله جیلانی (رشتی) در تایید مؤلف و اجازه نامه ای به نام علی طباطبائی همراه با مهر او؛ جلد: تیماج مذهب، 343گ، 18سطر (10/5×15)، اندازه: 15/5×22سم [ف: 15-2]
تهران؛ مفتاح، شماره نسخه: 204
همان نسخه بالا[نشریه: 7-298]
muqaddamat-ul wājib
بروجردی، منیر الدين بن علی، 1269 - 1342 قمری
borūjerdī, monīr-od-dīn ebn-e ‘alī (1853 - 1924)
در مقدمه واجب به گونه ای مفصل و استدلالی با آوردن کلام بزرگان علم اصول و ردوایراد در آنها، مشتمل بر چهارده «امر» و یک «خاتمه» در پنج امر و یک ختام.
قم: مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 2316
آغاز: الحمد لله رب العالمين ... الكلام في مقدمه الواجب و تحقیق الكلام فیها یقتضی رسم امور الامر الاول اعلم ان من الامور التي ینبغی مراعاتها في التعاليم
نسخه اصل: کتابخانه خاندان مؤلف - اصفهان؛ خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، بی تا؛ مصحح، با یادداشتی از سید علی نقی بن محمد باقر مدعو به آقا میرزا منیر صادقی به سال 1403 درباره کتاب و مؤلف آن، 217ص [عکسی ف: 6-372]
muqaddama-tul wājib
کاشانی، ابو القاسم بن محمدرضا، - 1355 قمری
kāšānī, ab-ol-qāsem ebn-e mohammad-rezā(- 1936)
رساله ای کوتاه در تبیین مقدمه واجب است که در ادله به تعریف انواع وجوب از جمله واجب مطلق و مشروط، نفسی و غیری، تعبدی و توصلی و ... و نقل قول از دیدگاه های اصولیین همچون محقق خوانساری پرداخته است. مؤلف در یکی از نقل قول ها با عبارت «ما نقله أستاذنا العلامه عن شیخه العلامه الأنصاري ...» آورده، که نشان می دهد وی از شاگردان با واسطه شیخ انصاری است، و آنچه که از قرائن برمی آید استاد وی می بایست میرزا محمد حسن آشتیانی (- 1319ق) باشد. نسخه دیگری از این مؤلف (به خط خودش) که فاقد این مبحث است به شماره «7345» در فهرست مرعشی معرفی گردیده است. ممکن است این رساله بخشی از جامع الشتات مؤلف بوده باشد.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 12983/2
آغاز: الحمد لله و الصلوه علی رسول الله و اللعنه علی اعدائهم اعداء الله، اعلم أن المقدمه ینقسم علی قسمین أحدهما المقدمه الوجوبيه و الاخرى المقدمه الوجوديه؛ انجام: فتدل بالمفهوم علی عدم وجوب الوضوء عند عدم إراده الصوله فهی شاهده ل مذهب صاحب المعالم لکن تنبغی التأمل فیها حتی لا یلزم مخالفه الحكم العقلي.
خط: نسخ تحریری، کاتب = مؤلف، تا: اوایل قرن 14؛ با قلم خوردگی، مصحح؛ در پایان یک فائده (برگ 8پ -9ر) در تعریف فقه به نقل از قوانین الاصول مرحوم میرزای قمی آمده که با عنوان «فریده» ثبت گردیده، رساله بعدی نیز با عنواوین «فریده - فریده» آمده است، این فایده ممکن است بخشی از آن بوده باشد، به هر حال قابل انفکاك و الصاق به رساله بعدی نیست لیکن در صورت شناسایی آن، این فائده می بایست در ضمن آن دانسته شود ولی اینجا با عنوان افزودگی در انجام به آن اشاره می نماییم؛ 5گ (4پ -8پ)، 21سطر (12×17)، اندازه: 18×23سم [ف: 32-931]
muqaddama-tul wājib
یزدی، عبدالکریم بن محمد جعفر، 1276 - 1355 قمری
yazdīs-abd-ol-karīm ebn-e mohammad ja‘far (1860 - 1936)
رساله ای استدلالی و مفصل با عناوین «اصل - اصل» می باشد، از بحثهای استاد مؤلف، سید محمد اصفهانی [فشارکی] استفاده شده با آنچه به نظر خود مؤلف می رسیده است. مختصر فهرست مطالب: المقدمه: في معنی الواجب؛ اصل: في الواجب التعبدي و التوصلي؛ اصل: في الواجب المطلق و المشروط؛ اصل: في المقدمه الموصله؛ اصل: الامر بالسبب هل هو متعلق بالمسبب؟ اصل: في اتصاف الاجزاء بالوجوب النفسي او المقدمي؛ اصل: في حجج القائلين بوجوب المقدمه؛ اصل: في مقدمات الحرام؛ اصل: هل یقتضی الامر بشیء النهي عن ضده؛ اصل: في اجتماع الامر و النهي؛ اصل: في من توسط ارضا مغصوبه؛ اصل: في النقض بالعبادات المكروهه؛ اصل: في حجه المانعين.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 6071
آغاز: الحمدلله رب العالمين ... هذا بعض ما استفدت من السيد المحقق العلامه و المدقق الفهامه؛ انجام: و صحه العباده کذلك في حال لا یعذر فیه عقلا فتأمل جیدا، الحمدلله أولا و آخراً ...
خط: نستعلیق زیبا، بی کا، بی تا، جلد: مقوایی، 87گ، 14 سطر، اندازه: 11×17/5سم [ف: 16-73]
muqaddamat-ul wājib
معزی دزفولی، محمد رضا، ق14 قمری
moʻezzī dezfūlī, mohammad rezā(- 20c)
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 133 معزی
آغاز: بسمله و به ثقتی. حمدله. والصلوه علی محمد و آله الطاهرين اصل اختلفوا في وجوب مقدمه الواجب علی اقوال يأتي تفضیلها؛ انجام: لیست کلها من هذا القبيل بل بعضها راجع إلى تحقق تلك المصلحه الداعيه للامر الى المأمور به بمعنی ان الطبيعه المأمور بها لا مصلحه ملتزمه بدونه.
خط: نسخ، کا: محمد المدعو بالکسائی، تا: ذیقعده 1335ق؛ رکابه دار، مصحح، محشی با امضای «منه ره»؛ جلد: تیماج مذهب، 122گ، 18 سطر (8/5×14/5)، اندازه: 16×21/5سم [ف: 39-80]
muqaddamat-ul wājib
ناشناخته:
آغاز: الحمدلله رب العالمين و الصلوه ... القول في مقدمه الواجب أصل الحق عندنا؛ انجام: فالأقوال و الأمثله هنا صحه و فساده كالأقوال و الأمثله في تلك المسئله فلا وجه للاعاده ...
کتابی اصولی در مقدمه واجب است که در یک مقدمه، چند مرحله و یک خاتمه نگارش یافته است. مؤلف در این کتاب از افکار اصولیین قدما و متأخرين نیز سود جسته است؛ خط: نسخ و نستعلیق تحریری، کاتب = مؤلف، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ مصحح، با قلم خوردگی بسیار، محشی با عناوین «منه»؛ 31گ (1-31)، اندازه: 11/5×18سم [ف: 30-37]
آغاز: اختلفوا في أن مقدمه الواجب واجبه أم لا و تنقیح المسئله یتوقف علی رسم مقدمه و مراحل و خاتمه؛ انجام: علی عدم جوازه مضافا إلى قوله (علیه السلام) لایحل مال امریء مسلم الا بطیب نفسه ... ناتمام.
کتابی اصولی در بحث «مقدمه واجب» با عناوین «أصل، فائده، مقدمه، حجه و ...» است که در آن از نظرات اصولیین متقدمین و متأخرين به گستردگی استفاده شده و از شیخ انصاری (علیه السلام) با عنوان «شیخنا الانصاري دام ظله العالي» یاد می کند و تاریخ تأليف این کتاب بنابراین اوایل نیمه دوم قرن سیزدهم قمری در زمان حیات مرحوم شیخ انصاری خواهد بود؛ خط: نسخ و نستعلیق تحریری، کاتب = مؤلف، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ در حاشیه به خط مؤلف تصحیح شده و اندکی نیز قلم خوردگی دارد؛ 16گ (32-47)، 27 سطر، اندازه: 11/5×18/5سم [ف: 30-38]
آغاز: بیان في استلزام ایجاب ذی المقدمه ایجاب مقدمته و عدمه، و قبل بیان حقیقه الأمر لابد من بیان مطالب؛ انجام: و المسؤل منه أن لا یجعله وزره یوم الحساب ...
پیرامون اینکه اگر شارع چیزی را واجب کرد مقدمه آن نیز واجب است یا نه، این رساله استدلالی شب اول ذیحجه 1322 به پایان رسیده؛ خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، بی تا؛ جلد: تیماج، 24گ (20پ -43ر)، اندازه: 16×21سم [ف: 19-395]
آغاز: و صلی الله علی محمد و آله الطاهرين ... القول في حکم العقل بالملازمه بین وجوب الشيء و وجوب مقدماته؛ انجام: و المراد من الضروره هی ضروره العقل فانه بعد ما تصور الشء و تصور مقدماته و تصور تعلق الطلب بذلك الشيء
رساله ای است در مقدمه واجب واثبات اینکه بحث در ملازمه بین واجب و مقدمه آن از مباحث اصول است و نه فقه این رساله از مستوفی ترین رسالات در مقدمه واجب است ولی متأسفانه مؤلف آن مشخص نگردید؛ خط: نستعلیق، کا: بفروئی حائری، محمد حسین بن محمد باقر، تا: قرن 13؛ محشی؛ جلد: تیماج مذهب، 56گ (203-258)، 18سطر (8/5×14/5)، اندازه: 15×20سم [ف: 181-28]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13، جا: کربلا [نشریه: 11-934]
آغاز: في مقدمه الواجب و قبل الشروع في تحقیق المسأله ینبغی أن یعلم انها من علم الفقه کما قد یتوهم من علم الاصول؛ انجام: اذ لیس الكل الاعباره عن عده اجزاء.
رساله مبسوط و مستدلی است که مؤلف آن را نشناختیم، در آن از سبزواری و محقق خوانساری و وحید بهبهانی و میرزای قمی یاد شده است، در پشت صفحه بدرقه کتاب با خط مغایر آمده است ظاهراً تأليف شیخ مرتضی انصاری باشد، در پشت صفحه اول نیز با قلم مغایر آمده: این کتاب مشتمل است بر مقدمه واجب، حق المبين. منجزات مریض، تسامح در ادله سنن، شاید این کتاب با شماره 693 همین کتابخانه یکی بوده و در صحافی جدا شده است، چون بقیه رساله های مذکوره در آنجا هست؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ جلد: مقوا، 76گ، 18 سطر (8×15/5)، اندازه: 15/5×21سم [ف: 2-813]
آغاز: بسمله و به نستعین، الحمدلله اختار الأصولين؛ انجام: و السلام علی نبیه و آله شکر الله شکرالله
خط: نسخ، کا: موسوی شاهرودی، علی بن عبدالله، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج [رایانه]
آغاز: المقدمه الثانيه في المقدمات اعلم ان المقدمه مطلقا تنقسم اجمالا إلى قسمین احدهما العله التامه ... و اما تفصیلا فقسم ... الى سبعه؛ انجام: فکما أن اللفظ دل علی التعليل لکذلك تقدیره و آن کان دونه في الظهور لاحتمال
بخشی است از رسالهای مفصل در مسئله مقدمه واجب؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ 5گ (141پ-145ر) [ف: 23-744]
آغاز: في آن مقدمه الواجب واجبه ام لا اختلف الاصولييون في بیان عنوان هذا الاصل فقد قرره بعضهم کالقمی بان الامر بالشی هل یقتضی؛ انجام: و استادنا سلمه الله قرر اولا هذا الدليل بصوره الاستقراء و لکنه عدل عنه من جهه عدم تمامیته في المجلس
مؤلف این رساله از میرزای قمی نقل می کند، بحث در این رساله در 3 مقام است از این قرار: مقام 1. تحریر محل نزاع و عنوان بحث (مؤلف در مقام اول نه مقدمه یاد می کند)، مقام 2. نقل اقوال در مسئله، مقام 3. در بیان ثمره محل نزاع؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز؛ 13گ (149ر -161ر) [ف: 23-744]
آغاز: ... في لفظ الوجود من العادي و الشرعى لیندفع ما اورده المحقق الخوانساري
نسخه اصل: کتابخانه امامزاده محمد هلال - آران 40. استدلالی است در مقدمه واجب با نقل اقوال علماء و رد و ایراد در آنها؛ خط: نستعلیق، کا: عبدالله بن عبدالرحیم بن شیخ ابوالقاسم آرانی، تا: 1225ق؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ احتمالا به خط مؤلف؛ 20گ ( 551-532)[عکسی ف: 2-254]
از سید محمد شفیع؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1239ق؛ اهدایی: وزیری؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج، 15گ (157- 171)، اندازه: 14/5×20سم [ف: 4-1137]
پاره ای از رساله ای در ...؛ خط: نستعلیق، کا: هادی، تا: 1251ق؛ 23گ (2ر-24پ)، 14سطر (6×10)، قطع: بغلی [ف: 14-97]
آغاز: الحمد لله ... اصل، هل مقدمه الواجب واجبه ام لا اختلفوا فیه علی اقوال؛ انجام: و اما عن الثامن ففیه انه لا دلیل یدل عدم جواز اختلاف احکام المتلا زمین و للکلام فیه مقام آخر قد تم بالخیر و العافيه ...
تقریرات درس شیخ انصاری؛ بی کا، تا: پنج شنبه 2 ذیحجه 1263ق؛ قطع: خشتی [رشت و همدان: ف: -1518]
آغاز: بسمله. اصل اختلفوا في ان الامر بالشیء هل یقتضی النهى عن ضده ام لا علی اقوال سیتم علیك ذکره ان شاء الله تعالی و تحقیق القول في ذلك یقتضی رسم مقدمات الاولى ان هذه المسئله؛ انجام: من جهه وجوبه و قد عرفت ضعفه کما عرفت ضعفه کما عرفت ضعف سایر ادلتهم فراجع و تدبر و الحمدالله رب العالمين و قد وقع الفراغ من مشقه في 26 ربیع الاول سنه 1316
این رساله که با عنوان «اصل» شروع شده بخشی از یک کتاب در مقدمه واجب است که به موضوع «هل الأمر بالشیء یقتضی النهى عن ضده» و قیاس صغری پرداخته است و عبارات آغازین رساله که به مبحث قبلی کتاب (قیاس کبری) ارجاع داده مؤيد غیر مستقل بودن این رساله است، از جمله عبارت «و قد تقدم التفصيل في المبحث السابق» و «ان رسم المبحث السابق انما هو للبحث عن المقدمات الوجوديه». این رساله حاوی چند «مقدمه» است: 1. ان هذه المسئله هل هی من قبیل المسائل الاصوليه ام هی من قبیل المبادى الاحكاميه، ... 5. في تاسیس الاصل في المسئله حتی یعود علیه عند العجز عن الترجيح احد الطرفين (شامل دوم مقام) و قاعده الترتب. مؤلف در این رساله از شیخ بهائی و سلطان العلماء و صاحب ضوابط (-1262ق) و کاشف الغطاء و شریف العلماء مازندرانی (1246ق.) و نیز فاضل قمی و فاضل سبزواری نقل قول کرده و در اوایل نسخه (در هامش) و در اواخر نسخهاز استاد خود با عبارت «سیدنا الاستاد دام مجده [یا سلمه الله]» یاد کرده است، بنابراین مؤلف باید از اعلام قرن 13ق یا اوایل قرن 14ق باشد؛ خط: نسخ خفی، بی کا، تا: 26 ربیع الاول 1316ق؛ مرعشی 73/16 (نسخه 6071: مقدمه الواجب) احتمالا از شیخ عبدالک
یم بن محمد جعفر حائری یزدی (1355ق) دانسته شده: آن نسخه نیز با عناوین «اصل» و از تقریرات درس سید محمد فشارکی (1316ق) دانسته شده که نسخه حاضر مطابق با اصل هشتم آن است؛ اهدایی: رهبری، شهریور 1387؛ جلد: تیماج، 69گ، 23 سطر، اندازه: 15/7×21/2سم [اهدائی رهبر: 11-496]
تأليف 17 ذیقعده در نجف، با عنوان های اصل؛ خط: نسخ، کا: عبرت نائینی، محمد علی، تا: رجب 1342ق؛ 53گ، 38سطر، اندازه: 20/5×33/2سم [ف: 1-532]
آغاز: الحمدلله رب العالمين والصلوه والسلام علی اشرف الانبياء والمرسلین محمد و آله وعترته الا طائب الاكرمين الاكثرون علی ان الامر بالشی آه هذه المسئله انما ترتبط؛ انجام: یمکن المناقشه فیه بناء علی ما ذکره المصنف ره من [...] علی وجوب المقدمه السببيه إذ لاخصوصیه للسبب المذكور من اسباب الواجبات.
مباحث نسبتا مفصلی است از بحث اصولی مقدمه واجب، از محقق دوانی، تفتازانی، ابن حاجب وبعض الأفاضل نام برده است. و از جناب شیخ بهایی به عنوان «شیخنا» نام می برد، مقدمه واجب والفاظ رادارد؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ مصحح، دارای قلم خوردگی؛ جلد: گالینگور، 42گ، اندازه: 18×23سم [ف مخ: 2104-5]
آغاز: الحمدلله رب العالمين ... مسأله قد اتفقت کلمتهم ... شذ علی اقتضاء ایجاب الشيء وجوب مقدمته الموقوف هو علیها له بل للبعض علیه الاجماع؛ انجام: لوضوح عدم الترتب بین معلولی عله واحده في لحاظ العقل فلا مقدمیه في البين و دفع الاول ...
رساله ای است در بیان مقدمه واجب، مشتمل بر یک مقدمه و چند بحث و یک خاتمه؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تاب افتادگی: انجام؛ 73گ (1پ -73ر)، اندازه: 16/5×21/5سم [کتابخانه های گلپایگان: ف: -149]
آغاز: بسمله، الحمدلله ... ینقسم الواجب باعتبار تعلق الوجوب علی وجه الحقيقه الى ذاتی و عرضی الاول؛ انجام: و ثانیهما قولهم ان تارك المقدمه مستحق للعقاب مع ان الثواب ...
رساله ای است در اصول فقه شیعه درباره مقدمه ی واجب از مبحث الفاظ که مؤلف در این کتاب از فاضل قمی نیز یاد می کند. حاشیه با نشان «منه دام ظله»؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ نسخه در زمان حیات مؤلف کتابت شده؛ 10گ (1پ -10پ)، 19-18سطر (19/8× 15/5 -16)، اندازه: 17/5×22/5سم [رایانه]
muqaddama-tul wāfi
فیض کاشانی، محمد بن شاه مرتضی، 1006 - 1091 قمری
feyz-e kāšānī, mohammad ebn-e šāh morteza (1598 - 1680)
وابسته به: الوافي؛ فیض کاشانی، محمد بن شاه مرتضی (1006-1091ق)
رساله ای است که به عنوان مقدمه بر کتاب مفصل خود به نام وافی نوشته است. این رساله شامل سه «مقدمه» است.
شیراز؛ ملی؛ شماره نسخه: ف163/1
آغاز: بسمله و به نستعین - المقدمه الاولى في التنبيه علی طریق معرفه العلوم الدينيه - تنبیه العلوم الدينيه قسمان؛ انجام: و الاستبصار في غیر موضع و اما نحن فنکتفی غالبا بهذا التمهيد و في موضعه فلانعید - تمت
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ 8گ، 26سطر، اندازه: 10/5×17/5سم [ف: 1-140]
muqaddamat-ul wasā'il
اعرجی، محسن بن حسن، 1130 - 1227 قمری
aʻrajī, mohsen ebn-e hasan (1718 - 1812)
کتاب مختصری است در ضرورت احتیاج به اصول فقه و بیان طریقه مجتهدین در استنباط احکام شرعی از ادله مربوطه مشتمل بر یک «مقدمه»: ها هی المقدمه هذا دین الله فلابد فیه من الرجوع الى الله جل شانه بطریق علم فان الظن لایغنی من الحق شیئا، و چهار «مقام»: 1.الاجتهاد و الكلام فیه و فما یتوقف علیه؛ 2. الكتاب المجيد و جمله القول فیه؛ 3. الاجماع؛ 4. دلیل العقل. مؤلف این کتاب را مقدمه «وسائل الشيعه» قرار داده و با آن به چاپ رسیده است. وی تفصیل مطلب را به کتب «المحصول» و الوافي» ارجاع نموده است. (وفادار مرادی)
آغاز: پس از خطبه و نام مؤلف: لم یزل الطلاب متشوقین الى کتاب تحریر في الأحكام قریب المتناول سهل المأخذ؛ انجام حتی نقطع بالزوال افی هذا ریبه مع ما تظافر في المنع من الخروج من اليقين ... مثله
خط: نسخ، کا: بحرانی، ابراهیم، تا: قرن 13؛ کاتب به ظهر برگی اول: «مقدمه الوسائل في الرد علی الاخباريه في ملك ابراهیم البحراني و بخطه»؛ 30گ، 23 سطر، اندازه: 15/5×21/5سم [ف: 474-16]
آغاز: آغاز پس از دیباچه: مقدمه في الإيماء إلى الطريق الذي یجب سلوکه في تناول الأحكام الفرعيه من ادلتها الشرعيه؛ انجام: و ما رسم علی الحدائق و المستعان بالله و لاقوه الابالله و الحمدلله اولا و آخرا و صلی الله علی محمد و آله الطاهرين.
تا اوآئل مبحث ارجاع ابواب ملازمات بادله شرعیه را دارد؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13، 34گ، 18 سطر، اندازه: 16×22سم [ف: 86-6]
moqaddame va fehrest-e tazkere-ye rīyāz-ol ‘ārefin
مشفق خواجه، قرن 14 قمری
mošfeq-e xāje(20c)
منشی آفتات رای لکهنوی در 1300ق، تذکره عمومی که شامل بر تراجم 2142 شاعر است به ترتیب حروف تهجی نگاشته است که آقای مشفق خواجه مدیر مجله سندی ادبی بورد کراچی مقدمه ای در معرفی این تذکره در شش صفحه نگاشته و پس از آن فهرستی از اسامی 2142 تن صاحبان تراجم را در سی و شش صفحه ضمیمه دارد که همین نسخه باشد.
مشهد، الهيات، شماره نسخه: 1984
خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: 1350ق؛ دو برگ اول ماشین شده است و بقیه آن دست نویس مؤلف، روی کاغذ مشقی خط دار بزرگی که ظاهرا حدود سال 1350 شمسی تحریر یافته است، کلا دارای 42 گ نیم ورقی خط دار، که داخل یک پاکت قرار رفته است قطع رحلی که تاشده است [ف: 3-1016]
muqaddamatay-il musammāt bi-qațr-in nadā (nukat-un ala ...)
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 10944/7
خط: نسخ، کا: محمد قاسم بن شیخ محمد مقلب به دلبری، تا: 1250ق؛ بخشی از این کتاب به خط نسخ محمد قاسم بن شیخ محمد مقلب به دلبری در سال 1250 [میراث شهاب: س 9ش 2-32]
miqrād-u xuțūt-il wujūb wa-l imkān
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 1271/2
آغاز: فاعلم ان من رأى شيئاً في عالم المنام و المثال وجوداً روحانیا فهو في رتبه النوم اليقظه و الوارده الواقعه فانه کان حین
رؤيته متلذذاً بما رآه لانه نصیبه و مقسومه في القسم الذي کان في قوله تعالی؛ انجام: فلما ختمت هذالکتاب الذي هو اسطرلاب جمیع المعارف و طوایف الاسرار و انواع التجليات و اصناف التنوعات سماه الهاتف من عالم الغيب الاول و المقام الاقدم الافضل فریده العلوم باسرها.
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12 جلد: مقوایی، 77ص (66-142)، 15سطر [سنا: ف: 2-201]
al-muqarrib
موسوی، حبیب الله بن محمد باقر، ق13 قمری
mūsavī, habīb-ol-lāh ebn-e mohammad bāqer(- 19c)
متن مختصری است در قواعد علم نحو، گویا نگارنده در روزگار درس خواتی این متن را نوشته و باید در نام آن دقت شود.
قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 1315
آغاز: الحمدلله الذي اتم نعمه علی عبیده و صلی الله علی محمد المبعوث بالرساله إلى کافه الخلايق و آله و أصحابه و اتباعه؛ انجام: و لکن نحو جاءنی زید لکن خالد و کذلك بواقی الحروف فهو الموفق بالاتمام
خط: نسخ مغلوط، بی کا، تا: پنج شنبه 28 جمادی الثاني 1267ق؛ محشی؛ جلد: مقوایی، 12گ، اندازه: 11/5×18 سم [ف: 4-144]
muqarrib-ul janna wa mubaʻid-un nār
اولیاء، حسین بن اسماعیل، 1265 - 1311 شمسی
owlīyā’, hoseyn ebn-e esmāʻīl (1886 - 1932)
تاریخ تأليف: شب شنبه 23 ذیقعده 1327ق
کتاب در دو جلد، تنظیم شده و مشتمل بر احادیث فقهی از نبی اکرم (صلی الله علیه و آله) و ائمه اطهار (علیهم السلام) از طهارت تادیات و همچنیناصول دین، فضایل رسول اکرم و اهل بیت ایشان، شأن نزول برخی از آیات، مواعظ، آداب و سنن، فضیلت قرائت قرآن، فضایل سلمان تحت عنوان «محض الإيمان في فضائل السلمان» وغیرها می باشد.
آغاز: باب في فضیله علی بن ابیطالب اولائحه؛ انجام: نفس قلیل خط: نسخ، کاتب = مؤلف، تا: 1327ق؛ واقف: اولیاء، حسین بن اسماعیل؛ 278گ، اندازه: 10/6×17 سم [ف: 14-529]
آغاز: عن النبي (صلی الله علیه و آله) انه سئل عن اطفال المشركين فقال هم خدم اهل الجنه؛ انجام: واما امانتی فانی لم اومر بشیء فعدوته الى غیره.
ج2؛ خط: نسخ، کاتب = مؤلف، تا: 1327ق؛ واقف: اولیاء، حسین بن اسماعیل؛ 278گ، اندازه: 14×10/6سم [ف: 14 - 530]
al-muqarrib li-wasf-il mujīb
مغربی، احمد بن ابی حمیده
maqrebī, ahmad ebn-e abī hamīde
قواعد مختصر ربع مجیب را که از استادان استفاده کرده، در یک «مقدمه» و بیست و یک «باب» کوتاه در این رساله آورده است.
آغاز: الحمدلله وحده ... اما بعد فلما رأيت کتب اهل الرصد منهم المطنب و منهم من بالاختصار تعقب
انجام: أن یصلح ما اختل انه شأن المؤمنين واضح و مکمل و حسبنا الله و نعم الوكيل ..
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 2863/3
آغاز و انجام: برابر
خط: مغربی، بی کا، تا: 4 محرم 1203ق؛ مصحح، محشی؛ جلد: تیماج، 16گ (8پ -23ر)، 23 سطر، اندازه: 4×20سم [ف: 8-68]
muqriḥ-ul qulüb wa mujriḥ-ul akbād
شیروانی، محمد حسین بن محمد، ق14 قمری
Šīrvānī, mohammad hoseyn ebn-e mohammad(- 20c)
در مناقب و مصائب معصومین علیهم السلام مخصوصاً شهادت امام حسین و یاران آنحضرت و رویدادهای کربلا و اسارت اهل بیت به اهل بیت به شام، و در حقیقت مقتلی است مفصل با خاتمه ای در ذکر مصائب جمله ای از شیعیان، گرفته شده از منابع شیعه و اهل سنت.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 9554
آغاز: الحمد لله رب العالمين ... و بعد فلما کان اقرب الوسائل الى الله تبارك و تعالی الوسائل الحسينيه و التعلق بذیل انوار الأربعه عشر المعصومين؛ انجام: الفصل الخامس فیما یتعقل بالحسین علیه الصلاه و السلام ...
جلد اول کتاب؛ خط: نسخ، کاتب = مؤلف، بی تا؛ مصحح، اضافه شده؛ جلد: تیماج، 307گ، اندازه: 18×23سم [ف: 24-298]
moqarrarī va sīyārsāt-e dīvānī
کتابچه دستورالعمل مقرری و سیورسات دیوانی در سال 1306، ابواب جمعی میرزا حسین علی خان منشی حضور. اعداد به سیاق است.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 1017
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 14؛ مهر: نصر الله؛ جلد: گالینگور، 42گ، ابعاد متن: 9×14، اندازه: 18×23سم [سنا: في: 2-105]
moqarrarī va sīyārsāt-e dīvānī
دیوانی در سال 1307، ابواب جمعی حسن علی حضور. اعداد به سیاق است.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 933
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 14؛ مهر: نصر الله؛ جلد: گالینگور، 38گ، ابعاد متن: 8×12، اندازه: 18×32سم [سنا: في: 2-95]
مقصد اقصی - مقصد الاقصي
maqsad-e aqsā
امیران حسینی، علی بن علی، ق 9 قمری
amīrān hoseynī, “alī ebn-e ‘alī(- 15c)
نام نگارنده و کتاب و نمایه مطالب در دیباچه آمده است. در وضع اعداد وفق، در شش «مطلوب» و یک «خاتمه»: مطلوب 1. شرح الفاظ مصطلحات و ذکر قواعد چند، دو «فصل»؛ 2. بیان قواعد وضع اعداد زوج الزوج در مربعات مطلوب، پنج «فصل»؛ 3. قواعد وضع اعداد زوج الفرد، در «فصل»ها؛ 4. بیان قواعد اعداد فرد الفرد؛ 5. بیان قواعد وضع مربعات به طریق محلق و مسمط مطلوب؛ 6. بیان قواعد درج کردن و در آوردن اسماء الله، و آیت ها، خامه در تکسیر و آیت ها و وردها، در هشت فصل»: 1) چند نکته که عوائد آن به هر یک از اعمال وفقی و تکسیر خواهد بود، 2) خواص وفق بعض از آیات. این کتاب در الذريعه» با همین سر آغاز و همین بخش بندی به نام «مقصد اشیاء وفقی در تحصیل مرام رتقی و فتقی» آمده است، و در «آصفیه» کتابی به نام «مطلوب نامه» از وی یاد شده که نیز می تواند همین کتاب باشد. (احمد منزوی)
آغاز: حمدی چون اعداد بیوت اضلاع مربعات بی حد و انتها واحد قیومی را ... این کمترین بندگان علی عمران غیاث الدين علی بن علی امیران الحسيني الاصفهاني، بعضی از صدیقان جانی و شفیعان اعیانی ...
[الذريعه 110/22 «مقصد اشیاء ...»؛ فهرستواره منزوی 2745/4 «مقصد الاقصي»]
تهران؛ دائره المعارف؛ شماره نسخه: 2004/1- عکسی
آغاز: برابر؛ انجام: و افکار معاندان محجوب بماند، چه بکرات این سخن مستور زنامحرم جمالش دور بهتر، به چشم ناکسان رویش نبینند، به جز دانا دلیمویش ببیند. تمت النسخه بعون الله تعالی
خط: نسخ تحریری، بی کا، بی تا، 52ص (1-52) [عکسی ف: 1-376]
maqsad-e aqsā
از کتاب های بهائیان، رساله ای با عنوان های «ای درویش، ای درویش» است و مسائل ذات و صفات خدا و راه و روش خودشناسی و رسیدن به کمال را با زبان عرفان بهائی بیان کرده است.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 5156/1
آغاز: اکنون بدانکه مقصد و مقصود جمله روند گان معرفت خداست تعالی و تقدس و معرفت خدای کار نور الله است حس و عقل معاش از معرفت خدای بی بهره و بی نصیبند؛ انجام اینست کار آدمی و اینست کمال آدمی و رواینست خلاص آدمی، سخن کوتاه شد الله اکبر. تمام شد کتاب مقصد اقصی الحمد الله و حسن توفیقه در دار الخلافه الباهره طهران
خط شکسته نستعلیق خوب، کا: محمد رضا تفرشی، تا: قرن 14، جا: تهران؛ افتادگی: آغاز؛ نام مؤلف در فهرست رایانه ای (981) عزیر الدين نسفی آمده که خطاست؛ 32گ (1ر-32ر)، 18 سطر (9×15)[ف: 15-233]
maqsad-e aqsā fī tarjome-tel mostaqsā
کمال خوارزمی، حسین بن حسن، - 839؟ قمری
kamāl xārazmī, hoseyn ebn-e hasan(- 1436)
کتاب حاضر از آثار بسیار نفیس و نادر فارسی است که از متن عربی ترجمه شده است. مترجم علاوه بر قدرت انشا به نثر شیرین پارسی، تبحر کافی در اشعار عرب و پارسی نیز داشته و خود شاعر بوده و در بعضی موارد، شعر عربی را به نظم فارسی ترجمه نموده است. این کتاب که در تاریخ پیامبر اکرم و خلفاء و ائمه معصومین علیهم است، ترجمه «المستقصي» است که خود شرحی بر کتاب «المجتلي» است. «المجتلي» و «المستقصي» هر دو از تأليفات عبدالسلام بن محمد بن ابی الحسن علی الحجي الفردوسي الاندرسفاني است که از دانشمندان و محدثین قرن ششم بوده و ظاهرا در جرجان سکنا داشته است. اندرسفانی المستقصي را در بیست و پنج باب تنظیم نموده که 21 باب آن مخصوص سرگذشت پیامبر اکرم (صلی الله علیه و آله) است و چهار باب دیگر آن به تاریخ خلفاء تا امام حسن اختصاص دارد. خوارزمی چنانکه در مقدمه آورده شش مقصد به باب بیست و پنجم کتاب
افزوده و طی آن شرح حال بقیه امامان معصوم را آورده است. به صورت وقایع نوشته شده است؛ مثلا وقایع سال پنجم از رحلت خاتم النبيين (صلی الله علیه و آله) و ذکر وقایع سال فلان ... تاریخ اسلام بعد از رحلت پیامبر ص را به طور مفصل آورده است. ملا کمال الدين حسین از مریدان خواجه ابی الوفاء خوارزمی بوده و از جمله دیگر آثار مهم او جواهر الاسرار و ذواهر الانوار در شرح مثنوی جلال الدين رومی است.
چاپ: میراث اسلامی ایران، دفتر هفتم، به کوشش ابوالفضل حافظیان، 1377ش، گزیده ای از آن که قسمت آخر آن است و شامل افزوده های خوارزمی استچاپ شده است.
[هدیه العارفين 315/1 ؛ فهرستواره منزوی 1593/3]
آغاز: ... جلالت خورشید طارم رسالت شهباز دست قدرت همای هوای فطرت؛ انجام: سایه لطف خدائی ما دو سه دل سوخته **سایه ازما وا مگیر ای سایه لطف خدا / ای نوال خوان انعام تو برده خاص و عام ** ما گدایان از درت داریم امید صلا
خط: نستعلیق زیبا، بی کا، تا: اواخر قرن 9؛ افتادگی: آغاز؛ مجدول، محشی؛ مهر: «یا الله الغفور»، «یا غفور 1222 ق»، «عبده الراجي محمد حسن»؛ یادداشتی توسط حاجی غفوریا مهر «حاجی عبد الغفور تاجر ساوجبلاغی» (بیضی)؛ کاغذ: خانبالغ، جلد: تیماج، 458گ، 21 سطر (15×21)، اندازه: 32×21/5سم [ف: 28-32]
آغاز: و سخن اهل وحدت خواهم نوشت که ایشانند روندگان راه خدای تعالی و تقدس فصل اول در بیان آنکه رونده کیست و راه چیست و منزل چند است؛ انجام: در این است خلاص آدمی و نجات آدمی سخن کوتاه شد الله اکبر
خط: نسخ خوش، کا: محمد رسول اسکویی، تا: 17 محرم 1294ق، حسب فرمایش آقا میرزا محمد صادق؛ رکابه دار مهر: کتابخانه جعفر سلطان القرائي؛ جلد: تیماج، 44گ، 16سطر، اندازه: 13/5×20/5سم [ف: 30-37]
نسخه اصل: موزه بریتانیا ش 4634 .Add. با یادداشت تملك (=1005)؛ بی کا، بی تاب 400گ، 23 سطر[فیلمها ف: 1-203]
مقصد الاحباب في الرمل السرخاب - فائده مغاربه
مقصد الاحباب في الرمل السرخاب - رمل سرخاب
maqsad-ol asmā’-e vefqī dar tahsīl-e marām ratqī va fatqi
امیران حسینی، علی بن علی، ق9 قمری
amīrān hoseynī, ‘alī ebn-e ‘alī(- 15c)
تاریخ تأليف: 881ق
کتابی است در جفر و اعداد وفق شامل شش «مطلوب» و «خاتمه» که به درخواست بعضی از دوستان نوشته است.
[این کتاب الذريعه با نام «مقصد اشیاء وفقی در تحصیل مرام رتقی و فتقی» معرفی شده است، الذريعه 110: 22]
تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 15733
آغاز: بسمله. حمد چون بیوت اعداد اظلاع مربعات بیحد و منتها مر واحد قیومی را که از جهت انجام: ضلع تحتانی که پای قطر دویم بود بمانند و ده را در خانه سیوم ضلع فاقانی و یازده را فرزین وار ...
خط: نستعلیق، بیکا، بی تا، 4گ (26پ-29پ)، 18سطر (11/5×16/8)، اندازه: 15×20/5سم [رایانه]
al-maqsad-ul asna fi-1 isarat fi ma waqa'a fi-1 qur'an bi-lisan-il haqiqa min-al asma' wa-1 kinayat
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 643/20-ف
نسخه اصل: بغداد لی وهبی ش 2023؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ 5گ (106پ -110ر)[فیلمها ف: 1-518]
al-maqsad-ul asna fi tahqiq-i mahiyat-il harika wa wujūduhā
قاضی سعید قمی، محمد سعید بن محمد مفید، 1049 - 1103 ؟ قمری
qāzī sa‘īd-e qomī, mohammad sa‘īd ebn-e mohammad mofid (1640 - 1692)
تاریخ تأليف: 1088ق؛ محل تأليف: قم
در تحقیق مهیت و وجود حرکت و بحث درباره اقسام و علی آن. شامل دو «مقصد»: 1. در ماهیت حرکت؛ 2. در وجود آن. آن را در قم نگاشته و در جمادی الثاني 1089 ق در سپاهان آنرا در این مجموعه گذارده است. او در مقدمه یکم هستی ذهنی را با برهان باطل می سازد و می گوید که ما در برخی از رساله های خود دلیل ها برای آوردیم و در اینجا به یک دلیل ساده بس می کنیم.
آغاز: الرساله السابعه رساله المقصد الاسني في تحقیق مهیه الحركه بسمله. الحمدلله رب العالمين ... و بعد فیقول ... محمد یدعی سعید الشريف ... هذه عجاله في تحقیق الحركه و وحودها و
سرهذه الدقيقه و نزولها و صعودها ... و سمیتها بالمقصد الاسني.
انجام: فهناك یتعانق الابد و الازل و یتصافح الآخر مع الاول. و الحمدلله اولا و آخرا و ظاهر و باطنا و صلی الله علی محمد و آله دائماً
[الذريعه: 109/22 ؛ طبقات اعلام الشيعه: 309/6]
آغاز: برابر؛ انجام: سنه الف و ثمان ثمانین قم الحروسه و الحمدلله خط: نسخ و نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: 1099ق، جا: قم؛ اهدایی: رهبری، 1373؛ جلد: تیماج، 5گ، 38سطر[رایانه]
خط: نستعلیق، کا: عبدالجلیل حسینی زنجانی، تا: قرن 12، جا: اصفهان مدرسه کاسه گران؛ 6گ (56پ -61پ)، 21 سطر، اندازه: 15×21سم [ف: 265-2]
آغاز: برابر؛ انجام: بل هی نسب کونیه للحرکه و للمتحرك الى ما یلازمها کما دریت، و الحمدلله أولا و آخراً
خط: نسخ زیبا، کا: محمد صادق بن محمد حسین اصفهانی، تا: 1140ق؛ جلد: تیماج، 10گ (20ر-29پ)، سطر، اندازه: 9×21سم [ف: 14-310]
آغاز و انجام: برابر
خط: شکسته نستعلیق، کا: محمد علی بن مظفر حسین، تان 1197ق؛ استنساخ مجموعه در جمادی الثاني 1089 در اصفهان؛ کاغذ: ترمه، جلد: میشن، 3گ (25پ -27پ)، 25 سطر، اندازه: 15/6×21/4سم [ف: 9-26]
آغاز: برابر؛ انجام: تم علی یدی مؤلفه سنه الف و ثمان و ثمانین بوطنه قم المحروسه و الحمدلله وقع النقل الى هذه المجموعه شهر جمادی الاخره لسنه تسع و ثمانین و الف من الهجره ایام سکنای بدار السلطنه اصبهان صنیت عن حوادث الزمان.
خط نستعلیق ، بی کا، تا:قرن 13؛ 10ص (267-276)[ف: 4 جدید -23]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: زنوزی، محمد حسن بن عبدالرسول، تا: صفر 1206ق، جا: اصفهان؛ مقابله شده؛ جلد: تیماج، 7گ (81ر-87پ)، 18سطر (7×11)، اندازه: 11×15/5سم [ف: 6-2132]
رساله هفتم است؛ خط: شکسته نستعلیق، کا: گویا از محمد باقر بن سر خوش افشار، تا: 1217ق؛ 7ص (432-438)، قطع: ربعی [رشت و همدان: ف: -1426]
خط: شکسته نستعلیق، کا: کاظم بن عنایت الله، تا: پنج شنبه 18 ربیع الثاني 1220ق؛ جلد: مقوا، 3گ (33ر-35پ)، 14سطر (15×15)[ف: 12-2672]
آغاز و انجام: برابر کا: قربانعلی، تا: 1247ق، جا: اصفهان، شماره فرعی نسخه با توجه به مجموعه 1 در ص 261 اصلاح شد [ف: 7-370]
خط: نستعلیق، کا: محمد اسماعیل بن علی اصغر موسوی هزارجریبی، تا: 1251ق [ف: 5-333]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: محمد بن علی اصغر قاینی، تا: 1255ق؛ با قلم خوردگی؛ 4گ (95ر -98پ)، 23 سطر، اندازه: 9×15سم [ف: 416-33]
خط: نستعلیق، کا: قزوینی، ابراهیم بن بخش علی، تا: شعبان 1258ق؛ جلد: میشن، 7گ (55ر -61ر)، 18 سطر، اندازه: 15×21سم [ف: 5-469]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 21 ذیقعده 1358ق؛ نقل از نسخه به تاریخ جمادی الثاني 1089؛ جلد: میشن، 8گ (1219-226پ)، 17سطر، اندازه: 13×21سم [ف: 6-143]
آغاز: برابر؛ انجام: وقع النقل في شهر جمادی الاول سنه احدی و سبعین والالف ... بدار السلطنه اصفهان
بی کا، بی تا، جلد: میشن، 4گ (162ر165ر)، 22 سطر، اندازه: 13/2×21/5سم [ف: 9-342]
خوئی خط: نستعلیق ، بی کا، بی تا، جا:اصفهان؛ 7ص (140-146) [ف: 7-26]
بی کا، بی تا[نشریه: 7- 520]
al-maqsad-ul asnā fī š.-i asmā’-il lāh-il husnā
درینی، عبدالعزیز
darīnī, 'abd-ol-'azīz
1580/4 آغاز: الحمد لله العلى العظيم الولي الكريم
بی کا، بی تا؛ 27گ، اندازه: 14×20سم [ف: 3-103]
بی کا، بی تا؛ اندازه: 14/5 ×5/ 20سم [فهرست عراقی: 1-310]
al-maqșad-ul asnā fī š.-il asmā’-il husnā
کفعمی، ابراهیم بن علی، 840 - 905 قمری
kaf'amī, ebrāhīm ebn-e ‘alī (1437 - 1500)
تفسیر اسمای حسنای الهي است بر گرفته از دعوات الاسماء سهروردی، که بخشی از آن در البلد الامين نیز آورده است.
آغاز: قال الكفعمي في تفسیر الاسماء الحسني: الله اسم علم مفرد موضوع ذات واجب الوجود وقال الغزالي الله اسم للموجود الحق الجامع الصفات الالهيه.
انجام: الشافي هو رازق العافيه والشفاء ومنه ... واشفی فلان علی الموت أي أشرف.
چاپ: قم، مجله تراثنا، شماره 20، 1410ق، ص 142 - 222
[الذريعه 109/22 و 22/5؛ ریحانه الادب 66/5؛ المقام الأسني، چاپ قم؛ البلد الامين، چاپ تهران، مکتبه الصدوق 573]
3457/195 بی کا، تا: قرن 11، 1ص (252)[ف: 10-1414]
آغاز: الى ذات واحده لا کثره فیها. الفن الثالث یشتمل علی بیان آن اسماء الله تزید علی تسع و تسعین توقيفاً الفن الاول فیالسوابق و المقدمات
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: آغاز؛ کاغذ: اصفهانی، 63گ (134ر196)، 17سطر، اندازه: 11×17/5سم [ف: 16-331]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1291ق؛ جلد: تیماج، 8گ، سطور چلیپایی، اندازه: 15×25سم [ف: 8-4523]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: غلامعلی، تا: اواخر قرن 13؛ 20گ (58-77)، 15سطر، اندازه: 7×13سم [ف: 34-151]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ 23گ (87پ -109ر)، 16 سطر، اندازه: 11/5×18/5سم [ف: 2-617]
al-maqsad-ul asna fima yata'allaq-u bi-maqasid-il asma'il husna
زروق، احمد بن احمد، 846 - 899 قمری
zarrūq, ahmad ebn-e ahmad (1443 - 1494)
تاریخ تأليف: چهارشنبه 16 صفر 894ق
آغاز: بسمله، الحمدلله الذي اودع اسراره في اسمائه و ظهر ... اما بعد فان العرض من هذا المقصد لاسنا [الاسني] ذکر شیء مما یتعلق بجمله الاسماء ...
تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 2851/2
آغاز: برابر؛ انجام: و نستکمل الكلام علی هذا المعني ... و علی اصحابه اجمعین و الحمدلله رب العالمين ... قال مؤلفه رضی الله عنه و نحن نستغفر الله مما ارتکبناه ... ولا نرجوا لا خیره ...
خط: نسخ، بی کا، تا: چهارشنبه 10 رمضان 977ق؛ کاغذ: ترمه، 28گ (41پ -68ر)، 15 سطر، اندازه: 12×20سم [ف: 6-140]
maqsad-ol eqbāl-es soltānīya va marsad-ol āmāl-el xaqaniya = mazarat-e harat
اصیل الدين واعظ، عبدالله بن عبدالرحمن، - 883 ؟ قمری
asīl-od-dīn vāíez, ‘abd-ol-lāh ebn-e ‘abd-or-rahmān( 1479)
اهدا به: غیاث الدين ابوالفتح سلطان ابوسعید گورگانی (855 873ق)
تاریخ تأليف: 864ق
مزارات هرات است از عبدالله بن عبدالرحمن حسینی اصیل واعظ گویا همان امیر سید اصیل الدين ابوالمفاخر عبدالله بن عبدالرحمن حسینی شیرازی دشتکی مؤلف «درج الدرر في احوال میلاد سید البشر»، در یک «دیباچه» و سه «باب» و «خاتمه» و سرگذشت 209 تن از عارفان و مشایخ در آن آمده است: دیباچه در ثواب زیارت گورستان؛ باب 1. گور عارفان که پیش از تیمور لنگ می زیسته و گزارش زندگی آنان در «تاریخ هرات» و «طبقات خواجه عبدالله انصاری» یاد شده است؛ باب 2. گور عارفان که پیش از تیمور می زیسته و در کتابی یاد نشده اند، در دو بخش، نخست گورهای درون شهر هرات، دوم گورهای پیرامون شهر؛ باب 3. عارفان که پس از تیمور می زیسته اند؛ خاتمه و در آن از عوارف المعارف سهروردی، و ابواسحاق آدمی، و تفسیر محمد بن الحسن شیبانی، و تاریخ هرات، و طبقات خواجه عبدالله انصاری و جز آنها یاد کرده و در خاتمه کتاب، به کتاب دیگر خود در این باره حوالت داده است.
آغاز: الحمدلله الذي جعل زیاره مراقد الاولياء وسیله ... اما بعد فیقول الفقير ... عبدالله بن عبدالرحمان المشتهر باصیل واعظ ...
انجام: بسی بر سر خلق پاینده دار **بتوفیق و طاعت دلش زنده دار
چاپ: علی اصغر حکمت در حاشیه ص 472 جلد سوم تاریخ
ادبیات ادوارد براون چ تهران 1327 گوید مزارات هرات اصیل الدين در 1310 ق به کوشش عبدالکریم احراری در شهر هرات چاپ شده
[الذريعه 58/8؛ مشار 1432؛ فهرستواره منزوی 254/1]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 22 ذیحجه 912ق؛ مجدول، با سرلوح زرین؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: تیماج، 108گ، 10سطر (8/5×14/5)، اندازه: 14×22سم [ف: 10-1746]
نسخه اصل: اسعد افندی ش 2428؛ خط: نسخ، بی کا، تا: 168ق؛ 8گ [فیلمها ف: 1-203]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق شکسته، کا: زمینداوری هروی، عبد الخالق، تا: 22 جمادی الثاني 1222ق؛ سید شهاب الدين قمی (آقا نجفی تبریزی) نسب نگارنده را یاد کرده است؛ کاغذ: سمرقندی، 131 گ، 9سطر (6×12)، اندازه: 11×17سم [ف: 2-661]
maqsad-ol aqsā= maqsad-e aqsā
نسفی، عزیز الدين بن محمد، ق7 قمری
nasafi, ‘azīz-od-dīn ebn-e mohammad(- 13c)
تأليف عزیز الدين بن محمد نسفی نخشبی از عرفای بزرگ روزگار جلال الدين خوارزمشاه (628-617ق) که از ترس ترکان از خراسان به فارس گریخته و در ابرقو در گذشته است. رساله حاضر در معرفت ذات و صفات الهي و ولایت و نبوت و مبداء و معاد و سیر و سلوک می باشد، با عناوین «ای درویش»؛ نخست هشت «فصل» و سپس هشت «باب»: فصل ها: 1. رونده کیست؟ 2. شریعت و طریقت و حقیقت چیست؛ 3. انسان کامل؛ 4. در کمال انسانی؛ 5. در اثر صحبت؛ 6. ترک دنیا؛ 7. سلوک؛ 8 نصیحت. باب ها: 1. در سخن اهل تصوف در معرفت ذات خدا، در چند فصل کوتاه؛ 2. صفت خدای؛ 3. افعال خدای؛ 4. افعال خدای بر قول اهل حکمت، در چند فصل؛ 5. در معرفت ولایت و نبوت؛ 6. اعتقاد اهل تقلید و اهل استدلال و اهل کشف، در چند فصل؛ 7. در معرفت انسان ظاهر و باطن، در چند فصل؛ 8 در معرفت چهار دریا (اول ذات خدا، دوم روح، سوم و چهارم عالم ملک و ملکوت)، در چند فصل.
آغاز: چنین گوید اضعف الضعفاء و خادم الفقراء عزیز بن محمد النسفي که جماعت درویشان کثرهم الله تعالی ازین بیچاره درخواست کردند که در معرفت ... کتاب نویسی و در آن کتاب بیان کنی که رونده کیست و راه چیست و منزل چند است و مقصد کدام است.
انجام: و اخلاق پسندیده آراسته کرد در این است کمال آدمی و این است خلاص و نجات آدمی سخن کوتاه شد.
چاپ: ایران، تهران، 1303ق، سنگی، وزیری، 68ص؛ مکرر چاپ شده است
[فهرستواره منزوی 941/8 -942؛ ذریعه 110/22؛ نسخه های منزوی 1412/2 (29 نسخه)؛ مشترک پاکستان 1969/3 (15 نسخه)]
نسخه اصل: بادلیان 34 Ms. ED. Clark or؛ بی کا، تا پایان شوال 850ق، جا: برسا [فیلمها ف: 1-545]
نسخه اصل: پاریس 124 .S. E (بلوشه 150)؛ خط: نسخ، کا: شیخ قاسم بن حاجی بك بن یوسف قصاب، تا: 27 شعبان 883ق [فیلمها ف: 1-535]
از فصل 1 در بیان اینکه روندهکیست تا باب در معرفت انسان؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 10؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ کاغذ: سپاهانی، 67گ، 12 سطر (7×11)، اندازه: 12×16سم [ف: 17-251]
نسخه اصل: او نیورسیته ش 144؛ خط: نسخ، بی کا، تا: 980ق؛ 65گ (1-65)، 18سطر [فیلمها ف: 1-441]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق تحریری، بی کا، تا: اواسط ذیحجه 996ق؛ 36گ، 19سطر (6/5×14/5)، اندازه: 11×20سم [ف: 1-241]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ جلد: تیماج، 17ص (97-113)، ابعاد متن: 8×13، اندازه: 16×29سم [سنا: ف: 1-236]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، تا: محتملا قرن 11 کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج مذهب، 118ص (482-599)، 17سطر (9×13)، اندازه: 12×17/5سم [ف: 2-289]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11[نشریه: 7-132]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج، 55ص (542-596)، سطور چلیپا (17/5×33)، اندازه: 18/5×34سم [ف: 9-1203]
اصل نسخه: گنج بخش، ش 5250( گنج 811/2)؛ خط: نستعلیق پخته، بی کا، تا: حدود 1003ق؛ سپس 20 «فصل» آشفتگی دارد؛ 177گ [عکسی ف: 2-263]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 24 ربیع الثاني 1011ق؛ جلد: مقوا، 59گ، 16سطر، اندازه: 12×19سم [ف: 85-4524]
خط: نسخ، بی کا، تا: 22 شوال 1013ق [نشریه: 7-298]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: 1075ق؛ جلد: میشن، 41گ (126پ۔ 166ر)، 18 سطر، اندازه: 15/7×22/2سم [ف: 7-171]
کا: غیاث الدين مسعود حسنی حسینی طباطبائی، تا: 1076ق، جا: میانه؛ جلد: تیماج [سنا: ف: 2-176]
آغاز و انجام: برابر
خط: شکسته نستعلیق، کا: علی اکبر، تا: 1079ق؛ 9گ (83ر- 91پ)، سطور چلیپایی، اندازه: 13/5×28/5سم [ف: 31-697]
نسخه اصل: بادلیان آکسفورد ش 94 والکر (ش 1298)؛ بی کا، تا: 1095ق [فیلمها ف: 1-569]
آغاز: (دو فصل افتاده): ... باشد و خدای را شناخته بود و بعد از شناخت خدای؛ انجام: برابر
خط: نستعلیق تحریری، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: آغاز؛ 31گ (95ر -125ر) [ف: 1-241]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ کاغذ: سمرقندی، 39ص (127-165)، 17سطر (8×16)، اندازه: 21×22سم [ف: 3-1060]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ قطع: ربعی[نشریه: 4-414]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 5 رجب 1194ق، جا: اصفهان؛ جلد: تیماج، 84گ (46ر -129پ)، اندازه: 10×16سم [ف: -333]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12 و 13؛ 31ص (72-102)، اندازه: 13/5×21/5سم [ف: 23-282]
آغاز: برابر
در فهرست بدون مؤلف؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ مجدول؛ 34گ، 15سطر، اندازه: 14×21سم [ف: 33/1-62]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13، 51گ (1پ -51ر)، اندازه: 14×21/5سم [ف: 1-121]
آغاز: برابر؛ انجام: وطن چو مردمک دیده در سیاهی کن
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13، 31گ (66-96 در متن و حاشیه)، 12 سطر در متن، اندازه: 15×21سم [نشریه:13-200]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ مهر: «عبده الراجي علیرضا الحسيني 1235» (بیضوی)، «عز من قنع و ذل من طمع علیرضا الحسيني 1235» (چهارگوش)؛ جلد: تیماج مذهب، 195 گ، اندازه: 14×19/5سم [ف: 51-102]
آغاز: برابر؛ انجام: نیکست هر چیز که هست بجای خود و بقدر خود نیک است و الله اعلم بالصواب.
خط: نستعلیق زیبا، کا: ناظم، محمد کاظم بن محمد، تا: قرن 13؛ مجدول؛ 27گ (79ر -105پ)، اندازه: 14×20سم [ف: -87]
آغاز: برابر؛ انجام: و هر چه حق است همه را فراموش کند و بمرتبه عشق رسد
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج، 7گ (88ر-94پ)، 16سطر، اندازه: 13×19/5سم [ف: 9-177]
سرود خط: نسخ، بی کا، تا: 1204ق؛ قطع: خشتی [نشریه: 13-418]
کا: فدوی، مهرعلی، تا: 1220ق؛ 18گ (374ر-391ر) [ف: -204]
ف نسخه اصل: نسخه آقای روضاتی در اصفهان؛ خط: نسخ، بی کا، تا: 1229ق [فیلمها ف: 1-723]
آغاز: بسمله. حمدله ... چنین فرماید مصنف این کتاب مولانا و مقتدانا فاضل عهد و عصر متقی انجام: حامل اسرارها ربانی اوست و ارواح که ایشانرا جن و شیاطین گویند
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1235ق[الفبائي: -548]
خط: نسخ، بی کا، تا: 1245 ق [الفبائي: -548]
آغاز: برابر
خط: تحریری، کا: محمد رشید بن جلال الدين عبدالمطلبی با بانکی، تا: 1245ق، جا: قیصریه شیراز؛ جلد: گالینگور، 42ص (156-115)، 20 سطر، اندازه: 14×20سم [ف: 32-277]
خط: نستعلیق، کا: محمد بن دولت محمد کابلی، تا: ذیحجه 1245
ق؛ 46گ (67پ -112ر)، اندازه: 10×15سم [ف: 15-162]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: سه شنبه صفر 1254ق؛ جلد: تیماج، 92گ، 14سطر (7/5×14/5)، اندازه: 14/5×20/5سم [ف: 1- 439]
خط: نسخ، کا: محمود بن محمد طبیب، تا: 1255ق؛ جلد: تیماج، 80ص (171-250)، 17سطر، اندازه: 12×20سم [ف: 10-1924]
آغاز: برابر؛ انجام: ای عزیز هیچ نماند که در این کتاب گفته نشد ... و الله اعلم بالصواب
خط: شکسته نستعلیق، کا: مقصود مسعود افشار ترکمان، تا: 1257-1256ق؛ جلد: تیماج، 107ص (34-140)، اندازه: 15×21/5سم [ف: 32-54]
خط شکسته نستعلیق، کا: اصفهانی، محمد حسین بن محمد ابراهیم، تا: 1258ق؛ جلد: میشن، 49گ (9ر -57ر)، 17سطر، اندازه: 11×17سم [ف: 6-255]
آغاز: برابر؛ انجام: نامش جذبه است و آنچه از طرف بنده است نامش میل است.
خط: نسخ خوش، کا: محمد باقر خوانساری، تا: 1259ق؛ افتادگی: انجام؛ جلد: تیماج، 15 سطر، اندازه: 12×20سم [ف: 17-445]
آغاز: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1266ق؛ جلد: تیماج، 22گ (46-67)، 19 سطر (12×19/5)، اندازه: 16×25سم [ف: 3-846]
آغاز: برابر؛ انجام: اخلاق ذمیمه پاک گردد، زیاد، زیاده است تمت الرساله ...
خط: نسخ و نستعلیق، کا: محمد قلی، تا: 1274ق؛ واقف: سید محمد باقر عربشاهی سبزواری، محرم 1405؛ جلد: چرم، 15 سطر، اندازه: 13/3×23/4سم [ف: 17-456]
آغاز: برابر؛ انجام: در روز یک شنبه همین کتاب ... که مقصد اقصی باشد بجهه سر کار خدایگانی کلانتر دام اقباله العالي ... تحریر گردید حرره علی بن اسمعیل طاب ثراه في شهور 1274 ... سلخ شهر جمادی الاول
خط: نستعلیق شکسته، کا: علی بن اسمعیل، تا: یک شنبه سلخ جمادی الاول 1274ق؛ جلد: میشن، 124ص، 12 سطر، اندازه: 10×17سم [فهرست عراقی: 1-441]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: حبیب الدين ابی یعقوب محمد بن علی اصغر بحر پاقانی، تا: 1277ق؛ جلد: تیماج، 38، 27 سطر (6×11)، اندازه: 11×17سم [ف: 3-482]
آغاز: این چند فصل از فصول مقصد الاقصي است بیان می کند که رونده کیست و راه چیست و مقصد کدام است؛ انجام: حضرت حق سبحانه و تعالی و از اینجا گفته اند که چون ...
فصولی از آن؛ خط: نستعلیق، کا: علی اکبر و آقا محمد ابراهیم، تا: 1277-1276ق؛ افتادگی: انجام؛ مجدول؛ جلد: تیماج، 16ص (240-225)، 15 سطر، اندازه: 13×22سم [ف: 32-259]
خط: نستعلیق، کا: علی محمد شاهرودی، تا: 1279ق؛ جلد: میشن قرمز، 17 سطر، اندازه: 11/7×20/7سم [ف: 7-134]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 7 شعبان 1279ق؛ قطع: جیبی [میراث شهاب: س 9ش 2-29]
خط: نستعلیق، کا: علی بن اسماعیل، تا: 1284ق؛ 62گ، 12سطر، اندازه: 10×17سم [ف: 2-103]
خط: شکسته نستعلیق، کا: سید مهدی شیرازی، تا: 1284ق، جا: شیراز؛ مجدول؛ تملک: محمد بن عبدالله نوری مشهور به رئیس دفتر خانه وزارت خارجه به تاریخ شوال 1286ق؛ جلد: تیماج، 178ص، 11 سطر، اندازه: 9/5×15/5سم [ف: 21-327]
خط: نستعلیق زیبا، بی کا، تا: ربیع الثاني 1285ق؛ 43گ (70ر - 112ر)، 13 سطر، اندازه: 10/5×17/5سم [ف: 21-15]
خط: نستعلیق، کا: علی اصغر بن حاجی هادی جلیل وند، تا: 12 شعبان 1293ق، برای میر محمد خان؛ جلد: تیماج، 69گ، 15 سطر (6×13/5)، اندازه: 10/5×17/5سم [ف: 5-643]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 6 جمادی الثاني 1294ق؛ واقف: نائینی؛ 53گ، 11سطر، اندازه: 15×20سم [ف: 4-255]
خط: نسخ، کا: محمد تقی بن احمد بن محمد حسین بن محمد علی خوانساری، تا: آخر ذیحجه 1297ق؛ 28گ (524پ -551ر)، 22 سطر، اندازه: 16/5×26سم [ف: 1-20]
خط: نستعلیق، کا: قادر بن حسین حسنی ماهدشتی، تا: دوشنبه 15 ذیحجه 1298ق؛ جلد: تیماج، 23گ (105پ-127ر)، اندازه: 11×17/5سم [ف: 18-66]
آغاز: برابر؛ انجام: ما برخیزیم ازین میان تا باطل برخیزد و محض حق شود گفت و شنود عاقبت الأمر زاهد به تنبیه رند عارف آئینه افعال روشن گردانید ورند از موعظه زاهد واقف گردید. والسلام علی اهل السلام تمت
تذکر: انجام این نسخه با مقصد الاقصى نسفی ناهماهنگ است و به رساله ای که در کتابخانه ملی با عنوان پندنامه آمده و در کتابخانه دائره المعارف آن را رند و زاهد فضولی دانسته هماهنگی است. احتمالأفهرست نگاران رساله ای را در بین انداخته اند؛ خط: شکسته، نستعلیق، بی کا، تا: قرن 14، جلد: تیماج، 50گ، 19سطر، اندازه: 13×22سم [ف: 8-4524]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 14[ مختصر ف: -790]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ و تحریری، کا: عبد الحسين بن مرحمت باب حاجی ملا علی، تا: 12رجب 1305ق؛ جلد: تیماج، 74ص (392-465)، اندازه: 16×22سم [ف: 50-48]
آغاز: برابر؛ انجام: هر کدام مرتبه که آخرتر است مقام روح وی که بعد از مفارقت قالب به آن باز خواهد گشت
نسخه ناتمام است؛ خط: شکسته نستعلیق، کا: محمد جواد بن محمد حسین طبیب طهرانی (نجم الحكماء)، تا: 1314ق؛ جلد: تیماج، 19گ (80پ -98ر)، 15سطر (9×15/5)، اندازه: 13×20/5سم [ف: 14-221]
آغاز: برابر؛ انجام: اینست کار آدمی در دنیا.
خط: نسخ، کا: عبرت نائینی، محمد علی، تا: 20 شوال 1316ق؛ 76ص (2-77)، 15 سطر، اندازه: 13×20سم [ف: 2-243]
آغاز: چه بر این کتابیست که مقصد الاقصى نام نهادیم کتاب هشت فصل در سخن اهل تصوف و تصوف ایشانند پیغمبر می فرماید که العقل نور و في القلب یفرق به الحق و الباطل؛
خط: نستعلیق مخلوط به شکسته، کا: محتملا جلال الدين محمد شیرازی، تا: 18 جمادی الاول 1332ق؛ واقف: میرزا محمد علی حکیم تشکر، مرداد 1341؛ جلد: گالینگور، 19 سطر، اندازه: 10/5×17 سم [ف: -364]
انجام: اما در طریقت آن است که هر چند ولی به کمال.
خط: نستعلیق مخلوط به شکسته، کا: جلال الدين محمد شیرازی، تا: 18 جمادی الاول 1332ق؛ واقف: میرزا محمدعلی حکیم تشکر، مرداد 1341؛ جلد: گالینگور، 19 سطر، اندازه: 10/5×17سم [ف: -364]
خط: نستعلیق، کا: لطف الله بن علی بن حسین واعظ اصفهانی، تا: 1332ق [ف: -107]
خط: نستعلیق پست، کا: کربلائی عباس سیاح متخلص به مجنون سبحانی، تا: یک شنبه 12 ربیع الثاني 1346ق؛ مهر: حاج سید سعید؛ جلد: تیماج، 67ص (1-67)، 21و 20 سطر (7/5×13)، اندازه: 10/5×17سم [ف: 3-1586]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: محرم 1412ق؛ جلد: تیماج، 83ص (2-84)، 17سطر، اندازه: 10×15سم [ف: 2-212]
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ مصحح؛ جلد: تیماج، 60گ (2ر -61ر)، اندازه: 11×17/5سم [ف: 1-153]
اصفهان، دانشگاه؛ شماره نسخه: 384/1
همان نسخه بالا [نشریه: 11-944]
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ کاغذ: سپاهانی [نشریه: 2-96]
آغاز: برابر؛ انجام: و در اینست خلاص و نجات آدمی و الله اعلم بحقائق الامور.
بی کا، بی تا؛ 43ص (1-43)، اندازه: 14× 20/5سم [ف: 32-311]
آغاز: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا، تملک: علی محمد کرمانی، آقا موسی؛ جلد: تیماج، 64ص (1-64)، 16 سطر، اندازه: 10/5×18/5سم [ف: 32-347]
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا، جلد: تیماج، 31ص (1-31)، اندازه: 16×20سم [ف: 33/1-134]
آغاز: برابر
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ 18 سطر، اندازه: 10×19سم [ف: 2-404]
بی کا، بی تا، 17 سطر، اندازه: 13×19/5سم [ف: 2-405]
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا، جلد: میشن، 15 سطر، اندازه: 13×20/7سم [ف: 7-145]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج، 41ص (95-135)، 19سطر، اندازه: 18×28سم [ف: 10-861]
بخشی از آن؛ خط: نسخ، کا: یوسف نسیم، بی تا؛ 9گ (134پ-142پ)، 23 سطر، اندازه: 15/5×21سم [ف: 9-148]
بی کا، بی تا؛ 47گ، 13 سطر، اندازه: 16×22سم [ف: 3-52]
بی کا، بی تاب 57گ (87پ -143ر) [ف: 5-643]
آغاز: برابر؛ انجام: باب هشتم در بیان چهار دریا ... ای درویش این آیه میبایست خواند که جمله اهل عالم به محمد ص ع ایمان آوردندی و از آن ایماننیاوردند که معنی این آیه ندانستند پیدا شد که در عالم چند کس معنی این آیه در نیافته باشند.
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ جلد: چرمی، 21گ، 20 سطر، اندازه: 12/5×21/5سم [ف: 3-1315]
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج، 70ص (162-231)[ف: 1632-10]
آغاز و انجام: برابر
کا: بیوک آبادی همدانی، احمد بن عبدالعلی بیک، بی تا؛ اندکی با چاپی جدائی دارد [ف: 3-499]
al-maqsad-ul aqsa (asna) fi S.-il asma-il lah-il husna
غزالی، محمد بن محمد، 450 - 505 قمری
qazālī, mohammad ebn-e mohammad (1059 - 1112)
رسالهای متوسط در شرح و توضیح اسماء حسنی و نام های الهي که مطابق مشرب عرفا نگاشته و در سه «فن» تنظیم شده: 1. السوابق والمقدمات (چهار فصل)؛ 2. المقاصد والغایات (سه فصل)؛ 3. اللواحق والتکمیلات (سه فصل).
آغاز: بسمله الحمدلله المتفرد بکبریائه وعظمته، المتوحد بتعالیه صمدیته الذى قص اجنحه العقول دون حمی عزته ... اما بعد فقد سألني اخ في الله ...
انجام: فان حقق لفظ لایوهم اصلا بین المتفاهمين و لم یرد الشرع بالمنع منه فانا نجوز اطلاقه قطعاً
چاپ: معجم المطبوعات 1415/2؛ بیروت، دار المشرق، محقق: فضلو شحاده، چاپ اول، 207 ص، 1390ق.
[بدوی 33؛ بوئیژ 33، ریحانه الادب 241/4؛ کشف الظنون 1805/2؛ ذخائر التراث العربي الاسلامي 722/2؛ معجم المؤلفين 266/11 -269؛ هدیه العارفين 81-79/2]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ کهن، بی کا، تا: قرن 6؛ تملک: محمد بن محمد شاذلی طولونی مورخ 1057؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: تیماج، 105گ، 18سطر، اندازه: 12/5×16/5سم [ف: 24-224]
نسخه اصل: کتابخانه واتیکان -رم 1607؛ خط: نسخ، کا: جبرئیل بن ابراهیم موصلی، تا: دوشنبه 19 ربیع الثاني 577ق؛ تملک: محمد اسعد بن الشيخ عبدالوهاب در 20 محرم 1352؛ سید عبدالرحمن بن شیخ محمد در غره رجب 1216؛ 217ص [عکسی ف: 2-332]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ نازیبا، کا: حاجی بن محمد بن حاجی ماتریابادی، تا: جمعه 2 رجب 696ق؛ مصحح، در ماه صفر 699 مقابله و تصحیح کتاب اول به پایان رسیده؛ مهر: «عبده محمد حسن حسینی» (بیضوی)، جلد: تیماج، 110گ (3پ -112پ)، اندازه: 9×14سم [ف: 3-293]
آغاز: برابر؛ انجام: في علم الغيب عندك فان.
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 19 افتادگی: انجام؛ 88گ، 17سطر، اندازه: 13×19سم [ف: 6-295]
انجام: الصبور هو الذي لا یحمله العجله العجله علی المسارعه إلى الفعل ...
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 889ق؛ افتادگی: انجام؛ مصحح؛ 48گ (25پ - 72پ)، 21 سطر، اندازه: 11/5×21سم [ف: 9-300]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 10؛ اهدایی: رهبری، مهر 1386؛ کاغذ: سمرقندی، 80گ، 17سطر، اندازه: 12×18سم [اهدائی رهبر: 6-400]
خط: نسخ، کا: علاء الدين حسن اصفهانی، تا: 16 ذیحجه 993ق؛ کاغذ: سپاهانی [نشریه: 11-926]
اصفهان؛ ادبیات، شماره نسخه: 46
همان نسخه بالا[نشریه: 5-306]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11 کاغذ: ترمه، جلد: میشن، 19سطر، اندازه: 14×20سم [ف: 6-125]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: عبدالحکیم بن حافظ یوسف، تا: قرن 11؛ واقف: خواچه شیر احمد، 54گ، 23 سطر، اندازه: 24×12سم [ف: 295-6]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1055ق؛ کاغذ: سپاهانی [نشریه: 11-918]
اصفهان؛ ادبیات، شماره نسخه: 46
همان نسخه بالا [نشریه: 5-306]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ خوش، کا: محمد بن اسد الله، تا: ربیع الأول 1085ق؛ مصحح، محشی؛ تملک: سید نعمت الله جزائری؛ 120گ (1- 120)، 15سطر، اندازه: 5×12/5 سم [ف: 30-342]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: وسط (آغاز خطبه و انجام در فصل سوم فن افتاده)؛ کاغذ: ترمه، جلد: میشن، 129گ، 12 سطر، اندازه: 16/3×6/7 سم [ف: 1-533]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ محشی؛ جلد: مقوایی، 56گ، 17 سطر، اندازه: 14/3 × 21/2 سم [ف: 1-8]
آغاز: برابر فصل اول از فن اول کتاب؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ جلد: تیماج، 13گ (215-227)، 15 سطر، اندازه: 22×16سم [ف: 165]
قم، مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 482/2
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 2-83]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: حافظ محمد قادری (احتمالا)، تا: قرن 12؛ اهدایی: رهبری، مهر 1386، جلد: میشن، 137 گ، 15سطر، اندازه: 20×15سم [اهدائی رهبر: 6-401]
آغاز: و لم یکن حکیما و فرح قیل فرح بالاسم؛ انجام: باشد این مشتق از رحمت بیقین و ازین جهت است
بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: آغاز [رایانه]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: 18 ذیقعده 1138ق؛ 88گ، 15سطر، اندازه: 19×13 سم [ف مخ: 21055]
آغاز و انجام: برابر
تذکر: این رساله در فهرست از کفعمی دانسته شده؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1182ق؛ جلد: مقوایی، 50گ (1پ -50ر)، اندازه: 21×16سم [ف: 1-218]
آغاز: برابر؛ انجام: الجليل ... وهذا المعني کشفنا عنه الغطاء في کتاب المحبة من کتب احیاء العلوم ... کما یکون الصور الجميلة الظاهرة محبوبة الكريم هو الذي اذا قدر عفی الواسع مشتق من السعة تضاف إلى العلم ... و هو احاط بمعلومات الرقيب الشاهد الذي لا یغیب تمت شرح معانی ... 1200 تا اواسط فصل اول از فن دوم (تا معنی اسم حسیب و جلیل و کریم) می باشد؛ خط: نسخ تحریری، بی کا، تا: 1200ق؛ افتادگی: انجام؛ محشی؛ اهدایی: رهبری، اردیبهشت 1386؛ جلد: تیماج، 47گ، اندازه: 19× 23/5 سم [اهدائی رهبر: 6-401]
آغاز و انجام: برابر خط: نستعلیق، کا: طهرانی، عباس علی بن محمد علی، تا: جمعه
21 ذیحجه 1259ق؛ 95گ (8پ -102ر) [ف: 1-438]
آغاز: برابر؛ انجام: بل الأذن قد ورد شرعة في الصدق الا ما یستثنی عنه بعارض، و الله تعالی هو الموجود و الموجد
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ مهر: علی نقی بن علی «الواثق بالله عبده علینقی بن علی» (مربع)؛ جلد: تیماج، 67گ، 20 سطر، اندازه: 21×15سم [ف: 5-408]
آغاز: الحمدلله المتفرد بکبریائه و عظمته
خط: نسخ، بی کا، تا: 1320ق؛ 53گ، 22 سطر، اندازه: 32×21سم [ف: 2-489]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ مصحح؛ مهر: «بنده شاه نجف عبدالحسین»، «عبده عبد الحسين بن محمد» (بیضی)؛ تملک: عبد الأول بن محمود کرمانی؛ جلد: چرم ، 80گ (149پ-228پ)، اندازه: 18×12 سم [مؤيد: 2-10]
آغاز: برابر؛ انجام: و علی آله أهل الكرامة و التقى و أصحابه أولى الألباب و النهي. تذکر: در فهرست نام مؤلف نیامده که با توجه به آغاز آن نام کتاب و مؤلف تعیین شد؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا، مقابله شده؛ 106گ (1پ- 106ر)، 15 سطر، اندازه: 15×20/5سم [مؤيد: 1 -147]
المقصد الاقصى في ترجمة المستقصي- مقصد اقصی في ترجمة المستقصي
al-maqsad-ul jalīl fi ‘ilm-il xalīl = ‘arūd-u ibni-l ḥājib
ابن حاجب، عثمان بن عمر، 570؟ - 646؟ قمری
ebn-e hājeb, ‘osmān ebn-e ‘omar (1175 - 1249)
قصیده ای است در علم عروض و قوافی و بیان اوزان شعری. بر این قصیده که در باب خود حائز اهمیت است شرح هایی نوشته شده است.
آغاز: الحمدلله ذی العرش المجيد علی ** الباسه من لباس فضله حللا / ثم علی المصطفي الهادي صلوة فتی ** یرجونها سکن الفردوس مبتهلا ...
انجام: و قد أتت ألف و البا بکسرتها ** و لم یجی ماروها و الها کما جعلا [کشف الظنون 1134/2]
شرح و حواشی:
1- نهاية الراغب في شرح عروض ابن الحاجب؛ اسنوی، محمد بن حسن (695-764)
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: ابوالمجد تبریزی، تا: دوشنبه 8 صفر 721ق؛ جلد: تیماج، 3ص (153-155)، 41سطر، اندازه: 32×19سم [ف: 7641]
نسخه اصل: کوپرولوش
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 2116/52 عکسی
نسخه اصل: همان نسخه بالا [میراث شهاب: س 18 ش 1-55]
آغاز: برابر نسخه اصل: کتابخانه مسجد چهل ستون - زنجان؛ خط: نسخ بی نقطه، بی کا، تا: ذیقعده 779ق؛ 14ص (162-175) [عکسی ف: 1 -342]
al-maqsad-ul hasan wa-l mulk-ul wādiḥ-is sunan
حابس صعدی، احمد بن یحیی، - 1061 قمری
hābes-e sa'dī, ahmad ebn-e yahyā(- 1651)
تاریخ تأليف: ذیقعده 1052ق
فقه زیدی مختصری است دارای مسائل و فروع بسیار با اشاره به ادله و اختلاف ائمه و فقهای مذهب در بعضی از آنها، از کتاب طهارت و صلات تا کتاب جنایات و پس از آن کتاب السير و التراجم در سیره پیامبر اکرم و ائمه زیدیه و عقیده اهل این مذهب در آنها. این کتاب دارای مقدمه مفصلی است مشتمل بر چند فصل درباره حقانیت مذهب زیدی و چگونگی روایت حدیث و تعداد گروهی از بزرگان محدثین و بعضی از کتاب های امامان و علماء و سند آنها و طبقات فقهای زیدیه و حکم مقلدین و آنچه مجتهد باید بداند و مسائلی که در استنباط احکام به کار آید.
آغاز: الحمدلله و سلام علی عباده الذين اصطفی و صلی الله علی سیدنا محمد و آله اهل الوفاء و بعد فان علم الفرع الفقهية لما کان مساس الحاجة اليه اکثر من سائر العلوم
انجام: کانوا یجمعونها فیحرقونها واما النار کانت تنزل فتحرق القربات و الله اعلم فرغ من آخر عنایاته رقما في شهر العقدة و تأليف سنة اثنین و خمسین و الف سنة. فهرس المخطوطات اليمنية، ج 1، ص 402؛ مصادر الفكر العربي الاسلامي في اليمن، ص 219]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد بن صلاح الدين الجلال، تا: سه شنبه 14 رمضان 1085 ق، به دستور فقیه بدرالدین محمد بن سعید؛ مجدول؛ تملک: عتبة بن یحیی العفيف به تاریخ رجب 1162ق، احمد بن سعید حیمی، حسن بن سعید حیمی؛ جلد: تیماج، 207گ، 30سطر، اندازه: 5/ 21×30سم [ف: 19-63]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: علی بن حسین بن شمس الدين بن ابراهیم، تا: یکشنبه 12 صفر 1145 ق، برای عبدالجبار بن جابر؛ مصحح؛ جلد: تیماج مذهب، 157گ (1پ -157)، 36 و 38سطر (11/5 × 22/5 و 24814/5)، اندازه: 19/5 ×29سم [ف: 20-153]
بی کا، تا: 1145ق [میراث اسلامی: 5-611]
maqsad-ur ragib-ittalib fi fada'il-i 'ali-yi bn-i abi-talib
حسین بن محمد بن حسن، ق7 قمری
hoseyn ebn-e mohammad ebn-e hasan(- 13c)
تاریخ تأليف: 615 تا 656ق؛ محل تأليف: موصل کتاب حاضر یکی از گنجینه های گرانبهای شیعه و از آثار نفیس امامیه است و مشتمل بر اخبار غریبه و احکام نادره و مضامین بدیع که در خور تحقیق و چاپ است. نویسنده در این کتاب شرح حال و خصوصیات زندگی دوازده وصی پیامبر اکرم (صلی الله علیه و آله) را از ولادت تا وفات ضمن سی و نه «باب» آورده است: باب 1. ذکر مولده علیه السلام؛ 2. ذکر اسمه و نسبه صلی الله علیه و آله ؛ 3. شرح اسمائه و ما ذکر فیه؛ ... 23. فیما ورد في وفاتها علیها السلام ... 33. الدلائل و البرهان من الحديث و ای القرآن في حق سفن النجاة من النيران. مؤلف در آن از الملك الرحيم ( 456) و بیهقی (- 458ق) و سمعانی (- 484ق) و ابوالفرج جوزی (- 597 ق) یاد کرده و در باب چهاردهم چنین آمده است: «اخبرنا الشيخ الثقة حنبل بن اسحق المكبر بجامع الرصافة
ببغداد في شهور سنة أربعو تسعمائة ...»، ولی مرحوم آقابزرگ تهرانی آن را از دانایان قرن چهارم و صاحب اعیان الشيعة و الامل الامل و علامه مجلسی زمان او را قریب به صدوق (-381ق) دانسته اند.
آغاز: الحمدلله الذي خلق الخلق علی فطرة توحیده فاقرله کل موجود بوجوده ... و سمیته کتاب مقصد الراغب الطالب في فضائل الامام علی ابن ابی طالب و اهل بیته انمة الهدي و مصابیح الدجي
آغاز: برابر؛ انجام: الم یرون أن النبي صلی الله علیه و آله و سلم ف لم یکن معه یوم المباهلة غیر اهل بیته و ذریته وهم علی و فاطمة و الحسن و الحسين، او لا یرون أن هذه الخصوصية لهم دون غیرهم
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 18 افتادگی: انجام؛ مصحح؛ جلد: تیماج، 208 ص، 21 سطر (19×12)، اندازه: 21×15/5 سم [ف: 2-283]
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 123 عکسی
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 1-119]
آغاز: برابر
خط: نسخ کهن؛ بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج، 104گ، 22سطر (11/5 × 18/5)، اندازه: 15/5 ×22 سم [نشریه: 7-771]
مشهد؛ فاضل، محمود؛ شماره نسخه: 3
همان نسخه بالا [نشریه: 7-762]
maqsad-ul mațālib wa muntaha-l mațālib
شریف، عبدالرحیم بن محمد
Šarīf, ‘abd-or-rahīm ebn-e mohammad
تاریخ تأليف: 1222ق؛ محل تأليف: نجف اشرف
کتابی در هیئت و به کار گیری اسطرلاب، دارای «مقدمه» و 24 «باب» و «خاتمه». (استادی) [الفلك و التنجيم ص 226]
تهران؛ مروی؛ شماره نسخه: 914
آغاز: الحمدلله الذي سخر الشمس و القمر ...
کا: احمد بن محمد مهدی شریف خاتون آبادی، تا: 1141ق؛ از روی نسخه مؤلف؛ 55گ، قطع: رقعی [ف: 243]
maqsad-ol mo'menīn
خوئی، مصطفی بن محمد، ق13 قمری
xū’ī, mostafā ben mohammad(- 19c)
یزد؛ وزیری؛ شماره نسخه: 1736
آغاز: بسمله، أما بعد بنده بی بضاعت ... عرض می کند بر برادران دینی و خلان ایمانی
خط: نسخ، کاتب = مؤلف، تا: 1226ق؛ اهدایی: شیخ مصطفی علمیه؛ جلد: تیماج، 139، 19 سطر (17×9/5)، اندازه: 22×14سم [ف: 3-1040]
maqsad-ul wāșilīn ilā usūl-id dīn
علامه حلی، حسن بن یوسف، 648 - 726 قمری
‘allāme-ye hellī, hasan ebn-e yūsof (1251 - 1326)
قزوین؛ میر حسینا قزوینی؛ شماره نسخه: 2/ 160
خط: نسخ، کا: احمد بن محمد طاهر، تا: پنج شنبه 6 رجب 1118ق [نشریه: 6-349]
maqsūd az xelqat va mamūrīyat-e moslemīn
مطلق تهرانی، عبدالله، ق14 قمری
motlaq-e tehrānī, 'abd-ol-lāh(- 20c)
تاریخ تأليف: 2 اسفند 1306ش؛ محل تالیف: مشهد رضوی
در نه «فصل»: 1. در باب ظهور مهدی موعود و رجوع عیسی؛ 2. راجع به علامات ظهور؛ 3. ذکر انقضای دوره اسلام و بدو ظهور مهدی روح الوجوه فداه؛ 4. در اثبات این که حضرت مهدی موعود دوره امر مبارکش هفت الي نه سال خواهد بود؛ 5. در اثبات این که مطلع این دوام اعظم بلاد شرقیه است؛ 6. اثبات اینکه ظهور موعود به تج شریعت الهي مأمور می گردند؛ 7. در مخالفت مسلمین بادو ظهور و تطبیق اعمال آنها با اعمال مخالفین؛ 8 خبر ابتلای مومنین چه مهدی و عیسی در یوم ظهور و مقبولیت آنها در آستان مقدس رب غفور و متکلم طور؛ 9.ذکر بشارت به عنایات الهيه نسبت به مؤمنين و حضرت مسیح که بعد از او موعود کل ملل و طوایف عالم است. دنباله درباره دو وعده محمد است به ظهور عیسی و مهدی ولی می بینیم که همه نشانه های آن دو وعده آشکار شده و خود آن دو تن پدیدار نشدند.
آغاز: سپاس بی حد و قیاس خداوند بی مانندی را لایق و سزاوار است که لم یزل بوده و خواهد بود
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 8945
آغاز: برابر؛ انجام: ماشاء الله. انتهی و السلام علی من اتبع الهدي.
خط: نسخ، کا: مطلق تهرانی، عبدالله، بی تا؛ جلد: تیماج، 85 گ، 9 سطر (5/5×11)، اندازه: 16×10/5 سم [ف: 17-259]
maqsūd az dīdār-e beheštīyān xodāvand rā
در باب این حدیث است که از حضرت رضا (علیه السلام) سؤال شد از معنی حدیث أَنَّ اَلْمُؤْمِنِينَ یَزُورُونَ الله فِی مَنَازِلِهِمْ فِی اَلْجَنَّهِ.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 1202/64 -طباطبائی
آغاز: حدثنا أحمد بن زیاد بن جعفر الهمداني باسناده عن عبدالسلام بن صالح الهروي قال قلت لعلی بن موسی الرضا علیه السلام ...
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ 2گ (59 -60ر) [ف: 23-733]
maqşūd-ul anām fī šarh-i tahdīb-ul ahkām
جزایری، نعمة الله بن عبد الله، 1050 - 1112 قمری
jazāyerī, ne'mat-ol-lāh ebn-e ‘abd-ol-lāh (1641 - 1701)
وابسته به تهذیب الاحكام في معرفة الحلال و الحرام؛ شیخ طوسی، محمد بن حسن (385-460ق)
تاریخ تأليف: 1079-1093ق
شرح مفصل مؤلف در دوازده جلد بر «تهذیب الاحكام» شیخ طوسی می باشد که از شرح غاية المرام في شرح تهذیب الاحكام او که پس از آن نوشته شده، مفصل تر می باشد. در این شرح احادیث هر باب را یک یک شرح کرده بدین گونه که نخست به میزان اعتبار به صورت رمز اشاره نموده سپس به شرح الفاظ و دلالات آن پرداخته از جمله در شرح کتاب الزكوة آورده است و عنه ق و قوله منه یوم ینتج» و در برخی موارد نیز این روش رعایت نشده از جمله در باب زكوة الذهب آورده است «محمد ح و ما بعد صح و الثالث م». ظاهرا این شرح در برخی ابواب از شرح جدید مبسوط تر باشد ولی در شرح جدید نخست به میزان اعتبار چند حدیث یکجا اشاره شده سپس به شرح الفاظ و دلالت های آنها یکی پس از دیگری پرداخته است در آغاز کتاب الزكوة چنین آورده: «الى قوله عل یبن الحسن مجهول و الثاني موثق و کذلك الثالث و الرابع و اما الخامس فحسن و السادس مجهول».
[الذريعة 113/22؛ طبقات اعلام شیعه 785/6]
آغاز: الحمدلله الذي جعل علم الحديث مرأة النظر اليمشاهدة اسرار الملكوت و اوجب الخوض في عباب بحاره علی ارباب العقول؛ انجام: محمد م و الوزنه الدرهم قد کمل ما اردنا شرحه من کتاب الصوم بعد الفراغ من شرح ما تقدم من الكتب و سیتم الباقي ان شاء الله تعالی.
بخشی از جلد چهارم و پنجم و از «باب العمل في ليلة الجمعة و یومها» آغاز و تا پایان کتاب الصوم به انجام می رسد، مؤلف روز دوشنبه اول ذیحجه 1080قشرح کتاب الصلوة و روز سه شنبه چهارم ربیع الاول همان سال شرح کتاب الزكوة و روز چهارشنبه ای ماه شعبان 1081ق شرح کتاب الصوم را به پایان برده است؛ خط: تعلیق، کاتب = مؤلف، تا: شعبان 1081ق، جا: شوشتر؛ محشی از مؤلف گاه با نشان «منه عفی عنه»، مصحح؛ جلد: تیماج مذهب، 204گ، 15-20سطر (13×10)، اندازه: 20/5×15سم [ف: 314-35]
آغاز: الحمدلله الذي جعل علم الحديث مرآة النظر مشاهدة اسرار الملكوت و اوجب الخوض في عباب بحاره علی ارباب العقول کی یعثروا منه علی شیء؛ انجام: و قیل المراد نصف ربع الجريب فانه ازید من الصاع ... و الوزنه الدرهم قد کمل ما اردنا شرحه من کتاب الصوم بعد الفراغ من شرح ما تقدمه من الكتب و سیتم الباقي از اول جزء چهارم «اعمال شب جمعه» تا آخر کتاب صوم؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ 27 سطر، اندازه: 32×20/5 سم [ف: 26-195]
maqsūd-e jahān
محمود میرزا قاجار، 1214 - 1271 ؟ قمری
mahmūd mīrzā qājār (1800 - 1855)
اهدا به: شاه جهان میرزا و پدرش فتحعلی شاه قاجار
تاریخ تأليف: 1242ق
گزارشی است از سفر مؤلف از خرم آباد به سایر نقاط لرستان که روز شنبه 22 جمادی الاول بدان شروع شده است. این رساله را باید جغرافیای تاریخی لرستان نامید و گرچه از حاکمان گذشته لرستان نام برده و در آن ابنیه تاریخی و امام زاده ها و معجزات آنها و اعتقادات مردم بیان می شود ولی تاریخ کاملی نیست و مطالب به اختصار آمده تا رساله کوچکی در شناخت لرستان برای برادرش جهانشاه میرزا باشد.
آغاز: بسم الله و بالله ولا اله الا الله و استعین بالله بمحمد المحمود و علی المقصود. و چنین گوید بنده شرمنده پروردگار لیل و نهار محمود قاجار که در یوم شنبه بیست و دوم جمادی الاول به طالع حوت چهار ساعت از طلوع نیر اعظم گذشته لز بلده نیکو بنیاد خرم آباد لرستان عنان عزیمت بسوی گرمسیر آن ملک معطوف داشت ...
انجام: بطریقی که منظور نظر محبان است نه بسیاقی که مقصود دشمنان. در روزگار ابو النصر و الظفر فتحعلی شاه قاجار خلد الله ملکه در سال یکهزار و دویست و چهل و دو این کتاب مستطاب در ساحت لرستان به تسوید بنده عبودیت آمود محمود قاجار آمد امید مقصود جهان باشد نه مردود زمان. بالله توفیق و علیه
التكلان.
چاپ: گنجینه بهارستان، تاریخ 2 (قاجار)، مسلسل 12، تهران، کتابخانه مجلس شورای اسلامی، 1384ش، با تصحیح ناصر افشارفر
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق زیبا، بی کا، بی تا؛ مجدول، دارای سرلوح رنگین؛ تملکی بدون نام به تاریخ شوال 1251؛ مهر: «اسد الله» (بیضی)؛ جلد: روغنی مذهب، 47گ، 13 سطر، اندازه: 14/5 × 20/5سم [ف: 190-11]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، بی تا؛ از برگ 9 تا 5 صفحه قصیده ای عربی در مدح محمود میرزا و از صفحه 21 تا 27 خطبه درباره عید از سید ابوالقاسم شوشتری و از 27 به بعد ترکیب بندی از میرزا محمد تقی کاشی منشی متخلص به سپهر؛ تملک: اعتضاد الملك سال 1304 و دیگری در شعبان 1289؛ 50گ، 6 و 12 سطر (13×8)، اندازه: 20×15 سم [ف: 11-25]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، بیتا؛ بی کا، بی تا؛ مجدول؛ جلد: روغنی، 55گ، 12 سطر، اندازه: 14×22 سم [ف: 38-286]
maqsūd-ol hāfezīn
غیاث الدين بن کمال الدين
qīyās-od-dīn ebn-e kamāl-od-dīn
تاریخ تأليف: 993ق؛ محل تأليف: روستای «شیر کوت» از روستاهای «میانور»
رساله مختصری است که به اشارت ابوالمظفر محمد کامران بهادر غازی در بلده لهانور در بیان قواعد و آداب قرائت قرآن بر اساس قرائت عاصم بن ابی النجود و دو راوی وی و ذکر برخی اختلافات آنان در چهارده «باب»: 1. بیان مخارج حروف؛ 2. صفات حروف؛ 3. بیان استعاذه؛ 4. بیان بسمله؛ 5. بیان نون ساکن و تنوین؛ 6. بیان ادغام متماثلین و متقاربین؛ 7. بیان تفخیم و ترقیق راءات؛ 8 بیان مد و قصر؛ 9. بیان هاء کنایه؛ 10. بیان وقف در آخر کلمه؛ 11. بیان محاسن قراءت؛ 12. بیان معایب قراءت؛ 13. بیان رسم خط و طریق وقف بر آن؛ 14. بیان اختلاف ابوبکر و حفص
آغاز: همه ثناها و ستایشها مرحضرت غفوریرا که آمرزنده گناه بسیار است ...
انجام: سورة الإخلاص کفوا بالهمزه ابوبکر و بالواو حفص، تمت
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: عبدالله بن نورالله، تا: 1052ق؛ تاریخ کتابت به عربی «1052» و به فارسی «1085» آمده است، به نظر می رسد اختلاف موجود، اختلاف تاریخ های شمسی و قمری باشد؛ مصحح؛ 40گ (13-52)، 17 سطر، اندازه: 14×7 سم [ف: 36-375]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق خوانا، بی کا، تا: 26 ربیع الثاني 1225ق؛ اهدایی: رهبری، اسفند 1376؛ کاغذ: کشمیری، 29گ، 11 سطر، اندازه: 18×11سم [اهدائی رهبر: 1علوم قرآن -263] و [ف: 23-181]
منظومه در تجوید؛ بی کا، بی تا [د.ث. مجلس]
maqsūd-ol ‘ārefin
عارف علیشاه، محمد بن علی اکبر، ق 14 قمری
‘āref ‘alī-šāh, mohammad ebn-e ‘alī akbar(- 20c)
تاریخ تأليف: رمضان 1317ق به نظم فارسی و نیمه دوم آن دیوان او است.
تهران، دانشگاه؛ شماره نسخه: 8885/1
آغاز: بسمله. حمدله. حمد و سپاس آفریدگاری را سزاست؛ انجام: منت ایزد که کرد او واقفم ** بر تمام راه منزل عارفم
خط: نستعلیق، کا: عارف علیشاه، محمد بن علی اکبر، بی تا؛ جلد: مقوا، 21سطر (14×6)، قطع: ربعی [ف: 17-243]
maqsūd-ol ‘āšeqīn
حسینی، داود سبز پوش بن صدیق
hoseynī, dāvūd-e sabzpūš ebn-e seddīq
کتاب در بیست و پنج «باب» است: 1. بیان افراج دادن نام حق و موافق نام آدم و عاشق و معشوق؛ ... 24. بیان دانستن هر چهار تعویذ که کدام طبع را باید نوشت.
آغاز: بسمله، حمد بیحد و ثناء بیعد مرحضرت خالص را درود نامعدود بر سید سرور بیزار پوش صرف باشد؛ انجام: برای محبت نیک است روز جمعه پادشاهی زهره است اول ساعت خواب بندی را خوب است و الله اعلم تمام شد
خط: نستعلیق جلی، بی کا، تا: قرن 13؛ قطع: وزیری [رایانه]
آغاز: بسمله الحمدلله رب العالمين شکر و سپاس آنکه آفریدگار
مخلوقات است؛ انجام بگیرد تا نیک آید و الله اعلم بالصواب تمت
خط: نستعلیق، کا: عبدالحمید منجم، تا: 1304ق؛ کاغذ ترمه، جلد: تیماج عنابی، 17 سطر (7/5× 14/5)، قطع: ربعی [ف: 1-474]
مشهد؛ مولوی؛ شماره نسخه: 533/2
همان نسخه بالا [نشریه: 5-80]
maqsūd-ol ‘āšeqīn
تهران؛ مهدوی؛ شماره نسخه: 364/52
باب پانزدهم در پیمودن ساعتها سپس دو جدول اختلاج است و داستان مردی صاحب نفس اسم اعظم خوان و تعویذ او از شرح چهل اسم ادریسی شهاب الدين سهروردی؛ کا: علی بن احمد رشتی، تا: ذیقعده 1268ق، جا: ده بالای یزد؛ جلد: تیماج تریاکی، 19سطر، قطع: جیبی [نشریه: 2-181]
al-maqșūd fi- þarf
؟ ابو حنیفه، نعمان بن ثابت، 80 - 150 قمری
abū-hanīfe, no‘mān ebn-e sābet (700 - 768)
رساله ای مختصر در علم صرف عربی که به چند نفر نسبت داده شده و به گفته صاحب کشف الظنون به ابوحنیفه امام حنفیان بیشتر نسبت داده شده، و عده ای این نسبت را نادرست دانسته به دیگران نسبت داده اند. دارای فصول که در اول و آخر رساله با عنوان «المظهر العزيز» معرفی شده است، برخی از فصول آن چنین است: فصل في تصریف الأفعال الصحيحة، فصل في الفوائد اللازم و ....
آغاز: بسمله الحمدلله الوهاب للمؤمنين سبیل الصواب و الصلوة علی نبیه محمد الزاجر عن الأذناب الحاث علی طلب الثواب و علی آله و صحبه خیر الآل و خیر الاصحاب اما بعد فان العربية وسيلة الى علوم الشرعية واحد ارکانها التصريف
انجام: و استوی و غیر ذلك فبعضها لاتتغیر لصحة البناء و بعضها العلة أخرى، تمت.
چاپ: بولاق، 1244ق؛ استانه، 21 گ، 1293؛ مطبوعات الميمنيه، 1310.
[فهرست مجامیع العمريه في دار الكتب الظاهرية بدمشق ص 739؛ کشف الظنون 1806/2 الأوقاف العامة موصل 104/2 و 135/3 و 169/3]
شرح و حواشی:
1- شرح المقصود في الصرف = المودود في شرح المقصود؛ محمد بن خلیل بن دانیال (-710)
2- الشكرية في شرح المقصود؛ سراجی، احمد بن عماد (-9)
3- شرح المقصود في الصرف؛ دیکقوز، احمد بن عبدالله (9)
4- شرح المقصود في الصرف؛ بر کلی، محمد بن پیر علی (929-981)
5- روح الشروح علی المقصود = شرح المقصود لابی حنيفة؛ بستان زاده، محمد بن مصطفی (-1016)
6- الدر المنقود في شرح المقصود؛ سرماری، حسن بن اسماعیل (-1040)
7- شرح المقصود في الصرف؛ ابن حنبلی
8- المطلوب في شرح المقصود (2 عنوان)
9- شرح المقصود في الصرف
آغاز: برابر؛ انجام: لو قوعها في لامالفعل فاجتمع ساکنان ...
کا: محمد بن یعقوب بحرانی، تا: 872ق؛ افتادگی: انجام؛ جلد: مقوایی، 11گ (81پ -91ر)، اندازه: 13/5× 18/5 سم [ف: 24-64]
آغاز: برابر؛ انجام: سروت سروتما سروتن.
تذکر: نام مؤلف و کتاب به قرینه آغاز نسخه تعیین شد؛ خط: نستعلیق خوش، بی کا، تا: 960ق؛ افتادگی: انجام؛ مجدول؛ 13گ (46-34)، 13 سطر، اندازه: 16×10 سم [ف: 12-354]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11، 24گ، 9 سطر، اندازه: 17×14 سم [ف مخ: 5-2105]
آغاز و انجام: برابر
تذکر: نام کتاب و مؤلف به قرینه آغاز نسخه تعیین شد؛ خط: نستعلیق، کا: حافظ محمد، تا: 1016ق، جا: قسطنطنیه؛ 3گ (115ر-117ر)، 9 سطر (14×6/5)، اندازه: 20×15سم [ف: -236]
آغاز و انجام: برابر
تذکر: نام کتاب و مؤلف به قرینه آغاز نسخه تعیین شد؛ خط: نسخ، کا: سید محمد بن شیخ عبدالکریم حسینی بلخی نقشبندی، تا: قرن 12؛ مجدول؛ جلد: تیماج، 10گ (44پ -53پ)، 25 سطر، اندازه: 10×15/5 سم [ف: 27-243]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 12؛ مصحح؛ اهدایی: رهبری، دی 1380؛ 17گ، 13 سطر، اندازه: 19/8×13/8 سم [اهدائی رهبر: 10-325]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: احتمالا قرن 12؛ مجدول، محشی؛ جلد: تیماج مذهب، 28 ص (96-123)، 15 سطر، اندازه: 18×11/5 سم [ف: 3/ 40-238]
آغاز و انجام: برابر
تذکر: نام کتاب و مؤلف به قرینه آغاز نسخه تعیین شد؛ خط: نسخ، کا: ملا اسماعیل، تا: 1101ق؛ جلد: تیماج، 15گ، 11سطر، اندازه: 19×13 سم [ف: 2-943]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: احمد بن ملا حاجی محمد بن پری صوفی، تا: 1128ق، برای ملا ولی بن حاجی الحرمين الشريفين حاجی گلی؛ نسخه مربوط به مناطق عثمانی؛ محشی؛ اهدایی: رهبری، مهر 1386، 13گ (31پ -43پ)، 11سطر، اندازه: 15 × 20/5 سم [اهدائی رهبر: 10-325]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق تحریری، بی کا، تا: اواسط رجب 1167ق؛ مجدول، محشی؛ جلد: تیماج، 32 (116-147)، 13 سطر، اندازه: 21×13سم [ف: 3/ 40-98]
آغاز و انجام: برابر
تذکر: در فهرست به نام المظهر العزيز بدون مؤلف آمده است که به قرینه آغاز نسخه تصحیح شد؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ مصحح؛ تملک: به تاریخ 1195؛ جلد: گالینگور، 10گ، 16سطر، اندازه: 11×19 سم [ف: 8-4389]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12-13؛ مجدول، محشی؛ 23ص (122- 144)، 15-11 سطر، اندازه: 19/5×13 سم [ف: 3/ 40-143]
آغاز: برابر
تذکر: نام مؤلف به قرینه آغاز نسخه تعیین شد؛ خط: نسخ، کا: ابراهیم، تا: 11 رمضان 1287ق؛ مصحح، محشی؛ جلد: مقوایی، 9گ (6پ -14پ)، اندازه: 21×14سم [ف: 2-102]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ کهن، بی کا، بی تا، جلد: تیماج، 17گ (60پ -76پ)، 13 سطر (4/5×14)، اندازه: 19×11 سم [ف: 12-22]
آغاز و انجام: برابر
خط: ثلث، بی کا، بی تا؛ در حاشیه به ترکی ترجمه شده است؛ جلد: تیماج مذهب، 13 گ، 13 سطر، اندازه: 17×11سم [ف: 8-4524]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، بی تا، جلد: گالینگور، 16گ، 15 سطر، اندازه: 23×15 سم [ف: 8-4525]
al-maqsud fi-1 maqsur wa-1 mamdud
رصاص، حسن بن محمد، - 584 قمری
rassās, hasan ebn-e mohammad(- 1189)
فصولی است کوتاه در کلمات مختوم به الف مقصوره یا ممدوده که در ابواب مختلف از جهت معنا با یکدیگر شبیه بوده یا اختلاف دارند.
قم: مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 1582/9
آغاز: الحمدلله الواحد العدل هذا کتاب الفناه في المقصور و الممدود و جعلناه فصولا لیکون من طلب شیئا منه في فصله
نسخه اصل: کتابخانه واتیکان - رم 1177؛ خط: نسخ کم نقطه، کا: مالکی مرادی، ابراهیم بن علی، تا: 861-862ق؛ 14ص (300 -313) [عکسی ف: 4-442]
maqsūd-ol qārī
قاری، نور الدين بن محمد، ق 11 قمری
qārī, nūr-od-dīn ebn-e mohammad(- 17c)
به درخواست: شاه عالم محل تأليف: هند
مؤلف، زاده خوانسار بوده و به هند مهاجرت کرده، در آنجا حضور عبدالاحد خان از ملا زمان شاه عالم رسیده و شاه از وی درخواست کتابی در تجوید نموده و مؤلف به ارشاد قاضی القضات قاضی باسط خان این رساله را تأليف نموده است. این رساله را بر اساس آرای شاطبی و ابن جزری در علم قرائت و تجوید تنظیم شده و در یک «مقدمه» و شش «فصل» و یک «خاتمه» قرار گرفته: مقدمه در مخارج حروف بیست و نه گانه و بعضی ضروریات: فصل 1. در الله و اللهم؛ 2. لام ساکن؛ 3. میم ساکن؛ 4. نون ساکن؛ 5. رای متحرک؛ 6. مد در حروف.
آغاز: بعد الحمد و الصلاة، این چند ورق، در بیان مخارج حروف تهجی و بعضی از قواعد قرآنی است، که ناچار است قاری قرآن را
چاپ: بمبئی، 1290ق، ضمن مجموعه «البيان الجزيلي»
خط: نسخ متوسط، کا: حافظ قادر بخش، تا: شوال 1268ق، جا: شاه جهان آباد؛ جلد: تیماج مذهب، اهدایی: رهبری، تیر 1381؛ 30ص، وسطر، اندازه: 21×13سم [هدای رهبر: 1 علوم قرآن -44]
آغاز: برابر؛ انجام: از امام کسائی (رضی الله علیه و آله) ابو الحارث شادوردی، و الله سبحانه تعالی اعلم. الحمدلله اولا و آخرا و الصلاة علی رسوله و آله باطن و ظاهرا. تمت.
اصل نسخه: گنج بخش، ش 1133 (گنج 108/1)؛ خط: نستعلیق تحریری، کا: غلام محمد بن احمد یار قریشی، تا: 4 محرم 1315ق، جا: گجرات؛ 5گ (87-91) [عکسی ف: 2-263]
آغاز: برابر؛ انجام: و اینها را شجری گویند و سجره محل گشادگی دهانست نزد خلیل هشتم از اول کناره زبان است نسخه در فهرست از آن محمد قاری بن علی خوانساری از قرن 13 دانسته شده؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ جلد: تیماج، 17گ (28ر -44پ)، اندازه: 11×17 سم [ف: 1-271]
maqsūd-ul qāşidīn
سندی، بدر الدين بن رکن الدين
sendī, badr-od-dīn ebn-e rokn-od-dīn
رساله در بیان نوافل نمازها و روزه های مسنونه در طول شب و روز و ایام ماه ها با استناد به اخباری از کتب صحاح مشتمل بر دو «قسم» و 34 «باب» و 55 «فصل» است: قسم 1. الصلاة، در هجده باب و پنجاه و یک فصل (13 باب اول در نمازها و ادعیه رؤيت هر یک از ماه ها و ابواب دیگر در نمازها و اعمال لیالی و ایام با فضیلت و نیز ایام هفته، ساعات و نمازهای متفرقه است)؛ قسم 2. الصوم، در شانزده باب و چهار فصل فصول (14 باب اول در فضل مطلق روزه و روزه های هر یک از ماهها و باب 15 در روزه ایام هفته و باب 16 در فضل روزه برخی ایام)؛ الخاتمه في الادعيه المأثورة. ظاهرا تا کنون این کتاب چاپ نشده است.
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 32122
آغاز: بسمله. الحمدلله المعبود لجمیع العباد و المنفرد عن الصواحب و الأولاد المنزه عن الشبهه والانداد ... اما بعد فیقول العبد الحقير المفتقر الى رحمه الله بدرالدین مذکر غفر الله ذنوبه؛ انجام: و اصرف عنی شر کل شیء برحمتك یا ذالجلال و الاكرام ... في بلدة لاهور
خط: نستعلیق تحریری، کا: عبد الحليم بن شیخ عبدالکریم، تا: 17 ذیقعده 1051ق، جا: لاهور؛ اهدایی: رهبری، بهمن 1384، جلد: تیماج، 41گ، 17 سطر، اندازه: 13/5 × 21/5 سم [اهدائی رهبر: 6-402]
maqsad-ul mu'minin
جالندهری، بایزد بن قاضی عبد الله، - 986 قمری
jālndharībāyazd ebn-e qāzī ‘abd-ol-lāh(- 1579)
کتابی است اخلاقی و عرفانی در اصول اخلاق و آداب طریقت با استناد به آیات و روایات و اقوال و اولیا در بیست و یک «فصل» بدین شرح: 1. بیان العلم و معرفه الوعظ و النصيحه و المنفعه؛ 2. بیان العلم و معرفه الايمان؛ 3. بیان العلم و معرفه العقل و درجاته؛ ... 5. بیان العلم و معرفة الرجاء؛ ... 10. بیان العلم و معرفة الدنيا و اصوله و فروعه؛ ... 20. بیان العلم و معرفة الوحدة و اسراره؛ 21. بیان العلم و معرفة السكونة و فضيلة و راحة. بایزید انصاری در این کتاب مدعی شده که خدا بدون واسطه جبرئیل با وی سخن گفته است.
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 35471
آغاز: بسمله. الحمدلله حق و احسن حمده بعدد کثیر الاكثر الحمدلله الذي کان من صفاته اعلم و اعظم؛ انجام: الجنة للمتقین وان کان عبدا جشية و النار للمعاصی وان کان سیدا قرشی
خط: نسخ خوش، کا: احمد، تا اواخر قرن 11ق (20 جمادی الاول سنه 44 جلوس والا)؛ مهر: «زین العابدين محمد 1111» (بیضی)، «ابوتراب خان 1278» (بیضی)، «محمود بن قابل خان ... 1185» (هشت ضلعی)؛ جلد: تیماج مذهب، 133گ، 11سطر، اندازه: 25×13/5 سم [اهدائی رهبر: 1935]
المقصود من الجمال و الهقود- الجمل و العقود (مختصر)
al-maqşūr
ولاد، احمد بن محمد، - 332 قمری
vallād, ahmad ebn-e mohammad(- 944)
تاریخ تأليف: 303ق
در پایان آن آمده که کتاب در رجب 344 بر ابوالحسن علی بن احمد بن جعفر بن محمد مهلبی خوانده شده و مؤلف آن را در 303ق یکسال پیش از تولد مهلبی ساخته است.
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 2332/2- ف
نسخه اصل: قونیه ش 4365؛ خط: نسخ، کا: حسن بن علی سقلی، تا: شعبان 386ق [فیلمها ف: 1-673]
تهران؛ مینوی؛ شماره نسخه: 340/1
بخش 3 نسخه اصل: همان نسخه اصل بالا[ف: -145]
maqşūrat-u ibni durayd = qasīdat-un duraydya
ابن درید، محمد بن حسن، 223 - 321 قمری
ebn-e dorayd, mohammad ebn-e hasan (839 - 934)
مقصوره ابن درید قصیده عربی است در ستایش دو پسر مکیال از نظم محمد بن حسن بن درید. او از عرب شدگان بصره است که به سبب نزدیکی به دانشگاه جندیشاپور متمدن تر از عربان بیابان بود. او به فارس رفت و دو پسر مکیال را که که عامل عرب بر فارس بودند بستود و کتاب «جمهره» را نیز برای ایشان نگاشت. این قصیده مقصوره چندین بار شرح و ترجمه و چاپ
شده است.
آغاز: یا ظبية أشبه شیء بالمها ** ترعی الخزامي بین أشجار النقي / أما تری رأسي حاکی لونه ** طرة صبح تحت أذيال الدجي
چاپ: مشار عربی، 893-894؛ مطبوعات الجوائب، تهران، 1859م؛ ایتالیا، به اعتناء شید یون هردوفیکی، ص 72-20، 1776م؛ 1274ق، 27 ص (صص 162-188)؛ ایران، تهران، کارخانه الله قلی خان، 1273ق، سنگی، خشتی، به سعی و اهتمام علی اصغر بن عبدالجبار اصفهانی سمیرمی، (صص 162-188) در هامش.
[کشف الظنون 1807/2 ؛ الذريعة 132/17؛ معجم المطبوعات سر کیس ص 103-101 از ندیم و خلکان: الاعلام زرکلی 80/6 ؛ معجم المؤلفين 189/9]
شرح و حواشی:
1- شرح مقصورة ابن درید = شرح مقصورة دريدية؛ ابن خالویه، حسین بن احمد (-370)
2- شرح المقصورة؛ خطیب تبریزی، یحیی بن علی (421-502)
3- شرح مقصورة ابن درید؛ حضرمی، عبیدالله بن عمر (489-550)
4- البديع المشرحة لمقصورة الدريدية؛ طبری، احمد بن عبدالله (615 -694)
5- تسمیط الدريدية؛ اربلی، اسعد بن ابراهیم (-7)
6- شرح مقصورة ابن درید؛ ابن هشام، عبدالله بن یوسف (708-761)
7- العراضة الركنية؛ یزدی، ابو محمد بن صدر الدين (-8)
8- تخمیس المقصوره؛ طرائفی، عبدالکریم بن ضرغام (-852)
9- شرح المقصورة الدريدية؛ ابن مسك، عبدالرحمن بن احمد (1123-1025)
10- تخمیس مقصورة؛ ابن درید نحوی، احمد بن حسن (-1183)
11- تخمیس المقصورة الدريدية؛ نحوی، محمد رضا بن احمد (-1226)
12- الفريدة الوردية في تخمیس الدريدية؛ جوادی، محمد سعید بن جرجیس (-1243)
13- شرح قصيدة مقصورة ابن درید؛ اردبیلی، محمد
14- شرح مقصورة ابن درید؛ مهلبی، مهلب بن حسن
15- تخمیس القصيدة الدريدية؛ حکیم درک
16- تخمیس القصيدة الدريدية نورالدین ابوالحسن علی
17- شرح القصيدة الدريدية 18- شرح المقصورة (2عنوان)
19 - شرح مقصورة ابن درید(3 عنوان)
در 232 بیت؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 7 و 8 محشی؛ 8گ (35ر -42پ)، 26 سطر، اندازه: 16×23/5سم [ف: 1-159]
آغاز: اذا هوی في حثة غادرها ** من بعد ما کانت خسة و هی زکا؛ انجام: او ان اری مخنضعا لنكبة ** او لابهتاج فرج او مزدهی
خط: نسخ، کا: محمد شاه بن محمد ناعمری مریبانی، تا: 3 جمادی الاول 716ق، جا: مدرسه طاهریه؛ جلد: تیماج قهوه ای، 12ص (247-236)، اندازه: 24×16سم [ف: 25-107]
آغاز: برابر؛ انجام: او إن أرى مختضعا لنكبة ** أو لابتهاج فرحة أو مزدهی
خط: نسخ، کا: أبو المجد تبریزی، تا: 721ق؛ جلد: تیماج، 3ص (199–201)، 41 سطر، اندازه: 32×19سم [ف: 7741]
خط: نسخ، بی کا، تا: 724ق؛ جلد: تیماج، 11گ (132پ- 142پ)، 11 سطر (15×22)، اندازه: 2014سم [ف: 7-2693]
نسخه اصلی: کتابخانه واتیکان رم 533؛ خط: نسخ، بی کا، تا: با تاریخ 735ق؛ محشی؛ 36 (118-153) [عکسی ف: 5-34]
آغاز: برابر؛ انجام: او آن اری مخمتضع لنكبة ** اولا بتهاج فرحة او مزدهی
خط: نستعلیق، بی کا، تا: اواخر صفر 751ق؛ تملک: محمد علی موسوی با مهر «محمد علی بن صدرالدین الموسوي» (بیضی)؛ 9گ (145-153)، 15 سطر، اندازه: 1176 سم [ف: 32-47]
آغاز: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 9؛ محشی؛ جلد: تیماج، 9گ (99پ - 107پ)، اندازه: 15×19/7 سم [ف: 18341]
خط: نسخ، بی کا، تا: شنبه 15 شوال 802ق؛ الفاظ به فارسی ترجمه شده؛ 31گ (1پ - 31پ)، اندازه: 11/5 × 17/5 سم [ف: 21-35]
آغاز: برابر؛ انجام: ثم الصلاة و السلام دائما ** علی النبي العربي المهتدي / و آله و صحبه أهل التقى ** ما طلعت شمس و ما جاء مشی خط: نسخ معرب، کا: احمد بن احمد بن محمد بن حر بن ابی جامع عاملی، تا: یکشنبه 24 رمضان 939ق؛ جلد: تیماج، 6گ (171پ -176پ)، اندازه: 18×13سم [ف: 1-78]
آغاز: برابر؛ انجام: «والابتهاج فرحا او مزدهی» الابتهاج الفرج یقال ابتهج ... تمت المقصوره و الحمدلله ...
خط: نسخ و ثلث، کا: علی بن حسین، تا: 1074ق؛ مصحح، مقابله شده در 1074ق؛ کاغذ: ترمه اصفهانی، جلد: چرم، 33گ (1- 33)، 17 سطر (149)، اندازه: 20/2×16/5 سم [ف: 17-61]
آغاز: برابر
نسخه اصل: کتابخانه واتیکان رم 1130؛ خط: نسخ نازیبا، کا: احمد بن محمد بن احمد بن علی بن یحیی بن محمد، تا: با تاریخ 1082ق؛ 21ص (392-412) [عکسی ف: 5-10]
آغاز: حمدله. قال ابوبکر ... «یا» حرف ندا «و اشبه» افعل التفضيل؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13[ف: -103]
خط: نسخ معرب، کان محمد سعید بن میرزا محمد نائینی، تا: قرن 13؛ محشی؛ یادداشت حسین علی رضوی فلسفی نایینی در شب پنج شنبه 18 ربیع الثاني 1344 در مدرسه کاسه گران اصفهان در خانه میرزا شمس الدين پسر میرزا محمد علی مجتهد نائینی در سال خلع سلسله قاجار؛ جلد: میشن، 21گ (37پ -57ر)، 13سطر، اندازه: 18/1×11/3 سم [ف: 5-209]
آغاز: اذا هوی في حثة غادرها ** من بعد ما کانت خسة و هی زکا؛ انجام: او ان اری مخنضعا لنكبة ** او لابهتاج فرج او مزدهی
خط: نسخ، بی کا، بی تا، جلد: تیماج، 5گ (10ر -14ر)، اندازه: 29/5×13 سم [ف: 38-277]
آغاز: برابر؛ انجام: و آن ارا مختضعا لنکبتر ** اولا تبهاج فرحا او مزدهی
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ جلد: چرمی، 20 گی، اسطر، اندازه: 21×15سم [ف: 3-1042]
آغاز: برابر؛ انجام: فقد تری القاحل مخضرة اذ ال ** اعسار یوما قد نمی
بی کا، بی تا؛ مجدول؛ جلد: مقوا، 5گ (78پ -82ر) [ف: 36-222]
al-maqşūrat-ul husaynīyya = martīyat-u karbalā’
شریف الرضي، محمد بن حسین، 359 - 406 قمری
šarīf-or-razī, mohammad ebn-e hoseyn (971 - 1016)
در آغاز آن آمده است: «هذه مقصورة من نظم الشريف الرضي الموسوي (رحمه الله علیه) یرثی بها جده السيد الشهداء ... قتیل کربلا ابی عبدالله ع و هی من احسن المراثى التي رثی بها العلويون و ندب بها الشهداء الكربلائيون ....
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 18396/10
آغاز: کربلا لا زلت کربا و بلا ** ما لقی عندك آل المصطفي؛ انجام: رب انی اليوم خصم لهم ** جئت مظلوما و ذا یوم القضاء
خط: نسخ تحریری، کا: لطف الله بن محمد بن عبد المهدي بن لطف الله، تا: 1152ق؛ جلد: گالینگور، 4ص (57-60)، اندازه: 12/5×21/5سم [ف: 50-162]
al-maqşür wa-l mamdūd = qaşīdat-u ibni durayd
ابن درید، محمد بن حسن، 223 - 321 قمری
ebn-e dorayd, mohammad ebn-e hasan (839 - 934)
قصیده همزیه مختصری است در معرفت مقصور و ممدود در کلام عرب. در این قصیده، تفاوت مفهوم لغوی کلمات مقصور و ممدود، از یک ریشه مانند «هوی» و «هواء» و «فتی» و «فتاء» و امثال آنها، نشان داده شده است. گمان داریم که توضیحات نثری از ناظم باشد؛ چنان که در کشف الظنون به آن اشاره شده است. (سید محمود مرعشی)
[کشف الظنون 1462/2 ؛ معجم المؤلفين 18979؛ الاعلام زرکلی 80/6؛ معجم المؤلفين 189/9]
شرح و حواشی:
1- شرح قصيدة المقصور و الممدود؛ ابن انباری، محمد بن قاسم (327-271)
2- شرح القصيدة المقصورة؛ کماری، محمد بن سلمان
3- شرح قصيدة المقصور و الممدود (2 عنوان)
4- شرح المقصور و الممدود
خط: نسخ، بی کا، تا: 724ق؛ جلد: تیماج، 3گ (143ر- 145پ)، 11سطر (20×14)، اندازه: 22×15سم [ف: 7-2693]
آغاز: بسمله. لا اله الا الله عدة للقائه، قصيدة الممدود و المقصور، یقال أن اول من وضع النحو ... و القصيدة لأبي بکر محمد بن درید رحمه الله تعالی و هی: باب ما یفتح اوله فیقصر و یمد و المعني مختلفلا ترکنن الى الهوى xx و اذکر مفارقة الهواء؛ انجام: شمس الضحى طلعت علیك xx و لاتری شمس الضحاء. الضحى بضم الضاد هو ... و بالفتح ما قبل وسط النهار بیسیر، تمت نسخه اصل: کتابخانه چستربیتی، ش 3486؛ خط: نسخ معرب، بی کا، تا: با تاریخ 971ق؛ 4ص (77-80)، 15 سطر [عکسی ف: 3 -377]
آغاز: لا ترکنن الى الهوى ** و احذر مفارقة الهواء
نسخه اصلی: کتابخانه واتیکان -رم 1130؛ خط: نسخ نازیبا، کا: احمد بن محمد بن احمد بن علی بن یحیی بن محمد، تا: با تاریخ 1082ق؛ 3ص (413-415) [عکسی ف: 5-11]
آغاز: قال ابوبکر محمد بن الحسن بن درید ...... لا ترکنن إلى الهوى ** و اذکر مفارقة الهواء؛ انجام: شمس الضحي طلعت
علیك ** و لا تری شمس الضحاء
خط: نسخ و نستعلیق، کان محمد نصیر فرزند ملا حسن، بالانکابی جیلانی، تا: قرن 12، 3گ (142-144)، 22 سطر، اندازه: 15×6سم [ف: 29-383]
آغاز: بسمله و صلی الله ... قال ابوبکر محمد بن الحسن بن درید باب ما یفتح أوله؛ انجام: هو ما قبل وسط النهار بسیر ... سنه سبع عشره و سمائه
خط: نسخ، بی کا، بی تا [الفبائي: -447]
. تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 4009/4
آغاز: لا ترکنن الى الهوي و احذر مفارقة الهواء ** یوما تصیر الى الى الثرى و یفوز غیر کل الى الثراء؛ انجام: واری القرى ما لایدوم علی الزمان لدی القراء ** ماء الحيات روی و این للمحلا بالرواء
بی کا، بی تا؛ 2ص (82-83)، اندازه: 26×14سم [ف: 12-2997]
al-maqşür wa-l mamdūd mimmā majrāh-us sumā' wa-r riwāya dūn-al qiyās
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 2332/1- ف
نسخه اصل: قونیه ش 4365؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا [فیلمها ف: 1 -673]
ممقطعات به دیوان سعدی شیرازی
moqatta'at
مشهد؛ رضوی، شماره نسخه: 9783/5
آغاز: بعد عنوان. توکل نی اولکیم قویوب خاطریغه؛ انجام: قاضی الحاجات ادرکنی ولا تهلکنی، یا علی. مقطعات و اذکر اولور؛ خط: نستعلیق، کا: مقصود بن خلیفه، تا: 1259-1256 ق؛ واقف: خان بابا مشار، اردیبهشت 1346؛ جلد: میشن، 16 سطر، اندازه: 14×20سم [ف: 9-251]
al-moqatta'at
غیر همانند: 1. تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 302/9 ف
نسخه اصل: موزه قونیه ش 137؛ خط: نستعلیق، کا: غیاث جوهری، تا: 17 جمادی الثاني 859ق؛ درهامش، 15سطر [فیلمها ف: 452-1]
آغاز: هو مقطعات. دلا منشین درین ویرانه چون جغد ** سوی مرغان قدسی آشیان پر؛ انجام: تیز باد ترا چشم یقین تا غایتی ** کش ترقی ممتنع باشد پس از کشف غطاء گویا از: عبدالرحمن جامی؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: احتمالا قرن 11 و 12؛ جلد: تیماج، 4 ص (254-257)، 19سطر، اندازه: 15×26/5سم [ف: 50-22]
moqattaʻāt va tavārīx
تأثير تبریزی، محسن، 1060 - 1129 قمری
ta’sīr-e tabrīzī, mohsen (1650 - 1717)
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 957/2
خط: نستعلیق، بی کا، تا: بین 1124 تا 1129ق؛ 22ص 141 و 828-839) [ف: 3-200 -132]
maqtū‘āt
گفتاری است عرفانی، دارای 41 «مقطوعه» که از نیمه های مقطوعه چهارم تا بخشی از مقطوعه 39 را دارد. سپس چند برگ نانویس است و در برگ آخر مقطوعه 41 می باشد تا انجام این رساله.
مشهد؛ گوهرشاد؛ شماره نسخه: 1135
آغاز: بحرف موقوفست بی حجاب و حوالت بحرف ... مقطوعه / 5: هر گاه که مقرر شد که طریق معاد و معاش عکسان لا یجتمعانند الدنيا حرام علی اهل الدنيا؛ انجام: آن قادر نگردد تا گوید که انی (انا؟) الى ربنا لمنقلبون سبحان الذي سخر لنا هذا و ماکنا غائبین خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1071ق؛ افتادگی: آغاز ووسط؛ مهر: حاج سید سعید؛ کاغذ: هندی، جلد: تیماج، 14 سطر (5×12/5)، اندازه: 17×9 سم [ف: 3-1577]
maqtū‘āt-ol ‘amal
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 16217/4
آغاز: بسمله، أنه لیس له سلطان علی الذين آمنوا و علی ربهم یتوکلون سپاس و منت حضرت ربوبیت را که سراچه وجود ... اما بعد الفاظ چندی موسوم بمقطوعات العمل؛ انجام: چهار مدار کلیه ادمیه دایر باشد ذو فنون او باشد تمت تمام شد.
خط: نسخ ممتاز، کا: عظیم بن عبدالله نیشابوری، تا روز عرفه 1105ق؛ جلد: تیماج، 34سطر، اندازه: 30×17سم [ف: 45-89]
المقلاد- حجية الظن
meqlād-ot towhīd = moxtasar-e masnavī-ye ma‘navī
وابسته به: مثنوی معنوی = مثنوی مولوی؛ مولوی، جلال الدين محمد بن محمد (604-672ق)
نویسنده این رساله که به قول خودش «کمترین چاکر درگاه عرش اشتباه ..» محمد شاه غازی است دست به این خلاصه مثنوی مولوی که مشتمل بر 75 «باب» است می زند «و نثار پیشگاه حضور شاهنشاه اسلام پناه» می کند. ابتدا فهرست ابواب و بعد از آن مطالب کتاب است.
تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 275
آغاز: الحمدلله واجب الوجود و مفیض الخير و الجود و الصلوة و السلام علی اشرف الوجود و اله الطاهرين الى یوم الموعود بعد از تمهید توحید و احد بی همتا و مدبر مثنوی صیف و شتا و تقدیم تسلیم سالک مسالك؛ انجام: قصه کوته کن که رفتم در حجاب ** ختم کن و الله اعلم بالصواب
خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: قرن 13، جا: تهران؛ با سرلوح؛ 113گ، 14 سطر (18×9/5)، اندازه: 26×16/5 سم [ف: 1- 269]
meqlād-or rešād
علم الهدي، محمد بن محسن، 1039 - 1115 قمری
‘alam-ol-hodā, mohammad ebn-e mohsen (1630 - 1704)
در این کتاب دعاهایی را که مکلف در هر هفته باید بخواند، در شش «باب» بدون توضیح و شرحی جمع آوری نموده است: 1. فیما یتعلق باقامة الصلوات من المقدمات و المقارنات؛ 2. فیما یتعلق بادبار الرواتب من الصلوات المفروضات منها و المسنونات؛ 3. فیما یتعلق بدخول الاوقات و حلول الساعات؛ 4. فیما یتعلق بصنوف العادات و ما یجری مجراها من القربات؛ 5. فیما یتعلق بأيام الأسابع؛ 6. فیما یتعلق بما یتکرر من الحوائج و المهمات.
آغاز: سبحانك اللهم ما أفشى فینا نعمتك و ما اسبغ علینا سبلتنا في سبل احسانك لنسلکها بمنك إلى رضوانك و وجهتنا الى مسالك امتنانك.
انجام: و لا نتکل الا علیه فانه سبحانه و عد الاستجابة لمن ناجاه و ضمن الاجابة للمضطر اذا دعاه ربنا توکلنا و اليك انبنا و اليك المصير.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 12394
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ مصحح، محشی به امضاء «منه ایده الله»؛ مهر: مؤلف «یا محسن اغفرلی محمد علم الهدي» (مربع) و «بمحمد علم الهدي علم الهدي علم الهدي» (بیضی)، «افوض امری الى الله عبده مرتضی الحسيني» (مربع)؛ واقف: ابن نصر الله بن سلیمان بن علم الهدي، با مهر «ابو تراب الفيضي 1122» (بیضی)؛ جلد: تیماج، 178 گ، 17 سطر، اندازه: 26×16سم [ف: 35-350]
miqlād-un najāḥ
قمی، عباس بن محمد رضا، 1292 - 1359 قمری
qomī, “abbās ebn-e mohammad rezā (1875 - 1940)
تاریخ تأليف: سلخ ذیحجه 1316ق رساله کوتاهی است در دعاها و اعمال شبانه روز در شش «باب»: .. في ما یعمل ما بین طلوع الفجر الى طلوع الشمس؛ 2. فیما یعمل ما بین طلوع الشمس الى الزوال؛ 3. فیما یعمل ما بین الزوال الى غروب الشمس؛ 4. فیما یتعلق بما بین الغروب الى وقت النوم؛ 5. فیما یعمل ما بین وقت النوم الى انتصاف الليل؛ 6. فیما یعمل ما بین انتصاف الليل الى طلوع الفجر. مؤلف در مقدمه چنین آورده: فهذه رسالة جمعت فیه ما لابد لکم من الاتيان به في کل ليلة و یوم من العبادات و اجبها و مندوبها و من الاداب محمودها و مرغوبها و هی مع صفر حجمها و قلة قطرها احتوت علی جل من الاعمال المسنونة مما هو قلیل المونة کثیر المعونة ....
آغاز: بسملة، الحمدلله الذي هدانا للصراط المستقيم و سلك بنا سبیل المنهج القويم ...... و بعد، فیما مبتغی طریق السداد و مرتجی الفوز و الفلاح في المعاد اتبعون أحدكم سبیل الرشاد ...
آغاز: برابر؛ انجام: و لیکن هذا آخر ما نذکره في هذه الرسالة حامد لله تعالی ... و اللعنة الدائمة علی اعدائهم و مخالفیهم من الان الى یوم القيمة.
خط: نسخ معرب و نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: 1316ق؛ مصحح، محشی با نشان «منه»، در نخستین برگ نسخه نام چند تن آمده از جمله شیخ علی اکبر خراسانی، محمد علی نوری بروجردی ...، در برگ سوم 5 بیت شعر منسوب به شهید اول گویا به خط مرحوم شیخ عباس قمی و رونویسی آن توسط آیت الله سید مهدی لاجوردی آمده: «عظمت مصيبة عبدك المسكين ** في یوم من مهر حورالعین»؛ در پایان نسخه چنین آمده: که چند نسخه از روی این نسخه استنساخ شده یکی برای جناب میرزا محمد تقی طهرانی دیگر برای شیخ محمد طهرانی و یکی برای شیخ محمد تقی قمی که گویا همه مطالب آغاز و پایان به خط مبارک ثقة المحدثين شیخ عباس قمی می باشد؛ تملک: سید مهدی لاجوردی حسینی؛ جلد: تیماج مذهب، 66گ، 11 سطر (9×4/5)، اندازه: 14×7/5 سم [ف: 1941]
آغاز: برابر؛ انجام: فابتدت بالرجل اليسرى سهوا فأريد أن أكفره بالصدقة و أمثال هذا عنهم مشهور و في الكتب مسطور و لیس هنا موضع ذکره فخذ ما أتيتك و کن من الشاكرين و اعبد ربك حتی يأتيك اليقين و لیکن هذا آخر ما نذکره ...
خط: نسخ، بی کا، تا: 1316ق؛ مصحح؛ جلد: تیماج، 46گ، 12سطر (9×6)، اندازه: 11/5×8سم [ف: 39-466]
آغاز: برابر؛ انجام: اختتام دعاء السمات: اللهم بحق هذا الدعاء ... بکل شیئی علیم. آمین. در فهرست بدون نام مؤلف؛ خط: نستعلیق، کا: بحرینی، محمد بن جعفر، تا: 1318ق؛ دارای یک سرلوح خوب؛ جلد: تیماج، 220ص، 10 سطر (8/4×5/3)، اندازه: 14×8 سم [ف: 1-223]
خط: نستعلیق، کا: مهدی بن علی رضای قمی، تا: 1320ق؛ جلد: مقوا، 20 سطر، قطع: ربعی [آستانه قم: -227]
meqnātīs-ol qolūb = vefq-e a‘dād
از ناشناس، برای سید ابراهیم، در تکسیر و وفق عدد جفری، در پنج «فصل»: 1. بیان عدد حروف جمل؛ 2. بیان بسط حروف که بر سه نوع است؛ 3. در تکسیر که بر سه نوع است: صغیر، متوسط، کبیر؛ 4. وفق اعداد، وفق هایی که به هفت ستاره تعلق دارد؛ 5. طریق عمل کردن به علم بسط و تکسیر و وفق.
تهران؛ دائرة المعارف؛ شماره نسخه: 202/5 - عکسی
آغاز: بسمله. حمد و ثنای بیحد مر خداوند را تبارك و تعالی که تاثیر اجابت دعا ... اما بعد، هرگاه که طلب کرد این ضعیف از اعزه وجه زمان؛ انجام: ایشان عظیم القدر باشد و هر چه از ایشان خواهد بیابد و روزی بر وی فراخ گردد. تمام شد ...
اصل نسخه: گنج بخش، ش 745 (گنج 2348/4)؛ خط: نستعلیق تحریری، بی کا، تا: قرن 11-12؛ 19گ (83-101) [عکسی ف: 2 -264]
به المقنطرات > هداية العامل بالربع الكامل
• مقنطرات / هیئت / عربی
muqanțarāt
سبط ماردینی، محمد بن محمد، 826 - 907 قمری
sebt-e mārdīnī, mohammad ebn-e mohammad (1423 - 1502)
وابسته به: الورقات في العمل بربع المقنطرات؛ ماردینی، جمال الدين عبدالله (قرن 9)
این رساله دارای 13 «فصل» است و بنا بر تصریح مؤلف در دیباچه گزیده ای است از رساله الورقات، تأليف جمال الدين عبدالله ماردینی جد مؤلف رساله حاضر با افزایش هایی.
آغاز: بسمله قال محمد بن محمد سبط المارديني الموقت الحمدلله علی کل حال و الصلوة و السلام علی نبیه ... و بعد فهذه رساله في العمل بربع المقنطرات سهلت عملها لمن اراد اقتصرتها من الرسالة المسماه بالو رقت تأليف جدی جمال الدين لماردینی ... الفصل الأول ما یقیده بالرسوم و الثقبه
انجام: و حذفت امور الصعوبتها علی المبتدي مثل مسئله عرض البلد ... و غیرها فمن قرأ هذه الرساله سهل علیه اصلها و الحمدلله الواحمد و الصلوة علی نبیه .. تسلیما کثیرا.
[تراث العرب العلمي: 459]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1040ق؛ مجدول؛ جلد: مقوایی، 4ص (72-69)، 16 سطر، اندازه: 14×20سم [ف: 23-115]
آغاز و انجام: برابر
بی کا، تا: 1262 ق [ف: 18-167]
muqanțarāt
غیر همانند:
فائده ایست در مقنطرات به خط کاتب نسخه شکازیه با این عنوان: في معرفة الدائر من الربع المقنطرات؛ خط: نسخ، کا: علی بن حسن الحطيطي، تا: 863ق؛ جلد: تیماج، 24ص، اندازه: 18×14 سم [ف: 19-414]
آغاز: بسمله، الحمدلله مانح الانعام علی الدوام و کاشف الأسقام و الآلام و مقدر الليالي و الايام؛ انجام: و اعلم ان في استخراج الجهات طرق کثیر و اوجه كثيرة لکن اقتصارنا علی هذا ایضاحا و كفاية للمبتدی و الله اعلم رساله ای است مختصر مشتمل بر دوازده باب؛ خط: نسخ، بی کا، بیتا؛ این رساله ختم می شود به فایده ای در معرفة استخراج القبلة که شیخ ابی عبدالله ابن مهنا آن را به نظم در آورده است: دوازده بیت شعر است: آغاز: «اذا ما تشا وضعا لقبلة بلده ** علی صحة فافهم مقالی و اعقل»، انجام: «وما تم امر زاید عن قواعد ** ذکرت فحررت ما نظمت و کمل، و هذا آخر ما یسر الله تعالی لنا في جمعه، قال جامع هذه الرسالة نفع الله بها فرغت من جمعها في المسودة نهار الخميس تاسع شهر جمادی الأولى سنة تسعمائة جمعتها خالصة لوجه الله تعالی فنسأله أن ینفع بها من قراها و من
نظرها و أن یختم لنا و للمسلمین بخیر في عاقبة بلامحنة و کان راغ من نسخها مبیضه في الحادي والعشرین من شهر جمادی الأولى سنة تسعمائه علی ید العبد الفقير المعترف بالتقصیر عبدالله بن ابی عبدالله الشافعي غفر الله له و لوالدیه ... و صحبه و سلم»؛ کاغذ: مصری، جلد: تیماج، 33ص
(239-271)، 13 سطر (12×8/5)، اندازه: 19×13/8 سم [ف: 8-337]
al-muqni'
شیخ صدوق، محمد بن علی، 311؟ – 381 قمری
šeyx-e sadūq, mohammad ebn-e ‘alī (924 - 992)
رساله ای فتوایی است در ابواب فقهیه که از نصوص روایات استفاده شده بدون این که سندشان را ذکر کند. این کتاب مسائل مبتلا به را آورده و مؤلف در آغاز آن را قانع کننده هر که بخواند خوانده است. آغاز: قال محمد بن علی ... ان احق ما بدی ء الكتاب به حمدالله بجمیع محامده والثناء علیه بما هو اهله ثم الصلوة علی رسوله ... الحمدلله الذي حجب الابصار عن رؤيته وتفرد بکبریائه وعز في ذاته ... انجام: اذا طال العبد سجوده قال ابلیس ویله طاعوا و عصیت و سجدوا و ابلیت و اذا اشتکی احدکم عینه فليقرأ آية الكرسي و یضمر في قلبه.
چاپ: مشار عربی، ص 894؛ تهران، سنگی، 1276ق، رحلی، (ضمن الجوامع الفقهية)، بدون شماره صفحه
[الذريعه 123/22؛ کشف الحجب و الاستار 547؛ نجاشی ص 276؛ مستدرك 327]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: اواخر قرن 11؛ واقف: نادرشاه، 1145؛ جلد: تیماج، 107گ، 18سطر، اندازه: 21×15سم [ف: 21-1455]
آغاز: برابر؛ انجام: أن السجود علی سبعة أعظم علی الجبهة و الكفين.
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ جلد: مقوا، 8گ، 22 سطر، اندازه: 21×15سم [اهدائی رهبر: 3-578]
خط: نسخ، بی کا، تا: 7 ذیقعده 1217ق؛ جلد: تیماج، 68گ (3پ- 70پ)، 21سطر (1489)، اندازه: 20/5×15 سم [ف: -478]
خط: نسخ، کا: محمد تقی، تا: 1231-1232ق؛ جلد: تیماج، 13گ (1پ -13ر)، 55سطر، اندازه: 42×29سم [ف: 11-324]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: قاسم بن محمد بن حمزه ملقب به دلیزی حمداوی نجفی، تا: دوشنبه 7 ربیع الثاني 1232ق؛ مصحح، محشی؛ 56گ، 22 سطر، اندازه: 21×15سم [محدث ارموی مخ: 3-1523]
. تهران: مجلس؛ شماره نسخه: 5852/2
آغاز: برابر
خط: نسخ، کا: حمید بن محمد مهدی علی آبادی یزدی، تا: 1234ق؛ جلد: تیماج، 203ص (196-398)، 15-16 سطر، اندازه: 21×14/5 سم [ف: 17-263]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: قاسم الکوپائی، تا: 3 جمادی الثاني 1237ق؛ مصحح؛ جلد: تیماج، 44گ، 29 سطر، اندازه: 26×17سم [ف مخ: 2107-5]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: 1241ق؛ جلد: تیماج، 77گ (1پ -77ر)، 18سطر، اندازه: 21×14سم [ف: 25-4]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: 1244ق؛ مهر: کتابخانه مجدالدین؛ 50گ (50-1 )، 23 سطر (15×10)، اندازه: 21×14/5 سم [ف: 2-829]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ متوسط، کا: محمد بن خضر، تا: 1246ق؛ جلد: تیماج مذهب، 29 سطر، اندازه: 35×15سم [ف: 4-97]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد علی بن محمد صالح، تا: شوال 1247ق، به دستور سید علی محمد بن علی؛ جلد: تیماج، 25گ (1پ - 25پ)، 33سطر، اندازه: 30×20/5 سم [ف: 6-208]
خط: نسخ، کا: محمد حسین بن علی اکبر خوانساری، تا: 1257ق؛ 50گ (87پ -136پ)، 25 سطر، اندازه: 21×15سم [ف: 12-87]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمود بن حسین هروی، تا: 11 شعبان 1258ق؛ اهدایی: رهبری، مهر 1386؛ جلد: تیماج، 148 گ، 17 سطر، اندازه: 15×9سم [اهدائی رهبر: 3-711]
مشهد؛ شیخ علی حیدر؛ شماره نسخه: 611
همان نسخه بالا [مؤيد: 2-119]
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ نسبت این شماره به احتمال است [الفبائي: - 549]
بی کا، بی تا؛ خریداری از علیرضا طاهری یزدی [رایانه]
بی کا، بی تا؛ ناتمام [ف: -121]
خط: نسخ، بی کا، بی تا، جلد: تیماج، 53گ (1پ -53پ)، 19 سطر (13×9/5)، اندازه: 21×15سم [ف: 8-645]
آغاز: فیما یراد و لیس ینحصر مثل هذا الكتاب للمبتدئین و لا للمنتهین و انما یقع الانس بها لمن أدام النظر فیها؛ انجام: برابر
در فهرست با عنوان «الفقه» آمده ولی انجام با المقنع هماهنگ است گرچه فهرستنگار آن را منتفی دانسته؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز؛ مصحح؛ جلد: مقوایی، 96گ (235ر - 330ر)، اندازه: 17× 20/5 سم [ف: 10-95]
al-muqni
ابن قدامة، عبد الله بن احمد، 541 - 620 قمری
ebn-e qodāma, “abd-ol-lāh ebn-e ahmad (1147 - 1224)
فقه فتوایی مشهوری است طبق مذهب امام احمد بن حنبل، و بنا به گفته مؤلف سعی شده است که نه مفصل و نه مختصر باشد بدون دلیل و تعلیل تا همگان را به کار آید و بتوانند از آن استفاده کنند.
چاپ: در الشرح الكبير از ابن قدامه مقدسی؛ قاهره، مطبعة السلفية، 1382ق
شرح و حواشی:
1- منتهی الارادات في جمع المقنع مع التنقيح و زیادات؛ ابن نجار، محمد بن احمد (898-972)
نسخه اصل: کتابخانه توبینگن 116 MaVI؛ خط: نسخ معرب، کا: احمد بن احمد بن منصور مقدسی حنبلی قیصینی، تا: جمعه پایان محرم 791ق [فیلمها ف: 3-161]
آغاز: قال الشيخ الامام ... الحمدلله المحمود علی کل حال الدائم الباقي بلا زوال الموجد خلقه علی غیر مثال؛ انجام: و الحمدلله رب العالمين کما هو أهله و کما ینبغی لکرم وجهه و عز جلاله و عظیم سلطانه و صلی الله علی سیدنا محمد ...
خط: نسخ معرب، کا: موسی بن احمد بن موسی کنانی مرداوی حنبلی مقدسی قادری، تا: 8 شعبان 869ق؛ مصحح؛ جلد: مقوایی، 134 گ، 25 سطر، اندازه: 20×15/5 سم [ف: 6-118]
al-muqin‘at-ul anīsa wa-l mugni-n nafīsa
بصری، احمد بن عبدالرضا، ق 11 قمری
basrī, ahmad ebn-e ‘abd-or-rezā(- 17c)
تاریخ تأليف: جمادی الأول 1079ق؛ محل تأليف: هرات
در دوازده «منهج» و «خاتمه» در علم درایه.
آغاز: احمدك اللهم لتواتر نعمائك و اشکرك اللهم لتظاهر آلائك ... اما بعد، فیقول الجاني الراجي عفو ربه العفو و الرضي احوج خلیقته اليه المشتهر بالمهذب احمد بن عبدالرضا ... هذه المقنعة الأنيسة و المغنية النفيسة التي علی حقيقة هذا العلم انجام: و الى هنا کلفت القلم بالتسطیر و الحمد لله علی التيسير. اتفق الفراغ من تنهیجها .. في البلدة المعروفة بهرات حفت بسائر الخيرات و الحمدلله وحده
چاپ: ایران، قم، دار الحديث، 1382 شمسی، علی رضا هزار، در رسائل في دراية الحديث، الجزء الثاني
آغاز: قال مهذب الدين في کتابه المقنعه الانيسه في الدرايه منهم داب ثقة الاسلام ابی جعفر الكليني ... ان یاتی في کل حدیث بجمیع سلسلة السند ... و داب رئیس المحدثين، ابی جعفر محمد بن بابویه القمي با عنوان «نکتهایی در شیوه مؤلفان کتب حدیث»، این بخش منقول است از کتاب المقنعة الانيسه؛ بی کا، تا: قرن 13؛ 2گ (100 -101) [ف: 23-583]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ کاغذ: ترمه، جلد: میشن، 19سطر، اندازه: 24/9×16/2 سم [ف: 6-495]
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج، 16گ (3پ -18پ)، 19 و 21سطر (15×8)، اندازه: 21×14سم [ف: -346]
al-muqin‘a fi-l uşūl-i wa-l furū“
مفید، محمد بن محمد، 336 - 413 قمری
mofīd, mohammad ebn-e mohammad (948 - 1023)
«المقنعة» بزرگترین کتاب فقهی شیخ مفید، بلکه مفصل ترین تأليف باقی مانده از اوست که در منابع مختلف به نامهای گوناگون خوانده شده است، مانند: «الرسالة المقنعة»، «کتاب المقنعة في الفقه»، «الرسالة المقنعة في شرایع الاسلام و وجوه القضايا و الأحكام» و «المقنعة في الأصول و الفروع». شیخ مفید این اثر را به درخواست یکی از امرا که از او با عنوان و دعای «السيد الأمير الجليل أطال الله في عز الدين و الدنيا مدته» یاد می کند، در فقه فتوایی نگاشته و در آغاز به شیوه قدما - بحثی
کوتاه درباره عقایدی که اعتقاد به آن بر عموم مکلفان واجب است، آورده است. شاگرد برجسته او، شیخ طوسی (460ق)
تهذیب الأحكام» را در شرح و گرد آوری روایات مربوط به مسائل «المقنعة» نگاشت. وی این شرح را در حیات استادش آغاز کرد و هنگامی که به اوایل کتاب الصلاة رسید، شیخ مفید وفات یافت. شیخ مفید در پایان کتاب الحج از المقنعة، بخشی را به ذکر انساب و زیارات حضرات معصومین علیهم السلام اختصاص داده و این بخش در برخی از نسخه ها به صورت مستقل کتابت شده و با عنوان «کتاب مختصر أنساب النبي و الأئمة و تاریخ موالیدهم و وفیاتهم و مواضع مشاهدهم و فضل زیارتهم و شرحها و ما یتعلق بذلک» معرفی شده است. (ابوالفضل حافظیان)
آغاز: الحمد الله الذي نهج السبيل إلى معرفته و یسر ما دعا اليه طاعته و أعان علی شکر منته و نعمته بما ندب اليه من العمل في عبادته ... وبعد فانی متمثل ما رسمه السيد الأمير الجليل من جمع مختصر في الأحكام و فرائض الملة و شرایع الاسلام
چاپ: در سال 1274 با کتاب فقه الرضا چاپ گردیده است.
[الذريعة 124/22؛ مكتبة امیر المؤمنين 380/4؛ الشيخ المفيد و عطاؤه الخالد 135-130؛ مقدمه ای بر فقه شیعه 70]
شرح و حواشی:
1- مشيخة تهذیب الاحكام؛ شیخ طوسی، محمد بن حسن (385-460)
2- تهذیب الاحكام في معرفة الحلال و الحرام؛ شیخ طوسی، محمد بن حسن (385-460)
3- مشيخة التهذيب و الاستبصار؛ شیخ طوسی، محمد بن حسن (385 -460)
4- حاشية التهذيب = شرح التهذيب؛ عاملی، حسن بن زین الدين (1011-959)
5- حاشية تهذیب الاحكام = شرح تهذیب الاحكام؛ سبط الشهيد، محمد بن حسن (980-1030)
6- شرح تهذیب الاحكام = حاشية تهذیب الاحكام؛ استر آبادی، محمد امین بن محمد شریف (-1033)
7- مشارق الانوار في شرح اخبار الائمة الاطهار؛ مجلسی، عبدالله بن محمد تقی (-1084)
8- احیاء الأحاديث في شرح تهذیب الحديث؛ مجلسی، محمد تقی بن مقصود علی (1003-1070)
9- فهرست تهذیب الاحكام؛ تونی، عبدالله بن محمد (-1071)
10- شرح تهذیب الاحكام، قزوینی، خلیل بن غازی (1001-1089)
11- حجة الاسلام في شرح تهذیب الاحكام؛ قمی، محمد طاهر بن محمد حسین (-1098)
12- حاشية تهذیب الاحكام؛ شیروانی، محمد بن حسن (1033 -1098)
13- فهرست تهذیب الاحكام؛ جنابذی، عبدالکافی (-11)
14- فهرست تهذیب الاحكام؛ محمد جعفر (11-)
15- حاشية تهذیب الاحكام، حر عاملی، محمد بن حسن (1033- 1104)
16- ترتیب التهذيب = جامع الاحكام الجسام في احکام الحلال و الحرام؛ بحرانی، هاشم بن سلیمان (-1107)
17- تنبیه الأريب و تذكرة اللبيب في ایضاح رجال التهذيب؛ بحرانی، هاشم بن سلیمان (-1107)
18- جامع الاخبار الجسام في احکام الحلال و الحرام؛ بحرانی، هاشم بن سلیمان (-1107)
19- ملاذ الأخيار في فهم (شرح) تهذیب الاخبار = شرح تهذیب الأحكام؛ مجلسی، محمد باقر بن محمد تقی (1037-1110)
20- حاشية تهذیب الاحكام؛ مجلسی، محمد باقر بن محمد تقی (1110-1037)
21- غاية المرام في شرح تهذیب الاحكام جزایری، نعمة الله بن عبدالله (1050-1112)
22- کنز الطالب و وسيلة الراغب؛ جزایری، نعمة الله بن عبد الله (1112-1050)
23- مقصود الأنام في شرح تهذیب الاحكام جزایری، نعمة الله بن عبدالله ( 1050-1112)
24- شرح مشيخة التهذيب؛ حسینی علوی، محمد اشرف بن عبدالحسیب (-1121)
25- حاشية تهذیب الاحكام = تعليقة تهذیب الاحكام؛ آقا جمال خوانساری، محمد بن حسین (1125)
26- حاشية تهذیب الاحكام؛ خراسانی، محمد جعفر بن محمد طاهر (1175-1080)
27 - انتخاب الجيد من تنبیهات؛ السيد دمستانی، حسن بن محمد (1191)
28- توضیح المرام في شرح تهذیب الاحكام = تنقیح المرام في شرح تهذیب الاحكام؛ عرفی طالقانی، محمد نعیم بن محمد تقی (-12)
29- من لا یحضره المحدث؛ شوشتری، محمد بن علی (-12)
30- حواشی تهذیب الاحكام؛ حسینی موسوی، شبر بن محمد (-12)
31- تهذیب الاحكام (ترجمه)؛ میرزا محمد بن محمد تقی (-12)
32- فهرست تهذیب الاحكام؛ آقامحمد علی کرمانشاهی (1144 -1216)
33- شرح و ترتیب مشیخه تهذیب و استبصار؛ استر آبادی، محمد جعفر بن سیف الدين (1198-1263)
34- حديقة الأنظار في مشيخة الفقيه و التهذيب و الاستبصار؛ حائری، محمد علی بن قاسم (-13)
35- ترتیب اسانید تهذیب الاحكام؛ طباطبائی بروجردی، محمد حسین (1291 - 1380)
36- فهرست ترتیب التهذيب؛ وقایعی تبریزی، عباسقلی (-14)
37- ترتیب مشيخة تهذیب الاحكام
38- حاشية تهذیب الاحكام (3 عنوان)
39- الرجال = مشترکات و مشتبهات رجال کتاب التهذيب و
الاستبصار
40- شرح المقنعة
41- شرح تهذیب الاحكام
42- فهرست کتاب التهذيب للطوسی
آغاز: برابر انجام: و الأفضل أن یجعل منها قسط لفقراء آل محمد علیهم السلام و أيتامهم و مساکینهم و ابنا سبیلهم و قسطا في مصالح مشاهد آل محمد علیهم السلام و قسط
خط: نسخ، بی کا، تا: نیمه دوم قرن 6؛ افتادگی: انجام؛ مصحح، محشی با نشان «5»؛ تملک: میر حسینا سید حسین بن ابراهیم حسینی قزوینی تبریزی (- 1208)؛ مهر: «العبد سید حسن الحسيني 1084» (مستطیل)، «عبده معز الدين الحسيني» (بیضی)؛ کاغذ: شرقی، جلد: تیماج مذهب، 202گ، 19-25سطر (15×11)، اندازه: 16×20/5 سم [ف: 31-517]
آغاز: البالغين اذ هو اصل الايمان و الاس الذي علیه بناء جمیع أهل الأديان و به یکون قبول الأعمال و یتمیز الهدي من الضلال؛ انجام: لازم لی علی ما توکله من ذلك کله و هو یقوم في ذلك مقام ما یقیمه فیه جائز أمره في ذلك علی ...
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 9؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ مصحح، مجدول؛ کاغذ: شرقی، جلد: تیماج، 338گ، 15 سطر (15×8/5)، اندازه: 24×15سم [ف: 33-465]
انجام: و في جمیع ما ادعی و یدعی من الحقوق کلها و الأسباب و في المطالبة بذلک
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 10؛ افتادگی: انجام؛ مصحح، جلد: تیماج، 255 گ، 17سطر، اندازه: 19×13 سم [ف: 18-258]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 10؛ افتادگی: انجام؛ تملک: سید محمد خان سلامه موسوی؛ کاغذ: ترمه، جلد: میشن، 529گ، 14سطر، اندازه: 14/5 × 24/5سم [ف: 1-533]
آغاز: برابر؛ انجام: و ذلك في شهر کذا من سنة کذا.
ج 1-2، کامل، از مقدمه شروع و به انتهای کتاب الوكالة ختم شده؛ خط: نسخ، کا: فقیه بحرانی، یوسف بن داوود، تا: قرن 10؛ مصحح، مقابله شده در صفر 992؛ واقف: خواجه شیر احمد تونی؛ جلد: تیماج، 356گ، 19 سطر، اندازه: 15×29سم [ف: 21-1457]
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 1793
نسخه اصل: همان نسخه بالا[عکسی ف: 5-238]
آغاز: برابر؛ انجام: و ذلك في شهر کذا من سنة کذا.
ج 1-2؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: رمضان 955ق؛ جلد: تیماج مذهب، 161گ، 22 و 23 سطر، اندازه: 27×18سم [ف: 21-1457]
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 1379 عکسی
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 4-159]
خط: نسخ، کا: قوام حسینی، تا: ذیحجه 969ق؛ تملک: حسین بن حسن بن علی بن علی نجار شوشتری، قوام حسینی، ابوالقاسم موسوی در ربیع الثاني 1068ق؛ مهر: رفیع، ابوالقاسم موسوی؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: تیماج، 376گ، 10 برگ سفید، 17سطر (13×6)، اندازه: 12/5 × 22/5سم [ف: 17-53]
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 1678
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 5-96]
آغاز: برابر؛ انجام: کتاب الوكالة ... وفی استخلاف من رأيت استخلافه ممن لی علیه حق بوجه من الوجوه کلها و في المصالحة فیما ترا المصالحة فیه من حقوقی و ... تا اوایل باب وکالت؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: انجام؛ از روی نسخه مورخ سال 979ق کتابت شده، مصحح؛ مهر: علامه مجلسی «محمد باقر العلوم 1068» (بیضی)؛ واقف: علامه مجلسی؛ جلد: مشمعی، 413گ، 15 سطر (14/5×7)، اندازه: 21×14/5 سم [ف: 32-731]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 10 و 11؛ تملک: عباس قمی مورخ 1332؛ مهر: محمد معصوم حسینی؛ واقف: هاشم گیلانی، 1064ق؛ 215 گ، 25 سطر، اندازه: 24×13سم [ف: 1-269]
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 1677
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 5-95]
قم: مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 1509
آغاز: برابر؛ انجام: لیلیها بنفسه و غیره ممن تصدق بها علیه علی ما شرط و سمی في هذه ...
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 4-323]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11، 321گ، 18 سطر، اندازه: 19×13سم [ف: 2-291]
آغاز: برابر؛ انجام: و جواز امر طائعین غیر مکرهین لایولی علی مثلهما و ذلك في شهر کذا من سنة کذا.
خط: نسخ زیبا، کا: محمد قلی ترکمان، تا: قرن 10 و 11؛ تملک: بهاء الدين محمد بن جمادی لیثی جزائری به تاریخ 1084؛ جلد: تیماج، 280گ، 19 سطر، اندازه: 26×16سم [ف: 1-261] و [عکسی ف: 5-239]
خط: نستعلیق، کا: علی اکبر بن نورالدین بن محمد جربادقانی، تا: قرن 11؛ مصحح، تملک: محمد صالح با مهر «انه في الآخرة لمن
الصالحين»، عبدالغنی الثاني بن حسن حسینی بن عبدالغنی الماضي به تاریخ 1159 با مهر «ان الله غنی عن العالمين» (بیضی)، رضی الحسيني به تاریخ 1199 با مهر «عبده رضی الحسيني» (بیضی)، حسن بن علی حسینی به تاریخ 1258 با مهر «عبده حسن بن علی الحسيني» (بیضی)؛ جلد: تیماج، 227گ، 23 سطر، اندازه: 25×13سم [ف: 3-14]
خط: نسخ، کا: افضل، لطف الله، تا: قرن 11 [ف: 3-25]
خط: نسخ، کا: کلب علی، تا: یک شنبه 28 محرم 1018ق؛ مصحح؛ تملک: میرزای قمی؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تازه؛ 271ص (141 -411)، 16 و 25 سطر، قطع: وزیری [آستانه قم: 193]
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 2/ 2000
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 5-412]
خط: نستعلیق مایل به نسخ، کا: محمد صادق بن محمد حسین سمناوی، تا: شعبان 1050ق؛ مصحح، محشی؛ 124گ (111پ- 234ر)، اندازه: 18×25/5سم [اوراق عتیق: 1-174]
آغاز: برابر
خط: نسخ خوب، بی کا، تا: 1065ق؛ واقف: سپهسالار؛ کاغذ: سمرقندی، 317، 15سطر، اندازه: 21×14/5 سم [ف: 1-534]
خط: نسخ، کا: محمد تبریزی، تا: 1070ق؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ واقف: شهسوار بن مقیم دالکی، یکشنبه 8 ربیع الثاني 1225ق؛ 238 گ، اندازه: 14/5 × 25/5 سم [نسخه پژوهی: 1-58]
کا: ملا محمد صادق بن
ملارضا قلی نیسابوری، تا: 16 شوال 1072ق؛ افتادگی: آغاز آغاز تا «باب ما یجب من الاعتقاد في انبیاء الله و رسله» (افتاده)؛ مقابله شده با این عبارت: «بلغ من اوله الى آخره قبالا بقدر الوسع و الامكان لدی الاثم محمد قاسم وقد تم في یوم السبت الثاني و العشرون من شهر ذی الحجة الحرام من ست و سبعین بعد الألف في المسجد الجامع في مشهد الرضا علیه السلام و کتب العبد الضعيف الملتمس من الناظرين في هذا الكتاب الدعا ابن میر علی حاجی محمد قاسم الميمندي من توابع بسطام»؛ 164گ، 21 سطر، قطع: وزیری [چند نسخه ف: -36]
دو جزو است؛ خط: نسخ، بی کا، تا: جمادی الاول 1076ق؛ محشی با نشان «مق عفی عنه»؛ مهر: محمد تقی بن محمد شفیع کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج مذهب، 278گ، 17 سطر (17×8)، اندازه: 27×16سم [ف: 335-16]
آغاز: معرفته و یسر ما دعا اليه من طاعته و ایمان ... و بعد فانی
ممتثل ما رسمه السيد الأمير ... في عز الدين و الدنيا مدته و ادام بالتأبيد، انجام: علی قتلهمها و ذلك في شهر کذا من سنة کذا و الحمدلله رب العالمين تم الكتاب کاتب رقم کرده بعون الله و توفیقه سلخ شهر ربیع الاول سنه 18 [1080] من الهجرة النبوية صلی الله علیه و آله.
خط: نسخ، بی کا، تا: 1080ق؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج، 441ص، 18سطر، اندازه: 12/5 ×19 سم [ف: 10-911]
خط: نسخ خوش، بی کا، تا: اوایل قرن 12؛ از روی نسخه مورخ 979 قمری کتابت شده؛ واقف: علامه مجلسی، ذیحجه 1101؛ قطع: رقعی [میراث شهاب: سلاش 3-4-22]
آغاز: برابر ؛ انجام: و ذلك في شهر کذا من سنة کذا، آخر الرسالة المقنعة.
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ تملک: محمد رضوی؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج مذهب، 415ص، 21 سطر، قطع: وزیری [ف: -1185-10]
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 1676
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 5-94]
آغاز: الضلال و بالله استعین ... ما یجب من الاعتقاد في اثبات المعبود جلت عظمته؛ انجام: و الناصبة لآل محمد علیهم السلام علی ضربین احدهما تحل.
ج 1-2؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ واقف: سید محمد باقر سبزواری، محرم 1405؛ جلد: مقوا، 241گ، 14 سطر، اندازه: 14/5 × 20/5سم [ف: 21-1455]
آغاز: برابر؛ انجام: و جواز امر طائعین غیر مکرهین لایولی علی مثلها و ذلك في شهر کذا من سنة کذا
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13، 141گ (192پ - 332پ)، 25 سطر، اندازه: 15×21/5سم [محدث ارموی مخ: 3-1523]
کا: محمد بن خضر نجفی، تا: 1220ق؛ قطع: خشتی اف: -243]
خط: نسخ، کا: محمد تقی، تا: 1231-1232ق؛ جلد: تیماج، 30گ (18ر -47ر)، 55سطر، اندازه: 42×29سم [ف: 11-324]
خط: نسخ، بی کا، تا: جمعه 15 ربیع الاول 1233ق؛ مصحح؛ 168گ (1پ -168ر)، 23 سطر، اندازه: 21×14/5 سم [ف: 18 -312]
آغاز: برابر
انجام: لا یولی علی مثلها و ذلك في شهر کذا في سنة کذا.
خط: نسخ متوسط، کا: محمد بن خضر، تا: 1246ق؛ جلد: تیماج مذهب، 29 سطر، اندازه: 35×15سم [ف: 4-96]
خط: نسخ، کا: محمد علی بن محمد صالح، تا: شوال 1247 ق، به دستور سید علی محمد بن علی؛ جلد: تیماج، 71گ (35پ - 105ر)، 33سطر، اندازه: 5/ 30×20سم [ف: 6-208]
آغاز: برابر؛ انجام: جزء اول: و یحرم في خمیس یمضی من العشر و الحمد الله ... تم الجزء الأول من الرسالة المقنعة تیلوه في الجزء الثاني مختصر النساب ... و کان الفراغ من کتابتها ...... شهر شوال المكرم اربع وسبعین المائتين بعد الألف سنة 1274
کاتب ... محمد حسن ابن محمد جعفر الشيرازي؛ پایان جزء دوم: ولمن جاء به حمل بعیر و انا به زعیمای ضامنا کفیلا جزء اول و دوم؛ خط: نسخ، کا: محمد حسن ابن محمد جعفر شیرازی، تا: شوال 1274ق؛ افتادگی: انجام؛ جلد: مقوا، 124گ، 29سطر (10/5 × 16/5)، اندازه: 22×15/5 سم [ف: 2-308]
از آغاز تا خمس و ناتمام؛ کا: شریف یزدی، محمد تقی بن محمد باقر، تا: 1279ق؛ 20 سطر (13×10)، اندازه: 23×16سم [ف: 16-419]
آغاز: برابر؛ انجام: صلی الله علی سیدنا محمد و آله الطاهرين و سلم تسلیما.
خط: نسخ، بی کا، بی تا، 142گ (1-142)، اندازه: 25×18سم [نشریه: 13-390]
آغاز: کما قدمنا ذکره ویقول وجهت وجهی للذی فطر السماوات والأرض حنيفة ... بسم الله الرحمن الرحيم کما افتتح الحمد بذلك ولیکن نظره في حال قیامه؛ انجام: باب الحد في الفرية والسبب والتعریض بذلك والتصریح والشهادة بالزور ... فعلیه لهما حدان فان کانت المرأة المقذوفة ذمیه او امه
خط: نسخ، بی کا، بی تا، افتادگی: آغاز و انجام؛ مصحح، جلد: تیماج، 143گ، 23 سطر، اندازه: 29×19سم [ف: 8-4525]
al-muqni a fi awwal-il wājibāt = al-muqni a fi-l ‘aqā'id = muqne'a dar osul-e din
؟ نصیر الدين طوسی، محمد بن محمد، 597 - 672 قمری
nasīr-od-dīn-e tūsī, mohammad ebn-e mohammad (1201 - 1274)
رساله بسیار کوتاهی است در بیان آنچه واجب است بر مکلفین اعتقاد بدان از توحید و نبوت و امامت و معاد و بیان برخی از فروعات چون امر به معروف و نهی از منکر. این رساله با این که بسیار کوتاه و مختصر است و از تمامی اصول چون توحید و عدل و نبوت و امامت و معاد سخن گفته ولی آن را عاری از استدلال و دلیل نکرده است و در پی هر موضوع به دلیل آن اشاره کرده، مثلا: «یجب علی کل مکلف أن یعرف أن الله تعالی موجود واجب الوجود لذاته، و الا لم یکن شیئ موجودا»، و یا در عدل می گوید: «افعالنا مستندة الينا بالضرورة و لهذا نمدح و نذم». در نبوت می گوید: «و النبوة و الامامة واجبة، لأنهما لطف و اللطف واجب» و همچنین در بقیه مباحث. لذا می توان این رساله دو صفحه ای را، یک دوره اعتقادات استدلالی شیعی دانست که مهارت خواجه در موجزنویسی را می رساند. نام این رساله در فهرست مؤلفات خواجه نیامده ولی در ذیل برخی نسخ موجود از این رساله انتساب آن به خواجه نصیر آمده است جز این که شرحی از این رساله از محمد مؤمن بن طاهر کرمانی موجود است که آن را از خواجه دانسته استو این کرمانی خود نیز بر شرح خود حاشیه ای دارد. آقای حسینی اشکوری [تراثنا 103/4]
آن را از شیخ مفید معرفی کرده است.
آغاز: بسمله الحمدلله باری الموجودات والصلوة علی اشرف النفوس المقدسيات محمد و آله اکمل الذوات و بعد فهذه مقنعة في اول الواجبات لخصتها لذوی الاشتغالات فنقول یجب علی کل مکلف أن یعرف أن الله تعالی موجود واجب الوجود لذاته ...
انجام: و النهي عن المنكر للسمع بشرط العلم و تجویز التأثير و انتفاء المفسدة و العفو جائز لانه حقه تعالی و احسان تمت الرسالة الشريفة المنسوبة إلى الملك العلما و السلطان الأدبا خواجه نصیر الملة و الدين قدس الله روحه و نور ضریحه و السلام
چاپ: در نهایت تلخیص المحصل، همراه با چند رساله دیگر از خواجه چاپ شده
[الذريعة 125/22، نسخه ای از آن را آقا بزرگ در کتابخانه میرزا محمد طهرانی در سامراء گزارش کرده است و او نیز از خواجه دانسته است با آغاز الحمد لله الباريء الموجودات و الصلاة علی اشرف الموجودات و اکمل الذوات و بعد فهذه مقنعة في الواجبات لخصتها لدی الاشتغالات» و با عنوان المقنعة في العقائد»]
شرح و حواشی:
1- شرح المقنعة في اول الواجبات؛ کرمانی، محمد مؤمن بن محمد طاهر (-12)
2- حاشية شرح المقنعة؛ کرمانی، محمد مؤمن بن محمد طاهر (-12)
آغاز: برابر؛ انجام: لأنه بظهوره اعرف من غیره.
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 10؛ 4گ، 5سطر، قطع: ربعی [ف: 5-68]
خط: نستعلیق، کا:شاهوردی بن بیستون، تا:ذیقعده 955ق، جا: مدرسه عبیدیه؛ 1گ (57)، اندازه: 11/5 ×19 سم [نسخه پژوهی: 3-84]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: شیخ محمد علی بن محمود تبریز، تا: قرن 11؛ کاغذ: اصفهانی، 1 ص(46ر)، اندازه: 19×26سم [ف: 23-813]
آغاز و انجام: برابر؛ (تمت الرسالة المنسوبة إلى سلطان المحققين و نصیر الحق و الدين الطوسي قدس سره).
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ کاغذ: سپاهانی، 3ص (237- 239)، 17 سطر (13×4/5 )، اندازه: 20×10سم [ف: 8-693]
آغاز و انجام: برابر؛ تمت الرسالة الشريفة المنسوبة إلى الملك العلما و السلطان الادبا خواجه نصیر الملة و الدين قدس الله روحه و نور ضریحه و السلام
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1012ق؛ جلد: مقوا، 2گ، 12سطر، اندازه: 18×10 سم [ف: 8-4526]
آغاز و انجام: برابر
تذکر: در فهرست با عنوان «اعتقادات» و بدون نام مؤلف آمده؛ خط: نسخ، کا: نوروز علی، تا: 1069ق؛ مصحح؛ جلد: تیماج، گ (53ر-55)، 12 سطر، اندازه: 19×12/5 سم [ف: 23-174]
آغاز و انجام: برابر
تذکر: در فهرست نام کتاب «رساله ای در اصول عقائد» آمده؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1080ق؛ جلد: تیماج مشکی، 18سطر (12×7/5)، اندازه: 19×12سم [ف: 2-792]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا، جلد: تیماج سرخ، 1گ، 23 سطر، اندازه: 24×16سم [ف: 8-4526]
المقنعة في العقائد- المقنعة في اول الواجبات
al-muqnia fi-1 kalam
؟ حسینی، علی بن دقماق، - 806؟ قمری
hoseynī, ‘alī ebn-e doqmāq(- 1404)
مختصری در علم کلام با عناوین «مسأله».
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 10167/2
آغاز: الحمد لله رب العالمين ... و بعد فهذه مقدمة في علم الكلام سمیتها بالمقنعة و رتبتها علی مسائل: قضایا العقل ثلث واجب و هو الذي ان قدرت وجوده صح و آن قدرت عدمه لا یصح و هو الله تعالی و ممکن و یسمی جایزا ایضا و هو الذي یصح علیه الوجود و یصح علیه العدم کالمطر و نبات الشجر و حصول الثمر؛ انجام: مسئلة: الثواب و العقاب و الصراط و الميزان ... و الاستخفاف حق الاخبار النبي صلی الله علیه و آله به وقد ثبت صدق قوله و منها الأمر بالمعروف و النهي عن المنكر و هما یجبان بشرط العلم بالفعل و جواز التأثير. تمت و الحمد لله وحده خط: نسخ، کا: محمد بن اسماعیل، تا: حدود 1007ق؛ 3ص (11پ - 13ر)، 18 سطر، اندازه: 15/5 ×22 سم [ف: 32-202]
al-muqni' fi-l imāma
سعد آبادی، عبید الله بن عبد الله، ق 5 قمری
sa d ābādī, 'obeyd-ol-lāh ebn-e 'abd-ol-lāh(- 110)
رساله ای مختصر، در امامت و حقانیت ولایت ائمه معصومین (علیهم السلام) که بدون تقسیم بندی خاصی به صورت «فصل، فصل» نگاشته شده است. نام مؤلف رساله در نسخه ها و منابع به صورت های مختلفی ذکر شده، از جمله: اسد آبادی، سر آبادی و سعد آبادی.
آغاز: الحمدلله ذی البيان الجلي والبرهان القوى والحكمة البالغة والنعمة السابغة وصلی الله علی ناسخ کل ملة مشروعة وفاسخ کل نحلة متبوعة مصباح کل دیجور ومفتاح کل میسور ...
انجام: وقد خص الله سبحانه امیر المؤمنين (علیه السلام) بفضيلة لم یدن لها احدة من صحابة في الامرين جمیعا بشهادة رسول الله (ص) بذلك دون کل احد من الصحابة فمن اقتدی به نجا ومن خالفه هلك وطغی تمت
چاپ: با تحقیق شاکر شبع به وسیله مؤسسه نشر اسلامی (جامعه مدرسین) در سال 1414ق به چاپ رسیده
[الذريعة 368/18 و 121/22؛ معجم التراث الكلامي 236/5]
آغاز و انجام: برابر
خط: شکسته، نستعلیق، کا: محمد بن صادق چورسی خویی، تا: شوال 1240ق، جا: اصفهان؛ 10گ، 19 سطر، اندازه: 20×15سم [ف مخ: 5-2106]
آغاز: برابر
خط: نسخ خوانا، کا: حیدرقلی بن نور محمد خان کابلی، تا: دوشنبه 20 ذیحجه 1345ق؛ 46ص (83-128) [عکسی ف: 3-530]
آغاز و انجام: برابر
کا: سردار کابلی، حیدر قلی، تا: 1345ق؛ جلد: مقوا، 41ص (51 -91)، 15 سطر (17×10)، اندازه: 24×17سم [ف: 9-773]
al-muqni' fi bayān-i rasm-i xatt-il maşāḥif = al-muqni® fi marifat-i marsum-i masahif-i ahl-il amsar
دانی، عثمان بن سعید، 371 - 444؟ قمری
dani, osman ebn-e said (982 - 1053)
دانی، که تبحرش در علوم قرآنی زبانزد همگان است، در طی قرن ها قاریان و مقریان همه بر نوشته های او اعتماد کرده و به حذاقت وی در علوم قرآنی اذعان داشته اند. ابوعمرو بر ترویج هر چه بیشتر قراآت هفت گانه همت گماشت و تمامی طرق و روایات مشهور و غیر مشهور قراآت سبعه را که در زمان او از 500 طریق می گذشت استقصا کرد و در کتاب جامع البيان گرد آورد و به شرح و بسط آن ها پرداخت. ابن جزری این کتاب را که از منابع عمده او است کتابی بی مانند وصف می کند. نقش ابوعمرو، در تجدید و احیای علوم قرآنی در آغاز قرن 5 منحصر به علم قراآت نبود. وی علم رسم المصحف را نیز که ارتباط تنگاتنگ با علم قراآت دارد وجهه همت خویش قرار داد که در این زمینه کتاب «المقنع» را تأليف کرد که کتابی است در بیان تاریخ قرآن کریم و کیفیت جمع آن و موارد اتفاق و اختلاف رسم الخط مصاحف اهل مدینه و مکه و کوفه و بصره و شام و سایر بلاد عراق.
آغاز: الحمدلله الذي اکرمنا بکتابه المنزل و شرفنا بنبیه المرسل احمده علی ما اولانا من مننه و ...
انجام: ما لایصح من اللغات و لا یثبت من القراآت فهذا الجواب عما سئلنا عنه و وجه السبب في ذلك و بالله التوفيق.
چاپ: کتاب به تحقیق محمد احمد دهمان در دمشق (1940 م.).
[الذريعة 241/16 و 246 و 122/4؛ نسخه های منزوی 825/2؛ الأوقاف العامة بغداد 107/1؛ طبقات ابن الجزري 503/1؛ بروکلمان 407/1، ذیل 716/1؛ خزانه مفتی 80/5]
شرح و حواشی:
1- المحكم في النقط؛ دانی، عثمان بن سعید (371-444 ق)
آغاز: برابر
نسخه اصل: کتابخانه واتیکان - رم 1456؛ کا: حسن بن ابی زید بن حسن حافظ اصبهانی دستجردی، تا: جمعه 14 شوال 843 ق؛ 85 گ (158-74) [عکسی ف: 2 - 442]
آغاز: قال ابوعمرو عثمان ... باب ذکر الرحمة اعلم ان جمیع ما في کتاب الله تعالی من ذکر الرحمة؛ انجام: علی ما أجراه اهل بلداتنا قديماً فلا بأس بذلك و الله اعلم
خط: نسخ، بی کا، تا: نیمه قرن 10؛ مصحح، رکابه دار؛ مقابله شده؛ 10 گ (42-51)، 17 سطر، اندازه: 14×9 سم [ف: 32 - 267]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: 10 ربیع الثاني 952 ق؛ جلد: تیماج مذهب، 42 ص (132-173)، 16 و 17 سطر، اندازه: 15×22 سم [ف: 35 - 152]
آغاز: برابر؛ انجام: قال ربی تعلم القول بالالف و في سائر المصاير المصاحف قل ربی بغیر الف و فیها ... [برگ ما قبل از آخر ناقص و افتاده] من حاله و الحمدلله رب العالمين
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ جلد: تیماج، 47 گ، 17 سطر، اندازه: 19×12 سم [ف: 23 - 182]
آغاز: برابر؛ انجام: قال ربی یعلم القول بالالف و في سائر المصاير [و] المصاحف قل ربی بغیر الف.
خط: نسخ، کا: محمد بن عبدالله بن سهل قمری، تا: قرن 11؛ اهدایی: رهبری، دی 1380؛ جلد: تیماج، 88 گ، 19 سطر، اندازه: 25×15 سم [اهدائی رهبر: 1 علوم قرآن - 363] و [ف: 23 - 183]
آغاز: برابر؛ انجام: بجعلك الهمزة ابتدا ثم الحركة آخرا فهذا بین.
خط: نسخ، بی کا، تا: شنبه 16 محرم 1083 ق؛ واقف: میرزا رضا نائینی؛ 50 گ، 17 سطر، اندازه: 24×14 سم [ف: 12 - 436]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ 27 گ (35-9)، 24 سطر مورب، اندازه: 30×17 سم [ف: 32 - 452]
آغاز: بسمله قال ابوعمرو عثمان بن سعید بن عثمان المقري ... الحمدلله الذي خصنا بدینه الذي؛ انجام: دم علی الدرس لا یفارقه هو بالدرس قام و ارتفعا
خط: نسخ، بی کا، تا: 1250 ق [رایانه]
آغاز: المصاحف و جمع القرآن فیها .. عن ذکر ذلك اولا و بالله عزوجل استعین و علی الهامه الصواب اعتمد و هو حسبی و نعم الوكيل ذکر من جمع القرآن في المصحف اولا و من ادخله بین اللوحين؛ انجام: اجازك فینا ربنا و اجابنا ** اخی فیك بالعبرات منه و بالنصر. قال ابو عمرو، عثمان بن سعید بن عثمان المقري قد رسمنا في کتابنا ما اشترطناه مما سألنا عنه علی حسب ما التزمناه من تخلیص وجوهه و تبیین معانیه و اضعنا الى ذلك ما لا یسعی الطالبون عن معرفتته و الوقوف علی حقیقته و بذلنا الجهد في جیمع ذلك کله علی طریق الايجاز و اطرفنا فیه عن الحشو الحقيقته علی الملتمسين و یعرب تناوله علی الطالبين و بالله عز وجل استعین ... و سلم تسلیما.
خط: نسخ، کا: احمد علی بن عنایت الله، تا: یک شنبه 19
شعبان 1250 ق؛ افتادگی: آغاز؛ اهدایی: رهبری، فروردین 1372؛ جلد: مقوا، 103 گ، 17 سطر، اندازه: 21×14 سم [اهدائی رهبر: 1 علوم قرآن - 364] و [ف: 22 - 427]
al-muqna' fi-l hisāb-il hindī
شوی، علی بن احمد
Šowī, “alī ebn-e ahmad
در چهار «مقاله»: عمل الصالح، عمل الكسور، الصحاح و الكسور، الدرج و الدقائق.
[بروکلمن ذیل 390/1]
تهران، دانشگاه؛ شماره نسخه: 3337/1 - ف
نسخه اصل: لیدن ش 1021؛ بی کا، بی تا [فیلم ها ف: 2 - 126]
al-muqni“ fi sahl-il mumtani'
ابن عربی، محمد بن علی، 560 - 638 قمری
ebn-e “arabī, mohammad ebn-e ‘alī (1166 - 1241)
در علوم غربیه. آمیخته به عرفان.
آغاز: ... رسالة المقنع في السهل الممتنع من مؤلفات الشيخ الامام محیی الدين بن عربی ... الحمدلله وحده ممن تسامی قسما و خرج عن کل ارض و سما ... اما بعد، فان احمد الله اليكم، الله الذي خلقنی قبل أن یخلقنی ...
انجام: اسمه من ابدع الأسماء، فهذا یا اخوان لعلی نشر ذکره علی لسان المولى. و السلام الطيب المبارك علیکم و رحمة الله و برکاته. تمت بعون الله و توفیقه.
خط: نستعلیق، کا: عطاء الله بن محمد بن نظام حسینی بخاری، تا: 843 ق؛ 5 گ (84 پ - 88 ر)، اندازه: 22×16 سم [ف: 1 - 97]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق ریز، بی کا، تا: قرن 12؛ 4 گ (1 پ - 4 پ)، 39 سطر، اندازه: 21/3×10/6 سم [ف: 9 - 21]
تهران؛ دائرة المعارف؛ شماره نسخه: 1937/1 - عکسی
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 1 - 376]
al-muqni‘ fī ‘ilm-i abi mafra‘ fī š.-il rajaz al-musammā bi-l- mafra‘ fī ‘ilm-il abi mafra
ابن دبیژی، محمد بن سعید، 558 - 637 قمری
ebn-e dobaysī, mohammad ebn-e sa-id (1164 - 1240)
متن ارجوزه هم از اوست و مختصر نظم ابو مفرع ابو محمد عبدالحق بن علی البطيومي است که در مسایل نجومی سروده شده و به درخواست ابوالعباس احمد بن عبدالصادق الفركلي گزیده و اختصار شده است.
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 3008/1 - ف
نسخه اصل: موزه بریتانیا 960 .Or؛ خط: نسخ مغربی، کا: احمد بن الطيب بن مالك، تا: رجب 1188 ق [فیلم ها ف: 1 - 780]
al-muqni' fī ‘ilm-il jabr wa-l muqābila
ابن هائم، احمد بن محمد، 753؟ - 815 قمری
ebn-e hāem, ahmad ebn-e mohammad (1353 - 1413)
قصیده ای است لامیه در بحر طویل، شامل 59 بیت که نسخه هایی از آن در ظاهریه و چستربیتی نگهداری می شود. خود ابن هائم شرحی با عنوان «الممتع في شرح المقنع» بر این قصیده نوشته که نسخه هایی از آن در ازهریه، مدینه، ظاهریه، چستربیتی و اردن موجود است. مؤلف خود، شرح مذکور را با عنوان «المسرع» مختصر کرده است که نسخه هایی از آن در کتابخانه ملک، دارالکتب قاهره، ازهریه، ظاهریه، برلین و اردن نگهداری می شود.(حافظیان ابوالفضل)
[فهرس مخطوطات دارالکتب الظاهرية، الرياضيات 66 - 67]
شرح و حواشی:
1- المسمع في شرح المقنع في علم الهيئة؛ ابن هائم، احمد بن محمد (815-753 ق)
2- المسرع في شرح مختصر الممتع؛ ابن هائم، احمد بن محمد (753-815 ق)
3- الممتع في شرح المقنع؛ ابن هائم، احمد بن محمد (753-815 ق)
4- القول المبدع في شرح المقنع ، لابن الهائم سبط ماردینی، محمد بن محمد (826-907 ق)
نسخه اصل: کتابخانه چستربیتی، شماره 3849؛ خط: نسخ، کا: علی بن محمد قدسی، تا: 16 صفر 870 ق؛ 3 ص (81-83)، 16 سطر [عکسی ف: 4 - 112]
آغاز: بسمله ... بحمد الهي أبتدي ما أحاول ** و أهدى صلاة مع سلام یشاکل؛ انجام: و أبياتها تسع و خمسون أنشأت ** بالاقصی و شهر اليمن فهی تطاول/ ربیع من العام الذي ضبط عده ** بذال و ضاد فالبنا متکامل
نسخه اصل: کتابخانه چستربیتی، ش 3486؛ خط: نسخ معرب، بی کا، تا: با تاریخ 971 ق؛ 3 ص (74-76)، 15 سطر [عکسی ف: 3 - 376]
al-muqni' fi ‘ulūm-il ḥadīt
ابن ملقن، عمر بن علی، 723 - 804 قمری
ebn-e molaqqan, 'omar ebn-e ‘alī (1324 - 1402)
تاریخ تأليف: 749 ق تا 759 ق.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 1004/1
آغاز: بسمله. و صلی الله علی محمد. ربنا آتنا من لدنك رحمة و هیی لنا من أمرنا رشدنا رب اوزعنی أن أشكر نعمتك ... و بعد فالعلم بحدیث رسول الله صلی الله علیه و سلم و روایته من أشرف العلوم ... النوع الأول الصحيح و هو لغة ضد المكسور و السقيم؛
نسخه اصل: کتابخانه چستربیتی، شماره 3902؛ خط: نسخ، کا: مقدسی شافعی، ابراهیم بن خلیل، تا: 28 ماه صفر 791 ق، جا: مصر جامع ازهر؛ محشی، مصحح، با بلاغ مقابله؛ تملک: احمد بن علی مقریزی در 835؛ 92 ص (1-92)، 23 سطر [عکسی ف: 3 - 22]
al-muqna fi-1 gayba
علم الهدي، علی بن حسین، 355 - 436 قمری
‘alam-ol-hodā, ‘alī ebn-e hoseyn (967 - 1045)
در مجلس وزیر مغربی بحثی درباره غیبت امام عصر علیه السلام پیش آمده که مؤلف با آن که در دو کتاب دیگر خود «الشافي» و «تنزیه الانبياء» به این مسأله پرداخته، ولی جداگانه این بحث را در این رساله آورده است.
آغاز: الحمدلله رب العالمين ... و بعد جری في مجلس الوزير السيد اطال الله في العز الدايم بقاءه
چاپ: چاپ شده
[الذريعة 122/22 و 123 رقم 6362؛ ادب المرتضي ص 142 و 152]
شرح و حواشی:
1- الغيبة = غيبة الحجة (علیه السلام) = ذیل علی المقنع = زيادة المكمل بها کتاب المقنع؛ علم الهدي، علی بن حسین (355-436 ق)
خط: نسخ، کا: حرفوشی، ابراهیم بن محمد، تا: دوشنبه 8 شعبان 1070 ق؛ تملک: محمد باقر بن محمد حسین حسینی منجم اصفهانی؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج، 25 گ، 23 سطر (14×8/5)، اندازه: 14/5×20 سم [ف: 17 - 95]
آغاز: برابر؛ انجام: قد قال الموانع و یسقط مع الحيلولة و انما یکون ذلك نسخاً لو سقط فرض ...
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: انجام؛ محشی؛ جلد: تیماج، 7 گ (52 پ - 58 پ)، 21 سطر، اندازه: 14/5×20/7 سم [محدث ارموی مخ: 3 - 1524]
خط: نسخ، بی کا، تا: غره ذیحجه 1279 ق؛ 18 گ (25 ر - 42 ر)، اندازه: 10×15/5 سم [ف: 2 - 321]
نسخه اصل: کتابخانه آقای شیخ آقا بزرگ تهرانی؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ 20 سطر [فیلم ها ف: 1 - 575]
آغاز: بسمله الحمدلله و سلام علی عباده؛ انجام: الحمدلله اولا و اخرا و ظاهرا و باطنا
خط: نسخ، بی کا، بی تا [رایانه]
المقنع في معرفة مرسوم مصاحف أهل الأمصار - المقنع في بیان رسم خط المصاحف
مقنعه در اصول دین - المقنعة في اول الواجبات
مقولات - قاطیغوریاس
المقولات العشر - نیل السعادات في علم المقولات
maqūlāt-e ‘ašr = qātīqūrīyās
نصیرالدین طوسی، محمد بن محمد، 597 – 672 قمری
nasīr-od-dīn-e tūsī, mohammad ebn-e mohammad (1201 - 1274)
مقولات عشر در واقع مقاله دوم اساس الاقتباس است که جداگانه نوشته شده است (صفحات 34 - 59 کتاب اساس الاقتباس به سعی مدرس رضوی، از انتشارات دانشگاه تهران)؛ در نه «فصل» بدین گونه: 1. در ابتدای سخن در مقالات واضح منطق؛ 2. معرفت موضوع؛ 3. تعریف جوهر و انواع آن؛ 4. کمیت؛ 5. کیفیت؛ 6. مقوله مضاف؛ 7. شش مقوله تقابل؛ 8. اقسام تقابل؛ 9. اقسام تقدم و تأخر.
آغاز: مقاله در مقولات عشره و آن را قاطیغوریاس خوانند و نه فصل است فصل اول در ابتداء سخن در مقولات واضع منطق افتتاح این علم بایراد ذکر اجناس عالیه کرده است ...
انجام: اقسام معیت هم پنج بود، اینست آن چه خواستیم که در این مقالات ایراد کنیم، و اکثر مطالب این مقالت بمصادرات است، و در علوم دیگر مبرهن شود و الله اعلم، تمت بعون الله تعالی و حسن توفیقه
چاپ: به کوشش محمد تقی مدرس رضوی، 1326 شمسی
[احوال و آثار خواجه، مدرس رضوی، چاپ دوم، ص 541]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ مصحح؛ 15 گ (49 پ - 63 ر)، 19 سطر، اندازه: 25×16/5 سم [ف: - 69]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 10 شوال 1030 ق، جا: در راه تبریز به استانبول؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج، 18 گ (235 پ - 252 ر)، 17 سطر (5/5×12)، اندازه: 18×11 سم [ف: 19 - 72]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: محمد طالب بن حاجی حیدر اصفهانی، تا: محرم 1054 ق؛ جلد: مقوای، 8 گ (52 پ - 59 پ)، 30 سطر، اندازه: 25×13 سم [ف: 19 - 294]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: محمد مؤمن الشريف بن محمد علی نصر آبادی، تا: 16 رجب 1064 ق؛ مصحح؛ جلد: تیماج مذهب، 10 گ (188 پ - 197 پ)، 23 سطر، اندازه: 13×24/5 سم [ف: 3 - 163]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1069 ق؛ 13 گ (53-65) [ف: 15 - 320]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ خوش، کا: آل حسینی نجفی، محمد بن عبدالحسین، تا: حدود 1078 ق؛ مصحح، 16 گ (58-73)، 20 سطر، اندازه: 13×6 سم [ف: 29 - 338]
آغاز و انجام: برابر
در نه فصل؛ خط: شکسته نستعلیق، کا: محمد طاهر بن حسن (بابا حسن بیک) اراسنجی قزوینی، تا: ربیع الثاني 1083 ق، جا: قندهار؛ جلد: تیماج مذهب، 8 گ (163 ر - 170 پ)، اندازه: 15/2×27/5 سم [ف: 43 - 52]
بی کا، تا: 1092 ق؛ ش 84-89 متن و هامش [ف: 5 - 643]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق خفی، بی کا، تا: قرن 12؛ ضمیمه نسخه ش 549؛ واقف: نائینی، مرداد 1311؛ 7 ص (21-27)، اندازه: 26×43/5 سم [رایانه]
خط: تعلیق، کا: محمد علی بن محمد یوسف، تا: 1198 ق؛ جلد: تیماج، 15 سطر (12/5×8)، اندازه: 11/5×16/5 سم [ف: 3 - 67]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: ملا محمد شهیر به ملا آقا جان مازندرانی، تا: 1268 ق؛ جلد: تیماج، 8 گ (15 پ - 22 پ)، 20 سطر، اندازه: 17×21/5 سم [ف: 15 - 98]
خط: نستعلیق، کا: سرکانی، محمد معصوم بن محمد شریف، بی تا، جا: قندهار؛ افتادگی: انجام؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج تریاکی، 23 گ (163-185)، ابعاد متن: 12×7، اندازه: 16×9/5 سم [ف: 16 - 557]
maqūlāt-e ‘ašr
جرجانی، ابوالفتح بن مخدوم، - 976؟ قمری
jorjānī, ab-ol-fath ebn-e maxdūm(- 1569)
تاریخ تأليف: دهه اول ذیحجه 965 ق؛ محل تالیف: قزوین
بحث کوتاهی است در مقولات عشر از جنبه منطقی و فلسفی. همان که در برخی از فهارس از محمد قاسم نامی دانسته شده است.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 957/10
آغاز: لك الحمد یا واجب الوجود بالذات و یا مقسم أجناس الأعراض علی أقسام الممكنات خصص خاتم انبیائك بجواهر صلواتك؛ انجام: هذا آخرما اردنا ایراده في هذا المقام من غیر اطناب ممل و ایجاز مخل للافهام و الحمدلله علی تسهیل الاختتام
خط: نستعلیق، کا: کلب علی بن پیر غیب کلبی، تا: 982 ق؛ جلد: تیماج، 5 گ (115 پ - 119 پ)، اندازه: 21×12 سم [ف: 3 - 148]
maqūlāt-e ‘ašr
محمد قاسم
mohammad qāsem
نویسنده می گوید: با وجود قلت بضاعت علمی این رساله را در مقولات عشر پرداختم و آن چه معتبر در نزد حکیمان بود در این رساله آوردم. شیوه کار مؤلف چنین است: ابتدا معلوم را منقسم به موجود در خارج و معدوم در خارج می کند سپس موجود را به واجب و ممکن و بعد ممکن را به جوهر و عرض تقسیم می نماید و سپس در باب هر یک بحث از آن ها می کند.
در فهرست ملک آن را به احتمال از محمد قاسم بن محمد صالح مدرس اصفهانی (قرن 11) محشی شرح تجرید دانسته است و نسخه ای [نسخه قبل] با شباهت سر آغاز و انجام در مرعشی دارد که از ابوالفتح بن مخدوم جرجانی دانسته شده گرچه به احتمال و زمان تأليف ذیحجه 956 ق در قزوین دانسته شده در حالی که در نسخه کتابخانه ملی زمان تأليف دهه دوم جمادی الثاني 1273 ق تعیین شده است. محتمل است که تاریخ نسخه ملی سال کتابت باشد ولی اگر نسخه مرعشی همین رساله باشد باید مؤلفي محمد قاسم نام در پیش از تاریخ 956 ق
جستجو کرد.
آغاز: بسمله. لك الحمد یا واجب الوجود بالذات، و مقسم اجناس الاعراض ... اما بعد فیقول ... محمد قاسم هذه خلاصة ما اشتهر في بیان مقولات العشر ...
انجام: علی تقدیر وجود هما في الخارج. هذا آخر الكلام في هذا المقام، و الحمدلله علی الاتمام، و الصلاة ...
آغاز و انجام: برابر
خط: شکسته نستعلیق ریز، بی کا، تا: قرن 13؛ 3 گ (35 پ - 37 پ)، 17 سطر، اندازه: 13/6×21/1 سم [ف: 7 - 23]
آغاز: برابر؛ انجام: و قد وقع هذا التاليف في العشر الثاني من شهر جمادی الثاني في سنة الف و ماتین و سبعین من الهجرة النبوية علی هاجرها الفن الاف التحيه.
در فهرست با عنوان «خلاصة ما اشتهر في بیان مقولات العشر» آمده؛ خط: نستعلیق، کا: محمد علی بن میرزا باقر تفرشی، تا: 1270 ق؛ جلد: تیماج مذهب، ص (89- 94)، 15 سطر (14×8)، اندازه: 17/5×21/5 سم [ف: 3 - 22]
آغاز و انجام: برابر
بی کا، تا: با تاریخ 1273 ق؛ جلد: تیماج، 7 ص (111-117)، اندازه: 18/2×11/4 سم [ف: 43 - 191]
maqūlāt-e ‘ašr
اعتضادالسلطنه، علیقلی بن فتحعلی، 1234؟ - 1298 قمری
e‘tezād-os-saltane, ‘alī-qolī ebn-e fath-‘alī (1819-1881)
تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 6151/52
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13 [ف: 9 - 197]
maqūlāt-ul 'ašr
ناشناخته:
آغاز: بسمله هذه امور لابد من معرفتها و هی عشرة الأول المعقول ان لم یکن قابلاً للوجود من حیث هو هو فهو الممتنعلذاته و ان کان قابلاً فان لم یکن قابلاً للعدم من حیث هو هو فهو واجب لذاته؛ انجام: قد یقال لفظ السكون علی حصول الجسم في المكان اکثر من زمان واحد و هو من مقولة این تمت الرسالة.
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ جلد: مقوا، 3 گ، 36 سطر، اندازه: 14/5×20/5 سم [ف: 8 - 4526]
بندی به نثر عربی با شعر خواجه طوسی در اقسام موجود و ده مقوله و پراکنده های دیگر؛ بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج، 21 سطر (15×9)، اندازه: 14×20 سم [ف: 16 - 429]
maqūlāt-ul ‘ašr
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 1045/15 - طباطبائی
آغاز: المقولات عشر واحد منها جوهر
کا: طباطبائی سنگلجی، محمد بن صادق، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج، 2 ص (36-37)، اندازه: 17×11 سم [ف: 23 - 346]
al-maqūlāt fi-tựabī'ī
از ناشناس، با سربند های فصل، فصل اول في الفرق بین المقدار ... در چند «وجه»: وجه 1) أن الجسم الواحد یتوار علیه المقادير، 2) ان الاجسام المشترك في الجسميه ...، 3) أن الأجسام مدح أن یکون بعضها ...، 4) ان الجسم الواحد یسخن ...، 5) ان وجوه السطح من توابع الماء، 6) الخط و السطح سپس حكمة مشرقیه؛ آن گاه فصل: للکلم و التقسيم اتی وضع و غیر ... فصل فیما لیس لکم ... فصل في أن لکم، فصل في اثبات ... الأبعاد ..، آن گاه شک اول ... فصل في بقية احکام بالقیاس، فصل في تحقیق مهية المكان ...، فصل في علامات ..، فصل في مهية الحرار ...، فصل في المهية الرطوبه و اليوبوسه ...، فصل في الطافة و الكثافه ...، الباب الأول في الكيفيت المحسوسة ...، فصل في المهية الحرارة الغريزية ... .
تهران؛ دائرة المعارف، شماره نسخه: 1960
آغاز: فصل العاشر في المقولات و احوالها في الطبيعي - ان الترتيب الطبيعي و ان استدعی ان تقدیم مباحث الجواهر و اقسامها الاعراض و اقسامها؛ انجام: و ما في الارض جمیعا و لولا ذلك ما قال و لقد خلقنا الانسان في أحسن تقدیم ... فتبارك الله احسن الخالقين. قد فرغ من تسوید هذا الكتاب في الاربعا في شهر شعبان المعظم ... سنه 125؟
(الفصل العاشر)؛ خط: نستعلیق تحریری، بی کا، بی تا؛ با تاریخ 125 (چنین)، رکابه دارد، محشی؛ 198 گ، 19 سطر (23×12)، اندازه: 32×25 سم [ف: 3 - 313]
al-maqūlāt fi-l mantiq
ارسطو، 384 - 322؟ قبل میلاد
arastu (- 384 -- 322)
همان ترجمه ای است که حنین بن اسحاق به عربی برگردانده مشتمل بر: قاطیغوریاس، باری ارمیناس و قیاس مطلق و قیاس برهانی.
چاپ: لیبیسک، محقق: زنکر، 1262 ق؛ دمشق، المعهد الفرنسي، بیروت، مطبعة کاثولیکیه، 1948 م.
[کشف الظنون 1810/2؛ معجم المطبوعات 426/1]
شرح و حواشی:
1- المنطق - منطق ارسطو؛ ابن مقفع، عبدالله بن دادویه (106-145 ق)
2- المقولات في المنطق (مختصر) - منطق ارسطو (2 عنوان)
اصفهان، دانشگاه؛ شماره نسخه: 75
آغاز: قد اختلفت مفردا کتب ارسطو في غرض هذا الكتاب فقوم زعموا أن غرضه في هذا الكتاب النظر في الأمور الموجودة
خط: نسخ، کا: عبدالکریم بن محمد حسینی طبسی گیلکی، تا: 10 محرم 1071 ق؛ جلد: تیماج، 154 گ، 21 سطر، اندازه: 14/5×24/5 سم [ف: 1 - 64]
al-maqulat fi-l mantiq (mx.) = mantiq-i arastu
وابسته به: المقولات في المنطق؛ ارسطو (384-322 ق.م.)
غیر همانند:
آغاز: لیست اکثر من العلم بنظام الموجودات و نظام الموجودات موجود فالفلسفه موجودة؛ انجام: و بفراغنا من ذلك یکون قد اتینا علی مطلبنا و فراغنا مما کنا وعدنا به تمت الكتاب المعروف بالبرهان و بانقضائه تمت الكتب الخمسة المنطقيه و الحمدلله رب العالمين في سنه 1048.
این نسخه عبارت است از شرح پنج کتاب منطق بدین ترتیب: 1. ایساغوجی، 2. قاطیغوریاس، 3. باریر مینیاس، 4. آنالوطیقا، 5. برهان. این کتاب کلمات ارسطو را نقل و تفسیر کرده است. مؤلف معلوم نیست ولی چون در طی کلام از سخنان یحیی بن عدی نقل می کند معلوم می شود بعد از وی بوده است و شاید در حدود مائه خامسه بوده است؛ خط: نستعلیق، کا: محمد قلی بن محمد علی تبریزی، تا: ربیع الاول 1048 ق؛ افتادگی: آغاز؛ جلد: تیماج، 488 ص (1-488)، 17 سطر، اندازه: 21×12 سم [ف: 1 - 387]
خط: نستعلیق ریز، بی کا، بی تا؛ تملک: آیت الله حاج میرزا محمود طباطبائی بروجردی در سال 1264؛ قطع: رقعی کوچک [میراث شهاب: س 7 ش 1 - 2 - 33]
maqūla
میرداماد، محمد باقر بن محمد، - 1041؟ قمری
mīrdāmād, mohammad bāqer ebn-e mohammad (- 1632)
تهران، ملک، شماره نسخه: 6329/6
آغاز: قال السيد الداماد في کتابه شرعة التسمية في زمان الغيبة في شرح قوله: لیس کمثله شیء، خارج عن الحدين؛ انجام: الخروج عن حد التشبيه. تم في ليلة الاثنين في عشر الاول من جمادی الاول 1271
بی کا، تا: دهه اول جمادی الاول 1271 ق؛ جلد: میشن، 2 گ (161 ر - 162 ر)، 22 سطر، اندازه: 13/2×21/5 سم [ف: 9 - 342]
مقولة الحركة - الحركة و صورتها
moqavvīyāt
درباره مقویات دل، جگر، معده، مدرات بول و خون حیض است.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 18732/2
آغاز: مقویات دماغ: گلاب دو رود رو امله گل امرود ** بهار سیب چو نارنگی و گل به و عود
خط: نستعلیق بد خط، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: گالینگور، 19 گ، 13 سطر (17×9)، اندازه: 21×13 سم [ف: 51 - 123]
maqvīm
نظام افشار، حبیب الله، - 1309 قمری
nezām afšār, habīb-ol-lāh(- 1892)
اهدا به: عزالدوله
نثر آمیخته به نظم در هجو و به تقلید تقویم است. نویسنده، که از لشکر نویس های دوره ناصری است، به صورت تقویم و ذکر «اوضاع فلکی در این ماه دلالت دارد» مطالب زیادی در انتقاد از اوضاع ایران می آورد و با مسخره کردن دستگاه، ناهنجاری های موجود را به صورت یک یک بر می شمارد و این برشمارش او خود حکایت از اوضاع بد آن روز دارد.
آغاز: بسم الله خیر الأسماء از بزرگان دین و دولت که موفق بر هدایت و پرورده نعمت آن بزرگوارانم معذرت زبان درازی خواسته و پوزش شوخ طبعی آورده و باطمینان عفو عمیمشان
باستخراج مقویم ناسخ التقويم که في الحقيقه رساله بینه تازه بدوران رسیدگان بد اختر و متکبران بی پدر است ...
انجام: آن دو نفر گوشت تلخ و گند گند با هم اگر حضور داشته باشیم و بنده را ثالث قرار دهند می گویم البته گند گند لشکری اعتبارش بیشتر است و الله اعلم
چاپ: در دارالطباعه استاد علی اصغر، تهران، 1355 ق، در چاپخانه آقا سیدرضا باسمه چی، سنگی
[الذريعه 126/22؛ فرهنگنامه ها 273؛ مشار 1483؛ فهرستواره منزوی 932/2]
خط: نسخ و نستعلیق، کاتب - مؤلف، بی تا؛ در چهار صفحه در آغاز نسخه به خط او هست؛ جلد: تیماج، 18 گ، 22 سطر (17×13)، اندازه: 22×16 سم [ف: 14 - 3691]
آغاز و انجام: برابر
خط: شکسته تحریری، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج، 28 ص ( 41-14 )، اندازه: 23×18/5 سم [ف: 17 - 66]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ و شکسته نستعلیق خوش، بی کا، تا: اواخر قرن 13، جا: تهران؛ 13 گ، 24 سطر (17×3)، اندازه: 22×17 سم [ف: 2 - 6]
بی کا، بی تا؛ 20 گ، اندازه: 19×13 سم [ف: 2 - 103]
آغاز: یکی از دوستان از پریشانی روزگارم پرسید که با این همه فضل و کمال بر عسرت و ابتذال خود چه استدلال داری؛ انجام: مختار خان نصف او را داده و گفت پای صغیر در میان است.
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ جلد: مقوا، 22 ص (1-22)، 12 سطر [ف: 36 - 341]
آغاز: برابر؛ انجام: بقیه جمادی الاوسط ...
خط: نسخ و نستعلیق، کا: قمی، ملا ابراهیم، بی تا؛ مجدول و مذهب؛ جلد: چرمی، 16 گ، 20-22 سطر، اندازه: 24×17/5 سم [ف: 3 - 1316]
آغاز: برابر، انجام: نسده در تکی تکیه کلام او است مثل تکیه کلام جنرال که احوالات است و همین و السلام.
خط: نستعلیق خفی، بی کا، بی تا؛ 24 ص، اندازه: 21×16 سم [ف: 92 - 47/1]
آغاز: بسمله الحمد علی الپروردگار الذي اسمائه دوار و اخترانه بعضهم ثابت و بعضهم سیار شکر و سپاس مخصوص عالیجاه
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ 8 گ، اندازه: 22×17 سم [ف: 8 - 4526]
maqvīm
ناشناخته ولی محتملاً همان کار نظام افشار باشد.
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 14 [نشریه: 2 - 131]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1316 ق [الفبائي: - 549]
miqyās-u ādāb-il muta`allimīn wa mīzān-u ixlāş-il muḥașşilīn
حسینی تبریزی، محسن بن غفار، - 1392 قمری
hoseynī tabrīzī, mohsen ebn-e qaffār(- 1972)
رساله ای است در آداب تعلیم و ترغیب شخص به تأدب و آداب حسمه، مشتمل بر دوازده «فصل» و «خاتمه»: فصل 1. ماهية العلم؛ 2. نية المتعلم؛ 3. اتخاذ الاستاذ و توقیره؛ 4. حقوق المتعلم؛ 5. معاشر المباحثين و الرفقة؛ 6. وقت التحصيل و التعطيل؛ 7. اوصاف الطلاب من التقوى؛ 8. قلة الأكل و الشرب؛ 9. الاشتغال بالوظائف اليومية؛ 10. في ما ینبغی ان یحترز عنه الطلبة؛ 11. في الكتابة؛ 12. في ما ینبغی للطلاب بعد الفراغ من التحصيل مراعاتها الخاتمة: في ما یوجب التوفيق و الحفظ.
[الذريعة 126/22]
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 11039
آغاز: الحمدلله الذي جعل العلم مفتاح الفلاح ... اما بعد هذه رسالة في نبذة من فضائل العلم و آداب تحصیله و تعلمه؛ انجام: و اجعلنا من الورعين الفائزين بحق محمد و آله الطاهرين صلوات الله علیهم الى قیام یوم الدين و الحمدلله رب العالمين
خط: نسخ خوش، بی کا، تا: قرن 14؛ مجدول، مصحح؛ 60 گ، 24 سطر (13/5×7/5)، اندازه: 11/5×18/5 سم [ف: 28 - 64]
moqī’āt va moshеlāt va mo‘arraqāt va mofarrahāt
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 6329/10
و چند داروی دیگر؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ 2 گ (59 ر - 60 پ)، 29 سطر (21×12)، اندازه: 22×30 سم [ف: 16 - 243]
miqyās-ul uşūl
پر پینچی، رجب علی، ق 14 قمری
parpīnčī, rajab ‘alī(- 20c)
شاعر در این منظومه مباحث الفاظ از اصول فقه را بر مبنای آرای اصولین شیعه به نظم کشیده است.
قم؛ گلپایگانی، شماره نسخه: 2957/7-15/197
آغاز: و احمد الله و کل الحمدا ** نعمته یجب فیه الحمدا/ علی النبي و الوصي الال ** تحية السلام من ایصال؛ انجام: کون الفداء من جنس المفديا ** اذ لا یحب لم یك حتمیا/ ففی مناسبة ذا فهمیا ** لك امتحان مثل ابراهیما
خط: شکسته نستعلیق، بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج مشکی، 34 گ، 12 سطر چلیپایی، اندازه: 17×9 سم [ف: 8 - 4527]
meqyās-ol boldān
در جداول طول و عرض اقالیم و بلدان به ضمیمه یک صفحه استخراج خط نصف النهار و سمت قبله که از رساله مظفر جنابدی و نقل و در وسط گذاشته شده است.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 213
بی کا، بی تا؛ 8 گ، اندازه: 24×17 سم [ف: 2 - 120]
meqyās-e sāhebqerānī
نصیری طوسی، محمد تقی بن عبدالحسین، قرن 11 قمری
nasīrī tūsī, mohammad taqī ebn-e 'abd-ol-hoseyn (- 17 c)
منافع عامی که از آلت «مقیاس صاحبقرانی» به دست آید در دوازده «فصل» و یک «خاتمه» و منافع خاص که به کار منجمین آید و در تقاویم مرقوم است ذکر نمی نماید.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 1015/13
آغاز: الحمدلله رب العالمين ... اما بعد چنین گوید مخترع مقیاس صاحبقرانی ابی محمد تقی بن عبدالحسین النصيري؛ انجام: پس کان اسطرلاب مرکز آسمان باشد که حکم محیط در آن ظاهر و بان مرصود می شود.
خط: نسخ، بی کا، تا: چهارشنبه 9 رجب 1279 ق؛ جلد: تیماج، گ (280 پ - 286 پ)، اندازه: 15/5×22 سم [ف: 3 - 211]
miqyās-ul fuḥūl fī š.-il zubdat-ul uşūl
نراقی، مجدالدین بن ابوالقاسم، ق 14 قمری
naraqi, majd-od-din ebn-e ab-ol-qasem( - 20c)
وابسته به: زبدة الاصول؛ شیخ بهائی، محمد بن حسین (953-1030)
تاریخ تأليف: جمادی الثاني 1332 ق
شرح استدلالی مزجی مفصلی است بر رساله «زبدة الاصول» شیخ بهاء الدين عاملی با نقل اقوال و رد و ایراد بسیار در مسائل آن.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 10985
آغاز: الحمد لصاحبه و الصلاة علی نائبه و علی افاضل اقاربه و ربتها تفصیل من ربت کقعد ربوتا ثبت و دام؛ انجام: و لقد فرغت من کتب هذا اليابس و الرطب ...
خط: نستعلیق، کاتب - مؤلف، بی تا؛ نسخه پیش نویس وی است؛ مصحح، اضافه شده؛ جلد: مقوایی، 363 گ، اندازه: 18×22/5 سم [ف: 27 - 396]
al-miqyās fī iqāmat-il wazn-i bi-l-qistās (r.)
جابر بن حیان، 120 - 198؟ قمری
jāber ebn-e hayyān (739 - 814)
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 729/9
آغاز: و بعد فهذه وجيزة في رسم کیفیات الأجساد تکون ذريعة الى الارتقاء إلى تعدیلها
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ 11 سطر، اندازه: 14×21/5 سم [ف: 2 - 463]
miqyās-ul mustaqīm
مختار گلپایگانی، احمد بن علی، ق 13 قمری
moxtār-e golpāygānī, ahmad ebn-e ‘alī(- 19c)
تاریخ تأليف: یک شنبه 19 جمادی الثاني 1246 ق
شامل یک «مقدمه» و پنج «فصل» و «خاتمه»: مقدمه شامل ده «مطلب»: فصل 1. مقدمه مباح و حکم آن، شامل چند مقام؛ 2. در مقدمه مکروه و بیان حکم و کراهت آن، مشتمل بر چند مقام؛ 3. در مقدمه مندوب و حکم و استحباب آن، در چند مقام؛ 4. در مقدمه حرام و بیان حکم و حرمت آن، در چند مقام؛ 5. در مقدمه واجب و بیان حکم و وجوب و عدم وجوب آن، در چند مقام؛ خاتمه در بیان امور مهمه ای که با مقام بحث مناسبت دارند.
مشتمل بر چند مقام و تذنیب: تذنیب، در بیان مسأله تداخل اسباب. (فاضل)
آغاز: بسمله الحمدلله رب العالمين و الصلوة و السلام علی خیر خلقه محمد و آله الطاهرين اما بعد فیقول أقل الأنام ... ان هذه رسالة وجيزة و عجالة عزیزه فیما یتعلق بنبذة من مبادی الاحكام الشرعيه و مقدماتها و احکامها و اودعت فیها ما سنح بخاطری الفاتر من الروائع التي تخلو عنها زبر الاولين و اوردت في مطاویها من القطائع التي لم تصل اليها ایدی الماهرين البارعين ...
انجام: صرح جماعة من أعلام المتأخرين من المعاصرين و غیرهم في بحث تداخل الاغسال و نظائره فلیلاحظ عصمنا الله و ایاکم من الخطاء و الزلل في القول و العمل هذا آخرما اردناه و منتهی ما قصدناه في هذا الباب و کان الفراغ في ... و العنة علی اعدائهم كافة من الأولين و الآخرين.
آغاز: برابر؛ انجام: یر فیها خالقها علی القدر المتيقن او التأليف بالدلیل ...
بی کا، تا: قرن 14؛ 33 گ (197 ر - 229 ر)، اندازه: 21×17 سم [ف: 36 - 1]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: فخر الدين ابن ابی القاسم گلپایگانی، تا: چهارشنبه 7 جمادی الثاني 1302 ق؛ جلد: تیماج، 21 سطر (17/5×9)، اندازه: 22×16 سم [ف: 4 - 1975]
مقیاس المصابيح - مقباس المصابيح
meqyās-on nojūm
افشار، محمد اکبر بن نصرالله، ق 13 قمری
afšār, mohammad akbar ebn-e nasr-ol-lāh(- 19c)
وی این رساله را به شیوه حل مسائل نجوم تأليف قطب الدين عبدالحی لاری نوشته (بدون اشاره به آن کتاب) و همانند آن رساله دارای یک «مقدمه» «در آن چه پیش از شروع در مسائل باید دانست» و 12 «باب». عناوین مطالب مقدمه و ابواب عيناً همان است و تنها در شیوه بیان مطالب با آن رساله اختلافاتی دارد. در دیباچه رساله حاضر از فتحعلی شاه قاجار و احمد علی میرزا و نیز فهرست پاره ای از کتاب های نجوم و احکام را (که به گفته خود از آن ها بهره گرفته) یاد می کند مانند مختصر الاسرار ابومعشر بلخی، جامع عبدالجلیل سجزی، صد باب ارسطو، اربع مقالات مغربی و بطلیموس و مسائل قصرانی. (عبدالحسین حائری)
آغاز: بسمله حمد و سپاس و شکر بی قیاس محمود ذوالجلال.
[فهرستواره منزوی 3066/4؛ الذريعه 127/22]
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 6281/3
آغاز: برابر
تا باب اول دارد و بقیه آن در دفتر نوشته نشده؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج، 132 ص (478-609)، اندازه: 15/5×22 سم [ف: 19 - 259]
miqyās-un nazar
دشتکی شیرازی، منصور بن صدرالدین محمد، - 948 قمری
daštakī šīrāzī, mansür ebn-e sadr-od-dīn mohammad (- 1542)
خلاصه قواعد منطق را در چهار فن و هر کدام دارای چند مقصد با عناوین «تذكرة، تبصرة، تنبیه» و مانند این عناوین، گزارش کرده است. این رساله جز «معیار الأفكار» و «تعدیل الميزان» دشتکی می باشد.
آغاز: سبحان الذي قدر معرفة بدائع القدر بمقیاس النظر و صیر معیار صحته منطق من أبصر ... أما بعد، فإن الفقير الحقير غیاث المشهور بمنصور یقول: إن هذه رسالة فیها خلاصة المنطق یعصم أهل الفطنة و الفطرة و الفكرة عن الزيغ
چاپ: به کوشش عبدالله نورانی در مصنفات غیاث الدين منصور حسینی دشتکی شیرازی، جلد 2 (تهران، دانشگاه تهران، انجمن آثار و مفاخر فرهنگی: 1386)
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 8720/1
آغاز: برابر؛ انجام: فان صاحبها لا یغلط و لا یغالط و هو مغالط.
خط: نستعلیق، بی کا، تا: جمادی الاول 942 ق؛ جلد: تیماج، 12 گ (1 پ - 12 ر)، اندازه: 10/5×17 سم [ف: 22 - 258]
meqyās va andāze gīrī (r. dar)
تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 18598
کتاب خطی مقیاسی؛ بی کا، بی تا؛ انتقالی از کتابخانه پهلوی - مجموعه نوازی؛ 39 گ، اندازه: 17/4×10/5 سم [رایانه]
مقیم نامه - تذکره مقیم خانی
مکاتبات - منشآت
مکاتبات - مکتوبات
مکاتبات/ عرفان و تصوف/ عربی
mukātibāt
زاهری، عبدالسلام بن عبدالله، ق 7 قمری
zāherī, ‘abd-os-salām ebn-e ‘abd-ol-lāh(- 13c)
«مکاتبات بعضهم إلى بعض و اشعارهم و مسائل»؛ عرفانی است، نوشته عبد السلم بن عبدالله بن أحمد بن بکران زاهری مصری از روی نوشته حسین بن احمد بن حمید رومی تفلیسی با سماعی از همین زاهری در روز یک شنبه 18 ربیع الثاني 617 ق.
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 331/4 - ف
نسخه اصل: یوسف آغا ش 4862؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ 25 گ (92-68)، 23 سطر [فیلم ها ف: 1 - 455]
mukātibāt
مرتضی نظام شاه، پادشاه دکن، ق 10 قمری
morteza nezām-šāh, pādešāh-e dakan(- 16c)
مجموعه ای است از مکاتبات که نه نامه آن در این رساله موجود و به این ترتیب می باشد: 1. کتابت از جانب نظام شاه به شاه طهماسب اول جهت تهنیت فتح روم و اظهار فتوحاتی که در دکن دست داده بود و استدعای مدد شاه از شاه طهماسب؛ 2. کتابت از جانب حضرت نظام شاه به جانب شیر شاه دهلوی؛ 3. نشان جهت رو میخان که طوپ نظام شاهی ساخته؛ 4. کتابت به جلال خان ولد شیر شاه؛ 5. کتابت از حضرت نظام شاه به میر غیاث الدين منصور؛ 6. کتابت به قاضی جهان در سفارش میر میران؛ 7. فتح نامه در باب فتح نمودن حضرت ... حسین نظان شاه؛ 8. کتابت به حکیم نجیب الدين عبدالله؛ 9. کتابت به خواجه سلطان محمد.
[لغتنامه دهخدا 22572/14]
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 141200
آغاز: بعد از تقدیم وظایف حمد الهي جل جناب جلاله و پس از ترقین صحایف نعت حضرت رسالت پناهی ... به موقف عرض مدرکان سخن شناس؛ انجام: اسیم جان پرور خلق جمیل و شبنم فیض گستر لطف جزیل چمن مکارم اخلاق ...
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 10؛ افتادگی: انجام؛ مصحح؛ تملک: کاتب به تاریخ 999 با مهر «عبده مخلص (علی)» (بیضی)؛ مهر: «بنده آل محمد مجنون 1278» (بیضوی)، «لا اله الا الله الملك الحق المبين عبده رضا قلی» (مربع)، «دارد امید شفاعت محمد مجنون» (مستطیل)؛ 48 گ، 15 سطر، اندازه: 10×14/5 سم [ف: 35 - 778]
mukātibāt
ملکم، 1249 - 1326 قمری
malkam (1834 - 1908)
نسخه اصل: از روی اصل. از «نمره اول پاکت دوم به تاریخ 22 محرم 1293 لندن» تا نمره های پاکت سوم که نخستین آن ها مورخ 1 ربیع الاول 1294 است سپس سواد تلغراف های فرستاده شده در 6 ژانویه 1877؛ بی کا، بی تا؛ 301 گ [فیلم ها ف: 2 - 111]
نسخه اصل: از روی پاکت دوم مشتمل بر سه نمره مورخ 21 نوامبر 1887؛ بی کا، بی تا [فیلم ها ف: 2 - 114]
mukātibāt
مجموعه ای است از مکاتبات و پاسخ های جمعی از علما و بزرگان و همچنین سر آغاز چند کتاب و چند وقف نامه که گویا به جهت جنبه ادبی و بلاغی آن گردآوری شده است. در این مجموعه چند نامه از سعد بن زید و پاسخ های آن، پاسخ مکتوب شیخ سعدان احسائی، پاسخ شیخ ناصر احسائی، پاسخ نامه بعض احباب، پاسخ سید فرج الله خان و الى هویزه، پاسخ سید عبدالمحسن مکی، نامه محمد مسیح نسائی، نامه ای به اصحاب قهوه (!)، پاسخ نامه شیخ محمد جعفر، پاسخ نامه سید ماجد قاضی اصفهانی، پاسخ نامه میرزا سید مرتضی، پاسخ نامه شیخ علی عاملی، نامه بعضی مشایخ «احساء»، پاسخ نامه سید رشید فرزند شریف سعد فرزند زید مسمی به سعید، پاسخ نامه بعضی از شرفا و فضلای مکه معظمه، نامه به شیخ بنی خالد و نامه علامه آقا حسین [خوانساری] از جانب شاه عباس دوم به شریف مکه و همچنین صورت آن چه که برای آقا جمال [خوانساری] بر پشت کتاب ترجمه مفتاح الفلاح نگاشته اند و چندین قباله، وقف نامه و قرآن مجید به سال 1110 ق که احتمالا از آقا حسین خوانساری باشد همراه دیباچه کتاب های مختلف و افزودگی هایی دیگر در قرن 12 ق نگاشته شده است.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 11639
آغاز: الحمدلله الذي طهر بیته للطاهرین و جعله بطواف الحج و العمرة معموراً؛ انجام: و لبئس ما یصنعون و ساء ما یفعلون و السلام علیکم و رحمة الله و برکاته.
خط: نسخ زیبا، بی کا، تا: قرن 12؛ مصحح، مجدول، دارای سر لوح زیبا، مذهب به سبک اصفهان؛ تملک: شریف مکه؛ مهر: «... محمد و علی ... بخش ... 1115» (مربع)، «أليس الله بکاف عبده؟ مهدی 1145» (بیضی)؛ 95 گ، 14 سطر (15×8/5)، اندازه: 14×22/5 سم [ف: 29 - 408]
mukātibāt
غیر همانند:
نسخه اصل: نسخه ش 216 کتابخانه تقوی که اکنون در کتابخانه مجلس شورای ملی است 64614-4559؛ کا: عبدالحی، تا: 822 ق، جا: ماردین در شمال عراق [فیلم ها ف: 1 - 621]
مکاتبات بین شاه عباس و عبدالرحمن اوزبک و جلال الدين محمد اکبر پادشاه؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11 [ مختصر ف: - 791]
آغاز: ... عندلیب آسا خود را در گلشن خاطر زاهر فیض مظاهر؛ انجام: و گلشن اقبالش از نسیم سموم دشت حرمان شکفته باد و چشم بر نشو و نمای بید مجنون حدیقه دولتش مرساد.
این رساله شامل مکاتبات و عریضه هایی است از اشخاص مختلف حقیقی در موضوعات گوناگون و بخش پایانی در موضوع عشق می باشد؛ خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز، مهر: «لا إله إلا الله الملك الحق المبين عبده فتح الله» (درشت)؛ جلد: تیماج، 16 گ (70-85)، 13 سطر (16×8/5)، اندازه: 19×11/5 سم [ف: 29 - 574]
این عناوین در نسخه حاضر دیده می شود: مکتوب شاه عباس به جهانگیر پادشاه غازی، مکتوب شاه طهماسب به جلال الدين اکبر پادشاه، هر گاه شخصی گله کتابت کم نوشتن نماید، واقعه نویس و استفتا و منصب و وزارت، به دانشمندان، به دوستان، احوال پرسی بیمار ف کتابت به مردم معتبر، به وزراء، جواب کتابت، به سادات، به صدر، در تعریف، عریضه پادشاهی، به جماعت معتبر، در نهب منصب، رقعه به جهت طلبیدن ضیافت، به اهل شرع، به اطباء، به متولیان و ...؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ 51 گ، اندازه: 22×12 سم [ف: 2 - 470]
آغاز: نظات کل ... عمارات مبارکات واقعات در دارالسلطنه اصفهان؛ انجام: ملا عبدالوهاب دهدشتی معرفت و اقباض عالیقدر.
رساله اوراق پراکنده ای است از مجموعه سواد مکاتبات محمد علی خان بیگلربیگی در دارالسلطنه اصفهان و سواد چندین فتحنامه مانند فتحنامه هرات و هندوستان و برخی عرض داشت های دیگر که در تاریخ های 29 ذیحجه 1051، غره صفر 1177، 7 ربیع الاول 1227 و غره رجب 1283 صادر شده است؛ خط: شکسته نستعلیق دیوانی و سیاق، ناخوانا، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ 25 گ، 8 سطر، اندازه: 14×19/5 سم [ف: - 652]
آغاز: فدایت شوم از دارالخلافه تا تبریز که سبب معطلی حاصل شد؛ انجام: مفتخرم از این که با خیالات عالیه بوده باشم
مکاتبات رسمی خلال سنوات 1279 تا رجب 1280 در دربار ایران و مناسبات با انگلیس راجع به استقلال هرات و غیره؛ خط: نستعلیق شکسته، بی کا، تا: 1279 ق؛ جلد: مقوا [رایانه]
آغاز: صاحب زاد و قبله والا نژاد و ملجا با عدل و داد را که ابد الدهر قبله حاجات اطراف و کعبه مناجات مراد است؛ انجام: رد می کنم که فردا زیر قرض این وجه خلعت بها نمانم ان شاء الله
خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: قرن 14؛ محشی؛ 125 گ (81-205)، 14 سطر (16×9/5)، اندازه: 17×22/5 سم [ف: 28 - 212]
نامه های پراکنده ای است که در سال های 1277-1314 نگاشته شده و در این مجموعه گرد آورده شده است؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 14؛ مهر: «محمد امین الحسيني» (بیضوی)؛ جلد: تیماج، 93 گ، اندازه: 31×16 سم [ف: 21 - 189]
عهد فتح علی شاه؛ بی کا، بی تا [نشریه: 7 - 567]
هر یک با التزام حذف یک حرف از الفباء به ترتیب از الف تا یاء، در نسخه تا مکتوب با حذف «م»؛ بی کا، بی تا؛ قطع: جیبی [نشریه: 13 - 405]
آغاز: التحميد و الثنا ترخیص فرما ... روانه خواهم شد؛ انجام: دفع الوقت می ماند استدعا از مراهم عالیشان.
شامل مکاتباتی است که به فتح خان قاجار و نایب السلطنه دارالسلطنه اصفهان و به محمد علیخان قاجار نایب الصدر در رجب 1286 ق نگاشته شده؛ خط: شکسته، بی کا، بی تا؛ جلد: مقوا با روکش مشمع، 41 گ، 7 سطر، اندازه: 14×20 سم [ف: - 652]
mokātebāt-e ab-ol-fazl
تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 25070
بی کا، بی تا، خریداری از امرالله صفری [رایانه]
mokātebāt-e ab-ol-fazl-e ‘allāmī
نور محمد
nūr mohammad
عمده نامه های او در «مکتوبات علامی» گرد آمده، این مجموعه دفتر چهارم مکاتبات اوست، نامه هایی به اکبر شاه (963-1014 ق) و برخی از کسان آن خاندان و به پدر خویش و بزرگان و عزیزان خود.
قم؛ گلپایگانی؛ شماره نسخه: 890/2-5/180
آغاز: بسمله بعد از انشای حمد و ثنای حضرت خداوند واهب العطايا که بخشنده روزی انسان و حیوان بی حساب و گسترانیده فرش تراب بر آب ... رقعاتی که افضل الفضل شیخ ابوالفضل بیاران همترین ... مرسول داشته بود بنده نور محمد آن همگی را در این اوراق جمع آورده ... رقعه آخری حق سبحانه تعالی ذات با برکات بر ادربجان؛ انجام: رقعه آخری همیشه از مطلع شرف و سعادت و طوامع خورشید افادت ... شرح شوق به ادراک سعادت کثیر الافاظت بیش از این است که بیان نماید
دفتر چهارم مکاتبات است؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ جلد: مقوا، 36 گ، 9 سطر، اندازه: 18×14 سم [ف: 8 - 4527]
mokātebāt-e azal of česterfild (t.)
سالور، حسینقلی، 1247 - 1311 شمسی
sālūr, hoseynqolī (1868 - 1932)
تاریخ تأليف: 11 ذیقعده 1315 ق
«اول آف چستر فیلد» صد و هفتاد و یک نامه به فرزند خود نوشته است. سی و هفت عدد از این نامه ها به زبان فرانسوی و بقیه زبان انگلیسی نگاشته شده است. در کتاب حاضر عماد السلطنه حسین قلی قاجار نامه ای فرانسوی را به فارسی ترجمه نموده است.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 7808
آغاز: ترجمه نوشتجات ارل آف چستر فیلد که یکی از بزرگان انگلیس است و این مراسلات که به پرسی نوشته کتابی مفید و از جمله کتب ادبیه است اغلب کاغذ های او به زبان انگلیس است ما آن چه؛ انجام: آدم را بیعار و غضب آلوده بنماید و دور است از آن که لذتی انسان از آن ها برد بلکه بی آبرو و ضایع می کند خداحافظ.
خط: نستعلیق، کاتب - مؤلف، تا: یک شنبه 11 ذیقعده 1315 ق؛ جلد: تیماج، 136 گ، 11 سطر، اندازه: 13×20/5 سم [ف: 26 - 291]
mokātebāt-e amīn-od dowle
با تصویر های زمان قاجار. از روی اصل. با 15 تصویر. با تاریخ شعبان 1268 و 1269 و 1271 و 1283؛ بی کا، بی تا؛ 44 گ [فیلم ها ف: 2 - 81]
بیشتر نامه ها خطاب به امیر نظام است؛ خط: شکسته نستعلیق، کا: امین الدوله، تا: 1314 و 1315؛ 13 گ [ف: 34 - 59]
mokātebāt-e īrān va engelīs
صورت بعضی از نامه هایی است که بین طامس صاحب انگلیسی و بعضی از رؤساي ایران رد و بدل شده است. این مکاتبات در ماه های مختلف سال 1271 ق رد و بدل شده است.
قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 3440
آغاز: جناب اشرف امجد ارفع محبان استظهارا مشفقا معظما در این روز ها بی احترامی بزرگ و غریب از اولیای دولت ایران نسبت به دولت انگلیس شده؛ انجام: و بیلا ماتیك فیما بین مأمورين دول را آسان است حرر في 24 شهر ربیع الثاني 1271.
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ 40 گ، 15 سطر، اندازه: 17×11 سم [محدث ارموی مخ: 3 - 1524]
mokātebāt-e īrān va engelīs va rūs
مکاتبات دولتی میان ایران و انگلیس و روس در امور ایران و افغانستان مربوط به سال های 1834 الي 1838 م.
تهران؛ وزارت امور خارجه؛ شماره نسخه: 6237
خط: شکسته، بی کا، بی تا؛ جلد: میشن، 445 ص، قطع: خشتی [نشریه: 2 - 267]
mokātebāt-e tārīxī-ye gūrkānīyān
مجموعه ای از مکاتبات تاریخی و فرمان های سلطنتی زمان گورکانیان است شامل چهار طغرا نامه به سلاطین ممالیك مجاور و هفده فرمان و منشور: 1. نامه سلطان ابوسعید گورکان به دربار عثمانی در تسلیت فوت سلطان محمد و تهنیت جلوس جانشین او؛ 2. نامه به سلطان مراد؛ 3. نامه سلطان عثمان خان که به وسیله تاج السلماني ارسال شده؛ 4. نامه به یکی از سلاطین همسایه و سفارت مولانا عمادالدین عبدالوهاب؛ 5. فتح نامه به عنوان احمد شاه بن محمد شاه بن مظفر شاه؛ 6. نامه و گزارش ادیبانه یکی از بزرگان راجع به هجوم و غارت سپاه خارجی؛ 7. نامه دربار اجرای دستور جهت جمع آوری آذوقه و غله برای مصارف قشونی که عازم فتح شام و مصر است؛ 8 و 9 و 10. سه نامه عارفانه از رکن خوافی به امیر غیاث الدين محمد و خواجه قطب الدين محمد راجع به معرفی مولانا عمادالدین عبدالوهاب در مجلس سلطان؛ 11. منشور نقابت و قضاوت سید اختیار الدين حسن در دارالسلطنه هرات؛ 12. فرمان حکومت و ولایت که به نام فرزند اعز غیاث الدين الغ بیگ بهادر صادر شده؛ 13. منشور صدرات و قضاوت مولانا ناصرالدین نصرالله امام در ماوراء النهر در 828؛ 14. فرمان حکومت و داروغگی اصفهان و مضافات
که به نام امیر اعظم برهان الدين بن عبدالصمد صادر شده؛ 15. فرمان به عهد عموم وزرا و امرا و فرزندان و داروغگان و متصدیان اعمال دیوانی در دارالسلطنه هرات که نسبت به احوال افتخار التجار حسام الدين مبارک مزاحمت نرسانده و دیناری به عنوان قرض از وی نستانند؛ 16. فرمان به فرزند اعز رستم بهادر راجع به تعدیات مظفر نطنزی به اهالی و رعایای کاشان و اصفهان؛ 17. فرمان اشرف خزانه خاص به نام حافظ سعدالدین مسعود؛ 18. فرمان احتساب سمرقند و توابع به نام شمس الدين محمد مشهوربه سید عاشق؛ 19. فرمان حکومت و ایالت ده شهر به نام معزالسلطنه بایسنقر بهادر؛ 20. فرمان به نام جلال الدين لطف الله؛ 21. فرمان و منشور وقفیت املاک و مستغلات خاصه که در ماوراء النهر و ترکستان و سمرقند می باشد.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 9468
آغاز: بسمله. الحمدلله الذي خصص لانتظام مصالح عباده بعضا بشرف الولاية علیهم و قرن بطاعته؛ انجام: نکند و اعتماد بر توقیع اشرف اعلی نماید تحریرا في عشرین جمادی الاول سنة اثنین و ستین و سبعمائة
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12 یا 13؛ رکابه دار؛ جلد: تیماج، 58 گ، 8 سطر، اندازه: 23×17/5 سم [ف: 30 - 156]
mokātebāt-e dowre-ye qājārī
از این قبیل: سیف الدين خان سرهنگ، حاجی عزالملك، ایلخانی، معین اله حاج شیخ محمد طاهر، شاهزاده عضدالدوله، مؤتمن الوزراء فتحعلی خان لاری، امام علی خان قشقایی، فتح علی خان لاری، نور شیراز، عباس قلی ابالو، فخرالملك، آقا شیخ محمد طاهر مجتهد عرب، یوسف زاده، حاجی محمد علیخان بواناتی، نامه بدون اسم، ایضا، ایضا، ایضا، موتمن الوزراء آقا علی اکبر پیله ور، حاجی شیخ محمد طاعرب مجتهد، امام قلیخان قشقایی، حاجی نصرالله خان ایلخانی، مسلطه امام قلی خان لاری، فتح علی خان لاری، حاجی محمد طار مجتهد، فتح علی خان لاری، قوام لشگر، نامه بدون امضا، منتصر الملك، امام قلی خان قشقایی، محمد حسین خان شاطر باشی، نامه بدون اسم ایضا، قوام لشگر، نامه بدون اسم، میرزا هدایت الله خان مجتهد، نامه بدون اسم، ایضا، قوام لشگر، نامه بدون اسم، میرزا هدایت الله خان مجتهد، نامه بدون اسم، ایضا.
تهران؛ انجمن آثار و مفاخر فرهنگی؛ شماره نسخه: 4341
بی کا، بی تا [نشریه: 7 - 6]
mokātebāt rāje' be omūr-e āsīyā-ye markazī
اسم مترجم: ابوالقاسم؛ ترجمه مراسلات و مکاتبات راجع به امور آسیای مرکزی است که به حکم علیاحضرت ویکتوریا ملکه انگلیس در ماه مه 1885 میلادی مطابق باثور تخاقوی ئیل 1302 ق به پارلمان انگلیس تقدیم شده است. در نه صفحه بدایت این کتاب فهرست نام اشخاص و مطالب و موضوعات سیاسی راجع به امور آسیای مرکزی با ذکر تاریخ آمده است. در متن این کتاب سواد هشتاد و هفت مکاتبه و مراسله به طور کامل مشروح است.
تهران؛ سلطنتی؛ شماره نسخه: 806
آغاز: آغاز فهرست: 1- سر لمسدن - تلگراف - 29 مارس 1885 - حمله روس ها نزدیک است ملاقات کا پطن ببط با کلنل راکرچوسکی؛ آغاز متن کتاب: مکاتبات دیگر راجع به امور آسیای مرکزی. نمره اول تلگراف سرپیطر لمسدن به ارل کرانویل از کلران بتاریخ 29 مارس 1885؛ انجام: نمره هشتاد و هفت - ارل کرانویل به موسیوداسطا آل وزارت خارجه چهارم مه 1885 ... لهذا دولت اعلیحضرت ملکه مایل هستند که مدلول تلگراف مزبور را مبنای اقدامات آتیه قرار داده و بدون تأخير در لندن در نقاط اصلی خط سرحد مشغول مذاکره شوند و فقط تفصیل و جزئیات آن را برسیدگی و تعیین مأمورين طرفین در سر محل موقوف بگذارند که شرایط مقرره ما بین خودشان قرار آن را بدهند. راقمه عبدالراجی الى ملك الوهاب حاجی محمدرضای متخلص بصفا و الملقب بسلطان الكتاب. ترجمه خانه زاد حقیقی آستان همایون ابوالقاسم.
خط: نستعلیق ممتاز، کا: صفا، محمدرضا، تا: قرن 14، کاتب حاجی محمدرضا متخلص به صفا و ملقب به سلطان الكتاب لشگر نویس که در فن خوشنویسی خاصه خط نستعلیق و شعر و ادب مهارتی بسزا داشته است؛ مجدول، با سر لوح، مذهب؛ مهر: اعتماد حضور، علی اکبر بن الحسيني؛ در ظهر صفحه اول چنین رقم رفته: «ترجمه بلیوبوک انگلیس مسائل آسیای وسطی نمره پنجم 1885 مراسلات دیگر راجع به امور آسیای مرکزی دنباله نمره دویم در همین مسئله بحکم اعلیحضرت ملکه در ماه مه 1885 مطابق ثورتخانوی ئیل 1302 به پارلمان تقدیم شد»؛ 94 ص، 15 سطر، اندازه: 21/5×32/5 سم [ف: 5 - 714]
مکاتبات رشیدی - منشآت
mokātebāt-e rashidi
رشید الدينفضل الله همدانی، 648؟ - 718 قمری
rašīd-od-dīn fazl-ol-lāh-e hamadānī (1251 - 1319)
چند نامه از مؤلف است به فرزندانش شهاب الدين و سعد الدين و جلال و محمود و غیاث الدين محمد و علی و چند نامه پراکنده
به کسان و بزرگان دیگر. ظاهرا همان مجموعه است که به کوشش محمد ابرقوهی گرد آوری شده است.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 8797/2
آغاز: فرزند دلبند شهاب الدين ابقاه الله تعالی معلوم کند که چنین استماع افتاد که آن عزیز اهل فضل و بلاغت و ارباب ذکا و فصاحت را از خدمت خود دور و از حضرت خویش مهجور کرده است؛ انجام: و پروین بهار اقبال بر طبق امید سر بر زده همان لحظه آن حضرت سر به سجده شکر بر درگاه خداوندی باندند و جبین نیاز بر خاک خاکساری بالیدند تاج رفعت ...
خط: نستعلیق تحریری، بی کا، تا: حدود 1060 ق؛ افتادگی: انجام؛ جلد: تیماج، 38 گ (203 پ - 240 پ)، 15 سطر، اندازه: 21×11/5 سم [ف: 28 - 273]
mokātebāt-e salātīn-e safavīye
سواد چندین نامه از شاهان صفویه چون شاه عباس، شاه طهماسب و شاه اسمعیل به شاه جلال الدين اکبر پادشاه هندوستان، سلطان سلیمان قیصر و سلطان محمد پادشاه روم می باشد که گرد آوری شده است.
تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 15779
آغاز: بسمله. سبحان الذي له الملك وله الحمد یحیی و یمیت و هو حی لا یموت نظم پاک خدایی که جهان آفرید عالم پیدا و نهان آفرید؛ انجام: که بروی زمین بر سر گردون چه نهی پای کین دعوی سلطانی ...
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ مهر: «لا اله الا الله الملك الحق المبين عبده ...» (بیضوی)، «سرور دین محمد باقر 1121» (چهارگوش)، «... علی» (بیضوی)، «یا امام رضا» (بیضوی)؛ جلد: تیماج، 77 گ، 17 سطر (16×7/8)، اندازه: 22/5×13 سم [رایانه]
mokātebāt-e šeyx nūr-e hendī
شیخ الاسلام نور هندی
šayx-ol-eslām nūr hendi
شانزده نامه است که شیخ الاسلام شیخ نور به مریدان عرفانی خود نگاشته و در آن دستوراتی به آن ها داده است.
قم؛ گلپایگانی؛ شماره نسخه: 2602-14/52
آغاز: بسمله. مکتوب بجانب خواجه بهرام دستی دار ممالک ذره اصغر فقیر احقر نور درویش زاده سلام و دعاء تبلیغ کرد و نمود مکاتبه شریف؛ انجام: از پی صاحب خبران است کار ** بی خبران را چه غم روزگار نبهنا الله و ایاکم قبل الموت همیشه مزید ذوق باد بالنبی و آله الامجاد.
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ جلد: مقوا، 49 گ، 17 سطر، اندازه: 24×14 سم [ف: 8 - 4527]
mokātebāt-e sāheb mansabān-e dowre-ye qājār
خطاب به آقا میرزا محمد مستوفی دیوان اعلی و قوام الدوله پیشکار مملکت خراسان و موتمن السلطان.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 11917
خط: نستعلیق و سیاق، بی کا، بی تا؛ 60 گ [ف: 34 - 85]
mokātebāt-e 'asr-e nāserī
مجموعه نامه های شخصی یا رسمی یا گزارش ها یا فرمان هایی است که در سال های 1278-1291 ق نگاشته شده و در برگ های این مجموعه الصاق شده است.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 8225
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ جلد: مخمل، 470 گ، اندازه: 34×21 سم [ف: 21 - 189]
mokātebāt-e ‘allāmī = monše’āt-e ‘allāmī = monše’āt-e ab-ol-fazl
علامی، ابوالفضل بن مبارك، 958؟ - 1011 قمری
‘allāmī, ab-ol-fazl ebn-e mobārak (1551 - 1603)
تاریخ تأليف: 1015 ق
منشآت ابوالفضل عبارت است از مکاتبات و فرامین درباری، عرایض خصوصی، خطب و دیباچه کتاب ها و بیاض ها، که پس از مرگ وی به دست خواهر زاده اش عبدالصمد در سه دفتر تنظیم شده: 1. نامه ها و فرامینی که از زبان اکبر شاه به بزرگان جهان نوشته؛ 2. نامه ها که خود به بزرگان جهان نوشته؛ 3. منشآت او. عناوین ذیل در این منشآت به چشم می خورد: نامه شاهنشاهی به حکیم ابوالفتح گیلانی، فرمان شاهنشاهی به اعظم خان کو کلتاش ولد شمس الدين محمد خان، فرمان شاهی به شهباز خان، فرمان شاهی در منع زکات، فرمان شاهی به راجی علی خان فرمانروای خاندیس، فرمان شاهی به برهان نظام الملك مسند نشین احمدنگی، فرمان شاهی در طلب از فضلای شیراز، به حضرت شاهنشاهی، به شاهزاده دانیال، به شاهزاده عالمیان، به شاهرخ میرزا نبیره میرزا سلیمان فرمانروای بدخشان، به مقتدای
صدرنشینان حق بین، مقدم الجيش معارک خان خانان سپهسالار، به اعظم خان کو کلتاش، به رکن السلطنة زین خان کوکلتاش، به ابوالفیض فیضی، به ابوالخیر، به عمدة الملك قاسمخان سربخر، به صادق خان، به آصف خان، به قطب الملك حاکم کلکنده، به راجی علی خان، به اعتضاد الممالك راجه مانسنك، به شمس الدين علی ملقب به حکیم عین الملك، به حکیم همام، به شهاب الدين احمد خان، به شیخ علی موصلی، به شیر خواجه، خطبه تفسیر فتح، انتخاب مکتوبات شرف الدين میری، خطبه بیاض، افتتاح بیاض، اختتام کتاب تحفة العراقين خاقانی، اختتام منتخب دیوان خاقانی، اختتام منتخب دیوان انوری، خاتمه منتخب دیوان ظهیر، اختتام منتخب حدیقه سنائی، اختتام منتخب دیوان کمال اسماعیل، بر پشت کتاب اوصاف الاشراف خواجه، بر پشت مجموعه ای، خاتمه مجموعه حکما، خاتمه مرکز ادوار شیخ ابوالفیض فیضی، خطبه کجکول بزرگ، دیباچه بیاض، در ذیل منتخب مثنوی معنوی، خاتمه معیار دانش، خاتمه و مقداری در شرح حال خودش.
چاپ: مشار فارسی، ج 1، ص 547؛ پاکستان، لاهور، کریمی، به اهتمام: میر امیربخش و به فرمایش شیخ مبارک علی؛ 1280 ق، 354 ص ؛ هند، لکنو، مصطفایی، 1299 قمری، به اهتمام: محمد عبدالواحد بن مصطفی خان؛ هند، لکنو، نول کشور، 1279 قمری، به اهتمام: مولوی محمد مظهر علی
[گنج بخش 1202/3؛ الذريعة 129/22؛ مشترک پاکستان 47/5 که نشانی 148 نسخه آن را داده، همان جا 719 برای منابع و نسخه های دیگر؛ دانشنامه ادب فارسی 76/4-77؛ فهرست کتاب های فارسی چاپ سنگی و کمیاب کتابخانه گنج بخش 542/1-544؛ میراث مشترک ایران و هند: 1 - 355]
شرح و حواشی:
1- مرآت الضماير - شرح دفتر ابوالفضل - شرح مکتوبات علامی؛ مولوی، محمد اعلم (- 13)
2- غایت تحقیق - شرح مکاتبات علامی؛ علی اصغر (- 13)
خط: نستعلیق، کاتب - مؤلف، تا: قرن 11؛ افتادگی: انجام؛ 175 گ، 18 سطر (17×9)، اندازه: 25×13 سم [سنا: ف: 2 - 222]
خط: نستعلیق هندی، بی کا، تا: قرن 11؛ قطع: ربعی [ف: 2 - 6]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: انجام؛ مجدول؛ یادداشت تاریخ روز پنج شنبه 25 ذیقعده 1085 و صفر 1078 ق؛ جلد: تیماج، قطع: وزیری [ف: 2 - 6]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ مجدول؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج، 174 گ، 19 سطر (15×6)، اندازه: 21×10/5 سم [ف: 10 - 1726]
انجام: و ما علی الرسول الا البلاغ.
خط: نستعلیق، کا: حلبی، محمد، تا: قرن 11؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج، 254 گ، 17 سطر (6/5×13/5)، اندازه: 21×12 سم [ف: 11 - 2145]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج، 2 ص (350-351 در حاشیه)، سطور چلیپا (33×17/5)، اندازه: 34×18/5 سم [ف: 9 - 1205]
آغاز: منشور حضرت شاهنشاهی به حکیم همام ... حکمت مآب حقیقت شناس واقف مواقف معارف و معانی سالک مسالک دوربینی و کاردانی پرده گشای غوامض حکمت الهي؛ انجام: این جا نقد مرا عیار و گران بختی را بازار پدید آمد و زمانیان بنظر دیگر بگریستند و چه گفتگو ها رو داد ...
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: انجام؛ مهر: کتابخانه احمدی (بیضی)؛ جلد: تیماج، 217 گ، 14 سطر، اندازه: 19×12 سم [محدث ارموی مخ: 3 - 1562]
آغاز: آغاز دفتر 1: گوناگون نیایش مرداوری را سزد که وجود بشر را از کارخانه عنایت؛ انجام: که او را خدمتکار کاردان می دانم باید.
دو دفتر 1 و 2؛ خط: نستعلیق تحریری، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: انجام؛ مجدول؛ جلد: تیماج، 93 گ، 19 سطر (10×20/5)، اندازه: 25×13 سم [ف: 2 - 241]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ در شعبان 1097 در کتابخانه ابواب جمعی؛ جلد: تیماج، قطع: وزیری [نشریه: 3 - 389]
آغاز: بسمله گوناگون نیایش مردا و ری را که وجود بشر را از کارخانه عنایت کسوت حیات پوشانیده؛ انجام: اعلام بخشند که ترا اهل دانسته ام بخش سومی در نسخه ما دیده نمی شود؛ خط: نستعلیق، کا: ملا نور محمد، تا: 1005 ق؛ محشی، مولوی میان صاحب فیض الله جیوه اصلاح و تحشیه نموده؛ کاغذ: هندی، جلد: تیماج، 188 گ، 15 سطر (13×6/5)، اندازه: 22×13 سم [ف: 1 - 80]
آغاز: فرمان آسمانی و نامه جاودانی؛ انجام: فتنه گران خواب ز پیدایش کامل اقتدار.
اصل نسخه: گنح بخش، ش 2934 فهرست نشده؛ خط: نستعلیق پخته، بی کا، تا: 14 رمضان 1041 ق؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ 178 گ [عکسی ف: 2 - 264]
آغاز: گوناگون نیایش مر داوری را که وجود بشر را از کارخانه عنایت کسوت حیات پوشانید و تیره درونان کوی ضلالت را چراغ هدایت بر افروخت ... آصف عهد و افلاطون زمن شیخ ابوالفضل وزیر خاقان هوش ربای زمانه و زمانیان شد و تیغ قضا زندگانی گارانبر گزید انفس و آفاق گشت عالم در چشم جهانیان تیره شد و قبای حیات در براه معنی تنگ آمد شهنشاه جهان را در وفاتش دیده پر نم شد سکندر اشک حسرت ریخت کافلاطون ز عالم شد ... من که عبدالصمد افضل محمدم در رای رابطه همشیره زادگی نسبت فرزندی داشتم و منظور نظر تربیت بودم این گلدسته فرهنگ را دست آویزی شگرف بجهت ادراک سعادت دانسته در فراهم آوردن کمر سعی بر بستم و در انتظام آن نظر همت گماشتم و عنوان هر یک را بقدر دانش و دریافت خود نگاشته سه قسم ساختم؛ انجام: توفیق نگاشتن این گرامی نامه اگر عنفوان این کتاب الهي محمدت ایزدی است که بزبان نیرنگی اقبال روز افزون می سراید و سپاس نعمت رسیدگی بر زبان قلم می گذارد لیکن هر گونه آگهی را چشمه ساریست گروه ها گروه را معدن دانش ... شعر: هنر تابد از مرم گوهری ** چو نور از مه و تابش از مشتری
خط: نستعلیق خوب، کا: محمد هاشم حسینی، تا: 1066 ق؛ مجدول، با سر لوح؛ مهر: ناصر الدين شاه قاجار؛ کاغذ: کشمیری، جلد: چرم مذهب، 542 ص، 15 سطر، اندازه: 24×14 سم [ف: 7 - 721]
آغاز: گوناگون نیایش مرداوری را که وجود بشر را از کارخانه؛ انجام: هنر تابد از مردم گوهری ** چو نور از مه و تابش از مشتری
خط: نستعلیق، بی کا، تا: ربیع الثاني 1082 ق؛ افتادگی: آغاز؛ واقف: نایینی؛ جلد: پارچه ای، 183 گ، 20 سطر (13×7/5)، اندازه: 20×12/2 سم [ف: 7 - 857]
آغاز: تیرگی درون و کوتاهی دریافت در پنجا ساخته بودند؛ انجام: و از نکوهش و سرزنش انجمن ها بر سازند.
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ جا: هندوستان؛ افتادگی: آغاز و وسط و انجام؛ جلد: چرمی نارنجی، 263 گ، 15 سطر (14×8)، اندازه: 22/4×13/2 سم [ف: 7 - 856]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ مجدول؛ کاغذ: ترمه، جلد: میشن، 176 گ، 15 سطر، اندازه: 22/4×13/2 سم [ف: 4 - 778]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: آغاز (آغاز پیش از نامه به عبدالله خان اوزبک افتاده)؛ مجدول؛ کاغذ: ترمه، جلد: میشن،194 گ، 17 سطر، اندازه: 23×14/5 سم [ف: 4 - 778]
آغاز: تیرگی درون و کوتاهی دریافت در این جا ساخته بودند؛ انجام: و از نکوهش و سرزنش انجمن ها بر سازند
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: آغاز [الفبائي: - 558]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: انجام؛ کاغذ: هندی [نشریه: 2 - 66]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ اندازه: 24×14 سم [نسخه پژوهی: 228 - 2]
دفتر دوم مکاتبات را شامل است؛ بی کا، تا: قرن 12؛ مجدول؛ 46 گ (224 ر - 269 ر)، اندازه: 21×30/5 سم [ف: 38 - 321]
آغاز: فواید منتخبه از مکاتبات علامی شیخ ابوالفضل وزیری خاقان. دستورالعمل حضرت شاهنشاهی به عمال ممالک محروسه و متصدیان مهمات مرجوعه. این منشور الأدب الهي و دستور العمل کار آلهی از منبع عاطفت؛ انجام: و گذر های آب دریا را برای غسل مردان و آب برداشتن جدا سازد و برای زنان گذر های دیگر مقرر گرداند
متن یکی از منشآت اوست؛ کا: جمال الدين محمد حسنی، تا: جمعه 28 ربیع الاول 1118 ق؛ جلد: میشن، 3 ص (296-298)، اندازه: 22/3×34/9 سم [ف: 29/1 - 93]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: رجب 1125 ق؛ مجدول، با سر لوح؛ کاغذ: ترمه، جلد: میشن، 191 گ، 16 سطر، اندازه: 27/3×16/6 سم [ف: 778 - 4]
آغاز: گوناگون ستایش مرد آوری را که وجود بشر را از کارخانه عنایت كسوة حیات؛ انجام: هنر تابد از مردم گوهری ** چو نور از مه و تابش از مشتری
خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: ذیقعده 1127 ق؛ کاغذ: هندی، 218 گ، 15 سطر (17×8)، اندازه: 24×15 سم [ف: 2 - 455]
آغاز: داشته به مطالب خاص فایز داراد.(عنوان): سر حلقه ارباب دانش و بینش ... دانشمند خان؛ انجام: و صحائف اوراق زندگانی به دعای ایام کامرانی استدعای.
خط: نستعلیق، کا: رام چند، ولد دیونهای این کش رام قوم بروت، تا: پنج شنبه 3 جمادی الثاني 1185 ق؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ جلد: شمیز، 130 گ، اندازه: 22/5×13/5 سم [ف: 1 - 226]
آغاز: بسمله گوناگون نیایش مردا و ریرا که وجود بشر را از کارخانه؛ انجام: و عنان کلام را معطوف ساخه به منهج دعا متوجه می گردد که ظلال جود و افضال و ارشاد ان مخدومی قبله
گاهی مخلد باد آمین رب العالمين کاتب در پایان رقم کرده؛ پوشیده نماند که نسخه هذا دو مرتبه بطبع آمده بمدنظر فواید مبتدیان بفروش رسیده درین ولایات چون که اکثر مردمان خواهانند معهذا محمد فیض الله بشراکت منشی قاسم علی بطبع محمدی در سنه 1238 بنگاله بطبع در آورده.
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ محشی؛ جلد: تیماج، 200 ص، 14 سطر، اندازه: 19×31 سم [ف: 10 - 1536]
آغاز: آغاز دفتر اول: گوناگون نیایش مرداوری را سزد که وجود بشر را از کارخانه عنایت کسوت حیات پوشانیده و تیره درون ان کوی ضلالت را چراغ هدایت بر راه افروخت. آغاز دفتر دوم: رها حضرت شاهنشاهی عرضه است کمترین بند های ابوالفضل بتوجه شاهنشاهی عنایت ایزدی را شامل حال اولیا دولت است؛ آغاز دفتر سوم: یا فاتح ابواب علوم و حکم ** یا رافع اعلام ایادی و نعم/ عرفنا من فضلك ما لا یعرف ** علمنا من علمك ما لا یعلم نحمدك یا من ارسل الى الخلق رسولا امینا و بشره بخطاب انا فتحناك فتحا مبینا؛ انجام: هنر تابد از مردم گوهری ** چو نور از مه و تابش از مشتری تمام شد دفتر سیم المسمي کچکول من منشآت علامه ...
هر سه دفتر را شامل است و نام دفتر سوم «کچکول» ذکر شده؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: 6 شوال 1204 ق؛ افتادگی: انجام؛ جلد: مقوایی، 183 گ، 21 سطر، اندازه: 22×14/5 سم [ف: 37 - 398]
آغاز: گوناگون نیایش مر داوری را که وجود بشر را از کارخانه عنایت کسوت حیات پوشانید؛ انجام: بجلوه ظهور خواهد رسید. تمام شد دفتر اول.
نسخه اصل: کتابخانه ندوة العلماء، لکهنو، هند، شماره 6 (ردیف 223). دفتر اول از مکاتبات علامی در این نسخه موجود است؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: یکشنبه 27 ذیقعده 1215 ق؛ محشی؛ 118 ص، 15 سطر [عکسی ف: 5 - 161]
آغاز: گوناگون نیایش مر داوری را که وجود بشر را از کارخانه عنایت کسوت حیات پوشانید؛ انجام: به سعادت منش فتاحان شیرازی در باب سرانجام راه حکم اشرف صادر شده به جلوه ظهور رسید. تمت الكتاب.
خط: نستعلیق، کا: سید محمد قاسم ولد سید احمد نقوی، تا: 11رمضان 1222 ق؛ تملک: محمد علی ولد بهاء الدين سوبیدار؛ مهر: کاتب «سید قاسم ولد احمد» (چهار گوش)؛ اهدایی: واعظ تهرانی؛ جلد: مقوا، 51 گ، 15 سطر، اندازه: 15/5×21/5 سم [اوراق عتیق: 2 - 474]
آغاز: بسمله گوناگون نیایش مر داوری را که وجود بشر را از کارخانه عنایت کسوت حیات پوشانید؛ انجام: بعلم و نقاره در میان افتاده است آن را چه باید کرد محبت جاه نیستم و عاشق.
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج مذهب [رایانه]
آغاز: این آداب الهي و دستورالعمل کار آگاهی از منبع عاطف ظل الهي و معدن رأفت شاهنشاهی؛ انجام: که انتظام سلسله جهان بانی و استحکام رابطه عالم آرای به این امور مذکور منسك و متحتم است
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ جلد: مقوا، 17 گ، 12-13 سطر، اندازه: 20×14 سم [ف: 8 - 4528]
آغاز: بسمله گوناگون نیایش مر داوری را سزد که وجود بشر را از کارخانه عنایت کسوت حیات پوشانده و تیره درون ان کوی ضلالت را؛ انجام: شناسنده گرنیست شوریده مغز ** نه بهره شناسد ز دنیای نغز/ هنر تابد از مردم گوهری ** چو نور از مه و تابش از مشتری. تم
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج، 279 گ، 15 سطر، اندازه: 23×12 سم [ف: 8 - 4528]
mokātebāt-e ‘elm-od dīn va tūsī
نصیر الدين طوسی، محمد بن محمد، 597 - 672 قمری
nasīr-od-dīn-e tūsī, mohammad ebn-e mohammad (1201 - 1274)
تعاسیف، قیصر بن ابی القاسم، 564 - 649 قمری
taʻāsīf, qeysar ebn-e abe-l-qāsem (1169-1252)
علم الدين قیصر بن أبي القاسم حنفی شامی در نامه ای که به خواجه نصیر نوشته از شرح مصادره (خطوط متوازیه) به وسیله سفینیقیوس سخن گفته و خواجه در پاسخ او می گوید: «من این شرح را ندیده ام اما بسیار درباره حل این قضیه جستجو مطالعه کرده ام و نظری را که در انجام با استفاده از سخن سابقین و ابتکارات خویش به دست آوردم در رسالة الشافيه عن الشك في الخطوط المتوازيه بیان داشتم و نسخه ای از آن را با همین نامه فرستادم». علم الدين قیصر پس از دریافت پاسخ خواجه بار دیگر نامه ای نوشته و در این نامه از رساله ثابت بن قره درباره خطوط متوازیه و رساله دیگر او درباره این قضیه و رساله یوحنای کشیش و شرح ابن الهيثم بر مصادرات اقلیدس یاد کرده و الرسالة الشافيه را که خواجه برای او فرستاده بهترین و جامع ترین می داند و اعتراضاتی چند بر آن ایراد می کند. خواجه در پاسخ مفصل که به نامه دوم قیصر می دهد اعتراضات او را نیز رد می کند.
آغاز: ابتداء نامه علم الدين به طوسی: کتب علم الدين قیصر بن ابی القاسم الحنفي من الشام الى مصنف هذه الرسالة ... و مما یعرض علی الآراء العالية ما وقع لی ...
آغاز نامه خواجه: و اما القضية التي ذکرها سنیلیقوس في شرح المصادرة المشكلة لکتاب الأصول ... واوردتها في رسالة سمیتها بالرسالة الشافية عن الشك ...
آغاز جواب علم الدين به نامه طوسی: فکتب علم الدين قیصر في جوابه من کلاك طویلو اما ما شرف به مولانا مملو که في ذلك علی ما تضمنته «الشافية عن الشك في الخطوط المتوازية» فوقف المملوك علیها
آغاز نامه خواجه به علم الدين: فکتب مصنف الرسالة دام ظله في جوابه من کتاب طویل، و اما قوله أن الحكم باستحالة کون کل واحد من الخطين بحیث یقرب و یبعد من الآخر ...
انجام: انجام نامه علم الدين به خواجه: فان امکن أن یوجد برهان یدل علی وقوع احد الاوتار خارجا عن نقطة اليحصل المطلوب. فیضیف مولانا الي سوابق فوائده منعما مفضلا
انجام پاسخ اول خواجه به علم الدين: فان الكلام قد ادی الى الاطناب و افضی الى درجة الاملال و الاسهاب
انجام نامه دوم علم الدين به خواجه: لکن مولینا قد اسبغ القول في ذلك و اغنی عن غیره فلتقتصر علی فوائده.
انجام پاسخ دوم خواجه به علم الدين: و استعمالها في الهندسة یکون علی سبیل المصادرة فحسب. هذا ما اردت ان اعرضه علی الآراء الشريفة دامت شرفه
چاپ: مدرس رضوی هر دو نامه را عيناً در احوال و آثار خواجه چاپ دوم، ص 372-379 آورده است.
[آثار و احوال خواجه، مدرس رضوی، ص 372-378]
نامه علم الدين قیصر بن ابوالقاسم حنفی است که از شام به خواجه نصیرالدین طوسی نوشته، جوابی که خواجه به نامه علم الدين داده، و جواب علم الدين به خواجه، و نامه دوم خواجه در جواب علم الدين (ناقص) تا عبارت: «من الجهتين معا و ان کان»؛ بی کا، تا: قرن 8 [ف: 8 - 156]
خط: نسخ، بی کا، تا: 1 رجب 784 ق [ف: 5 - 131]
نسخه اصل: نسخه آقای حسن نراقی؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 10؛ 3 گ (90 پ - 92 پ) [فیلم ها ف: 2 - 199]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1030 ق؛ با اشکال هندسی، مجدول؛ جلد: تیماج مذهب، 4 گ (251 پ - 254 ر)، 19 سطر، اندازه: 25×14 سم [ف: 20 - 90]
خط: نسخ، بی کا، تا: 1156 ق، جا: شیراز؛ جلد: تیماج، 2 گ، 39-41، اندازه: 21×15 سم [ف: 10 - 2079]
بی کا، بی تا 2 گ (97 ر - 98 پ) [ف: 5 - 701]
mukatibat-ul katibi wattus1 = mutarihat-un mantiqiya
کاتبی قزوینی، علی بن عمر، 600 – 675 قمری
kātebī qazvīnī, “alī ebn-e ‘omar (1204 - 1277)
نصیرالدین طوسی، محمد بن محمد، 597 - 672 قمری
nasīr-od-dīn-e tūsī, mohammad ebn-e mohammad (1201 - 1274)
در باب مقول و مقول علیه.
آغاز: اذا قیل شیء علی شیء کان المقول علیه و المقول متحدین بالحقيقة، و متغایرین من حیث کون احدهما وحده مأخوذاً من اعتبار
انجام: و لینعم علی خادمه بالاشارة الى ما یری فیه من الخطأ أو الغلط، مفيضاً للخیر، کما هو عادته الكريمة، ادام [الله] ظله و حرس مجده، بحق الحق. و صلی الله علی سیدنا محمد النبي و آله الطاهرين.
چاپ: به کوشش عبدالله نورانی در منطق و مباحث الفاظ (تهران، موسسه مطالعات اسلامی دانشگاه مک گیل با همکاری دانشگاه تهران: 1353)
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 1830/39
آغاز و انجام: برابر
نسخه حاضر بخشی از پاسخ خواجه است به او؛ بی کا، بی تا؛ 3 ص (213-211) [ف: 9 - 476]
mukātibāt-ul kātibī wa-třūsī = mutāriḥāt-un mantiqīya
کاتبی قزوینی، علی بن عمر، 600 – 675 قمری
kātebī qazvīnī, ‘alī ebn-e ‘omar (1204 - 1277)
نصیرالدین طوسی، محمد بن محمد، 597 - 672 قمری
nasīr-od-dīn-e tūsī, mohammad ebn-e mohammad (1201 - 1274)
سؤال کاتبی در باب این که سالبه کلیه دائمه معکوس نمی شود و جواب خواجه نصیر به او.
آغاز: السالبة الكلية الدائمة لاتنعکس، لان الممكن الخاص الكلى کقولنا «کل انسان یمکن أن یکون كاتباً» یمکن أن یصدق معه السالبة الدائمة الكلية ... جوابه إمكان صدق اللازم إنما یلزم علی تقدیر إمكان صدق الملزوم
انجام: هذا ما خیر بباله، و عرضه علی آرائه، متوقعاً بیان ما فیه من
الصواب و الخطأ، لیجعله مضافاً إلى سوابق موائده. لا زالت ایامه منتصبة لنجاج مطالبه في الدارين، بمحمد آله.
چاپ: به کوشش عبدالله نورانی در منطق و مباحث الفاظ (تهران، موسسه مطالعات اسلامی دانشگاه مک گیل با همکاری دانشگاه تهران: 1353)
آغاز: بسملة، قال ملك الحكماء ... بعد حمد موجود الكل و الثناء علیه ... فاعلم، انه ق اتفق منی أن کتبت کلمات علی البراهين التي ذکرها الحكماء لإثبات الواجب لذاته جلت عظمته ... و اتفق أن تشرفت تلك الأروراق بمطالعة المولى المعظم؛ انجام: هذا ما وقع للملوك الصغير علی هذه المواضع من الخيالات فالمرجو من لطفه و إحسانه انعام مما یزل عنه ذلك لیصیر مضافا الى الخيالات فالمرجو من لطفه و إحسانه انعام مما یزل عنه ذلك لیصیر مضافا الى سائر الطالعة المولى المعظم ...
این پاسخ جواب اول کاتبی به طوسی است؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 10؛ کاغذ: شرقی، 8 گ (171 ر - 178 پ)، سطور چلیپایی، اندازه: 14/5×8 سم [ف: 36 - 621]
آغاز: بسملة، قال الإمام ... اما بعد حمد الله و الثناء علیه بما هو أهله و مستحقه ... فهذه رسالة حررتها بالتماس بعض من شارکتهم في من العلماء في مباحث تتعلق بالبرهان لاذی ذکره الأوائل في اثبات موجود واجب لذاته؛ انجام: لم قلتم لیس کذلك لابد له من دلیل ولیکن هذا آخر ما أوردنا ایراده في هذه الأوراق و الحمد لواهب العقل بلا نهاية ...
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 10؛ کاغذ: شرقی، 6 گ (162 ر - 167 ر)، سطور چلیپایی، اندازه: 15×8 سم [ف: 36 - 620]
آغاز: برابر؛ انجام: لا یثبت الا عند وجود هذه الخاصة للانسان قطعة فهذا ما عندی فیه و الله اعلم بحقائق الأمور و صلی الله علی نبیه محمد و آله الطاهرين.
خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ کاغذ: اصفهانی، 2 ص (167-166)، 20 سطر، اندازه: 19×12 سم [ف: 10 - 365]
mukātibāt-ul kātibī wa-tļūsī = muțāriḥāt-un manțiqīya
کاتبی قزوینی، علی بن عمر، 600 - 675 قمری
kātebī qazvīnī, ‘alī ebn-e ‘omar (1204 - 1277)
نصیر الدين طوسی، محمد بن محمد، 597 - 672 قمری
nasīr-od-dīn-e tūsī, mohammad ebn-e mohammad (1201 - 1274)
نجم الدين عمر کاتبی دبیران قزوینی در این که نقیض عام باید اخص از نقیض خاص باشد شکی کرده و خواجه طوسی به آن پاسخ گفته است. شارح مطالع در مبحث چهار نسبت همین شک دبیران را آورده و رد نموده است. مدرس رضوی از نسخه دکتر مهدی بیانی و مجلس شورا به شماره 621 هم یاد کرده که در فهرست مجلس از آن یاد نشده و این مجموعه فقط یک رساله اوصاف الاشراف از خواجه دارد.
آغاز: هذا شك اورده الحكيم الامام نجم الدين المعروف بدبیران علی قولهم أن نقیض العام مطلقاً ... اجاب عنه نصيرالملة و الدين محمد بن محمد الطوسي ... الممكن العام ینقسم إلى قسمین هما مانعة الخلو دون الجمع.
انجام: و مع الداخل في طرفی النقيض ای الواجب ذاته و المتنع لذاته و لا یراد بکونه اعم الا هو و الله اعلم و حکم
چاپ: به کوشش عبدالله نورانی در منطق و مباحث الفاظ (تهران، موسسه مطالعات اسلامی دانشگاه مک گیل با همکاری دانشگاه تهران: 1353)
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق شکسته، کا: کرمانی، ناصرالدین حسین بن نورالدین محمد، تا: 1097 ق، جا: کرمان؛ جلد: تیماج مذهب، 1 ص (186)، اندازه: 25×15/5 سم [ف: 3 - 23]
آغاز: الى المولى المعظم و الامام الاعظم نصیر الملة و الدين قدس الله روحه سوالا علی قول المنطقيين
خط: نسخ، بی کا، تا: 1097 ق؛ 17 سطر، اندازه: 26×14/5 سم [ف: 365 - 2]
mukātibāt-ul kātibī wa-tțūsī= mutāriḥāt-un mantiqīya
کاتبی قزوینی، علی بن عمر، 600 – 675 قمری
kātebī qazvīnī, ‘alī ebn-e omar (1204 - 1277)
نصیرالدین طوسی، محمد بن محمد، 597 - 672 قمری
nasīr-od-dīn-e tūsī, mohammad ebn-e mohammad (1201 - 1274)
عبدالحسین حائری آن را پاسخ خواجه نصیر به اعتراض نخجوانی بر قول حکما «المجهول المطلق یمتنع الحكم علیه» می داند. اما مدرس رضوی این رساله را پاسخ مغالطه کاتبی قزوینی دانسته که این کمونه برای پاسخ نزد خواجه فرستاد و طوسی بدان پاسخ گفت. مغالطه کاتبی این است: «حدوث العالم لا یستلزم ارتفاع الواقع و کل ما لا یستلزم ارتفاع الواقع فهو واقع، ینتج آن حدوث العالم واقع ...»؛ ابتدای پاسخ خواجه: «خطر ببالی الداعي المخلص علی الحجة المذكورة علی اثبات الجواز في
صورة النزاع هو هذا»؛ مدرس ابتدای نامه این کمونه را آورده: «کتب المولى العالم المحقق عزالدولة سعد بن منصور بن کمونه ...». مدرس نسخه دکتر بیانی را دیده و نسخه مجلس آغاز آن برابر با آغازی است که مدرس رضوی به عنوان ابتدای رساله خواجه آورده و معتقد است بعد از جواب خواجه ابن کمونه جوابی به خواجه داده و آغازی از آن نقل کرده است البته دلیل مدرس در این انتساب همان عبارات ابتدای نامه این کمونه بوده ولی دلیل انتساب حائری به نخجوانی را در نیافتیم.
آغاز: الذي خطر ببالی الداعي المخلص علی الحجة المذكوره و علی اثبات الجواز في صورة النزاع عرضة علی الآراء المولوية ... أقول: قوله في الحجة: «الجواز في صورة النزاع لا یستلزم ارتفاع الواقع، و کل ما یستلزم ارتفاع الواقع فهو واقع» مؤلف من جملتین
انجام: فهذا ما عندی فیه، و الله اعلم بحقائق الأمور، و صلی الله علی نبیه محمد و آله الطاهرين
چاپ: به کوشش عبدالله نورانی در منطق و مباحث الفاظ (تهران، موسسه مطالعات اسلامی دانشگاه مک گیل با همکاری دانشگاه تهران: 1353)
[آثار و احوال خواجه ص 523]
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 2938/37
آغاز: برابر
خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ کاغذ: اصفهانی، 2 ص (166-165)، 20 سطر، اندازه: 19×12 سم [ف: 10 - 365]
mukātibāt-ul kātibī wa-ṭṭūsī (al-ḥarāra wa-l burūda) = r.-un fī jawāb-i dabīrān-il kātibī = bayān-u af‘āl-il ḥarāra wa-l burūda wa xawāṣṣ-u-hā wa kayfīyyat-u tawallud-il bayā wa-s sawād wa sā’ir-il alwān
کاتبی قزوینی، علی بن عمر، 600 – 675 قمری
kātebī qazvīnī, ‘alī ebn-e ‘omar (1204 - 1277)
نصیرالدین طوسی، محمد بن محمد، 597 – 672 قمری
nasīr-od-dīn-e tūsī, mohammad ebn-e mohammad (1201 - 1274)
دبیران قزوینی از خواجه طوسی درباره رنگ ها می پرسد که شیخ رئیس از گفته خویش در این که گرما در تر، مایه سیاهی و در خشک، مایه سفیدی است و سرما تر را سفید و خشک را سیاه می کند چه می خواهد؟ و طوسی به آن پاسخ داده و خواسته که اگر سخنش نادرست است بر گوید و در دیباچه می گوید من بایستی از شما بهره برم مگر این که چون فرمودید من می نویسم تا بدان بنگرید و استوارش سازید. نام این رساله گویا باید «بیان افعال الحرارة و البرودة و خواصها و كيفية تولد البياض و السواد و سائر الالوان» باشد. عبدالحسین حائری در جایی پرسنده را علامه حلی دانسته و در جایی دیگر کاتبی که با توجه به آغاز برخی رساله ها مسلم آن است که پرسنده کاتبی است.
آغاز: قال مولانا .. الطوسي ... سئل مولانا علامة العصر نجم الدين مد ظله العالي داعية المخلص عن قول الشيخ الرئيس «ان الحرارة تفعل في الرطب سوادا و في ضده بیاضا و البرودة تفعل في الرطب بیاضا و في ضده سوادا». و کان هو المفيد لدقایق العلوم و المبين لحقائق المسائل. و من شأن الداعي أن یستفید من فیض فضله. لکن الداعي لما صار مامورا باشارته الشريفة، امتثل امره و عرض علیه ما کان عنده في هذا الموضع ...
انجام: کما تفعل في الاشجار و الزرع اذا اصابها البرد الشديد. فیقال لها: احرقها البرد، و تفعل في اعضاء الحيوان مثل ذلك. و کما في الأخلاط السوادية في الحيوانات و في الحجارة تحت الطين فان الغالب علی طبیعتهما اليبس، لاستیلاه البرد علیهما فیسودان. و کما في الأحجار السود في الجبال و غیرها. فهذا ما عندی في هذه المسئله و المتوقع من کرمه این پرشد داعیه المستفيد علی ما فیه من الخلل و النقصان و الله الموفق للصواب.
چاپ: در ضمن اجوبة المسائل النصيرية، عبدالله نورانی، 1383 ش
[ريحانة الادب: 181/2؛ مكتبة امیر المؤمنين 523/2]
نسخه اصل: حمدیه ش 1447؛ بی کا، تا: با تاریخ 755 ق؛ در هامش است [فیلم ها ف: 1 - 429]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: نیمه قرن 8؛ کاغذ: شرقی، 4 گ (37-40)، 15 سطر، اندازه: 11×6 سم [ف: 32 - 42]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 10؛ کاغذ: شرقی، 2 گ (6-5)، 19 سطر، اندازه: 14/5×10 سم [ف: 36 - 234]
آغاز: بسملة قال المولى العلامة ... طالعت الرسالة التي عملها مولانا الإمام الكبير نجم الملة و الذين ... الكاتبي القزويني في المباحث المتعلقة باثبات واجب الوجود لذاته جلت أسمائه فوجدتها مشحونة بغرر الدرر مشتملة علی فوائد؛ انجام: فانه یوجب بعدم المخصص نفسه و هو محال فهذا ما عندی فیه و الله أعلم بالصواب و اليه المرجع و المآب
پاسخ نامه اول کاتبی به طوسی است؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 10؛ 5 گ (167 ر - 171 ر)، سطور چلیپایی، اندازه: 14/5×8 سم [ف: 36 - 621]
آغاز: بسملة، قال المولى المعظم نصر الملة و الحق و الدين محمد بن محمد بن الحسن الطوسي دامت معالی، وقف علی إفادة مولانا المام المعظم العالم الممحقق نجم المللي و الدين عزیز الإسلام و المسلمين بعد ما أوردت ما سنخ لی من الأسؤلة و الأجوبة المتعلقية برسالته؛ انجام: و هذا ما خطر ببالی في هذا البحث و الإعتذار في إيراده ما سبق و طلب القائدة و انما لم أورد جمیع کلامه أدام الله امامه الولاء مهافة التطويل بل أقتصرت علی ما وقع فیه البحث و المرجو من کرمه ... قبول العذر و الله تعالی یدیم فضله و إفضاله بحق حقه
رساله دوم طوسی به کاتبی است؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 10؛ کاغذ: شرقی، 8 گ (178 پ - 185 ر)، سطور چلیپایی، اندازه: 14/5×8 سم [ف: 36 - 622]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: قاسم بن احمد، تا: 20 ذیقعده 929 ق؛ مصحح؛ کاغذ: شرقی، جلد: تیماج، 4 گ (34 پ - 37 ر)، 17 سطر، اندازه: 11/5×17/5 سم [ف: 10 - 27]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق شکسته، کا: جلال الدين محمد بن احمد دادائی، تا: رمضان 993 ق؛ اهدایی: رهبری، مهر 1386؛ 5 گ (1 برگ متن و 4 برگ ضمیمه)، 38 سطر، اندازه: 12/5×22/5 سم [اهدائی رهبر: 9 - 453]
آغاز: برابر؛ انجام: فیسود و کمافی الدحجار السود في الجبال و غیرها فهذا ما عندی و الله أعلم
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ کاغذ: شرقی، 2 گ (24-25)، 17 سطر، اندازه: 8×5 سم [ف: 36 - 276]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ مصحح، محشی با نشان «12»؛ 4 گ (9-6)، 18 سطر، اندازه: 14×6 سم [ف: 34 - 740]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ مصحح؛ جلد: تیماج مذهب، 3 گ (29 پ - 31 ر)، اندازه: 19×12/5 سم [ف: 20 - 281]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق بی نقطه، کا: اردوبادی، عبدالقادر، تا: قرن 11، جا: شیراز؛ کاغذ: ترمه، جلد: میشن، 2 گ (201 ر - 202 پ)، 23 سطر، اندازه: 22/3×12 سم [ف: 8 - 47]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 10 و 11؛ جلد: تیماج، 4 ص (228-231)، 22 سطر (19×9)، اندازه: 28×17 سم [سنا: ف: 1 - 20]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ جلد: تیماج، 15 گ (117-131)، 13 سطر (11×6)، اندازه: 16×10 سم [ف: 11 - 2453]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 10 یا 11؛ با سر لوح های زرین؛ کاغذ: اصفهانی، 2 گ (268 پ - 269)، 24 سطر (20×10)، اندازه: 17×27 سم [رشت و همدان: ف: - 1479]
آغاز و انجام: برابر
خط: تحریری، بی کا، تا: قرن 10 و 11؛ 4 ص (153-156)، 17 سطر، اندازه: 19×13 سم [نشریه: 3 - 351]
آغاز و انجام: برابر
بی کا، تا: قرن 11؛ جلد: تیماج، 4 ص (27-30)، اندازه: 18×8 سم [ف: 10 - 186]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: زین العابدين بن شاہ محمد استرآبادی، تا: 1006 ق؛ جلد: تیماج مشکی، 2 گ (153 ر - 154 پ)، 19 سطر، اندازه: 19×11 سم [ف: 27 - 305]
آغاز و انجام: برابر
کا: حمزه بن احمد گیلانی، تا: 1018 ق؛ جلد: مقوا، 22 سطر، اندازه: 11×22 سم [ف: 4 - 156]
آغاز و انجام: برابر
رؤيت شد؛ خط: نسخ ریز، بی کا، تا: با تاریخ 1061 ق؛ مهر: «محمد قاسم بن محمد صالح الهمداني 1061» (بادامی شکل)؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج، 3 ص (84 پ - 86 ر)، 25 سطر (14×7)، اندازه: 22×12 سم [ف: 12 - 303]
خط: نسخ، کا: احمد سروی، تا: 1071 ق؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج، 2 گ (64 پ - 65 پ)، 27 سطر (21×10)، اندازه: 31×18 سم [ف: 16 - 310]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: محمد بن نعمت طبسی، تا: 1091 ق؛ جلد: تیماج، 5 ص (148-152)، 25 سطر [سنا: ف: 2 - 189]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: فضل الله حسینی، تا: قرن 12؛ جلد: مقوا، 32 سطر، اندازه: 19×13 سم [ف: - 42]
بی کا، تا: قرن 12؛ جلد: تیماج، 2 ص (103-104) [ف: 3 - 281]
آغاز و انجام: برابر
خط: تعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: پارچه ای، 4 ص (143-146)، 17 سطر (13×7/5)، اندازه: 20×13/2 سم [ف: 342 - 8]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ زیبا، بی کا، تا: با تاریخ 1187 ق؛ تملک: معصومعلی بن علی عسکر به تاریخ شعبان 1187؛ جلد: مقوایی، 2 گ (242 پ - 243 پ)، 24 سطر، اندازه: 22×14 سم [ف: 15 - 58]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: پارچه، 3 گ (65 - 67 پ)، 16 سطر (17×8)، اندازه: 22×13 سم [ف: 17 - 107]
خط: نسخ، بی کا، تا: 1230 ق [ف: 7 - 409]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: اسدالله بن منجم دو دانگه مازندرانی، تا: 1308 ق، جا: تهران، با اشکال نجومی؛ جلد: تیماج، 17 سطر، اندازه: 22/3×16/5 سم [ف: 10 - 156]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ مصحح، محشی؛ جلد: چرم زرد، 1 گ (172 ر - 172 پ)، اندازه: 21×17 سم [مؤيد: 2 - 209]
آغاز و انجام: برابر
بی کا، بی تا [ف: 4 - 271]
بی کا، بی تا [ف: 3 - 33]
آغاز و انجام: برابر
خط: تعلیق، بی کا، بی تا؛ 4 گ (42 پ - 45 ر) [ف: 3 - 184]
mukātibāt-ul kātibī wa-třūsī fi itbāt-il wājib = al muţāriḥāt
نصیر الدين طوسی، محمد بن محمد، 597 – 672 قمری
nasīr-od-dīn-e tūsī, mohammad ebn-e mohammad (1201 - 1274)
کاتبی قزوینی، علی بن عمر، 600 - 675 قمری
kātebī qazvīnī, “alī ebn-e ‘omar (1204 - 1277)
دبیران قزوینی نجم الدين علی بن عمر کاتبی، فیلسوف منطقی ریاضیدان و شاگرد خواجه طوسی و استاد علامه حلی رساله ای نگاشته و در آن از برهانی که پیشینینان برای بودن خدا از راه نیازمندی ممکن به واجب و ناروایی دور و تسلسل آورده اند، خرده گرفت. وی آن را بدرخواست یکی از دانشمندان همکار خود نوشت و برای خواجه فرستاد. خواجه ایرادات او را بر حکماء در بحث اثبات واجب وارد ندانست و آن ها را پاسخ داد. کاتبی بعد از دریافت ایرادات خواجه، مجددا آن ها را پاسخ گفت و آن را برای بار دوم برای خواجه فرستاد و از او خواست که آن را با دقت مورد مطالعه قرار داده و نظر خود را ابراز دارد. خواجه بعد از آن رساله دیگری تأليف نمود و به ایرادات و اعتراضات کاتبی جواب کافی داد. نامه دیگری نیز از کاتبی و پاسخ طوسی وجود دارد که در همین بحث است گرچه کاتبی بحث خاصی را مطرح نمی کند و بیشتر به تمجید استاد خود می پردازد و خواجه نیز متقابلاً به تمجید از کاتبی بسنده نموده است. نسخه های موجود با نام های پراکنده و تعداد متفاوت است و برخی به دلیل نداشتن آغاز و انجام در فهرست، قابل تشخیص نیست که کدام یک از این مکاتبات را در بر می گیرد که باید با تطبیق با سر آغاز ها و سرانجام های نقل شده - که همه آن را از نقل مدرس رضوی و با تطبیق با آن چه عبدالله نورانی در اجوبة المسائل النصيرية نقل کرده، آورده ایم - تشخیص داد و آن چه مقدور بود در مباحث آن متذکر شدیم.
آغاز: آغاز رساله اول کاتبی: اما بعد حمد الله و الثناء علیه بما هو اهله و مستحقه. و الصلوة علی نبیه و آله. فهذه رسالة حررتها بالتماس من شارکهم في البحث من العلماء - ادام الله فضائلهم - في مباحث تتعلق بالبرهان الذي ذکره الأوائل في اثبات وجود واجب لذاته. اعلم أن الأوائل قالوا في اثبات هذا المطلوب العظيم: لا شك في وجود موجود ...
آغاز پاسخ اول خواجه: ... طالعت الرسالة التي عملها مولانا الامام نجم الملة و الدين عز الاسلام و المسلمين علامة العصر، افضل العالم علی الكاتبي القزويني - ادام الله ایامه - في المباحث المتعلقة باثبات واجب الوجود لذاته - جلت اسمائه - فوجدتها مشحونة بغرر الدرر مشتملة علی فرائد الفوائد، فاثبتها و اوردت ما سنح لی في کل موضع مما یتعلق به ایراد المستفيدين لارد المعترضين لیتحقق لی الحق في ذلك و الله الموفق و المعين. و ها هی: قوله بالفاظه: قال: «اما بعد حمد الله و الثناء علیه بما هو اهله و مستحقه و الصلوة علی نبیه محمد و آله فهذه رسالة ...»
آغاز رساله دوم کاتبی به خواجه: قال ... بعد حمد موجد الكل و الثناء علیه و الصلوة علی نبیه محمد و آله ... فاعلم انه قد اتفق منی ان اکتب کلمات علی البراهين التي ذکرها الحكماء لاثبات واجب الوجود لذاته جلت عظمته بالتماس بعض الاخوان في
اوراق. و اتفق أن تشرفت تلك الاوراق بمطالعة المولي الاعظم الامام المعظم سلطان العلماء و الحكماء المحققين افضل المتقدمين و المتاخرين نصیر الملة و الدين برهان الاسلام و المسلمين محمد بن محمد بن الحسن الطوسي - ادام الله ظلاله و ضاعف جلاله - فاجاب عنها بجواب حقيقية و اورد علیها سؤالات دقيقة و نثر في اثناء تلك الاجوبة و الاسؤلة تحقیقات و تدقیقات و تقریرات تعجز العقول الكاملة عن فهمها ...
آغاز پاسخ دوم طوسی به کاتبی: قال الحكيم ... وقفت علی ما افاده مولانا الامام المعظم العالم المحقق المدقق نجم الملة و الدين عز الاسلام و المسلمين ملك العلماء و الافاضل قدوة المحققين و المناظرين افضل العالم - أدام الله علوه - بعد ما اوردت ما سنح لی من الأسئلة و الأجوبة المتعلقة برسالته في مباحث اثبات واجب الوجود لذاته، لاستفید من ابکار افکاره مزید الفوائد، فعدت الى ایراد ما في خاطری مما اظنه بیانا لما اوردته لاعرض علیه، متوقعا أن یذکر ما علیه من القبول و الرد لیتم ما ارجو من زيادة الاستفادة ان شاء الله و به التوفيق. قال دامت ایامه علی المقدمة التي اوردتها ...
آغاز نامه سوم کاتبی به طوسی: اعلم أفاض الله علی روحك انوار الحكمة و طهر نفسك عن ادناس الطبيعة و اتاك ما بقی باقتناص السعادة الحقة الأبدية و اقتباس المعارف الالهية السرمدية. أن الواجب علی العاقل الناظر في العلم الحقيقية الاعتراف بما هو الحق المبين و يقتضية البرهان المبين و هذا الضعيف الفقير الى رحمة ربه القدير علی بن عمر بن علی القزويني یقول لما تأملت في الفوائد النفيسة و النكت الشريفة التي افادها مولانا و سیدنا المولى المعظم الصاحب الأعظم ... محمد بن محمد بن الحسن الطوسي - ادام الله ظلاله و ضاعف جلاله - في ازالات الخيالات التي عرضت لی علی الأجوبة التي ذکرها لاسؤلة ...
پاسخ طوسی به نامه سوم کاتبی: المخاطبة العالية الواردة من حضرة مولانا الامام المعظم العالم المحقق المدقق نجم الملة و الدين عز الاسلام و المسلمين ملك العلماء في العالمين علامة العصر، افضل العالم ادام الله علوه و حرس مجده الى داعیه المخلص محمد بن محمد الحسن الطوسي المستفيد من نتائج خواطره الفياضة ...
انجام: انجام رساله اول کاتبی: و آن عرفت هذا فنقول: الأولى أن یقال في جواب ما ذکروه من الشك: لم قلتم بان الترجيح ... و لیکن هذا آخر ما اردنا ایراده في هذه الاوراق و الحمد لواهب العقل بلا نهاية و الصلاة علی محمد بغیر عدد و غاية و السلام.
انجام پاسخ اول طوسی به کاتبی: و اما تخصیص ایجاده بوقت دون وقت فلا یقولون به لان الوقت جزء من العالم و لا یتصور تخصیص ایجاد العالم بجزء منه فانه یوجب تقدم المخصص علی نفسه و هو محال و هذا ما عندی فیه و الله اعلم.
انجام رساله دوم کاتبی به طوسی: هذا ما وقع للملوك الصغير علی هذه المواضع من الخيالات و المرجو من لطفه و احسانه الانعام بما یزیل عنه ذلك لیصیر مضافا الى سائر الطافه السابقة و انعاماته السالفة لازال مفیدا لأهل العلم و لطلبة الحق بحق النبي محمد و آله الطاهرين الكاملين و لواهب العقل الحمد بلا نهاية
انجام پاسخ دوم خواجه به کاتبی: فهذا ما خطر ببالی في هذا البحث و الاعتذار في ایراده ما سبق و هو طلب الفائدة. و انما لم اورد جمیع کلامه - ادام الله ایامه علی الولاء - مخافة التطويل بل اقتصرت علی ما وقع فیه البحث و المرجو من کرمه و حسن شیمه قبول العذر. و الله تعالی یدیم فضله و افضاله بحق حقه.
انجام نامه سوم کاتبی به طوسی: و اعترفت بمقتضی القاعدة المتقدمة بحقیقتها و صدقها و مطابقتها للآراء نفسها و وجوب اعتقاد صحتها و ثبتها في صمیم القلب سائلا منه - ادام ظله - انعام الأذن بالرجوع الى اهله و وطنه بالكلية لیزید هو وهم في دعائه و ثنائه ... و دقایق العلوم و حقایقها و کشف مبانیها و اسرار معانیها بحق النبي محمد و عترته الطاهرين
انجام نامه سوم طوسی به کاتبی: و في هذه الأيام یرید أن یبعث من عینه لیحصل ما عین له و لخدمته من رسم الاقامة انشاء الله و هو منقاد لأوامره مترصد لما یرسمه و الله تعالی یدیم ایامه بمنه و لطفه بحق حقه.
چاپ: در احوال و آثار خواجه، مدرس رضوی؛ در ضمن اجوبة المسائل النصيرية، عبدالله نورانی، 1383 ش؛ رساله اثبات واجب کاتبی در مجموعه هفتم از «مطارحات فلسفه» با تصحیح و تحقیق دانشمند بزرگوار شیخ محمد حسن آل یاسین در مطبعه معارف بغداد در سال 1375 ق چاپ شده
[الذريعة 165/11؛ ريحانة الادب 171/2]
شرح و حواشی:
1- مکاتبات الكاتبي و الطوسي في اثبات الواجب؛ کاتبی قزوینی، علی بن عمر (600-675 ق)
بی کا، تا: قرن 8؛ اندازه: 22×12 سم [ف: 2 - 390]
نسخه اصل: نسخه آقای حسن نراقی. کامل؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 10؛ 26 گ (39 پ - 65 پ) [فیلم ها ف: 2 - 199]
اثبات واجب کاتبی و نقد طوسی بر آن؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 10 [نشریه: 7 - 280]
ظاهراً کامل؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 10؛ 25 گ (2 پ - 26 پ)، اندازه: 18×25 سم [ف: - 713]
آغاز و انجام: برابر پاسخ طوسی به نامه اول کاتبی
پاسخ نامه اول کاتبی به طوسی است در اثبات واجب؛ خط:
نستعلیق، کا: احمد حسینی، تا: دوشنبه 16 ذیحجه 993 ق، جا: قزوین مدرسه شاهی؛ جلد: تیماج مشکی، 14 گ، 15 سطر، اندازه: 18×13 سم [ف: 4 - 2015]
قم؛ گلپایگانی؛ شماره نسخه: 6590/5-33/140
آغاز و انجام: برابر نامه دوم کاتبی به طوسی
این پاسخ کاتبی به طوسی است پس از اولین جواب طوسی به او؛ خط: نستعلیق، کا: احمد بن عبدالله حسینی، تا: چهارشنبه سلخ ذیحجه 998 ق؛ 9 گ، 15 سطر، اندازه: 18×13 سم [ف: 3 - 1315]
قم؛ گلپایگانی؛ شماره نسخه: 6590/6-33/140
آغاز: بسمله وقفت علی ما افاده مولانا الامام المعظم العالم المحقق نجم الملة و الدين عزالاسلام ... بعد ما افردت بعض ما سنح لی من الاسؤلة و الأجوبة المتعلقة برسالته في مباحث اثبات واجب الوجود لذاته؛ انجام: و غیر ذلك مما لا یخفی علی المتأمل فیه و الله اعلم بالصواب و اليه المرجع و المآب.
جواب دوم طوسی به رساله دوم کاتبی که در جواب اعتراضات او نوشته بود. البته انجام آن با انجام پاسخ دوم طوسی ناهماهنگ است؛ خط: نستعلیق، کا: احمد حسینی، تا: شنبه 8 محرم 987 ق؛ 12 گ، 15 سطر، اندازه: 18×13 سم [ف: 3 - 1316]
پاسخ اول خواجه به کاتبی است؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ جلد: تیماج، 20 گ (79-98)، 13 سطر (11×6)، اندازه: 16×10 سم [ف: 11 - 2453]
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 3443/3
ظاهراً نامه دوم کاتبی به خواجه طوسی است؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ 17 گ (99-115)، 13 سطر (11×6)، اندازه: 16×10 سم [ف: 11 - 2453]
آغاز: قال مولانا السعيد نصیر الحق الدين الطوسي قدس الله روحه طالعت؛ انجام: برابر پاسخ طوسی به نامه اول کاتبی
پاسخ نامه اول کاتبی به طوسی است؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 10 یا 11، با سر لوح؛ کاغذ: اصفهانی، 14 گ (207 پ - 220 پ)، 24 سطر (20×10)، اندازه: 17×27 سم [رشت و همدان: ف: - 1474]
پاسخ اول خواجه به کاتبی است؛ خط: نستعلیق شکسته بی نقطه، بی کا، تا: 1020 ق؛ کاغذ: ترمه، 9 گ (29 پ - 37 پ)، 23 سطر، اندازه: 10×19 سم [ف: 6 - 27]
تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 2508/3
رساله دوم اوست؛ خط: نستعلیق شکسته بی نقطه، بی کا، تا: 1020 ق؛ 8 گ (37 پ - 44 ر)، 23 سطر، اندازه: 19×10 سم [ف: 6 - 27]
تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 2508/4
تعلیق دوم طوسی بر اثبات الواجب کاتبی؛ خط: نستعلیق شکسته بی نقطه، بی کا، تا: 23 صفر 1020 ق؛ 7 گ (44 پ - 50 ر)، 23 سطر، اندازه: 10×19 سم [ف: 6 - 27]
آغاز و انجام: برابر رساله دوم کاتبی به طوسی
رساله دوم کاتبی به طوسی؛ خط: نستعلیق، کا: عبدالواسع نجیب بن محمد امین طبیب، تا: 1042 ق؛ مصحح، محشی با نشانی محمد حسین؛ جلد: تیماج قرمز، 14 گ (86 پ - 99 ر)، اندازه: 17×10 سم [ف: 13 - 292]
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 5094/6
آغاز و انجام: برابر پاسخ دوم طوسی به کاتبی
پاسخ دوم طوسی به کاتبی؛ 10 گ (99 پ - 108 پ) [ف: 13 - 292]
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 5094/8
آغاز و انجام: برابر رساله اول کاتبی به طوسی
رساله اول کاتبی به خواجه طوسی؛ 12 گ (118 پ - 129 ر) [ف: 293 - 13]
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 5094/9
آغاز و انجام: برابر پاسخ طوسی به نامه اول کاتبی
پاسخ طوسی به نامه اول کاتبی؛ 9 گ (131 پ - 139 ر) [ف: 13 - 294]
آغاز: قال مولانا نصر السعيد نصیر الحق و الدين الطوسي الله روحه طالعت الرسالة التي عملها مولانا؛ انجام: فلهذا امتنع کون العالم قدیما واما تخصیص ایجاده بوقت دون وقت فلا یقولون به لان الوقت جزة من العالم ولا یتصور تخصیص ایجاد العالم بجزء منه فانه یوجب تقدیم المخصص علی نفسه فهذا ما عندی فیه و الله تعالی اعلم و احکم
با توجه به متن نسخه و شکل تنظیم آن، مکاتبات کاتبی و خواجه در هم تلفیق شده و به صورت متنی دیگر در آمده است. نامه به صورت جدا و تفکیك شده نیست و به نظر می رسد شخصی دیگر به تلفیق مباحث کاتبی و خواجه بر اساس همین مکاتبات در بحث اثبات واجب پرداخته است و همه بحث در همین موضوع است ولی کنار هم چیده شده، به صورت «قال، اعترض، اجاب، و اذا تقرر هذا فنقول ...» و در مورد کاتبی بیشتر به عنوان «اعترض» آمده و در مورد خواجه به عنوان «اجاب»، ولی تقریبا کل محتوای نامه اول و دوم کاتبی و خواجه را شامل می شود؛ خط: نسخ، بی کا، تا: 1097 ق؛ 51 ص (1-51)، 17 سطر، اندازه: 26×14/5 سم [ف: 2 - 364]
خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: میشن، 63 گ، 15 سطر، اندازه: 16/9×11 سم [ف: 1 - 12]
آغاز و انجام: برابر نامه اول کاتبی
نامه اول کاتبی به خواجه طوسی؛ خط: نسخ خوش، بی کا، تا: دوشنبه 23 رجب 1317 ق؛ 13 ص (ص 2-14) [عکسی ف: 1 - 6]
تهران؛ دائرة المعارف؛ شماره نسخه: 1792/2 - عکسی
آغاز: برابر پاسخ طوسی به نامه اول کاتبی؛ انجام: برابر پاسخ طوسی به نامه دوم کاتبی
تذکر: این پاسخ اول طوسی به کاتبی است و آغاز آن با آغاز پاسخ اول او مطابقت دارد ولی انجام آن مطابق پاسخ دوم طوسی به کاتبی است، لذا حداقل این نسخه دو پاسخ طوسی را در اثبات واجب در بر دارد گرچه ممکن است که پاسخ دوم کاتبی را که خواجه نامه دوم را در پاسخ آن نگاشته، داشته باشد؛ خط: نسخ خوش، بی کا، تا: دوشنبه 23 رجب 1317 ق [عکسی ف: 1 - 137]
تهران؛ دائرة المعارف؛ شماره نسخه: 1792/3 - عکسی
آغاز: برابر نامه سوم کاتبی به طوسی؛ انجام: برابر پاسخ طوسی به نامه سوم کاتبی
نامه سوم کاتبی به طوسی و پاسخ طوسی به این نامه؛ خط: نسخ خوش، بی کا، تا: دوشنبه 23 رجب 1317 ق؛ 2 ص (54-55)[ عکسی ف: 1 - 106]
آغاز: برابر نامه اول کاتبی به طوسی؛ انجام: ذاکر لا نعامه فالله تعالی یجزیه خیر الجزاء
همه مکاتبات کاتبی و خواجه طوسی در بحث اثبات واجب در این نسخه موجود است؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ این نسخه پاره ای از پاسخ خواجه را ناقص دارد؛ واقف: فهرستی؛ 19 گ، 20 سطر، اندازه: 12×19 سم [ف: 4 - 3]
آغاز و انجام: نامه دوم کاتبی به طوسی
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ ضمیمه نسخه ش 27792 [رایانه]
آغاز: برابر رساله اول کاتبی به طوسی؛ انجام: برابر رساله دوم کاتبی به طوسی
رساله اثبات واجب کاتبی است که بعد برای خواجه طوسی فرستاد؛ خط: شکسته تعلیق، بی کا، بی تا؛ کاغذ: ترمه سمرقندی، جلد: تیماج، 81 گ، 11 سطر (10×5)، اندازه: 16×9 سم [ف: 3 - 121]
بی کا، بی تا [چند نسخه ف: - 388]
آغاز و انجام: برابر پاسخ طوسی به نامه اول کاتبی
خط: نستعلیق خفی، بی کا، بی تا [رایانه]
mukātibāt-ul kātibī wa-ttūsī(fi-t tu‘ūm) = r.-uttūsī ila-1 kātibī fi-ttu‘ūm
نصیر الدين طوسی، محمد بن محمد، 597 – 672 قمری
nasīr-od-dīn-e tūsī, mohammad ebn-e mohammad (1201 - 1274)
رساله مختصری است مشتمل بر جواب نصیر الدين طوسی به سؤال نجم الدين دبیران قزوینی درباره کیفیت حدوث انواع طعم ها و مزه ها به تأثير حرارت و برودت و قوه معتدله در اجسام لطیف و کثیف و معتدل.
آغاز: من فوائد مولانا ... الطوسي ... في تحقیق الطعوم - اشار مولانا علامة العصر نجم الملة و الدين افضل العالم ادام الله علوه، الى داعية المستفيد بان یکتب ما سنح علی قول بعض الحكماء: الجسم اما لطیف او کثیف او معتدل. و الفاعل في هذه الثلاثة: اما الحرارة او البرودة او القوة المعتدلة بینهما ... اقول: الطعوم المحسوسة بحس الذوق لیست منحصرة في ثمانية ...
انجام: و غیر ملائم عند بعضهم فهذا ما عندی فیه و مولانا ینظر فیه و بفید ما یسخ بخاطره الشريفة الوقادة انشاء الله.
چاپ: در ضمن اجوبة المسائل النصيرية، عبدالله نورانی، 1383 ش
[مدرس رضوی، احوال و آثار 521؛ اعلام 1242/2 طوسی؛ طبقات 168/7؛ ذریعه 193/5 در جواب مکتوب الكاتبي، از علامه حلی؛ اعلام 813/1]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: نیمه قرن 8؛ مصحح؛ کاغذ: شرقی، 2 گ (37-36)، 15 سطر، اندازه: 11×7 سم [ف: 32 - 41]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: محمد بن کمال الدين حسین، تا: یک شنبه 21 صفر 944 ق، جا: قم؛ جلد: مقوا، 3 ص (266-268)، 21 سطر، اندازه: 17/5×10 سم [ف: 19 - 352]
آغاز و انجام: برابر
خط: تعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ در دنبال آن پاسخی است از قاضی فخر الدين اليساي به پرسش دبیران درباره نه مزاج و از روی خط او نوشته شده ص 2-3 و گفتاری از طوسی درباره حرارت غریزی ص 3-4 و در کنار ص 3 حاشیه ای است از غیبی گرگانی بر آن و به خط شکسته تعلیق که در شب دوشنبه 21 جمادی الاول 1299 نوشته؛ 2 ص (2-1) [ف: 3 - 184]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 10 و 11؛ جلد: تیماج، 2 ص (231-232)، 22 سطر (19×9)، اندازه: 28×17 سم [سنا: ف: 1 - 20]
آغاز و انجام: برابر
نسخه اصل: موزه بریتانیا ش 19619 .Add (ریو 843)؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: 21 جمادی الثاني 1103 ق؛ 1 ص (246 پ)، 15 سطر [فیلم ها ف: 1 - 524]
تهران؛ دائرة المعارف؛ شماره نسخه: 431/5 - عکسی
آغاز و انجام: برابر
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 2 - 86]
mokātebāt-e motamahdī (mahdī-ye kāzeb) be a‘rāb-e lenge va ‘omān (t.)
مجیر شیبانی، علی محمد، 1229 - 1307 شمسی
mojīr-e šeybānī, ‘alī-mohammad (1850 - 1928)
مستمل بر نامه، گویا مقصود از متمهدی، مهدی سودانی است.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 9450/91
خط: شکسته نستعلیق، کاتب - مؤلف، تا: قرن 13؛ 5 ص (502-506) [مختصر ف: - 168]
mukātibāt-il mulūk wa-s salātīn
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 1612/34 - ف
نسخه اصل: نسخه ش 216 کتابخانه تقوی که اکنون در کتابخانه مجلس شورای ملی است 64614-4559؛ کا: عبدالحی، تا: 822 ق، جا: ماردین در شمال عراق [فیلم ها ف: 1 - 619]
mokātebāt-e mansüb be īrān va afqānestān
تهران؛ وزارت امور خارجه؛ شماره نسخه: 6190/3
در 1834-1836 با دولت انگلیس؛ خط: شکسته، بی کا، بی تا؛ جلد: میشن قرمز [نشریه: 2 - 266]
mokātebāt-e manzūm
اعتضادالسلطنه، علیقلی بن فتحعلی، 1234؟ - 1298 قمری
etezād-os-saltane, ‘alī-qolī ebn-e fath- alī (1819-1881)
در کتابخانه آستان قدس رضوی مشهد نسخه ای از این منظومه در مجموعه ای است با شیرین و فرهاد وحشی و تکمیل آن از وصال به تاریخ 1281 ق (فهرست رضوی 794/7). در الذريعه این مثنوی یکجا به نام مثنوی مکاتبات و جای دیگر به نام «مثنوی از علی قلی میرزا» شناسانده شده است (الذريعه 94/19 و 305)؛ در مجموعه آثار اعتضاد السلطنه (در مجموعه کتب اهدایی طباطبائی به مجلس) نسخه ای دیگری است از این مثنوی (شماره 293).از نوع ده نامه هاست ولی در هفت فقره به بحر فرهاد و شیرین وحشی و مشتمل بر دویست و سه بیت.
آغاز: اگر با صد هزاران مکر و حیله ** گرفتی از کف من یک وسیله/ که در وی بود بویی از تفاهم ** طلب کردم فلان در وثاقم
آغاز: برابر؛ انجام: درنگم بود و در وی ناشتایی ** تو پنداری خیالی بود و خوابی/ سخن را ختم سازم بر دعایت ** همیشه باد در عالم بقایت
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ در نسخه هر فقره با خطی مشخص شده است، برای نمونه بیت نخستین چند نامه آورده می شود: نامه دوم: «مه من ای شه گردون غلامت ** شراب عیش در ساغر مدامت»، آغاز نامه سوم: «بتا ای در سپهر حسن خورشید ** به تخت پادشاهی شاه جمشید»، آغاز نامه چهارم: «مه من ای به خوبی شهره شهر ** چو تریاق است در کام از توام زهر»، در نامه دوم این ابیات به چشم می خورد: «دل از بی مهریت ناشاد دارم ** ز عبدالله سخن ها یاد دارم/ به خاطر نیستت ای سرو آزاد ** چها کردی به باغ خانی آباد .../ چو با پرویز و عبدالله نشستی ** ز من یکباره گویا دست شستی»؛ جلد: تیماج، 6 گ (66-71)، اندازه: 21×14 سم [ف: 22 - 41]
آغاز: برابر؛ انجام: سخن را ختم سازم بر دعایت ** همیشه باد در عالم بقایت
خط: شکسته نستعلیق خوش، کا: محسن بن اسدالله خان بن نجفقلی خان ایروانی، تا: 1281 ق؛ جلد: روغنی مذهب، 11 سطر (10×8/5)، اندازه: 14/2×9/3 سم [ف: 7 - 794]
mokātebāt-e nāserī
آغاز: عرایض حاکمان جواهر آسای همایون که به خدمت جناب اشرف امجد افخم - دام اقباله - فرستاده شده؛ انجام: کسری در جوف با کسر حساب شما ارسال داشتم، در نظر حساب اشرف افخم - دام اقباله - ... نشده باشم
احتمالاً جلد 1، این مجموعه شامل دفتر ثبت مراسلات حکام (دفتر سوادنامه ها) در عصر ناصری می باشد و معمولاً برای حفظ سواد مکتوبات دربار (ایندکس) بوده و گاهی محاسبات دیوانی نیز از آن ها لحاظ گردیده است؛ خط: شکسته، بی کا، تا: 1293 تا 1294 ق؛ خطوطی در صفحات 7، 44، ... و احتمالا دستخط ناصر الدين شاه قاجار باشد و دارای 354 نامه است؛ از طرف فرج الله خسروی به آیت الله ابن یوسف شیرازی در تاریخ 1331/10/15 ش اهدا شده است؛ جلد: تیماج، 124 گ، 20 سطر، اندازه: 28×17 سم [ف: 28 - 88]
آغاز: عالیجاه عزت استمرار آقا آقا بابا بیک ... پیشخدمت سر کاری سر افزار بوده اند؛ انجام: آن چه عذر و خلاف شرع انور شد ف خود موقوف و معطل ندارد، این حروف نسبی مقرری و مقاطعه ...
احتمالأ جلد 2؛ خط: شکسته، بی کا، تا: 1293 تا 1296 ق؛ از طرف فرج الله خسروی به آیت الله، ابن یوسف شیرازی در تاریخ 1331/10/15 ش اهدا شده است؛ جلد: تیماج زیتونی، 239 گ، 20 سطر، اندازه: 31×17 سم [ف: 28 - 88]
آغاز: حاجی معدل عریضه شما بنظر رسید از فقرات معروضه خاطر والاترین استحضار؛ انجام: هر وقت حساب باقی و امساله را پرداخت که از عالیجاه مشار اليه قبض گرفت آن وقت اگر شخصه شرفیاب شود مضایقه نیست
احتمالآ جلد 3؛ خط: شکسته، بی کا، تا: 1295 تا 1297 ق؛ دستخط چند تن از رجال قاجار در آن مشهود است و از احتشام الدوله و محمد خان نام برده شده در پایان هر نامه کلمه «دستخط مبارک» آمده است که توضیحاتی در خصوص مطالب نامه دارد، محشی، در میان یادداشت ها بیشتر از خطه جنوب و از شهر های کازرون، شیراز، برازجان و ... گزارش می شود؛ جلد: تیماج، 70 گ، 26 سطر (19×28)، اندازه: 33×20/5 سم [ف: 28 - 89]
mokātebāt-e nasr-od-dowle bā vazīr-e jang
مجموعه ای از نامه نگاری های نصرالدوله رئیس لشکر شیراز است با وزیر جنگ آن زمان و پاسخ های همان وزیر جنگ در سال 1329 ق و شامل مطالبات حقوق لشکر و درخواست مرخصی فرمانده لشکر و برخورد ارتشیان و رخداد های دیگر شامل شرب خمر برخی از سربازان و درگیری های فیما بین و شرکت سربازان در غارت یهودیان شهر و غیر از اینها. پایان برخی از نامه ها به نام نصرالدوله، یوسف، سلطان عبدالمجید و قوام السلطنه است.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 12572
آغاز: بسم الله ... بطهران ... 1329 مقام منیع وزارت جلیله جنگ دامت برکاته؛ انجام: عرض ارادت و احوالپرسی دارم نصرالدوله شب دهم میزان سنه 1329
خط: نستعلیق زیبا، بی کا، تا: 1329 ق؛ 31 گ، 7 سطر (20×12/5)، اندازه: 20×34/5 سم [ف: 31 - 657]
mokātebāt va asnād-e jam' va xarj va ...
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 11855
شامل: دو برگ سند خرج محاسبه کرایه اصطبلی در آذربایجان در 1322 ق، 10 برگ قبض مستمری کارگزاران دیوان اعلی در 1322 ق، سه برگ قبوض مستمری اشخاص، 10 برگ اسناد جمع و خرج املاک جناب عماد دفتر در قراچه داغ. سه نامه خطاب به وثوق الدوله، سه برگ اسناد مصالحه و خرید و فروش ملک؛ خط: شکسته نستعلیق و سیاق، بی کا، تا: 1322 ق؛ 67 گ [ف: 34 - 77]
mokātebāt va xotūt-e ma‘ārīf va šenāxtegān
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 9139
استخراج شده در 228 برگ؛ بی کا، بی تا [ف: 17 - 301]
المكاتبات و المراسلات - منشآت
mokātebāt-e vezārat-e xāreje
مکاتبات وزارت خارجه با سفرای دول متحابه مقیم ایران. عثمانی و روس و انگلیس و فرانسه و اتریش و مجارستان از 1 ربیع الثاني 1295 تا 8 شعبان 1295 ق.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 906
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: مخمل ارغوانی و مقوایی، 135 گ، 11 سطر (14×8)، اندازه: 21×15 سم [سنا: ف: 2 - 89]
mukātibāt-ul wuzarā' wa-l umarā'
تهران، دانشگاه؛ شماره نسخه: 1612/35 - ف
نسخه اصل: نسخه ش 216 کتابخانه تقوی که اکنون در کتابخانه مجلس شورای ملی است 64614-4559؛ کا: عبدالحی، تا: 822 ق، جا: ماردین در شمال عراق [فیلم ها ف: 1 - 619]
mokātebāt va farāmīn
تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: عکسی بدون شماره
نسخه اصل: از پاریس شماره 78 ترکی. از مکاتبات سلاطین عثمانی و اغلب به فارسی است؛ بی کا، بی تا [نشریه: 3 - 104]
mokātebāt va favā’ed
احرار، عبیدالله بن محمود، 806 - 895 قمری
ahrār, ‘obeyd-ol-lāh ebn-e mahmūd (1404 - 1490)
تهران، دانشگاه؛ شماره نسخه: 5871/9
عارف نوشاهی این نسخه را قسمتی از فقرات احرار می داند و نه نامه های او (احوال و سخنان احرار، ص 545)؛ خط: نسخ، کا: کازرونی، ملک محمد بن علی، تا: پایان ربیع الاول 1204 ق؛ 30 گ (342-371)، 17 سطر (14×8/5)، اندازه: 12×15 سم [ف: 116 - 16]
mokātebāt va moxāberāt-e telegrāfi be mošīr-os-saltane hākem-e gīlān
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 3664 - ف
دو جزوه در یک مجلد نخستین از 5 ذیقعده 1302 تا 9 جمادی الثاني 1303 با نمره و نخستین آن 9 است، دومی از نمره 18 مورخ جمادی الثاني 1303 تا نمره 3 مورخ 5 ذیقعده 1302؛ بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ 46 گ [فیلم ها ف: 2 - 217]
mokātebāt va monša’āt
موسوی، محمد بن محمد، ق 8 قمری
mūsavī, mohammad ebn-e mohammad (- 14c)
این نسخه بخشی است از کتابی (بابی است از آن کتاب) شامل این بخش ها: - مکاتیب به دوستان و یا صدور و ملوک سلسله ارتقیه (از ترکمانان شاخه ماردین)؛ - مکتوبات در تهنیت (دوستان، حکام و صدور)؛ - تعازی؛ در این بخش آخر مکاتبات نمونه است شبیه دستور ترسل. مؤلف برخی از تعبیرات پسندیده و مطلوب را تعلیم می دهد. از جمله شامل نامه به نجم الدين ایلغازی، پاسخ نامه از نقیب رضی الدين ابن طاوس، نامه خطاب به نقیب مؤيد الدين عبدالله بن عبیدالله حسینی، نامه به امیر شهاب الدين احمد بن جلابا، مکتوب به قطب الدين الشيرازي در تبریز به سال 709، مکتوب در تقریظ ارجوزه ای در تصوف به درخواست سراینده ارجوزه.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 1209 - طباطبائی
آغاز: آغاز مکتوب تفریظ: کتب علی ارجوزه في التصوف نظمها بعض فضلاء السادات و التمس من السيد ذلك؛ (آغاز تفریظ ...): تاملت هذه المجالس الجامعه بین فصاحة البداوه و سجاحة الحضاره فوجدتها اعذب من السلسبيل ... فاسرحت فیها رکاب نظری ... و طفقت امتری دررها و استحلی دررها و اتلو سورها ... و هی ء اندی کبدی من الزهر الجني ...؛ - مکتوب به شیخ نجم الدين قاسم بن فاتك نحوی که سید مقامات حریری را در نزد او خوانده بود؛ آغاز: الباب ... (بر اثر پارگی نسخه یک کلمه خوانده نمی شود) ما قاله من المكاتبات و الرسائل نظماً و نثراً رساله الى الملك الصالح صاحب ماردین یعز به فیها بوالده الملك المنصور ... و ذلك في سنة 710؛ انجام: و الحمدلله الذي نصرکم علیهم فلزمتم نواصیهم و هدستم صیاصیهم .. فلم یجدوا من الذل نصیرا ولا استطاعوا الى خلاص
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ در صدر نسخه با قلم قرمز چنین نوشته شده است: «الباب ... ما قاله من المكاتبات و الرسائل نظما و نثرا. رسالة الى الملك الصالح صاحب ماردین یعزیه فیها بوالده الملك المنصور و یهنیه بالخلافه و ذلك في سنة عشر و سبع مائه»؛ 72 گ، 15 سطر، اندازه: 21×15 سم [ف: 23 - 764]
mokātebāt va nāme-hā-ye xānevādegī
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 3425/9 - ف
نسخه اصل: نسخه آقای دکتر محسن صبا؛ بی کا، بی تا [فیلم ها ف: 139 - 2]
mukātibat-u ibni-l 'alqamī ma'-a sayyid tāj-ul dīn muḥammad-i bn-i nașr-il husnā
ابن علقمی، محمد بن احمد، 593 - 656 قمری
ebn-e ‘alqamī, mohammad ebn-e ahmad (1198 - 1259)
نامه ای است که مؤيد الدين ابن علقمی - وزیر مستعصم عباسی - به سید تاج الدين محمد بن نصر حسنی نوشته و در آن خبر غارت کردن کرخ و قتل عام مردمانش را به او می دهد. این نامه نیز مانند دیگر نامه های این مجموعه، جنبه ادبی دارد.
[معجم اعلام المورد 32]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ 2 گ (174 پ - 175 ر)، 27 سطر (18×9)، اندازه: 28×18/5 سم [ف: 1 - 157]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ واقف: نائینی؛ جلد: تیماج، 2 ص (121-122)، اندازه: 21/8×17/5 سم [ف: 7 - 819]
آغاز: صورة ما کتبه مؤيد الدين ... حذم بدعاء لیلی و ثناء عطر
مندلی و ینهی انه حذم بها؛ انجام: فتنف بالجواشن و الدروع و السلام
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ مصحح، محشی؛ 1 گ (27)، 16 سطر، اندازه: 14×8 سم [ف: 28 - 461]
mukatibat-un ila ahl-il kidyat-il bayda'
هادی المستجيبين، حمزة بن علی، - 433 قمری
hādī-yol-mostajībīn, hamzat ebn-e ‘alī(- 1042)
نامه ای است بسیار مختصر که هادی المستجيبين برای اهالی کدیه بیضاء فرستاده است. در این نامه پس از این که آنان را به رضا و تسلیم می خواند، تأكيد می کند که نامه های خویش را پراکنده نکنند و همه را به دست سفیر القدره و یا حسن بن هبة الرفاء بسپارند.
آغاز: مكاتبة الى اهل الكدية البيضاء توکلت علی مولانا وحده المنجز لعبده الامام الهادي وعده؛ انجام: پایان: و الوصايه بترك الاصغاء الى شناعات فانها محنة واقعه باهلهما و السلام و کتب قائم الزمان بخطه و الحمد لمولانا وحده.
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 10؛ جلد: تیماج، 78 ص، 15 سطر، اندازه: 21×50 سم [ف: 10 - 2204]
نسخه اصل: کتابخانه واتیکان - رم 1348؛ خط: نسخ درشت، بی کا، تا: قرن 11؛ 3 گ (142-144) [عکسی ف: 2 - 457]
نسخه اصلی: کتابخانه واتیکان - رم 1332؛ خط: نسخ معرب، بی کا، تا: قرن 11؛ مجدول؛ 2 ص (103-104) [عکسی ف: 3 - 375]
آغاز: توکلت علی مولانا .. الى الكدية البيضاء العاليون اهلها سلام علیکم بحسن نیاتکم و حمید افعالکم
نسخه اصلی: کتابخانه واتیکان - رم 933؛ خط: نسخ معرب، بی کا، تا: قرن 12؛ 2 ص (87-88) [عکسی ف: 3 - 210]
نسخه اصل: کتابخانه واتیکان - رم 910؛ خط: نسخ معرب، بی کا، تا: شنبه دهه پایانی ربیع الثاني 1109 ق؛ 1 ص (101) [عکسی ف: 2 - 471]
نسخه اصلی: کتابخانه واتیکان - رم 1337؛ خط: نسخ معرب، بی کا، تا: با تاریخ قرن 13؛ 2 ص (104-105) [عکسی ف: 3 - 297]
نسخه اصل: کتابخانه اباعبدالله زنجانی؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: جمادی الاول 1352 ق؛ از روی نسخه انستاس کرملی؛ 19 سطر [فیلم ها ف: 1 - 597]
mukātibat-un ila-š suyūx-il awwābīn
سموقی، علی بن احمد، ق 5 قمری
sammūçī, ‘alī ebn-e ahmad(- 11c)
نامه ای است به شیوخ درزی که در دین خود مستقیم مانده اند و در آن ضمن تمجید، پند و اندرز هایی می دهد.
قم: مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 1571/35
آغاز: احسن الله عون الشيوخ الطهرة الأوابين و سهل لهم سبیل الرشاد و اطرف عنهم اعین الخونة الملحدين
نسخه اصل: کتابخانه واتیکان - رم 913؛ خط: نسخ معرب، بی کا، تا: قرن 12؛ 5 ص (276-280) [عکسی ف: 4 - 419]
mukātibat-u amīr-il-mu'minīn wa muāwīya (kalām-un fi ...)
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 9715/2
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ 3 گ (219 پ - 221 ر) [مختصر ف: - 681]
mukātibat-un tadkira
نامه ای است حاوی تذکرات و اندرز های کوتاه دینی به جماعت دروز.
قم: مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 1571/25
آغاز: کتابی الى اهلی و اخوانی البررة السادقين [کذا] و الاصفياء الطهرة المحقين اذکارا لمن تذکر
نسخه اصل: کتابخانه واتیکان - رم 913.
خط: نسخ معرب، بی کا، تا: قرن 12؛ 3 ص (248-250) [عکسی ف: 4 - 416]
mukātibat-u ramz-in ila-š šayx abi-l ma‘ālī
سموقی، علی بن احمد، ق 5 قمری
sammūqī, ‘alī ebn-e ahmad(- 11c)
شیخ ابوالمعالی نامه ای به شیخ مقتنی نوشته درباره اختلافاتی که بین بعضی از کشاورزان رخ داده و عده ای قصد کوچ از آن دیار را دارند، و سوء تدبیر وکیلی که آن جا گماشته شده بود. در پاسخ این نامه، دستوراتی به ابوالمعالی داده شده است.
قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 1571/37
آغاز: وصلت مكاتبة الشيخ الطاهر الزكي ذو النفس الساكنة و العقل الزاهر الابي و وقفت علی مضمون فصولها
نسخه اصل: کتابخانه واتیکان - رم 913؛ خط: نسخ معرب، بی کا، تا: قرن 12؛ 4 ص (284-287) [عکسی ف: 4 - 420]
mokātebe-ye soltān ‘alī-ye ebn-e mo’ayyed malek xorāsān bā šeyx-e šahīd mosannef-e lam'e
اراک؛ دهگان؛ شماره نسخه: 252/4
کا: حسین بن حاج عبدالحامد فیجانی، تا: 1285 ق؛ جلد: تیماج، 2 گ (165 ر - 166 پ)، اندازه: 18×11 سم [ف: 2 - 347]
mokātebe-ye šāh safī bā soltān morād-e ‘osmānī dar bāb-e ahmad xān-e gīlānī
اشرف مازندران در محضر شیخ الاسلام. این نامه به مصاحبت سیدی بیك ایشیك آقاسی فرستاده شده است.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 9466/13
خط: نستعلیق، کا: محمد قاسم غفاری، تا حدود 1030 ق؛ 3 ص (28-26) [مختصر ف: - 791]
mukātibat-uš šayx abi-1 katā'ib
نامه ای است به شیخ ابوالکتائب و می خواهد به وی تقویت روحی بخشد نگارنده از شیخ می خواهد که چنان چه در محل خود نمی تواند اقامت کند به بلاد شام کوچ نماید.
قم: مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 1571/21
آغاز: اعلم یا اخی عملی و عملك ینظر فیه من لا یحیف و لا یجور اما تتحقق آن مولی الخلق هو القائم
نسخه اصل: کتابخانه واتیکان - رم 913؛ خط: نسخ معرب، بی کا، تا: قرن 12؛ 2 ص (238-239) [عکسی ف: 4 - 415]
mukātibat-uš šayx abi-l ma‘ālī
سموقی، علی بن احمد، ق 5 قمری
sammūqī, ‘alī ebn-e ahmad (- 11c)
نامه ای است خطاب به شیخ ابوالمعالی مشتمل بر دستوراتی دینی به وی و پسر عمو ها و خویشان او. این نامه در سال 26 از سال های قائم الزمان نگاشته شده است.
قم: مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 1571/42
آغاز: اطال الله بقا [ء] الشيخ الخير و اخوته بحفظ مساعی الدين و معالمه و جعل القربة الى اهله اجل مکتسباته
نسخه اصل: کتابخانه واتیکان - رم 913؛ خط: نسخ معرب، بی کا، تا: قرن 12؛ 6 ص (309-314) [عکسی ف: 4 - 422]
mokātebe-ye šeyx-e mofīd bā valī-ye 'asr
مفید، محمد بن محمد، 336 - 413 قمری
mofīd, mohammad ebn-e mohammad (948 - 1023)
تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 604/37
خط: نسخ، کا: جباعی حارثی، محمد بن علی، تا: قرن 9؛ 1 ص (214) [ف: 5 - 108]
mokātebe-ye ‘alī va moʻāvīye
وابسته به: زهر الربيع في الطرائف و الملح و المقال البديع؛ جزایری، نعمة الله بن عبدالله (1050-1112 ق)
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 11438/2
به نقل از زهر الربيع؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13 [مختصر ف: 792]
mukātibat-ul qādi tāj-ul-dīn ma‘-a sulțān 'abd-ul-lāh-i quțbšāh
مالکی، احمد بن ابراهیم، ق 11 قمری
mālekī, ahmad ebn-e ebrāhīm(- 17c)
صورت نامه ای است که قاضی تاج الدين احمد بن ابراهیم مالکی، از سوی شریف زید بن محسن حسنی، به سلطان عبدالله قطبعلیشاه - پادشاه حیدر آباد هند - در شأن سید امیر نظام الدين احمد دشتکی، نوشته است و جنبه ادبی دارد.
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ 27 سطر (18×9)، اندازه: 28×18/5 سم [ف: 1 - 155]
آغاز: صورة ما کتبه القاضي تاج الدين .. ما صدع خطیب البراعة ولا صدح عندلیب البراعة؛ انجام: في منزلة دونها السهي و رتبة
لیس و راها منتهی
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ 2گ (39-40)، 19سطر، اندازه: 8×14 سم [ف: 28-463]
mukātibat-ul qādi tāj-ul-dīn ma'-as sayyid muḥammad ibn-il hasan
مالکی، احمد بن ابراهیم، ق 11 قمری
mālekī, ahmad ebn-e ebrāhīm(- 17c
صورت نامه ای است که قاضی تاج الدين احمد بن ابراهیم مالکی، از سوی شریف زید بن محسن، به سید محمد بن حسن - که ظاهرا مسؤوليتي در یمن داشته است - می نویسد و از او تمجید می کند، و جنبه ادبی دارد.
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ 27سطر (9×18)، اندازه: 18/5×28 سم [ف: 1-155]
آغاز: صورة ما کتبه القاضي تاج الدين ... ما روضة غناء جادها الغمام؛ انجام: و الا فان المقدم في محراب الجلال، تقدم الامام و السلام
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ 2گ (40 و 41)، 13سطر (8×14)، اندازه: 15/5×21 سم [ف: 28-464]
mukatibat-ul qadi taj-ul-din ma-a nizam-ud-din ahmad-id dastakī
مالکی، احمد بن ابراهیم، ق 11 قمری
mālekī, ahmad ebn-e ebrāhīm(- 170
صورت نامه ای از تاج الدين مذکور به نظام الدين احمد دشتکی
تهران؛ ادبیات، شماره نسخه: 74/16 -ب
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12، 3گ (140پ -142ر)، 27سطر (9×18)، اندازه: 18/5×28 سم [ف: 1-155]
mokātebe-ye kamāl-od-dowle va jalāl-od-dowle = se maktūb
آخوند زاده، فتحعلی بن محمد تقی، 1226؟ - 1295 قمری
āxūnd-zāde, fath-'alī ebn-e mohammad taqī (1811 1878
شامل سه طغری مکتوب و پاسخی است که شاهزاده هندوستان به نام کمال الدوله به شاهزاده ایران جلال الدوله نوشته و دریافت کرده است. در این مکاتیب از اوضاع روز انتقاد شدید شده و نشان داده شده است که وضع کشورهای اروپایی به روی چه پایه و مداری قرار دارد و خرابی ایران بر چه مبنایی است. این مکاتیب از شمار نخستین نوشته های جدید فارسی است که در قبل از مشروطیت رقم زده شده و نویسنده سر آن داشته تا افکار را برای تغییر وضعیت سیاسی آماده کند. از مطالب بسیار با اهمیت این مکاتیب وجود لغات فرنگی در آن است که در فارسی هنوز معادلی نداشته است. (انوار)
آغاز: زاهد از کوچه رندان بسلامت بگذر ** تا جزایت نکند صحبت بدنامی چند صورت سه طغرا مکتوبی است که شاهزده هندوستان کمال الدوله بشاهزاده ی ایران جلال الدوله نوشته و ...
آغاز: برابر؛ انجام: یک بسته تنباکو که فرستاده بودی رسید دوربینی که خواسته بودی خریده باسم حاجی عبدالله مروارید فروش بغدادی برشت فرستادم خداحافظ جلال الدوله.
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج، مذهب، 108گ، 12سطر (12×20)، اندازه: 18×28سم [ف: 3-142]
تهران؛ مینوی؛ شماره نسخه: 175 بخش3
نسخه اصل: همان نسخه بالا [ف: -121]
آغاز: برابر؛ انجام: آزاد و متخلص دارید زیاده باین باصطلاح اهل ایران بر این کهنه گورستان فاتحه
خط: تحریری، کا: ا. سپهری، تا: 1307ق، جلد: مقوایی، 115گ، 18سطر (11/5×16 )، اندازه: 13/2×21سم [رایانه]
خط: نسخ، کا: زین العابدين، تا: جمعه 3 جمادی الاول 1331ق؛ جلد: تیماج، 101گ، 20سطر، اندازه: 14×22سم [ف: 26-200]
آغاز: صورت سه طغرل مکتوبی است که شاهزاده آزاده کمال الدوله دهلوی که پدرش در زمان شاه تیمور از ایران بمرز و بوم هندوستان هجرت کرده
خط: نستعلیق، کا: یوسف، تا: شوال 1338ق؛ جلد: مقوایی، 84گ، 20سطر، اندازه: 13/5×21 سم [ف: 11-229]
mukātibat-ul muqaddas-il qazwīnī ma‘-al bīd-ābādī
قزوینی، حسین بن محمد ابراهیم، 1126؟ - 1208 قمری
qazvīnī, hoseyn ebn-e mohammad ebrāhīm (1714 - 1794
صورت مکتوبی عرفانی است از میر حسینا مشهور به «مقدس قزوینی» به ملا محمد بن محمد رفیع گیلانی بید آبادی اصفهانی (- 1198 ق) استاد میر حسینا که در آن بید آبادی را بسیار ستوده است. میان این دو بزرگوار مکاتبات بسیاری صورت گرفته که نوعا در موضوع سیر و سلوک عرفانی است و بخشی از آنها چاپ و منتشر گردیده است. در شماره بعدی این مجموعه نامه ایاز بید آبادی به میر حسینا آمده که ممکن است پاسخ همین رساله باشد. [ريحانة الأدب: 449/1 ]
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 12962/8
آغاز: صورة المكاتبة المكتوبة من جناب سیدنا اعلی الله مقامه ... شوقی إليك نفی لذیذ حیوتی ** شوقی إليك أسأل من عبراتی ... عرض سلام نشأ من جانب الطور الإيمن؛ انجام: و من جناب القدس الاستمداد في التخلص عن غواشی المادة و نو امیس الحيوانية و السلام علی من اتبع الهدي، تمت بعون الله تعالی.
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ محشی؛ عنوانی که در آغاز آمده به صورت «صورة مكاتبة مقدس القزيني إلى الموحد البيد آبادی» می باشد؛ 1گ (16ر-16پ)، 24سطر (10×15)، اندازه:16×21/5سم [ف: 32-866]
mukātibat-un min āl-i abi turāb
نامه ای است به آل ابی تراب، و در آن ضمن اعلام نامه برادران ایمانی توسط ابوالحسن، از نیت های پاک آنها تمجید کرده و دستوراتی می دهد. در پایان به تمامی شیوخ بستان، ساکنان حضره و حصص سلام می رساند.
قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 1571/40
آغاز: وصلت مکاتبه الشيوخ اخوتی اطال الله بقاهم ادام توفیقهم و علاهم و وقفت علی مضمونها و تصفحتها و استشرحت غوامض علمها
نسخه اصل: کتابخانه واتیکان - رم 913؛ خط: نسخ معرب، بی کا، تا: قرن 12؛ 2ص (302-303) [عکسی ف: 4-421]
mukātibat-u nașr-i bn-i futūḥ
جواب نامه نصر بن فتوح است و در آن ضمن تجلیل از نصر، درباره وکالت رهبر دروز به عده ای و برائت از بعضی دیگر توضیحاتی داده شده است.
قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 1571/26
آغاز: وصل کتاب الشيخ الفاضل اطال الله بقاه و ادام تاییده و نعماه و وقفنا علیه و فهمنا جمیع ما ذکره ... فاما ما ذکرته من جهة غیر کی ممن بهذا بعنا الحال
نسخه اصل: کتابخانه واتیکان - رم 913؛ خط: نسخ معرب، بی کا، تا: قرن 12؛ 4ص (252-255) [عکسی ف: 4-416]
mokātebe-ye hārūn bā hamze-ye xārejī
مجموعه دونامه وعهد نامه هارون الرشيد خلیفه عباسی و حمزه خارجی یکی از سران گردنکش و شورش به همدیگر است. نامه هارون توسط اسمعیل بن صبیح منشی هارون به سال 193ق نوشته شده و در ادامه رساله قضیه آماده شدن جنگ توسط این دو آمده است.
قم؛ مسجد اعظم، شماره نسخه: 2762/1
آغاز: من عبدالله هارون امیر المؤمنين الى حمزة بن عبدالله، سلام علیك وانی احمد اليك الله الذي لا اله الا هو واسئله أن یصلی علی محمد عبده و رسوله؛ انجام: پس چون بنزدیکان نیشابور برسیدند خبر مرگ هارون شنیدند ودفن کردن او بطوس و باز گشتن سپاه به بغداد حمزه گفت و کفی الله المؤمنين علی القتال.
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ 18 گ، 9سطر، اندازه: 12×18 سم [ف مخ: 2107-5]
mukātibat-u hulākā xān ma'-a malik nāșir
هولاکو خان، - 663 قمری
holākū xān (- 1265
صورت نامه ای است تهدید آمیز که هولاکوخان مغول به ملک ناصر پادشاه شام و دیگر امرای شام می نویسد و آنها را دعوت به تسلیم می نماید. گفته می شود که این نامه از انشای خواجه نصیر الدين طوسی است؛ هر چند بسیار بعید به نظر می رسد.
آغاز: الله فاطر السماوات و الأرض الذي یعلم الملك الناصر وسیف الدين یغمور [هدية العارفين 131/2]
آغاز: برابر؛ انجام: فنحن مانثرنا جواهر الكلام و لاقعدنا مکان الملام بل قلنا ما حصر و نعتذر من عی و حضر و السلام.
خط: نستعلیق، کا: محمد نصیر فرزند ملا حسن، بالانکابی جیلانی، تا: قرن 12، 3گ (124-126)، سطور مورب، اندازه: 6×15سم [ف: 29-380]
آغاز: برابر؛ انجام: فاقروا اول النحل و آخر صاد و نحن قد نشرنا جواهر الكلام و الجواب کما یکون و السلام علی اهل السلام
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ 2گ (24-25)، 16سطر، اندازه: 8×14سم [ف: 28 - 460]
مکاتیب انشاء
مکاتیب به شرح حال میرزا طاهر دیباچه نگار اصفهانی
مکاتیب ، صد خطابه
مکاتیب مکتوب
مکاتیب منشآت
makātīb
ابراهیم ادهم، - 161 ؟ قمری
ebrāhīm-e adham(- 779
اراک؛ بیات، عبدالحسین؛ شماره نسخه: 15/1
آغاز: بسمله و منه نستمد اولا و آخرا و ظاهرا و باطنا فانه الموفق و المعين؛ انجام: انك ولی النعماء و سمیع الدعاء قریب مجیب و الحمد الله وحده.
کا: محمد باقر، تا: رمضان 1228ق؛ جلد: تیماج، 15سطر، اندازه:13×20/5 سم [نشریه: 6-73]
makātīb
غزالی، محمد بن محمد، 450 - 505 قمری
qazālī, mohammad ebn-e mohammad (1059 - 1112 [فهرستواره منزوی 1018/8 -1019]
نسخه اصل: حمیدیه ش 1447، مسایل و فتاوی که از خواجه امام اجل حجة الاسلام محمد غزالی پرسیدند (همان اعتراضات که در مکاتیب چاپ شده)؛ بی کا، تا: با تاریخ 755ق [فیلمها ف: 1-425]
آغاز و بالاسحار هم یستغفرون شکر و المستغفرين بالاحسار ذکر. در لقمه احتیاط به جای آر که ترك ذرة من حرام خیر من عبادة مائة سنة؛ انجام: و علم لا ینفع و حسبنا الله و نعم الوكيل و صلی الله علی خیر خلقه محمد و آله الأطهار.
خط: شکسته نستعلیق، کا: محمد کاظم اصفهانی، تا: رجب 1069ق، جا: اصفهان؛ افتادگی: آغاز؛ جلد: میشن مذهب، 6ص (80-85)، ابعاد متن: 8×15/8 ، اندازه: 13/6×23/3 سم [ف: 241-29/1]
آغاز: سلام الله علی الوالد الاعز عین القاهت (کذا) و رحمة الله و برکاته. قال الله تعالی أن هذه تذكرة فمن شاء اتخذ الى ربه سبیلا؛ انجام: تا رهبر تو نفس بدآموز بود ** کار تو مپندار که فیروز بود در ظلمت غفلتی و در خواب غرور
خط: شکسته نستعلیق، کا: محمد کاظم اصفهانی، تا: 1077ق؛ جلد: میشن مذهب، مجدول، 5ص (226-230)، ابعاد متن: 8×15/8 ، اندازه: 13/6×23/3 سم [ف: 29/1-243]
همان که در مکاتیب غزالی به چاپ رسیده و در اینجا خطاب به سنجر است در پند به او و تبرئه خود از تهمت هایی که به او بسته اند؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج، 4گ (168پ - 171پ)، 13سطر (10×14)، اندازه: 15×22سم [ف: 11-2398]
بی کا، بی تا؛ 1ص (692پ) [فیلمها ف: 3-216]
makātīb = nāme-hā
عین القضاة، عبدالله بن محمد، 492 - 525 قمری
‘ayn-ol-qozāt, ‘abd-ol-lāh ebn-e mohammad (1100 - 1132
از عین القضاة همدانی مکاتباتی در دست هست که به احمد غزالی و عزیزالدین و کامل الدوله و مقدم گویا برادر همین عزیز الدين نوشته است.
چاپ: تهران، 1348ش، و 1351ش، به کوشش علینقی منزوی، شامل 127 نامه؛ جلد سوم، علینقی منزوی، 1377ش [هدية العارفين 455/1 ؛ الذريعة 133/22 و 781/9]
نسخه اصل: جارالله ش 1100 (عسیران ش 2)؛ خط: نسخ، کا: خلیل بن حسین، تا: دوشنبه 22 ربیع الثاني 668ق؛ 136گ، 25سطر [فیلمها ف: 1-204]
آغاز: بسمله و به اتوکل، خدای تبارك و تعالی برادر اعز را نگاه دارد و توفیق طاعتش داد و نا رسیده برضای او از دنیاش نمیراد؛
انجام: فقال کل یرتقی ارجو کی یقین
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 7؛ افتادگی: انجام؛ 40گ (66پ۔
105پ) [ف: 5-644]
تهران؛ دانشگاه شماره نسخه: 1603/7-ف
نسخه اصل: همان نسخه بالا [فیلمها ف: 1-615]
نسخه اصل: شهید علی پاشا س 1417 (عسیران ش 3)؛ خط: نسخ، کا: نیمه دوم از یونس نامی، تا: نیمه شوال 762ق؛ 206گ [فیلمها ف: 1-204]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 892ق؛ اندازه: 12/5×17/5 سم [نسخه پژوهی: 3-140]
آغاز: می پندارم هنوز چیزی می باید نوشت درنیت که دست از من نمیدارد بدان ای برادر اعز- أطال الله بقاك في رضاه - تا آدمی نداند که فلان چیز نیکست یا نه پندارد هر گز ارادت و طلب آنچه درو نبود و تا نداند که فلان چیز بدست هرگز از آن نکریزد؛ انجام: و اگر در کل عالم بکردی هیچ آدمی را نیابی الا ما شاء الله که از تعصب موروث خود برخاسته بود لابل کل فتاة بأبيها معجبة، إنا وجدنا آبائنا ... و لذلك خلقهم و السلام حاوی یک مکتوب در خصوص علم و جهل و دوری از تعصبات جاهلی است؛ خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ 2گ (135ر136ر)، سطور چلیپایی، اندازه: 14×28سم [ف: 31-715]
نسخه اصل: پاریس 35 .S. P
(عسیران ش 5)؛ خط: نسخ، کا: باقر، تا: رجب 1025ق، به دستور علی پاشا والی تبریز؛ 365گ [فیلمها ف: 1-204]
آغاز: خبث از شروط نماز وفقها چنین گویند که؛ انجام: انه لقادر الكريم الرؤوف الرحيم و السلام و الحمدلله رب العالمين و صلواته علی محمد و آله اجمعین حاوی مکتوبات عین القضات همدانی، در این مکتوب ها مباحث بسیاری از عرفان و تصوف طرح و به مخاطبین گوشزد می شود، متأسفانه قسمت اول و صفحات چندی از ابتدای نسخه افتاده است و آنچه باقی است حاوی 86 مکتوب از عین القضات است؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: محتملا قرن 12؛ افتادگی: آغاز؛ مهر: ناصر الدينشاه؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج مذهب، 240گ، 19سطر (7×17)، اندازه: 14×22سم [ف: 5-256]
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 1614-ف
نسخه اصل: همان نسخه بالا [فیلمها ف: 1-204]
نسخه اصل: مراد ملا ش 1547. (دیباچه عسران بر تمهیدات ص 11 ش 4)؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ 389گ، 20سطر [فیلمها ف: 203-1]
تهران؛ مینوی؛ شماره نسخه: 45 بخش3 و 46 بخش3 و 47 بخش 3
نسخه اصل: همان نسخه بالا [ف: -96]
نسخه اصل: موزه بریتانیا 16823 .Add. مقدمه مکاتیب؛ بی کا، بی تا [فیلمها ف: 2-287 و 245]
بی کا، بی تا [فیلمها ف: 3-260]
makātīb
رشید وطواط، محمد بن محمد، - 573 قمری
rašīd-e vatvāt, mohammad ebn-e mohammad(- 1178
سه نامه از رشیدالدین وطواط به شرف الزمان محمد بن یوسف ایلاقی است که در نامه نخست از عکس سالبه کلیه سؤال نموده و بعد از پاسخ ایلاقی وی در نامه دوم و سوم به پاسخ ایلاقی ایراد گرفته و ایلاقی نیز آنها را جواب گفته است.
[ريحانة الادب 310/2 ؛ دانشنامه ادب فارسی 425/1]
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 14099/3
آغاز: رجال الفضل کلهم ... و کعبتهم حمی شرف الزمان اذا ما جاءه الزوار جروا .. لایخفی علی سامی مجلس سیدنا الامير الامام شرف الزمان اطال الله بقاوه؛ انجام: حالتی قرب المزار و بعد الدار عن الدار وان تشرفنی باوامره و نواهیه انشاء الله تعالی.
خط: نسخ، بی کا، تا: 1034ق؛ مصحح؛ 7گ (10پ-16پ)، اندازه: 5/5×14/5 سم [ف: 35-611]
makātīb
فخر رازی، محمد بن عمر، 544؟ - 606 قمری
faxr-e rāzī, mohammad ebn-e ‘omar (1150 - 1210
شامل سه نامه: اولی به عماد الدين درباره علم خداوند ورد نظریات ابن سینا در اشارت و رمی شیخ الرئيس: «بأنه مضطرب الرأي و مختلف القول»؛ دوم به شیخ شهاب الدين سهروردی در مورد علائق نفسانیه روحانیه و فرق آن با علایق جسمانیه جسدانیه؛ سوم به صدر الدين نیسابوری که گویا در اواخر عمر املا نموده و یحیی بن شافعی مذوقانی آن را نگاشته و شیخ رکن الدين آن را به صدر الدين نیسابوری ارائه کرده است و موضوع آن محبت است.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 12599/5
آغاز: المفتخر بتلك الفوائد المتكاثرة و الفرائد المتواترة محمد الرازي سلام الله تعالی علی الإمام الهمام الأجل المتجل الأكمل ال أفضل عماد الدين مجد الإسلام قدوة أل أفاضل و ال أماثل منبع المناقب؛ انجام: فلعلی أقدر علی أن أرسل شیئا من تلك
المجلدات لینضاف إلى ما سبق من أنواع الابرامات و لله الولى لکل الخيرات و الحمدلله حق حمده و الصلوة علی سیدنا محمد و آله
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 8؛3گ (32پ-34پ)، 25سطر، اندازه: 7×15 سم [ف: 31-763]
makātīb = nāme-hā= monša’āt
بابا افضل کاشانی، محمد بن حسین، - 667 ؟ قمری
bābā afzal-e kāšānī, mohammad ebn-e hoseyn(- 1269
نامه هایی که بابا افضل به بزرگان زمان خود نوشته است و حاوی مباحث اخلاقی بسیار است.
چاپ: مصنفات افضل الدين محمد مرقی کاشانی، به تصحیح مجتبی مینوی و یحیی مهدوی (تهران، خوارزمی: 1366 (چاپ دوم))
بی کا، تا: قرن 11؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج، 5ص (94-98)، سطور چلیپا (12×20)، اندازه: 18×25سم [ف: 12-2525]
آغاز: مدد تأييد الهي از روزگار و اندیشه مخدومی منفصل و منقطع مباد ...
خط: نستعلیق شکسته، بی کا، تا: 1058ق؛ شاید همان است که در الذريعه (ج 22 ص 145) ذکر شده و ظاهرة منتخبی از کلمات خواجه افضل است [نسخه پژوهی: 3-70]
خط: نستعلیق خفی، کا: محمد محسن خاتون آبادی، تا: 1095ق؛ جلد: تیماج، اندازه: 13×21سم [ف: 7-378]
خط: نستعلیق، کا: محمد حسین بن امیر محمد قاسم حسینی، تا: 1153ق؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: مقوایی، 11ص (114-125)، 16سطر (6/5×13)، اندازه: 11/5×16/5سم [ف: 6-817]
آغاز:کلماتی که از اقلام مبارك آن خلاصه اخیار عصر؛ انجام: احمد مجتبی محمد المصطفي.
در فهرست با عنوان «چهار نامه» آمده است؛ خط: نستعلیق و شکسته، بی کا، تا: 1243ق؛ واقف: نائینی؛ 7گ، 18سطر، اندازه: 14×21سم [ف: 6-405]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1251ق؛ جلد: تیماج، 2گ (18پ-19پ)، اندازه: 24816سم [ف: 1-126]
بی کا، تا: 1266ق؛ 2گ (143ر-144ر) [ف: 5-700]
بی کا، تا: 1290ق؛ 12سطر، اندازه:14/5×22 سم [ف: 2-383]
بی کا، تا: 1290ق؛ 12سطر، اندازه: 14/5 ×22سم [ف: 2-383]
بی کا، تا: 1290ق؛ 12سطر، اندازه: 14/5×22 سم [ف: 2-383]
آغاز: کلماتی که از اقلام مبارک؛ انجام: و با او حجت بگرداناد. در فهرست با عنوان «چهار نامه» آمده است. این نسخه مشتمل است بر چهار نامه که در جلد دوم فهرست بشماره های 9 و 8 و 10 و 11 اخلاق خطی نشان داده و نشانی گذاری شده است؛ خط: شکسته نستعلیق، کا: محمد بن کاظم بروجردی، تا: سه شنبه 19 ربیع الثاني 1329ق، جا: مشهد رضوی؛ واقف: نائینی؛ جلد: مقوا، اندازه: 18×29سم [ف: 6-405]
آغاز: صباح و مساء مجلس عالی صدری صاحبی کبیری؛ انجام: و الذين جاهد و افینا لنهدینهم سبلنا و أن الله لمع المحسنين و السلام
نامه ها در این نسخه با خطی مستقیم از هم جدا شده اند (آغاز نسخه مربوط به نامه به مجدالدین محمد بن عبید الله و انجام آن مربوط به نامه به شمس الدين دزواگوش (2) است)؛ خط: شکسته نستعلیق، کا: محمد خان، تا: 1333ق، جا: تهران؛ جلد: مقوایی، 34ص (200-233)، 16سطر ( 8×14/5 )، اندازه: 11×18 سم [ف: 5-595]
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ قطع: خشتی [ف: -100]
آغاز: و ایضا من منشآته قدس سره: جل و تقدست اسمائه آگاهست از مکنون دل و ضمیر روان ... مجلس اسمی شمس الدين ضیاء الاسلامي؛ انجام: پس وجود بدین در حال درست و واجب شده باشد، یکی از روی عمل که مجاهده عبارت از آنست، و دیگری از روی علم که تجرید عبارت از آنست فالله الموفق و المعين.
خط: نسخ، بی کا، بی تا، کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج، 2ص (43-44)، اندازه: 16×29سم [ف: 13-206]
خط:شکسته نستعلیق، بی کا، بی تا؛ 4ص، قطع: وزیری [رشت و همدان: ف: -1516]
makātīb
علاء الدوله سمنانی، احمد بن محمد، 659 - 736 ؟ قمری
‘alāʻ-od dowle-ye semnānī, ahmad ebn-e mohammad (1262 - 1336
چاپ: تهران، 1351ش
خط: نستعلیق، کا: عطاء الله بن محمد بن نظام حسینی بخاری، تا: 843ق؛ 12گ (244ر -255پ)، اندازه: 16×22سم [ف: 1-103]
بی کا، بی تا؛ 6گ (183-188) [فیلمها ف: 3-165]
makātīb
منیری، احمد بن یحیی، - 782 قمری
monīarī, ahmad-eb bn-e yahyā(- 1381
دست کم سه مجموعه نامه های عرفانی از او در دست است که تاریخ گرد آوری آنها در نسخه ها گوناگون است: 1. «مکتوبات صدی» نامه هایی که به قاضی شمس الدين حاکم قصبه جوسر (جوسه) در برابر پرسش های او نوشته، گرد آوری زین بدر عربی، که در دیباچه آن آمده در ماه های 747ق یا 749ق از خطه بهار به وی نوشته و شمار آنها صد است؛ 2. «مکتوبات دوصدی»، 209 نامه است، برخی با نام و برخی بی نام، نیز گرد آوری همان زین بدر، که در دیباچه می گوید: بعد از تأليف صد مکتوب به قاضی ... نامه های دیگر ایشان به شرق و غرب، یا در پاسخ مریدان نوشته بودند، این خدمتگزار در ماه های جمادی الاول تا سلخ رمضان 769ق این مجموعه را گرد آوردم. اگر پس از این نامه ای دیگر به دست آمد، مجموعه سازم؛ 3. «مکتوبات بیست و هشت» نامه هایی که به شیخ مظفر فرستاده است. گردآورنده آن که شناخته نیست می گوید: در مدت 25 سال، در پاسخ شیخ مظفرنامه هایی می داده و نوشته بود اینها برای حل مشکلات آن برادر است، به کسی افشا نگردد، مظفر سفارش کرده بود هنگام رحلت در کفن او نهند، چنین شد، یک دسته باقی ماند و این چند نامه است. (احمد منزوی)
آغاز: (مکتوبات صدی): سپاس بی پایان و ستایش فراوان مر حضرت پاک را ...(آغاز برابر برخی نسخه ها): پاک سرور عاشقان و تاج سر عارفان محمد ... (مکتوبات دو صدی): الحمد لله الذي وقف للمشایخ ما یجوز من الاكرام ... بعد از تأليف صد مکتوب به اسم قاضی شمس الدين مکتوبات بیست و هشت «چاپی»): حمد له. صلاة. اما بعد این چند مکتوب مرغوب ... قصه آن است که در مدت بیست و پنج سال ...
چاپ: چاپ شده
[الذريعة 224/21 و 142/22 ؛ فهرستواره منزوی 964/8 ]
خط: نستعلیق هندی، بی کا، تا: قرن 9 [نشریه: 7-542]
آغاز: بسمله. حمدله اما بعد این چند مکتوب مرغوب که تجربه پیوست قصه از ... در مدت بیست و پنج سال شیخ الاسلام؛ انجام: این معلوم است برای رسم طاقیه مالیده طلبیده بود فرستاده شده عاقبت بالنبی و آله الامجاد
مکاتیب بیست و هشت، رساله ای است مشتمل بر 28 نامه عرفانی در پاسخ به شیخ مظفر که شرف الدين منیری در مدت 25 سال برای حل مشکلات او نگاشته است؛ خط: نستعلیق مخلوط به شکسته، بی کا، تا: قرن 11؛ اهدایی: رهبری، بهمن 1383، جلد: تیماج مذهب، 23گ، 17سطر، اندازه: 11/5×16 سم [اهدائی رهبر: 5-198]
آغاز: مکتوب اول در توحید برادر شمس الدين اکرم الله في الدارين؛ انجام: و علم نیت لطیف و دقیق است بمقدار وسع هشیار و بیدار باید.
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: تیماج، 113گ (348-460)، 23سطر (9×15)، اندازه: 13/5×21/5سم [ف: 414-8]
آغاز: باک سرور عاشقان و تاج سر عارفان محمد رسول الله صلی الله علیه و آله باد که کسوت نبوت در انبیاء بطفیل او زیبا آمد ... مکتوب اول در ذکر توحید؛ مکتوب دوم در ذکر توبه؛ مکتوب سوم در ذکر خشنود کردن خصمان؛ ... مکتوب دهم در کرامت؛ ... مکتوب بیستم در فضل انبیاء و اولیاء؛ ... مکتوب سی ام در طهارت بعبادت؛ ... مکتوب چهلم در کلمه طیبه؛ ... مکتوب پنجاهم در طلب حق؛ ... مکتوب شصت و یکم در پاک داشتن راه دین؛ ... مکتوب هفتادم پاکیزه گردانیدن اخلاق خدمه؛ ..... مکتوب هشتادم در هوی؛ ... مکتوب نودم در ذکر ملامت؛ ... مکتوب نود و هشتم در ذکر بهشت. بسم الله الرحمن الرحيممكتوب اول در ذکر توحید. برادر شمس الدين اکرمه الله في الدارين بداند که توحید اهل طریقت بر چهار درجه است درجه اول؛ انجام: مکتوب صدم در بهشت برادرم شمس الدين بداند ... و کسی باشد که در روز شب ... العلى العظيم صد مکتوب؛ خط: نسخ هندوستان، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: آغاز کاغذ: هندی، جلد: تیماج، 140 گ، 27سطر (8×17)، اندازه: 15×26سم [ف: 9-1476]
آغاز: الحمدلله دائما نظم: هر بلا کین قوم را دادست حق ** زیر آن کنج نهان بنهاده است برادر عزیز مظفر سلام و دعا را کاتب حروف مطالعه کند؛ انجام: تا نیاید عشق محبوبی پدید ** کی شود لیلی بجان تو پدید اگر بچشم من بینی روی او ** توتیا
سازی ز خاک کوی او
شامل سه مکتوب برای شیخ مظفر است؛ خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11، مصحح، 2گ (58ر -59ر)، سطور چلیپایی، اندازه: 13/5×28/5سم [ف: 31-689]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: چهارشنبه 16 صفر 1066ق، جا: بندر سورت؛ با سرلوح، مجدول؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج، 25گ، 17سطر (6×14)، اندازه: 13×24سم [ف: 16-51]
آغاز: الحمدلله الذي وفق للمشایخ ما یجوز من الاسرار و رزق للمریدین قبولها؛ انجام: همچنین باد و عاقبت ما و شما بخیر باد بحرمت ...
کتاب شامل یکصد و پنجاه نامه و مکتوب مؤلف است که توسط یکی از مریدان وی در شبه قاره (بعد از جمع آوری مکاتیب قاضی شمس الدين حاکم قصبه معموره جومه) جمع آوری کرده است و عموما شامل نامه هایی است که مؤلف از جمادی الاول تا سلخ رمضان 769 از دوستان و عزیزان دریافت کرده و برخی را از خود ایشان استنساخ نموده و جمع آوری کرده است که جامع با یک مقدمه مفصل در کیفیت جمع آوری، آنها را بازنویسی کرده است. «مکتوب اول در راه دین، دوم در طلب علم، سوم در نیت خلوص و درستی اراده، چهارم در نزول بلا و بار کشیدن مبتلا، پنجم در ترک دنیا، ششم در مریدی و مجاهده کردن، هفتم در همت بلند، هشتم در توبه و بازگشتن بخدای، نهم در گمان بد در حق خویش و گمان نیک در حق دیگران، دهم در محبت و عشق دنیا و مذمت آن ... الخ»؛ خط: نستعلیق خوب، بی کا، تا: 1260ق؛| واقف: علی اصغر نعمت اللهي، ذیحجه 1379؛ جلد: تیماج، 253گ، 14سطر، اندازه: 8/5×13 سم [ف: -654]
آغاز: بسمله. مکتوب بندگی حضرت مخدوم شیخ شرف الدين شرع الحق احمد یحیی منیری قدس الله سره العزيز که به جانب بندگی شیخ مظفر شمس بلخی قدس الله سره العزيز در اوقات مختلفه هر یکی بمقتضای اسؤله عریضه و آنچه از مشکلات پیش آمده بود در جواب مکتوب و فواید آن نوشتن فرمود بیت: چون باطنت ز محنت و حسرت سرشته اند ** گر وحش و طیر بر تو بگریند هم رواست. بسمله. هر بلا کین قوم را حق داده است ** زیر آن گنج کرم بنهاده است. برادر از امام مظفر سلام و دعا از کاتب حروف؛ انجام: این معلوم است برای رستم طاقیه مالیده | طلبیده بود فرستاده شده است، عاقبت بخیر باد. شامل نامه هایی است که به شیخ مظفر شمس بلخی فرستاده است. گرد آورنده این نامه ها ناشناخته است؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: پنج شنبه 2 جمادی الاول 1301ق؛ جلد: مقوا، 56ص (230-285)، 15سطر، اندازه: 17×22 سم [ف: 44-44]
آغاز: مکتوب (اوراد): الحمدلله و الصلوة و السلام ... و بعد نزد صوفیه و فخر رازی حدیث است من عرف نفسه؛ انجام: (مکتوب تارك الصلوة) مرد عاقل این همه ضرر عظیم را اختیار نمی کند. کا: عبدالکریم بن ملا علیرضای اورامی الأصل، تا: 1306-1307ق؛ جلد: تیماج، 376گ (1-138 و 213-450)، اندازه: 17×21/5سم [ف: 50-45]
آغاز: دانشمندان چنین گفته اند؛ انجام: و عالمی در جستجوی او در صدد فتنه و وبال. بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج مذهب، 1ص (124)، 23سطر، اندازه: 12/5×19 سم [ف: 10-29]
آغاز: قضیه من منع عن النظر تسلی بالاثر مونس روزگار ما آید و بمطالعه آن رشدی و هدایتی؛ انجام: مزید باد تا باد همچنین باد خاتمت و عاقبت ما و شما بخیر باد صد و پنجاه نامه اخلاقی و ادبی و عرفانی است از منیری به شیخ علی همدانی ساکن قصبه از کلی و قاضی شمس الدين (حاکم جوسه) و مولانا کمال الدين منتوسی و مولانا صدرالدین و ملك خضر و خواجه (شیخ) سلیمان و مولانا حمید الدين و محمد دیوانه و امام نظام الدين و قاضی حسام الدين و داود ملك داماد سلطان محمد و مولانا بایزید و نصیر الدين و امیر خاقان و ملک مفرح و ملک محمود و قطب الدين و عبدالملك و امام مظفر و شمس الدين برهان حدادی و امام افتخار و خواجه مهذب و فخرالدین و محتشم الملك معزالدین و خواجه احمد و قاضی زاهد. منیری به واسطه نامه هایی که به میدان می نوشته دستورات عرفانی خود را صادر می کرده است، از این جهت است که نامه های زیادی از وی باقی مانده و چند مجموعه از آنها در فهرست نسخه های خطی (1436/2 ) معرفی شده است، این مجموعه نامه هائی است که از ماه جمادی الاول تا سلخ ماه مبارك رمضان 769 نوشته شده و چون آغاز آن افتاده دارد معلوم نشد گردآورنده چه شخصی می باشد، و گمان می رود که
همان زین بن بدر غزنی باشد. عناوین نامه های این مجموعه چنین است: .. در راه دین و درس یقین، 2. در طلب علم شدت و رنج در تحصیل کشیدن، 3. در خلوص نیت و درستی ارادت، 4. در نزول بلا و بار کشیدن مبتلا، 5. در ترک دنیا و رغبت کردن به عقبی، ...10. در محبت دنیا و مذمت آن، ...20. در تحریص بر علم و غنیمت شمردن صحبت نیک، ... 30. در نصیحت مرید و ترک ایذاء غیر، ...40. در معرفت و عقل، ...50. در رضا به حکم خداوند، ... 60. در ابتلا و خوف و رجا، ... 70. در معزولی عقل و عاجزی در مقابله حکم خداوند عزوجل، ...80 در گفتن هر چه باید گفت و ناگفتن هر آنچه نباید گفت، ...90. راه پیدا کردن به حق و ترک نفس و خلق، ...100. تفضیل معنی ولایت بر معنی نبوت، ...110. راه شریعت و طریقت و حقیقت، ...120. باز گشتن
به خداوند عزوجل، ... 130. دریافت فیض مر مستعد را، ...140. بیدار گردانیدن سالک از وقوع در مهالک، ...150. تصفیه دل و خلوص نیت. در پایان این مجموعه سه نامه به خطی جز خط اصل افزوده شده و مجموعة 153 نامه می شود؛ خط: نسخ مایل به ثلث، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز ووسط؛ مصحح؛ جلد: تیماج سبز، 362گ، 15سطر، اندازه: 15×23/5 سم [ف: 4-18]
makātīb
همدانی، علی بن محمد، 714 - 786 قمری
hamadānī, ‘alī ebn-e mohammad (1315 - 1385
چند نامه عرفانی است با عناوین «ای عزیز» که همدانی به مریدان و دوستان خود نوشته است.
چاپ: سی نامه از اورا دکتر محمد ریاض در مجله ادبیات تهران، 1354ش، شماره 81-84 چاپ کرده است [دیباچه عفیف عسیران بر تمهیدات ص 11 و 27]
بی کا، تا: 1286ق؛ جلد: تیماج، 9گ (236ر-244ر)، اندازه:21×32سم [ف: 20-118]
نسخه اصل: کتابخانه محمد نجیب ش 301؛ بی کا، بی تا؛ 44گ (75پ -118ر) [فیلمها ف: 1-630]
نسخه اصل: مراد ملا 1547 (203/1 ف 23)؛ بی کا، بی تا [فیلمها ف: 220-3]
makātīb
گیسودراز، محمد بن یوسف، 721 - 826؟ قمری
gīsūderāz, mohammad ebn-e yūsof (1322 - 1423
گرد آوری ابوالفتح علاء الدين کلپوری قریشی شاگرد او در راه حج در سال 852ق.
چاپ: هند، حیدر آباد، مطبعه برقی پریس، 1362ق، با تصحیح و مولوی حافظ سید عطا حسین صاحب، سنگی، وزیری، 149ص
تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 4043/1
آغاز: حمد بی حد و ثنای بی عدم خداوندی را؛ انجام: و همدم مرتضی رضی الله عنه
خط: نسخ، کا: شیخ حسین علی، تا: 20 شوال 1036ق؛ کاغذ: ترمه، جلد: میشن، 19سطر، اندازه: 16×23/5 سم [ف: 7-160]
makātīb
جمالی اردستانی، جمال الدين محمد، 814 - 883 ؟ قمری
jamālī ardestānī, jamāl-od-dīn mohammad (1412-1479
تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 4195
آغاز: عزیزان به جمع سلام بخوانند و معلوم دادند که هیچ مقام بالاتر از مقام رضا نیست؛ انجام: مرغ همت در پی طعمه محبت ... که توفیق رفیق باشد ... وسلم
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 10؛ مجدول؛ کاغذ: ترمه، جلد: میشن، 320گ، 12سطر، اندازه: 11×17/6 سم [ف: 4-777]
makātīb
شیخ ابواسحاق، قرن 9 قمری
šayx ābūeshāq (150
گرد آوری مرید او حسین بن معین الدين میبدی به دستور همان شیخ ابواسحاق، در چهار «رکن» و با دیباچه ای از میبدی، در منشآت خود میبدی یاد شده است از: 1. غیاث الدين شیخ ابو اسحاق تبریزی (فیلمها 259/1 )؛ 2. غیاث الدين ابن الحسن تبریزی (429/1 ).
تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 6277/2
آغاز: بسمله. فتح ابواب کلام بنام ملک علام اقتداء برحمان رحیمی است و انشاء حمد او متضمن هدایت صراط مستقیم؛ انجام: آتش اندر تب سیاست اوست ** طبع او زان همیشه محروم است
خط: شکسته نستعلیق، کا: محمد بن محمود مدعو به کمال واعظ فیروز آبادی میبدی، تا: ذیقعده 1043ق؛ کاغذ: ترمه، جلد: میشن، 47گ (80پ -126ر)، 17سطر، اندازه: 14×15/2 سم [ف: 9-306]
makātīb
حسین بایقرا، 842 - 911 قمری
hoseyn-e bayqara (1439 - 1506
آغاز: عالیجناب سلطنت مآب جلالت انتساب اخوت آیات حشمت انتصاب شوکت و رفعت آثار مهر سپهر آفتاب آسمان و شوکت استقلال مظفر السلطنه و الخلافه و الحشمة و الدنيا یعقوب سلطان خلدالله تعالی ملکه و سلطانه انجام: این چند کلمه مرقوم شد کتبه علی طریق الرغبة و السرعة و الاستعجال اختیار الدين حسن المنشي غفر ذنوبه و ستر عیوبه في عاشر شهر جمادی الثاني
سنه 935.
شامل چند مکتوب از منشات و مخطوطات خواجه اختیار الدين منشی است؛ خط: شکسته تعلیق ممتاز، کا: اختیار الدين حسن المنشي، تا: 135ق؛ مجدول؛ تملک: عبد الحي الرضويبه سال 1143ق؛ مهر: میرزا مهدی خان استر آبادی، ناصر الدين شاه قاجار؛ کاغذ: کشمیری، جلد: تیماج مذهب، 34ص، 5سطر، اندازه: 13/9×21/6 سم [ف: 7-709]
آغاز: ریاض آمال و امانی و حدایق بهجت فیض فضل سلطان سلیمان مکانی صاحب سریر و خلافت و کشور ستانی حلال مشکلات آفرینش جمجاه عظمی و حشمت پناه بصفت و شوکت انتباه گردون فیض کیوان رفعت معین السلطنه و الخلافه و الدنيا | خلدالله تعالی ملکه سلطانه پادشاه مرحوم مغفور سلطان حسین میرزا بجناب سلطنت پناه رستم بیک نوشته بودند؛ انجام: امید دارد که عقوبت شام عسرت بصبح عشرت مبدل گردد. تا چند ز گریه پای در گل باشی ** پیوسته گرفتار غم دل باشی شامل هفت نامه از سلطان حسین میرزا بایقرا امیر هرات است به پادشاه شروان، علی بیک ماندی، رستم بیک، میر محمد نوربخش، حضرت اجل یعقوب و آل او، سلطان احمد میرزا، از بهارستان مولانا جامی؛ خط: تعلیق ممتاز، کا: خواجه اختیار الدين منشی، تا: 935ق؛ مجدول، با یک سرلوح مذهب مرصع بسیار عالی، مذهب؛ از کتب کتابخانه سلطنتی تیموری هندوستان بوده با امهار تنی چند از کتابداران کتابخانه مزبور از جمله: به سال 1024 به امضای الله اکبر، به سال 1026ق به امضای عبدالله چلبی، به سال 1069 ق به امضای اعتماد خان شاه جهان، به سال 1165 ق در مشهد مقدس توسط محمد مهدی بن محمد نصیر استر آبادی (وزیر و منشی نادرشاه افشار) خریداری شد؛مهر: ناصر الدين شاه قاجار؛ واقف: ابن محمد نصیر استر آبادی، 1165؛ کاغذ: خانبالغ، جلد: چرم مشکی، 30ص، 5 سطر مورب، اندازه: 13/7×21/7 سم [ف: 7-703]
makātīb = mafātīh-ol qayb
شیرازی، عبدالله بن محمد، ق 10 قمری
Šīrāzī, ‘abd-ol-lāh ebn-e mohammad(- 16c
مجموعه نامه هایی است از قطب الدين ابویزید شیخ عبدالله بن محیی الدين محمد بن محمود انصاری خزرجی سعدی شیرازی
جهرمی کوشکناری عارف سنی دشمن فلسفه و دارای دیوان شعر و زنده در 881ق و گویا تا 915ق. شماره نامه ها را از هزار بیشتر نوشته اند و این کتاب مفاتیح الغيب هم خوانده شده است. در آن تاریخ روز سه شنبه 20 جمادی الثاني 881 و روز یک شنبه 20 ربیع الثاني 898 و روز دوشنبه 1 رجب 899 و 900 سال گذشته از اسلام و 909 سال گذشته از بعثت و قرن دهم یاد
شده است؛ و آنچه مایه شهرت او شده است همین مجموعه نامه های اوست به دوستانش که به نام «مکاتیب» از او باقی مانده است. در این نامه ها بیشتر مسائل تصوف مطر حشده است نام برخی از آنها أبواب الخير و تخمین الاعمار است؛ نسخه ها از جهت تعداد نامه ها متفاوت است.
چاپ: به نام مکاتیب عبدالله قطب در سال 1337 و در سال 1339 در شیراز چاپ شده است [الذريعه 136/22 رقم 5415، یادداشتهای قزوینی 253/3 از هفت اقلیم و 154/6 ؛ طرائق الحقائق 66/3؛ فرهنگ سخنوران 473؛ مستدرک 448/3 ؛ بزرگان جهرم، محمد کریم اشراق، چاپ اول، تهران 1351 ص 164-201؛ یادداشتهای قزوینی 253/3 ؛ نسخه های منزوی 1445/2؛ فهرستواره 954/8-955]
شروح و حواشی:
1- مکاتیب (منتخب) = منتخب مکاتیب قطبیه؛ فیض کاشانی، محمد بن شاه مرتضی (1006-1091 ق)
خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: قرن 10؛ 1ص (518)[ف: 38-302]
آغاز: الحمدلله الذي خص هذه الأمة المرحومة بکمال حفظ الاسناد ... من عبدالله قطب بن محیی، صورتی چند که نگاشته کلک استفسار داشته بودند، بعد از اطلاع بر آن
هر نامه شماره ای دارد که شمار نامه ها بر این پایه 372 نامه است، با خطبه ای به عربی در 6 سطر آغاز می شود؛ خط: نستعلیق خوش، بی کا، تا: گویا قرن 10؛ 703ص، 23سطر (10/5×22/5)، اندازه: 21×30سم [عکسی ف: 1-376]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 10؛ با سرلوح، مجدول، محشی؛ جلد: میشن، 186گ، 19سطر، اندازه: 12/7×22/4 سم [ف: 4-780]
بیش از 120 مکتوب در آن هست؛ خط: نسخ، بی کا، تا: 985ق؛ تملک: محمد مقیم بن جمال بیک تبریزی در 1040 در گجرات؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: مقوا، 240گ، 23سطر (7×15)، اندازه: 12/5×22/5 سم [ف: 1- 439]
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 4532ف
نسخه اصل: همان نسخه بالا [فیلمها ف: 3-69]
آغاز: من عبدالله قطب بن محیی الى ولی السالكين ... اما بعد خواسته اند که معنی این سخن بدانند که عارف گفته؛ انجام: استودع الله دین و امانتک و خواتیم عملك و اقرأ علیك السلام چند نامه و پاسخ پرسش هایی است که قطب محیی به مریدان خود نوشته و در آنها موضوعات عرفانی را مطرح می کند، او
دارای نامه های بسیاری است که در چند مجموعه گرد آورده شده و پاره ای از آنها دارای نام های مخصوص می باشند، موضوع نامه ها و برای کسانی که نوشته شده بدین تفصیل است: 1. معنی قول عارف «چونکه بی رنگی اسیر رنگ شد» به جلال الملة و الدين محمد، 2. في طاعته و طاعة اهل طاعته، به امیر غیاث الدين محمد، 3. بیان عمل بایزید، 4. آیا ولی مرتکب کبیره شود یا اصرار بر آن کند، به امیر افضل الملة و الدين محمد، 5. تفسیر آیه «یا أيها الذين آمنوا أن من أزواجكم و أولادكم عدوا لکم»، ...10. تفسیر آیه «الذين کفروا وضلوا عن سبیل الله»، به عماد الدين عبدالعزیز، ... 20. در معنی هایی که مردمان آنرا نمی دانند و ایشان را لازم است، به اخوان الهيين، ... 30. في الامر الاكبر (عربی)، به الحضرة المخدومية المحبية المحمدية، ...40. اخلاص در متابعت، | به امیر شمس الملة و الدين ابی سعید، ...50. اعراض و اقبال خدا، به امیر رکن الدين حسن، ...55. لطف و عنف در تسخیر انسان، به امیر مرشد الملة و الدين عبد السلام، 56. تبریک به سال 901، 57. آدمی جوهری است عالی، به الحضرة الاصفية الشرفية الشيخية المحمدية؛ خط: نستعلیق، کا: نظام بن زین العابدين بن ابی الخير رامهرمزی، تا: شوال 998ق؛ جلد: تیماج قرمز، 107گ، 20سطر، اندازه: 15×21/5سم [ف: 10-71]
آغاز: بسمله من عبدالله قطب بن محیی الى الاخوان الالهيين ... و بعد فلما انعم الله علی اخواننا بما یسر لهم من الاجتماع و الانفراد بارض اخوان آباد، انجام: زیادتی تو کید و تثبیت مقصود است و انه الموفق و هو مفیض الخير و الجود و السلام علیکم
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 10؛ با یک سرلوح مذهب، مجدول؛ کاغذ: دولت آبادی، جلد: تیماج مذهب، 229گ، 19سطر، اندازه: 16×28/5سم [ف: 24/2 -39]
حکمت خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ قطع: ربعی [ف: 2-49]
بندی از مکاتیب؛ بی کا، تا: قرن 11؛ جلد: تیماج، 1ص (178)، 14سطر (6×11)، اندازه: 10×16سم [سنا: ف: 1-44]
شامل دو نامه به جعفر و محمد؛ بی کا، تا: قرن 11؛ مصحح؛ جلد: تیماج مذهب، 2ص (79-80)، اندازه: 12×17 سم [ف: 32-38]
آغاز: بسمله. هذا کتاب من عبدالله قطب بن محیی الى الاخوان الالهيين کثرهم الله و بارك علیهم اجمعین اما بعد فلما؛ انجام: غالبا مقارن چنین صفات می باشد و الله یهدی من یشاء الى صراط مستقیم و السلام علی ولیی
مشتمل بر نامه هایی به «اخوان الهيين»، «محب الدين محمد»، «عماد الدين محمد» و دیگران می باشد، در اواسط نسخه مطالب متفرقه از ترجمه اخوان الصفا من کلام العارفين و غیره نیز به چشم می خورد؛ خط: نستعلیق خوش، بی کا، تا: قرن 11؛ جلد: تیماج، 252گ، 17سطر، اندازه: 13/3×20/5سم [ اهدائی رهبر: 5-194]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ انجام در 85 افتاده؛ جلد: تیماج، 157گ، 20سطر (7×15)، اندازه: 12/5×21 سم [ف: 17-158]
خط: نستعلیق ریز، کا: رضوی، نصیر الدين محمد، تا: قرن 11؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج، 4گ (131ر -134پ)، 42سطر (13×23)، اندازه: 20×31سم [ف: 16-341]
آغاز: بسمله. من عبدالله بن قطب محیی الى ولی في الله و حبیبی الامير افضل الملة و الدين محمد، اما بعد هر گاه که امر بر طبق مراد جاری غفلت و قساوة پیدا میشود؛ انجام: نخوانند انتقال بدیگری نمیباید کرد، و اگر ابتدا بترجمه شعب الايمان بود خوبست انشاء الله تعالی. و السلام.
خط: نستعلیق، کا: طهماسب قلی خان، تا: قرن 11، جا: سورت هندوستان؛ افتادگی: انجام کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج، 8گ (2پ-8پ-83ر-83پ)، اندازه: 12/5 ×22 سم [ف: 13-127]
آغاز: من عبدالله قطب بن محیی الى الحضرة العلية الصفوية المؤيدية بالانوار الروحية القدسية، أما بعد، فان الواردات في ریاض قلوب اهل الرياضة؛ انجام: لیکون کله لله و لاحول ولاقوة الا بالله و هو حسبی و نعم الوكيل
مکتوبی است عرفانی از قطب محیی، وی صاحب مکاتیب بسیاری است و بیشترین آنها به فارسی است لیکن این مکتوب عربی می باشد؛ خط: نستعلیق، کا: علم الهدي، محمد بن محسن، تا: قرن 11؛ 2 برگ نانوشته در پایان نسخه آمده است؛ 2گ (39-40)، 23سطر، اندازه: 11×19 سم [ف: 34-462]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 2 ربیع الثاني 1012ق؛ کاغذ: ترمه، جلد: میشن، 160 گ، 19سطر، اندازه: 13/3×22/9 سم [ف: 4-779]
آغاز: صورتی چند که نگاشته کلک استفسار داشته بودند بعد از اطلاع بران اولا وظایف شکر بتقدیم رسانید ... نخست استفسار فرموده بودند که سبب تلون آدمی چیست علاج آن چگونه است؟ انجام: بسمله، من عبدالله قطب بن محیی الى ولی المشتاق الله الامير رکن الدين حسن ... و توبه وصال رسد أن الله مع الصابرين و السلم قد تم هذا الكتاب الشريف. نسخه شامل نامه هایی - حدود پانصد نامه - است در جواب پرسش های شاگردان و مریدان و سلاک که عموما شامل مباحث اخلاقی و عرفانی است؛ خط: نستعلیق مورب، کا: عبد القادر اردوبادی، تا: جمعه 7 صفر 1016ق؛ مجدول، دارای سرلوح؛ جلد: تیماج،657گ، 27سطر، اندازه: 8/5×18/5 سم [ف: -653]
خط: نستعلیق، کان لطف الله محمد کریم، تا: 1040ق؛ کاغذ:سپاهانی، جلد: تیماج، 73گ(1پ -73پ)، 21سطر (13×21)، اندازه: 19×29سم [ف: 1- 439]
آغاز: نسخه: بسمله الى الاخوان الالهيين ... فلما انعم الله علی اخواننا بما یسر لهم من الاجتماع و الانفراد؛ انجام: به باز یافتن کلیات در جزئیات فاعتبر و ایا اولو الابصار و السلام علی سیدالاخوان ... هیچ چیز باد (کذا و صواب: مباد) که ایشان را از اینکار که در پیش گرفته اند باز دارد [در نسخه: ندارد] و مثل ایشان مثل نعامه باشد که هر گاه که باد از پیش روی میآید تیز تر میرود و الله الموفق.
خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: 1040ق؛ افتادگی: انجام؛ بدون نام کاتب پایان مکتوب اول و 194 و همچنین آغاز مکتوب دوم و مکتوب ما قبل آخر از نسخه افتاده؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: روغنی مذهب، 380ص، 21سطر، اندازه: 12×22سم [ف: 10-1233]
آغاز: و من المكاتب القطبيه. سؤال چون خالق آدمی و افعال او حق است او را در نیک و بد افعال خود اختیاری نیست (یا: چه اختیاری است)؛ انجام: ای ولی من کار همین است و بس و هر چه جز این است بیکار و السلام ... تمت في سلخ شهر رمضان سنه.1044
خط: نسخ، بی کا، تا: رمضان 1044ق؛ افتادگی: انجام؛ کاغذ: اصفهانی، 162گ، 15سطر، اندازه: 11×17/5 سم [ف: 23-350]
آغاز: الى الاخوان الالهيين کثرهم الله و بارك علیهم اجمعین؛ انجام: چنانچه ابتداء بسلام کردیم و السلام علی ولیی و سایر الاخوان و رحمة الله و برکاته در این نسخه کاتب نام صاحب این مکاتیب را در صدر نسخه قطب الدين محمد و در آخر نسخه به اضافه کلمه خرقانی ضبط کرده، نسخه به چاپ رسیده، ناشر نام صاحب مکاتیب را شیخ عبدالله قطب شیرازی ضبط کرده و آورده است که در آخر حال در جهرم مقیم بوده و تا 910ق حیات داشته و مرید شیخ زین الدين جعفر خوافی خراسانی بوده و نسبت سلسله فقرش به شیخ ابوالنجیب سهروردی منتهی است، این نسخه دیباچه ندارد،مکاتیب در دیباچه چنین توصیف شده: «و اردت ان افیض بعض ذلك علیکم و القى من جواهر نعم الله تعالی ما تسعه عقولکم اليكم فاکتب فهممت أن ابتدأ من یومی هذا فاکون اکتب في کل یوم ما یفتح الله لی و یمنحنی سواء کان من علوم الحقايق او من العلوم الرسمية او من العلوم اليقينية او من العلوم التخمينية او من المعارف الاشراقية الذوقية أو من المطالب الاستدلالية او من کشف المعاني المعقولة بحقایق معنوية»؛ خط: نسخ، کا: محمد علی، تا: جمادی الثاني 1046ق؛ با یک سرلوح، مجدول؛ واقف: نائینی؛ 189گ،23سطر، اندازه: 13×25سم [ف: 4-256]
آغاز: من عبدالله قطب ابن محیی الى الاخوان الالهيين کثرهم الله و بارك علیهم اجمعین؛ انجام: ختم بسلام کنیم چنانچه ابتدا بسلام کردیم. و السلام علی ولی و سایر الاخوان و رحمة الله و برکاته. تمت الكتاب ..
خط: نسخ، کا: اسدالله بن مرتضی حسینی حسنی عریضی شهیر به امیر بیک، تا: یک شنبه 5 صفر 1047ق؛ با یک سر لوح زیبا، مجدول؛ 190گ، 21سطر، اندازه: 14×25سم [ف: 12-274]
آغاز: بسمله. من عبدالله قطب بن محیی الى ولی في الله و حبیبی الأمير شمس الملة و الدين ابی سعید؛ انجام: تمت المكاتيب من کلام سلطان العارفين مولانا قطب الدين محمد في یوم الخميس غزه شهر ربیع الثاني سنه 1048. بدون مقدمه ولی کامل می باشد؛ خط: نسخ، بی کا، تا: ربیع الثاني 1048ق؛ مجدول، با یک سرلوح؛ واقف: نادرشاه، 1145؛ جلد: تیماج، 195گ، 23سطر، اندازه: 15×27سم [ف:1-235]
آغاز: از لطف قیوم فایدی هست که هر جا که فرود آیند اگر چه تیه بی آب و گیاه باشد ... و بعد نوشته بودی که آرزوی وی در جهان همین است که شناخت خداوند جهان حاصل کند ..
خط: نسخ، کا: اسدالله بن مرتضی حسنی حسینی سلامی عریضی مشهور به امیر بیک، تا: شنبه سلخ جمادی الاول 1048ق، جا: شیراز؛ افتادگی: آغاز؛ مجدول؛ جلد: تیماج، 176 گ، 23سطر (7×16/5 )، اندازه: 13×24سم [ف: 2-638]
خط: نسخ، بی کا، تا: چهارشنبه 3 صفر 1048ق؛ کاغذ: سپاهانی، 335گ (3پ -337پ)، اندازه: 13×27/5سم [ف: -150]
آغاز: من عبدالله قطب بن محیی الى الاخوان الالهيين ... اما بعد فلما انعم الله علی اخواننا بما یسر لهم من الاجتماع والانفراد الى ارض اخوان آباد الطيبة
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1048ق؛ دارای سرلوح؛ 144گ، 26سطر، اندازه: 14×25سم [ف: 2-346]
خط: نسخ، بی کا، تا: 7 ربیع الأولگویا 1050 که آن را 950 کرده اند؛ افتادگی: آغاز؛ مهر: شاه طهماسب؛ کاغذ: سپاهانی، 246گ، 23 سطر (7×17)، اندازه: 13×24سم [ف: 17-156]
خط: نستعلیق، کا: عبدالقادر بن محمد کاتب بهبهانی، تا: شنبه 2 ربیع الثاني تا دوشنبه 10 جمادی الاول 1053ق، جا: شیراز؛ مجدول، با سرلوح زرین؛ در آن آمده «مکاتیب العلامة الخرقاني؛ کاغذ: ترمه، جلد: میشن، 270 گ، 17سطر، اندازه: 14/2×23/4سم
[ف: 4-779]
خط: نسخ، بی کا، تا: 1054ق؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: مقوا، 15گ (30-16 )، 19سطر (9×18)، اندازه: 16×25سم [ف: 16-149]
خط: نستعلیق، کان محمد معصوم سلطانپوری، تا: 1056ق؛ کاغذ: اصفهانی، 276 گ، 21سطر، اندازه: 15×24/5 سم [ف: 21-354]
خط: نستعلیق، کا: جمال الدين علی کازرونی، تا: 10 ذیحجه 1057 ق، برای قطب الدين محمد خرقانی؛ جلد: تیماج، 248گ، 20سطر، اندازه: 13/5×26 سم [ف: 17-305]
خط: شکسته نستعلیق، کان محمد کاظم اصفهانی، تا: با تاریخ 1059ق؛ 1ص (205پ) [ف: 7-306]
بخشی از آن؛ خط: شکسته نستعلیق، کا: محمد کاظم اصفهانی، تا: 1059ق؛ 6گ (155ر-160ر)، 25سطر، اندازه: 18/5×27/5سم [ف: 7-306]
خط: شکسته نستعلیق چلیپا، کان محمد کاظم اصفهانی، تا: رجب 1060ق؛ مجدول، مذهب؛ جلد: ساغری، 7ص (214-220)، 12سطر، اندازه: 9/5×16/5سم [ف: 5-58]
آغاز: نگذارند که حال ایشان تباه گردد و ایشان را از صحبت یکدیگر منع کنند که مفاسد از این پیدا می شود ... بسم الله الرحمن الرحيم ... من عبد الله قطب بن محیی الى ولیی في الله حقا الامير نظام الملة و الدين محمد ایده الله و سد ده اما بعد نامه شریف رسید و به سلامت حال و مودت بال؛ انجام: بسم الله ... السلام علی صدیقی صدقا و ولیی حقا الأمير رکن الدين حسن اما بعد هم درد مرهم در دست چه کنم که در راه خدای هم درد کم است ... تمت المكاتيب المشتملة علی النكات الليطفه للمولی الأولى الاقدم ... قطب الحق و الحقيقه محمد الخرقاني قدس الله روحه ...
خط: شکسته نستعلیق، کا: محمد شفیع بن عبد الواحد، تا: 2 جمادل الثاني 1066 ق، به فرموده محمد سعیدا؛ قطع: خشتی [رشت و همدان: ف: -1275]
خط: شکسته نستعلیق، کا: محمد کاظم اصفهانی، تا: اوایل ربیع الثاني 1069ق؛ جلد: میشن، 45ص (54-79 و 242-249 و 253-260 و 263-265)، ابعاد متن: 8×15/8، اندازه: 13/6×23/3سم [ف: 29/1-241]
آغاز: حمد بی حد الهي را و درود بی عدد پادشاهی را که برداشت از دیده دلها رمد و رفع السماء بغیر عمد و بگسترانید فرش ثم استوی علی العرش و به قدرت از فهم دور؛ انجام: اگر در گل ما آلایش کدورت است در دل ما آرایش معرفت است به نور این آرایش معرفت آن آلایش را از ما برداشته گردان و بپذیر و دست گیر بحق محمد و آله امجاد تم مکاتیب عبدالله انصاری.
خط: نسخ، بی کا، تا: رمضان 1070ق؛ مصحح؛ جلد: تیماج، 285گ، 15سطر، اندازه: 15×23سم [ف: 26-61]
آغاز: بسمله. من عبدالله قطب بن محیی الى الاخوان الالهيين ثبتهم الله علی الصراط؛ انجام: فراوانست که شخص دلیر دست در دهن افعی برد و خدای خشنود باد از بنده که امر را چنانکه هست داند و السلم نسخه حاضر حاوی چهار مکتوب عرفانی فارسی است، از جمله نامه های وی به شمس الدين ابی سعید و جلال الدين محمود؛ خط: نستعلیق تحریری، کا: محمد شفیع فیروز آبادی، تا: 1083ق، جا: حیدر آباد؛ اهدایی: رهبری، مهر 1386؛ جلد: تیماج، 3گ، 24سطر، اندازه: 10/5×18 سم [اهدائی رهبر: 5-19]
مشهد؛ شیخ علی حیدر؛ شماره نسخه: 1365/5
همان نسخه بالا[مؤيد: 3-302]
آغاز: لا شریك له و أن محمدا عبده و رسوله شهادة مخلص اواب متیب تواب؛ انجام: و الاشارات الشريفة الغريبة للمولی الأولى الافد ...
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: آغاز و انجام کاغذ: اصفهانی، جلد: مقوایی، 298گ، 17سطر (7×16)، اندازه: 12/5×24/5 سم [ف: 11-41]
آغاز: آغاز دیباچه: حمدله. اما بعد بدانکه مژده مکتوب حضرت ... به خاطر فقیر علی متقیا غاز: بسمله. ای عزیز چون برق شهود از حدقه غمام فیض؛ انجام: و یکور و لکم فیها ما یشتهی و لکم فیها ما یدعون ... من غفور رحیم و الحمدلله رب العالمين.
خط: نستعلیق مخلوط به شکسته، بی کا، تا: قرن 12؛ اهدایی: رهبری، بهمن 1383؛ جلد: تیماج مذهب، 8 گ، 17سطر، اندازه: 11/5×16 [سم اهدائی رهبر: 5-196]
مکتوبات قطب محیی؛ خط: نستعلیق چلیپا، بی کا، تا: قرن 12؛ مجدول؛ قطع: بیاضی رحلی [نشریه: 7-136]
آغاز: بسمله. من اقل عباد الله قطب بن محیی الدين الى ولی الله الأمير افضل الدين محمد، شما را از آنکه عظیم آگاه گردانیم؛ انجام: و از طریق اشرار دور بمنه و کرمه.
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ تملک: اعتضادالسلطنه در 1283
ق؛ واقف: سپهسالار، 1297ق؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج، 3گ، 34-21 سطر چلیپا، اندازه: 24×38سم [ف: 5-643]
آغاز: بسمله ... الحمدلله وحده و الصلوة و السلام علی من لا نبی بعده ... اما بعد التماس؛ انجام: عارف ز حرف چون و چرا بسته است لب ** چون ره تمام گشت جرس بی صدا شود
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ اهدایی: وزیری؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج، 362گ، 25سطر (7×16)، اندازه: 12/5 ×24 سم [ف: 3-1009]
خط: نسخ خوب، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: انجام؛ 224گ، 22سطر، اندازه: 13×22/5سم [ف: -46]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11 و 12؛ قطع: ربعی [نشریه: 4-414]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ جلد: مقوایی، 214گ، 18سطر، اندازه: 15×22سم [ف: 24-153]
خط: شکسته نستعلیق، کا: تحسین، تا: 24 جمادی الاول 1101ق، جا: دارابگرد شیراز؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج، 5ص (189-193)، 25سطر (10/5×21/5)، اندازه: 14×24/5سم [ف: 9-1190]
چند نامه از عبدالله قطب بن محیی؛ خط: نستعلیق، کا: جعفر بن محمد بدیع، تا: 1109ق، جا: مشهد رضوی؛ جلد: تیماج مذهب،2گ (143پ -144پ) [ف: 29/1-136]
آغاز: بسم الله الرحمن الرحيم من عبدالله قطب بن محیی الى ولیی في الله و حبیبی الامير محب الدين الشيخ محمد والی الاخوان الالهيين أجمعين؛ انجام: و بالکلیه که اشخاص آن جهان راصفت کنیم جلالت و احاطه خواهیم نه این معنی که منطقیان خواهند و السلام علیکم أجمعين.
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج، 159گ، 11سطر، اندازه: 11/5×17/5 سم [محدث ارموی مخ: 3-1525]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج سرخ، 120گ، 32سطر ( 8/5×13/5 )، اندازه: 14/5×21 سم [ف: 1-440]
تهران: دانشگاه؛ شماره نسخه: 4577-ف
نسخه اصل: همان نسخه بالا[فیلمها ف: 3-74]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ با یادداشتی از میرزا سید خلیل خاکسار نعمته اللهي؛ نسخه فاقد پایان است؛ جلد: تیماج، 626ص، 12 سطر، اندازه: 11×18 سم [ف: 17-115]
خط: نستعلیق، کا: عباسعلی درویش نعمة اللهي کرمانی، تا: 1215ق؛ افتادگی: انجام؛ جلد: مقوایی، 14ص (2-15)، 14سطر، اندازه: 11×17 سم [ف: 10-2009]
خط: نستعلیق، کا: عباسعلی درویش نعمة اللهي کرمانی، تا: 1215ق؛ 2ص (63-64)، 14سطر، اندازه: 11×17 سم [ف: 10-2010]
خط: نسخ، کا: محمد باقر بن محمد حسن، تا: 1238ق؛ مصحح؛ 112گ (1پ -112ر)، اندازه: 17×22سم [ف: 1-110]
اصفهان؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 388/1
همان نسخه بالا [نشریه: 11-945]
آغاز: مکتوب بذل الوجود. بسمله. و به ثقتی. الحمدلله الذي خص هذه الأمة المرحومة بکمال حفظ الاسناد لیکمل لهم علی قواعد دینهم المتين الاعتماد؛ انجام: و معلوم است که چون یک کس است غیر آن حضرت نخواهد بود اللهم صل و سلم علیه وعلی سائر اخوانه من النبيين و المرسلين و سائر الصالحين و الحمدلله رب العالمين
خط: نسخ، کا: علی بن شیخ عبدالمجید شالی، تا: جمعه 15 ذیحجه 1278ق، جلد: تیماج متقش، 738گ، 21سطر، اندازه: 14/5×22 سم [ف: 11-292]
آغاز: بسمله. مکتوب التحميد قدسی التلقيب من عبدالله قطب بن محیی الى الاخوان الالهيين ... اما بعد؛ انجام: مکتوب. بسمله. من الفقير عبدالله الى الاخ الاعز امیر غیاث الدين محمد ... اما بعد دلم بگوشه می کشد که از غوغای جهان آسوده باشد ...
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 14؛ جلد: تیماج، 353 گ، 17سطر، اندازه: 14/5×33/5سم [ف: 11-294]
آغاز: هذا هو المجلد الثاني من مکاتیب القطب الخرقاني، من عبدالله قطب بن یحیی الى ولی من الله و جیبی الامير شمس الملة و الدين ابی سعید اما بعد در زمان مرگ یار و یاوری نیست جز ایمان شخص آنگاه میدارد از مرگ؛ انجام: از بندگان شاکر و عباد ذاکر خویش گردانا دو از ناسپاسی و غفلت نگاه دارادانه ولی ذلك و هو حسبی و نعم الوكيل وصلی الله و سلم و بارك علی محمد و آله اجمعین.
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 14؛ تملک: محمد شهر به فرید نهاوندی در 1275؛ جلد: تیماج، 544ص، 19سطر، قطع: رقعی [ف: 327-21]
خط: نسخ، بی کا، تا: اوایل قرن 14؛ جلد: مقوایی، 87گ، 17سطر، اندازه: 16×21/5سم [ف: 27-328]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 27 شعبان 1318ق، جا: مدرسه میرزا موسی گویا در تهران؛ با یادداشت قزوینی در باره قطب محیی؛ 268گ، 15سطر (6/5×13 )، اندازه: 11×18 سم [ف: 1-440]
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 4284-ف
نسخه اصل: همان نسخه بالا[فیلمها ف: 3-42]
آغاز: کتاب المكاتيب. بسمله. من عبدالله بن قطب محیی الى اخوان التائبين ثبتهم الله تعالی في التائبين، در آفاق جهان گشتیم و اطوار دنیا همه آزمودیم؛ انجام: و قد ورد في حدیث الوسيلة انها اعلی درجة في الجنة لا ینالها الأرجل و احد، و معلوم است که چون یک کس است غیر آن حضرت نخواهد بود. اللهم صل و سلم علیه و ... جزء دوم؛ خط: نسخ زیبا، کان حاج میرزا عبدالله حایری تهرانی، تا: ذیحجه 1321ق؛ فهرستی به خط حاج میرزا عبدالله حایری تهرانی مورخ ذیحجه 1321 در هفت برگ در آغاز هست؛ مهر: «نصرالله ... »؛ جلد: تیماج، 319ص، 19سطر (8×15)، اندازه: 16/5×22 سم [ف: 12-274]
آغاز: بسمله. و به نستعین. الحمدلله الذي خص هذه الأمة المرحومة بکمال حفظ الاسناد ... صورتی چند نگاشته کلک استفسار داشته بودند، انجام: و هر ساعت سر از سوراخی بدر خواهد کرد، و دفع آن جز خدای منتقم نتواند کرد، و قطع دابر القوم الذين ظلموا و الحمدلله رب العالمين
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13-14؛ در رمضان 1318 مقابله شده؛ 123 گ، 15سطر (7×13)، اندازه: 11/5×18 سم [ف: 11-286]
خط: نسخ، کا: موسوی خوانساری، اسدالله، تا: 1345ق؛ جلد: تیماج، 148گ، 24سطر (7/5×17 )، اندازه: 13/5×23/5 سم [ف: 1972-10] و [فیلمها ف: 3-31]
آغاز: بسمله، من عبدالله قطب بن محیی الى الاخوان الالهين
کثرهم الله و بارك علیهم اجمعین اما بعد فلما انعم الله علی اخواننا بما یستر لهم من الاجتماع؛ انجام: چنانچه ابتدا سلام کردیم و السلام علی ولیی و سایر الاخوان و رحمة الله و برکاته و السلام تمت الكتاب. شامل 232 نامه از پانصدنامه است با امضاهای: «من عبدالله قطب بن محیی الى ولی في الله الامير افضل الدين محمد شمس محمد ابی سعید، شیخ کریم الدين، محب الدين محمد، عمادالدین محمد، شهاب الدين داود، معزالدین اسحق و دیگران»؛ خط: نستعلیق، کا: میرزا علی اکبر بن محمد مهدی شیرازی، تا: پنج شنبه 26 محرم 1271ق؛ واقف: وحیدالاولیاء، 27 رجب 1379؛ جلد: تیماج، 177گ، 21سطر، اندازه: 15×21سم [ف: -653]
آغاز: بسمله. من عبدالله قطب بن محیی الى الاخ الاعز الامير غیاث الدين محمد. اما بعد هیچ موجب نباید که از سلوک راه خدای باز ایستد؛ انجام: که تعلق خاطر باین باز بیشتر است. و السلام علیکم اجمعین. و السلام علی سید الاخوان بهمه حال دل قویدارند و امیدوار باشند و السلام. نسخه حاضر علاوه بر دو نامه اول نسخه که بدون عنوان و ناقص است، شامل 195 مکتوب است، اینک فهرست نامه هایی که در این دفتر هست (به جز دو نامه که عنوان ندارد): 1. نامه به شیخ محمد امیر محب الدين و یاران شیراز، 2. نامه به امیر محب الملة و الدين الشيخ محمد و امیر افضل الملة والدین محمد، 3. نامهای دیگر به آن دو، 4تا 7. نامه هایی به همان شیخ محمد و یاران شیراز، 8 مکتوب به شمس الدين ابوسعید، 9تا 11. نامه هایی است به همان شیخ محمد که در صدر بیشتر مکاتیب خود او را امیر اخوان شیراز (و گاه بدون نام خاص) خوانده است، 12. مکتوب به کریم الدين محمد و شهاب الدين داود، 13. الى الاخوان التائبين، 14 و 15. به امیر محب الدين شیخ محمد، 16. الى المكتوب اليه تولاه الله (نام مخاطب نامه نوشته نیست و گویا مبهم است)، 17. مکتوب به شمس الدين ابوسعید، 18. الى الاخوان الالهيين، 19. مکتب به کریم الدين، 20 و 22. یاران و برادران، 23. نامه به امیر عادل الدين جعفر و امیر عماد الدين محمد، 24. نامه به یاران (الاخوان الالهيين)، 25. نامه به محب الدين شیخ محمد، 26. نامه به شمس الدين ابوسعید، 27. به یاران، 25 و 26. به امیر محب الدين شیخ محمد، 27. تسلیت گفتن برادران را در مرگ معین الدين خلیل الله، 28. به میرعماد الدين جعفر، 29. به میر غیاث الدين جعفر (در این نامه از وقف بودن جهرم برای حرمین سخن رفته است)، 30 و 31. نامه به نایب خود شیخ محمد، 32. به یاران و دوستداران، 33. میر عمادالدین جعفر، 34. به امیر شمس الدين ابوسعید، 35. به محب الدين محمد، 36. نامه به غیاث الدين محمد، 37. به اخوان الهي، 38. نامه به امیر محب الدين محمد، 39. به شمس الدين ابوسعید، 40. به محب الدين محمد، 41 و 42. به امیر رکن الدين حسن، 43. به دیگر یاران (الاخوان الالهيين)، 44. به میر شمس الدين ابوسعید، 45. به میر غیاث الدين محمد در پاسخ نامه او در استجازه از قطب جهت به مشهد رفتن خود و رکن الدين حسن، 46. به میر عمادالدین جعفر، 47. به شمس الدين ابوسعید. پس از این نامه نیز تا نامه آخر همه خطاب به همین شمس الدين ابوسعید یا عمادالدین میر جعفر یا رکن الدين حسن یا معزالدین ملک اسحاق و امیر نظام الدين، درویش محب الدين، شیخ احمد خواجه قطب الدين فتح الله، امیر مبارزالدین محمد امیر مبشرالدین عیسی و امیر غیاث الدين عبدالله، امیر نورالدین محمد به حضرت صفویه (به پادشاه صفوی) است، قطب از شیخ علی کلاه عارف معروف قرن 8 شیراز و متوفی در 780 با تکرار یاد کرده و در هر بار به دنبال نام او «قدس سره» می گوید، از ابیات
مثنوی و حافظ بسیار در نامه آورده، نامه 194 که خطاب به «صدرالدین محمد» و «الوالد الاعز الامجد ... الشيخ محیی الدين محمد» است ناقص است و تنها چند سطر آغاز آن در در نسخه هست، نامه 192 را که خطاب به شاهنشاه صفوی است (بدون تصریح به اسم شاه) در استدعاء دستگیری از امراء عظام جهرم که در آنوقت دچار تنگی معیشت شده بوده اند نوشته و به وسیله افضل الدين محمد بپیشگاه شاه صفوی ارسال داشته؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ این نسخه دیباچه ای ندارد؛ جلد: تیماج سبز، 101گ، 17سطر (7×14/5)، اندازه: 14/5×21/5 سم [ف: 13-29]
آغاز: اما بعد ارباب اموال را عادت آنست؛ انجام: اما این به آن نمیماند که خدای خشنود باد از بنده ای که این امر را چنانچه هست بداند. نامه ای از نامه های او؛ بی کا، بی تا، جلد: تیماج مذهب، 2ص ( 88-87 )، 23سطر، اندازه: 12/5×19 سم [ف: 10-28]
آغاز: بسمله. الحمدلله الذي هدانی النور التوحيد وفك رقبتی عن ربقة التقليد؛ انجام: پس تأمل در آن از تأمل در غیر آن انسب باشد و از این جهت کمینه از آیات قرآن.
خط: نسخ، بی کا، بی تا، افتادگی: انجام؛ جلد: تیماج، 334گ، 17سطر، اندازه: 12×18 سم [ف: 1-235]
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: تیماج، 85گ ( 79-163پ )، 19سطر (6×14)، اندازه: 14×20سم [ف: 16-29]
دو تا؛ خط: شکسته نستعلیق، بی کا، بی تا [ف: 5-263]
یک مکتوب؛ خط: شکسته نستعلیق، بی کا، بی تا [ف: 5-263]
آغاز: الى الاخوان الالهيين کثرهم الله و بارك علیهم اجمعین، اما بعد فلما انعم الله علی اخواننا؛ انجام: و الله یهدی من یشاء الى صراط مستقیم و السلام علی ولیی!
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ مصحح؛ تملک: احمد نزهت؛ جلد: تیماج، 482 گ، 17سطر، اندازه: 12/5×5/ 20سم [مؤيد: 3-141]
آغاز: من عبدالله قطب بن محیی الى ولی في الله و حبیبی و خلیلی الأمير شمس الملة و الدين ابی سعید؛ اما بعد این عمر بهر چه هست بسر خواهد آمد اگر بنوعی باشد که ثمر خوش باشد بی کا، بی تا، کاغذ: اصفهانی، جلد: مقوایی، 3ص (94-92)،20سطر، قطع: بیاضی، اندازه: 12/5×25سم [ف: 10-1401]
بی کا، بی تا؛ جلد: گالینگور، 20گ (110-129)، اندازه: 16×26/5 سم [ف: 47/2 -129]
makātīb (mn.) = montaxab-e makātīb-e qotbīyye
فیض کاشانی، محمد بن شاه مرتضی، 1006 - 1091 قمری
feyz-e kāšānī, mohammad ebn-e šāh morteza (1598 - 1680
وابسته به: مکاتیب = مفاتیح الغيب؛ شیرازی، عبدالله بن محمد (- قرن 10)
مکاتیب قطبیه مجموعه ای است از مکاتیب قطب الدين محمد بن محیی بن محمود انصاری خرقانی کوشکناری خزرجی سعدی و منتخب آن از فیض کاشانی می باشد و این منتخب دارای حدود 120 مکتوب است که جز مکتوب نخست، بقیه فارسی است. [ريحانة الادب 3ص308]
آغاز: ایها الاخوان اتقوا الله حق تقاته ولا تموتن الا و انتم مسلمون
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: انجام؛ مجدول؛ 180گ، اندازه: 12×21سم [نسخه پژوهی: 2-230]
آغاز: و قرار و اقام لهم شعارا ... بسم الله الرحمن الرحيم ربنا لا تزع قلوبنا ... من عبدالله قطب بن محیی الى اخوان الالهيين؛ انجام: تذوب لها قلوب الواصلين الى مثلها یربو الحليم صبابه تمت منتخب من مکاتیب الشيخ الفاضل المحقق الكامل المكمل العارف المجاهد، قطب الحقيقة و الطريقة و الدين محمد الفارسي الخرقاني الكوشكناري انتخبه العبد الضعيف محمد بن مرتضی المدعو بمحسن الكاشاني و فقه الله للاتعاظ بمواعظه
خط: نسخ، کان رکن الدين الحسيني بن محمد تقی، بی تاب افتادگی: آغاز؛ مقابله شده به وسیله عبدالرزاق رضوی گویا در 1118؛ 186گ، 16سطر، اندازه: 10×16سم [ف: 2-105]
makātīb
اناری جهرمی، قطب الدين محمد
anārī jahromī, qotb-od-dīn mohammad
شروح و حواشی:
1- دیباچه بر مکاتیب قطب السالكين ؛ جهرمی نصیرای همدانی، نصیر الدين بن مسعود (-1030ق)
تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 4694/14
بندی از مکاتیب او؛ خط: نستعلیق، کا: عبدالقادر اردوباری، تا: ذیحجه 1021ق، جا: شیراز؛ 1ص (107ر چلیپا) [ف: 8-44]
makātīb = maktūbāt
فاروقی، احمد بن عبد الاحد، 971 - 1034 قمری
fārūdī, ahmad ebn-e ‘abd-ol-ahad (1564 - 1625
مکتوبات او توسط چندین نفر گردآوری شده: جلد اول: دارای 313 نامه به شمار پیامبران مرسل می باشد و توسط یار محمد جدیدی بدبخشی طالقانی به سال 1025ق به نام «در المعرفه» جمع آوری شده است؛ جلد دوم: شامل 99 نامه برابر اسماء حسنای الهي می باشد که به دستور مجدالدین خواجه محمد معصوم توسط عبدالحی بن خواجه چاکر حصاری به سال 1028ق جمع آوری شده و «نورالخلایق» نامیده شده؛ جلد سوم: دارای 124 نامه است که توسط محمد نعمان بن شمس الدين شهیر به میرزا بزرگ بدخشانی، یکی از خلیفگان ایشان به نام «معرفت الحقايق» و به سال 1031ق موافق جمله «خاک نشین» به اتمام رسانیده است.
آغاز: جلد اول: الحمدلله رب العالمين اضعاف ما حمده جمیع خلقه کما یحب ربنا و یرضی ... اما بعد، نموده می آید که این دفتر اول است ... جلد دوم: الحمدلله حمدا کثیرا طیبا مبارکا علیه کما یحب ربنا ... اما بعد، فهذه مکاتیب منظمة لعلوم غريبة ... چون جلد اول مکتوبات بعدد سیصد و سیزده ... جلد سوم: الحمدلله الذي جعل سرایر عرفائه معادن اسراره و صیر ضمایر اولیائه مجالس انواره ... اما بعد این کلمات طیبات و حروف عالیات که هر نقطه از آن مرکز پرگار دلهای بیقرار است ...
چاپ: مشار فارسی، ج4، صص 4923-4924؛ هند، 1311ق، دهلی، سنگی، 1290ق، وزیری کوچک، 255+4+460 ص ؛ هند، امر تسار، روزبازار سلیم پریس، 1334ق، به اهتمام حاکسار نور احمد پسروری امر تسری؛ هند، امرتسار، روز بازار سلیم پریس، 1333 قمری، به اهتمام خاکسار نور احمد پسروری امر تسری؛ هند، امرتسار، روز بازار سلیم پریس، 1332 قمری، به اهتمام خاکسار نور احمد پسروری امر تسری [معجم المومنين 259/1 ؛ قاهره ش 2285 و 2331؛ لنینگراد 564/6 ؛ تاشکند 762/8 ؛ ایوانف 61/1 ش 1268؛ بور کوی 22 و 262 و 328؛ استوری 988/1 ؛ افغانستان 213؛ بانکیپور 3/16، الذريعة 135/22 ؛ ایضاح المكنون 550/2 ؛ نسخه های منزوی 1435/2 با عنوان «نامه های احمد فاروقی»؛ گنج بخش 820/2 با عنوان «مکتوبات مجدد الف ثانی» ؛ قاهره، فارسی 178/2 و 189 با عنوان «مکتوبات الامام الرباني»؛ مشترک پاکستان 727/5 ؛ فهرستواره منزوی 962/8 ؛ میراث مشترک ایران و هند: 2-431]
آغاز: بسمله، الحمدلله الذي جعل الامكان مرآة للوجود وصیر العدم مظهرا للوجود، انجام: لزوم فساد از دین مبین رفع نمودن از ضروریات دین است والسلام
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 10؛ مجدول؛ کاغذ: ترمه، جلد: میشن، 238گ، 25سطر، اندازه: 13×25سم [ف: 4-779]
234 نامه به مرشد خود و به خواجه صدر جهان و دیگران در موضوعات عرفانی نوشته که به دست یار محمد جدید بدخشی طالقانی گردآوری شده است، برخی نامه های موجود در این نسخه که عنوان آنها خوانده می شود: 1. به پیر بزرگوار خود در ظهور قسمی از توحید بیان ... و انکشاف درجات بهشت ...، 10. به پیر بزرگوار خود در حصول قرب و بعد و فرق و وصل به معانی غیر متعارفة با بعضی علوم مناسبه، ...21. به شیخ محمد المكي ولد موسی الحاجي القاري اللاهوري در بیان درجات الولايه سیما الولايه المحمديه ... (عربی)، ... 31. به شیخ صوفی در بیان حقیقه ظهور توحید وجودی (فارسی)، ... 40. به شیخ محمد چتری در بیان تحصیل مقام اصلاص که جزئی است از اجزاء، ... 50- بشیخ فرید در مذمت دنیای دنیه، ... 60. به سید محمود در بیان نفی خواطر و رفع وساوس بالکلیه، ... 70. به خان خانان در بیان آنکه آدمیرا جامعية او سبب بعد اوست همچنانکه همین جامعیت او سبب ترب اوست و ما یناسب ذلك، ... 80 به میرزا فتح الله در بیان آنکه فرقه ناجیه از هفتاد و سه فرقه، ... 90. به خواجه قاسم در ترغیب به کلیه متوجه حق سبحانه باید بود، ... 100. به ملا محسن کشمیری که در جواب سؤالي که نموده بود که شیخ
عبدالکریم گفته است که حق سبحانه عالم الغيب نیست، ... 110. به شیخ صدرالدی در بیان آنکه مقصود از خلقت انسانی ادای وظائف بند گیست و کمال اقبال است به جناب حق، ... 120. به میر محمد نعمان در ترغیب بر صحبت ارباب جمعیت، ... 130. به جمال الدين در بیان آنکه تلوینات احوال را چندان اعتبار نیست، ... 141. به ملا محمد قلیج در بیان آنکه عمدة اینکار محبت و اخلاص است، ...150. به خواجه محمد قاسم در بیان آنکه شایان مطلوبية جز حضرت واجب الوجود نیست، ... 160. به یار محمد الحدعدالبدخشي الطالقاني در بیان آنکه مشایخ طریقه قدس الله تعالی اسرار هم سه طایفه اند، ... 170. به شیخ نور در بیان آنکه آدمرا همچنان که از امتثال اوامر و نواهی حق چاره نیست از مراعات ادای حقوق و مواسات خلق نیز چاره نیست، ...180. خواجه ابوالقاسم در استفسار بعضی اسامی پیران که در آن تردد پیدا شده، ...190. به یکی از فرزندان میر محمد نعمان بدخشی در تعلیم ذکر با بعضی از نصایح صروریه، ... 200. به ملا شکیبی اصفهانی در حل عبارت نفحات که اغلاق داشت و طلب شرح او نموده بود، ...210. به مولانا شکیبی اصفهانی در حل عبارت نفحات که پرسیده بود و در ذکر بعضی از نصایح خیریه که مسئلت نموده بود، ... 220. حمید بنگالی در بیان بعضی از اغلاط صوفیه و منشاء غلط آنها، ... 230. به شیخ یوسف بر کی در علو همت و عدمالتفات است به آنچه حاصل شود، ... 234. به حقایق
آگاه معارف دستگاه عالم ربانی سبحانی مخدوم زاده کلان اعنی الشيخ محمد الصادق سلمه الله سبحانه و بقاه و اوصله الى غاية ما یتمناه صدور یافت در بیان آنکه حقیقت واجب الوجود تعالی وجود محض است که منشاء هر خیر و کمال است، یارمحمد جدیدی بدخشی طالقانی آنها را در 1025-1031 گرد آورده است؛ خط: نستعلیق هندی، بی کا، تا: قرن 11؛ از مکتوب دو تا هفتم خوانده نمی شود؛ کاغذ: هندی، جلد: مقوای، 309گ، 19سطر، اندازه: 22/5 ×36سم [ف: 10-1105]
آغاز: برابر جلد 2؛ انجام: سبحان ربك رب العزة عما یصفون وسلام علی المرسلين والحمدلله رب العالمين جلد دوم و سوم؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ مصحح، در پایان جلد دوم و سوم علامت بلاغ و تصحیحی آمده است فهرست جلد سوم به خط حسن بن شیخ مولان در سلیمانیه به سال 1248 نوشته شده؛ جلد: تیماج زرشکی، 264گ، 21سطر، اندازه: 19×29/5سم [محدث ارموی مخ: 3-1526]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ مجدول؛ کاغذ: هندی، 222گ، 21سطر (13×14)، اندازه: 19×32سم [ف: 17-437]
آغاز: برابر جلد سوم؛ انجام: و کارخانه بأو مربوط سازند و اینجا هم معامله با و منوط گردانند، خاص کند بنده مصلحت عام را. جلد سوم مکاتیب فاروقی؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ مصحح؛ تملکبینام به تاریخ رجب 1131؛ جلد: مقوایی، 242گ، 17سطر، اندازه: 12×22سم [ف: 4-275]
آغاز: برابر جلد سوم؛ انجام: مصراع خاص کند بنده مصلحت عام را، ذلك فضل الله يؤتيه من یشاء ... جلد سوم؛ خط: نسخ زیبا، کا: سید علی بن حسن حسینی بغدادی، تا: ربیع الثاني 1141 ق، به دستور سردار کهندل خان بهادر؛ مجدول، با سرلوح؛ جلد: تیماج، 275 گ، 19سطر، اندازه: 14×21سم [ف: 26-112]
آغاز: برابر جلد دوم؛ انجام: حضرت حق سبحانه و تعالی انصافشان بدهد که نافهمیده ملامت نکنند ربنا اغفرلنا ذنوبنا و اسرافنا في أمرنا و ثبت اقدامنا وانصرنا علی القوم الكافرين و السلام علی من اتبع الهدي. جلد دوم کتاب؛ خط: نستعلیق، کا: میر عظیم ولد میر فاضل، تا: 1226ق؛ مصحح؛ مهر: ریحان الله بن جعفر موسوی به تاریخ 1323 «العبد ریحان الله موسوی» (بیضوی)؛ جلد: تیماج مذهب، 434گ، 17سطر، اندازه: 14×24/5سم [ف: 26-412]
آغاز: برابر جلد اول انجام: و علی الله من الصلوات اتمها و من التسليمات اکملها و العبودية حاوی حدود سیصد و سیزده نامه است که این نامه ها پاسخ سوالاتی است که شیخ احمد فاروقی به سائلین داده و در آن ها از مسائل فقهی و طریقتی صحبتها کرده است؛ خط: نستعلیق، کا: محمد بابا بن فضلان بیک، تا: 1227ق؛ جلد: نقاشی، 435گ، 15سطر (8×16)، اندازه: 14×24سم [ف: 5-491]
آغاز: وصل المكتوب الشريف الطيف الى العبد الضعيف النحيف عظم الله تعالی اجر کم؛ انجام: و التزم متابعة المصطفى علیه الصلوة و السلام
خط: نستعلیق، بی کا، تا: رجب 1231ق؛ واقف: نائینی؛ 99گ، 23سطر، اندازه: 20×30سم [ف: 4-257]
آغاز: بسمله وصل المكتوب الشريف اللطيف الى العبد الضعيف؛ انجام: اتمم لنا نورنا و اغفرلنا انك علی کل شی قدیر و السلام علیکم و علی سائر من اتبع الهدى و الزم متابعة المصطفى علیه و علی اله الصلوة و السلام. در این مجموعه 57 مکتوب از نامه های شیخ احمد صوفی و فیلسوف معروف نقش بندی که به دوستان و مریدان و بزرگان زمان خود نوشته است آمده و همه آنها مبین نظریات صوفیانه شیخ احمد در مسائل مربوط به عرفان و پندهای بی شمار مراد به مریدان است؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1239ق؛ 172ص (172-1)، 28سطر (12/5×21 )، اندازه: 19×30سم [ف: 6-39]
آغاز: بسمله الحمدلله رب العالمين نموده می آید که این؛ انجام: مصلحت عام را ذلك فضل ... و الحمدلله رب العالمين
خط: نسخ و نستعلیق، کا: مجددی، تا: 1276 ق [رایانه]
تا نامه دویست و شصت و هشتم؛ خط: نستعلیق ترک، کا: شافعی شیرازی، محمود، تا: 1298ق؛ مجدول؛ کاغذ: هندی، 74ص ( 320-247 )، 14سطر (7×16)، قطع: ربعی [ف: 17-179]
بی کا، بی تا [د.ث. مجلس]
بی کا، بی تا؛ خریداری ازمیر داد خان [رایانه]
مکتوب چهل و یکم به یکی از صالحات در نصایح ضروریه، به همراه چند مکتوب دیگر از او به زبان فارسی؛ خط: نستعلیق هندی، بی کا، بی تا؛ جلد: چرم، 13ص (873-885)، 15سطر، اندازه: 15/5×20 سم [ف: 45-49]
آغاز: برابر جلد اول؛ انجام: زیاده بر این موجب اطناب است تمام شد
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ جلد: مقوا [رایانه]
makātīb = monša’āt
میرداماد، محمد باقر بن محمد، - 1041؟ قمری
mirdamad, mohammad baqer ebn-e mohammad( - 1632
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 28072
آغاز: انتما ترکیب عناصر متبائن ام آثر اربعه را با وجود تبائن و تضاد طبیعی با یکدیگر باعث توالد؛ انجام: از آوردن معنی بصورت بقدر ضرورت خدای عزوجل ولیم را از آن دوقهای بیرنگ نصیب دهاد و السلام علیکم
خط: نستعلیق خفی، بی کا، تا: 1029ق؛ جلد: میشن، قطع: وزیری کوچک [ رایانه]
makātīb
خرقانی، قطب الدين محمد
xaraqānī,qotb-od-dīn-e mohammad
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 10408
خط: نسخ، بی کا، تا: 5 ذیحجه 1048ق؛ قطع: رقعی [میراث شهاب: س8ش 4-65]
makātīb
عبدالحق دهلوی، عبدالحق بن سیف الدين، 958 - 1052 قمری
‘abd-ol-haqq-e dehlavī, 'abd-ol-haqq ebn-e sayf-od-dīn (1551 - 1643
هفتاد نامه عرفانی است که مؤلف در سیر و سلوک به شاگردان خود نگاشته است.
چاپ: هند، دهلی، مجتبایی، 1332 ق، به اهتمام: مولوی حافظ محمد عبدالاحد مالك مطبعه؛ به نام «المكاتيب و الرسائل الى ارباب الكمال و الفضايل» چاپ شده است. [فهرستواره منزوی 956/8 ؛ میراث مشترک ایران و هند: 1-199]
یزد؛ وزیری؛ شماره نسخه: 2708/4
آغاز: بسمله الرسالة الخمسون تنبیه اهل الفكر برعایت آداب الأذكار لا اله الا الله ... در آن هنگام شیخ اجل ... عبد الوهاب ... قادری شادزلی ... این مسکین را تلقین ذکر نمودی و کتابی به دست من داد مسمی به منهج السالك
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1213ق؛ اهدایی: نواب؛ کاغذ: سمرقندی، لاگ (14-20)، اندازه: 10/5×14 سم [ف: 4-1398]
makātīb
حسینی، علی بن محمد
hoseynī, ‘alī ebn-e mohammad
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 18254
آغاز: بسمله دخلت حرم الله معظما الحرمات الله آمنت بامناء الله؛
انجام: و ان کان لکم عرض امهم فالاشاره یا اهل الوفا عود به علماء قطیف بصره و بحرین؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11 [رایانه]
makātīb
علم الهدي، محمد بن محسن، 1039 - 1115 قمری
alam-ol-hodā, mohammad ebn-e mohsen (1630 - 1704
صورت بعضی از نامه های دوستانه و بلاغات و اجازات مؤلف است که پراکنده نوشته بوده و در این مجموعه آنها را گرد آورده است. بیشتر این نوشته ها عربی و بعضی به فارسی می باشد با تاریخ های 1086-1105 ق.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 8445
خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، بی تا؛ جلد: تیماج، 56گ، اندازه: 17/5×20 سم [ف: 22-36]
makātīb
استر آبادی، محمد مهدی بن محمد نصیر، 1100 - 1180؟ قمری
estarābādī, mohammad mahdī ebn-e mohammad nasīr (1689 - 1767
در این نسخه تعدادی از مکتوبات و وقف نامه های نویسنده که منشی مخصوص نادر و دو کتاب «جهانگشای نادری» و «دره نادره» او در وقایع زمان نادر مشهور است، آمده است: 1. صورت عروس نامه رضاقلی میرزا؛ 2. وقف نامه کتاب ها که راقم الحروف در خصوص وقف کردن کتاب های خود نوشته؛ 3. وقف نامه در خصوص مزارع و دهات؛ 4. وقف نامه در وقف آسیا؛ 5. مکتوبی در جواب مراسله میرزا یوسف وزیر مازندران 6. مکتوب در جواب مکتوب ثانی میرزا یوسف؛ 7. استشهاد برای یافتن اسب گم کرده شخصی از اهل استر آباد؛ 8 رقعه
برای تحصیل خواجه سرا؛ 9. رقعه ای است که به دوست عزیز خویش نوشته؛ 10. رقعه در جواب شخص خوشنویس که قطعات فرستاده؛ 11. رقعه به عزیزی که از او کیف خواسته؛ 12. مراسله به جهت صلح ملا محمد باقر استر آبادی؛ 13. مراسله از زبان پسر نصیر الله میرزا داماد محمد پادشاه؛ 14. مکتوبی در جواب میرزا محمد امین حکیم؛ 15. جواب مکتوب شخصی که ساعت فرستاده؛ 16. جواب مکتوب میرزا عبدالباقی طبیب؛ 17. مراسله سید سعید مرحوم که التماس عفو تقصیر جماعت شهود نوشته؛ 18، رقعه به معنای قلندر؛ 19. عریضه در تهنیت تسخیر اصفهان؛ 20. نامه در جواب به عزیزی که انار و لیمو فرستاده؛ 21. جواب مکتوب احمد پاشا والی بغداد؛ 22. شرح مکتوب مشعر برسیدن پانصد اشرفی طلا نوشته شده؛ 23. عریضه مشعر مکتوب مشعر بر والیگری خراسان خدمت نادر نوشته؛ 24. صورت رقممبار ك که در ایام خاقان شهید شاه سلطان حسین به محمد علیخان نوشته شده؛ 25. رقم علاوه القاب در ایام طهماسب میرزا به جهت صفی قلیخان؛ 26. رقم نظارت سر کار خاصه شریفه که در ایام طهماسب میرزا به اسم میرزا محمد علیخان نوشته شده؛ 27. رقم علاوه القاب به اسم میرزا حسن وزیر گیلان؛ 28. رقم به پیر محمد بیگلر بیکی نوشته؛ 29.
رقم اضافه مواجب به اسم میرزا محمد صندوقدار نوشته؛ 30. رقم اضافه مواجب به اسم صاحب جمع قبچاق نوشته شده؛ 31. رقم به مراتب بیک وزیر هرات؛ 32. رقم مزد برداری به اسم کرمعلی بیک؛ 33. رقم بلاز کی شیخ الاسلام اصفهان؛ 34. رقم در خصوص خلع سلطنت از طهماسب میرزا؛ 35. رقم در جواب ملا محسن؛ 36. فرمان بحسین غلیجائی؛ 37. فرمان در خصوص ابراهیم خان به اللهيار خان.
تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 2961
خط: نستعلیق، کا: اسماعیل بن محمد تقی ارونقی، تا: 1306ق؛ مجدول؛ جلد: تیماج مذهب، 153گ، 15سطر (10×19)، اندازه: 16/6×22/5 سم [ف: 6-711]
makātīb = seyar va solūk
بید آبادی، محمد بن محمد رفیع، - 1197 قمری
bīd-ābādī, mohammad ebn-e mohammad rafi'(- 1783
بید آبادی سه رساله سیر و سلوک فارسی دارد که هر کدام برای کسی نوشته شده است: 1. برای یکی از شاگردانش، 2. در پاسخ سید حسین قزوینی، 3. میرزا ابوالقاسم قمی گیلانی. بدیهی است که آغاز آنها متفاوت است.
چاپ: چندین رساله و نامه عرفانی با تحقیق علی صدرائی در سال 1385 به عنوان تذكرة السالكين چاپ شده؛ به کوشش مدرسی طباطبایی در مجله وحید ع شماره 4، سال یازدهم، تیر ماه 1352 ش در ایران به چاپ رسیده [الذريعة 283/13 ؛ نسخه های منزوی 1208/2 ؛ فهرستواره منزوی 509/7 ]
آغاز: از فاضل مدقق ... یا اخی وحبیبی آن کنت عبدالله فارفع همتك و وکل اليه امرنا یهم تا توانی همت خود را عالی نما الان المرء یطیر بهمة کما یطیر الطير بجناحیه؛ انجام: هر کس که ز شهر آشنائیست ** داند که متاع ما کجائیست؛ جامی ره هدی به خدا غیر عشق نیست، گفتم والسلام علی تابع الهدي، زور این باده ندانی به خدا تا نچشی
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13، 3گ، سطور چلیپایی، اندازه: 10×14سم [ف مخ: 3-1123]
آغاز: هو الله سبحانه تعالی و تقدس، یا اخی و حبیبی آن کنت عبدالله فارفع همتك و وکل اليه امر ما یهمك، تاتوانی همت خود را عالی نما؛ انجام: هر کس که ز شهر آشنایی است ** داند که متاع ما کجایی است. جامی ره هدی به خدا غیر عشق نیستگفتیم و السلام علی البع الهدي. زور این باده ندانی به خدا تا نچشی تنها شامل نامه بید آبادی است به شاگردش سید حسین بن ابراهیم قزوینی معروف به «میر حسینا» صاحب معارج الاحكام ( 1208 ق)؛ خط: شکسته نستعلیق، کان محمد جعفر نوری، تا: نیمه نخست قرن 13؛ محشی؛ 1گ (99)، سطور مورب، اندازه: 13×18سم [ف: 40-668]
آغاز: یا اخی و حبیبی آن کنت عبدالله فارفع همتك و کل اليه امر ما یهمك. تا توانی همت خود عالی نما لأن المرء یطیر [بهمته ؛ انجام: هر کس ز شهر آشنائیست ** داند که متاع ما کجائی استالعاقل یکفیه الاشارة والجاهل لا ینفعه التطويل في العبارة. در خانه اگر کس است یک حرف بس است. والسلام علی من اتبع الهدي. نامه های عرفانی مؤلف است به شاگردان: سید حسین بن ابراهیم قزوینی (- 1208ق)، سید محمد تهرانی کاشانی، سید جعفر تهرانی کاشانی، عبدالله بیدگلی کاشانی و ملا محمد علی قاینی. نامه نخست به «سیر و سلوک» نیز مشهور است؛ خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: مقوایی، 9گ، 11سطر، اندازه: 14×21/5سم [ف: 38-431]
آغاز: بسمله از فاضل مدقق و عارف ... آقا محمد بیدآبادی ... یا اخی و حبیبی آن کنت عبدالله فارفع همتك ..
خط: نستعلیق، بی کا، تا قرن 13؛ 3ص (35-33)، اندازه: 12×12/5 سم [ف: 32-161]
آغاز: یا اخی و حبیبی آن کنت عبدالله فارفع همتك و کل اليه امر
ما یهمك تاتوانی همتت عالی نما؛ انجام: و الجاهل لا ینفعه التطويل في العبارة در خانه اگر کسی است یک حرف بس است والسلام علی من اتبع الهدي محبا ملاذا قلمی گرفتم و سخن چنین آمد.
خط: نستعلیق، بی کا، تا: شعبان 1238ق؛ در برگ پایانی مقداری از اول مکاتبه میرداماد آمده است؛ جلد: تیماج مشکی، 4گ (230پ -233پ)، 20سطر، اندازه: 15×21/5سم [محدث ارموی مخ: 3-1526]
آغاز: ای عزیز! ضابطه معیشت و قاعده زندگانی و قانون کامرانی دو جهانی آن است که آدمی به شهوات بی اعتبار و لذات ناپایدار این سرای فانی مغرور نشود؛ انجام: و گرگ حسد و سایر موذیات و ناملایمات پاک ساخته، روضه رضوان را بلد و اوطان گرداند. اللهم وفقنا رضاك بمحمد و آله رساله ای است در بیان سیر و سلوک نفسانی و موعظه و نصیحت عرفانی، این رساله، یکی از مکتوبات آقا محمد بیدآبادی و به جز رساله سیر و سلوک ایشان، معرفی شده در الذريعة (12: 283)، می باشد؛ کا: اسماعیل بن محمد تقی، تا: 1244ق؛ جلد: تیماج، 7گ (127-129پ، 122 125پ)، اندازه: 14/5×19/5سم [ف: 13-364]
خط: نسخ، کا: سید ابوالقاسم موسوی اصفهانی، تا: ذیحجه 1323ق؛ جلد: تیماج، 14سطر، اندازه: 14×19/5 سم [ف: 1-113]
خط: نستعلیق، کا: فیلی اصفهانی، محمد حسین بن محمد ابراهیم، تا: یکشنبه 8 ربیع الاول 1343ق، برای آقا سید مراد وکیل؛ 2گ (11ر -12پ)، 22سطر (7/5×15)، اندازه: 13×22سم [ف: 16-32]
آغاز: یا اخی یاحبیبی ان کنت عبدالله فارفع همتکو کل علی الله امر ما یهمك تا توانی همت خود را عالی نما لأن المرء یطیر بهمتة نسخه اصل: کتابخانه شیخ محمد غروی - قم؛ خط: نسخ، کا: محمد غروی، تا: 11 جمادی الثاني 1419ق؛ مصحح: 5ص (113-117) [ عکسی ف: 3-154]
آغاز: مکتوبی است که جناب عارف ربانی و حکیم صمدانی وحید دهره و فرید عصره آقا محمد بیدآبادی قدس الله روحه در جواب مراسله جناب سید و عالم مجتهد آقا سید حسین قزوینی که از آن مرحوم استرشاد نموده بود مرقوم فرموده اند که دارای جمیع عوالم و جوامع کلمه است؛ انجام: آنچه حاضر بود بقلم آمد تا مکر بکار آید. هر کس که ز شهر آشنائی است داند که متاع ما کجائی است.
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج، 1ص (1)، 19سطر، اندازه: 18×28سم [ف: 10-858]
آغاز: بسمله. و به نستعین از فاضل ... آقا محمد بیدآبادی .. کلامی نقل شده است که بجهت بعضی از ساکنین و طالبین نوشته اینست که یا اخی و حبیبی آن کنت عبدالله فارفع همتك ... غلام همت آنم که زیر چرخ کبود ... یعنی به تاملات صحیحه و کثرت ذکر مرگ خانه دل را از فکر غیر حق خالی کن؛ انجام: ذوق این باده ندانی بخدا تا نچشی.
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا، جلد: تیماج، 3 ص (31-33)، 18سطر (7×12)، اندازه: 10×17 سم [ف: 12-2770]
آغاز: یا اخی وحبیبی ان کنت عبدالله فارفع همتك و وکل اليه ... المرء یطیر بهمته کما یطیر الطير بجناحیه غلام همت آنم که زیر چرخ کبود زهر چه رنگ تعلق پذیرد آزاد است هر چه در این راه نشانت دهند؛ انجام: هر که شروع در سلو ك نماید در هر مرحله که اجل موعود رسد در زمره< ومن یخرج من بیته مهاجرة الى الله ثم یدرکه الموت فقد وقع اجره علی الله > محشور شود که مرد رهی راهت نمودم ... حافظ ره هدی به خدا غیر عشق نیست
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ جلد: گالینگور سبز، 2گ (88پ - 89پ)، اندازه: 14×22سم [ف مخ: 3-1123]
makatib = monsa'at
کاکوری، محمد فیض بخش بن غلام سرور، 1164 قرن 13 قمری
kākūrīómohammad feyz baxš ebn-e qolām sorūr (1751 - 19c
تاریخ تأليف: 1205ق
مشهد، گوهرشاد؛ شماره نسخه: 345/9
آغاز: بسمله هر چند طوطی شکرین مقال خامه را در برابر آئینه بیان می گذارم ...
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ ناتمام، با یادداشت مورخ 1272ق؛ مهر: حاج سید سعید؛ جلد: مقوا، 20گ (73-92)، 15سطر (8×15)، اندازه: 15×24سم [ف: 1-286]
makātīb
فرهاد میرزا قاجار، 1233 - 1305 قمری
farhād mīrzā qājār (1818 - 1888
آغاز: بسمله، ستایش مر خدائی را سزا که از آب و خاک جان پاک آفرید؛ انجام: ارادتی بنما تا سعادتی ببری لعل الله یحدث
بعد ذلك أمرا زیاده زحمت است
مکتوبات شاهزاده فرهاد میرزا باعیان و رجال و دانشمندان و شاهان جمع آوری شده و ابتداء آن رساله فارسی بسیط او می آید و بعد نامه ها شروع می شود؛ خط: نستعلیق خوش، کاتب = مؤلف، تا: 1287ق؛ مجدول؛ جلد: تیماج، 85گ، 11سطر (5×11)،اندازه: 17×11 سم [ف: 5-532]
آغاز: رساله فارسی بسیط: بسمله، ستایش مر خدائی را سزاست که از آب و خاک جان پاک آفرید؛ انجام: شرح این هجران و این خون جگر ** این زمان بگذار تا وقت دگر
در این نسخه ابتداء رساله فارسی بسیط او می آید و در آن رساله مطالب همگی کلمات فارسی و خالی از لغات عربی اند و این حاکی از قدرت او به زبان فارسی است بعد از آن مکاتیب و نامه های او به بزرگان کشور و دانشوران زمان آمده است و در آنها این شاهزاده فاضل از هیچ نکته ای از نکت بدیعی و ترسلی فرو گذار نکرده؛ خط: نسخ، بی کا، تا: 1303ق؛ جلد: تیماج، 72گ، 17سطر (15×8)، اندازه: 22×15سم [ف: 5-499]
آغاز: فدایت شوم گله گذاری خصلت زنان است و گله بازی شیمت مردان چون گله نمیبازیم پس آن به گله پردازیم
مجموعه نامه هایی است که فرهاد میرزا در سال های 1281-1299ق نگاشته و در آنها صنایع لفظی و تک بیتی های فارسی و عربی به کار برده و ارزش ادبی دارد بیش از ارزش تاریخی، در پایان این مجموعه دو قصیده از فرصت شیرازی در مدح مظفر الدين شاه قاجار و میرزا علی اصغر خان صدر اعظم افزوده شده است؛ خط: نستعلیق، کا: محمد حسین بن سلیمان، تا: 1330ق؛ از روی نسخه چاپی مطبع ناصری در بمبئی که به سال 1318 به چاپ رسیده بود؛ 100گ، 15سطر، اندازه: 21×13/5سم [ف: 22-138]
بیشتر این جنگ صورت نامه هایی است که خود فرهاد میرزا از شنبه تاریخ غره ذیقعده 1296 تا غره ذیقعده 1297 به شهرها و اشخاص مختلف نوشته و گاهی یادداشت های دیگر شخصی وی نیز در آن آمده است؛ خط: نستعلیق، کا: فرهاد میرزا قاجار، بی تا؛ جلد: تیماج، 178گ، اندازه: 21×33/5سم [ف: 23-107]
makātīb
نودهی، احمد بن محمد معروف، - 1305 قمری
nowdehī, ahmad ebn-e mohammad maʻrūf(- 1888)
تاریخ تأليف: 1289ق نامه هایی مشتمل بر مواعظ که سید احمد نودهی برای دوستان خود نگاشته است. مؤلف عالمی سنی بوده است و در آخر نامه ها لقب قادری ونقشبندی را برای خود می آورد و هر یک از نامه ها اسم خاصی دارد مثلا مکتوب شفا، مکتوب واجبات، مکتوب رشبلك و ....
آغاز: بسمله الحمدلله و الصلوه و السلام علی رسول الله، انجام: و السلام علی معین الاسلام و مطعم الطعام
خط: نستعلیق شکسته، بی کا، تا: 1323ق؛ جلد: تیماج [رایانه]
آغاز: بسمله الحمدلله والصلوة والسلام علی رسول الله وبعد حدیث که ما اهدا مسلم لأخيه هدية افضل من كلمة حكمة ... پس این عريضة افضل هدایای است که دوستان برای یکدیگر بفرستند؛ انجام: دنیا را زمان فرصت ذخیره قیامت است والله اعلم بالصواب والسلام علیکم ورحمة الله وبرکاته
خط: نستعلیق، کا: محمد توحیدی، تا: 1352ق؛ جلد: تیماج، 71گ، 16-18 سطر، اندازه: 22×18سم [ف: 8-4528]
makātīb
موسوی شوشتری، محمد عباس بن علی اکبر، 1224 - 1306 قمری
mūsavī šūštarī, mohammad Sabbās ebn-e ‘alī akbar (1809 - 1889)
مشهد؛ رضوی، شماره نسخه: 22310
آغاز: بسمله، هنیا بالبنت وهی ام الأولاد، انجام: ذلك ذمیم الاشتراكه الرجل الداهيه المنكر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 14؛ افتادگی: انجام [رایانه]
makātīb = alvāh
بهاء الله، حسینعلی بن میرزا بزرگ، 1233 - 1309 قمری
bahā?-ol-lāh, hoseyn-“alī ebn-e mīrzā bozorg (1818 - 1892)
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 15914
آغاز: هو الابدع و الابهي سبحان الذي نزل؛ انجام: فیه من لئالی اسرار ربك العزيز الحميد
خط: نسخ، بی کا، تا: 1298ق؛ جلد: تیماج [رایانه]
makātīb
همدانی، حسینقلی بن رمضان، 1239 - 1311 قمری
hamadānī, hoseyn-qolī ebn-e ramazān (1824 - 1894)
کلمات آخوند ملاحسین قلی همدانی که علی بن کاظم حسینی کاظمینی همدانی گرد آورده است و نامه های اوست به زبان عربی و فارسی.
همدان؛ نجفی عرب زاده، سید محمد؛ شماره نسخه: 2
بی کا، بی تا[نشریه: 5-385]
makātīb
امیر نظام گروسی، حسنعلی بن محمد صادق، 1236 - 1317 قمری
amīr nezām-e garrūsī, hoseyn-'alī ebn-e mohammad sadeq (1821 - 1900)
مجموعه 252 نامه و یک صورت تلگراف است که حسنعلیخان امیر نظام گروسی بین سال های 1270-1316 به سران و امیران و مشاهیر ایران نگاشته با پاسخ آنها.
مشهد، ادبیات، شماره نسخه: 17 فرخ
خط: شکسته نستعلیق، بی کا، بی تا، در صفحه عنوان یادداشتی بخط و امضای آقای احمد سهیلی خوانساری و آقای محمود فرخ است که گویند نمونه خط امیر نظام در این مجموعه نیز وجود دارد؛ جلد: تیماج، 69گ، اندازه: 20×12/5سم [ف: -214]
makātīb
عبدالبهاء، عباس بن حسینعلی، 1260 - 1340 قمری
‘abd-ol-bahā, ‘abbās ebn-e hoseyn--alī (1844 - 1922)
نامه های عباس افندی، عبدالبهاء بن میرزا حسینعلی بهاء الله (1340-1260ق) از حیفا محل فوتش به یوسف خان رحمانی (روحانی) و علی خان که در جاهای مختلف به سر می برده، در سال 1338 و 1339ق (1921م) نوشته است و بعضا به عربی می باشد و بعضی از این نامه ها به وسیله سید اسدالله به بمبئی، طهران، بغداد، همدان فرستاده شده است. موضوع نامه ها: ترغیب و تشویق به تبلیغ دینشان، مناجات، پند و موعظه و غیره که مختصری به صورت رمز و ایهام می باشد. چنان که می گوید: در وقت معالجه توجه به جمال مبارك کن و آنچه بر قلب القا می شود مجری دار و مریضانرا به فرح الهي و سرور روحانی معالجه نما دردمندانرا درمان بشارت کبری ده و مجروحین را مرهم موهبت عظمی بخش». (فاضل هاشمی)
آغاز: هو الله، ای سرگشته صحرای الهي آنچه مرقوم نموده بودید معلوم و مفهوم گردید؛ انجام: تا تأييد شاه خوند کار را از ملکوت ابهی مشاهده نمائید.
خط: نستعلیق تحریری خوش، بی کا، تا: قرن 14؛ جلد: مقوا، 27گ، اندازه: 20/4×15/1سم [ف: 17-511]
حاوی 20 ورق مقوایی که بر هر کدام نامه ای از عبدالبهاء عباس الصاق شده است: دو نامه اولی خطاب به میرزا مهدی رشتی به سمرقند و حاوی توصیه های معمول است، نامه سوم به سمرقند و خطاب به میرزای نامبرده و حاجی علی و آقا موسی و آقا رحیم است، نامه چهارم به میرزا مهدی در عشق آباد است؛ نامه پنجم به «ضیاء الله ...» پسر میرزا مهدی است، نامه ششم به خط عبدالبهاست و خطاب به میرزا مزبور، نامه هفتم بامضای عبدالبها و خطاب به میرزا مهدی و به اصطلاح «احبای الهي» در سمرقند است که شامل توصیه های معمول نویسنده است، نامه های هشتم و نهم به سمرقند و دهم و یازدهم به عشق آباد و سیزدهمی مجددا به سمرقند و خطاب به میرزای مذکور است، نامه چهاردهم خطاب به آقاموسی و به سمرقند ارسال شده است، نامه پانزدهم به سمرقند و خطاب به میرزا مهدی و عبدالحسین و ضیاءا ... و علی اصغر و پسر وی عبدا ... و ... نوشته شده، که ظاهرا اعضای لجنه سمرقند بوده اند، نامه های 17 و 18 نیز به مقصد شانگهای و عشق آباد و خطاب به میرزا مهدی است؛ خط: شکسته نستعلیق، بی کا، بی تاب جلد: مقوایی، 20گ، اندازه: 20/5×35سم [ف: -223]
بی کا، بی تا[نشریه: 13-384]
آغاز: ای سرگشته صحرای الهي آنچه مرقوح نموده بودید؟ انجام: و تمکین و متانت در میثاق الله و یگانگی و خواست
خط: نستعلیق تحریری، بی کا، بی تا؛ جلد: پارچه ای [رایانه]
آغاز: ربنا وفقنا علی معرفة امر العظيم و التخلق بخلقك الكريم؛ انجام: این را دیده هوش و نهی مشاهده نماید و شدید القوى ملاحظه فرماید ع ع
خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، بی تا؛ جلد: مقوا، قطع: بیاضی [رایانه]
بی کا، بی تا؛ هر کدام نامه ای از عبدالبهاء الصاق شده و اوراق نیز توسط پارچه ای به هم وصل گردیده اند؛ جلد: مقوایی، 24گ، اندازه: 20/5×35سم [ف: -221]
makātīb
لاهیجانی، محمد بن محمد علی، 1354 قمری
lāhījānī, mohammad ebn-e mohammad ‘alī(- 1935)
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 23293
آغاز: بسمله، مو عطه حسنه بدانکه جهاد که از فرایض مهم؛ انجام: مراد ما نصیحت بود گفتیم حوالت با خدا کردیم و رفتیم
خط: نسخ و نستعلیق، کا: صدر المتالهين لاهیجانی، محمد بن محمد، بی تا، جلد: تیماج [رایانه]
makātīb
واعظ کاشانی، محمد حسن، ق14 قمری
vā‘ez-e kāšānī,mohammad hasan (- 20c)
نامه های حاج سید حسن موسوی به سلطان الواعظين. تاریخ 1305 ق ضمن رساله در اخلاق او یافت می شود که به فارسی، و در دفع تهمت از خود در امر به معروف و نهی از منکر و غیبت و نمیمه، در یک مقدمه و چهار فصل و یک خاتمه نگاشته است.
اصفهان؛ علامه روضاتی (کتابخانه)؛ شماره نسخه: بدون شماره
بی کا، بی تا؛ نسخه بدون تاریخی از آن، در اصفهان نزد سید محمدعلی روضاتی موجود است [نسخه پژوهی: 1-160]
makātīb
تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 975/89
نه نامه و انشاء به ترکی؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11 کاغذ: میشن، 6گ (157ر-162پ)، 22 سطر، اندازه: 24/4×13سم [ف: 102-7]
al-makātīb
نسخه اصل: نسخه ش 216 کتابخانه تقوی که اکنون در کتابخانه مجلس شورای ملی است 64614-4559. المكاتيب الواردة من الديار المصرية إلى الأبواب الشريفة (فصل یتضمن وصول)؛ کا: عبدالحی، تا: 122ق، جا: ماردین در شمال عراق [فیلمها ف: 1-619]
آغاز: یخدم بدعاء متسع الأقطار و ثناء باقی بیعاه اعمار و سلام یترادف مع المساء والصباح؛ انجام: و هو مشوش البال مریض من شرب کاس الهجر لا من کاس الوصال والجواب سریع.
چند مکتوب نیکوی ادبی است با چنین آغازها: «صفحات الشوق المترادف»، «باب التعزير و بشر الصابرين. ان من یعم علیه الله خلقه من عباده»، «بعد الدعاء المستجاب والسلام المستطاب»، «ورد الكتاب فقلت اهلا بالذی»، «یقبل الارض اجلالا لموطبکم»؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11، 5گ (82-86)، 15 سطر، اندازه: 1065سم[ف: 38-353]
آغاز: هذه رسالة سید المرسلين و خاتم النبيين محمد صلی الله علیه و آله الأوصياء المرضيين إلى ملك الروم قیصر؛ انجام: في یوم الاولى لهم من دونه و لاوال و السلام علی من اتبع الهدي و الخسران لمن ضل وغوی.
چندین نامه است از پیامبر گرامی اسلام محمد مصطفی صلی الله علیه و آله به پادشاهان و جواب آنها و بعضی نامه های خلفا ثلاثه و امیر المؤمنين علی علیه السلام و نامه ای از عایشه و نامه عمر سعدبه امام حسین علیه السلام و جواب آنها آمده است؛ خط: نسخ، کا: احمد فریدون توقیعی، تا: قرن 12، 15گ (105-119)، 20 سطر، اندازه: 18/5× 24/5سم [محدث ارموی مخ: 3-1524]
آغاز: عذلتنی ادام الله بهجتك و حرس مهجتك علی اعتکافی؛ انجام: و قبول هر چه کند پادشاست و السلام.
در این قسمت دو مکتوب وجود دارد: 1. مکتوبی است از رشید الدين محمد بن محمد المعزي معروف به وطواط مکاتبی که مزاحم او بوده است، 2. مکتوبی از فاضل خان گروسی نه آقا خان محلاتی، نامه نخست به عربی و نامه دوم به فارسی؛ بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج، 8ص (400-407)، 29سطر (17/5×10)، اندازه: 26×17/5سم [ف: 9-322]
آغاز: ترك الجواب اطال الله بقاه داع في الارتياب و الحاجة الى الاقتضاة کسوف وجه الرجاء؛ انجام: و لا یعید نشاطی کس و لایحیل انبساطی خجلا ویدیم مسرتی بمواصلة و مباسطة ... انشاء الله تعالی.
شامل چند مکتوب به اشخاص زیر: عتبی وزیر خراسان، الرئيس ابوالفضل بن عمید، عبدالله بن اسماعیل، شیخ الامين علی بن فضل، عبدالله بن محمد، اصفهبد (دائی نوسنده)، ابی الفتح ذی الكفايتين، و الصاحب کافی الكفات که این شخص آخری به نویسنده مکاتیب جواب داده است؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13، 5ص (146-150)، 28 سطر (21×12/5)، اندازه: 26×17سم[ف: 13-216]
آغاز: بسمله. الحمدلله حق حمده و صلواته علی محمد رسوله و عبده و سلامه علی اولیائه المعصومين اجمعین. اما بعد فهذه رسائل الصدر الامام السعيد ... رئیس الوزراء ابی الفضل بن العميد ... منها
رسالة کتبها الى بعض الأصدقاء تسمی بالمطبخية ... اولها: یا سیدی و مولای اطال الله بقا و ادام نعمائك؛ انجام: و عفوة بسبقه و حالا بعد ما شکوت صالحه و علی ما یحب و یهوی حباریه جاریه ؟ تقدست أسمائه و الشكر
رسائل و منشآت منسوب به «ابن عمید محمد بن حسین»، با این عناوین: 1. رسالة کتبها الى بعض الأصدقاء تسمی بالمطبخية کتبها بالرقة، 2. و له الى أبي الفرج احمد بن محمد القشوري بدمشق و تضمن وصف الثلوج و الأمطار، 3. وله الى ابی علی حسن بن محمد بن ابی الرئيس بن الكوفه و کان بدمشق اشواقه اليه، 4. و له الى ابی الحسن علی بن الحسين المشهدي یعزیه عن ابیه ابی الفوارس المتوفي ببلاد دیلم و کتب به من الرى اليه، 5. و له رسالة الى الشريف المرتضي علم الهدي یعزیه بموت اخیه الشريف الرضي، 6. وله الى الشريف القاضي ذی الحسبين ابی الحسن محمد بن الحسين الموسوي، کتب اليه طبرستان (؟) یتشوق اليه، 7. وله الى ابی الفرج احمد بن محمد القشوري، من تدمر عند خروجه إلى بغداد، 8 و له الى بعض الاشراف، و قد وعده بکتاب المفسر في شعر المتنبي، ثم اخلف و استتر بطبرستان، 9. و له الى صدیق له، یتضمن وصف الشوق، 10. و له الى ابی الفرج احمد بن محمد القشوري پهنئه بالوزارة، من الرى عند توجهه الى مصر، 11. وله الى أبي القاسم بن الكروى من دمشق، یتضمن وصف کتاب و الاعتذار من القصور، 12. رسالة وعید الى حسان بن جراح، 13. و اله الى ابی الفضل محیی بن سلامة الموصلي من دمشق و کا: قاید القواد للحسین بن موهر، 14. وله الى بعض اولاد الرؤساء في معماه عملها اليه في سنة 92( =396) بمصر، 15. وله خاطب بها بعض الرؤساء في غلام ابق له، 16. وله من الجزيرة الى وزیر قرادش و هو بالموصل، یتضمن شکوی الزمان، 17. و له (ره) الى بعض اصدقائه من طرابلس و هو علی بن احمد 18. وله الى ابی الفرج احمد بن محمد القشوري من الحضرة في 96 (396)، 19. و له الى بعض اصدقائه جوابا و قد شکی اليه من غلام فارقه عنادا 20. وله الى بعض اصدقائه بمصر، یتضمن التشوق اليه و یشکو الدهر بسبب فراقه، 21. وله الى صاحب دیوان الخاص، و هو الحسين بن بشر في العتاب و الاقتضاء بعد الصدر، 22. وله الى بعض الملقبين بالامارة و المتحلين بالکتابه و الوزارة ... و هو شمس الملوك مسعود بن طاهر، 23. لابن عمید کتبها الى ابی العلاء السري؛ خط: نسخ، کا: علی سمونی یا سموتی، تا: 1260ق، جلد: تیماج، 25گ (123-147)، اندازه:20/5×13سم [ف: 22-1]
makātīb
آغاز: آدمی را یکنوع معامله واجبست؛ انجام: برهنه پای رفتن از حسن ادب و غایت تعظیم بود
خط: شکسته نستعلیق، کا: علی اشرف، تا: قرن 11؛ کاغذ: سپاهانی، 23 سطر (14×9)، اندازه: 25×15/5سم [ف: 14-306]
آغاز: بسمله، الحمدلله الذي خلق البريات و رفع بعضهم؛ انجام: که از چه میکشم انتظار دیدن تو سنه 1004 اربع الف الهجره در جرون محرر شد
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1004ق، جا: جرون؛ جلد: تیماج [رایانه]
شامل: 1. فتح نامه که شاه طهماسب برای مفظر سلطان فرستاده، 2. سواد کتابتی که نواب جلال الدين اکبر پادشاه برای شاه عباس مصحوب میر ضیاء الملك فرستاده، 3. نامه شاه عباس بهاکبر شاه، 4. نامه اکبر پادشاه به میر صدرالدین محمد، 5. نامه عبدالمومن خان ازبک، 6- نامه اکبر شاه به چلبی بیگ، 7. منشور همایون اشرف به مولانا سعدالدین معلم خواندگار روم، 8. نامه سعدالدین معلم خواندگار روم در پاسخ آن منشور، 9. نامه اعتمادالدوله به نواب ابراهیم پاشا وزیر اعظم خواندگار روم، 10. منشور همایون اقدس به نواب سلطان محمد قیصر روم مصحوب ذوالفقار خان مورخ 1004، 11. منشور دیگر از همان شاه به همان قیصر درباره تهنیت جلوس سلطنت، مصحوب همان ذوالفقار خان مورخ 1004، 12. نامه سلطان حسین میرزا بایقرا در پاسخ منشور شاه اسماعیل صفوی، 13. نامه عبدالله خان اوزبک به سلطان محمد خان حاکم روم، 14. فتح نامه امیرزاده شاهرخ بهادر به ملک کیومرث رستم آبادی درباره فتح تبریز و آذربایجان، 15. منشور امیرزاده شاهرخ به سید ناصر کیا و اکابر کوه و گیلان، 16. پاسخ جلال الدين ملکشاه به خواجه نظام الملك، 17. نامه خواجه رشید به صدرالدین محمد تر که درباره کتابی که معظم له به نام خواجه نگاشته بود، 18. پاسخ غزالی به خواجه نظام الملك درباره تدریس در مدرسه نظامیه بغداد، 19. نامه میر صدرالدین محمد ولد میرزا اشرف به آقا عنایت ندیم که حسب الحكم مطاع نوشته، 20- نامه عبدالله خان اوزبک به همایون اشرف در سال 1003، 21. منشور همایون به عبدالمومن خان ولد عبیدالله خان در پاسخ نامه او، 22. نامه عبد المومن خان به همایون مرتبه اول در جاجرم، 23. منشور نواب همایون در پاسخ عبدالمومن خان که مرتبه اول نوشته بود، 24. نامه دوم عبدالمومن خان به نواب سلیمان مکان به سلطان میدان فرستاده بود، 25. منشور نواب همایون در پاسخ آن، 26. نامه سوم عبد المومن و منشور سوم نواب همایون در پاسخ آن، 27. نامه چهارم عبدالمومن به سلیمان مکان و منشور چهارم در پاسخ آن، 28. منشور نواب همایون به خان احمد درباره تسخیر گیلان به تاریخ رجب 1000 در قصبه دیلمان، 29. منشور شاه طهماسب به خان احمد حاکم حاکم گیلان، 30. صورت عرضه داشتی که خان احمد در جواب حکم داشته درباره تسخیر گیلان نوشته بود، 31. منشور نواب همایون شاه طهماسب به نواب سلیمان خان قیصر روم، 32. پروانچه نواب جهانبانی درباره ایشک آقاسی
گری به مسوده نظام الدين علیخان بیک اوحدی، 33. منشور نواب جنت مکان به امیر بیک مهردار و پاسخ امیر بیک به آن، 34. نشان استیفای مستوفی الممالك غیاثا به قاضی عبدالله، 35. نشان استیفای مستوفی الممالك غیاثا به قاضی عبدالله، 36. پروانچه ملاحسن مذهب یه مسوده قاضی عبدالله، 37. نامه عبدالله اوزبک در پاسخ منشور همایون و پاسخ آن از جانب همایون، 38. منشور نواب همایون به سلطان مراد خان قیصر روم درباره تعزیت سلطان سلیم خان مسوده خواجه عبدی بیک، 39. مکتوب تعزیت به شاه روم از جانب همایون، 40. تعزیت نامه سلطان سلیم خان که نواب همایون به والد او سلطان مراد نوشته به مسوده زینا علیا، 41. تهنیت جلوس سلطان مراد خان ولد سلطان سلیم خان از جانب نواب جنت مکان، 42. نامه نواب جنت مکان به سلطان سلیم خان درباره سلطان بایزید، 43. نامه نواب به سلطان مراد خان فرزند سلطان سلیم درباره تهنیت جلوس به مسوده خواجه عبدالله بیک، 44. نامه محمد همایون پادشاه هندوستان شاه تهماسب در حینی که از هند متوجه قزوین می شده و نامه دیگر از همو، 45. منشور شاه طهماسب که در پاسخ نامه همایون پادشاه فرستاده است، 46. منشور شاهرخ به ملک ناصر الدين حاکم مصر درباره قطاع الطريقي که دارایی بازرگانان را که به زیارت مکه و عتبات می رفته اند ربوده اند، 47. نامه اسکندر پادشاه به نواب همایون، 48. نامه امیر تیمور گورکان به پادشاه مصر، 49. نامه سلطان حسین میرزا بایقرا به نواب سلطان یعقوب بیک، 50. نامه امیر تیمور گور کان به سید علی کیا حاکم گیلان، 51. نامه حضرت کار کیا ناصر کیا به امیر خلیل شیروان، 52. نامه دیگر از همو به ملک مظفر، 53. نامه امیر محمد رشتی به کار کیا ناصر کیا، 54. نامه کار کیا ناصرکیا به ملک کیومرث، 55. انتخاب از «ترسل بهائی» که در زمان الب ارسلان سلجوقی به تاریخ محرم 528 نوشته شده، جهت استفاده به تاریخ محرم 1009 چندین نامه است: 1) منشوری که برای یکی از فرزندان پادشاه نوشته بود، 2) منشوری که جهت اسلام پناه نوشته، 3) منشور الب ارسلان به یکی از فرزندان خود، درباره بخشیدن یک ناحیه از خوارزم به او، 4) منشور برای وزرات خواجه نظام الملك از همو، منشور از همو که ولایت قهستان را در وجه نیکو خدمتی به امیر عمید الملك که یکی از امرای دیوان بوده بخشیده است، 6) منشور شاه سلطان محمد به حضرت شاه فتح الله شیرازی، 56. منشور شاه سلطان محمد بها حضرت شاه فتح الله شیرازی، 57. نامه شاه اسماعیل دوم به محمد حکیم میرزا برادر جلال الدين اکبر پادشاه، 58. نامه صدرالملة و الدين موسی صفوی به سلطان محمد جلایر پسر سلطان اویس درباره مسجد دارالارشاد اردبیل و سفارش قاضی عماد الدين طوسی ساکن خطه اردوباد، 59. نامه شاه عباس در پاسخ سعد الدين محمد معلم پادشاه خواندگار رو، 60. نامه سلطان سلیمان پادشاه روم به شاه تهماسب، 61. منشور شاه عباس در پاسخ نامه خان احمد، 62. نامه شاه عباس به مفتی خواندگار روم، 63. نامه شاه طهاسب به سلطان سلیمان پادشاه روم که به حوالی تبریزی و نخجوان آمده بود، 64. نامه امیر تیمور گورکان، نوبت اول به قیصر روم هنگامی که قیصر از ظهیر الدين مطیع امیر تیمور خراج می طلبد و نسبت به امیر تیمور سخنان گستاخانه گفته بود، 65. نامه همایون پادشاه به بهادر خان پادشاه گجرات و پاسخ آن، 66. نامه همایون میرزا جهانشاه به کار کیا سلطان محمد، دو نامه است، 67. نشان امارت قوشخانه برای امیر شجاع الدين محمد برندق بهادر برلاس، 68. مقالات شاه طهماسب صفوی که به وسیله ایلچی روم سلیمان حاکم روم به خواندگار پیغام داده است، در پنج فصل، 69. نامه شاه اسماعیل یکم به یکی از پادشاهان، 70. نامه شیبک خان اوزبک به شاه اسماعیل، 71. نامه عبدالمومن خان فرزند عبدالله خان اوزبک که مرتبه اول در جاجرم به خدمت شاه عباس فرستاده و پاسخ آن در جاجرم، 72. نامه دوم عبدالمومن به همان سال که در سلطان میدان مشهد فرستاده بود و پاسخ آن، 73. نامه سوم از همان عبدالمومن به همان شاه که نیز قاصد در سلطان میدان آورده بود و پاسخ آن، 73. نامه عبدالمومن اوزبک مورخ 1003 به شاه عباس و پاسخ آن، 74. نامه شاه عباس به عبد المومن اوزبک همراه قطب الدين چلبی، و پاسخ آن که همراه قلی بیک در اسفراین فرستاده بود، 75. نامه عبدالمومن خان که همراه پیر محمد کنگرلو به نواب همایون فرستاده بود و پاسخ نواب همایون بدان، 76. منشور نواب همایون عباس پادشاه به عبدالله خان اوزبک مصحوب محمد قلی بیک ایشک آقاسی، 77. منشور شاه اسماعیل دوم درباره استخلاص خان احمد از قلعه اصطخر شیراز، 78. فریاد نامه اسیران روم به سلطان سنجر، 79. مثال سلطان سنجر به ملک روم از انشای معین الدين اصم، 80 نشان سلطان سلیم شاه غازی فرزند جلال الدين محمد اکبر پادشاه که به کامران بیک نوشته بود، 81. نامه سلطان بابر به امیر سید محمدنوربخش، 82. نامه میرزا تیمور علی منشی به خواجه افضل از زبان یکان خان، 83. نامه عزیزی در پاسخ یاری که به زیارت مکه و عتبات رفته بود، 84 در مکاتبات و مراسلات که در هر باب نوشته خواهد شد. نامه اسکندر پادشاه وزیر سلطان سلیمان پادشاه روم در پاسخ شاه طهماسب، 85 نامه ملامیر قاری به یکی از وزیران، 86. نامه سید محمد نور بخش در نصیحت مریدان و یکی هم به میرزا شاهرخ از همو، 87. نامه ملا عبدالخالق منشی به مولانا نصر الله، 88 نامه مولانا حسین قصه خوان به محمد منسورا مسوده ملا روح الله شیرازی، 89. عریضه معین الدين منصور شیرازی به حاکم لار از انشای همان روح الله شیرازی، 90. نامه همان روح الله شیرازی از جانب خود به کمالا حسینا، 91. نامه عزیزی به میر عماد الدين شریف، انشاء همان روح الله، 92. نامه روح الله شیرازی به خواجه محمد کلیددار، 93. نامه یاری به محمد زمان بیک به انشای همان روح الله، 94. نامه شاه عباس به سعد الدين محمد معلم پادشاه روم به انشای میر محمد باقر داماد، 95. نامه دانشمندان و رارود به دانشمندان مشهد و پاسخ ملا محمد
مشکک به آن، 96. نامه نواب خان احمد در پاسخ عریضه زیدیه که به او نوشته بودند، 97. نامه علیخان بیک اوحدی به یکیاز علما، 98. نامه خواجه علی بیک فرزند میر جهانگیر گیلانی به پسران ملا عبدالرزاق به انشای عبدالواسع منشی (دو نامه است)، 99. نامه نواب احمد خان به مولانا عبدالله نوشته همان عبدالواسع منشی، 100. نامه خواجه نصیر الدين به اثیر الدين ابهری، 101. نامه صدر الدين قونوی به خواجه نصیر الدين طوسی و پاسخ آن، 102. انشای شمس الملة والدین السجستاني و پاسخ آن، 103. نامه مولانا قوام الدين به یکی از دوستان، 104. نامه شمس الملة والدین به یکی از افاضل، 105. در باب صدور نشان و کتابات، مکتوبی که حضرت قاضی میر حسین یزدی شارح دیوان حضرت علی به قاضی صفی الدين یمینی نوشته است (سه نامه است)، 106. دیباچه منشآت خواجه عبدالله مروارید، دیباجه تاریخ روضة الصفاي خواند شاه، دیباچه «اخلاق جلالی» دوانی، 107. نامه سلطان یعقوب به امیر عبدالوهاب، 108. پروانچه کلید داری آستانه رضویه به نام امیر نظام الدين عبدالکریم مورخ 982ق، 109. نامه ملا میر قاری گیلانی به میر محمد جعفر مشهدی، 110. نامه سیادت پناه نصر الله، 111. نشان اولاد میر محمد قاسم نسابه، 112.نامه عزیز الله نظری، 113. نامه ابراهیم خان حاکم شیراز به شاه نعمت الله. دو نامه است، 114. نامه همو به میر سید شریف، 114. نامه همو به نواب علامی درباره طلب دفتر قانون مملکت شیراز، 115. نامه محمد جان بیک به شاه نعمت الله، 116. نامه روح الله منشی شیرازی به علامی شاه ابو تراب، دو نامه است، 116. نامه همو به شاه طاهر از زبان ملا غیاث الدين مذهب، 117. نشان نقابت به امیر سید عبدالباقی از وزیران، 118. نامه غیاث الدين محمد به یکی از وزیران، 119. نامه اسماعیل بیک منی، 120. نامه قاضی زاده کرهرودی به یکی از وزیران، 121. نامه میرزا ابراهیم همدانی به شیخ بهائی، 121. نامه همو به میر سید شرف الدين، 121. نامه همو به یکی از ارباب قلم، 122. نزهة الكتاب و تحفة الاحباب: (فارسی) به نام ابوالحرب یولق ارسلان بن حسام الدين بن امیر چوپان، در چهار قسم: 1) صد آیت از قرآن در مقاصد متفاوت، 2) صد کلمه از پیامبر در اغراض متباین، 3) صد کلمه از نصایح خلفا و فصحا، 4) صد بیت تازی مترجم به صد بیت فارسی. (ذریعه 236: 9 - فهرست دانشگاه 292: 2). آغاز: «الحمدلله الذي تفضل علی عباده مواهب الأنعام، و ملا معادن خواطر الفحاء ... اما بعد چنین گوید ... الحسين بن عبدالمؤمن الخوئي ... که چون رسم مترسلانه ..»، انجام: «... (در قسم سیم کلمه 53 نانویس مانده تا: ) جمهور خلق ترا تابع باشند، که اطع من فوقک»، 123. شعر و نثر پراکنده از: مجیر بیلقانی، مسعود سعد، ملا امیدی، جمال الدين عبدالرزاق، رشید وطواط، ملا نظام، خواجه حسین ثنایی، خواجوی کرمانی، قاضی محمد ظهیر، عبدالواسع جبلی شاه طاهر، حکیم قطران فلکی شیروانی، بهاءالدوله ساوجی عبید زاکانی، بدیعی ادیب صابر، یوسفی کمال الدين اسماعیل، و جز آنها، 124. انشای ملا طفیلی لاهیجی، انشای ملا خلیل قاری لاهیجی، انشای میر قاری گیلانی، 125. نامه ذوالفقار خان به وزیر پادشاه روم، 126. نامه کمال الدين عبدالواسع نظامی هروی به طبقه اعلا، و یکی به طبقه اوسط، دیگری به طبقه ادنی، 127. عرضه داشت اهالی گیلان به اعتماد الدوله، انشای میر عطاء الله لاهیجی، 128. پاسخ محمد میر ک منشی، به انشای ملا روح الله منشی شیرازی، 129. نامه ملا میر قاری گیلانی به یکی از وزیران، 130. نامه به میرزا عنایت الله وزیر، مسوده روح الله شیرازی، 131. تهنیت نامه که خوانین به خوانین دیگر نویسند، 132. تهنیت شاهزاده عالمیان به نواب شاهزاده سلطانم، 133. تهنیت ولادت شاهزاده سلطان محمد میرزا، 134. تهنیت قدوم سلاطین معدلت آیین، 1385. تهنیت ولادت شاهزاده سلطان سلیمان میرزا، 136. تهنیت ماه رمضان، 137. تهنیت روز نوروز، 138. تهنیت صحت شمس الدين اصفهانی، 139. تهنیت صحت به انشای بدرالدین کمالا، 140. تهنیت سلامتی به عیسی گرجی، 141. تهنیت نوروز از ملا خلیل قاری گیلانی، 142. تهنیت جلوس شاه عباس، 143. تهنیت ولادت فرزند سلطان حمزه، 144. تهنیت ولادت شاهزاده صفی میرزا که نواب خان احمد نوشته، 145. تهنیت عید رمضان مسوده میر قاری، 146. فتح نامه بخارا از یکی از سلاطین عظیم الشأن ماوراء النهر، 147. فتح نامه میرزا محمد سلطان به نزد کار کیا سلطان محمد حاکم لاهیجان، 148. فتحنامه جرجان به نزد میرزا با بر کار کیا از سلطان محمد، 149. فتح نامه که امیرزاده جهان شاه قرایوسف ترکمان نزد کار کیا سلطان محمد حاکم گیلان فرستاده است، 150. فتح نامه هرات که میرزا محمد سلطان نزد محمد رشتی نوشته، 151. فتح نامه مملکت سند، 152. فتح نامه آذربایجان و دیاربکر که شاه طهماسب صفوی به ملک کیومرث حاکم رستمدار نوشته، 153. فتح نامه شاه اسماعیل درباره شکست شیبک خان اوزبک، 154. فتح نامه شاه اسماعیل به میر علاء الدوله ذوالقدر درباره شکست مراد بیک، 155. فتحنامه خراسان از شاه عباس درباره شکست دین محمد از بک و اسامی گرفتار شدگان، 156. فتح نامه استر آباد، 157. فتح نامه قلعه گلستان به دست شاه طهماسب از ابراهیم خان حاک شیراز، 158. فتح نامه بازگشت سپاهیان روم از تبریز که ابراهیم خان به ارباب و مردم شیراز نوشته، 159. سواد فتح نامه و شرایط آن که پادشاه نویسد، 160. فتح نامه که نظام شاه به ملک قطب الملك نوشته، 161. فتح نامه دربند، 162. منشور شاه عباس به نواب حوری خان خانم درباره فتح خراسان، 163. منشور شاه عباس به خواجه محمد شفیع ملقب به میرزا علمیان، درباره فتح قلعه نسا و ابیورد و به دست آوردن نور محمد خان حاکم آن ولایت، 164. نامه بوالدین و اعمام و خال و برادران و جواب آنها، با عنوان های: به برادران، در جواب برادران، به فرزندان، در جواب آنان، رقعه دیگر، در مراجعت از سفر خیر اثر، 165. نامه به سراجان نویسند و در جواب سراجان
نویسند، 166. به پروانه چیان و جواب ایشان، 167. به خوشنویسان، في الجواب، 168. خطاب بارباب خطوط، في الجواب، 169. نامه ترکی از سلطان علاء الدين سلجوقی، 170. نامه ترکی از امیره بیک رکد، در وقتی که روسیاه شده و از قزلباش برگشته، 171. نامه خواجه جهان وزیر پادشاه دکن الدين به سلطان محمد گیلانی، 172. در تعزیت نامجات با عنوانهای: درباره تعزیت. مکتوبی دیگر، 173. انشای خواجه جمال الدين که برای خواجه محمود نوشته است، 174. انشای خواجه منصور کجوری که در عزای خواجه جمال الدين برای خواجه محمود نوشته است، 175. از کار کیا ناصر کیا و کار کیا در تسلیت، 177. از زبان خواجه الاسلام در مرگ قاضی عماد مسوده ملا روح الله شیرازی، 178. تعزیت نامه از شاه ولی سلطان به میر سید شریف درباره فوت پسرش، 179. تعزیت نامه به انشای ملا روح الله شیرازی، 180. کتابت در پرسش اهل تعزیت، 181. به خبازان نویسند، 182. به قصابان نویسند، 183. سواد عهدنامه به انشای مولانا عبدالخلاق منشی رازی، 184. سواد عهدنامه به انشای خواجه علی بن محمود، 185. سواد عهدنامه به انشای مولانا شمس الدين منشی بن مولانا حمید لاهیجی، 186. سواد عهدنامه انشای خواجه سیف الدين سعدی کجوری، 187. سواد عهدنامه انشای میرزا زین العابدين، 188. منشآت: في ابتداء باسم الله تعالی في کل باب، به فارسی في التوحيد و المناجات، في النعت النبي، في منقبت امیر المؤمنين، في الوعد و الوعيد، في النصيحة، 189. فوایدی از خواجه عبدالله انصاری، 190. کلمات بقراط، 191. مطالب دیگر: في ذکر الأولياء، في التمة، في حقوق الاخوان و الاقرباء، في کسب المال، المفاخره، في العجب و البخل، في العقل و التجارب و الفراسة، في الصلاة علی الرسول. همه این بندها به نثر و نظم فارسی است؛ چاپ: شماره 108 این مکاتیب در دفتر نهم مجموعه رسائل خطی فارسی، بنیاد پژوهشهای آستانقدس رضوی، سال 1388 ش، به کوشش ابراهیم عرب پور چاپ شده است؛ خط: شکسته نستعلیق، کا: صادق تبریزی، تا: 1006ق؛ کاغذ: ترمه، جلد: میشن تریاکی، 212گ، 27 سطر، اندازه: 23/3×39سم [ف: 9-326]
آغاز: ... باینجانب آنچنان تصور نموده و آنکه بمقتضای محبت و یگانگی تفصیل فتوحات؛ انجام: آنچه در سرباب بخاطر رسد اعلام بخشد که ترا اهل دانسته نوشته ام.
این رساله حاوی مکتوباتی است که یکی از زعمای هندوستان به بزرگان خود نوشته است، قسمت اول این مکتوبات از نسخه ساقط شده و آنچه باقیمانده نمودار سبک هندی در نثر قرنهای یازدهم و دوازدهم است؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12، جا: هندوستان احتمالا)؛ افتادگی: آغاز؛ کاغذ: دولت آبادی، جلد: تیماج، 162گ، 21 سطر (14×7)، اندازه: 19×12سم [ف: 3-294]
آغاز: حمد و شکر و سپاس معبودی را سزاست؛ انجام: فرو خوردن و جواب صواب دادن
خط: نستعلیق شکسته، بی کا، تا: قرن 12، جا: اردبیل [رایانه]
آغاز: من عبدالله قطب الى ولی في الله فلان. اگر رجال سلف الاخوان امیر محب الدين ... برای آنکه آنچه اخوان می جویند؛ انجام: کمال باش و اندیشه را مقصود بر کار آخرت ساز که کار دنیای تو جمع است ان الله بعباده لرؤوف الرحيم
خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ با صفحه پردازی تلفیقی؛ اهدایی: رهبری، اسفند 1376؛ جلد: مقوا، 36گ، اندازه: 21×12/5سم [اهدائی رهبر: 1965]
آغاز: فیض سوره نور پیداست و از صفحه بیاضش رقوم انا فتحنا هویدا؛ انجام: آخر همه را ازین جهان رفتن بر حق است و یوم الجزا کار ما به خدا و رجوع با حق است.
به دلیل افتادگی اوراق اول و آخر نسخه، مؤلف به دست نیامد، نسخه شامل عرضداشت ها، فتح نامه ها و نامه های منشی اعتماد الدوله قمر الدين از حکمرانان حکومت حیدر آباد در قرن 11ق به پادشاه و دیگران است، برخی از عناوین به عینه نقل می گردد عرضداشت متضمن ورود فرمان و خلعت و شمشیر و اسبان و فیلان، عرضداشت متضمن فتح قلعه الور، از طرف محمل اعتمادالدوله بهادر به بیگم صاحب، نواب حامد خان بهادر مشعر مبارک باد تولد فرزند، به اعتماد الدوله محمدامین خان بهادر در مبارکباد حسین علیخان»؛ خط: نستعلیق مخلوط به شکسته، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ کاغذ: هندی، 50گ، 15 سطر، اندازه: 20×11سم [ف: -655]
در این مکاتیب یک سلسله نامه هایی از بزرگان و سلاطین اسلامی و وزراء و برگزیدگان کشور که به یکدیگر نوشته اند فراهم آمده و اغلب آنها حاوی بهترین نثرهای فارسی است، متأسفانه در متن نامه ها نام مخاطبان نیامده و در خود نامه ها هم اشاره به نامی نشده است تا بتوان تشخیص داد که نویسنده یا جامع این مکاتیب چه کسی بوده است؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج مذهب، 250ص، 15 سطر (20×12)، اندازه: 20×29/5سم [ف: 5-382]
آغاز: بسمله، نایب السلطنة نداند که مقرب الخاقان قائم مقام که بدر بار همیون فرستاد بود؛ انجام: بشکست کار دست شد.
در این نسخه تعدادی مکتوب و نوشته موجود است که بیشتر از جانب عباس میرزای نایب السلطنه قاجار است به بزرگان قوم و علاوه بر آن نامه های دیگری از ترسل نویسان زمان قاجار به دیگر بزرگان آن زمان که در بین اسامی آنها ما بافرادی بر می خوریم که در دربار پادشاهان قاجار صاحب مقام و منزلتی بوده اند؛ خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج مذهب، 153گ،
15سطر (15×7)، اندازه: 15×22سم [ف: 6-126]
حاوی رقعه ها و نامه های بسیاری است به قرار زیر: دو نامه از ملا عبداللطیف به فارسی: یکی به امیر اصلان خان و دیگری به یکی از دوستان، نامه ای از حکیم ابوالفتح به برادر خود به هنگام وفات و باز از او به شاه جمال الدين، وصیتی از علامه مطهر الدين حلی به فرزندش به عربی، (نقل از خطی منقول از خط شهید) در تفضیل انبیاء و ترجیح ائمه بر پیغمبران اولوالعزم، مطالبی است چند در پند و حکمت به فارسی و عربی، نامه ای است از شاهزاده فرهاد میرزا به نصرة الدوله، صورت نامه ای از سلطان علی بن مؤيد ملک خراسان به شهید اول، نامه ای از محسن میرزا به علی بیک نایب الحكومة قم درباره ملا اسماعیل روضه خوان، نامه ای از میر آخور به مستوفی الممالك راجع به شیخ اسدالله پسر شیخ ابوالقاسم، نامه ای از میر آخور به صدر اعظم در خصوص آخوند ملا اسمعیل، نامه ای از میر آخور باردشیر میرزا، نامه ای از میر آخور درباره جنگ استر آباد به جهانسوز میرزا، نامه ای از نواب میر آخور به اردشیر میرزا، نامه ای از معتمد الدوله به اعتضاد السلطنه در عید نوروز 1282ق، جواب نامه میر آخور، نامه ای از معتمد الدوله فرهاد میرزا به فریدون میرزا از طالقان بعد از فتنه بابیه در سال 1269ق ، نامه ای به اعتضاد السلطنه درباره خلعت نوروزی، نامه ای از احمد خان از خرم آباد، عریضه ای از سلیم سیاه پیش خدمت مهد علیا، نامه ای به شعاع السلطنه در وقتی که او به شهر ستانک بوده، نامه ای از معتمد الدوله فرهاد میرزا به اعتضاد السلطنه، نامه ای از معتمد الدوله به آخوند ملا محمود ملا باشی؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج، 101ص (253-353)، 15 سطر (17×9/5)، اندازه: 21×16/5سم [ف: 1-420]
آغاز: ... رأفت اختصاص کمال ظهور دارد هر پرداخته مستدعی عفو جرائم؛ انجام: هست آن عزیز بر سر جور و جفا هنوز گرگ آشتی است ...
حاوی نامه هایی است که متأسفانه قسمت اول و آخر نسخه افتادگی دارد و وصف دقیق کتاب ممکن نشد، در بین این نامه ها دو نامه وجود دارد یکی از آنها نخستین نامه میرزا مهدی خان منشی استر آبادی است به خدمت نادر و دیگری نامه ای است حاوی حکم باغبانیا شیگری میرا مهدیخان؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ جلد: تیماج مذهب، 11 سطر (11×6)، اندازه: 15×11سم [ف: 3-307]
نامه ها و منشآتی متفرقه، عنوان نانویس مانده؛ خط: شکسته نستعلیق ریز، بی کا، تا: قرن 13، 21گ (1پ -21پ)[ف: 7-23]
آغاز: هذا مکتوب التطفيف، بسم الله و الحمد لله و الصلوة و السلام علی رسول الله و علی آله و أصحابه هداية طرائق الله و بعد برادران از حضرت خدای کریم و رحیم می طلبم که شما را از گناهان محفوظ ... مکتوب توبه ... و بعد ای مسلمانان ایمریدان چه قادریه و چه نقشبندیه بدانید که اول منزل از منازل سالک ...
مجموعه چند پندنامه از یکی از رؤساي تصوف (ظاهرا سید کاک احمد نودهی زبرنجی، متوفای 1305)، خطاب به مریدان، که عنوان «مکتوب» به آن داده شده است، بعضی از عنوانها عبارتند از: مکتوب التطفيف، مکتوب الغيبه، مکتوب الحيران، مکتوب توبه، مکتوب الزنا؛ خط: نسخ، کا: مصطفی عبدالعزیز زلزلی، تا: 1297- 1299ق؛ 90گ، اندازه: 15/5×21/5سم [ف: 51-192]
آغاز: مکتوب 56 نخستین فرضی بر عقلاء تصحیح عقاید است به موجب آرای صایبه اهل سنت و جماعت شکر الله سعیهم که فرقه ناجیه اند؛ انجام: و کمال تابعان او را که از این مقام نصیب گرفته اند بی پرده ظلی از ظلال نخواهد بود صاحب تجلی فهمد یا نه هر گاه کلیم الله از مشاهده این حال بی آنکه تجلی شود صعقه در گرفت دیگران چه باشند. مبارک باد
سه نامه از مکاتیب مفصلی است (گویا مکتوبات فاروقی) این نامه با عنوان مکتوب 56، مکتوب 53 و مکتوب 440 تحریر شده ومضمون آنها پاسخ به سؤالات اعتقادی مخاطبین است ودراثنا برخی مسائل فقهی نیز بیان شده است؛ خط: شکسته نستعلیق، بی کا، بی تا، 29گ، 17 سطر، اندازه: 11×17سم [ف: 8-4529]
آغاز: بعد حمد و صلاه از فقیر عبدالله عفی عنه تحیات فیض مآب مولانا صاحب و الأمناقب حضرت مولانا؛ انجام و کمال ناطق باین بیت حافظ گردید: کوته نکند بحث سر زلف تو حافظ ** پیوسته شد این سلسله تا روز قیامت
نامه های عرفانی است بیشتر راجع به طریقه نقشبندی و دعوت به آن، گویا بخش اول را شاه عبدالله دهلوی به مریدان خود نوشته و بخش دوم را خلیفه اش ضیاء الدين خاک نقشبندی مجددی نوشته است و در یکی از نامه ها تاریخ 26 ذیحجه 1224 دیده می شود که نامه نگار بدین تاریخ وارد شاه جهان آباد هند شده است، نامه های بخش اول بیشتر به این اشخاص فرستاده شده: سید عبدالقادر، میرزا لطف الله درویش، کاک محمود خیوته، حسن افندی، شیخ احمد خطیب، سید علی قاضی، حاجی احمد حاجی سلیمان، عبدالکریم، خواجه عیسی، اسماعیل افندی، شیخ محمد فراقی، ملارسول، فردی افندی، محمود جوانمیر آغا، ملامحمد سپیوری، فیض الله افندی، هدایت الله، ملاعباس، ملامحمود بازیانی، ملاصبغة الله، نامه های بخش دوم بیشتر نام افراد را ندارد، آنان که نام برده شده اند اینان اند: محمود بیک، شیخ علی، ملااحمد، ملا محمود، ملا محمد، حسن بیک، شیخ عبدالله، عبدالقادر افندی، حاج احمد افندی، مصطفی آغا، خضر بیک؛ خط: رقعی، بی کا، بی تا؛ مجدول؛ جلد: تیماج، 56گ، اندازه: 21×13/5سم [ف: 5-198]
آغاز: مکتوب که معاویه علیه اللعنه بحضرت امام جن و انس علیه السلام نوشته بود؛ انجام: همه بند گانیم و شاهی تراست.
بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ اهدایی: نواب؛ کاغذ: اصفهانی، 8گ (56-49)، 14سطر، اندازه: 11/5×17/5سم [ف: 4-1331]
خط شکسته خوش، بی کا، بی تا؛ مجدول؛ 53گ، 11سطر (11×5)، اندازه: 16/5×7/5سم [رشت و همدان: ف: -1177]
شامل تعدادی نامه و مکتوب از: بابا افضل کاشانی، محمد بن حسین و فانی شیرازی دهدار، محمد بن محمود؛ بی کا، بی تا؛ 55ص (142-190 و 262-269)[ف: 5-503]
از جلال الدين محمد حسینی ملقب به مجد الأشراف؛ خط: شکسته نستعلیق، بی کا، بی تا [الفبائي: -549]
از جمله: مکتوب بندگی به سید، مکتوب به خواجه محمود، مکتوب به امیر علی خوارزمی، مکتوب به شیخ یوسف، مکتوب به مولانا شمس الدين؛ بی کا، بی تا [میراث شهاب: س7ش1-2-39]
آغاز: مشهود رای بیضا ضیاء مکشوف ضمیر منیر مهر انجلا عمی گرداند؛ انجام: از جویبار چشم اشکبارم دور گردیده.
از ابوالقاسم بن محمد جعفر انصاری و دیگران، مشتمل است بر مکاتیب و نامه ها به میرزا ابراهیم همدانی، به شیخ بهاء الدين محمد عاملی، نامه میرزا عبد الحي و نامه دوستان به دوستان و عاشق به معشوق و مراسلات پراکنده .... بی کا، بی تاب افتادگی: آغاز و انجام؛ اهدایی: وزیری؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج، 89گ، اندازه: 17×8 سم [ف: 4-1345]
مجموعه ؛ بی کا، بی تا[د.ث. مجلس]
آغاز: باب اول در تحریر عرضداشت کمترین فدویان خانه زاد صورت؛ انجام: اقامت به عالم بقاست ... که به صفحه باطن کرده ...
خط: نستعلیق خفی، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام [رایانه]
آغاز: بسمله، مرآت مصفای دوستی و مودت عینك؛ انجام: چون صفت جایز نیست قبول خواهند فرمود
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج [رایانه]
مکاتب الامام رضا (علیه السلام) - قبس من أنوار الرضا (علیه السلام)
makātīb-e tatbīq-e ‘elm-e nasārā va ‘elm-e ahl-e beyt
میرزا بابا شیرازی، ابوالقاسم بن عبد النبي، 1212؟ - 1286 قمری
mīrzā bābā šīrāzī, ab-ol-qāsemebn-e 'abd-on-nabī (1798 - 1870)
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 18380
آغاز: بسمله و به نستعین، نعم ما قال سیدی المطاع و اما علما النصارى لیسوا صاحب الكشف؛ انجام: من والاه فقد وال الله زانکه من بنده گنه کارم من جهله فقد جهل الله الى اخر ها فیسنه 1310
خط: نسخ، بی کا، تا: 1310ق؛ جلد: پارچه ای [رایانه]
مکاتیب جان جانان مظهر - صد و پنج خطابه
makātīb-e dowre-ye sedārat-e amīr kabīr
تهران، دانشگاه؛ شماره نسخه: 5411
به چاپ رسیده است؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ از روی نسخه حسین سمیعی ادیب السلطنه مورخ 1320/2/16، از نسخ عباس اقبال؛ جلد: مقوا، 276 ص، قطع: خشتی [ف: 16-4]
makātīb-e dowlatī
مشهد رضوی؛ شماره نسخه: 15982
آغاز: مطالب متعلقه بجناب جلالتماب آقادام اقباله در باب اهتمام پل منجیل؛ انجام: در باب یکان نوشته شد (کذا)
کتابچه رسائل (حاوی مکاتیب دولتی مربوط به سال های 3 1292 ق)؛ خط: نستعلیق تحریری، بی کا، بی تا؛ جلد: میشن [رایانه]
makātīb-ur rasul
چند نامه پیامبر اکرم اسلام صل الله علیه و آله و سلم است، با این عنوانها: نامه بر کافه مسلمین، نامه به حارث بن ابی شمر، نامه به کسری، نامه به نجاشی، نامه در باب زکات و صدقه.
قم، دار الحديث؛ شماره نسخه: 32/20
آغاز: إلى أن يؤمنوا بك فابوا و لو طاعونی لکان خیر الهم؛ انجام: فاذا کانت سائمة الرجل ناقصة من اربعین شات شاة واحدة فلیس فیها صدقة الا أن یشاء ربها و لا یجمع بین متفرق و لا یفرق بین
مجتمع
خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ 2گ (211ر-212پ)، 14 سطر[ف: -90]
مکاتیب رشیدی - سوانح الافكار رشیدی
makātīb-e šāh
نامه هایی است که یکی از پادشاهان برای پسرش و دیگر عمالش فرستاده است.
مشهد؛ شیخ علی حیدر؛ شماره نسخه: 1177/1
آغاز: فرزند عالیجاه، اسب رهواری که این مرتبه فرستاده اند؛ انجام: آنست که اگر جائی سهوی و خطائی واقع شده باشد بعین عنایت بپوشند
خط: نستعلیق، کا: محمد علی شیرازی، تا: غره صفر 1230ق؛ 55گ (2پ -56پ)، اندازه: 21×12سم [مؤيد: 3-154]
makātīb-e šeyx
ناصرالدین
nāser-ed-dīn
یک سلسله مباحث عارفانه و راز و نیازهای عاشقانه است که موحد در طریق حق از دل دردمند بر می آورد و از اعمال صوفیان نیز مطالبی آمده و از ادب سالک الي الله سخن هایی بسیار رفته است. متأسفانه نسخه ناتمام است و نثر نیز بسیار زیباست.
تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 222616
آغاز: بسمله، مکاتیب شیخ العارف الكامل شیخ ناصر الدين خداوندا بعزت آنکه؛ انجام: تجلی ذات و صفت مشرف شدی غیر ذات بوصف
خط: نسخ، بی کا، تا: محتملا قرن 11؛ کاغذ: بخارائی، جلد: تیماج، 152ص، 20سطر (16×10)، اندازه: 19×13سم [ف: 5-337]
مکاتیب ظهوری - رقعات ظهوری
makātīb-e ‘erfānī
نامه های عرفانی وصوفیانه که برای شاگردان وسالکان نگاشته شده، در این رساله از مولانا قطب الدين و مولانا شمس الدين نام برده شده، مؤلف شیعی مذهب بوده و محبت بیدریغ خود را نسبت به اهل بیت پنهان نکرده است.
کاشان؛ مدرسه سلطانی؛ شماره نسخه: 374/1
آغاز: بسم الله الرحمن الرحيم دیباچه مجموعه فقر و فنا و صدر صفه صفا ووفا بفاتحه اخلاص و رابطه اختصاص برادر روحانی و منبع امن وامانی شمس الملة والحقيقة والدین موشح و مروح، انجام: اینها اندک همیشه بوده اند وقتی نام سلمان بود و وقتی شمعون و وقتی یوشع ووقتی جابر: آن سرخ قبایی که چومه پار بر آمد ** امسال درین خرقه زنگار بر آمد.
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 9، افتادگی: آغاز و انجام؛ جلد: تیماج، 46گ، 10 سطر، اندازه: 10×5سم [ف مخ]
مکاتیب قطبية - مکاتیب قطب محیی
makātīb-e mahzūfe
مکاتیب محذوفه «در هر نامه التزام به حذف یکی از حروف تهجی و جواب آن به همان سبک» و الفاظ مترادفه و خطبه های نکاحیه و سواد قباله ها.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 1152/4
بی کا، تا: قرن 13، 55ص (100-154) [سنا: ف: 2-143]
makātīb-un min-al mamlika-til mișrīyya
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 1612/47-ف
نسخه اصل: نسخه ش 216 کتابخانه تقوی که اکنون در کتابخانه مجلس شورای ملی است 64614-4559. در اینجا آمده «در منتصف ذی القعدة سنه عشرین و ثمان مائه اساس (؟) متوجه مصر شد و این مکتوب به ملک موید شیخی بامر شریف نبشت» (پ198)؛ کا: عبدالحی، تا: 822ق، جا: ماردین در شمال عراق [فیلمها ف: 1-620]
makātīb nāyeb-os saltane
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 10090
نامه ها و فرمان هایی است که نایب السلطنه به خط خود نوشته یا بر فراز نامه های دیگران توقیع کرده، این فرمان ها را چیده اند و در برگ های این مجموعه چسبانده شده است و متأسفانه اصل نامه ها قیچی شده و با این کار بسیاری از مشخصات را از بین برده اند، اندکی از این نامه ها از «اعتضاد السلطنه» و «ظل السلطان» و ناصرالدین شاه قاجار می باشد و بر فراز بیشتر صفحه ها آرم شیر و خورشید ناصری چسبانده شده است؛ خط: نستعلیق، کا: نایب
السلطنه یا صاحبان نامه ها، بی تا؛ مجدول؛ جلد: مقوایی، 25گ، اندازه: 43×34سم [ف: 26-62]
makātīb-e vāle = monša’āt
واله، قرن 13 قمری
vale(- 19c)
بر اساس یادداشتی که در آغاز نسخه آمده این کتاب، مکاتیب واله می باشد. وی از ادیبان روزگار سلطنت فتحعلی شاه قاجار ( 1250-1212ق) بوده است. برخی از عناوین کتاب چنین است: اشک افشانی خامه تعزیت سرا در بیان واقعه هایله و با آن في ذلك لعبرة لمن یخشی؛ خاتمة از باب در ذکر احوال ورثه مرحوم غفران مآب و بیان حالات راقم کتاب و ورود پادشاه مالک رقاب و مطالبه دون و مال از جگر سوختگان دل کباب؛ تحریر سواد مکتوبی که در مازندران به امام بن الامام ملا آقا محمد پیشنماز نوشته شده بوده؛ ترقیم [مسوده] رقیمه که به گیلان به یکی از دوستان مرقوم شده بوده؛ تسوید سواد مکتوبی که به وزیر دارالدوله کرمانشاهان تحریر شده بوده؛ سواد جواب مکتوبی که در دارالعباد یزد به یکی از احبای صادق قلمی شده بوده. تحریر خطبة عربية في عقد المناكحة؛ نظم جواهر زواهر و نثر لآلی متلالی در تحریر حکایات و تسطیر مقدمات در احوال بعضی از ولات دارالسلطنة اصفهان ... نغمه سرائی عندلیب خامه فصاحت بیان ... به ذکر حرکت لوای جهانگشای سلطان سلاطین جم نگین و خاقان خواتین فلک نگین به صوب اصفهان خلد قرین .... .
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 15846
آغاز: شب چهارشنبه نهم هشر شعبان المعظم 1237 فیض یاب زیارت حضرت عبدالعظیم و امامزاده واجب التعظيم بوده هنگام صبح که سالار کاروان نجوم بجانب مغرب، حتك فلک را در حرکت آورد؛ انجام: تمامی در ظل ظلیل فضل و بذل و حکم و حکمت آسوده آفتاب جلالت تابنده و سحاب نوالت با رنده باد بمحمد و آله الأطهار الاخيار الأبرار الأمجاد
خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ ممکن است به خط مؤلف باشد؛ مصحح، محشی؛ جلد: مقوا، 42گ، 22-23سطر (10×19)، اندازه: 16/5×26سم [ف: 40-276]
makātīb va farmānhāy-e saltanatī
مکاتیب و فرمان های سلطنتی «از شاهرخ تیموری راجع به فتح نامه آذربایجان که بنام ملک کیومرث رستمداری فرستاده» و پادشاهان صفوی با امراء اوزبک و هند و سواد نشانها و فرمان عزل و نصب ها و غیره.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 1152/6
بی کا، تا:قرن 13؛ جلد: تیماج، 21ص (155-175) [سنا: ف: 2-143]
makātīb va monša’āt
محمد جعفر مشتمل است بر نامه به حاج لطفعلی بیک و جواب آن نامه از جانب محمد تقی خان به شاهرخ خان، نامه از جانب حاجی میر صفی به محمد حسن خان نامه به آقا محمد هاشم، نامه به میرزا عبدالعلی نامه از جانب میرزا محمد باقر به ملا محمد صادق دامغانی، نامه به سلیمان خان و غیره.
یزد؛ وزیری؛ شماره نسخه: 2575
آغاز: به عالیشان لطفعلی بیک نوشته: ای در هنر مقدم اعیان روزگار؛ انجام: خاطر منکسر ظهیر الدوله را نشانه پذیرفتن این.
خط: نستعلیق تحریری، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج، 142گ، ابعاد متن: 18×10، اندازه: 22×14سم [ف: 4-1348]
makātīb va nāme-hā-ye 'erfānī
شانزده نامه است با خطاب «ای عزیز».
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 7409/4
بی کا، تا: قرن 12؛ جلد: تیماج، 16گ (370-385)، 15سطر ( 16/5×7/5)، اندازه: 14×20سم [ف: 16-548]
مکارم الاخلاق - الفرائد و القلائد
makārim-ul axlāq = wașiyyat-u rasūl-il lāh = ḥadīt-u abi dar ‘an-in nabī (s)
شیخ طوسی، محمد بن حسن، 385 - 460 قمری
šayx-e tūsī, mohammad ebn-e hasan (996 - 1069)
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 17822
آغاز: بسمله و به نستعین رب وفق یا کریم، کتاب مکارم الاخلاق؛ انجام: و قال رسول الله صلی الله علیه و آله ... في الليل المظلم علی السفح الأسود
خط: نسخ، بی کا، بیتا [رایانه]
makārem-ol axlāq
رضی الدين نیشابوری، محمد، - 598 قمری
razī-yod-dīn-e neyšābūrī, mohammad(- 1202)
اهدا به: مجیر الدين نجم بن محمد نصر بن احمد) دهستانی
چهل «باب» در بیان فضایل و مکارم اخلاقی است به شیوه ای ادبی و دلنشین ساخته است. دانش پژوه در مقدمه تحقیق آورده: مکارم الاخلاق رضی الدين نیشابوری، که به روش نصيحة الملوك غزالی به نگارش در آمده، آمیخته است با داستان ها و حکایت و آثار مذهبی و متکی است به تجارب و ملاحظات اجتماعی و آراسته به سخنان بزرگان آموخته و گرم و سرد چشیده و نزدیک به فهم توده مردم که نتایج نیک و بد رفتار و کردار آدمی را با تمثیل به حکایات مشهود می سازد. در این کتاب، که از شاهکارهای ادبی قرن ششم هجری در زبان فارسی است، در هر باب، ابتدا روایتی از پیامبر اکرم صل الله علیه و آله و سلم و سپس اشعاری به عربی یا فارسی و متناسب با موضوع حکایات و قصص مطرح شده است. ابواب کتاب حتی الامكان به ترتیب حروف تهجی ابتدای موضوعات مرتب شده و عناوین آنها بدین قرارند: 1. فضیلت و خلق؛ 2. اقسام خلق و ماهیت آن؛ 3. تطهیر نفس از اخلاق ذمیمه و کسب خصال حمیده؛ 4. سخاوت و بخل؛ 5. عزت و ذلت و ایذاء و استهزاء؛ 6. بطالت و کسل؛ 7. تواضع و تکبر؛ 8 ثبات و تردد؛ 9. جد و جهد؛ 10. حیا و شرم؛ 11. حزم؛ 12. حسد و حقد؛ 13. خلف وعد؛ 14. دنائت و ضد آن؛ 15. حفظ الغيب و مذمت غیبت؛ 16. مرحمت و قسوت؛ 17. صدق و کذب؛ 18. صمت و ضد آن؛ 19. شجاعت و بزدلی؛ 20. صبر؛ 21. ضرر و عنا و نمیمت (تهمت) و قطیعت و نفع مسالمت و طیب سخن و اصلاح ذات البين؛ 22. طمع؛ 23. عدل و ضد آن؛ 24. عتاب؛ 25. عجب؛ 26. عشق؛ 27. عفو؛ 28. عفت؛ 29. حلمو غضب؛ 30. فکرت؛ 31. رفق و ضد وی؛ 32. قناعت و حرص؛ 33. شکر و کفران؛ 34. کتمان سر؛ 35. لعب ولهو؛ 36. مشورت؛ 37. سعایت و نمیمت؛ 38. وفاء 39. هدایت؛ 40. یقین.
آغاز: الحمدلله حمدا یجلب النعيما ** و یمتری من غوادی فضله الديما / ثم الصلوة علی خیر الورى شرفا ** محمد ظل یهدی نوره الامما. از مدتی مدید و عهدی بعید باز خاطر نگران بود و ضمیر ملتفت و همتی دامنگیر که در محاسن سیر تأليفي کرده شود و روزگار بفرصت آن مسامحت نمی نمود تا شبی که فرصت خدمت مجلسی عالی مجیرالدین نصر بن احمد الدهستاني دست داده بود. ذکر آن تمنی تازه شد. با تمام اجازت فرمود و بر لفظ گهربار راند که دیباچه آنرا بذکر من مطرز باید کرد ... و بنای این رساله بر چهل باب نهاده شد والله الموفق ...
انجام: و صاحب شریعت در فضیلت یقین فرموده است من اقل ما اوتیتم اليقين ... و صیام النهار و الله الموفق و المعين و الهادي الى الرشاد و هو حسبنا.
چاپ: به کوشش دانش پژوه در سال 1341 ش، تهران، انتشارات دانشکده معقول و منقول چاپ شده
[الذريعه 146/22و 295/9 و 373؛ فهرست فارسی مشار 4903/4؛ نسخه های منزوی 1690؛ کشف الظنون، ج 2، ص 511؛ الاعلام «زرکلی» 249/7 ؛ تاریخ ادبیات دکتر صفا 849/2؛ فهرستواره منزوی 625/6]
کا: عبداللطیف بن حسن، تا: ربیع الاول 669ق؛ 180 گ [جنگ: 1-468]
آغاز: نصر الدهستاني دست داده بود ... تازه شد به اتمام اجازات فرمود و به ... راند که دیباچه آن به ذکر من مطرز باید ... اشارات او را به امتثال تلقی کرده آمد هم بذان دولت معاونت جسته شد ... باب اول آن در فضیلت کرم خلق، از دلایل شرف مکارم اخلاق یکی آن است کی خداوند جلت قدرته سید همه خلق را به حسن خلق بر نظر عقول اولی الابصار جلوه کرده است؛ انجام: برابر
یک ورق از مقدمه کتاب افتادگی دارد. در روی این نسخه آن را به زمخشری نسبت داده اند که اشتباه است زیرا در انتهای باب 38 از زمخشری با عنوان «للامام الزمخشري رحمة الله» شعری را نقل می کند؛ خط: نسخ جلی، کا: عبداللطیف بن حسن مکنی بابی بکر، تا: ربیع الاول 679ق، به دستور نجم الدين محمود؛ افتادگی: آغاز؛ این نسخه چون برای یکی از امرا کتابت شده خیلی خط زیبا با انواع ریزه کاری های نگارش اعم از علایم بین جملات و نوشتن حروفات به نحو و شکل خاص که در آن دوران مرسوم بوده و ... می باشد و یکی از بهترین نمونه رسم الخط فارسی در قرن هفتم هجری می باشد، یک رباعی از عیسی بن ناصر الدين که در ربیع الاول 780 به خط خودش در حاشیه صفحه 87 مرقوم کرده؛ از موقوفات رمضانیه آقا ابراهیم 1230؛ مهر: «العبد الفقير عبدالله الشهير ببهاء الدين» (بیضوی)؛ جلد: تیماج، 178گ، 10سطر، اندازه: 14×17سم [ف: 336]
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 1009 عکسی
نسخه اصل: همان نسخه بالا[عکسی ف: 3-30]
قم: مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 809
نسخه اصل: همان نسخه بالا[عکسی ف: 3-12]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، عبارات عربی نسخ، کا: امین الله محرر، تا: پنج شنبه 28 ذیقعده 1288ق، جا: تبریز؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج، 97گ، 15 سطر (5/5×12)، اندازه: 10/5× 18/5سم [ف: 5-644]
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 921-ف
نسخه اصل: همان نسخه بالا[فیلمها ف: 1-204]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ و نستعلیق، کا: امین الله محرر، تا: شعبان 1291ق؛ مصحح، محشی با نشان «ق» دارد، مجدول؛ جلد: تیماج مذهب، 94گ، 15سطر (13×6)، اندازه: 10×17/5سم [ف: 37-24]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، تا: دوشنبه 28 رجب 1292ق؛ اهدایی: رهبری، مهر 1386؛ جلد: تیماج، 116گ، 15 سطر، اندازه: 11/5×18/7سم [اهدائی رهبر: 6-133]
مشهد؛ شیخ علی حیدر؛ شماره نسخه: 1469
همان نسخه بالا [مؤيد: 3-380]
آغاز و انجام: برابر
خط شکسته نستعلیق، کا: امین الله مشهور به محرر، تا: 1292ق؛ مجدول؛ 92گ، 15 سطر (12×6)، اندازه: 18×11سم [ف: 3-480]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: پنج شنبه 8 جمادی الاول 1293ق؛ در برگی پایان کتاب چند بیت شعر فارسی به خط سید محسن بن سید علی بن سید محمد بن سید محمد بن سید ابراهیم حسینی تفریشی نیز مشهود است؛ 79گ، 16سطر، اندازه: 20×13سم [ف: 3-17]
خط: نسخ، بی کا، تا: 1293 ق [نشریه: 7-686]
نسخه اصل: ملی تبریز ش 3541؛ بی کا، تا: 1298 ق [فیلمها ف: 2- 79]
نسخه اصل: کتابخانه عمومی بوردور در انطالیه antalya ش 285؛ خط: نسخ روشن، بی کا، بی تاب 103گ [فیلمها ف: 1-204]
تهران؛ مینوی؛ شماره نسخه: 130 بخش 3
نسخه اصل: همان نسخه بالا [ف: -110]
makārem-ol axlāq
علامه حلی، حسن بن یوسف، 648 - 726 قمری
'allāme-ye hellī, hasan ebn-e yūsof (1251 - 1326)
[الذريعه 416/24، ش 2183]
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 67 معزی
آغاز: بسمله. الحمدالله الذي غرقت في بحار معرفته افکار العلماء... اما بعد، فان الله تعالی حیث حرم في کتابه العزيز کتمان آیاته و خطر اخفاء براهینه ودلالاته؛ انجام: و لان المطلوب بیان انه لا یجوز للعامی أن یلقدا مثال هؤلاء ... تحصیل فکیف یستغنی عن کثیر النية بالقلیل و الله الموفق للصواب و أليه المرجع و المأب.
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ تملك عبدالباقی بن سید حسین حسینی به سال 1979 که از ملا ربیعا فرزند ملا محمدرضا خریده است؛ 172گ، 19 سطر (13×6/5)، اندازه: 14×20سم [ف: 39-42]
makārem-ol axlaq
همدانی، علی بن محمد، 714 - 786 قمری
hamadānī, ‘alī ebn-e mohammad (1315 - 1385)
رساله ای است اخلاقی با عناوین «ای عزیز» که به بررسی آداب غیر پسندیده پرداخته و آنها را به هفت «قسم» تقسیم کرده است. آغاز: شکر و سپاس حکیمی که لطائف ملکوتی را به کشایف ملکی ممتزج گردانید جهت تکمیل مراتب عرفان و قوای علوی را بدنیای.
[نسخه های منزوی 1690/2 ؛ احوال میر سید علی همدانی ص 208؛ فهرستواره منزوی 626/6]
نسخه اصل: پاریس 39 .P (بلوشه 156)؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ 23سطر [فیلمها ف: 1-539]
آغاز: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ 5 ص (455-459) [عکسی ف: 1963]
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ 5 ص (802-806)[ عکسی ف: 3-208]
makārem-ol axlāq
نوربخش خراسانی، محمد بن محمد، 795 - 869 قمری
nūrbaxš-e xorāsānī, mohammad ebn-e mohammad (1393 - 1465)
نامه ای است از سید محمد نوربخش به «اسحاق» که در آن از اخلاق مرضیه به شیوه عرفان سخن رانده است.
آغاز: بسمله شکر و سپاس حکیمی را که لطائف ملکوتی را بکثائف ملکی ممتزج گردانید جهت تکمیل مراتب عرفای و قوای علوی را بر بناء سفلی ارسال فرمود جهت رنج اعمال صالحه و اخلاق مرضیه ... خصوصا بر صاحب وقت که مسمی به اسحاق است اما بعد بدانك بشهادت ...
انجام: صاحب غبوق و صبوح گردد، انه قریب مجیب، و الحمدلله وحده و السلام علی من اتبع الهدي.
[فهرستواره منزوی 626/6]
آغاز: ... عقبی گشته و آنکه حکیم گفت در این زندان حریفی چند با تست ** کزان یاران رهائی بایدن جست؛ انجام: برابر
کا: محمد بن غیاث الدين نوربخشی، تا: 876ق؛ افتادگی: آغاز؛ کاغذ: ترمه، جلد: میشن، 4گ (67ر- 70ر)، 15 سطر، اندازه: 17/6×1372سم [ف: 7-238]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ مهر: حاج سید سعید؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: گالینگور، 3گ، 16 سطر (7×13/5)، اندازه: 11/5×19سم [ف: 3-1185]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: تولمی، علی عسکر بن مؤتمن، تا: 1222-1224ق، برای آقا محمد علی پسر حاجی حسین رشتی؛ جلد: تیماج، 2گ (27ر-28)، 29سطر (23×12)[ف: 12-2661]
makārem-ol axlāq
فیض کاشانی، محمد بن شاه مرتضی، 1006 - 1091 قمری
feyz-e kāšānī, mohammad ebn-e šāh morteza (1598 - 1680)
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 17578
آغاز کرده باشند و صله رحم دفع بلاها کنند؛ انجام: چرا ایشانرا بر ما تفضیل فرمودی فرماید هیهات
یازده باب و خاتمه؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ جلد: مقوا [رایانه]
makārem-ol axlāq
ناشناخته:
در چهل باب؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1237ق [نشریه: 5-705]
اخبار است به روش سنی با عنوان «باب في ذکر حقوق الوالدين، باب في ذکر حق الولد حق علی الولد و كفالة الولد ... باب في ذکر الشيب و الشباب و الشيوخ»؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ 17 سطر، قطع: ربعی [آستانه قم: - 222]
بی کا، بی تا؛ خریداری از محمد حسین علوی [رایانه]
بی کا، بی تا؛ انتقالی از کتابخانه پهلوی - مجموعه نوازی؛ اندازه: 1873×29/1سم[رایانه]
makārem-ol axlāq
ناشناخته:
آغاز: بسمله، در بیان ذکر و صلوات بربنی و آل او استغفار کریه و تسبیح و تحمید و تهلیل و تکبیر روایتست از
انجام: مواضلا الى جنانه و کرامته بمنه و فضله وجوده ورحمته و ما توفیقی الابا ... علیه توکلت و اليه انیب ...
خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، تا: 1080ق [رایانه]
بی کا، بی تا، خریداری از جعفر موسی کاظمی [رایانه]
makārem-e axlāq-e hazrat-e rasūl (s)
کتاب در مکارم الاخلاق حضرت رسول (صلی الله علیه و اله وسلم) در جمیع احوال و تفرقاتش و نشستن و برخاستن و سفر کردن و در حضر بودن و خوردن و آشامیدن به خصوص آن حضرت و جمیع آنچه مروی است از آن حضرت و ائمه معصومین صلوات الله علیهم أجمعين نسبت به احوال عموم مردمان درین باب است. مؤلف آن را در 17 «باب» تدوین کرده است.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 82 معزی
آغاز: و منزلت او نزد حضرت عزت پس باید که نظر کند نظر کننده بعقل خود که آیا کرامی داشت؛ انجام: و ابو عبدالله (علیه السلام) فرموده که هر که غضب خود را رو باز دارد و نیز در غضب باید که صلوات بر پیغمبر و آل بفرستد و بگوید و یذهب الغيط قلوبهم اللهم اغفر لی ذنبی.
خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ تملک: محمد طاهر که از ملاعلی هدیه گرفته؛ جلد: مقوایی، 85گ، 15 سطر (14×10)، اندازه: 19×14سم [ف: 39-48
makārem-ol axlāq-e qodsī
شیبانی، فتح الله بن محمد کاظم، 1241 - 1308 قمری
šeybānī, fath-ol-lāh ebn-e mohammad kāzem (1826-1891)
تاریخ تأليف: غره رمضان 1304ق
در دوازده مقالت» عرفانی، در آغاز آن آمده است: آغاز نگارش غره رمضان 1304 و همان جا وعده داده در هر سه روز آغاز هر ماه یک مقاله می نویسد.
آغاز: مقالت اول: بنام خداوند بخشاینده مهربان ستایش و حمد خالقی را سزاست که هر یک از خلایق را محبوب نفوس و یگانه آفاق خواست به مکارم اخلاق آراست ... مقالت ثانی: بنام خداوند جان آفرین ** حکیم سخن در زبان آفرینامروز بامداد پگاه گاه آنکه آفتاب از کوه سربرزند ماهروئی حلقه بر در زد و بخانقاه من اندر آمد ...؟ مقالت چهارم: بنام آنکه سنگی را بوسه جای انبیا و کلوخی را طوافگاه ملوک و خانه را قبله خلایق کرد [فهرستواره منزوی 626/6]
آغاز: بنام آنکه سنگی را بوسه جای انبیا و کلوخی را طوافگاه ملوک و خانه را قبله خلایق کرد.؛ انجام: که فیض عام خود را از ما دریغ نفرماید و بر تن گیاهان خرد سوخته تشنه نیز ببارد.
مقالت چهارم درباره ذیحجه؛ خط: نستعلیق شکسته، کاتب = مؤلف، تا: ذیحجه 1304ق؛ جلد: گالینگور، 45گ، 14سطر، اندازه: 22×13/5سم [ف: 30-216]
آغاز: برابر؛ انجام: مقاله اولی باخر آمد و همچنان از سواد به بیاض نبرده بخدمت خواجه کافی ... همی آرد فراز آید شروع بنگارش مقاله ثانی شود.
شامل مقاله اولی در رمضان و روزه و متفرعات آن است؛ خط: شکسته نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: قرن 14؛ جلد: گالینگور، 58گ، 15 سطر، اندازه: 14×22سم [ف: 30-216]
آغاز: بنام خداوند جان آفرین ** حکیم سخن در زبان آفرینامروز بامداد پگاه گاه آنکه آفتاب از کوه سربرزند ماهروئی حلقه بر در زد و بخانقاه من اندر آمد
شامل مقالت ثانی و ثالث درباره شوال و ذیقعده؛ بی کا، تا: قرن 14؛ 92گ، 15 سطر، اندازه: 22×13/5سم [ف: 30-216]
مکارم الاخلاق و محاسن آداب - مکارم الاخلاق و معالم الاعلاق
makārim-ul axlāq wa ma‘ālim-ul aʻlāq = makārim-ul axlāq wa maḥāsin-u ādāb
طبرسی، حسن بن فضل، قرن 6 قمری
tabarsī, hasan ebn-e fazl(- 12c)
این کتاب مشتمل بر اخباری است که در سیره پیغمبر اکرم (صلی الله علیه و اله وسلم) و آداب و اخلاق از ائمه هدی علیهم السلام وارد شده و از کتب بسیار خوب به شمار است. مؤلف کتاب را بر دوازده باب و هر بابی را بر چندین فصل تقسیم نموده و فهرست مفصل ابواب و فصول را خود نوشته و پس از دیباچه مندرج ساخته و در کتاب تصریح به اسم خود و نامی برای کتاب نکرده ولی در خطبه کتاب چنین بیان نمودند: «هدانی هذا القول العظيم الى جمع کتاب یشتمل علی مکارم اخلاقه و محاسن آدابه و ما امربه امته»، و بدین مناسبت آن را «مکارم الاخلاق» نامیده اند. عناوین ابواب چنین است: 1. خلق النبي (صلی الله علیه و اله وسلم)، در پنج فصل؛ 2. آداب التنظيف و غیره، در سه فصل؛ 3. آداب الحمام، در شش فصل؛ 4. آداب تقلیم الأظفار و غیره، در چهار فصل؛ 5. آداب الخضاب و غیره، در شش فصل؛ 6. آداب اللباس و غیره، در ده فصل؛ 7. آداب الاكل و الشرب، در سیزده فصل؛ 8 آداب النكاح، در ده فصل؛ 9. آداب السفرة، در ده فصل؛ 10. آداب الادعيه، در پنج فصل؛ 11. آداب المريض، در پنج فصل؛ 12. نوادر الكتاب، در هفت فصل. پسر مؤلف موسوم به شیخ ابوالفضل علی بن حسن طبرسی، متممی بر این کتاب نگاشته است به نام «مشكاة الأنوار في غرر الأخبار».
آغاز: الحمدلله الواحد الأحد الفرد الصمد الذي لم یلد ولم یولد ولم یکن له کفوا احد ... و بعد فان الله سبحانه و تعالی لما جعل التأسي بنبیه مفتاحا لرضوانه و طریقا الى جنانه ...
انجام: فقال ویحك أن لکل اجل وقتا لا سببا لایتجاوزه فمهلا لاتعد لمثلها فانما نفث الشيطان علی لسانك وهذا ما أردنا أن نجمع من السير النبوية والإدا بالمروية وقد وفینا ...
چاپ: مشار عربی، ص 895؛ مصر، 1303ق، سربی، مطبعة الخيرية؛ کربلا، مؤسسة الأعلمي، تحقیق علاء الدين الطالقاني، الطبعة الأولي، 562ص، 1964م؛ دارالخلافه طهران، سنگی، 1314ق، وزیری، 267ص (صص 2-268)؛ 1311ق، 309ص
[الذريعة 146/22-147 و 138/4 ؛ معجم المطبوعات 1228؛ ريحانة الادب 447/2 ؛ کشف الحجب 548؛ دنا 9: 1225-1227 (79 نسخه)]
شرح و حواشی:
1- مشكاة الأنوار في غرر الاخبار؛ طبرسی، علی بن حسن (-7)
2- مکارم الاخلاق (ترجمه)؛ اشرفی جرجانی، عبدالحی بن عبدالوهاب (-959)
3- محاسن الآداب في ترجمة مکارم الاخلاق؛ انصاری، محمد بن عبدالکریم (-967)
4- مکارم الكرائم = ترجمه مکارم الاخلاق؛ زواره ای، علی بن حسن (-10)
5- مکارم الاخلاق (ترجمه)؛ حسینی خاتون آبادی، محمد باقر بن اسماعیل (1070-1127)
6- تسدید المكارم و تفضیح المظالم؛ بهاری همدانی، محمد باقر بن محمد جعفر (1277-1333)
7- مکارم الاخلاق (ترجمه)؛ مدرس چهاردهی، محمد علی بن محمد نصیر (1252-1334)
8- جمال الصالحين
9- مکارم الاخلاق (ترجمه منتخب)
10- مکارم الاخلاق (ترجمه)(21 عنوان)
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 909ق [الفبائي: -549]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محسن علی میری اردستانی، تا: چهارشنبه اواخر ربیع الثاني 933ق؛ جلد: تیماج، 91گ (1پ -91ر)، 23 سطر، اندازه: 14×20/5سم [محدث ارموی مخ: 3-1527]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: شمس الدين، تا: 137ق، جا: نجف اشرف [الفبائي: 549 -]
بی کا، تا: جمادی الاول 943ق [ف: -38]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: حبیب الله بن عباد الله بن حسامی واعظ، تا: پنج شنبه غره ربیع الثاني 947ق؛ دارای یک پیشانی و سرلوح منقش، مجدول، مصحح؛ واقف: نائینی، مرداد 1311؛ جلد: تیماج مذهب، 265گ، 15 سطر، اندازه: 18×25سم [ف: 5-297]
خط: نسخ، کا: خلیل الله بن حبیب اللهمعروف عند الافاضل به فاضل افضل کرمانی، تا: 150ق؛ مهر: «محمد معصوم الحسيني»؛ با عرض و تحویل به خزانه از: محمد مهدی بن محمد معصوم حسینی با تاریخ های 1130 و1135، ابو طالب بن محمد معصوم حسینی با تاریخ های 1111 و 1125، محمد خلیل بن محمد مهدی حسینی با تاریخ 1172؛ واقف: محمد هاشم گیلانی، 1064؛ 216گ، 14 سطر، اندازه: 19×13سم [ف: 1-270]
آغاز: برابر؛ انجام: تمت الكتاب بعون الله الملك الوهاب في یوم الخميس و ثلث و عشرون ذالقعده سنه اربع و خمسین و تسعمایه کاتب الفقير سید کریم بن سید ناصر الدين مرحوم تم
خط: نسخ تحریری، کا: سید کریم بن سید ناصر الدين، تا: ذیقعده 1954ق؛ مجدول، با سرلوح، محشی؛ مهر: «مشیر السلطنه - حسین بن هدایت الله - محمد رضا الحسيني»، ناصرالدین شاه قاجار؛ کاغذ: کشمیری، جلد: چرم مذهب، 584ص، 17سطر، اندازه: 16/5×26/5سم [ف: 1-1000]
نسخه اصل: کتابخانه مدرسه صدر (خاتم الانبياء) - بابل؛ خط: نسخ، کا: علوی حسنی، یحیی بن محمد، تا اواخر ربیع الاول 954ق؛ 377ص (1-377)[ عکسی ف: 4-59]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: ابو نصر بن ابوسعید شریف، تا: 13 صفر 957ق؛ واقف: حاج سید عبدالباقی آیت اللهي شیرازی، اسفند 1374؛ 247گ، 17سطر، اندازه: 17/8×11/7سم [ف: 26-570]
خط: نسخ، کا: محمد بن عزیز الله حسینی، تا: 14 جمادی الثاني 974ق؛ مصحح، محشی؛ مهر: صل علی محمد» (بیضی)، «محمد بنده شاه ولایت» (هشت گوش)، «عبده محمود بن احمد موسوی» (بیضی)؛ جلد: تیماج، 238گ، 17 سطر، اندازه: 12/5×18/5سم [ف: 1-131]
قم، مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 215
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی: 1-240]
خط: نستعلیق، کا: محمود بن لطف الله بن لطف الله، تا: پنج شنبه 27 ذیحجه 983ق؛ مهر: محمد هاشم بن زین العابدين موسوی؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: تیماج، 158گ، 19سطر (16×11)، اندازه: 21×15/5سم [ف: 10-1696]
خط: نسخ، کا: محمود بن عبدالرحمن بن شیخ جلال محمد قادری انصاری، تا: شنبه 6 شوال 992ق [نشریه: 6-349]
خط: نسخ، کا: حاجی خاتم بن حاجی حسن حلاوی، تا: پنج شنبه 24 ربیع الثاني 993ق؛ تملک: محمد ربیع عطار در 1147؛ جلد: میشن، 243گ، 17سطر، اندازه: 21/2×15/6سم [ف: 1- 533]
آغاز: برابر
خط: نسخ خوب، بی کا، تا: قرن 10؛ واقف: سپهسالار؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: چرمی، 352ص، 14سطر، اندازه: 20×13سم [ف: 312-1]
خط: نسخ زیبا، بی کا، تا: قرن 10، 293گ، 17 سطر، اندازه: 26×16سم [ف: 2-299]
آغاز: برابر انجام: أن السموات و الأرض کانتا رتقا ففتقناهما فاجاءها المخاض الى جذع النخلة و الله اخرجکم من بطون امهاتکم لا تعلمون شیئا کذلك اخرج ایها اللوى ...
از آغاز کامل تا مبحث «الاستشفاء بآیات القرآن و التهليل من القرآن» زیر عنوان «لوی»؛ خط: نسخ تحریری، بی کا، تا: قرن 9 و 10؛ افتادگی: انجام؛ رکابه دار، مصحح، محشی به نقل از منابعی مانند «شرح منار»، «تاج»، «کافی»، «م»، «صحاح»، «شرح شرعه لابن سیدی علی»، «شرعه»، «مهذب»، «شرح شهاب الاخبار»، «درر نظم»، «احیاء العلوم» و «مصابیح» که اکثر آنها توضیحات لغوی
است؛ 143گ، 15 سطر، اندازه: 18/1×12/5 سم [ف: 27/1-272]
خط: نسخ، کا: حامدی، محمد بن احمد، تا: قرن 11 کاغذ: سمرقندی، جلد: تیماج مذهب، 25سطر (24×16)، اندازه: 27×18سم [ف: 8-448]
خط: نسخ، کا: جزائری سمنانی، اسماعیل بن ابراهیم، تا: قرن 11، جا: توس؛ به دستور مولانا ابراهیم بن جعفر عاملی فراهی در پنج شنبه 23 رمضان 1091 تصحیح شده؛ تملک: بیگلر بیکی عبدالرحیم خان در صفر 1222، محمد جواد حسینی در 1320؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج، 248گ، 21 سطر (16×7/5)، اندازه: 24×12سم [ف: 5-648]
آغاز: من شفته الوسطى و تذکر الله علمیه وتتنفس ثلاثا و کلما تنفست حمدت الله؛ انجام: سه امره حریز دینه ميتة شهوته مكظومة غیظه قلیلا شره كثيرة ...
باب هفتم فصل پنجم تا اواخر کتاب؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ مصحح، محشی؛ جلد: تیماج، 205گ، 15 سطر، اندازه: 14/5× 22/5سم [محدث ارموی مخ: 3 -1527]
آغاز: قال لاترد الكرامة عنه (علیه السلام) قال لايأبى الكرامة الاحمار قال النبي عقله مثل عقل الحمار؛ انجام: انه کان حکیما غفورا یملاء الجام من هذه الاية مرة بعدا خری ثم یغسل
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: آغاز؛ محشی؛ 132گ، 16سطر، اندازه: 19/5×13سم [ف مخ: 2-525]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: محمد مقیم، تا: قرن 11؛ با سرلوح، مجدول؛ مهر: «محمد طاهر الحسيني 1315»؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج، 245گ، 15 سطر (7/5×17)، اندازه: 23×12سم [ف: 12-70]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11، جا: مشهد رضوی؛ در 1079ق محمد پسر علی اینسخه را در مشهد رضا (علیه السلام) نویسانیده و با یاری کاتب نسخه با چند نسخه مصحح مقابله و تصحیح کرده؛ 460ص، 19سطر، اندازه: 18×25/5سم [ف: 10-1437]
از نیمه های فهرست مطالب است (فصل 3 باب 6) تا نیمه فصل 3 باب 12 متن؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ کاغذ: سپاهانی، 285گ، 15 سطر (7/5×12/5)، اندازه: 13/5×18/5سم [ف: 479]
آغاز: ... و نعم البيت بیت الحمام یذکر حر جهنم و من الأدب ان لا یدخل الرجل ولده معه الحمام فینظر الى عورته و قال رسول الله من کان یومن بالله و اليوم الآخر؛ انجام: في اغلاق الأبواب و غیرها. عن سماعة بن مهران عن ابی عبدالله و ابی الحسن سئل ...
از اوایل باب ثالث تا پایان باب الثامن و بخشی از باب خامس و باب سادس بعد از باب ثامن آمده؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: حدود قرن 11؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ مصحح؛ جلد: تیماج مذهب، 71گ، 17 سطر (15×8)، اندازه: 21×12/5سم [ف: 41-699]
انجام: و لایخرج من الحق أن صمت لم یغمه صمته و آن زلق لم یقل خطأ و ان ضحك لم یعل صوته سمعه قانع بالذی ... ».
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: انجام؛ مصحح، محشی؛ تملک: محمد خلیل؛ مهر: «عبده محمد یوسف الحسيني» (بیضی)، «افوض امری الى الله عبده محمد ابراهیم» (بیضی)، «العبد المذنب حبیب الله» (مربع)؛ جلد: مقوایی، 257گ، 17 سطر، اندازه: 20×12/5سم [ف: 3-638]
باب 12؛ خط: نسخ، کا: طعمه بن احمد انباری حایری، تا: جمعه 8 ذیقعده 1006ق؛ افتادگی: آغاز؛ اندازه: 21×15سم [نسخه پژوهی: 228-2]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: با تاریخ 1013ق؛ محشی، توسط شیخ فتح الله شوشتری با فرزندش شیخ افصح الدين شوشتری در مشهد رضوی در عصر جمعه 15 رمضان 1013ق، تصحیح و مقابله شده؛ تملک: شیخ محمد حسین بن علی یار واعظ شبستر با مهر «حسین منی وانا من حسین»؛ مهر: «لاحول و لا قوة الا بالله العلى العظيم»؛ کاغذ: ترمه، جلد: تیماج مشکی، 15 سطر (14×8/5)، اندازه: 22×15سم [ف: 2-552]
بی کا، تا: دوشنبه 9 شعبان 1040ق؛ جلد: تیماج، 79ص (1-79)، ابعاد متن: 13×7، اندازه: 19×12سم [سنا: ف: 2-83]
آغاز: نقش خاتمه آیت من کتاب الله
خط: نسخ، کا: کربلائی، یوسف بن رمضان، تا: ذیحجه 1040ق؛ افتادگی: آغاز؛ اهدایی: وزیری؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج، 193گ، 19سطر (19×11)، اندازه: 26×15سم [ف: 5-1523]
خط: نسخ، کا: احسن بن محمد الشهير به قاضی احسن مکی، تا: پنج شنبه 24 جمادی الاول 1041ق؛ قطع: وزیری [رشت و همدان: ف: -1365]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: عبدالله بن محمد طبری حسینی شافعی امام مقام ابراهیم (به اشتباه کتاب به وی نسبت داده شده)، تا: پنج شنبه 15
ربیع الثاني 1049ق؛ مصحح، محشی؛ جلد: تیماج، 133گ، 31سطر، اندازه: 19×29/5سم [ف: 5-278]
آغاز: شیخ ابی جعفر الطوسي قال الصادق علیه السلام أن الله تعالی یحب الجمال والتجمل ویکره البؤس والتباوس وان الله تعالی اذا انعم علی عبد نعمة احب أن یری علیه اثرها؛ انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد شریف بن مولا جنایی الجرجاني، تا: رمضان 1054ق؛ افتادگی: آغاز؛ جلد: تیماج، 288گ، 19سطر، اندازه: 24×14/5سم [ف مخ: 5-2108]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: یکشنبه 15 جمادی الثاني 1056ق؛ افتادگی: انجام؛ با سرلوح، مذهب، محشی؛ کاغذ: سپاهانی، 304گ، 19سطر (16×7)، اندازه: 14×23/5سم [ف: 8-151]
خط: نسخ، کا: عزیزالله، تا: 1058ق [الفبائي: -549]
آغاز: برابر؛ انجام: قالوا بلی یا رسول الله ص قال الصوم یسود وجهه
خط: نسخ، کا: عزیز الله بن شمس الدين، تا: 1058ق، جلد: تیماج [الفبائي: -549]
آغاز: وعاقبة أمري فاقدره لی ویسره وبارك فیه فاقر به منی وقربنی منه؛ انجام: من قطع یوم الجمعة یطول الله عمره ویرزقه رزقه الكثير ویکون عند الناس في راحة.
خط: نسخ، کا: نظام بن اسماعیل جمال مازندرانی، تا: دوشنبه دهه دوم جمای الثاني 1068ق؛ افتادگی: آغاز؛ مصحح، محشی؛ جلد: تیماج، 137گ، اندازه: 18/5× 24/5سم [ف مخ: -224]
خط: نسخ، بی کا، تا: پنج شنبه 15 شعبان 1069ق؛ افتادگی: آغاز؛ محشی؛ تملک: محمد بن شرف بن علی بن ماجد موسوی جد حفصی بحرانی در 1225؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج، 171گ، 19س طر (9/5×17/5)، اندازه: 25×17/5سم [ف: 8-118]
آغاز: برابر؛ انجام: فضله و جوده و رحمته و ما توفیقی الا بالله علیه توکلت والیه انیب.
خط: نسخ خوش، کا: محمد رضا بن رضی الدين، تا: 1072ق؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج، 261گ، 17سطر (21×10)، اندازه: 28×16سم [ف: 9-200]
خط: نسخ، کا: استر آبادی، محمد جعفر بن محمد یحیی، تا: رجب 1073ق؛ مقابله کرده ابو جعفر بن محمد باقر؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج مذهب، 192گ، 19 سطر (18×9/5)، اندازه: 28×15سم [ف: 16-656]
خط: نسخ، بی کا، تا: 1 شعبان 1074ق؛ کاغذ: سپاهانی دولت آبادی، جلد: تیماج مذهب، 232گ، 23 سطر (17×8)، اندازه: 26×15سم [ف: 16-247]
خط: نسخ، کان دماوندی نجفی، ابراهیم بن مظفر، تا: 1075ق [نشریه: 7-700]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: ابراهیم بن مظفر دماوندی نجفی، تا: 1075ق؛ مصحح، محشی، در روی برگ اول خط علامه مجلسی و محمد باقر بن محمد تقی موسوی (حجه الاسلام شفتی)؛ تملک: محمد علی بن سید رضی حسینی؛ مهر: کتابخانه فخرالدین نصیری امینی؛ جلد: تیماج، 465ص، 21 سطر، اندازه: 25×15سم [ف: 19650]
خط شکسته نستعلیق، بی کا، تا: 3 رمضان 1077ق؛ جلد: میشن، 227گ، 21 سطر، اندازه: 13/5×24 سم [ف: 1-533]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: شعبان 1080 ق، به دستور مولانا علم الهدي محمد فرزند فیض کاشانی؛ تملک: شاهزاده فرهاد میرزا؛ واقف: حاج قائم مقام، بهمن 1396، جلد: میشن، 158گ، 23 سطر، اندازه: 27×16سم [ف: 5-299]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد موسی فرزند محمد کاظم مشهدی، تا: 1081ق؛ پشت اولین برگ اضافی نسخه، ابیاتی از مهستی گنجوی و جدول اعداد، در حاشیه صفحه ما قبل آخر، یادداشت قابل توجه و تاریخی از سید محمد طباطبایی سنگلجی در 20 رجب 1331ق؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج، 173گ، 21 سطر، اندازه: 12/5×24/5سم [ف: 24-231]
خط: نسخ، بی کا، تا: 1083ق؛ افتادگی: انجام؛ یادداشتهای مختلف بعضی از آنها به خط جعفر قلی بن محمد اسماعیل خان به تاریخ شنبه 25 ربیع الثاني 1259؛ جلد: تیماج، 234گ، 19سطر، اندازه: 21×19سم [ف: 2-69]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: شعبان 1084ق؛ افتادگی: انجام؛ مجدول، با سرلوح، در رجب 1235 در تبریز صحافی شده؛ مهر: محمد موسی کاغذ: هندی، جلد: تیماج، 226گ، 20سطر (16×7)، اندازه: 13/5× 24/5سم [ف: 9-1201]
آغاز: .. فقال علیه السلام انما بعثت لأتمم مکارم الأخلاق؛ انجام:
برابر
خط: نسخ متوسط، کا: ربیع بن محمد تقی نیشابوری، تا: 1084ق؛ مصحح، محشی، مقابله شده؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج، 319گ، 16و 17 سطر (14×7/5)، اندازه: 18×12سم[رایانه]
خط: نسخ، کا: محمد صالح بن عبدالله، تا: سه شنبه 12 رمضان 1085ق؛ مصحح، محشی؛ جلد: تیماج، 182گ (1پ-182)، اندازه: 25×17سم [ف: 27-115]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: پنج شنبه 31 جمادی الاول 1088ق؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج، 180گ، 19 سطر (13×7/5)، اندازه: 19×11/5سم [ف: 5-648]
خط: نسخ، کا: عبدالله موزون، تا: سه شنبه 7 شعبان 1088ق؛ با سرلوح، مجدول؛ جلد: میشن، 233گ، 19سطر، اندازه: 24/9×16/5سم [ف]
خط: نسخ، کا: محمد اشرف بن زین الدين علی، تا: جمعه 11 ربیع الثاني 1095ق؛ محشی؛ اهدایی: عباسعلی سانیجی؛ 217گ، 20سطر (17×7)، اندازه: 22×11/5سم [ف: 3-1049]
آغاز: برابر؛ انجام: مجریها و مرسیها. ان ربی لغفور رحیم. في ربی الغفور رحیم.
خط: نسخ پخته، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: (انجام انجام در پایان فصل 7 از باب 9 «في آداب السفر و ادعیته» افتاده)؛ 86گ، 21سطر (15×8/5)، اندازه: 14×20سم [ف: 3-313]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ جلد: تیماج، 193گ، 19سطر، اندازه: 10/8×18/7سم [ف: 14- 530]
آغاز: ویقول عشر مرات اللهم اغننی بفضلك عن خلقك؛ انجام: قال رسول الله صلی الله علیه و آله ما نلت من دنیاکم هذه الاالنساء. خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: آغاز ووسط وانجام؛ 193گ، 15 سطر، اندازه: 11/3× 18/5سم [ف: 14 - 531]
آغاز: برابر؛ انجام: هکذا تصنع المواعظ البالغه باهلها فقال له قائل فما بالك انت یا امیر المومنين فقال (علیه السلا)
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: وسط و انجام؛ واقف: محمد تقی ادیب نیشابوری، مهر 1370؛ جلد: تیماج، 174گ، 28 سطر، اندازه: 14×29سم [ف: 26-572]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ مصحح، محشی؛ مهر: «صدرالشريعة» (بیضوی)؛ جلد: تیماج، 306گ، 15 سطر، اندازه: 24×16/5سم [ف: 1-125]
اصفهان، دانشگاه؛ شماره نسخه: 394
همان نسخه بالا [نشریه: 11-918]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ شیرین، بی کا، تا: پنج شنبه 11 شعبان 1102ق؛ مقابله شده؛ مهر: «هو الرزاق» (بیضوی)؛ واقف: سید سعید، غره ذیحجه 1372ق؛ کاغذ: ترمه، جلد: تیماج، 20 سطر (16/5×7)، اندازه: 23/5×13سم[ف: 4-1962]
بی کا، تا: یک شنبه 16 محرم 1120ق؛ افتادگی: آغاز؛ مقابله شده، محشی؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج، 164گ، 21 سطر (14×8)، اندازه: 20×14سم [ف: 16-230]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد علی بن ملا علیشاه، تا: 15 جمادی الأول 1129ق؛ از روی دو نسخه که اولی در محروسه قزوین و دیگری در مشهد رضوی تصحیح شده بودند، با علامت بلاغ، مصحح، محشی؛ واقف: حاج محمد علی بن ملا علیشاه خوینی؛ جلد: گالینگور، 146گ، 23 سطر[ف: 1- 266]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ به دو خط بخش های جدیدتر به خط محمد حسین بن محمد صادق در یک شنبه 18 ربیع الاول 1: 95 (= 1195ق)؛ واقف: سید یحیی؛ 164گ، 16 و 28 سطر[ف: -20]
خط: نسخ، بی کا، تا: 1200ق؛ مصحح، محشی؛ جلد: تیماج، 402گ، 15سطر، اندازه: 21×15سم [محدث ارموی مخ: 3-1527]
آغاز: ذکرت الدناي و زخارفها فاعرض الدنيا و امات ذکرها علی نفسه أن تغیب زینتها عن عینه لکلیلا یتخذ منها ريشة و لا یعتمدها قرارا؛ انجام: الفصل العاشر في نوادر النكاح ... اليقين و القناعة و البصر و الشكر و الحلم و حسن الخلق و السخاء والغيرة و الشجاعة و المروة عنه، فتذکروا الشوم ...
از اول آغاز و تا فصل دهم از باب هشتم؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ مصحح، محشی با نشان «12»؛ 93گ، 14سطر (12/5×8)، اندازه: 13/5×19سم [ف: 33-276]
آغاز: برابر؛ انجام: و موجبا لرضوانه و مغفرته و موصلا الى جناته و کرامته بمنه وفضله و جوده و رحمته.
خط: نسخ، بی کا، تا: دوشنبه 25 جمادی الثاني 1234ق؛ جلد: پارچه، 280گ، 17 سطر، اندازه: 15×21/5سم [ف: 25-322]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد یوسف همدانی، تا: 1248ق؛ مصحح تملک: ابوالقاسم زنجانی با تاریخ 1266ق؛ جلد: تیماج، 225گ، 17سطر، اندازه: 25×16سم [ف: 8-4530]
آغاز: برابر
کا: واعظ یزدی، تا: 1254ق [تراثنا: س13ش4-131]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: محمد نظیر الدين حسینی مراد آبادی، تا: 20ذیحجه 1260ق؛ اهدایی: رهبری، اردیبهشت 1386؛ 287گ، 17سطر، اندازه: 13/5×24سم [اهدائی رهبر: 6-134]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ مصحح؛ تملک: باقر حسینی نجفی در حیدر آباد، جلد: تیماج مذهب، 408گ، 15سطر، اندازه: 24×14سم [ف: 8- 4530]
آغاز: برابر؛ انجام: و موجبا لرضوانه ومغفرته وموصلا إلى جناته و کرامته بمنه وفضله وجوده ورحمته.
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ مصحح، محشی؛ جلد: تیماج، 272گ، 15سطر، اندازه: 23×13سم [ف مخ]
آغاز: انزلناه في ليلة القدر عن یحیی بن حماد بن سلیمان بن یحیی قال تلبس الرضا یوما للرکوب الى باب المأمون وکتب ...... بالمشط وجعل یمشط ثم قال یاسلیمن؛ انجام: بسم الله وبالله توکلت علی الله ومن یتوکل علی الله فهو حسبه ان الله بالغ امره اللهم اجعلنی في کنفك وفی جوارك واجعلنی في حفظك واجعلنی في امنك
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ جلد: مقوا، 84گ، اندازه: 24×16سم [ف مخ: 2-525]
آغاز: برابر؛ انجام: وان لم تستطع فان في الصبر علی ما یکره خیرا كثيرة فان النصر مع الصبر والفرج مع الكرب وان مع العسر یسرا یا اباذر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11 و 12؛ افتادگی: انجام؛ جلد: مقوا، تیماج، 64گ، 17سطر، اندازه: 14×19/5سم [ف مخ: 2-525]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ مصحح؛ جلد: تیماج، 253گ، 15سطر، اندازه: 21×13سم [ف مخ: 5-2108]
آغاز: برابر؛ انجام: علی لسانك و هذا
خط: نسخ، بی کا، بی تا، افتادگی: انجام؛ بالنسبه قدیمی؛ مصحح، مقابله شده؛ جلد: تیماج، 284گ، 15 و 19سطر، اندازه: 18×12سم [ف: 5-299]
بی کا، بی تا؛ 15گ (75پ -89پ) [ف: 7-2799]
آغاز: برابر؛ انجام: و ان یاکل و هو منکر
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام [الفبائي: -549]
خط: نسخ، بی کا، بی تا[الفبائي: -549]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ و نستعلیق، کا: محمد باقر بن محمد شریفی، بی تاب واقف: جعفر زاهدی، دی 1377؛ جلد: تیماج، 272گ، 17سطر، اندازه: 19×12سم [ف: 26-572]
آغاز: ... خضرة البقل تری من شفیف صفاق بطنة لهزله ... فهرست الأبواب الباب الأول في خلق النبي صلیالله علیه و اله و سایر احواله؛ انجام: یا علی شر الناس من الهم الله في قضائه، یا علی انین المؤمن تسبیح و صیامه تهلیل و نومه علی الفراش ...
خط: نستعلیق متوسط، بی کا، بی تا؛ مصحح، محشی از کتاب نبوت، روضة الواعظين و با نشانه «5»؛ جلد: تیماج مذهب، 84ص (116-33)، 25سطر (16×10/5)، اندازه: 14/5×20/5سم [رایانه]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ درشت، بی کا، بی تا، جلد: تیماج، 417ص، 22سطر، اندازه: 17/5×22سم [ف: 24/3-116]
آغاز: الباب العاشر في ... بسمله. إن لمولای و ولی نعمتی أبي طول الله عمره و متع المسلمين بطول بقائه مجموعات جامعة في الدعوات؛ انجام: و لیکثر من التكبير للمظلمة منها التعوذ بمعوذتین هذا آخر ما أردت إيراده في هذه الوجيزة الحمدلله اولا و آخرة و ظاهر و باطن بحق محمد و آله.
از «الباب العاشر في الأدعية و ما یتعلق بها» تا آخر کتاب؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ مصحح؛ جلد: مقوا، 55گ، 15 سطر، اندازه: 19×12سم [ف: -90]
makārim-ul axlāq (t.)
اشرفی جرجانی، عبدالحی بن عبد الوهاب، - 959؟ قمری
ašrafi jorjānī, ‘abd-ol-hayy ebn-e ‘abd-ol-vahhāb( 1552)
وابسته به: مکارم الاخلاق و معالم الأعلاق = مکارم الاخلاق و
محاسن آداب؛ طبرسی، حسن بن فضل (-قرن6)
اهدا به: شاه طهماسب صفوی (930-984ق) و محمد خان والی خراسان
تاریخ تأليف: ربیع الثاني 963ق؛ محل تأليف: هرات
ترجمه تحت اللفظي دقیقی است از کتاب «مکارم الاخلاق» طبرسی، به ترتیب اصل در دوازده باب مشتمل بر یکصد و دو فصو بدون تصرفی از مترجم، در نسبت کتاب به اشرفی اختلاف است.
آغاز: بسمله حمد و ثنای قیومی را که عقول ذریات آدم از ادراک کنه ذات او قاصر است و شکر و سپاس آن قیومی را که آثار قدرت او در تکوین مکونات ظاهر است
انجام: دمیده شیطان است بر زبان تو و الله اعلم هذا ما أردنا أن نجمع من سیر النبوة و الاداب المروية و قد وفینا بما شرطنا ... و اليه انیب و صلی الله علی خیر خلقه محمد و آله اجمعین تمت کتاب مکارم الاخلاق
[الذريعة 138/4 رقم 670؛ نسخه های منزوی 1576/2؛ فهرستواره منزوی 1594/3 و 627/6]
آغاز: برابر؛ انجام: زمین مکه که شهادت کند از برای او در قیامت با مکه او سجده کرد و نماز گذارد و نیست کسی از منزل
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 10؛ افتادگی: انجام؛ دارای سرلوح مذهب، مجدول؛ جلد: تیماج، 238گ، 15سطر، اندازه: 18×12سم [ف: 2-898]
آغاز و انجام: برابر
در فهرست بدون نام مترجم ؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 10 یا اوایل قرن 11؛ مجدول؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: تیماج، 428ص، 16سطر، اندازه: 22×12سم [ف: 17-120]
آغاز: عظیم آفاق را موشح ساخت تا بدان سبب ظاهر و باطن عالمیان به خصال حمیده و اخلاق پسندیده و نور ایمان بیاراست ... اما بعد چنین گوید مؤلف این کتاب شیخ العالم التقى فخر الحاج و الحرمين ابو نصر الحسن بن أبي الفضل الطبرسي ... باب اول در خلق حضرت پیغمبر به روایت حضرت امیر المؤمنين علی علیه السلام و خلق او و سایر احوال او و این در پنج فصل مذکور است؛ انجام: فصل هفتم در خاتمه کتاب ... در چیزی حلال و نشاط و بشارت باشد در راه راست و ایمان و بیرون باشد از طمع و طمع نداشته.
خط: نسخ، کا: ملک حسین بن ابراهیم سبزواری، تا: 5 ربیع الاول 978ق؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ جلد: تیماج، در هامش، 20-61 سطر (12×21/5)، اندازه: 24/1×15/4 سم [ف: 29/1- 390]
آغاز و انجام: برابر
تذکر: نام مؤلف با تطبیق آغاز به دست آمد؛ خط: نستعلیق، کان مقصود علی بن محمد علی، تا: 989ق؛ با سرلوح، مجدول؛ جلد: تیماج مذهب، 282گ، 15 سطر، اندازه: 18×11سم [ف: 2-238]
آغاز و انجام: برابر
تذکر: نام مؤلف با تطبیق آغاز نسخه به دست آمد؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج، 276گ، 15 سطر (6×12/5)، اندازه: 19×11/5سم [ف: 11-2035]
آغاز: برابر
تذکر: نام مترجم به استناد آغاز نسخه تعیین شد؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ قطع: ربعی [نشریه: 4-378]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ جلد: تیماج، 133گ (37پ-169ر)، 19 سطر، اندازه: 24×16سم [ف: 1-175]
آغاز: آفاق را موشح ساخت تا بدان سبب ظاهر و باطن صمنان ؟ بخصال حیمده و اصلاق پسندیده و نور ایمان بیاراست؛ انجام: منقول است از امام علیه السلام که فرموده کند بأول ستاره ای شب بیرون آید و قبضه خاک ...
در فهرست بدون مترجم؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ مهر: «العبد محمد جعفر» (مربع)؛ جلد: تیماج، 239گ، 15 سطر، اندازه: 19×12/5سم [ف: 24-82]
آغاز: برابر؛ انجام: و نهی فرموده از نشستن در مسجد بجنابت و برهنه
در فهرست ناشناس؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: انجام؛ جلد: میشن [رایانه]
آغاز: برابر
تذکر: نام مؤلف با تطبیق آغاز نسخه به دست آمد؛ خط: نستعلیق، کا: محمد یوسف بن لطیف حسینی، تا: ذیقعده 1022ق؛ اهدایی: وزیری؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: مقوایی، 184گ، 17سطر (13×7/5)، اندازه: 10/5× 15/5سم [ف: 5-1608]
آغاز: ... انجام رسانم چون معرفت هر چیز مقدم است بر علم آن چیز و چون دیدم در کلام امیر المؤمنين، انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: شاه میر حسینی استر آبادی، تا: 1051ق؛ افتادگی: آغاز؛ مصحح؛ 202گ، 15 سطر، اندازه: 12/5× 18/5سم[ف: 2-898]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: ملک محمدبن سلطان محمد، تا: یک شنبه 29 ذیقعده 1073ق؛ واقف: زین العابدين بن میرزا سدید قمی، 1209؛ جلد: تیماج، 253گ، اندازه: 20×13سم [ف: 2-898]
آغاز و انجام: برابر
کا: شریف کارزاری، محمد مظفر بن محمد باقر، تا: دوشنبه 17 ذیحجه 1073ق؛ 120گ (227پ-346ر) [ف: 3-657]
آغاز: میفروشید و از بهای او نان جوی جهت من می خرید ... و بر دوازده باب ترتیب داده شد و بالله التوفيق باب اول در خلقت حضرت؛ انجام: [اواخر فصل سوم] چهارم خواب شیاطین که بروی در افتند و خواب کنند [سپس 12سطر عربی و فارسی که ظاهرا از کاتب می باشد به این طریق] هر کس را حاجتی به خدای تعالی باشد باید که چهار رکعت نماز ... ربنا هب لنا من أزواجنا تا آخر تم الكتاب
خط: نستعلیق، بی کا، تا: سه شنبه 23 ذیقعده 1077ق؛ افتادگی: آغاز و انجام (اواخر فصل سوم در وصیت پیامبر به امام علی (علیه السلام) و نیز فصول چهارم تا هفتم در وصایای پیامبر به ابن مسعود و ابوذر غفاری و اختیارات ایام و ختم کتاب کتابت نشده)؛ اهدایی: رهبری، مهر 1386؛ جلد: تیماج، 147گ، 19سطر، اندازه: 22×13/5سم [ اهدائی رهبر: 6-135]
آغاز: برابر؛ انجام: و از سیرت حضرت پیغمبر و ائمه علیهم السلام گفتیم، الحمدلله رب العالمين و صلی الله علی محمد و آله اجمعین
خط: نستعلیق خوش، کا: محمد خان بن ملک حسین قزوینی، تا: غره ربیع الاول 1080ق؛ مجدول، با سرلوح؛ جلد: تیماج، 145گ، 15سطر، اندازه: 12/5× 23/5سم [ف: 25-102]
آغاز: لقد کان في رسول الله اسوة حسنة و موجب محبت خود گردانید؛ انجام: برابر
خط: نستعلیق تحریری، کا: محمد معصوم بن محمد تقی دشت بیاض، تا: 1089ق؛ افتادگی: آغاز؛ جلد: میشن منقش، 108گ، 13سطر، اندازه: 17×9سم [ف: 26-573]
آغاز: برابر؛ انجام: الا آن که او نماز کند در روز قیامت
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12، 215گ، 14سطر، اندازه: 19×11/5سم [ف: 26-572]
آغاز: برابر؛ انجام: و ارجوان یوفقنی العمل بما فیه بحق محمد و اهل بیته المعصومين صلوات الله علیهم اجمعین.
خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ محشی؛ واقف: خان بابا مشار، اردیبهشت 1346؛ جلد: تیماج مذهب، 194ص، 16 سطر، اندازه: 14/6× 20/8سم [ف: 14-146]
آغاز: برابر؛ انجام: مانند این کلمات دل خراش که دمید شیطان بر دهان تو جاری گشت بدان سخنان چون حوصله آن حضرت از آن اوسع است که نگنجد در بیان ختم کتاب تمام شد.
کامل؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ با تطبیق به عمل آمده مشخص شد که خاتمه نسخه (فصل هفتم از باب آخر) از ترجمه علی بن حسن زوارهای موسوم به مکارم الكرائم کتابت شده؛ اهدایی: رهبری، دی 1381؛ جلد: گالینگور، 198گ، 19سطر، اندازه: 23×12سم [اهدائی رهبر: 6-136]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: سلخ جمادی الثاني 1104ق؛ مصحح؛ جلد: تیماج، 297گ، 15 سطر، اندازه: 13×19/5سم [ محدث ارموی مخ: 376-1]
آغاز: برابر؛ انجام: و از غافلان عفو
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ با سرلوح، مجدول؛ با یادداشتی مورخ 1105؛ واقف: محمد حسن هروی، فروردین 1315؛ 247گ، 15 سطر، اندازه: 25×15/5سم [ف: 5-84]
خط: نسخ، بی کا، تا: اواسط شعبان 1123ق؛ مجدول؛ روی برگ اول حدیثی است که طهماسب بن محمد علی میرزا بن فتحعلی شاه به تاریخ چهارشنبه 17 شوال 1265 در کرمان نوشته؛ جلد: تیماج، 123ص، 20 سطر، اندازه: 18×24/5سم [ف: 27-114]
آغاز: برابر؛ انجام: آخرین عنوان موجود پس از ذکر - امام حسن عسکری: در بیان حکایت انوشیروان عادل اما راویان اخبار ...
خط: نسخ، کا: احمد بن محمد قلی طباخ، تا: سه شنبه 17 رمضان 1124ق؛ افتادگی: انجام؛ جلد: مقوا، 23 سطر (13/5×24/5)، اندازه: 21×25سم [ف: 2-528]
آغاز: برابر؛ انجام: مصنف کتاب می گوید این است آنچه اراده کردیم که جمع کنیم از سیرت حضرت رسالت پناهی صلی الله علیه و آله و سلم و آدابی که روایت کرده شده است از آنحضرت و از حضرات ائمه معصومین و اهل بیت طیبین وطاهرین صلوات الله وسلامه علیهم أجمعين
خط: نسخ، بی کا، بی تا، مجدول؛ با یادداشتی به تاریخ 1169؛ جلد: تیماج مذهب، 405گ، 20 سطر، اندازه: 26×15سم [ف]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج، 163ص، 17سطر، اندازه: 26×19سم [ف: 2-898]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: محرم 1214ق؛ جلد: تیماج، 174گ، 21سطر، اندازه: 21×15سم [ف مخ: 1-121]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: میرزا محمد بن علی اکبر، تا: سه شنبه 12رجب 1230ق؛ جلد: تیماج، 124گ، 21 سطر، اندازه: 20/8×15سم [دو کتابخانه اراک: -123]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: حافظ فیض الله، تا: 2 جمادی الاول 1232ق، ساکن وزیر آباد پنجاب، در زمان محمد شاه (پادشاه هند)؛ مهر: ابراهیم بن حسین موسوی؛ کاغذ: هندی، جلد: تیماج، 315گ، 12 سطر (14×9)، اندازه: 14×22سم [ف: -30]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: جمادی الثاني 1233ق؛ واقف: دکتر جعفر مهراد شیرازی دوانی، آذر 1367؛ جلد: تیماج، 180گ، 17سطر، اندازه: 12/5× 20/5سم [ف: 14-147]
آغاز: برابر
خط: نستعلیق، کا: محمد بن روز محمد، تا: رجب 1236ق؛ کاغذ: هندی، جلد: روغنی، 233گ، 17 سطر (15×7/5)، اندازه: 12/5×19/5سم [ف: 3-746]
آغاز: بسمله و به نستعین، أما بعد چنین گوید مولف این کتاب؛ انجام: اربع رکعات عما في الذمه قضاء الى الله تمام شد
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1236 ق [رایانه]
خط: نسخ، کان محمد رضا بن میرزا محمد شیرازی، تا: رمضان 1240ق؛ جلد: تیماج، 185 گ (1پ -185ر)، 16سطر، اندازه: 30×20سم [ف: 25-46]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: علی نقی کاتب کازرونی، تا: با تاریخ 1248-1249ق؛ جلد: مقوایی، 343گ، 23 سطر (13/5× 22/5)، اندازه: 30×20/5سم [ف: 51-45]
آغاز: برابر
خط: نستعلیق، کا: عوض محمد بن روز محمد، تا: 1336ق [نشریه: 588-5]
آغاز: برابر؛ انجام: تمت الكتاب الموسومة بمکارم الأخلاق بتوفیق الملك الخلاق کتبه ... غلامعلی بن ملا محمد اصفهانی ...
خط: نسخ، کا: غلامعلی بن ملا محمد اصفهانی، بی تا، 202گ، 17سطر (10×14/5)، اندازه: 20/5×15سم [ف: 2-356]
بی کا، بی تا[نشریه: 7-795]
آغاز: برابر؛ انجام: در اواخر ف 5 ب 12 که 5 فصل باید باشد.
خط: نستعلیق، کا: امیر نظام الدين عبد الحي بن عبد الوهاب، بی تا؛ افتادگی: انجام [نشریه: 4-377]
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 2402-ف
نسخه اصل: همان نسخه بالا، 306گ [فیلمها ف: 1-51]
آغاز: برابر؛ انجام: در رفتن ایشان تواضع و فروتنی است پوشانیده اند چشمهای خود را از چیزی که حرام است.
تذکر: نام مؤلف با تطبیق آغاز نسخه به دست آمد؛ خط: نستعلیق خوب، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ مجدول؛ 209گ، 20 سطر، اندازه: 12×24/5سم [ف: 1-346]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، بی تا، دارای یک سرلوح زرپوش منقش، مجدول؛ واقف: نائینی، مرداد 1311؛ جلد: تیماج، 301گ، 14سطر، اندازه: 12×20سم [ف: 5-83]
آغاز: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا، جلد: تیماج، 295ص، 15 سطر (16×7)، اندازه: 24×14سم [ف: 2-271]
makārim-ul axlāq (t.)
بسطامی، علی بن طیفور، ق 11 قمری
bastāmī, ‘alī ebn-e tayfor(- 170)
وابسته به: مکارم الاخلاق و معالم الأعلاق = مکارم الاخلاق و محاسن آداب؛ طبرسی، حسن بن فضل (- قرن 6)
به درخواست: میر شیر بن سید هبة عبد الله بن میر عبدالکریم مازندرانی
تاریخ تأليف: 8 شعبان 1061ق
ترجمه روان و عالی از مکارم الاخلاق ابو نصر رضی الدين حسن بن فضل بن حسن طبرسی در 12 باب است.
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 17636
آغاز: و شهریار تختگاه لافتی وارث علم لدنی راز دار لوکشف، ناصر حق نفس پیغمبر امیر المؤمنين؛ انجام: از کسیست که دور
باشد از او زهد و پاک دامنی و ...
خط: نستعلیق خوش، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ اهدایی: رهبری، دی 1368، جلد: گالینگور، 290گ، 22سطر [اهدائی رهبر: 6-136]
makārim-ul axlāq (t.)
حسینی خاتون آبادی، محمد باقر بن اسماعیل، 1070 - 1127 قمری
hoseynī xātūn-ābādī, mohammad bāqer ebn-e esmāʻīl (1660 - 1715)
وابسته به: مکارم الاخلاق و معالم الأعلاق = مکارم الاخلاق و محاسن آداب؛ طبرسی، حسن بن فضل (- قرن 6)
اهدا به: شاه سلطان حسین
[فهرستواره منزوی 628/6]
تهران؛ مهدوی؛ شماره نسخه: 74
خط: نسخ، کاتب = مؤلف (گویا)، تا: قرن 11 [نشریه: 2-68]
makārim-ul axlāq (t.)
مدرس چهاردهی، محمد علی بن محمد نصیر، 1252 - 1334 قمری
modarres-e čahārdehī, mohammad ‘alī ebn-e mohammad nasir (1837 - 1916)
وابسته به: مکارم الاخلاق و معالم الأعلاق = مکارم الاخلاق و محاسن آداب؛ طبرسی، حسن بن فضل (6-)
[فهرستواره منزوی 628/6]
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 12368
آغاز: باب در آداب تنظیف نمودن و عطر استعمال نمودن و سرمه کشیدن؛ انجام: و امر او بلند شود و صادق اللسان و صاحب وفا.
از ابتدا تا آداب تنظیف ساقط و مصدر است به «56باب» در فضائل و امامت حضرت علی (علیه السلام)؛ خط: نستعلیق تحریری، کاتب = مؤلف، تا: نیمه اول قرن 14؛ افتادگی: آغاز؛ مذیل به «تذکره الغرويه» از همین مترجم در آداب ادعیه و اعمال ؛ واقف: مرتضی مدرسی چهاردهی، اردیبهشت 1362؛ جلد: مقوا، 154گ، 24سطر، اندازه: 28/8×19سم [ف: 14-145]
makārim-ul axlāq (t.)
وابسته به: مکارم الاخلاق و معالم الأعلاق = مکارم الاخلاق و محاسن آداب؛ طبرسی، حسن بن فضل (- قرن 6)
ترجمه هایی است که مترجم آن معلوم نیست.
آغاز: سنت داشتن، فصل دوم در آداب دست شستن؛ انجام: و امام فرمود که بشوئید سرهای خود را برگ سدر که بپا کی یاد کرده ...
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ جلد: تیماج، 153گ، 17 سطر، اندازه: 15×19/5سم [ف: 135]
خط: متن نسخ، ترجمه ها نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: آغاز و انجام کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج، 211گ، 14سطر (15×7/5)، اندازه: 12×18/5سم [ف: 15-4217]
بی کا، تا: قرن 10 و 11 [نشریه: 4-338]
آغاز: حمد و سپاس و شکر بی عدد و قیاس صانعی را سزد که نوع اناس [ را به اخلاق و معالم اغلاق مکرم گردانیده و خلعت اعزاز شان به طراز؛ انجام: بدانکه یک فرسخ سه میل است و هر میل به چهار هزار زرع و هر زرع بیست و چهار انگشت و هر انگشت هفت جو و هر جوی هفت موی، و قد فرغت من تحریر هذه الكتاب ...
خط: نستعلیق، کان حسام الدين بن کاوس رستمداری کدیری، تا: شنبه 8 ذیحجه 1060ق؛ 95گ، 19 سطر، اندازه: 23×15سم [ف: 124-1]
آغاز: باب اول در صفات ظاهری و باطنی حضرت رسالت پناهی و باقی حالات آنحضرت و در این باب پنج فصل است. الخ؛ انجام: فصل سی و ششم: اگر کسی بخواب ببیند که نماز می گذارد نعمت و فراخی یابد. والله اعلم بالصواب.
خط: نستعلیق، کا: بغدادی، یحیی بن حسن، تا: 1064ق؛ افتادگی: آغاز؛ اهدایی: وزیری؛ جلد: مقوایی، 259گ، 21سطر (11/5×22)، اندازه: 29×17/5سم [ف: 1-298]
آغاز: ... می فروشد از بهای او نان جوی جهت من می خرید؛ انجام: و چون سلام دهد ده بار بخواند: ربنا هب لنا من أزواجنا تا آخر
در اوایل احوال پیامبر و تا آخر کتاب احادیث اخلاقیات است؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: 23 ذیقعده 1077ق؛ افتادگی: آغاز؛ مهر: ملک ... 1131» (شش گوش)، «بنده آل محمد سلیم 1216» بیضوی)، «بنده آل محمد سلیم 1216» (مربع)، «عبده عبدالغنی 1136» (بیضوی)، «افوض امری الى الله عبده محمد رضا» (بیضوی)؛ 140گ، 19 سطر، اندازه: 22×13/5سم[مؤيد: 3-22]
خط: نسخ، کا: سبزواری، حسین بن منصور، تا: دهه اولشوال 1077ق؛ مجدول، با سرلوح؛ تملک: حبیب الله بن هداية الله واعظ خراسانی بوده در ذیحجه 1339، سید عبدالله بن سید محمد حسین اصفهانی در روز 12 محرم 1227؛ کاغذ: سپاهانی، 132گ، 23 سطر (18×19/5)، اندازه: 26×12/5سم [ف: 16-603]
آغاز: آن ورق میان او و آتش پرده حجابی باشد و به عدد هر حرف از آن؛ انجام: هر کس یکی از اولیای ما را به کلمه اعانت کند در آن روز بی حساب به بهشت رود. تم.
شامل: باب 1. از اوایل فصل اول ازباب اول (این باب در چهارده فصل است)، 2. تنظیف بدن و جامه در ده فصل، 3. فضائل نماز و متعلقات آن در پانزده فصل، 4. فضائل ذکر و دعا ... در ده فصل، 5. آداب عادات و مجاری احوال در دوازده فصل، 6. حقوق اموال ... در ده فصل، 7. فضائل روزه و احکام آن در ده فصل ... 9. تزویج و احکام آن در دوازده فصل، 10. آداب سفر و احکام آن در ده فصل، 11. فضائل حج و عمره و زیارت در ده فصل، 12. احکام متعلق به اموات و زیارت قبور در ده فصل، خاتمه در مواعظ و نصایح و فواید متفرقه؛ خط: نسخ خوش، بی کا، تا: صفر 1092ق؛ افتادگی: آغاز؛ مقابله شده، مجدول؛ جلد: تیماج، 327گ، 17 سطر (11×18/5)، اندازه: 25×18سم [ف: 4-1913]
آغاز: ... و در معنی تمام تر از همه کس بودی و در کلام مبارکش سخن بی فایده و کلام؛ انجام: الى جنانه ... رحمته و ما توفیقی ... یا الله یا الله یا الله. یا محمد ...
خط: نسخ، کا: محمد مهدی، تا: 1100ق؛ افتادگی: وسط؛ مهر: «محمد ...» (چهار گوش)؛ انتقالی از سازمان مدارک فرهنگی انقلاب اسلامی؛ 281گ (17-297پ)، 14سطر (14×9/5)، اندازه: 20×14سم [رایانه]
آغاز: آغاز اوائل، فهرست کتاب که در آخر آمده است - و ما ذکر میکنیم تفصیل مکارم اخلاق آن حضرت را (صلی اله علیه و اله وسلم) در جمیع احوال و تصرفات از نشستن و برخواستن و سفر کردن و در حضر بودن و خوردن و آشامیدن و ...
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11 و 12؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ 15 سطر (15/5×9/5)، اندازه: 22×14/5سم [ف: 2-663]
آغاز: فصل اول در ذکر مجملی از سایر احوال حضرت پیغمبر؛ انجام: یا علی یک درم صرف کردن در خضاب ... و در قبر ایمن و سلامت باشد و الله اعلم بحقائق الأمور
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11 و 12؛ 148گ، 19 سطر، اندازه: 21×12سم [ف: 2-36]
آغاز: دیگر و با یکدیگر موافق بودند تواضع و فروتنی می نمودند تعظیم می کردند؛ انجام: روز یازدهم نیکوست برای خرید و فروخت و جمیع حاجتها و برای سفر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ جلد: میشن، 266گ، 21 سطر، اندازه: 26×16سم [ف: 26-160]
آغاز: نسیم صبا متحرک بود یا آبی که بر روی سبزه روان بود هرگز مثل آن رفتار ندیدم؛ انجام: که همچنین تأثير می کند وعظی که به اهل آن گفته می شود پس گفت شخصی مر امیر را.
از نیمه فصل دوم از باب اول تا انتهای نسخه؛ خط: نسخ و نستعلیق تحریری، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ جلد: مقوا، 218گ، 15 سطر، اندازه: 21×12سم [اوراق عتیق: 2-368]
آغاز: بر اخلاق کریمه حضرت پیغمبر صلوات الله علیه وآله واصحاب حسنه آن حضرت آنچه امر فرموده است به آن امت را. پس گفت آن حضرت که انما بعثت لاتمم مکارم الاخلاق؛ انجام: ... حضرت رسالت پناهی صلی الله علیه و آله و حضرت ائمه معصومین ... وطاهرین صلوات الله وسلامه علیه و آله اجمعین [...] حضرت خان عالی شان مظهر آثار خیرات واحسان منبع
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا، افتادگی: آغاز و انجام؛ جلد: تیماج، 388گ، 19 سطر، اندازه: 25×15سم [ف مخ: 1-433]
آغاز: نماز برای دفع تب: محمدبن حسن گفته که نزد ابی عبدالله علیه السلام رفتم و مراتب گرفته بود از من پرسید که چیست تو را که ملول می بینم گفتم جان من فدای تو باد تب دارم فرمود که هر کس از شما که تب دار شود؛ انجام: بر عاقل ... ساعات هست که مناجات کند در آن ساعت با پروردگار خو وساعتی هست که در آن ساعت حساب نفس خود کند از نیک وبدی که از اوصادر شده و شود و ساعتی هست که مشغول شود در آن ساعت به حاجت خود از طعام
باب های یازدهم و دوازدهم؛ خط: نسخ، بی کا، بیتا؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ مصحح؛ جلد: مقوا، 64گ، 14 سطر، اندازه: 20×14سم [ف مخ: 1-434]
بی کا، بی تا[نشریه: 7-769]
آغاز: منقول است از امام جعفر علیه السلام ... در پنج فصل است فصل اول صفات ظاهری و باطنی حضرت پیغمبر صل الله علیه و آله و سلم و روش آن حضرت، انجام: یا اباذر آن کسی که وضوی کاملی ... موجب کفارت گناهان اوست و بسیار رفتن به مسجد حکم جهاد دارد
خط: نسخ، بی کا، بی تا، افتادگی: آغاز ووسط وانجام؛ جلد: تیماج، 190گ، 26-23 سطر، اندازه: 19×27سم [ف: -37]
آغاز: هر نمی شود و امیدواری او در کردار او و هر که امیدوار است شناخته شده ... امیدواری او در عمل او و هر امیدی از آدمی غالبا خالص است و محقق مگر امید؛ انجام: ای اباذر ... عجب است مر کسی را که یقین داشته باشد به آتش دوزخ بعد از آن خنده کند عجب است مر کسی را که یقین داشته باشد مرگ را چگونه شاد باشد عجب است.
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز ووسط وانجام؛ جلد: تیماج مذهب، 229گ، 18 سطر، اندازه: 26×14سم [ف: -37]
آغاز: از جانب جام نزد من به هدیه آوردند ... و مروی است که شخصی از آن حضرت سؤال نمود که چون است صورت آفتاب وماه آن حضرت فرمودند که جائز است؛ انجام: بر تو باد به تحقیق که از برای اجل وقت و سببی هست که درنمی گذارد از آن سبب خاموش باش این چنین سخنان مگوی که شیطان زبان تورا تصرف نموده است
خط: نسخ، کا: کبار الله بن عبدالکریم ایوان کی، بی تا؛ افتادگی: آغاز؛ 134گ، 15 سطر، اندازه: 17×10سم [ف: 2-899]
بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز [دلیل المخطوطات کاشف الغطاء: 1-98]
makārim-ul axlāq (t.)
وابسته به: مکارم الاخلاق و معالم الأعلاق = مکارم الاخلاق و محاسن آداب؛ طبرسی، حسن بن فضل (- قرن 6)
ترجمه ای است از «مکارم الاخلاق» طبرسی از مترجمی ناشناخته؛ این ترجمه غیر از ترجمه های معرفی شده از مکارم الاخلاق در الذريعه و فهرست نسخه های فارسی، منزوی می باشد.
آغاز: ابتدا می کنم به نام خدای سزاوار پرستش نیک بخشنده بر خلق به وجود و حیات و بخشاینده بر ایشان به بقاء و محافظت از آفات. هر ثنا که از ازل تا ابد موجود و معلوم بوده و هست.
انجام: پس مثل این سخنان مگو، به درستی که شیطان این سخنان را به زبان تو می دهد. مصنف کتاب می گوید که این است آنچه اراده کردیم ... و از حضرات ائمه معصومین و اهل بیت طیبین و طاهرین صلوات الله وسلامه علیه و علیهم أجمعين برحمتك یا ارحم الراحمين.
[الذريعة 138/4 ؛ نسخه های منزوی 1576/2]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: محمد بن حسن بن درویس محمد ساکن محله جد پیل، تا: 18 جمادی الثاني 1021ق؛ احتمالا متر جم این نسخه همان کاتب نسخه باشد، مجدول؛ تملک: محمد حسین میرزا بن آقا بزرگ در شیراز به تاریخ 1295ق؛ جلد: تیماج، 496گ، 14سطر، اندازه: 13×24/5سم [ف: 26-165]
آغاز: برابر
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ مهر: «من کتب مکتبه محمد جواد الطباطبايي العينكي التبريزي» (بیضوی بزرگ)؛ 173گ، 18 سطر، اندازه: 22×12سم [ف: 2-899]
makārem-ol axlāq (t. montaxab)
وابسته به: مکارم الاخلاق و معالم الأعلاق = مکارم الاخلاق و محاسن آداب؛ طبرسی، حسن بن فضل (- قرن 6)
رسالهای متوسط در ترجمه و گزیده «مکارم الاخلاق» طبرسیکه در دوازده «باب» تنظیم شده است: 1. خلق وخلق پیغمبر، پنج فصل؛ 2. آداب تنظیف وتطییب وتکحل وتدحین وسواک، سه فصل؛ 3. آداب حمام، شش فصل؛ 4. آداب ناخن چیدن ... چهار فصل؛ 5. آداب خضاب وزینت، شش فصل؛ 6. آداب لباس و مسکن، ده فصل؛ 7. آداب اکل وشرب، سیزده فصل؛ 8. آداب نکاح، ده فصل؛ 9. آداب سفر و متفرعات آن، هشت فصل؛ 10. آداب سفر ادعیه، پنج فصل؛ 11. آداب مریض وعلاج وی، پنج فصل؛ 12. نوادر کتاب، پنج فصل.
قم؛ مسجد اعظم، شماره نسخه: 2735
آغاز: ثناء بیحد وغاية وستایش بلاعد ونهاية احد قدیم وصمد واجب التعظيم احدی را که بفضل بی منتها ولطف بی ابتدا از جمله موجودات وزمره مکونات نوع انسان را از انواع اجناس؛ انجام: ... روز 21 روز نحس مستمر، روز 22 مختار وصالحست از برای بیع وشراء ودیدن سلطان وسفر ...
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: انجام (یکی دوبرگی از انتها افتاده است)؛ مصحح، محشی؛ جلد: تیماج، 44گ، 21 سطر، اندازه: 11×17سم[ف مخ: 1-434]
makārim-ul īmān
بنابی، علی اصغر محی الدين، ق14 قمری
banābī, alī asqar-e mohī-od-dīn(- 20c)
وابسته به: الكافي کلینی، محمد بن یعقوب (-329ق) تاریخ تأليف: 7 رمضان 1365ق
احادیث مربوط به ایمان و مؤمنين و صفات آنان، در این کتاب طی چند باب با حذف اسانید انتخاب شده و اگر توضیحی لازم باشد بین سطرها توضیح داده شده است. بیشتر احادیث این کتاب از کافی گرفته شده است.
آغاز: الحمدلله رب العالمين ... ابواب العقل و جنوده الايات قال الله تعالی الهكم اله واحد لا له الا هو.
انجام: و اجتنب النساء و أحيى الليل و تفرغ للعبادة، و الحمدلله أولا و آخر.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 5783
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کاتب = مؤلف، تا: 17 جمادی الاول 1328ق؛ جلد: مقوایی، 261گ، 15سطر، اندازه: 10/5× 16/5سم [ف: 15-169]
makārem-e 'abbāsī
حافظ مشهدی، محمد صادق بن محمد، ق 10 قمری
hāfez mašhadī, mohammad sādeq ebn-e mohammad( 16c)
نویسنده می گوید: «چون اطاعت از رب العالمين و متابعت از سید المرسلين و ائمه طاهرین تخلق به اخلاق حسنه و تأسي از اعمال و رفتار ائمه طیبین است لذا بر آن شدم که کتابی از اخلاق ائمه فراهم آورم و چون معرفت به افعال و اطوار حسنه به احادیث سمت ثبوت می یابد و احادیث در هر باب بسیار متفرق بود و در کتب مبسوطه نهایت اطناب و اکثار داشت به خاطر ... رسید که هر بابی از مکارم اخلاق و محاسن اطوار به تخصیص آنچه اغلب اوقات مردمانرا به فعل آوردن آن ضروری است مثل آداب طعام خوردن و آب نوشیدن و رخت پوشیدن ... از کتب معتبره و نسخ متعدده صحیحه انتخابی در ابواب این اوراق ثبت نماید و احادیثی که در هر باب از این امور از ائمه طاهرین صلوات الله علیهم منقول و در کتب مبسوطه مذکور است آنرا از بیان عربی به عبارت فارسی نزدیک بفهم مودی سازد تا هر کس از شیعیان ... از آن انتفاع تواند یافت. این کتاب در دوازده «باب» ترتیب یافته است: 1. ذکر خلقت و شمایل و صفات جمیله و اطوار نصرت سید المرسلين، مشتمل بر چهار خانه؛ 2. آداب طعام خوردن و آداب نوشیدن، مشتمل بر چهار خانه؛ 3. بیان آداب رخت پوشیدن و ادعیه آن، مشتمل بر چهار خانه؛ 4. آداب حمام رفتن، مشتمل بر چهار خانه؛ 5. آداب گرفتن ناخن، مشتمل بر چهار خانه؛ 6. آداب خضاب و حنا، مشتمل بر ده خانه؛ 7. بیان منزل و سعادت و شقاوت آن، مشتمل بر شش خانه؛ 8 فوائد مأكولات از مطبوخات و حلویات، مشتمل بر شانزده خانه؛ 9. بیان تربت مبار که حضرت سیدالشهداء مشتمل بر دو خانه؛ 10. آداب نکاح، مشتمل بر شانزده خانه؛ 11. آداب سفر و اوقات آن مشتمل بر ده خانه؛ 12. بیان شهور و آنچه در بعضی ایام سمت وقوع یافته مشتمل بر سی و دو خانه.
تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 2808
آغاز: بسمله و به ثقی و معتمدی و علیه في کل الامور تو کلیحمد و سپاس که زبان حامدان از ادای آن قاصر ست؛ انجام: الحمدلله که چنانچه افتتاح این مجموعه بنام خدای بود اختتام او نیز بنام خدای شد.
خط: نسخ خوش، بی کا، تا: محتملا قرن 11؛ با دو سرلوح، جلد: چرمی، مذهب، 648گ، 12سطر (5/5×7/5)، اندازه: 23×14سم اف: 6-427]
makārem-ol karā’em=t.-ye makārem-ol axlāq
زواره ای، علی بن حسن، ق 10 قمری
zavvāre'ī, 'alī ibn-i hasan(- 160)
وابسته به: مکارم الاخلاق و معالم الأعلاق = مکارم الاخلاق و محاسن آداب؛ طبرسی، حسن بن فضل (- قرن6)
کتاب مکارم الاخلاق تأليف رضی الدين ابو نصر حسن بن ابی علی فضل طبرسی از اکابر قرن ششم هجری قمری و ترجمه از زواری، شیخ علی بن حسن زنده به سال 946ق. زواری استاد ملا فتح الله کاشانی و شاگرد محقق کرکی و تأليفات و ترجمه های سودمندی از او به جای مانده است از جمله ترجمه حاضر که همچون اصل در دوازده «باب» است در آداب و اخلاق اسلامی برگرفته از احادیث و روایات چهارده معصوم علیه السلام بدون ذکر اسانید آنها تنظیم یافته است.
آغاز: حمد بی حد وشکر بی عدد حضرت احدی را سزد که سید البشر و ائمه اثناعشر را برگزید به مکارم اخلاق و محاسن اشفاق ...
انجام: و دیگر مثل این سخنان مگو بدرستی که این دمیده شیطان بر زبان تو هذا ما أوردنا أن تجمع من سیر النبوية و الآداب المروية و قد وفینا بما شرطنا و نسال الله سبحانه و تعالی ان توفقنا للعمل بذالك خالصا لوجه الله بموجبا لرضوانه و مغفرته صلا الى جنابه و کرامته بمنه و فضله وجوده و رحمته و ما توفیقی الا بالله علیه توکلت اليه انیب.
چاپ: تهران، 1367ق، سنگی، وزیری.
[الذريعة 150/22 ؛ مشار 3098/2 ؛ نسخه های منزوی 1691/2؛ کشف الحجب 121 و 548؛ ایضاح المكنون 549/2 ؛ هدية العارفين 745/1؛ فهرستواره منزوی 1791/3]
آغاز: طفل بدن مبارک او از شیر دادن دنیای دنی و دور کرده شد از زینتهای دنیوی و اگر خواهی دو تا کن اقتدا را به موسی کلیم الله
خط: نستعلیق، کان علی بن حاجی بن عبدالله، تا اواخر رجب 966ق؛ افتادگی: آغاز؛ مصحح، با یادداشتی در اینکه نسخه
با یک واسطه از نسخه مترجم نگاشته شده؛ جلد: گالینگور، 312گ، 15 سطر، اندازه: 19×13سم [ف: 2-580]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق خوش، بی کا، تا: قرن 11؛ جلد: مقوا، 186گ، 20 سطر، اندازه: 26/8×16/8سم [ف: 14-146]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: پنج شنبه 3 ذیحجه 1056ق، جلد: تیماج، 190گ، 17 سطر، اندازه: 12×19سم [ف مخ: 5-2108]
آغاز: برابر؛ انجام: و برنجاند نفس خود را برای کار عقبی و آسایش دهد مردم را از نفس خود برای رضای خدا.
خط: نستعلیق، بی کا، تا: جمادی الاول 1065ق؛ جلد: تیماج، 233گ، 17 سطر، اندازه: 23×14سم [ف: 33/1 -110]
آغاز: برابر؛ انجام: اللهم وفقهم لما تحب و ترضی
خط: نسخ، کا: سلمان بن عبدالله کاتب، تا: چهارشنبه 20 ذیقعده 1070ق؛ مجدول؛ جلد: تیماج، 300گ، 23 سطر، اندازه: 24×12سم [ف: 5-299]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: ابن سلطان محمد قمی، تا: 25 رجب 1075ق؛ مصحح؛ مهر: «عبده الراجي محمد علی» (بیضوی)؛ کاغذ: هندی، 14 سطر (14×8)، اندازه: 12/5× 19/5سم [ف: 4-2125]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ مجدول، مصحح، محشی؛ مهر: «عبده الراجي بابا» (بیضوی)، «انه لقرآن کریم» (بیضوی)، «... محمد علی» (بیضوی)، «افوض امری الى الله فهو عبده حمید؟ » (مستطیل)، «صفر علی 1155 ؟» (مستطیل)؛ جلد: تیماج مذهب، 136گ، 16 سطر (11×22/5)، اندازه: 17×28/5سم [ف: 38-833]
آغاز: الحمدالله رب العالمين و الصلوة علی اشرف المرسلين و سید النبيين محمد و آله الطاهرين اما بعد چنین گوید مؤلف این کتاب شیخ الفاضل العالم التقي فخر الحاج و الحرمين ... ابونصر الحسن بن علی الفضل الطبرسي رحمه الله که بدرستی که حق تعالی جل و عز و عظم شانه اقتدا بحضرت رسالت پناه؛ انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: ابوالقاسم بن محمد صادق، تا: 17 ربیع الاول 1198ق؛ با سرلوح، مجدول؛ یادداشتی از علی بن محمد جعفر طهرانی که شاید مترجم کتاب آخوند ملا علی بن حسن از اهل زواره اردستان باشد؛ مهر: «احسن بالله» (؟) (چهارگوش)، «الراجي علی بن محمد جعفر» (بیضوی)؛ اهدایی: ناصر کاتوزیان؛ جلد: تیماج مذهب، 140گ، 21سطر (15/5×8)، اندازه: 21/5×13سم [ف: 19-85]
makāseb
عقدائی، اسماعیل بن محمد، 1188 - 1230 ؟ قمری
‘aqdā’11, esmāʻīl ebn-e mohammad (1774 - 1815)
رساله عملیه است در معاملات، و غیر از آداب التجارة وحید بهبهانی است.
آغاز: الحمدلله رب العالمين ... کتاب مکاسب بدانکه تجارت که در اینجا بمعنی مطلق کسب است از بیع و شراء و اجاره
آغاز: برابر؛ انجام: و اگر تقصیر نکرده است ضامن نیست و قول اول اظهر است
تذکر: نام مؤلف به استناد نسخه ش 10145 مرعشی تعیین شد؛ خط: نسخ، کا: سید هاشم بن سید احمد، تا: جمادی الاول 1032ق؛ اهدایی: محمد تقوی رفسنجانی؛ جلد: تیماج، 233گ، 19 سطر (16×11)، اندازه: 17×21/5سم [ف: 3-1105]
آغاز: برابر؛ انجام: بنابر اکثر و اقوی و قسم به او می دهند
خط: نستعلیق، کا: اسماعیل بن قاسم، تا: جمعه سلخ محرم 1227ق؛ جلد: تیماج، 97گ، 14 سطر، اندازه: 15×10سم [ف: 26-106]
آغاز: برابر
تذکر: نام مؤلف به استناد نسخه ش 10145 مرعشی ذکر شد؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا، 63گ، 18سطر، اندازه: 22×15سم [ف: 2-5]
makāsib = matājir
انصاری، مرتضی بن محمد امین، 1214 – 1281 قمری
ansārī, morteza ebn-e mohammad amīn (1800 - 1865)
یکی از کتاب های مهم ومعروف فقهی شیعی است که با موشکافی ها ودقت های بی نظیر علمی و مستحکم نگارش یافته است. این کتاب در سه بخش تنظیم شده که به ترتیب: بخش محرمه، بخش بیع و بخش خیارات. شرح و حاشیه بسیاری بر این کتاب نگاشته اند و جزء یکی از مهمترین کتاب های درسی حوزه علمیه شیعیان می باشد. در زمان خود مؤلف این کتاب با تصحیح و نظارت خودش به چاپ رسیده است.
آغاز: بسمله، حمدله و ینبغی اولا التيمن بذکر بعض الأخبار الواردة علی سبیل الضابطة ...
انجام: في المسئله اقوال مذکوره في باب الغصب ذکرناها مع مبانیها في البيع الفاسد عند ذکر شروط العقد فلیراجع و الحمدلله اولاو آخر...
چاپ: مشار عربی، صص 895-897؛ تهران، سنگی، 1299ق، رحلی، 36ص (صص 2-37)؛ 1280ق، (79ص، صص 79-215)
شروح و حواشی:
1- شرح المكاسب؛ اصفهانی، عبدالله (-13)
2- نزهة الناظرين = حاشية المكاسب؛ موسوی حائری، محمد صالح بن حسن (-1303)
3- حاشية المكاسب؛ رشتی، حبیب الله بن محمد علی (1234-1312)
4- غاية الامال؛ مامقانی، محمد حسن بن عبدالله (1237-1323)
5- حاشية المكاسب؛ مامقانی، محمد حسن بن عبدالله (1237-1323)
6- حاشية المكاسب؛ تنکابنی قزوینی، ابراهیم بن ابی الحسن (-1324)
7- بغية الطالب في شرح المكاسب؛ اشکوری، ابوالقاسم بن معصوم (-1325)
8- تقریرات الفقه؛ خلیلی، حسین بن خلیل (1230-1326)
9- حاشية المكاسب = تعليقة علی المكاسب؛ آخوند خراسانی، محمد کاظم بن حسین (1255-1329)
10- شرح المكاسب = التقريرات؛ تربتی، محمد تقی بن علی نقی (-1330)
11- حاشية المكاسب؛ بهاری همدانی، محمد باقر بن محمد جعفر (1333-1277)
12- حاشية المكاسب؛ نخجوانی، محمد علی بن خداداد (-1333)
13- حاشية المكاسب؛ حسینی قزوینی، محمد تقی بن میر رضا (-1335)
14- حاشية المكاسب؛ یزدی، محمد کاظم بن عبد العظيم (1247-1338)
15- تعليقة علی المتاجر؛ یزدی، محمد کاظم بن عبدالعظیم (1247-1338)
16- حاشية المكاسب؛ نجم آبادی، محمد باقر (-1347)
17- حاشية المكاسب؛ عصار، محمد بن محمود (1264-1356)
18- حاشية المكاسب؛ اصفهانی کمپانی، محمد حسین بن محمد حسن (1297-1362)
19- حاشية المكاسب؛ امام جمعه خوئی، محمد امین بن یحیی (-1367)
20- حواشی متعلقة بالمکاسب من البيع؛ حجت کوه کمری، محمد بن علی (1310-1372)
21- حاشية المكاسب؛ حسینی مازندرانی، موسی بن مهدی (-14)
22- حاشية المكاسب؛ تفرشی، احمد بن حسین (-14)
23- البيع؛ حسینی اصفهانی، حسین بن رضا(-14)
24- تعليقة علی الخيارات؛ افتخاری، علی بن حیدر (-14)
25- کشف المراد = حاشیه بر مکاسب؛ قمی، محمد رضا بن علی اکبر (-14)
26- بغية المطالب علی حاشية المكاسب؛ موسوی قزوینی، محمد باقر بن محمد علی (-14)
27- فیض الواهب و فوز الراغب؛ معزی دزفولی، محمد رضا (-14)
28- شرح المكاسب = التقريرات؛ موسوی خسروشاهی، محمد باقر بن هاشم (-14)
29- فیض الباري في شرح مکاسب الانصاري؛ معزی دزفولی، محمد رضا (-14)
30- حاشية المكاسب؛ کازرونی، محمد تقی بن محمد شفیع (1305-14)
31- حاشية المكاسب؛ صدرالافاضل، مرتضی حسین (-15)
32- التعليقة علی المكاسب؛ طواری یزدی، عباس بن محمد (-15)
33- حاشية المكاسب (الخيارات)؛ غروی، محمد بن محمد اسماعیل (15-)
34- حاشية المكاسب؛ نوری، محمد رضا 35- حاشية المكاسب حسینی رازی، محمد
36- تعليقة علی المكاسب ؛ حسینی رازی، محمد 37- حاشية المكاسب (9 عنوان)
38- حاشية فرائد الاصول و المكاسب
39- شرح المكاسب (3 عنوان)
آغاز: او ظهور عیب قال ظاهره أن ظهور العيب سبب في مقابل الخيار؛ انجام: برابر
از اوایل «مبحث خیارات» تا پایان آن؛ خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، بی تا، افتادگی: آغاز؛ محشی؛ واقف: رحمت الله شوشتری، آبان 1351؛ جلد: میشن عنابی، 165گ، 19سطر، اندازه: 21×15سم [ف: 21-1459]
از اوایل خیار عیب تا احکام قبض و شرایط معامله؛ خط: نسخ، کاتب = مؤلف، بی تا [فیلمها ف: 2-208]
آغاز: برابر؛ انجام: التي هی مصابیح الظلام للخاص و العام.
از ابتدای مقدمه تا انتهای بیع؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ مصحح؛ واقف: شیخ حسن خندق آبادی، تیر 1369؛ جلد: تیماج، 320گ، 20 سطر، اندازه: 21×15/5سم [ف: 21-1460]
آغاز: بسمله الأمر الثالث من اسباب خروج الملك عن کونه طلقة کونه مرهون ... الإجماع علی انه لیس لأحدهما التصرف ... لیس له استخدام العبد و رکوب الدابه؛ انجام: لکنه مجرد احتمال ضعیف لاقائل به في المسئله بل الأقوال منحصرة في الثلثة المذكورة
از بخش رهن تا بخشی از شروط ضمن عقد؛ خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج مذهب، 211گ، 22 سطر، اندازه: 20/5×15سم [ف: 24-197]
آغاز: لان کل شئی من جهة المعونة؛ انجام: فیطلب تفصیل کل واحد من مقامه.
خط: نسخ زیبا، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز[ف: 3-982]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ واقف: شیخ حسن خندق آبادی، تیرماه 1369؛ جلد: تیماج قهوه ای، 347گ، 21-23 سطر، اندازه: 21/4×14/5سم [ف: 21-1459]
آغاز و انجام: برابر
خط: شکسته نستعلیق خوب، کا: میرزا محمد حسین ابن میرزا محمد حسن مشهور به وقایع نگار، تا: 1204ق، حسب فرمایش شیخ محمد مهدی کجوری؛ جلد: تیماج، 287گ، 25سطر (11×25)، اندازه: 34×21/5سم [ف: 2-142]
خط: نسخ، کا: محمد بن محمد مومن خوانساری، تا: 1264ق؛ 197گ (1پ -197)، 21 سطر، اندازه: 21×15سم [ف: 22-304]
آغاز: بسمله، حمدله، صلوات، کتاب التجارة و هی في اللغة التكسب و في الشرح علی تعریف المصنف؛ انجام: لها عارية من حیث النهي عن التقاطها فلا أذن لها في التصرف فیها ...
از باب تجارت تا عاریه؛ خط: نسخ، کا: حبیب اله بن شعبان، تا: رمضان 1266ق، جا: قزوین؛ اهدایی: وزیری؛ جلد: تیماج، 344گ، 29سطر (22×13)، اندازه: 20×29/5سم [ف: 1-178]
آغاز: برابر
کامل؛ خط: نسخ، بی کا، تا: 1270ق؛ مصحح؛ واقف: حاج میرزا بابای تاجر خلف حاج نصیر، شوال 1271ق؛ جلد: تیماج، 291گ، 31سطر[ف: 1-268]
آغاز و انجام: برابر
مشتمل است بر مکاسب محرمه، بیع و خیارات تا پایان بیع مکیل و موزون؛ خط: نستعلیق، کا: عبدالجواد بن محمد تقی سبزواری، تا: جمعه آخر رجب 1273ق، نزد مؤلف کتابت شده؛ مصحح؛ واقف: شیخ عبدالله مجتهد پور، مرداد 1362، جلد: تیماج مذهب، 325گ، 23 سطر، اندازه: 21×15سم [ف: 21-1458]
آغاز: مسئلة و من اسباب خروج الملك عن کونه طلقا کونه مرهونا فان الظاهر بل المقطوع الاتفاق علی عدم استقلال المالك؛ انجام: فقد عرفت ضعفه من حیث حكومة ادلة نفی الضرر علی عموم الناس مسلطون علی أموالهم و الحمد لله اولا وآخرا ...
جلد دوم کتاب؛ خط: نسخ نازیبا، کان محمد جعفر بن محمد باقر جندقی، تا: شوال 1294ق، جا: رحمت آباد، بدستور حاج ابوالحسن پسر حاج محمد رضا امین التجار؛ افتادگی: آغاز؛ اهدایی: وزیری؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج، 243گ، 23 سطر، اندازه: 22×14سم [ف: 2-717]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 14؛ مصحح؛ جلد: تیماج، 388گ، 23 سطر، اندازه: 15/5× 21/5سم [ف: 2-617]
کا: حسن بن عبدالله خادم، تا: 1308ق، جا: مطبع علی قلی خان قاجار؛ نسخه چاپ سنگی است؛ 263گ، 27 سطر، اندازه: 34×21سم [ف: 1-113]
آغاز: وکذا احکمه بالمنع من رد مال الطفل اليه باذن الولي مع انه بمنزلة الالة في ذلك غالبا وقال کاشف الغطاء بعد المنع عن صحة عقد الصبي اصالة؛ انجام: حکم من احکام الخيار الى دلیله وانه یفید ثبوته بمجرد العيب اوبظهوره والمرجع فیما لایستفاد من دلیله خط: نسخ، کا: محمود بن غلامحسین، تا: 1321ق؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ مجدول، محشی با نشان «محمد حسن مدظله»؛ 175گ، 26سطر، اندازه: 24×35سم [ف: 6-3502]
آغاز: الحمدلله رب العالمين والصلوة والسلام علی محمد وآله الطاهرين ولعنة الله علی اعدائهم اجمعین الى یوم الدين في الخيار واقسامه واحکامه مقدمتان؛ انجام: برابر
خیارات؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا، تملک: سید رضا غروی شاهرودی جمادی الثاني 1362، محمد علی خوانساری؛ جلد: تیماج، 181گ، 21 سطر، اندازه: 21×15سم [ف مخ: 5-2109]
آغاز: برابر؛ انجام: فاین ارض العراق المفتوحه عنوة المقدر بسنة و ثلثین الف الف جریب وایضا من البعيد عادة أن یکون بلد المداين علی طرف العراق بحیث یکون الخارج منها مما یلیه البلاد المذكورة مواتا غیر معمورة وقت الفتح
محرمة؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا، مصحح، جلد: تیماج، 135گ، 21سطر، اندازه: 21×15سم [ف مخ: 5-2109]
آغاز: الحمدلله رب العالمين ... اما بعد البيع وهو في الأصل کما عند المصباح مبادلة مال بمال والظاهر اختصاص المعوض بالعین فلا یعم ابدال المنافع بغیرها وعلیه استقرار اصطلاح الفقهاء؛ انجام: وقد تقدم رواية أنه لیس منا من ترك اخرته لدنیاه ولامن ترك دنیاه لاخرته وتقدم ایضا حدیث داود علی نبینا وآله وعلیه وعلی جمیع الأنبياء الصلاة والسلام بعد الحمدلله الملك العلام ...
بیع؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ مصحح؛ جلد: تیماج مذهب، 230گ، 21 سطر، اندازه: 21×15سم [ف مخ: 5-2109]
خط: نسخ، بی کا، تا زمان مؤلف؛ 338 گ، 25 سطر، اندازه: 21×15سم [ف: 1- 271]
بخش یک و دو؛ خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، بی تا؛ از یکی از شاگردان مؤلف در روزگار زندگی او؛ 261 گ، 21 سطر، اندازه: 20×15سم [صد و شصت نسخه: - 37]
آغاز و انجام: برابر
مبحث خیارات را بطور مجزا از مکاسب در ابتدا دارد؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا، جلد: تیماج مذهب، 248گ، 21سطر (15×9/5)، اندازه: 21/2×15/5 سم [رایانه]
بی کا، بی تا؛ خریداری از محمدرضا فرید تنکابنی [رایانه]
به تصحیح خودش قسمت بیع؛ بی کا، بی تا [نشریه: 7- 523]
makāsib
طباطبائی تبریزی، محمد رضا بن محمد یوسف، 1296 - 1378 قمری
tabātabā'ī tabrīzī, mohammad rezā ben mohammad yusof (1879 - 1959)
در مقدمه می گوید: روش فقها در تقسیم مکاسب، به محرم و مکروه و مباح است و از واجب و مستحب هیچ بحثی نکرده اند چون به زعم آنها واجب و مستحب به عرض، وجود خارجی ندارند در حالی که این نظر نسبت به واجب، صحیح اما در مورد مستحب صحت ندارد و موارد یاد شده را به طور استدلال مورد بحث قرار داده است.
مشهد؛ گوهرشاد؛ شماره نسخه: 2357
آغاز: بسمله، حمله الكلام في المكاسب المحرمة قد جرت عادة الفقاء علی تقسیم المكاسب الى محرم و مکروه و مباح؛ انجام: و الاحتياط في جمیع موارد الشك الرجوع الى الحكم الشرعي کما لا یخفی فانه سبیل النجاة.
خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: حدود 1359ق؛ جلد: مقوا، 41گ، 17 سطر، اندازه: 5×13/ 20سم [ف: 5- 704]
makāsib
ناشناخته
آغاز: ... العلم بکونه مالكاً هذا غاية ما یمکن التوجيه الأول. و کیف کان فلوادعی العين بمجرد الادعاء؛ انجام: فاذا أقر أحد الثالث یثلث المجموع کما في المسألة فكأنه اقر ...
مباحثی از مکاسب را به صورت استدلالی مطرح کرده نظیر حکم جوائز سلطان، بیع فضولی، معاطاة، مکاسب محرمه و فورعات بیع، و بیشتر نظر بر مباحث مرحوم شیخ اعظم انصاری (- 1281 ق) در مکاسب دارد و گاهی نظرات ایشان را رد و ایراد می کند؛ خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: قرن 14؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ جلد: چرم، 51گ، اندازه: 23×18/5 سم [ف: 43- 175]
آغاز: الحمدلله رب العالمين ... کتاب البيع قبل الشروع في المقصود لابد من بیان معنی البيع و انه هل للشارع أو المتشرعة فیه اصطلاح خاص أو هو مستعمل في معناه المتعارف؛ انجام: لأن المال الواحد لا یقابل بعوضین و لکن هذا فیما لو أراد المالك تغریمه بقيمة الدجاجة و اما ...
نسخه اصل: کتابخانه کاشف الغطاء - نجف اشرف. بحث مفصلی است در کتاب البيع و احکام آن، ظاهراً استفاده شده از تقریرات درس استادش، و در آن از مرحوم شیخ انصاری با عنوان شیخ مشایخنا تعبیر کرده، و از کتاب مکاسب وی بسیار نقل می کند؛ خط: نسخ، کا: ظاهرا به خط مؤلف، تا: قرن 14؛ افتادگی: انجام؛ مصحح، با خط خوردگی و اضافات در حاشیه؛ 273ص [عکسی ف: 5- 432]
آغاز: الحمدلله رب العالمين ... الى یوم الدين في المكاسب - و ینبغی اولا التيمن بذکر بعضی الاخبار الواردة ... ؛ قسمت دوم: بسمله، الحمدلله رب العالمين ... الى یوم الدين کتاب البيع و هو في الأصل کما في المصباح مبادلة مال بمال؛ انجام: بحیث یکون الخارج کلها ما یلیه البلاد المذكوره مواتاً غیر معمورة وقت الفتح - تم الكتاب بعون الملك الوهاب و الحمدلله رب العالمين ... ايضاً حدیث داود علی نبینا و آله و علیه السلام علی جمیع انبیاء الصلوة و السلام بعد الحمدلله الملك العلام علی الفم علینا با الحساب التي هی من اعظمها الاشتغال بمطالعة کتابه و کلمات اولیائه الكرام التي هی مفاتیح الظلام للخاص و العام.
شامل دو قسمت: قسمت دوم در بیع است؛ خط: نسخ، بی کا، بی تاب گویا این کتاب در زمان حیات مؤلف تحریر نموده اند زیرا به ادام الله ظله تعبیر شده؛ کاغذ: ترمه، جلد: چرمی، 15سطر (10/5 × 14/5)، اندازه: 21×15سم [نشریه: 7- 789]
خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، بی تا، جلد: تیماج، 2ص (73- 74)، اندازه: 19/5 × 27/5سم [ف: 44- 129]
makāseb
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 27311
آغاز: الا أن تکون تجارة عن تراض منکم داخل خواهد بود مگر آنچه بدلیل خارج؛ انجام: از ایشان قبول نموده و ستم نکنی ایشان را مادام که وفا بعهد خدای عز و جل نموده باشند ... علی العجال ما تیسر من المقال ... سنه 1183 اعمالنا خیرا
خط: نسخ، بی کا، تا: 1183ق؛ افتادگی: آغاز؛ جلد: میشن [رایانه]
makāsib- ur rijāl (mx.)
فریابی، محمود بن ابی الحسن
faryābī,mahmūd ebn- e ab- el- hasan
گردآوری محمود بن احمد بن ابی الحسن فریابی.
همدان؛ مدرسه غرب؛ شماره نسخه: 1242/2
خط: نسخ، کا: خلیل بن علی بن خلیل، تا: 834ق؛ قطع: خشتی [رشت و همدان: ف: - 1484]
al- makāsib- ul muharrama
کاشف الغطاء، مهدی آل شیخ جعفر
kāšef- ol- qetā’, mahdī āl- e šayx jaffar
بحث مفصل استدلالی است در بیان مکاسب محرمه بارد و ایراد فراوان، نگاشته شده جهت برخی هنگام تدریس کتاب التجارة.
[الذريعه 153/22 شماره 6465]
قم: مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 2508
آغاز: الحمدلله رب العالمين ... اما بعد فقد سألني جمع من العلماء العاملين و طائفة من الفضلاء المحققين حال قرائتهم علی بعض احکام المتاجر؛ انجام: و عن أبي الحسن انه مر علی هشام بن الحكم و هو یبیع السامري في الظلال فقال یا هشام أن البيع في الظلال غش و الغش لایحل
نسخه اصل: کتابخانه کاشف الغطاء - نجف اشرف. از آغاز تا حرمت تکسب به غش را داراست؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ مصحح؛ تملک: ... بن عباس بن علی ... 175ص [عکسی ف: 7 -104]
al- makāsib- ul muharrama
بخشی از کتاب فقهی مفصلی است در مکاسب محرمه که به صورت شرح مزجی بر کتابی نوشته شده است.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 14467/3
آغاز: بسمله ... و هو القسم الثاني من اقسام الفقه لانه ینقسم الى اربعة اقسام عبارات هی عبارة عما اشترط في صحته النية او ما شرع للمصالح الأخروية
خط: نسخ زیبا، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ جلد: تیماج، 14گ (64پ - 77ر)، 25 سطر، اندازه: 23×15سم [ف: 38- 613]
makāseb va matājer
کتابی است که حدود بیست و شش شغل غیر مجاز در شرع را بیان داشته است سپس به احکام تجارت پرداخته است.
ساری؛ عمومی؛ شماره نسخه: 151
آغاز: فان کان ذائبا فکذالك و انکان جامد فيؤخذ ما تحتها و ما حولها؛ انجام: و قد تقدم ايضاً حدیث داود، علی نبینا و آله و علیه و علی جمیع انبیائه السلام.
خط: شکسته نستعلیق خوش، بی کا، تا: قرن 14؛ افتادگی: آغاز؛ 18 سطر ( 15/5×8/5 )، اندازه: 15×21/5سم [عمومی ساری و تنکابن: ف: - 119]
al- makāsib wa- l wara' wa- š šubha
حارث محاسبی، 165 - 243 قمری
hāres- e mohāsebī (782 - 858)
با این عنوان: «المكاسب و الورع و الشبهة و بیان مباحها و محظورها و اختلاف الناس في طلبها و الرد علی الغالطين فیه».
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 474/5 - ف
نسخه اصل: جارالله ش 1101؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 6؛ 25گ (55- 31)، 20سطر [فیلمها ف: 1- 488]
mokāšefāt
تاریخ تأليف: 694ق
نگارنده این مکاشفه مدعی است که در شب 29 محرم 694ق در خلوت نشسته و در حال مراقبت خواجه عبدالرحمن اسفراینی را دید که در عرصات حالاتی داشت پس از آن به معراج رفته و بهشت و دوزخ را دید و در همه جا شیخ را مشاهده می نمود، و در این نوشتار پندها و اندرزهای صوفیانه عرفانی بسیار آورده و حالات مرگ و رستاخیز و حساب و کتاب را بیان می کند و به پاره ای از آیات و احادیث استشهاد می نماید.
چاپ: این رساله چاپ شده است.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 8242/3
آغاز: الحمدلله رب العالمين ... این نسخه صورت واقعه ایست که بر رای مخدوم و مقتدا و شیخ و پیشوای خود سلطان السالكين؛ انجام: و الأنصار له أبد الآباد و منتهی الأعداد و سلم تسليماً كثيراً و الله اکبر كبيراً
خط: نستعلیق، بی کا، تا: یک شنبه 26 شعبان 894ق؛ مصحح، محشی؛ جلد: تیماج، 26گ (49پ - 74پ)، اندازه: 18×12سم (ف: 21- 199)
mokāšefāt
نعمة الله ولی، نعمة الله بن عبد الله، 730؟ - 834 قمری
ne'mat- ol- lāh- e valī, ne'mat- ol- lāh ebn- e 'abd- ol- lāh (1330 - 1431)
مجموعه نکات عرفانی و سلوکی کوتاه و قابل توجهی است که با عناوین «مکاشفه - مکاشفه» (شصت و سه مکاشفه) آمده و در هر کدام لطیفه ای به صورت اشاره و مختصر ذکر کرده است: مکاشفه 1. حمد و ثنا، صفات کمالی و خاص ذوالجلال؛ 2. وان من شی الا یسبح بحمده؛ 3. اسم جامع جمیع اسماء الهيه؛ 4. شهادت مطلق ازوست و ما یقابل او غیب است؛ 5. نقطه ذاتیه و نقطه صفاتیه؟ ... 10. هر اسمس از اسماء الهي دو مدلول دارد ...؛ 60. عالم سایه حق است؛ ... 63- خاتمه در بیان عشق.
آغاز: بسمله یا حبیبی من انت ومن هو لست انا ولست فمن انا ومن لاهو فیما هو قل انت انا او انا هو ... حمد آن حامدی که محمود است ** بخشش اوست هر چه موجود است ...
انجام: و نحمد با عطاء الوجود و افاضة کمالاته علینا، هشت خلد و هفت ایوان شش جهت پنج حسن و چهار ارکان با سه جوهر دو جهان از یک خداست. چاپ: چاپ نخست ضمن مجموعه ای از آثار شاه چاپ افست گردید، و سپس در سال 1346 تجدید چاپ شد (انتشارات خانقاه نعمت اللهي)
[الذريعه 153/22 «مکاشفات»؛ فهرستواره منزوی 787/6 بخش فلسفه، نمایه، و 945/8 ؛ نسخه های منزوی 1415/2 (10 نسخه)؛ مشترک پاکستان 1975/3 (1 نسخه دیگر)]
آغاز: برابر؛ انجام: محبوب مشو که عقل محجوب آنست اما محقق که مجمع آنست اما محقق کهع کجمع البحرين است ...
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 9، افتادگی: وسط وانجام؛ 17گ (1- 17)، 13 سطر، اندازه: 11/5×8 سم [ف: 36- 320]
آغاز و انجام: برابر
بی کا، تا: قرن 8 و 9 کاغذ: سمرقندی، جلد: تیماج، 21گ (93- 113)، 13 سطر (14×9)، اندازه: 13×17 سم [ف: 11- 2278]
تهران؛ دائرة المعارف؛ شماره نسخه: 101/7 - عکسی
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 2- 264]
خط: نستعلیق کهن، بی کا، تا: 851ق؛ مجدول؛ جلد: تیماج، 19ص (343- 361)، اندازه: 11×15/5 سم [ف: 32- 261]
آغاز: برابر؛ انجام: مكاشفة خاتمة، العشق نار في القلوب ... و افاضة کمالاته علینا. بیت: هشت خلد و هفت ایوان، شش جهت با پنج حس ** چار ارکان با سه جوهر دو جهان از یک خداست خط: نستعلیق، کا: شیخ السلام بن حسین بن علی کاتب، تا: غره ذیحجه 860ق؛ درهامش؛ کاغذ: ترمه، 20گ (16ر-35ر)، 21 سطر، اندازه: 23/6×16/2 سم [ف: 8- 266]
کا: حسینی، محمود بن محمد، تا: شعبان 871ق؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: تیماج، 15گ (91- 105)، 32سطر (19×10/5)، اندازه: 24×16سم [ف: 10- 1776]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 10؛ جلد: مقوایی، 16گ (202پ - 217ر)، 23سطر (9×6)، اندازه: 17×26/5 سم [سنا: ف: 1- 337]
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 3497/8 - ف
نسخه اصل: همان نسخه بالا [فیلمها ف: 2- 154]
آغاز: برابر؛ انجام: هشت خلد و هفت ایوان شش جهت با پنج حس ** چار ارکان با سه جوهر دو جهان از یک خداست
خط: نستعلیق، کا: رفیع الدين حسین بن سالک الدين محمد شریف حموی، تا: پنج شنبه استفتاح رجب 1015ق؛ مصحح، جلد: تیماج، 19گ (86پ - 104)، 17سطر، اندازه: 17×8/5 سم [محدث ارموی مخ: 3- 1528]
بی کا، تا: 1066ق؛ جلد: تیماج، 33سطر (20×9)، اندازه: 24×13سم [سنا: ف: 1- 208]
خط: نستعلیق، کا: محمد قاسم بن محمد مؤمن، تا: 1110ق؛ کاغذ: ترمه، جلد: میشن، 13گ (454ر - 466پ)، اندازه: 25×17سم [ف: 4- 678]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13، 17گ، 12سطر، اندازه: 21×15سم [ف مخ: 5- 2110]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج، 29گ (38- 66)، 5 سطر (12×6)، اندازه: 17×10 سم [ف: 13- 3184]
آغاز: بسمله الحمد لله رب العالمين ... آن که عالم طفیل او باشد/ روح قدسی زخیل او باشد؛ انجام: هشت خلد و هفت ایران ... با سه جوهر دو جهان از یک خداست.
بخشی از آن؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: با تاریخ 1221ق؛ 16ص ( 160-145 )، اندازه: 23×11/5 سم [ف: 32- 156]
آغاز: برابر؛ انجام: هشت خلد و هفت ایوان شش جهت با پنج حس ** چار ارکان با سه جوهر هر دو جهان از یک خداست.
خط: نسخ، کان محمد ابن فاضل سبزواری، تا: 1222ق، حسب فرموده محمد حسن خان خلف مرحوم فتحعلی خان بختیاری؛ جلد: تیماج مذهب، 221، 23 سطر ( 15/5×8/5 )، اندازه: 21×13/5 سم [ف: 51- 60)
آغاز: برابر؛ انجام: چار ارکان ... هر دو جهان از یک خدا است.
بی کا، تا: ربیع الثاني 1223ق؛ جلد: تیماج، 49ص (18- 66)، اندازه: 12×18/5 سم [ف: 2- 1]
خط: نستعلیق تحریری، کا: خدا رحم بن خداکرم بروجردی، تا: 16 ربیع الثاني 1246ق؛ جلد: تیماج، 12ص (13-2)، 26سطر، اندازه: 21×15سم [ف: 32- 310]
آغاز: برابر
خط: نسخ، کا: عباس بن محمد شیرازی همدانی، تا: 1264ق؛ 6گ (68- 73)، 29 سطر، اندازه: 28/5 ×40سم (الفبائي: - 549]
خط: نسخ ریز، کا: عباس بن حاجی محمد شیرازی الاصل همدانی المسكن، تا: 1264ق؛ 11ص (137 - 147)، 29 سطر، اندازه: 32×19/5 سم [ف: 32- 148]
مشهد؛ الهيات؛ شماره نسخه: 40/5 عکسی
نسخه اصل: همان نسخه بالا [ف: 3- 1303]
آغاز و انجام: برابر
خط: شکسته نستعلیق خوش، بی کا، تا: 1265ق؛ مجدول؛ 11ص ( 37- 27 )، 25 سطر، اندازه: 14/5 × 23/5 سم [ف: 10- 586]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1267ق؛ جلد: تیماج، 54ص (425 -478)، 11سطر، اندازه: 11×21/5سم [ف: 24/3- 96]
خط: نستعلیق و شکسته نستعلیق، کا: زین العابدين نقیب ملایر احمد بن حسین خوانساری، تا: 1285ق؛ 12سطر، اندازه: 18/1×11/2 سم [ف: 7- 134]
آغاز: برابر؛ انجام: تجلی صورتی از این اعدای ثلثه سالم ماند. در تجارت سود یابد بی شمار - یادگار نعمة الله یاددار.
خط: نسخ، کا: کرمانشاهی، محمد علی، تا: 1289 ق [ف: 3- 442]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13 و 14؛ جلد: تیماج، 29ص (98 -126) [ف: 10- 1672]
آغاز و انجام: برابر
بی کا، تا: رجب 1345 ق؛ اندازه: 20×13سم [ف: 11- 361]
آغاز: برابر؛ انجام: بیت هشت خلد و هفت ایوان شش جهت ... و السلام
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج، 23ص (1- 23)، 15سطر، اندازه: 12/5 × 21/5سم [ف: 32- 60]
خط: نستعلیق ترک، بی کا، بی تا، کاغذ: استانبولی، جلد: مقوا، 35ص (186- 220)، 18سطر (11×16/5)، اندازه: 18×12/5 سم [ف: 17- 369]
mokāšefāt
رضا قلی بن محمد زمان
rezā qolī ebn- e mohammad zamān
مشتمل بر «مقدمه» و سه «مصباح» و «خاتمه».
آغاز: بسمله و به نستعین، الحمدلله الذي یعلم مکیال البحار و مثاقیل الجبال و سل – السحاب الثقال - اما بعد چنین گوید ... رضا قلی بن محمد زمانی ... که این کلمه چند است در اصول معارف و قواعد طور ولایت که از تتق غیب جلوه بوده است
[فهرستواره منزوی 945/8]
یزد؛ وزیری؛ شماره نسخه: 3468/2
آغاز: برابر؛ انجام: گوهر چند از جواهر ریختن پیش خران
بی کا، تا: 1255ق؛ افتادگی: انجام کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج، 13ص (67- 79)، اندازه: 18×11 سم [ف: 5- 1665]
mokāšefāt- e baʻzī az sūfīye
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 139
آغاز: بسمله. الحمدلله الذي زین قلوب اولیائه بینابیع حكمة؛ انجام: فصل بفضل الله محواً تمت و کمل بحمد الله و حسن توفیقه نام این رساله در روی صفحه آغازین چنین یادداشت شده است:
«في علم الاسرار»؛ خط: نسخ و تعلیق، بی کا، بی تا؛ واقف: ابن خاتون، 1067ق، کاغذ: سمرقندی، 7- 9 سطر، اندازه: 17/5×13 سم [ف: 1- 236]
mokāšefāt- e razavī
ملتانی، محمد رضا بن محمد اکرم، - 1098 قمری
moltānī, mohammad rezā ebn- e mohammad akram( 1687)
وابسته به: مثنوی معنوی = مثنوی مولوی؛ مولوی، جلال الدين محمد بن محمد (604- 672ق)
تاریخ تأليف: 1084ق
شرحی است بر مثنوی جلال الدين مولوی که با عنوان های «قوله قوله» برگزار شده و مؤلف با اقتباس از آیه های قرآنی و احادیث نبوی به تبیین سخن مولوی پرداخته است.
آغاز: نه حمدی سزاوار آفریدگار جهان و جهانیان است. نه هر حامدی کاشف اسرار قرآن است نه هر مثنوی خوانی مثنوی دان است
چاپ: مشار فارسی ص 1484؛ هند، کانبور، نول کشور، 1293 ق، بدون نام مؤلف
[فهرستواره منزوی 946/8 ؛ میراث مشترک ایران و هند: 2- 311]
آغاز: برابر؛ انجام: حاصل آنکه عارف را به حکم وقت تکلم باید نمود در حینی که صورت بر معنی غلبه کرده باشد نشاید که بطور غلبه معنی بر صورت حرف زند دفتر اول؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: اوائل قرن 12؛ 287 ص، 20سطر (26×13)، اندازه: 34×22سم [ف: - 159]
آغاز: برابر؛ انجام: گفت اگر از مکر نباید در کلام ... و حاصل این جواب ظاهر است.
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ مجدول، با سرلوح؛ جلد: تیماج، 490ص، 24 سطر، اندازه: 16/5 × 26/5سم [ف: 1- 186]
mokasefat- e Sab- e jome (r. dar ...)
جمالی اردستانی، جمال الدين محمد، 814 - 883؟ قمری
jamālī ardestānī, jamāl- od- dīn mohammad (1412- 1479)
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 9326/26
خط: نستعلیق، کا: محمد مریم بن میرزا زمان، تا: قرن 13؛ 2ص (642- 643) [ مختصر ف: - 793]
mokāšefāt- e qeybīye
فاروقی، احمد بن عبد الاحد، 971 - 1034 قمری
fārūmī, ahmad ebn- e ‘abd- ol- ahad (1564 - 1625)
کتاب حاضر، پس از مرگ وی، به وسیله پسرش خواجه محمد معصوم گردآوری شده با دیباچه ای از گردآورنده که در آن از خود نام نبرده است و می گوید: در 1051ق ورقی چند از مسودات قدس آیات حضرت شیخ احمد بن عبدالاحد فاروقی را به دست آورده به بیاض در آورده «مکاشفات غیبیه» نام نهادم. این کتاب شامل برخی از اجازه نامه های مجدد الف ثانی است که برای بعضی از خلفای خود نوشته، شجره نامه های طریقه قادریه نقشبندیه، مکاشفات ایشان، اسامی پیران چشتیه و ختم رساله به چهل حدیثی است که وی جمع نموده و احادیث به حدیثی که به وی به اسناد مسلسل بالاولية از رسول خدا صلی الله علیه و آله رسیده است ختم می شود. نسخه های متعدد از این کتاب در فهرست مشترک پاکستان و فهرستواره کتاب های فارسی معرفی شده است. (ابو الفضل حافظیان)
چاپ: کراچی، 1384ق همراه با ترجمه اردو
[فهرستواره منزوی 947/8 ؛ مشترک پاکستان 1976/3 - 1977؛ فهرست کتابهای فارسی چاپ سنگی و کمیاب کتابخانه گنج 151]
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 1708
آغاز: بسمله. سبحان من لا یصل حمد حامدالی قدس ذاته ... اما بعد نموده می آید که در سال یک هزار و پنجاه و یک ورقی چند از مسودات قدسی آیات حضرت قدوة المحققين؛ انجام: حدیث مسلسل بالاولية الراحمون یرحمهم الرحمن تبارك و تعالی ارحموت في الأرض یرحمکم من في السماء. تمت.
نسخه اصل: کتابخانه ندوة العلماء، لکھنو، هند، شماره 247 (ردیف 311)؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: پنج شنبه 22 جمادی الثاني؟؛ مجدول، با سرلوح مزدوج مذهب؛ 140ص، 12سطر [عکسی ف: 5- 141]
mokāšefāt- e va mošāhedāt
ساغر اصفهانی، محمد ابراهیم بن محمد اسماعیل، - 1302 قمری
sāqar-e esfahānī, mohammad ebrāhīm ebn-e mohammad esmā‘īl(- 1885)
اهداء به: مؤتمن السلطان میرزا فتح علی خان صاحب دیوان تاریخ تأليف: محرم 1291ق
قصیده است و ترجیع بند و ترکیب بند و غزل مرتب با تخلص «ساغر» و ستایش پادشاه و تاریخ کتاب مکاشفات «1291»است.[نسخه های منزوی 2342؛ الذريعه 415: 9]
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 9949
آغاز: کتاب تضمینات المسمى بمشاهدات و مکاشفات في التوحيد نخستین کاورد خامه به نامه لولؤي لالا ** فزون زین گوهر بن انجم سپاس خالق یکتا؛ انجام: ارمغانم به صاحب دیوان ** همه نو باوه های جا: آمد/ یک عدد چون نگاشتم از وی ** سال تاریخ ارمغان آمد (1291)
خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: محرم 1291ق؛ مجدول؛ جلد: تیماج مذهب، 188 گ، 19سطر (14/5×7)، اندازه: 20×13سم [ف:512- 17]
makāšef- ol asrār
حسینی کرمانی، عبدالمهتدی، ق 10 قمری
hoseynī kermānī, ‘abd- ol- mohtadī(- 160)
وابسته به: لوایح؛ جامی، عبدالرحمن بن احمد (817- 898ق)
اهداء به: نظام الدين میرزا شاه حسن
تاریخ تأليف: 934ق
در شرح «لوایح» جامی
یزد؛ کاظمینی؛ شماره نسخه: 538/8
آغاز: ای لایحه جمالت از عالم غیب، با شوق و طرب ** برده ز دل اهل طلب ظلمت ریب، بی رنج و تعب
خط: نستعلیق، کان محمد علی بن سید عبدالوهاب بن سید خان، تا: پنج شنبه 27 ربیع الثاني 1066ق؛ جلد: تیماج، 44گ (حاشیه 35ر- 78ر)، اندازه: 14×22/5سم [ف: 2- 220]
mukāšifat- ul qulüb
کتابی در اخلاق و موعظه در 111 باب.
مشهد؛ شیخ علی حیدر؛ شماره نسخه: 539
آغاز: الحمدلله الذي احسن تدبیر الكائنات و خلق الأرضين و السماوات؛ انجام: اتت قتادة إلى رسول الله صلی الله علیه و آله فقالت یا نبی الله انی قتادة اخطب و انی اکره التزوج ...
نسخه در باب 95 ناقص است؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ مصحح؛ جلد: چرم، 147گ، 20 سطر، اندازه: 21×14سم [مؤيد: 2- 40]
mokāšefat- ol mavād- e nāserī
در تجزیه شیمیایی مواد معدنی، در دو «مقاله» و از کتاب های دارالفنون ناصری است: مقاله 1. در معرفین، مقاله 2. در فعل و انفعال.
همدان؛ دانشگاه بوعلی؛ شماره نسخه: 284
آغاز: تجزیه شیمیائی شعبه ای است از علم شیمی که گفتگو می کند از طرز تعیین اجسام مختلفه در مواد متفاوته
خط: نستعلیق، کا: علی نصرت قوچانی (نامش در نسخه نیامده)، بی تا؛ 105گ، 15 سطر، اندازه: 10/5 × 17/5 سم [ف: - 154]
al-mukāfāt ‘ala-l ḥusn-i wa-l qubḥ
ابن دایه، احمد بن یوسف، 245؟ - 340 ؟ قمری
ebn- e dāye, ahmad ebn- e yūsof (860 - 952)
به روایت ابو محمد عبدالله فرغانی از او درباره مکافات و کیفر با آوردن داستان ها.
چاپ: قاهره، محقق: امین عبدالعزیز، مطبعة الجمالية، 143ص، 1332ق. [بروکلمان ذیل 229/1]
کا: علی بن علی ابراهیم طوخی مالکی، تا: پنج شنبه 12 محرم 997ق؛ مجدول؛ کاغذ: دولت آبادی، جلد: میشن، 46گ (2پ - 47ر)، 21 سطر، اندازه: 17/8×13/7 سم [ف: 5- 210]
آغاز: أخبرنا أبو محمد عبدالله الفرغاني؛ انجام: و انا اسال الله عونا علی مصدحتك و کمال زاعتك و هو حسبی فیك و نعم الوكيل تذکر: نام کتاب در فهرست، مکافات ذکر شده است؛ خط: نسخ، کا: محمد ابراهیم، تا: 1283 ق [الفبائي: - 550]
mokāfāt- nāme
بخارائی سرهندی، احمد، ق 12 قمری
boxārā’ī sarhandī, ahmad(- 18c)
راهزنی کُرد، به پیری ناتوان حمله کرد و چون خواست او را بکشد، پیر دو مرغ پرنده را بر خون شاهد گرفت، و بدین شاهدان خون وی گریبان گیر مرد کرد گردید و او را به سزایش رسانیدند.
قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 1287/8
آغاز: چنین مرقوم دیدم در کتابی ** ز دیوان مکافات انتخابی/ که در عهد سلف نا پاک کردی ** بگرد کوه و صحر کرد گردی؛ انجام: چو خواهی از زبر دستان بپاداش ** نگر با زیر دستان آن چنان باش
خط: نستعلیق، کا: محمد بن سید کریم تاجر شوشتری، تا: 1301 - 1308ق؛ 2گ (56پ - 57ر)، اندازه: 31×20سم [ف: 4- 107]
mokālemāt
شیخ صدوق، محمد بن علی، 311؟ – 381 قمری
šeyx- e sadūq, mohammad ebn- e ‘alī (924 - 992)
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 29696
آغاز: ذکر مکالمه جناب شیخ صدوق محمد بن علی بابویه القمي رضی الله عنه در مجلس ملک رکن الدوله دیلمی رحمت الله ؛ انجام: و طرق آن بر ما ظاهر گردید و معمور آن بدرجه صحت رسید و الحمدلله رب العالمين
خط: نستعلیق، کا: شهاب الدين علی کاشانی، تا: قرن 11 [رایانه]
mokālemāt- e ensān va heyvān
مواعظی است که در چند مجلس ترتیب یافته ومؤلف درهر مجلس با الهام از یکی از آیات قرآن به شیوه مکالمه انسان باحیوان به موعظه و بیان حقایق می پردازد و در پایان هر مجلس به ذکر مصیبت نموده است. عنوان کتاب از صفحه اول همین نسخه گرفته شده است.
قم؛ گلپایگانی؛ شماره نسخه: 3872- 19/202
آغاز: بسمله فلا وربك لا يؤمنون ... در میان مخلوقات به جهت ارتباط واختلاف طبایع خصومات ومنازعات بسیار بهم می رسد لیکن هیچ نزاع ومرافعه شیرین تر از مرافعه حیوان وانسان نبود؛
انجام: و به جماعت نماز گذارند خصوصا در روز جمعه و آن روز که مرافعه و گفتگو می کردند انسان و حیوان و مصدق ایشان سلطان بنی جا: با وزیر وقاضی بودند روز جمعه آخرشعبان بود.
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا، افتادگی: انجام؛ جلد: مقوایی، 112گ، 14سطر، اندازه: 18×11 سم [ف: 8- 4530]
مکالمات حسنیه - حسنیه
مکالمات حسنیه - حقوق بین الملل عمومی
مکالمات غوث اعظم - غوثیه
mokālemāt- e farānse - fārsī
حاوی یک سلسله لغات فرانسه و فارسی و تعدادی از مکالمات این زبان است. ظاهراً آن برای یکی از شاهان قاجار تحریر یافته و پاره ای از اصطلاحات فرانسه نیز در آن آمده است.
تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 1601
آغاز: مکالمات فرانسه و فارسی؛ انجام: حساب را هم بفرستید
خط: نسخ، کاتب = مؤلف، تا: قرن 13، جا: تهران (شاید)؛ مجدول؛ جلد: مخمل مقوایی، 235 گ، 15 سطر (16×28/5)، اندازه: 35/5×22سم [ف: 4- 88]
mokālemāt- e farānse va fārsī
سرهنگ، علی اکبر، ق 14 قمری
sarhang, ‘alī akbar(- 20c)
اهداء به: مخبرالدوله وزیر علوم
تاریخ تأليف: 1301 ق
نویسنده که از معلمان نقاشی و تاریخ و مناظر و مرایا در مدرسه دولتی بوده است بنا به امر وزیر علوم آن وقت دست به تحریر این کتاب می زند. نسخه حاضر که جلد اول و دوم کتاب مکالمات است از لغات ساده فرانسه و ترجمه فارسی آنها شروع می شود و بعد به اصطلاحات و عبارات فرانسه با ترجمه فارسی آنها می آید.
تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 1668
آغاز: مکالمات فرانسه و فارسی؛ انجام: چاکر شما علی اکبر قد تمت مجلد الثاني
خط: نسخ خوش و لاتین، کا: کتاب دارالترجمه همایونی، تا: 1301ق، جا؛ تهران؛ مجدول؛ جلد: تیماج مذهب، 312گ، 16سطر (24×13)، اندازه: 21×32/5سم [ف: 4- 145]
mokālemāt- e mūsā bā xodāvand
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 1202/53 - طباطبائی
آغاز: بسمله قیل انه لما اراد الله تبارك تعالی ان یناجی عبده و نبیه موسی ... و کان موسی یصوم النهار و یقوم الليل؛ انجام: یا موسی جعلت الخير منی و الشر من نفسك ثم خلقت بعد ذلك نور حبیبی محمد صلی الله علیه و آله و هذا الذين و جدناه منسوخا من مناجات موسی علیه السلام و الحمد لله رب العالمين
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ 2گ (52- 53) [ف: 23- 730]
mokāleme- ye anūšīravān va bāqbān
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 9469/72
خط: نستعلیق، کا: محمد طاهر آراسنجی، تا: قرن 11؛ اگ (74) [ مختصر ف: - 793]
mokāleme- ye bāqerī (t.)
طبری، محمد کاظم بن رضا، ق13 قمری
tabarī, mohammad kāzem ebn- e rezā(- 19c)
ترجمه تحت اللفظي حدیثی است که گفتگوی حضرت امام محمد باقر علیه السلام با حجاج بن یوسف ثقفی در آن آمده و جمله ای از فضایل و مناقب اهل بیت علیهم السلام در آن بیان می شود. این حدیث به روایت ابوعبدالله کرخی می باشد.
آغاز: ستایش سزاوار رب ودود و درود نامعدود بر روان رسول عاقبت محمود و بر پا کان آل او که هر یک ظل الهي هستند ممدود
انجام: پس حضرت از آن در نجات بیرون آمدند و این آیه شریفه را تلاوت می فرمودند و سیعلم الذين ظلموا أي منقلب ینقلبون
خط: نستعلیق، بی کا، تا پایان شعبان 1265ق، جلد: تیماج، 13گ (45پ - 57ر)، 15سطر (15×9)، اندازه: 12/5 × 14/5 سم [ف: - 302]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ معرب، بی کا، تا: عصر مولف؛ جلد: مقوایی، 22گ، 14 سطر، اندازه: 10/5 ×17 سم [ف: - 121]
قم، مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 1533
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 4- 350]
mokāleme- ye hazrat- e mūsā bā xodāvand (masā'el- e mehtar- e mūsā)
؟ بلگرامی، قطب الدين بن ابراهیم، ق 11 قمری
belegrāmī, qotb- od- dīn ebn- e ebrāhīm(- 17c)
رساله ای است مشتمل بر گفتگوی حضرت موسی علیه السلام با خداوند در موضوعات آفرینش آسمان و زمین و بهشت و جهنم و فضیلت حضرت ختمی مرتبت صلی الله علیه و آله و امتش.
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 35736
آغاز: بسمله. مسائل مهتر موسی پیغامبر علیه السلام روزی مهتر موسی علیه السلام خدای تعالی را یاد می کرد و می گفت یا رب. از حضرت عزت جواب لبیك آمد؛ انجام: موسی گفت لا اله الا الله محمد رسول الله و در امت محمد مصطفی صلی الله علیه و سلم در آمد بحق الحق و اهله تمت
خط: نستعلیق تحریری، کا: بلگرامی، قطب الدين بن ابراهیم، تا: 1092ق، جا: رجبوره پر کنه شاه آباد؛ اهدایی: رهبری، بهمن 1384؛ جلد: تیماج، 12گ (56پ - 67پ)، 13 سطر، اندازه: 19×12 سم [اهدائی رهبر: 2 اخبار 2- 712]
مکالمه طرماح - مناظره طرماح بن عدی با معاویه
به مکالمه طرماح - مناظره طرماح بن عدی با معاویه (ترجمه)
mukālimat- u ‘ali- yi bn- il ḥusayn ma'- aš šiblī
خط: نستعلیق، کا: آملی، عطاء الله بن مسیح، تا: حدود144ق؛ 1 گ (244ر) [مختصر ف: - 328]
آغاز: روی انه لما رجع مولانا و مقتدانا زین العابدين علیه السلام من الحج استقبله الشبلي فقال زین العابدين علیه السلام حججت یا شبلی؛
انجام: ارجع فانك لم تحج فطفق الشبلي یبکی علی فرطه في حجه و ما زال یتعلم حتی یحج من قابل بمعرفة و یقین. تمت المكاملة.
خط: نسخ، بی کا، تا: با تاریخ 1060ق؛ جلد: تیماج مذهب، 4ص ( 241- 238 )، 17 سطر (1365)، اندازه: 18/7×10/8 سم [ف: 29/1 -323]
آغاز: بسمله خبر مولانا زین العابدين علی بن الحسين بن علی بن ابی طالب علیهم السلام و الشبلي رحمه الله ... روی انه لما رجع مولانا و مقتدانا زین العابدين علیه السلام من احج استقبله الشبلي؛ انجام: و ماذا یتعلم حتی یحج من قابل بمعرفة و یقین. تم.
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج، 4ص، 21 سطر (16/5×8)، اندازه: 11/5 × 23/5 سم [ف: - 507]
mokāleme- ye ‘amro- "ās va mo‘āvīye
بخشی از مکالمات و مکاتباتی که ما بین عمروعاص و معاویه در خصوص امام علی علیه السلام بوده با روایت محمد بن محمد قتال نیشابوری با اسناد بن محمد بن ادریس شافعی از رجاء بن حياة کندی و با اسناد به این دأب در رساله حاضر نگاشته شده است.
تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 2605/2
آغاز: بسمله، عن ابن دأب قال دخل عمرو بن العاص ذات یوم علی معاوية فلما راه معاوية استضحك منه؛ انجام: قال نسمیه الصيحاني فقد صاحت بفضلی و فضلك ... صدق الله و رسوله خاتم النبيين و علی سید الوصيين و نحن علی ذلك من الشاهدين
بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج، 38 (31پ - 68)، ابعاد متن: 10×85، اندازه: 175/9 سم [ف: 13- 10]
المكان - ماهية المكان بحسب رای ابن میثم
makān- ul i'tikāf
تبریزی، علی (زین العابدين)، ق 11 قمری
tabrīzī, ‘alī (zeyn- ol- 'ābedīn)(- 17c)
تاریخ تأليف: 2 ربیع الاول 1014ق
چون بین علمای معاصر مؤلف اختلاف شدیدی در مکان اعتکاف افتاده بود، مؤلف رساله حاضر را در این موضوع نگاشته است و در آن اشاره به اقوال علما و دلایل هر یک شده است.
اصفهان؛ مدرسه صدر بازار؛ شماره نسخه: 536/4
آغاز: الحمدلله الذي اعان عباده الاخيار بالهداية إلى سلوك مسالك الخيرات و مناهج الطاعات و وفقهم للعکوف في المساجد للعبادات؛ انجام: لفضلها و شرفها علی سائر المساجد لا لعدم جواز الاعتكاف في غیرها و الله سبحانه اعلم و قد بسطنا الكلام فیه في تعلیقتنا علی المختلف فمن اراده فلیطلب هناك.
خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، بی تاب 7 گ (136پ- 142ر)، اندازه: 19×13 سم [ف: 2- 389]
makān- e tabī“ī
مشهد؛ الهيات، شماره نسخه: 14885/5
این رساله گویا دنباله رساله قبلی مجموعه («فلسفية (رسالة)» از ناشناس) باشد به همان شیوه که گمان می رود گزارشی بر یکی از متون ابن سینا یا خواجه باشد؛ خط: نستعلیق، کا: حاجی محمد بن اسدالله بروجردی، تا: رمضان 1031ق، جلد: تیماج؛ 17 و 20 سطر، اندازه: 19/5×9 سم [ف: 2- 193]
makān-il-muṣallā
آرانی کاشانی، ابوطالب بن محمد حسن، ق13 قمری
ārānī kāšānī, abu- tāleb ebn- e mohammad hasan(- 19c)
رساله ای کوتاه در مباحث مربوط به احکام مکان نماز گزار که در یک «مقدمه» و سه «مقام» (تعریف مکان، تقسیم مکان، احکام آن) تنظیم شده است.
آران کاشان؛ محمد هلال؛ شماره نسخه: 71/8
آغاز: في احکام مکان المصلي و الكلام فیه یقع في التعريف و الاقسام و الأحكام فینبغی طی مقامات ثلثه و قبل الخوض فیها ینبغی تمهید مقدمة نافعة في اغلب المسائل و هی انه لابد للمجتهد عند؛ انجام: فهل الصحة یعم القسمين ام یختص بالاضطراری فیه اشکال اما الاضطراري فلا اشکال فیه في الصحة للعقل و النقل اما العقل فلقبح ... سواء کان النيسان اختیار یا ام لا
کامل؛ خط: نسخ، کاتب = مؤلف، بی تا؛ مصحح از مؤلف و غیره؛ جلد: تیماج، 15گ، 23 سطر، اندازه: 22×15سم[ف مخ: - 64]
قم: مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 298/12
نسخه اصلی: همان نسخه بالا [عکسی ف: 1- 355]
makān- ul muşallī
رضوی قمی، محمد ابراهیم بن محمد باقر، ق13 قمری
razavī qomī, mohammad ebrāhīm ebn- e mohammad baqer(- 19c)
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 18756
آغاز: بسمله، الحمدلله الذي نور قلوبنا بلمعة البيان ... باب المكان و هو باعتبار اباحة الصلاة فیه و عدمها عبارة عن الفراغ و الفضاء الذي شیغله بدن المصلي و ما یستقر علیه و لو بوسایط کالقبقاب مثلا کما عن فاضل الكركي و قیل هو ما یستقر علیه المصلي و ما یلاقی بدنه و ثیابه؛
انجام: و هذا لا یختلف فیه الحال بین الساتر و غیره تمت المسألة بعون الله الملك المنان یوم العاشر من شهر جمادی الأولى سنة ثمان و ستینو مأتين بعدالألف ... خادم الشريعة المقدسة النبوية انا الجاني الخاطي (مهر و امضاء) الواثق بالله الغني محمد ابراهیم
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ اهدایی: رهبری، فروردین 1372؛ جلد: مقوا، 8گ، 13 سطر، اندازه: 16×10/5 سم [اهدائی رهبر: 3- 712] و [ف: 21- 1460]
makāyed- e eblīs va taqrīroh
قم؛ معصومیه؛ شماره نسخه: 268/4
آغاز: بدانکه ابلیس ملعون مارا دشمنی عظیم است. اما اول کسی خواهد که از انجام: و اگر نیکوئی پیدا شد ... زینهار در مسلمانان چنین اعتقاد نکنی.
با سوژه زینهار از شیطان مطالبی اخلاقی را به استناد آیات و روایات نگاشته است، گویا بابی است از یک کتاب؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ مجدول؛ جلد: تیماج، 8گ (74پ - 81ر)، اندازه: 18/5×13 سم [ف: 1- 264]
makāyed- e ferqe- ye ahl- e sonat
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 24879
آغاز: بسمله. مستتر نماند که اگر متعصب عنیدی به انکار؛ انجام: اعلم منی یعنی سعدا الي آخر ما قال بیاض؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 14؛ جلد: تیماج [رایانه]
makbes = sargozašt- e pādešāh- e eskātland = qamnāme ye makbes
شکسپیر، ویلیام، 1564 - 1616 میلادی
Šekspīyer, vīlīyām (1564 - 1616)
مترجم: حکمت، علی اصغر، 1271 - 1359 شمسی تاریخ ترجمه: 1309ق
درامی از شکسپیر شاعر انگلیسی که به وسیله علی اصغر خان حکمت به فارسی ترجمه شده است. در دیباچه می گوید: «پس از میان درام های زیبا که به قلم آن شاعر سخن سرا آمده است غمنامه مکبث پادشاه اسکاتلند را که از شاهکارهای طراز اول آن استاد است برگزید که هم دارای نکات و دقایق تاریخی است و هم سرتاسر تعالیم عالیه اخلاقی و پند و اندرزهای حکیمانه است ...» و بعد در مقدمه مبسوط منشأ و اصل این داستان را بررسی و در خاتمه چنین نتیجه گیری می کند که: شکسپیر تأثير سرنوشت نهانی و تقدیر غیبی را در زندگانی افراد به جامع ترین صورتی تصویر کرده است و انفعال عوالم حس و شهود را در برابر عوامل غیبی نهانی مشهود ساخته است».
آغاز: دیباچه مترجم، در اوائل سال 1309 شمسی نویسنده سطور را از مشاغل جاری اداری فراغتی روی داد؛ انجام: بر آن تخت مبارک شد چو شیران ** مبارک باد گفتندش دلیران.
خط: نستعلیق تحریری، کا: حکمت، علی اصغر، تا: ذیقعده 1348ق، جا؛ تهران؛ واقف: علی اصغر حکمت، مهر 1340؛ جلد: مشمع، 39گ، 19 سطر، اندازه: 1/4×17 2سم [ف: 17- 512]
آغاز: الف دیباچه مترجم ... فصل اول ... آورده اند هنگامی که تاج سلطنت اسکاتلند؛ انجام: مبارک باد گفتندش دلیران پایان
خط: نستعلیق تحریری، بی کا، تا: 1309 ق [رایانه]
مكة - تاریخ مكة
مکتب بند - نیرنگ عشق
مکتب بند - دیوان فیضی
maktab- e rīyāzat
پادانا، مسعود، 1363 شمسی
pādānā, masóūd (1984 - )
رساله مختصری است درباره ریاضت و نحوه استفاده از غذاها و نوشیدنی ها در دوران ریاضت. در آخر کتاب مؤلف 64 مطلب را درباره ریاضت مطرح کرده است که بعضی از آنها در همین رساله پاسخ داده شده است. از قبیل: خواب، سکوت، لباس، غذاهای خاص ریاضت، عسل، عطرها، انگشترها و سنگ ها، تمرین نگاه، روزه با آب ....
قم؛ مسجد اعظم؛ شماره نسخه: 214/2
آغاز: مکتب ریاضت (خودآیی) دوصد گفته چونیم کردار نیست. از هر گونه فلسفه، بحث، جمله پردازی، پیش گوئی و آه وزاری دست بکشید؛
انجام: بهترین ذکر، 62- اجرای نماز با سکوت، قرائت قرآن بدون صحبت 63- چرا درغار می رفتند، غار بهتر است یا آزاد؟ 64- گیاه خواری در تمام سال.
خط: تحریری، کاتب = مؤلف، تا: 23 جمادی الثاني 1395ق؛ جلد: مقوا، 41گ، اندازه: 34×21سم [ف مخ: 5- 2110]
maktab- e kasravī va māterīyālīsm
نکرا
nokrā
تاریخ تأليف: 1327ش.
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 4752/18- 4754- ف
بی کا، بی تا [فیلمها ف: 3- 102]
maktabīyye (entexāb)
سهروردی، یحیی بن حبش، 549؟ - 587 ؟ قمری
sohravardī, yahyā ebn- e hebaš (1155 - 1192)
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 14728/4
خط: نستعلیق شکسته، کا: صدر الافاضل، تا: قرن 13، 3گ (95ر - 97ر)[ مختصر ف: - 416]
al- muktasab fi zirā'at- iddahab
عراقی، محمد بن احمد، - 580 ؟ قمری
‘erāqī, mohammad ebn- e ahmad(- 1185)
رساله مختصری در کیمیاست، در پنج «جمله» ونوزده «فصل»:
جمله 1. درباره موضوع صناعت کیمیا، در پنج فصل؛ جمله 2. در چهار فصل: 1) کمیت، 2) کیفیت، 3) القسم الأول من العمل الأول، 4) القسم الثاني من العمل الأول؛ جمله 3. در دو فصل: 1) كيفية القسم الأول من العمل الثاني، 2) كيفية القسم الثاني من عمل الثاني وهو اکسیر الحمرة؛ جمله 4. در پنج فصل: 1) استشهاد بر توحید مهیت، 2) استشهاد برکمیت اولی، 3) استشهاد بر کیفیت ابتداء، 4) استشهاد بر کیفیت قسم ثانی از عمل اول؛ جمله 5. در سه فصل: 1) استشهاد بر قسم اول از عمل دوم، 2) معرفت ماهیت رموز، 3) خاتمه کتاب. در آخر هر فصل تأييدي بر گفته های خود از فلاسفه نقل می کند، در آخر کتاب فصلی در ماهیت رموز این فن دارد. نام مؤلف به درستی مشخص نیست. بعضی کتاب را به ابوالقاسم محمد بن احمد سیماوی عراقی و بعضی به جابر بن حیان صوفی نسبت داده اند.
آغاز: بسمله. الحمدلله الأول الذي لا اول قبله، الاخر الذي لا آخر ... و بعد، فانی صنفت هذا الكتاب و ذکرت فیه علم صناعة الكيميا و عملها من الهيولى التي لا یمتنع العمل ...
انجام: ولا یختلجك الشك فیما اقوله فما بینا في کل ما قلته خلف کمل الفصل الثاني في تعریف ماهية الرموز و تمامه. و الحمدلله فضلنا علی کثیر من عباده بالنعمة ... و ما یذکر الا الوا الألباب، وقع الفراغ ..
چاپ: فرانکفورت، معهد تاریخ العلوم العربية والاسلامية، مطبعة شتراوس، 1422ق.
[الذريعه 156/22 ؛ حاجی خلیفه 1811/2 : از سیماوی؛ کحاله 244/5 : عبد العزيز عراقی، 292/8 ، سماوی عراقی؛ هدية العارفين 723/1]
آغاز: برابر
نسخه اصل: کتابخانه چستربیتی، شماره 3231؛ خط: نسخ، کان محمد بن محمد بن احمد خیری انصاری، تا: 27 جمادی الاول 907ق؛ محشی؛ 73ص (35- 107)، 15 سطر [عکسی ف:4- 321]
آغاز: برابر؛ انجام: علی الشيخ بكثرة.
خط: نسخ و نستعلیق تحریری، بی کا، تا: قرن 10 و 11؛ افتادگی: انجام؛ جلد: تیماج، اندازه: 15×10 سم [اوراق عتیق: 2- 398]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق تحریری، بی کا، تا: 7 رجب 1010ق؛ بر فراز نسخه به خامه تازه تر عنوان کتاب المكتسب و نام مؤلف عبدالعزیز بن تمام عراقی آمده؛ 29گ (14ر - 42پ) [ف: 1- 242]
آغاز: برابر؛ انجام: انه لتحقیق رجاء العالمين جمادی الثاني سنه 1133
خط: مختلف، کا: محمد رفیع، تا: 1133ق؛ مترجم [الفبائي: - 550]
آغاز: برابر؛ انجام: فاذاً هو اکسیر ولا یخلوانه مفرد او مرکب فنجیء في المفردات المعدنية
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ جلد: مقوا، 5گ، 18 سطر، اندازه: 20×13سم [ف مخ: 2- 526]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: شنبه 4 صفر 1220ق؛ جلد: تیماج، 13گ (1پ - 13پ)، 20 سطر، اندازه: 15/5 × 21/5سم [ف: 24- 313]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد امین بن علی نقی حسنی استر آبادی، تان جمادی الثاني 1231ق؛ مصحح، محشی؛ جلد: تیماج، 27گ، 14سطر، اندازه: 19×12 سم [ف: 8- 4531]
آغاز: (قال صاحب المنتسب): أما المعدن ففیه القوى الثلثة و هی الغاذية و النامية و المولد، فالمولد تستخدم النامية و النامية تستخدم الغاذية و الغاذية تستخدم قوة واحدة؛
انجام: کان قد اوضح الحق في بعض المواضع و اختصر فقد عباه تعبية لا یهدی اليه الا العارف الحكيم البالغ و السليم. تمت هذه الكلمات التامات ما احسن قائلها گزیده هایی است از مکتسب از شیخ ابوالقاسم محمد بن احمد سیماوی و نقل هایی از شرح مکتسب جلد کی. عنوانها: العمل ... العمل الرح ... العمل النحاس؛ خط: نستعلیق، کا: صفا لواسانی علی محمد، تا: 1259ق؛ جلد: تیماج، 2گ (202ر - 203پ)، 23سطر (10/5 × 22/5)، اندازه: 32×19/5 سم [ف: 14- 162]
آغاز: برابر
در فهرست ناشناس؛ خط: نسخ، بی کا، تا: اواخر جمادی الثاني 1260ق؛ محشی با رمز «حسب ج» که احتمالا همان «نهاية الطلب» است؛ 93گ، 14سطر (5/5× 14/5)، اندازه: 21×13/5 سم [ف: 1- 139]
آغاز و انجام: برابر خط: نستعلیق، کان محمد رفیع قراگوزلو، تا: 1261ق؛ جلد: تیماج، 25گ (181ر205ر)، اندازه: 11×17 سم [ف: 16- 269]
آغاز: برابر خط: نستعلیق خوب، بی کا، تا: 26 محرم 1276ق، جا: کرمانشاه؛ 20گ (121ر- 140ر)، 20 سطر، اندازه: 22×14سم [ف: 1- 523]
آغاز و انجام: برابر خط: نسخ، کا: فضل الله، تا: 16 محرم 1283ق؛ 42گ (1ر- 42پ)، 13سطر، اندازه: 18×11/5 سم [ف: 2- 618]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: رضا قلی مافی، تا: رجب 1302ق، جا: کرمانشاه؛ جلد: تیماج، 41ص (42- 82)، 17سطر [ف: 36- 82]
آغاز: الحمدلله الذي تعالی عن العلل و المعلومات و تقدس عن لوازم الاجسام و المتحيزات ... اما بعد فانی قد صنفت هذا الكتاب ذاكراً فیه علم صناعة الكيميا و عملها من الهيولي؛ انجام: برابر
خط: نسخ، کان محمد هاشم الخمسة الفاخور تلوئی، تا: 27شوال 1309ق؛ در نسخه خطبه مؤلف قبل از «اما بعد» حذف شده و به جای آن خطبه کوتاه دیگری آورده شده؛ جلد: تیماج، 13گ (145پ - 157ر)، 17سطر [ف: 36- 152]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: خانگلدی، احمد، تا: 1363ق؛ محشی؛ جلد: تیماج، 16گ (27پ - 42پ)، 24 سطر (16×9/5)، اندازه: 16×21/5سم [ف: 11- 2055]
آغاز: بسمله اسیر حقیر ایروانی ده چه چمن در صفا بهشت برینی؛ انجام و رحمة اله و برکاته اجمعین
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا [الفبائي: - 550]
آغاز: الحمدلله الذي تعالی عن العلل و المعلولات، و تقدس عن لوازم الاجسام ... اما بعد فانی صنفت هذا الكتاب ذاكراً فیه علم صناعة الكيميا؛ انجام: و اذا قد انتهی القول الى هذا فلیکن آخر القسم الثانى من الجمل الثاني و بتمامه تم الكلم ...
نسخه در پایان فصل دوم از جمله سوم پایان می یابد؛ خط: نستعلیق شکسته، بی کا، بی تا، جلد: میشن، 13گ (1ر- 13ر)، 24 سطر، اندازه: 18/4×11/4 سم [ف: 6- 342]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام [رایانه]
al- muktasab fi zirā‘at- iddahab (t. wa s.)
مورخ، عبدالله بن علی
movarrex, ‘abd- ol- lāh ebn- e ‘alī
وابسته به: المكتسب في ذراعة الذهب؛ عراقی، محمد بن احمد (- 580ق)
آغاز: ترجمه مر مکتسب را از کلام میر ابوالقاسم مسمی بمورخ بسمله الحمدلله ... اما بعد این ترجمه ایست موجز مر شرح مکتسب را ...
[فهرستواره منزوی، ج 5: 948]
بی کا، تا: قرن 13[نشریه: 2- 103]
آغاز: برابر؛ انجام: و بعد از آن بر نواقص و بر نواقص و بر این قیاس اکسیر حمزه بحمدالله که شد کام دل من بتوفیق الهي حاصل من.
خط: نسخ خوش، کا: رجبعلی ابن عبدالله، تا: 1277ق؛ خریداری از امرالله صفری؛ 3گ (51ر - 53پ)، 17سطر (14×8)، اندازه: 22×17/5 سم [رایانه]
آغاز: برابر
خط: نسخ، کا: رجبعلی بن عبدالله صراف، تا: با تاریخ 1277ق؛ جلد: چرم، 18ص (37- 54)، 15 و 22 سطر، اندازه: 22×17/5 سم [ف: 45- 167]
al- muktasab fi zirā‘at- iddahab (t.)
وابسته به: المكتسب في زراعة الذهب؛ عراقی، محمد بن احمد (- 580ق)
آغاز: بسمله این رساله مختصر است که موسوم بمکتسب است و مؤلف آن معلوم نشده است حمد مر آن خدای را که این صفت دارد اولی است که نیست پیش از آن اولی ... وبعد پس بدرستی که تصنیف کردم این کتاب را که ذاکر است در آن علم صناعت کیمیا ..... و گردانیدم آنرا بر پنج جمله مشتمل بر نوزده فصل جمله اول مشتمل است بر پنج فصل فصل اول در موضوع صناعت کیمیا؛
انجام: ولا یختلجك الشك فیما اقوله فیما بیننا في کل ماقلته خلف تمام شد مکتسب آنچه در این نسخه است دریوم دوشنبه 18 شهر شعبان المعظم 1268
ترجمه کتاب «المكتسب في زراعة الذهب» سیماوی عراقی است که صنعت کیمیا را به اختصار در پنج جمله دارای نوزده فصل نگاشته است، نام ترجمه و مترجم به دست نیامد، ترجمه مکتسب از قول میر ابوالقاسم مورخ در فهرست ملک (351/6) معرفی شد؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: دوشنبه 18 شعبان 1268ق، مصحح؛ جلد: تیماج، 18گ، 16 سطر، اندازه: 15×22/5سم [ف: 2- 859]
آغاز: بسمله من کلام صاحب المكتسب اما بعد بدان که ماده اول همان حجر اول است؛ انجام: روح خون روح عروس کبریت ... است و تدبیر تهیه چنین کند که ذکر ...
بی کا، بی تاب افتادگی: انجام [رایانه]
آغاز: بسمله، ترجمه مر مکتسب را از قول میر ابوالقاسم مورخ، اما بعد این ترجمه ای است معصومه شرح مکتسب بدان که اکسیر چیزی است گدازنده، صبر کننده، قرار گیرنده، تمام سازنده، کمال دهنده؛ انجام: و اخذ جزوی از هریک و بر ده جزو از فضه و بعد از آن بر نواقص و بر این قیاس اکسیر حمره
از قول میر ابوالقاسم مورخ؛ خط: شکسته نستعلیق، کا: ابوالحسن اخوی، تا: 1281ق؛ جلد: میشن، 6گ (70ر - 75پ)، 16سطر، اندازه: 20/8×16/3 سم [ف: 6- 351]
al- muktasab fi zirā‘at- iddahab
نام مصنف ولی الله آمده و رساله در کیمیا و دارای چند قسمت و هر قسمت شامل چند فصل است.
تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 5740/9
آغاز: هذا کتاب یشتمل علی عمل الأول في الصنعة الشريفة ... الفصل الأول في موضوع صناعة الكيميا و هو نوع واحد حقیقی ... المعدني؛ انجام: و لایزال بفعل ذلك إلى أن یبلغ مراده مع الاستعانة بالقوی التي تتم فعله و توصله الى الغرض المطلوب في زمان تصیر فهذا وصف التدبير ... علی سبیل الاجمال.
کا: حسین بن سید میرزای مهابادی، تا: دوشنبه 17 ذیقعده 1301ق؛ 29گ (134ر- 162ر)، اندازه: 17/5 × 22/5سم [ف: 8- 486]
المكتفي في الوقف والابتداء - الوقف و الابتداء
al- muktafā fi- l waqf- i wa- l ibtidā' (mn.)
رساله ای است منتخب شامل شش باب و چند فصل: باب ذکر الوصل و الوقف، باب ذکر معرفة تقسیم المقاطع و المبادي (و بیان انواع وقف)؛ فصل في اجتناب الوقف اختياراً؛ باب ذکر كلاً و معناها و ما یوقف علیها و ما لایوقف.
چاپ: به کوشش یوسف عبدالرحمن مرعشی در بیروت (1407ق.) و ترجمه فارسی آن از کریم دولتی و صادق درودیان در تهران، (انشتارات اسوه 1382ش.).
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 40084/3
آغاز: بسمله. وصلی الله علی ... باب ذکر الوصل و الوقف علی قوله فلما ترالجمعان اعلم ان ترءا؛ انجام: و الا فهذا اجملها و مذهب النحويين و اهل الاداء فیها مشروحا و بالله التوفيق.
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ اهدایی: رهبری، دی 1380، جلد: تیماج مذهب [اهدائی رهبر: 1 علوم قرآن - 333]
مکتوب - نامه هلاکو به ملک ناصر
maktūb
رفیع لنبانی، عبد العزيز بن مسعود، ق6 قمری
rafī‘-e lonbānī, ‘abd-ol-‘azīz ebn-e mas‘ūd(- 12c)
به نظم و نثر.
به نظم. نسخه حدود 610 بیت است.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 4559/10
آغاز: کتب المولى الأمام رفیع الدين مسعود اللنباني الى الامام ... شهاب سماء الدين لازلن هکذا ** لرجم شیاطین الضلالة ثاقبا؛ انجام: و تعریکا صونا للفضل و ذویهو محافظة علی العلم و اهلیه الراية فیما اقتضاه و مزید.
کا: عبدالحی، تا: با تاریخ 122ق، جا: ماردین در شمال عراق؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: تیماج، 1گ (161ر - 161پ)، اندازه: 16/5×25/5سم [ف: 12- 248]
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 1612/21- ف
نسخه اصل: همان نسخه بالا [فیلمها ف: 1- 618]
maktūb
همدانی، علی بن محمد، 714 - 786 قمری
hamadānī, ‘alī ebn- e mohammad (1315 - 1385)
پندنامه ای است که به طور مخاطبة «ای عزیز» برای شیخ محمد شاه بن سلطان نگاشته است.
چاپ: سی نامه از او را دکتر محمد ریاض در مجله ادبیات تهران، 1354ش، شماره 81- 84 چاپ کرده است
نسخه اصل: کتابخانه خانقاه احمدی فقراء ذهبیه. تا 19 نامه است؛
بی کا، بی تا[فیلمها ف: 1- 631]
نسخه اصل: ایاصوفیا ش 2873؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ 18 گ ( 398- 381)، 17سطر [فیلمها ف: 1- 464]
maktūb
کازرونی، امین الدوله
kāzerūnī,amīn- od- dowle
نامه ای است از مؤلف که برای درویش علی حاجی بن رشید وزیر تکله، در طریقه سلو ک نگاشته است.
آغاز: درویش علی حاجی رشید دام توفیقه اگر می خواهد که از
طریقه سالکان راه دین برخورداری یابد می باید که همواره خصم نفس خویش باشد
آغاز: برابر
نسخه اصل: کتابخانه ایاصوفیا، استانبول - ترکیه 4792؛ خط: نسخ، کا: اسعد بن علی بن محمد کاتب، تا: 813ق؛ 2 ص (311 312 در حاشیه) [ عکسی ف: 4- 26]
نسخه اصل: نسخه ش 216 کتابخانه تقوی که اکنون در کتابخانه مجلس شورای ملی است 4559؛ کا: عبدالحی، تا: 822ق، جا: ماردین در شمال عراق [فیلمها ف: 1- 621]
آغاز: برابر
بی کا، بی تا، 2گ (725پ - 726ر) [فیلمها ف: 3- 218]
maktūb
شهید ثانی، زین الدين بن علی، 911 - 965 قمری
šahīd- e sānī, zayn- od- dīn ebn- e ‘alī (1506 - 1558)
صورت مکتوبی که در آخر نسخه صحیفه ای که هر دو به خط شهید ثانی بوده است. مورخ در 5 شعبان 930ق.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 4873/13
آغاز: صورة ما کان مكتوباً في آخر نسخة من الصحيفة التي کانت بخط الشيخ زین الدين رفع الله درجته بخط الشريف ایضا قوبلت هذه النسخة الشريفة؛ انجام: و انا الفقير الى الله ... زین الدين بن علی بن احمد الشامى العاملي ... و الحمدلله ...
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ 1گ (3هر - 53پ)، 13 سطر [ف: 14- 12]
maktūb
لاله جمنا لعل، ق 11 قمری
lāle jamnā la‘l(- 17c)
مشهد؛ رضوی، شماره نسخه: 4978
آغاز: صاحب با انصاف سراپا الطاف و اعطاف مستغنی عن الأوصاف؛ انجام: حاصل چند ساله است، داروغگی یک طرف و این منفعت یک طرفه.
خط: شکسته تعلیق هندی، بی کا، تا: قرن 12؛ جلد: پارچه ای، 14گ، 13 سطر (16×7)، اندازه: 21/4×14/6 سم [ف: 7- 843]
maktūb
بهاء الله، حسینعلی بن میرزا بزرگ، 1233- 1309 قمری
bahā’- ol- lāh, hoseyn- alī ebn- e mīrzā bozorg (1818 - 1892)
تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 6114/5
آغاز: بسم الفرد الوتر الغريب المظلوم المسجون. تعالی تعالی صبرك یا الهي تعالی تعالی ... نامه مبار که آن جناب که از افق آن شمس اسم اعظم طالع و مشرق بود؛ انجام: البته در این باب سعی و جهد بلیغ مبذول دارید. انما العزو القدس و البهاء علیك
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: میشن، 6گ (66 پ- 71ر)، 17سطر، اندازه: 19×11/6 سم [ف: 9- 169]
maktūb
نظام آبادی، محمود بن عبد الوهاب
nezām ābādī,mahmūd ebn- e 'abd- ol- vahhāb
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 817
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا، فهرست رایانه ای مجلس ج 4 ص 985؛ در مجموعه - 100ر [ف: 3- 38]
maktūb
مسوده ای که به فرمان قطب الدين محمد نیریزی (1100 -1173 ق) درباره دریافت حقوق او از عبادالله پس از ورود به جهرم به مردم آنجا نوشته شده است.
شیراز؛ خاوری (دکتر)؛ شماره نسخه: 6/4
بی کا، بی تا نشریه: [5- 267]
maktūb
مکتوب جاسوس خونکار (خداوندگار) روم به افندی روم در سالی که حاجی بیگی دنبلی به مکه رفته بوده است.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 10557/4
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ 2گ (77ر – 78پ) [مختصر ف: - 794]
maktūb
غیر همانند:
آغاز: قال محمد بن عبد الجبار المعروف بابی نضر العتبي ساذکر ما انتهی اليه امری بعد بلوغ هذا المكان. و قد کتبت الى جماعة الافاضل في ذکر المذكورين و شکواه و تقریر سجایاه ما هذه نسخته: بسمله. لجماعة ارباب الصناعة و عصابة أعلام الأصابة، من مبادی الاشراق الى اقاص العراق، من محمد بن عبد الجبار المعروف بابی النضر العتبي، رسالة تخص کل حاضر موجود، و نعم کل لاحق مولود ... اما بعد، فان الله جده بازاء نعمه التي؛ انجام: و قبح الله تعالی من نقص عمره علی زيادة الاثام ... و حيازة الملام. و السلام
خط: نسخ، کا: محمد قاسم بن شجاع الدين نجفی، تا: 1067ق؛ 6گ (52ر - 57پ)، 33سطر، اندازه: 24/8×13/9 سم [ف: 9- 156]
آغاز: ما الحان السواجع في حدائق ذات بهجة تجری من تحتها الأنهار؛ انجام: فالله یرزق من یشاء بغیر حساب.
نامه ای است از ملا علی شیرازی مکی که هنگام مراجعت از مکه برای شیخ حنیف الدين مرشدی در چهار برگ نگاشته و قبل از آن نیز نامه ای است از مریدی به مراد خویش در وصف و مقام علمی او؛ بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج، 16 و 21 سطر، اندازه: 10/5 ×14/7 سم [ف: 5- 451]
maktūb
غیر همانند:
که از طرف ملک سیستان بامیر تیمور گورکانی نوشته شده و منشی آن معلوم نیست؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 9 [نشریه: 2 - 44]
مکتوب مرتضی اعظم، سید مطهر شیرازی به خواجه تاج الدين سلمانی؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 9 [نشریه: 2- 44]
از شیخ قطب الدين سلطانپوری؛ خط: نستعلیق، کا: محمد حکیم هندی، تا: قرن 11؛ اص (703) [ف: 38- 305؛ فهرست رایانه ای: ج4- 985]
از میرزا نصیرا؛ پاسخ میرزا نصیرا به عبدالطیف؛ بی کا، تا: قرن 12؛ 2 ص (383- 384) [نشریه: 17- 119؛ فهرست رایانه ای: ج 4- 985]
آغاز: اقبال پناها زبدة الوزراء العظاما مخدوما دستورا امید که بدکاری کارکنان عالم بالاخطاب ...
مکتوب به مشار اليه (احتمالا رضا قلی میرزا)؛ خط: نستعلیق، کا: عبدالمجید بن یوسف بن مجید آهی، تا: با تاریخ 1260ق، جلد: تیماج مذهب، 11ص (124- 134)، 14 سطر، اندازه: 21/8×17/5 سم [ف: 45- 151]
یک مکتوب؛ خط: شکسته نستعلیق خوش، کا: محمد رضا افشار، تا: 1280ق؛ 2ص (33- 34)، اندازه: 15×25/5سم [ف: 7- 791]
مکتوب خطاب به مظفرالدین شاه در باب حال خود؛ خط: شکسته نستعلیق، کا: سلیمان بن علیرضا قاجار، تا: شعبان 1315ق؛ مجدول؛ مهر: «سلیمان خازن السلطنه»؛ جلد: مقوا، 21گ (14ر - 34پ)، 12سطر (16×8/5)، اندازه: 22×15سم [ف: 19- 624]
مکتوب پنجم به جانب بعضی مریدان و معتقدان؛ بی کا، بی تا[ف:26- 3]
مسیو شوستر آمریکایی خزانه دار کل ایران به عنوان روزنامه طایمس راجع به مناسبات دولت ایران با روس و انگلیس در 21 اکتبر 1911 برابر با 7 شوال 1329؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ 14ص [فیلمها ف: 3- 141]
با امضای مندنی خربنده؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا [ف: 7- 38]
از میرزا علینقی (پاسخ میرزا علینقی به عبداللطیف)؛ بی کا، بی تا؛ 2ص (384- 385) [نشریه: 7- 119؛ فهرست رایانه ای: ج 4- 985]
آغاز: ایصبا این نامه را بر آل اسرائیل بر ** نزد آنانی که می دانند خود تکمیل بر ... نوگلان بوستان آل خلیل و بلبلان گلستان اسرایل و سر و قدان سر و ستان؛ انجام: بعمد بچاه ویل افکنده اند و السلام از همگان پاسخ نامه را خواهانست. در ک این نکته بر جهانشد حتم که فصاحت کنون با شد ختم.
نامه ای است در تبلیغ دین اسلام و رد بر مسیحیت و تغییر مذهب جمعی از کلیمیان و ذکر نام بهایی و ازلی؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا انتقالی از سازمان مدارک فرهنگی انقلاب اسلامی؛ جلد: تیماج، اندازه: 10/7 × 17/5 سم [رایانه]
مکتوب آخوند زاده - انتقادات به روزنامه ملت ایران
مکتوبات - بحر المعاني
مکتوبات - مکاتیب
مکتوبات - مصباح اکبر
مکتوبات - ترسل
maktūbāt
عبدالقادر جیلانی، عبدالقادر بن موسی، 471- 561 قمری
‘abd- ol- qāder- e jīlānī, ‘abd- ol- qāder ebn- e mūsā (1079 - 1166)
این نسخه شامل پنج مکتوب عارفانه که محی الدين گیلانی نوشته و در آنها به شیوه صوفیان از مباحث اخلاقی سخن گفته ولی متأسفانه مکتوب پنجم ناتمام است.
تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 1133/2
آغاز: مکتوبات حضرت قطب المحققين محی الدين عبدالقادر گیلانی قدس روحه. بسمله، مکتوب اول چون بر ورق شهود ...؛
انجام: واز زواجر ثیبه که افحسبتم انما خلقناکم عبثا و انکم ...
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ کاغذ: بخارائی، جلد: تیماج، مذهب، 245گ، 21 سطر ( 16×9)، اندازه: 25×16سم [ف: 3- 153]
maktūbāt
منیری، احمد بن یحیی، - 782 قمری
monīrī, ahmad ebn- e yahyā(- 1381)
این مجموعه شامل 100 مکتوب راجع به درجه و پایه سالکان راه حقیقت و قواعد و رفتار مریدان بوده مسائل گوناگون تعلیمات تصوف از قبیل معرفت خدا، محبت، دلبستگی و اطاعت و یکی شدن با او، درجه و وظائف مرشد و مرید و غیره را در بر می گیرد.
چاپ: هند، لکنو، مطبع علوی، 1286 قمری، با تصحیح و مقابله و تحشیه محمد علی اکرم صاحب آروی (د. پس از 1306)، سنگ، وزیری بزرگ، 358ص ص، به سعی و اهتمام محمد علیبخشان (مدیر مطبع). 1847/1286 م
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 11095/2
آغاز: بسمله. مکتوب بندگی حضرت مخدوم شیخ شرف الدين شرع الحق احمد یحیی منیری؛ انجام: برای رستم طاقیه مالیده طلبیده بود فرستاده شده است عاقبت بخیر باد. تمت
بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج [رایانه]
maktūbāt
همدانی، علی بن محمد، 714 - 786 قمری
hamadānī, ‘alī ebn- e mohammad (1315 - 1385)
همه نامه ها عرفانی و به نثر و نظم است.
چاپ: سی نامه از او را دکتر محمد ریاض در مجله ادبیات تهران، 1354ش، شماره 81- 84 چاپ کرده است
[نسخه های منزوی 450/2 «نامه های همدانی» (4 نامه و مجموعه نامه)؛ مشترک پاکستان 2016/3 «مکتوبات میر ...» (5 نامه) و مجموعه نامه، همانجا 729/5 «مکتوبات همدانی» و 894/5 «نامه همدانی»؛ فهرستواره منزوی 820/6 همدانی
نسخه اصل: گنج بخش، ش 4409 (گنج 2/ 650، 651، 657). نخست دو نامه است، سپس دو نامه دیگر، آنگاه دو نامه دیگر. تفصیل این نامه ها را در مشترک 2016/5 می یابید (عکس)؛ خط: نستعلیق خوش، بی کا، تا: 851ق؛ 800گ [عکسی ف: 2- 279]
آغاز: مکتوبات که بهر کس نوشته اند سلام الله و رحمته و برکاته علی الاخ في الله، أما بعد التشبه بالرجال من غیر العجوله غرور؛
انجام: این جای مصیبت است، و تمنای قرب و بعد صحبت از تسوید نفس و نتیجه حماقت. و الحمدلله وحده، و السلام علی من اتبع الهدي.
خط: نستعلیق، کا: ابوذر بن عبد الله سبزواری، تا: 107ق، جا: مشهد رضوی؛ کاغذ: ترمه، جلد: میشن، 14گ (409پ - 1422)، 21 سطر، اندازه: 24/8×17 سم [ف: 7- 302]
نسخه اصل: تاشکند 353 (480/25)؛ بی کا، تا: 1245ق؛ 11گ(358پ - 368ر) [فیلمها ف: 2- 119]
نسخه اصل: کتابخانه ملی 224؛ بی کا، بی تا [فیلمها ف: 1- 630]
نسخه اصل: پاریس 39 .P (بلوشه 156)؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ 23سطر [فیلمها ف: 1- 537]
نسخه اصل: رامپور کتابخانه رضا ش 787 (1 و 2) و 866 (3 تا 10)؛ بی کا، بی تا [فیلمها ف: 2- 110]
maktūbāt
نقشبندی، محمد بن محمد، 718 - 791 قمری
naqšbandī, mohammad ebn- e mohammad (1319- 1390)
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 25923
آغاز: بسمله. مکتوب چهلم نیز شیخ محمد چتر صدور یافت؛ انجام: قومی متحیر شدند نقل کرد ... و به حضرت شما رسیدم تمام شد
خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، بی تا؛ جلد: مقوا با رویه پارچه [رایانه]
maktūbāt
بدر عرفی، زین الدين، ق8 قمری
badr ‘orfi, zayn- od- dīn(- 14c)
کتاب شامل صد مکتوب روان فارسی است در سیر و سلوک و ریاضت و پند و اندرز؛ مشحون به حکایات و اشعار معروف از جلال الدين مولوی و دیگران که جهت مریدش قاضی شمس الدين نگاشته است. برخی نامه ها به برادر اعز قاضی صدر الدين خطاب گردیده است. عناوین برخی از مکاتیب به ترتیب عبارت است از: توحید، توبه، خشنودی خصمان، زهد و ....
سبزوار؛ صد و بیست و پنج نسخه؛ شماره نسخه: 125
آغاز: برادر اعز شمس الدين اکرمه الله في الدارين بداند که توحید بر چهار درجه است. اول آنست که بزبان لا اله الا الله بگوید؛
انجام: سبعة أذرع یعنی اهل بهشت بی موی اندام و بی موی رو باشند.
خط: نستعلیق خوب، بی کا، تا: اوایل قرن 10؛ افتادگی: انجام؛ نام مؤلف و عنوان در نسخه نیامده است اما با توجه به مندرجات و قراین مسلم می دارد مؤلف عارف معروف قرن هشتم زین الدين بدر عرفی از مریدان و شاگردان شرف الدين احمد بن یحیی منیری (782ق) است؛ جلد: تیماج، 168گ، 19 سطر، اندازه: 27/5×17 سم [اوراق عتیق: 2- 413]
maktūbāt
منیری لاهوری، یحیی، ق8 قمری
monīrī lāhūrī,yahya (- 14c)
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 17586
نسخه نادر؛ بی کا، بی تا [د.ث. مجلس]
maktūbāt = maktūbāt- e emām- e rabbānī
فاروقی، محمد معصوم بن احمد، 1007 - 1079
fārūqī,mohammad ma‘sām ebn- e ahmad (1007 - 1079)
خواجه محمد معصوم سرهندی معروف به عروة الوثقي که فرزند سوم امام ربانی مجدد الف ثانی شیخ احمد فاروقی سرهندی است مانند پدر خود مکتوباتی به شاگردانش نگاشته است. این مکتوبات توسط عده ای در سه دفتر جمع آوری شده است. مجموع این دفتر که در این کتاب جمع گشته دارای 702نامه است (دفتر اول 239 مکتوب، دفتر دوم 158 مکتوب، دفتر سوم 255 مکتوب).
چاپ: پاکستان، کراچی، سول ایند ملتری پریس لمیتد، 1396 قمری، به اهتمام محترم لاله اسرار محمد خان صاحب حسب ارشاد سید زوار حسین.
[انستیتوی تاجیکستان 104/3؛ میراث مشترک ایران و هند: 2- 288]
تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 25599
بی کا، بی تا، خریداری از امان الله در تاریخ 86/9/4 رایانه]
maktūbāt
شیرازی، ابراهیم، ق 11 قمری
Šīrāzī, ebrāhīm( - 17c)
اهدا به: شهاب الدين محمد شاه جهان (1037- 1068ق)
به پنجمین سلطان از امپراطوران مغول هند نوشته است.
[فهرستواره منزوی 1011/8]
تبریز؛ ملی؛ شماره نسخه: 3409/2
آغاز: بسمله. حمد بی حد و غایت و سپاس افزون از احاطه هدایت و نهایت خداوندی را که بعلم وافی و حکمت کافی طایفه ای از خواص بنی آدم برگزیده و بمفتاح عنایت الازليه و كفاية الابديه در خزانه کنت کنزا مخفیا برایشان گشاده بمنصب نبوة و پیغمبری اختصاص بخشیده؛ انجام: معنی نور علی نور رهنمای پی گم کنان وادی عرفان باشند فقراء تکیه مسکنت و نامرادی که در پس کوچه خمول نام پرداز شهر تند چشم براه و گوش بر آواز دارند این مطلع را که: راز دار می پرستان نغمه پرداز است و بس ** بادبان کشتی می پرده ساز است و بس
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1057ق؛ کاغذ: هندی، جلد: چرم، 41گ، 15 سطر، اندازه: 11×18/5 سم [ف: 3- 1318]
maktūbāt
کامل، محمد شرف، ق 11 قمری
kāmel, mohammad šaraf(- 17c)
مجموعه مکتوبات از محمد شرف، متخلص به «کامل»، به نام های: معزالدین ملك قمی (دائی مؤلف) 3 مکتوب؛ وحید الدين حیدر ذهنی (ملك الشعراي دربار اکبر شاه هندی) 2 مکتوب؛ امیر محمد هاشم متخلص به سنجر 2 مکتوب؛ مولانا محمد باقر دانش فن 1 مکتوب؛ خواجه محمود صبوحی گیلانی؛ نصیر الدين محمد امامی مهر آبادی 3 مکتوب؛ جمال الدين، آقا حسین خوانساری 1 مکتوب؛ مولانا محمد غروری 1 مکتوب. مؤلف، هر مکتوب را به نام «شجره» نامیده و در آغاز شجره «6» بعد از عنوان نامه، که به نام معزالدین ملك قمی، دائی مؤلف است می گوید: «راقم این اشتیاق نامه، محمد شرف المدعو
بکامل، به ذریعه و دست آویز این خزف ریزه چند که ریگ مفاوز سیلاب ...» و ما نام مؤلف را از این گفتار، گرفته ایم. مؤلف، از تذكرة الشعراء خود که شامل 350/000 بیت، از منظومات گزیده و منثورات پسندیده می باشد، نام برده است. شرح حال مؤلف و سال درگذشت او را در مأخذي نیافتیم؛ ولی از پیرامون مکانیه وی و فحوای کلمات او، چنین بر می آید که وی اهل کاشان و دوران زندگی اش قرن 11 ق و خواهرزاده «فخرالدین ملك قمی» از مقربان دربار پادشاهی) بوده است و در نتیجه، این سؤال پیش می آید که آیا، کامل کاشانی که خواهرزاده امیر محمد (تقی الدين) کاشانی بوده است، همین مؤلف است؟ جواب دقیق این پرسش، نیاز به تحقیق شایسته دارد.
[تذکره نصرآبادی 309؛ الذريعة 9/905/3]
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 12075/11
آغاز: ... ارواح در میدان تعارف و توالف ازل کوی آشنایی و یکتا دلی بچوگان دوستداری توان ربود؛ انجام: اگر نبودی این شهر در بسیط زمین ** کسی نجستی معموری از بساط زمان ...
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ کاغذ: شرقی، 37گ (161- 197)، 15 سطر، اندازه: 6/5×12/5 سم [ف: 484-30]
maktūbāt = mokātebāt
حسینی خادم، معین الدين اشرف بن محمد صادق
hoseynī tādem, moʻīn- od- dīn ašraf ebn- e mohammad sādeq
نامه هایی است که مؤلف به جهت بعضی اشخاص فرستاده است، بیشتر مضامین این رسالات عرفانی است.
آغاز: هذا کتاب من العبد النادم ... و بعد فقد سمعت انه نعاکم بالعزل ناع و دعاکم الى مقر العز و الكرامة راغ؛ انجام: و یحفظك من شر الاعداء ما اظلت الخضراء و اقلت الغبراء انك ولی النعماء و سمیع الدعاء
خط: نسخ، بی کا، تا: 1212ق؛ 11گ (220ر- 230پ)، 12سطر، اندازه: 17×11 سم [محدث ارموی مخ: 3- 1529]
آغاز: بسمله هذا کتاب من العبد النادم ابن محمد صادق الصائم معین الدين اشرف الحسيني الخادم الى المولى المعظم ... میرزا یحیی ... وبعد فقد سمعت انه نعاکم بالعزل ناع؛ انجام: تحفظك من شر الاعداء ما اظلت الخضراء واقلت الغبراء انك ولی النعماء وسمیع الدعاء قریب مجیب والحمدلله وحده.
شامل دو نامه است که در نسخه حاضر به عنوان الحاق به رساله قبل (صحائف الوداد ادهم عزلتی خلخالی) آورده شده است، نامه اول خطاب به میرزا یحیی و نامه دوم خطاب به میرزا ابوالقاسم است که هر دو از امرای وقت بوده اند و مشتمل بر مواعظ و مطالب اخلاقی است؛ خط: نسخ، کان محمد باقر بن محمد مصطفی، تا: سه شنبه 18 رمضان 1228ق؛ جلد: تیماج مذهب، 8گ، 15 سطر، اندازه: 20×13سم [ف: 8- 4533]
maktūbāt = tarassol
تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 3116/8
خط شکسته نستعلیق، بی کا، بی تا؛ 7گ (66ر - 72پ) [ف: 6 -227]
maktūbāt
غیر همانند:
آغاز: سواد مکتوب امیر تیمور گورکانی به سید علی کیا نوشته: بتحیات و رأفت فراوان مخصوص بوده همگی همت همیون بر تمهید قواعد اشتیاق؛ انجام: چون حق تعالی مرا از آن ورطه بسلامت بیرون آورد دانستم که دل بر کار مخلوق نهادن و کار خالق با پس پشت
این نسخه مشتمل بر مکتوبات زیر است: 1. نامه امیر تیمور به سید علی کیا، 2. جواب سید علی کیا به امیر تیمور، 2. نامه سلطان حسین میرزا، 3. نامه سلطان حسین میرزا، 4. نامه امیر علیشیر به خواجه افضل الدين و خواجه عبدالله مروارید، 5. نامه حسین پادشاه به سلطان محمد فاتح استنبول، 6. نامه حسین پادشاه به سلطان میرزا، 7. جواب عریضه خواجه، 8. نامه امیر تیمور به سلطان احمد جلایر، 9. نامه شاهرخ به میرانشاه، 10. نامه شاهرخ به برادرزاده خود، 11. جواب حسن صباح به ملکشاه؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ در حاشیه به خط حمایلی؛ 24گ، 33 سطر1 [ف: 1- 44]
در این قسمت نامه های زیر آمده است: 1. نامه ای صوفیانه، 2. نامه ای صوفیانه خطاب به امام مظفر نامی، 3. در معنی آیه اینما کنتم و قول به معیت، 4. نامه ای در عشق و عاشقی حقیقی، 5. در مسأله حجاب، 8 ابیاتی چند صوفیانه خطاب به امام مظفر، 9. درباره الا ان اولیاء الله لایموتون یل ینقلون من دار الى دار، 10. تحقیق درباب وحدت وجود، 11. راجع به «و هو الذي ینزل الغيث بعدما قنطوا»، 12. جواب مکتوب یازدهم، 13. آیه «و یخشی الناس و الله أحق أن تخشیه»، 14. در رؤيت الهي، 15. مکتوبی خطاب به
امام مظفر در سیر و سلوک، 16. در نیستی و فریاد انا الحق، 17. در عمل واقعی و خروج از بند الفاظ، 18. راجع باین قول بایزید «انسلخت نفسی کما تنسلخ الحية»، 19. راجع به حدوث و قدم، 20. راجع به مقالات مولانا مظفر. مکتوب ششم و هفتم در نسخه موجود نبود؛ خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، تا: محتملا قرن 12؛ کاغذ: ترمه اصفهانی، جلد: تیماج، 18ص، 24 سطر (29×19)، اندازه: 38×25سم [ف: 5- 347]
از شیخ عبدالجلیل به میر سید جلال و میر سید حامد و حسن و عبدالمؤمن و شیخ شیوخ و جان بیك و عبدالسلام و ایمان محمد و شیخ عبد الفتاح و شیخ منتهی و شیخ احمد سرهندی و دیگران و سی و نه نامه عرفانی است؛ خط: نستعلیق، کان محمد اسماعیل، تا: 1128ق؛ کاغذ: هندی، جلد: تیماج مذهب، 34ص (283- 316)، 11سطر (12×7)، اندازه: 14×9 سم [ف: 14- 3623]
آغاز: مکتوب سفر قبر بسم الله والحمدلله والصلاة والسلام علی رسول الله و بعد برادران صاحب ایمان کامل ودولت عاجل وآجل کردند آمین بعد از سلام برادران خدای تعالی این عالم دنیا را؛ انجام: قصاص حیوان بی قرن از صاحب قرن می ستانند و خروس سرخروس دیگر مثلا زخمدار کرده قصاص می گیرد پس که قضای بین البهائم
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ جلد: مقوا، 7 گ، 20- 23 سطر، اندازه: 23×18سم [ف: 8- 4533]
آغاز: ... موجب حرمان نشود اللهم العن ... قریش و حلیتها؛ انجام: فوضت امری اليك یا رب ولاحول ولاقوة الا بالله العلى العظيم هر که در مهمی پیش آید این کلمه را هفتاد بار بگوید اول و آخر درود فرستد في الحال کفایت رسد بی شک و شبهه ندارد.
حاوی چند نامه است که پاره ای از آنها واجد نصایح بسیار زیبایی است، در بین این نامه ها اشعاری چند آمده که آن خود نیز لطیف است، در یکی از مکتوبات از نور چشمی میرزا عبد الحسين نامبرده شده و نیز نام هایی دیگر چون میرزا محمد گلستانه و میرزا محمد حسین در آنها به چشم می خورد و در آخر این مکتوبات دعائی توصیه شده است؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ جا: تهران (احتمالا)؛ جلد: تیماج، ص (1- 7)، 12 سطر (15×11)، اندازه: 17×21/5 سم [ف: 6- 222]
آغاز: عهدنامه: بعد از ادای مراتب نغمه پردازی حمد و سپاس ایزدی؛ انجام: بحمدالله عاقل و کامل هستید با دوست بر افتادن در افتادن است باقی و السلام.
در ابتدای این نسخه یعنی قبل از مکتوبات چند صفحه شعر ادویه و مطالب راجع به حساب آمده، از صفحه 14 مکتوبات آغاز می شود بدین گونه: عهدنامه ای، مکتوبات میرزا مهدی خان استر آبادی منشی معروف نادر، عریضه ای در باب فتح دارالسلطنه هرات، چندنامه که پاره ای از آنها از آن میرزا مهدی خان است، نامه های به ملک قاسم میرزا که نویسنده آن شناخته نشد؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: محتملا قرن 13؛ اغلب صفحات حمایلی ؛ جلد: مقوایی، 100گ، 19سطر (14×8)، اندازه: 11×17/5 سم [ف: 6 -844]
در این مکتوبات نامه های زیر آمده: نامه ای از میرزا مهدی خان استر آبادی «در تعریف بیاض امامقلی میرزا»، «عروس نامه رضا قلی میرزا»، صورت «وقف نامه ای است در خصوص کتابهای راقم»، «وقف نامه ای که در خصوص وقف مزارع نوشته اند»، «وقف نامه ای است در خصوص وقف آسیا»، «رقمی که در خصوص گم گشتن مادیان نوشته اند»، «مراسله ای است در خصوص مطالب خمسه به خواندگار»، «فرمانی در خصوص فتح قلعه هرات به تمامی ولایات»، «نوشته ای از عالی شأن محمدرضا خان عبدلو»، «فرمانی که در خصوص عفو کردن تقصیرات ابراهیم خان ظهیرالدوله به الله یارخان»، «مراسله ای که بعد از رد کردن بعضی از مطالب جمعه نوشته اند»، «مراسله ای که برای میرزا یوسف وزیر مازندران نوشته اند»، «مراسله ای که در جواب مکتوب میرزا یوسف وزیر مازندران به طریق استهزا نوشته اند»، «رقمی که برای تحصیل خواجه را سرا نوشته»، «مراسله ای که در خصوص نوشتن قطعات در جواب مکتوب»، «تاریخ آمدن روس به استر آباد در ایام شاه سلطان حسین»، «نامه ای به عزیزی که انار و لیمو فرستاده بود»، «جواب مکتوب به احمد پاشا والی بغداد»، «رقم وزارت مهدیقلی خان در ایام شاه سلطان حسین آمده و عریضه ای که به تقریر تهنیت والی گری خراسان به خدمت اقدس نوشته»، «رقم در خصوص القاب صفی علی بیگ قاپو جی باشی در زمان شاه طهماسب نوشته اند»، «رقم ضابطه نویسی به اسم محمد خان نوشته اند، «رقم صدرات ممالك به اسم ابراهیم نوشته»، «عریضه ای که از جانب تیمورخان نصر الله میرزا به پادشاه هندوستان نوشته»، رقم نظارت میرزا مهدی به کل باغات و امارات»، «رقم ایالت به اسم فتحعلی افشار»، «رقم خلعت دادن یکی از ملازمان»، «مراسله ای که به حکیمی نوشته»، «ایضا مراسله ای که به حکیمی نوشته»، «مراسله ای که به عزیز از دوستان نوشته»، «ایضا مراسله ای که به یکی از دوستان نوشته»، «دیباچه ای که به یکی از دوستان جانی و یکرنگان روحانی نوشته شده»، «مراسله ای به مرحوم سید مفید که التماس جماعت کرده نوشته است»، «رقعه ای که به محسنا قلندر نوشته شده»، «عریضه ای که در مبادی حال و تهنیت تسخیر اصفهان به خدمت اقدس نوشته»، «نامه امیر معصوم»، چند «دیباچه» که در آن میرزا مهدی خان قدرت نویسندگی خود را نشان داده آمده است، اکثر این مکتوبات از آن میرزا مهدی خان نصیر استر آبادی است؛ بی کا، تا: 1252ق؛ جلد: تیماج مذهب، 134، 14 سطر (13×6/5 )، اندازه: 11/5× 19/5 سم [ف: - 41]
منشآت و نامه ها که به تاج الشعراء و مدیر روزنامه مکتب شیراز نوشته اند؛ بی کا، تا: جمادی الاول 1323 ق [نشریه: 5- 278]
بی کا، بی تا؛ خریداری از پوراندخت اربابی [رایانه]
مجموعه ای از اسناد و نامه ها؛ بی کا، بی تا انتقالی از کتابخانه پهلوی - مجموعه نوازی؛ اندازه: 21×1616سم [رایانه]
بی کا، بی تا، خریداری از امان الله [رایانه]
بی کا، بی تا؛ خریداری از مصطفی حسینی؛ 48ص، اندازه: 17/8×11 سم [رایانه]
آغاز: مکتوب اول: ای عزیز چون برون شهود از حدقه غمام فیض یهدی الله بنوره من یشاء درخشیدن گیرد و روایح وصول از مهب عنایت؛ انجام: و جمله سر سبز و بارور گردد و غوامض اسرار و احییتنا به بلدة میتا از پرده کمال بظهور انجامد تمت.
مجموعه 18 نامه از عبدالقادر گیلانی (- 561ق) مؤسس مکتب صوفیانه قادریه است که توسط یکی از دوستدارنش گردآوری شده؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا، مجدول؛ 22ص (178- 199)، اندازه: 21×13سم [ف: 33/1- 164]
مکتوبات احمد سعید صاحب - قلوب العارفين
به مکتوبات امام ربانی - مکتوبات
به مکتوبات امام ربانی مجدد الف ثانی - مکاتیب
maktūbāt- e amīr- ol 'olā
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 9745/3
خط: نستعلیق، کا: حسن علی بك بن محمد علی بک، تا: 3 رجب 1318ق، کاغذ: هندی، 35ص، 23 سطر (28×15/5)، اندازه: 33×20سم [ف: 17- 473]
maktūbāt- e amīrīye
همدانی، علی بن محمد، 714 - 786 قمری
hamadānī, 'alī ebn- e mohammad (1315 - 1385)
هشت نامه عرفانی است با نام و برخی بی نام: مکتوب حضرت امیر اقدس، مکتوب از همو به سلطان غیاث الدين، از همو در کبر طغانشاه، از همو به سلطان علاء الدين، از همو به مولانا نورالدین جعفر، از همو به میرزادگان.
چاپ: سی نامه از اورا دکتر محمد ریاض در مجله ادبیات تهران، 1354ش، شماره 81- 84 چاپ کرده است
آغاز: بسمله. قال الله تعالی افرایت آن متعناهم سنین ... در خبر است که جمعی از بزرگان صحابه از حضرت ... درخواست کردند؛
انجام: از ثواب بی نهایت صابران محروم نگرداناد، بمنه و کرمه، و الحمدلله وحده، و السلام علی من اتبع الهدي (تمام شد مکتوبات امیریه).
خط: نستعلیق هندی، بی کا، تا قرن 11؛ کاغذ: ترمه، جلد: میشن، 25 سطر، اندازه: 14/7 × 25/5سم [ف: 7- 316]
نسخه اصل: پاریس 39 .P (بلوشه 156)؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ 23سطر [فیلمها ف: 1- 538]
maktūbāt- e hokūmatī
تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 19072
مجموعه ای از مکاتبات و دستورات حکومتی؛ بی کا، تا: 1141ق؛ انتقالی از کتابخانه پهلوی - مجموعه نوازی؛ اندازه: 20×13سم [رایانه]
maktūbāt- e xāje jahān
شامل نامه هایی که خواجه جهان به افراد مختلف نوشته است از جمل: نسخه مکتوبه خواجه جهان الى المولي شیخ نورالدین خواجه عبیدالله، نسخه مکتوبه خواجه جهان إلى الشيخ المحقق صدر الدين الرواس، نسخه مکتوبه خواجه جهان إلى السلطان الاعظم ... السلطان محمد بن مرادخان الرومي، جواب کتب خواجه جهان إلى الوزير الكامل محمود پاشا الرومي، کتب خواجه جهان إلى ولده الاعز المخاطب من الحضرت العالية ملك التجار، ایضا کتب خواجه جهان اليه من ابیه بجلود والده علیه، کتب خواجه جهان إلى السلطان علاء السلطنة والدین گیلانی، کتب الى المولى الفاضل فرید عصر مولانا جلال الدين محمد دوانی، کتب الي حضرت المولوي مولانا ابو سعید، کتب الى المولوى شرف الدين المخاطب بصدر جهان، کتب الى السلطان الاعظم سلطان حسین بایقرا، کتب الى السلطان حسین البايندري، کتب الى السلطان امیر زاده جهانشاه اللاري، کتب الى جناب سید العالم عبیدالله، کتب الى السلطان شرف آل رسول محمد الگیلانی، کتب الى السلطان علاء الدين الگیلانی، کتب الى المولى الفاضل شرف الدين المخاطب بصدر جهان، جواب کتب الي مولانا بو سعید، جواب کتب الى خلف المشايخ و
یحتمل المدح و ذم، کتب الى بعض القضاة، کتب الى بعض اولاده، کتب الى بعض أقاربه، کتب في طلب الاصحاب 1 و2 و3، جوابا عن شیخ محمود المنداوي، کتب الى بنات السلاطين، کتب الى بعض العارفين، کتب الى بعض السادات، کتب الى بعض العرفا، کتب الى بعض الأفاضل، کتب من سلطان الهندالي سلطان الروم.
خط: نسخ، کا: ابوالمجد تبریزی، تا: حدود723ق؛ 1 ص (368) [مختصر ف: - 794]
نسخه اصل: عزت قویون ش 10؛ خط: نسخ، کا: ابوسعد مسعود بن ابی النجيب محمود بن احمد، تا: 15 جمادی الثاني؛ 192گ، 17سطر [فیلمها ف: 1- 105]
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج، 30 -33 سطر (17×6)، اندازه: 19/5×9 سم [ف: 2- 383]
مکتوبات خواجه محمد معصوم - وسيلة السعادة
maktūbāt- e dowlateyn- e īrān va ‘osmānī
شامل: دو نامه از حاجی میرزا آقاسی به صدراعظم عثمانی به زبان فارسی است در خصوص واقعه کربلای معلی، دو نامه جوابیه به زبان ترکی از صدراعظم عثمانی، صورت سوادنامه سلطان مراد خان رابع به شاه صفی به زبان ترکی در اوایل شوال 1049ق، سوادنامه نادرشاه به دولت عثمانی به زبان فارسی، نامه سلطان مراد خان رابع که به وساطت مصفطی پاشا وزیر اعظم تحریر یافته به زبان ترکی.
تهران؛ سلطنتی؛ شماره نسخه: 796
آغاز: صورت سواد کاغذیست که جناب اجل اعظم آقائی حاجی مدظله العالي سابقا بجناب صدراعظم نوشته بود. جناب اقدس الهي بمضمون آیه شریفه و في هدایه و ما خلقت الجن و الإنس الاليعبدون. از آفرینش عبادت خواسته و بر خیر الواسط اتمام حجت و برای فرمایش اولم نعمر کم ما یتذکر و جاءکم النذير معمر ساخته که اگر بقدر توان در اصلاح مفاسد عالم نکوشد و جام رحمت را در رعایت و محافظت و حراست بنی آدم ننوشد مورد این خطاب و مستحق عتاب باشد ... مقصود از زحمت این کلمات و تدبیر در این مسطورات آنکه صدمات بسیار از سرحد داران دولت علیه روم بساکنین سر حدات متوالیه و متواتره رسیده؛
انجام: شرح سنور نامچه مرحمت پناه سلطان مراد خان رابع که بوساطت مصطفا پاشای وزیر اعظم تحریر یافته. مشیت واردات رافع اسماء بغیر عماد حکمت و قدرت مبدع المركبات عن الأضداد جل شأنه ..... منشأ ثبات و دوام عالم ایجاد پادشاهان با عدل و داد و شهریاران مکارم اعتیاد ... حل و عقد امور ملک و ملت مأمور و ماذون و اختیار صلح و جنگ ... عساکر اسلام نصرت انجامی بغداد آلیندن قالدورب متوکلا علی الله تعالی ... مصطفی وزیر اعظم
خط: نستعلیق خوب، بی کا، بی تا؛ مهر: ناصرالدین شاه قاجار؛ مجدول؛ 94ص، 7 سطر، اندازه: 18×11/5 سم [ف: 5- 717]
مکتوبات شاه غلامعلی دهلوی - مکاتیب شریفه
maktūbāt- e šeyx ma‘sūm (mn.)
گزیده میان الله داد جیو صاحب داد صاحب فارسی، از مکتوب 12 آغاز و می رسد به مکتوب 27.
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 5719/3
خط: نستعلیق، کا: عبدالله، بی تا، مجدول؛ کاغذ: هندی، جلد: مقوا، 72گ، 22 سطر (21×11)، اندازه: 26×15سم [ف: 16- 76]
maktūbāt- e ‘abd- ol- jalīl be jalāl- od dīn
عبد الجليل
'abd- ol- jalīl
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 17889 ض
بی کا، تا: 1055 ق[دث. مجلس]
maktūbāt- e ‘erfānī
نامه هایی عرفانی برخی از مشایخ صوفیه است به مریدان شان، از جمله به مولانا یار محمد وملا بدر الدين ونامه مجدد الف ثانی به میر محمد نعمان ونامه به مخدوم زاده خواجه محمد معصوم اکثر نامه ها از مکاتیب مجدد الف ثانی وخواجه عبدالباقی مشهور به خواجه باقی انتخاب شده است.
قم؛ گلپایگانی شماره نسخه: 7712- 39/92
آغاز: مکتوب الحمدلله رب العالمين والصلوة والسلام علی سید المرسلين ... دانا و آگاه باش که سعادت تو بلکه سعادت جمیع بنی آدم وفلاح رستگاری همه در ذکر مولای خود است؛
انجام: حضرت خواجه نقشبند قدس سره بهمین معنی فرموده اند که
وجود عدم به وجود بشریت عود می کند اما وجود فنا بوجود بشریت عود نمی کند و السلام علی من اتبع الهدى
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ مصحح، با علامت بلاغ، جلد: مقوا، 24گ، 23 سطر، اندازه: 22×15/5 سم [ف: 8- 4534]
maktūbāt- e feyzī (fayāzī)
فیضی، ابو الفيض بن مبارك، 954 – 1004 قمری
feyzī, ab- ol- feyz ebn- e mobārak (1548 - 1596)
این کتاب را خواهرزاده و شاگرد وی در پنج «لطیفه» و سه «منطوق» گرد آورده است: لطیفه 1. عرایض به والا درگاه؛ لطیفه 2. مفاوضات فیاضی به شرفا وعلما و عرفا؛ لطیفه 3. به حکمای معاصر؛ لطیفه 4. به سلاطین مظفر الاعلام؛ لطیفه 5. به ... و اخوان و اقارب؛ منطوقه 1. مناجات فایض البركات علامی، فهامی (برادر ابو الفيض)؛ منطوقه 2. رقعات لطایف خیر الانامي؛ منطوقه 3. مکاتیب متفرقه که اعزه و اقارب به شیخ فیضی نوشته اند. بر خلاف تهمت بیدینی به فیضی و برادرش «علامی» دیباچه این کتاب اشعاری از فیضی در مدح امامان دربر دارد، گویا علت تهمت، شیعه بودن ایشان باشد.
[ریحانه 379/4]
قم؛ معصومیه؛ شماره نسخه: 338
آغاز: یا ازلی الظهور یا ابدی الخفا ... خاک ذره بی مقدار و بها، و نم قطره هست هست هست نما را؛ انجام: رقاصی ترانه فال و سور غزل نمك احوال سوق رو رقصیده تا روی صبر.
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا، جلد: شمیز پوست ماری، 136گ، 15سطر، اندازه: 21×12سم [ف: 1- 327]
maktūbāt- e kāk ahmad
نودهی، احمد بن محمد معروف، - 1305 قمری
nowdehī, ahmad ebn- e mohammad ma‘rūf(- 1888)
آغاز: بسمله برادران طالب بدین و طاعت خصوصا مشتغلین بتحصیل علم یا تدریس نفیس
یازده مکتوب عرفانی است که کاک احمد به مریدانش نگاشته است با این عنوان ها: 1. کیمیاء نبوی، 2. ارهاصات، 3. فضل علماء، 4. نیکی با علما و طلبه، 5. تعلیم مریدان، 6. آداب کسبه، 7. مکتوب اسفیه، 8. عقاید، 9. سفر قبر، 10. سفر قیامت، 11. معراج النبي؛ خط: نستعلیق، کان محمد امین بن شیخ عبدالقادر بیگ نقشبندی، تا: 6 ذیحجه 1325ق؛ 112گ (1- 112)، 13 سطر، اندازه: 21×17سم [ف: 8- 4534]
آغاز: الحمدلله و الصلوة و السلام علی رسول الله و بعد برادران و مریدان خیر فکرهای که در مکتوب فکر نویشته ام البته کرده اند و از آنها فکر ها از جلال خدای تعالی؛ انجام: زیرا حدیث است که از اعظم اخلاق حسنه مؤمن است که اصلا از استماع خبر دین سیر نمی شود. و السلام علی من اتبع الهدي و اجتنب الردى
نامه های عرفانی است که کاک احمد به مریدان خود نوشته است، نثر این نامه ها ساده و در اغلب آنها نصایح و مواعظی برای مریدان ذکر شده است، این نامه ها به وسیله مریدان وی جمع آوری شده و به خط های متفاوت نگاشته شده است. فهرست عناوین این مکتوبات چنین است: 1. مکتوب الذكر، کاتب: معروف خیاری در 24 ربیع الثاني 1298ق، 2. مکتوب صلوة الحاجة، کاتب: عبد العزيز عثمانی در 17 رجب 1289ق، 3. مکتوب فکر، 4. مکتوب خاتمه فکر، 5. مکتوب اسفار، کاتب: علی فوزالدین، 6. مکتوب اسفار، در 1299ق، 7. مکتوب في بیان نعیم الجنة و لذایذها، 8. مکتوب في ربع النكاح و مبحث الكبائر، کاتب: معروف خیاری در 1298، 9. مکتوب الريا، کاتب: معروف خیاری در 1298، 10. خاتمه تفکر، کاتب: عثمان زلزلی در 7 رمضان 1298ق، 11. مکتوب في نصایح اهل الخيام، کاتب: عبدالعزیز، 12. مکتوب کبایر ظاهره، کاتب: معروف ملهوف عثمانی، 13. مکتوب العقائد الاسلاميه، 14. مکتوب آداب کسبه، کاتب: معروف المهلوف در رجب 1298، 15. مکتوب تطفیف، کاتب: معروف خیاری در 25 جمادی الاول 1298، 16. مکتوب بدون نام، کاتب معروف در 1298، 17. مکتوب عیوب النفس، 18. مکتوب ارهاص، کاتب: معروف عثمانی در 27 رجب 1298ق، 19. مکتوب حرمت مسجد، 20. چند دعا و حرز، 21. مکتوب کبایر، در 12 رمضان 1295ق؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ جلد: مقوا، 212 گ، 15 سطر، اندازه: 22×16سم [ف: 1- 195)
مکتوبات مجدد الف ثانی شیخ احمد سرهندی - هداية الطالبين
maktūbāt- e moheb- ol lāh
الله آبادی، محب الله، - 1058 قمری
allāh- ābādī, moheb- ol- lāh(- 1648)
مشتمل است بر شانزده سؤال داراشکوه از شخ محب الله هندی و پاسخ او در باب اسلام و عرفان بدین شرح: سؤال 1. چیست اندرین راه بدایت کار و نهایت کار؟ 2. چیست معنی آنکه سید الطايفه در جواب ما النهاية فرمود الرجوع البداية؟ 3. کدام علم است که گفته اند آن را حجاب اکبر ...؟ 11. در آنان استعداد شناخت محض برابر بود ...؟ 15. طالب را بعد از موت، وصل مطلوب ممکن باشد یا نه ...؟. نامه کوتاهی هم در ادامه از
داراشکوه در باب اظهار نظر به پاسخ های محب الله آمده است.
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 32310
آغاز: بسمله. جامع علوم ظاهری و باطنی حاوی مراتب صوری و معنوی ... چیست اندرین راه بدایت کار و نهایت کار؛ انجام: آنچه از آن بهره برون آورده بود می خواست که در مسلك تحویل آورد نزد ایشان بفرستد ...... اگر اشاره شود به تفصیل ظاهر نمود حواله کن
خط: نستعلیق شکسته، کان رضی الدين محمد، تا: قرن 12؛ در فهرست مشترک نسخه ای با عنوان سؤال و جواب داراشکوه و احمد صوفی شطاری آمده که آغاز آن با نسخه حاضر مطابقت دارد، لیکن در نسخه حاضر به صراحت به نام محب الله اله آبادی اشاره شده است، یادداشت مقابله با اصل نسخه؛ اهدایی: رهبری، بهمن 1382؛ جلد: تیماج مذهب، 9گ، 17سطر، اندازه: 16×11/5 سم [اهدائی رهبر: 5- 197]
maktūbāt- e mohammad afzal
عبدالعزیز بسمل
‘abd- ol- 'azīz besmel
مؤلف سال ها به دنبال یافتن شیخ و مرادی که مکمل باشد می گشته است تا به دیدار شیخ فتح محمد سیالکوتی - که برای دیدن مراد خود ملا نازک به کشمیر آمده بود - نائل شده و جهت توبه به خدمت ملا نازک رفته است و از دیدار وی او را حالی عرفانی دست داده، سپس برای دیدار پدر به سمت اله آباد رفته و در آنجا خبر فوت شیخ خود را شنیده است. در آن جا به خدمت شیخ محمد افضل رسیده و عنایت نامه ای مشتمل بر ارشاد دریافت کرده ست، و چون شیخ مکتوبات خود را به شیخ خوب الله اله آبادی می فرستاده و وی آنها را در اختیار مؤلف می گذاشته تا به مریدان ارسال نماید، مؤلف رونوشتی از آن مکاتیب را گرد آورده و در سه قسم مرتب گردانیده است: قسم 1. عنایت نامجات قطب الاقطاب که به نام این احقر الأنام به خط خاص صدور یافته است، مشتمل بر پنجاه و سه عنایت نامه؛ قسم 2. مکاتیب نائب بر حق خلیفه مطلق که نامزد جامع مکتوبات شده؛ قسم 3. مکاتیب ایشان که به نام دیگران نگاشته اند و به فقیر رسیده است.
قم: مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 2071
آغاز: حمد بی حد واجب الوجودي را که ممکنات را به وحدت وجود موجود نموده هزاران چشم را برای نظاره حسن عالم آرای خویش بر خویش گشاد
نسخه اصل: کتابخانه دانشگاه کراچی - پاکستان؛ خط: نستعلیق، کا: فیاض بن نجم الدين، تا: جمعه 17 شوال 1206ق، جهت اکبر شاه غلام حیدر؛ مجدول، مصحح، با یادداشتی از غلام اعظم محمدی به سال 1275 و یادداشتی از غلام حیدر در هبه کتاب به سید محمد خان به سال 1262 و یادداشتی از محمد زاهد محمدی اخملی به سال 1284 آمده که کتاب را شاه محمد بشیر صاحب به وی داده و یادداشتی از سید محمد شاه به محمدی فاخری به سال 1239؛ 482ص [عکسی ف: 6- 90]
مکتوبات معصومیه - مکتوبات
مکتوبات منیری - مکاتیب
مکتوبات مولانا جلال الدين رومی - الترسل للتوسل إلى التفضل
مکتوبات واجد علی شاه - محبت نامه ها
maktūbāt va ‘arīze- hā- ye adabī va ‘erfānī va dīnī va axlāqi
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 6214/2 - ف
نسخه اصل: شماره 407 کتابخانه گنج بخش. به فارسی سبک هندی؛ بی کا، بی تا [فیلمها ف: 3- 210]
maktūbāt va nāme hā- ye dowre- ye qājār
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 18477/4
خط: نستعلیق و شکسته، بی کا، تا: قرن 14؛ جلد: گالینگور، 30ص ( 94- 65)، اندازه: 17/5 ×22 سم [ف: 50- 222]
maktūb az zabān- e qalndarān
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 573/18-ف
نسخه اصل: لالا اسماعیل ش 1487؛ بی کا، تا: قرن 18؛ 2گ (155پ - 156ر)[فیلمها ف: 1- 502]
maktūb az tehrān
طباطبائی سنگلجی، محمد بن صادق، - 1330 قمری
tabātabā’ī sangelajī, mohammad ebn- e sādeq(- 1912)
یادداشتی است از سید محمد سنگلجی (گرد آورنده دفتر حاضر) درباره مکتوبی که برادرش سید احمد طباطبائی در 1307 از طهران نوشته و در آن از رؤيايي که در تهران به میرزای
شیرازی منسوب شده سؤال کرده است.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 1221/2 - طباطبائی
آغاز: بسمله کتب الى اخی السيد احمد ... من الطهران و انا في سامراء انه قد اشتهر في الطهران ان جناب حجة الاسلام ... رای في المنام ان الحضرة السلطانيه
کاتب = مؤلف، تا: قرن 14؛ جلد: تیماج، اص (10پ)، 13 سطر، اندازه: 21×13/5 سم [ف: 23- 782]
maktūb az qīyās- od dīn vazīr
نامه ای است از خواجه غیا ثالدین محمد، فرزند رشید الدين فضل الله (وزیر ابو سعید بهادر خان) در ابراز همدردی درمرگ ابوسعید و مشتمل است بر اشارات به مسائل تاریخی و پاره ای از نکات پنهانی تاریخ. مخاطب در این نامه خواجه مجدالدین محمد است. تاریخ مرگ ابوسعید 13 ربیع الثاني 736ق و تاریخ کتابت نامه حاضر 19 رمضان 736ق بوده است.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 209/ 14590
آغاز: این نسخه مکتوبی است کی مخدوم جهانان ...
کا: أبو المجد تبریزی، تا: 19 رمضان 736ق؛ جلد: تیماج، 2 ص ( 734- 733)، 41سطر، اندازه: 32×19سم [ف: 41- 111]
maktūb- u aflātūn ilā ‘īsā = k.- u arasțū tālīs ilā ‘īsā
؟ افلاطون، 427؟ - 347 ؟ قبل میلاد
aflatin (- 427 -- 347)
این نامه در برخی نسخه ها به افلاطون و در برخی دیگر به ارسطو نسبت داده شده است که قطعا هر دو نادرست است.
آغاز: یا طبیب النفوس المريضة بداء الجهالة
آغاز: برابر
خط: نستعلیق، کا: سلطان علی، تا: 886ق؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: تیماج، 1ص (7)، 15 سطر، اندازه: 16×11/5 سم [ف: 21- 181]
نامه افلاطون به عیسی و پاسخ او؛ بی کا، تا: قرن 11؛ 1ص (212پ)، اندازه: 20×11سم [ف: 17- 456]
آغاز: برابر؛ انجام: الى صراط المستقيم.
خط: نستعلیق، کان حسینی مازندرانی، علی بن ابوالحسن، تا: 1241ق؛ جلد: تیماج، 1ص (103)، 18سطر (14×8/5)، اندازه: 21×16سم [ف: 11- 2197]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: با تاریخ 1277ق؛ 2ص (339- 340)[ف: 3533-14]
maktūb- e akbar šāh kūrgānī be šāh ‘abbās
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 9087/36
آغاز: ستایش و نیایش عتبه کبریایی احدیت جل جلاله قدسه بمثابه یست که اگر احدیت جل جلاله فرسه بمثابه یست که اگر جمیع نقاط عقول
خط: نسخ کهن معرب، بی کا، تا: با تاریخ قرن 11؛ جلد: تیماج مذهب، 3گ (75پ - 77 ر)، اندازه: 28/4×15/1 سم [ف: 29/2 -733]
maktūb- un ilā 'axīh- i aš- šayx quțb- ul dīn muḥammad
حموی، محمد بن مؤيد، 586 - 649 ؟ قمری
hamavī, mohammad ebn- e mo’ayyed (1191 - 1252)
نامه ای است منظوم و منثور، با اظهار اشتیاق و حنین، با زمینه ارشاد و تذظیر سلو کی به برادر.
[ريحانة الأدب: 25/3]
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 14362/12
آغاز: کتب اليه و الدموع سواجم ** کتاب محب حابه الصبر؛ انجام: أنت الحيوة و أنت السمع و البصر ** کیف احتمالی و مالی عنك مصطبر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ کاغذ: شرقی، 3گ (54- 56)، 17سطر، اندازه: 8×5سم [ف: 36- 268]
maktūb- un ila- l xās li- mahrūsat- i rahā min dīyār- i bakr madaḥ- a zawjīyyat- i imra'at- in
تهرانی، ابوبکر، ق9 قمری
tehrānī, ābū- bakr(- 15c)
تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 3781/9
با ابیاتی از او؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا [ف: 7- 37]
maktūb- un ila- s sayyid Şadr- id- dīn al- qumī
ماحوزی، حسین بن محمد، - 1181 قمری
māhūzī, hoseyn ebn- e mohammad(- 1768)
[الذريعه 163/22]
خوانسار؛ فاضل؛ شماره نسخه: 267/6
خط: مختلف، بی کا، بی تا، جا: نجف اشرف؛ جلد: تیماج، اندازه: 20×9سم [ف: 1- 246]
maktūb- un ila- š šayx muḥammad ibn- i muhammad zamān- il kāšānī = taqrīz- u mir’āt- ul azmān
قزوینی، عبدالنبی بن محمد تقی، 1125- 1197؟ قمری
qazvīnī, 'abd- on- nabī ebn- e mohammad taqi (1713 - 1783)
وابسته به: مرآة الازمان = ابطال الزمان الموهوم؛ اصفهانی، محمد بن محمد زمان (قرن 12)
صورت نامه عبدالنبی بن محمد تقی قزوینی به محمد بن محمد زمان کاشانی مؤلف مرآة الزمان است. وی در این نامه ضمن تعریف و تمجید از مرآة الزمان به حواشی و تعلیقاتی که بر این اثر نگاشته اشاره کرده است.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 10275/2
آغاز: صورة ما کتبه ... بسمله یعرض الفقير الضئيل؛ انجام: و لنا خیر مؤل ... محبکم المخلص عبدالنبی بن محمد تقی القزويني نزیل خراسان لتدریس مدرسة في قرية فیها یقال لها کاخك من اعمال جنابد
خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ مجدول، مصحح، محشی برخی با نشان «منه دام ظله العالي»؛ مهر: کتابخانه مجدالدین؛ 3ص ( 41- 39 )، 15 سطر، اندازه: 12/5 × 19/5 سم [ف: 32- 295]
مکتوب الامام الغزالي إلى عین القضاة الهمداني - العينية
maktūb- e amīr razī ben “alī be torke va javāb- e ān
ترکه اصفهانی، علی بن محمد، - 836؟ قمری
torke- ye esfahānī, ‘alī ebn- e mohammad(- 1433)
تهران؛ ملک، شماره نسخه: 4029/6
خط: نستعلیق، بی کا، تا: آغاز قرن 10[ف: 7- 143]
maktūb- u amīr fayād ilā Şadaqāt- i mālik- ir riq
تهران، دانشگاه؛ شماره نسخه: 1612/43 - ف
نسخه اصل: نسخه ش 216 کتابخانه تقوی که اکنون در کتابخانه مجلس شورای ملی است 64614- 4559؛ کا: عبدالحی، تا: 822ق، جا: ماردین در شمال عراق [فیلمها ف: 1- 620]
maktūb barāye jāmī
مکتوبی است کوتاه با این عنوان «مکتوبی که برای مولانا عبدالرحمان جامی فرستاده شد.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 3921/4
بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج، اندازه: 12/5 ×19 سم [ف: 10- 1969]
maktūb be emām fax- e rāzī
سهروردی، عمر بن محمد، 542 - 622؟ قمری
sohravardī, 'omar ebn- e mohammad (1148 - 1226)
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 594/5
خط: نسخ، بی کا، تا: 653ق؛ 17 سطر، اندازه: 15×20/5سم [ف: 2 -352]
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 2721/6 - ف
نسخه اصل: همان نسخه بالا [فیلمها ف: 1- 725]
maktūb be borhān- od dīn jājarmī
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 594/9
خط: نسخ، بی کا، تا: 653ق؛ 17 سطر، اندازه: 15×5/ 20سم [ف: 2 -352]
maktūb be hazrat- e xāje zāde
شیخ حسین خراسانی
šayx hoseyn xorāsānī
تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 3812/2
خط: نسخ، بی کا، بی تا، 2 ص [ف: 7- 80]
مکتوب به خواجه قطب الدين - نامه ها
maktūb be xāje nasīr- e tūsī va pāsox- e xāje
صدرالدین قونیوی، محمد بن اسحاق، 607 - 673 قمری
sadr- od- dīn qūnīyavī, mohammad ebn- e eshāq (1211 - 1275)
[مشترک پاکستان 858/5 ؛ الذريعة 171/22 ؛ نسخه های منزوی 1447/2]
قم؛ گلپایگانی؛ شماره نسخه: 1390/3 - 8/100
آغاز: مکتوب الشيخ صدرالدین القونوي للمولی الاعظم نصیر الدين والملة انار الله برهانه مازال سمعی تعی من طیب ذکرما ** یزری علی الروض غب العارض الهتن. گوش ایام ولیالی باستماع مآثر ومعالی؛
انجام: و آن پرتو تجلی در میان اهل کمال تابنده و پاینده بحق حقه
از اول تا آخر؛ خط: نستعلیق خوانا، کا: یمینی، تا: 23 شوال 1382ق؛ 2گ، 14 سطر، اندازه: 18×23/5 سم [ف: 8- 4532]
maktūb be rūznāme- ye tāymz
شوستر، ویلیام مورگان، 1877 - 1960 میلادی
Šūster, vīlīyām morgān (1877 - 1960)
مار گن شوستر امریکایی به درخواست دولت وقت ایران در سال 1329 ق برای تنظم مالیه و تصدی پست خزانه داری کل به ایران آمده و مشغول کار در وزارت مالیه شده است. استف در اکتبر 1911 میلادی، روزنامه تایمز لندن مقاله ای در مورد اظهارات شوستر راجع به ضدیت دولتین روس و انگلیس با اصلاح مالیه ایران درج می کند، مستر شوستر این مکتوب را در 21 اکتبر 1911 مطابق با 27 شوال 1329 ق در جواب روزنامه تایمز نوشته است.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 201عکسی
آغاز: آقای مدیر روزنامه طایمس بموجب تلگراف روز از لندن؛ انجام: لذا امیدوارم که روزنامه طایمس ... در اینگونه بیانات من راجع برفتار بعضی از دول نسبت بایران، خارج از انصاف و عاری از صحت است، تکذیب خواهد نمود. امضاء: مارگن شوستر، خزانه درا کل ایران
نسخه اصل: کتابخانه سید حسن تقی زاده؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: 27 شوال 1329ق؛ 7 گ [عکسی : 1- 184]
maktūb be šeyx mohammad šāh ebn- e soltān xān
همدانی، علی بن محمد، 714 - 786 قمری
hamadānī, ‘alī ebn- e mohammad (1315 - 1385)
چاپ: سی نامه از اورا دکتر محمد ریاض در مجله ادبیات تهران، 1354ش، شماره 81- 84 چاپ کرده است
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 387/14 -ف
نسخه اصل: ایاصوفیا ش 2873؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ 5گ ( 381- 377)، 17سطر [فیلمها ف: 1- 464]
maktūb be “abd- ol- mo’men bahādorxān
جزایری، عبدالله بن نورالدین، 1112 - 1173 قمری
jazāyerī, ‘abd- ol- lāh ebn- e nūr- od- dīn (1701 - 1760)
رساله ای است که ملاعبدالله شوشتری به سلطان عبد المؤمن بهادرخان نوشته و مطالبی را در قتل عام مردم مشهد وهرات و دیگر اماکن به وی تذکره داده و در ضمن به برخی مباحث اعتقادی اشاره نموده است.
قم: مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 4234/2
آغاز: شمسة لسماء العدالة والرفعة و العزو المكان المدعو به عبد المؤمن بهادر خان به ذروه عرض پادشاه ملک رفعت فلك منقبت رفیع الشأن منیع المكان الموصوف بمدایح الأخلاق؛
انجام: مکن مکن که ره جور را کناره نباشد ** مکش مکش که پشیمان شوی و چاره نباشد
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ مصحح؛ جلد: تیماج، 13 گ (38پ -50پ)، 17 سطر، اندازه: 11×17 سم [محدث ارموی مخ: 3 -1528]
maktūb be “alā’- od- dīn ben sāheb d.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 594/8
خط: نسخ، بی کا، تا: 653ق؛ 17 سطر، اندازه: 20/5× 15 سم [ف: 2 -352]
maktūb be “emād- od- dīn 'omar ebn- e mohammad hammoya
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 594/7
خط: نسخ، بی کا، تا: 653ق؛ 17سطر، اندازه: 20/5×15سم [ف: 2- 352]
maktūb be mohammad- e qamqām
قزوینی، عبدالنبی بن محمد تقی، 1125- 1197؟ قمری
qazvīnī, ‘abd- on- nabī ebn- e mohammad taqī (1713 - 1783)
صورت مکتوب عبدالنبی بن محمد تقی قزوینی نزیل خراسان جهت تدریس در مدرسه قریه کاخك گناباد به حاج شیخ محمد قمقام صاحب کتاب مرآة الأزمان.
مشهد؛ الهيات؛ شماره نسخه: 494/1
بی کا، بی تا، اص، اندازه: 12×17 سم [ف: 1- 345]
maktūb be mowlānā šāh mohammad
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 511/33 - طباطبائی
آغاز: هو زبان ناطقه در وصف شوق ما لال استچه جای کلک بریده زبان بیهده گوست ... فواتح تسلیمات فاخره ... اتحاف خدمت جناب افادت ... اعلم الحكماء و المتكلمين ... رئیس المحدثين و المفسرين مولانا محمد المدعو بشاه محمد ... می گرداند ...
خط: نستعلیق خوب، بی کا، تا: قرن 13 و 14؛ کاغذ: اصفهانی، 1 ص(342ر)، 21 سطر، اندازه: 19×14/5 سم [ف: 22- 221]
maktūb be mīrzā ebrāhīm hamadānī
صوفی تبریزی، عبدالباقی، - 1039 قمری
sūfī tabrīzī, abd- ol- bāqi(- 1630)
مکتوبی به میرزا ابراهیم همدانی است که پس از حمد خدا و پاره ای از مطالب دینی در ذیل «الانصاف» مندرج در این مکتوب می گوید: من تفسیر بیضاوی را به خط خود نوشتم و در عین علاقه مندی به آن مجبورم که آن را به فروش برسانم
تهران؛ انجمن آثار و مفاخر فرهنگی؛ شماره نسخه: 14/2
آغاز: هو مکتوب مولانا عبدالباقی تبریزی، انجام: بار دیگر روزی آن مخلص گرداناد بالنبی و آله الامجاد.
بی کا، تا: محتملاً قرن 11؛ به خط حمایلی؛ کاغذ: دولت آبادی و اصفهانی، جلد: تیماج مذهب، 4ص (293- 296)، 16 سطر (5/5×12/5)، اندازه: 12/5×9/5 سم [ف: 38]
maktūb- e bī noqte
از میرزا کاظم منشی.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 14209/95
خط: نستعلیق، کا: محمد حکیم هندی، تا: قرن 11؛ 1 ص (298) [ف: 38- 295؛ فهرست رایانه ای: ج4- 985]
maktūb- e pādešāh- e īrān be soltān mohammad ‘ādelšāh
مکتوب پادشاه ایران به سلطان محمد عادل شاه پس از برگشت از ایروان و اخبار فتح آنجا به دربار هند به وسیله احمد خان بیک قورچی باشی.
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 2591/53
بی کا، تا: قرن 11، 6گ (178- 183)[ف: 9- 1391]
maktūb- e pādešāh- e hendūstān dārā- šokūh
داراشکوه بابری، شاهزاده هند، 1024 - 1069 قمری
dārā- šokūh- e bāberī, šāhzāde- ye hend (1615 - 1659)
مکتوب پادشاه هندوستان داراشکوه و سؤالات او از شیخ محب الله هندوستان اله آبادی فارسی.
تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 4057/150
آغاز: قل الله ثم ذرهم. جامع علوم ظاهری و باطنی حاوی مراتب صوری و معنوی؛ انجام: ای آنکه شب و روز خدا می طلبی کوری مگر از خویش جدا می طلبی
خط: شکسته نستعلیق، کا: حاج محمد زمان بن کلبعلی متطبب خراسانی، تا: 1261ق، کاغذ: قورخانه، جلد: میشن، 3گ (270پ - 272پ)، اندازه: 19×23/5سم [ف: 7- 195]
maktūb- e jenāb- e maqsadī
تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 5014/8
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12[ف: 8- 168]
maktūb- e hekmat oslūb
از زبان فضولی بغدادی.
تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 1539/7
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 14[ف: 5- 286]
maktūb- e xāje ahrār
احرار، عبیدالله بن محمود، 806 - 895 قمری
ahrār, ‘obeyd- ol- lāh ebn- e mahmūd (1404 - 1490)
در عنوان نسخه آمده: «مکتوبی که حضرت خواجه عبیدالله از برای سید حسین طائفی نوشته بودند نقل کرده شد به جهت تبرک».
[فهرستواره منزوی 959/8]
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 3921/12
بی کا، بی تا؛ 1 ص(140)، اندازه: 19×12/5 سم [ف: 10- 1975]
maktūb dar javāb- e maktūb- e šeyx ma‘rūf nowdehī
مزوری، یحیی بن خالد، - 1252
mozavverī, yahyā ebn- e xāled(- 1252)
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 8931/121
آغاز: بسمله. اما بعد فالمنهی الى جنابکم هو قد بلغنا مکتوبکم و فهمنا ما فیه فیا اخی ان ان انکار کم علی مرشدنا الشيخ الخالد
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ جلد: میشن مذهب، 1ص (234پ)، ابعاد متن: 23×10/5، اندازه: 27/7×13سم [ف: 29/1 - 380]
مکتوب درویش شیرازی به میر سید علی بروجردی - جواب نامه میر سید علی بروجردی
maktūb- e sabrīkādā be emperātūr- e rūs
ترجمه نامه ای است تهدید آمیز به امپراطور روس از طرف زنی به نام «سبریکودا» (بسریکودا) که دارای 56 سال سن و سابقاً از نویسندگان معروف کتب تربیتی بوده و بیست سال از عمر خود را در این راه صرف نموده و شرح حال این زن به نقل از روزنامه «تان» فرانسه و نامه او به امپراطور و چند تن از وزرای دیگر وی به نقل از روزنامه «تایمز» (طمیس) انگلیس در اینجا ترجمه شده است.
تهران؛ انجمن آثار و مفاخر فرهنگی؛ شماره نسخه: 47/9
آغاز: این نسخه ترجمه مکتوب است که زنی سبریکودا نام بامپراطور روس نوشته است بعین از روزنامه طمیس انگلیس ترجمه و نقل شده؛ انجام: این بیان واقع و حالت حالیه سلطنت و دولت متمدنی مثل ... (یکی دو سطر آن پاک شده).
بی کا، تا: قرن 14؛ جلد: مقوایی، 7ص (199- 206)، 19سطر (17×9)، اندازه: 21×13/5 سم [ف: - 86]
قم، مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 1004/9
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 3- 253]
maktūb- e soltān- e ‘osmānī be šarīf- e makke dar bāre ye qārat- e qāfele- ye hajjāj
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 9466/289
به انشای ابو السعود افندی (ابو المسعود کذا)؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ اگ (567) [مختصر ف: - 794]
maktūb- e salmān- e fārsī be ‘omar- e bn- e xetāb
سلمان فارسی، - 36 قمری
salmān- e fărsī(- 657)
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 9480/21
خط: نستعلیق تحریری، بی کا، تا: قرن 11 و 12؛ 2ص 126)[ مختصر ف: - 794]
maktūb- e sayyed hoseyn- e axlātī
اخلاطی، حسین بن علی، ق9 قمری
axlātī, hoseyn ebn- e 'alī(- 15c)
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 10319/4
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ 2 ص (601- 602) [مختصر ف: - 794]
maktūb- e sayyed hoseyn- e axlātī
اخلاطی، حسین بن علی، ق9 قمری
axlātī, hoseyn ebn- e ‘alī(- 15c)
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 10196/3
آغاز: الحمدلله الذي بالتقوی تقوی عن الهبوط الى مهاوی اللغات
خط: نسخ، بی کا، تا: 828- 141ق؛ تملک: محمد حسین حسینی در تبریز در 1016ق؛ مهر: «عبده علی نوری 1196 ه» (بیضی)؛ جلد: تیماج، أص، 23 سطر، اندازه: 3×15سم [ف: 32- 235]
maktūb- e šārl masmar be sadr- e a‘zam- e ‘osmānī (t.)
پیشخدمت باشی، محمد علی، ق 14 قمری
pīšxedmat bāšī, mohammad ‘alī(- 20c)
تاریخ تأليف: دوم مارس 1869م؛ تاریخ ترجمه: 1870م
اهداء به: اصل مکتوب به: صدر اعظم عثمانی و ترجمه به مظفرالدین شاه
در این نامه مسمر مفصلاً وضع خرابی مسلمانان و ملت شرق و علت عقب افتادگی آنها را شرح می دهد و نیز پیشنهاد می کند که چه باید کرد تا از این ورطه جست.
آغاز: ترجمه مکتوبست که شارل مسمر فرانسوی؛ انجام: و بعد از آن حروف مصوته را باندرون آنها داخل کمر (کذا؟) نمودن لازم است و بس تمام شد
خط: نستعلیق شکسته خوش، کا: ابو تراب طباطبائی پیش خدمت اعتضاد السلطنه، تا: 1301ق، جا: تبریز؛ جلد: تیماج، 18ص (5- 22)، 16 سطر (18×9/5)، اندازه: 25×16/5 سم [ف: 1- 144]
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 4731- ف
نسخه اصل: همان نسخه بالا [فیلمها ف: 3- 97]
آغاز: مبداء ترقی ... وقتی که انسان بدقت تمام بتحقیق قوایم ارکان ملت اسلام ملاحظه می نماید خیال او بلااختیار توقف می کند؛ انجام: این خیال نیز مانند سایر خیالات بزرگی مبنی بر بنای ساده است تنها حروف صامته را از یکدیگر جدا کردن و بعد از آن حروف مصوته را باندرون آنها داخل نمودن لازم است و بس و السلام.
خط: نستعلیق، کا: علی، تا: 1324ق؛ جلد: چرمی، 10گ، 17- 16سطر، اندازه: 12/5 × 18/5 سم [ف: 3- 1319]
maktūb- uš šāh- isSafawī ilā šarīf- i makka
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 9466/197
به انشای شیخ بهاء الدين محمد عاملی؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ 2ص (412- 413) [ مختصر ف: - 794]
maktūb- e šaraf- ol- eslām mohammad šahrestānī be tāj od- dīn mohammad sahlānī
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 599/10
آغاز: المباحثة حرس الله مجد سیدنا شرف الزمان
خط: نسخ، بی کا، تا: با تاریخ 570ق؛ اندازه: 11×19/5 سم [ف: 2 -357]
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 1094/10 -ف
نسخه اصل: همان نسخه بالا[فیلمها ف: 1- 564]
maktūb- e sadr- e aʻzam- e ‘osmānī be soltān- e ‘osmānī
صدر اعظم، فوآد پاشا، ق13 قمری
sadr- e a‘zam, foād pāšā(- 19c)
تاریخ ترجمه: محتملاً 1301 ق
این مکتوب که فراهم آورده میرزا محمد علی پیش خدمت باشی است در آن فؤاد پاشا، صدر اعظم عثمانی، هنگام وفات آنچه از تجربیات خود در دوران صدارت فراگرفته است به اضافه علت نابهنجاری وضع سیاسی و انتخاب راه های سودمند برای غلبه به این سیه روز گاری ها را می آورد و برای شاه وقت ارسال می دارد.
تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 149/3
آغاز: مکتوبی است که صدر اعظم دولت علیه عثمانیه فوآد پاشا در هنگام وفات خود؛ انجام: ازین عالم فانی بدون تأسف و ندامت از اعمال ناشایسته در می گذرد
خط: نستعلیق شکسته خوش، کا: ابوتراب طباطبائی، تا: 1301 ق، جا: تبریز؛ جلد: تیماج، 13ص (67- 79)، 16 سطر (18×9/5)، اندازه: 25×16/5 سم [ف: 1- 146]
مکتوب عبدالباقی - نامه به میرزا ابراهیم همدانی
maktūb-u ‘abd-ul-lāh-in najāšī ila-l imām ja‘far-iṣṣādiq
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 9466/124
به روایت شهید ثانی زین الدين بن علی العاملي؛ خط: نستعلیق، کا: نظام الدين احمد غفاری مازندرانی، تا: صفر 1052 ق؛ 5گ (264 - 268) [مختصر ف: - 795]
مکتوب عرفانی - سیر و سلوک
seyr va solūk
مختوم نیشابوری، میر محمد، - 830 قمری
maxtūm- e neyšābūrī, mīr mohammad(- 1427)
در بیان اسباب و موانع سالکان راه حق. او در این رساله ده سبب از اسباب وصول را نام می برد. این رساله در جلد 7 مجلس در معرفی نسخه ش 120 اهدایی خوئی به میر ابوالفتح حسینی شریفی قزوینی (- 986ق) نسبت داده شده است و در جلد 21 مجلس در معرفی نسخه شماره 17 اهدائی فیروز با احتمال از امیر مختوم نیشابوری (- 830ق)، از مریدان قاسم انوار، دانسته شده است و اشاره شده است که این اثر خلاصه ای از رساله وصول قاسم انوار است. نکته این است که نسخه شماره 17 اهدایی فیروز مورخ 886ق می باشد (یعنی صد سال قبل از وفات میر ابوالفتح حسینی) که اگر این تاریخ درست باشد نمی توان این اثر را از وی دانست، با این حساب همان انتساب احتمالی آن به میر مختوم نیشابوری درست تر می نماید.
[ريحانة ج 2- 326 ج 4- 133؛ فهرستواره منزوی 511/7]
آغاز: بدان ای رونده راه خداوند ... که از اهم مهمات سالکان طریق تحقیق دانستن اسباب وصول است بحق و برداشتن موانع وصول اما اسباب وصول؛ انجام: مشیت و ارادت به کسوت استقامت ظهور می یابد و الحمد لله اولا و آخرا ... جمیع فرزندان سیما احمد بلغه ... مبلغ الكمال دعا قبول فرمائید عواقب امور به خیر و خوبی مختتم باد.
خط: نستعلیق، کا: سلطان علی، تا: 886ق؛ کاغذ: سمرقندی، 3ص (131-129 )، 15 سطر، اندازه: 11/5 ×16 سم [شورا: ف: 21- 189]
آغاز: فتوحات اوقات قدسی ساعات طبقات سالکان منازل قدس ... موید اقبال آن قبله آمال طائفان کعبه وصال و مقبول قلوب حاملان مرتبه تعانق جمال و جلال باد. چنین پیداست که مخاطب نامه علوی است و پیروانی دارد. در نامه چنین آمده: «خصوصا در حق خواص عترة طاهره و عشیره علیه علویه مصراع: بلی سادات از نورند ولی او نور سادات است و الحمد لله که آثار توفیق و امداد و تایید این فریق بر صفحات روزگار واضح ... احوال و اوضاع این شکسته به یمن التفات خاطر فیاضحضرت ولایت پناه سلام علیه و علی من اتبعه مقرون فوز و نجاح است
تذکر: نام مؤلف در فهرست با تردید مختوم نیشابوری آمده؛ خط: نستعلیق، کا: سلطان علی، تا: 886ق؛ افتادگی: انجام؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: تیماج، 2ص (231- 232)، 15 سطر، اندازه: 16×11/5 سم [ف: 21- 190]
آغاز: بدان ای رونده راه خداوند تبارك و تعالی که اهم مهمات
سالکان طریق تحقیق دانستن اسباب وصول است بحق و برداشتن موانع اما اسباب وصول اول رجوع کلیست؛ انجام: اما موانع وصول چیزیست که سالک بدان مقید شود و از شهود و حضور ... که بتأييد الهي و توفیق ربانی مؤيد و موفق گردد و السلام
تذکر: در فهرست مؤلف ابوالفتح شریف حسینی دانسته شده؛ خط: نسخ تحریری، کا: کا: دوست محمد قاینی نهارجانی فرزند حسین علی، تا: 1120ق؛ شماره فرعی نسخه با توجه به ص 323 اصلاح شد؛ 3ص (186- 189) [ف: 7- 141]
مکتوب عرفانی مذهبی - سه رساله
maktūb- e ‘erfānī va adabī
مؤذن خراسانی، محمد علی بن فرخ، ق 11 قمری
mo’azzen- e xorāsīni, mohammad “ali ebn- e farrox( 17c)
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 1077
خط: نستعلیق، کا: عبد العلي بن محمد صالح مراغی، تا: 1250ق؛ پس از دیوان مؤذن؛ 112ص (207- 318) [ف: 3- 318]
maktūb- e 'alāʻ- od dole
علاء الدوله سمنانی، احمد بن محمد، 659 - 736 ؟ قمری
‘alāʻ- od dowle- ye semnānī, ahmad ebn- e mohammad (1262 - 1336)
تاریخ تأليف: شعبان 734ق
مکتوبی است که علاءالدوله سمنانی خطاب به فردی صوفی و از پیروان محیی الدين إبن عربی به عنوان «ایها الشيخ الضال المضل» یاد کرده است. این شخص قائل به وحدت وجود بوده، و ظاهرا در خطبه کتابش «سبحان الذي اظهر الأشياء و هو عینها» به آن اشاره نموده است. علاءالدوله، از معاصران عبدالرزاق کاشانی بوده و با وی مشاجرات بسیار داشته، این مکتوب نیز احتمالا خطاب به عبدالرزاق باشد.
[ريحانة الادب 157/4]
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 13751/3
آغاز: نقلت من خط الشيخ الرباني رکن الملة و الدين علاء الدولة ... ایها الشيخ الضال المضل ما استحییت من قلمك عند کتابك؛ انجام: و الحمدلله علی التوفيق لبیان جهلك و ضلالتك حمداً كثيرة و هذا خط الفقير ... ثم اقول ایها المسبح لاتلمنی لانك ما ابقیت للصلح موضعاً
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ مصحح، محشی با نشان «س م ن»، «12»، «5»؛ 2گ (9- 10)، 14 سطر، اندازه: 12×6 سم [ف: 34 -741]
maktūb- e fayyāz pīš- e vazīr- e xezr
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 1612/88- ف
نسخه اصل: نسخه ش 216 کتابخانه تقوی که اکنون در کتابخانه مجلس شورای ملی است 64614- 4559؛ کا: عبدالحی، تا: 15 ذیقعده 804ق [فیلمها ف: 1- 622]
maktūb- e qāzī nezām- od dīn kaleydarī
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 15674/2
خطاب به خواجه امیر بیک نوشته؛ خط: نستعلیق، کا: کسط عن سهی، تا: 1057ق؛ 2گ (42پ - 43پ)[ مختصر ف: 795]
مکتوب قطب الدين نیریزی به محمد حسین نصر - نامه محمد حسین نصر
مکتوب قطب محیی - شرح ابیات ابو الرضا راوندی
maktūb ke dar sandūq- e māšā’- al- lāh- e mesrī yāfte- and
تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 3395/24
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11[ف: 6- 391]
maktūb- e mohammad va nasīrā
این رساله نیز درباره معارف چشتیان است و در آن طریق رسیدن به «مقام محمود و سلطانا نصیر» را بیان کرده اند.
تهران؛ نوربخش، شماره نسخه: 304/7
آغاز: نگاشته بودند که شغل محمدا و شغل نصیرا که فقیران نام می کنند طریق وی چگونه است؛ انجام: به دستگیری پیر دریابد و با انجمن سرور کائنات مشرف شود.
خط: مختلف، کا: نصیرالدین محمد، تا: قرن 11؛ جلد: تیماج، 12ص (299- 310)، اندازه: 25×15سم [ف: 2- 48]
maktūb- e morteza qolī- xān
اصفهانی، مرتضی قلی خان بن علی محمدی - 1306
esfahānī, mortezā qolī zān ebn- e ‘alī mohammad( 1306)
وابسته به: انتقادات به روزنامه ملت ایران = مکتوب آخوندزاده؛ آخوندزاده، فتحعلی بن محمد تقی (1226- 1295ق)
تاریخ تأليف: پنج شنبه 12 صفر 1285ق
چنان که مرحوم اعتضاد السلطنه پشت نسخه شماره 2780 کتابخانه سپهسالار در ص 1285 که همان سال نگارش این مکتوب است نگاشته اند، این مکتوب به قلم مرتضی قلیخان است. این مکتوب جواب مکتوب آخوند زاده است و منشی این مکتوب به رد مندرجات آن اقامه دلیل و برهان نموده و ثابت کرده که آخوندزاده ندانسته اعتراض نموده و پس از جواب یک به یک اعتراضات وی را با دلیل و برهان دفع کرده واغلاط مکتوب او را در جدولی با ذکر صحیح آنها مرتب نموده. این مکتوب در حدود 500 بیت است.
تهران؛ سپهسالار؛ شماره نسخه: 2780
آغاز: بسم الله عز سبحانه - در جواب مکتوب کاتب قافقاز بر سبیل عجلت و ایجاز مرقوم شده، به تاریخ روز پنج شنبه دوازدهم شهر صفر 1285 لا زال مقروناً بالامن والظفر، نگارش محبت گذارش حاوی مراتب مشفقانه و نصائح دوستانه که محض مودت وخلوص طویت از مخزن فکرت جلوه ظهور نموده پرده ورود گشود؛
انجام: ولی داعی کلی بر این التزام و تطویل کلام هدایت حیرت زده صحرای لاغ سرائی و ارشاد گم گشته بادیه خودنمائی است که من بعد گرد چنین کاری نگشته تحصیل علوم را الزام داشته خود و دیگران را از صرف عمر با دعوی فرهنگ و هوش به اعتراض وطرد از شعر شمس الشعراء سروش محفوظ و مصون داشته باشند، هذا وانا استغفر الله العظيم الوهاب من ان اکون مما رسمته في هذا الباب ... ولو لا ما قصدت به من الارشاد الى نهج النجاح و الإصلاح ما استطعت وما توفیقی الا بالله لترکت ارسال الجواب عن هذا الكتاب وحسمت الكلام عن مثل هذا المرام والسلام علی اهل السلام.
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1285ق، در سال 1285 داخل کتابخانه اعتضاد السلطنه گردیده، قسمتی از شواهد مطالب نگاشته نشده و چنین به نظر می رسد که مخصوصا برای مرحوم اعتضاد السلطنه این نسخه را نوشته اند؛ واقف: سپهسالار؛ جلد: مقوایی، 231ص، 12سطر، اندازه: 17×20/5سم [ف: 2- 99]
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 5633/2 - ف
نسخه اصل: همان نسخه بالا [فیلمها ف: 3- 172]
maktūb- e malīhe mīrān (?) qomārbāz
تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 3781/10
به طنز و هرزه گی؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا[ف: 7- 38]
maktūb- e manzūm
پوربهای جامی، تاج الدين بن بهاء الدين، - 699 قمری
pārbahā- ye jāmī, tāj- od- dīn ebn- e bahā’- od- dīn(- 1300)
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 9482/1
آغاز: الا ای صبا پیک ارباب عشق ** بیا گوش کن فصلی از باب عشق
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج مشکی [ف: 30- 163]
maktūb- u min- al milik- is şāliḥ ila- š šayx zayn- ul dīn surayjā inšā’- i ibrāhīm- il munšī
تهران، دانشگاه؛ شماره نسخه: 1612/93 -ف
نسخه اصل: نسخه ش 216 کتابخانه تقوی که اکنون در کتابخانه مجلس شورای ملی است 64614- 4559؛ کا: عبدالحی، تا: 822ق، جا: ماردین در شمال عراق [فیلمها ف: 1- 622]
maktūb- e mūsavī xān be omīd- xān
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 15951/14
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ مجدول محرر؛ جلد: تیماج، اص (453)، 21 سطر، اندازه: 23/513 سم [ف: 44- 153]
maktūb- e mīr hoseyn- e sādāt- e = nāme
حسینی هروی، امیر حسین بن امیر عالم، 671ق - قرن 8 قمری
hoseynī heravī, amīr hoseyn ebn- e amīr 'ālam (1273 - 14c)
دستور مراقبت و سلوک راه است با 12 شرط اولی که پس از احراز شروط اولیه، 12 شرط بعدی پیشنهاد می گردد.
[ريحانة الادب 46/2 ]
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 12428/4
آغاز: الحمدلله و صلی الله علی محمد و آله، وصیت آنست که در جمیع احوال، حق را ذکره مطلع احوال و ناظر افعال خود داند و جهد کند این قاعده بر دوام استحکام پذیرد که اساس شریعت؛
انجام: بهیچ وجه کینه هیچ مسلمانی را دل راه ندهد هر کجا که باشد این ضعیف را بدعای خیر یاد دار و السلام و الحمدلله رب العالمين و الصلوة و السلام الأتمان الأكملان علی محمد سیدنا و علی آله و أصحابه و عترته أجمعين و سلم تسلیما كثيرة أبدا إلى یوم الدين
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 19 کاغذ: شرقی، 1 گ (30)، 35سطر، اندازه: 5/5×12/5سم [ف: 31- 399]
maktub- e nekahiyye
مشهد؛ گوهرشاد؛ شماره نسخه: 1030/2
درهامش رساله شماره 1 این مجموعه یادداشت هایی درباره عنصر زمین، مکتوب در خصوص انشاء نکاح و قرض نامچه، قطعه ای در مناجات با مطلع: «یا رب تو درخت عمر ما سست مکن ** ما را بشراب جاهلان مست مکن ...»؛ خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: 1303ق؛ مهر: حاج سید سعید؛ جلد: تیماج، 7- 10 سطر، اندازه: 18×11 سم [ف: 3- 1409]
maktūb- e navvāb- e xold āšīyān be šarīf- e makke
اصفهان، دانشگاه؛ شماره نسخه: 312/10
خط: نسخ خوش، بی کا، تا: قرن 12 [نشریه: 11- 940]
maktūb- e vā‘ez- e qazvīnī
واعظ قزوینی، محمد رفیع بن فتح الله، 1027 - 1089 قمری
vaez- e qazvini, mohammad rafi ebn- e fath- ol- lah (1618 - 1678)
دو نوشته کوتاهی است که واعظ قزوینی از شاگردان ملا خلیل قزوینی - به برخی از دوستان خود نگاشته است.
آغاز: صورة مکتوب ارسله ... ابشرو یا معشر الخطوط و الارقام بلقاء من یعیش بذکره قلبی المستهام و طوبی لکم ایتها الكلمات و الحروف الجريكم علی لسان من هو بنسیان ذاکریه في الافاق
معروف؛ انجام: و تخرجوه بحبل مد من المداد و من غیابت حب النسيان. رزقنا الله تعالی من خوان انعامه نعمه وصالکم و حلا مذاق قلوبنا بانیاع اثمار الحصول من اشجار آمالکم بالنبی و آله الطاهرين خط: نستعلیق، کا: ابوالقاسم، تا: 1287ق، جا؛ تهران؛ 2گ (106پ - 107)، 21سطر (14×7/5)، اندازه: 10/5 × 16/5 سم [ف:154- 13]
آغاز: عبید عبید کم ما يسعة الخروج عن عهدة شکر الطافكم المتوافرة حیث اجریتم علی لسان قلمکم اسمه و اعطیتم من خوان ذکر العبيد و الموالي قسمة؛
انجام: في زاوية الوحشة و الخمول مغموما نسال الله تعالی أن ینور عینی باکتحال تراب سدتکم و یکشف الهم عن قلبی بتوسط التفات حضرتکم لازال مابکم لاهل الحوايج مفزعا و للاکابر و الاصاغر مرجعا بمحمد و آله الطاهرين
خط: نستعلیق، کا: ابوالقاسم، تا: 1287ق، جا: تهران؛ 1 ص(107)، 21سطر (14×7/5 )، اندازه: 10/5 × 16/5 سم [ف: 13- 154]
maktūb- e vā‘ez- e qazvīnī
قزوینی، فتح الله، ق 11 قمری
qazvīnī, fath- ol- lāh(- 17c)
متن کوتاهی است که والد واعظ قزوینی به پدر (یا فرزند) خود نوشته است.
تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 2700/25
آغاز: صورة مکتوب ارسله والد الواعظ علیه الرحمة الى ابیه (ابنه ؟): بسمله، الحمدلله و کفی و الصلوة و السلام عباده الذين اصطفی. و بعد، فیقول المهجور المفتون إلى الدنيا التي برقها خالب و نقطها کاذب اموالها محروبة واعلاقها مسلوبة؛ انجام: الجهال الذين کان بضرب کلام الطعن ... و نکال المال یوم لا ینفع الافتخار و الاحتيال ولا البنون ولا المال. و السلام علی من اتبع الهدي
خط: نستعلیق، کا: ابوالقاسم، تا: 1287ق، جا؛ تهران؛ 3گ ( 109پ- 107 )، 21سطر (14×7/5)، اندازه: 10/5 × 16/5 سم [ف:155- 13]
maktūbī az mīrzā mohammad taqī molaqab be mozaffar alī
مشهد، الهيات؛ شماره نسخه: 65/5
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ با یادداشتی به خط و مهر محمد مهدی تفنگدار محلاتی متخلص به فدایی مورخ 1314؛ جلد: تیماج، اندازه: 17×22/5 سم [ف: 1- 494]
maktūbī bā xetāb- e «moxles- e exlās tay’amān»
آشتیانی، علی اصغر، ق14 قمری
āstīyānī, ‘alī asqar(- 20c)
تهران؛ ملک؛ شماره نسخه:3684/2
در آن از محمد رضا خان نام می برد؛ خط: شکسته نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: با تاریخ 1313 ق [ف: 7- 24]
al- mukarrar fīmā tawātar- a min- al qirā’āt- is sab“ wa taḥarrar
انصاری، عمر بن قاسم، ق 10 قمری
ansārī, ‘omar ebn- e qāsem(- 160)
کتابی است مفصل در قراء آت هفت گانه قرآن مجید به ترتیب سوره های قرآن، و به درخواست گروهی از دوستان و برادران ایمانی نگاشته شده است. در آغاز اندکی از زندگانی قاریان مشهور قدیم را آورده، سپس به مباحث اصلی می پردازد. در باب نخستین آن نام هفت قاری و راویان آنها و اساتید و شهرهای آنها آمده است.
آغاز: یقول العبد الفقير الشيخ الإمام العالم ... و بعد فقد سألني بعض اصدقائی و من هو اخوانی في الله و احبایی ان اجمع له كتاباً في القراآت السبع
چاپ: مکه، 1306ق؛ مطبوعات الميمنيه، 1326ق.
[المستدرك علی معجم المؤلفين: ص 527؛ کشف الظنون: 1812/2؛ ظاهریه، علوم قرآن 131 و 132، معجم مصنفات القرآن الكريم 164/4؛ سرکیس 1856/2 ؛ بروکلمان 2:115]
آغاز: برابر؛
انجام: قال ذلك فقیر رحمة الله تعالی عمر بن قاسم بن محمد بن علی الانصارى المصرى المقرى الأمام ... لمن دعا له و لجمیع المسلمين اجمعین امین امین یا رب العالمين.
خط: نسخ، کا: محمد بن خلیل بن ابراهیم، تا: پنج شنبه 10 ذیقعده 1007ق؛ مجدول؛ جلد: تیماج، مذهب، 145ص (1- 145)، 29 سطر، اندازه: 15/5 ×28سم [ف: 35- 186]
آغاز: برابر؛ انجام: أن تجد عيباً فسر الخلالا جل لا عیب فیه و علا، قال ذلك فقیر رحمة ربه .. الامام بجامع المرجود قایم بخط کبش بالقرب من جامع الطيلون الشهير نسبه الكريم بالنشار ...
خط: نستعلیق، بی کا، تا: ربیع الاول 1036ق؛ مصحح، محشی، رکابه دار؛ جلد: تیماج، 238 گ، 17سطر (13×5)، اندازه: 19/5×9/5 سم [ف: 32- 187]
آغاز: برابر؛ انجام: و من عداهم لم یعد و شیئا ایه کشاف
خط: نسخ، بی کا، بی تا [الفبائي: - 550]
makr- e zanān
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 14215/73
آغاز: گذر مهتر عیسی در گورستان افتاد دید مردی نزدیک گوری نشسته
کا: ملا یعقوب، تا: 1100ق، جا: لاهور؛ ملا یعقوب از شاگردان ملا مهر علی مرحوم است؛ مجدول مرصع ؛ جلد: گالینگور، 15گ ( 334پ-348ر)، اندازه: 21×5/ 30سم [ف: 38- 324]
mukammilat- ut takmilat = mukammilat- u takmilat- il tabşira = aş- Şalāt = š.- u takmilat- it tabşira
امام جمعه خوئی، محمد امین بن یحیی، - 1367؟ قمری
emām jom'e xū’ī, mohammad amīn ebn- e yahyā( 1948)
وابسته به: تكملة التبصرة؛ آخوند خراسانی، محمد کاظم بن حسین (1255- 1329)
تاریخ تأليف: دوشنبه 26 ربیع الثاني 1335ق؛ محل تأليف: نجف اشرف
شرحی است مختصر و مفید و مزجی، بر کتاب تكملة التبصره استادش «آخوند محمد کاظم خراسانی» صاحب کتاب كفاية الأصول، و همان گونه که از نام کتاب بر می آید، تکمله کتاب تبصرة المتعلمين «علامه حلی» می باشد.
آغاز: الحمد لله الذي وفقنا للتفقه في الدين و نور قلوبنا بانوار اليقين و ارشدنا إلى الحق المبين ... و بعد لما کان کتاب تكملة التبصرة من رشحات افاداة الامام العلامة ...
[معجم المؤلفين 81/9؛ الذريعة 412/4]
آغاز: برابر؛ انجام: و هو أخذ عن الفاضل الأديب المحدث السيد مصطفی افندی الشهير بالواعظ البغدادي و هو أخذ عن السيد المحدث الفاضل الشيخ داود نقشه بندی و هو أخذ عن السيد الفاضل المحدث السيد محمد عابد السندي ... ناتمام.
خط: شکسته نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: قرن 14؛ مصحح، محشی؛ 4گ (18 پ - 21پ)، 25 سطر، اندازه: 17×9/5 سم [ف:570- 33]
آغاز: برابر؛ انجام: فالمرجع هو القواعد العامة التي آتیناها في المسئلة فتدبر و اغتنم والله هو الهادي إلى سبیل الرشاد
خط: شکسته نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: دوشنبه 26 ربیع الثاني 1335ق؛ مصحح از سوی مؤلف، با قلم خوردگی های فراوان، محشی اندکی با عناوین «منه عفی عنه» از خود مؤلف؛ جلد: تیماج مذهب، 20گ، 25سطر (17×9)، اندازه: 17/5×22/5سم [ف: 31- 112]
مكملة تكملة التبصرة - مكملة التكملة
al- mukammal fī š.- il mufassal
زیدانی، حسن بن محمود، - 662 قمری
zeydānī, hasan ebn- e mahmūd(- 1264)
وابسته به: المفصل في صنعة الاعراب؛ زمخشری، محمود بن عمر ( 538- 467 ق)
تاریخ تأليف: جمادی الثاني 659ق
شرحی است مزجی و بسیار عالی بر «المفصل» از جارالله محمود بن عمر زمخشری در علم نحو، که در آن علاوه بر توضیح و تفسیر مراد مولف به استدلال نیز می پردازد و همانند اصل کتاب در چهار «قسم» تنظیم شده: 1. الاسماء؛ 2. الافعال؛ 3. الحروف؛ 4. المشترك.
آغاز: بسمله الحمدلله الذي قصر مایلیق بکبریائه او في اثنیه اهلارضه وسمائه وصغر اقصی محامد اهل حضرایه و غبرایه في اداء شکر ... وبعد فقد دعانی فیه خلصائی وزمرة اعرافی علی ان اشرح لهم کتاب المفصل في النحو تأليف الامام فخر خوارزم محمود بن عمر الزمخشري
انجام: و الصلاة التامة الدائمة علی نبیه افضل اهل السماء والأرض والشفیع لاهل الكبائر یوم العرض والرضوان وعلی آله وأصحابه ... و یسئل الله تسهیل حسابه یوم المآب
[کشف الظنون ج 2 ص 5 1744؛ فهرس المخطوطات المصورة 398/1؛ معجم المولفين 293/3 و 60/4 ، شد الازار 444؛ شیرازنامه ص 129؛ بروکلمان، ج 5، ص 226؛ معهد المخطوطات، فؤاد سید، ج 1، ص 398- 399؛ بلوشه، ص 268؛ معجم التاريخ التراث الاسلامي، ج 2، ص 996 و ج 4، ص 2700 (با انتساب اشتباه به سید رضی) و ج 5، ص 3533]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: 759ق؛ در صفخه آخر نوشته «بلغ و قد قرات من أوله إلى آخره عند السيد الشريف سلمه الله تعالی»؛ تملک: سید محمد باقر حجة السلام شفتی اصفهانی (- 1260 ق)؛ واقف: محمد جعفر بن محمد باقر شفتی اصفهانی [ف: 15- 310]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: قاسم بن عبدالله، تا: 821 ق؛ تملک: صبغة الله بن ابراهیم حیدر بن احمد حیدری صفوی حسین آبادی، محمد موسوی»؛ کاغذ: ترمه سپاهانی، جلد: چرم، 171گ، 40سطر، اندازه: 20×29/5سم [ف: 12- 170]
خط: نسخ، بی کا، تا: 870ق [ نشریه: 6- 352]
آغاز: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: انجام؛ محشی؛ جلد: تیماج، 280گ، 27 سطر [ف: 1- 268]
آغاز: و المؤنث السماعية ان کانت ثلاثية یظهر کونها مؤنثاً بشیئین احدهما ظهور تاء التأنيث و الفعل الذي اسند اليها و الثاني بالتصغیر؛ انجام: و التأنيث علی تقدیر البقعة و جمیع حروف الهجاء و الحروف المعنوية نحو في و علی و عن و اشباهها کلها مؤنث سماعية. نقل من المكمل شرح المفصل تمت.
بخش کوتاهی از کتاب درباره مؤنثات سماعی است؛ خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، تا: اوایل رمضان 1059ق، جا: حیدر آباد؛ مصحح، محشی؛ مهر: «محمد جعفر 13» (بیضی)، «پیرو آل عبا عاقبتش محمود است» (بیضی)، «المتمسك بربه الغني الودود کلیب عتبة ال النبي محمود 1060» (بیضی)؛ خریداری از حسینعلی باستانی راد در آذر 1348ش؛ جلد: تیماج مذهب، 3ص (1- 3)، 17 سطر (13×5)، اندازه: 10/8 × 18/7 سم [ف: 29/1 - 319]
آغاز: برابر؛ انجام: والاخفا ان تنتر کی بحالها لاتدغم لان
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ کاغذ اصفهانی، جلد: مقوا، 298گ، 26 سطر (20×10)، اندازه: 30×20سم [ف: 1- 577]
مشهد؛ مولوی؛ شماره نسخه: 624
همان نسخه بالا [نشریه: 5- 100]
maknūn- ul ḥadīt = ‘arā’is- ul ḥadīt = al- maknūn fī ḥaqāyiq- i kalim- un nabawīyya
روزبهان بقلی، روزبهان بن ابی نصر، 522؟ - 606؟ قمری
rūzbahān- e baqlī, rūzbahān ebn- e abī- nasr (1129- 1210)
در شرح احادیث قصار حضرت پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله به روش اهل تصوف و عرفان، با استفاده از تفسیرهای صوفیانه ابو سلیمان خطافی بر بعضی از احادیث آن حضرت. در مقدمه می گوید: اهل علوم ظاهر از متقدمین و متأخرين کتب زیادی در تفسیر ظاهر احادیث نبی صلی الله علیه و آله تصنیف کرده اند، اما در حقایق تفسیر غرایب الحديث، به جز متفرقاتی چند، کتاب مستقلی تدوین نشده است، لذا این کتاب را در تفسیر غریب حدیث رسول الله (صلی الله علیه و آله) بر اساس مسلک عرفا و با استفاده از گفتار مشایخ صوفیه مخصوصا ابوسلیمان خطائی، تصنیف نمودم.
آغاز: الحمدلله الذي اصطفی المصطفى علی جمیع المرسلين و من بارساله منه الى الخلق علی العالمين ... اما بعد فقد وجدت اهل علوم الظاهر قد صنفوا في تفسیر ظاهر احادیث النبي دواوین كثيرة للمتقدمین مثل الموطأ و المعالم و الاعلام في شرح الصحاح و الحسان و للمتاخرین مثل شرح السنن و ما وجدت من مشایخنا من صنف کتابا مفردا في حقایق تفسیر غرائب الحديث الا قلیل شرح بعض متفرقاته في کتب شتی فاحببت ان أصنف کتابا في تفسیر غریب حدیث رسول الله ما وافق حقائق العارفين و اشرحه بلسان مشایخ الصوفية ...
چاپ: میراث حدیث شیعه، دفتر دوم، قم، مؤسسه فرهنگی دار الحديث، 1378ش، ص 255- 346، با تصحیح علی صدرائی خوئی، و دفتر هشتم، ص 25 - 144.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 4205/2 و 29 عکسی و 30عکسی
آغاز: برابر؛ انجام: و ما وشحت به کتابی من تفسیره اکثره من اعلام الحديث الذي رسمه لیکون دلیلا لکتابنا و مقوياً لتفسیرنا، و الله أعلم بالصواب.
خط: نسخ، بی کا، تا: 19 ربیع الثاني 195ق، جا: شیراز؛ جلد: تیماج، 59 گ (570پ - 628ر)، 25 سطر، اندازه: 22×13سم [ف: 11- 206] و عکسی ف: 1- 31]
maknūn- ul xawāțir
تنکابنی، محمد بن سلیمان، 1234 - 1302 قمری
tonekābonī, mohammad ebn- e soleymān (1819 - 1885)
در این رساله که به صورت متن و شرح است، حروف مفرده بیست و هشت گانه و حرف «ابجد» شرح شده و در پایان روایاتی که درباره معنی «ابجد» روایت شده، می آورد.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 5963/1
آغاز: سوی رسالة الف باتا فان خبایاها المكنونة تحت الستور بقیت و خفایاها المكتومة علی أذهان الاذكياء؛ انجام: و اختصرت ما أردت بسطه بکافی التبيان فخذوها عن کلیل اللسان و علی الله التكلان
خط: نستعلیق، کا: ابوالقاسم طالقانی مرجانی، تا: 1306ق؛ افتادگی: آغاز؛ 8گ (1ر- 8ر)، اندازه: 17×21/5 سم [ف: 15- 343]
ممكنونة الكلمات - قرة العيون في اعز الفنون
ممكنونة الكلمات - تاریخ ادبیات ایران
al- maknūn fi- 1 ādāb wa- 1 hikam
حسنی، قاسم بن ابراهیم، 169 - 246 قمری
hasanī, qāsem ebn- e ebrāhīm (786 - 861)
در سفارشات و آداب مفید برای دین و دنیای انسان که به صورت پند و اندرز به فرزند خود همان حسین بن القاسم با عناوین «یا بنی» نگاشته شده است.
[مولفات الزيدية 51/3]
قم: مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 71/2
آغاز: استعصم الله بعصمته التي لا تهتك و استرشده إلى السبيل الذي ینحو به من الردي من هلك
نسخه اصل: کتابخانه ای در یمن؛ خط: نسخ، کاتب = مؤلف، تا: 2 رجب 1064ق؛ 26ص (58- 83) [عکسی ف: 1- 85]
المكنون في حقایق کلم النبوية - مکنون الحديث
al- maknūn va- l maktūm
شیخ بهائی، محمد بن حسین، 953 - 1030 قمری
šeyx- e bahā'ī, mohammad ebn- e hoseyn (1547 - 1621)
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 26106
آغاز: بسمله. سپاس خداوند آسمان و زمین؛ انجام: احتجب عن العقول کما احتجب عن الابصار. تم في سنه 1234
خط: نستعلیق شکسته، بی کا، تا: 1234ق؛ ضمیمه نسخه ش 26101 [رایانه]
almekvāt- ol makkīya ‘alā xarātīm- il xānīyya
کوثر علیشاه، محمد رضا بن علینقی، 1261 - 1318 قمری
kowsar ‘alī- šāh, mohammad rezā ebn- e ‘alī- naqi (1845 - 1901)
وابسته به: هداية المسترشد؛ کرمانی، محمد بن محمد کریم ( 1324- 1263 ق)
ردی است بر کتاب «هداية المسترشدين» حاج محمد خان بن کریم خان کرمانی که رد بر کتاب «هداية النملة» خود همدانی نگاشته شده بود. در این کتاب نوشته های حاج محمد خان که در تایید گفته های پدرش نگارش یافته، با عناوین «قال، قال» یکایک با خطاب «خانزاده» پاسخ گفته می شود.
[فهرستواره منزوی 550/9]
خط: نستعلیق خوب، بی کا، بی تا، افتادگی: آغاز و انجام؛ جلد: مقوایی، 70گ، اندازه: 21×14سم [ف: 4- 375]
آغاز: اکنون که جناب خان زاده در صدد جواب آن بر آمده در مظان هر مطلب معلوم خواهد آمد که بیچاره انجام و اقوال آنها را باو به بندد رجما بالغیب و هو بریء من العيب.
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز؛ واقف: ملکزاده کوثر؛ جلد: تیماج، 85گ، 16 سطر، اندازه: 19×12 سم [ف: 11- 399]
مکه - بنای مکه و بیت المقدس
makke = fazā’el- e makke- ye mu‘zame = t.- ye fazā’el- e makke
عبدالرحیم بن انس یکی از زاهدان، در مکه مکرمه ساکن بود و می خواست به جهت تنگ حالی آنجا را ترک کند، حسن بصری رساله ای به وی نوشت و در آن او را ترغیب و تحریض بر سکونت در مکه نمود و احادیثی از پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله در فضیلت مکه و کعبه آورد. نسخه حاضر ترجمه فارسی رساله مذکور می باشد.
آغاز: بسمله، الحمد لله رب العالمين و الصلوة و السلام علی رسوله محمد و آله اجمعین اما بعد این ورقی چند است در بیان فضایل مکه ... بدان که این رساله مختصر ترجمه رساله امام حسن بصری است و مضمون آیات قرآنی ... بدان که در خبر استروزی که حضرت رسول صلی الله علیه و سلم از مکه به مدینه هجرت
انجام: هر روز یک درهم از کسب حلال بهم رسد بهتر از صد هزار درهم است در جای دیگر غنیمت شمارد و الله اعلم بالصواب.
چاپ: در فصلنامه میقات، ش 12، تابستان 1374ش، ص 27- 42
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ کاغذ: بخارائی، جلد: تیماج، 245گ، 21 سطر (16×9)، اندازه: 25×16سم [ف: 3- 155]
آغاز: برابر؛ انجام: و اشتغل بنفسه و استأنس بکتاب الله ..... باطنا و
ظاهرة ... خط: نستعلیق، بی کا، تا: 20 ذیحجه 1271ق؛ 9گ (46- 54پ)
[ف: 5- 376] 3. خوی؛ نمازی؛ شماره نسخه: 342/1
آغاز: برابر؛ انجام: و اشغل بیتك في عبادة الله عزوجل و متابعة النبي صلی الله علیه و آله و هو خیر الدنيا و الآخرة و صلی الله علی خیر خلقه محمد و آله و أصحابه. خط: مختلف، بی کا، بی تا، جا: مکه مکرمه؛ جلد: تیماج، 17سطر، اندازه: 20614سم [ف: - 168]
mokayen- ol asās fi ahvāl- e abe- l fazl- el ‘abbās
بیرجندی، محمد باقر بن محمد حسن، 1276 - 1352 قمری
bīrjandī, mohammad bāqer ebn- e mohammad hasan (1934 - 1860)
در حالات حضرت ابی الفضل العباس و زندگانی نامه وی، دارای پنج «مجلس» و هر مجلس در چند «فصل». این رساله جزء سوم کتاب «کبریت الأحمر» مؤلف است که مکرر چاپ شده و در این جا با دگرگونی های مختصری نوشته شده است
آغاز: الحمدلله الخبير بأصناف ما صمت و نطق البصير بأنواع ما اختلف منها و ما افترق العليم بحقائق الخلائق الا یعلم من خلق
آغاز: برابر؛ انجام: تیغ و دست از خون دشمن در حنا ** آن چنان کندر منام آمد مرالقد تم هذا الكتاب.
خط: نسخ، کا: موسی بن کربلائی میرزا عبدالجواد چه کندوکی، تا: 1330ق؛ در ظهر آخر کتاب اشعاری به مطلع «آنکه در شرع مطهر جای پیغمبر گرفت» در مرثیه فوت مولف کتاب مکین الأساس منسوب به ملا محمد ابراهیم قدسی است که در آخر صفحه ضیاء الدين محمد حسین آیتی ولد مؤلف می نویسد این اشعار اشتباها بمرحوم قدس نسبت داده شده و سروده مرحوم میرزا محمد حسن سالک بیرجندی است؛ واقف: محمد حسین آیتی بیرجندی خراسانی؛ جلد: چرمی، 288ص، 18 سطر (13/5×7)، اندازه: 18×11 سم [ف:- 109]
آغاز: برابر
خط: نسخ، بی کا، بی تا، چند برگی از کتاب در نسخه آمده و ناتمام است، به خط مؤلف تصحیح و اضافه شده؛ جلد: تیماج، 11گ (1پ - 11پ)، اندازه: 21×16/5 سم [ف: 9- 202]
الملأ الأعلى - العلم الالهي
الملائكة - ماهية الملائكة
ملائکه - احوال ملائکه
malā'eka
ابن سینا، حسین بن عبدالله، 370؟ - 428 قمری
ebn- e sīnā, hoseyn ebn- e ‘abd- ol- lāh (981 - 1038)
این رساله درباره فرشتگان نگاشته شده و نیایش مانند است و گویا از همان خطبه هایی است که مایه نکوهش دشمنان شیخ گشته است.
آغاز: بسمله. الحمدلله الذي انشأ نوراً محجوبا الاح له جلیته قبلا فلما اشرقت فیه استعجل جلایا من کل شیء الى امد الحق؛
انجام: من الله غیره فقدسه و کبره و توکل علیه و استسلم له استسلاما (تمت رسالة الملائكة. و الحمدلله رب العالمين و الصلوة و السلام علی سیدنا و آله اجمعین الطيبين الطاهرين)
نسخه اصل: اونیورسیته ش 4724؛ خط: نسخ، بی کا، تا: ربیع الاول 700ق؛ 3گ (76- 78)، 19 سطر [فیلمها ف: 1- 440]
نسخه اصل: کوپرولوش 1589. خطبه است به عربی؛ بی کا، تا: با تاریخ 753ق؛ مجدول، 1گ (312پ- 312ر ) [فیلمها ف: 1- 480]
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 2116/18 عکسی
نسخه اصل: همان نسخه بالا [میراث شهاب: س 18ش 1- 53]
آغاز و انجام: برابر خط: تعلیق، بی کا، تا: با تاریخ 962ق؛ تملک: مصطفی بن عبد الله در 962، خلیفه سلطان در 1041، محمد طاهر پزشک تفرشی در 1135، محمد ابراهیم قزوینی در 2 ذیقعده 1245؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: تیماج، 2گ (353پ - 354پ)، 31سطر، اندازه: 23×13سم [ف: 6- 2430]
آغاز و انجام: برابر
خط: تعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ 3ص (21- 23) [ف: 3- 376]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 10 و 11؛ جلد: تیماج، 4 ص (85 -88)، 20سطر (13×7)، اندازه: 20×14سم [سنا: ف: 1- 7]
آغاز: برابر
خط: نستعلیق، کا: مصطفی بهجت رئیس الاطباء سلطانی، تا: قرن 13؛ رکابه دار؛ 2ص (17- 18)، 29 سطر [میراث شهاب: س 18ش 1-61]
al- malā’ika = ixtilāf- ul ‘ulamā’ fi haqīqat- il malā’ika
مشهد؛ گوهرشاد؛ شماره نسخه: 734/18
مقالی است در یک صفحه؛ خط: نستعلیق، کا: مرتضی بن میر محمد صفی حسینی تبریزی، تا: 1101ق؛ مهر: حاج سید سعید؛ جلد: تیماج، 23 سطر (15×9/5)، اندازه: 20×15سم [ف: 2- 847]
malā’ika = aḥwāl- ul malā’ika
احوال ملائکه، طبقات، اصناف، ماهیات آنان و همچنین، مسائل اعتقادی درباره آنان، از قبیل عصمت، تکلیف و تعیین وظایف، در این اوراق، بیان گردیده است. این مجموعه از مطالب کتاب مصفاة الأشباح نور الدين اخباری و مفاتیح الغيب ملاصدرا و تفسیر کبیر فخر رازی، عینا تلفیق گردیده و به نظر می رسد که بنابر تأليف کتابی بوده، لکن تکمیل آن فراهم نشده است. تأليف این کتاب در قرن 12 ق صورت پذیرفته است.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 11003/19
آغاز: ... آثارهم في الهداية الى المعالجات النادرة القريبة وترکیب المعجزات؛
انجام: و بقوله ادخلنی برحمتك في عبادك الصالحين
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز؛ 10گ (278- 287)، 25 سطر، اندازه: 14×23/5 سم [ف: 28- 15]
al- malā’ika
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 7547/8
خط: نستعلیق، کا: مازندرانی، شکرالله بن رضاقلی، بی تا، جلد: تیماج مذهب، 13گ (197- 209)، 20 سطر (14×8/5)، اندازه: 11×17/5 سم [ف: 16- 621]
mala'eke (r. dar keyfiyat- e)
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 18346
آغاز: فصل اما الملائكه فیها اطلاقات و یراد منها الوجود، انجام: اکثر من ذلك فراجع سایر کتبنا فان فیها متصرفا ما یکتفی به اللاكتفى و قد وقع الفراغ من هذه الرسال
خط: نستعلیق شکسته، بی کا، تا: 1288ق؛ جلد: مقوا [رایانه]
al- malā’ika ašraf min- al insān wa- l insān- ul kāmil akmal- a min- hum (bayān- u kawn- i)
تهران، دانشگاه؛ شماره نسخه: 6616/38
بی کا، تا: 1071ق؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج، 1گ (129ر و پ)، 27 سطر (21×10)، اندازه: 31×18سم [ف: 16- 311]
al- malā’ika wa- l jin wa- š šayātīn
فخر رازی، محمد بن عمر، 544؟ - 606 قمری
faxr- e rāzī, mohammad ebn- e ‘omar (1150 - 1210)
بندی از شرح محصل امام رازی است.
تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 675/8
آغاز: باسمه سبحانه، القول في الملائكة و الجن و ... اقول الفلاسفة اثبتوا جواهر روحانية لیست بجسم و لاجسمانية ؛ انجام: و جنبتها طرق الضلال و الفساد فهذه الأروح هی الملائكة، شرح المحصل
خط: نستعلیق چلیپا، کا: محمد باقی، تا: 1025ق؛ درهامش صفحه 182 از غرر سید رضی راجع بحسن بصری یادداشتی دیده می شود؛ کاغذ: ترمه، جلد: میشن، 2ص (181- 182)، اندازه: 10/5 ×19 سم [ف: 5- 143]
ملا جعفری خروس باز - لطایف ملا جعفری خروس باز
ملا جلال دوانی - پاسخ به ملا جلال دوانی
malāhat- e ahmadī
تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 17664
مجموعه (ملاحت احمدی و ..)؛ بی کا، بی تا؛ انتقالی از کتابخانه پهلوی - مجموعه نوازی؛ اندازه: 15/2 × 31/5سم [رایانه]
mollā hoseyn- e geryān šahrābī
شفیعی اردستانی، مرتضی بن احمد، ق14 شمسی
safi'i ardestani, morteza ebn- e ahmad( - 20c)
تاریخ تأليف: 10 دی 1383 ش = 1425ق؛ محل تأليف: تهران
رساله کوتاهی است در شرح حال ملا حسین بن ملا عبدالله شهرابی متخلص به گریان (در گذشته: 1310 یا 1322ق) که از فضلاء، وعاظ و شاعران شهراب اردستان بوده است.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 15290/17
آغاز: شهراب، روستائی است قدیمی و کهن که بین دو قنات، به نام های بلوچها و بنو قرار گرفته، از این جهت شهراب نامیده شده است؛ انجام: شب تاریک به سر رفت در این غم (گریان) ** آن که در خواب نشد چشم من و پروین است.
خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: 1383ش؛ 3گ (95- 97)، 22- 23 سطر، اندازه: 28×19سم [ف: 38- 821]
الملاحم - الجفريات
al- malāḥim = yanābī'- ul kašf wa- l bayān fi ma'rifat- i hawādit- iz zamān
تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 3101/2
آغاز: بسمله، الحمدلله الذي الهم الهمنا و فهم و علمنا ... و بعد فهذا نعت الاوان من روح الأكوان تنفجر منه ینابیع الكشف و البيان في معرفة حوادث الزمان اقتضی وارد الوقت بحکمه الحتم؛ انجام: تقدم الى نبأ الصور ذلك تقدیر العزيز العليم و هذا آخر ما سمع من الفظه النوراني ... ما اشرقت شموس الغيوب من غیاهب القلوب خط: نسخ، کا: عبدالرحمن بن احمد بسطامی، تا: 822ق؛ 7گ (9پ - 15پ)، 21 سطر، اندازه: 15/2 ×22/2سم [ف: 6- 216]
al- malāḥim = al- jafrīyāt
تهران، ملک؛ شماره نسخه: 3101/4
آغاز: بسم الله الرحمن محمود الرحيم محبوب، الحمدلله المدد و ممد العدد و الصلوة علی محمد الذي ... و بعد فقد قال الله تعالی و تلك القراء اهلکناهم؛
انجام: إلى حديقة اسرار الغيوب و روضة انوار القلوب و الحمدالله الملك الفتاح و الصلوة علی روح الارواح ما راح الراح و خلق الصباح
خط: نسخ، کا: عبدالرحمن بن احمد بسطامی، تا: 822ق؛ آغاز و انجام با الفتن و الملاحم یکی است؛ جلد: میشن، 1ص (22ر هامش)، 21 سطر، اندازه: 22/2×15/2 سم [ف: 6- 216]
al- malāḥim wa- l fitan = at- tašrīq bi- l- minan fi- t taʻrīf bi- l- fitan
ابن طاوس، علی بن موسی، 589 - 664 قمری
ebn- e tāvūs, ‘ali ebn- e mūsā (1194 - 1266)
مؤلف خود او آن را به نام دوم خوانده است. این کتاب در سه «فصل» است: او در فصل نخست، از کتاب «الفتن في الاصدار و الايراد» از نعیم بن حماد الخزاعي المدني از مردم مرو (- 228ق) در صد و ده باب گزین کرده و می گوید که این گزین من در روز دوشنبه 25 محرم 663ق در خانه خودم در حله که از بغداد برای زیارت حسین علیه السلام و علی علیه السلام بدانجا آمده بودم به پایان رسیده و من صحت و درستی مطالب این کتاب را در عهده نمی گیرم؛ در فصل دوم، کتاب «الفتن» ابو صالح السليلي بن احمد بن عیسی بن شیخ الحساني از روی نسخه اصل مؤلف از مدرسه ترکی در جانب غربی واسط مورخ 307 را در 84 باب گزین کرده و درستی آن را نیز بر عهده نگرفته است (مورخ روز پنج شنبه 13 ذیحجه 682ق)؛ در فصل سوم، کتاب الفتن ابویحیی زکریا بن یحیی بن الحارث البزاز نسخه مورخ روز چهارشنبه پایان ربیع الاول 391ق که از وقف نظامیه عاریه کرده بود در 51 باب گزین نموده است. در پایان آن از المشيخة حسن بن محبوب الكامل ابن اثیر، المجموع محمد بن حسین مرزبان، کتاب من قدمه علمه از هلال بن محسن صابی، معجم البلدان یاقوت، رقعه خط فقیه احمد موصلی و ترجمه عربی احکام جاماسب حکیم به فارسی گرفته از نسختی مورخ 556 و المناقب ابن شهر آشوب (که در هشت جلد بوده است) و احکام جاماسب و زردشت از گفته ابو معشر بلخی و مجلد دوم و سوم کتاب التحصيل از تذییل محمد بن النجار و کتاب ابویوسف یعقوب بن نعیم بن قرقارة الكاتب راوی از امام رضا علیه السلام از روی نسخه کهن که گویا در زمان خود او نوشته شده و خط فضل الله راوندی روی آن بوده است (درباره یاران امام قائم از شهرها) و کتاب ابی الغرا که یکی از اصل های شیعی است عباراتی آمده به نام «الكتاب الملتقط الملحق باجزاء کتاب التشريف بالمنن». اخباری شگفت انگیز در این کتاب هست و از آن هم بر می آید که در قرن سوم و چهارم این گونه خبرهای شگفت در محیط شیعی روایی داشته است.
چاپ: قم، منشورات رضی، 1398ق، اصفهان، مؤسسه صاحب الأمر، 1416ق. نجف، 1368ق
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 5228
خط: نسخ، کاتب = مؤلف، تا: قرن 7؛ افتادگی: آغاز (چند سطر)؛ این نسخه مانند همان نسخه چاپ شده است و تنها مطالبی که پس از بخش نخستین در میان آن آمده از مشیخه حسن بن و تاریخ ابن اثیر و مجموع ابن مرزبان و مجلدی که ابن طاوس بوسیله صاحب دیوان برای سلطان فرستاده است در چاپی دیده نمی شود؛ تملک: محمد بن شیخ طاهر سماوی؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: تیماج، 128گ، 19سطر (20×11)، اندازه: 18×25/5سم [ف: 15- 4165]
al- malahin
ابن درید، محمد بن حسن، 223 - 321 قمری
ebn- e dorayd, mohammad ebn- e hasan (839 - 934)
گزیده ای است لغوی و لطیف در الفاظي که دارای معانی متعدد هستند و از آنها معانی بعیده اراده شده است. مؤلف، برای هر لغت قسم به لفظ «و الله» ذکر کرده و سپس معانی بعید آن را متذکر می شود تا کسی که آن معنا را اراده کرده باشد، در سخن کاذب نباشد. برای اکثر مورد شواهدی از اشعار عرب نیز آورده است
چاپ: لیدن، 1859م، باعتناء الاستاذريت؛ مصر 1323ق.
[الذريعه 190/22 ؛ ذخائر التراث العربي الاسلامي 115/1؛ کشف الحجب و الاستار ص 549؛ الاعلام زرکلی 80/6]
قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 1914/1
آغاز: الحمدلله الأول في دیمومته الأحد في از لیته الواحد في ملکه الفرد في سلطنته العلي في دنوه
نسخه اصل: کتابخانه کاشف الغطاء نجف اشرف؛ خط: نسخ، بی کا، تا: با تاریخ 1069ق؛ 22ص (2- 23) [ عکسی ف: 5- 370]
malād- ul axyār fī fahm- i (š.) tahdīb- ul axbār = š.- u tahdīb- ul aḥkām
مجلسی، محمد باقر بن محمد تقی، 1037 - 1110 قمری
majlesī, mohammad bāqer ebn- e mohammad taqī (1628 - 1699)
وابسته به: تهذیب الاحكام في معرفة الحلال و الحرام؛ شیخ طوسی، محمد بن حسن (385- 460ق)
تاریخ تأليف: 1094- 1109ق
شرحی است بر کتاب تهذیب الاحكام تأليف شیخ طوسی که در هر بابی از این کتاب با شماره مسلسل، احادیث آن باب را ذکر می کند، سپس سند آن حدیث را از حیث صحیح بودن یا موثق و یا ضعیف و یا حسن و یا مرسل و یا مجهول بودن توصیف می کند، و چنانچه متن حدیث، نیاز به توضیح داشته باشد در خصوص مدلول آن روایت نیز بحث می کند و گرنه به همان توصیف سند اکتفا می کند. مرحوم علامه مجلسی یادداشت هایی را که قبلا بر کتاب تهذیب الاخبار نوشته بوده است همه را در این کتاب گرد آورده است و این یادداشت ها برای طلاب مبتدی و متوسط و منتهی نافع است و پرده شک و تردید را از چهره این اخبار برمی دارد. کتاب الصلاة در ربیع الاول 1109ق و کتاب الحج در رجب 1094ق و کتاب النكاح در ذیقعده 1096ق و کتاب الديات در رمضان 1096 ق به پایان رسیده است. علامه مجلسی این شرح را به درخواست فرزندش محمد صادق گرد آورده است.
آغاز: الحمدلله الذي جعل اقتفاء آثار ائمة الدين تهذیب مسالك اليقين اما بعد فیقول الفير إلى عفو ربه الغافر محمد بن محمد التقى المدعو بباقر لحقهما الله ... لما کان کتاب تهذیب الاحكام من مؤلفات ... اجمع الكتب الحديثه لمدار الأحكام ... و قد کنت في غوابر الأزمان ... علقت علی ما یصعب فهمه علی اکثر الافهام حواشی ... ما حل ببالی ... او استفدت من المشايخ ... فالتمس منی قرة عینی ... و اعز اولادی محمد المقلب بالصادق ... ان اجمعها ... و سمیته ملاذ الاخيار
چاپ: قم، کتابخانه آیت الله مرعشی، در 16 مجلد چاپ شده.
[الذريعة 191/22 و 192 و 156/13 ؛ کشف الحجب 550؛ دنا 9: 1241]
نسخه از نیمه شرح حدیث 91 پیش از «باب التدبير است» تا حدیث 81 «باب اشتراك الأحرار و النساء و الرجال و الصبيان و المجانين في القتل» است؛ خط: نسخ و نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: رجب 1097ق؛ کاغذ: سپاهانی، 174 گ، 20 سطر (18×11)، اندازه: 24×18سم [ف: 16- 501]
آغاز: برابر
جلد اول کتاب و تا اواخر «باب تلقین المحتضرين» می باشد؛ خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، بی تا؛ مصحح، دارای افزودگی و خط خوردگی؛ مهر: کتابخانه مجد الدين، میر جلال الدين محدث ارموی؛ جلد: تیماج، 143گ، اندازه: 20×26/5 سم [ف: 4- 20]
کتاب حج و مزار است که اولی در ماه رجب 1094 و دومی در غره ذیحجه همان سال به پایان رسیده؛ خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، بی تا؛ مصحح، اضافه شده؛ جلد: مقوایی، 172گ، 14سطر، اندازه: 18/5 × 25/5سم [ف: 11- 287]
کتاب صلاة تا اعتکاف؛ خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، بی تا؛ مصحح؛ جلد: تیماج، 265گ، اندازه: 19×25/5سم [ف: 10- 354]
از طلاق تا دیات است؛ خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، بی تا، جز چند صفحه که به خط دیگری است؛ جلد: تیماج، 316گ، اندازه: 18×25/5 سم [ف: 10- 355]
از کتاب جهاد تا پایان کتاب النكاح، و در ماه ذیقعده 1096 به پایان رسیده؛ خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، بی تا؛ با خط خوردگی و اضافات؛ تملک: محمد مهدی بن رضی الدين محمد هروی (شاید شاگرد مؤلف) با مهر «المهدي من هدیت»
(مربع)، محمد حسین بن محمد جعفر به تاریخ روز غدیر 1203؛ جلد: مقوایی، 252گ، 13 سطر، اندازه: 19×25/5سم [ف: 14- 4]
آغاز: برابر؛ انجام: یقول لاباس بالعزل في سنه وجوده و ذکر الخبر لقد تم شرح المجلد الثالث من کتاب تهذیب الاحكام مع توزع البال. علی ید مؤلفه محمد باقر بن محمد تقی و قد کنت علقت هذه الحواشي في سالف الزمان فجمعتها الان لئلا یتفرق بتکرر الدهور ... و الحمدلله اولا و آخرا.
خط: نسخ، بی کا، تا: اوایل قرن 12؛ جلد: تیماج، 590ص، 23 سطر، اندازه: 18×25/5سم [ف: 17- 244]
آغاز: برابر؛ انجام: الرابع و الثمانون و المائة مجهول. قوله. و لکن فعل امیر المومنين علیه السلام ذلك ای الغسل او التغسيل و الاول اظهر کما لا یخفی. و قد وقع الفراغ من هذه التعليقات ... و الحمد الله.
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج، 188 گ، اندازه: 25×17سم [ف: 12- 153]
آغاز: کتاب الصلاة قوله رحمه الله لانه کالمعلوم اقول: کلام الشيخ المفيد قدس سره في هذا الفصل هکذا؛ انجام: انه بعد الزوال و الايجوز تقدیمها علیه و به قال ابن ابی عقیل و ابوالصلاح و نسبه ... کتاب الصلاة؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: انجام؛ مصحح؛ تملک: عبدالکریم بن محمدهادی حسینی؛ جلد: تیماج، 129 گ، 21 سطر، اندازه: 24×17/5 سم [محدث ارموی مخ: 3 -1529]
آغاز: برابر؛ انجام: لایمسح بیده الى المرفق بل کان یرفع یده ثم یضیع
از ابتدای مقدمه تا باب وضوء «حدیث وصف کعب» می باشد؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11 یا 12؛ افتادگی: وسط وانجام؛ تملک: سید مصطفی صفائی خوانساری؛ اهدایی: رهبری، خرداد 1373؛ جلد: تیماج، 46گ، 19 سطر، اندازه: 20/5 ×27سم [اهدائی رهبر: 2 اخبار 2- 714]
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 370
همان نسخه بالا [اهدائی ف: - 233]
شرح کتاب الحج و المزار می باشد؛ خط: نسخ، کا: محمد شریف بن مولانا شیر علی اصفهانی، تا: قرن 12؛ مصحح، با امضای بلاغ توسط «کرم علی»؛ مهر: «عبده محمد حسین الحسيني» (بیضی)؛ جلد: مقوایی، 168گ، 21 سطر، اندازه: 24616/5 سم [ف: 1- 100]
آغاز: بسمله رحمه الله لانه کالمعلوم اقول کلام الشيخ المفيد ... باب المسنون من الصلوات الأول صحیح؛ انجام: أي لا یقبل التوحيد من احد الا اذا کان مقرونا بالاعتقاد بولایتهم کما ورد في اخبار.
شامل: «باب المسنون من الصلوات» تا «باب الصلوات علی الاموات»؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: انجام؛ مهر: «محمد باقر بن محمد تقی الموسوي» (بیضی)، «علینقی بن محمد تقی» (بیضی)؛ تملك مورخ 1221ق؛ کاغذ: اصفهانی، 22 سطر (18×10)، اندازه: 17/5 × 24/5سم [ف: 4- 1943]
آغاز: کتاب الصلوة، قوله رحمه الله لانه کامعلوم، اقول، کلام الشيخ المفيد قدس سره في هذ الفضل هکذا؛ انجام: الثامن عشر و المائة مجهول، قوله علیه السلام ... و مائة و سبعین وزنة، قال بعض العلماء وزنه ای درهما
از کتاب الصلاة تا پایان کتاب الصيان؛ کا: محمد بن محمد صائب، تا: قرن 12؛ مصحح، محشی؛ مهر: «عبده محمد جعفر بن محمد صفی» (بیضی)؛ واقف: ملا محمد جعفر بن محمد صفی آباده ای فارسی، 1279؛ 206گ (1- 206)، 24- 26 سطر، اندازه: 17×10سم [ف: 40- 435]
آغاز: بسمله. و به ثقتی کتاب الطلاق باب حکم الايلاء قال في المسالك الايلاء لغة الحلف و شرعا حلف الزوج الديم علی ترک و طی زوجته المدخول بها؛ انجام: مجهول و قال في الدروس یکره صیدالوحش والطیر وأخذ الفراخ من اعشاشها انتهی قال في ق العش بالضم موضع الطاير یجمعه.
کتاب الطلاق، کتاب الايمان و الندوز و الكفارات، کتاب الصيد والذبایح است؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ 260ص، 22سطر [عکسی ف: 5- 297]
الصلاة - الأنفال؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11 و 12؛ تملک: محمد باقر بن محمد زمان؛ مهر: محمد تقی بن محمد باقر شریف، محمد علی؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج، 310 گ، ابعاد متن: 17×10، اندازه: 24×9سم [ف: 16- 391]
آغاز: کتاب النكاح باب السنة في النكاح أي في أنه سنة الأول موثق و في الكافي عن ابن فضال؛ انجام: یقول لا بأس بالعزل في ستة وجوه و ذکر الخبر، لقد تم شرح المجلد الثالث من کتاب تهذیب الأحكام مع توزع البال و اختلال الأحوال علی ید مؤلفه ... و الحمد لله أولا و آخراً.
کتاب النكاح؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ گویا تصویر شماره 1517 ادامه این نسخه است که از کتاب الطلاق شروع می شود؛ 86ص، 25 سطر [عکسی ف: 4- 513]
آغاز: بسمله باب كراهية التوقيت. ای لظهور القائم علیه السلام و کان المراد بالكراهية الحرمة ...
از اول باب کراهیت التوقيت تا آخر باب الفيء و الانفال؛ خط: نستعلیق خوش، کا: محمد قاسم بن محمد اسمعیل، تا: سه شنبه 12 شعبان 1104ق؛ مقابله شده با خط مؤلف؛ مهر: حاج سید سعید؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج، 208گ، 21 سطر (17×10/5)، اندازه: 17×24/5 سم [ف: 1- 253]
آغاز: بسمله. کتاب الطلاق باب حکم الايلاء قال في المسالك الايلاء لغة الحلف؛
انجام: اذا نهار علی من یعمل فیه فیهلك لم يؤاخذ به مستأجره الثاني عشر ...
از ابتدای طلاق تا پایان تهذیب است و چند سطر از انتها کسر دارد. کتاب دیات ملاذ الأخيار دو تحریر دارد که هر دو در این نسخه آمده؛ خط: نسخ خوش، بی کا، تا: شوال 1114ق؛ تملک: مرحوم سید مصطفی صفائی خوانساری؛ یادداشت آقا جمال خوانساری در 1114ق مبنی بر استکتاب نسخه از در آمد حمام میدان نقش جهان اصفهان و وقف کتاب بر شیعه امامیه؛ اهدایی: رهبری، خرداد 1373؛ کاغذ: خراسانی، جلد: تیماج، 219گ، 21 سطر، اندازه: 17×24 سم [اهدائی رهبر: 2 اخبار 2- 713]
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 1368
همان نسخه بالا [اهدائی ف: - 233]
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 1517 عکسی
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 4- 428]
خط: نسخ، کا: طبسی گیلکی، محمد باقر بن سلطان محمود، تا 12 جمادی الاول 1124ق؛ با نسخه اصل مولف مقابله شده؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج، 20 سطر (16×10/5)[ف: - 804]
آغاز: الحمدلله و الصلاة علی نبیه محمد ... کتاب الجهاد و سيرة الامام علیه السلام، باب فضل الجهاد و فرضه؛
انجام: و الشيخ باسناد ضعیف عن یعقوب الجعفي قال سمعت أبا الحسن علیه السلام یقول لا بأس بالعزل في ستة وجوه، و ذکر الخبر.
از کتاب جهاد تا آخر کتاب نکاح؛ خط: نسخ، کان عبدالرحیم اصفهانی، تا: آخر رجب 1127ق؛ مصحح، با علامت بلاغ با جمله «بلغ مقابلة من أوله إلى آخره»؛ تملک: محمد حسین شرارة به تاریخ 1194؛ جلد: تیماج، 190گ، 23 سطر، اندازه: 24×18/5 سم [ف: 1- 263]
آغاز: بسمله، کتاب الصلوة قوله رحمه الله لانه کالمعلوم اقول کلام الشيخ المفيد قدس سره في هذا الفصل هکذا؛
انجام: الثاني و الاربعون مجهول یمکن حمله علی انه یستحب له
خط: نسخ، کا: محمد تقی بن عبدالله، تا: شنبه 18 رجب 1130ق؛ رکابه دار؛ تملک: سید محسن (یا محمد) بن سید شریف بن علامه سید ابراهیم ... در نجف در رجب 1169ق، مبارك بن علی بن عبدالله بن ناصر بن حمیدان جارودی در 1189ق، محمد بن مبارك بن علی، حسن بن محمد بن مبارك، احمد بن صالح بحرانی در 1292ق، محمد صالح بن شیخ احمد بحرانی؛ جلد: مقوا، 158گ، 30سطر، اندازه: 30×19سم [ف: 31- 9]
آغاز: دخول اذ في کلامه علی تقدیر صحة الخبر؛ انجام: و الاستتابه تدل علی کونه ملیا.
خط: نسخ، کا: محمد تقی بن محمد نصیر، تا: محرم 1131ق؛ افتادگی: آغاز و انجام کاغذ: ترمه، جلد: مقوایی، 373گ، 20سطر (11×17)، اندازه: 18/5 × 25/5سم [ف: 5- 1524]
آغاز: بسمله الحمدلله و الصلوة علی نبیه محمد و آله ... کتاب الجهاد و سيرة الامام علیه السلام باب فضل الجهاد و فرضه الأول؛
انجام: لقد تم شرح المجلد الثالث من کتاب تهذیت الاحكام ... علی ید مؤلفه الحقير محمد باقر بن محمد تقی ... و قد کنت علقت الحواشي في سالف الزمان فجمعتها الان لعلا تتفرق بکرور الدهور ...
از کتاب جهاد تا آخر نکاح؛ خط: نسخ، بی کا، تا: جمعه 20 جمادی الثاني 1134ق؛ 330ص، 25سطر (19×11)، اندازه: 25×19سم [ف: 1- 259]
آغاز: برابر
از آغاز تا باب جنازات؛ خط: نسخ، بی کا، تا: 1134ق؛ قطع: خشتی [چهار کتابخانه مشهد- ف: - 22]
از اول طهارت تا حدیث 184 می باشد؛ کا: محمد تقی محمد رفیع اصفهانی، تا: 1238ق؛ 162گ، 29 سطر، اندازه: 30×17/5 سم [ف: -90]
کتاب طهارت و صلاة؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ 214گ، 19سطر، اندازه: 21×16سم [ف: - 103]
کتاب طهارت؛ خط: نسخ، بی کا، تا: نزدیک عصر مؤلف؛ مصحح؛ تملک: محمد حسین بن میرزا علی اصغر حسنی حسینی شیخ الاسلام تبریزی به تاریخ یکشنبه نهم رمضان 1252 با مهر: «الواثق بالله الغني محمد حسین الحسني الحسيني» (مربع)؛ جلد: مقوایی، 97گ، 31سطر، اندازه: 26×20سم [ف: 26- 61]
آغاز: برابر؛
انجام: قوله لا یرد الماء الى المرفق بل یمکن أن یکون المراد نفی ابتدأ الغسل من الاصابع کما تفعله العامة أو أنه في أثناء الغسل کان لا یمسح بیده الى المرفق بل کان یرفع یده ثم یصنع
کتاب الطهارة؛ خط: نسخ خوانا، بی کا، بی تا، افتادگی: انجام؛ مصحح؛ تملک: سید محمد حسین خادمی؛ 91ص،
19سطر [عکسی ف: 3- 595]
بی کا، بی تا؛ مجموعه آقا رفیع قزوینی استاد اخلاق و فلسفه امام خمینی؛ خریداری از منصوره تألهي معین الدين [رایانه]
آغاز: نسخه: کتاب الصلاة، قوله رحمه الله لانه کالمعلوم، أقول کلام الشيخ المفيد قدس سره في هذا الفصل هکذا؛
انجام: و قال فیه أن رسول الله صلی الله علیه و آله يأمر بذلك فاطمة علیها السلام.
مشتمل بر کتاب صلاة و زکات و صوم؛ خط: نسخ، کان عبدالرحیم اصفهانی، بی تا، افتادگی: انجام؛ تملک: سید عبدالحسین آل طیب؛ جلد: مقوایی، 192 گ، 23 سطر، اندازه: 24×18/5 سم [ف: 1- 263]
کتاب طلاق؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ مصحح؛ با یادداشتی از میر عبدالباقی بن محمد حسین بن محمد صالح حسنی حسینی (خواتون آبادی) مشتمل بر اینکه کتاب از موقوفات نماء حمام خسرو آقا می باشد و یادداشتی در معرفی کتاب از سید محمد علی بن محمد هاشم موسوی روضاتی اصفهانی؛ جلد: تیماج، 230 گ، 23 سطر، اندازه: 23×18سم [ف: 13- 32]
آغاز: بسمله و به نستعین. کتاب الصلاة قوله: لأنه کالمعلوم، أقول کلام الشيخ المفيد في هذا الفصل هکذا؛
انجام: الثامن عشر و المائة مجهول، قوله: ألفا و مائة و سبعین و زنة، قالبعض العلماء وزنة أي درهما.
کتاب الصلاة و الزكاة؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ مصحح، محشی، مقابله شده توسط کرم علی انجام؛ تملک: محمد تقی بن عبدالمطلب اصفهانی؛ یادداشت جعفر بن شیخ خضر (صاحب کشف الغطاء)؛ جلد: تیماج، 224گ، 21 سطر، اندازه: 17/5 × 23/5 سم [ف: 13- 32] و [عکسی ف: 4- 432]
malād- ul awtād fī taqrīr- i baht- il ustād
استر آبادی، محمد جعفر بن سیف الدين، 1198 - 1263 قمری
estarābādī, mohammad ja'far ebn- e sayf- od- dīn (1784 - 1847)
وابسته به: معالم الأصول = معالم الدين و ملاذ المجتهدين؛ عاملی، حسن بن زین الدين (959- 1011ق)
تاریخ تأليف: رجب 1228ق
حاشیه استدلالی نسبتاً مفصلی است در دو جلد با عناوین «قوله، قوله» بر کتاب معروف «معالم الاصول» شیخ حسن عاملی و بیشتر بحث های آن استفاده شده از درس های سید علی طباطبائی حائری صاحب کتاب ریاض المسائل می باشد که هنگام خواندن کتاب معالم نزد وی نگاشته و این بخش با رمز «ق س» مشخص می شود به اضافه آنچه به نظر خود مؤلف رسیده و می توان بدان در مسائل اصولی استدلال نمود با عناوین «قول».(احمد حسینی اشکوری)
آغاز: الحمدلله الذي هو اصل فو ق الاصول و الذي انشأ الفروع عن الاصول و جعل رسوله و آله لنا معالم الفروع و الاصول علیه و علیهم صلوة ... و بعد فیقول الغريق في بحر العصيان
انجام: و مما وصل نظری القاصر و لما کان غالب هذه التعليقة من تحقیقات الأستاذ سمیتها بملاذ الأوتاد.
[الذريعة 192/22 ؛ ريحانة الأدب 207/3 - 209]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: 1230ق؛ مهر: «محمد حسن بن محمد جعفر» (بیضوی)؛ جلد: تیماج، 122گ، 24 سطر، اندازه: 21×15سم [ف: 10- 271]
آغاز: ... في فرد من أفراد ما یکون مجازاً ان کان المراد ذلك الفرد مع تشخصاته؛
انجام: برابر
خط شکسته نستعلیق، کا: محمود، کرمانشاهانی، تا: 28 ذیحجه 1228ق، این نسخه 5 ماه بعد از تأليف کتاب بنا به درخواست ملا حاجی محمد سمنانی، بازنگاری شده؛ افتادگی: آغاز؛ مصحح، محشی، با قلم خوردگی؛ مهر: «وقف کتابخانه نموده مرحوم حاج شیخ محمد حسین آل طاهر (خمینی)»؛ جلد: تیماج مذهب، 188 گ، 19سطر (10×16)، اندازه: 21×15سم [ف: 30-20]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: قندهاری، علی محمد، تا: ربیع الثاني 1233ق؛ 260گ، 22سطر (15×10)، اندازه: 21×16سم [ف: 6- 2361]
آغاز و انجام: برابر
از اول تا آخر؛ کان عبد الكريم مدعو به ملا آقا لر، تان محرم 1236ق؛ جلد: تیماج، 198گ، 17- 24 سطر، اندازه: 20×14سم [ف: 8- 4535]
کا: سید حسن بن سید محسن کاشانی، تا: 1246ق؛ قطع: خشتی [ف: 286]
خط: نسخ، کا: آقا بابا شهمیرزادی، تا: 1256ق؛ مهر: «من اتبع الحق فهو المهدي» (مربع)؛ جلد: تیماج، 138، 23 سطر، اندازه: 21×15سم [ف: 18- 321]
آغاز: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج، 189 گ، 22 سطر، اندازه: 21×15/5 سم [ف: 2- 27]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ نسخه در شرایط استفتا ناقص؛ تاریخ وقف: 1244ق؛ جلد: تیماج، 141گ، 25سطر (14/569)، اندازه: 21×14سم [ف: 9- 889]
آغاز: برابر؛ انجام: و ثانیهما حکیما أن اعتبرنا ما هو المراد من الطهارة اعنی عدم وجوب الاجتناب لانه حکم شرعی و الا فالاستصحابان موضوعین ...
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ مصحح؛ جلد: تیماج، 207گ، 16- 32سطر (12/5 × 17/5 )، اندازه: 16×11سم [ف: 35- 562]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ مصحح، با عبارت «بلغ تصحیح بقدر الوسع» «بلغ تصحیحا بقدر الوسع و الطاقة»، «بلغ ما بلغ» و «بلغ» مقابله شده؛ 203گ، 20 سطر، اندازه: 15×9سم [ف: 38- 425]
خط: نسخ، بی کا، تا: از عصر مؤلف؛ مصحح، محشی با نشانی «حاتم»؛ 201گ، 21 سطر، اندازه: 21×15سم [ف: 17- 49]
malāz- od dāʻī va ma‘āz- us sāʻī
تبریزی، لطفعلی بن احمد، - 1262 قمری
tabrīzī, lotf- - alī ebn- e ahmad(- 1846)
مشتمل است بر ادعیه، ضراعات، احراز و استغاثات مأثوره از ائمه هداة علیهم السلام منقول از کتب: مقباس المصابيح، بلدالامین و غیره و مرتب است بر ده «باب»: 1. برای وصول به سعادات و رفع درجات و محو سیئات؛ 2. برای طلب حوائج و مهمات؛ 3. برای دفع هموم و احزان؛ 4. برای توقی از بلیات، 5. برای امن از مخاوف و احتراز از شر اعادی؛ 6. برای نجات یافتن از بلیات؛ 7. برای انتقام از اعادی و ظلمه؛ 8. برای رفع علل و اسقام؛ 9. برای وسعت رزق و ادای قرض؛ 10. در فوائد متفرقه و مهمات مختلفه.
آغاز: الحمدلله الذي اذا ناجاه المكظوم ازال و جومه ... و بعد چون محصول مهمات و وصول بر سعادات.
انجام: از حضرت صادق منقول است که چون بی خواب شوی بگو سبحان الله ذی الشان دائم السلطان کل یوم هو في شان.
[فهرستواره منزوی 968/8]
خط: نسخ و نستعلیق، کاتب = مؤلف (گویا)، تا: سه شنبه 23 ذیحجه 1285ق؛ با سرلوح، مجدول؛ جلد: تیماج، 90گ، 20سطر ( 13/5×7/5)، اندازه: 12/5 ×20سم [ف: - 409]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد جعفر بن احمد انصاری قراچه داغی، تا: شعبان 1273ق؛ جلد: تیماج، 67گ (122پ- 188ر)، اندازه: 21×15سم [ف: 4- 43]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ خوش، کان محمدرضا بن موسی دزفولی، تا: 27 جمادی الاول 1295ق، حسب الامر حشمت الدوله امیر جنگ؛ مجدول؛ 166گ، 22 سطر، اندازه: 21/3×12/4 سم [ف: 15- 495]
al- mulāzima bayn- a “adam- il wirāta wa ‘adam- iz zawjīya (al- qawl fi)
بخشی از یک کتاب فقهی است.
تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 5744/14
آغاز: بسمله. قوله مدفوع بان هذا القول موقوف علی اثبات الملازمة بین عدم الوارثة و عدم الزوجية، الخ ...
خط: نسخ، کان مرتضی بن احمد حسینی گیلانی، تا: قرن 13؛ 4 گ (97پ - 100پ)، اندازه: 22×15/5 سم [ف: 9- 13]
ملاصدرا - گفتاری از ملاصدرا
al- malāʻib
جابر بن حیان، 120 - 198 ؟ قمری
jāber ebn- e hayyān (739 - 814)
آغاز: بسمله. حمدله و صلی الله علی محمد خاتم النبيين ... و انا اذکر في هذا الكتاب تراکیب تلك العناصر؛
انجام: فاحفظ وصیتی فانها تفید، ان شاء الله تعالی
مقاله بیست و چهارم است؛ خط: نستعلیق چلیپا، بی کا، تا: قرن 11؛ کاغذ: ترمه، جلد: میشن، 2گ (51ر - 52ر)، اندازه: 23/3×15/6 سم [ف: 6- 447]
آغاز: الحمدلله رب العالمين و صلی ... تسلیما. قد سبق لنا قبل
کتابنا هذا ثلاثة وعشرون كتاباً منها عشرون في الحيوان و ثلاثة في الأشجار و قد ذکرنا من التدبير عناصر الاشجار و نحن نذکر في کتابنا هذا تراکیب تلك العناصر؛
انجام: فینبغی أن یحفظ هذه الوصايا فانها یعینك علی ما اردت جنلة من ذلك ان شاء الله عزوجل.
خط: نسخ، بی کا، تا: صفر 1288ق؛ جلد: تیماج مذهب، 3گ (68ر - 70ر)، 19 سطر (14/5×8/5 )، اندازه: 22/3×13/7 سم [ف:614- 29/2]
ملا عبدالخالق - اجازة لعبد الخالق بن عبدالرحیم اليزدي
ملا عبدالخالق - جواب مسائل الملا عبد الخالق اليزدي
الملاغم الاصغر - الملاغم الثاني
al- malāgim- ul awwal = al- malāğim- ul barrānīya (k. 1)
جابر بن حیان، 120 - 198؛ قمری
jāber ebn- e hayyān (739 - 814)
از جابر سه اثر با عنوان «الملاغم» دیده شده است. این یکی با عنوان: «غسل المشتري ... باب انعام الجواهر الرخوت» است.
آغاز: بسمله. رب یسر و اعن. کتاب الملاغم الاول لجابر بن حیان ... حمدله، صلات. اما بعد، فان الذي حملنا عن هذا الكتاب هو ما قد ذکرناه في کتابنا الزاجر ... فلنذکر في کتابنا هذا من الملاغم البرانية ما یحتاج اليه ...
انجام: و قد أتينا علی ما في هذه الصناعة من الملاغمفعلي هذا فرکب أوزانك و أقسم إنشاء الله
[تذكرة النوادر 173- آصفیه 87- سزگین 269: 4]
شرح و حواشی:
1- تفسیر الملاغم؛ جابر بن حیان (120- 198)
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: آغاز کاغذ: سپاهانی، 19سطر (18×8)، اندازه: 16/5 × 25/5سم [ف: 17- 407]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ پخته، بی کا، تا: قرن 11؛ با زیرنویس فارسی؛ 15گ (2پ - 16ر] [ف: 1- 242]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ مصحح؛ 11گ (79- 89)، 14سطر، اندازه: 12×6سم [ف: 31- 392]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ خوش، بی کا، تا: 1263ق؛ 8ص (512- 519)، 16سطر (21×13)[عکسی ف: 1- 330]
آغاز و انجام: برابر
کا: مصطفی بن هاشم حسینی، تا: 1306ق؛ جلد: تیماج مذهب، ص (14- 19)، اندازه: 17/5 × 21/5سم [ف: - 175]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: میرزا قاسم بیک اخگر، تا: 1328ق، جا: حیدر آباد؛ کاغذ: هندی، 3گ (52پ - 54پ)، ابعاد متن: 26×14، اندازه: 34×21سم [ف: 12- 300]
بی کا، بی تا؛ خریداری از مهردخت همایی [رایانه]
الملاغم البرانية (کتاب 1) - الملاغم الاول
بالملاغم البرانية (کتاب 2) - الملاغم الثاني
الملاغم البرانية (کتاب 3) - الملاغم الثالث
al- malāġim- ul aşğar = al al- malāġim- uttānī = malāğim- ul barrānīya (k. 2)
جابر بن حیان، 120 - 198 ؟ قمری
jāber ebn- e hayyān (739 - 814)
گفتار در دست در دو «مقاله» است: 1. نحو ما حوته المقالة الأولى التي تقدمت ...؛ 2. نذکر فیها اعمال الملاغمما یصنع الصنع النذور و سربندهای کوچکتر «ملغمه» و «ملغمة اخری»
آغاز: کتاب ملاغم الثاني و هو مقالتان. بسمله. رب یسر التمام. حمدله، صلات. اما بعد، فانه قد سبق لنا کتاب قبل هذا یعرف بالملاغم الاصغر فیه اصل هذه الصناعة ...
انجام: تخرج كالنورة البيضاء ان شاء الله تعالی. تم الكتاب و الحمدلله رب ...
[الذريعه 193/22 «الملاغم البرانية»؛ هدیه، بغدادی 249/1]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ پخته، بی کا، تا: قرن 11؛ نسخه با ترجمه زیرنویس فارسی (ترجمه ای روان)؛ 58گ (16ر - 73پ)[ف: 1- 242]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ کاغذ: سپاهانی، 19سطر (18×8)، اندازه: 16/5 × 25/5 سم [ف: 17- 407]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ مصحح؛ 19گ (89- 107)، 14 سطر، اندازه: 12×6 سم [ف: 31- 393]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ روشن، بی کا، تا: 1263ق؛ 18ص (73- 90) [ عکسی ف: 377-1
al-malāġim-uṯṯāliṯ = al-malāġim-ul barrānīya (k.-un 3)
جابر بن حیان، 120 - 198 ؟ قمری
jāber ebn- e hayyān (739 - 814)
رساله ای است کوتاه در علم کیمیا معروف به ملاغم سوم.
آغاز: الحمدلله رب العالمين ... اعلم أن الأصل في الملاغم الزيبق لا غیر و الأدهان فإذا قلنا الأدهان
انجام: و یسحق به و یقطر فان الماء الأبيض ثقل و الاصغر ثقل و الاحمر فکبر انشاء الله تعالی. تم کتاب الملاغم الثالث.
[الذريعة 193/22 ؛ اعیان الشيعة 30/4]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ پخته، بی کا، تا: قرن 11؛ با زیرنویس نستعلیق؛ 12گ (37پ - 48پ) [ف: 1- 242]
در فهرست با عنوان «کتاب الملاغم الثاني» آمده است اما با توجه به این که پیش از آن در این مجموعه ملاغم اول و ثانی آمده است این رساله باید ملاغم ثالث باشد؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11، 19 سطر (18×8)، اندازه: 16/5 × 25/5سم [ف: 17- 407]
آغاز: برابر؛ انجام: و علی قدر التطهير یکون تأثير الصبغ فاعرف ذلك أنشاء الله تعالی
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13، 14گ(107- 120)، 14 سطر، اندازه: 12×6 سم [ف: 31- 393]
آغاز و انجام: برابر
خط تحریری، بی کا، تا: قرن 13؛ 9 ص (1- 9)[عکسی ف: 1- 377]
ملاقات جامی و میرزا همدم - داستان جامی و میرزا همدم
ملاقات شیخ با اباقا آن - کلیات
mulāqi-š šubha-til maḥṣūra
محقق کرکی، علی بن حسین، 890 - 940 قمری
mohaqqeq-e karakī, ‘alī ebn-e hoseyn (1486 - 1534)
رساله مختصری است در بیان حکم ملاقی شبهه محصوره که به درخواست یکی از دوستان خود به رشته تحریر در آورده است. ایشان با پنج دلیل اثبات نموده که ملاقی شبهه محصوره حکم قبل از ملاقات را دارد و نجاست و طهارت آن موافق با حالت پیشین است: 1. التمسك بأصالة البراءة؛ 2. استصحاب الحال؛ 3. انتقاء المقتضي لوجوب الاجتناب؛ 4. عدم زوال حکم الأصل الاحتمال ملاقات النجس؛ 5. فیما لو کان الملاقي ماء معلوم الطهارة و علی القول بارتفاع الحكم بطهارته یجب الحكم بالتیمم مع وجوده و التالي باطل ....
آغاز: بسمله هذا تحقیق لمسألة شرعية اتفق خفاؤها و طلب من لایسع مخالفته الى هذا الضعيف ... و تحریر المسألة أن الشيء اذا تنجس بعضه و کان محصوراً کالثوب
انجام: بل اذا احتمل کلامه امرین سقط احتجاج من جعله حجة له و الله المرشد و الهادي إلى صوب الصواب. هذا آخر ما افاده الشيخ الجليل .. شیخنا و مخدومنا علی بن عبد عالی قدس الله روحه العزيز
چاپ: ضمن «رسائل المحقق کرکی»، ج 2، ص 55- 63، به چاپ رسیده
[الذريعة 184/22]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: حسین بن عبدالرحیم رستمداری، تا: 964ق؛ جلد: تیماج، 6گ (91پ- 96ر)، اندازه: 18/5×13 سم [ف: 13- 128]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: افضل بن جمال الدين حسنی اصفهانی، تا: 974ق؛ 2گ، 29 سطر، اندازه: 32×19سم [ف: 4535-8]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ مهر: حاج سید سعید؛ 4گ، 17 سطر (10×87/5 )، اندازه: 12×17 سم [ف: 3- 1534]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ جلد: تیماج مذهب، 12ص، 16سطر، اندازه: 19×12 سم [ف: 21- 1461]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ مصحح ؛ اهدایی: رهبری، خرداد 1373؛ جلد: تیماج، 4گ (30- 33)، 21 سطر، اندازه: 22/3×12سم [اهدائی رهبر: 11- 498]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق خوش، کا: احمد بن محمد رضا حسینی خوانساری، تا: قرن 14، اهدایی: رهبری، خرداد 1373؛ جلد: مقوا، 5گ، 14سطر، اندازه: 11×17/5 سم [ اهدائی رهبر: 11- 498]
milāk- ut ta’wīl
ابن زبیر، احمد بن ابراهیم جیانی، 627؟ - 708؟ قمری
ebn- e zobayr, ahmad ebn- e ebrāhīm- e jayyānī (1230 - 1309)
تلخیصی از کتاب یحیی بن سلامه حصکفی است و نسخه هایی از آن در کتابخانه های زیتونیه تونس، دارالکتب قاهره، اسکوریال اسپانیا، خزانة الرباط، استانبول و مکه مکرمه نگهداری می شود.
چاپ: بیروت، محقق: سعید الفلاح، دار الغرب الاسلامي، مطبعة المتوسط، 2 جلد، 1403ق.
[دائرة المعارف بزرگ اسلامی 617/3 - 618؛ الفهرس الشامل للتراث العربي الاسلامي المخطوط، علوم قرآن (مخطوطات التفسير و علومه) 351/1 ؛ کتابشناسی جهان قرآن کریم 49/1]
آغاز: بسمله. صلی الله علی سیدنا محمد و آله قال الشيخ الفقيه الاستاذ المقرئ أبو العباس احمد بن ابراهیم بن احمد بن الزبير الثقفي رضی الله عنه: الحمدله المانح منش اء ماشاء. و بعدفان کتاب الله تعالی أحق ما أنفقت فیه نفایس الدعمار؛ انجام: سورة قل اعوذ برب الناس ... المطرد في هذا الضرب من التوابع أعني أن یکون في الأغلب الكثير مساوية للأول وأعرف فلهذا جاء مضافا الى ... هنا و الله أعلم. کمل السفر الثاني بحمدالله و حسن عونه و بتمامه تم جمیع التأليف.
نسخه اصل: کتابخانه اسکوریال، در مادرید اسپانیا، شماره 1273. ملاك التأويل القاطع بذوی الالحاد و التعطيل في توجیه المتشابه اللفظ من آی التنزيل؛ خط: مغربی، کا: احمد بن محمد الفخار، تا: یک شنبه 19 شعبان 947ق؛ 341ص (3- 343)، 30 سطر [عکسی ف:516- 3]
خط: نسخ، کا: محمد بن ابراهیم، تا: 20 شوال 993ق، جا: برهانپور [نسخه پژوهی: 3- 92]
الملال - ماهية الملال
malāl (r.- ul fi- 1)
ابن ملکا، هبة الله بن علی، 454 - 547 ؟ قمری
ebn- e malekā, hebat- o- llāh ebn- e ‘alī (1063 - 1153)
اهداء به: عضدالدین علاء الدوله شمس الملوك
در این رساله، درباره ملال «افسردگی» از حیث بیماری نفسی سخن رفته است.
آغاز: هذه رسالة في الملال لابی البركات البغدادي، قال بلغنی ان الملك العالم عضد الدين کان یتردد فکره في مهمة الملال ... و انه یلتمس منی ذکر ما حصلته في ذلك فبادرت الى امتثال امره مع علمی بغناه
[سیر أعلام النبلا 419/20 ؛ کشف الظنون 1731/2 ؛ هدية العارفين 505/2]
آغاز: برابر؛ انجام: و کیف یجب عما یجب عنه بالذات و کیف یجب عما یجب عنه بالعرض، امتثالا لمرسوم ولی النعمة وفقنی الله تعالی لمرضاته انه ولی ذلك
خط: نستعلیق، کا: جلال الدين دوانی، تا: قرن 19 3گ (203× 205)، 22 سطر (17×9)، اندازه: 23×13سم [ف: 31- 316]
آغاز: برابر ؛ انجام: وقد تکون لذلك الشيء اوصاف و احوال فربما دامت علی التفاتها اليه الى ما یستوفی في العلم بجمیع اوصافه، ویحیط معرفتها بسایر معانیه کمن یتردد
خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ جلد: میشن، 4گ (59ر - 63پ)، 17سطر ، اندازه: 20×12/8 سم [ف: 9- 227]
آغاز: برابر؛ انجام: فقد ذکرت السبب العام الموجب للملال في غريزة الانسان و الأسباب الخاصة الجزئية و کیف تجب عما تجب عنه العرض امتثالا لمرسوم ولی النعمه ادام ظله تمت بدار السلطنه قزوین .
خط: نستعلیق، کا: کا: عبدالغنی بن وجیه الدين علی حسینی افطسی تفرشی، تا: 1006ق، جا: قزوین؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج، 2ص (81- 82)، 21 سطر، اندازه: 19×11/5 سم [ف: 23- 21]
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 3180/2 - ف
نسخه اصل: همان نسخه بالا [فیلمها ف: 2- 92]
خط: شکسته نستعلیق، کان محمد رضا، تا: 1065 ق [الفبائي: - 550]
malāmat- ul alḥān wa riyḥānat- ul xullān
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 10917
خط: نسخ، کا: = مؤلف، تا: قرن 13؛ قطع: رحلی [میراث شهاب: س ش 2- 23]
malāmatīye (r.)
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 743/10 - ف
نسخه اصل: پاریس 968 . P. S (بلوشه 113)؛ بی کا، تا: 8 رمضان 1009ق [فیلمها ف: 1- 534]
mollā mo‘ezz- e ardestānī
شفیعی اردستانی، مرتضی بن احمد، ق 14 شمسی
šafīʻī ardestānī, morteza ebn- e ahmad(- 20c)
تاریخ تأليف: 22 فروردین 1383 ش = 1425ق؛ محل تأليف: تهران
رساله کوتاهی است در شرح زندگانی ملا معزالدین محمد بن محمد اردستانی از علماء و تجار ایرانی ساکن حیدر آباد هند در قرن 11 و تأليف وی به ویژه کتاب «کاشف الحق» که گفته می شود همان «حديقة الشيعة» مقدس اردبیلی است و نظرات پژوهشگران را راجع به نفی و اثبات این مطلب گرد آوری نموده است.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 15290/12
آغاز: امیر معز الدين محمد مشهور به میر میران فرزند امیر ظهیر الدين محمد حسینی اردستانی از علماء فضلائ و نقباء سادات حسینی است؛ انجام: این کتاب به شماره 5968 در کتابخانه آیت الله العظمي مرعشی نجفی در قم موجود است و از تاریخ در گذشت ملا معز اطلاعی در دست نیست.
خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: 1383ش، جا: تهران؛ مجدول؛ 5 گ (71- 75)، 24- 27 سطر، اندازه: 19×28سم [ف: 38- 817]
mollā nasr- ed- dīn
ملانصرالدین، ق8 قمری
molā- nasr- ed- dīn (- 14c)
حکایت های طنزی و فکاهی مشهور است که به ملانصرالدین (زنده در قرن هشتم) نسبت داده شده است.
چاپ: مشار، فارسی، 4930/4 - 4931
[لغت نامه دهخدا، ماده ملا نصر الدين ]
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 13805/2
آغاز: معروض خاطر برادران دینی و احباء روحانی این بنده ضعیف محمد باقر المشهور برشد کرمانی که به جهت اینکه دوستان نزدیک یکدیگر نشینند و دماغ ایشان نسوزد؛
انجام: وقتی مرغی چند گرفته در روغن بریان نموده در ظرفی
خط: نستعلیق، بی کا، بی تاب افتادگی: انجام؛ جلد: تیماج، 46گ (143ر- 188پ)، 13 سطر [ف: 37- 354]
al- multad yumkin an yaltad w yaḥzan ma‘an (mq.- un fi tafsir- i qawl- i arastu anna- l)
اسکندر افرودیسی، ق3 میلادی
eskandar āfrūdīsī(- 3c)
آغاز: قال: إن أرسطو قال في کتابه الذي یدعی کتاب أنه قد یمکن أن یکون الملتذ یلتذ و یحزن معا شبه ما یعرض للعطشان الشارب و الجائع الأكل و الجرب و الأجرب من حك جربه. قال الإسكندر: إن قوما شککوا في هذا المعنى و قالوا: إن کانت الأضداد لا یمکن أن تکون معا، فکیف یمکن أن یکون الإنسان یلتذ و یحزن معا
انجام: فقد صار یلتذ بحال حکه الجرب و یحزن لأنه یحتاج إلى أكثر من حکه. و ذلك فقد استبان الآن و صح أنه قد یمکن الإنسان أن یلتذ و یحزن من جهة ما قلنا. من المقالة و الحمد لله حق حمده.
چاپ: به تحقیق عبدالرحمن بدوی در ارسطو عند العرب
آغاز: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ اص (98ر) [ف: 16- 190]
خط شکسته نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11 کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج، 1ص (302ر)، 24- 33سطر (22×12)، اندازه: 17/5 ×27سم [ف: - 147]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج، 1ص (69ر)، 24سطر (12/5 × 18/5)، اندازه: 18/5×24 سم [ف: - 200]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: کرمعلی خراسانی، تا: قرن 13؛ 2گ (254ر - 255پ)، 22 سطر، اندازه: 14/6 × 18/5 سم [ف: 4657]
آغاز و انجام: برابر
بی کا، تا: 1266ق؛ 2گ (209پ- 210ر) [ف: 5- 633]
al- multaqațāt = al- kalamāt- ul tāmmāt
افلاطون، 427؟ - 347 ؟ قبل میلاد
aflatun (- 427 -- 347)
از 41 گفتگو و 13 نامه و چندین گفتار که از افلاطون دانسته اند برخی به زبان عربی در آمده و از ترجمه عربی چند گزین که جالینوس از آنها کرده و به نام جوامع خوانده می شود پاره ای در دست هست و گزیده تیمائوس او به چاپ رسیده است. نگارش های او چندان پسند دانشمندان خاوری نشده چه آنها به فلسفه منظم ارسطو خوی گرفته بودند و از سوی دیگر سخنان افلاطون به ساخت گفتگو و پرسش و پاسخ است و آثار بت پرستی یونانی هم در آن آشکار می باشد و خواندن این گونه کتاب ها چندان آسان نبوده است. از این روی دستورهای کلی فلسفی و اخلاقی را از نگارش های او بیرون می کشیدند و به ساخت سخنانی کوتاه در می آوردند تا مسلمانان بتوانند آنها را بخوانند. اثر حاضر سخنانی کوتاه در فلسفه و اخلاق گرفته از کتاب السيره و طیمائوس و فاذن و اقراطلس (کراتولوس) و مقالة الحروب است و در آن از مفسران یاد گردیده است. (دانش پژوه)
آغاز: قال افلاطن الحكيم من طلب الحكمة من طریق طلبها ادرکها و انما یخطئ اکثر من طلبها لأنه یطلبها من غیر طریقها
انجام: من اخلاکم العفة، و من السنتكم الصمت، و من اعینکم الاغضاء. تمت الملتقطات من کلام ... افلاطون الالهي ...
چاپ: به کوشش عبدالرحمن بدوی در افلاطون في الاسلام (بیروت، دارالأندلس: 1418ق)
بی کا، تا: قرن 11؛ کاغذ: ترمه، جلد: میشن، 25گ (79پ۔ 103ر)، 14سطر، اندازه: 19×12سم [ف: 5- 318]
آغاز: برابر؛ انجام: و أنت حسب من فضل سعیه و حسن اختیاره فلك الحمد علی أفضليتك
خط: نستعلیق، کا: رفیع الدين محمد بن غیاث الدين محمد، تا: قرن 11؛ مصحح؛ جلد: تیماج، 11گ (95پ - 105پ)، اندازه: 25/5×15سم [ف: 5- 286]
نسخه اصل: بادلیان ش 95 اوزلی (1422)؛ بی کا، تا: 1042ق [فیلمها ف: 1- 558]
آغاز و انجام: برابر
بی کا، تا: 1056ق؛ تملک: لطفعلی بن محمد کاظم (صدر الافاضل) در ربیع الثاني 1299 ق در تهران، محمد رفیع، محمد طاهر بن تاجر حسینی طبیب در 1159ق؛ مهر: «صراط علی حق نمسکه عبدالعظیم» (بیضوی)؛ جلد: تیماج، 30گ (2پ- 31ر)، 15سطر، اندازه: 5×13/ 20سم [ف: 44- 25]
خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: 1060ق؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج، وگ (190ر195ر)، 24- 33سطر (22×12)، اندازه: 17/5 ×27سم [ف: - 146]
آغاز: و الكبير صغيرة و لم یبصر الاشياء علی حقایقها و قال انما صارت النفس في ... ان الحيوان یحتاج الى
خط: نستعلیق، بی کا، تا: ربیع الاول 1064ق؛ افتادگی: آغاز؛ جلد: مقوایی، 7گ (3ر- 9ر)، اندازه: 14/5 × 26/5سم [ف: 2- 525]
آغاز: برابر؛ انجام: و نحن بحسن اختیارك لنا أوثق منا بما دلت علیه آراؤنا و تعلقت إليه آمالنا و أنت حسب من فضل و حسن اختیاره فلك الحمد علی اقتضیتك و الشكر بآلائك، تمت
خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: 4 محرم 1073ق، جا: اجین؛ مصحح؛ 7گ (124پ - 130 پ)، 39سطر، اندازه: 14/5 × 28/5سم [ف: 31- 713]
آغاز: برابر
خط: نستعلیق، کا: رحیم فرزند نصیر الدين محمد رضوی، تا: محرم 1079ق؛ 9 گ (17ر25ر) [ف: 16- 183]
بی کا، تا: با تاریخ 1084ق [ نشریه: 5- 288]
آغاز و انجام: برابر
خط: تعلیق، کا: محمد سلیم بن حمید، تا: 1094ق، جا: مدرسه معصومه؛ 22گ (17پ - 38پ)، 18 سطر (8×4)، اندازه: 14/5 × 20/5 سم [ف: 3- 325]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ کاغذ: سپاهانی، 30گ (46ر 75ر)، 24سطر (12/5 × 18/5)، اندازه: 24×18/5 سم [ف: 199]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: ربیع الاول 1101ق، جا: اصفهان؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج، 25گ (1- 25پ)، 21 سطر، اندازه: 18×13سم [ف: 11- 300)
آغاز: برابر؛
انجام: و قال ینبغی أن یکون للانسان من المال الكفاف، و ما لا یسعی به و قال لتلامذته الاحداث اقلعوا ثلثة اشیاء فانها تسود معشیتها. من أخلاقكم العفة و من السنتكم الصمت و من اعینکم الاغطاء.
خط: نستعلیق چلیپا، بی کا، تا: ربیع الثاني 1131ق؛ مجدول؛ کاغذ:
سپاهانی، جلد: مقوا، 11گ (43پ - 53پ)، 15سطر (1687)، اندازه: 25×14سم [ف: 16- 368]
آغاز: برابر؛ انجام: بعضها من اخلافکم ... من کلام افلاطون
خط: نستعلیق خفی، بی کا، تا: 1178ق؛ جلد: مقوا [رایانه ]
آغاز و انجام: برابر خط: نستعلیق، کا: کرمعلی خراسانی، تا: قرن 13؛ 11گ (195ر- 205پ)، 22 سطر، اندازه: 14/6 × 18/5 سم [ف: 7- 462]
آغاز: برابر انجام: بما دلت علیه آرادنا و تعلقت اليه آمالنا و انت حسب من فضل و سعیه و حسن اختیاره فلك الحمد علی اقتضیك و الشكر بالائك.
خط: نستعلیق، کان محمد هاشمی، تا: رجب 1300ق، جا: طهران؛ جلد: تیماج، 30گ (192- 221)، 18سطر ( 15/578 )، اندازه: 14×19/5سم [ف: 19- 373]
آغاز: قال افلاطون لالهی في ملتقطاته: استدلنا علی معرفة الخالق بالخلق کما استدلنا علی مدبر بدن الانسان انجام و انت حسب من فضل سعیه و حسن اختیاره فلك الحمد علی قضیتك و الشكر بالائك.
این رساله حاوی قسمت هایی از کتاب ملتقطات افلاطون است که با تکرار کلمه «قال» مطالب مختلف را نقل می کند؛ خط: نستعلیق متوسط، بی کا، بی تا؛ محشی؛ جلد: تیماج، 3گ (80پ - 82پ)، 22سطر (9×10/5)، اندازه: 19×13 سم [رایانه]
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ 21گ [ف: 5- 380]
آغاز: برابر؛ انجام: فلك الحمد علی اقتضیتك (کذا) و الشكر بالائك
در پشت صفحه اول نوشته شده: «کتاب ملتقطات از فصول افلاطون الهي» رساله حاوی عقائد و آراء و کلمات حکمی است. جامع و منتخب و مدون آن شناخته نشد؛ خط: نستعلیق، بی کا بی تا؛ واقف: ابن خاتون؛ 25گ، 18 سطر، اندازه: 24×14سم [ف: 257-4]
آغاز: برابر؛ انجام: الحمد علی اقضیتك و الشكر علی آلائک- تم الملتقطات علی یدی محمد ابن اسماعیل النيمدهي
کا: محمد بن اسماعیل نیمدهی، بی تا؛ 28گ، 17سطر، اندازه: 7/5×13/5 سم [ف: 1- 159]
نسخه اصل: موزه بریتانیا 1551 .0Or؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا [فیلمها ف: 3- 104]
آغاز: برابر
خط: شکسته نستعلیق، بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج، 6گ، 50 سطر (20×9/5)، قطع: رحلی [ف: 199]
آغاز: برابر؛ انجام: و الشكر بالائك تمت الملتقطات
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج [رایانه]
al- multaqatat = masa'il- ul mutifarriqa- til fiqhiya
محقق کرکی، علی بن حسین، 890 - 940 قمری
mohaqqeq- e karakī, ‘alī ebn- e hoseyn (1486 - 1534)
پاسخ هایی است که شیخ علی کرکی به سید فضل الله حسینی در مسائل پراکنده داده است و ظاهر خود او جمع آوری کرده است.
آغاز: بسمله، مسائل متفرقة سمعنا من حضرة شیخنا و مقتدانا و مجتهد زماننا علی بن عبدالعالی ... في بحث الوضوء فعل الوضوء من البول و الغائط في المسجد مکروه
[الذريعة 247/12]
آغاز: برابر؛ انجام: مسئلة الارض اذا تنجست لا تطهر بالماء القليل ... لا یطهر بالقلیل
بی کا، تا: قرن 10؛ جلد: مقوا، 4 ص (669- 672)، اندازه: 23×10/5 سم [ف: 9- 829]
آغاز: برابر؛ انجام: التي وجدت العلامات فیها في الصورة المفروضة سماع (قد فرغت من تسوید هذه الرسالة في شهر شوال سنة ستین و تسعمائة. و انا الفقر عبادالله علی بن شمس الدين رستمداری)
کا: علی بن شمس الدين رستمداری، تا: شوال 960ق؛ کاغذ: ترمه جلد: میشن، 12گ (1ر- 12ر)، اندازه: 13/3 ×19/1سم [ف: 9- 49]
آغاز: برابر؛ انجام: اذا ادرك الماموم الامام في الركعة الثانية في الصلاة الظهر مثلا و اقتدی في الركعة الثانية مع اکامام تبعية لم ثم یتشهد.
خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: با تاریخ 960ق؛ کاغذ: سپاهانی، 4گ (116پ - 119ر)، اندازه: 21×15/5 سم [ف: 12- 266]
آغاز: هذه سؤالات لرجل من الجزائر سأل الشيخ الاجل الاعلم الاعظم علی بن عبد العالي فأجابه بهذه الأجوبة. سؤال: ما قول سیدنا ادام الله فضله و فضالته و تقبل منه فرایضه و نوافله في رجل غصب منه اموال هل الاحسن له الهبة ام لا ...؟ جواب: لاریب آن
کان الغاصب مؤمناً فالهبة اولی؛ انجام: الواب: الولاية له فیقبل قوله ویجوز له.
خط: نسخ، بی کا، تا: 974ق؛ جلد: روغنی، مذهب، 4گ (386پ -389پ)، 17سطر [ف: 25 -416]
آغاز: برابر الله؛ انجام: الى ثلاثة أقسام لأهل منها أن یتوجه الى سمت یقتضیه حال ذلك القسم فصار مجموع الأقسام للجهات حول الكعبة أربعة و عشرین هکذا و الله أعلم.
خط: نسخ تحریری، بی کا، تا: قرن 11؛ مصحح، محشی؛ تملک: محمد شریف بن محمد رضا بن ملامحمود لاهیجانی؛ مهر: «خاک ره آل محمد شریف» (بیضی)؛ کاغذ: شرقی، جلد: مشمعی، 19گ (1 -19)، 15 سطر (7×11)، اندازه: 13×19 سم [ف: 434-30]
آغاز: برابر
خط: نسخ، کا: محمد قاسم بن حسین حسینی تونی، تا: قرن 11؛ 1گ (62پ -68پ)، اندازه: 11×18 سم [کتابخانه های قائن: ف: -170 ]
آغاز: برابر؛ انجام: ولا لغیرهم بدون اذن صاحب الحصة سماع خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ کاغذ: سپاهانی، 9گ (38پ۔ 46ر)، 18 سطر (4/5×11/5)، اندازه: 9/5 ×17/5 سم [ف: 4 -110]
آغاز: برابر؛ انجام: لو ذهب المتمتع المدة للمتمتعة بها لابد أن یقول صيغة الهيئة بالعربی مع القدرة ولا یحتاج إلى قبول و لو ذهب المتمتع المدة لیس له الرجوع تمت
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1121ق؛ جلد: تیماج، 18گ (53 -70پ)، 15 سطر، اندازه: 13×18 سم [ف مخ]
آغاز: سؤال، ما قول شیخنا دام ظله في رجل غصب منه أموال هل الأحسن هبته الغاصب أم لا، انجام: جواب: اذا أبى أن یدفع باختیاره أخذ منه قهرا و الله أعلم بالصواب و الحمدلله رب العالمين وصلی الله علی محمد و آله أجمعين.
خط: نسخ خوش، بی کا، تا: قرن 13؛ مصحح، محشی؛ 8گ ( 111-104 )، 12 سطر، اندازه: 6/5×11 سم [ف: 30 -589]
آغاز: برابر؛ انجام: لو وهب المتمتع المدة للمتمتعة بها لابد أن یقول صيغة الهبة بالعربی مع القدرة ولا یحتاج الى قبول و لو وهب المتمتع المدة لیس له الرجوع.
خط: نستعلیق، کا: سید محمد موسوی، تا: 1269ق؛ واقف: خان بابا مشار، اردیبهشت 1346؛ جلد: تیماج، 23 ، 25 سطر، اندازه: 10×17 سم [ف: 21/1 -795]
آغاز: سؤال في رجل اخذ مال غیره من غیر اذن مالکه سواد کان وديعة؛ انجام: سؤال و هل یجوز في ... سؤال ما القول في رجل عنده خمس او زكوة او فطرة و رد مظالم إلى غیر ذلك
خط: نسخ، بی کا، بی تا، افتادگی: انجام؛ کاغذ: ترمه، جلد: میشن، گ (51 -55پ)، 14 و 18 سطر، اندازه: 13×18/6 سم [ف: 6 -97]
آغاز: برابر
خط: نسخ، بی کا، بی تا، تملک: محمد شریف بن محمد رضا بن ملا محمود لاهیجانی؛ 20گ (1 -20)، 15 سطر، اندازه: 12×18سم [صد و شصت نسخه: -68]
آغاز: سؤال في رجل اخذ مال غیره من غیر اذن مالکه سواء کان وديعة او غصب؛ انجام: لوجوبه قربة الى الله او هو حر عن كفارة کذا لوجوبه قربة إلى الله. تمت.
تذکر: نام مؤلف به قرینه آغاز به دست آمد؛ خط: نستعلیق متوسط، بی کا، بی تا [ف: -169]
آغاز: سؤال ما قول شیخنا دام ظله في رجل غصب منه اموال. هل الاحسن له هبة؛ انجام: اذا ابی أن یدفع باختیاره اخذ منه قهرا و الله اعلم بالصواب. منقول عن الشيخ علی بن عبدالعالی ...
خط: نستعلیق متوسط، بی کا، بی تا؛ 5ص [ف: - 170]
multaqatāt
رازی، محمد سلیم، ق 11 قمری
rāzī, mohammad salīm(- 17c)
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 23468
آغاز: بسمله، سزاوار و شایسته حمد و لایق ثناء؛ انجام: و بحث مذکور بر ما می آمد و آلله أعلم
خط: نسخ، بی کا، تا: 1126ق؛ جلد: تیماج [رایانه]
multaqatāt
نوری، حسین بن محمد تقی، 1254 - 1320 قمری
nūrī, hoseyn ebn-e mohammad taqī (1838 - 1902)
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 23515
آغاز: بسمله، مما استطرفته من مجموعه کانت بخط الشيخ شمس الدين؛ انجام: انی راجع اليكم بعد ثلثین یوم في الناحية المقدسه سامره
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ جلد: روغنی [رایانه]
al-multaqațāt
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 5283/19
به نقل از حکمای پیشین در مباحث فلسفی ؛ خط: نستعلیق، کا: رحیم، تا: قرن 11؛ 2گ (47پ-48ر)[ف: 16 -186]
multaqatāt
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: ض 10795
از علی اکبر؛ خط: نستعلیق، کا: علی اکبر، تا: 1266 ق [الفبائي: - 550 ]
multaqatāt-ul ahkām min kalamāt-il aʻlām li-hidāyat-il
anām
براد کاهی لنکرانی، محمد صادق بن محمد، - 1285 قمری
barādkāhī lankarānī, mohammad sādeq ebn-e mohammad(- 1869)
فقه استدلالی است از طهارت تا صید و ذبائح، مطالب تحت عنوان «مسئله» ذکر شده است.
مشهد، الهيات، شماره نسخه: 21741
آغاز: بسمله الحمدلله الذي اليه مصابر الخلق و عواقب الأمر، نحمده علی عظیم احسانه و ... اما بعد فیقول العبد المذنب العاصي محمد صادق بن آقا محمد عفی الله عنهما هذه جملة من الأحكام في الحلال و الحرام اخذتها من مأخذها و استنبطتها من مدارکها و فرعتها علی اصولها بذلت في ذلك جهدی علی حسب وسعی و طاقتی و سمیتها ... بسمله مسئلة الماء المطلق في الأصل طاهر و مطهر اجماعة و كتابة قال الله تعالی؛ انجام: و اطلاق مامر في جلود السباع و ضعف ادلة الاشتراط الحمدلله عدد ما احاط به علمه ... من الهجرة النبوية علیه الاف التحية.
خط: نسخ، کاتب = مؤلف، تا: صفر 1263ق؛ مهر: «ماشاالله لا حول ولا قوة الا بالله العلي العظيم»، «الواثق بالله الغني لطفعلی الحسيني»؛ جلد: تیماج، 222گ، 20 سطر (11×15/5)، اندازه: 17×22/5سم [ف: 2 -609]
moltaqatāt az tafsīr-e moʻīn
وابسته به: الواضحة في تفسیر سورة الفاتحة؛ فراهی، معین الدين بن محمد (-909ق)
انتخاب است از تفسیر سوره فاتحه معین الدين بن محمد فراهی متخلص به مسکین. در این التقاط، مسئله حکمت در خلق شیطان مورد بررسی قرار گرفته است.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 1202/69 -طباطبائی
آغاز: ملتقطات از تفسیر سوره فاتحه معین الدين هروی سؤال فان قیل ما الحكمة في خلق ابلیس مع انه سبحانه یبغضه؛ انجام: قال عیسی یا ملعون الرب یبتل العبد و اما العبد فلا یبتل الرب
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ 102گ (61پ -162ر) [ف: 23 - 735]
moltaqatāt az kotob-e falsafi
منتخباتی است از پاره ای از کتب فلسفی به این ترتیب: اوصاف الاشراف خواجه نصیرالدین طوسی از فصل 4 تا 15؛ رساله وجودیه میر سید شریف گرگانی؛ شرح الواح؛ روض الجنان ابوالحسن بن احمد؛ بخشهایی از چند گفتار و مکتوب بابا افضل کاشی به فارسی؛ مفاتیح الغيب ملاصدرا.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 90/8 -طباطبائی
کا: رحیم کوهینی تفرشی، تا: رجب 1287ق؛ جلد: تیماج، 22گ ( 150پ-129)، اندازه: 17×21سم [ف: 22 -17]
moltaqatāt-ol bahār fī š.-el kalamāt-il qesār
حسینی علوی، علی بن محمد علی، ق 14 قمری
hoseynī a‘lavī, ‘alī ebn-e mohammad ‘alī(- 20c)
تاریخ تأليف: 1368ق
شرح یکصد و ده حدیث از کلمات قصار امام علی علیه السلام است در موضوعات مواعظ و پند و اندرز با استفاده از دیگر کلمات علوی و بیانات نبوی و آیات قرآنی و احادیث قدسی و سخنان حکما و علما و فصحا و وعاظ و اشعار شعرا و حکایات مناسب. فهرست منابع مورد استفاده در این کتاب در آخر آن آمده است.
[الذريعه: 195/22 ]
تهران؛ عبدالعظیم؛ شماره نسخه: 639/2
آغاز: کلام علی کلام علی ** و ما قاله المرتضي مرتضی الحمد الله الأجل الأكرم الذي علم بالقلم علم الانسان ما لم و الصلوة و السلام علی النبي الأفخم ... و بعد چنین مینگارد کلک شکسته و بنان خسته این فانی محض و محض فنا؛ انجام: روی آر سوی
دفتر و دیوان نظمشان ** برگیر حظ خویش ز خط کتابشان
بحمد الله بانجام رسید آنچه منظور بود از کلمات امیر مؤمنان ... در اصفهان مدرسه کاسه گردان به اتمام رسید.
خط: نسخ، کاتب = مؤلف، تا: شنبه 27 شوال 1383ق؛ 190گ (100ر- 289پ)، 20 سطر، اندازه: 16×24/5سم [ف: 2 -618]
ملتقطات بهار - یادداشتهای بهار
multaqatāt-uttalātīn min k.-i hirmis
هرمس،
hermes
تهران؛ ملک، شماره نسخه: 3083/2
آغاز: فرائد ملتقطات من کتاب هرمس الكل شرح ثلثین درجة ... و یکثر مضرتها
خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، بی تا، در سزگین (4: 103) آمده که در همین برگها بندی از احجار ارسطو است و آن شماره دوم است ولی من در نسخه ندیده ام، احجار ارسطو در شماره 1569/12 این کتابخانه است؛ 2گ (145پ - 146ر)[ف: 6 -204]
multaqatāt-ud durar min lujj-i dāmā’-in hujar
محسنی هجری، حسن بن احمد، ق13 قمری
mohsenī hejrī, hasan ebn-e ahmad(- 19c)
رسالات متفرقه ای است که ظاهراً در پاسخ برخی از مسائل نگاشته شده است، و این عناوین در آن مشهود است: درة ملتقطة: في تحقیق علمه تعالی بکل معلوم کلی و جزئی؛ درة ملتقطة: في المقولات العشر؛ درة ملتقطة في المقبولة الحنظلية، به تاریخ 12 جمادی الاول 1259ق؛ درة ملتقطة: في كيفية ابتداء النسل؛ درة ملتقطة: بقاء النفوس بعد الموت، 20 جمادی الاول 1261ق؛ درة ملتقطة: اجوبة مسائل الشيخ جبارة بن حالوب، 27 ربیع الثاني 1263ق؛ درة ملتقطة: في مسالة الخمس في حال الغيبة، غره ذیقعده 1263ق.
قم: مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 1548/2
نسخه اصل: کتابخانه سید هادی آل بالیل - قم؛ خط: نسخ، کا: شیخ حسن بن احمد محسنی احسائی، تا: 1262 -1263ق؛ 81ص ( 116-36) [عکسی ف: 4 -365]
multaqatāt-uṣṣaḥw fī mustanbiṭāt-in naḥw (manẓūma dar ...)
سماوی، محمد بن محمد طاهر، 1292 - 1370 قمری
samāvī, mohammad ebn-e mohammad tāher (1875 - 1951)
ارجوزه ای است در 700 بیت در یک «مقدمه» و سه «باب» دارای فصول و خاتمه در علم نحوه.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 15775/5
آغاز: احمد اللهم فیمن حمدا ** مصلياً علی النبي احمدا؛ انجام: (رقت) حسابا للذی قد حسبه ** ما رقت مؤرخا (خذها هبه)
خط: نسخ، کاتب = مؤلف، تا: 9 ذیحجه 1318ق، جا: سماوه؛ 16گ (33ر -48پ)، 25 سطر، اندازه: 13×20سم [ف: 44 -58]
multaqatāt-un ‘irfānīyya
منتخبی است عرفانی در بیان اسماء و صفات الهي که از کتاب هایی همچون «فصوص الحكم»، «تأويلات» عبدالرزاق، «شرح فصوص الحكم» قیصری و احمد جندی و برخی آثار دیگر فراهم آمده است.
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 21984
آغاز: بسمله. و صلی الله علی سیدنا محمد و آله و سلم تسلیما و صل (کذا) اخوتی المؤمنين ختم الله لنا ولکم بالحسنی لما سمعت قوله تعالی عین نبیه هود علیه السلام؛ انجام: لایغرب عنه مثقال ذرة لا في السموات و لا في الأرض من التأويلات
خط: نستعلیق چلیپا، بی کا، بی تا؛ اهدایی: رهبری، فروردین 1374؛ 38گ، 30 سطر، اندازه: 13/5× 22/5 سم [اهدائی رهبر: 5 -199]
al-multaqaṭāt fi-l kīmīyā’
کتابی است در کیمیا و گزیننده در دیباچه آن می گوید: کتابی است در علم صنعت که نام آن و مؤلف آنرا نشناختیم و من از این کتاب مطالبی و مواضعی را التقاط کردم که سهل التناول و قریب به فهم بوده است.
تهران؛ الهيات، شماره نسخه: 184/1
آغاز: الحمدلله رب العالمين. اما بعد رایت كتاباً في علم الصنعة و لا علمت اسمها (بعد از پنج سطر) فهذا ما علقه من فوائد الحبيب ابن عبدالله محمد الشهير بابن المبهنار؛ انجام: و افعل به ذلك احدی و عشرین مرة فانه یخرج ابیض من الفضة و الله اعلم. الى هنا الملتقط من الكتاب الملتقطات و الحمدلله وحده
بی کا، تا: قرن 13؛ 91گ (2پ -92پ)، 23 و 19 سطر (10×21 و 6/5×11)، اندازه: 19×27/5سم [ف: -139]
multaqatāt-un mn tārī×-i ibn-i ×allakān wa ġayr-ih
خلکان پراکنده هایی است تاریخی که بیشتر از تاریخ ابن جمع آوری شده و منقولاتی از حياة الحيوان نیز دارد.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 15341/5
آغاز: من تاریخ ابن خلکان ابو عثمان عمرو بن عبید بن ثابت الزاهد المشهور مولا بنی عقیل ثم ابن عرادة بن یربوع بن مالک، کان جده باب من سبی کامل ...
خط: نسخ، بی کا، تا: با تاریخ 1117ق؛ با نشان بلاغ، محشی؛ نسخه دارای رسم الخط خاص است و بر کلمات بی نقطه علامت خاصی درج شده که نشان غیر منقوط بوده آن است؛ تملکی به سال 1917 در شیراز، و تملك لطفعلی بن محمد کاظم صدر الافاضل در رجب سال 1316؛ جلد: مقوایی، 13گ (190ر - 202پ)، 27 سطر، اندازه: 19/5×27/8 سم [ف: 43 -34]
multaqatāt-un min-at tafsīr-il kabīr
از تفسیر فخر رازی مواردی را به همان الفاظ انتخاب و تلخیص کرده است.
خوی؛ نمازی؛ شماره نسخه: 78/2
آغاز: قال النسفي رحمة الله علیه في كلمة اعوذ بالله من الشيطان الرجيم قال اهل المعرفة هذه الكلمة
خط: نسخ جلی، کا: احمد بن علی همدانی، تا: 846ق، جا: مصر؛ تملک: سید مصطفی بن عبدالله 1106، مصطفی تقشبندی؛ از موقوفات رمضانیه 1230؛ مهر: پیر محمد بن رمضان سال 1009 «پیر محمد بن رمضان ...» (کروی)؛ جلد: تیماج ، 112گ (415-304)، 19 سطر، اندازه: 26/5 × 27/5سم [ف: -51]
قم: مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 624/2
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 2 -248]
multaqatāt-un man-ar r.-til mušawwiqa
ابن هندو، علی بن حسین، - 420 قمری
ebn-e hendū, ‘alī ebn-e hoseyn(- 1030)
این رساله در هفت «فصل» است: 1. في السبت الذي حرکت الاوائل لاستنباط الفلسفة؛ 2. حد الفلسفة؛ 3. اقسام الفلسفية؛ 4. صناعة المنطق وحده و قسمته و الغرض منه؛ 5. شرف المنطق؛ 6. تفصیل کتب المنطق و ذکر ایساغوجی؛ 7. ترتیب کتب الفلسفة.
آغاز: ملتقطات ... و فیه فصول، الأول في السبت الذي حرکت الأول لاستنباط الفلسفة الثاني في حد الفلسفة
انجام: لانها اخفی منها و افر بادية لنا الى معرفة الاهيات ثم اثبت في آخر الصناعة علم الالهيات لانهاء في غاية الخفاء و الغموض و الله اعلم بالصواب
[ريحانة الادب 279/8 ]
کا: محمد جعفر متخلص به غیرت ابن محمد سعید، تا: 1187ق؛ تذکر: شماره بازیابی اصلاح شد؛ 4ص، قطع: جیبی [اهدائی ف: - 356 ]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق و عناوین نسخ، کا: محمد علی بن عبد الكريم، تفرشی، تا: 1274ق؛ 1گ (21)، 29 سطر، اندازه: 11×16 سم [ف: 166-28 ]
multaqatāt-un min r.-tit tawḥīd li-sayyid ḥiydar āmulī
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 15982/42
آغاز: بسمله. قال السيد حیدر في رسالة التوحيد فأحسن ما قال في التوحيد بلسان العبارة و اشار اليه برسم الاشارة. هو قولهم التوحيد ثبات القدم و اسقاط الحدث؛ انجام: و لا ینسب الى العدم الصرف و اللاشيء المحض شیء اصلا. بی کا، تا: قرن 14؛ 28ص (789 -816)، اندازه: 11×18 سم ف: [176-44]
multaqatāt-un min kutub-il majasṭī
وابسته به: المجسطي؛ بطلمیوس، کلاودیوس، ش (100 -178م) با عنوان: «ملتقطات من کتب المجسطي علی حسب اصلاح بعض المتأخرين نقلت من خط المولى المعظم نصیر الملة و الحق و الدين الطوسي من سواد المصف».
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 670/9 ف
نسخه اصل: مانیسا گنل ش 1706؛ خط: نسخ، بی کا، تا: اوایل رجب 699ق، جا: تبریز؛ 24گ (187ر-210ر)، 18سطر [فیلمها ف: 522-1 ]
moltaqatātī az mollā-sadrā
صدرالدین شیرازی، محمد بن ابراهیم، 979 - 1050 قمری
sadr-od-dīn-e šīrāzī, mohammad ebn-e ebrāhīm (1572 - 1641)
تهران؛ الهيات؛ شماره نسخه: 135/4
خط: نستعلیق، کا: حسینی مازندرانی بارفروشی، غیاث الدين بن صدرالدین، تا: 1231ق، جا: اصفهان؛ گرد آورنده محرر نسخه؛ جلد: تیماج مذهب، 4گ (122پ-125پ)، ابعاد متن: 8/5×15 ، اندازه: 14×21سم [ف: -160]
ملتقط الادوية - قرابادین
multaqiṭ-uz zawājir
تعزی، محمد بن محمد، ق 11 قمری ود
taʻazzī, mohammad ebn-e mohammad(- 17c)
تاریخ تأليف: 1087ق
شیراز؛ شاهچراغ؛ شماره نسخه: 446/7
آغاز: قال التعزى الفقير اليمني ** الحمدلله العظيم المتن بی کا؛ بی تا، 14گ (92 -105)[ف: 3 -103]
al-multaqața
ملا عثمان دارقته
mollā ‘osmān-e dārqete
رساله ای است در منطق که به صورت مختصر برگزار شده است. نسخه ای با همین آغاز با تفاوت در انجام در کتابخانه نوربخش به شماره 503/2 با عنوان « منطق» و مجهول المؤلف هست.
قم: مرکز مطالعات؛ شماره نسخه: 645/1
آغاز: بسمله الحمدلله رب العالمين، الصلوة و السلام علی خیر خلقه محمد و آله اجمعین اما بعد فان اول ما یجب علی المكلف معرفة ذات الله؛ انجام: و قائل بها تغلیط الخصم و اسکاته و اعظمها الاحتراز عن المغالطة قال الشاعر: عرفت الشر لا للشر لکن لا تقية ** فمن لا یعرف الشر من الخير یقع فیه و العمدة
خط: نسخ خوب، کا: سید محمد امیری، تا: 1354ق؛ جلد: مقوا، 19گ (1پ -19پ)، 21 سطر، اندازه: 14×22سم [ف: 1 -551]
al-multaqiṭ fi-l fatāwā
سمرقندی، محمد بن یوسف، - 556 قمری
samarqandī, mohammad ebn-e yūsof(- 1162)
تاریخ تأليف: اواخر شعبان 549ق
مؤلف کتاب مفصلی به نام «الجامع الكبير» یا «جامع الفتاوى» دارد که در آن سخن از فقه حنفی به طور تفصیل رفته است، و کتاب حاضر را از آن انتخاب نموده است.
[الأوقاف العامة بغداد 1/ 550]
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 1125
آغاز: الحمدلله علی نعمائه قال السيد الامام الاجل الاطهر ... هذا ما اصطفیته من البراهين الشرعية من مصطفات الأولين و الاخرين؛ انجام: و الفقيه ابو جعفر مات ببخاری و حمل الى بلخ و دفن الخمس بقین من ذی الحجة سنة 362. قال السيد الامام ...
خط: نسخ، کا: مسعود بن عبدالله بن مسعود سنمانی، تا: 12 شوال 830ق؛ این نسخه را شیخ جلال الدين محمود ابن مجدالدین حسین بن احمد الاسروشني بدون هیچ زیاده و نقصان ترتیب داده و این کار در اوائل شعبان 603 در اسرو شنه انجام شده و در سمرقند به سال 616 املاء نموده است؛ مصحح، محشی؛ جلد: مقوایی، 272 گ، اندازه: 13×17 سم [ف: 3 -297]
multaqiṭ-un min-al kuttab-il maġīṯ fi-ṭṭibb
ابن مندویه، احمد بن عبد الرحمن، - 410 قمری
ebn-e mandūye, ahmad ebn-e ‘abd-or-rahmān(- 1020)
ابن مندویه، پزشکی و داروشناس مشهور ایرانی قرنهای 4 و 5، صاحب آثار بسیار در طب است. وی در اصفهان زاده شد، عضدالدوله دیلمی وی را به بغداد خواند تا در بیمارستان جدید التأسيس خدمت کند. ابن ابی اصیبعه وی را طبیبی ممتاز و مفسر برجسته آثار جالینوس میداند و 32 عنوان از تأليفات وی را ذکر می کند. سزگین، نسخه های خطی 18 عنوان از آثار وی را نشان می دهد. نسخه حاضر گزیده ای از کتاب «المغيث في الطب» وی است که گویا از متن کامل آن، نسخه ای شناسایینشده است.
در مقدمه می گوید: «و اقتصرت في هذا الكتاب من الادوية علی ما هو موجود في جمیع البلدان من العقار الشجارى دون العطري اذ لا یوجد في کل مکان و اذ هو مجلوب من البلدان، فألفت هذا الكتبا علی علل الجسد و وضعت لذلك ادوية مختصرة قريبة الماخذ سهلة العمل موجودة في الهدو و الحضر و السكون و الأسفار الى البلدان الشاحطة یستغاث اليها لکل علة تعرض في الجسد و سمیته الكتاب المغيث و بدأت فیه من الرأس إلى القدمين عضواً عضواً و اصف مزاج کل عضو و منفعته و الله الحادثة و ادویته المستعملة له و بعد ذلك اقول في منافع العقاقير و الشجاري مفرداً علی طبایعه و خواصه و هذا حین ابتدی في القول من الرأس بعون الله تعالی، القول في الرأس ...». عناوین مطالب کتاب «القول في ...» است، مانند: القول في الرأس، القول في الدماغ، القول في العينين، القول في الأذنين، القول في الفم و اللسان و ... .
[ تاریخ نگارش های عربی 463/3 -466؛ فهرس مخطوطات الطب الاسلامي في مکتبات ترکیا 91]
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 1103/3
آغاز: بسمله ... هذا ملتقط من فوائد الكتاب المسمى بالمغیث في الطب: الحمدلله الجزيل عطاؤه الجميل بلاؤه السابغة علینا نعماؤه نحمده علی ما اعطی من الجزيل و اولی من الجميل و اختص من التفضيل؛ انجام: و الشربة منه درهم و نصف الى در همین بماء حار نافع ان شاء الله تعالی، تم الكتاب ...
نسخه اصل: کتابخانه خراجچی اوغلی در بروسه ترکیه، شماره 1126؛ خط: نسخ، کا: حسن بن محمد، تا: با تاریخ 805ق؛ 31ص ( 115-85 )، 16 سطر [عکسی ف: 3 -209]
al-multaqat min ma‘ānī herz-ul amānī= tajrīd-ut tajvīd
سمرقندی، محمد بن محمود، - 780 قمری
samarqandī, mohammad ebn-e mahmūd(- 1379)
قصیده ای است در تجوید در 44 بیت که ناظم سپس آن را به نثر در نزدیک به 400 بیت شرح کرده است. با مطلع: «نون ساکن نیز و تنوین بعد از او گر یاد بود ** چون بخوانی همچو من بعد او بدل گردد به میم». (الذريعه)
آغاز: الحمدلله انزل القرآن تنزیلا ... في بیان نون الساكنة و التنوين و احکامها. نون ساکن نیز و تنوین بعد از و گر بابود ** چون بخوانی همچو من بعد او بدل گردد بمیم
شروح و حواشی:
1- شرح الملتقط من معانی حرز الاماني؛ سمرقندی، محمد بن محمود (-780 )
آغاز: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 865ق؛ با رو نوشت مکتوبی که مولانا نظام آبادی «محمود بن عبدالوهاب قاضی» بدون الف به فارسی نوشته [ف: 3 -38]
آغاز: برابر؛ انجام: پس الف را هم هوائی نیز حلق گفته اند ** بشنو از حافظ چنین آورد جبریل امین
خط: نسخ، بی کا، تا: 1204ق؛ اهدایی: رهبری، مهر 1386؛ 4گ، 9 سطر، اندازه: 10×21سم [اهدائی رهبر: 1 علوم قرآن -365]
مشهد، شیخ علی حیدر، شماره نسخه: 1401/4
همان نسخه بالا [مؤيد: 3 -327]
al-multaqiṭ min-al muwallid-il wasīṭ
گزیده ای است از کتاب «المولد الوسيط» سرمری در اخبار ولادت حضرت پیامبر صلی الله علیه و آله وسلم و کیفیت آن و بعضی از معجزات آن حضرت.
خوی؛ نمازی؛ شماره نسخه: 465/3
آغاز: الحمدلله منور الوجود بنور الايمان و معطی الاكوان بطیب عرف المبعوث بالامان الذي خلق آدم
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 19 یادداشت مطالعه کتاب از احمد بن عبدالقادر بن عمر ماردینی حنفی، محمد بن عبدالقادر عمر بن محمد بن عبد الخالق ماردینی حنفی، عمر بن محمد بن عبدالقادر در 878ق، احمد بن عبدالقادر بن عمر بن محمد عبدالخالق ماردینی حنفی»؛ از موقوفات رمضانیه مرحوم ابراهیم بن فتح الله شریف حسینی 1230؛ جلد: تیماج، 10ص (18 -27)، 22 سطر، اندازه: 16×21سم [ف: -235]
قم: مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 643/3
نسخه اصل: همان نسخه بالا[عکسی ف: 2 -272]
multaqa-l abḥar fi-l furūʻ-il ḥanafīyya
حلبی، ابراهیم بن محمد، - 956 قمری
halabī, ebrāhīm ebn-e mohammad(- 1550)
تاریخ تأليف: 13 رجب 923ق
متن مهم و معروفی است در فقه حنفی که مؤلف آن را از بعضی کتب اعلام مذهب حنفی برگزیده و خود نیز مسائلی به آن افزوده است. در هریک از مسائل قول ارجح را مقدم داشته و بدانچه اقوی و اوضح بود تصریح کرده است.
آغاز: الحمدلله الذي وفقنا للتفقه في الدين الذي هو حبله المتين و فضله المبينو میراث ... و بعد فیقول المفتقر الى رحمة ربه الغني ابراهیم بن محمد بن ابراهیم الحلبي قد سألني بعض طالبی الاستفادة أن أجمع له كتاباً یشتمل علی مسائل القدوري و المختار و الكنز و الوقاية بعبارة سهلة غیر مغلقة فأجبته إلى ذلك و إضفت إليه بعض ما یحتاج إليه من مسائل المجمع و نبذة من الهداية و صرحت بذکر الخلاف بین أئمتنا و قدمت من أقاويلهم ما هو الأرجح ... کتاب الطهارة قال الله یا أيها الذين آمنوا إذا قمتم إلى الصلوة ... ففرض الوضوء غسل الأعضاء الثلثة و مسح الرأس و الوجه ما بین قصاص الشعر و أسفل الذقن و شحمتی الأذنين فیفرض غسل ما ..
انجام: و الغرماء علی شیء منهما فطرح نصیبه من الصحيح و الديون و قسم الباقي علی سهام من بقی أو دیونهم ... لم ازد شیئا من غیرهما حتی یسهل الطلب علی من اشتبه علیه صحة شیء ما لیس في الكتب الأربعو هو حسبی و نعم الوكيل الكفيل.
چاپ: هند، لکنو، نول کشور، 1337ق؛ استانبول، مطبعة محمد اسعد، 263 ص، 1252ق؛ بولاق، دار الطباعة الباهره، 440ص، 1263ق؛ استانبول، مطبعة عامره، 263ص، 1264 ق.
[معجم المطبوعات 13/1 ؛ کشف الظنون 1814/2 ؛ الأوقاف العامة بغداد551/1و 552/1 و 553/1 و 554/1 و 555/1 ؛ الأوقاف العامة موصل 88/4 و 89/4 ؛ دنا 9: 1247-1246 (12 نسخه)؛ میراث مشترک ایران و هند: 2 -93]
شرح و حواشی:
1- سکب الانهر في شرح فرائض ملتقی الأبحر؛ طرابلسی، علی بن خلیل (-844)
2- شرح ملتقی الأبحر؛ انصاری، نورالدین بن حسین (-1003)
3- فرائد ملتقی الأبحر؛ افندی، اسماعیل بن سنان (-1048)
4- شرح ملتقی الأبحر؛ حلبی، محمد بن محمد (-1104)
5- المعادل = شرح ملتقی الابحر؛ مرعشی، عبدالرحیم بن ابی بکر ( -1149 )
6- شرح ملتقی الأبحر؛ موقوفاتی، محمد
7- شرح ملتقی الأبحر (2 عنوان)
آغاز: برابر؛ انجام: قسمت ما صحت منه المسألة علی ثمانية و أربعين فما خرج أخذت له من سهام کل وارث حبة حبة.
بدون مقدمه؛ خط: نسخ معرب، بی کا، تا: پنج شنبه 1 رمضان 862ق (؟) [این تاریخ نادرست است]؛ مجدول، مصحح، محشی؛ جلد: گالینگور، 170گ، 13 سطر، اندازه: 14×18 سم [ف: 20 -145]
آغاز: برابر؛ انجام: اخذ من سهام کل واحد منهم حبة و الله اعلم بالصواب.
بدون مقدمه؛ خط: نستعلیق تحریری، کا: سلیمان بن مصطفی، تا: ذیحجه 997ق؛ مجدول؛ اهدایی: رهبری، مهر 1386؛ جلد: تیماج، 217گ، 11سطر، اندازه: 10×14/8 سم [اهدائی رهبر: 3 -712]
مشهد؛ شیخ علی حیدر، شماره نسخه: 610
همان نسخه بالا[مؤيد: 2 -118]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: مصطفی بن قاسم بن محمود، تا: 1036ق، جا: قسطنطنیه مدرسه شریفه قعرية؛ با سرلوح مزدوج، مجدول، مصحح، با بلاغ، محشی به امضاء « منه» و «قاضی خان» وغیره؛ جلد: تیماج مذهب، 184 گ، 17سطر، اندازه: 10/5 × 17/5 سم [ف: 8 -4536 ]
آغاز: برابر؛ انجام: و کل دین کسهام وارث ثم اعمل العمل المذكور و من صالح من الورثة او الغرماء علی شیء منها فاطرح نصیبه من التصحيح او الديون و اقسم الباقي علی سهام من بقی او دیونهم ...
خط: نستعلیق، کا: علی بن محمد، تا: ربیع الثاني 1057ق؛ مصحح، مجدول، محشی با نشان «درر، فراید 14»؛ جلد: مشمع، 162گ، 21سطر، اندازه: 12/5×21 سم [ف: 39 -285]
خط: نستعلیق، کا: احمد بن زین العابدين بن شیخ محمد، تا: غره رمضان 1060ق؛ مجدول، مصحح، محشی؛ جلد: تیماج، 88گ، 27 سطر، اندازه: 12×19/5 سم [ف: 27 -298]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ و نسخ تحریری، بی کا، تا: قرن 12؛ مصحح، محشی با نشان های «شرح، ابن ملک، 12، صدرالشريعة عطا رحمة الله علیه و ..»؛ مهر: «روز محشر از رسول مجتبی ... » (هشت ضلعی)، «پیرو دین محمد یوسف» (بیضی)؛ تملک: ولی بن علی بن مصطفی با تاریخ 1149ق؛ جلد: تیماج، 210گ، 15 سطر ( 7/5×13/5 )، اندازه: 14×20/5سم [ف: 2/ 40 -220]
آغاز: أن یهل بالعمرة و الحج معا من الميقات انجام: اخذ من سهام کل واحد منهم حبة و الله اعلم بالصواب.
از جنایات تا فرائض است؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: انجام؛ محشی؛ اهدایی: رهبری، خرداد 1373؛ جلد: تیماج، 143گ، 33سطر، اندازه: 13×20سم [اهدائی رهبر: 3 -713]
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 1226
همان نسخه بالا[اهدائی ف: -233]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق ترک، بی کا، تا: دوشنبه اواسط رمضان 1117ق؛ مجدول، محشی، مهر: «السيد محمد راسخ» (دایره)؛ جلد: تیماج، 193گ، 17 سطر، اندازه: 14×20/5 سم [ف: 2 -172]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: عثمان بن محمد، تا: ذیقعده 1127ق؛ محشی؛ جلد: تیماج مذهب، 214گ، 17سطر، اندازه: 15/5×21 سم [ف: 37- 331 ]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق تحریری، بی کا، تا: 1136ق؛ مجدول، محشی؛ یادداشت ملا احمد 1177ق در اول کتاب با مهر مدرسه «حوضه» عثمانی؛ 438ص، 17سطر، اندازه: 12/5 × 20/5 سم [ف: 40/3 -66]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ تحریری، کا: شیخ علی بن حسین بن شهاب الدين، تا: پنج شنبه 11 شوال 1137ق؛ محشی؛ تملک: قره احمد زاده علمان افندینك کتابی؛ جلد: مقوا، 422ص، 17سطر، اندازه: 12/5×19 سم [ف: 3/ 40 -243]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: عبدالرحمان بن حاج محمد افندی ترکمانی، تا: شنبه 7 رمضان 1150ق؛ محشی؛ مهر: کتابخانه «حوضه» عثمانی؛ 404ص، 17 سطر، اندازه: 13/5×21 سم [ف: 3/ 40 -210 ]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: 1155ق؛ محشی؛ جلد: میشن مذهب، 236گ، 17سطر، اندازه: 15×21سم [ف: 21 -1462]
خط: نسخ، بی کا، تا: 1163ق؛ جلد: تیماج مشکی، 19 سطر (6/5×12/5)، اندازه: 12/5×18 سم [ف: 2 -46 ]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: عثمان بن همت ساکن قصبه قاش، تا: 1190ق؛ محشی؛ 300ص، 15 سطر، اندازه: 19/5×16/5 سم [ف: 40/3 -31 ]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد بن یحیی بن عبدالقدیر، تا: جمادی الاول 1196ق، جا: قارص جامع یوسف پاشا؛ مصحح، محشی به امضاء «عطا»؛ جلد: تیماج مذهب، 180 گ، 19سطر، اندازه: 16×21سم [ف: 8 -4536]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: احتمالاً قرن 13؛ محشی؛ تملک: امیر محمد افندی؛ جلد: تیماج، 440ص، 17 سطر، اندازه: 15/5 × 20/5سم [ف: 147-40/3]
آغاز: برابر؛ انجام: و آن انکسر سهام فرق علیهم وباینت سهامهم عددهم فاضرب عددهم في اصل ...
خط: نستعلیق، بی کا، تا: احتمالاً قرن 12 -13؛ افتادگی: انجام؛ مجدول، محشی؛ جلد: تیماج مذهب، 542ص، 15 سطر، اندازه: 12/5 ×19 سم [ف: 3/ 40 -118]
خط: نسخ ترکی، کا: سید محمد بن مصطفی بن عبدالرحمن بن حسین بن عبدالجمیل بن محمد بن حسام الدين، بی تا [نشریه: 6- 687 ]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ محشی؛ جلد: تیماج، 148گ، 19سطر، اندازه: 10/5×17 سم [ف: 1 -174]
multaqa-l baḥrayn
فاضل، محمد بن محمد حسن
fāzel, mohammad ebn-e mohammad hasan
وابسته به: مغنی اللبيب عن کتب الاعاريب؛ ابن هشام، عبد الله بن یوسف (708 -761ق)
تاریخ تأليف: 7 ذیقعده 1300ق
شواهد کتاب «مغنی اللبيب» ابن هشام را از آیات و اشعار، به ترتیب ابواب اصل کتاب با عناوین «استشهاد - استشهاد» شرح کرده و گاهی توضیحاتی در حواشی بر آن افزوده است.
قم: مرعشی؛ شماره نسخه: 6796
آغاز: الحمدلله الذي أنزل القرآن شاهدا لا یغش و هادیا لا یضل و المحدث الذي لا یکذب و هو الشافع و المشفع؛ انجام: و انما قوله علیه السلام أن تقول رایت و سمعت اخبار عنهما
خط: نسخ، بی کا، تا: در عصر مؤلف؛ مصحح، محشی از مؤلف؛ جلد: تیماج، 269گ، 27 سطر، اندازه: 21×34 سم [ف: 17 -333]
multaqa-l jabaliyn wa murtaqa-ṯṯaqalayn = arba‘ūn-a ḥadīṯā
هشتاد حدیث در قالب دو اربعین است که مؤلف از کتاب «فردوس الأخبار» انتخاب و نقل نموده است. چهل حدیث اول درباره قرآن کریم و چهل حدیث دوم در فضایل حضرت علی علیه السلام می باشد. با این عبارت: الاربعون الاول: في فضائل القرآن؛ الأربعون الثاني: في فضائل امیر المؤمنين علیه السلام. آغاز: إن أحق حق حق ان یحق بحق التحقيق و اصدق صدق ینطق کل منطیق ... اما بعد فقد ساق لی سائق التقدير بغیر اعتناق معانق التدبير ... .
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 12109/3
آغاز: برابر؛ انجام: و لعل الله تعالی یبلغنی الأمل و یمهلنی في المدة و الأجل بتأليف أحاديث في هذه الأبواب مبنية أن شاء الله تعالی عن الصدق و الصواب بتخریجها باسم مخرجها من کل امام في فنه.
خط: نسخ، بی کا، تا: یک شنبه 10 ربیع الاول 963ق؛ جلد: تیماج مذهب، عص (382 -387)، 15سطر، اندازه: 12×18/5 سم [ف: 35 -116 ]
moltamesāt
حسام خویی، حسن بن عبد المؤمن، 7 قمری
hosām-e ×ū’ī, hasan ebn-e ‘abd-ol-mo’men (13c -)
دارای چند قطعه و رباعی با دیباچه نثری به فارسی، درباره درخواست چیزها و پاسخ آن مانند: شه، جام و شیشه، نقل،
دعوت، قطایف، تشریف حضور، نرد، شطرنج، شاهد، بوسه، شربت، تریاق، معجون، انار، میوه، گلاب، عود، نبات، شکر، گلشکر، مشک، زعفران، عسل، سرکه، محللات، قداید، مأكولات، نامه، قلم، قلم و کاغذ، کاغذ، کتاب، مداد، قلم تراش، موعود، لباس، تشریف، دستاره، کلاه، دستار چه، قباء، | پیراهن، یاد پیراهن، جوقا ، پوستین، موزه، کیمخت برای موزه، قالیچه، اسب، اسب به عاریه، زین، زین به عاریه، جوال، جو، سماع، حلوا، قطایف، بره، مرغ، بط، ماهی، بقسماط، گوسفند، حضور جهت تتماج، تتماج، هریسه گندم.
آغاز: آفرین فراوان صانعی را که ساخت خاطر اهل سخن را باز اهیر گفتار رفیع و ریاحین افکار بدیع طراوت و رونق ربیع داد ... بباید دانست که این اوراق مشتملت بر چند قطعه در رباعی در باب ملتمسات مستغرق که اضغف خلق الله الحسين بن عبدالله الخوي ... از دیوان خود مفرز کرده
نسخه اصل: لالا اسماعیل ش 487ر. چندین بند شعر است به فارسی با آوردن نام آنچه که درخواست شده است در عنوان بندی در آخر یک بیت شعر از کاتب «حمزة بن عبدالله الطوسي» در هامش دیده می شود؛ کا: حمزه بن عبدالله طوسی، تا: قرن 8؛ 8گ (141پ -148 پ) [فیلمها ف: 1 -502]
آغاز: برابر؛ انجام: بهتر از جود و کرم کردار نیست ** نیک خواهان این چنین دادند پند
در صد و اند قطعه و رباعی؛ خط: نسخ معرب، بی کا، تا: قرن 9؛ کاغذ: دولت آبادی، جلد: میشن، 17گ (36پ -52پ)، 17 سطر، اندازه: 13×26سم [ف: 5 -243]
آغاز: برابر؛ انجام: التماس گندم. بجو کار اسبان من ساختی ** بگندم مرا نیز تیمار کن از بنده گر ابرام بسیار شد ** تو نیز از کرم عفو بسیار کن / باخلاق گلزار اصحاب فر ** نصیب دو چشم عدو خار کن
نسخه اصل: آکادمی بخارست رومانی 178 M؛ بی کا، تا: 17 شوال 969ق، جا: استانبول؛ 10ص (112 -121 هامش) [فیلمها ف: 213-3 ]
نسخه اصل: آکادمی بخارست رومانی 178 M. دنباله ملتمسات: غله، هیمه، صابون، روغن، گوشتی، آرد، گوسفند؛ کا: محمود بن داود، تا: 977ق؛ 2ص (189- 190 هامش) [ فیلمها ف: 3 -214]
ملتمس الاحباء خالصا من الرياء - تذکره هزار مزار
moltames-nāme (mokātabe)
امیر خسرو، خسرو بن محمود، 651 – 725 قمری
amīr ×osrow, ×osrow ebn-e mahmūd (1254 - 1326)
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 9466/119
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ 5 ص (246 -250)[مختصر ف: - 796 ]
malja'-ol bāhes ‘an ahkām-el vāres
تبریزی، لطفعلی بن علی، ق14 قمری
tabrīzī, lotf--alī ebn-e ‘alī(- 20c)
احکام ارث و طبقات وارثین را به تفصیل در سه «مقصد» با جدول هایی برای بعضی از مسائل نگاشته و می گوید جمله ای از مشکلات این فن را که دیگران متعرض آنها نشده در این کتاب حل نموده و مطالب تازه ای دارد. بیشتر این کتاب به فارسی و بعضی از مطالب و مخصوصاً نقل ها را به عربی آورده است.
فهرست مقاصد: 1. قواعد و احکام کلیه ارث؛ 2. صور اجتماع وراث و کیفیت تقسیم ترکه؛ 3. سایر مطالب متعلقه به ارث.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 6988
آغاز: الحمدلله رب العالمين کما هو أهله ... بدانکه خداوند عالم میراث را بدو وجه بیان فرموده؛ انجام: تم المقصد الثالث و بتمامه تم الكتاب بعون الملك الوهاب ... و سلم تسلیما كثيراً كثيراً
خط: نسخ، کا: محمد تقی بن لطفعی مجتهد (فرزند مؤلف)، تا: 4 ربیع الثاني 1342ق؛ مصحح، محشی از مؤلف؛ جلد: تیماج، 166گ، 21 سطر، اندازه: 15/5×21 سم [ف: 18 -161]
malja’-ul qudāt ‘ind-a taʻārud-il bayyināt
بغدادی، غانم بن محمد، - 1030 قمری
baqdādī, qānem ebn-e mohammad(- 1621)
اگر شاهدها و گواه ها در قضیه ای با یکدیگر تعارض داشته باشند، در این رساله چگونگی تقدم هر کدام را بر دیگری بیان کرده و بیشتر بر پایه مذهب حنفی ها می باشد که مذهب رسمی ترکیه بوده است. این رساله به درخواست بعضی از قضاة تأليف شده و به نام منابعی که مطالب از آنها گرفته شده تصریح می کند.
مجمع علمی عراقی 65/1 ؛ الأوقاف العامة بغداد 555/1 ؛ الأوقاف العامة موصل 89/4]
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 8496/1
آغاز: سبحان من لا حجة اقوی من کلامه و من لا معارض له في أحكامه و الصلاة علی من أيد بالآیات العظام و علی آله و أصحابه الخيرة الكرام؛ انجام: وان اختلفوا یجتهدوا به یفتی بما هو الصواب عنده، الحمدلله الذي تمم بنعمه الخلق ...
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 14؛ مجدول؛ جلد: مقوایی، 35گ (5پ -39ر)، 17سطر، اندازه: 13×19 سم [ف: 22 -84]
malja'-ul munāẓira
درباره آداب مناظره در «مقدمه» و چهار فصل» و «خاتمه»: المقدمة: في ماهية البحث و انواعه و آدابه؛ فصل 1. التلازم؛ 2. التنافي؛ 3. الدوران؛ 4. طرق المناظرة بالتلازم و التنافي و الدوران؛ الخاتمة: في بیان المغالطات.
آغاز: الحمدلله الذي نور قلوبنا بالهام الصواب و زین السنة بالحق و فصل الخطاب ثم الصلوة علی ... و بعد فان العلماء بالمناظرة یشتعلون فقوم بما قالوا یعتقدون و منعه قون آخرون ... ان اکتب سالة في هذا الفن مشتملة علی ابحاث لطيفة و نکات غریبه احبت سولهم حقق الله آمالهم و سمیتها ملجاء المناظرة ... و رتبتها علی مقدمة و اربعه فصول و خاتمة
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 9013/2
آغاز: برابر؛ انجام: و العلم بفساد الصورة و المادة و جمیع ما اوردناه في هذه الرسالة حتی یقدر علی الدفع و الالزام و بحیث عن المحالة و الأمام و تحصیل لك المطلوب و المراد و لله الفيض و الالهام. تمت الرسالة الشريف بعون الملك اللطيف.
خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، تا: با تاریخ 1183ق؛ مجدول، مصحح، محشی؛ جلد: تیماج مذهب، 12گ (15پ - 26پ)، اندازه: 10/7×16/4 سم [ف: 29/2 -624]
mulaḥ-u aš‘ār-il ‘arab
طسوجی تبریزی، عبداللطیف، ق13 قمری
tassūjī tabrīzī, ‘abd-ol-latīf(- 19c)
مترجم پس از ترجمه کتاب مشهور «الف ليلة وليلة» به دستور بهمن میرزا پسر عباس میرزا نائب السلطنة برای دومین کار مأمور به تدوین و ترجمه اشعار عربی شد و این کتاب را در هفت «باب» در انواع اشعار مدح، هجا، غزل، خمریات، شکایت، مراثی ومواعظ، متفرقات مرتب کرد. مترجم یکی از دو مترجم «الف ليلة وليلة»، عبداللطیف طسوجی یا میرزای سروش باید باشد.
قم؛ مسجد اعظم؛ شماره نسخه: 3576
آغاز: الحمدلله الذي عرفنا الادب وعلمنا لغة العرب ... با کرم خلق الله رب الشريعة **بدأت بمدحی اذبه بدء فطرتی اصلی الاله ومن یحف بعرشه ** والاطهرون علی النبي الأمجد؛ انجام: ابصرت باقه نرجس ** في کف من أهواه غضه / فکانما قضب الزمر ** ردا نبتت ذهبا وفضه
خط: نسخ زیبا و نستعلیق، بی کا، بی تا؛ برخی از اشعار در حاشیه شرح به فارسی شده است؛ جلد: تیماج گرهی، 126 گ، 15سطر، اندازه: 22×34سم [ف مخ: 5 -2111]
ملح الحكماء - مباقل عظيمة في حجر الحكماء
mulaḥ-ul ḥukamā’ = aḥjār-ul ḥukamā’
رساله ای است بسیار کوتاه در علم کیمیا۔
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 12632/2
آغاز: في ملح الحكماء و هو حجر هم الشريف الدابغ الجلود المعادن فاذا اردت به فخذ حجر الأبيض الثقيل؛ انجام: والق علی الف مثقال من ای جسد شئت یصیر ذهباً ابريزاً احسن من المعدني فاعلا محك و کن علیه حريصاً.
خط: نسخ، بی کا، تا: اواخر قرن 12 یا اوایل قرن 13؛ محشی؛ تاریخ کتابتی به سال 911ق در این نسخه آمده و ممکن است تاریخ نسخه ای باشد که این نسخه از روی آن استنساخ گردیده؛ 1گ (6-6)، 27 سطر، اندازه: 7×14 سم [ف: 32 -61]
mulaḥ-ul ḥukamā’
قم؛ مرکز مطالعات؛ شماره نسخه: 911/7
از آقا محمد بیدآبادی؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج، 1گ (43ر -43پ)، 11 سطر، اندازه: 11×18 سم [ف: 2 -176]
mulhat-ul i'rāb wa muwaddi'at-u badāyi'-il ādāb
حریری، قاسم بن علی، 446 - 516 قمری
harīrī, qāsem ebn-e ‘alī (1055 - 1123)
اهدا به: ابی الفتح هبة الله بن صاعد
منظومه ای است در 375 بیت که در یک «مقدمه» و 58 «باب» تنظیم شده که به طور بسیار مختصر قواعد نحو را بیان می کند و گروهی از دانشمندان نحو آنرا شرح نموده اند از آنجمله خود حریری شرحی بر این منظومه دارد و همچنین: «کشف النقاب » عبدالله بن احمد فاکهی؛ «تحفة الأصحاب »محمد بن عمر بحرق حضرمی؛ «إعراب الملحة» سید محمد عنقاء حسینی مکی؛ «منحة الألباب »عبد الحميد المعافا؛ «منحة الملك الوهاب» عبدالملك
بن دعسین؛ شرح أحمد بن عبدالعزیز ضمدی؛ «شرح الغاية علی ملحة الإعراب» و شرح ابن صائغ دمشقی.
آغاز: بسمله، اقول من بعد افتتاح القول ** بحمد ذی الطول شدید الحول / و بعده فافضل السلام ** علی النبي سید الأنام
انجام: ثم علی اصحابه و عترته ** و تابعی مقاله و سنته
چاپ: گنجینه بهارستان، الادب العربي 1، مسلسل 4، تهران، کتابخانه مجلس شورای اسلامی، 1381ش، با تصحیح بشیر جزایری
[معجم المطبوعات 750/1 ؛ کشف الظنون 1817/2]
شرح و حواشی:
1- لب الالباب في شرح ملحة الاعراب؛ حریری، قاسم بن علی (446 -516 )
2- شرح ملحة الأعراب؛ ابن صائغ دمشقی، محمد بن حسن (645 -720)
3- شرح ملحة الاعراب (3 عنوان)
خط: نسخ معرب، بی کا، تا: گویا قرن 8 جلد: مقوایی، 15گ (62پ -76ر)، اندازه: 13×17/5 سم [ف: 11–135]
آغاز: برابر؛ انجام: الصلاة بعد حمد الصمد علی النبي المصطفى محمد و آله و صحبه الابرار القانتين في الاسحار.
خط: نسخ، کا: شرف الدين بن جمال الدين، تا: 865ق؛ محشی؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج، 23گ (114 -136)، 19 سطر (9/5×13 )، اندازه: 13/5×18 سم [ف: 19 -317 ]
آغاز: برابر؛ انجام: فحل من لافیه عیب و علا ** و الحمدلله علی ما اولاد
کا: محمد بن احمد، تا: 896ق؛ کاغذ: سمرقندی، 33گ ( 178پ-146 پ)، اندازه: 8/5×13 سم [دو کتابخانه اراک: -80]
آغاز: برابر؛ انجام: و قدم الاخبار اذ تستفهم ** کقولهم این الكريم المنعم
خط: نسخ نازیبا، کا: علی بن حسین بن علی بن حسین بن صائم حسینی عنقانی، تا: شنبه 1 جمادی الثاني 902ق؛ افتادگی: انجام؛ مصحح؛ 4گ (167پ - 170پ)، اندازه: 12×16سم [ف: 3 -299]
خط: نسخ، بی کا، تا: اواخر قرن 11؛ محشی؛ 21گ (58 -78)، اندازه: 15×21سم [ف: 3 -864]
یزد؛ جامع کبیر؛ شماره نسخه: 138/4
همان نسخه بالا[نشریه: 4 -394]
6 . مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 24191
آغاز: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: 1037ق؛ جلد: تیماج [رایانه]
بی کا، تا: 1093ق؛ 134گ، اندازه: 14×20سم [ف: -94]
آغاز: برابر؛ انجام: الليل من النهار تمت الكتاب بحول الملك الوهاب
خط: نسخ، بی کا، تا: 1111ق؛ جلد: تیماج [رایانه]
آغاز: برابر؛ انجام: و آله و صحبه الاخيار ** ما انسلخ الليل من النهار
خط: نسخ، کان وقار شیرازی، احمد بن محمد شفیع، تا: 1297ق؛ جلد: تیماج، 4گ (191ر- 194پ)، 26 سطر، اندازه: 21×35سم [ف: 27/2 -41]
آغاز: برابر؛ انجام: و الحمدلله علی ما اولی ** فنعم ما اولی و نعم المولى / ثم الصلوة بعد حمد الصمد ** علی النبي الهاشمي محمد بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج، 13ص (56 -68)، اندازه: 14×20سم [ف: 146-35]
mulḥa fī mu‘taqad-i ahl-il ḥaqq
ابن عبد السلام، عبدالعزیز بن عبد السلام، 577 - 660 قمری
ebn-e 'abd-os-salām, 'abd-ol-azīz ebn-e ‘abd-os-salām (1182 - 1262)
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 1355/5 عکسی
آغاز: بسمله. و ما توفیقی الا بالله قال الشيخ الامام ... الحمد لله ذی العزة و الجلال و الكمال
نسخه اصل: کتابخانه چستربیتی، شماره 3849؛ خط: نسخ، کا: عبد العالي بن حسن بن علی دیرینی، تا: 5 شعبان 815ق؛ 13ص ( 74-62 )، 16سطر [عکسی ف: 4 -112]
malhat-ul mīzān
متن بسیار مختصری است در چند فصل در قواعد منطق، و نامی که ذکر شد در مقدمه رساله آمده است.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 2749/2
آغاز: الحمدلله علی ما ألهم من السبل المحصلة للمجهولات و أنعم و أشهد أن لا اله الا الله شهادة بها أنوف الجاحدين ترغم؛ انجام: و نسأل الله الكريم أن یبلغنا ما قصدناه و یعلمنا ما جهلناه بمحمد و آله الطاهرين سلام الله علیهم اجمعین الطيبين الطاهرين.
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا، جلد: تیماج، 8گ (10پ -17پ)، 15سطر، اندازه: 10×14سم [ف: 7 -302]
mulḥaqāt-ul āṣifīyya = ḥāšīyat-ul ×ānsārī
شیروانی، محمد بن حسن، 1033 - 1098 قمری
šīrvānī, mohammad ebn-e hasan (1624 - 1687)
وابسته به: الآصفية؛ شیروانی، محمد بن حسن (1033 -1098 ق) در رد آقا حسین خوانسای که در حاشیه خود او را رد کرده بود، آنچه در این حاشیه با عبارت «قیل ... انتهی» آمده است از خوانساری است چنان که در ملحقات انموذج العلوم و الرسالة اللزومية هم چنین است، عنوانها «قوله - قیل» است با حاشیه «منه قدس الله روحه منه رحمه الله».
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ محشی با نشان «منه قدس الله روحه منه رحمه الله» نوشته از روی خط خود شیروانی؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج، 45گ (23پ -67پ)، 15 سطر (5/5×11/5)، اندازه: 16/5×19 سم [ف: 16 -470]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ جلد: تیماج، 51ص (31 -81)، 21سطر، اندازه: 12/5 × 19/5 سم [ف: 24/3 -101]
آغاز: فان مجموع اجزاء الشيء اذا وجب؛ انجام: و مصلین علی محمد و آله و ارومته صلی الله علیه و علیهم.
بی کا، بی تا [ف: 4 -202]
mulḥaqāt-ul arba‘īn
موسوی تنکابنی، محمد مهدی بن محمد جعفر، ق13قمری
mūsavī tonekābonī, mohammad mahdī ebn-e mohammad ja‘far(- 19c)
مؤلف به کتاب «التبيان» رساله حاضر را ملحق نموده و در آن به بیان حل 20 حدیث مشکل پرداخته است.
آغاز: الحمدلله الذي حمل النبوة علی أفضل مخلوقاته و اکمل بریا ته محمد صلی الله علیه و آله و وضع الوصاية و الولاية علی أشرف الأوصياء و أقدم الأولياء.
قم: مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 4458/2
آغاز: برابر انجام: في اعتقادات الصدوق حدیث في ذلك و قد ذکرناه في الملحقات بالاربعین في الحديث الثاني عشر فارجع
خط: نسخ، کاتب = مؤلف، تا: قرن 13؛ مصحح، با اضافات بسیار؛ جلد: تیماج، 28گ (79ر - 106ر)، اندازه: 17/5× 21/5سم [محدث ارموی مخ: 3 -1530]
molhaqqāt-e arbaʻīn-e montajab-od dīn
شهید ثانی، زین الدين بن علی، 911 - 965 قمری
šahīd-e sānī, zayn-od-dīn ebn-e ‘alī (1506 - 1558)
وابسته به: الأربعون حديثاً عن الاربعين من الأربعين في فضائل امیر المؤمنين؛ منتجب الدين رازی، علی بن عبیدالله (504 -600) ملحقاتی است که شهید ثانی به کتاب اربعین منتخب الدين اضافه نموده است. او وقایعی را که بعد از منتخب الدين در فضایل علی علیه السلام رخ داده از کشف اليقين ومشاهدات خودش نقل نموده است.
قم؛ گلپایگانی؛ شماره نسخه: 5787/22 - 29/127
آغاز: بسمه سبحانه هذه جملة أخرى من الوقايع المتاخره عن وفاته الشريفه صلوات الله علیها الحتقها باخواتها نقلتها من کتاب کشف اليقين في فضائل امیر المومنين ... وهی خاتمة الكتاب المذكور قال رحمه الله روی الشيخ العالم ابن بابویه في کتاب؛ انجام: فاخذه واخبر مولاه بذلك فاستعظم هذه الحال وعرف علق منزلة المشهد وشرع في عمارته. کتبت هذه المناقب من خط خاتمة المجتهدين الشيخ زین الدين قدس سره
خط: نسخ، کا: ابن قاسم عینائی عاملی، تا: 1060ق؛ جلد: تیماج، 4گ، 19 سطر، اندازه: 14×21سم [ف: 8 -4536]
mulḥaqāt-u avā’el-il maqālāt
مفید، محمد بن محمد، 336 - 413 قمری
mofid, mohammad ebn-e mohammad (948 - 1023)
وابسته به: اوائل المقالات في المذاهب المختارات؛ مفید، محمد بن محمد (336 -413ق)
پاسخ و پرسشی است میان شیخ مفید و سید رضی که در برخی از نسخه های کتاب اوائل المقالات مفید الحاق شده است و در آن از عصمت و لطف و اجتهاد و قیاس گفتگو شده است.
آغاز: بسمله. القول في العصمة. و اقول ان العصمة في اصل اللغة هو ما اعتصم به الانسان
آغاز: برابر؛
انجام: و اما المهلكات فشح مطاع و هوی متبع و اعجاب المرء بنفسه. تمت الحكايات عن الشيخ ابی عبدالله المفيد ... و الحمد لله رب العالمين.
تذکر: نام مؤلف به قرینه نسخه ش 2833/2 مجلس ذکر شد؛
خط: نسخ، کا: محمد هاشم بن نورالدین محمد، تا: دوشنبه 5 محرم 1084ق؛ 4گ (162پ -165ر)، 13 سطر، اندازه: 19×31سم [ف: 12 -149]
آغاز: برابر؛ انجام: و یخالف فیه جمهور المتكلمين و فقهاء و هذا آخر ما تکلم به السيد الشريف الرضي ... كثيراً كثيراً
خط: نسخ، کا: حسن فرزند محمد بن حسن بن علی اصغر بن الله وردی تبریزی خیابانی انصاری معروف به فقیه، تا: محرم 1354ق؛ 4ص (74 -77)، 19 سطر، اندازه: 13×20/5 سم [ف: 10 -156]
molhaqqāt-e borhān-e qāti‘
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 2185-ف
نسخه اصل: مدرسه نواب ش 11. گویا اصل. در آغاز آن نه فائده است؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا [فیلمها ف: 1 -204 ]
molhaqqāt-e bešārāt
بهاری همدانی، محمد باقر بن محمد جعفر، 1277 - 1333 قمری
bahārī hamadānī, mohammad bāqer ebn-e mohammad ja'far (1861 - 1915)
وابسته به: بشارات؛ بهاری همدانی، محمد باقر بن محمد جعفر ( 1333-1277 ق)
تاریخ تأليف: 9 ربیع الاول 1312ق
شامل 4 «بشارت» تکمیلی.
کرمانشاه؛ جلیلی؛ شماره نسخه: 229/1
آغاز: الحمدلله رب العالمين ... این مختصر ملحقاتی چند است از برای رساله بشارات؛ انجام: صورتهای ایشان و رنگ ایشان دگرگون شد و قد وقع الفراغ من تأليف الملحقات للبشارات السابقه
خط: نسخ، کاتب = مؤلف، بی تا؛ مسوده اصلی است؛ جلد: تیماج، 288گ، 17سطر، اندازه: 11×17/5 سم [ف: - 44]
molhaqqāt-e tohfe-ye ehtešāmī va andarz-nāme-ye hasanī
فسائی، حسن بن حسن، 1237 - 1316 قمری
fasā'ī, hasan ebn-e hasan (1822-1899)
وابسته به: تحفه احتشامی = اندرزنامه حسینی؛ فسائی، حسن بن حسن (1237 -1316ق)
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 11589/2
خط: نسخ، کا: غلامحسین شیرازی، تا: 8 ربیع الثاني 1309ق [مختصرف: -796]
molhaqqāt-e tasrīf
زنجانی، عبد الوهاب بن ابراهیم، - 660؟ قمری
zanjānī, 'abd-ol-vahhāb ebn-e ebrāhīm(- 1262)
وابسته به: العزي في التصريف = تصریف؛ زنجانی، عبدالوهاب بن ابراهیم (-660ق)
پنج فصلی است که بر تصریف ملحق شده: 1. در قلب تاء باب تفعل به فاء و ...؛ 2. راجع به مصدر میمی؛ 3. در اعلال های شاذ؛ 4. در فعیل به معنی فاعل؛ 5. در تصغیر.
مشهد؛ الهيات؛ شماره نسخه: 485/2
خط: نسخ معرب، بی کا، تا: 1185ق؛ جلد: تیماج، 8گ، 7 سطر (5×10)، اندازه: 12/5 × 18/5 سم [ف: 1- 351]
mulḥaqāt-ut tașrīf
؟ مدرس، آقا محمد، ق 11 قمری
modarres, āqā mohammad(- 17c)
وابسته به: العزي في التصريف = تصریف؛ زنجانی، عبدالوهاب بن ابراهیم (-660ق)
تاریخ تأليف: محرم 1049ق
ملحقاتی است در شش «فصل» کوتاه که به تصریف عزالدین زنجانی ملحق شده است. در نسبت این اثر به آقا محمد مدرس تردید است مخصوصا با توجه به نسخه کتابخانه ملی اگر تاریخ درست باشد در سال تأليف نیز ایجاد تردید می کند.
آغاز: بسمله حمدله اما بعد فهذه فصول ملحقة بالصرف الزنجاني رحمة الله علیه
انجام: و تصغیر الترخيم هو أن تحذف الزوائد کلها فتقول حمید في احمد و محمود و محمد تمت
[الذريعه 199/22 ؛ طبقات اعلام الشيعه ق 11: ص 541]
آغاز: ... او ثاء او دالا او ذا او زاء؛ انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 996ق؛ افتادگی: آغاز؛ مصحح؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج مذهب، 6ص (233 -238)، سطر (6×16)، اندازه: 20×12/5 سم [رایانه]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: اواخر قرن 11؛ واقف: نادرشاه، 1145؛ جلد: مقوا، 3گ، 14 سطر، اندازه: 13×20سم [ف: 12 -468]
آغاز و انجام: برابر
در فهرست ناشناس؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11، 3ص (57- 59)، اندازه: 9×17 سم [ف: 32 -123]
آغاز و انجام: برابر
در فهرست ناشناس است؛ خط: نسخ، کا: محمد صالح بن محمد علی، تا: 12 جمادی الثاني 1169ق؛ جلد: گالینگور قهوه ای، 5گ، 11سطر، اندازه: 8×11سم [ف: 8 -4537]
آغاز و انجام: برابر
در فهرست ناشناس است؛ خط: نسخ، بی کا، تا: اوایل قرن 14؛ اندازه: 14/5× 19/5 سم [ف: -39 ]
آغاز و انجام: برابر
خط: تحریری، کا: محمد اسمعیل بن شاهسفی بیک، تا: 1248ق؛ 53گ (9پ-61پ)، 10 سطر (6/5×14)، اندازه: 14/7 ×5/ 20سم [رایانه ]
آغاز و انجام: برابر
در فهرست ناشناس؛ خط: نسخ خوش، بی کا، تا: قرن 13؛ 8گ (54پ -61ر) [ف: 1 -242]
xmolhaqqāt-e taqvīm-ut tavārī
طباطبائی، محمد حسن بن میرزا باقر، 1249؟ - 1308 قمری
tabātabā'ī, mohammad hasan ebn-e mīrzā bāqer (1834 - 1891)
وابسته به: تقویم التواريخ؛ حاجی خلیفه، مصطفی بن عبدالله ( 1067-1004ق)
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 9450/5
خط: نستعلیق شکسته، کاتب = مؤلف، تا: 1298ق؛ 22ص (201- 222) [مختصر ف: -796]
mulḥaqāt-u durr-il mantūr
این کتاب حاوی اقوالی است از کلمات علماء و بزرگ دین اسلام و مناسب مطالب در منثور و از آنجمله است مطالبی که شیخ الطائفه شیخ محمد بن محمد بن نعمان مفید در کتاب «الرد علی اصحاب الحلاج» آورده است (این کتاب در فهرست مصنفات شیخ طوسی و نجاشی ذکر شده است).
تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 1376/2
آغاز: هذه ملحقات هذه الرساله تشتمل علی ما هو من کلام؛ انجام: لتصنیعه اولاً کتاب الرد علی اصحاب الحلاج سهل الله رؤيته و الحمدلله وحده.
خط: نسخ، کا: ابو طالب الحسيني، تا: 1073ق؛ کاغذ: اصفهانی، 64 گ، 14 سطر ( 7/5×13/5 )، اندازه: 12×18 سم [ف: 9 -375]
molhaqqāt-e drbnd nāme
دربندی، جبرئیل بن اسرافیل، ق14 قمری
darbandī, jebre’īl ebn-e esrāfil(- 20c)
وابسته به: دربندنامه
تاریخ تأليف: رجب 1309ق
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 1586/2 عکسی
آغاز: ملحقات در بندنامه بسمله. و به نستعین بعد از فارغ شدن از تسوید و تحریر کتاب در بندنامه بر خود لازم بل اوجب شمردم که علاوه از احوالاتی که در آن کتاب مسطور است وقایع چندی بعد از آن در باب الابواب دربند و نواحی آن به وقوع پیوسته است به حیطه تحریر؛ انجام: اعانت ایده والسلام. قد تمت مسودة کتاب در بندنامه.
نسخه اصل: آکادمی علوم آذربایجان، باکو، شماره 6 -333- 14138؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: رجب 1309ق؛ رکابه دار، مصحح: 38ص (43 -80)، 15 سطر [عکسی ف: 4 -538]
molhaqqāt-e r.-ye qatīfīyya = ajveba-ti masā’el-e ahmad-e bn-e sāleh qatīfi
احسائی، احمد بن زین الدين، 1166 - 1241 ؟ قمری
ahsā’ī, ahmad ebn-e zayn-od-dīn (1753 - 1826)
شیخ احمد بن شیخ صالح که در قبل چندین سؤالاز شیخ احمد احسائی کرده و جواب گرفته و در تتمیم آن پرسش های زیر را طرح می کند و پاسخ می شنود. اما پرسش ها: 1. کان الموت الطبيعي نسبته من الحيوة الدنيويه نسبة الكمال الى النقص فهو استکمال و بلوغ رتبه کمال فحینئذما حال من یغتصب نفسه بالقتل فیموت فجأة مع ان القتل کذلك سعادة و ايضاً قد احیی الانبياء و الاولياء و اناساً فرجعوا إلى الدنيا ثم ماتوا اثانياً فکیف ینتقلون من الكمال الى نقص؛ 2. ما الوجه في صحة اطلاق سمیع بصیر علیه سبحانه دون باقی مشتقات الحواس الظاهرة و الباطنة نم نجد نصاً في جواز اطلاقها و هی أنواع العلم کلها؛ 3. ما تحقیق معنی الاستطاعة و هل هی الفعل او مثله؛ 4. ما معنی خالق اذلا مخلوق حتی صح؛ 5. هل تصح النسخ قبل مضی زمن الفعل ام
لا؛6. کیف یامر الله تعالی خلیله بذبح ابنه اسماعیل و هو لم یرد ذبحه؛ 7. ما شرح معنی ما في الكافي عن ابی بصیر عن ابی عبدالله قال لابد لصاحب الامر من غیبته من عزله و نعم المنزل طیبه ما بثلاثین من وحشة؛ 8. ما معنی قول صاحب الكشكول في فضل الرسول اذا اعتبرنا مثلا تعدیل اجزاء الصورة البشرية في آدم .... 9. ما حقيقة عالم الذر و الميثاق و مار تبتها في الانسان الكبير و الصغير؛ 10. ما معنی الحسبان و تری الجبال و تحسبهم ایقاظا و هم في الحقيقه علی خلافه؛ 11. اذا انتهی الزمان الى الثابت فیکگف تنحصر عدما مضی من آدم الى الان وقد سئلنی عن هذه بعض المذكرين؛ 12. ما الوجه فیما تظهر من الاثران آن ابلیس خلق قبل آدم؛ 13. ای المقابلان بین العقل و الجهل تقابل ملکه و عدم ام تضاد ام نفی و ایجاب ؛ 14. الجهل البسيط ان لم یکن فیه وجود فکیف یکون و ان کان فما الفرق بینه و بین المركب؛ 15. اهل المنطق علی أن اللازم لا یکون اخص فای رتبة من الوجود المقيد ان کانت من لوازم المطلوب فکیف تفقد في غیرها و أن لم تفقد لم تتمیز الشخصان و أن فقدت تحقق الانفكاك و کذا الأشخاص بالنسبة الى الانواع و هی الاجناس؛ 16. ما تفصیل السبع التي لا یکون شیء الابها في
مراتب الكبير و الصغير و تحققها في المفارق و الانفس بالنسبه الى نعقل لها. (عبدالله انوار)
بی کا، تا: قرن 13، جلد: تیماج، 6گ (85 -90)، 21سطر ( 9×14/5)، اندازه: 13/5×21 سم [ف: -343]
آغاز: بسمله، الحمدلله رب العالمين و صلی الله علی محمد و آله الطاهرين؛ انجام: و هذا آخر المسائل الثانيه و الحمدلله رب العالمين وصلی الله علی محمد و آله الطاهرين.
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13، 8ص (144 -151)، 23سطر (10×17)، اندازه: 17×25/5 سم [ف: 9 -524]
آغاز: بسمله، الحمدلله رب العالمين وصلی الله علی محمد و آله الطاهرين أما بعد؛ انجام: في الرابع و العشرين من شهر ... في کاشان المحروسه من حوادث الزمان سنه 1223 ه ق
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13، 11ص (151 -161)، 23سطر (10×17)، اندازه: 17×25/5سم [ف: 9 -524]
بی کا، تا: با تاریخ 1233ق، قطع: رحلی [ف: -274]
آغاز: بسمله، الحمدلله رب العالمين و صلی الله علی محمد و آله الطاهرين و بعد فیقول العبد المسكين احمد بن زین الدين الاحسائي؛ انجام: و کتبنا جوابها فلا فائدة في ذکره هذا آخر المسائل
کا: عبدالرحیم بن ولی محمد اردبیلی، تا: 1240ق؛ 3ص (393- 395)، 30سطر (9/5×21 )، اندازه: 18×29/5سم [ف: 8 -248]
mulḥaqāt-us sahām-ul māriqa
عاملی، علی بن محمد، 13 10؟ - 1104 قمری
‘āmelī, ‘alī ebn-e mohammad (1605 - 1693)
وابسته به: السهام المارقة من اغراض الزنادقة؛ عاملی، علی بن محمد (1013 -1104ق)
برگزیده شده از کتاب هایی که در آن مطالبی در رد صوفیان آمده است. در این کتاب مؤلف عین سخنان برخی از علماء را که نامشان و نام تأليفشان را در «السهام المارقه» آورده، از آن کتابها نقل می کند. پاره ای از آن مآخذ نادر الوجود است و از این جهت این منقولات اهمیت ویژه دارد. اینک اسامی کتاب هایی که مؤلف آنها را دیده و سطری چند از هر یک نقل می کند و نادر الوجود است: الهادي الى النجاة من جمیع المهلكات تأليف ابن حمزه؛ الرد علی اصحاب تأليف شیخ مفید مؤلف می گوید و قد رایت منه اوراقا یسیره و الكتاب المشهور مذکور في فهرست مصنفاته للشیخ ...)؛ کتاب الاعتقاد (در الذريعه: اعتقادات) از شیخ جعفر دوریستی؛ عمدة المقال في کفر اهل الضلال تأليف شیخ حسن فرزند محقق ثانی شیخ عبدالعالی کرکی (شیخ حسن در این عبارات از کتاب مطاعن المجرميه پدر خویش که در همین موضوع است نقل کرده است)؛ بیان الاديان سید ابوالمعالی محمد بن نعمة الله حسینی که در 485 تأليف شده است. اغاثة اللهفان من مصائد الشيطان لبعض العلماء العامه؛ تحریم السماع ابوبکر طرطوسی
آغاز: بسمله هذه ملحقات بهذه الرساله تشتمل علی ما رایته من کلام علمائنا .. و غیرهم مما هی مناسبة بالمقام فمن ذلك ما ذکره شیخنا بل شیخ الطائفة المحقه الشيخ المفيد .. في کتاب الرد علی اصحاب الحلاج و قد رایت منه اوراقا یسیره ... و في هذه الأوراق: اعلم ایدك الله .. أن کثیرا من هذا العالم قابل بالامامه .. و لما راینا انهما کی الحلاجية في اغواء ضعفاء الفرقة الناجيه توجهنا الى سد اضلالهم ... کما في مقدمه جزء الأول من هذا الكتاب المسمى بکتاب الرد علی اصحاب الحلاج الذي نکبوا و نکبوا عن المنهاج ... انتهی ما رایته من الكتاب المزبور و ارجو من الله أن یمن بروية کله و مما رایته منقولا عن الكتاب المذكور للمفید ... عن الهادي علیه السلام
انجام: فیامن یدعی مکاشفات هولاء و یعتقد انهم علی الحق کیف یجتمع بین ما یظهره من الاعتقاد و ما یعتقده فیه و في مثله مما یلزم منه المتابعه ... اذا الفرض مجرد اخبارهم لا الدليل الخارجي و النسبة الى کل من ذلك متساویه الصحه او الفساد و سیعلم الذين ظلموا ای منقلب ینقلبون.
آغاز: برابر؛ انجام: لتصنیفه اولا کتاب الرد علی اصحاب الحلاج و الحمدلله رب العالمين تم
خط: نسخ، کا: ارغیانی، محمد شریف، تا: 1125ق [رایانه ]
آغاز: برابر؛ انجام: انتهی ما یتعلق بالحلاج من کلام ابی الريحان.
خط: نستعلیق، کا: شریف اصفهانی، محمد مقیم بن ابوالبقا، تا: دوشنبه 20 رمضان 1086ق، جا: جهاز؛ کاغذ: سپاهانی، 17گ (44پ - 60ر)، 14سطر (6×11)، اندازه: 10×14/5 سم [ف: 8 -580]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: مقوا، 11گ (31پ-41ر)، 18 سطر، اندازه: 18/5× 25/5سم [ف: 22 -237]
آغاز: بسمله، الحمدلله منیر الحق و اهله و انجام: ق نقلت من لنسخه الاصل و الحمدلله
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1340 ق [رایانه ]
ملحقات شمسیه - استخراج المسائل بالخطاء
mulḥaqāt-u ṣaḥīfa
وابسته به: الصحيفة الكاملة السجادية = الصحيفة السجادية؛ علی بن حسین علیه السلام، امام چهارم (38 -94ق)
تهران؛ مؤسسه مطالعات اسلامی؛ شماره نسخه: 133/2
بی کا، تا: قرن 12، 25گ (225 پ-253ر)، 8سطر (6/5 ×14)، اندازه: 13/5×23 سم [ف: -104]
mulḥaqāt-us şaḥīfat-is sajjādīya
صوفی قزوینی، محمد بن مظفر، ق 11 قمری
sūfī qazvīnī, mohammad ebn-e mozaffar(- 17c)
وابسته به: الصحيفة الكاملة السجادية = الصحيفة السجادية؛ علی بن حسین علیه السلام، امام چهارم (38 -94)
تاریخ تأليف: چهارشنبه 25 صفر 1023ق؛ محل تأليف: سمنان پس از این که صحیفه سجادیه را نزد استادش شیخ بهاء الدين خواند، به درخواست بعضی از مؤمنين دعاهایی که از حضرت سجاد علیه السلام روایت شده و در صحیفه نیامده بود، در این کتاب گرد آورده است.
آغاز: الحمدلله و سلام علی عباده الذين اصطفی ...... لما وفقت بقراءة الصحيفة الكاملة لسید العابدين ابی محمد علی بن الحسين بن علی بن ابی طالب
خط: نسخ معرب، کا: محمد مؤمن بن محبعلی صحاف سمنانی، تا: 20 جمادی الاول 1025ق؛ مصحح، در پایان صحیفه اجازهای است که صوفی برای کاتب به تاریخ سه شنبه 14 شعبان 1024 در جامع سمنان نوشته؛ تملک: شیخ عباس کرمانشاهی در همدان به تاریخ جمادی الثاني 1336 با مهر «عبده عباس بن ابراهیم» (بیضوی)؛ مهر: «فخر الواعظين» (بیضوی)، «عبده حسن رضا» (بیضوی)؛ جلد: تیماج، 105گ (75 پ-179ر)، 16سطر، اندازه: 10×18/5 سم [ف: 25 -224]
آغاز: برابر، انجام: و فرغ جامع الأدعية من ترتیبها و ترصیفها ... ببلد اقامتنا سمنان حماها الله عن نوائب الزمان بعزة الملك المنان
خط: نسخ معرب، کا: محمد تقی بن عنایت الله قاضی شوشتری، تا: ربیع الأول 1129ق، برای آمیر محمد هادی مرعشی؛ مصحح، با نشانی بلاغ؛ 105گ، 14 سطر، اندازه: 16×23سم [ف: 21 -336]
mulḥaqāt-us ṣaḥīfat-is sajjādīya
مجلسی، محمد باقر بن محمد تقی، 1037 - 1110 قمری
majlesī, mohammad bāqer ebn-e mohammad taqī (1628 - 1699)
وابسته به: الصحيفة الكاملة السجادية = الصحيفة السجادية؛ علی بن حسین علیه السلام، امام چهارم (38 -94ق)
دو دعا از کتاب «بلد الامين» کفعمی و نه دعا از صحیفه سجادیه نسخه قدیمی که سند آن جز سند نسخه معروف صحیفه بود، در این رساله گرد آورده شده و در پایان سند رواية صحیفه را نیز می آورد. (سید احمد اشکوری)
آغاز: بسمله. الحمدلله کما هو اهله و صلی الله علی نبیه المصطفي محمد و آله اما بعد فیقول الفقير إلى عفو ربه الغافر محمد بن محمد التقى المدعو بباقر عفی الله عن جرایمهما انی لما وجدت في الرواية التي أوردها الشيخ ..
[الذريعه ، 200/22 ؛ کتابشناسی مجلسی 301]
آغاز: برابر؛ انجام: احد من الناس غیرك یا ارحم الراحمين.
خط: نسخ عالی، کا: زین العابدين ساوجبلاغی، تا: 1099ق؛ چنانکه در ص 159 زیر عنوان صحیفه یاد شده زیابادی شاگرد شیخ بهائی نیز به سال 1013 ملحقاتی برای صحیفه گرد آورده و جز او نیز هفت تن دیگر برای صحیفه ملحقات نوشته اند؛ مجدول؛ کاغذ: ترمه، 12گ (123 -135)، اندازه: 14×22سم [ف: 1 -224]
آغاز: برابر؛ انجام: فاغفرها لی و عرفت حوائجی فاقضها لی و
اصلحنی بعلمك الذي لا یعلمه احد من الناس غیرك یا ارحم الراحمين.
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج مشکی، 19گ (101ر-119پ)، اندازه: 12×19 سم [ف: -92]
آغاز: برابر؛ انجام: فلیر وعنی الصحيفة السجادية ... بهذه الاسانيد و بغیرها من الأسانيد التي أوردتها في مؤلفاتي، منه عفی عنه
خط: نسخ، بی کا، تا: شنبه 3 شعبان 1300ق؛ جلد: مقوایی، 8گ (125ر -132پ)، اندازه: 17×21/5سم [ف: 14 -228]
molhaqqāt-e sahīfe-ye sajjādīye (t.)
خاتون آبادی، محمد حسین بن صالح، - 1151 قمری
×ātūnābādī, mohammad hoseyn ebn-e sāleh (-1739)
وابسته به: ملحقات الصحيفة السجادية؛ مجلسی، محمد باقر بن محمد تقی (1037 -1110ق)
مترجم در مقدمه خود می نگارد: «اما بعد چنین گوید فقیر .. که چون جد علامه ام مجلسی قدس الله روحه الشريف چند دعاء در روایات غیر مشهوره صحیفه کامله یافته و آنها را الحاق به صحیفه نموده و عالم ربانی آقا حسین خوانساری طاب ثراه صحیفه کامله را ترجمه نموده این دعاها تا حال ترجمه نشده لهذا این فقیر کثیر التقصير این دعاها را تصحیح و ترجمه نمود».
آغاز: بسمله. الحمدلله ولی الحمد و مستحقه و الصلوة علی محمد و عترته خیرته من خلقه. اما بعد چنین گوید فقیر عفو ربه الغني محمد حسین بن محمد صالح الحسيني عفی عنهما که چون جد علامه ام مولانا محمد باقر مجلسی قدس الله روحه الشريف چند دعا در روایات غیر مشهوره صحیفه کامله یافته و آنها را الحاق به صحیفه نمود
انجام: اصلحنی بعلمك الذي لا یعلمه احد من الناس غیرك یا ارحم الراحمين.
خط: نستعلیق تحریری، کاتب = مؤلف، تا: قرن 12[مختصر ف:168]
آغاز و انجام: برابر
بی کا، تا: حدود قرن 12؛ 24 سطر، اندازه: 9×15/3 سم [ف: 431-15 ]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ معرب ترجمه نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ ترجمه گویا به خط مترجم باشد که خط خوردگی دارد و متن نیز به وسیله مترجم تصحیح شده، رکابه دار، محشی از مترجم به امضای «منه عفی عنه»؛ مهر: کتابخانه مجدالدین نصیری؛ در آخر نسخه عبدالباقی بن محمد حسین بن محمد صالح خاتون آبادی نسب خود را نوشته؛ جلد: تیماج، 41گ، 7+7سطر، اندازه: 12/5 × 18/5 سم [ف: 44 -29]
mulḥaqāt-us Şaḥīfat-is sajjādīya
وابسته به: الصحيفة الكاملة السجادية = الصحيفة السجادية؛ علی بن حسین علیه السلام، امام چهارم (38 -94ق)
غیر همانند:
آغاز: مما الحق ببعض نسخ الصحيفة. کان من تسبیحه اعنی زین العابدين علیه السلم. سبحانك اللهم وحنانیك سبحانك اللهم و تعالیت سبحانك اللهم و العزازارك؛ انجام: دعاء یوم السبت. و الاتوحش بی اهل انسی و تتم احسانك فیما بقی من عمری کما احسنت فیما مضی منه یا ارحم الراحمين.
شامل این دعاها: من تسبیحه با آغاز سبحانك اللهم وحنانیك، دعاؤه تمجید له، في التذلل، في ذکر آل محمد، في الصلوة علی آدم، في الكرب و الاقالة، مما یخافه و یحذره، دعای ایام هفته، با آن که این ملحقات در پایان بسیاری از دستنویسهای صحیفه سجادیه آمده، هنوز مشخص نیست مجموع آنها در چه زمانی و به دست چه کسی تهیه شده است. اما به دو دلیل می توان به اطمینان مأخذ شیوع و گسترششان را نسخه جباعی دانست: از یک سو نسخه جباعی مبنای استنساخهای مکرر کتاب صحیفه در دوره صفویه و اصفهان قرن یازدهم بوده و از سوی دیگر همه نسخه های ملحقات دار صحیفه این دعاها را با همان نام و ترتیبی که جباعی نوشته، نقل کرده اند، علاوه بر اینها پیش از دستنوشته جباعی هیچ نشانی از این مجموعه دعاهای الحاقي در دست نیست؛ خط: نسخ تحریری، کا: محمد بن علی بن حسن جباعی، تا: شنبه 18 شوال 852ق؛ جلد: میشن بنفش، 6ص (50 -55)، اندازه: 18/2×28 سم [ف: 29/1 -383]
خط: نسخ، کا: محمد مهدی بن محمد هادی نصیری، تا: ربیع الثاني 1115ق؛ 15گ (148پ - 162ر)[مختصر ف: -796]
این ملحقات که بعداً به اصل صحیفه الحاق شده اند، در نسخه ها اختلاف فراوان با هم دارند؛ خط: ثلث معرب، بی کا، تا: قرن 13؛ در اول رساله سوم چنین است: «نقل من نسخة نقل من خط الشهيد رحمه الله؛ جلد: تیماج مذهب، 12گ (95 پ-106پ)، 18 سطر (7×15)، اندازه: 12×20سم [ف: 2 -322]
molhaqqāt-e sahīfe-ye sajjādīye (t.)
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 9962/6
ترجمه زیرنویس [ترجمه ملحقات صحیفه سجادیه است که شماره قبل این مجموعه است و در میان نسخه های ناشناس بالا آمده است]؛ خط: نستعلیق، کا: محمد مهدی بن محمد هادی نصیری، تا: ربیع الثاني 1115ق؛ 15گ (148ر - 162ر) [مختصر ف:-168]
molhaqqāt-e zīyā’-ol ‘oyūn
ارسنجانی، احمد بن کر معلی، - 1274 قمری
arsanjānī, ahmad ebn-e karam-‘alī(- 1858)
وابسته به: ضیاء العيون؛ ارسنجانی، احمد بن کرمعلی (-1274ق)
مجموعه ای از ادعیه و مواعظ شیخ احمد بن کر معلی ارسنجانی که محمد هادی حسینی به عنوان ملحقات ضیاء العيون جمع آوری کرده است.
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13، 25گ (52پ -76)، اندازه: 15×21/5سم [نسخه پژوهی: 3 -139]
آغاز: نحمدك یا من یقبل توبة التائبين
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13، 25گ (68 -92)، اندازه: 17×26سم [نسخه پژوهی: 3 -164]
ملحقات فوائد - شرح الفوائد الحكمية الاثني عشرية
ملحقات فوائد - الفوائد السبعة الملحقة بالفوائد الاثني عشر
mulḥaqāt-u fawā’id-il ḥā’irīyya
وحید بهبهانی، محمد باقر بن محمد اکمل، 1118 - 1205 قمری
vahīd-e behbahānī, mohammad bāqer ebn-e mohammad akmal (1707 - 1791)
یزد؛ وزیری؛ شماره نسخه: 2252/2
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ اهدایی: شیخ مهدی طاهری؛ کاغذ: ترمه اصفهانی، جلد: تیماج، 51گ (83 -133)، 20سطر (6/5×12)، اندازه: 11×17 سم [ف: 4 -1219]
mulḥaqāt-u k.-in nawādir
وابسته به: النوادر؛ اشعری، احمد بن عیسی (- قرن 3)
ملحقاتی است بر کتاب نوادر احمد بن محمد بن عیسی.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 14482/6
آغاز: صفوان بن یحیی عن معویه بن عمار عن ابی بصیر عن ابی عبدالله علیه السلام من قوله تعالی اذکروا الله ذکرا کثیرا قال اذا ذکر العبد ربه في اليوم مائة مرة کان ذلك کثیرا؛ انجام: و في رواية الحلبي مد و حنفة او ثوبین و ان أعتق مستضعفا و مد وجب علیه العتق لم یکن به بأس الحمدلله ...
خط: نسخ زیبا، کا: ابوالقاسم بن ملا علی الريزي من بلوك الآشتيان، تا: 1286ق؛ در اول این ملحقات نوشته شده «هذا الباب لیس من النوادر»؛ جلد: تیماج، مذهب با کتیبه «باقر بن محمد صادق»، 14گ (150ر -163پ)، 20 سطر، اندازه: 14×22سم [ف: 637-38]
molhaqqāt-e k.-e nesāb
در ذیل قطعات، دستور ساختن مداد به نظم و نثر است با عنوان اجزاء المداد؛ 45 قطعه دو بیتی یا چند بیتی است در موضوعات مختلف همچون تجوید قرآن، معما تاریخ موسیقی و دستور و غیر ذلك. قطعات مذکور با عنوان های زیر است: وزن افعلان (مانند اخبثان ف اظهران، اقطعان)، صفحات تسعه، اسامی 14 معصوم (علیهم السلام)، اسماء غیر منصرف، اعمام نبی علیه السلام، حساب جمل، قطعه ورود قمر در بروج اثنی عشر از خواجه نصیر طوسی، اسامی قراء، وقوف قرآن، اسم اعظم الهي، مسجدات قرآن، دستور ترکیب مداد (مرکب برای نوشتن).
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 2/ 1139-طباطبائی
آغاز: یک دو بیت از باب از من اینجا یاد گیر ** بر سبیل یادگاری ای فاضل عالی جناب / افضلان عدل است و امن و اظهران شمس و قمر / اجمعان اندیشهدل ابیضان شحم و شباب؛ انجام: قطعه اخری في تعریف المداد: بستان دو درم سیم درم ترکی زاج ** از بهر مرکبش همی سای به هم تمت القطعات
قطعه در تعریف قلم؛ بی کا، بی تا؛ 7گ (53 -59)[ف: 23 -609]
molhaqqāt-e lārī
الاري، کمال بن محمد، ق 10 قمری
lārī, kamāl ebn-e mohammad(- 16c)
وابسته به: حاشية القديمة علی شرح التجريد = حاشية شرح تجرید؛ دوانی، محمد بن اسعد (830 -908ق)
مشهد؛ الهيات؛ شماره نسخه: 147/2
آغاز: المشهور فیه اللتي یخصه اذا تقرر ذلك فلو قیل انه اسقط حامل عطارد؛ انجام: ثم استدل علیه بنمط آخر واطال الكلام فیه و ماهو دابه، تمت الحاشية اللارية ...
خط: نستعلیق، کا: شاه قاسم بن محمدرضا، تا: 3 محرم 1063ق؛ گ، 27 سطر (7/5×15/5) [ف: 1 -307]
mulḥaqāt-u mişbāḥ-il kafa mī = junnat-ul amān-ul wāqīyya (mulḥaqāt)
وابسته به: جنة الأمان الواقية و جنة الايمان الباقية = مصباح کفعمی؛ کفعمی، ابراهیم بن علی (840 -905ق)
ادعیه ای است که بعد از تأليف مصباح کفعمی از سوی فردی، بدان ملحق شده و در مقدمه بعد از خطبه جداگانه، بدان اشاره نموده است. این ملحقات در پایان برخی نسخه های چاپی مصباح کفعمی آمده است. در دیباچه رساله الحاقي آمده است: «و بعد فقد جمعت دعوات مبارکات تبصر به ذی العمى و الحقت بکتاب مصباح الكفعمي» از این رو مؤلف آن غیر از شیخ کفعمی خواهد بود.
آغاز: الحمدلله الحق الحقيق المبدى المعيد الذي اید خرب الحمد بحسن المعونة والتأييد ... و بعد فقد جمعت دعوات مبارکات تبصر به العمى والحقته بکتاب مصباح الكفعمي ...
آغاز: برابر؛ انجام: و لا يؤده حفظهما و هو العلي العظيم
خط: نسخ، کا: عبدالرشید بن محمد حسینی (احتمالاً)، تا: 1053ق، جا: شوشتر؛ واقف: مصطفی صالحی، تیر 1344؛ جلد: مقوا، 21 سطر، اندازه: 17×25/3سم [ف: 15 -457]
آغاز: برابر؛ انجام: اختتام حرز دافعه. یا صمدی من عند کی مددی وعلیك معتمدی ایاك اعبد وایاك نستعین ... ولا يؤده حفظهما وهو العلى العظيم.
خط: نسخ، کا: محمد بن محمد عیسی حسینی مرعشی شوشتری، تا: پنج شنبه 21 رمضان 1061ق؛ جلد: تیماج، 42گ، 19سطر،اندازه: 17×28سم [ف مخ: 5 -2112]
آغاز: برابر؛ انجام: و فرقت جمعهم بالف الف ... وبطه و پس و الطواسين
خط: نسخ، کا: محمد مقیم بن حاجی محمد شیرازی، تا: 1061ق؛ اهدایی: رهبری، خرداد 1373؛ جلد: تیماج، 54گ (391 -444)، 19سطر، اندازه: 27/5×15/5 سم [اهدائی رهبر: 6 -232]
انجام: و لا يؤده حفظهما و هو العلى العظيم تمت هذه الدعوات من حرز الكامل إلى حرز الدافعة
خط: نسخ، کا: رفیع الدين محمد بن محمد عیسی جسینی مرعشی شوشتری، تا: 1063ق، جا: شوشتر؛ 19 سطر، اندازه: 30×18/5 سم [ف: 31 -644]
آغاز: برابر؛ انجام: و لایوده حفظهما وهو العلى العظيم.
در فهرست به نام «دعوات» آمده و از کاتب دانسته شده است، که به استناد آغاز و انجام نسخه تصحیح شد؛ خط: نسخ، کا: محمد حسین بن محمد طاهر همدانی، تا: 1065ق؛ مجدول؛ کاغذ: اصفهانی و ترمه، جلد: روغنی مذهب، 65ص (881 -945)، ابعاد متن: 9/5×19 ، اندازه: 17×28سم [ف: 9 -307]
خط: نسخ، کا: محمد رضا بن شمس الدين شوشتری، تا: 22 ربیع الاول 1070ق؛ جلد: تیماج مشکی، 19 سطر، اندازه: 17/3×29/2 سم [ف: 15 -458]
آغاز: برابر؛ انجام: و لا قوة الا بالله العلى العظيم و صلی الله علی محمد و آله الطاهرين. اختتام حرزواقفة: یا صمدی من عندك مددی ... و لایوده حفظهما وهو العلى العظيم.
خط: نسخ خوب، کا: محمد امین بن فتح الدين، تا: شعبان 1073ق؛ مجدول، محشی؛ جلد: تیماج مذهب، 41گ، اندازه: 16×28سم [ف: 1 -224]
آغاز: برابر؛ انجام: و هو العي العظيم
خط: نسخ، کا: محمد تقی بن حیدر شوشتری، تا: 1073ق؛ واقف: حاج مرتضی قلی زرندی، رمضان 1175؛ 19سطر، اندازه: 17×28سم [ف: 6 -287]
آغاز: برابر؛ انجام: «و لایحیطون بشی من علمه الا بما شاء وسع کرسیه السموات و الارض و لا يؤده حفظهما و هو العلى العظيم».
در فهرست از خود کفعمی دانسته شده؛ خط: نسخ، کا: محمدرضا بن نجم الدين زرگر، تا: پنج شنبه 4 جمادی الثاني 1077ق؛ جلد: تیماج مذهب، 40ص (367 -406)، 19سطر، اندازه: 15/5 × 25/5سم [ف: 35 -342]
آغاز: برابر؛ انجام: تمت هذه الدعوات من حرز الكامل الى حرز الدافعه في یوم السبت ثامن عشرین جمادی الآخر سنه سبع و سبعین بع الف من الهجرة النبوية علیه الف صلوات و التحية کتبه الفقير الضعيف المحتاج إلى رحمة الله الملك الغني مجدالدین علی الشوشتري عفی منه.
ذیل جنة الأمانيي الواقيه و جنة الايمان الباقيه یا «مصباح» تأليف کفعمی؛ کا: مجدالدین علی شوشتری، تا: 28 جمادی الثاني
1077ق؛ 93ص (790 -882) [ف: 7 -371]
آغاز: برابر
خط: نسخ، کا: شوشتری، مجدالدین علی، تا: 1080ق؛ 43گ ( 408-366 )، اندازه: 18×29سم [نسخه پژوهی: 2 -140]
انجام: و هو العلي العظيم
خط: نسخ، کا: محمد هادی مرعشی حسینی، تا: 25 صفر 1092ق؛ واقف: نائینی؛ 18 سطر، اندازه: 13×21سم [ف: 6 -288]
انجام: ولا يؤده حفظهما و هو العلى العظيم کاتبه محمد هادی
خط: نسخ، کا: محمد هادی مرعشی حسینی، تا 7 ربیع الاول 1098ق؛ 19 سطر، اندازه: 12×21سم [ف: 6 -288]
آغاز: برابر؛ انجام: وسع کرسیه السموات والأرض ولا يؤده حفظهما وهو العلى العظيم تمت هذه الدعوات من حرز الكامل الى حرز الدافعة.
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ مجدول، مصحح، محشی؛ جلد: مقوایی، 59گ، 20 سطر، اندازه: 17/5 × 27/5سم [محدث ارموی مخ: 3 -1530]
آغاز: دعای الاستشفاع این دعای استشفاع است یعنی کسی که خواهد که ... بسمله، اللهم انی اسألك و اتوجه؛ انجام: و لايؤده حفظهما وهو العلى العظيم تمت اعتصام دعای مفتاح النجاح بسمله ... برحمتك یا ارحم الراحمين
شامل: دعاء الاستشفاع یا توسل، دعاء شریف عظیم الشأن، حزب الحمد، دعاء علی القدر، منقول از فصل 37 جمال الأسبوع، دعاء جلیل القدر، دعاء جوشن صغیر (و شرح مفصل ثواب و کیفیت این دعا به زبان فارسی) و دعای پس از آن، اعتصام دعای علوی مصری، زیارت حضرت امام رضاعلیه السلام، حرز کامل منسوب به امام زین العابدين در هر صبح و شام، و چند دعای کوتاه دیگر جهت عافیت، دفع شرور و آفات، دفع خوف و غیر که غالباً از امام سجاد علیه السلام و در پایان اعتصام حرز دافعه و اختتام حرز دافعه؛ خط: نسخ، بی کا، تا: اواخر قرن 12؛ اهدایی: رهبری، خرداد 1373؛ 45گ، 21 سطر، اندازه: 18×29 سم [اهدائی رهبر: 6 -234]
آغاز: برابر؛ انجام: و بصولتك التي الجمت به الأسد، الذي یظهر في کل بلد الحم اللهم عنی من بغی و تمرد و عصی و کاد ...
خط: نسخ معرب، بی کا، تا: حدود قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ دارای سرلوح، مجدول؛ کاغذ: شرقی، جلد: مشمع، 54گ، 19سطر (7×16)، اندازه: 13×23سم [ف: 37 -195]
آغاز: برابر؛ انجام: وسع کرسیه السموات و لاارض ولا يؤده حفظهما و هو العلى العظيم
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ اهدایی: رهبری، اردیبهشت 1386؛ کاغذ: کشمیری، جلد: تیماج، 130 گ، 19 سطر، اندازه: 12/5 × 20/5 سم [اهدائی رهبر: 6 -235]
انجام: و لا يؤده حفظهما وهو العلى العظيم
دوازده امام خواه نصیر الدين طوسی، ادعیه و احزاب، آیات قرآن کریم در مورد قضاء حوائج و دیگر مهمات، جوشن کبیر، و زیارت حضرت رضا علیه السلام و چند دعا از صحیفه کامله سجادیه علیه السلام؛ خط: نسخ، بی کا، تا: با تاریخ 1232ق؛ واقف: محمد ربیع فانی ساکن قریه نور، 17 ربیع الاول 1232؛ 48 گ، 19 سطر، اندازه: 13/5×22/6 سم [ف: 15 -461]
آغاز: برابر؛ انجام: وسع کرسیه السموات و الارض و لايؤده حفظهما و هو العلى العظيم.
در فهرست از خود کفعمی دانسته شده؛ خط: نسخ، بی کا، بی تاب جلد: تیماج، 19سطر، اندازه: 18×28سم [ف: 35 -372]
آغاز: برابر
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ رکابه دار؛ جلد: تیماج، 26گ (165پ - 190ر)، 23 سطر، اندازه: 14×21سم [ف: 44-14]
mulḥaqāt-u man lā yaḥdur-u-h-ul faqīh
وابسته به: کتاب من لا یحضره الفقيه = من لا یحضره الفقيه؛ شیخ صدوق، محمد بن علی (311 -381)
یزد؛ وزیری؛ شماره نسخه: 2452/1
آغاز: بسمله، حمد له، و بعد قال الصادق علیه السلام ان الله تبارك و تعالی جعل أخا بین الأرواح في الاظلة قبل أن یخلق الأجساد
بی کا، تا: 1225ق؛ اهدایی: عبدالوهاب حسام زاده؛ 33گ (33-1)، 17سطر (6×10/5)، اندازه: 10/5 × 15/5 سم [ف: 4 -1299]
molhaqqāt-e nesāb-os sebyān
وابسته به: نصاب الصبيان؛ ابونصر فراهی، مسعود بن ابی بکر ( -640ق)
ملحقی است بر کتاب «نصاب الصبيان» در لغت که یکی از شعرا سروده است.
مشهد، شیخ علی حیدر؛ شماره نسخه: 1022/5
آغاز: بشکست ز اعجاز نبی مرسل ** آیات نبی قاعده لات و هبل؛ انجام: گر کند سوی او در این هنگام ** نظر از راه دوستی
بهر ...
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج، 3 گ (73 پ - 75 ر)، اندازه: 21×13 سم [مؤيد: 3 - 36]
molhaqqāt-e nahj-ol belāqat
ابن ناقه، احمد بن یحیی، 477 - 559؟ قمری
ebn-e nāqe,ahmad ebn-e yahya (1085 - 1165)
وابسته به: نهج البلاغة؛ شریف الرضي، محمد بن حسین (359-406 ق)
اوراقی است ملحق شده به نهج البلاغه که کاتب خطبه هایی از امام علی علیه السلام بر آن افزوده که به روایت احمد بن یحیی بن ناقه است و خبر اعمش با خلیفه منصور عباسی و خطبة الأقاليم معروف به خطبة البيان و وصیت نبی به امام علی به رواية علی بن احمد مشهدی غروی معروف به ابن قاشانی.
چاپ: ضمن میراث حدیث شیعه، دفتر چهاردهم، قم، مؤسسه فرهنگی دارالحدیث، 1384 ش، با تصحیح اسعد طیب، تمام ملحقات آن است.
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 1860 ض
خط: نسخ، کا: محمد صفار، تا: 729 ق [الفبائي: - 593]
mulhaq-ul ihtijaj 'ala ahl-il lijaj
طالقانی، محمد حسین بن مقصود علی، ق 11 قمری
tāleqānī,mohammad hoseyn ebn-e maqsūd ‘alī (- 17c)
وابسته به: الاحتجاج علی اهل اللجاج = احتجاج طبرسی؛ طبرسی، احمد بن علی (- 620 ق)
در احتجاجات علماء و دانشمندان شیعه است که در کتاب احتجاج طبرسی نیامده چون احتجاج هشام بن الحكم احتجاج علماء ماوراء النهر جواب نامه ازبک، بحث با علماء حلب، رساله جاحظ احتجاج هشام در مجلس هارون الرشيد.
قم: مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 448/2
آغاز: الحمدلله ولی المحامد و مولی المراشد و صلواته علی افضل منذر و شاهد و اکرم عالم و عابد سیدنا محمد المصطفي؛ انجام: فلم تزل الناقة سائرة و الناس یقولون علی الرحب و السعة یا رسول الله انزل و النصر و المواساة علینا
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ مصحح؛ جلد: تیماج، 22 گ (240 پ - 261 ر)، 23 سطر، اندازه: 26×19 سم [ف: 2 - 53]
mulħaq-u amal-il āmil fi aḥwāl-i āl-i abi jāmi“
آل ابی جامع، جواد بن علی، - 1322 قمری
āl-e abī jāme“, javād ebn-e ‘alī(- 1904)
وابسته به: أمل الآمل في (تراجم) علماء جبل عامل = تذكرة المتبحرين في (ترجمه) العلماء المتأخرين؛ حر عاملی، محمد بن حسن (1033-1104 ق)
تاریخ تأليف: 1280 ق
چون محدث و رجالی کبیر حر عاملی در کتاب «امل الآمل في ذکر علماء جبل عامل» شرح حال برخی از اجداد مؤلف را ذکر کرده و بر همگی آن ها اطلاع نیافته است، مؤلف بزرگان بیت خویش را (آل ابی جامع حارثی همدانی) تا سال 1280 که سال تأليف این اثر بوده گرد آوری کرده است.
[انقباء البشر 334/1-335]
قم: مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 1873/1
آغاز: الحمدلله و صلی الله ... فیقول أقل الأقلين جواد بن محیی الدين لما نظر ناظری بازهار ریاض الكتاب
نسخه اصل: کتابخانه کاشف الغطاء - نجف اشرف؛ بی کا، تا: با تاریخ 1178 ق؛ 32 ص (1-32) [عکسی ف: 5 - 335]
ملحق تبصرة المبتدي و تذكرة المنتهي - تكملة تبصرة المبتدي و تذكرة المنتهى
ملحق تتمه صوان الحكمة - الرسالة الملحقة بکتاب تتمة صوان الحكمة
mulhaq-e tohfat-ol qorrā’ = sanad-e qerā’āt
قاری، مصطفی بن ابراهیم، 1007 - 1080 قمری
qārī, mostafā ebn-e ebrāhīm (1599 - 1670)
وابسته به: تحفة القراء = تحفة القاري = تجوید؛ قاری، مصطفی بن ابراهیم (1007-1080 ق)
تاریخ تأليف: 1067 ق؛ محل تأليف: مکه مکرمه
رساله مختصری است در پنج «فصل» که به صورت تکمله «تحفة القراء» نگاشته است: 1. بیان احوال عاصم؛ 2. بیان احوال راویان عاصم؛ 3. بیان سند قرائت عاصم؛ 4. بیان سند قرائت فقیر؛ 5. بیان سند قراءت استاد فقیر.
آغاز: الحمدلله رب العالمين و العاقبة للمتقین و الصلوة و السلام علی خیر خلقه محمد و آله المعصومين اما بعد بدان ایدك الله تعالی في الدارين که این مختصری است ملحق به رساله تحفة القراء
انجام: و او گفت خوانده ام بر حفص و او گفت خوانده ام بر عاصم و سند عاصم گذشت و الله الموفق للسداد.
[نسخه های منزوی 102/1؛ بر گل 329/1]
آغاز: برابر؛ انجام: به جوار رحمت ملک غفور پیوسته به دار السرور انتقال نمودند و در مشهد مقدس در پایین پا حضرت
خط: نسخ، کاتب - مؤلف، تا: رجب 1068 ق، جا: اصفهان؛ افتادگی: انجام؛ جلد: پارچه، 6 ص (153-158)، 12 سطر، اندازه: 19×13 سم [ف: 35 - 145]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق تحریری، کا: عبدالله بن نورالله، تا: 1087 ق؛ جلد: چرم، 5 گ (176-180)، 17 سطر (14×17)، اندازه: 21×13 سم [ف: 36 - 379]
در پنج فصل؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ کاغذ: ترمه، 18 سطر [ف: 5 - 225]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: ملا مصطفی بن ملا یوسف، تا: 1182 ق؛ مصحح، محشی؛ جلد: مقوای طوسی، 7 گ (66-72)، 12 سطر (14×10)، اندازه: 16×19/5 سم [ف: 38 - 332]
آغاز: برابر؛ انجام: و او گفت خوانده ام بر ابو.
عین رساله به عنوان تتمه از باب سیم «ارشاد القاري» مؤلف آمده است؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1251 ق، جا: لکهنو؛ اهدایی: رهبری، فروردین 1374؛ 20 گ (53-72)، 19 سطر، اندازه: 26×17 سم [ف: 23 - 60]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد کاظم بن محمد جعفر، تا: 1285 ق؛ مصحح؛ مهر: محمد کاظم بن محمد جعفر «پیر و دین نبی کاظم» (بیضوی)؛ 6 گ (126 پ - 131 پ)، 14 سطر (12×6/5)، اندازه: 18×11 سم [ف: 41 - 89]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ مهر: «یا امام محمد تقی» (بیضی) در 1273؛ واقف: حاجی محمد تقی تاجر قزوینی؛ جلد: تیماج، 10 ص (192-201)، 18 سطر، اندازه: 21×15 سم [ف: 2 - 280]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد امین بن حیدر نایینی، بی تا؛ مجدول؛ کاغذ: هندی، جلد: تیماج، 6 گ (143 پ - 148 ر)، 12 سطر، اندازه: 19×11 سم [ف: 22 - 69]
ملحق تنبیه الغافلين - آیات و روایات تنبیه الغافلين (ترجمه و تفسیر)
mulħaq-u r.-til ma‘ūwna
مختصری است در حساب که شمس الدين محمد بن عبدالله بن الطويل به رساله «المعونه» خود ملحق کرده است و شاگرد وی آن را به صورت مستقل آورده است. این مختصر در یک مسأله بیان شده است.
قم؛ مسجد اعظم؛ شماره نسخه: 764/4
آغاز: الحمدلله الذي بنعمته تتم الصالحات وجدت باخر النسخه المذكوره بعد تمامها بخط الشيخ شمس الدين بن الطويل المذكور ما صورته مسئلة قال له علی الف الانصف مالعمر؛ انجام: و صدق أن یقال لزید الف و نصف مالعمرو لان معه الف و سبعان و لعمرو الف الاثلاث مالزید لان معه 4 اسباع و ثلث مالزید المستثنى اسباع و هو الجواب
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج، 2 گ، اندازه: 12×17 سم [ف مخ: 5 - 2112]
ملحق طبقات الشافعية - تلخیص نزهة الطلاب في مناقب الأصحاب
mulhaq-ul kalamāt-il latī takallam-a 'alayhā ibn-i hišām
جمال الدين بن اسماعیل بن عصام الدين
jamāl-od-dīn ebn-e esmāʻīl ebn-e ‘esām-od-dīn
تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 5745/3
آغاز: بسمله. الحمدلله الذي علمنا معانی الاسماء اکراما و اعزازا ... و بعد فیقول الفقير جمال الدين بن اسماعیل بن عصام الدين ... ان مما یجب أن یلحق بالکلمات التي تکلم علیها الامام جمال الدين بن هشام في رسالته المشهورة؛ انجام: فالمعنی ان افعل هنا لفعل مجرد عن الزيادة ... و استحسنه مولانا الاستاد السيد ... قدس سره العزيز
خط: نسخ، بی کا، تا: 5 ربیع الاول 1030 ق؛ جلد: میشن، 9 گ (16 پ - 24 ر)، اندازه: 20/9×15/2 سم [ف: 9 - 15]
ملحق مخزن الصلاة - نماز جماعت
mulhaq-e meftāh-os salāma
حسینی میبدی، علی بن محمد علی، - 1313 قمری
hoseynī meybodī, ‘alī ebn-e mohammad ‘alī(- 1896)
وابسته به: مفتاح السلامه؛ حسینی میبدی، علی بن محمد علی (1313 ق)
تاریخ تأليف: 20 شوال 1307 ق
در چیز هایی که می توان با آن ها دفع وبا و طاعون نمود و در شرع انور اسلام (احادیث اهل بیت علیهم السلام) رسیده و بدان ها دستور داده شده است. این رساله ملحق به کتاب «مفتاح السلامه» می باشد که به جهت حصول مطلق سلامت تن و روان تأليف شده بود.
آغاز: الحمدلله ... در سالی و با شد و بعضی از مؤمنين که در حقیقت تصدیق به باطن شرع کرده اند جویا شدند
انجام: بلکه شاید سبب زیادتی غضب شود، نعوذ بالله من غضبه
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کاتب - مؤلف، بی تا؛ اندازه: 17×32/5 سم [ف: 1 - 16]
کرمانشاه؛ میبدی (خاندان)؛ شماره نسخه: 2/11 مشهد
همان نسخه بالا [ف: - 126]
قم: مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 2132/12
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 6 - 161]
آغاز: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: 1317 ق؛ 18 سطر، اندازه: 16/5×10 سم [ف: 40 - 1]
کرمانشاه؛ میبدی (خاندان)؛ شماره نسخه: 13/3 مشهد
همان نسخه بالا [ف: - 151]
قم: مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 2128/3
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 6 - 153]
الملحمة - خطبة البيان
الملحمة - اختلاج الاعضاء
malḥama
بطلمیوس، کلاودیوس، ش، 100؟ – 178 میلادی
batlamīūs, kelāvdīūs оš (100 - 178)
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 1349/2 عکسی
آغاز: بسمله. صفة ملحمة یرویها الحكيم الفاضل سید الحكما بطلمیوس عن دانیال النبي علیه السلام و شرح ذلك بعده جماعة من الحكما و صح لهم التجارب
نسخه اصل: کتابخانه احمد ثالث در استانبول، شماره 2257؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ 9 گ (255-263)، 23 سطر [عکسی ف: 4 - 98]
malḥama
ابن عربی، محمد بن علی، 560 - 638 قمری
ebn-e ‘arabī, mohammad ebn-e ‘alī (1166 - 1241)
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 1380/1 عکسی
آغاز: بسمله. قال الشيخ الإمام کمال الدين ابو سالم محمد بن طلحة ... الحمد لله الذي اطلع من اجتباه من عباده الابرار علی خبایا الاسرار
نسخه اصل: کتابخانه چستربیتی، شماره 4212؛ خط: نسخ، بی کا، تا: ذیقعده 1003؛ مجدول، جداول و تصاویر؛ 3 ص (96-98)، 19 سطر [عکسی ف: 4 - 159]
malhama
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 7602/4
متضمنة السيرة امیر المومنين الناصر لدین الله محمد بن مهدی بن احمد؛ خط: نسخ، بی کا، تا: 9 جمادی الثاني 1100 ق؛ به نام شمس الدين احمد بن هادی بن عثمان بن علی قرشی؛ جلد: تیماج، 23 سطر (13/5×22/5)، اندازه: 19×28/5 سم [ف: 16 - 653]
malhama
تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 27491
بی کا، تا: 1200 ق؛ خریداری از محمد جعفر قدبیگی [رایانه]
malhame = t.-ye k.-e šamsīye
ترجمه فارسی کتاب شمسیه است که مترجم آن را از ترکی به فارسی برگردانده است؛ مشتمل بر 12 «باب» در ماه های رومی و هر باب مشتمل بر 25 «فصل».
آغاز: بسمله. و به نستعین بدان که این کتاب را دانیال علیه السلام ترجمه و ملحمه نام نهاده است و بعد از جعفر صادق رضی الله عنه کتابی مختصر تر از کتاب دانیال علیه السلام استخراج که بر حساب ماه ها رو میانست و اندرین کتاب رمز و خون ریخت بسیار بود و این کتاب مشتمل بر بیست و پنج باب علامت ها را تا
نیز فعل ایشان در عام قوی و بیشتر است درین کتاب مختصر بسیاری ترتیب و بیان کردیم و اصول ملاحمه نهادیم ... هذا ماه از آر، برومی پارسی و بفرسی فروردین ماه گویند
انجام: فصل بیست و پنجم اگر درین ماه حرکت زمین بود دلیل کند بر پادشاه آن ولایت را ... و مخالفت مردمان و خوف و ترس فراوان و آب ها غایت فراوان بود. تمت الكتاب.
خوی؛ نمازی؛ شماره نسخه: 692/2
آغاز: بدان که این کتاب را دانیال علیه السلام ترجمه و ملحمه نام نهاده است و بعد از جعفر صادق رضی الله عنه کتابی مختصر تر از کتاب دانیال علیه السلام استخراج که به حساب ماه ها رومیان
خط: نسخ، بی کا، تا: 24 ربیع الاول 1180 ق؛ با سر لوح با کتیبه، مجدول، از برای محمود پاشا؛ جلد: تیماج، 99 ص، 13 سطر، اندازه: 14×20 سم [ف: - 375]
قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 804/2
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 3 - 7]
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 1369/2
عکسی نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 4 - 142]
malhame
در دوازده «باب».
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 5887/2
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ جلد: تیماج، 30 گ، 11 سطر (11×6)، اندازه: 15×9 سم [ف: 16 - 132]
malhame = moharram nāme = t.-ye malhame-ye emām sādeq
رساله ای است نجومی در ترجمه رساله «ملحمه» منسوب به امام صادق علیه السلام و در آن احکام سال ها بر حسب روز ابتدای سال بیان شده است و می گوید اگر غره محرم در روز شنبه یا یک شنبه و یا ... واقع شود و در زمستان یا تابستان و یا فصل دیگر باشد در آن سال چه اتفاقی رخ خواهد داد، لذا به این گونه رساله ها «محرم نامه» نیز می گویند.
آغاز: بسمله گلین گلدسته آراستگی و زینت محفل پیراستگی حمد صانعیست جل شأنه که تأثيرات عالم سفلی را منوط و مربوط به تأثيرات عالم علوی ساخته ... اما بعد چون رساله ملحمة مرویه از امام همام جعفر بن محمد صادق علیهما السلام بزبان عربی روایت شده ... لهذا این ذره بی قدر و بها آن را بزبان فارسی نقل نمود تا همگی ... هر گاه غره ماه محرم شنبه باشد زمستان آن سال بسیار سرد
آغاز: برابر؛ انجام: و در آخر سال باران بسیار ببارد و خیر بسیار حاصل شود بعد از شدت و سانحه حجاج وروی نماید اما سالم باشند و خیر آخر سال پیش از اول سال باشد و الله اعلم بالصواب.
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1199 ق؛ جلد: تیماج مذهب، 6 گ، 14 سطر، اندازه: 14×20 سم [ف: 2 - 899]
آغاز: برابر؛ انجام: پیش از اول سال باشد و الله اعلم بالصواب
خط: نستعلیق، کا: محمد ابراهیم پسر آقا محمد، تا: 1220 ق؛ 8 گ (59 پ - 66 پ)، 15 سطر، اندازه: 21×15 سم [نشریه: 13 - 156]
malhame
رساله ای است در 25 «فصل» و در هر فصل رخ دادن یکی از حوادث و کائنات جوی در هر یک از 12 برج (از حمل تا حوت) دلیل و نشانی برای پیشگویی حوادث آینده یاد شده است. در برخی از نسخه های ملاحم حبیش، این مقالت دوم آن کتاب است نه رساله ای مستقل.
تهران؛ نوربخش؛ شماره نسخه: 771/2
آغاز: بدان که این رساله ای است در استخراج از بیست و پنج (در نسخه حاضر به غلط: 28) علامت که اندر فهرست یاد کرده اند در بیست و پنج فصل بر حسب بودن ماه اندر بروج از گفتار حکیمانه؛ انجام: و چیز های اراجیف خاصه در آخر سال.
خط: نستعلیق، کا: محمد ابراهیم پسر آقا محمد، تا: 1220 ق؛ جلد: تیماج، 25 گ (34 پ - 58 پ)، 15 سطر، اندازه: 21×15 سم [نشریه: 155 - 13]
malhame = osūl-ol malhama
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 17715
ناشناس و نادر؛ بی کا، بی تا [د. ث. مجلس]
malhame
در احکام ماه های رومی.
تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 25501
بی کا، بی تا؛ اهدایی: دکتر امیر عباس جلالی خراسانی، 86/8/14
[رایانه]
malhame-ye jūdī
به نام: قصاب او غلی علی بک
در دوازده «باب» هر یک 25 «فصل»، سپس بیان شرح منازل که بیست و هشت اند به سیاقت اصول احکام در 12 فصل، باب آخر در بیان دخول باب حساب عربی، چند باب دیگر درباره ماه ها و روز ها است.
آغاز: پس از بسمله: ای خداوند کریم لم یزل ** خالق الاشياء الاسن هم ازل/ بوفتوحی نظمله جمع ایلدم ** جعفر صادق دیندن سویلدم
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 720
آغاز: برابر؛ انجام: فاعلاتن فاعلاتن فاعلات ** کجدی یوق یره عمرک هیهات هات
خط: نسخ، بی کا، تا: 15 شوال 1047 ق؛ مجدول؛ واقف: امیر عبدالفتاح بك؛ جلد: مقوایی، 153 گ، 17 سطر (14×9)، اندازه: 20×13 سم [سنا: ف: 2 - 43]
تهران؛ مفتاح؛ شماره نسخه: 561
همان نسخه بالا [نشریه: 7 - 299]
ملحمه دانیال - ملحمه (ترجمه)
ملحمه دانیال - اصول ملحمه
= osūl-e malhame-ye dānīyāl = osūl-ol malāhem malhame = š.-e k.-e malhame = k.-e bahmanšāh
تفلیسی، حبیش بن ابراهیم، ق 7 قمری
taflīsī, hobayš ebn-e ebrāhīm (- 13c)
ظاهرا چند تحریر از او در این موضوع در دست است. یکی در دو «مقاله» و در برخی نسخه ها دوازده «باب» و هر باب بیست و پنج «فصل»؛ عنوان «فصل» های هر باب چنین است: فصل 1) حکم دلیل های کسوف شمس؛ 2) حکم دلیل های خسوف قمر؛ 3) حکم دلیل های دائره شمس؛ 4) حکم دلیل های دائره قمر؛ 5) حکم دلیل های بر آمدن آفتاب؛ 6) حکم دلیل های ستاره گیسو دراز؛ 7) حکم دلیل های افتادن ستاره؛ 8) حکم دلیل های قوس و قزح؛ 9) حکم دلیل های علامت حربه؛ 10) حکم دلیل های سرخی که در آسمان پدید آید؛ 11) حکم دلیل های عجیب که از آسمان پدید آید؛ 12) حکم دلیل های مانند شخصی که در هوا پدید آید؛ 13) حکم دلیل های درخشیدن برق؛ 14) حکم دلیل های بانک کردن رعد؛ 15) حکم دلیل های آتش که از آسمان به زمین افتد؛ 16) حکم دلیل های باریدن باران سخت 17) حکم دلیل های باریدن تگرک؛ 18) حکم باریدن (وزغ) یا کرم از ابر؛ 19) حکم دلیل های پیدا شدن غباری صعب از هوا؛ 20) حکم دلیل های ظلمت و تاریک شدن هوا؛ 21) حکم دلیل های باریدن خاک سرخ؛ 22) حکم دلیل های جستن باد سخت؛ 23) حکم دلیل های بانکی که از هوا شنوند؛ 24) حکم دلیل های بانکی که از زمین شنوند؛ 25) حکم دلیل های زمین لرزه.
آغاز: شکر و سپاس خدای را که بیافرید هر دو جهان را و بیاراست به خورشید و ماه و ستارگان آسمان را و روزی رسانید جانوران را ... رح کتاب ملحمه. چنین گوید ابوالفضل حبیش بن ابراهیم التفليسي رحمة الله علیه که چون از کتاب قانون ادب پرداختم نظر کردم که پادشاهان و بزرگان از بسیاری کتاب های نفیس به کتاب ملحمة راغب ترند از بهر آن که چون علامتی از علامت های آسمان و جونه هوا و زمین لرزه به وقتی از اوقات پدید آید ایان خواهند که بدانند که حکما چه حکم کرده اند ... پس چون احوال عالم بدین صفت دیدم جهد کردم به حسب طاقت و قدرت خویش و این کتاب از کتاب های تازی به پارسی کردم ... آغاز کتاب ملحمه. بدان که اصل ملحمه دانیال پیغمبر علیه السلام وضع کرده است. و بعد از او امام جعفر صادق علیه السلام
چاپ: مشار فارسی، ج 4، ص 4941؛ تهران، 1340؛ سنگی، 1370 ق، خشتی، 120 ص (صص 1-113 در هامش و صص 113-120 در متن هامش)؛ ایران، سنگی، 1370/1307
[فرهنگ نامه های عربی به فارسی ص 67؛ فرهنگ ایران زمین سال دفتر 54 ص 290؛ دیباچه وجوه القران ص 13؛ نسخه های منزوی 355/1 و 238/1؛ فهرستواره منزوی 3066/4؛ الذريعة 212/2؛ معجم المؤلفين 189/3؛ هدية العارفين 63/1؛ کشف الظنون: حاجی خلیفه 1818/2]
شرح و حواشی:
1- ملحمه (ترجمه) - اصول ملحمه - ملحمه دانیال عزت، احمد (- 1052)
آغاز: برابر؛ انجام: و بدین سبب در میان ایشان جنگ و خون ریختن بسیار بود و خرابی بسیار پدید آید
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 9؛ جلد: تیماج، 39 گ (93 ر - 55 پ)، 21 سطر، اندازه: 25×17 سم [ف: 21 - 131]
آغاز: برابر؛ انجام: در ولایت زنگبار و کوهستان بیماری و مرگ بسیار بود.
خط: نسخ، بی کا، تا: رمضان 960 ق؛ افتادگی: انجام؛ مهر: «ز آل حیدر عبدالله بن حسین» (بیضوی)؛ جلد: مقوایی، 95 گ، اندازه: 17×11 سم [ف: 3 - 32]
نسخه اصل: موزه بریتانیا 23568 .Add (ریو 852). در 25 فصل؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: 992 ق [فیلم ها ف: 1 - 603]
آغاز: برابر؛ انجام: فصل زمین لرزه اگر در این ماه زمین بلرزد بروز دلیل کند بر بسیاری حبوب ها در همه شهر ها و اگر با زمین لرزه ماه تازیان.
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 10؛ افتادگی: انجام؛ جلد: تیماج، 63 گ، 14 سطر، اندازه: 11×17 سم [ف: 8 - 4540]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ مهر: «و رفعناه مكاناً علیا» (مربع)؛ جلد: تیماج، 68 گ، 14 سطر، اندازه: 18×11/5 سم [ف: 24 - 70]
آغاز: برابر؛ انجام: و گریختن بندگان از خداوندان و در ولایت زنگبار و کوهستان بیماری و مرگ بسیار بود و الله اعلم بحقایق الامور.
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ مجدول، مصحح؛ مهر: «شعاع 1315» (بیضی)، کتابخانه جعفر سلطان القرايي؛ 79 گ (1 پ - 79 ر)، 12 سطر (12/7×7)، اندازه: 16/3×10/4 سم [ف: 29/2 - 789]
آغاز: برابر؛ انجام: شرف آفتاب دلیل است بر زیاده شدن رجفت ... و اعتدال هوا و رفعت یافتن.
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 10 و 11؛ افتادگی: انجام؛ تملک: محمد ابراهیم؛ جلد: تیماج، 62 گ، 15 سطر (15×8)، اندازه: 22×14 سم [سنا: ف: 2 - 223]
آغاز: برابر
خط: نسخ، کا: محمد سعید بفروئی، تا: قرن 11؛ کاغذ: سمرقندی، 9 گ (1-9)، 16 سطر (14×8/5)، اندازه: 12/5×18/5 سم [ف: 4 - 1253]
انجام: و اندیشه مردم و فساد میوه ها و غله ها و حبوب ها و نبات زمین فراوان باشد و خبر های اراجیف بسیار ...
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: انجام؛ 41 گ، 17 سطر، اندازه: 12/5×17 سم [ف: 1 - 95]
آغاز: ... باب اول بهار ماه آذار برومی مارس بفارسی فرور ماه آفتاب در حمل، اما بعد بدان که آزار سی و یک روز باشد روز چهاردهم شب وروز یکسان باشد و روز چهارم؛ انجام: و دوستان قدیم با یکدیگر خصومت کنند و حال بحال سپار گردد از دل مشغولی مردم از سبب فتنه و آشوب و خداوند سال بهمه نیکو و ارزانی بود انشاء الله تعالی
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 27 شوال 1040 ق؛ افتادگی: آغاز؛ جلد: تیماج، 97 گ، 12 سطر، اندازه: 19×12 سم [ف مخ: - 163]
آغاز: (در دیباچه افتاده): ... کتاب رزم و خون ریختن در احکام بسیار بود و از این دو مقدمه اولین را اصول الملاحم خوانند و آخر را فروع الملاحم. اکنون بیان مقالت اول که آن بیست و پنج فصل است؛ انجام: و در ولایت زنگبار و کوهستان مرگ بسیار بود و آشفتگی در آن ولایت بود، اما در عراق و آذربایجان ایمنی و رفاهیت باشد. تمت
در فهرست ناشناس، انجام و سربند ها هماهنگ است. قسمتی از آن است؛ خط: نستعلیق تحریری، کا: طالقانی، محمد حسین بن محمد یوسف، تا: 1057 ق؛ افتادگی: آغاز؛ 37 گ (1 ر - 37 پ) [ف: 258 - 1]
آغاز: برابر؛ انجام: اما در عراق و آذربایجان ایمنی و رفاهیت باشد.
بخش اول است؛ خط: نسخ، بی کا، تا: 12 محرم 1061 ق؛ واقف: حاج سید عبدالباقی آیت اللهي شیرازی، اسفند 1374؛ 171 گ، 17 سطر، اندازه: 18/5×9/3 سم [ف: 18 - 16]
آغاز: بمیرد وخارجی خروج کند و حرب و خون ریختن بسیار بود و ... فصل سیم در حکم دایره آفتاب دلیل کند که اندرین سال همه چیز ها بسیار بود؛ انجام: و غم و اندیشه مردم و هلاک چهار پایان و ایمنی ولایت خاصه در اول سال آینده فصل دهم ... و فراوانی آب ها و غله و نعمت بسیار بود تمت
خط: نسخ، کا: رضا، تا: یکشنبه 19 جمادی الثاني 1071 ق؛ افتادگی: آغاز؛ 45 گ، 14 سطر، اندازه: 17×11 سم [ف: 8 - 4539]
آغاز: روایتست از خواجه نصیر طوسی رحمه الله که تحویل سال در هر برجی که شود حکم آن چگونه باشد؛ انجام: و فتنه و آشفتگی و ترس و بیم بود و مرگ جوانان بیشتر بود و آب ها فراوان بود و غله و نعمت وافر بود و الله اعلم تمت
خط: نسخ، کا: احمد بن محمد علی، تا: قرن 12؛ افتادگی: آغاز؛ 64 گ، 13 سطر، اندازه: 22×16 سم [ف: 8 - 4539]
آغاز: برابر؛ انجام: و در ولایت زنگبار و کوهستان بیماری و مرگ بسیار بود و الله اعلم بحقائق الأمور ... .
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ 46 گ (33-78) [ف: 38 - 496]
آغاز: برابر؛ انجام: و در ولایت زنگبار و کوهستان بیماری و مرگ بسیار بود و الله اعلم بحقایق الامور
خط: نستعلیق، بی کا، تا: محتملا قرن 12؛ جلد: تیماج، 150 ص (1-150)، 12 سطر (6×11/5)، اندازه: 12×18/5 سم [ف: 4 - 469]
آغاز: حمدله أما بعد چنین گوید شیخ امام ابوالفضل حبیش بن ابراهیم التفليسي رضی الله عنه که چون از کتاب قانون الادب بپرداختم؛ انجام: میزان خون ... و بر بسیاری میوه و حبوبات و نباتات و ملخ بسیار و مرگی اطفال خود و فساد مردمان
خط: شکسته، نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ جلد: تیماج، 64 گ، 13 سطر، اندازه: 15×11 سم [ف: 8 - 4540]
آغاز: الحمدلله رب العالمين و صلی الله علی محمد و آله اجمعین اما بعد بدان که کتاب را دانیال پیغمبر ع ملهمه نام کرده است بعد از آن حضرت امام جعفر صادق علیه السلام کتاب مختصری را از کتاب دانیال استخراج نموده؛ انجام: و در میان مردم جنگ و فتنه و آشوب بسیار بود و مردم در ترس و بیم باشند و مرگ و بیماری صعب بسیار باشد خصوصا مرگ جوانان بیشتر باشد و آب چشمه ها و رود ها بسیار باشد و غله و نعمت و خورش ها بسیار باشد
خط: نستعلیق، کا: سید جعفر بن ابراهیم، تا: 8 شعبان 1208 ق، جا: فین؛ 36 گ، 16 سطر، اندازه: 18×11 سم [ف مخ: 5 - 2113]
آغاز: برابر؛ انجام: در ولایت زنگبار و کوهستان مرگ بسیار بود و آشفتگی در آن ولایت اما در عراق و آذربایجان ایمنی ... است خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1214 ق؛ محشی؛ جلد: تیماج، 62 گ، 14 سطر (6×11/5)، اندازه: 15×9/5 سم [ف: 28 - 153]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: جمادی الثاني 1220 ق؛ تملک: ابوالحسن ابن شیخ محمد حسین سرکشیک (اعتضاد التوليه) با تاریخ 1269 ق؛ جلد: تیماج، 87 گ، 17 سطر (7×12/5)، اندازه: 19×11/5 سم [ف: - 409]
آغاز: بدان که این کتاب را حضرت دانیال پیغمبر ملحمه نام کردست و بعد از او امام جعفر صادق (علیه السلام) مختصری از کتاب دانیال انتخاب کردست و استخراج این کتاب بر حسب ماه های رومیان است و معنی ملحمه رزمگاه؛ انجام: و در ولایت هند و زنگبار و کوهستان بیماری مرگ بود
در دوازده باب و در هر باب 25 فصل، نسخه های این رساله حبیش تفلیشی مختلف است و نسخه حاضر چنین است دوازده باب بر اساس حلول آفتاب در دوازده برج است با ذکر مقارنت هر برج با ماه های پارسی و مسیحی و آغاز آن از تشرین أول مسیحی است مطابق با آبان ماه پارسی که آفتاب در برج عقرب است (ماه دوم پاییز) باب 12 ماه ایلول مسیحی مطابق مهر ما پارسی است که آفتاب در برج میزان (ماه اول پاییز) است و در هر باب 25 فصل است در 25 حادثه طبیعی جوی مانند کسوف و خسوف و برق و رعد و هاله (این حوادث در کتاب های آثار علوی و کائنات جو از نظر علمی و علل و اسباب مورد بررسی قرار می گیرد و در اینجا به عنوان نشانه و دلائل حوادث آینده)، نکته ای که در نسخه حاضر به چشم می خورد آن است که از باب 6 به نام نام های رومی نیز بر سه ماه دیگر (برج، ماه مسیحی و ماه پارسی) (غالبا به صورت غلط) اضافه شده چنان که در آغاز باب 6 آمده «آفتاب در حمل. ماه رومیان مارس ماه فارسیان فروردین ماه نصاری ازار» و در باب 7 چنین آمده آفتاب در ثور ماه رومیان ابر عیس (- ابریل) ماه فارسیان اردی بهشت ماه نصاری نیسان»، در باب دوازدهم چنین آمده است «آفتاب بر میزان. ماه رومیان استقروس (- سپتامبر) ماه فارسیان مهر ماه نصاری ایلول»، نکته ارزنده دیگر نیز در این نسخه ذکر پاره ای از نکات گاه شماری است در آغاز هر باب (فهرست ابواب کتاب در دیباچه یاد شده است)؛ خط: نستعلیق، کا: محمد ابراهیم پسر آقا محمد، تا: 1220 ق؛ جلد: تیماج، 34 گ (1-34)، 15 سطر، اندازه: 21×15 سم [نشریه: 13 - 154]
آغاز: بسمله. حمد و سپاس مالك الملكي را که علامات حوادثات مختلفه عالم شمه ای از نمونه لطف و خشم او تواند بود ... بعد، باید دانست که این کتاب را دانیال (علیه السلام) در باب بیان؛ انجام: و خون ریختن و بیماری های مختلف و ... تمام شد ملحمه شیخ ابوالفضل بن ابراهیم حبیش ...
خط: نستعلیق تحریری، بی کا، تا: 1226 ق؛ مجدول؛ 50 گ (52 پ - 101 ر)[ف: 1 - 21]
در 12 باب و هر باب در 25 فصل؛ بی کا، تا: 1226 ق؛ 56 گ (118 پ - 173 ر) [ف: 1 - 22]
خط: نسخ، کا: سید عبدالله نقشبندی، تا: 27 ذیقعده 1227 ق، برای ملا محمد بن صیاد؛ 55 گ، اندازه: 19/5×15 سم [ف: 3 - 8]
خط: نستعلیق، کا: مهدی بن میرزا عناية الله، تا: ربیع الثاني 1244 ق؛ افتادگی: انجام؛ [نشریه: 7 - 237]
بی کا، تا: 1263 ق [نشریه: 13 - 382]
آغاز: برابر؛ انجام: و در ولایت زنگبار و کوهستانات مرگ و بیماری بسیار بود. قد تمت الكتاب ... سنه 1281 بیدالاحقر علی قلی بن المرحوم سیف الدوله میرزا ... في دارالسلطنه اصفهان
نسخه به این ترتیب است که دلیل های هر یک از ماه های رومی را از تشرین تا نیسان در 25 فصل بیان می دارد و فهرست 25 عنوان دلیل ها را در مقدمه کتاب آورده است؛ خط: نستعلیق، کا: علی قلی بن سیف الملوك میرزا، تا: 1281 ق، جا: اصفهان؛ جلد: تیماج، 27 ص (1-27)، 15 سطر، قطع: خشتی [ف: 23 - 90]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1285 ق؛ جلد: مقوا، 40 گ، 14 سطر، اندازه: 18×11 سم [ف: 2 - 165]
آغاز: بسمله، أما بعد بدان که این کتاب را دانیال پیغمبر ملحمه نام کرده است و بعد از آن حضرت جعفر صادق (علیه السلام)؛ انجام: در زمین هندوستان آفت آسمانی رسد و طالع سلطان نیکو بود.
خط: نستعلیق خوب، کا: قاسم بن ملا خلیل کندازی، تا: صفر 1288 ق؛ جلد: تیماج، 97 گ (1-97)، 11 سطر، اندازه: 10/5×16/5 سم [ف: - 656]
کا: میر سید علی تفرشی لشکر نویس ملقب به موثق لشکر، تا: قرن 14؛ جلد: تیماج، 76 ص (39-114)، اندازه: 12/5×20/5 سم [ف: 203 - 21]
آغاز: الحمدلله رب العالمين و الصلوة و السلام علی خیر خلقه محمد و آله اجمعین اما بعد این کتاب را دانیال پیغمبر علیه السلام ملهمه نام کرده است؛ انجام: و آن ولایت را خراب کند و فتنه در میان مردمان و مرگ جوانان پیشتر بود و آب فراوان بود و نعمت بسیار بود و الله اعلم
خط: نستعلیق و شکسته نستعلیق، کا: رجب علی؟ خیمه شکنی، تا: 1306 ق؛ در نسخه ما احکام دلایل ماه های رومی با ترتیب ماه های شمسی از ایار (فروردین) تا شباط (اسفند) آمده؛ خریداری از خانم خامنوی؛ جلد: تیماج، 85 گ، 11 و 12 سطر (7/5 - 12/7×8 - 13/8)، اندازه: 16/8×11 سم [رایانه]
آغاز: بسمله حمدله اما بعد معنی ملهمه رزمگاه بعد در این کتاب خون ریختن بسیار بود و دانیال حضرت امام جعفر صادق علیه السلام وی را ملهمه نام نهاده اند از آن هر دو کتاب فضیلتی که یاد کردیم و حکم دلیل هایی یاد کردیم بیست و پنج فصل است در باب علامت ها نهادیم فصل ایشان بیشتر بود؛ انجام: در حکم راستی هلال در این ماه دلالت کند بر خوبی غله و نباتات و ضرر رسانیدن از آن بر مزروعات و غلات در صورتی که یک طرف هلال برخواسته باشد و الله یعلم بحقيقة الأمور و الاحوال قد تمت الرسالة الموسومة بالمهمة
خط: نستعلیق، کا: محمد علی، تا: 10 ربیع الاول 1321 ق؛ جلد: تیماج، 39 گ، 14 سطر، اندازه: 21×16/5 سم [ف: 8 - 4539]
آغاز: بسمله. اما بعد بدان که این کتاب را دانیال پیغمبر ملحمه نام کرده است و بعد از آن حضرت امام جعفر صادق منحصر از دانیال نهاده؛ انجام: و هم مرگ جوانان بود و آب ها فراوان بود و غله و نعمت بسیار بود و الله اعلم بالصواب
خط: نسخ، کا: محمد مهدی بن اسماعیل منجم، تا: 1335 ق؛ در علامت های جوی که در ماه های رومی پیدا می شود و دلیل بر حوادث خواهد بود در دوازده باب؛ 36 گ (15 ر - 50 ر)، 17 سطر (15×9)، اندازه: 14/5×22/5 سم [ف: - 156]
بی کا، بی تا؛ 21 گ (166 پ - 185 پ)، اندازه: 22×14 سم [ف: 2 - 469]
بی کا، بی تا [میراث اسلامی: 5 - 618]
فصل اول: در حکم کسوف و فصل بیست و چهارم: در حکم لرزیدن زمین است؛ بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ 66 گ (25 پ - 90 پ)، 13 سطر، اندازه: 18×11 سم [ف: 2 - 333]
آغاز: برابر؛ انجام: در آن دیار هلاک شود و در این مالاهل تجارت را مضرت رس دار دزدان
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا [رایانه]
آغاز: برابر
بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج، 20 گ، اندازه: 18×11 سم [ف: - 274]
آغاز: بسمله اما بعد بدان که این کتاب را حضرت دانیال پیغمبر (صلی الله علیه و اله و سلم) ملهمه نام کرده است و بعد از آن امام جعفر صادق (علیه السلام) مختصری از کتاب دانیال کرده است و استخراج این کتاب بر حسب ماه های رومیانست ... ترتیب او را بر دوازده باب نهاده اند و در هر بابی از نام ماه های ترکی و فارسی درو یاد کرده اند ... باب اول ماه تشرین الأول بفارسی آبان ماه گویند؛ انجام: فصل 25 در حکم زمین لرزه اگر در این ماه ... و زنگبار و کوهستان بیماری و مرگ بود و الله اعلم بالصواب و اليه المرجع و المآب تمت الكتاب
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج مشکی، 40 گ، 14 سطر، اندازه: 20×14 سم [ف: 8 - 4539]
آغاز: برابر؛ انجام: و آشفتگی در آن ولایت بود اما عراق و آذربایجان ایمنی و رفاهیت بود.
خط: شکسته نستعلیق ریز، بی کا، بی تا؛ 22 گ (174-195) [ف: 5 - 649]
خط: نستعلیق، کا: حسین پوستین دوز، بی تا؛ افتادگی: آغاز؛ مجدول؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: مقوا، 57 گ (23 ر - 79 پ)، 22 سطر (12×7)، اندازه: 12×20 سم [ف: 16 - 110]
آغاز: بسمله، أما بعد بدان که این کتا را حضرت دانیال علیه السلام ملحمه نام نهاده است و معنی ملحمه جنگ است چون در این کتاب رزم و خون ریختن بسیار بود و دانیال پیغمبر و امام جعفر صادق آن را کتاب ملحمه نام نهادند
گزیده و تحریر دیگری است از ملحمه ابوالفضل حبیش تفلیسی، در 12 باب و هر یک در 25 فصل برای دوازده برج از میزان تا
ایلول. نسخه حاضر مطابق با نسخه دانشگاه است، برخی عناوین از نسخه افتاده و برخی پس و پیش شده است؛ خط: نستعلیق، کا: علی محمد بن محمد رحیم، تا: سه شنبه 4 رمضان؛ 37 گ (1 ر - 37 پ)، 16 سطر، اندازه: 21×17 سم [ف: 2 - 280]
آغاز: بسم الله الرحمن الرحيم. اما بعد بدان که این کتاب را دانیال پیغمبر علیه السلام ملحمه نام کرده است و بعد از این امام جعفر صادق علیه السلام کتاب مختصری را از کتاب دانیال پیغمبر علیه السلام نهاد و استخراج این کتاب بر حسب ماه های رومیان است؛ انجام: در میان خلق آشفتگی و بیم بود و مرگ حیوانات ... باران و نم و غله و نعمت بسیار بود.
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ جلد: مقوا، 25 گ، اندازه: 22×17 سم [ف مخ: 5 - 2112]
نسخه اصل: ایاصوفیا ش 2706؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ 220 گ، 12 سطر [فیلم ها ف: 1 - 14]
آغاز: برابر
در این نسخه نخست دیباچه و 25 فصل باب یکم است و پایان می گیرد، سپس باز «باب اول ابتدا کردن بماه تشرین اول ...» است در 24 فصل و باب دوم در 23 فصل و «باب در بیان کانون آخر و دلیل های آن» و 25 فصل دیگر و «باب در بیان شباط» و 24 فصل دیگر باز باب اول ماه بهار تا باب هفتم ایلول که ماه اول خزان است هر یک 25 فصل و بدین گونه پایان می یابد «و حال مردم خراسان نیکو بود»، این باب ها از ملحمه دانیال است (ش 3/4261 دانشگاه و 4855 دانشگاه و ش 5260 سپه) که تحریر دیگر و گزیده ای است از این رساله حبیش و گویا ستاره شماران این یکی را به نام دانیال از روی کتاب حبیش ساخته اند، نام کتاب در دیباچه آمده و دارد که ملحمه رزم گاه را گویند؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج، 36 گ (1-36)، 21 سطر (16×9)، اندازه: 21/5×16 سم [ف: 11 - 2031]
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ 13 گ (359 ر - 371 ر)، اندازه: 12/5×19/5 سم [کتابخانه های گلپایگان: ف: - 86]
malhame (t.) = osūl-e malhame = malhame-ye dānīyāl
عزت، احمد، - 1052 قمری
ezzat, ahmad(- 1643)
وابسته به: ملحمه دانیال = اصول الملاحم = اصول ملحمه = شرح کتاب ملحمه = کتاب بهمنشاه؛ تفلیسی، حبیش بن ابراهیم (- 7) حبیش بن ابراهیم بن محمد تفلیسی، ستاره شناس قرن ششم هجری قمری از کلمات امام جعفر صادق (علیه السلام) و دانیال پیغمبر کتابی در شماره ماه های رومی و برج های ماه تأليف نموده است برای ابوالفتح قزل ارسلان مسعود الدين که به نام «ملحمه» و ... موسوم است. این کتاب را سید احمد عزت به ترکی ترجمه نموده است که نسخه حاضر است.
مشهد؛ گوهرشاد؛ شماره نسخه: 791
آغاز: بسمله سبحانك لا علم لنا إلا ما علمتنا إنك أنت العليم الحكيم ... اما بعد بو ملحمه کتاب اول دانیال علیه السلام اندن؛ انجام: و بو کونکی عزیمتی بود در بسم الله الرحمن الرحيم بسم الله الذي لا یضر مع اسمه شی في الأرض و لا في السماء و هو السميع العليم صم بکم عمی فهم لا یعقلون قد وقع الجمع و التحرير ...
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ تملک: سید مصطفی خطیب ابوالفتح مورخ 1249 ق؛ مهر: حاج سید سعید؛ 17 سطر (10×15/5)، اندازه: 20/5×15 سم [ف: 2 - 901]
malhame-ye dānīyāl (t.)
خطیب، سنان بن سلیمان، ق 11 قمری
xatīb, sanān ebn-e soleymān(- 17c)
در اختیارات ایام، از سعد و نحس و دلایل برخی رخداد ها و نزول باران و خواص سال های گوناگون می باشد.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 14495/11
آغاز: عون حقیله قلا لوم ابتدا ** بوله توفیقیله تا کم انتها؛ انجام: سبحانك لا علم لنا إلا ما علمتنا إنك أنت العليم الحكيم و الحمدلله علی الأتمام
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ 30 گ (249-278)، 13 سطر، اندازه: 20×12 سم [ف: 36 - 490]
malhame-ye dānīyāl
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 10975/17
خط: نسخ خوش، بی کا، بی تا؛ قطع: رحلی [میراث شهاب: س 9 ش 2-41]
malhame-ye dānīyāl
غیر همانند:
آغاز: بسمله، الحمدلله مداول الايام بین اجیال نسم الانام و مساوب
حدث السلطان في انف احایین الأزمان من عقیب خالف بعد عقیب سالف الذي؛ انجام: فهذا آخر الكتاب المتضمن اخبار الفتن و الملاحم نعوذ بالله منها و من جمیع المكاره و الآثام و الحمدلله رب العالمين و صلوته علی سیدنا محمد النبي و آله الطاهرين و اصحابه اجمعین ابدا ما ذکره الذاكرون و ما غفل عنه الغافلون. و ذلك في سنة 726 هجرية.
از دانیال نبی (علیه السلام) که در آن از اتفاقات و فتنه ها و ملاحم در زمان های مختلف و روزگار پادشاهان قدیم از طهمورث و ضحاک و کیکاووس و ... و نیز احادیث و روایات گوناگون گفتگو می کند؛ خط: نسخ، بی کا، تا: 726 ق؛ مهر: شیخ محمد یوسف بن محمد حسین در 1084 ق؛ کاغذ: سمرقندی، 206 گ، 13 سطر (10/5×16/5)، اندازه: 24×16/5 سم [ف: 19 - 424]
آغاز: الحمدلله الذي خلق الانسان ... و علمه البيان ففضله و البسه الاحسان محلله و الهمة الايمان مجمله. کانوا الاول للقوس ان کان الرعد في اول یوم منه اوالی یومین فانه یقل المطرو یکون موتا عظیما في بلاد الأندلس من قبل الطاعون و تغلو اسعارهم؛ انجام: او ان الكسوفات ان کان احمر دل علی کثره الماء في تلك السنة ... و سواد یکون غلاء في الأرض و قحط و یکثیر الامراض
خط: نسخ، کا: مملوك سلیمان بن غازی، تا: 823 ق؛ کاغذ: دولت آبادی، 87 گ (1 پ - 87 ر)، اندازه: 13/7×18 سم [ف: 5 - 154]
آغاز: المطر و المرض و الأوجاع و الحمى و الدم و الله اعلم القول علی شهر حذیران اذا کان فیه برق و رعد کان الندي کثیر و تجود الصيافي و القطن؛ انجام: و یکون الرخص کثیر بارض الروم و نهب ریح صعبة عربية و یکون الشتا شدید البرد و الصيف.
رساله ناشناسی که در آغاز ابواب با عنوان «قال دانیال علیه السلام» شروع شده است، در چندین «باب» که این ابواب در کتاب حاضر آمده است: الباب الثاني: کسوف الشمس، الباب الثالث: في خسوف القمر، الباب الرابع: في دارة الشمس، الباب الخامس: في دارة القمر، الباب الثامن: علامات قوس قزوح، الباب التاسع: علامات الرعد؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 19 افتادگی: آغاز و انجام؛ مصحح؛ تملک: آقا میرزا؛ جلد: تیماج، 40 گ، اندازه: 12/5×17 سم [ف: 20 - 220]
آغاز: قال دانیال: اذا أردت أن تعرف أحوال السنة أنظر في ای یوم یدخل کانون الآخر الروم من الأيام السبعة فان دخل في یوم السبت فان الامطار و الندا یقل في أرض الشام و یهب فیه ریح یم الزرع و یجفف بعض الثمر؛ انجام: قال دانیال: اذا صادف السادس من طوبه یوم السبت یکثر الزيت و العنب و یکثر موت الشيوخ ... و ان کان في الهبوط القمر فإن الفيران تکون قليلاً و الله اعلم
مطالبی که در این رساله مورد بررسی قرار گرفته بدین شرح است: 1. احوال السنة، 2. کسوف الشمس، 3. خسوف القمر في شهور الرومية، 4. انقضاض الكوكب في شهور الرومية، 5. حساب المريض علی الأيام السبعة، 6. اختیارات ایام الشهور في حساب العربية، 7. مولدات السنة علی البروج الاثني عشر، 8. طلوع کوکب الشعرة اليمانية مولد السنة، 9. عید میکائیل و هو یوم نزول النقطة، 10. قول علی معرفة حکم النيروز، 11. قول علی انتقال زحل إلى البروج الاثني عشر، 12. قول علی حید الصليب؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ مجدول؛ 15 گ (74 پ - 88 ر)، 27 سطر، اندازه: 12×18/5 سم [ف: 32 - 793]
کا: حسن بن محمد مقیم ایروانی، بی تا؛ جلد: تیماج، 13 گ (3 پ - 15 پ)، اندازه: 16×21/5 سم [ف: 1 - 236]
malhame-ye dānīyāl
احتمالا همانند:
آغاز: بسمله. بدان که این کتابی است در خواص بعضی از علامات که دانیال پیغمبر آن را «ملهمه» نام کرده و بعد از آن امام ناطق جعفر صادق علیه السلام آن را انتخاب و اختصار نموده. پس بنای آن را بر حسب ماه های رومیان نهاده و ملهم بمعنی بسیار رمز بود؛ انجام: اگر در این ماه باران سخت ببارد ... بیماری های صعب بوده. اگر در این (ناقص).
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: انجام؛ جلد: مقوا، 32 گ، 16 سطر (10×15)، اندازه: 18/5×22/5 سم [ف: 5 - 650]
آغاز: هذا کتاب ملهمه (؟) [في احکام الحوادث] بسمله. (و به نستعین الحمدلله رب العالمين ...) اما بعد [بدان که] این کتاب را دنبال پیغمبر علیه السلام ملهمه (؟) نام کرده است (و دوری حکمای قدیم هرمز و بوذر جمهر و جاماس و پختگان و والیس حکیم از هر تجربه ای باز نموده اند) و بعد از آن حضرت امام جعفر صادق علیه السلام کتاب مختصری [را] از حضرت دانیال [روایت] نموده است و استخراج این هر دو کتاب بحسب ماه های رومیان است و چنان دان که معنی «ملهمه» (؟) رزمگاه بود از آن که در این کتاب رزم و خون ریختن بسیار بود و دانیال و حضرت امام جعفر صادق علیهما اللسلام وی را کتاب ملهمه (؟) نام کرده اند و ازین هر دو کتاب نفیس که یاد کردیم دلیل های احکام را بیست و پنج فصل نهادیم چون نقل ایشان بیشتری قوی بود اندر کتاب مختصر بپارسی آید بیست و پنج فصل ترتیب دادیم و نامش ملهمه (؟) نهادیم زیرا که اصول کتاب های محکم را در این کتاب شرح کردیم ... حق تعالی توفیق در خواستم و بیان کردم این کتاب را ازین یاد دارند و یادگاری باشد؛ انجام: از دل مشغولی مردمان از سبب فتنه و آشوب و خداوند سال بهمه نیکو بود و الله اعلم بالصواب سنه 128 (گویا: 1208) اللهم صل علی محمد و آل
محمد.
این رساله به نام ملحمه دانیال و تحریر دیگر و گزیده ای است از ملحمه حبیش تفلیسی (ش 3086/1 و 4785/2 دانشگاه، ش 639 سپهسالار) درست مانند ش 4261/3 دانشگاه و ش 5260 سپه و به ظاهر جز ملهم نامه ش 2830/22 دانشگاه، با این که آن هم دوازده باب دارد هر یک بیست و پنج فصل ولی در آغاز و انجام اندکی از هم جدایی دارند، فهرست باب های این رساله: 1. آغاز بهار مارس، 2. آفتاب در برج ثور، 3. در ایار ماه، 4. ماه حزبران، 5. ماه تموز، 6. باز پسین تابستان ماه شهریور، 7. ماه ایلول، 8. تشرین یکم، 9. تشرین دوم، 10. کانون یکم، 11. کانون دوم، 12. شباط، 13. نوروز در یکشنبه، 14. نوروز در دوشنبه، 15. نوروز در سه شنبه، 16. نوروز در چهارشنبه، 17. نوروز در پنج شنبه، 18. نوروز در آدینه، 19. نوروز در شنبه، فصل های بیست و پنجگانه هر بابی در: «کسوف، خسوف، دائره آفتاب، دائره ماه، هلال ماه نو، ستاره گیسودار، ستاره افتادن، قوس و قزح، حربه، سرخی در فضاء، عجائب آسمان، پیدا شدن شخص در اسمان، رعد، برق، صاعقه، باران سخت، تگرگ، سرخی آسمان (باریدن خال)، وزغ و کرم، غبار، تاریکی، جستن باد، بانک هوا، بانک زمین.ارزیدن زمین، است و گاهی این عنوان ها در برخی از باب ها در نسخه پس و پیش شده است؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ 58 گ، 11 سطر (12×7)، اندازه: 12×17/5 سم [ف: 14 - 3874]
آغاز: مانند ش 4855 با اندکی جدایی (نیز ش 4260 سپه)؛ انجام: و انا ایمنی ولایت خاصه در آخر سال.
نه ملحمه حبیش (ش 3086/1 دانشگاه و ش 639 سپهسالار)؛ خط: نستعلیق، کا: جرفادقانی، هدایت الله بن محمدرضا، تا: 1277 ق؛ جلد: تیماج، 108 گ (46 پ - 153 پ)، 13 سطر (12×6)، اندازه: 18×11 سم [ف: 13 - 3233]
malhame-ye dānīyāl
غیر همانند:
سخه شامل یازده «باب» است و هر بابی در چندین «فصل»؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ تملک: محمد کاظم بن محمد صالح فرشته [نشریه: 7 - 239]
آغاز: بدان که کتاب ملحمه دانیال پیغمبر علیه السلام نهاده است و بعد از او جعفر صادق علیه السلم مختصر تر از کتاب دانیال پیغمبر کرده ازین دو کتاب استخراج می گردد؛ انجام: و ناایمنی بود اندرین دیار
در 25 فصل؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1018 ق؛ کاغذ: ترمه، جلد: میشن، 95 گ، 11 سطر، اندازه: 15/7×9/4 سم [ف: 4 - 780]
آغاز: بسمله. الحمدلله رب العالمين ... اما بعد بدان که این رساله ای است در باب کسوف و خسوف و زلزله و هر انواع ستاره که از آسمان ظاهر گردد
نسخه شامل یازده باب است و هر بابی در چندین فصل؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: انجام؛ جلد: تیماج، 39 گ، 13 سطر (11×8)، اندازه: 12×13/5 سم [ف: - 409]
در اخبار از مغیبات؛ بی کا، تا: 1178 ق؛ اندازه: 20×13 سم [ف: 2 - 408]
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 2316/2 - ف
نسخه اصل: همان نسخه بالا [فیلم ها ف: 1 - 672]
خط: نسخ، کان محمد علی بن کاتب تبریزی، تا: 17 جمادی الاول 1194 ق؛ جلد: تیماج، قطع: ربعی [نشریه: 3 - 403]
در دوازده باب به فارسی؛ بی کا، تا: 1200 ق [د. ث. مجلس]
آغاز: بسمله، الحمدلله رب العالمين و العاقبت للمتقین ... اما بعد بدان که این کتاب اصل آن از دانیال پیغمبر است؛ انجام: و مرگ حیوانات بسیار بوده باشد و الله اعلم
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ با یادداشتی به سال 1293 ق؛ جلد: تیماج مذهب، 97 ص (99-195)، 15 و 21 سطر، اندازه: 11×17/5 سم [ف: 45 - 230]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1205 ق؛ جلد: میشن، 17 سطر، اندازه: 14/9×20/7 سم [ف: 6 - 435]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: پنج شنبه 26 رجب 1224 ق؛ جلد: تیماج، 47 گ (80 ر - 126 ر)، 14 سطر (11×7)، اندازه: 11×15/5 سم [ف: - 336]
خط: نستعلیق، کا: محمود، تا: 1258 ق؛ جلد: تیماج، 34 گ (2 ر - 35 ر)، 18 سطر (14×8)، اندازه: 22×14 سم [ف: 16 - 264]
آغاز: بسمله، و به نستعین، أما بعد بدان که این کتاب را حضرت دانیال پیغمبر ملهمه نام کرده است؛ انجام: سال بسیار بود ... و الله اعلم بالصواب
نویسنده می گوید دانیال کتابی در پیش گویی داشت و نام آن را ملهمه کرد حضرت صادق چون آن را دید او نیز آن را ملهمه نام گذارد این کتاب مختصری از اقوال دانیال نبی و امام جعفر صادق است در دوازده باب و هر باب حاوی بیست و پنج فصل است که در آن ها بحث از رابطه بین پاره ای از حوادث و اعمال می شود، با
کار تفلیسی سنجیده شود؛ کا: محمد حسن ولد ملاعلی اصغر، تا: 1259 ق؛ جلد: پارچه، 63 ص (41-103)، 20 سطر (10×14/5)، اندازه: 22×16 سم [ف: 6 - 79]
آغاز: مروية عن النبي دانیال عن ادریس بن لقمان روی ذوال قرنین الاسكندر عن هرمز الحكيم في ملحمته الداودية
در بیست و دو باب؛ کا: علی بن احمد رشتی، تا: 1269 ق، جا: یزد [نشریه: 2 - 180]
آغاز: اول عقرب است بدان که اول ماه تشرین الأول که به فارسی او را آبان ماه گویند آفتاب در عقرب باشد، باب دوم تشرین الآخر که بفارسی او را آذر ماه گویند؛ انجام: و اندیشه مردم بد و مرگ زنان بسیار شود و تباهی میوه ها و خبر های اراجیف در آخر سال بسیار بود و الله اعلم بحقائق الأمور، تمام شده کتاب ملهمه. شامل دوازده باب و هر باب دارای فصول متعدد است از جمله باب اول آن دارای 25 فصل است، ظاهراً تحریری دیگر از کار تفلیسی است؛ خط: نستعلیق، کا: عبدالحسین بن خلیفه آقا بابا بن اولاد بن خلیفه، تا: پنج شنبه 9رجب 1276 ق؛ 23 گ (1 پ - 23 ر)، 19 سطر، اندازه: 15/5×22 سم [ف: 2 - 619]
آغاز: حمد و سپاس مالك الملكي را که علامات حوادثات مختلفه عالم شمه ای از نمونه لطف و خشم او تواند بود و درود نامعدود بر خلاصه موجودات ... اما بعد باید دانست که این کتاب را دانیال پیغمبر؛ انجام: و مرگ بسیار واقع شود و آب چشمه ها و رودخانه ها زیاد شود و الله اعلم بالغیب و احکم الحاكمين.
همان کتابی که ادعا شده، امام صادق (علیه السلام) از کتاب دانیال استخراج نموده است؛ خط: نسخ، بی کا، تا: جمادی الثاني 1287 ق؛ 19 گ، 19 سطر، اندازه: 21×16 سم [ف: 8 - 4538]
آغاز: آغاز کتاب ملحمه دانیال ... بدان که نخست اصل این کتاب ملحمه دانیال پیغمبر نهاده است و بعد از او حکماء قدیم چون هر مزبزر جمهر و هر کس بروزگار خویش تجربه کرده اند و کتب های خویش را باز نموده اند، انجام: اگر ماه ناقص النور بود دلیلست باران کم بارد باد ها سخت بود و بیماری بسیار بود و الله اعلم بالصواب.
خط: نستعلیق، کا: محمد علی بن میرزا خلیل تبریزی، تا: 1308 ق؛ مهر: محمد علی بن میرزا خلیل تبریزی «لا اله الا الله الملك الحق المبين عبده محمد علی»، محمد علی بن میرزا خلیل تبریزی «عبدالراجی محمد علی»؛ جلد: چرمی، 15-14 سطر، اندازه: 20/5×14 سم [ف: 3 - 1245]
خط: نستعلیق، کا: فخرالدین بن میرزا محمد مهدی بن محمد باقر فشارکی اصفهانی، تا: چهارشنبه 27 ربیع الثاني 1317 ق؛ مهر: کتابخانه «مجدالدین (نصیری)» (مستطیل)؛ جلد: تیماج، 70 گ، 13 سطر، اندازه: 11×17/5 سم [ف: 20 - 124]
آغاز: بسم الله الرحمن الرحيم اما بعد این کتاب را دانیال پیغمبر (علیه السلام) ملهمه نام نهاده است و استخراج این هر دو کتاب بحسب، نام های رومیان است و چنان دان که معنی ملهمه رزمگاه است و از آن که اندرین کتاب رزم و خون ریختن بسیار بود دانیال علیه السلام و امام جعفر صادق (علیه السلام) وی را کتاب ملهمه نام نهاده اند؛ انجام: فصل دوازدهم در حکم شخصی در هوا اگر در این ماه شخصی از هوا پدید آید دلیل کند بر سختی ... فصل سیزدهم در حکم رعد اگر در این ماه رعد بغرد دلیل کند بر خصومت و خونریزی و آشفتگی
خط: شکسته نستعلیق، بی کا، بی تا؛ قطع: بیاض رقعی [رشت و همدان: ف: - 1454]
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ مجدول، با دو سر لوح؛ جلد: میشن، 12 گ (141 پ - 148 پ و 72 پ - 75 پ)، 16 سطر [ف: 5 - 174]
آغاز: حمد له. صلوات. بدان که این کلمات در باب احکامی است که در عالم حادث می شود حکم بر دلایل هر یک می کند از تصنیف دانیال پیغمبر است؛ انجام: آشفتگی و ناامنی در آن جا. و الله اعلم. تمام شد.
خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، بی تا؛ اهدایی: خاندان فرساد؛ جلد: تیماج، 8 گ، اندازه: 21×14 سم [ف: 2 - 738]
آغاز: در فصل اخیر باب نهم: هلاک کنند و توانگر آن را درویش کنند ... و اگر زمین لرزه شب بود غله کمتر بود و گرانی نرخ ها و حیوانات بود؛ انجام: و آب ها فراوان بود و نعمت وافر بود و الله اعلم بالصواب.
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز و وسط؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: مقوا، 20 گ (5 ر - 24 پ)، 14 سطر (13×7)، اندازه: 21×12 سم [ف: 14 - 3828]
بی کا، بی تا؛ خریداری از سید مرتضی علی حسینی [رایانه]
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج، 54 گ (2 پ - 55 پ)، 16 سطر، اندازه: 19×12/5 سم [ف: 20 - 98]
malhame-ye dānīyāl-e nabī= extīyārāt-ul ayyām
اختیارات ایامی است که به دانیال نبی نسبت داده شده است.
قم؛ گلپایگانی؛ شماره نسخه: 8893/3-59/113
آغاز: بسمله اما بعد فهذه دلائل ملحمة الدانيالية یذکر فیها دلائل اثنا عشر شهرا
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ 22 گ (39-60)، 9 سطر، اندازه: 16×11 سم [ف: 8 - 4540]
malhamat-uşşādiq 'alayh-is-salām
؟ جعفر بن محمد (علیه السلام)، امام ششم، 80 - 148 قمری
ja'far ebn-e mohammad, emām-e šešom (700 - 766)
اول ماه محرم هر سال که مطابق با هر یک از روز های هفته باشد در این رساله، احکام نجومی هر یک از آن روز ها ذکر شده است. در انتساب این رساله به امام صادق (علیه السلام) شک و تردید وجود دارد.
آغاز: کتاب الملحمة المروية عن الامام الهمام ... قال اذا کان اول المحرم یوم السبت یکون الشتاء کثیر البرد کثیر الرياح
[الذريعه 202/22]
بی کا، تا: شوال 1085 ق؛ 17 سطر، اندازه: 19×12 سم [ف: - 101]
آغاز: برابر؛ انجام: و تکون سنة تکثر فیها غشاوة العيون و آخر السنة خیر من اولها.
خط: نسخ، کا: مهدی بن کیقباد، تا: 1108 ق؛ محشی از شیخ محمد شامی به لفظ «سلمه الله»؛ تملک: محمد مهدی، مهدی بن کیقباد؛ جلد: تیماج، 11 ص، 19 سطر، اندازه: 20×13 سم [ف: 272]
قم: مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 860/2
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 3 - 49]
آغاز: برابر؛ انجام: و تکون سنة تکثر فیها غشاوة العيون و آخر السنة خیر من أولها.
خط: نستعلیق، کا: مسیح نوری واری، تا: 1237 ق؛ جلد: تیماج، 6 گ (98 ر - 103 پ)، اندازه: 22×15 سم [ف: 3 - 125]
آغاز: خبر الملحمة المروية ... رواه ابوبصیر قال حضرت مجلس الإمام أبي عبدالله جعفر بن محمد الصادق (علیه السلام)؛
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ 3 گ (20 ر - 22 ر)، اندازه: 21×15 سم [اوراق عتیق: 2 - 340]
al-malhamat-ul marwīya ‘an iskandar-i duw-l qarnayn wa abū-ma‘šar
رساله ای است در احکام روز های ماه های رومی.
شیراز؛ ملی؛ شماره نسخه: ف 248/3
آغاز: بسمله - الملحمة المرويه عن اسکندر ذو ال قرنین و بو معشر رضی الله عنهما مرویه عن الشهور الروميه؛ انجام: في الأرض بابل و سایر البلاد و الله اعلم احکم و الحمدلله رب العالمين و الصلوه علی سیدنا محمد ... بملك العبد الضعيف یحی بن احمد عریف
بی کا، بی تا؛ 6 گ، 22 سطر، اندازه: 16×10/5 سم [ف: 1 - 222]
al-mulah wa-l fawāyid (mn.)
گزیده ای است از «الملح و الفوايد» من کلام الوزير ابن الناقد با عنوان «المملوك، المملوك». مطایباتی است به عربی.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 4559/4
آغاز: نقل من کتاب الملح و الفوائد من کلام الوزير ابن الناقد علیه الرحمة. ذکر ما وصل إلى الصباحيات التي عرضها في الأيام المستعصمية أدامها الله تعالی. صبح الله تعالی المواقف الشريفة المقدسة النبوية الأمامية ... المملوك یکرر تقبیل الارض و تعفیر الخد خدمة له شرفها؛ انجام: و ما هو معلوم من احواله لا طلعت و لکن اضربت عن ذکرها لکونها ظاهرة لا تحتاج الى بیان. تم کتاب الملح و الفوائد من کلام الوزير ابن الناقد. و الحمد لله رب العالمين و صلواته علی خیر خلقه سیدنا محمد و آله الطاهرين
کا: عبدالحی، تا: با تاریخ 822 ق؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: تیماج، 36 گ (45 ر - 80 ر)، اندازه: 16/5×25/5 سم [ف: 12 - 244]
al-molhī
خوارزمی، سعد بن محمود
xārazmī, sa‘d ebn-e mahmūd
اشعار پراکنده ای از شاعران بزرگ عرب را به ترتیب حروف آغاز قوافی گرد آورده است.
قم: مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 2343/8
آغاز: اذا رایت نیوب الليث بارزة ** فلا تظنن أن الليث متبسم
نسخه اصل: کتابخانه ملی بریتانیا - لندن 5321؛ بی کا، بی تا؛ مجدول، مصحح؛ 21 ص (226-246) [عکسی ف: 6 - 444]
al-mulaxxas = mulaxxas-u abḥāt-il aqdamīn wa muḥaşşal-u ārā’-il 'awwalīn
فخر رازی، محمد بن عمر، 544؟ - 606 قمری
faxr-e rāzī, mohammad ebn-e ‘omar (1150 - 1210)
کتابی است در منطق به روش متأخران و فلسفه آمیخته از طبیعی و الهي به روش متکلمان از ابن الخطيب امام فخر الدين ابوعبدالله محمد بن عمر بن حسین تبرستانی رازی حکیم متکلم اشعری شافعی که از هوشمندان و زیرکان دانشمندان خاور به شمار است. وی در تشکیک و جدال سر آمد روزگار خود بود تا اندازه ای که گفته اند او شبهه را نقد می آورد ولی در حل آن به نسیه می پردازد و مانند او در تشکیک کسی نیامده و در بیشتر اصول مسلم فلسفی شک کرده و فیلسوفان دیگر مانند خواجه طوسی و میرداماد و صدرای شیرازی به پاسخ شبهات او می پرداختند. قطب رازی در شرح مطالع به بسیاری از شکوک او که در همین ملخص و در محصل آمده پاسخ داده است. در این ملخص بسیاری از شکوکی که قطب رازی از وی دانسته دیده می شود مانند: قضیه که محمول آن مشتق یا فعل است ثلاثی می باشد و نیازی به رابطه ندارد؛ سالبه دائم عکس ندارد؛ قیاس منتج نیست؛ مبادی برهان مخدوش که همه این ها در شرح مطالع آمده و از ملخص دانسته شده است. این کتاب در دو قسم مرتب شده بدین عناوین: قسم 1. المنطق، در یک مقدمه و دو جمله: جمله 1) التصورات، جمله 2) التصديقات؛ قسم 2. الحكمة، دارای سه «کتاب»: کتاب 1) الأمور العامة و ما یجری مجراها و مجری انواعها، کتاب 2) احکام الجواهر و الأعراض، در یک «مقدمه» و دو جمله»: المقدمة: في أحكامها الكلية؛ الجملة الأولى: في احکام الاعراض؛ الجملة الثانية: في أحكام الجواهر، کتاب 3) العلم الالهي.
رازی در بیشتر بخش های این کتاب حروف ابجد را به جای شماره به کار می برد؛ پس از عبارت «ففیه فصلان» می نویسد: «فا - الفصل الأول». فخر رازی در این کتاب از «نهاية» خود و «المعتبر» ابی البركات بغدادی (- 547 ق) یاد می کند و می گوید شبهات درباره مبادی برهان را در «نهاية» به اطناب آورده ایم و پاسخ گفته ایم و باز می گوید این ها شبهات سوفسطائیان است. در پایان منطق نوید نوشتن کتاب مفصلی در آن می دهد. مؤلف همچنین از صاحب البصائر سهلان ساوی قرن پنجم نقل می کند. رازی در این کتاب درباره جهات قضیه و عکس نقیض بیش از ابن سینا و دیگران گزارش داده است و تازه او تفصیل را به کتاب منطق بزرگ خود «المنطق الكبير» حوالت می دهد که چلبی نیز در کشف الظنون از آن یاد کرده است. رازی توفیق اتمام آن را از خدا طلب می کند.
آغاز: بسملة. و به نستعین ... اما بعد حمد من یستحق الحمد الوجوب وجوده و یستوجب الشكر لکمال الوجود و الصلاة ... و عترته من سالکی طریقته، فان اجل ... معرفة الموجودات ... وان کتابنا هذا یشتمل علی ملخص أبحاث المتقدمين ... و قدر تبنا هذا الكتاب علی قسمین، الأول في علم المنطق و هو مرتب علی مقدمة و جملتین، الأولى في التصورات و الثانية في التصديقات. القسم الثاني و هو ثلاثة کتب، الأول الامور العامة ... الكتاب الثاني في احکام الجواهر و الاعراض و هو مرتب علی مقدمة و جملتین، فالمقدمة في احکامها الكلية، و الجملة الاولى في احکام الاعراض و الثانية في أحكام الجواهر، الكتاب الثالث في العلم الالهى خاصة. فالاول في علم المنطق و هو مرتب علی مقدمة و جملتین اما المقدمة ففیها فصلان. الفصل الأول في الحاجة إلى المنطق. ان تصوراً و اذا حکم علیه بنفی او اثبات کان المجموع تصديقاً ... لا جرم رتبنا مقصودنا من هذا العلم علی جملتین. الجملة الاولى في كيفية اقتناص التصورات و الكلام فیها مرتب علی قسمین القسم الاول في المقدمات ...
آغاز بخش امور عامه: بسملة ... الكتاب الأول في الأمور العامة و ما یجری مجراه و مجری انواعها و هی الوجود و الماهية و الوحدة و الكثرة و ال [وجوب] و الامكان و القدم و الحدوث و فیه خمسة أبواب؛ الباب الأول في الوجود و فیه خمسة عشر بحثان الأول في انه غنی عن التعريف لثلاثة أوجه؛ الأول علمی بوجودی بدیهی و الموجود جزؤ من وجودی و العلم بالجزؤ سابق علی العلم بالکل و السابق علی الأولي، اولی ان یکون اولیا
آغاز بخش جواهر: بسمله ... و به استعین الجملة الثانية في الجواهر و فیها خمسة فنون الفن الأول في الاجسام و فیه ستة ابواب الاول في تجوهر الاجسام و هی (ز) مباحث (آ) في تعریف الجسم الذي ارتضاه المتأخرون فیه أنه الذي یمکن أن یفرض فیه الأبعاد الثلاثة المتقاطعة علی الزوايا القائمة
آغاز بخش علم الهي «بسملة ... الكتاب الثالث في العلم الالهي خاصه و فیه ثلاثة ابواب الباب الأول في ذاته تعالی و فیه مباحث في اثبات مدبر العالم الطريق الى اثبات ما لا یعلم بالضرورة الا بواسطة العلم الضروري
انجام: بخش منطق «و لنختم الكلام في المنطق و النتقل الى العلوم الحكميه بعون الله تعالی و حسن تیسیره إنه ولی التوفيق و الحمد لواهب العقل حمداً بلانهاية؛ اللهم ارنا الحق حقا و ارزقنا اتباعه و ارنا الباطل باطلاً و اعنا علی اجتنابه
انجام بخش امور عامه: فلنکتف بهذا القدد من الكلام في الزمان و الجر که فإن و راه فروعا دقيقة او لفظیه (کذا) قليلة الفائدة استقصینا الكلام فیها في سایر کتبنا و بالله التوفيق و الحول و الحمدلله رب العالمين و صلواته علی خیر خلقه محمد و آله اجمعین
انجام بخش جواهر: فلو کان علة تعقلنا ایضا لکان قد استبد الى الجهتين اکبر من شیئین و هو محال. و لنقنع بهذا العدد من التفاريع و لنختم الكتاب الثاني و النشرع في الكتاب الثالث و هو الكلام في العلم الالهى خاصته بعون الله و حسن توفیقه
انجام بخش الهي: و اعلم أن الخلاص من هذه الشبهات لبس الا باحد القولين أما القول بالموجب و حینئذ یسقط هذا البحث و اما القول بالمختار مع القول بنفی الحسن و القبح أنه تعالی لا یسئل عما یفعل وهو الحق المبين و الدين المبين، و لیکن هذا آخر کلامنا في هذه المسئلة و به یتم الكتاب و اليه المرجع و المأب، و
صلی الله علی خیر خلقه محمد و آله
[فهرس مخطوطات مکتبه کوپریلی 444/1؛ کشف الظنون 1819/2]
شروح و حواشی:
1- حاشية الملخص؛ فخر رازی، محمد بن عمر (544-606)
2- المنصص في شرح الملخص؛ کاتبی قزوینی، علی بن عمر (600-675)
3- شرح ملخص الحكمة؛ کاتبی قزوینی، علی بن عمر (600-675)
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: ذیقعده 625 ق، جا: دمشق؛ مصحح، با گواهی تصحیح و مقابله با این عبارت: «قابلت هذه النسخه ثلاث مرات و صححتها بقدر الامكان و الله اعلم»؛ تملک: سلیمان بن عبدالله، عبدالحسین بن حسینی حسینی؛ با یادداشتی گویا از فرهاد میرزا حاکی از تردید در این که تاریخ کتابت نسخه 615 است یا 625؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: تیماج، 124 گ، 28 سطر، اندازه: 17/5×20/5 سم [ف: 24/2 - 35]
قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 1159
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 3 - 444]
آغاز: بسمله. الكتاب الأول في امور العامة و ما تجری مجریها و مجری انواعها و هی الوجود و الماهية و الوحدة و الكثرة و الوجوب و الامكان و القدم و الحدوث و فیه خمسة أبواب الباب الأول في الوجود و فیه ابحاث البحث الأول في أن الوجود غنی عن التعريف؛ انجام: فهذه الآية تدل علی ان ابابکر افضل الخلق بعد رسول الله علیه السلام و یدل قوله تعالی و لسوف ترضی علی انه یبقی في تلك الصفة و الله الهادي
خط: نسخ، کا: بدیع بن عمر رمی، تا: دوشنبه 24 ربیع الثاني 651 ق، جا: آماسیه مدرسه اتابکیه؛ جلد: تیماج، 61 گ (115 ر - 175 پ)، 20 سطر، اندازه: 17×12 سم [ف: 30 - 150]
آغاز: ... محکوم علیه غیر متصور فیتوجه الشك و ان کان الثاني کان الحكم علیه؛ انجام: في کتاب نهاية العقول ... و قال العباد بقضاء الله تعالی قادر به.
خط: نسخ کهن، بی کا، تا: احتمالاً قرن 7؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ مهر: کتابخانه مجدالدین نصیری؛ جلد: چرم قهوه ای، 10 گ، 23 سطر، اندازه: 15/5×20/3 سم [ف: 43 - 132]
آغاز: بخش منطق افتاده: الأول في علم المنطق و هو مرتب علی مقدمة و جملتین، أما المقدمه ففیها فصلان الفصل الأول في الحاجه الى المنطق أن تصور (کذا) و اذا حکم علیه بنقض او اثبات کان المجموع تصديقاً و فرق ما بینهما کما بین البسيط و المركب و کل تصدیق [] فیه ثلاث تصورات؛ انجام: و اعلم أن الخلاص من هذه الشبهات لبس الا باحد القولين أما القول بالموجب و حینئذ یسقط هذا البحث و اما القول بالمختار مع القول بنفی الحسن و القبح أنه تعالی لا یسئل عما یفعل و هو الحق المبين و الدين المبين، و لیکن هذا آخر کلامنا في هذه المسئلة و به یتم الكتاب و اليه المرجع و المأب، و صلی الله علی خیر خلقه محمد و آله
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 7؛ مصحح، محشی از قرن 12 با امضای «کریم»، به رغم این که نسخه کاملی است، عبارات و کلمات مغلوط بسیاری دارد که گویا برای کاتب، در نسخه اصل قابل قرائت نبوده و به همین سبب برخی از کلمات فاقد نقطه گذاری و به حال خود رها شده و جای برخی از کلمات نیز، نانوشته مانده؛ تملک: علی بن حسین بن علی بن عبدالواهب ندوشنی، حسن علی بن عزالدین الحافظ، عبدالله بن عمر بن ... بیضاوی که شاید همان «بیضاوی» معروف باشد؛ جلد: چرم، 370 گ، 19 سطر (15×7/5)، اندازه: 12×19/5 سم [ف: 31 - 510]
آغاز: برابر؛ انجام: فهذا جملة الأشكالات التي یذکرها السو فسطائیون المنكرون للضروریات، و اعلم انا ان احتجنا في الجزم بصحة البديهيات الى الجواب عن هذه الشبهات و لا شك أن الجواب عنها نظری غیر ضروری فحینئذ یتوقف الجزم بصحة الضروريات علی النظر، لکن النظر مرکب من الضروريات فیلزم الدور، فان لم یحتج في الجزم بها الى الجواب عن
خط: نسخ نزدیک
به ثلث، بی کا، تا: قرن 9؛ افتادگی: انجام؛ محشی؛ کاغذ: خان بالغ، جلد: تیماج، 138 گ، 17 سطر، اندازه: 22×13 سم [ف: 11 - 669]
از «الكتاب الأول في اللامور العامة و ما یجری مجراها» تا «الحجة الرابعة العشرة العالم بمفادة السواد للبیاض لابد و ان یکون هو بعینه عالما»؛ خط: نستعلیق بی نقطه، بی کا، تا: ذیقعده 1020 ق، جا: مکه مکرمه؛ بخشیده آقای محمد عبده بروجردی؛ 152 گ، 20 سطر، اندازه: 20/8×12/3 سم [ف: 1 - 534]
آغاز: فهو محال لان الغرض من اطلاق الألفاظ افهام المعاني فاذا لم یحصل ذلك لم یکن اللفظ مفیدا. الثالث مباحث المفرد و المؤلف؛ انجام: ثم لا یخلوا اما ان یکون مطلوب الفلك من حرکته افادة الكمال او استفاده و الاول باطل لان المستعد به لتلك الاولوية
آن چه در آن هست بدین گونه است (دلیل هفتم در اثبات عقل از فن 3 در عقل در دنبال مباحث نفس)؛ خط: نسخ کهن بی نقطه، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ کاغذ: ترمه سمرقندی، جلد: میشن، 247 گ، 25 سطر (15×11)، اندازه: 18×14 سم [ف: 3 - 377]
نسخه اصل: کتابخانه با دلیان آکسفورد، ش 329؛ بی کا، بی تا [نشریه: 280 - 2]
molaxxas
اهدا به: شاه حسام الدين
تاریخ تأليف: 909 ق
از سراینده ای با تخلص «سید»، در دانش هایی چند به نظم آمده است. مؤلف در دیباچه می گوید: «هم ز علم فقه و نحو و شعر و منطق وز نجوم ** کرده ام زان ها، در این مجموعه، بعضی را بیان ... نام این نسخه ملخص کرده ام تا شد عیان ... ساختم عنوان این نسخه به نام سروری ** سایه لطف خدا نیکو مقالی نوجوان/ شه حسام الدين که از صیت نوال او پر است ** این بسیط خاکدان و طارم هفت آسمان ... مختصر کن «سیدا» آخر چه گستاخی است این ** حد مدح او نداری گر دهندت صد زبان». تاریخ نظم در پایان آمده است. سراینده، این موضوع ها را به اختصار، در 220 بیت به نظم در آورده است: واژه نامه به گونه نصاب ها، ارث، نحو زبان عربی، ستاره شناسی و هفت اقلیم، بدیع، بلاغت و منطق.
[دائرة المعارف بزرگ اسلامی 243/1]
تهران؛ دائرة المعارف، شماره نسخه: 221/9
آغاز: حمد بی احصا و عد بر خالق کون و مکان ** کاو ممیز کرد انسان را به نطق از دیگران/ قادری کز فرط قدرت جمله خلق کاینات ** در وجود آورد بی علت به امر کن فکان؛ انجام: مه بدر و مه سید بود، هم قائل این مختصر ... این در درج معنی و این طرفه نظمی مختصر ** در سال نهصد نه شده مجموع از روی یقین
خط: نستعلیق پخته، بی کا، تا: 1077 ق؛ 19 ص (196-214) [ف: 1 - 243]
molaxxas-e āyīne-ye 'abbāsī
موسوی، ریحان الله بن جعفر، ق 14 قمری
mūsavī, rayhān-ol-lāh ebn-e ja'far (- 20c)
وابسته به: امالی عباسی = آیینه عباسی در نمایش حق شناسی؛ اخباری، محمد بن عبدالنبی (1178-1232 ق)
«آئینه عباسی در نمایش حق شناسی» میرزا محمد نیشابوری اخباری (- 1232 ق) کتابی است دارای پنج «باب» در بررسی عقاید یهود و نصاری و مجوس و اثبات حقانیت دین اسلام. مؤلف این کتاب را تلخیص نموده و مباحثی که خارج از فن بود و متعلق به بحث نبوت نبود انداخته است.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 1132/2
آغاز: یقول العبد الاحقر ... بعد پس سبب قریب بر تأليف این رساله بر سبیل عجاله آن بود که بتوفیق و عنایت حضرت واهب الخيرات؛ انجام: قال المحرر پس خاتمه عنوان نموده ... حامداً مصلياً مستغفراً لی و لاخوانی المؤمنين الى یوم الدين.
خط: نستعلیق، کاتب - مؤلف، بی تا؛ جلد: تیماج، 118 گ (158 ر - 41 پ)، اندازه: 11×17/5 سم [ف: 3 - 306]
ملخص أبحاث الأقدمين و محصل آراء الأولين - الملخص
mulaxxas-u axbār-i banī umayya
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 14590/205
آغاز: أولهم معاوية بن ابی سفیان و آخرهم مروان؛ انجام: ثم رجع هشام الى الأندلس في سنة أربع و عشرین و اربع منة.
کا: ابوالمجد تبریزی، تا: چهارشنبه 24 جمادی الثاني 723 ق؛ جلد: تیماج، 1 ص (728)، 41 سطر، اندازه: 32×19 سم [ف: 110 - 41]
mulaxxas-u axbār-i banī umayya wa muddat-u xilāfat i-him wa mā jarā la-hum
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 114590/203
خط: نسخ، کا: ابوالمجد تبریزی، تا: حدود 723 ق؛ 1 ص (365 پ) [مختصر ف: - 797]
molaxxas az eršād-ol hā'er
ابن مجدی، احمد بن رجب، 767؟ - 850 قمری
ebn-e majdī, ahmad ebn-e rajab (1366 - 1447)
شامل سه «باب» و یک «خاتمه»: 1. في رسم فضل الداير علی السطح الموازي للافق و یعرف بالبسیطه؛ 2. في رسمه علی السطح القايم و تعرف بالمنحرفه؛ 3. في رسمه علی الموازي لای عرض فرض غیرهما و تعرف بالمایله؛ الخاتمه: في ذکر مسائل تتعلق معرفة المركز ... .
تبریز؛ ملی؛ شماره نسخه: 3649/6
آغاز: بسمله اللهم صل علی محمد و آله و صحبه و سلم قال الشيخ الامام ... اما بعد فهذه رسالة لطيفة لخصتها من کتابی المسمى بارشاد الحاير؛ انجام: و ان کان الفضل القوس المستخرجة فحصل ظلها المبسوطة و کمل بها العمل کما تقدم یحصل مقدار السمت تحت المركز وجته جهة البعد و الله اعلم ...
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ ذیل خاتمه دو سطر یادداشت مطالعه به شرح آتی «... طالع فیه العبد الفقير الى الله تعالی علی بن محمد بن
احمد ... في شهر رمضان سنة اثنین و سبعین و تمانمائه - 872» دیده می شود که نویسنده یادداشت را کاتب نسخه پنداشته و در دفتر ثبت کتب ضبط کرده اند؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: چرم، 14 گ، 19 سطر، اندازه: 14×21/5 سم [ف: 3 - 1321]
mulaxxas-u islah-il mantiq
مطرزی، ناصر بن عبدالسید، 538 - 610 قمری
motarrezī, nāser ebn-e ‘abd-os-seyyed (1144 - 1214)
وابسته به: اصلاح المنطق؛ ابن سکیت، یعقوب بن اسحاق (186-246 ق)
تلخیصی از «اصلاح المنطق» ابن سکیت است.
[کشف الظنون 108/1؛ معجم المؤلفين 232/5]
قم؛ گلپایگانی؛ شماره نسخه: 1865-10/175
آغاز: بسمله و به العون قال الإمام ناصر الدين ابوالمکارم المطرزي رحمة الله علیه اما بعد حمدالله أما كلمة فیها معنی الشرط فلذلك کانت الفاء لازمة لها قال سیبویه قولهم أما زید فمنطلق؛ انجام: باب الاطناب فیه محال لکنه یفضی إلى الملال فاقتصرت علی هذا القدر فلیس الدين عن التشاق تم و الله اعلم بالصواب و اليه المرجع و الماب
خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، تا: 951 ق؛ مصحح؛ جلد: مقوا، 139 گ، 15 سطر، اندازه: 13×18/5 سم [ف: 8 - 4540]
molaxxas-e īrān-e tārīxī
پاشازاده، طوسون، ق 14 قمری
pasazade, tusun( - 20c)
اهداء به: توفیق پاشا ناظر امور خارجیه دولت عثمانی در 1315-1317 ق.
طوسون پاشازاده محمد سداد مترجم دیوان همایون؛ قسم یکم آن تاریخ ایران است باستان است.
[فهرستواره منزوی 1087/2]
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 9452
قسم 1 از قدیم تا ساسانی (ش 9360/1)؛ خط: نستعلیق ترک، بی کا، تا: قرن 14؛ جلد: مقوا، 94 گ، 26 سطر (20×17)، اندازه: 18×23/5 سم [ف: 17 - 371]
molaxxas-e īrān-e tārīx7-ye qadīm va jadīd
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 9360/1
دیوان همایون ترجمه اطوسی خلافه سنده م. سد (محمد سداد)، در 12 باب تا کریم خان زند، در 1317 و 1315؛ خط: نستعلیق ترک، بی کا، بی تا؛ کاغذ: استانبولی، قطع: رحلی [ف: 17 - 354]
mulaxxas-ul bihar-il anwar
دنبلی خوئی، ابراهیم بن حسین، 1247 - 1325 قمری
dombalī-ye xūli, ebrāhīm ebn-e hoseyn (1832 - 1907)
وابسته به: بحار الانوار الجامعة لدرر الاخبار الائمة الاطهار؛ مجلسی، محمد باقر بن محمد تقی (1037-1110 ق)
تاریخ تأليف: ذیحجه 1286 ق؛
مؤلف، جلد هفتم «بحار الانوار» علامه مجلسی را تلخیص و روایت های مکرر را انداخته و جا هایی که شرح و بسط لازم داشت به طور مختصر با عنوان «اقول» بحث هایی می آورد. نسخه حاضر در موضوع امامت می باشد.
آغاز: الحمدلله الذي اوضح لنا مناهج الهدي بمفاتیح الكلم و مصابیح الظلم سید الوري محمد الذي بشر به الانبياء.
انجام: و انما اورد تلك الفصول لانه اشتمل علیها ما نستخرج منه الاخبار من الأصول.
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کاتب - مؤلف، بی تا؛ رموز کتاب در اولش؛ جلد: تیماج، 904 ص، 21 سطر، اندازه: 17/5×22/5 سم [ف: - 142]
قم: مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 398
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی : 1 - 452]
آغاز: برابر؛ انجام: حتی صنف من جوابات الصادق علیه السلام في المسائل أربعمائة کتاب هی معروفة بکتب الأصول و لم یبق فن من فنون العلم إلا ما روی فیه أبواب و ذکر رحمه الله دلائل آخر قريبة مما ذکره السيد
خط: نسخ، بی کا، تا: ربیع الاول 1261 ق؛ محشی با نشان «منه» از مؤلف؛ 74 گ (2 پ - 75 ر)، 22 سطر، اندازه: 13×6/5 سم [ف: 39 - 574]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا، شاید به خط مؤلف باشد؛ مصحح؛ جلد: تیماج، 469 گ، 25 سطر، اندازه: 17×27 سم [ف: 1 - 306]
mulaxxas-ul taḥrīr-i uqlīdis = talxış-u taħrīr-i uqlīdis
حسینی، زین العابدين بن محمد
hoseynī, zeyn-ol-‘ābedīn ebn-e mohammad
وابسته به: تحریر اصول اقلیدس = تحریر اصول الهندسة و الحساب؛ نصیر الدين طوسی، محمد بن محمد (597-672 ق)
تلخیص کننده می گوید که چون تحریر محقق طوسی خالی از اطناب و تطویل و تکرار ادله نبود به اختصار آن پرداختم.
آغاز: بسمله، الحمدلله رب العالمين و الصلوة علی نبیه محمد و آله اجمعین و بعد فیقول الفقير إلى الله الغني زین العابدين بن محمد الحسيني ... آن کتاب اصول الهندسة و الحساب المنسوب الى اقلیدس الصوري مستغن عن التعريب
آغاز: برابر؛ انجام: و اضلاع تلك القوائم متساویات و یحصل في کل (ناقص)
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 9؛ نسخه در 1045 ق تحویل ملا ارسطو کتابدار شاه جهان پادشاه تیموری هندوستان شده؛ واقف: ملا محمد کاظم اردبیلی، 1061 ق، کاغذ: سمرقندی، 132 گ ، 21 سطر (12×7/5)، اندازه: 12/6×17/7 سم [ف: 8 - 444]
آغاز: برابر
بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ با 23 اشکال، تذکر: در نسخه حاضر نام کتاب شرح تجرید اقلیدس آمده؛ کاغذ: ایرانی، 28 سطر (17×6)، اندازه: 18/2×13 سم [نشریه: 7 - 790]
بی کا، بی تا [د. ث. مجلس]
ملخص التلخيص - معالم الارب في دراية لسان العرب
ملخص التلخيص - تمحیص التلخيص
ملخص التلخيص - منظومة البيان
mulaxxas-u tanqīḥ-il uşūl
انطاکی، محمود بن عبدالله، - 1160 قمری
antākī, mahmūd ebn-e 'abd-ol-lāh(- 1747)
وابسته به: تنقیح الاصول؛ صدر الشريعة الثاني، عبیدالله بن مسعود (- 750 ق)
کتاب تنقیح الاصول از کتبی است که در علم اصول فقه نوشته شده و چون بسیار مفصل بوده است بعد ها خلاصه گردیده و در خلاصه امهات آن مطالب آمده است: بنای کار در تحریر این کتاب چون کتب اصول متداول نیست یعنی کتاب منقحاً از علم اصول در دو مبحث الفاظ و ادله عملیه بحث نمی کند بلکه به صورت مسأله پاره ای از مطالب حرفی و نحوی الفاظ را می آورد و بعد به مسائل حکمی می پردازد و تعدادی از مطالب حکمی را ذکر می کند و چون به باب قیاس می رسد مبحث تمثیل منطق را مفصل بیان می دارد.
تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 292/3
آغاز: بسمله، الحمدلله ربنا الرحمن الرحيم علی ما هدانا بفضله الصراط المستقيم؛ انجام: فرخص ایضا بالملجیء و ان صبر صار شهیدا ان شاء الله.
خط: نسخ، کا: محمد امین ابن اسماعیل بن عبدالغفور اللبيب، تا: 1198 ق؛ 89 ص (173-261)، 19 سطر (14/5×6/5)، اندازه: 20/5×15 سم [ف: 7 - 261]
mulaxxas-u jāmiR-il ma‘ārif wa-l aḥkām
شبر، عبد الله بن محمدرضا، 1188؟ - 1242 قمری
Šobbar, 'abd-ol-lāh ebn-e mohammad rezā (1774 - 1827)
وابسته به: جامع المعارف و الأحكام = جامع الاحكام = جامع الشرايع و الأحكام؛ شبر، عبدالله بن محمدرضا (1188-1242 ق)
تاریخ تأليف: سه شنبه 6 ذیقعده 1238 ق
«جامع المعارف و الأحكام في الأصول و الحلال و الحرام» از مجموعه های بزرگ حدیث شیعه است که پس از الوافي، بحار الانوار و وسائل الشيعة تأليف شده است. در این کتاب احادیث مربوط به اصول عقاید، اخلاق، اصول فقه و ابواب مختلف فقه گردآوری شده و در هر باب آیات مناسب ذکر شده است. مؤلف، کتاب را به شیوه کتب فقهی تبویب کرده و احادیث آن را از کتب اربعه و سایر کتب معتبره شیعه فراهم آورده است. وی در هر باب، موضوعات و مباحث را عنوان نموده و اخبار مربوط به آن را ذکر کرده، سپس با عنوان «بیان» به شرح و توضیح احادیث پرداخته است. تعداد مجلدات این کتاب را بیست جلد نوشته اند. مرحوم شبر در کتاب حاضر جامع الاحكام خود را تلخیص نموده و سند های روایات و مکررات را حذف کرده است. به گفته شیخ آقا بزرگ در الذريعة، حجم ملخص بالغ بر 40/000 بیت شده و مؤلف دوباره، ملخص را در 30/000 بیت تلخیص کرده و تلخیص الملحض را ساخته و آن را «درر الاخبار و جامع المعارف» نامیده است. (ابوالفضل حافظیان)
آغاز: سبحانك ما اضیق الطريق علی لم تکن دلیله، و ما اوضح الحق ... اما بعد، فیقول العبد ... عبدالله بن محمد رضی (چنین) الحسيني ... و قد الهمنا الله الآن أن نتلخص من اللباب و نقتصر علی ذکر محکمات السنة و الكتاب ... بحذف الاسانيد و الزوايد
... باب. العقل و انه احب المخلوقات الى الله و وجوب العمل به.
انجام: فیبرء من جنایته و من میراثه. تم الكتاب بعون العزيز الوهاب.
چاپ: قم، مجمع الذخائر الاسلاميه، 1357، دو جلد
[الذريعه 71/5 «جامع المعارف ...» همان جا 205/22 «ملخص جامع ... »؛ دائرة المعارف تشیع 271/5؛ الذريعة 71/5-72 و 205/22]
آغاز: برابر؛ انجام: انجامه کتاب صلاة: تم کتاب الصلاة من «جواهر الأخبار و الآثار» علی ید مؤلفه المذنب ... عبدالله الحسيني فیه سنة 1238 ق في سابع محرم الحرام و یتلوه کتاب الزكوة ... باب قصاص: تم الكتاب علی ید مؤلفه المذنب ... في غاية الاستعجال ... یوم الجمعه خامس عشر رجب المرجب 1238 ق.
خط: نستعلیق تحریری، کاتب - مؤلف، تا: 1238 ق؛ 791 ص، 28 سطر (14×23/5)، اندازه: 21×29/5 سم [عکسی ف: 1 - 377]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ پخته، کا: محمد صالح، تا: 1 جمادی الثاني 1239 ق؛ مهر: «وقف کتابخانه مرحوم آقای ... الرضا خان ابراهیمی ... الله مقامه»؛ 872 ص، 25 سطر (22×12/5)، اندازه: 21×29/5 سم [عکسی ف: 1 - 377]
آغاز: الحمدلله الذي وفقنا للتمسك بالثقلین و هدانا الى متابعة محمد و آله المصطفين و أنقذنا من ظلم الجهالة؛ انجام: برابر
خط: نسخ، کا: احمد بن قاسم خلیفه کاظمینی، تا: صفر 1239 ق؛ مجدول، مصحح؛ جعفر بن عبدالله حسینی شبری کتاب را خوانده؛ جلد: تیماج قرمز، 376 گ، 25 سطر، اندازه: 18×29/5 سم [ف: 5 - 263] و [عکسی ف: 3 - 618]
molaxxas-e soltānī
گویا از: رضی حسینی، قرن 12 ق
مشتمل است بر منتخباتی از برخی کتب از جمله زهر الربيع سید نعمة الله جزایری، کشکول شیخ بهایی، لطایف الطوايف علی کاشفی، جامع الحكايات، حدیقه الشيعه منسوب به ملا احمد اردبیلی، زينة المجالس و غیره.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 17205
آغاز: بسمله رواية في کتاب المستطاب المسمي بزهر الربيع من تصانیف السيد نعمة الله الجزايري ما هذا لفظه؛ انجام: و شش هزار دینار را هر سه دوست علی السويه تقسیم نمائید تمام شد استدعا از ناظران این کتاب آنست که هر گاه غلطی یا قبل بعدی به بینند بلط کرم عمیم خود کاتب را عفو نمایند.
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ مصحح؛ جلد: تیماج، 240 ص، 27 سطر، اندازه: 30×20 سم [ف: 47/2 - 69]
molaxxas-e š.-e šāfiyya abe ferās
وابسته به: الشافية؛ ابو فراس حمدانی، حارث بن سعید (320-357 ق)
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 11725/1
خط: نسخ، بی کا، تا: اوایل قرن 14؛ مصحح [میراث اسلامی س 10 ش 1-2-26]
mulaxxas-uşşiņāḥ
وابسته به: صحاح اللغة = تاج اللغة و صحاح العربية؛ جوهری، اسماعیل بن حماد (- 393 ق)
خلاصه کننده آن شناخته نشد.
مشهد؛ الهيات؛ شماره نسخه: 22461
آغاز: بسمله الحمدلله الذي فضل لسان العرب علی جمیع اللسان ... و بعد لما طالعت کتاب الصحاح المصحح فرایته کتابا مرتبا علی حروف المعجم ... اردت ان الخصه و اوجزه فاخرجت منه استشهاداته علی کل لغة من الأبيات و الايات و الأحاديث و ترکت قواعده الصرفيه و النحويه الا ما ندر فاخذت منه معناه اللغوية فقط ...
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ چند برگ آخر نونویسی شده به وسیله عبدالله بن ابراهیم بن محمد بن قاسم حسینی خراسانی قاینی در دوشنبه 7 ربیع الثاني 1259 ق؛ جلد: مقوا، 25 سطر (8/5×16/5)، اندازه: 20/5×15 سم [ف: 2 - 666]
mulaxxaş-ul fawā’id-is sanīya wa mn.-ul farā’id-il husaynīya
قزوینی، محمد حسن بن محمد معصوم، - 1240 قمری
qazvīnī, mohammad hasan ebn-e mohammad ma‘sūm (- 1825)
وابسته به: الفوائد الحائرية الأصولية القديمة = فوائد عتيقة؛ وحید بهبهانی، محمد باقر بن محمد اکمل (1118-1205 ق)
تاریخ تأليف: 24 جمادی الاول 1202 ق
کتابی است در اصول فقه با عناوین «فائدة» در هشتاد فائده که درهر فائده مسأله ای از اصول فقه مورد بحث قرار گرفته است. مؤلف از شاگردان آقا وحید بهبهانی بوده و در مقدمه کتاب خود
به دو رساله قدیمه وجدیده استاد خود اشاره می نماید و این کتاب تلخیصی از آن دو کتاب استادش می باشد با اضافاتی از مؤلف که به سال 1227 ق به پایان رسیده است. مؤلف خود شرحی بر این کتاب نگاشته است و آن را «تنقیح المقاصد» نامیده است.
آغاز: بسمله، الحمد لله الواحد الأحد الفرد الصمد ... اما بعد فان احق العلوم بالتحصیل
انجام: و یتحرزوا عن اللجاج و الاعتساف و ان یمنوا علینا باصلاح الفاسد و تزویج الكاسد.
[مشترک پاکستان 320/10 و 1721/12]
شرح و حواشی:
1- تنقیح المقاصد الأصولية في شرح ملخص الفوائد الحائرية؛ قزوینی، محمد حسن بن محمد معصوم (- 1240)
2- فهرس تنقیح المقاصد الأصولية؛ قزوینی، محمد حسن بن محمد معصوم (- 1240)
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کاتب - مؤلف، تا: 1202 ق؛ مصحح؛ مهر: «عبده الراجي محمد حسن»؛ جلد: تیماج مذهب، 295 گ، 22 سطر (19×9)، اندازه: 23×16 سم [ف: 15 - 169]
تهران؛ مفتاح: شماره نسخه: 251/2
همان نسخه بالا [نشریه: 7 - 231]
آغاز: فهرست کتاب: الحمدلله رب العالمين و الصلوة علی محمد ... فیقول فقیر عفو ربه القيوم خادم طلبة العلوم محمد حسن بن؛ انجام: و عفی عنه و عن والدیه بحق محمد و آله الامجاد تمت
خط: نستعلیق، کاتب - مؤلف، تا: 1221 ق؛ مهر: حاج سید سعید؛ 177 گ، 21 سطر (15×9)، اندازه: 15/5×21/5 سم [ف: 2 - 627]
آغاز: برابر؛ انجام: یوم الاثنين الرابع و العشرين من شهر جمیدی الأولى من [1202] من الهجرة النبوية علی مهاجرها الف الف سلام و ثناء ...
خط: نسخ خوش، بی کا، تا: 1207 ق؛ مصححبا امضای مؤلف؛ 133 گ (1 پ - 133 ر) [ف: 1 - 243]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1207 ق؛ جلد: میشن، 24 سطر [ف: 5 - 299]
خط: تحریری، بی کا، تا: 1210 ق؛ جلد: ساغری، 94 گ، 16 سطر (6/5×11/5)، اندازه: 11/5×17 سم [ف: 1 - 243]
آغاز: بسمله - و الحمدلله رب العالمين ... اما بعد فیقول العبد الادني محمد باقر ابن محمد اکمل؛ انجام: من تملك الدنيا عدلا بعد ما ملئت ظلماً و جوراً - قد فرغت من تسویده ... سنه 1224.
خط: نسخ بد خط، بی کا، تا: 1224 ق؛ محشی؛ جلد: مقوا، 26 گ، 25 سطر (15/5×9/5)، اندازه: 16×21/5 سم [ف: 2 - 168]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: چهارشنبه 25 جمادی الثاني 1234 ق؛ کتاب را حاج ... (نام از بین رفته) بن محمد علی طبسی از روی نسخه مؤلف مقابله و تصحیح کرده؛ تملک: محمد مهدی موسوی مدنی به تاریخ 1337 در اصفهان، محمد موسوی به تاریخ جمادی الثاني 1348؛ جلد: مقوایی، 71 گ، اندازه: 14×20/5 سم [ف: 12 - 329]
انجام: مع ما في المتز من احتمال التصحيف.
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ نسخه ناتمام مانده؛ 7 گ (154 پ - 160 ر) [ف: 2 - 242]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج، 14 سطر (12×7/5)، اندازه: 10/5×15/5 سم [ف: - 292]
آغاز و انجام: برابر
از اول تا آخر؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ مصحح؛ جلد: تیماج، 69 گ، 20 سطر، اندازه: 20/5×15 سم [ف: 8 - 4541]
al-mulaxas fī usūl-īd-dīn
علم الهدي، علی بن حسین، 355 - 436 قمری
‘alam-ol-hodā, ‘alī ebn-e hoseyn (967 - 1045)
کتاب نسبتاً مبسوطی است در اصول اعتقادات بر اساس مذهب اهل بیت علیهم السلام، با عناوین «باب، باب»، و هر باب مشتمل بر چند «فصل»، و به گفته صاحب الذريعه مجموع فصول موجود هشتاد و چند فصل است. سید مرتضی از این کتاب، در آخر کتاب دیگر خود «الذخيرة» نام برده و می فرماید: «در آغاز نیت من این بود که این کتاب «ذخیره» به نحوی بسیار مختصر تدوین شود، چون بنابراین بود که این گونه مباحث، به طور مشروح در کتاب «الملخص» بحث شود، اما چون به علت عوارض روزگار، املاء کتاب ملخص متوقف شد نیت من هم در کیفیت تأليف این کتاب تغییر کرد و به شرح و بسط مطالب آن پرداختم، و اگر بین این کتاب، و آن چه که از کتاب «ملخص» موجود است جمع و تلفیق شود مجموعه کاملی از تمام مباحث اصول اعتقادی به نحو مستوفی به دست می آید». از این فرموده سید مرتضی استفاده می شود که اولا ذخیره، و ملخص، تقریبا در عرض یکدیگر تأليف شده اند، و ثانیا املاء کتاب ملخص بنا به عللی از طرف سید مرتضی متوقف شده است. (محمد علی حائری)
چاپ: به تحقیق محمدرضا انصاری قمی توسط کتابخانه مجلس شورای اسلامی و مرکز نشر دانشگاهی در 1381 ش چاپ شده
[الذريعه 210/22 و 211؛ کشف الحجب و الاستار/ 550]
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 10073
آغاز: قدمها یرجع الى ذاتها و متی ادعی ذلك؛ انجام: و اما الالجاء الرابع الى المضار و المنافع ... الى الهرب من الاسد
شامل مباحث توحید و صفات خداوندی در چهر جزء اما در این نسخه فصولی از اول جزء اول و فصولی از آخر جزء چهارم سقط شده است و احتمال دارد این مقدار از نقص جزء چهارم را اصلا سید مرتضی رحمه الله علیه تأليف نکرده باشد؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1027 ق؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ تملک: شیخ الاسلام زنجانی (1304 - 1373 ق)؛ جلد: چرم، 142 گ، 23 سطر [ف: 32 - 101]
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 951 عکسی
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 2 - 431]
قم: مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 391
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 1 - 447]
al-molaxxas fe-l loqa
کافی، حمد بن محمد
kāfī,hamd ebn-e mohammad
فرهنگ لغت بسیار ارزشمند و ظاهراً منحصر به فردی است که نسخه آن در سال 684 ق کتابت شده ولی متن آن، با توجه به لغات کهنه و نحو قدیمی آن در مقدمه کهنه تر می نماید. به نوشته مصنف، که نامی از وی عجالتاً در مآخذ تراجم یافت نشد، این فرهنگی برای استفاده نوآموزان تدوین شده است. وی شیوه خود و انگیزه تأليفش را در دیباچه که جملات مهم آن خواهد آمد، می آورد که باید بدان نگریست. از همین دیباچه برمی آید که «الملخص في اللغة ...» بخشی باشد از کتاب دائرة المعارف گونه خود مؤلف با نام «افانین العلوم و امانی ذوی الفهوم». شیوه تدوین کتاب را که الفبايي است وی در دیبا چه توضیح داده است. پس از حرف یاء، بابی شروع می شود با عنوان «باب در چیز ها کی آوردن آن بر حروف معجم مرتب نباشد» شامل مواردی از نام ایام هفته، ماه های عربی، فارسی، سریانی، برج های منازل قمر، کواکب، حساب، بحثی در شعر و غیره. نام کتاب در مقدمه و صفحه عنوان چنین آمده است: «الملخص في اللغة مع الوفاء بترجمة ما في القرآن و الحاق غرایب الاحاديث بترجمتها به بتتمة النحو و التصريف».
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 9455
آغاز: بسمله. الحمدلله حق حمده و الصلوة علی النبي محمد و علی آله من بعده ... و آن کی این کتاب جمع کرده شد از بهر جماعتی که راغب باشند که برخی از لغة عرب بخوانند و در وقت خویش تحصیل آن نکرده باشند و چون ایشان را گفته شود که مجلدی از اسما و یکی از افعال و یکی از ادوات و یکی از نحو و یکی از تصریف حفظ باید کرد تا واقف شود ... طبع او با حفظ کردن الف ندارد. نقره گیرد و طمع ببرد از تحصیل کردن آن و نیز قصور همت اهل روزگار پوشیده نباشد و شرط شفقه آن باشد که تکلیف اهل روزگار، آن کنی کی طبع ایشان آن را قبول کند. این کتاب ... افعال و ادوات جمع کرده شد مبوب بر حروف ... حفظ آن آسان باشد. چه بهر حال چون بابی می خواند داند که چه حرفست. و پس از آن چه ترتیب است و اگر نیز حفظ نکند و کلمتی از عربية بر وی مشکل شود سهل و آسان بسر آن شود و در هر بابی صحیح بر ترتیب آورده شود پس مضاعف و پس معتل با مراعات اجوف و منقوض و بنات واو و بنات یا الا افعال لفیف که ... آن کرده نشد از اندکی و بنا (ء) فعل بکسر در منقوص که بنات واو و یا در آن یکسان است و فرق را فایده ی زیادتی نیست و اگر در موضعی این ترتیب نباشد در لفظ آنچ در ... بر كيفية آن ذکر کرده شد و چند کلمات بی ترتیب در اواخر ابواب گفته شود و مقصود آن است تا جوینده در موضع خویش طلب کند و چون نیابد جمله باب بخواند و خواندن آن نیز از فایدتی خالی نباشد چه در همه حال مقصود ترغیب طالب این فن است و تیسیر مطالب وی و نیز از جهة آنک تا اگر بعضی از ائمه یا از ادبا خواهند که چند الفاظ دیگر به این کتاب الحاق کنند ... و کتب در تراجم قرآن بسیار است اما در جملگی آن چون کسی کلمه جوید کی او حافظ قرآن نباشد دشوار بسر آن تواند رفت و درین کتاب آسان بسر آن توان شد ... پس این حال اقتضای آن کرد که مفرد مجموعی در تفسیر غرائب احادیث رسول صلی الله علیه و آثار صحابه و تابعین رضوان الله علیهم اجمعین هم بر حروف معجم آورده شود بر طریق صنعت (اعلال) لغة و الحاق کرده شود به آخر آن، و این کتاب نام کرده شد «الملخص في اللغة مع الوفاء بترجمة کافی القران و الحاق غرائب الاحاديث بترجمتها به بتتمة النحو و التصريف ... و چون این فن را گریز نیست از نحو و تصریف از هر یکی چند اوراق در بیان قوانین و اصول آن آورده شد هم به زبان پارسی تا بر طالب مبتدی دشخوار نشود ... و فنون علوم دیگر از معرفه شعر و ترسل و انواع حساب و طب و نجوم و علوم شرعیات از کتاب «افانین العلوم و امانی ذوی الفهوم» که کما بیش سی فن در آن از علم جمع کرده شدست طلب کند اگر او را نشاط باشد، و این «ملخص» هم از جمله آن کتاب است ... و عبارت کرده شد ترجمه آن بپارسی یی کی همه کس حقیقه آن بداند. چه بیشتر کتاب ها که متجرمند بپارسی، زبان اهل قطری است و بر اهل دیگر اقطار مشکل می شود دانستن آن؛ انجام: از قافیه نگاه می دارد و هم آن قافیه باز می آورد و الله اعلم. تمت الملخص
خط: نسخ، بی کا، تا: ذیقعده 684 ق؛ مصحح، نام کتاب و مؤلف در صفحه عنوان درج شده و دو بیت عربی در وصف کتاب از
مؤلف آمده است: «جمعت کتابا لکم في الادب ** و لخصت في ذاك السن العرب/ خذوه بقوتکم و احفظوا ** و غوا (کذا) یکفکم من صنوف التعب»؛ یادداشت هبه نسخه به «ابنی شیخ محمد» دیده می شود؛ جلد: تیماج، 115 گ، 20 سطر، اندازه: 20×12 سم [ف: 30 - 144]
al-mulaxxas fi-l hay’a = š.-u Čağmīnī
چغمینی، محمود بن محمد، - 745؟ قمری
Čaqmīnī, mahmūd ebn-e mohammad (- 1345)
اهدا به: الغ بیگ پسر شاهرخ پسر تیمور گورکان (807-850 ق)
تاریخ تأليف: 815 ق
در یک «مقدمه» و دو «مقاله»: مقدمه در بیان اقسام اجسام به طور اجمال؛ مقاله 1. بیان هیئت افلاک و آن چه به آن متعلق است در پنج باب؛ مقاله 2. بیان هیئت زمین و آنچه بدان مربوط است در سه باب.
آغاز: الحمد لله کفاء افضاله و الصلاة علی محمد نبیه و آله ... انی ألفت هذا الكتاب في هیئته العالم تذكرة لکل عالم.
انجام: عن الإخلال و الزحمة و لعل هذا المدار الذي أوردت کاف و الله أعلم بالصواب و إليه المرجع و المآب و صلی الله علی سیدنا محمد و آله الطيبين الطاهرين و سلم تسليماً كثيراً
چاپ: مشار عربی، ص 566، تهران، سنگی، 1311 ق، وزیری، 173 ص (صص 1-173)
[کشف الظنون 1819/2؛ ريحانة الأدب 449/1؛ الذريعة 211/22 و 176: 3؛ بروکلمان (ترجمه عربی) 178/5؛ دنا: 1258-1259 (24 نسخه)]
شرح و حواشی:
1- شرح الملخص في الهيئة؛ ذهبی، محمد بن احمد (673-748)
2- شرح الملخص في الهيئة؛ ترکمانی، محمد بن احمد (714-750)
3- شرح الملخص في الهيئة؛ عتایقی، عبدالرحمن بن محمد (699-790)
4- شرح الملخص في الهيئة - حاشية الملخص؛ عبیدی، فضل الله بن عبدالرحیم (- 8)
5- الملخص (ترجمه)؛ اندقانی، محمد بن عمر (- 8)
6- شرح الملخص في الهيئة؛ قاضی زاده رومی، موسی بن محمود (- 815)
7- شرح الملخص في الهيئة؛ جرجانی، علی بن محمد (740-816)
8- حاشية شرح الملخص چغمینی؛ کوبنانی، ابواسحاق (- 886)
9- حاشية شرح الملخص چغمینی؛ خوجه پاشا، یوسف بن خضر (891-844)
10- حاشية شرح الملخص؛ نظامی بسطامی، فصیح بن عبدالکریم (- 9)
11- شرح الملخص في الهيئة؛ همام، محمد بن محمد (- 9)
12- غیاثیه - غنية الانام - من لا یحضره التقويم - شرح الملخص؛ قاضی والشتانی، محمود بن محمد (- 9)
13- حاشية شرح الملخص چغمینی؛ دوانی، محمد بن اسعد (830-908)
14- حاشية شرح الملخص چغمینی؛ میبدی، حسین بن معین الدين (- 911)
15- حاشية شرح الملخص چغمینی؛ بیرجندی، عبدالعلی بن محمد (- 934)
16- حاشية شرح الملخص چغمینی؛ دشتکی شیرازی، منصور بن صدرالدین محمد (- 948)
17- حاشية شرح الملخص؛ خفری، محمد بن احمد (- 957)
18- نسبة ارتفاع اعظم الجبال الى قطر الأرض - حاشية شرح الملخص - شرح شرح ملخص چغمینی - تضاریس الأرض؛ شیخ بهائی، محمد بن حسین (953-1030)
19- حاشية الملخص؛ شیخ بهائی، محمد بن حسین (953-1030)
20- حاشية شرح الملخص في المسئلة الشعيرية؛ مولا احمد بن حیدر (- 11)
21- حاشية حاشية شرح الملخص؛ افندی، ملاعبدالرحمن (- 11)
22- حکم الرياضي؛ دهلوی، محمد زمان بن محمد صادق (- 12)
23- حاشية شرح الچغمینی؛ تنکابنی، احمد بن ابی الحسن (- 13)
24- رح الملخص في الهيئة؛ عبدالواحد بن محمد
25- حاشية شرح الملخص چغمینی؛ مولی عرب سنیان
26- حاشية حاشية البيرجندي علی شرح الملخص؛ چلبی، احمد
27- حاشية حاشية البيرجندى علی شرح الملخص؛ دیار بکری
28- حاشية شرح الملخص چغمینی؛ نطاقی، فصیح الدين بن عبدالکریم
29- تعلیقات علی شرح الملخص
30- حاشية شرح الملخص چغمینی (5 عنوان)
31- شرح الملخص في الهيئة (3 عنوان)
32- شرح خطبة شرح الملخص
33- محصل الملخص - شرح الملخص في الهيئة للچغمینی
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ تحریری، بی کا، تا: محرم 747 ق؛ واقف: نایینی؛ 24 گ، 17 سطر (12×9/5)، اندازه: 14/7×17/5 سم [ف: 8 - 444]
خط: نسخ، کا: فضل الله عبیدی، تا: 782 ق؛ قطع: ربعی [رشت و همدان: ف: - 1443]
آغاز: برابر؛ انجام: فالأولى أن اقتصر علیه و لکین هذا خاتمة الكتاب بعون الله الملك الوهاب.
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 9؛ افتادگی: انجام؛ محشی با نشان قاضی زاده و حیدر بن احمد؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: مقوایی، 38 ص (1-38)، 19 سطر، اندازه: 18×14 سم [ف: 10 - 512]
خط: نسخ، کا: گرگین، محمود بن حسین، تا: یک شنبه 23 جمادی الاول 814 ق؛ افتادگی: آغاز؛ از نیمه دوم باب 2 مقاله یکم را دارد، محشی با نشانه «5»؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: تیماج، 30 ص (33-62) [ف: 10 - 1681]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: ذیحجه 816 ق؛ جلد: پارچه ای، 43 ص (1-43)، اندازه: 22/4×13/6 سم [ف: 8 - 412]
آغاز: کالمعد نیات النبات و الحيوان؛ انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: حسنی، یحیی بن سلطان، تا: 23 ذیحجه 900 ق؛ افتادگی: آغاز؛ واقف: مرتضی قلیخان، 1340 ق؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: پارچه ای، 23 گ، 17 سطر (11/8×8)، اندازه: 18×12/7 سم [ف: 8 - 445]
خط: نستعلیق، کا: محمد بن حسن بن حسین طارمی، تا: قرن 10؛ کاغذ: دولت آبادی، جلد: تیماج، 39 ص (1-39)، اندازه: 17/3×13/2 سم [نشریه: 2 - 215]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 10 [نشریه: 7 - 697]
خط: نسخ نازیبا، کا: احمد بن عبدالله بن علی بن سیف صیمری، تا: 29 ذیقعده 990 ق؛ مجدول، مصحح؛ جلد: تیماج، 23 گ (5 پ - 27 ر)، اندازه: 21×15/5 سم [ف: 20 - 32]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ 76 گ، 20 سطر [سه کتابخانه اصفهان: ف: - 54]
آغاز: برابر؛ انجام: اذا اضیف ای فلك البروج و سیزید وضوح
خط: نستعلیق خوش، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: انجام؛ کاغذ: اصفهانی، 2 گ (2-1)، 18 سطر (12/8×5)، اندازه: 17/5×9/5 سم [ف: 17 - 296]
انجام: من دقایق الساعات علی ما ذهب التباني اليه کما لا یخفی علی من درية في الحساب و الله تعالی اعلم بالصواب و اليه المرجع و المآب تم الكتاب بعون الوهاب في تاریخ - یوم الأربعاء سابع شهر ذی الحجة سنه الف و ثمانية عشر 1018 ه ق
خط: نسخ، بی کا، تا: چهارشنبه 7 ذیحجه 1018 ق؛ محشی؛ جلد: مقوا با تیماج، 114 گ، اندازه: 20/5×15 سم [ف: 2 - 142]
آغاز: برابر؛ انجام: بعشرة ایام و عشرین ساعه و نصف ساعة بالتقریب.
خط: نستعلیق، بی کا، تا: اوایل ذیقعده 1034 ق؛ مهر: حاج سید سعید؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: گالینگور، 21 گ (72-92)، 23 سطر (15×5)، اندازه: 10×19/5 سم [ف: 3 - 1246]
خط: نستعلیق، کا: فیض الله بن محمد الشهير، تا: 1088 ق؛ افتادگی: انجام؛ مجدول؛ قطع: بیاض رقعی [چند نسخه ف: - 235]
بی کا، تا: 1093 ق [د. ث. مجلس]
آغاز: برابر؛ انجام: و عشرین ساعة و النصف ساعة بالتقریب ... سنه 1157
خط: نسخ، کا: محمد شفیع بن عبدالرسول، تا: 1157 ق [رایانه]
خط: نسخ، بی کا، تا: دوشنبه 12 ربیع الاول 1223 ق؛ جلد: تیماج، 28 سطر (15×9/5)، اندازه: 14/5×19 سم [نشریه: 3 - 226]
انجام: الاشارة اليه و الأولى أن اقتصر علیه فلیکن هذا خاتمة الكتاب و الله الموفق في کل باب تمت الكتاب بعون الملك الوهاب علی ید الاحقر الراجي الى الله حسین بن نصر الله سنه 1284
خط: نسخ، کا: حسین ابن نصرالله، تا: 1284 ق؛ جلد: تیماج، 138 گ، 15 سطر (10×5)، اندازه: 11×15/5 سم [ف: 2 - 197]
بی کا، بی تا [فیلم ها ف: 1 - 627]
خط: نسخ، کا: محمود بن محمد تنکابنی، بی تا؛ 35 گ (1 پ - 35 ر)، ابعاد متن: 7×14/5، اندازه: 20×15 سم [ف: 15 - 4094]
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ 70 گ (27-96)، 17 سطر، اندازه: 15×10 سم [ف: 3 - 138]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ 25 گ (94-118)، 17 سطر، اندازه: 15×7 سم [ف: 31 - 464]
آغاز: برابر عالم؛ انجام: و هذه السنة ناقصة عن السنة الشمسية عشرة أيام و عشرین ساعة و نصف ساعة بالتقریب.
بی کا، بی تا؛ جلد: مقوایی، 24 گ (107 پ - 130 پ)، اندازه: 21×14/5 سم [ف: 24 - 88]
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ 3 گ (5 ر - 7 پ)، 19 سطر [سه کتابخانه اصفهان: ف: - 31]
آغاز: بسمله، الحمدلله الذي جعل الشمس ضیاء و القمر نورا و تبسط بساط البسيط؛ انجام: نهم دایره عرض است اما دوایر صنعار بسیار است از این جهت به تعداد آن نپرداخته اند.
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام [رایانه]
بی کا، بی تا؛ انتقالی از کتابخانه پهلوی - مجموعه نوازی؛ 79 گ، اندازه: 15/4×21/4 سم [رایانه]
آغاز: برابر؛ انجام: بعشرة و عشرین ساعة و نصف ساعة بالتقریب و الاضوب.
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ 25 ص (129-153)، 17 سطر، اندازه: 24×14 سم [ف: 32 - 116]
al-molaxxas (t.)
اندقانی، محمد بن عمر، ق 8 قمری
andeqānī, mohammad ebn-e ‘omar ( - 14c)
وابسته به: الملخص في الهيئة = شرح چغمینی؛ چغمینی، محمود بن محمد (- 745 ق)
تاریخ تأليف: گویا پیش از 14 رمضان 725 ق
جز ترجمه حسین خوارزمی و محمد زمان انبالجی دهلوی (استوری 500/2؛ ذیل بروکلمان 865/1) می باشد. گویا پیش از 14 رمضان 725 ق، به خواهش دوستش زین الدين عمر المنجم انجام پذیرفته است.
آغاز: بسمله، الحمدلله کفاء افضاله ... چنین می گوید دعا گوی مسلمانان محمد بن عمر اندقانی و فقه الله لتحصیل السعادات ... که چون به کرات و مرات دوست خالص ... زین الدين عمر النجم ازین ضعیف التماس کرد که می باید که کتاب ملخص در هیئت از عربی به پارس
انجام: به مقدار ده روز و بیست ساعت و نیم ساعت به تقریب.. بالصواب.
[فهرستواره منزوی 2858/4]
تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 1864/14
آغاز و انجام: برابر
بی کا، تا: با تاریخ 725 ق؛ با یادداشت شمس کاتی برای وحید الدين که گویا نویسنده است در یک شنبه 14 رمضان 725 که با زین الدين کاتی مقابله شده است؛ کاغذ: دولت آبادی، جلد: میشن، 18 سطر، اندازه: 16×12 سم [ف: 391 - 5]
mulaxxas-ul kalām
هرندی، محمد بن محمد حسن، ق 13 قمری
harandī, mohammad ebn-e mohammad hasan(- 19c)
تاریخ تأليف: رجب 1273 ق
به نظم عربی در کلام شیعی.
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 5866/1
آغاز: الحمد الله الموحد الأحد القادر العالم ذی القدس الصمد؛ انجام: و من دعا لقائل الابيات ختمتها بالحمد و الصلاة.
کاتب - مؤلف، تا: یک شنبه 5 شعبان 1287 ق؛ جلد: تیماج، 15 سطر (12×6)، اندازه: 14×20 سم [ف: 16 - 114]
molaxxas-e majāles-ol mo'menīn
وابسته به: مجالس المؤمنين؛ شوشتری، نورالله بن شرف الدين (1019-956 ق)
رساله ای است در تراجم احوال رجال و علماء و مشایخ صوفیه بر آن گونه که مجالس المؤمنين قاضی نورالدین شوشتری مرعشی شهید است و بر شیوه و ترتیب او لکن به اختصار می باشد.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 11314/23
آغاز: ... الحسن بن علی بن زیاد الوشاء البجلي الكوفي دختر زاده الياس صراف یکی از فضلاء طائفه امامیه؛ انجام: صاحب رویای صالحه با به بینی، باید او را به من رسانی و من بعد از مدتی آن شخص را دیده ...
خط: نستعلیق شکسته تحریری، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ محشی؛ 48 گ (220-267)، 22 سطر، اندازه: 15×10/5 سم [ف: 28 - 492]
ملخص المجسطي - المجسطي (مختصر)
mulaxxas-ul majastī
ابوریحان بیرونی، محمد بن احمد، 362 - 440 قمری
abū-reyhān-e bīrūnī, mohammad ebn-e ahmad (974 - 1049)
وابسته به: المجسطي؛ بطلمیوس، کلاودیوس، ش (100-178 م)
مجسطی تأليف بطلیموس قلوذی است و اختصار و تلخیص آن از بیرونی. [واقف نسخه آستان قدس، این تخلیص را در دو جلد به دو کس منسوب داشته یکی در گاهنامه (سال 1311 ص 186) که در آن جا آن را از ابوعبدالله محمد بن احمد خارزمی دانسته و جای دیگر در حاشیه ورق اول نسخه آستان قدس که ضمن این که کنیه ابوعبدالله را بی ارتباط می داند (دلیل آن بیان نشده) آن را از تأليفات ابوریحان محمد بن احمد بیرونی خوارزمی شمرده است. محرر این اوراق می گوید که از یک ابو عبدالله
خوارزمی دیگر نیز در ریاضیات خبر داریم و ابن خلدون (مقدمه ص 484، بیروت الطبعة الرابعة) او را در جبر و مقابله دارای تأليف شمرده است ولی او قطعا نمی تواند صاحب این تلخیص باشد. (غلامعلی عرفانیان)
آغاز: بسمله، حمد له، قال أبوعبدالله محمد بن احمد الخازمي رحمه الله علیه و بعد فان کتاب المجسطي لبطلیموس الذي هو عمدة النوع التعليمي؛ انجام: في ظهور الخمسة المتحير و اختفائها القول فیه کما تقدم في الكواكب الثابتة
همان که بیشتر از محمد بن احمد خوارزمی (- 387 ق) دانسته اند؛ خط: نسخ خوش، کا: میرزا طاهر مشهدی، تا: 1309 ق، جا: مشهد رضوی؛ جلد: تیماج مذهب، 23 ص (1-23)، 31 سطر، اندازه: 33/1×20/2 سم [ف: 10 - 239]
آغاز: المقالة الأولى من تلخیص کتاب بطلمیوس في التعاليم و هو کتاب المجسطي؛ انجام: و في الخامس ابعاد الغروب الصباحي فهذا آخر ما اختصرنا من کتاب المجسطي و هناك تم الكتاب و الحمدلله و صلی الله علی النبي محمد و آله.
خط: نسخ ریز، بی کا، بی تا؛ دارای اشکال هندسی بسیار زیبا؛ کاغذ: دولت آبادی، جلد: مقوایی، 128 ص، ابعاد متن: 15/5×6، اندازه: 11×21/5 سم [ف: 2 - 34]
molaxxas-e me'yār-e jamālī
وابسته به: معیار جمالی و مفتاح ابواسحاقی - معیار اللغة؛ شمس فخری اصفهانی، شمس الدين محمد بن فخر الدين (- قرن 8)
اهداء به: شاه سلطان حسین صفوی
تاریخ تأليف: 1117 ق
نگارنده این تلخیص که از محرران دارالانشای دیوان شاه سلطان حسین بوده بخش علم عروض و قافیه و بدیع معیار جمالی را تلخیض و لغات مشکله و نامأنوس آن را به لغات ساده تر زمان خودش تبدیل کرده است.
آغاز: بسمله، موزونی سخن ثنای حضرت حق عز شأنه و مطبوعی بیان نعت ... و بعد چون درین ایام خجسته آغاز فرخنده فرجام فرمان لازم الاذعان فرمانفرمای هفت اقلیم صاحب اورنگ و دیهیم کشتزار سلطنت را فیض
انجام: گل چیست نسخه ای ز رخ دوستان شاه ** شمشاد بر کشیده ای از بوستان شاهلله الحمد و المنه که ختم کلاه بنام نامی شاه عالم ظل ظلیل اعلیحضرت شاهی بر فرق نیکان مخلد و مستدام باد ثم حمدالله که توفیق تلخیص نسخه عروض که حسب الامر الاعلي مقرر شده بود که بنده اقل ملخص ساخته بعرض مقیمان آستان رساند.
آغاز و انجام: برابر
کا: عبد الوهاب رشتی، تا: 1222 ق؛ مجدول؛ جلد: تیماج، 135 ص (135-1)، 14 سطر، اندازه: 21×13 سم [ف: 10 - 1445]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: گواری عراقی، مهدی، تا: پنج شنبه 22 ربیع الثاني 1311 ق؛ مجدول؛ جلد: تیماج، 59 گ (1 پ - 59 ر)، 19 سطر، اندازه: 21×13 سم [ف: 8 - 17]
mulaxxas-ul maqāl fi-d dirāya wa-r rijāl
عصار، محمد بن محمود، 1264؟ - 1356؟ قمری
‘assār, mohammad ebn-e mahmūd (1848 - 1937)
تاریخ تأليف: ربیع الثاني 1347 ق؛ محل تأليف: مشهد
نگارشتی است استدلالی در فن درایه و بیان اصول کلیه علم رجال. در بخش اخیر از «توضیح المقال» زیاد نقل کرده است.
آغاز: و بعد این بنده شرمنده در موقع نوشتن فقاهة الرضويه چون در مقدمه آن کتاب اموری را مذکور نموده ام که شخص طالب محتاج بکیت اصولیه و قواعد فقهیه که علماء سلف تصنیف فرموده اند نباشند.
انجام: کنیه جد بزرگوارش ابوالقاسم است.
[فهرستواره منزوی 2295/3]
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 3639
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق و شکسته، کاتب - مؤلف، تا: ربیع الثاني 1347 ق، جا: مشهد رضوی؛ واقف: عصار، محمد بن محمود، 12 ربیع الثاني 1347؛ 64 گ، اندازه: 11×19 سم [ف: 6 - 625]
mulaxxas-ul maqal fi tahqiq-i ahwal-ir rijal
دنبلی خوئی، ابراهیم بن حسین، 1247 - 1325 قمری
dombalī xūii, ebrāhīm ebn-e hoseyn (1832 - 1907)
تاریخ تأليف: 4 ربیع الاول 1277 ق
مؤلف جهت اختصار اسماء رجال حدیث و غناء طالبین از کتب مطوله رجالی کتاب حاضر را پرداخته و در آن همه اسماء رجال را شامل ممدوحین و مذمومین و مجهولین و مشخصات رجال مشتر که آورده و عمده اعتمادش بر کتب اربعه رجالی (رجال کشی، رجال نجاشی، رجال غضایری، فهرست شیخ طوسی) بوده است، و برای هر کدام از این کتب و برای هر یک از ائمه معصومین (علیهم السلام) و مشایخ از علماء رموزی انتخاب کرده و رموز را
در اولش بیان کرده، و کتابش را در یک «مقدمه» و شش «قسم» و یک «باب» و یک «خاتمه» قرار داده و در آخرش ترجمه احوال خودش را آورده است؛ فهرست مطالب: مقدمة: في بیان امورلها دخل تمام في امقام؛ قسم 1. الثقات؛ 2. الموثقين؛ 3. الحسان؛ 4. الضعاف؛ 5. فیمن لم یذکر له في الكتب الرجال مدح و لازم؛ 6. المجاهيل؛ باب: في الكني؛ خاتمة: تشتمل علی ستة فوائد.
آغاز: الحمد لله المتفرد بالدوام المتطول بالانعام خالق الخلق بقدرته و مدبر الامور بحکمته.
انجام: و ان اول ناس اول الناس و لیس علی الانسان الا ما یسعه قدرته و یناله طاقته و علی الله التكلان.
چاپ: ایران، تبریز، 1298 ق، سنگی، وزیری، 128+68+70 ص
[الذريعة 214/22؛ مصفی المقال ص 9]
خوی؛ نمازی؛ شماره نسخه: 293
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کاتب - مؤلف، تا: 4 ربیع الثاني 1277 ق؛ واقف: مؤلف؛ 845 ص، 18 سطر، اندازه: 22×15/5 سم [ف: - 145]
قم: مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 472
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 2 - 73]
mulaxxaṣ-ul maqāl fī daf‘-il qīl-a wa-l qāl
نراقی، ابوالقاسم بن محمد، 1258 - 1319 قمری
narāqī, ab-ol-qāsem ebn-e mohammad (1842 - 1902)
اگر کسی چیزی را وقف کند و آن چیز در اجاره کس دیگری باشد و قبل از سر رسیدن وقت اجاره واقف بمیرد، آیا وقف باطل و آن چیز به وارث منتقل می شود یا وقف صحیح و طبق آن عمل می شود. این مسأله مورد اختلاف واقع شده و برادر مؤلف (ظاهراً ملا احمد نراقی) در این موضوع رساله ای نوشته و فقیهی دیگر او را رد کرده، و رساله حاضر رد بر آن فقیه می باشد که مؤلف به دستور برادرش به فارسی و عربی به رشته تحریر در آورده است. این رساله استدلالی مفصل و مشتمل بر یک «مقدمه» و سه «لمعه» و یک «خاتمه» است: المقدمة: في تعریف الوقف؛ لمعه 1. شرائط الوقف، دارای سه اشراق؛ 2. شرائط الواقف؛ 3. شرائط الموقوف؛ الخاتمة: في ناظر الوقف.
چاپ: ایران، مشهد، بنیاد پژوهش های آستان قدس رضوی، 1388 شمسی، سید محمد علی خادمی، حروفی، 1، وزیری، ضمن رسائل في الوقف
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 3136
آغاز: الحمدلله الذي وقف مزرعة الجنان علی من سارع الى تسبیل الباقيات الصالحات و وفق طائفة من عباده لتحصیل السعادات؛ انجام: و چنان چه در آن چه مذکور شده خطائی یا خللی باشد در اصلاح آن کوشند و بذیل عفو و اغماض بپوشند
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ مصحح؛ جلد: تیماج، 63 گ، 18 سطر، اندازه: 14/5×20 سم [ف: 8 - 365]
mulaxxas-ul maqāl fī ma'rifat-ir ruwāt wa-r rijāl
شبر، عبدالله بن محمدرضا، 1188؟ - 1242 قمری
Šobbar, “abd-ol-lāh ebn-e mohammad rezā (1774 - 1827)
بسیار مختصر و به ترتیب حروف در شمارش رجال حدیث با حروف اختصاری برای هر یک از نام معصومین و کتاب هایی که از آن ها نقل شده است. نام شخص تکرار نمی شود فقط نام پدران یا مشخصات دنبال یکدیگر آورده می شود. این کتاب مختصری از کتاب بزرک مؤلف «جامع المقال في معرفة الرواة و الرجال» می باشد. (سید احمد اشکوری)
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 6655
آغاز: الحمدلله رب العالمين ... اما بعد فهذه اوراق قليلة مشتملة علی فوائد جليلة و فرائد جزيلة في معرفة الرجال؛ انجام: اللهم نور ابصارنا و بصائرنا و خذ بقلوبنا الى حبك وحب من یحبك و ما یوصل الى حبك و وفقنا لطاعتك و مراضیك
خط: نسخ، بی کا، تا: یکشنبه 4 رمضان 1248 ق؛ از روی نسخه مؤلف؛ 111 گ، 21 سطر، اندازه: 12/5×20/5 سم [ف: 17 - 217]
molaxxas-e manāzel-ol ahbāb va manāzah-ol albāb
اخباری، محمد بن عبدالنبی، 1178 - 1232؟ قمری
axbārī, mohammad ebn-e ‘abd-on-nabī (1765 - 1817)
منتخبی است از کتاب منازل الاحباب تأليف محمود بن زین الدين سلیمان جبلی که از ادبا و ارباب ذوق بوده مشتمل بر سخنان و اشعار و قطعات شورانگیزی که از عشاق و دلشدگان نقل است. موضوعی که در این کتاب جالب توجه است ذکر نام های عربی صریح و کنائی عشق است که در فصل مخصوصی گرد آورده و شماره اش به استثناء نام های معروف آن 60 و از آن جمله است: التبهلد، التباله، الرسيس، الرصب، اللعب، الهلع.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 1241
آغاز: الحمدلله و سلام علی عباده الذين اصطفی؛ انجام: پرده چون از میانه شد مکشوف ** جلوه گر شد تمام بر عطا
بی کا، بی تا؛ این نسخه با کتاب شماره 1241 در یک مجموعه است [ف: 4 - 403]
molaxxas-ol manteq
وابسته به: کبری در منطق؛ جرجانی، علی بن محمد (740-816 ق)
از اول تا آخر خلاصه «الكبرى في المنطق» سید شریف جرجانی است با اضافه نمودن تعدادی سؤال وجواب در متن رساله و در لا به لای مطالب که سؤالات درباره متن کبری است و جواب نیز شرح بر «کبری» است. ظاهراً مؤلف کتاب همان کاتب نسخه باشد.
قم؛ گلپایگانی؛ شماره نسخه: 1506-9/56
آغاز: بسمله بدان که آدمی را قوتی است در اکه که منقش گردد در وی صور اشیاء چنان که در آیینه ... س: چرا مردم را آدمی گفته اند؟ ج به جهت این که ادیم الارض است و به جهت اینکه گندم گون است؛ انجام: الجسم اما لاشجر اولا حجر اگر لا شجر نیست بلکه الا حجر است و اگر لا حجر نیست بلکه لا شجر است قد تمت الكتاب
خط: نسخ و نستعلیق، کا: اسماعیل بن میرزا علی بن حاجی شیخ علی بن حاج ملاعلی اکبر مجتهد، تا: 5 جمادی الاول 1322 ق؛ 10 گ، 14-20 سطر، اندازه: 13/5×21/5 سم [ف: 8 - 4541]
mulzam-ul farīqayn bi-wujūb-il mash ‘ala-r rijlayn
مارندرانی، مهدی بن هادی، ق 14 قمری
mārandarānī, mahdī ebn-e hādī(- 20c)
تاریخ تأليف: 1322 ق
در این بحث استدلال می شود بر وجوب مسح پا در وضو و عدم جواز شستن آن چنان که فتوای بسیاری از اهل سنت بر آن است، و مخصوصا در آیه «یا أيها الذين آمنوا اذا قمتم إلى الصلاة ...» که دلالت بر صحت مذهب شیعه در این مسأله دارد، بیشتر بحث می کند.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 8101/5
آغاز: الحمدلله رب العالمين ... اعلم أنه من المسائل التي قد خالف فیها العامة للأصحاب هو وجوب مسح الرجلين في الوضوء؛ انجام: الحمدلله علی کل حال و الصلاة و السلام علی محمد و آله الطيبين الطاهرين المعصومين ...
خط: نستعلیق، کاتب - مؤلف، بی تا؛ جلد: تیماج، 10 گ (181 پ - 190 ر)، اندازه: 17/5×22 سم [ف: 21 - 106]
molestān
بدایع نگار، محمد ابراهیم بن محمد مهدی، 1241 - 1299 قمری
badāye' negār, mohammad ebrāhīm ebn-e mohammad mahdi (1826 - 1882)
تقلیدی از «گلستان» سعدی در پنج «ساغر» و یک «جرعه» که خود او گفته که آن را به اسم سامی گلستان موسوم کردم: ساغر 1. حسن سلوک و عادت ملوك؛ 2. اخلاق درویشان؛ 3. تفویض به ذات باری؛ 4. احمق و نادانی؛ 5. حکم و آداب؛ جرعه: مختصری از سرگذشت خود. در آن آمده که در نواحی تفرش در قهستان قم زاده شده، چندین کتاب در شرح حال سرایندگان نگاشته و کتابی چون «انجمن ناصری» در تاریخ قاجاریان نگاشته است. (مایل هروی)
آغاز: حمد خدای را عظمت قدرته که قدرتش موجب عبرت است و به صنع اندرش مزید فکرت هر نظری که فرو بندی تعلق خیال اوست.
انجام: شاه فردی زگفته های حکیم ** در ضمیرم همیشه مستتر است/ باش تا صبح دولتت بدمد ** این هنوز از نتایج سحر است
چاپ: در تبریز و مشهد چاپ سنگی شده
[نسخه های منزوی 3634/5؛ الذريعه 22/215؛ مشار 4934/4]
آغاز: لطف نثرش بلطف آب حیات ** شهد نظمش بشهد قند و نبات؛ انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: علی اکبر بن میرزا اسماعیل سمنانی، تا: ذیحجه 1130 ق، جا؛ تهران؛ جلد: تیماج، اندازه: 12×18/5 سم [ف: 9 - 321]
آغاز و انجام: برابر
کا: ابوالفتح قرا بر جلو برای ابراهیم میرزا برهان السلطنة، تا: 17 ذیحجه 1315 ق؛ در پایان نسخه در چند (4 برگ) اشعاری به فارسی از شاهزاده سام میرزا که رضوان تخلص می نمود، با تقریظی از مؤلف که در محرم 1314 به مناسبت چاپ این کتاب نوشته؛ جلد: تیماج، 57 گ، 11 سطر، اندازه: 22×15 سم [ف: 8 - 4542]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ مهر: «احمد» (بیضوی کوچک)؛ جلد: مقوایی، 45 گ، 12 سطر (14×8)، اندازه: 11/8×18/5 سم [رایانه]
molaʻamāt
خواجوی کرمانی، محمود بن علی، 689 - 753 قمری
xaju-ye kermani, mahmud ebn-e 'ali (1291 - 1353)
تهران؛ سلطنتی؛ شماره نسخه: 336/3
خط: نستعلیق، کا: خلیفه صفر شاه، تا: 927 ق؛ کاغذ: ترمه، جلد: تیماج مذهب، 15 سطر، اندازه: 30×17/5 سم [ف: 3 - 474]
mal amat-ol asrār
به فارسی در کیمیا و باید از متأخران باشد.
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 3390/3
آغاز: هذا کتاب ملعمة الاسرار سوال کردم از استادش که نسخه کیمیا دیده شد البته نزد سر کار بهتر باشد؛ انجام: و مبادی این ها است. و السلام علی من اتبع الهدي.
خط: نستعلیق، کا: گورشانی، ابوطالب بن بهرام، تا: 1262 ق؛ 32 گ (192-161)، 16 سطر (13×8)، اندازه: 17×11 سم [ف: 11 - 2388]
al-milqat-ul hukama
رساله کوتاهی است در تعریف «الملغة» در اصطلاح حکما و اهل کیمیا.
قم؛ مرکز مطالعات؛ شماره نسخه: 281/3
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج، 3 گ (6 پ - 8 پ)، 11 سطر، اندازه: 12×20 سم [ف: 1 - 250]
ملفوظات - مقالات
ملفوظات - روایح الانفاس
ملفوظات - خلاصة العارفين
malfūzāt
عبدالقادر جیلانی، عبدالقادر بن موسی، 471-561 قمری
‘abd-ol-qāder-e jīlānī, ‘abd-ol-qāder ebn-e mūsā (1079 - 1166)
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 16933/2
آغاز: بسمله. للشیخ عبدالقادر الجيلاني. شهرت بان الله والی الولايه، و قد من بالتصریف في کل لحظتی، سقانی ربی من کوس شرابه، فاسکنی حقا فهمت بسکرتی، و ملکنی جمیع الجنان و ما حوت، و کل ملوك العالمين رعیتی؛ انجام: فانت ولی في مقام النيابتي و جدی رسول الله طه محمد، انا عبدالقادر شیخ کل طریقتی.
خط: تحریری، بی کا، بی تا؛ جلد: چرم، 1 ص (189)، 25 سطر (17×10)، اندازه: 21×15 سم [ف: 47/1 - 48]
ملفوظات امیر تیمور - توزک تیموری
ملفوظات حضرت جی - مخزن عرفانی یا الرسالة المجتية
malfūzāt-e xāje ‘obeyd-ol-lāh ahrār = masmū‘āt-e xāje 'obeyd-ol-lāh ahrār = jam‘-e mīr
نیشابوری، عبدالاول، - 900 قمری
neyšābūrī, “abd-ol-avval (- 1495)
ملفوظات، مسموعات و سخنان خواجه عبیدالله احرار (- 1895 ه) است با عناوین «حضرت ایشان می فرمودند»، «می فرمودند». در بر گیرنده مسائل عرفانی، کرامات و حالات و سخنان عارفان. جامع این رساله در برخی از نسخه ها امیر «میر» عبدالاول است و بایستی همان میر عبدالاول از مردمان نیشابور باشد که از مریدان خواجه احرار بوده، به فرزندی او در آمده، سپس داماد او گشته است. وی غیر از عبدالاول بن میر علایی حسینی زید پوری هندی حنفی (- 968 ق) می باشد. در پایان نسخه مرعشی با عنوان «جمع میر» آمده است. (سید محمود مرعشی)
آغاز: بسمله، الحمد لولیه و الصلاة علی نبیه، حضرت ایشان - قدس الله روحه العزيز - می فرمودند که از احادیث نوادر الاصول است: جددوا ایمانکم بلا اله الا الله.
انجام: چنان چه بعد از تحقق وقت مجال ایما و اشارت نماند و بعد از لحظه ای به حظایر قدس انتقال فرمودند. قس سره العزيز. انا لله و انا اليه راجعون
چاپ: به سال 1413 ق (1993 م) در استانبول ترکیه به عنوان «مسموعات قاضی محمد زاهد از عبیدالله احرار»؛ نیز به تصحیح عارف نوشاهی در احوال و سخنان خواجه عبدالله احرار (تهران، نشر دانشگاهی: 1380)
در فهرست با عنوان «سرگذشت و سخنان عارفی نسفی» آمده و مؤلف آن شناخته نشده؛ خط: نستعلیق، کا: شبرغانی، بیک محمد بن سلطان محمد، تا: 2 رمضان 998 ق؛ مجدول؛ جلد: تیماج، 236 ص (3-238)، 18 سطر (13×7)، قطع: بغلی [ف: 17 - 182]
آغاز: برابر؛ انجام: چنان چه بعد از تحقق وقت مجال ایما و اشارت نماند و بعد از لحظه بخطایر قدس انتقال فرمودند قدس الله روح
العزيز.
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1023 ق؛ ترقیمه: «تمام شد کتاب جمع میر تصنیف حضرت میر عبدالاول در ماه مبارك رجب المرجب در سنه هزار و بیست و سه. هر که خواند و یا بنویسد فاتحه فایحه از برای سلامتی ایمان کاتب بخواهد خدا ایمان او را سلامت دارد»؛ دارای سر لوح زیبا، مصحح، محشی، مجدول؛ مهر: «الهي عاقبت محمد گردان» (بیضوی)؛ جلد: مقوایی، 72 گ، 15 سطر (15×7)، اندازه: 11/5×20/5 سم [ف: 38 - 281]
malfūzāt-e razzācīye
رزاقی، محمد خان بن غلام دوست محمد، ق 13 قمری
razzāqī,mohammad xān ebn-e qolām dūst mohammad (- 19c)
تاریخ تأليف: 1230 ق
شرح زندگانی سید شاہ عبدالرزاق هانسوی قادری (- 1136 ق) است. مؤلف در آغاز کتاب در وصف منابع کتابش چنین اشاره می کند: «این سطوری چند است متضمن نبذی از حالات خوارق عادات و کرامات حضرت قطب الاقطاب ... سید شاہ عبدالرزاق ... و شمه ای از آن بعضی یاران و معتقدان آن حضرت ... به سلک تحریر درآورده. چنان چه عم بزرگوار این نحیف غفر الله ذنوبه نیز آن چه جناب پیر و مرشد بر حق ... سید شاہ غلام علی ... که از زبان مبارك والد بزرگوار خود حضرت سید غلام دوست محمد ... و نیز از ثقات معتبرین استماع یافته بود بیان فرموده هم چنان بی کم و کاست به زبان هند قلم بند ساخته. ازین سبب که اکثر، آن حضرت به زبان هندی تکلم می فرمود و این نحیف ترجمه اش به فارسی کرد. و دیگر آن چه از جانب مرشد زاده به حق سید شیر علی ... و نیز از مناقب رزاقیه من تصنیف مولانا نظام الدين لکهنوی ... از یاران و خلفای خاص حضرت قطب الاقطاب ... بود دریافته و برخی از احوال اولاد امجاد و ازدواج عصمت امتزاج حضرت قطب الاقطاب و خلفای وی به تحریر خواهد آورد». تنظیم شده در چهار«باب» و «فصل»: باب 1. بیان نبذی از احوال حضرت قطب الاقطاب، در سه «فصل»: 1) ذکر ولادت و نسب شریف و وطن مبارک، 2) بیان سلسله انتساب در طریقه صوفیه صافیه، 3) ذکر حلیه مبارك و وفات آن حضرت؛ باب 2. بیان تعلم علم ظاهری و ملاقات شاه عنایت الله و فیض و ارشاد از عالم ارواح و بیعت به جناب قطب وقت یگانه درگاه احد سید عبدالصمد خدا نما و برخی از حالات و کرامات و خوارق عادات و الهامات و مقامات، در سه «فصل»: 1) بیان ... (در نسخه خوانده نمی شود.)، 2) ذکر نبذی از احوال اخلاق مرضیه و شجاعت و سخاوت حضرت قطب الاقطاب، 3) بیان کرامات و خوارق عادات و الهامات و مقامات و معاملات و غیرهم؛ باب 3. ذکر اولاد امجاد و ازواج عصمت امتزاج و خلفای آن حضرت، در دو «فصل»: 1) ذکر اولاد شریف و ازواج عصمت امتزاج، 2) بیان احوال خلفای آن حضرت؛ باب 4. متضمن بعض احوال خوارق عادات و کرامات حضرت شاه سید غلام دوست محمد و حضرت سید شاہ غلام علی در دو «فصل»: 1) احوال حضرت شاه سید غلام دوست محمد، 2) بیان نبذی از حالات و خوارق عادات و کرامات سیدنا و مرشدنا و مولانا حضرت شاه سید غلام علی.
[نسخه های منزوی 1416/2]
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 34937
آغاز: الحمدلله رب العالمين و الصلوة و السلام علی رسوله سید المرسلين خاتم النبيين محمد المصطفي احمد المجتبي ... اما بعد احقر العباد هیچمدان؛ انجام: بر او و اصحاب مکرم ** بود بر اولیای امتش هم/ بحمد الله که شد با خیر انجام ** رسید این نامه رنگین به اتمام
خط: نستعلیق و تحریری، بی کا، تا: 24 ذیقعده 1301 ق؛ مصحح؛ اهدایی: رهبری، اردیبهشت 1386؛ کاغذ: هندی، جلد: تیماج، 168 گ، 11 سطر، اندازه: 21/6×15 سم [اهدائی رهبر: 8 - 321]
ملفوظات سید جلال الدين جهانگشت - جامع العلوم
malfūzāt-e šeyx šaraf-od-dīn
تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 27231
بی کا، بی تا؛ خریداری از رضا میدانی [رایانه]
ملفوظات شیخ فریدالدین گنج شکر - راحة القلوب
malfūzāt-e šeyx mohammad ebn-e ‘alā šattārī
شرح حال، سوانح حیات، کلمات، خاطره های شیخ برهان الدين بن کبیر محمد بن علی صدیقی شطاری گجراتی برهانپوری معروف به میان صاحب، از مشایخ صوفیان هند است که توسط یکی از مریدان وی تحریر شده است.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 10721/6
آغاز: ... اما بعد؛ آغاز انوار البرهان راحت المريدين مجمع اللطايف که عبارت است از لطایف کلمات ملفوظات شریفه حضرت برهان الحق و المله و الدين حضرت میانصاحب؛ انجام: لطیفه، حضرت صاحب سلمه ربه فرمودند که تجلی صوری است و تجلی معنوی ...
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ 111 ص (367-257)، 13 سطر، اندازه: 18×11 سم [ف: 33/1 - 198]
ملفوظات صاحبقران - توزک تیموری
al-mulaqqabāt
مختصری است در بیان اصطلاحات و القاب طبقات وراث در فقه اهل سنت به شرح ذیل: «اما اليتيمتان: فهما زوج و أخت من الأبوين و زوج و أخت من الأب لقبتا بذلك لأنه لیس في الورثة شخصان یرثان جمیع المال بالفرض غیرهما. و اما العمريتان فهما زوج و زوجة و أبوان لقبتا بذلك لأن عمر رضی الله عنه أول من قضی فیهما للأم بثلث الباقي بعد فرض الزوجين. و اما المشركة و تسمی الحمارية ایضا فهی زوج و ام وجدة و اثنان فصاعداً من ولد الأم و عصبة من ولد الأبوين لقبت بذلك لأن زيداً قال العمرهب أن أباهما کان حماراً لیس أمهم واحدة فاشرك بینهم ...».
مشهد؛ رضوی، شماره نسخه: 8254
آغاز: بسمله، الحمدلله علی نعمه و إفضاله ... فإن المسائل الملقبات اربع و عشرون مسألة اليتيمتان العمريتان؛ انجام: لأن الأب هو جد أب أم في المسألة الثانية فلا یرث من البنت ... و المآب
خط: نسخ، کا: علی بن محمد بن یوسف بن سعید، تا: حدوداً قرن 10؛ جلد: مقوا، 4 ص، 24 سطر، اندازه: 20×12 سم [ف: 21 - 1463]
al-mulqqabūn bi-mājīlawayh
شفتی بید آبادی، محمد باقر بن محمد نقی، 1175؟ - 1260 قمری
šaftī bīd-ābādī, mohammad bāqer ebn-e mohammad naqi (1762 - 1844)
در تمییز بین چهار نفری که ملقب به «ما جلیویه» هستند و چگونگی تشخیص آن ها در روایاتی که فقط لقب آن ها مذکور و تصریح به نامشان نشده باشد.
آغاز: بسمله، هذه رسالة في بیان الاشخاص الذين لقبوا بما جيلوية ... الحمدلله المعين استعانة في کل شدة و صعاب، و الهادي لمن استهدأ ... و بعد یقول ... ابن محمد تقی، محمد باقر الموسوي. ان ماجیلویه لقب لاربعة ...
انجام: و قال العلامة المجلسي في الوجيزة و الى الحسين بن زید حسن و في الخلاصة صحیح
چاپ: تهران، سنگی، 1314 ق، رحلی، 6 ص (الرسائل الرجالية: صص 115-120)
[الذريعه 162/4]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ 10 گ (221 پ - 230)، 17 سطر، اندازه: 16/5×21/5 سم [محدث ارموی مخ: 3 - 1531]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ مجدول، مصحح: 7 گ (151 پ - 157 پ)، 19 سطر، اندازه: 21×14 سم [محدث ارموی مخ: 3 - 1531]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: 1239 ق؛ جلد: تیماج، 6 گ (237 پ - 242 پ)، 23 سطر (18/5×9)، اندازه: 14/5×24/5 سم [ف: 11 - 205]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: حسین بن علی لنجانی، تا: 11 محرم 1252 ق؛ 5 گ (83 پ - 87 ر)، 27 سطر، اندازه: 17×27 سم [ف: 5 - 19]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: 1269 ق؛ اهدایی: رهبری، خرداد 1373؛ جلد: تیماج، 7 گ (169 ر - 175ر)، 21 سطر، اندازه: 15×21/5 سم [اهدائی رهبر: 8 - 80]
خط: نسخ، کا: عبد الحسين بن محمد امین، تا: 1278 ق؛ قطع: خشتی [نشریه: 5 - 603]
آغاز: برابر؛ انجام: مع أن العلامه في الخلاصه لم یتعرض لحال طریقه الى الحسين بن زید اصلا.
خط: نسخ متوسط، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ جلد: تیماج، 8 گ (189 پ - 182 پ)، 21 سطر، اندازه: 21×15/5 سم [ف: 22 - 320]
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج، 3 گ (81 پ - 83 ر)، 21 سطر (15×10) [ف: 1 - 292]
mulqa-l sabīl
ابوالعلاء معری، احمد بن عبدالله، 363 - 449 قمری
ab-ol-ala ma'arri, ahmad ebn-e abd-ol-lah (974 - 1058)
ابیات متفرقه و مقطوعاتی است در عرفان و پند و اندرز، گویا از خود معری که بترتیب حروف قافیه ها گرد آورده است.
آغاز: و لا حول و لا قوة الا بالله ... قال ابوالعلاء ... کم یجنی الرجل و یخطی و یعلم أن حتفه لا یبطیء
انجام: لا یطلب الثار بمیت ولا ** یودی لعمر الله فیمن ودی
چاپ: دمشق، در مجله المقتبس، 1912 م؛ به کوشش محمد کرد علی در رسائل البلغاء (قاهره: 1331 ق)؛ به کوشش کامل گیلانی (قاهره: 1938 م)
[کشف الظنون 1820/2]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ معرب، بی کا، تا: 1091ق؛ از روی نسخه با نسخه هایی که در کتابخانه حضرت امیر المؤمنين علیه السلام در صحن نجف اشرف بوده؛ مصحح، محشی؛ جلد: تیماج، 12گ (149پ-160ر)، 14سطر، اندازه: 5×15/ 20سم [ف: 17-248]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد علی بن محمد، شویکی بحرانی، تا: حدود 1272ق؛ مصحح؛ 9گ (141-149)، 17سطر، اندازه: 17/5×9سم [ف: 28-278]
al-mulk
یزد؛ وزیری؛ شماره نسخه: 3738/7
آغاز: بسمله وبه نستعین، الحمدلله الكريم القديم
خط: نستعلیق، کا: محمد حسین بن محمد حسن حسینی، تا: 1304ق؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج، 6ص (28-33)، 24سطر (17×12/5)، اندازه: 21×16سم [ف: 5-1774]
ملکات انسانی - عشره کامله
malek jamšīd va telesm-e āsef-e barxīyā va hammām-e bolūr
شیرازی، محمد علی، - 1350 قمری
šīrāzī, mohammad ‘alī(- 1932)
داستان یکی از شاهزادگان هندی به نام ملک جمشید وطلسم حمام بلور است.
چاپ: ایران، بنگاه مطبوعاتی فهم (کتابفروشی خاور)، 1327 شمسی، با انشاء و تصحیح پدر فهیم، سنگی، وزیری کوچک، 2+150ص، اردیبهشت 1327ش /(نشریه نهم)، مصور
[فهرستواره منزوی 478/1]
آغاز: قسمت خود می خورند منعم ودرویش ** روزی خود می برند پشه وعنقا / حاجت موری به علم غیب بداند ** دربن چاهی به زیر صخره صما؛ انجام: وامیران را خلعت داده و مالیات هفت سال شهر را بر خلایق ورعیت بخشید و به عدل و داد ورعیت پروری مشغول گردید شب و روز به عیش وعشرت پادشاهی به سر می برد تا آن که سپاه مرگ شهر بند وجودش را مسخر نموده وهادم الذات بر ایشان بتاخت
خط: نستعلیق، کا: عبدالکریم فریدنی، تا: 1292ق؛ افتادگی: آغاز؛ نسخه اصل است که برای چاپ اصلاح شده؛ جلد: گالینگور، 311گ، 12سطر، اندازه: 20×13سم [ف مخ: 5-2114]
آغاز: اخبار چنین روایت کرده اند که در شهر [...] پادشاهی بود عاقل وعادل رعیت پرور اما فرزندی نداشت شبی در بستر خواب با خود در فکر شد که آیا بعد از من؛ انجام: ای برادر که جاوید نیست ز دنیا و وفادرای امیر نیست نه بر باد رفتنی سحر گاه و شام سریر سلیمان علیه السلام.
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا، افتادگی: انجام؛ جلد: تیماج، 100گ، اندازه: 20×16سم [ف مخ: 5-2114]
malek-zāde va sayf-ol-molūk
به نظم فارسی. گویا از محمد میرزا پیر علی لکهنوی. جز داستان منثور سیف الملوك بدیع الجمال.
[نسخه های منزوی 2931 و 3724]
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 9641/1
آغاز: الهي غنچه امید بگشای ** گلی از روضه جاوید بنمای / سرنامه بنام آن خداوند ** که دلها را به دلها کرد پیوند؛ انجام: به قرآن خود گفته بود با ای اله یقین لاتقنطوا من رحمة الله
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 11 شعبان 1303ق؛ کاغذ: هندی، جلد: تیماج، 99گ (1پ-99ر)، 14 سطر (17×9)، اندازه: 21×14سم [ف: 17- 442]
malek šāh-e saljūqī
تهران، دانشگاه؛ شماره نسخه: 8660/9
خط: نستعلیق، کا: اقبال آشتیانی، عباس، بی تا؛ 17گ، قطع: ربعی [ف: 17-188]
molk-e zūres
تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 7124
آغاز: بسمله اما بعد این رساله ایست در عمل مکتوم حکما بدانکه مرموز حکماء بر عالم ظاهر؛ انجام: در این هنگام ترکیب اول که نامیده میشود معدن و از اینج کرده اند حکما گفتگو را و طرح کرده اند.
خط: نسخ خوش، کا: رجبعلی ابن عبدالله، تا: 1277ق؛ خریداری
از امرالله صفری؛ جلد: تیماج مذهب، 2گ (101ر-102پ)، 17سطر (14×8)، اندازه: 22×17/5سم [رایانه]
al-mulk fī tadbir-il mulūk = k.-ul mulk
جابر بن حیان، 120 - 198 ؟ قمری
jāber ebn-e hayyān (739 - 814)
وابسته به: الملك في علل الطلسمات؛ جابر بن حیان (120-198) در اعمال صنعت (کیمیا) به دو روش: اول آسان که پادشاهان بتوانند آنرا انجام دهند؛ دوم اعمالی جوانی که حکما برای ملوک انجام می دادند. این دو روش بدانجهت انتخاب شده چون پادشاهان، وقت کافی برای اعمال مشکل ندارند. آن گونه که از منابع استفاده می شود مؤلف جز این رساله، رساله دیگری با همین نام «ملک» دارد که غیر از رساله حاضر می باشد.
آغاز: بسمله، حمدله، أما بعد فان هذا الكتاب من بین الكتب خاصة خصصناه من التدابير بنوعین ...
انجام: و بواطنها من عبیده و تلامیذه و اذ قد انتهینا القول الى هذا المكان فلیکون آخر هذا الكتاب
چاپ: پاریس، مطبعة فول غايتينة، 14ص، 1928م.
شروح و حواشی:
1- شرح الكتب الثلاثة، دمشقی، خالد بن یزید (-185)
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 9، کاغذ: اصفهانی، 3ص (103-105)، 19سطر (9/5×13/5)، اندازه: 16/5×20/5سم [ف: 6-669]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق چلیپا، بی کا، تا: قرن 11؛ کاغذ: ترمه، جلد: میشن، 2گ (181ر-82پ)، اندازه: 15/6×23/2سم [ف: 6-452]
آغاز و انجام: برابر
کا: محمد نعیم محمد آبادی، تا: 1083ق؛ 8ص (حاشیه 155-162)، 25 سطر (15/5×8)، اندازه: 23/5×16سم [ف: 10-475]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ خوش، بی کا، تا: 1096ق، جلد: میشن، 11ص (140-150)، 11 سطر (5/5×10)، اندازه: 16×11سم [ف: 10-168]
آغاز: برابر
کا: علی اکبر کرمانشاهی، تا: 18 رمضان 1117ق، جا: تهران و مشهد رضوی؛ 5گ، اندازه: 21×13سم [ف: 4-2020]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13، 5گ (138ر- 142ر)، 13 سطر، اندازه: 8/5×13/5سم [ف: 33-39]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ ریز، کا: بهائی بن احمد عاملی کاظمی، تا: اواخر قرن 12 یا اوایل قرن 13؛ مصحح، محشی با نشان «بهائی» و غیره، رکابه دار؛ 2گ (58-59)، 49سطر، اندازه: 17×8 سم [ف: 32-81]
بی کا، تا: قرن 13[نشریه: 2-111]
آغاز: برابر انجام: و التكرير لا معنی له و السلم. و المسئلة الثانية هو قولنا انا لم نذکره و هو کتب الفلسفة فاعلم ذلك و ما فیه و لم قلنا و اذ قد اتینا علی جمیع ما وعدناه به فلیکن هذالفصل، تم کتاب الملك. الحمدلله رب العالمين و صلی الله ...
خط: نستعلیق، کا: صفا لواسانی، علی محمد، تا: 1259ق؛ جلد: تیماج نارنجی، 4گ (201-204پ)، 23 سطر (10/5× 22/5)، اندازه: 32×19/5سم [ف: 14-161]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: 1265ق؛ جلد: تیماج قهوه ای، 4گ (40پ-43ر)، 24 سطر، اندازه: 16×27سم [ف: 9- 420]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: علی اکبر، تا: 1266ق [رایانه]
آغاز و انجام: برابر
بی کا، تا: 1270ق، جا: تهران؛ جلد: مقوایی، 6گ (81پ -86ر)، اندازه: 18×11سم [ف: 19-321]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: 1277ق، جا: کربلا؛ 7گ، 15 سطر، اندازه: 16×10سم [ف مخ: 1-387]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: محمد علی ذهبی تهرانی، تا: 1304ق؛ 7گ (58پ-52ر)، 17 سطر، اندازه: 20/9×13/2سم [ف: 6-275]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا، جلد: میشن، 3گ (34ر-36پ)، 20 سطر، اندازه: 20/8×14/1سم [ف: 6-288]
بی کا، بی تا؛ 3گ (225پ-227پ)، اندازه: 22×14سم [ف: 2-469]
بی کا، بی تا، جلد: تیماج، 7ص (17-23)، 16 سطر (15×9)، اندازه: 21×15سم [ف: 10-552]
al-malak fī ‘ilal-l-it țilismāt
جابر بن حیان، 120 - 198 ؟ قمری
jāber ebn-e hayyān (739 - 814)
الملك که در طلسم است و ریشه آنرا از فرشته می داند از اینرو آنرا «کتاب الملك» نامیده است. وی می گوید طلسم پایه علم ناموسی و معجزه ها است و بنیاد آن تقریب است چه فیلسوفان چون به آسمان ها نمی رسیدند به طلسم پرداختند. طلسم نیرنگ است و با آن آنچه که درباره آسمان ها می خواهند می کنند و مانند خواص جانوران است و بر پایه مماثله و مقابله نهاده شده است. جابر دو بحث طلسم و اکسیر را با هم می آمیزد و به سوی فلسفه بر می انگیزد و به سید خود سوگند می خورد. در آن از «مائة و اثنی عشر في الصنعة» او یاد می شود. (دانش پژوه)
آغاز: بسمله الحمدلله الملك مالك الدنيا و الآخرة الجواد الكريم اعلم ایها القارى لشیء من هذه الكتب اضمنا أن نذکر في کتابنا هذا علل لطلسما و کیف هی ..
چاپ: هند، بمبئی، ملك الكتاب شیرازی، به اهتمام میرزا محمد ملك الكتاب شیرازی
[تاریخ التراث العربي، فؤاد سزگین 384/4 ؛ ريحانة الادب: 112/5؛ میراث مشترک ایران و هند: 2-56]
شرح و حواشی:
1- الملك في تدبیر الملوك = کتاب الملك، جابر بن حیان (120-198)
2- اغراض کتاب الملک؛ جابر بن حیان (120-198)
3- شرح الكتب الثلاثة؛ دمشقی، خالد بن یزید (-185)
آغاز: برابر؛ انجام: و اذ قد اتینا علی جمیع ما وعدنا به ولیکن هذا الفصل آخر الكتاب.
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 11- قرن 12؛ جلد: تیماج مذهب، 9ص(201-209)، 18 سطر، اندازه: 22×16/5سم [ف: 47/2-116]
آغاز: برابر؛ انجام: وانا اعلمك العلم مكشوفة ولکن یکون مبددا فاجمعه انت و السلام.
خط: نسخ ریز، کا: بهائی بن احمد عاملی (کاظمی)، تا: اواخر قرن 12 یا اوایل قرن 13؛ رکابه دار؛ 2گ (54-55)، 62سطر، اندازه: 18×8سم [ف: 32-78]
آغاز: برابر؛ انجام: و انا علمك العلم مکشوفا ولکن یکون مبددا، فاجمعه انت و السلام. تم کتاب الملك. اغراض کتاب الملك، اعلم ان اغرض هذا الكتاب ... والسلام و الحمد لله وحده و هو حسبنا و نعم الوكيل
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: مشین، 5ص (409-413)، 23 سطر، اندازه: 29×18سم [ف: 9-262]
آغاز: برابر؛ انجام: و اذ قد اتینا علی جمیع و عدنابه فلیکن هذا الفصل آخر الكتاب و الله الموفق للصواب
خط: نستعلیق، کا: علی اکبر، تا: 1267ق؛ واقف: محمد ایرانی، 1350[رایانه]
آغاز: برابر؛ انجام: وانا اعلمك العلم مكشوفة ولکن یکون مبدء فاجمعه انت والسلام تم کتاب الملك
خط: شکسته نستعلیق، بی کا، بی تا؛ مصحح؛ جلد: تیماج مذهب، 3گ، 16 سطر، اندازه: 21×14سم [ف: 8-4542]
آغاز: برابر؛ انجام: و انا اعلمك العلم مکشوفا ولکن یکون مبدو فاجمعه انت و السلام. تم کتاب الملك.
خط: نسخ، بی کا، بی تا، جا: حیدر آباد؛ 4گ (63پ -66ر)[ف: 4-1023]
ملکم خان - گزارش میرزا ملکم خان
malakūt-ul ma'rifa fi asrār-il wilāya
میرزا بابا شیرازی، ابو القاسم بن عبدالنبی، 1212؟ - 1286 قمری
mīrzā bābā šīrāzī, ab-ol-qāsem ebn-e 'abd-on-nabī (1798 - 1870)
وابسته به: خطبة البيان؛ منسوب به علی بن ابی طالب (علیه السلام)، امام اول (-40ق)
اهداء به: ناصرالدین شاه قاجار
تاریخ تأليف: 1281ق؛ محل تأليف: تهران
شرحی است مختصر عرفانی و ذوقی بر خطبة البيان» امیر المؤمنان حضرت علی علیه السلام که به خواهش مستوفی الممالك و به نام ناصر الدين شاه قاجار در برگشت از مشهد رضوی و اقامت موقت سه ساله در تهران به سال 1281ق نگاشته است. ضمنا در همین اقامت موقت در تهران مؤلف احادیث شریف دیگری مانند حدیث حقیقت کمیل و حدیث مفصل را نیز شرح کرده است.
چاپ: رساله در مطبعه احمدی چاپ شده است.
کامل؛ خط: نسخ، کا: ابوالحسن بن مصطفی خادم مطبعه مبار که احمدیه، تا: شنبه 11 جمادی الاول 1344ق؛ مجدول؛ واقف: میرزا ابوالحسن حافظ الكتب، بهمن 1338؛ جلد: گالینگور، 10گ، 23 سطر، اندازه: 25/5×17سم اف: 658]
آغاز: آغاز دیباچه: الحمدلله العلي الوهاب الودود الحميد. آغاز متن: هوی قدیم احد لایزال؛ انجام: سالکان این صراط مستقیم - در ره دنیا و دین میآین مقیم {کذ}.
خط: نستعلیق خوش، بی کا، بی تا، در حواشی اوراق یادداشت هایی به تاریخ شوال 1343 به قلم احمد تبریزی معروف به وحیدالاولیاء کتابت شده؛ واقف: وحید الاولياء، 27 رجب 1379؛ جلد: میشن، 130گ (1-130)، 25 سطر، اندازه: 21×13سم [ف: -657]
molkīye
مهماندار، بهرام بن حیدر، ق 10 قمری
mehmāndār,bahrām ebn-e heydar (- 16c)
اهداء به: ظهیر الدين محمد بابر شاه (932-937ق)
در دو «فصل» ساخته است: 1. آداب ملوك، در دو بابا تمهید - تقسیم سیاست»؛ 2. دو باب وصایای ارسطاطالیس وصایای افلاطون، گرفته از اخلاق جلالی.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 418
آغاز: الحمدلله الذي اظهر آثار الوزارة في وجوه الآنام؛ انجام: این چند کلمه را بهرام بن حیدر مهماندار به جهت سهولت حفظ از اخلاق جلالی انتخاب نمود و السلام.
خط: نستعلیق، کا: محمد حسین کشمیری، تا: 1013ق؛ مجدول، با سرلوح؛ تملک: محمد ابراهیم در 1157 که آقا سید حسین بیکابه او بخشیده و او آنرا انتخاب جلالی نامیده؛ جلد: میشن مذهب، 26گ، وسطر (9×4)، اندازه: 15×9سم [سنا: ف: 1-250]
al-malakiya fi tahqiq-id da'irat-il irtifa
الغ بیك، محمد بن شاهرخ، 796 - 853 قمری
oloq beyk, mohammad ebn-e šāhrox (1394 - 1450)
شروح و حواشی:
1- شرح دائرة الارتفاع؛ جوانی، سعید بن عبدالرحیم
تهران؛ مروی؛ شماره نسخه: 877/13
آغاز: الحمد لله الذي رفع السماء بغیر عمد ...
بی کا، بی تا، 3ص، قطع: رقعی [ف: -323]
al-milkīya wa-t tașarruf
میرزای قمی، ابوالقاسم بن محمد حسن، 1151 - 1231 قمری
mīrzā-ye qomī, ab-ol-qāsem ebn-e mohammad hasan (1739 - 1816)
آغاز: بسمله. السؤال اذا کان الملك في التصرف خالد و لدو زید و یدعی عمرو علی زید أن هذا ملکی و قد تصرفت فیه بغیر حق ثم اعطیته ولدك لمصلحة امرك ...
آغاز: برابر؛ انجام: و هو سماع هذه الدعوى مرة اخری، تمت
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ 10گ (106پ- 115ر) [ف: 5-440]
بی کا، تا: 1214ق، جا: مشهد رضوی؛ قطع: خشتی [ف: -292]
al-milal wa-n niħal = melal va nehal-e šahrestānī
شهرستانی، محمد بن عبدالکریم، 479؟ - 548 ؟ قمری
Šahrestānī, mohammad ebn-e 'abd-ol-karīm (1087 - 1154)
اهدا به: مجدالدین ابوالقاسم علی بن جعفر موسوی نقیب
تاریخ تأليف: 521ق
ملل و نحل یکی از شعب علوم عقل و نقلی است و حاوی برگزیده ترین نظریات این فن در مسائل مهم فلسفی دینی می باشد و کتاب شهرستانی یکی از کتب مهم در این موضوع است و خود او در مقدمه می گوید: قصد من از تدوین این کتاب بیان عقیده متدینین و نشان دادن آراء منتحلین می باشد. او قبل از ورود در متن پنج «مقدمه» می آورد: 1. بیان اقسام عالم؛ 2. تعیین قوانینی که تعدد فرق اسلامی بر آن بنا نهاده شده است؛ 3. در بیان اول شبهه ایکه واقع شده است؛ 4. بیان اول شبهه ای که در ملت پیدا شده است؛ 5. علل و جهاتی که ترتیب این کتاب را پیش آورده است. خواجه افضل الدين صدر الدين ترکه مقتول در 850ق این کتاب را به فارسی ترجمه کرده و «تنقیح الأدلة و العلل في ترجمه کتاب الملل و النحل» نامگذارده است. بار دیگر مصطفی خالقداد هاشمی به سال 1020ق در هندوستان به فارسی نقل کرده و توضیح الملل» نامیده است. نوح بن مصطفی (1070 ق) به ترکی عثمانی و «تئودورهار بروکر» آن را به زبان آلمانی ترجمه و در سال 1850 میلادی چاپ کرده است.
آغاز: الحمدلله حمد الشاكرين بجمیع محامده کلها ... و الصلوة علی سید المرسلين محمد المصطفى و علی آله الطاهرين ... قال
الشيخ العلامة محمد بن عبدالکریم الشهرستاني لما وفقنی الله تع المطالعه مقالات اهل العالم من ارباب الديانات و الملل و الاهوآء و مواردها و اقتناص او انسها و شواردها.
انجام: فمن صادف فیه خلافا في النقل فاصلحه اصلح الله عزوجل حاله و سدد اقواله و افعاله و الحمد لله وحده و صلوته علی سیدنا محمد و آله و صحبه انه جواد کریم.
چاپ: مشار عربی، ص 1901 ایران، تهران، 1288ق، سنگی، خشتی، 288ص؛ مصر، قاهره، مكتبة الحسين، 1949 میلادی، تصحیح احمد فهمی محمد؛ مصر، قاهره، مؤسسة الحلبي و شركاؤه، 1387ق، تحقیق عبد العزيز محمد وکیل؛ هند، چاپخانه عنانیه، 1263ق، سنگی
[الذريعة 220/22 ؛ معجم المؤلفين 187/10 ؛ کشف الظنون 1820/2-1821؛ ريحانة الأدب272/3؛ دنا 9: 1263-1262 (52 نسخه)]
شرح و حواشی:
1- تنقیح الادلة و العلل في ترجمة کتاب الملل و النحل، ترکه اصفهانی، افضل الدين محمد (-7)
2- الملل و النحل (ترجمه)؛ رومی، نوح بن مصطفی (-1070)
3- الملل و النحل (منتخب)؛ نصیری طوسی، محمد تقی بن عبد الحسين (-11)
4- توضیح الملل؛ هاشمی، مصطفی بن خالقداد (-11)
5- جواب مفتی الحنفية ببغداد = شرح مقدمة الحسابية؛ رشتی، کاظم بن قاسم (1212-1259)
6- الاستيفاء؛ کرمانی، محمد کریم بن ابراهیم (1225-1288)
7- حاشية المقدمة الخامسة من الملل و النحل؛ کرمانی، محمد کریم بن ابراهیم (1225-1288)
8- نقاوة الملل و طراوة النحل رودر آوری، عبدالوهاب
9- الملل و النحل (منتخب)
10- فهرست ما في الملل و النحل للشهرستانی
آغاز: ... واعطیکل اهل کل اقلیم حظه من اختلاف الطبايع و الانفس التي تدل علیها الالوان و الألسن و منهم من قمهم بحسب الأقطار الأربعظ الشرق و الغرب و الجنوب و الشمال و وفره علی کل قطر حصه من اختلاف الطبايع و بتاین الشرايع؛ انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: نیمه دوم قرن 6، احتمالا در حیات مؤلف؛ افتادگی: آغاز؛ مصحح، مقابله شده؛ جلد: تیماج، 251گ، 21سطر ( 18/5×8/5)، اندازه: 22×13سم [ف: 32-733]
آغاز و انجام: برابر
نسخه اصل: اسکوریال - مادرید، ش 1601(فهرست خطی عربی اسکوریال 153/3)؛ خط: نسخ، بی کا، تا: غره ربیع الاول 686ق؛ مصحح؛ تملک: محمد بن صفر ... بن جمال الدين حنفی به تاریخ 13 رجب 802ق؛ 241گ، 20سطر [عکسی ف: 2-80]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ معرب، بی کا، تا: قرن 7؛ محشی؛ واقف: فاضلخان؛ جلد: مقوا، 160گ، 24 سطر، اندازه: 25×16سم [ف: 11-400]
خط: نسخ کهن، بی کا، تا: نیمه نخست قرن 7؛ افتادگی: آغاز؛ مصحح، مقابله شده [میراث شهاب: س 7ش1-2-26]
بی کا، تا: احتمالا اوایل قرن 7؛ نسخه ناقص [میراث اسلامی: 5-617]
خط: نسخ، کا: ابو الوفاء بن سعید بن محمد بن محمود، تا: دوشنبه 4 شعبان 799ق؛ محشی؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: تیماج، 361گ، 17 سطر ( 13/5×6/5)، اندازه: 12×21/5سم [ف: 5-651]
بی کا، تا: قرن 9[ د.ث. مجلس]
آغاز: و من ذلك الفلاسفة الفلسفة باليونانية محبة الحكمة؛ انجام: سوی کلمات یسیره و ربما رأوا فیها رای افلاطن و المتقدمين.
این نسخه بخش آخر در آراء و پندارهای فلاسفه است؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: حدود قرن 10؛ جلد: مقوا، 54گ، 19سطر، اندازه: 19×10سم [ف: 11-402]
از نیمه دوم جلد اول تا اواسط خطابیه از غالیه تا اواخر جلد دوم الباهوديه از فصل دوم در اصحاب روحانیات؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 10؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ مهر: حاج سید سعید؛ کاغذ: هندی، جلد: تیماج، 113گ، 23 سطر (15/5×9/5)، اندازه: 12/4× 20/5سم [ف: 2-796]
بی کا، تا: 911ق؛ مصحح، مقابله شده [نشریه: 7-523]
آغاز: و غلط و انفرد عن أصحابه بخمس مسائل الخياطية و الكعبية؛ انجام: برابر
خط: نسخ، کا: شیرازی، حبیب الله بن محمد، تا: ذیحجه 962ق؛ مجدول؛ کاغذ: سپاهانی، 225گ، 19سطر (19×9/5)، اندازه: 27×16سم [ف: 3-622]
آغاز: الملقب بالمردار تلمیذ بشربن المعتمر و یسمی رأس المعتزلة و امتاز عن أصحابه بثلاث مسائل
خط: نسخ، کا: مصطفی بن عبدالله بن مصطفی بن عیسی القره غلنلوی دربستان رباط کرمان از توابع دشت قبچاق، تا: 1 محرم 969ق؛ افتادگی: آغاز؛ جلد: تیماج، 141گ، اندازه: 21×15/5سم [ف: 19-369]
آغاز: بسم الله، رب انعمت فرد الحمدلله حمد الشاكرين؛ انجام: و الله حسبنا و نعم المعين ** انه ارحم الراحمين.
خط: نسخ، کا: محمد بن احمد الشهير بالرونقی، تا: 3 جمادی الاول 972ق؛ 158گ، اندازه: 21×14سم[نشریه: 13-393]
آراء نظام و ابن سینا تا حکماء هند؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: مقوا، 55گ، 20 سطر (16×8)، اندازه: 24×15سم [ف: 16-379]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ تملکی به تاریخ غره صفر 1094ق و تملک: سبز علی بن شمس علی همدانی؛ جلد: تیماج، 178گ، 23 سطر، اندازه: 25×15سم [ف: 25-160]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: انجام؛ مجدول؛ تملک: ابو القاسم بن محمد علی کاشانی مورخ 1276؛ جلد: تیماج، 170گ، 26 سطر (17×7/5)، اندازه: 14/5× 25/5سم [ف: 1-578]
مشهد؛ مولوی؛ شماره نسخه: 626
همان نسخه بالا[نشریه: 5-100]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: احتمالا قرن 11؛ ضمیمه: صدر نسخه ضمن 17 صفحه «رساله در ملل و نحل» صفحه های اول آن افتاده است و مؤلف آن شناخته نشد، آغاز موجود: «الناجية قال اهل السنة و الجماعة قیل و من اهل السنة و الجماعة قال ما أنا علیه اليوم و اصحابی»، انجام: «حکماء الهند الذين تلقوا الحكمة من تلمیذ فیثاغورس الجلهكيه الاكبوا طریه و صلی الله علی محمد و آله اجمعین»؛ واقف: سید جلال الدين طهرانی؛ جلد: تیماج، 317گ، 17سطر، اندازه: 15×24/5سم [ف: 11-401]
از «من له شبه کتاب» است تا «اصحاب التناسخ»؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 10 و 11؛ تملک: فرهاد میرزا پسر ولی عهد در 28 جمادی الاول 1290؛ جلد: تیماج، قطع: ربعی [نشریه: 3-426]
آغاز: برابر؛ انجام: فنفذ اليهم واحدا ... الحكماء فنضلوه بالنظر.
خط: نسخ، بی کا، تا: حدود قرن 11؛ افتادگی: انجام؛ واقف: شیخ محمد صالح علامه حایری؛ جلد: مقوا، 283گ، 17سطر، اندازه: 18×11سم [ف: 11-401]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج، 220گ، 21سطر (17×8)، اندازه: 25×14/5سم [ف: -479]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ خوش، کا: محمد بن امیر مؤذن، تا: جمادی الثاني 1031ق، جا: بغداد، برای مصطفی چلبی؛ واقف: نادرشاه افشار، 1145؛ کاغذ: استانبولی، جلد: تیماج، 149گ، 25 سطر، اندازه: 22×10سم [ف: 1-237]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ خوش، کا: محمد شریف بن محمد، تا: 1037ق؛ مهر: ناصر الدين شاه؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج مذهب، 370گ، 17 سطر (13×4/5)، اندازه: 20×10سم [ف: 7-143]
خط: نسخ، بی کا، تا: ذیقعده 1051ق؛ کاغذ: اصفهانی، 284گ، 19 سطر (7×13/5)، اندازه: 12/5× 19/5سم [ف: 1-578]
مشهد؛ مولوی؛ شماره نسخه: 625
همان نسخه بالا[نشریه: 5-100]
خط: نسخ، کا: حبیب الله بن محمد شیرازی، تا: ذیقعده 1060ق؛ مهر: «عبده علی رضا»، «الواثق الراجي عبده محمد رضا»؛ جلد: تیماج مذهب، 262گ، 21 سطر (19/5×8)، اندازه: 16×27سم[ف: 3-804]
خط: نسخ، بی کا، تا: سه شنبه 20 رمضان 1075ق؛ مصحح؛ قطع: وزیری [نشریه: 4-464]
آغاز و انجام: برابر
خط ثلث، کا: عبدالحی، تا: اوایل ذیحجه 1081ق؛ یادداشت خرید «اسدالله» از «جناب شیخ محمد امیر»؛ تملک: محمد مسیح مازندرانی، محمد بن امیر احمد؛ 347ص، ابعاد متن: 20/5×24، اندازه: 21×30سم [عکسی ف: 1-377]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد خلیل بن عبدالله، تا: 1082ق؛ مصحح؛ تملک: مهر: «ابراهیم الحسيني 1325» (بیضی)، محمد معین بن محمد رضی؛ 215گ، 21 سطر، اندازه: 28×18سم [ف: 2-376]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد رضا بن محمد مفید شریف قمی، تا: 5 ذیحجه 1085ق؛ واقف: نائینی؛ 132گ، 27 سطر، اندازه: 29×19سم [ف: 4-257]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ جلی خوش، بی کا، تا: جمادی الاول 1088ق؛ مجدول، مهر: «مشیر السلطنه - علی اکبر بن حسین الحسيني»؛ کاغذ: خانبالغ، جلد: چرم، 508ص، 16 سطر، اندازه: 33/3×25/5سم [ف: 1002-1]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ خفی، بی کا، بی تا، در 1287 توسط شیخ محمد فخر العلما و به دستور نواب معتمد الدوله این نسخه مقابله و تصحیح شده؛ تملک: میرداماد، احتشام الملك به تاریخ 1286ق در دارالمؤمنين کاشان و پدرش فرهاد میرزا 12 جمادی الثاني 1287ق؛ مهر: «عبدالغفار رضوی 1092» (بیضی)، عبدالحی بن امیر سید محمد رضوی عبدالحی رضوی 1115» (بیضی)؛ جلد: تیماج، 55گ، 41سطر، اندازه: 24×16/5سم [ف: 26-458]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ مهر: «رضا بالله 1133» (بیضی)، «محمد رضا 1147» (بیضوی)؛ اهدایی: رهبری، خرداد 1381؛ کاغذ: کشمیری، جلد: مقوا، 30گ، 21 سطر، اندازه: 22/8×13سم [اهدائی رهبر: 8-465]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ مهر: محمد شفیع؛ جلد: تیماج، 521ص، 21 و 23 سطر، اندازه: 23×12سم [ف: 10-916]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد بن محمد، تا: 1129ق؛ مجدول؛ 218گ، 23 سطر (15/5×8/5)، اندازه: 14×20سم [ف: 7-125]
آغاز: في بیان تقسیم اهل العالم جملة مرسلة من الناس من قسم اهل العالم بحسب الاقاليم؛ انجام: فیظر بالجوار بقربه و یدخل في غمار جنده و حزبه
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ 47 (231-277)، 29 سطر، اندازه: 10×21/5سم [ف: 28 - 332]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ با یادداشتی از عباس قلی سپهر به سال 1330 ق که کتاب بعد از پدرش به ارث به او منتقل شده با مهر: «مشیر افخم عباس قلی» (بیضوی) جلد: تیماج، 236گ، 18سطر، اندازه: 21×15سم [ف: 28-216]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ تملک: میرزا سلیمان پسر مرحوم حجة الاسلام بروجردی؛ مهر: «عبده جلال الدين» (بیضی)؛ جلد: مقوا، 69گ، 15سطر، اندازه: 18×12سم [ف: 24/2-119]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ متوسط، بی کا، تا: 1230ق؛ مصحح، 171گ (33پ-203)، 23سطر (15×9/5)، اندازه: 20/5×15/5سم [رایانه]
آغاز: والناجية ابدا من هذه الفرق في کل ملة واحد قال الله تعالی و ممن خلقنا امة یهدون الى الحق وبه یعدلون من ذلك المسلمون القائلون بالدین الحنيفي؛ انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد بن حسین حسینی قمی، تا: شنبه 21صفر 1256ق، جا: مشهد رضوی؛ جلد: تیماج، 143گ، 25سطر، اندازه: 21×14سم [ف: 8-4543]
خط: نسخ، بی کا، تا: دوشنبه 11 رجب 1262ق؛ تملک: رجبعلی ولد آخوند ملا احمد شعرباف؛ جلد: تیماج، 165گ، 24 سطر (13/5×8)، اندازه: 20×14سم [ف: 233]
آغاز: بسم ... الحمد ... فهرست مافی کتاب الملل و النحل من المذاهب و الآراء علی نهج التاريخ و طریق؛ انجام: و سدد اقواله و احواله و هو حسبنا و نعم الوكيل قد وقع الفراغ (در اصل: الفراق) من تحریر هذه النسخة الشريفة من اقل تراب خاک ...
خط: نسخ، بی کا، تا: صفر 1263ق؛ مقابله شده؛ جلد: تیماج، 167گ، 21 سطر (10×14/5)، اندازه: 21/5×15سم [ف: -78]
خط: نستعلیق، کا: حبیب الله، تا: شنبه 5 ذیقعده 1265ق، برای ملا محمد تقی کاشانی؛ جلد: تیماج، 160گ، 22سطر (16×11)، اندازه: 22×17سم [ف: 10-1569]
خط: نسخ، بی کا، تا: 1277ق؛ مهر: محمد بن محمد کاشانی؛ جلد: تیماج، 190گ، 18 سطر، قطع: وزیری [آستانه قم: -174]
آغاز: بسملهرای سقراط بن سفر نیسوس الحكيم الفاضل الزاهد من؛ انجام: ویدخل في غمار جنده وحزبه هذا ما وجدته من مقالات اهل العالم ونقلته ما وجدته قد تم کتاب الملل والنحل
خط: نسخ، کا: محمدرضا بن عبد الجليل حسینی، تا: شنبه 27 ذیحجه 1330ق؛ 115گ، اندازه: 22×17/5سم [ف: 8-4543]
بی کا، بی تا [دلیل المخطوطات: 1-164]
بی کا، بی تا[ف: -38]
آغاز: برابر
خط: نسخ، بی کا، بی تا، جلد: تیماج، 169گ (17پ-185پ)، 24 سطر، اندازه: 21×12/5سم [ف: 26-476]
آغاز: بسمله - اول الحكماء ابو البشر آدم علیه السلام و کان في اول الدور الأول بعد خراب المسكون بالطوفان؛ انجام: قال ارسطاطالیس کرو من الايام احلام و غذاوها اسقام و آلام را قال
المتبي (کذا) هون علی بصر ... منظره فانما یقظات العين کالحلم ...
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج، 165ص، 17سطر (4/5×13/5)، اندازه: 20×10سم [ف: 2-83]
بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام [ف: -117]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، بی تا، مصحح؛ مهر: «محمد علی بن الحسين الحسيني» (بیضی)؛ در حاشیه بعضی از صفحه ها غزلیاتی است از میرزا حسن شیخ الاسلام، کتاب را علی بن محمد عاملی (نوه شهید دوم) تصحیح نموده و خطش در صفحه آخر مشهود است؛ جلد: تیماج، 212گ، 19سطر، اندازه: 16×24/5سم [ف: 2-395]
آغاز: برابر؛ انجام: و هو حسبنا و نعم الوكيل و نعم النصير
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ 128گ، اندازه: 22×18سم [ف: 4-258]
آغاز: العالم جمله من الناس من قسم اهل العالم بحسب الأقاليم سبعه؛ انجام: برابر
خط: نسخ متوسط، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز؛ جلد: تیماج، 288گ، 15 سطر، اندازه: 20×17سم [ف: 1-238]
آغاز: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا، تملک: محمد عسکرین حاجی حسین خان متخلص به الفت با مهر «عبده عسکر» (بیضی)، اسد الله بن حسینقلی قمی 1353، 123گ، 23 سطر، اندازه: 25×17/5سم[ف: -83]
مقداری از ملل و نحل ظاهرا شهرستانی؟؛ بی کا، بی تا، قطع: رقعی [ف: -311]
آغاز: وقعت في المسئلة و كيفية انشعابها و من مصدرها و من مظهرها؛ انجام: بعد الإقرار بالمساء و النماسك المنتظرون ... بالله و جل القابلون بان
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز و انجام [رایانه]
آغاز: در باب کمیت طرق مذاهب بنی آدم، انجام: و الله اعلم بحقایق الامور تمت
خط: نستعلیق، بی کا، بیتا [رایانه]
al-milal wa-n nihal (mn.)
نصیری طوسی، محمد تقی بن عبدالحسین، ق 11 قمری
nasīrī tūsī, mohammad taqī ebn-e “abd-ol-hoseyn(-17c)
وابسته به: الملل و النحل، شهرستانی، محمد بن عبدالکریم ( 548-479ق)
نصیری بندهایی گزیده از ملل و نحل شهرستانی را در خاتمه اصل نخستین این کتاب گذارده و حواشی هم بر آن نوشته و این حاشیه باید از خود کتاب شهرستانی باشد. نسخه در دو«مقاله» است: مقاله 1. في الملل من لهم الكتاب او شبه کتاب مقاله 2. في اهل الأهواء الذين لا یقولون بالشرایع و الأحكام الدينية.
آغاز: للاصل الأول الذي في الناموس من کتاب لب الألباب في الملل و النحل التي لا یخل من الخلل مقدمة اعلم أن الناس یتفرقون علی فرق و لما کان کتاب الملل و النحل في هذا الباب فادرجناه منتخبا بعد ذکر ما في شرح المقاصد ... (در اینجا شش سطری از خاتمه شرح مقاصد آمده است) هذا منتخب کتاب الملل و النحل المنسوب إلى محمد الشهرستاني بسمله. حمد ... و بعد فهذا فهرست کتاب الملل و النحل التقطه محمد تقی بن عبدالحسین النصيري و رتبه. و حاشیته و هو یشتمل علی مقالتین: المقالة الأولى في الملل ای من لهم کتاب او شبه کتاب المقالة الثانية في أهل الأهواء و النحل ... اما المقالة الأولى. فهی تشتمل علی بابین (المقالة الثانية یشتمل علی أربعة أبواب)
انجام: بجوایز نفيسة و هدایا كريمة تم انموذج الملل و النحل لمحمد الشهرستاني علی ید ... محمد تقی بن عبدالحسین النصيري ... بتاریخ 9 شهر جمادی الثاني 1073 بارس ئیل التركي ببلدة اصفهان حمیت عن الحدثان تم الاصل الأهم الأعظم و المجلد الاقدم من کتاب لب الألباب في ذی قعده سنة 1074 بدار السلطنة اصفهان
تهران؛ حقوق؛ شماره نسخه: 111/23- ب
آغاز و انجام: برابر؛ تمت خلاصة الرسالة و اقول لا یخفی: أن هذه الأقسام بعضها من جملة بعض و بعضها لا، وان من العجب ذم الناس باللباس و حصر معنی الصوفي بالصوف، و لم لا یجوزان یکون من الصفاء، فالصوفی لیس بمذموم بل خلاف الشرع و رذالة الأخلاق مذموم، سواء سمینه صوفیا او حکیما او فقیها متشرعا بالظاهر. و هذه الطوائف ان کانوا مردودین فلان هذه المذاهب و الأخلاق مردودة، کما أن النصرانية و المجوسية مردودظ. و کما یجوز أن یکون الصوفي نصرانیا او مجوسیا یجوزان یکون شیعیا۔ فالصوفی لیس بمذموم الأمن جهة مذهبه. و التصوف لیس ال مذهب بل التخلق بالأخلاق الجيدة العقلية، و الخلق غیر ال مذهب، مع ان تفرقة الفرق باربعة اقسام حکماء مشائیا و اشراقیا و المتكلمين و الصوفية مشهور. و عقیدتنا أن هذه الرسالة لیست من الشيخ الأردبيلي الذي هو من کبار مشایخنا، لأنها عارية من التحقيق و عبارته لیست کما یلیق. حرر بتاریخ 10 شهر ذی حجة الحرام سنة 1073 في اصفهان (321پ، پس ازین در 322ر -323پ) مطالب پراکنده عربی و فارسی و شعر است.
کاتب = مؤلف، تا: 1073ق؛ 16گ (306پ -321ر) [ف: -447]
تهران؛ دائرة المعارف؛ شماره نسخه: 477/23- عکسی
نسخه اصل: همان نسخه بالا[عکسی ف: 2-264]
al-milal wa-n nihal (mn.)
وابسته به: الملل و النحل؛ شهرستانی، محمد بن عبدالکریم ( 548-479ق)
گزیده ای است از ملل و نحل شهرستانی از سرگذشت عیسی بن صبیح مردار تا دین هند.
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 1916/1
خط: نسخ، کا: عاملی، محمد بن علی، تا: قرن 18 کاغذ: سمرقندی، جلد: تیماج، 10گ (1پ-10پ)، 23 سطر (16×11)، اندازه: 14/5× 18/5سم [ف: 8- 530]
al-milal wa-n nihal
یمنی، احمد بن یحیی، 775 – 840 قمری
yamanī, ahmad ebn-e yahyā (1374 - 1437)
این رساله کوتاه در خصوص مذاهب و فرقه های گوناگون نگاشته شده و از کتاب های مهم این فن به شمار می آید. مؤلف در این رساله مذاهب و فرقه های گوناگون را بررسی نموده و برای رعایت اختصار، برخی از اعلام متن را با علایم اختصاری و با رمز بیان کرده است. این رساله شامل است بر: باب 1. الفرق الكفرية؛ باب 2. الفرق الإسلامية.
آغاز: باب الفرق الكفرية، مسئلة و هی سبع تجاهلية و دهرية و ثنوية و صابية و منجمية و وثنية و كتابية، مسئلة و التجاهلية ثلاث، سوفسطائی و هو منکر اليقين في کل شیء ...
انجام: فالفرقة الناجية حینئذ من دان باعتقادهم الديني من هذه الفرق المعتزلة و غیرهم و هو العدل و التوحيد و لم یفارقهم فیما یوجب الهلكة.
چاپ: با تحقیق محمد جواد مشکور، دانشکده ادبیات تبریز، سال دهم، ش 2 (تابستان 1338)؛ و چند بار در مقدمه کتاب البحر الزخار ... مؤلف علماء الأمصار آمده و به چاپ رسیده
[اعلام المؤلفين الزيدية، عبد السلام بن عباس 206-213؛ کشف الظنون 1821/1 ؛ مقدمه کتاب بحر الزخار، صنعا 1409 ه 36-51؛ الذريعة 220/22]
شروح و حواشی:
1- المنية و الامل في شرح الملل و النحل؛ یمنی، احمد بن یحیی (775-840)
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 9؛ مصحح؛ تملک: محمد علی بن شیخ البلاغي؛ 8گ (1پ -8پ)، 25 سطر، اندازه: 13/5×5/ 20سم [ف: 81-33]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: جمادی الاول 1049ق؛ مجدول؛ جلد: تیماج، 11گ (9پ -19پ)، اندازه: 20×14/5سم [ف: 26-101]
al-milal wa-n nihal
استر آبادی، محمد جعفر بن سیف الدين، 1198 - 1263 قمری
estarābādī, mohammad ja‘far ebn-e sayf-od-dīn (1784 - 1847)
در کتاب های دین شناسی و ملل و نحل دو خبر از پیامبر (صلی الله علیه و اله وسلم) یاد کردنده اند. یکی آن که پیروان من 73 گروه خواهند شد و همه آنها گمراهند و به آتش دوزخ دچار خواهند گشت مگر یکدسته که رستگار می باشند. دیگر اینکه همه آنها رستگارند مگر یکدسته که به دوزخ می روند. در برخی از روایت ها آمده که آن یکدسته رستگار پیروان سنت و جماعت هستند. نیز آمده که آن یکدسته گمراه زندیقان می باشند. مقدسی در احسن التقاسيم (چاپ بریل به سال 906 ص 39) هر دو خبر را یاد نموده است. امام رازی در مفاتیح الغيب (ج 6 ص 193) نیز هر دو را آورده و مانا می خواهد در آنها شک کند. ابن حزم اندلسی در «فصل» (ج3 ص 248) دومی و خبر «ان القدرية و المرجئة مجوس هذه الأمة» را آورده و نادرست دانسته با این که او در ابطال قیاس به چنین خبری تمسک نموده بود. متن این خبرها در شماره دسته ها و این که رستگار یا گمراه کدامند اختلاف دارند. گذشته از این که دانشمندان در سند اینها شک کرده اند متن آنها می رساند که اشعریان و پیروان سنت در برابر اهل رأي و قیاس و معتزلیان و زندیقان از این گونه خبرها ساخته اند. در رساله حاضر مذهب های فلسفی و فرقه های دینی به اجمال شمرده شده و صحبت روایت نخستین روشن گردیده است. گویا از دانشمند محمد جعفر استرابادی باشد. در آغاز دارد که پیش از ارسطو همه فیلسوفان روش اشراقیان داشتند و میزانی برای سنجش فکر در دست نبود تا اینکه او منطق را آورد. (دانش پژوه)
آغاز: بسمله. روی عن النبي ص آنهقال ستفرق أمتي علی ثلث و سبعین فرقة فرقة ناجية و الباقون في النار. بیان ذلك ان اولاد آدم؛ انجام: وامة عیسی علی اثنین و سبعین فرقة هدانا الله الى سواء السبيل ... و آله الطاهرين (کتبه في 1245)
کا: بسطامی مزجی خراسانی، محمد حسن بن نور محمد، تا: 1245ق؛ 5گ (112ر-116پ) [ف: 3-624]
گویا از محمد جعفر استر آبادی است و در آن حدیث نبوی هفتاد و سه گروه آمده و فرق بر شمرده شده است؛ بی کا، بی تا؛ 2گ (7ر-8ر)[ف: 5-651]
al-milal wa-n niḥal (mn.)
گلپایگانی، محمد تقی، 1292 قمری
golpāygānī, mohammad taqī(- 1875)
خوانسار؛ فاضل؛ شماره نسخه: 222/9
خط: شکسته، نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج، اندازه: 16×11سم [ف: 1-174]
melal va nehal (maqale dar ...)
جرفاد قانی، محمد بن علی اصغر، ق13 قمری
jorfādeqānī, mohammad ebn-e ‘alī asqar(- 19c)
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 14729/24
به نقل از جواهر التفسير؛ کاتب = مؤلف، تا: شوال 1278ق؛ 3گ (199پ - 201ر) [مختصر ف: -786]
melal va nehal (t.)
عبدالکریم بن حسنعلی، ق13 قمری
abd-ol-karīm ebn-e hoseyn--alī(- 19c)
اهدا به: محمد ولی میرزا (1203-1281ق)
در ابوابی چند، اعتقاداتی که شیعه و معتزله با یکدیگر اختلاف یا توافق دارند، رساله ای که منسوب به شریف مرتضی بوده، ترجمه و تحریر شده است.
آغاز: جواهر زواهر نیایش بیحد و لآلی متلالی ستایش لاتحصی ولا تعد که کفه زبان و میزان بیان از کشیدن آن قاصر.
انجام: و این آخرین چیزیست که تکلم نموده است به آن سید شریف رضی رضی الله عنه وارضاه و صلی الله علی سیدنا محمد النبي الأمي و علی آله کثیرا طیبا.
[فهرستواره منزوی 458/9]
آغاز و انجام: برابر
تذکر: در فهرست به نام «فرق بین شیعه و معتزله» و بدون نام مؤلف آمده است که به استناد نسخه 0/4 5فهرست محمد علی دیانی تصحیح شد؛ خط: نسخ، کا: عبدالکریم بن حسنعلی اردکانی، تا: یک شنبه 6 رجب 1242ق؛ جلد: تیماج، 59گ (191پ-249ر)، 17سطر، اندازه: 13/5×20/5سم [ف: 22-121]
آغاز: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ 51گ (135پ-185پ)، 18سطر، اندازه: 25×15/5سم [ف: -47]
al-milal wa-n nihal
ناشناخته:
آغاز: ... و اختلاف الأمم فیها و التواريخ هی مدة معلومة بعد (کذا) من لدن اول سنته؛ انجام: جمیع اهل المراتب في العلم و بمثلها تصور البلاد و المدن و غیر ها مما علی الأرض في بسیط مستو
رساله ای در تاریخ و پیدایش ملل که در ذکر اهل بدعت (بنا به مذهب مؤلف) تا ظهور حلاج می باشد؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز؛ 34گ (277-310)، 29 سطر، اندازه: 10×21/5سم [ف: 28-332]
آغاز: بسم الله خیر الأسماء، اما طریق اهل البدع فهم اثنان و سبعون فرقة نذکر اسامیهم و افعالهم حتی تعلم احوالهم و اقوالهم و افعالهم
در این رساله بسیار کوتاه، فرقه های اسلامی (72 فرقه) نامشان ذکر و مختصری از عقاید هر یک در یک جمله بیان شده و در بیان مؤلف مذهب حقه را به نظر خود ( مذهب اهل سنت) نسبتا مفصل توضیح داده است؛ خط: نسخ، بی کا، تا: با تاریخ 1220ق، 2گ، اندازه: 21×15سم [ف: 8-4544]
آغاز: اعلم ان اول شبهة وقعت في الخليقة شبهة ابلیس لعنه الله ومصدرها استبداده بالرأي في مقابلة النص واختیاره؛ انجام: والموافی لهوی النفس بعيدة من مولاه ناقصا في رتبته ایضا قد تمالکتاب
نحله های مختلف اسلامی و غیر اسلامی را شرح می دهد و دراثنا به اختلاف اخباری ها و مجتهدین نیز اشاره می کند؛ خط: نسخ، کا: رضا بن عبد الجليل حسینی، تا: 1335ق، 115گ [ف: 8-4543]
آغاز: بسمله. قال اهل الحق حقایق الاشياء ثابتة. أما طریق اهل البدعة فهم اثنان و سبعون فرقة تذکر اسامیهم؛ انجام: فهو عند الله تعالی افضل من المجاهدين ... و اليه المرجع والمآب.
گفتاری است درباره هفتاد و دو گروه مسلمانان؛ بی کا، بی تا؛ در پایان نسخه پاسخ و پرسشی است به ترکی از مصطفی مدرس مدرسه خسرو پاشا؛ 6گ (65ر-70ر) [ف: 5-650]
melal va nehal
مباحثی مفصل در امامت و اعتقادات فرق مختلف که برخی از عناوین ابواب آن چنین است: در ذکر مقالات اهل تناسخ، در ذکر مقالات قومی که ایشان خود را اهل سنت و جماعت دانند، در ذکر مقالات صوفیان و تابعین ایشان که اهل سنت باشند، در مقالات اصحاب دوم که ایشان را شیعه خوانند، در دانستن آن که حق با کدام قوم است و از کجا باید طلب کرد، باب بیست و یکم در ذکر اندکی از اعتقاد امامیان در اصول دین، در ذکر بعضی از قبایح بنی امیه و زندقه ایشان، در ذکر حکایتی چند که در میان اهل عدل و جبر رفته است بر طریق سؤال، در ذکر حدیثی چند که اهل سنت بر امامیان تشنیع زنند، در باب یازدهم کتاب گوید: و به خط ابوالفتوح ... الشامي الأصفهاني یافتم که ... بدان ابوالفضل کازرونی پارسی کتاب کرده است در اعتقاد، نام او هدایت کرده است و آن شخص از اصحاب شافعی بود و درین کتاب چند خرافات یاد کرده خواستم که بعضی از آن اینجا یاد کنم.
اصفهان؛ ابوالبرکات، رضا، شماره نسخه: 36
آغاز: رسول باشد به حقیقت و چون فارغ شد او را به حجاز رسول خوانند و گویند انبیا در کل احوال معصوم باشند ... باب بیست و دویم در حکایت فدک و منع شیوخ فاطمه را از میراث؛ انجام: و آن را که سه طلاق به سه بار واقع شود مذهب روافض باشد کذب العادلون و خسر المبطلون ... اعاذنا الله من الجهل و العماء اعوذ بالله من سخط الله تعالی تم الكتاب في یوم الثلثاء ثامن شهر ذی الحجة الحرم وقت الظهر من شهور سنة 1040
خط: نسخ، بی کا، تا: 8 ذیحجه 1040ق؛ افتادگی: آغاز؛ 160گ، 13سطر [سه کتابخانه اصفهان: ف: -38]
al-milal wa-n nihal (t.)
تهران؛ الهيات؛ شماره نسخه: 29
آغاز: هو الله الذي لا اله الا هو و هو یبدیء و یعید اللهم صل علی ناسخ الملل و ناسخ النحل اعنی محمد المصطفي و آله؛ انجام: و عقاید هر صاحب رأي و اصول فرق و مذاهب طوایف آنچه بود در این تعلیق هویدا داشته شده صاحب نظر نظر بر خلل آن گمارد و در دفع آن توجه نماید
خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: 1003-1013؛ تملک: محمد علی بن محمد باقر اصفهانی، ابن محمد علی اسماعیل، محمد صالح بن اسماعیل، عزالدین محمد بن میر ابوالحسن حسینی؛ کاغذ: هندی، جلد: تیماج، 262گ، 18 سطر (18×10)، اندازه: 13/5×25/5سم [ف: - 31]
ملل و نحل شهرستانی - منتخب تاریخ الاسلام
ملل و نحل شهرستانی - الملل و النحل
ملل و نحل شهرستانی (ترجمه) - الملل و النحل (ترجمه)
مملل و نحل منظوم - مذاهب
molamma'at
سعدی، مصلح بن عبد الله، - 691؟ قمری
sa‘dī, mosleh ebn-e 'abd-ol-lāh(- 1293)
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 10896/10
آغاز: به قلم راست نیاید صفت مشتاقی ** سادتی احترق القلب من الاشواقي؛ انجام: سعدی از دست غمت چاک زده دامن غم ** بیشتر زین نکند صابری و مشتاقی
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ مجدول؛ جلد: مذهب، 1ص (122ر)، اندازه: 16×28/5سم [ف: 20-472]
molamma‘āt
حسینی قزوینی، محمد تقی بن امیر مؤمن، قمری-1270
hoseyni qazvini, mohammad taqi ebn-e amir mo'men( - 1854)
اشعاری است مشتمل بر شعایر دین و مدح ائمه (علیهم السلام) مشتمل بر یک «مقدمه» و چند «باب» و یک «خاتمه»: مقدمه درباره شعر و مدح؛ باب 1. ذکر ملمع محتشم کاشانی (همان دوازده بند محتشم)؛ 2. ذکر ملمع حمیری و ترجمه آن و ملمع قصیده شیخ حسین نجف و مسبع مربع شیخ بهایی در مدح صاحب الزمان (شامل سه فصل)؛ 3. ذکر ملمع قصیده برده با ترجمه نظم ونثر آن؛ 4. ذکر ملمعات مناجات شامل قصیده عینیه منسوب به علی (علیه السلام) قصیده ملمعه لامیه منسوب به علی (علیه السلام)؛ 5. ذکر متفرقات ملمعات؛ خاتمه درذکر ترجمه سوره زبور (قصیده انا المطلوب).
قم؛ گلپایگانی؛ شماره نسخه: 2921-15/161
آغاز: الحمدلله والصلوة علی رسول الله وآله آل الله اما بعد چون به حسب استدعای بعضی از ذریه بدریه هاشمیه وسلاله موسویه علویه فاطمیه علی آبائهم الصلوة والسلام والتحية لازم گردید؛ انجام: اتعرف من یقل للشیء غیری ** یکن فیکون فاطلبنی تجدنی مگر دانی شهی جز من ... من آن مطلوبم ار جویی بیابی ** چو جویی غیر من یابی سرابی
خط: نسخ و نستعلیق شکسته، بی کا، بی تا، افتادگی: انجام؛ جلد: تیماج، 80گ، 10-12 سطر، اندازه: 21×16سم [ف: 8-4544]
molamma' dar bāb-e goldaste-e hā-ye emām hoseyn
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 9258/8
خط: نستعلیق تحریری، بی کا، تا: ذیقعده 1253ق؛ 2گ (25ر-26ر) [مختصر ف: -797]
الملوك - الملك في تدبیر الملوك
ملوك الكلام - کلام الملوك ملوك الكلام
molūk-ol kalām
غیر از ملوك الكلام میرزا یوسف لاهیجی و میرزا تقی علی آبادی صاحب دیوان رسائل فتحعلی شاه، عبد علی بن ناصر الحويزي و معروف به ابن رحمه. مجموعه 160 رباعی در مسائل سیاسی و اجتماعی اواخر قاجار و اوایل پهلوی به ویژه مقوله مجلس و امر تقنین تا حدود سال 1320. نام این مجموعه رباعی ها در آغاز آن و برگرفته از ضرب المثلي به همین مضمون چنین درج شده است: «نهادیم شایان این نامه نام ** الكلام ملوك ملوك الكلام». سراینده این رباعی ها را در آخرین رباعی ادامه هم و همچون قصیده ای خوانده که با هم ارتباط طولی دارند.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 16969/2
آغاز: امروز جرائدی بطهران خواندم ** کز نشر فضائحش بحیرت ماندم / چندان ز امید خوشی نومید شدم ** کز دولت و ملت همه دست افشاندم؛ انجام: این شعر که چون قصیده ای می باشد ** بنیوش که چون عصیده ای می باشد / جمهوری ما ز بعد مشروطه خام ** چون میوه نارسیده ای می باشد.
نسخه سالم و کامل است؛ خط: نستعلیق تحریری، بی کا، تان 1314ق؛ 23 سطر (6×15)، اندازه: 20×13سم [ف: 47/1-93]
mulūk-ul kalām fi jamʻ-i mā jarā baynanā wa bayn-a uli-lafham
امام الحرمين همدانی، محمد بن عبد الوهاب، - 1303 ؟ قمری
emām-ol-harameyn-e hamedānī, mohammad ebn-e
abd-ol-vahhab( - 1886)
پرسش و پاسخ هایی است با عناوین «سئلت - اجبت» که بین ابن داود و بعضی از دانشمندان معاصر وی رد و بدل شده و در بیشتر پاسخ ها سخن به تفصیل رفته است. تحقیقاتی است نیکو در مطالب نحوی و لغوی و مسائل ادبی با نقل اقوال بزرگان علمای ادب و ذکر شواهد برای مسائل.
قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 1030/3
آغاز: لا نجد سوی جنابك محمود یا خیر مسؤول و لا نرد غیر عبابك مورود یا اکرم مأمول فنسألك تثبت الحق في سرائرنا
جلد اول کتاب می باشد و روز غدیر (18 ذیحجه) 1274 به پایان رسیده؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: اواخر قرن 13؛ 141گ (41پ - 181ر)، 21 سطر، اندازه: 15/5×21/5سم [ف: 3-259]
molūk-ol kalām va matjar-ol xās-e va-l ‘ām
سلطان محمد میرزا قاجار، 1227؟ - 1292 ؟ قمری
soltān mohammad mīrzā qājār (1812 - 1875)
از سیف الدوله سلطان محمد میرزا پسر فتحعلی شاه که در دیباچه آن از سال 1281ق یاد می کند و شامل دوازده رساله است. در نسخه ما فهرست همه آنها را خود مؤلف در آغاز گذارده است با سرگذشتی از خود و از این فهرست بر می آید که رساله ها باید هجده تا باشد. در فهرست سپهسالار (478/2) از این کتاب یاد شده است. در ابتدا دیباچه کتاب است و سپس رساله هاست بدین گونه: 1. رساله در خطبه و مقامه؛ 2. رساله در کیمیا؛ 3. تحقیق القوانين؛ 4. رساله ریاضی و حساب؛ 5. رساله در هیئت؛ 6. رساله در نجوم؛ 7. رساله در اعداد؛ 8 رساله در علم ماسه بندی؛ 9. زین الرسائل؛ 10. وسيلة النجاة؛ 11. شرح نورالهداية؛ 12. رساله در علم رمل.
تهران، دانشگاه؛ شماره نسخه: 2739
آغاز: بسمله ... الحمد لله الدائم الديموم و الفرد القيوم ... و بعد فیعرب في صوافی مبانی العقول القويمة ... المدعو بسیف الدولة سلطان محمد ... ابن سلطان فتح علی شاه ... شرح بعض حالاته؛ انجام: با تمام رسید آنچه منظور بود از تأليف و ترتیب و الحمد لله اولا وآخرا و ظاهرا و باطنا 1282
خط: نسخ، کا: یزدی حائری، محمد باقر بن زین العابدين، تا: گویا 1282ق؛ در ص 469-470 تقریظی است از همین یزدی براین کتاب و از آن بر می آید که نسخه از آن خود مؤلف بوده؛ جلد: تیماج، 261گ، 30سطر (20×11/5)، اندازه: 19×29/5سم [ف: 1607-10]
al-mulhimāt
هانسیوی، جمال
hānsīvī,jamāl
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 10060/2
خط: نسخ، کا: راشد بن سعد بن راشد بن ابی نفیسه النجدي، تا: 19 جمادی الثاني 984ق؛ 33ص (80-112) [مختصر ف: -797]
al-molhem-os sobhānī fī š.-et tasrīf-iz zanjānī
وابسته به: العزي في التصريف = تصریف؛ زنجانی، عبدالوهاب بن ابراهیم (-660ق)
شرحی است به زبان فارسی بر کتاب تصریف زنجانی با عنوان قوله». شارح ضمن توضیح مطالب، علت تغییرات و اصل هر کدام از صیغ را بیان می کند. عنوان شرح در انجامه کتاب ذکر شده و نام شارح مشخص نگردید.
تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 4842
آغاز: ... لا تمامه بفضله و انعامه. قال المصنف رحمة الله علیه: اعلم؛ انجام: و انطلاقه حسنة و انطلاقة قبيحة از برای نوع و همچنین قیاس می کند. بامید رستگاری از عذاب عظیم و عقاب اليم ... و صلی الله علی محمد و آله اجمعین.
خط: نسخ متوسط، بی کا، بی تا؛ مصحح؛ 78گ (33-110پ)، 15 سطر (14×7/5)، اندازه: 20×13سم [رایانه]
molhemat-o be-s-savāb
جرادقانی، محمد بن علی اصغر، ق13 قمری
jorfādeqānī, mohammad ebn-e ‘alī asqar(- 19c)
تاریخ تأليف: 1244ق
آخوند ملا محمد بن علی اصغر گلپایگانی نگارنده «واردات غیبی» (چاپ 1248 تهران) و «تكملة الصافي» و «تقریب المرام» و «کشکول» از دانشمندان بنام بوده است. او در این دفتر که در کلام شیعی آمیخته با عرفان اخباری است؛ در یک «مقدمه» و سه «مقاله»: مقدمه در جواهر و اعراض؛ مقاله 1. اثبات واجب در شش فصل؛ 2. احوال مبدء کائنات در هیجده فصل و یک خاتمه؛ 3. معاد در یک مقدمه و سه طریقه هر یکی چند فصل، گذارده است. او آنرا به درخواست برخی نگاشته است. (دانش پژوه)
[الذريعه 223/22 ؛ فهرستواره منزوی 241/6]
آغاز: مبدأ هر مقال سخن سپاس از حضرت الهي رواست و معاد هر احوال رجوع در ستایش آن جناب سزاست
بی کا، تا: ربیع الأول 1269ق؛ مصحح، محشی؛ تملک: محمد حسن بن محمد اسماعیل گوگدی گلپایگانی به سال 1277؛ مهر: محمد حسن» (بیضی)؛ جلد: تیماج، 31گ (2پ -32ر)، اندازه: 22×17/5سم [ف: 2-337]
آغاز: رساله ملهمة بالصواب محمد بن علی اصغر گلپایگانی اما بعد. نظر بدستور بعضی از اجله کرام و التماس گروهی از طالبین ذوی العز و الاحترام عنان ارادت بسوی آن مصروف شد که کلماتی چند در بیان احوالمبدء و معاد بتحریر آورم ... و لکن نظر بانکه من بنده شکسته بال محمد ابن علی اصغر جرفاد قانی در این حال از کثرت افسردگی و نهایت دلتنگی چنان مقدورم نبود که در این باب کتابی بتأليف در آورم که در بسط آن اکثری از مسائل علوم بتفصیل مشروح رود ... لهذا بعزیمت جمع بین اجابت مسئول و امتثال دتسور اهل قبول و بین مقتضای تشویس بال و خاطر ملول در آمدم رساله باختصار نزدیک و عجاله از اطناب و عبارت پردازی دور بترتیب در آورم و آنرا «ملهمة بالصواب» نام نهادم ... و این رساله مشتمل است بر یک مقدمه و سه مقاله (گویا یک صفحه ای از خطبه در نسخه ما نیست)؛ انجام: بدانکه این رساله چون در تاریخ یکهزار و دویست و چهل و چهار بتأليف در آمد و پیش از آنکه از مسوده باطله باوراق صحیحه مسطور گردد از برای شخصی بزرگی از روی مسوده نسخه مکتوب رفت و چونکه حقیر خود خواستم که آن مسوده را در اوراقی چند بکتاب آورم در قسم معاد آن تغییر کلی دادم که کمی از آن عبارات و اندکی از آن کلمات را نسخه کردم و عبارات وجیزه دیگر و کلمات انیقه بهتر در حال تحریر بجای آن عبارات مترو که در آوردم و در قسم مبدء هم تغییر جزئی در فصول آن دادم پس هر گاه آن مسوده یا آن نسخه که از روی آن مسوده مکتوب رفت بنظر تو رسد و در دست تو افتد و در هر یک از آنها عبارتی رکیک و مطلبی سخیف مشاهدت نمائی حمل بر سهو قلم و نسیان خاطر کن نه بر سوء اعتقاد و فساد مقال و هرگاه بر این نس خه که خود از مسوده برداشتم و در جرح و تعدیل عبارت آن اهتمام نمدم مطلع گردی و آنرا دریابی شاید که تصدیق آوری و اذعان کنی و السلام علی من اتبعالهدی ...
خط شکسته نستعلیق، کا: گیلانی لاهیجانی، محمد تقی بن محمد کاظم، تا: 16 ربیع الثاني 1320ق، جا: آشتیان؛ جلد: مقوا، 64گ، 13 سطر (12×7)، اندازه: 10/5×16سم [ف: 6-2362]
molhem-nāme
در بیان احکام آیات ارضی و سماوی در دوازده «باب» هر یکی بیست و پنج «فصل»
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 2830/22
آغاز: بسمله ... از حضرت امام محمد جواد ع منقول است که چون ماه نوبینی؛ انجام: و توبه عبادان و زاهدان
خط: نستعلیق، کا: شوشتری، عبدالصمد بن حسین، تا: قرن 13، جا: اصفهان؛ جلد: مقوا، 82ص (314-395)[ف: 10-1671]
الملهوف علی قتلی الطفوف - اللهوف علی قتلی الطفوف
malīḥ-ul badī“ fi madīḥ-iš šafi
نابلسی، عبد الغني بن اسماعیل، 1050 - 1143 قمری
nābolosī, ‘abd-ol-qanī ebn-e esmāʻīl (1641 - 1731)
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 7978/3
آغاز: یا حسن مطلع من اهوی بذی سلم ** براعة الشوق في استهلالها المي؛ آغاز: الحمدلله الذي رحم بمحمد علیه الصلوة و السلام اهل هذا الوجود و انزل ببرکته سحائب الأنعام؛ انجام: و العشق شقق حجاب القلب بل رانی ** و صرت داخل و عنه کنت برانی / ناموا بهجرانهم أن یکتموا صورا ** فیها الملاحة عمن کله شجن
نسخه تمامی بخش های دیوان را شامل است و با «نفحة القبول في مدحة الرسول» شروع می شود؛ خط: نسخ، کا: موسی بن ابراهیم، تا: 1153ق، جا: مدینه منوره؛ جلد: تیماج، 24 سطر، اندازه: 22×15سم [ف: 26-459]
mulayyin-ul ḥadīd = šarh-u zubdat-il uşūl
موسوی خوانساری، علی بن محمد باقر، ق13 قمری
mūsavī zānsārī, ‘alī ebn-e mohammad bāqer(- 19c)
وابسته به: زبدة الاصول؛ شیخ بهائی، محمد بن حسین (953-1030)
تاریخ تأليف: جمعه 28 ربیع الاول 1228ق؛ محل تأليف: خوانسار
این شرح مختصر و مبین عبارات متن است و چندان تحقیقی ندارد، و در حدود 15000 بیت می باشد و شارح آن را «ملین الحديد في شرح الزبدة للشیخ الفريد» نامیده است.
آغاز: بسمله الحمدلله ولی الحمد و منتهی الكرم، المتفرد بالواحدانية و القدم ...
انجام: و لما ختم کلام المصنف ره هنا فلنختم التحرير و التبيين بحمدالله و شکره فانه لاحول ولاقوة الا بالله العلى العظيم فالحمدلله علی آلائه وا لشکر له علی نعمائه و الصلوة علی محمد اشرف انبیائه و آله المنتجبين اکمل اولیائه صورة خطه دام مجده و قد فرغ بتوفیق الله الخ.
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد هادی بن شیخ عزیز کمره، تا: 1244ق؛ محشی از شارح؛ واقف: سپهسالار؛ جلد: میشن، 201ص، 20 سطر، اندازه: 21×15/5سم [ف: 1-583]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: شریف بن غیاث حسینی، تا: جمعه 19 رجب 1245ق؛ مصحح؛ مهر: «الراجي الى الله فخر الدين محمد بشیر» (بیضوی)؛ جلد: مقوایی، 178گ، 15 سطر، اندازه: 21×15سم [ف: 4-309]
خط: نسخ، بی کا، تا: در عصر مؤلف؛ تملک: علی اکبر؛ جلد: تیماج، 135گ، 25 سطر، اندازه: 20×14/5سم [ف: 19-352]
mimmā arsala-h-uš šayx husayn ilā walad-i-hī šayx bahā'ī
اراک؛ دهگان؛ شماره نسخه: 250/8
خط: نسخ، بی کا، تا: 13 ربیع الثاني 1296ق؛ 14 سطر، اندازه: 15×9سم [ف: 2-345]
momāzejāt-e qamar
مشهد؛ الهيات؛ شماره نسخه: 627
آغاز و انجام جدول هایی است شامل ارقام نجومی؛ بی کا، بی تا؛ صفحات جداول نجومی؛ جلد: تیماج، 223گ، 18 سطر، اندازه: 22×17سم [ف: 1-579]
مشهد؛ مولوی؛ شماره نسخه: 627
همان نسخه بالا[نشریه: 5-100]
momāzejāt-e qamar bā kavākeb (jadval)
معرفة احکام مقارنه، تسدیس، تربیع، تثلیث و مقابله ماه با سیارات.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 6367/26
خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: 1195ق؛ جلد: تیماج، 437ص، 17 سطر، اندازه: 14×19/5سم [ف: 19-448]
mimmā nuqil-a 'an-ir ra’īs ad-dāwūdī
تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 2296/10
آغاز: کاتب قراقوس ذکر ولده شمس لکاتب هذا الشرح انه سمعه
خط: نستعلیق خوش، بی کا، تا: قرن 13؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج، 2گ (85ر-86پ)، 11سطر (12×6)، اندازه: 11×17/5سم [ف: 11-744]
mimmā warad-a fī sūrat-il baqara min tafsīr-iš šayx-ir rāgib
راغب اصفهانی، حسین بن محمد، - 502 قمری
rāqeb-e esfahānī, hoseyn ebn-e mohammad(- 1109)
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 643٫33-ف
نسخه اصل: بغداد لی وهبی ش 2023؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ 1ص (179ر) [فیلمها ف: 1-519]
momtāz dar masā'el-e namāz
استر آبادی، محمد مهدی بن محمد شفیع، - 1259قمری
estarābādī, mohammad mahdī ebn-e mohammad safī (1843-)
تاریخ تأليف: 1237ق
رساله ای فتوایی در بیان مسائل نماز، شامل «مقدمه» و چهار «فصل» و یک «خاتمه»: مقدمه: در شرایط وجوب نماز؛ فصل 1. واجبات نماز، دارای سه ماه؛ 2. مستحبات نماز، دارای سه ماه؛ 3. محرمات نماز، دارای سه ماه؛ 4. مکروهات نماز، دارای سه ماه؛ خاتمه: در ملحقات نماز، دارای چهار فصل.
آغاز: بسمله. حمد و سپاس خداوندی را سزاس که دور است از ادراک عقول و حواس و درود بی قیاس پیغمبری را رواست که مبعوث شد برای هدایت و ارشاد طوایف ناس
انجام: و احتیاط در عبادات بلکه در هر باب مطلوب و محبوب جناب رب الارباب است و الحمدالله الكريم الوهاب و الصلوة علی محمد و آله اأطياب.
[دانشنامه ادب فارسی 2279/4 -2280؛ الذريعه 224/22؛ مشترک پاکستان 757/14، فهرست نسخه های خطی فارسی موزه ملی پاکستان 830؛ نجوم السماء 419-421]
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 1706
آغاز و انجام: برابر
نسخه اصل: کتابخانه ندوة العلماء، لکهنو، هند، شماره 62 (ردیف 66)؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: محرم 1246ق؛ مصحح؛ 82ص، 15سطر [عکسی ف: 5-138]
momtāz-od dahr
ابن سباحی، قمری
ebn-e sabāhī
رساله مفصلی است در علوم غریبه شامل طلسمات والواح وتسخیرات.
قم؛ گلپایگانی، شماره نسخه: 2014-11/114
آغاز: الحمدلله رب العالمين والعاقبة للمتقین برای گردانیدن باران و برف هر گاه خواهند بگردانند سه بار این آیه را بخوانند و هفت قدم پیش روند ... او کصیب من السماء، انجام: و صد نوبت صلوات بفرستد بعد از نماز صبح ... یش روا گردد بسم الله ..... یاقیوم یا واحد یا وتر یا احد یا حمد یا من لم یلد ولم یولد ولم یکن له کفوا احد. تمام شد این کتاب ممتاز الدهر بعون الله ...
خط: نسخ و نستعلیق شکسته، بی کا، تا: 1125ق؛ جلد: تیماج، 146گ، اندازه: 21×16سم [ف: 8-4545]
momtāz nāme
شرح حال «ارجمند بانو» ملقب به ممتاز محل و تاج محل و تاج بی بی، همسر شاه جهان (1037-1067ق) پادشاه هند است. این زن که مورد علاقه شاه بود در چهاردهمین وضع حمل خود در سال 1040 ق در شهر برهانپور فوت نمود و شاه در مدت 22 سال بارگاه مجللی در شهر آگره بنا نمود که یکی از شاهکارهای معماری مسلمانان است و هم اکنون در همین شهر به نام مقبره تاج محل معروف و مشهور است. شاه جهان نیز در همین مقبره مدفون است لازم به یادآوری است که جد «ارجمند بانو»، میرزا غیاث بیک ملقب به اعتمادالدوله فرزند خواجه محمد شریف در عهد صفویه از دولت مردان نامی ایران بود و به هند مسافرت کرد. دختر وی «مهر النساء» ملقب به نور جهان به همسری جهانگیر شاه در آمد و او پسرش را به صدر اعظمی جهانگیر شاه منصوب کرد و به همین دلیل به اعتمادالدوله شهرت یافت. اعتماد الدوله فرزندی داشت به نام آصف خان که ارجمند بانو دختر همین آصف خان است. خاندان اعتماد الدوله در هند در نزد سلاطین گورکانی جهانگیر شاه (1014-1037ق) شاه جهان، اکبر شاه و ... مناصب مهمی را عهده دار بوده اند. مقبره خانوادگی اعتمادالدوله در شهر آگره به فاصله کمی از مقبره تاج محل واقع شده که در آن هشت نفر از این خاندان (اعتماد
الدوله و همسرش، دختر نور جهان به نام لادی بیکم، برادر اعتمادالدوله به نام میرزا سلام بیک، آصف خان و همسرش (و دو نفر دیگر) مدفونند. این مقبره هم اکنون به نام «اعتمادالدوله» مشهور است.
[دايرة المعارف تشیع ماده «تاج محل» و «اعتماد الدوله»]
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 14215/64
آغاز: شکر نعمت منعمی که مقیمان ساحت افلاک وظیفه ...
بی کا، تا: قرن 12؛ مجدول؛ جلد: گالینگور، 19گ (حاشیه231پ -249پ)، اندازه: 21×30/5سم [ف: 38-321]
al-mumti' fī š.-il muqni
ابن هائم، احمد بن محمد، 753؟ - 815 قمری
ebn-e hāem, ahmad ebn-e mohammad (1353 - 1413)
وابسته به: المقنع في علم الجبر و المقابله؛ ابن هائم، احمد بن محمد (753-815ق)
تاریخ تأليف: یک شنبه 13 جمادی الاول 810ق؛ محل تأليف: مسجد الاقصي
چون منظومه مؤلف به نام «المقنع» در جبر و مقابله بسیار مختصر بوده، مؤلف این شرح را به درخواست برخی نگاشته است.
[الاعلام زرکلی 226/1 ؛ هدية العارفين 120/1و 219/2؛ کشف الظنون1809/2 ؛ الاوقاف العامة 165/3]
شرح و حواشی:
1- المسرع في شرح مختصر الممتع؛ ابن هائم، احمد بن محمد (753-815)
2- القول المبدع في شرح المقنع لابن الهائم؛ سبط ماردینی، محمد بن محمد (826-907)
آغاز: و العشرون الحاصلة مکعبا قوله و من ذین اسما البواقي
نسخه اصل: کتابخانه چستربیتی، شماره 3849؛ خط: نسخ، کا: علی بن مسلم قدسی، تا: شنبه 20 صفر 870ق؛ افتادگی: آغاز؛ 8ص (84-91)، 16 سطر [عکسی ف: 4-112]
آغاز: بسمله - ربی زدنی علما یا کریم یا وهاب قال الشيخ الامام العالم ... ابو العباس احمد بن محمد الهايم؛ انجام: قال مؤلفه و کان الفراغ من تسوید هذا الشرح ... سنه عشر و ثمانی مائه المسجد الاقصى الشريف علی ید مؤلفه الفقير
خط: نسخ، کا: داود ابن احمد بن شافعی، تا: 872ق، جا: جامع الأزهر؛ از روی نسخه مؤلف، مصحح؛ کاغذ: بغدادی، 64گ، 19سطر، اندازه: 9/5×12/5سم [ف: 1-347]
قم، مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 1639/1
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 5-80]
momedd-ol hayāt
میر کی بن زین العابدين
mīrak ebn-e zayn-ol-‘ābedīn
در یک «مقدمه» و دو «باب»: مقدمه در آنچه این علم موقوف به آن است؛ باب 1. بیان امراضی که مختص است به عضو دون چون صداع ... باب 2. امراضی که مختص نیست به عضو چون جذام و حصبه و جدری و مانند اینها و اسباب و علامات و معالجات آن.
آغاز: بسمله الحمدلله الذي فضلنا بعلم الأبدان و علم الاديان الرحمن الذي ... اما بعد چنین گوید اضعف عباد الله تعالی میرك بن زین العابدين ...
مشهد؛ گوهرشاد؛ شماره نسخه: 207/6
آغاز: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج، 56گ (29-84پ)، 17-23 سطر، اندازه: 14×25/5سم [ف: 1-178]
mumidd-ul 'ābidīn
احمد بن عمر بن علی، ق 10 قمری
ahmad ebn-e ‘omar ebn-e ‘alī(- 16c)
وابسته به: آداب المناظرة؛ طاش کبری زاده، احمد بن مصطفی (968-901ق)
این رساله شرح و توضیح رساله «آداب البحث و المناظره» طاش کوپری زاده است.
آغاز: لك الحمد یا ذا الجود و المجد و العلى و الصلوة و السلام علی نبیك المجتبي
انجام: قوله اذ لا مزید علیها فیه کلام فتدبر.
[الأوقاف العامة موصل 106/2]
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 8246
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کاتب = مؤلف، تا: 1130ق؛ محشی؛ جلد: مقوا، 13گ، 25 سطر، اندازه: 20×15سم [ف: 11-503]
mumkināt
یحیی بن عدی، 280 - 364 قمری
yahya bn-e ad1 (894 - 975)
نامه ای است از یحیی بن عدی به احمد بن محمد بن عبدالرحمن
بن حسن درباره اثبات طبیعت ممکن. در این نامه اقوی دلیل و حجج مخالفان آمده و سپس آراء آنها رد گردیده است.
آغاز: وکیل فضائلك و حمید سماتك ایها الفاضل الكبير الجليل
انجام: و لله الشكر فقد استقصینا القول في غرضنا بتأييد الله ذی الجود و الحكم و الحول ولی العدل و واهب عقل فله الحمد.
تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 1382/4
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1072ق؛ کاغذ: بخارائی، 29ص (400-429)، 18سطر (13×8)، اندازه: 19×12سم [ف: 9-383]
al-mamlūk lā yajib-u ‘alayh-iz zakāt
مشهد؛ الهيات؛ شماره نسخه:22502/11
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ تملک: ابراهیم بن محمد رضوی با مهر «العبد المذنب ابراهیم بن محمد الرضوي» مورخ 1296ق؛ جلد: تیماج، 1گ (173)، اندازه: 22×17/5سم [ف: 2-701]
manāyeh-ol favā’ed
حسنی حسینی، محمد بن قطب الدين، ق13 قمری
hasanī hoseynī, mohammad ebn-e qotb-od-dīn (- 19c)
رساله ای است استدلالی در عدم جواز اعاده نماز ظهر بعد از نماز جمعه مشتمل بر پنج «فصل»: 1. شرایط وجوب و اداء نماز جمعه؛ 2. تعریف مصر؛ 3. روایات عدم اعاده نماز ظهر؛ 4. دلایل مدعی اعاده نماز ظهر و اشکالات آن؛ 5. فواید متفرقه.
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 18930
آغاز: بسمله الحمدلله الذي قال یا ایها الذين آمنوا اذا نودی للصلوة؛ انجام: و مرجوحية آن فایده گردید کما تقدم ذکره في الفصل الثالث.
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ اهدایی: رهبری، فروردین 1372؛ 100گ، 15 سطر، اندازه: 24×15سم [اهدائی رهبر: 3-736] و [ف: 1499-21]
al-mana'ih li-talib-is Sayd wa-d daba'ih
فزاری، ابراهیم بن عبدالرحمن، 660 - 729 قمری
fazārī, ebrāhīm ebn-e ‘abd-or-rahmān (1262 - 1329)
احکام صید و چگونگی سر بریدن حیوانات بطریق شرعی، در هفت «فصل»: 1. آیات و احادیث موضوع؛ 2. در آنچه که از حیوانات حلال یا حرام است؛ 3. در آنچه که صید با آن می توان کرد؛ 4. در شناختن صیاد؛ 5. در چگونگی صید؛ 6. در آنچه احتیاج به ذبح دارد و کیفیت ذبح؛ 7. در امور متفرقه.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 1376/3
آغاز: الحمد لله رب العالمين و أشهد أن لا اله الا الله وحده الاشريك له و أشهد أن محمدا عبده و رسوله صلی الله علیه و علی آله أجمعين؛ انجام: هذا آخر ما یسر الله سبحانه جمعه في الصيد و الذبائح و الله المسؤول أن ینفع به في الدنيا و الاخرة ...
خط: نسخ، کا: محمد بن عثمان بن عبدالرحمن بن موسی مراکشی کر کی، تا: 728ق؛ جلد: تیماج، 24گ (32پ-55ر)، اندازه: 18×12/5سم [ف: 4-148]
منابر - تفسیر الآيات
manāber = majāles
عتیقی تبریزی، جلال الدين بن قطب الدين، - 741 قمری
‘atīqī tabrīzī, jalāl-od-dīn ebn-e qotb-od-dīn(- 1341)
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 14590/167
آغاز: الحمدلله حق حمده ... اما بعد چنین گوید ... کی چون بنده از زمان طفولیت کی ابتداء نشو و نماء انسانست؛ انجام این کلام ما نتوانند ساختن ... و اليه المرجع و المآب.
خط: نسخ، کان أبو المجد تبریزی، تا: یکشنبه 8 محرم 723ق؛ 16ص (661-676)، 41سطر، اندازه: 32×19سم [ف: 10441]
manāber
علامه حائری مازندرانی، محمد صالح بن فضل الله، 1297 - 1391 قمری
‘allāme hā’erī māzandarānī, mohammad sāleh ebn-e fazl-ol-lah (1880 - 1971)
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 27014
آغاز: موجود: بسمله الم تنزیل الكتاب ... کیفیت نزول القرآن في رمضان؛ انجام: موجود: ذلك اذ لم اجد من ... لا هذا التي
خط: مختلف، کاتب = مؤلف، تا: 1334ق؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ جلد: مقوا [رایانه]
manāber
رضوی، حسن، ق14 قمری
razavī, hasan(- 20c)
مطالبی را که مؤلف جهت منابر وسخنرانی های خود آماده نموده در این کتاب به رشته تحریر در آورده است. مطالب کتاب بحث های تفسیری و تاریخی و مواعظ است.
قم؛ گلپایگانی؛ شماره نسخه: 459-3/79
آغاز: بسمله مجالسی که اطراف نماز صحبت شده بطور فهرست، کل نفس بما کسبت رهينة الا اصحاب اليمين في جنات یتسائلون عن المجرمين ماسلکم في سقر قالوا لم نك من المصلين سؤال بهشتیان از اهل جهنم؛ انجام: هر چند ابن زیاد سرحدات را مأمور گذاشته بود کسی ورود و خروج نکند قضیه ملاقات حر تمت الاستنساخ
خط: نستعلیق، کا: کاتب بخش اول مؤلف وکاتب بخش دوم محمد قمی، تا: بخش اول سه شنبه 8صفر 1367 و بخش دوم آخر جمادی الاول 1364ق؛ تصویری از یک روحانی سید به همراه همسر و دو پسرش در میان نسخه است که شاید عکس مؤلف کتاب باشد و نیز قبض پیش فروش کتاب «النمارق المصفوفة في آداب مسجد السهلة والکوفه» تأليف سید حسن رضوی که شاید وی مؤلف همین کتاب باشد؛ جلد: تیماج، 91گ، 20-25 سطر، اندازه: 14/5× 21/5سم [ف: 8-4545]
manāber
غیر همانند:
شامل چند منبر که برخی از آنها تاریخ ماه رمضان 1284ق دارد؛ خط: نستعلیق، کا: سید عبدالحسین، تا: 1289ق [ف: -28]
آغاز: الابواب خصوصا علی قاصم الاسلاب الذي هو لمدينة العلم باب و چون جمع کثیری از علما و اعیان که در آن مجلس سعادت بنیان حضور داشتند در مقام اعتذار ایشان؛ انجام: و به هر دعا و آیتی یک بال وپر او باز می آمد تا بالهای او به اتمام رسید وبه اقبال بلند پرواز نمود به سوی آسمان بلند شد و آوازی می کرد حضرت رسول صلی الله علیه و آله فرمود که میدانید چه می گوید گفتند نه یا رسول فرمود که می گوید جزاك الله یابن عم رسول الله صلی الله علیه و آله
مجموعه ای از منابر ومجالس در معارف دینی و فضائل ومناقب حضرت رسول اکرم وخاندان مطهر هدایت و امامت می باشد، به صورت پیوسته و بدون ذکر مجلس یا روز آن نوشته شده است؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: ذیقعده 1245ق؛ افتادگی: آغاز؛ جلد: تیماج مذهب، 160گ، 19 سطر، اندازه: 30×20سم [ف مخ: 5 -2115]
سخنرانی هایی است در معارف دینی، ظاهرا از مفید الذاكرين یکی از دانشمندان معاصر؛ بی کا، بی تا [اوراق عتیق: 1-258]
manābir-ul islām
موسوی شوشتری، محمد عباس بن علی اکبر، 1224 - 1306 قمری
mūsavī šūštarī, mohammad “abbās ebn-e alī akbar (1809 - 1889)
مجموعه ای از منابر وعظ است که جهت استغنای واعظ از رجوع به کتب مختلف در هفتاد «منبر» (برخی منابر در چند «درجه») مرتب شده و هر یک در موضوع خاصی از جمله فضائل ائمه می باشد.
چاپ: در 1311 ق در دو جلد در هند به چاپ رسیده.
آغاز: بسمله. الحمدلله الباطن الظاهر ذی الملك الفاخر و الصلوة علی نبیه و آله الأطهار اما بعد فهذه منابر؛ انجام: العبد لا تلزمه الفطرة اما لو اضافه العصر من آخر
ج 1؛ خط: نسخ خوش، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ مصحح؛ اهدایی: رهبری، اردیبهشت 1386؛ جلد: تیماج مذهب، 99گ، 15 سطر، اندازه: 24×14/8سم [ اهدائی رهبر: 2 اخبار 2-715]
آغاز: بسمله. الحمدلله علی نواله و الصلوة علی محمد و آله و بعد فهذا هو المجلد الثاني من منابر الاسلام فیما؛ انجام: فلیس العفو ام تقتص قال اعفو یا رسول الله صلی الله علیه و سلم
ج2، از منبر 31 تا اواخر منبر 70 است؛ خط: نسخ خوش، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ محشی؛ اهدایی: رهبری، اردیبهشت 1386؛ جلد: تیماج، 209گ، 13 سطر، اندازه: 26×17سم [اهدائی رهبر: 2 اخبار 2-716]
manāber-e hazrat-e keyvān-e qazvīnī
کیوان قزوینی، عباسعلی، 1240 - 1317 شمسی
keyvān-e qazvīnī, “abbās--alī (1861 - 1938)
تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 18135
کا: جواد مشکور، بی تا؛ انتقالی از کتابخانه پهلوی - مجموعه نوازی؛ 12گ، اندازه: 22/1×30/2سم [رایانه]
manāber va rasā'el-e šeyxīye-ye hamedan
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 18083
بی کا، بی تا[د.ث. مجلس]
manāber va majāles
مجموعه ای از منابر ومجالس کوتاه و بلند که برخی با بسمله وخطبه و برخی دیگر با عنوان های «المجلس» آمده است.
قم؛ مسجد اعظم؛ شماره نسخه: 1285
آغاز: آنچه از اخبار اهل بیت اخیار مستفاد می گردد آن است که از خمسه آل عبا سه تن از موطن خود هجرت نموده؛ انجام: به روی رکاب بلند شد دید علم عباس علیه السلام سرنگون گردیده است دستهای خود را به کمر گرفت، فرمود الان انکسر ظهری.
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ جلد: مقوا، 139گ، اندازه: 22×18/5سم [ف مخ: 5-2115]
man ubīḥ-a qatlah-ū fi hukm-iš šar
رساله کوتاهی است در خصوص کسانی که کشتن آنان در شرع مقدس اسلام، مباح است. مؤلف، از فتاوی امام فخر الدين معروف به قاضی خان، الأشباه و النظائر ابن نجیم، منية المفتي، جامع الفتاوي و دیگر کتاب ها، نقل نموده و تا مورد را برشمرده است.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 15910/9
آغاز: مسائل من ابیح قتله في حکم الشرع. الأول، المرتد عن دین الاسلام لقوله علیه السلام: من بدل دینه فاقتلوه، کذا في الصحيحين؛ انجام: العشرون، تارك الصلوة، ذهب مالك و الشافعي و ابن حنبل الى اباحة دم تارك الصلوة ... فان تاب، اطلق وان لم بتب، ابد حبسه الى ان یموت
خط: نستعلیق، کا: شیخ محمود بن علی چاوش قرمانی غسانی، تا: 1045ق؛ 2گ (122-123)، 42 سطر، اندازه: 25×8سم [ف: 40-373]
min abi nașr sahl-i bn-il marzbān
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 1612/91-ف
نسخه اصل: نسخه ش 216 کتابخانه تقوی که اکنون در کتابخانه مجلس شورای ملی است 64614-4559؛ کا: عبدالحی، تا: 822ق، جا: ماردین در شمال عراق [فیلمها ف: 1-622]
man-it taxad-a jārīyat-an falam ya’tihā fī kull-i arba‘īn a yawmā
خوی؛ نمازی؛ شماره نسخه: 124/3
خط: نسخ جلی، کا: احمد بن علی بکیسینی عاملی، تا: 1097ق؛ مصحح، مقابله شده؛ مهر: «یثق بالله العلي احمد بن علی» (مربع)؛ تملک: میرزا احمد؛ مهر: «عبدالله» (شلجمی)؛ جلد: تیماج، 1ص، 21 سطر، اندازه: 18×24/5سم [ف: -72]
مناجات - تفصیل العلوم
مناجات - دعاء الندبة
مناجات - تحفه
مناجات - شرح مناجات حضرت علی (علیه السلام)
المناجات - الدعوات
مناجات - الهي نامه
مناجات - نیایش
al-monājāt
علی بن حسین (علیه السلام)، امام چهارم، 38 - 94 قمری
alī ebn-e hoseyn, emām-e čahārom (659 - 714)
مناجات و ادعیه ای گوناگون منسوب به امام سجاد (علیه السلام)، بعضا با ترجمه فارسی.
مناجات «الم تسمع بفضلك یا منای» از امام زین العابدين با ترجمه فارسی؛ بی کا، تا: 920ق؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج مذهب، 1ص(236)، 20سطر (20×12)، اندازه: 25×16/5سم [ف: 9-1006]
آغاز: أنا الموجود فاطلبی تجدنی ** و أن تطلب سوائی لم تجدنی در فهرست با عنوان «مناجات حضرت امام زین العابدين (علیه السلام)» آمده. مناجاتی است در 45 بیت استخراج شده از زبور که از سریانی به عربی نقل شده است، درهامش هر صفحه خواص هر بیت آمده؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ مهر: حاج سید سعید؛ جلد: تیماج، 17 سطر (17×10)، اندازه: 25×15/5سم [ف: 1-227]
چند صفحه ادعیه امام زین العابدين با عنوان هایی لابه لای آن به این صورت: حكاية عن زین العابدين علی بن الحسين علیهما السلام فهو متعلق باستار الكعبه و هو یقول: یا سیدی و مولای،
نامت العيون و غارت النجوم و انت ملك حی قیوم ...؛- ثم رفع رأسه إلى السماء یقول: الهي و سیدی و مولای أنا اطعتك بعلمی و معرفتی فلك الحمد ...؛ -ثم رفع رأسه إلى السماء فیقول المنادي: یا الهى و سیدی و مولای ما طابق الدنيا الا بذکرك ...؛ وفی الحديث کان علی بن الحسين ليلة من الليالي متعلقا بأستار الكعبه و هو یتمملل و یقول: یا ذا المعالي علیك معتمدی ** طوبی لعبد تکون مولاة ...؛ خط: نسخ جلی، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج، 5ص (362-366)، اندازه: 21/6×13/4سم [ف: 27/1-253]
آغاز: آه و انفساه کیف لی بمعالجة الاغلال غدا، آه و انفساه مما حملتنی علیه جوارحی من البلايا. آغاز ترجمه: آه ای وای نفس من چگونه خواهد بود برای من معالجه نمودن و درمان کردن غلهای گران که مقرر است برای گناهکاران فردای قیامت
در این مناجات منازل آخرت و انواع گرفتاری های پس از مرگ یاد آوری شده و از آنها به خدایتعالی پناه برده می شود، با عناوین و انفساه، و احزناه، یا رباه» با ترجمه زیرنویس فارسی نیکو. تذکر: نام مؤلف به استناد فهرست عکسی این کتابخانه تعیین شد؛ خط: نسخ معرب و نستعلیق، کان محمد علی خوانساری (به شهادت استاد سید محمد موحد)، تا: قرن 13؛ مجدول، دارای سرلوح رنگین؛ جلد: تیماج، 10گ، 7 سطر، اندازه: 18×28/5سم[ف: 1-217] و [عکسی ف: 7-165]
بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج، 374ص، 21 سطر، اندازه: 20×13/5سم [ف: 35-320]
بی کا، بی تا؛ خریداری از محمد هادی معرفت [رایانه]
بی کا، بی تا؛ با ترجمه فارسی زیر سطور؛ ناقص [نشریه: 7-230]
monājāt
حلاج، حسین بن منصور، 234 - 309 قمری
hallāj, hoseyn ebn-e mansūr (849 - 922)
این نیایش از حلاج عارف دانسته شده است.
چاپ: بغداد، مكتبة المثني، 1964م.
نسخه اصل: اسعد افندی ش 1697؛ خط: نسخ، بی کا، تا: 713ق؛ 6گ (22-27)، 26سطر [فیلمها ف: 1-495]
نسخه اصل: حمیدیه ش 1447؛ بی کا، تا: با تاریخ 755ق [فیلمها ف: 424-1]
آغاز: مناجات منسوب بحسین منصور حلاج ... اانت ام انا هذا العين في العين حاشای حاشای عن اثبات اثنین ... الهي انت المتجلي لی من کل جهة؛ انجام: فلك الحمد فیما تفعل و لك الشكر فیما ترید.
خط شکسته تعلیق، بی کا، بی تا؛ 1ص (143ر) [ف: 3-511]
monājāt
ابن سینا، حسین بن عبد الله، 370؟ - 428 قمری
ebn-e sīnā, hoseyn ebn-e ‘abd-ol-lāh (981 - 1038)
در شمار رساله های ابن سینا چند مناجات نامه یا خطبه به وی نسبت دادهشده و چون جداگانه و خارج از رساله های وی نوشته شده ما نیز آنها را جداگانه یاد می کنیم. (علینقی منزوی)
آغاز: مناجات اول: اللهم لما کان الوجود لذاتك واجب، کان الامكان لوجود ذات غیرك ...
مناجات دوم: مناجات للشیخ الرئيس روح الله روحه. الهي و اله الموجودات و المحسوسات یا واهب ...
انجام: مناجات اول: و الطالب باله المشارق و المغارب برحمتك یا ارحم الراحمين.
مناجات دوم: بیده ملکوت کل شیئی و اليه ترجعون. تمت.
آغاز: برابر 1؛ انجام: بر ابر1
خط: نسخ، کا: سمنانی، محمد بن ناد علی، تا: 18 ذیقعده 1283ق؛ 2گ (6-5) [ف: 3-512]
تهران؛ دائرة المعارف؛ شماره نسخه: 448/2-عکسی
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 2-264]
آغاز و انجام: برابر
هر دو مناجات؛ خط: نسخ، کا: سمنانی، محمد بن نادعلی، تا: 1283ق، جا: ارض اقدس؛ جلد: تیماج مذهب، 1گ (4)، اندازه: 22×15سم [ف: 1-225]
munājāt = munājāt-u walī-yil ḥaqq
هادی المستجيبين، حمزة بن علی، - 433 قمری
hādī-yol-mostajībīn, hamzat-ebn-e ‘alī(- 1042)
مناجات نامه ای است مختصر بر طرقه خاصه درزیان.
آغاز: باسمك اللهم سبحانك القديم الأزلي عرشك الشديد بطشك ...
آغاز: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 10؛ جلد: تیماج، 7ص (89-95)، 15سطر، اندازه: 21×50سم [ف: 10-2207]
نسخه اصلی: کتابخانه واتیکان رم 1332؛ خط: نسخ معرب، بی کا، تا: قرن 11؛ مجدول؛ 10ص (117-126) [عکسی ف: 3-375]
نسخه اصل: کتابخانه واتیکان -رم 1348؛ خط: نسخ درشت، بی کا، تا: قرن 11؛ 13گ (163-175) [عکسی ف: 2-457]
نسخه اصل: کتابخانه واتیکان رم 933؛ خط: نسخ معرب، بی کا، تا: قرن 12؛ 8ص (99-106) [عکسی ف: 3-210]
سخه اصل: کتابخانه واتیکان -رم 910؛ خط: نسخ معرب، بی کا، تا: شنبه دهه پایانی ربیع الثاني 1109ق؛ 10گ (116-125) [عکسی ف: 2-471]
نسخه اصل: کتابخانه واتیکان رم 1337؛ خط: نسخ معرب، بی کا، تا: با تاریخ قرن 13؛ 109ص (119-227) [عکسی ف: 3-297]
آغاز: برابر
نسخه اصل: کتابخانه واتیکان رم 721؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13 یا 14؛ 7گ (69-75) [عکسی ف: 2-425]
نسخه اصل: کتابخانه اباعبدالله زنجانی؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: جمادی الاول 1352ق؛ از روی نسخه انستاس کرملی؛ 19سطر [فیلمها ف: 1-598]
نسخه اصل: کتابخانه واتیکان - رم 1338؛ خط: نسخ معرب درشت، بی کا، بی تا؛ 17ص (197-213) [عکسی ف: 4-288]
al-monājāt
کردی نیشابوری، یعقوب بن احمد، - 474 قمری
kordī neyšābūrī, ya'qūb ebn-e ahmad(- 1082)
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 1612/69-ف
نسخه اصل: نسخه ش 216 کتابخانه تقوی که اکنون در کتابخانه مجلس شورای ملی است 64614-4559؛ کا: عبد الحي، تا: 122ق، جا: ماردین در شمال عراق [فیلمها ف: 1-621]
monājāt
انصاری، عبدالله بن محمد، 396 - 481 قمری
ansārī, ‘abd-ol-lāh ebn-e mohammad (1006 - 1089)
قصیده ای در فضیلت حضرت امیر علیه السلام و روایاتی در فضل شیعه و فقراء شیعه و یکی از خطب حضرت علی و احادیثی در فضل قرآن.
مشهد، ادبیات، شماره نسخه: 25/7فرخ
کا: حسین بن علی اکبر اصفهانی، بی تا، جا: نجف اشرف؛ جلد: تیماج مشکی، اندازه: 20×15سم [ف: 197]
monājāt
طبرسی، فضل بن حسن، 468؟ - 548 ؟ قمری
tabarsī, fazl ebn-e hasan (1076 - 1154)
اشعار عربی در مناجات از شیخ الاسلام ابو علی طبرسی.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 5633/11
خط: شکسته نستعلیق، کا: نعیم الدين، آقا محمد، تا: 1270ق؛ 1ص (28) [ف: 17-82]
monājāt
فخرالدین اسعد گرگانی، ق6 قمری
faxr-od-dīn as'ad-e gorgānī(- 12c)
تهران؛ مینوی؛ شماره نسخه: 4/6
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ مجدول؛ قطع: ربعی [نشریه: 6-671]
monājāt
نظامی، الياس بن یوسف، 530؟ - 614 قمری
nezāmī, elyās ebn-e yūsof (1136 - 1218)
نسخه اصل: پاریس 1777 .S. P (بلوشه 1646)؛ خط: نسخ، بی کا، تا: 25 صفر 852ق؛ 15 سطر[فیلمها ف: 1-540]
خط: نستعلیق هندی، بی کا، بی تا، کاغذ: هندی، جلد: تیماج مذهب، 25 سطر (28×16)، اندازه: 21×36سم [ف: 16-690]
monājāt
عطار، محمد بن ابراهیم، 537؟ - 627 ؟ قمری
attār, mohammad ebn-e ebrāhīm (1143 - 1230)
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 29577
آغاز: بسمله مناجات من تضیفات شیخ عطار اعلی الله مقامه. منت ایزد را و حمد بیشمار هم سپاس او را شکر اشکار؛ انجام: کفر کافر را و دین دین دار را ذره دردت کل عطار را تم المناجات
خط: نستعلیق، کا: محمد تقی، تا: 1296ق؛ ضمیمه نسخه ش 16423؛ جلد: تیماج [رایانه]
monājāt
نصیر الدين طوسی، محمد بن محمد، 597-672 قمری
nasīr-od-dīn-e tūsī, mohammad ebn-e mohammad (1201 - 1274)
با ترجمه فارسی، پنج بیت شعر است درباره دوستی علی با ترجمه منظوم منسوب به خواجه نصیر.
آغاز: لو أن عبدا اتی بالصالحات غدا ** بورد کل نبی مرسل و نبی اگر بنده بیاید بعملهای صالح و بکردار تمام انبیا و اولیا
[فهرستواره منزوی 980/8]
آغاز: برابر؛ انجام: مگر بدوستی امیر المؤمنين علی (106-108 ترجمه شعر های علی و خبر نبوی است)
بی کا، تا: 920ق؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج مذهب، اص (106)، 20سطر (20×12)، اندازه: 25×16/5سم [ف: 9-1005]
آغاز: الهي واحد فرد قدیم ** قدیر قادر و تر کرم / له ذات بلاند تعالی ** له وصف بلا شبه عظیم؛ انجام: مزیل الظلم مهدی محمد ** خلف صالح امام الله کریم / علیهم من اله الحق ربی ** صلوة والسلام مستدیم
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ جلد: تیماج، 2ص (314-315)، سطور چلیپا (6×20)، اندازه: 9×24/5سم [ف: 29/1-300]
آغاز: برابر
خط: نستعلیق، کا: محمد سعید بن محمد تقی خاتون آبادی، تا: 1081ق؛ با یک سر لوح و دو پیشانی، مجدول؛ کاغذ: ترمه، جلد: روغنی منقش، 2گ (173پ-174ر هامش)، 19سطر، اندازه: 24/7×16/8سم [ف: 7-329]
monājāt
اصفهانی، جلال الدين محمد، ق 7 قمری
esfahānī, jalāl-od-dīn mohammad(- 13c)
رساله ای است به صورت مناجات و ظاهرا از مناجات های خواجه عبدالله انصاری است.
قم؛ فیضیه؛ شماره نسخه: 1351/4
بی کا، بی تا، جلد: میشن، اندازه: 21×15سم [فهرست عراقی: 1-451]
monājāt
عبید زاکانی، عبید الله، - 772 قمری
obeyd-e zākānī, ‘obeyd-ol-lāh(- 1371)
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 3663/10-ف
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 868ق [فیلمها ف: 2-217]
monājāt
همدانی، علی بن محمد، 714 - 786 قمری
hamadānī, “alī ebn-e mohammad (1315 - 1385)
مناجاتی است مختصر با خداوند.
آغاز: الها ملکا پادشاها روی دل ما را به تشریف رب اشرح لی صدری در اشعه آفتاب کبریا منور دار و بلبل زبان حال ما را باستمداد عنایت حضرت صمدیت
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ 3ص (592-594) [عکسی ف: 3-204]
نسخه اصل: پاریس 39 .P (بلوشه 156)؛ خط: نسخ، بی کا، بی تاب 23سطر [فیلمها ف: 1-537]
monājāt
الهي اردبیلی، حسین بن عبد الحق، 870 - 950 ؟ قمری
elāhī ardabīlī, hoseyn ebn-e 'abd-ol-haqq (1466 - 1544)
به وزن مثنوی
[الذريعه 920/9]
تهران؛ مفتاح، شماره نسخه: 612/2
آغاز: احد و بی نیاز و بی انباز ** صمد و کارساز و بنده نواز
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ قطع: بیاضی ربعی [نشریه: 7-249]
monājāt
غزالی مشهدی، 936 - 980؟ قمری
qazali mashadi (1530 - 1573)
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 5871/3
خط: نسخ، کا: کازرونی، ملک محمد بن علی، تا: 1204ق؛ جلد: تیماج، 5گ (214-218)، 17 سطر (14×8/5)، اندازه: 15×12سم[ف: 16-116]
monājāt
طالب آملی، عبد الله بن محمد، 987؟ - 1036 قمری
tāleb-e āmolī, ‘abd-ol-lāh ebn-e mohammad (1580 1627)
منظومه ای است مشتمل بر مناجات و توحید و نعمت پیغمبر و علی (علیه السلام) مشتمل بر 111 بیت.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 5138/23
آغاز: الهي جبهه ده سجده پرداز ** که شوقش سجده را آرد به پرواز؛ انجام: محمد زان شدش نام ستوده ** که دل از هر زبان حمدش شنوده
خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ با یادداشتی به امضای تاج الدين حسن الحسين به تاریخ 1048ق نوشته شده مبنی بر این که زمانیکه را قم در ملازمت شمس الدين محمد الخاتوني می زیسته این شرح را نوشته؛ 1گ (137)[ف: 15-140]
monājāt
عزلتی خلخالی، ادهم، - 1052 قمری
'ozlatī xalxālī, adham(- 1643)
چند مناجات به او منسوب است.
[فهرستواره منزوی 978/8]
تهران؛ لغت نامه دهخدا، شماره نسخه: 287/6
آغاز: مناجات ملکا پادشاها ما را بذکر فاذکروا الله ذکر کثیرا گویا دار؛ انجام: الراحمين
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ جلد: تیماج، 1گ (75 و پ ر)، قطع: ربعی [نشریه: 3-408]
monājāt
محقق اردبیلی، محمد بن سلطان محمد، ق 11 قمری
mohaqqeq-e ardabīlī, mohammad ebn-e soltān mohammad(- 170)
رساله مختصری در مناجات عرفانی و راز و نیازهای معنوی به همراه برخی رباعیات که ظاهرا سروده مؤلف است.
آغاز: ای یگانه بی شبهه و مثال وای نگارنده صور اشیا بی ملاحظه نمونه و تمثال که وهو الذي یصورکم في الأرحام کیف یشاء وای بی چون و چگونه تبقدس ذات و تنزه صفات از امتناع بدایع و ...
کاشان مدرسه سلطانی؛ شماره نسخه: 356/3
آغاز: برابر، انجام: الا ای در هوای رفع حاجات ** که مهرت پریشان جمع ذرات / برد هر یک برت بویی زسوئی ** محقق با دل خود در مناجات.
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ 8گ، 22 سطر، اندازه: 14×20سم [ف مخ]
monājāt
ساغرجی، برهان الدين
saqarji,borhan-od-din
تهران؛ مفتاح؛ شماره نسخه: 210/4
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ در پنج سطر [نشریه: 7-228]
monājāt
مجلسی، محمد باقر بن محمد تقی، 1037-1110 قمری
majlesī, mohammad bāqer ebn-e mohammad taqī (1628 - 1699)
تاریخ تأليف: 1097ق
این مناجات ظاهرا از محمد باقر مجلسی است. چند مناجات به او منسوب است.
[فهرستواره منزوی 980/8]
آغاز: محنت زدگان وادی فراق را صله؛ انجام: و یرحم الله عبدا قال آمینا.
خط: نسخ، کا: محمد کریم بن اسماعیل قاضی، تا: قرن 11؛ کاتب در صدر آن نوشته است، «الرسالة مناجات من منشآت علامی می ... مولانا محمد باقر متع الله المسلمين بطول بقائه» ازین قرار این نسخه اصل نوشته شده؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: میشن، 90ص (8-97)، 14سطر، اندازه: 11/5× 17/5سم [ف: 10-508]
آغاز: الهي بذات بی مثالث که عقلهای مقربان؛ انجام: مجرمان را دریای عفوت محو فرما.
خط: نسخ، کا: محمد کریم بن اسماعیل قاضی، تا: قرن 11؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: میشن، 9ص (97-105)، 14 سطر، اندازه: 11/5× 17/5سم [ف: 10-508]
آغاز: بسمله محنت زدگان وادی فراق را ملامت که دیده هجران کشیده ام؛ انجام: و رحم الله عبدا قال آمینا ... شد
خط: نستعلیق، کا: میرزا بیک قارزیه، تا: 1093ق؛ ضمیمه نسخه ش 7055؛ جلد: مقوا [رایانه]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج، 2گ (104ر-105پ)، اندازه: 17×24/5سم [ف: -713]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج، 7گ (111-105)، اندازه: 17×24/5سم [ف: 713]
al-monājāt
علم الهدي، محمد بن محسن، 1039 - 1115 قمری
alam-ol-hodā, mohammad ebn-e mohsen (1630-1704)
تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 2596/12
آغاز: بسمله، الهي بحق الرسول الامين ** جسیم الايادي علی العالمين؛ انجام: بهذا الدعاء الذي قدبدا ** علی حین صدق اللجا للهدی
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ جلد: میشن مذهب، 4گ (107پ-110ر)، 15 سطر، اندازه: 20×13سم [ف: 6-66]
munājāt = nuxba-ye Şādeqiye
علم الهدي، محمد بن محسن، 1039 - 1115 قمری
alam-ol-hodā, mohammad ebn-e mohsen (1630- 1704)
تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 2596/13
آغاز: و مما سلف نخبة صادقية ** لقوم لهم دعوة كافية؛ انجام: و ذلل عنا قید الكرم ** و اوزع لنا شکر حمر النعم
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ جلد: میشن مذهب، 2گ (110پ-111)، 15سطر، اندازه: 20×13سم [ف: 6-66]
monājāt
جامی، احمد
jāmī, ahmad
28 بیت ترکی در مناجات است که آنرا به احمد نامی ملقب به جامی نسبت داده اند.
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 124/30
خط: نسخ، کا: سلیمان قاضی، تا: ربیع الاول و ربیع الثاني 1195ق؛ 252گ (2-253)، 9- 13سطر، اندازه: 6/7×12/5سم [ف: 2-238]
monājāt
شربتدار اصفهانی، ابراهیم بن محمد، ق 12 قمری
šarbatdār-e esfahānī, ebrāhīm ebn-e mohammad(- 18c)
[فهرستواره منزوی 979/8]
تهران، دانشگاه؛ شماره نسخه: 3986/4
آغاز: مناجات مصححة صريحة سريعالاجابة من ... این محمد ابراهیم ... یا الهي و سید و مولائی سئوال می کنم از تو بحقیقت تو؛ انجام: القدوس السلام برحمتك یا ارحم الراحمين ... آمین.
خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: قرن 12؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج، 3ص (164-166)، 24 سطر (15×10)، اندازه: 20×15سم [ف: 12-2981]
monājāt
شریف، محمد قاسم بن محمد رضا، ق12 قمری
šarīf, mohammad qāsem ebn-e mohammad rezā(- 18c)
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 15030
آغاز: خطبه: ثنائی که ذاکران ملاء اعلی و شاکران طبقات ثرای بر زبان عبودیت و اخلاص جاری می سازند؛ انجام: أن تصرفه عنی من الشرو زدنی من فضلك ما انت اهله برحمتك یا ارحم الراحمين.
نسخه مصدر به مقدمه فارسی از مترجم ؛ خط: نسخ خوش، بی کا، تا اواخر قرن 12؛ مجدول؛ جلد: تیماج، 60گ، 14 سطر، اندازه: 11/5×18/5سم [ف: 15-499]
monājāt
یزدی، عبد الخالق بن عبد الرحيم، 1206 - 1268 قمری
yazdī, ‘abd-ol-xāleq ebn-e ‘abd-or-rahīm (1792 - 1852)
به آمر: آصف الدوله کتاب مشتمل است بر ادعیه، مناجات و زیارات مختلفه، بدین
ترتیب: مناجات ده گانه: 1) در طریقه بعضی از سیرت های موحدین، 2) در تفکر کردن احوال دنیا و فنای آن، 3) در طریقه محاسبه نفس، 4) در استغفار از بدی ها، 5) در واگذاشتن امور است به خداوند، 6) در خواستن حوایج از خداوند، 7) مناسب وقت سحر و پس از نماز شب، 8) در خوشحالی قبول توبه، 9) در طریقه پناه بردن بدرگاه پروردگار، 10) در پناه بردن به انوار محمد و آله الطاهرين؛ مناجات مصدر است به: آیه شریفه «تلك عشره کامله)؛ ادعیه «کمیل، شب عرفه، سمات، مناجات علوی (علیه السلام)، نماز اول ماه، اعمال لیالی قدر، زیارت ششم حضرت امیر و عاشورا، دوازده امام خواجه نصیرالدین طوسی با اعتصام و اختتام آن».
آغاز: حمد و سپاس مر خداوندیرا سزاست که اسم مقدس او همه دردها را دو است.
انجام: و حسبنا الله وحده و الصلوة و السلام علی خیر خلقه محمد و ال الطاهرين.
[فهرستواره منزوی 983/8]
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 3268
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قبل از 1266ق؛ مجدول؛ جلد: مقوا، 157گ، 11سطر، اندازه: 24/6×15سم [ف: 15-497]
monājāt
بیدل کرمانشاهی، محمد بن علیمحمد، - 1289 قمری
bīdel-e-kermānšāhī, mohammad ebn-e ‘alī mohammad (- 1872)
تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 6457/3
خط: شکسته نستعلیق، بی کا، بی تا؛ کاغذ: ترمه، جلد: میشن، 3گ (11ر-13ر)، 12 سطر، اندازه: 22×14سم [ف: 9-404]
monājāt
سالك العارفين، ق13 قمری
salek-ol-arefin(- 19c)
مناجات و عجز و انکسار به شاه اولیاء.
تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 6077/13
بی کا، بی تا، جلد: میشن، 13گ (119ر-131)، 12 و 14 سطر، اندازه: 15/9×21/7سم [ف: 9-141]
monājāt (moraqqa)
منشی عبدالودود صاحب
monšī “abd-ol-vadūd sāheb
مناجاتی است به نظم و نثر فارسی در نیاز به درگاه ایزد بی نیاز.
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 27846
آغاز: هر گاه کسی را از گردش روزگار ناهنجار و از بیمهری فلك جفاکار؛ انجام: از جناب ایزدی گشته حصول ... که هستی را نمی بینم بقائی
کاتب = مؤلف، تا: 1326ق؛ دارای 8 قطعه، مجدول؛ اهدایی: رهبری، 1380؛ اندازه: 23/5×13/5سم [هدائی رهبر: 6-406]
monājāt
عبقری، میرزا صادق، ق14 قمری
abqarī, mīrzā sādeq(- 20c)
اشعار به فارسی و عربی در توحید و در مجموع مناجات می باشد.
تهران؛ مدارک فرهنگی؛ شماره نسخه: 81
آغاز: بسمله یا رافع السماء یا وامع العطاء ** یا سامع الدعا ذالمجد و البهاء: انجام: کی طالب دوست خواب خوردن خواهد ** چون صاحب خانه این خبر داده بمن
خط: نسخ متوسط، کاتب = مؤلف (احتمالا)، تا: جمادی الاول 1351ق؛ جلد: مقوایی، 21گ، 13و 14 سطر (10×18/5)، اندازه: 21×13/5سم [ف: -73]
al-monājāt
بعضا غیر همانند:
آغاز: لك الحمد یا ذالجود و المجد و العلى ** تبار کت تعطی من تشاء و تمنع؛ انجام: و صل علیه ما دعاك موحد ** و ناجا اختیار ببابك رکع
منسوب به علی بن ابی طالب (علیه السلام)؛ خط: نستعلیق خوش، کان سلطان محمد خندان، تا: قرن 19 با سرلوح، مجدول؛ کاغذ: ختایی، 5گ، سطر، اندازه: 12/4× 20/7سم [ف: 1-536]
چهار مناجات در «توحید باری» به عربی گویا منسوب به علی (علیه السلام)؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 19 کاغذ: سپاهانی، جلد: گالینگور، 6گ (84پ -89پ)، 15 سطر (12×7)، اندازه: 18×12سم [ف: 17-326]
آغاز: الهي باعظم اسمائك و بحمدك ** و صلوة حبیبك واسطة الفيضان / و آله الكرام مصابیح الظلام ** امنائك حفظة دینك بادمان؛ انجام: و ادراك العاصى المسكين الراجي ** المستجير عبید کی الحسين و من علی باحسان
از شاعری به نام «حسین». مناجات و توسل منظوم؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: 967ق؛ باید خط مؤلف باشد؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج، 1ص (61ر)، اندازه: 18×10/5سم [ف: 22-229]
آغاز: من انشاء شیخنا البهايي اللهم اکحل ابصار بصائرنا بمیل الميل إلى العوالم اللاهوتيه لکیما ننهض با جنحة التوفيق للطیر في فضاء العوالم الملكوتيه
خط: نسخ، کا: شیخ محمد علی بن محمود تبریز، تا: قرن 11؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج، 1ص (ر26)، اندازه: 19×26سم [ف: 812-23]
آغاز: الشدة اودت بالمهج ** یارب فعجل بالفرج؛ انجام: واختم علی بخواتمها ** لاکون غدا في الحشرج
منظومه ای است به عربی در مناجات؛ خط: نسخ، بی کا، تا: چهارشنبه 12 شعبان 1105ق؛ 2گ (59 -60پ)[ف: 5-651]
آغاز: یا سامع الدعاء و یا رافع السماء؛ انجام: من السلسل الختيم ... محمد و آله اجمعین.
خط: نسخ، کان احتمالا علوی حسینی، محمد بن مکارم، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج، 12 سطر، اندازه: 10/5× 14/5سم [ف: 5-706]
با روایات و بیاناتی پند آموز به فارسی و عربی؛ خط: شکسته نستعلیق، کا: محمد زمان بن کلبعلی متطبب خراسانی، تا: 1256ق [ف: 7-185]
آغاز: بسمله آه وانفسا کیف حالی بمعالجة الاغلال غدا آه وانفساها مما حملتنی علیه جوارحی من البلايا؛ انجام: یا رباه صل علی الملا نكة السعداء والانبیاء والشهداء والحمدلله رب العالمين.
مناجات هایی است در قطعه های کوتاه غالبا در یک جمله با عنوان های «آه، آه» و «یارباه، یارباه»؛ خط: نسخ معرب، کا: فرج الله بن علی خوانساری، تا: جمعه 11 جمادی الثاني 1296ق؛ جلد: مقوا، 6گ، 13 سطر، اندازه: 11×17سم [ف: 8-4547]
گفتاری است در پنج صفحه به نظم و نثر در مناجات و مدح علی و تفسیر؛ بی کا، تا: قرن 13 و 14؛ مهر: حاج سید سعید؛ جلد: مقوا، 5ص، اندازه: 11/5×17 سم [ف: 3-1606]
آغاز: یا سامع الدعاء. و یا رافع السماء و یا دائم البقاء. و یا واسع العطاء. لذی الفاقه العديم؛ انجام: من السلسل الختيم.
منظومه ای است مخمس (از بحر مضارع: مربع مکتوف مقصور) مروی از حضرت امیر المؤمنين (علیه السلام) که در دیوان منسوب به آن بزرگوار و هم در «صحیفه علویه» مندرج است؛ خط: نستعلیق متوسط، کا: فرزانه، مصطفی بن آقابزرگ، تا: 1301ق؛ مجدول دارای یک سرلوح؛ واقف: نائینی؛ 8گ، سطر، اندازه: 13×10سم [ف: 6-295]
آغاز: بسمله لك الحمد یا ذا الجود و المجد و العلي؛ انجام: و ناجا اخیار ببابك رکع یا با کرم تو را ز گویند خواص مناجاتی است منظوم مروی از حضرت امیر المؤمنين علیه الصلوة والسلام، محدث سماهیجی آنرا در «صحیفه علوی» مندرج نموده، هر بیتی به ترجمه فارسی آن و هم ترجمه لغات و ترکیب و اعراب کلمات زیرنویسی شده؛ خط: نسخ خوب، کا: عبدالصمد (بن جعفر قلی بیگ اشکوری) گیلانی خوشنویس، تا: 9 رجب 1309ق، برای سرتیب محمد حسین خان فرمان روای تنکابن (شهسوار)؛ به طور مرقع صحافی شده؛ مجدول مذهب، با یک سرلوح مذهب و مرصع؛ واقف: نائینی؛ 11ص، 6سطر، اندازه: 23×15 سم [ف: 6-295]
آغاز: ... للمتضرعین اللهم یا من برحمته یستغیث المذنبون ویا من الى ذکر احسانه یفزع المضطرون ویا من لخیفته ینتحب الخاطئون یا انس کل مستوحش غریب؛ انجام: للمتعذرین اللهم آن عفو کی عن ذنبی و تجاوزك عن خطیئتی و صفحك عن ظلمی و تسر کی علی قبیح عملی و حلمك عن کبیر جرمی عند ما کان من خطایای وعمدی ...
مجموعه مناجات های عارفانه و عابدانه که با عناوین مختلف و متناسب با اقتضای حال دعاکنندگان مشابه آنچه در مناجات خمسة عشر «مناجات المتضرعين، المستكلين، الشاكرين، العارفين ...» آمده، تحریر و در یک دفتر گرد آوری شده؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ 128گ، 16 سطر، اندازه: 22×13سم[ف مخ]
آغاز: المناجات الاولى و مناجات التائبين؛ انجام: یا اکرم الأكرمين.
پانزده دعاء مناجاتی از ملحقات «صحیفه کامله» است که افراد در کتابت شده؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ واقف: ملکزاده کوثر؛ 47گ، وسطر، اندازه: 11×17سم [ف: 6-296]
آغاز: اللهم بذکرك استفتح مقالی و بشکرك استنجح سؤآلي و علیك توکلی؛ انجام: و علی اهل بیته الطاهرين و اصحابه المنتجبين وسلم تسلیما و حسبنا الله وحده و نعم المعين تمة الاوراد.
خط: نسخ، کا: محمد علی اصفهانی، بی تا؛ مجدول، دارای سرلوح مزدوج منقش عمل هاشم ظریف تبریزیان؛ در ربیع الاول 1318 به میرزا علی اصغر صدر الاعظم اهداء شده؛ صحافی و تجلید عمل حسن خطیبی؛ جلد: میشن، 28گ، 10 سطر، اندازه: 28×42/5سم[ف: 15-498]
آغاز: الهي انت المدعو بکل لسان و المقصود في کل مکان؛ انجام: و لا حول و لا قوه الا بالله العلى العظيم ثم یقوم الى الوتر
مناجات با عنوان های «الهي الهي» و دعای ستاری با عناوین «اللهم اللهم»؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا، افتادگی: آغاز و انجام؛ جلد: تیماج مذهب، 36گ، سطر (10/5×7)، اندازه: 11×16/5سم [ف: 304-15]
آغاز: قال (صلی الله علیه و اله وسلم) إذا ظهرت المعاصي ... حرف الف، الهي ما عرفت لی مفرا و لا عقلت لی مقرا
به ترتیب حروف الفبا در آخر جملات، جملات مسجع می باشد؛ بی کا، بی تا؛ 9گ (11-19)[ف: 3-102]
مناجات «لك الحمد یا ذالجود و المجد و العلي»؛ خط: نستعلیق، کا: شیرازی، فتحعلی بن محمد جعفر، بی تا؛ جلد: مقوا، 6 سطر (14×8/5)، اندازه: 19×13سم [ف: 16-753]
آغاز: بسمله اللهم بذکر استضح مقالی؛ انجام: انك علی شی قدیر
منسوب به حضرت سجاد (علیه السلام)؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا [الفبائي: 552]
آغاز: الهنا تعاظمت علی الكبراء و العظماء فانت العظيم و تکرمت علی الفقراء فانت الكريم
خط: نسخ، بی کا، بی تا، جلد: مقوایی، 2گ (51-52پ)، 21سطر[ف: 37-311]
بی کا، بی تا[نشریه: 5-269]
کا: محمد بن عباس علی هزار جریبی، بی تا، قطع: بیاضی ربعی [نشریه: 7-276]
monājāt
ناشناخته:
دعای روز عرفه و زیارت نامه؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13[ف: 156-7]
آغاز: مناجات سید الساجدين بسمله الهى البستني الخطايا؛ انجام: من صفوتك و الأبرار خاصتك برحمتك یا ارحم الراحمين
به مانند نسخه 10417 آستان قدس و مترجم، کتاب مشتمل است بر «مناجات انجیلیه کبری» مروی از امام سجاد علیه السلام انتخاب از کتاب: «انیس العابدين» تأليف محمد بن محمد طبیب عالم اواخر قرن 19 خط: نسخ و نستعلیق، کا: محمد باقر اصبهانی، تا: شعبان 1276ق؛ به درخواست آقا میرزا محمد باقر؛ مجدول، دارای سرلوح؛ جلد: ساغری، 62گ، 12 سطر، اندازه: 12/8×7/9سم [ف: 498-15]
آغاز: في المناجات - بسمله - روایتست که اینکلام در بار گوهر نثار حضرت اسدالله الغالب علی بن ابیطالب است؛ ابتدای شعر - و کم الله من لطف خفی ** یدق خفاه عن فهم زکی؛ انجام: تفضل سیدی بالعفو عنی ** فانی من بلائی في بلاء
این رساله شامل عربی است از فرمایشات امیر المومنين علی (علیه السلام) که بعضی از آنها را به شعر فارسی ترجمه کرده اند؛ بی کا، بی تا؛ 4گ، 12سطر [ف: 1-329]
آغاز: لك الحمد یا ذالجود والمجد والعلی ** تبار کت تعطی من تشاء وتمنع؛ انجام: در آن دریای آب و موج خونین ** اغثنا یا غیاث المستغيثين. اللهم اغفر لی وارحمنی آمین
مناجات هایی است منظوم به عربی و فارسی با این عنوانها: قصیده عینیه منسوب به علی (علیه السلام)، مناجات منظوم از عبدالقادر قادری حسینی، مناجاتی از شافعی، مناجات منظوم فارسی از شاعری سالک تخلص و یک مناجات منظوم دیگر؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ 18گ، 11-16 سطر، اندازه: 18×11سم [ف: 8-4547]
آغاز: بسمله الهى البتني الخطايا ثوب مذلتی؛ انجام: و صلی الله علی محمد و آله و عترته اجمعین
مترجم به فارسی، مروی عنه: امام چهارم؛ خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، بی تا، مجدول، مذهب، دارای سرلوح زرپوش منقش؛ واقف: اسدالله علم؛ جلد: مقوا، 27گ، 18سطر، اندازه: 13×21/5سم [ف: 15-500]
آغاز: الهي کم من عدو انتضی علی سیف عداوته و ...
مناجات است با ترجمه بین السطور؛ خط: نسخ، کا: محمد حسین، بیتا؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج، 4گ (64ر-67پ- حاشیه و متن)، اندازه: 18×10/5سم [ف: 22-230]
بی کا، بی تا؛ خریداری از مصطفی حسینی؛ اندازه: 10/8×6/3سم[رایانه]
monājāt
آغاز: الهي ای خالق انواع و اجناس و ای مبدع عقول و حواس؛ انجام: زواهر جود گران هر قاصد که در راه طلب
از آغاز و انجام نسخه و بین صفحات آن اوراقی افتاده و نام کتاب و مؤلف آن به دست نمی آید و سراسر کتاب مناجات هایی است به زبان فصیح فارسی که ظاهرا از یک از عرفای قرن هشتم است؛ خط: نسخ خوش، بی کا، تا: قرن 9، افتادگی: آغاز ووسط وانجام؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: میشن، 42ص (189-230)، اندازه: 16/5× 24/5سم [ف: 10-78]
آغاز: ای داننده رازهای نهانی و ای پیدا کننده گنجهای حقایق و معانی؛ انجام: علی محمد و عترته الطاهرين
خط: نستعلیق، کا: گویا محمد سعید بن محمد تقی خاتون آبادی، تا: 1081ق؛ 1ص (95پ در هامش)[ف: 7-327]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ مجدول؛ جلد: تیماج با نقش «یا رزاق»، 10ص (368-377)، 15 سطر، اندازه: 18/5×10سم [ف: 195-44]
حسینی، قاسم، بینا، عیشی، رافع، هلالی، امیدی، امیر خسرو، سید متین، عطاء الله هما، توفیق، شیدا، محرم، عاشق، اوجی، صایب، ارشد؛ خط: نستعلیق چلیپا، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج مذهب، 16ص (812-827)، 10 سطر دوستونی [سنا: ف: 2-143]
آغاز: ملکا ذکر تو گویم که تو پاکی و خدایی خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: مقوایی، 2گ (2-1)، 15سطر (10/5× 14/5)، اندازه: 18×15سم [ف: 17-5]
گرکانی؛ شماره نسخه: 134/12
به نظم فارسی به روش سنیان؛ بی کا، تا: قرن 13؛ قطع: ربعی [نشریه: 644-5]
خط: نستعلیق، کا: حسن علی بن محمد حسین انجدانی، تا: 1230ق؛ 6گ (98-103)، اندازه: 13×11سم [نسخه پژوهی: 3 -162]
آغاز: الهي تو از ضمیر همه آگاهی عالم السر و الخفياتي ...
انشاء محمد حسین کاتب دفتر (ظاهرا)؛ خط: شکسته نستعلیق، کا: محمد حسین، تا: 1252ق؛ جلد: روغنی منقش، 2ص (58-59)، 11سطر، اندازه: 16×10سم [ف: 17-156]
آغاز: بدانکه دوام مناجات با قاضی الحاجات علامت تجرید دل است از غیر وی، پس دل مجرد ساز تا بدان برسی الهي بحق هستی
خط: نستعلیق شکسته، کا: موسی موسوی، تا: 1254ق؛ 3گ (297-295)، اندازه: 11/5×20/5سم [نسخه پژوهی: 3-156]
آغاز: ای داد ده شکسته حالان ** از بند رهان بسته بالان / ای عذر پذیر جرم داران ** ای کام ده امیدواران؛ انجام: از هر چه بود به دهر و هر کس ** مقصود من است لیلی و بس
مثنوی در بیست و پنج بیت؛ خط: نسخ، کا: علی بن محمد حسن حسینی، تا: 1257ق؛ جلد: میشن، 2گ (73ر -74ر)، 11سطر، اندازه: 14/5×10/8سم [ف: 8-219]
مناجات نامه به فرموده محمود بن کرم علی؛ بی کا، تا: 20 محرم 1260ق [نشریه: 5-268]
کا: محمد بن یعقوب دامغانی، تا: 18 ذیحجه 1302ق؛ مجدول؛ 10گ (72پ - 81ر)[ف: 5- 360]
آغاز: اللهم انت الملك الحق؛ انجام: ایندعا یافته شد بخط مرحوم میر محمدباقر که بعد از علوی مصری میخوانده اند دعا اینست.
کتاب مشتمل است بر مناجاتهای امیر مؤمنان حضرت علی و امام سجاد علیهما السلام و دعاء علوی مصری با نقص اختتام آن، بعضی از مناجاتها متر جم ؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ مجدول؛ واقف: آخوند ملا علی، رجب 1044؛ جلد: تیماج، 173گ، 5 و 10سطر، اندازه: 9×15سم [ف: 15-502]
آغاز: یا هو: الها بی نیازا کریما رحیما ملکا ملکا همه عباد تواند و از کلمه تو از عدم بوجود آمدند و معترفند بر فقر خود و غنای تو و جهل خود؛ انجام: که بخششت محدود بحدود نه، عباد توایم، تو را می جوئیم، و از تو می طلبیم، توئی فضال
بی کا، بی تا؛ جلد: میشن، 2گ (323ر-324ر)، 14 سطر، اندازه: 17/8×11سم [ف: 9-166]
آغاز: مناجات ای گشاینده ابواب مرادات ای نماینده اسباب سعادات ای موهب کرامت نامعدود ای دهنده نعمت نا محدود ای گشاینده همه ابواب
مناجات هایی است به فارسی با عنوان مناجات یکم مناجات دوم ... تا یازده شماره؛ خط: شکسته نستعلیق، کان مشتری خراسانی، محمد ابراهیم، بی تا؛ 3گ (60پ -62ر) [ف: 15-27]
آغاز: یا رب بحق سید کونین مصطفی؛ انجام: کز روی مرحمت
سوی جامی نظر کنی ** روزی که می شود مساوی شه و گدا
از جامی نام؛ بی کا، بی تا، [صاف: 15-298]
منشآتی در مناجات خطاب به پروردگار. چند بخش است و سه بخش آن هر یک مطلع خاص دارد که با بسمله شروع می شود؛ کا: محمد حسین گرکانی معروف به جناب، بی تا، در تمام صفحات این بخش (مناجات) سراسر اصلاحات و قلم زدگی از مؤلف بسیار دیده می شود؛ جلد: تیماج، 13ص (41-53)، اندازه: 16×12سم [ف: 23-153]
آغاز: ملکا، معبودا خالقا رازقا کریما بنده نوازا، الهي بوحدانیت و صمدیتت؛ انجام: و لا تفعل بنا یا مولانا ما نحن له اهله انك غفور رحیم جواد کریم رووف رحیم
رساله بسیار مختصری است در مناجات با باری تعالی و بیشتر عبارات با عنوان «الهي» شروع می شود؛ بی کا، بی تا، کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج مذهب، 4گ (132پ -135)، اندازه: 11/5×16/5سم [ف: 12-40]
آغاز: نحمد اللهم علی جزیل نعمائك و نصلی علی اکمل انبیائك محمد و اله و عترته؛ انجام: و اعصمنا عن متابعة النفس ... و یا خیر الناصرين و صلی الله علی محمد و آله اجمعین.
رساله بسیار مختصری است در مناجات با خدای سبحان و بیشتر عبارات با عنوان «خداوندا» شروع می شود؛ بی کا، بی تا؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج، 3گ (135پ -137پ)، اندازه: 11/5×16/5سم [ف: 12-41]
آغاز: بسمله. حمدله. و الصلوة و السلام علی خیر خلقه محمد و آله الطاهرين ملکا پادشاها در آن ساعت که شیر اجل ...
خط: نسخ، بی کا، بی تا، جلد: تیماج، 2گ (16پ -17پ)، 15سطر، اندازه: 16×11/5سم [ف: 30-191]
monājāt = elāhī nāme
آغاز: الهي حمدم تو را سزاست که جمیلی و ثنایم ترا رو است که جلیلی. فاحمد کی یا من تقدس بالحسن و الجلال و تمجد بالعز و الجلال. الهي طایر سپاسم را پر و بالی ده ...
انجام: در رضای تو کوشید و مکرر گفت رضا بقضا صبرة علی بلاك لامعبود سواك ای هزار جان ما زمره شیعیان دوستان فدای آن بزرگواری یا لیتنا کنا معکم فافوز فوزا عظیما
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج، 8گ (135 - 142ر)، اندازه: 10/5×16سم [ف: 20-218]
آغاز: برابر
بی کا، بی تا، جلد: تیماج، 2ص (83-84)، اندازه: 18×22/5سم[اف: 10- 369]
monājāt-e ab-ol-ma‘ālī
22 جمله های دعائی به عربی با سجع، به قافیه جیم با یک دیباچه عربی در خواص آن.
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 124/29
آغاز: یا علم سری و جهری و خفیتی اجعل لی من کل ضیق مخرجا ...
خط: نسخ، کا: سلیمان قاضی، تا: 1195ق؛ جلد: تیماج، 3گ ( 251-249)، 9 تا 13 سطر، اندازه: 6/7×12/5سم [ف: 2-238]
monājāt-ol ablīyā' va behār-ol owlīyā’
حافظ رضوی، محسن بن محمد
hāfez-e razavī, mohsen ebn-e mohammad
وابسته به: دیوان امیر المؤمنين علی علیه السلام؛ منسوب به علی بن ابی طالب (علیه السلام)، امام اول (-40ق)
مؤلف در مقدمه این رساله می گوید: هزار و چهارصد بیت دیگر از اشعار حضرت از دیوانها جمع آوری و به آن علاوه نموده وسپس هر بیتی را با یک بیت به فارسی ترجمه نموده است. وی می گوید که مجموعه ابیات فارسی و عربی آن بالغ بر هفت هزار بیت می گردد. در خاتمه مناجات منظومی از امام سجاد (علیه السلام) وشعرای معاصر خود وسپس اشعاری از خودش در مناجات آورده است و نام آن را «مناجات الابليا وبحارالاولیا» نهاده است. شاعرانی که اشعاری از آنها در خاتمه این رساله درج شده عبارتند از: کمال الدين بونی حسینی، سعدی، ذی النون مصری، اشعاری از خودش به فارسی با تخلص رضوی آورده است.
قم: گلپایگانی؛ شماره نسخه: 4237-21/157
آغاز: بسمله وبه ثقتی بعد از ابتدا به ذکر اسمای حسنای اول بی بدایت جل جناب جلاله وادای شکر نعماء بی انتهای ... چنین گوید بنده حقیر مفتقر برحمة الله القوى الأبدي؛ انجام: یا علی چون کنیم عزم سفر ** دست گیری چو حارث اعور / یا علی از عنایت علوی ** نظری کن به محسن رضوی
خط: تحریری، کا: محمد باقر اصفهانی، بی تا، جلد: تیماج، 36گ، 14 سطر، اندازه: 17×11سم [ف: 8-4547]
monājāt-o alfi
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 6952/7-عکس
بی کا، تا: با تاریخ 1161ق [فیلمها ف: 3-269]
المناجاة الى قاضی الحاجات - مهج الدعوات و منهج العنايات (منتخب)
monājāt-u amīr-il-mu'minīn
منسوب به علی بن ابی طالب (علیه السلام)، امام اول، - 40 قمری
(mansüb be) “alī ebn-e abī tāleb, emām-e avval(- 661)
همه نسخه هایکی نیستند:
آغاز: اللهم صلی علی محمد و آله و ارحمنی اذا انقطع من الدنيا اثری و انمحی من المخلوقين ذکری و صرت في المنسيين کمن قد نسی الهي کبر سنی ورق جلدی و دق عظمی و نال الدهر؛ انجام: و اعرف لی ذمتی التي بها رجوت قضاء حاجتی و ارحمنی برحمتك یا قریب یا مجیب انك علی کل شی قدیر و بکل شی محیط تم بحمد الله.
مناجاتی است مروی از اميرالمؤمنين علیه السلام که با کلمه «الهي» هر بند آن شروع می شود، مضامین برخی فقرات این مناجات شبیه دعای کمیل است؛ خط: نسخ، کا: منشی شیرازی ادهمی، معین بن رفیع الدين، تا: 909ق، جا: تبریز؛ جلد: تیماج، 10گ (367پ-376ر)، اندازه: 18×25سم [ف مخ]
آغاز: لك الحمد یا ذالجود و المجد و العلي
خط: نستعلیق، بی کا، تا: میانه های شعبان 966ق؛ قطع: ربعی [نشریه: 262-7]
بی کا، تا: قرن 11؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج، 15سطر، قطع: ربعی [آستانه قم: -212]
خط: نسخ، بی کا، تا: 1055ق؛ با چند سرلوح، مجدول [نشریه: 7-231]
بی کا، تا: با تاریخ 1098ق؛ اندازه: 12/5×25 سم [ف: 1-252]
مسمطی است از مقری در 62 بیت، آغاز: «الهي فانت الله باریء الملا / الهي فحمدی واصب لك و الولا»، مناجات دیگری است در 9 بیت با مطلع: «لبیك لبیك انت مولیه ...»، اشعار دیگری است منسوب به آنحضرت در اعمال نیک هفته در هشت بیت با مطلع: «لنعم اليوم یوم السبت حقا ** لصید إن اردت بلا امتراء»، و اشعار دیگری منسوب به آنحضرت در سی بیت در وصیت آنحضرت به فرزندش حضرت سید الشهداء (علیه السلام) با مطلع: «أحسين آنی واعظ و مؤدب ** فافهم فانی العاقل المتأدب» و اشعار دیگر در هفت بیت منسوب به آنحضرت با مطلع: «الناس من جهة التمثال اکفاء ...»؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ مهر: حاج سید سعید؛ 17 سطر (17×10)، اندازه: 25×15/5سم [ف: 1-226]
آغاز: و ذکر في تاریخ الإسحاقي، أخبر أبو عبدالله بن منصور ... عن عبدالله الأسدي قال کان علی بن أبي طالب رضی الله عنه یقول في مناجاته إلهي لو لا ما جهلت من أمري ما شکوت عثراتی؛ انجام: یا رحیم یا قدیر یا کریم صل علی محمد و آله الطيبين و علیه و علیهم السلام و رحمة الله و برکاته، إنه حمید مجید و الحمدلله رب العالمين
مناجاتی است که در تاریخ اسحاقی به نقل از ابو عبدالله بن منصور به نقل از محمد بن حسن بن غراب به نقل از موسی قائنی بن اسحاق به نقل از ابو عبدالله محمد بن ابی شیبه به نقل از محمد بن فضیل به نقل از عبدالله اسدی از آن حضرت نقل شده است؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ مصحح، محشی؛ 8گ (54-61)، 13 سطر، اندازه: 16×10سم [ف: 31-477]
آغاز: الهي صل علی محمد و آل محمد و ارحمنی اذا انقطع من الدنيا اثری
آغاز مناجات دوم علوی که در باب ادعیه مناجات جلد 19 بحارالانوار آمده است: «اللهم انی اسالك الامان الامان یوم لا ینفع مال و لابنون»؛ بی کا، تا حدود قرن 12؛ 24 سطر، اندازه: 15/3×9سم [ف: 15-433]
آغاز: بسمله، یا سامع الدعاء و یا فاطر السماء و یا دائم البقاء و یا واسع العطاء لذی الفاقة العديم ...
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1127ق؛ رکابه دار؛ جلد: تیماج، 4ص ( 21-18 متن و حاشیه)، 21 سطر، اندازه: 21×14سم [ف: 44-88]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج، 11سطر (12×7)، قطع: ربعی [ف: 17-160]
آغاز: لك الحمد یا ذالجود و المجد و العلى ** تبارکت تعطی من تشاء و تمنع؛ انجام: اليك یا رب قد وجهت حاجتی ** و جئت بابك یا رب بر غناتی
خط: نسخ خفی، کا: براتعلی بن محمد تقی، تا: قرن 13؛ اهدایی: رهبری، مهر 1386؛ جلد: تیماج، 2گ، 21 سطر، اندازه: 21×15سم [اهدائی رهبر: 6-407]
آغاز: لك الحمد یا ذالجود و المجد و العلى؛ انجام: و ناجاك اخبار ببابك رکع.
خط: نسخ، کا: احتمالا علوی حسینی، محمد بن مکارم، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج، 12سطر، اندازه: 10/5×14/5 سم [ف: 5-706]
آغاز: بسم الله الرحمن الرحيم - لك الحمد یا ذالجود و المجد و العلي؛ انجام: مرقوم قلم شکسته رقم کمترین غلام عقیدت فرجام علی محمد طهرانی مستوفی سر کار شوکت مبانی شد و کان ذلك في یوم الاثنين من شهور هزار و دویست و سی و دو مطابق سنه او دئیل فرخنده تحویل
مناجات معروف حضرت علی بن ابیطالب علیه السلام است که به شعر فارسی سروده شده و بنا به دستور نواب مستطاب شاهزاده افخم نائب السلطنه العليه العاليه علیشاه تحریر یافته؛ خط: نستعلیق و شکسته نستعلیق خوش، کا: علی محمد طهرانی، تا: 1232ق؛ مجدول؛ مهر: «حسین بن هدایت الله و رضا الحسيني»، ناصر الدين شاه قاجار؛ کاغذ: خانبالغ، 12ص، 6سطر فرمایشات مولای متقیان و 6سطر ترجمه منظوم، اندازه: 17×28سم [ف: 1-1006]
آغاز: لك الحمد یا ذالجود و المجد و العلى ** تبار کت تعطی من تشاء و تمنع؛ انجام: وصل علیه ما دعاك موحد ** و ناجاك اخبار ببابك رکع
خط: نستعلیق، کا: احمد بن محمد موسوی، تا: 1238ق؛ 2گ (33پ -34پ)، اندازه: 6×12 سم [ف: 35-240]
خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، تا: شعبان 1245ق، جا: اصفهان مدرسه محمد حسن بن حاج ملا علی هرندی [تراثنا: س 6ش 4-99]
آغاز: لك الحمد یا ذالمجد و الجود و العلى ...
خط: نستعلیق، کا: محمد حسین بن حاج علی خوانخودی، تا: از ذیقعده 1260 تا 12 صفر 1262ق، جا: مشهد رضوی مدرسه صالحیه؛ 25سطر (12×17)، اندازه: 15×21/5سم [ف: 306]
آغاز: اللهم صل علی محمد و آل محمد و اسمع دعائی اذا دعوتك؛ انجام: و منك خائفا مراقبا یا ذا الجلال و الاكرام و صلی الله علی محمد رسوله و اله الطاهرين
کا: محمد باقر اصبهانی، تا: شعبان 1276ق؛ جلد: ساغری، 12سطر، اندازه: 7/9×12/8 سم [ف: 15-498]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: جمادی الاول 1305ق؛ جلد: مقوا، 10 سطر (5×10)، اندازه: 11×17سم [ف: 2-186]
بی کا، بی تا، 328، 21 سطر، اندازه: 13/5×20 سم [ف: 35-320]
بی کا، بی تا؛ خط قوام [نشریه: 7-771]
آغاز: لك الحمد یا ذالجود والمجد والعلی؛ انجام: وناجاکی اخبار ببابك رکع
مشتمل بر بیست و هشت شعر است؛ خط: نستعلیق خوب، کا: خانلر قاجار، بی تا، کاتب خود را چنین معرفی نموده: «شرف بکتابتها العبد الفقير الحقير خانلر قاجار غفر الله ذنوبه وستر عیوبه، مادرم زند واز پدر قجرم - متولد ز آهن و حجرم، خانلر قاجار است»؛ در ماه صفر 1281 داخل کتابخانه اعتضاد السلطنه شده؛ واقف: سپهسالار، 1281؛ جلد: میشن، 6ص، 6سطر، اندازه: 12/5×21 سم [ف: 1-75]
آغاز: اللهم ارحمنا اذا عرق الجبين و کسر الانين و یئس منا الطبيب
نسخه اصل: آکادامی علوم شرقی، باکو آذربایجان، ش 737-Q؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ 1گ (2)، 25 سطر [عکسی ف: 3-469]
monājāt-e amīr-al-mo’menīn (t.)
؟ حافظ شیرازی، شمس الدين محمد، - 792 قمری
hāfez-e šīrāzī, šams-od-dīn mohammad(- 1390)
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 9467/111
منسوب به حافظ؛ خط: نستعلیق، کا: محمد بن جمشید مراغی، تا: 1241ق؛ 2 ص (204پ - 205پ) [مختصر ف: -168]
al-monājāt-ul injīlīya
علی بن حسین (علیه السلام)، امام چهارم، 38 - 94 قمری
‘alī ebn-e hoseyn, emām-e čahārom (659 - 714)
از مناجات های حضرت امام زین العابدين (علیه السلام) است که در آن ضمن بر شمردن نعمتهای الهي و شهادت به وحدانیت خداوند، به انابه در درگاه حضرت حق پرداخته مکارم اخلاق و مطالب دنیا و آخرت را مسألت می نماید. آغاز: اللهم بذکرك استفتح مقالی و بسرك استنجح سؤالي وعلیك أتوكل في کل احوالی و ایاك آمل فلا تخیب آمالی
انجام: و علی اهل بیته الطاهرين و صحابته الخيرين آمین یا رب العالمين.
[الذريعه 239/22 شماره 6862؛ مشار فارسی 4952/4 ؛ با عنوان مناجات های حضرت سجاد یا سخنان اما مزین العابدين علیه السلام، تهران، سربی، رقعی شرکت سهامی، طبع کتاب 114صفحه؛ مكتبة امیر المؤمنين 384/4 ]
شرح و حواشی:
1- مناجات انجیلیه (ترجمه)؛ محمد مؤمن بن علی نقی (-12)
2- شرح مناجاة الانجيلية
آغاز و انجام: برابر خط: نسخ، کا: عاملی، صالح بن سلیمان، تا: 1105ق، جا: مکه مکرمه؛ 18گ (154پ-171پ)، اندازه: 20×14سم [ف: 24-214]
آغاز: برابر؛ انجام: في سنه ثلث و عشرین و مائه و الف
خط: نسخ و نستعلیق، کا: محمد هادی بن محمد علی اصفهانی، تا: 1123ق [رایانه]
آغاز: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: ربیع الأول 1126ق؛ 14گ (1پ -14پ)، 17سطر [ف:- 92]
آغاز: برابر
خط: نسخ، کا: محمد تقی بن حاج عبدالله، تا: 1126ق؛ مصحح؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: مقوایی، 11ص (12-22)، 21 سطر، اندازه: 18×24سم [ف: 5 -1646]
قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 1369/2
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 4-212]
آغاز: السلام علیك یا امیر المؤمنين ...
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز؛ اهدایی: وزیری؛ 96گ، سطر (5/5×11)، اندازه: 11×17سم [ف: 3-959]
monājāt-e enjīlīyya (t.)
محمد مؤمن بن علی نقی، ق 12 قمری
mohammad mo’men ebn-e ‘alī naqī(- 180)
وابسته به: المناجاة الانجيلية؛ علی بن حسین (علیه السلام)، امام چهارم ( 38 -94ق)
به دستور: ملا محمد ابراهیم ضاحك (استاد مؤلف)
تاریخ تأليف: 1132ق؛ محل تأليف: اصفهان
ترجمه ای است فارسی و روان از مناجات انجیلیه طویله منسوب به حضرت امام علی بن الحسين السجاد، اصل این مناجات را میرزا عبدالله اصفهانی افندی مؤلف کتاب ریاض العلماء، در صحیفه ثالثه سجادیه آورده است. وی صاحب شرح صحیفه سجادیه نیز می باشد.
[اعیان الشيعة: 45/10 ؛ الذريعة: 239/22 ؛ الصحيفة الثالثة السجادية، چاپ قم، سال 1400 ه، ص 102]
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 12758/2
آغاز: محمد خیر بریته و آله و ذریته و عترته و بعد به مسامح ارباب ذکا و دانش می رساند ... اللهم بذکرك استفتح مقالی ...
خداوندا به یاد تو طلب گشودن گفتار خود می کنم؛ انجام: و اوسع علی من واسع رزقك رزقا واسعة مباركة طيبة ... انك علی کل شیء قدیر به درستی که تو بر هر چیزی توانائی
خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: آغاز؛ مصحح، محشی، ترجمه به صورت زیرنویس آمده؛ جلد: تیماج، 54گ ( 16 -69 )، 14سطر (8×13)، اندازه: 12/5×19 سم [ف: 32-429]
به مناجات بندگی حضرت محیی الدين غوث العالم - قصیده در مدح عبد القادر گیلانی
monājāt-e bahā'i
بهاء الله، حسینعلی بن میرزا بزرگ، 1233 - 1309 قمری
bahā’-ol-lāh, hoseyn--alī ebn-e mīrzā bozorg (1818 - 1892)
تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 6146/3
بی کا، بی تا [ف: 9-192]
monājāt-e bahā'īye
بهاء الله، حسینعلی بن میرزا بزرگ، 1233 - 1309 قمری
bahā’-ol-lāh, hoseyn-alī ebn-e mīrzā bozorg (1818 - 1892)
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 3430
آغاز: بسمله المشرق من افق البيان اللهم انی اسئلك بالابه الكبرى؛ انجام: و یقربهم و هو الامر القديم
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا [الفبائي: -552]
monājāt be-hazrat-e bārī
امیر علیشیر نوائی، علیشیر بن کیچکنه، 844 - 906؟ قمری
amīr 'alī-šīr-e navā'ī, ‘alī-šīrebn-e kīčakne (1441 1501)
تبریز؛ ملی؛ شماره نسخه: 3582/13
آغاز: بسم الله الرحمن الرحيم زهی اسمینك عظیم، رحمن لیق و رحیم لیغنیك واجب التعظيم؛ انجام: یعنی بنده لارینك اوستینکاکو لاکانك نی قیل مستدام تاشاه و گداغه دعاگوی لوق فیلمیش بولغای مین و السلام
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا، جلد: چرمی منقش، 2گ، اندازه: 23/5×34 سم [ف: 3-1110]
monājāt be raveš-e esmāʻīl
قاینی خراسانی، حسین بن یعقوب شاه، ق 12 قمری
qāyenī xorāsānī, hoseyn ebn-e ya qūb šāh(- 18c)
گویا از قاینی.
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 3639/2 -ف
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ قطع: ربعی [فیلمها ف: 2-207]
monājāt-e pīr-e dastgīr
منظومه کوتاهی است احتمالا به زبان پشتو در مناجات و مدح شیخ محیی الدين عبد القادر گیلانی (- 560ق). در پایان هر قطعه، مصرع «د بغداد شاه امیرانه» تکرار گردیده است. در فهرست مشترک نسخه های خطی فارسی پاکستان (205/7 ) «منظومه مناجات پیر دستگیر» از بهاء الدين زکریا ملتانی درباره عبد القادر گیلانی آمده است. همچنین «مناقب پیر دستگیر» از فرد فقیر نیز درباره عبدالقادر گیلانی در همان فهرست (1531/8 ) گزارش شده است.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 15261/2
آغاز: ای په خدای رسول کرانه ** د بغداد شاه امیرانه / ای په هر ولی اکرمه ** په ولیانو محتشمه؛ انجام: بل به نوی په جهانه ** ب بغداد شاه میرانه.
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ این نسخه در حاشیه کتاب «فتاوای برهنه» کتابت شده؛ کاغذ: شرقی، جلد: مشمع، 2گ (417-418)، 40سطر، اندازه: 19×27سم [ف: 38-748]
munājāt-ut tā’ibīn
تهران؛ سلطنتی؛ شماره نسخه: 1242
آغاز: بسم الله الرحمن الرحيم - الهى البستني الخطايا ثوب مذلتی؛ انجام: و فیت کل نفس بما کسبت و هم لا یظلمون
شامل ادعیه: مناجات التائبين، مناجات الشاكين، مناجات الخائفين؛ خط: نستعلیق ممتاز، بی کا، بی تا؛ مجدول، مذهب، با سرلوح مذهب؛ 16ص، 7سطر، اندازه: 15/5×24/8 سم [ف: 1-1004]
monājāt-e jenāb-e amīr
قاسم انوار، علی بن نصیر، 757؟ - 837 قمری
qāsem-e anvār, ‘alī ebn-e nasīr (1357 - 1434)
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 16985/4
خط: نسخ و نستعلیق، کا: محمد مهدی ابن عبدالله خان، تا: 1274- 1278ق؛ جلد: چرم، 4ص (12- 15)، اندازه: 11×17 سم [ف: 106-47/1]
al-monajat-ul husayniya
عریضی خراسانی، حسن بن محمد علی، - 1306 قمری
arīzī xorāsānī, hasan ebn-e mohammad ‘alī(- 1889) ‘
قصیده ای است مناجات گونه از زبان امام حسین علیه السلام که به بیان مصایب وارده بر اهل بیت عصمت علیهم السلام پرداخته است.
بشرویه؛ اميرالمؤمنين؛ شماره نسخه: 11416
آغاز: الهي و معبودی و ربی و خالقی ** ترحم عبیدا غامرا في المضايق / تلاطمت الأمواج و اشتدت الفتن ** و ضاقت بی الدنيا بدون مرافق؛ انجام: رجائی حسین في المواقف کلها ** وانی له فیمن او الى بعاشق / فکن راضیا عنی الهي و لا تسل ** عن الجرم یوم الحشر و اغفر مزالقی
خط: نسخ، کا: تقی حسینی خراسانی بشروی، تا: 21 شعبان 1311ق؛ جلد: مقوا، 6گ (26ر -31ر)، 10 سطر، اندازه: 16×21سم [ف مخ]
monājāt-e hazrat-e emām hasan ‘alīyye-s salām
حسن بن علی (ع)، امام دوم، 3- 50 قمری
hasan ebn-e ‘alī (‘), emām-e dovvom (625 - 671)
تبریز؛ ملی؛ شماره نسخه: 3254
آغاز: بسمله. سورة الفاتحة بسمله. مالك یوم الدين یا من جعل الارض فراشا و السماء بناء؛ انجام: سبحان ربك رب العزة عما یصفون و سلام علی المرسلين و الحمدلله رب العالمين.
خط: نسخ، کا: درویش علی طالب زاده، تا: 1176ق؛ مجدول و مذهب، با دو سرلوح زیبا و نفیس؛ جلد: چرمی، 56گ، 9سطر، اندازه: 9/5×15 سم [ف: 3-1322]
مناجات حضرت رسالت پناه (صلی الله علیه و آله) - اشعار
monājāt-e hazrat-e seddīq-e akbar
تهران: مفتاح، شماره نسخه: 1118/6
خط: نسخ، بی کا، بی تا، نسخه گردآوری یک سنی است، مجدول، با دو سرلوح؛ جلد: روغنی، قطع: ربعی [نشریه: 7-268]
monājāt-e hazrat-e ‘alā = š.-e monājāt (t.)
شاملو، مرتضی بن حسن، ق 11 قمری
šāmlū, morteza ebn-e hasan(- 17c)
تهران؛ دائرة المعارف، شماره نسخه: 1500/17
آغاز: ... لك الحمد یا ذی الجود ... ای روی زمین ز فیض عامت گلشن ** عالم همه از پرتو نورت روشن؛ انجام: بر آل و پیرو او باد تا زبان در کلام ** به ذکر حمد تو گویا بود. همین طلب است.
خط: نستعلیق خوش، بی کا، تا: 1089ق؛ در «جنگ مرتضی قلیخان»؛ 2ص (120-121)[ف: 3-56]
monājāt hazrat-e mohammad
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 16938/4
آغاز: بسمله. مناجات حضرت رسول صلی الله علیه و آله و سلم. در خبر است که چون حضرت رسول صلی الله علیه و آله و سلم را مهمی پیش آمدی این مناجات را شفیع آوردیف حق تعالی مهم وی را مستجاب کردی؛ انجام: و تقبل شفاعته: و پذیر درخواست ... ال امته: در شأن امت او، و ارفع درجته ...
بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ جلد: چرم، 37ص (2پ 38پ)، 12 سطر (6×12)، اندازه: 12×18سم [ف: 47/1 -55]
monājāt-e hazrat-e mūsā
الذريعة 242/22 ]
خط: نستعلیق، کا: محمد مقین بن کربلایی ابراهیم نهاوندی، تا: پنج شنبه 26 ربیع الاول 1082ق؛ اندازه: 9/5×20/5 سم [نسخه پژوهی: 3 -134]
آغاز: الحمدلله ... محمد و آله اجمعین اما بعد فهذه مناجات موسی علیه السلام قال الله تعالی یا موسی ا تحب قربی من رضائی عنك؛ انجام: و لا تامن مکری ولا تيأس من رحمتی فکن لی اکن لك و علیك السلام. خطاباتی است از باری تعالی به حضرت موسی با عنوان «یا موسی - یا موسی» و در اثنای آن مناجات هایی از حضرت موسی علیه السلام؛
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج، 9گ (124ر-132پ)، اندازه: 16×21سم [ف: 38-498]
آغاز: الحمدلله رب العالمين والصلوة والسلام علی محمد وآله اجمعین اما بعد فهذه من مناجات موسی علیه السلام قال الله تعالی یا موسی اتحب قربی من رضائی عنك حتی اکون اقرب اليك من کلامك إلى لسانك؛ انجام: فانی ما ارسلت نبیا من الأنبياء الا امرتهم بما امرتك وما علی الرسول الا البلاغ المبين ولااریك حیث نهیتك ولافقدك من حیث امرتك ولاتاتی امر تخشی به عدوك ولاتخف غیری ولاتأمن مکری ولا تيأس من رحمتی فکن لی اکن لك
خطاباتی است از حضرت باری تعالی به حضرت موسی علیه السلام با عناوین «یا موسی، یا موسی» و در اثنای آن مناجات هایی از حضرت موسی علیه السلام؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: یکشنبه 8 شعبان 1254ق، جا: قزوین؛ جلد: تیماج روغنی، 10گ، 17سطر، اندازه: 14×21سم [ف مخ: 5-2116]
آغاز: قال یا رب لم فضلت أمة محمد (صلی الله علیه و آله) علی سایر الامم مناجاتی است منسوب به حضرت موسی (علیه السلام) به نقل از مجمع البحرين طریحی؛ خط: نستعلیق متوسط، کا: نوری، علی بن جمشید، تا: 1302ق، جلد: تیماج، 1ص (250)، 12 سطر، اندازه: 18×10/5 سم [ف: 9-529]
آغاز: رسالة نجوی کلیم الله موسی بن عمران علیه السلام بسمله برواية الثقاة بلغنا أن النبي (صلی الله علیه و آله) قال یوما لجبرئیل (علیه السلام) کیف کان تکلیم الله عزوجل عبده موسی (صلی الله علیه و آله) قال جبرئیل (علیه السلام) اوحی الله إليه أن يأتي الجبل وکانت معه عمامة سوداء؛ انجام: یا موسی لاتأمن مکری ولايتأس رحمتی و کن لی اکن لك والحمدلله رب العالمين
گفتگوی حضرت موسی (علیه السلام) است با خدای متعال که جبرئیل (علیه السلام) برای پیامبر گرامی اسلام (صلی الله علیه و آله) نقل کرده است؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ مصحح، جلد: تیماج، 14گ، 16سطر، اندازه: 14×19 سم
[ف مخ: 2-526]
آغاز: هذه مناجات موسی بن عمران .. قال یا رب فبما کرمت محمد صل الله علیه و آله من الطاعات من امر بنی اسرائیل ان یفعلها
مناجات موسی بن عمران و مسائله؛ بی کا، بی تا؛ 5 گ (118پ۔ 122ر)، اندازه: 21×30سم [ف: 3-710]
monājāt-e hazrat-e mūsā
آغاز: بسمله. در حکایت آمده است که حضرت موسی حکیم اندر طور سینا مناجات می نمود ... از آن جمله حضرت نبوی ...
چند جمله می خواهم که بپرسم و از گستاخی آن می ترسم
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: مقوای کرم، 4گ (73- 76)، اندازه: 9×19/5 سم [نشریه: 13-241]
آغاز: اما راویان اخبار و ناقلان آثار چنین روایت کرده اند که خدای تعالی که می خواست با کلیم خود سخن گوید وحی به موسی فرستاد که ای موسی دل خود را از دوستی دنیا پاک گردان که می خواهم بی کام و بی زبان با تو سخن گویم پس موسی چهل روز روزه داشت و چهل شب قیام؛ انجام: یا موسی راست گفتی بعزت و جلال خودم و ملك بی زوال خودم که مرا بندگانند که من در روی ایشان هر روز هفتاد بار نظر رحمت کنم و هر غمی که در دل ایشان است محو کنم موسی گفت خداوندا این سعادت از چه یافته اند گفت ایشان آن کسانیند که شرم دارند که غیر من دیگری را یاد کنند تمام شد سنه 1259.
مناجات موسی با خدای در کوه طور؛ خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: 1259ق؛ قطع: ربعی [رشت و همدان: ف: -1564]
آغاز: مناجات حضرت موسی علی نبینا و علیه السلام، معروف به مناجات کن فیکون که منقول است از ابو نصربن؛ انجام: جمیع مؤمنان و مؤمنات و مسلمان و مسلمات را از چشم زخم در حفظ و امان خود نگه داری ... یا خیر الناصرين و الحمدلله رب العالمين
مطالب کتاب همه مناجات و ادعیه می باشد منقول از ابو نصر بن احمد بن سلیمان؛ خط: شکسته نستعلیق خوب، بی کا، بی تا، جلد: گالینگور، 7گ (72ر -78پ)، اندازه: 11/5×18 سم [ف: -32]
monājāt-e xodāy ta'ālā bā mūsā
قم؛ گلپایگانی؛ شماره نسخه: 8410/1 - 57/80
آغاز: بسمله مناجاة التي کلم الله تعالی موسی علی نبینا علیه و علیه السلام برواية الثقات بلغنا أن النبي صلی الله علیه و آله قال یوما الجبرئيل (علیه السلام) کیف کان یکلم عبده
احادیث قدسی است با عنوان های «یا موسی - یاموسی»؛ خط: نسخ، بی کا، بی تاب افتادگی: انجام؛ 8گ (1-8)، 15 سطر، اندازه: 15×22سم [ف: 8-4548]
monājāt-u xamsat-a ‘ašar
منسوب به علی بن ابی طالب (علیه السلام)، امام اول، - 40 قمری
(mansüb be)‘ alī ebn-e abī tāleb, emām-e avval(- 661)
تهران؛ مروی؛ شماره نسخه: 912
کا: ابوالقاسم، تا: 1229ق، برای محمد حسین خان مروی؛ مجدول [ف: -243]
al-monājāt-ul xamsat-a ‘ašar = munājāt-u xams-a ‘ašar
علی بن حسین (علیه السلام)، امام چهارم، 38 - 94 قمری
alī ebn-e hoseyn, emām-e čahārom (659 - 714)‘
مناجاتی عارفانه در پانزده فراز مروی از امام زین العابدين - علیه السلام - است. از متأخران عبدالرحیم سجزی و محمد کاظم نیریزی و عبدالعلی (برای بزرگی) بر این مناجات شرح نوشته اند و از معاصران مهدی شجاعی، اسماعیل منصوری، محمد صالح احمدوند، نورالله خراسانی، علیرضا تهرانی، علی طباطباییبر تمام یا فرازهایی از این مناجات گزارش نوشته اند. نقل است که مداومت بر این مناجات مایه آثار و برکات مادی و معنوی زندگی است. عناوین پانزده گانه آن عبارت است از: 1. مناجات التائبين؛ 2. مناجات الشاكين؛ 3. مناجات السائلين؛ 4. مناجات الراجين؛ 5. مناجات المحبين؛ 6. مناجات الخائفين؛ 7. مناجات المطيعين لله؛ 8 مناجات المريدين؛ 9. مناجات الراغبين؛ 10. مناجات المتوسلين؛ 11. مناجات المتفرقين؛ 12. مناجات العارفين؛ 13. مناجات الذاكرين؛ 14. مناجات المعتصمين؛ 15. مناجات الزاهدين
آغاز: الهى البستني الخطايا ثواب مذلتی و جللنی التباعد منك البسا مسکنتی و امات قبلی عظیم جنایتی
انجام: و اخرج حب الدنيا من قلوبنا کما فعلت بالصالحین من صفوتك و الأبرار من خاصتك برحمتك ... تمت الرسالة في المناجاة بحمد الله و حسن توفیقه علی ید ...
چاپ: ایران، تهران، 1395ق، سنگی، 28ص؛ ایران، سنگی، رقعی، 31+15+28 ص، بدون تاریخ؛ ضمن صحیفه سجادیه و مفاتیح الجنان بارها به چاپ رسیده است.
[الذريعة: 239/22 ؛ مفاتیح الجنان، نشر پیدایش، سال 1376 شمسی، صفحه 196؛ مكتبة امیر المومنين 229/4 و 385/4]
شرح و حواشی:
1- المناجات الخمسة عشر (ترجمه)؛ روغنی قزوینی، محمد صالح بن
محمد باقر (-1075)
2- المناجات الخمسة عشر (ترجمه)؛ مازندرانی، محمد هادی بن محمد صالح (-1120)
3- شرح المناجاة الخمسة عشر؛ عبدالعلی (-130)
4- شرح المناجاة الخمسة عشر؛ کاشانی، حبیب الله بن علی مدد (1340-1262)
5- حلاوة المناجاة؛ سجزی، محمد بن عبدالرحیم
6- شرح المناجاة الخمسة عشر
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمود بن حاجی محمد بن حاجی یوسف طیبی، تا: دوشنبه 12 ذیحجه 132ق، کاغذ: سمرقندی، جلد: تیماج، 10گ (57ر -66ر)، اندازه: 13×16/5 سم [ف: 16-484] و [فیلمها ف: 1-695]
یزد؛ علومی، شیخ علی؛ شماره نسخه: 51/2
همان نسخه بالا[نشریه: 4-443]
تهران؛ دائرة المعارف؛ شماره نسخه: 429/3 -عکسی
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 2-265]
آغاز: الحمدلله الذي ارسل الانبياء هادین اليه بالدعوة ... و بعد، فقد سمیت الكتاب به «منار الانوار» بما فیه من ذکر المعارف ... ای عزیز ما، چیست در شرع منور محمدی و دین معطر احمدی وارد است که اول العلم معرفة الجبار و آخر العلم تفویض الامر اليه؛ انجام: احیانی و انشاء اتلفا. رزقنا الله مع جمیع الطالبين کمال الذوق بحمد و آله اجمعین.
نسخه اصل: گنج بخش، ش 4409 (گنج 649/2)؛ خط: نستعلیق خوش، بی کا، تا: 851ق؛ 20گ (297-316) [عکسی ف: 2-265]
بی کا، تا: قرن 10؛ با ترجمه عربی زیر سطور؛ 12گ (108پ۔ 119پ)، 12 سطر (6/5×11)، اندازه: 12×18/5 سم [ف: -724]
آغاز و انجام: برابر
این مناجات از «مناجات التائبين» آغاز و به «مناجات الزاهدين» پایان گرفته؛ خط: نسخ، کا: محمد حسین، تا: قرن 11؛ مصحح، سه بار مقابله شده با عبارت «بلغ مقابلة ثلاث مرات»؛ تملک: ابو الحسن حاجی محمد قاریبا مهر«یا ابالحسن ادرکنی»؛ یادداشتی از ابوالحسن قاسم گیلانی به سال 1046ق؛ 24گ (200ر -223پ)، 9سطر مورب، اندازه: 5/5×11/5سم [ف: 33-265]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ معرب، بی کا، تا: قرن 11؛ جلد: تیماج، 12گ، 15 سطر، اندازه: 9×17 سم [ف: 8-4549]
آغاز: الأولى مناجاة التائبين؛ انجام: یا ارحم الراحمين و یا اکرم الاكرمين.
خط: نسخ، بی کا، تا: حدود قرن 11؛ زیرنویس شده به ترجمه فارسی، مصحح، محشی؛ ضمیمه: در دو برگ اول نسخه: ادعیه دفع خوف، قرطاس، عقد اللسان و رفع هموم و غموم و پشت صفحه آخر: ادعیه لیالی قدر به خط محمد صالح بن حیدرخان بیگدلی شاملو به تاریخ 21 رمضان 1115؛ مهر: «لا اله الا الله الحق المبين عبده ابن حسام الملك محمد 1112»؛ واقف: حسین کی استوان، آبان 1348؛ جلد: تیماج، 28گ، 18سطر، اندازه: 11×18 سم [ف: 15-496]
انجام: و بذیل کرمك أعلقت کفی فلا تولنی الحرمان ولا تبتلینی بالخيبة.
تا اواخر مناجات دهم متوسلین؛ خط: نسخ، بی کا، تا: شوال 1081ق؛ افتادگی: انجام؛ با ترجمه نستعلیق؛ جلد: تیماج، 15ص (139-153)، 11 سطر، اندازه: 13/5× 19/5 سم [ف: -32]
خط: نسخ معرب و نستعلیق، کا: حبیب الله ابن ملا علیجان، تا: 8 محرم 1092ق؛ 20گ (74پ -93پ)، 15سطر، اندازه: 11×17سم [ف: 1-129]
آغاز: برابر
با ترجمه زیر نویس فارسی در این نسخه؛ خط: نسخ معرب و نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ مجدول؛ جلد: تیماج، 26گ، 9سطر، اندازه: 11/5×16/5 سم [ف: 1-254]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ مصحح، محشی؛ 8گ (1-8)، 17سطر، اندازه: 7×11 سم [ف: 34-76]
زیرنویس شده به ترجمه فارسی؛ بی کا، تا: حدود قرن 12، 24 سطر، اندازه: 9×15/3 سم [ف: 15-432]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: عبد اللطيف بن ابو طالب حسینی اصفهانی، تا: یک شنبه 14 ربیع الثاني 1110ق؛ جلد: میشن، 39گ (40-78)، 12 و 14 سطر، اندازه: 11/2×17/8 سم [ف: 9-186]
آغاز: برابر؛ انجام: کتبه المفتقر رحمته ربه الغني احمد النيريزي في بلدة اصفهان صانها الله عن الحدثان سنه 1111
خط: نسخ ممتاز، کا: نیریزی، احمد، تا: 1111ق؛ مهر: مشیر السلطنه - رضا الحسيني - حسین بن هدایت الله»، ناصر الدين
شاه قاجار؛ مجدول، با یک سرلوح مذهب؛ کاغذ: دولت آبادی، جلد: تیماج مذهب، 52ص، 9سطر، اندازه: 16×24/5سم [ف: 1- 1010]
آغاز: برابر، انجام: کتبها اقل عبادالله محمد حسین کازرونی 1111 هجری قمری
پانزده مناجات؛ خط: نسخ جلی خوش، کا: کازرونی، محمد حسین، تا: 1111ق؛ مجدول، با یک سرلوح مذهب، مذهب؛ جلد: تیماج، 78ص، 9سطر، اندازه: 14×22سم [ف: 1-1012]
خط: نسخ درشت، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: میشن سیاه، 25سطر [ف: 5-438]
آغاز: اللهم یا من یسمع اصوات الداعين و مجیب دعوات المضطرين و یا من یری من وقف بین یدیه ... و بعد فلما کان الله سبحانه قریبا منعباده الذين ... و کانت الادعية التي نقلت عن سید العابدين زین العابدين زین الموحدين ابی الائمة الطاهرين علی نب الحسين علیه السلام و علی آبائه صلوات الله رب العالمين ... و هی خمسة عشر المناجات
در نسخه حاضر در ابتدای مناجات خطبه ای اضافه شده؛ خط: ثلث معرب، بی کا، تا: قرن 13؛ تملک: ابو طالب بن عبدالباقی سلطان الذاكرين نائینی؛ جلد: تیماج مذهب، 11گ (1ر-11ر)، 18 سطر (7×15)، اندازه: 12×20سم [ف: 2-321]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ معرب، بی کا، تا: قرن 13، 14گ، 11سطر، اندازه: 11×17سم [ف: 8-4549]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ مصحح؛ جلد: تیماج، 15گ (121پ -135)، 11 سطر (9/5×15)، اندازه: 15×20/7 سم [رایانه]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ خوش، بی کا، تا: قرن 13؛ واقف: سید سعید طباطبائی، 1332، 55گ، 5سطر، اندازه: 11/5×18/5 سم [ف: 5-86]
آغاز: برابر؛ انجام: السعداء و الانبياء و الشهداء و الحمدلله رب العالمين
خط: نسخ خوش، بی کا، تا: قرن 13؛ دارای سرلوح، مجدول؛ اهدایی: رهبری، بهمن 1384؛ جلد: تیماج، 24گ، 12 سطر، اندازه: 11×19 سم [اهدائی رهبر: 6-404]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ خوش، کا: جرفادقانی، تا: قرن 13؛ اهدایی: رهبری، شهریور 1387؛ جلد: تیماج، 5گ، 21سطر در متن و 22سطر در حاشیه، اندازه: 17/5×23/8 سم [اهدائی رهبر: 6-404]
آغاز: برابر؛ انجام: اليك یا رب و اعوذ بك منك فاعذنی
خط: نسخ عالی، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ اهدایی: رهبری، بهمن 1383، جلد: تیماج مذهب، 47گ، 9سطر، اندازه: 13×18/5 سم [ اهدائی رهبر: 6-404]
آغاز: برابر؛ انجام: کتبه العبد الأقل الداعي ابوطالب الأصفهاني في 1259
علاوه بر مناجات خمسة و عشر محتوی دعاهای کمیل، سمات، عشرات، صباح، عدیله، مشلول صنمی قریش، قاموس قدرت، قاموس عبودیت، قاموس فضل، قاموس کرم، حجب، سلمان و احتجاب است که ترجمه تحت اللفظي فارسی ادعیه را نیز در ذیل ادعیه نوشته اند؛ خط: نسخ و نستعلیق خوش و استادانه، کا: ابوطالب اصفهانی، تا: 1259ق؛ مجدول، مذهب، با سرلوح؛ مهر: «مشیر السلطنه»؛ تملک: مهد علیا، اعتضاد السلطنه؛ کاغذ: ترمه، جلد: مقوا، 185ص، 8 سطر دعا و 8 سطر ترجمه، اندازه: 11×17سم [ف: 1-1018]
خط: نسخ، کا: محمد حسین بن محمد موسوی عاملی خراسانی، تا: 1251ق، جا: مدرسه یالرود، برای ملا آقا بابا ناکری؛ مجدول، با یک سرلوح؛ 64 گ، 9سطر (5×10)، اندازه: 9/5×14/5 سم [ف: 4-451]
آغاز: برابر
با ترجمه فارسی؛ خط: نستعلیق عالی، کا: خوانساری، احمد، تا: 1254ق، به خواهش آخوند ملا محمد حسن خوانساری؛ مجدول، با یک سرلوح مذهب؛ مهر: «مشیر السلطنه - حسین بن هدایت الله و رضا الحسيني»، ناصرالدین شاه قاجار؛ جلد: تیماج، 96ص، 8سطر اصل مناجات و 8سطر ترجمه، اندازه: 13×20 سم [ف: 1-1008]
در پایان دعای صباح است بی ترجمه؛ خط: نسخ، کا: سالیانی، عبدالشکور، تا: 1258ق، جا: رشت، برای حاجی میرزا اسماعیل؛ مجدول، با سرلوح؛ جلد: ترمه، 62گ، 12 سطر (12×19)، اندازه: 7×12 سم [ف: 14-3568]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ زیبا، کا: حسین بن محمد رضوی، تا: 1284ق؛ پس از این کتاب پانزده بیت به عنوان دوازده امام میر قوام الدين به خط نسخ همو؛ جلد: تیماج، 28گ (1ر-28ر)، 19 سطر، اندازه:
11×18سم [ف: 1-171]
آغاز: بسمله الهى البستني الخطايا یا ثوب مذلتی وجللنی التباعد منك لباس ای خدای من پوشانده است مرا خطا جامه خواری منو فرا گرفته است مرا دوری از تو؛ انجام: صلوة لاحد لها ولامنتهی یا ارحم الراحمين
خط: نسخ معرب و نستعلیق، کا: محمد علی بن محمد اسماعیل تبریزی، تا: ذیقعده 1295ق، حسب الأمر حاج رضا؛ مجدول، با سرلوح، چاپ سنگی دعای صباح حضرت امیر علیه السلام با ترجمه فارسی در آخر نسخه ضمیمه شده؛ جلد: تیماج، 65گ، 7سطر، اندازه: 10×17 سم [ف: 8-4549]
آغاز: بسمله الهى البستني الخطايا ثوب مذلتی، بنام خداوند بخشاینده مهربان ای خدای من پوشانید بر من گناهان جامه خواری؛ انجام: و الابرار من خاصتك برحمتك یا ارحم الراحمين ویا اکرم الأكرمين وخاصان تواند وخوبان تو برحمت تو ای رحم کننده ترین رحم کنندگان وای کریم ترین کریمان
خط: نسخ معرب زیبا و نستعلیق، بی کا، بی تا؛ مجدول مذهب، با سرلوح مزدوج مذهب، مصحح؛ جلد: پارچه ترمه، 47گ، 7سطر، اندازه: 9×14 سم [ف: 8-4548]
آغاز و انجام: برابر
با زیر نویس فارسی؛ خط: نسخ و نستعلیق، کا: محمد حسین بن محمد حسن سلیمی مازندرانی، بی تا، مقابله شده؛ جلد: مقوا، 28گ، 20 سطر، اندازه: 12×19 سم [ف مخ: 5-2116]
آغاز: برابر؛ انجام: و بعباد کی خبیر بصیر
خط: نسخ معرب، بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج، 58گ، ابعاد متن: 5×11، اندازه: 15×5/10سم [ف:- 58]
آغاز: برابر؛ انجام: انك غریز قدیر
مناجات خمسه عشر؛ خط: نسخ خوب، بی کا، بی تا؛ مجدول، با سرلوح؛ مهر: «مشیر السلطنه - حسین بن هدایت الله - و رضا الحسيني»، ناصر الدين قاجار؛ جلد: چرم، 89ص، 8سطر، اندازه: 14/2×21/9 سم [ف: 1-1016]
انجام: برابر
خط: نسخ، شکسته خوب، بی کا، بی تا؛ قبل از شروع به مناجات: «الهى لیس وسيلة اليك ...» تا آخر آن که تقریبا هشت بیت است نوشته شده، دارای یک سرلوح زیبا، مذهب، مجدول؛ تملک: محسن خان ایروانی، اعتضاد السلطنه در 1281؛ واقف: سپهسالار؛ کاغذ: خان بالغ، جلد: روغنی مذهب، 37ص، 7سطر، اندازه: 10/5×16 سم [ف: 1-75]
آغاز: برابر؛ انجام: و انا شی فلتسعنی رحمتك یا مولای
شامل مناجات ها، دعای سمات، دعای قضاء حاجات، تعقیب نماز است؛ خط: نسخ ممتاز، بی کا، بی تا؛ مهر: «مشیر السلطنه - حسین بن هدایت الله - رضا الحسيني»، ناصرالدین شاه قاجار، کتابخانه دولت علیه ایران 1329؛ مجدول، با سرلوح، مذهب؛ جلد: مقوا، 94ص، 14 سطر، اندازه: 8/5×15/5 سم [ف: 1-1020]
خط: نسخ معرب، بی کا، بی تا [نشریه: 11-946]
آغاز: برابر؛ انجام: اللهم صل علی نبی الرحمة و امام الائمة و شفیع الامة و کاشف الغمة محمد و آله الطيبين الطاهرين المعصومين اجمعین
پانزده مناجات است با ترجمه فارسی؛ خط: نسخ و نستعلیق عالی، بی کا، بی تا؛ مجدول، با سرلوح، مذهب؛ مهر: «مشیر السلطنه - حسین بن هدایت الله - رضا الحسيني»، ناصرالدین شاه قاجار؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج، 70ص، 8سطر مناجات و 8سطر ترجمه فارسی، اندازه: 13/3×20 سم [ف: 1-1014]
بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج، 246ص ، 21 سطر، اندازه: 13/5×20 سم [ف: 35-320]
al-monājāt-ul xamsat-a ‘ašar (t.)
روغنی قزوینی، محمد صالح بن محمد باقر، - 1075 قمری
rūqanī qazvīnī, mohammad sāleh ebn-e mohammad baqer( - 1665)
وابسته به: المناجات الخمسة عشر؛ علی بن حسین (علیه السلام)، امام چهارم (38-94ق)
ترجمه ای است فارسی و روان از مناجات خمسة عشر منسوب به حضرت امام علی بن حسین السجاد. اصل مناجات در این نسخه نیامده و تنها ترجمه آن آمده است.
[الذريعة: 239/22 ؛ ریاض العلماء: 110/5 ؛ ريحانة الادب: 343/2 ؛ مستدرکات اعیان الشيعة: 231/3 ؛ مفاتیح الجنان، چاپ تهران، نشر پیدایش، سال 1376 ش، ص 196]
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 12758/1
آغاز: ترجمه مناجات پانزده گانه مروی از حضرت امام همام ... الهي پوشانید مرا خطاها جامه مذلت و خواری ودر بر کرد مرا دوری از تو لباس مسکنت و سوگواری؛ انجام: و بیرون کن از دل های ما حب دنیا را چنانچه کردی با صالحان عبادو نیکو کاران برگزیده و خاصان حضرت خویش یا ارحم الراحمين.
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ مصحح ؛ 15گ (1-15)، 15سطر، اندازه: 6×12 سم [ف: 32-428]
al-monājāt-ul xamsa-ta ‘ašar (t.)
مازندرانی، محمد هادی بن محمد صالح، - 1120 قمری
māzandarānī, mohammad hādī ebn-e mohammad saleh( - 1709)
وابسته به: المناجات الخمسة عشر؛ علی بن حسین (علیه السلام)، امام چهارم (38-94ق)
ترجمه روانی از مناجات خمسة عشر سید الساجدين امام زین العابدين (علیه السلام) به صورت زیرنویس می باشد که حسب درخواست یکی از نزدیکانش نگاشته است.
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 33130
آغاز: بسمله.الهى البستني الخطايا ثوب مذلتی ... بنام خدای بخشاینده مهربان ای خدای من پوشانده است مرا خطاها لباس خواری؛ انجام: و لابرار من خاصتك برحمتك یا ارحم الراحمين و یا اکرم الأكرمين و نیکان از مخصوصان خود به رحمت خود ای مهربان ترین مهربانان و ای کریم ترین کریمان بسمله صورت خط مترجم رحمه الله الحمدلله ... چنین گویند مترجم اقل الخليقة بلا شیء في الحقيقة محمد هادی بن محمد صالح الطبرسي حسب التماس قرة العين (بقیه کتابت نشده)
خط: نستعلیق شکسته، بی کا، تا: جمادی الثاني 1297ق؛ صورت خط وی در پایان مناجات خمسة عشر به صورت ناقص آمده است، ضمیمه: مذیل است به 24برگ دعای کمیل، زیارت عاشورا، زیارت وارث، زیارت اربعین و دعای جوشن صغیر، همگی با ترجمه زیرنویس که به نظر می رسد با توجه به این که مترجم صحیفه سجادیه و مناجات خمسة عشر (در همین مجموعه) محمد هادی مازندرانی است، وی مترجم ادعیه مذکور نیز باشد، آغاز ضمیمه: «بسمله. اللهم انی اسئلك برحمتك التي ... بنام خدای بخشاینده مهربان خداوندا بدرستی که من سؤال می کنم از توبه به حق رحمت تو»، انجام ضمیمه: «انك علی کل شیء قدیر وصلی الله ... بدرستی که تو بر همه چیز توانایی و رحمت کناد خدا بر محمد و آل او همگی»؛ مجدول، محشی؛ اهدایی: رهبری، بهمن 1384؛ جلد: تیماج، 11 گ، 24 سطر، اندازه: 13×20/8 سم [اهدائی رهبر: 6-405]
مناجات خمس عشر - المناجات الخمسة عشر
مناجات خمس عشر - منار الانوار
monājāt-e xāje ahmad
تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 25700
بی کا، بی تا، خریداری از میرداد خان [رایانه]
مناجات خواجه عبدالله - جداول اختیارات ایام
monājāt dar talab-e 'esq va mohabbat = qasīde dar 'esq
یوسفی هروی، یوسف بن محمد، - 966 قمری
yūsofi heravī, yūsof ebn-e mohammad(- 1559)
در 30 بیت.
آغاز: ای خدا تا بکی چو مرده دلان ** باشم از زمره فسرده دلان
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11[نسخه پژوهی: 3-161]
خط: نسخ، بی کا، تا: 1045ق، کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج، 2گ (258ر -259ر)، 15سطر [ف: 17-241]
آغاز: ای خدا تا بکی چو مرده دلان ** باشم از زمره فسرده دلان؛ انجام: زاهد از خویشتن رود هوشش ** هر دو عالم شود فراموشش
در نسخه سی بیت است؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: 11 جمادی الثاني 1235ق؛ 2گ (103ر-104ر)، اندازه: 15/1×20/8 سم [ف: 7 -393]
آغاز: بسم الله الرحمن الرحيم. حمدنا محدود حکیمی را که به قانون حکمت؛ انجام: باید که از روی دست از بهر بهی ** شیبوش و سکنجبین دهی و پس از آن به نظم فارسی؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا، افتادگی: انجام؛ 2ص ( 94-93)، 14 سطر، اندازه: 15×21/5 سم [نشریه: 3-327]
monājāt-e darvīš saqqāy-e bahrām
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 13637/5
آغاز: کریما قادرا آمرزگارا ** رحیما مشفقا پروردگارا / خداوند جهان وحی داور ** برحمت دلنواز و بنده پرور؛ انجام: بحق عارفان دیده بینا ** که بر جرم اسیرانت ببخشا
خط: نستعلیق چلیپا، کا: عبدالرحمن بن شرف از معاصران عبدالرحمن جامی، تا: قرن 10؛ جلد: تیماج، 3گ (176پ - 178پ)، 20سطر چلیپایی و سه ستونی، اندازه: 18×29سم [ف: 37 -136]
monājāt-e sab‘a
؟ صدر، محمد حسین، ق13 قمری
sadr, mohammad hoseyn(- 19c)
گویا از محمد حسین متخلص به صدر همان که در دیباچه هر دو رساله مجموعه از مناجات خواجه عبدالله انصاری از حاج محمد حسین امین التجار و حاج محمد رحیم امین التجار برادر او که مشوق مؤلف در ترتیب کتاب بوده است یاد می کند. در هفت مناجات: فهرست آن چنین است: مناجات الموحدين، مناجات عارفین، مناجات متوکلین، مناجات تائبین، مناجات راجین، مناجات معتذرین، مناجات ملتجین.
آغاز: آغاز دیباچه: بسمله. مطلع هر کلام، مقطع هر اختتام، حمد کلیم بی کلام سپاس قدیم بی آغاز و انجام است
آغاز مناجات سبعه: بسمله. مناجات الموحدين، سبحان من دل علی ذاته
انجام: الهي در روز الست عهد بستیم ** امروز ز بیخودی شکستیم، در معنی نیستیم، در صورت هستیم، مردود و پستیم، نه هوشیار، نه مستقیم، نسخه اول مناجات سبعه تمام شد
[فهرستواره منزوی 983/8]
تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 612/1
آغاز و انجام: برابر
کاتب = مؤلف، بی تا؛ جلد: میشن، 25گ (2پ -26پ)، 11سطر، اندازه: 13/4×20/5 سم [ف: 5-112]
munājāt-us safar
رضوی قمی، محمد بن محمد باقر، 1100 - 1160 ؟ قمری
razavī qomī, mohammad ebn-e mohammad bāqer (1689 - 1747)
خوانسار؛ فاضل؛ شماره نسخه: 267/12
بی کا، بی تا؛ جا: نجف اشرف؛ اندازه: 9×20سم [ف: 1-247]
مناجات سلطان ابراهیم - دوازده امام
monājāt-e šāh šams-od dīn-e tabrīzī
تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 5091/4
مثنوی؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1233 ق [ف: 8-202]
مناجات العباد مع المعبود - المناجات الخمسة عشر
مناجات العباد مع المعبود - منار الانوار
monājāt-e ‘alavī (t.)
خادم، ابو محمد الحسيني، ق 12 قمری
xādem, abū-mohammad hoseynī(- 18c)
اهداء به: شاه سلطان حسین صفوی
چنان که از مقدمه طولانی این کتاب برمی آید مترجم چند دعا که جزء آنها مناجات علوی است ترجمه نموده است.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 612/1
آغاز: زیباتر کلامی که سر لوح دیباچه دعوات خالصات و زینت بخش مجموعه طاعات و عبادات تواند بود؛ انجام: و بسیاری کرامت و بزرگواری توای محمد در نزد حق تعالی مخصوص گردانیده است فقط مقدمه را دارد و ناقص است؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ مجدول؛ جلد: تیماج، 14گ (1پ -14پ)، اندازه: 10/5×16/5 سم [ف: 2-209]
monājāt-e ‘alī ‘alīyye-s salām
منسوب به علی بن ابی طالب (علیه السلام)، امام اول، - 40 قمری
(mansūb be) “alī ebn-e abī tāleb, emām-e avval(- 661)
با دیباچه ای به فارسی در بیان سند و خواص آن و این مناجات آیاتی است که از سور قرآن گرفته شده است، از فاتحه تا ناس.
مناجات «لك الحمد یا ذالجود و المجد و العلي»؛ بی کا، تا: 920ق؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج مذهب، 6ص (230-235)، 20سطر (12×20)، اندازه: 165×25 سم [ف: 9-1006]
آغاز: بسمله روایت است از حضرت امیر المؤمنين و امام المتقين ابی الحسنين علی بن ابیطالب علیه الصلوة و السلام که چون آن حضرت قرآن را جمع می کردند ... بسمله یا مالك یوم الدين سورة البقرة بسمله؛ انجام: من سورة الناس بسم الله الرحمن الرحيم یا رب الناس اله الناس اعذنی من شر الوسواس الخناس الذي یوسوس في صدور الناس من الجنة و الناس
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ جلد: تیماج، 17گ، 11سطر، اندازه: 12×16سم [ف: 8-4548]
مناجات «لك الحمد یا ذو الجود و العلي» و دیوان علی (علیه السلام)؛ خط: نسخ، کا: عین علی، تا: قرن 11؛ مجدول؛ 11ص (131-141)، 25سطر (9×19)، اندازه: 15×26 سم [سنا: ف: 1-202]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 14؛ جلد: تیماج، 18گ، 15 سطر (7×13)، اندازه: 11×18 سم [ف: 13-3509]
المناجات العينية - مناجات منظوم حضرت علی (علیه السلام)
المناجات العينية (با ترجمه) - مناجات منظوم حضرت علی (علیه السلام)
المناجات العينية (با ترجمه منظوم) - مناجات منظوم حضرت علی (علیه السلام)
monājāt-e tavīl-e jamīl
در این مناجات نویسنده می گوید نامه ای از یکی از عبادالله رسید و از من خواست که درباره آیات و بینات و مقام تو سخن گویم منهم بدین قصد آنچه لازم است می آورم. او پس از این مقدمه مطالبی ذکر می کند که اغلب اقتباس از قرآن و ادعیه مسلمانان است.
تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 1545/21
آغاز: بسمله، الحمدلله الذي أبدع السموات و الارض بامره ثم الذين؛ انجام: سبحان الله رب العرض عما یصفون و سلام علی المرسلين و الحمد لله رب العالمين.
بی کا، تا: 1277ق؛ 15ص (308- 322)، 19 سطر (8×14)، اندازه: 13/5×22 سم [ف: 10-56]
مناجات قرآن - خواص الآيات
monājāt-e kon fa-yakūn
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 17836 ض
بی کا، بی تا [د.ث. مجلس]
monājāt-e moxammas
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 4243/7
به نظم فارسی، مصرع پنجم عربی است؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1269ق، جلد: تیماج، 3گ (94-96)، 11 سطر (6×13)، اندازه: 12×18 سم [ف: 13-3214]
monājāt-e moxammas-e emām ‘alī (t. manzūm)
شاملو، مرتضی بن حسن، ق 11 قمری
šāmlū, morteza ebn-e hasan(- 17c)
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 9467/113
خط: نستعلیق، کا: محمد بن جمشید مراغی، تا: 1241ق؛ 2گ (206پ - 207پ) [مختصر ف: -169]
monājāt-e moxammas-e amīr-al-mo'menīn
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 9467/112
به روایت از امام سجاد (علیه السلام). به ترتیب حروف تهجی؛ خط: نستعلیق، کا: محمد بن جمشید مراغی، تا: 1241ق؛ 2گ (205پ - 206پ) [مختصر ف: -798]
al-munājāt-ul murtadawīya
منسوب به علی بن ابی طالب (علیه السلام)، امام اول، - 40 قمری
(mansūb be) “alī ebn-e abī tāleb, emām-e avval(- 661)
کا: حسن بن محمد الخطاط، تا: قرن 8 قطع: رقعی [ف:- 309]
کا: حسن بن محمد الخطاط، تا: قرن 8 قطع: رقعی [ف: 309]
monājāt-e manzūm
منسوب به علی بن ابی طالب (علیه السلام)، امام اول، - 40 قمری
(mansüb be) ‘alī ebn-e abī tāleb, emām-e avval(- 661)
آغاز: یا سامع الدعاء و یا رافع السماء؛ انجام: من السلسبيل الختوم باعطائه الكريم
بی کا، بی تا، جلد: تیماج [رایانه]
آغاز: بسمله لك الحمد یا ذالجود و العلى؛ انجام: یضعف بالجثه امثالها
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ جلد: گالینگور [رایانه]
monājāt-e manzūm
غزالی، احمد بن محمد، - 520 قمری
qazālī, ahmad ebn-e mohammad(- 1127)
اصفهان، دانشگاه؛ شماره نسخه: 448/5
خط شکسته نستعلیق، بی کا، تا: پنج شنبه 5 ربیع الاول 1259ق؛ مجدول؛ جلد: مقوایی، 9گ (32پ - 40ر)، اندازه: 10×14/5سم [ف: 2-359]
monājāt-e manzūm
شیخ بهائی، محمد بن حسین، 953 - 1030 قمری
šeyx-e bahā'ī, mohammad ebn-e hoseyn (1547 - 1621)
چاپ: تهران، سنگی، 1283، جیبی
آغاز: دلا تا یکی از دوست دوری ** گرفتار دام سرای غروری؛
انجام: ببخشا و از چاه حرمان بر آرش ** به بازار محشر مکن شرمسارش
بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: میشن مشکی [ف: 9-298]
آغاز: دلا تا یکی از دوست دوری ** گرفتار دام سرای غروری
بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج، 2گ (114-115)، ابعاد متن: 9×19، اندازه: 6×13 سم [ف: 16-633]
monājāt-e manzūm
از وفا؛ در سه بخش با حروف تهجی، ترکی.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 1294/2
آغاز: الله کیم صفاتی و ذاتی و صنعتی ** موصوفه در کمالیه کر کم مشیتی / مجموع عالمی نجه مجلی قلبدور ** ذاتینه و صفاتنه فکرات بو قدرتی؛ انجام: سوز و نیازار تر کر سوز و سازدن ** صنمه وفاء راز همین اهل ناز دن / بل سوز و راز بحر کبک اکه سوز و ساز ** بحریبه اوی و بحر طلب استه رادن
خط: نسخ معرب، بی کا، تا: قرن 10؛ جلد: مقوایی، 67ص (39- 105) [سنا: ف: 2-214]
monājāt-e manzūm
غیر همانند:
آغاز: بسمله یقول الله جل الله ربی ** انا الجبار فاطلبنی تجدنی؛ انجام: احبك کل وقت یا حبیبی ** من الألطاف فاطلبنی تجدنی قطعه ای است در چهل و پنج بیت با خواص آن به نثر در هامش؛
خط: نسخ، کا: عبد المؤمن بن حاجی مختار، تا: 1230ق؛ مهر: حاج سید سعید؛ 12گ، 4 سطر (5/5×10)، اندازه: 12×19/5سم [ف: 3-1106]
آغاز: یا من یحب انین العبد في الندم ** یا من لدیه دواء الداء و السقم؛
در پنج بیت؛ خط: نسخ، کا: حافد صدیق، بی تا؛ 13 سطر، اندازه: 10/5×16سم [ف: 15-96]
آغاز: سبحان رب العزة الفرد الصمد ** لم یتخذ صاحبة ولا ولد / قدجل عن کل شبیه وانفرد ** فما یساویه من الخلق أحد ... / وفی کل شیء له آية ** تدل علی انك واحد؛ انجام: متی نریك فلا ظلم ولاظلم ** والدین في رغد والکفر في رغم / اقبل فسبل الهدي والدین قد طمست ** و مسها نصب والحق في عدم اشعاری عربی است از جمله منظومه ای «میمیه» در مناجات وعقاید شیعی و توسل به پیامبر (صلی الله علیه و آله) و ائمه اطهار علیهم السلام؛ خط: نسخ، کا: علی رضا بن حاج علی اکبر القمي، بی تا؛ جلد: تیماج، 32گ، 12سطر، اندازه: 10×15 سم [ف: 8-4640]
monājāt-e manzūm
غیر همانند:
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1269ق؛ جلد: تیماج تریاکی، 2گ ( 245-246 )، 11 سطر (6×13)، اندازه: 18×12 سم [ف: 13-3216]
آغاز: ای خدا دارنده کون و مکان ** غیر تو کس نیست اندر دو جهان؛ انجام: الهي گر نیک باشیم ما را بدیشان گیری ** ور بد باشیم ما را بدیشان بخشی. سبحان ربك رب العزة ... و صلی الله علی خیر خلقه محمد و آله و أصحابه اجمعین برحمتك یا ارحم الراحمين.
از: سید احمد (؟)، دو مناجات منظوم در مدح سلسله نقش بندیه مجدیه و قادریه احمدیه، در آغاز مناجات اول آمده: «مناجات در مدح مشایخ عالیشان خاندان نقش بندیه مجددیه رضی الله تعالی عنهم تبر کا دست بدست پیران کمترین خادمان سید احمد به طریق نظم ...»؛ خط: نستعلیق تحریری، کا: سید احمد بن سید رحیم، تا: 1323ق؛ جلد: تیماج مذهب، در داخل ترنج عبارت «امید از کرم و لطف بنده پرور است اخدم اعلم امم قلندر است»، 12ص (125-136)، اندازه: 16/5×21 سم [ف: 50-25]
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا، 3ص (109-111) [سنا: ف: 2-232]
آغاز: ندارم هیچ گونه توشه راه ** به جز لاتقنطوا من رحمة الله / تو فرمودی که نومیدی میارید ** زمن لطف و عنایت چشم دارید؛ انجام: به این معنی بسی امید داریم ** بخشا زان که بس امیدواریم / امید دردمندان را روا کن ** امید دردمندان را دوا کن
نسخه ای از آن در فهرست مشترک پاکستان (ج 3، ص 1510) معرفی شده است؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج مذهب، 1ص (78ر)، سطور چلیپایی (10/5×19/5)، اندازه: 12/5×21/5سم [ف: 20-513]
آغاز: خداوندا به اسماء عظیمت ** بانعام و باحسان عمیمت
خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، بی تا، جلد: تیماج، 2گ (107ر -108پ)، اندازه: 16×22سم [ف: 44-147]
monājāt-e manzūm
منظومه ای است در مناجات با قافیه (علیه السلام). در صدر منظومه نوشته «بسم الله فاتح الوجود». در نسخه کتابخانه ملی منسوب به امام شافعی شده است.
آغاز: یا من له کل العوالم تخضع ** یا من یحب العفو عمن یرجع / یا من به ارجو النجاة و اطمع ** یا من یری ما في الضمير و یسمع
آغاز: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ جلد: تیماج، 1گ (82)، اندازه: 14/5×24 سم [ف: 22-64]
آغاز: برابر؛ انجام: ثم الصلاة علی النبي و آله ** خیر الخلائق شافع و مشفع منسوب به امام شافعی است، در برگ 124ب منظومه ای آمده است در 12 بند 5 مصرعی که مصرع پنجم در همه آنها به قافیه عین است، کاتب قصیده که همان میکاییل بن مراد است در برگ 124 به این منظومه به عنوان منظومه«یا من یری ما في الضمير» اشاره نموده و خواص و رموز بسیاری بدان نسبت داده و گفته است که این منظومه را برخی به شافعی، و برخی به سهیل و محمود رواقی، منسوب کرده اند و وجه صحیح نسبت آن به شافعی می باشد؛ خط: نسخ، کا: میکائیل بن مراد، تا: 1212ق، جا: بانه؛ جلد: تیماج، 1ص (124پ)، 11سطر (7×13)، اندازه: 15×20سم [ف: 11-488]
آغاز: یا من یری ما في الضمير و یسمع ** انت المعد لکل ما یتوقع / یا من یرجی للشدائد کلها ** یا من اليه المشتكي و المفزع؛ انجام: حاشا بفضلك این تقنط عاصية ** و الفضل اجزل و المواهب اوسع هفت بیت مناجات؛ بی کا، بی تا؛ 2گ (57پ -58ر) [ف: 37-427]
monājāt-e manzūm (bā t.)
بیست و نه کلمه مخمس است که قافیه هر یک از آنها یکی از حرف های الفباء عربی است به ترتیب (الف -ی)، با ترجمه فارسی به نثر، نسخه دیگر از این چکامه به شماره 124، در این کتابخانه هست، هر یک از این دو نسخه دیباچه ای دارد که زنجیره سندی برای آن نشان می دهد، در اینجا آن را از ابوالعلی الفضل بن الحسين ابن الطبرسي (چنین) روایت کرده و گویا طبرسی تفسیر نگار (م- 548) را خواسته است؛ کا: افضل، محمد بن قیصر علی، تا: ربیع الثاني 1098ق؛ جلد: تیماج، 7گ (63-69)، 25سطر (5×14)، اندازه: 10×18 سم [ف: 2-231]
آغاز: آغاز دیباچه: مطلع آیات کلام کریم این مخمس ترکیبی است در مناجات ... ؛ آغاز مناجات: یا سامع الدعاء یا رافع السماء ؛ آغاز ترجمه: یا رب بشنو دعای مظلومانرا ** ای کرده بلند رفعت کیوان را؛ انجام: با نعت بسیار و شراب وافر ** لعل لب حور در کفم بستودی
بیست و نه مخمس است که قافیه هر یک از آن یکی از حرف های الفباء عربی است به ترتیب «الفي» با ترجمه هر یک به دو بیت فارسی، در دیباچه آن می گوید: من بنده در گاه شیخ صفی، مرتضی قلی متوالی، به سال 1068 در دار الاشاد اردبیل آنرا بنظم ترجمه نمودم؛ خط: نسخ، کا: سلیمان قاضی، تا: ربیع الأول و ربیع الثاني 1195ق؛ نسخه دیگر از این مناجات در دفتری به شماره 164 در این کتابخانه هست که با نثر فارسی ترجمه شده است؛ جلد: تیماج، 106گ (106-211)، 9 -13سطر، اندازه:6/7×12/5 سم [ف: 2-232]
al-monajat-ul manzuma
علی بن حسین (ع)، امام چهارم، 38 - 94 قمری
alī ebn-e hoseyn, emām-e čahārom (659 - 714)‘
مناجات منظوم منسوب به حضرت علی بن حسین (زین العابدين) است که تمام حروف تهجی در قوافی آمده است. مقاطع پنج بیتی است به ترتیب حروف قوافی از حرف الف تا یاء .
آغاز: تبارك ذوالعلی و الكبرياء ** تفرد بالجلال و بالبقاء / فسوی الموت بین الخلق طرا ** فکلهم رهاین للفناء
آغاز: برابر؛ انجام: تلق مواعظمی بقبول الصدق
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ تذکر: شماره بازیابی اصلاح شد؛ جلد: تیماج، 8ص، 10سطر، قطع: رقعی [اهدائی ف: -288]
آغاز: برابر؛ انجام: تلق مواعظی بقبول صدق ** تفز بالامن عند حلول لای
با بخشی از مواعظ او؛ خط: ریحان، بی کا، تا: قرن 12؛ کاغذ: اصفهانی، 30ص (30-59)، 5سطر، اندازه: 21/5×25/5سم [ف: 10 -963]
آغاز: برابر
خط: نسخ، کا: اسدالله موسوی، تا: شوال 1372ق؛ 19گ، 9 سطر، اندازه: 10×12 سم [ف: 2-323]
بی کا، بی تا، جلد: تیماج، 230ص، 21 سطر، اندازه: 13/5×20 سم [ف: 35-319]
monājāt-e manzūm (t.)
غیر همانند:
آغاز: آغاز ترجمه نخست: لطف پنهان خدا بر بندگان هر دم بسی است؛ آغاز ترجمه دوم: خدا را هست با بنده بسی الطاف پنهانی ترجمه منظوم مناجات امیر المؤمنين (علیه السلام): «و کم لله من لطف خفی»، در این نسخه دو ترجمه منظوم از شاعر یا شاعرانی ناشناس و یک حکایت در خصوص اهمیت این مناجات آمده است؛ بی کا، تا: 1266ق؛ جلد: مقوایی، 1ص، 17 سطر (10×16)، اندازه: 12×19 سم [ف: 47/1-53]
آغاز: الم تسمع بفضلك یا منائی ** دعاء من ضعیف مبتلائیآ یا نمی شنوی بفضل خود ای آرزوی من دعای این ضعیف مبتلا را؛ انجام: پس تفضل کن ای خواجه من و ای امید من بفضل خود بدرستی که در بلایم از بلای خود.
متن از منشآت امام زین العابدين علیه السلام است که مترجم هر یک از آنها را به فارسی ترجمه نموده است؛ خط: نسخ خوش، کا: معز الدين محمد بن سلطان محمد قاری نیریزی، تا: 1085ق؛ دارای سرلوح، مجدول، مذهب؛ واقف: محمد حسام واعظی، 1397؛ جلد: تیماج، 24 سطر، اندازه: 17×27سم [ف: 5-561]
آغاز: توئی سزای ثنا و بزرگی و رفعت ** که بخشش و کرمت بی نهایتست گران؛ انجام: و ناجاك اخیار ببابك رکع ** فرست رحمت و غفران بسید عالم
ترجمه ای است روان بر مناجات نامه منظوم و منسوب به حضرت امیر المؤمنين علی (علیه السلام)، منقول از صحیفه علویه، در این ترجمه هر بیت عربی با یک قطعه (دو بیتی) به فارسی ترجمه شده است، آغاز: «لك الحمد یا ذالمجد و الجود و العلى ...»؛ خط: نسخ مورب، بی کا، تا: قرن 13؛ اهدایی: رهبری، مهر 1386؛ 17گ، 6سطر، اندازه: 9/5×14/5 سم [اهدائی رهبر: 6-407]
monājāt-e manzūm-e hazrat-ealī = al-monājāt-ul ayniyya
مناجات عینیه را برخی منسوب به علی بن ابی طالب و برخی از علی بن حسین زین العابدين دانسته اند. که در نسخه های زیر برخی مترجم و برخی بدون ترجمه است.
آغاز: لك الحمد یا ذالجود و المجد و العلى ** تبارك تعطی من تشاء و تمنع
انجام: وصل علیه ما دعاك موحدة ** و ناجاك اخیار ببابك رکع
آغاز: برابر؛ آغاز ترجمه: مرتر است ستایش خداوند جود و بزرگواری و بلند قدری؛ انجام: برابر؛ ترجمه: مادام که راز می گویند با تو برگزیدگانی که بر در تو رکوع کنندگانند.
قصیده ای است مترجم به فارسی منسوب به مولی الموحدين، امیر مومنان حضرت علی (علیه السلام)، مترجم: نامعلوم، این نسخه شامل 28 بیت است و اندکی با نسخه مندرج در کتاب چاپی «صحیفه علوی» سماهیجی مغایر است، به مانند نسخه 10241، در این نسخه، بیت «الهي بحق المصطفى ... الخ» ناقص و بند «الهي فکل منهم کان راجیا» را در محل مصرع رایج «و کلهم یرجوا نوالك راجیا» از صحیفه علوی (علیه السلام) نوشته شده است؛ خط: نسخ، بی کا، تا: جمادی الثاني 752ق، جا: خوارزم؛ جلد: مقوا با روکش پارچه سبز، 16گ، 7سطر، اندازه: 15×18 سم [ف: 15-501]
آغاز: برابر؛ ترجمه: مرتر است ستایش ای خداوند جود و بزرگواری و بلند قدری
با ترجمه فارسی؛ خط: نستعلیق ممتاز، کا: علی حسینی، تا: 14ق؛ مجدول، مذهب؛ مهر: «مشیر السلطنه - حسین بن هدایت الله - رضا الحسيني»، ناصرالدین شاه قاجار؛ کاغذ: دولت آبادی، جلد: چرم، 10ص، 6سطر مناجات و 6سطر ترجمه فارسی، اندازه: 16/4×25/5سم [ف: 1-1028]
آغاز: اللهم صل علی محمد و آل محمد و ارحمنی اذا انقطع من الدنيا اثری؛ انجام: و بکل شیء محیط (تم بحمدالله)
بی کا، تا: 920ق؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج مذهب، 21ص (1059-1079)، 20 سطر (12×20)، اندازه: 16/5×25 سم [ف: 9 -1003]
آغاز: برابر؛ آغاز ترجمه: مرتر است ستایش خداوند جود و بزرگواری و بلند قدری؛ انجام: برابر؛ ترجمه: و مادام که راز می گویند با تو برگزیدگانی که بر در تو رکوع کنندگانند.
خط: نستعلیق، کا: هروی، میر علی بن میر باقر، تا: اواخر شوال 939ق؛ مجدول، با سرلوح؛ جلد: میشن، 6گ، 12سطر، اندازه: 18×27/5سم [ف: 15-500]
آغاز: مناجات شاه ولایت حضرت امیر المومنين و امام المتقين (علیه السلام). هر کس این مناجات را ...، بسمله، لك الحمد یا ذالجود و المجد و العلى - تبارك تعطی من تشاء و تمنع؛ انجام: فیامن هو اجل بما و صفت و اسئلك أن تصلی علی محمد و آل محمد ... و صحبه المنتخبين اجمعین.
با ترجمه فارسی؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: 967ق، کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج مذهب، 9ص (34-42)، 9سطر (7×13)، اندازه: 11/5×17/5 سم [ف: 16-193]
آغاز: برابر؛ تبار ك بزرگوار بودن وموئلی پناهگاه و تقدیم لك برای تخصیص حمد بخدا چه حمد هر که هست بحقیقت حمد خداست ... ای روی زمین زفیض عامت گلشن ** عالم همه از پرتو رویت روشن / در حال شود چراغ گیتی تاریک ** از فضل تو گر دمی نیابد روغن؛ انجام: یا رب چو شود روز قیامت ظاهر ** وزهر طرفی شود ملامت ظاهر / در روضه مصطفی بر انگیز مراکز حضرت او شود ملامت ظاهر
ترجمه منثور و منظوم (هر دوبیت قصیده در یک رباعی) قصیده عینیه ویا مناجات عینیه علی (علیه السلام) که پس از دوبیت عربی ترجمه منثور ومنظوم آن آمده است؛ بی کا، تا: قرن 10، 5گ، 15سطر، اندازه: 11×15 سم [ف مخ: 1-436]
در حاشیه مناجات اشعاری است از خسرو، بابا فغانی، ولی دشتی بیاضی، اهلی شیرازی؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ جلد: تیماج مشکی، 1ص (50پ)، اندازه: 14/5×24 سم [ف: 22-60]
آغاز: برابر؛ ترجمه: تویی سزای ثنا و بزرگی و رفعت ** که بخشش و کرمت بی نهایت است و گران / عطا بهر که تو خواهی دهی و بستانی ** که پادشاه جهانی و مالک فرمان؛ انجام: برابر؛ ترجمه: درود گوی بدو تا ترا یکی خواند ** ز زمره بشر و سایر بنی آدم /گزیدگان درت با تو رازها گویند ** فرست رحمت و
غفران به سید عالم
هر بیتی از آن را در یک رباعی فارسی تنظیم نموده است؛ خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ 3گ (108پ-110پ)، 20 سطر، اندازه: 13×19/5 سم [محدث ارموی مخ: 3-1614]
با ترجمه فارسی؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1066ق؛ قطع: رقعی [نشریه: 3-120]
آغاز: برابر؛ ترجمه: توئی سزای ثنا و بزرگی و رفعت و بخشش و کرمت بی نهایتست و گران؛ انجام: گزیدگان درت با تو رازها گویند ** فرست رحمت و غفران بسید عالم.
مترجم هر یک از آنها را با یک رباعی ترجمه نموده است؛ خط: نسخ خوش، کا: معز الدين محمد بن سلطان محمد قاری نیریزی، تا: 1085ق؛ واقف: محمد حسام واعظی، 1397؛ جلد: تیماج منقش، 24 سطر، اندازه: 17×27سم [ف: 5-561]
آغاز و انجام: برابر
کا: محمد مهدی ابن محمد صالح رضوی، تا: با تاریخ 1096ق؛ 2ص (207-208)، اندازه: 13/9×23/7 سم [ف: 29/1-219]
آغاز: برابر؛ انجام: بزرگوار خدایا تراست حمد و ثنا ** که هم از تست عطا و هم از تو منع عطا
چکامه ای است به قافیه عین با ترجمه هر بیت به دو بیت فارسی، با یک دیباچه به عربی؛ کا: افضل، محمد بن قیصر علی، تا: ربیع الثاني 1098ق؛ جلد: تیماج، 4 گ (59-62)، 25سطر (5×14)، اندازه: 10×18سم [ف: 2-230]
آغاز: برابر؛ ترجمه: بزرگوار خدایا تراست حمد و ثنا ** که هم ز توست عطا و هم از تو منع عطاء انجام: برابر؛ ترجمه: ببخش جرم و خطاهای حافظ شیراز ** بحق شاه ولایت خواجه دو سرا
ناظم ترجمه شناخته نشد گر چه در بیت خاتمه می گوید: ببخش جرم و خطاهای حافظ شیراز ** بحق شاه ولایت خواجه دوسرا؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11 و 12؛ 2گ، سطور چلیپایی، اندازه: 13/5×19/5 سم [ف: 1-131]
به قافیه یاء در شش بیت از علی (علیه السلام) با ترجمه هر بیت به یک شعر فارسی؛ خط: نسخ، کا: سلیمان قاضی، تا: ربیع الأول و ربیع الثاني 1195ق؛ جلد: تیماج، 2گ (112-113)، 9-13 سطر، اندازه: 6/7×12/5سم [ف: 2-233]
آغاز: برابر؛ ترجمه: ای روی زمین ز فیض عامت گلشن ** عالم همه از پرتو نورت روشن / في الحال شود چراغ گیتی تاریک ** از فضل تو گرد مینیاید روغن خط: نسخ، کا: سلیمان قاضی، تا: 1195ق؛ جلد: تیماج، 6گ ( 113-118 )، 9- 13 سطر، اندازه: 6/7×12/5 سم [ف: 2-233]
آغاز: برابر بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج، 4ص (170-173)، 6سطر، اندازه: 11×16سم [ف: 10-1680]
آغاز: الهى فلا تقطع رجائی و لا تزغ ** فوادی ولی في سیب جود ک مطمع
در برخی منابع از جمله کتاب مفاتیح الجنان شیخ عباس قمی این قصیده به امیر المؤمنين علیه السلام نسبت داده شده که درست نیست؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز؛ 2گ (57ر -58ر)، 15 سطر، اندازه: 11×16سم [ف: 38-563]
منسوب به امیر المومنين علی (علیه السلام)؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج عنابی [ف: 30-39]
خط: نسخ، کا: حسینی، عبدالله، تا: ربیع الاول 1230ق؛ 11گ ( 94-104)، 15 سطر (7×15)، اندازه: 12/5×19 سم [ف: 16-594]
آغاز: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: شنبه 27 جمادی الاول 1233ق؛ 2گ (82پ -83ر)، 23 سطر، اندازه: 15×21سم [ف: 30-225]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد حسن آشتیانی قمی، تا: 2 شعبان 1253ق، جا: قزوین مدرسه التفاتيه؛ جلد: تیماج، 2گ (2پ -3ر)، 16سطر، اندازه: 17×22/5سم [ف: -80]
خط: نسخ، بی کا، تا: با تاریخ 1265ق؛ 1گ (157 ر و پ) [ف: 5 -371]
آغاز: برابر
خط: نسخ، کا: بدیع اصفهانی، رضا بن مصطفی، تا: سه شنبه 8 محرم 1272ق، کاتب از علمای بزرگ اصفهان است؛ 17 سطر، اندازه: 15×20سم [ف: -17]
نسخه اصل: برای امیر دوست محمد خان معیر الممالك؛ خط: نستعلیق، کا: غلامرضا، تا: 1293ق؛ 9گ [فیلمها ف: 3-266]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: محمد حسین شیرازی مستوفی، تا: 1308ق؛ جلد: تیماج [رایانه]
آغاز: برابر؛ ترجمه: هر حمد که صادر شود از اهل وجود ** مخصوص کمال تست ای صاحب جود / قدر تو بلند و برتر از گفت و شنود ** منع از تو و بخشش از تو بر هر موجود؛ انجام: برابر ؛ ترجمه: یارب چه دعا کنم جز این بهر خلاص ** توحید ورکوع رافع جرم و قصاص / دانم که خوانند ترا از اخلاص ** یا با کرم تو راز گویند خلاص
شامل منظومه عینیه در 28 بیت آمده و در سطر ذیل آن دو بیت در ترجمه آن به نظم آمده است، سراینده ترجمه اشعار ناشناس مانده؛ خط: نسخ ممتاز بسیار عالی، کا: عبدالصمد گیلانی اشکوری، تا: 1311ق؛ مجدول، با سرلوح؛ جلد: تیماج، 6گ، 15سطر، اندازه: 12×20سم [ف مخ: 1-436]
آغاز: برابر
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ 2گ، اندازه: 15×20سم [ف: 8-4549]
آغاز: برابر؛ انجام: وناجاك اخیارا بابك ربع. در ظل قدس قم تحریر شد.
خط: نستعلیق جلی و بسیار زیبا، بی کا، بی تا، جا: قم؛ مجدول، با لوح مذهب؛ جلد: گالینگور مذهب، 42گ، اندازه: 23×36سم [ف مخ: 21155]
رساله حاضر مناجات منظوم که منسوب به حضرت علی ابن ابیطالب علیه السلام است می باشد که به فارسی ترجمه شد؛ بی کا، بی تا، جا: نجف اشرف جلد: تیماج، اندازه: 9×20سم [ف: 1-248]
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ قطع: بیاض رقعی [رشت و همدان: في: - 1569]
آغاز: برابر
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج، سبز، 2گ (1پ -2ر)، 14-17سطر، اندازه: 14×20سم [ف: 38-536]
خط: نسخ، بی کا، بی تا[ف: 6-56]
کا: محمد بن عباس علی هزارجریبی، بیتا؛ قطع: بیاضی ربعی [نشریه: 7-276]
آغاز و انجام: برابر
بی کا، بی تا، جلد: چرم، 4گ (2پ -5ر)، 18، 19 سطر، اندازه: 13×20سم [ف: -121]
مناجات نامه حضرت مولی؛ بی کا، بی تا، خریداری از مصطفی حسینی؛ اندازه: 11× 15/5 سم [رایانه]
آغاز: برابر
نسخه اصل: پاریس 1948 .S P. دعاء منظوم لامیر المومنين علی بن ابی طالب (لك الحمد یا ذا الجود و المجد و العلي)؛ بی کا، بی تا [فیلمها ف: 3-238]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: محمد علی فراستی، تا: 1375ق [رایانه]
آغاز: برابر؛ انجام: مکن خطی لحظات و عفو کن ... که سخت رازم و ترسان و معترف بخطا
موارد استفاده هر یک از مناجات در حاشیه نوشته شده است، این رساله بخشی از مناجات حضرت علی (علیه السلام) همراه به ترجمه به شعر فارسی می باشد؛ خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، بی تا انتقالی از سازمان مدارک فرهنگی انقلاب اسلامی؛ جلد: تیماج، 1گ (2 -2پ)، 12 سطر (8×13/5 و 10/5×20/5)، اندازه: 11/5×22 سم [رایانه]
آغاز: بسمله و به نستعین - ای نام تو سر دفتر دیوان کمال ** بی نام تو ره نیست بمقصود مال؛ انجام: من نطق بدعوه الخواص و العوام و عترته الكرام الى قیام الساعه و ساعة القيام تمت الرساله در این رساله شخصی که نامش ذکر نشده مناجات منظوم حضرت امیر را که بدین مطلع است: «لك الحمد یا ذو الجود و المجد و العلي» به فارسی ترجمه و شرح کرده است؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ 13 گ، 15 سطر [ف: 1-206]
آغاز: لك الحمد ... توئی سزای ثنا و بزرگی و رفعت ** که بخشش و کرمت بی نهایت است و گران؛ انجام: از زمره بشر و سایر بنی آدم - فرست رحمت و غفران بسید عالم مناجات منظومه اميرالمؤمنين علیه السلام (لك الحمد یا ذا الجود و المجد و العلي) را به صورت رباعیات ترجمه کرده؛ بی کا، بی تا؛ 4گ (45پ -48ر)، اندازه: 10/5×14/5 سم [مؤيد: 3-366]
مناجات منظوم (مرقع) - مرقع
monājāt-e manzūm va ad'īye
حکیم مؤمن، محمد مؤمن بن محمد زمان، ق 11 قمری
hakīm mo’men, mohammad mo’men ebn-e mohammad zamān(- 17c)
تبریز؛ ملی؛ شماره نسخه: 3241
آغاز: ... و عترت ابرار و ذریت سید مختار که هدات شارع شرع مبینند و راهنمایان راه دین سید المرسلين و ائمه معصومین ... و شرح فضيلة هذه المناجات المنظومة. بسمله. روی الإمام ابوعلی الفضل بن الحسين بن فضل الطبرسي؛ انجام: یا نار کونی برد و سلام علی ابراهیم و بحق جاه محمد ..
خط: نسخ و نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: 1106ق؛ مؤلف ذیل بعضی ادعیه و در خاتمه نام خود را با عبارات «قد تمت قصيدة دعبل الخزاعي رحمة الله تعالی علیه علی ایدی العبد الداعي میر محمد مؤمن الحسيني عفی الله عنه» و «نمقه العبد المذنب الجاني میر محمد مؤمن الحسيني في شهر رمضان 1105» و «نمقه العبد میر محمد مؤمن الحسيني سنه 1106» به صراحت نوشته؛ جلد: چرمی، 223گ، 18-27 سطر، اندازه: 9/5×18 سم [ف: 3-1322]
monājāt-e mūsā
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 6898/2
آغاز: قال موسی یا رب ما لمن ترك الصلاة في طلب الشهوات فقال تعالی فسوف یلقون غیا یعنی واد جهنم؛ انجام: تلعو انوارها علی انوار العرش و الكرسي و الملائكة و الشمس و القمر فقال تعالی یا موسی ذلك نور محمد
خط: نسخ نا زیبا، بی کا، بی تا؛ مصحح، محشی؛ جلد: تیماج، 4 گ (4ر -7ر)، اندازه: 17×21سم [ف: 20-330]
monājāt-e mūsā
شامل مکالمات و گفتگوی موسی (علیه السلام) با خداوند.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 18368/5
آغاز: بسمله الحمد لله رب العالمين ... اما بعد وهب بن منبه روایت کرده که خدای عز و جل موسی (علیه السلام) را گفت؛ انجام: ای موسی مهمان گرامی دار اگر چه کافر باشد ای موسی (علیه السلام) مهمان چون راوی گوید حبیب خداست.
بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: میشن، 32ص (104-135)، اندازه: 9/5×18 سم [ف: 50-143]
munājāt-u mūsā ma'-a rabb-il ‘ālamīn
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 15940/19
بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج، 1گ (99 ر و پ)، اندازه: 16×22سم [ف: 44-147]
monājāt-e mīrzā ebn-e hosām
تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 5091/2
مثنوی؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: 27 جمادی الثاني 1233 ق [ف: 7 -202]
مناجات نامه - گلستان راز و بوستان نیاز
مناجات نامه - ادعية
monājāt-nāme
جامی، عبدالرحمن بن احمد، 817 - 898 قمری
jāmī, ‘abd-or-rahmān ebn-e ahmad (1415 - 1493)
مناجات و راز و نیاز به درگاه حق در قالب اشعار.
آغاز: خدایا تویی آگه از حال من ** عیانست پیش تو احوال من / تویی مونس جان غم خوارگان ** تویی چاره کار بیچارگان؛ انجام: بضاعت نیاوردم الا امید ** خدایا ز عفوم مکن نا امید / بحق نبی حرمت خاندان ** ببخشای بر جامی ناتوان
خط: نستعلیق چلیپا، کا: عبدالرحمن بن شرف، تا: قرن 10؛ جلد: تیماج، 2گ (175ر -186پ)، 20 سطر چلیپایی و سه ستونی، اندازه: 18×29سم [ف: 37-162]
بی کا، بی تا؛ اهدایی از موسسه ی فرهنگی - اسلامی دار الزهرا توسط ناصر برخورداری [رایانه]
آغاز: بسمله ای پر از فیض وجود تو جهان ** غرق نور تو چه پیدا چه نهان؛ انجام: که در هنگام نزع و دادن جان نگهداری تو ایمانم ز شیطان .. بخط حقیر الفقير عبدالله وله الصدق آخوند ملا محمد بتاریخ شهر ربیع الثاني من شهور سنه 1322
خط: شکسته نستعلیق خوب، کا: عبدالله و آخوند ملا محمد، تا: رجب 1326ق و ربیع الثاني 1322ق؛ جلد: گالینگور، 19گ ( 130پ-148)، اندازه: 11/5×18 سم [ف: -32]
آغاز: خدایا تویی آگه از حال من ** عیانست پیش تو احوال من مناجات نامه منظوم؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ محشی؛ 2گ (122ر- 123ر)، 14-16 سطر، اندازه: 15×20سم [ف: 38-575]
monājāt nāme
فوقی یزدی، احمد، - 1050 قمری
fawqi yazdī, ahmad(- 1641)
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 1041/5
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1242ق، ص (197-202) [ف: 3-284]
monājāt nāme
باب، علی محمد بن محمد رضا، 1236؟ - 1266 قمری
bāb, ‘alī mohammad ebn-e mohammad rezā (1821 - 1850)
دو قطعه مناجات است که در آن نامی از مؤلف نیامده ولی با در نظر گرفتن نحوه بیان و محتویات آن، به نظر می رسد که از باب باشد.
تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 6949
آغاز: ان اعلم یا ایها الناظر تلك کلمات یعینها هی لب کلمات الأولى لاهی هو ولا هو غیرها بل هو هی و هی هو التي جلت و علت؛ انجام: وانك لعلی کل شیء قدیر و بالاجابة جدیر مجیب و الحمدلله رب العالمين
خط: نستعلیق خوش، کا: اسکویی، یوسف، تا: 1333ق؛ دارای یک سرلوح مذهب، مجدول؛ مهر: «صح محمد علی» (به شکل اشک)؛ جلد: تیماج، 9ص (1- 9)، 13 سطر (7×14)، اندازه: 13/2×20/8 سم [رایانه]
monājāt nāme
عبدالبهاء، عباس بن حسینعلی، 1260 - 1340 قمری
abd-ol-bahā”, “abbās ebn-e hoseyn--alī (1844 - 1922) ‘
آغاز: فهرست هو الله ای خداوند بخشنده؛ انجام: یاد بودی از لیله صعود مبارک سه شنبه شب هفتم آذرماه 1369 (کذا)
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 14؛ جلد: شومیز [رایانه]
بی کا، بی تا [نشریه: 13-381]
monājāt nāme
میرزایی، محمد حسین بن محمد ابراهیم، ق14 قمری
mīrzāyī,mohammad hoseyn ebn-e mohammad ebrāhīm (- 20c)
چند قطعه مناجات منظوم و مراثی حضرت سید الشهداء (علیه السلام) است که محمد حسین میرزایی جمع آوری نموده و در این نسخه نوشته است.
قم؛ گلپایگانی؛ شماره نسخه: 7838- 39/218
آغاز: بسمله این مناجات نامه راحقیر عاصی بعد از مرحوم ابوی رحمت الله در کاغذ جات آن مرحوم کتاب تجوید پاره شده ای دیدم ... ای آنکه بذات خود بنمودی ** آندم که هنوز پرده ئی نگشودی؛ انجام: گر پرده زروی کارها بردارند ** معلوم شود که در چه کاریم همه. اللهم اجعل عاقب امورنا ... اللهم اغفر لنا ... وذوی حقوقنا وذوی ارحامنا.
خط: نسخ، کاتب = مؤلف، تا: جمادی الثاني 1375ق، جلد: مقوا، 13گ، 17سطر، اندازه: 12×18سم [ف: 8-4550]
monājāt nāme
بدر، منشی کریم بخش
badr, monšī karīm baxd
مثنوی کوتاهی است در 26 بیت در مناجات با باری تعالی به زبان پنجابی.
قم: مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 2074/7
آغاز: خداوندا دکھا محبوب میرا ** کری مین تتریدی طرف پھیرا
نسخه اصل: کتابخانه گنج بخش - پاکستان 376؛ خط: نسخ، کا: میان جانی شاه ولد حسن شاه، بی تا؛ مجدول؛ 2 ص (127 -128) [ عکسی ف: 6-96]
monājāt nāme
غیر همانند
آغاز: اللهم انا عبید من عباد ك وسائل من سؤالك و رق من ارقائك
کا: محمد بن سید محمود حسینی، تا: قرن 10؛ کاغذ: اصفهانی، 2ص (36-37)، 21 سطر، اندازه: 10×19 سم [ف: 23-110]
آغاز: بسمله، توکلت علی الحي الذي لا یموت ... مناجاتی است که به تصریح کاتب در سحرها می خوانند؛ خط: نستعلیق، کا: عبدالکریم بن حاجی رجبعلی سبزواری، تا: 1314ق؛ 1ص(200)، 13 و 14 سطر، اندازه: 13×21سم [ف: 45-266]
monājāt nāme
ناشناخته :
خط: نستعلیق هندی، بی کا، تا: قرن 12[ مختصر ف: -798]
آغاز: بسمله مناجات نامه یا رب بحق مصطفی آن شافع روز جزا بگذر ز عصیان گناه استغفر الله العظيم؛ انجام: با دیده های گریه تو هرگز نبیند او خرد استغفر الله العظيم قد تمت.
خط: نسخ، کا: محمد حسن گلپایگانی، تا: 1310ق؛ ضمیمه نسخه ش 29042 [رایانه]
آغاز: بعد از آن که از نمارها فارغ شوند و جمع می شوند و این را می خوانند بسمله ای مفضل بیفضول وای عادل بی عدول؛ انجام: بحرمت جلال و جمال مقدس منزه جلاله یا ذا الجلال والاکرام یا الله یا الله یا الله یا احد یا صمد برحمتك یا ارحم الراحمين تمام شد کتاب مناجات نامه
مناجاتی است با نثر مسجع که خوب است بعد از نمازها خوانده شود؛ خط: نسخ، بی کا، تا: پنج شنبه 13 جمادی الاول 1351ق؛ 11گ، 9سطر، اندازه: 10×19 سم [ف مخ: 2-526]
بی کا، بی تا [د.ث. مجلس]
بی کا، بی تا، خریداری از بیژن پاینده آزاد؛ اندازه: 14/4×20/7 سم [رایانه]
آغاز: الهي نگاه دار تا پریشان نشویم و به راه آر تا برگردان نشویم. الهي تو ساز که دیگران ندانند و تو نواز که دیگران نتوانند؛ انجام: تواضع پیشه کن و از خود لاف عیب است.
خط: شکسته نستعلیق، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ جلد: تیماج، اندازه: 11/5×23/5 سم [ف: 508]
monājāt nāme (manzūm)
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 29493
آغاز: بسمله خدبزرگی سزاوار توست ** که لوح قلم نقش پر کاتوست؛ انجام: موسی گفت یا رب کلام تو را در کجا ...
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1305ق؛ افتادگی: انجام [رایانه]
monājāt-nāme-hā
جنگی است که در آن مناجات نامه های منظوم از شاعران زیر جمع آوری شده است: شیخ عطار، عماد فقیه، شیخ نظامی، قصیده کوه قاف از نظیری که در سال 734 سروده است، عبدالرحمن جامی، هلالی، شیخ سعدی، شیخ بهایی، کلیم، اهلی، سلمان، در این جنگ از هر کدام از این شاعران چندین مناجات درج شده است.
قم؛ گلپایگانی؛ شماره نسخه: 5457- 27/127
آغاز: مناجات شیخ عطار خالقا بیچاره راه توام ** همچو مور النگ در چاه توام / من نمی دانم که من اهل کیم ** یا کجایم یا کرایم یا کیم؛ انجام: بصر پی بستر کمالت نبرد ** خرد ره بکنه کمالت نبرد / بهر چیز دارد خرد دست رس ** دلیل خداوندی تست وبس
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ جلد: مقوا، 39گ، 14 سطر، اندازه: 12×18 سم [ف: 8-4550]
monājāt nāme hā-ye masnavī
مناجات نامه هایی است که کاتب از شش دفتر مثنوی معنوی مولوی برگزیده است. تذکر: آغاز نسخه منطبق با لب لباب معنویکاشفی است.
تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 5363/2
آغاز: ای کمینه بخششت ملک جهان ** من چگویم چون تو میدانی نهان؛ انجام: خلق را از گرگ غم لطف شبان ** چون کلیم الله شبان مهربان
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1267ق؛ جلد: میشن، 30گ (65پ - 94پ)، 11سطر، اندازه: 9/7×15/3 سم [ف: 8-310]
monājāt-e nezāmī
تهران؛ سعید نفیسی؛ شماره نسخه: / 11ب
مناجات نظامی و بعضی متفرقات؛ بی کا، بی تا [نشریه: 7-686]
monājāt-e naqšband mošgel gošā
تهران؛ ملک، شماره نسخه: 5091/3
مثنوی؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1233 ق [ف: 8-202]
monājāt-e naqšbandīye
در آغاز این رساله تحریر شده: «هذا سلسله عالیه نقش بندیه به طریق مناجات از هر صبح بزاری بخواند حاجت خود را انشاء الله بر آورده خیر گردد».
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 18128/3
آغاز: بسمله الهي بحرمت سید الثقلين محمد مصطفی صلی الله علیه و سلم الهي بحرمت حضرت امیر المومنين ابوبکر؛ انجام: الهي بحرمت همین بزرگواران تقلید برات عاصی را به تحقیق ... کارهای دینی و دنیوی او را آراسته گردانی آمین یا رب العالمين.
خط: نستعلیق تحریری، کا: سید احمد بن سید رحیم، تا: 1323ق؛ جلد: تیماج، 3ص (121-123)، اندازه: 16/5×21 سم [ف: 50-25]
مناجاة ولی الحق - المناجاة
al-munājāt wa-l mukāšifāt
دیلمی، محمد بن عبدالملك - 589 قمری
deylamī, mohammad ebn-e ‘abd-ol-malek(- 1194)
در پایان نسخه آمده: «هذه المناجات و المكاشفات للشیخ شمس الدين فخرالاسلام قطب الدولة ... ابو عبدالله محمد بن عبدالملك بن احمد الديلمي ... و اتفق انتساخه في السادس عشر ... من محرم سنة 638»؛ رساله بند بند است و رمزها و شکل های حروفیان در آن هست.
تهران؛ سپهسالار؛ شماره نسخه: 3875/6
آغاز: بسمله. ولا حول و لا اعلم ایها الطالب لطریق الهداية أن طریق الهداية من لوازمه متابعة رسول الله.؛ انجام: کما تعلم و الاراك کما تری.
خط: نسخ، بی کا، تا: 16 محرم 638ق؛ با یادبودی از ناصر بن محمد بن عبدالواحد مورخ دوشنبه 12 ربیع الاول 1773 15گ (51ر -65ر)[ف: 5-652]
تهران دانشگاه؛ شماره نسخه: 1603/6 -ف
نسخه اصل: همان نسخه بالا [فیلمها ف: 1-615]
monājāt va zīyārathā va do‘ā-hā-ye raf*-e moškelāt
تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 3563/3
خط: نسخ، کا: محمد بن تاج الدين بن علی جزایری، تا: با تاریخ 1121ق [ف: 6-491]
monājāt-e yā samīʻ-od do‘ā’ (t.)
شاملو، مرتضی بن حسن، ق 11 قمری
šāmlū, morteza ebn-e hasan(- 17c)
تاریخ تأليف: 1068ق
مخمس مناجات حضرت علی (علیه السلام) است (یا سامع الدعاء، یا رافع السماء)، در 29 «مخمس» به ترتیب الفبايي، از الف تا یاء، که هر بیت متن را با دو بیت، ترجمه گزارش گونه کرده است. با دیباچه ای به نثر که در آن نام خود را آورده، و این که متولی
درگاه شیخ صفی است و این مخمس را در 1068 قساخته است. (احمد منزوی)
بی کا، تا: قرن 11، 5ص (117-121)، ابعاد متن: 18/5×31/5[ف: 79-3]
آغاز: بسم الله الرحمن الرحيم ** مطلع آیات کلام کریماین مخمس ترکیبی است در مناجات ... بنده درگاه ... مرتضی قلی متولی سرکار فیض ... یا سامع الدعاء ... یا رب بشنو دعای مظلومان را ** ای کرده بلند رفعت ایون را؛ انجام: بر آل و پیرو او باد تا زبان در کلام – به ذکر حمد تو گویا بود، همین طلب است.
خط: نستعلیق پخته، بی کا، تا: 1069ق؛ در «جنگ مرتضی قلیخان شاملو»؛ 5ص (117-121 چهارستونی)[ف: 3-57]
monājāt-e «yā samīʻ-od do‘ā’ yā rāfe -os samā’»
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 2398/26
با ترجمه فارسی؛ بی کا، تا: 920ق؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج مذهب، 10ص (221-230)، 20سطر (12×20)، اندازه: 16/5×25سم [ف: 9-1006]
al-munājātīyye
نیریزی، قطب الدين محمد، 1100 - 1173 قمری
neyrīzī, qotb-od-dīn mohammad (1689 - 1760)
اشعاری انتخاب شده از اشعار منسوب به حضرت امیر المؤمنين علیه السلام با تنظیم موضوعی آنها در پنج اشراق به عدد اصحاب کساء، و در آغاز چند قصیده عرفانی عربی از دیگران نیز آمده است. روز جمعه 26 ذیقعده 1141ق به گردآوری این مجموعه شروع شده و تمام شعرها به فارسی منظوم یا منثور در زیرنویس سطرها ترجمه شده و دارای سرآغازی در چند بیت فارسی. مختصر فهرست پنج «اشراق» چنین است: 1. فیما ناجی ربه و ما ذکر في بعض مناقب آل محمد (صلی الله علیه و آله)؛ 2. فیما نصح اهل بیته الطاهرين؛ 3. في الزهد عن الدنيا؛ 4. فیما یتعلق بالغزوات؛ 5. في النوادر التي انشدها في مواقع متعدده.
کرمانشاه؛ میبدی (خاندان)؛ شماره نسخه: 136/2
آغاز: اقل خلق قطب الدين محمد ** فقیر بارگاه آل احمد / مترجم ساخت در زیبابیانی **برای آن محب جاودانی
کاتب = مؤلف، بی تاب ترجمه زیرنویس؛ جلد: تیماج، 57گ (21پ -77پ)، اندازه: 13/5×20/5سم [ف: -98]
monājāt-e yahya-b bn-e ma‘āz
تهران؛ ملک، شماره نسخه: 2125/5
خط: شکسته نستعلیق، کا: محمد حسینی قاینی، تا: 1096 ق [ف: 5-425]
man ujnib-a layla-tussīyām
میرزای قمی، ابوالقاسم بن محمد حسن، 1151 - 1231 قمری
mīrzā-ye qomī, ab-ol-qāsem ebn-e mohammad hasan (1739 - 1816)
تاریخ تأليف: شنبه اواخر جمادی الاول 1178ق
در این رساله استدلالی حکم کسی که در شب ماه مبارک رمضان جنب شود، طی چند مسأله بیان شده است.
آغاز: الحمد لله الذي جعل لنا في الليل سبحاً طويلاً ... أما بعد فهذه نبذه في تحقیق مسأله من أجنب لیل الصيام و تفصیل
الأقسام فیا و بیان؛ انجام: و مع کون المستحبات مما یتسامح في ادلتها فلا مجال للتأمل في جواز ذلك، و الله تعالی یعلم حقائق احکامه و رسوله و الائم المعصومين.
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ مصحح، محشی؛ 108گ (42پ۔ 149پ)، 29 سطر، اندازه: 8×15/5سم [ف: 33-451]
آغاز: برابر؛ انجام: و المسؤول من الناظرين التصفح عما فیه من الزلل و اصلاح ما عثروا علیه من الخبط و الخلل
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج، 6گ (2ر -7ر)، 30سطر، اندازه: 21×31سم [ف: 14-107]
man ahdat-a fi atna-il gasl (r.-un fi)
تهران؛ مروی؛ شماره نسخه: 859/9
بی کا، تا: قرن 13؛ قطع: رقعی [ف: -318]
min ixtīyārāt-i þunayn
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 513/2
خط: نسخ کهن، بی کا، تا: قرن 18 جلد: تیماج، 1ص(6)، 29سطر (8×11)، اندازه: 12×16سم [سنا: ف: 1-301]
manārāt-us sā'irīn ila-1-lāh wa maqāmāt-uttā'irīn bi-1 lah
نجم رازی، عبدالله بن محمد، 570 - 654 قمری
najm-e rāzī, “abd-ol-lāh ebn-e mohammad (1175 - 1257)
در یک «فاتحه» و ده «باب» هریک چند «فصل» و سپس یک «خاتمه» در اصول عرفان و سی و اند سال پس از مرصاد العباد ساخته است.
آغاز: بسمله، رب تمم بالخیر و السعاده، الحمدلله المتوحد في ذاته المتفرد في صفاته المبدع في مبدعاته المبدى في مخترعاته ... اما بعد فیقول ...... ابوبکر محمد ابن شاهاور عبدالله الاسدي الرازي المشهور بدایه ... قد التمس بعضی خلص اصحابی ... ان اصنف کتابا کاملا في شرح مقامات العارفين شاملا لکرامات السالكين جامعا منازل السائرين ساطعا بمراحل الحايرين ..... و انی وان کنت قد صنفت قبل هذا بنیف و ثلثین سنه کتاب مرصاد العباد من المبدء الى المعاد و هو مستجمع اکثر شرایط الملتمس و الارباب السلوك اکبر المقتبس و لکنه مؤلف بالعجمیه و قد حرم من فوائد اهل العربيه فاراد ان یکون هذالکتاب مؤلفا بالعربیه الفصيحه بدلا عن العجميه المليحه ... و سمیت الكتاب بهذا الاسم منارات السائرين الى الله و مقامات الطايرين بالله ... و جعلت للکتاب فاتحه و خاتمه و وضعت للکتاب عشره ابواب ... و یشمل کل باب منها علی عده فصول، فهرست الابواب: الباب الأول في مقام المعرفه و فیه ثلثه فصول، الباب الثاني في مقام التوحيد و فیه ثلثه فصول، الباب الثالث في مقام النبوه و فیه عشره فصول؛ الباب الرابع في مقام الولايه و یشتمل علی عشره فصول، الباب الخامس في مقام الانسان و فیه ثلثه فصول، الباب السادس في مقام الخلافه المختصه بالانسان و فیه ثلثه فصول، الباب السابع في مقامات الانسان عند رجوعه الى ربه و فیه اربعه فصول، الباب الثامن في مقامات النفس و معرفتها و فیه عشره فصول، الباب التاسع في مقامات القلب و معرفته و فیه فصلان الباب العاشر في مقامات الروح و معرفته و فیه فصلان
[بروکلمان 448/1 و ذیل 803/1؛ فهرس المخطوطات المصوره 194/1]
آغاز: برابر؛ انجام: قال بعض المشايخ الطرق الى الله بعدد انفاس الخلائق ... و ذلك لان الطرق مع کثره عددها محصوره في ثلاثه انواع (فصل في خاتمه الكتاب، پس از فصل دوم باب دهم).
خط: نسخ ریز، بی کا، تا: قرن 8؛ کاغذ: سمرقندی، 119ص (23ر -141پ)، 23سطر (9×13)، اندازه: 13×18سم [ف: 17–55]
خط: نسخ، کا: محمد بن احمد بن ابراهیم، تا: یک شنبه 23 صفر 953ق؛ قطع: رحلی [رشت و همدان: ف: -1464]
آغاز: برابر؛ انجام: و آن ذکر سوء عندهم اذنوا. ختمت الكتاب بالخیر ختم کتاب آجالنا بالخیر.
خط: نسخ، بی کا، تا: 15 شوال 1020ق؛ جلد: میشن، 292گی، 15سطر، اندازه: 10/8×15/8سم [ف: 1-537]
al-manārāt-uzzāhira fi-1 istixārāt-il ma’tūra 'an-il ‘itrat ițţāhira
بحرانی، سلیمان بن عبد الله، 1075؟ - 1121 قمری
bahrānī, soleymān ebn-e ‘abd-ol-lāh (1665 - 1710)
تاریخ تأليف: 1 ذیقعده 1103ق
در آداب و کیفیت و انواع استخاره که در احادیث ائمه طاهرین علیهم السلام روایت شده به اضافه توضیحاتی برای آنچه را که به نظر مؤلف به توضیح نیاز داشته با عناوین «بیان» تأليف شده به درخواست بعضی از مؤمنين؛ دارای یک «مقدمه» و سه «فصل»: المقدمه: في ماهیه الاستخاره و بیان حسنها؛ فصل 1. آدابها و فصلها؛ فصل 2. کیفیاتها؛ فصل 3. في دعواتها.
آغاز: نحمدك یا مرشد العقول عند تفویض الامر اليك الى حقیقه الحال و هادی النام اذا استخاروك في شئونهم ...
انجام: في ادله السنن کما قرر في محله مستوفی ولیکن هذا آهر ما نملیه في هذه الرساله فلتقبض عنان الكلام حامدین للملك العلام علی توفیق الاتمام و القوز بسعاده الاختتام و مصلین علی توفیق الاتمام و الفوز بسعاده الاختتام و مصلین علی عباده الذين اصطفی من الانام لا سیما محمد و آله الكرام المعصومين عن وصم الآثام و کان الفراغ من تصنیفها ... من الهجره النبويه و صلی الله علی محمد و آله الطاهرين.
چاپ: در مجله التراث، ج 2، ش 7-8 ،1422ق، ص 169-208
[الذريعه 244/22 -245]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمود بن عبدالسلام المفتي بحرانی، تا: 1108ق؛ 16گ (24پ -39پ)، 18 سطر، اندازه: 11×16سم [ف: 1-274] و عکسی [ف: 2-367]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ معرب، کا: زین الدين بن محمد بن یوسف بن محمد بن مودع عالی معنی قراونی الان بحرانی اولی، تا: 6 صفر 1113ق؛ جلد: میشن، 40گ (21پ -60ر)، 14سطر (5/5×10/5)، اندازه: 10×15/5سم [ف: 29/1-30]
آغاز: برابر؛ انجام: عفی عنهما بمحمد و آله صلوات الله علیهم اجمعین
خط: نسخ و نستعلیق، کا: ابوالقاسم بن حسین خوانساری، تا: 1128ق، جا: اسفرنجان؛ جلد: تیماج [رایانه]
آغاز: برابر؛ انجام: ربما حمل الحديث علی ترك العمل للدنیا لان من یعیش ابدا لا یعجل بل یسوف و يؤخذ ...
خط: نستعلیق، کا: احتمالا احمد بن محمدرضا حسینی خوانساری، تا: 1316ق؛ اهدایی: رهبری، خرداد 1373؛ جلد: میشن، 34گ، 13 سطر، اندازه: 10/5×17/5سم [اهدائی رهبر: 2 اخبار 2-716]
manār-ul irāda li-sulūk-itțarīq-is sāda
صمدی احسائی، محمد بن عبد الرحيم، - 1100 قمری
samadī ahsāʻī, mohammad ebn-e 'abd-or-rahīm(-1689)
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 17386
بی کا، بی تا[د.ث. مجلس]
manār-ul anwār
نسفی، عبدالله بن احمد، - 710 قمری
nasafī, 'abd-ol-lāh ebn-e ahmad(- 1311)
متن معروف و مختصری در قواعد اصول فقه حنفی است که علماء اهل سنت با شرح، حاشیه و تدریس به آن توجه ویژه ای کرده اند و خود نسفی بر آن شرحی دارد به نام «کشف الاسرار في شرح المنار» و بروکلمان (196: 2 و ذیل 263) از هر دو یاد کرده است. با این عنوانها: انواع القضاء، العام، المجاز، فصل التنصيص، فصل الامر و النهي، باب بیان اقسام السنه، فصل قد یقع التعارض بین الحجج، فصل افعال النبي، باب الاجماع، باب القياس، الاستصحاب.
آغاز: بسمله. الحمدلله الذي هدانا الى صراط المستقيم. و الصلاه علی من اختص بالحق العظيم .. اعلم ان اصول الشرع ثلاثه: الكتاب و السنه و اجماع الأمه، و الأصل الرابع القياس. اما الكتاب فالقران ...
چاپ: استانبول، مطیعه النظاره، 374ص، 1314ق؛ دکن، حیدر آباد، مطبعه دائره المعارف العثمانيه، 998ص، 1315ق.
[کشف الظنون 1823/2 ؛ الأوقاف العامه موصل 65/4 ؛ خزانه مفتی 89/5]
شرح و حواشی:
1- کشف الاسرار في شرح المنار نسفی، عبدالله بن احمد (-710)
2- اقتباس الانوار في شرح المنار؛ خراطی، یوسف بن قوماری (8)
3- شرح منار الانوار؛ این فرشته، عبداللطیف بن عبدالعزیز (-801)
4- افاضه الانوار في اضائه اصول المنار؛ دهلوی، سعدالدین (-891)
5- شرح مختصر منار الانوار = شرح الزبده؛ بیرجندی، عبدالعلی بن محمد (-934)
6- مشکاه الأنوار في اصول المنار = شرح منار الانوار؛ ابن نجیم، زین الدين بن ابراهیم (-970)
7- حاشیه شرح المنار؛ عزمی زاده، مصطفی بن محمد (1977-1040)
8- نور الانوار علی منار الانوار؛ شیخ جیون، احمد بن ابی سعید (1130-1047)
9- تحریر الدائر = شرح منار الانوار؛ نور عالم هندی، محمد (13)
10- حاشیه شرح منار الانوار؛ فاضل رهاوی، یحیی
11- شرح مختصر منار الانوار
12- شرح منار الانوار
13- نور الانوار في شرح المنار
آغاز: برابر؛ انجام: و لهذا اذا صبر في هذین القسمين حتی قتل صار شهيداً
خط: نسخ، بی کا، تا: شنبه 20 شعبان 728ق؛ مصحح، محشی، علی بن کمال الدين کتاب را مطالعه و تصحیح کرده؛ تملک: سید احمد بن حاجی محمد ارغنی به تاریخ 1155؛ مهر: «عبده احمد» (دایره)، «ایا فخر الهي باب رحمت بحق خاتم مهر نبوت»؛ جلد: تیماج، 70گ، 11سطر، اندازه: 12×17سم [ف: 10-22]
بی کا، تا: شوال 773ق؛ مصحح [تراثنا: س 2ش 466-66]
آغاز: برابر؛ انجام: و احتملت الرخصه ایضا کتناول مال الغير و لهذا اذا صبر في هذین القسمين قتل صار شهید و الله أعلم بالصواب و اليه المرجع و المآب
خط: نسخ معرب، بی کا، تا: شوال 773ق؛ مصحح، با نسخه اصل مقابله شده «بلغ مقابله علی اصل یعتمد ..»، محشی؛ مهر: «احمد بن زین الدين» (بیضی)، کتابخانه محمد جعفر مهدوی از کرمانشاه؛ جلد: تیماج مذهب، 87گ، وسطر (8/5×12)، اندازه: 14×19سم [ف: 29-600]
آغاز: برابر؛ انجام: حتی قتل صار شهیدا. و الحمدلله رب العالمين. اللهم اجعلنا ممن توکل علیك فکفیته و ممن استهداك فهدیته و ممن استغناك فاغنیته و لاتخزنا یوم القيمه، امین.
خط: نسخ تحریری، کا: حسینی استر آبادی، ابوالفضل بن عبدالوهاب، تا: 4 رمضان 141ق، جا: بصره، هنگام فرمانروایی راشد بن مغامس منتفقی؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: تیماج مذهب، 44گ (177پ - 220ر)، 12 سطر (5×10)، قطع: ربعی کلفت [ف:221-17]
آغاز: برابر؛ انجام: و لهذا صبر في هذین القسمين حتی قتل صار شهیدا
خط: نستعلیق، بی کا، تا: اواخر قرن 12؛ مصحح، محشی با نشان «ابن، ابن مالک»؛ تملک: سید لطیف مدرس دارالخلافه؛ 40گ (41-2)، 15 سطر، اندازه: 7×15سم [ف: 40-73]
آغاز: برابر؛ انجام: او فیه ادنی مقال و بین السوء الجرح و اسهله مراتب لا یخفی ...
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: انجام؛ 118گ (8پ۔ 125پ)، 15سطر، اندازه: 15×23/1سم [ف: 8-455]
آغاز: برابر؛ انجام: لم تسقط بعذر الاكراه واحتملت الرخصه ایضا لتناولمال الغير ولهذا اذا صبر في هذین القسمين حتی قتل صار شهيداً تمت.
خط: نسخ، کا: ابراهیم ادهم، تا: 1197ق؛ محشی با امضاء منه وابن الملك وابن فرشته، در رجب 1201 مقابله شده، با سرلوح مذهب، مجدول؛ جلد: گالینگور مذهب، 44گ، 15سطر، اندازه: 12×20سم [ف: 8-4550]
خط: نسخ ترکی، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج، 144گ (41پ۔ 184پ)، 13 سطر، اندازه: 11/5×20سم [ف: 2-392]
manār-ol anvār
عبد الباقي بن فضل الله، ق 12 قمری
abd-ol-baqi ebn-e fazl-ol-lah( - 18c)
اهداء به: فیض الله ابن محمد مفتی بن حبیب محمد بن شیخ پیر محمد (استاد مؤلف)
منشئات و نامه هایی است به عربی و ترکی و گاهی فارسی که از بزرگان به دست مؤلف افتاده و آنها را با سرآغازی به فارسی گرد آورده است.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 6409/12
آغاز: الحمدلله الذي انشأ المنشئات بین الكاف و النون ... و بعد این فقیر کم بضائت و حقیر جم ضراعت؛ انجام: و الامر الى ولی الانعام اطال الله تعالی عمره و ابقاه. العبد الداعي القديم محمد اسعد الوقعي الانصاري
خط: نسخ، کا: عبد الباقي بن فضل الله، تا: 1104ق؛ محشی؛ جلد: مقوایی، 12گ (175پ -186ر)، اندازه: 14×20/5سم [ف: 17-15]
manār-ol anvār
از ناشناس، ضمن مجموعه رساله های میر سید علی همدانی ( 786ق) ولی نبایستی از وی باشد. بخش بندی نشده، در خداشناسی، معارف، پیامبری و سیر و سلوک.
[فهرستواره منزوی 984/8؛ مشترک پاکستان 2038/3]
تهران؛ دائره المعارف؛ شماره نسخه: 162/10-عکسی
آغاز: الحمدلله الذي ارسل الانبياء هادین اليه بالدعوه ... و بعد، فقد سمیت الكتاب به «منار الانوار» بما فیه من ذکر المعارف ... ای عزیز ما، چیست در شرع منور محمدی و دین معطر احمدی وارد است که اول العلم معرفه الجبار و آخر العلم تفویض الامر اليه؛ انجام: احیانی و انشاء اتلفا. رزقنا الله مع جمیع الطالبين کمال الذوق بحمد و آله اجمعین.
اصل نسخه: گنج بخش، ش 4409 (گنج 649/2)؛ خط: نستعلیق خوش، بی کا، تا: 851ق؛ 20گ (297-316)[عکسی ف: 2-265]
min arbaʻīn-as sarwī bi-asnād-iš šayx majd-id-dīn al fīrūz-ābādī
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: بدون شماره6
بی کا، بی تاز [میراث شهاب: س 7ش1-2-40]
manār-us sa‘ādat-ud dā’ima fi bayān-il i'tiqādāt-il lāzima
بحرانی، علی بن محمد، ق 11 قمری
bahrānī, 'alī ebn-e mohammad(- 17c)
اهدا به: شاه سلیمان صفوی (1077-1105)
تاریخ تأليف: 1079ق
عنوان های آن «منار» است و نیمه دوم آن خطبه هایی است که کلمات در برخی از آنها ماده تاریخ جلوس شاه سلیمان و تاریخ های 1079 و 1082 و 1077 و در آنها نام شاه و محمد زمان خان و شیخ علی خان برده می شود.
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 8313
آغاز: الحمدلله الذي صغرت في عظمته جمیع المخلوقات و من
تکوینه تکونت سائر الكائناث؛ انجام: و انانحن جمیعا بمنهاجه عاملون آمین آمین آمین و آخر دعویهم ان الحمدلله رب العالمين تالیف الفقير ... ابن محمد علی ... العلى العظيم.
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ با سرلوح، مجدول، مذهب؛ در پایان نسخه آمده «هو، بتاریخ شهر جمادی الثاني سنه 1084 از بابت دولت خانه مبارکه در روزنامچه کتابخانه ابواب جمع شد»؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج، 87گ، 12سطر (5/5×11)، اندازه: 10/5×17/5سم [ف: 17-106]
manār-ul qāşidīn fī asrār-i ma‘ālim-id dīn
تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 17222
کا: احمد بن محمد حسینی، تا: 1283ق؛ خریداری از علیرضا طاهری یزدی [رایانه]
monāze'at-ol 'oššāq
تبریز؛ ملی؛ شماره نسخه: 2674/5
آغاز: رب یسر ولاتعستر. بسمله هذا منارعه العشاق. وقتی که متکلم کلام الرحمن علم القرآن و ناطق منطق خلق الانسان علمه البيان ... یعنی روح زمانرا از نهانخانه عدم یمعرض وجود آورد؛ انجام: الوده مادام که دور ستمك بسمك سما ** ملك و مالك و محمود و اله علام / در دل کل امم مهر هوای در او ** در رود لحم عدو مائده کام سطام ...
خط: نستعلیق، کا: محمد بن حاج علی، تا: 1257ق؛ جلد: مقوا، 13گ، 14 سطر، اندازه: 14/5×21سم [ف: 3-1323]
munāzi'at-ul muhaqqiqīn
تویسرکانی، محمد نبی بن احمد، - 1320 ؟ قمری
toyserkānī, mohammad nabī ebn-e ahmad(- 1902)
تاریخ تأليف: ربیع الثاني 1282ق
تحقیقی است درباره ابتداء نمودن از بالا در شستن صورت و دست هنگام وضو و این که آیا این گونه ابتدا لازم است یا نه، با نقل اقوال بزرگان فقهاء و گفتگو در آنها.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 6039/7
آغاز: الحمدلله رب العالمين ... لما کانت مسئله البدءه بالا علی في غسل الوجه و اليدين في الوضوء مسأله غامضه؛ انجام: بل یکفی صب الماء علی الجبهه بحیث یقطع معه بدخول الالي...
کاتب = مؤلف، تا: ربیع الثاني 1282ق؛ مصحح؛ جلد: تیماج قهوه ای، 18گ (90پ -107ر)، اندازه: 10/5×17سم [ف: 16- 42]
manāzel
؟ ابن سینا، حسین بن عبد الله، 370؟ - 428 قمری
ebn-e sīnā, hoseyn ebn-e ‘abd-ol-lāh (981 - 1038)
یکی از رسالات منسوب به بوعلی است در منازل دنیوی.
دامغان؛ قمر بنی هاشم؛ شماره نسخه: 205/6
آغاز: باب اول در بیان مرتبه نباتی حرف میم دارد بدان اسعد ك الله که موالید عالم سه است، جمادات و نبات و حیوان؛ انجام: او هست کننده همه پستیهاست از عقل لطیف تا جسم کثیف هر چه نام هستی بروی افتد.
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ مصحح؛ جلد: تیماج، 37 گ، 11سطر، اندازه: 12×20سم [ف مخ: -227]
manāzel (r.)
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 743/4-ف
نسخه اصل: پاریس 968 .S. P (بلوشه 113)؛ بی کا، تا: 8 رمضان 1009ق [فیلمها ف: 1-534]
manāzel-e āxerat
طواری یزدی، عباس بن محمد، ق 15 قمری
tavārī yazdī, “abbās ebn-e mohammad(- 21c)
یزد: وزیری؛ شماره نسخه: 4233
کاتب = مؤلف، تا: 1411ق [نشریه: 13-378]
manāzel-ol āxera
همدانی، علی بن محمد، 714 - 786 قمری
hamadānī, ‘alī ebn-e mohammad (1315 - 1385)
چون اکثر کسانی که راهی سفر آخرتند نمی دانند چه توشه ای بر گیرند، مؤلف این رساله را در بیان منازل این راه و تقسیم آنها به شش «منزل» (صلب پدر، رحم مادر، فضای عالم فانی، لحد، میدان عرصات محشر، بهشت یا دوزخ) تأليف نموده و با استفاده از آیات و روایات و اشعار به بررسی آنها پرداخته است.
قم: مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 964/14
آغاز: رب انعمت فزد ... مهندسان کارگاه تقدیر نقوش صور و
ایوان بر صفحات الواح وجود می نگارند و خازنان خرانه بارگاه علیم
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا، 10ص (435-444) [عکسی ف: 3-195]
manāzel-ol āxera va matāleb-ol fāxera
قمی، عباس بن محمد رضا، 1292 - 1359 قمری
qomī, ‘abbās ebn-e mohammad rezā (1875 - 1940)
رساله مختصری است در بیان وقایع پس از مرگ، منازل آخرت، و زاد و توشه این سفر که با استفاده از روایات و احادیث در چند «فصل» تدوین شده است.
آغاز: بسم الله الرحمن الرحيم، الحمدلله رب العالمين ... و بعد چنین گوید این فقیر بی بضاعت و متمسک به احادیث اهل بیت رسالت ...
چاپ: ایران، تهران، 1367، سنگی، جیبی، 124ص؛ ایران، 1357ق، سنگی، جیبی، 120ص؛ ایران، بی ناشر، 1347 قمری، سنگی، جیبی، 319+1ص، با تقریظ حسین مشهدی، به درخواست و نفقه حاج محمد ابراهیم توتونی(تاریخ تالیف 1347)؛ ایران، تهران، 1358 قمری، سنگی، جیبی، 134ص
تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 8222
آغاز: برابر؛ انجام: تمام شد آنچه مقدر شده بود ثبت آن در این رساله شریفه ... مناسب است که به دو دعا شریف ختم شود ... اللهم عرفنی حجتك فانك ان لم تعرفنی حجتك ظللت عن دینی
خط: نستعلیق متوسط، کا: محمد جعفر بن محمد مهدی کاشانی، تا: 15رجب 1352ق؛ مصحح، محشی؛ خریداری از عاطفی؛ 61گ، 20سطر (7/5×14/5)، اندازه: 11/5×17/5سم [رایانه]
manāzil-ul a'imma
اسفراینی، ابراهیم بن محمد، 418 قمری
esfarāyenī, ebrāhīm ebn-e mohammad(- 1028)
تهران؛ دانشگاه، شماره نسخه: 389/2-ف
نسخه اصل: اسماعیل صائب ش 428؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 6؛ 34گ (72-105)، 13 سطر [فیلمها ف: 1-465]
al-monāzelāt-oš šāreqāt fī asrār-es salāt
نواب لاهیجانی، محمد بن محمد باقر، - 1263 قمری
navvāb-e lāhījānī, mohammad ebn-e mohammad
baqer( - 1847)
اهدا به: محمد شاه قاجار و حاج میرزا آقاسی
تاریخ تأليف: 29 ربیع الاول 1257ق
در فقه؛ و در یک «مقدمه» و دو «فصل» با چند فصل دیگر و «خاتمه».
آغاز: شهد الله أن لا اله الا هو و الملائكه و اولوالعلم قائماً بالقسط لا اله الا هو العزيز الحكيم. حمد و سپاس نامحصور معبودی را سزاست که از فرط ظهور لسان اولو الابصار عاجز از وصف اوست
انجام: قد فرغ من تسویده مؤلفه الفقير الحقير محمد بن محمد باقر الشهير ب نواب اللاهيجاني حشرهما الله تعالی مع صاحب الولايه في التاسع و العشرين مع ربیع المولود سنه سبعه و خمسین و مأتين بعد الالف من الهجره النبويه علیه آلاف التحيه
[ریحانه الادب 409/3؛ الذريعه 252/22؛ فهرستواره منزوی 984/8]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: 1257ق؛ مجدول؛ جلد: میشن، 74گ، 15سطر، اندازه: 15/5×21/5سم [ف: 4-780]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: 29 ربیع الاول 1257ق، جا: تهران (احتمالا)؛ با سرلوح، مجدول؛ جلد: تیماج، 89گ، 15 سطر (7×14)، اندازه: 13×21سم [ف: 1-380]
manāzil-ul arwāḥ wa ta'alluq-u-hā ba'd-al mawt bi-1 ašbāḥ
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 18806
آغاز: بسمله الحمدلله الذي خلق النفس و اثنی علی من زکاها؛ انجام: و سلم تسلیما کثیرا الى یوم الدين امین
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ جلد: مقوا [رایانه]
manāzil-ul insān
bahrānī, makkī ebn-e sāleh(- 18c)
بحرانی، مکی بن صالح، ق 12 قمری تاریخ تأليف: 17 ربیع الاول 1150ق؛ محل تأليف: کرمان، مسجد جامع کتابی است درباره مراحل زندگانی انسان دارای مباحث روایی، تفسیری، فلسفی و فقهی در هشت «منزل» و عناوین داخلی
«مرحله» و «میل»: منزله 1. الكون في علم الله عزوجل المعبر عنها بظلمه العدم و صرافه الامكان؛ 2. الكون في الترايب و الطين الصلصال؛ 3. الكون في اصلاب الاباء و ترائب الامهات؛ 4. الكون في الأرحام و البطون؛ 5. الكون في الدنيا و ما یلزم فیها؛ 6. الكون في القبر و عالم البرزخ و توابعهما؛ 7. الكون في عرصات المحشر و المعاد؛ 8 الكون في النعيم المقيم او عذاب الجحيم. آغاز: الحمدلله الذي فتق من فلق الوجود و عسق الكرم و الجود شفقا من المصابح منیرا و ابدع من نوامیس فطره الانسان بید الاحسان ... اما بعد: فیقول اقل خدمه العلوم و النصايح ...
انجام: ولیکن هذا ختام ما اردنا جمعه من کتاب الانسان ... و کان ذلك بالمسجد الجامع الشريف من دار الامان کرمان ... و الحمدلله اولا و آخرا و باطنا و ظاهرا و لا قوه الا بالله العلى العظيم.
[الذريعه 245/22]
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 13920
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: عیسی بن محمد بن مبارك احسائی، تا: 1206-1209ق؛ بعید نیست نسخه به دستور شیخ احمد احسایی و برای وی کتابت شده باشد، مصحح، محشیبه خط احمد بن زین الدين احسایی، در برگ نخست عبارت «سمعت من العلامه الاستاذ شیخنا الشيخ حسین الماحوزي قدس سره آن جامع مصباح الشريعه شقیق البلخي والله اعلم بحقائق الامور» دیده می شود؛ تملک: احمد بن زین الدين احسایی با مهر «احمد بن زین الدين 1230» (بیضی)، علی بن احمد بن زین الدين احسایی با مهر «علی بن احمد ...» (مربع)، محمدامین خنجی مقیم تهران؛ جلد: تیماج، 285ص، 18 سطر (10×15)، اندازه: 16×22سم [ف: 35-319]
manāzel-e beyn-e tehrān mashad
آنتوان، ق19 میلادی
āntāwān(- 19c)
تاریخ تأليف: 1284ق
جهانگردی انگلیسی به سال 1273 ق عازم هرات می شود. ابتداء از تهران به مشهد می رود و سپس از مشهد قصد افغانستان می کند. او در ضمن این مسافرت تمام منازل راه را شرح می دهد. مترجم قسمتی از نوشته مؤلف را که برای زوار ایرانی سودمند تشخیص داده، در این رساله به فارسی برگردانده است.
تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 771
آغاز: بسمله، چنین گوید بنده شرمنده آنتوان مسیحی متر جم و آجودان حضور ساطع النور حضرت کیوان منزلت؛ انجام: و از دروازه طرف مغربی داخل شهر میشود که اطراف آن خندق است و لیکن آب ندارد.
خط: نستعلیق خوش، کا: محتملا مترجم، تا: 1284ق، جا: تهران (احتمالا)؛ مجدول؛ جلد: تیماج، 19گ، 10 سطر (7×12/5)، اندازه: 11/5×18سم [ف: 2-297]
منازل چهل گانه - جنگ اشعار
منازل چهل گانه - سیر و سلوک
manāzel-or razavīy=ya
گیلانی، محمد مهدی بن اسدالله، ق 14 قمری
gīlānī, mohammad mahdī ebn-e asad-ol-lāh(- 20c)
اهداء به: امام رضا (علیه السلام)
کتابی است دربیان اصول دین که مؤلف آنرا به نام امام رضا علیه السلام و برای تقدیم و احترام به آنحضرت نگاشته در یک مقدمه و پنج منزل که پس از تمهید مقدمه به اختصار هر طایفه از اصول خمسه در منزلی مقرر آمده است و هر منزل دارای عقباتی است. مقدمه کتاب در لزوم تعلیم علوم ورد بر صوفیه است.
قم، گلپایگانی؛ شماره نسخه: 1520-9/70
آغاز: بسمله آفریدگار را ستایش سزاست که از وجود هر قطره دریا دریا حکمت بالغه پدیدار نمود واز بود هر ذره کوه کوه معرفت خود از مصلحت کامله آشکار فرمود؛ انجام: با یکدیگر موافق می شوی با اینکه تفکر دراینها چنانكه گفتیم ضرور نیست واذعان اجمالی کافی است والله الموفق للخیر والصواب والیه المرجع والمآب
خط: نسخ، کا: سید حسین وزوایی، تا: 7ربیع الثاني 1205ق؛ مصحح؛ جلد: تیماج، 301گ، 18-20سطر، اندازه: 15/5×21/5سم [ف: 8-4551]
منازل السالكين - زاد السالك
manāzil-us sālikīn
روزبهان بقلی، روزبهان بن ابی نصر، 522؟ - 606 ؟ قمری
rūzbahān-e baqlī, rūzbahān ebn-e abī-nasr (1129 - 1210)
در دو سرگذشت نامه او (چاپ دانش پژوه و نوربخش) از چنین کتابی یاد نشده است.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 504/2
آغاز: بسمله. حمدله. صلاه. اما بعد فهذا منقول من کتاب منازل السالكين الذي من تصنیف الشيخ العارف الكامل المكمل قطب
العارفين و امام الموحدين الشيخ روز بهان بن ابی نصر قدس سره قال الشيخ رض أن سلطان البدن هو الروح العلويه و وزیرها العقل القدسي و معدنها القلب و لها جنود و اعوان مثل الحواس الظاهره و الباطنه و الوهم و الفهم و العلم؛ انجام: و من وفقه بتزکیه الصفات و تصنیفها و تهذیب هذه الاخلاق و تبدیلها فقد فاز من جمیع آفات النفس لانها اصل جمیع الاخلاق المذمومه جعلنا الله و ایاکم من المخلصين المهذبين الاخلاق بمحمد و آله اجمعین (تمت).
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 19 جلد: تیماج، 2ص (347-348)، 25سطر (11×18)، اندازه: 17×26سم [سنا: ف: 1-294]
manāzel-os sālekīn
نجم الدين کبری، احمد بن عمر، 540 - 618؟ قمری
najm-od-dīn-e kobrā, ahmad ebn-e ‘omar (1146- 1222)
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 774/19-ف
نسخه اصل: پاریس 39 .P (بلوشه 156)؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ 23سطر[فیلمها ف: 1-538]
manāzel-os sālekīn
همدانی، علی بن محمد، 714 - 786 قمری
hamadānī, ‘alī ebn-e mohammad (1315 - 1385)
رساله ای است مختصر در بیان راه هایی که سالم الى الله باید بپیماید و هر یک از این طرق خود دارای ده منزل می باشد: قسم 1. البدايات و آن: یقظه و نومه و انابه و محاسبه و تفکر و تذکر و قرار و سماع و ریاضه و اعتصام است؛ 2. الابواب و آن: حزن خوف، اشفاق، خشوع، احنات، زهد، ورع، تبتل، رجاء و رغبه است؛ 3. معاملات و آن: رعایه، مراقیه، حرمه اخلاص، تهذیب، استقامه، توکل، تفویض، ثقه، تسلیم است؛ 4. اخلاق و آن: صبر، رضا، شکر، حیا، صدق، ایثار، لین، تواضع، فتوه و انبساط است.| آغاز: الحمد لله الذي أفاض جوده الجود کل موجود اصناف کرمه إلى ذلك ماله من الكمال المشهد و الصلاه علی رسوله محمد صاحب المقام المحمود
آغاز: برابر؛ انجام: الفته تذکره لمن اراد من الصادقين حسبی الله العزيز الحكيم لا حول و لا قوه الا بالله العلى العظيم.
تذکر: نام مؤلف به استناد نسخه ش 964/43 عکسی مرکز احیا ذکر شد؛ بی کا، تا: محتملا قرن 10؛ جلد: تیماج، مشکی، 13ص ( 101-99)، 17سطر (10×16)، اندازه: 17×22سم [ف: 6-656]
آغاز: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ 4 ص (764-767)[ عکسی ف: 3-207]
manāzil-us sālikīn
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 12178/2
آغاز: الحمدلله الذي خلق الخلق بقدرته و دعاهم إلى معرفته و عبادته و نصب لهم أعلام ربوبیته من آیات سمواته و أرضه ... و بعد علی أثر ذلك فقد وقع لی؛ انجام: قیل یا رسول الله کیف یحیی و یمیت قال لأنهم یسئلون إكثار الأمر فیکثرون و یدعون علی الجبابره فیقصمون و یستسقون فیسقون و یسئلون فتنبت لهم الأرض ...
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 10؛ افتادگی: انجام؛ مجدول، مصحح؛ جلد: تیماج مذهب، 44گ (25-68)، 17سطر (11/5×18)، اندازه: 20×26سم [ف: 30-680]
manāzel-os sālekīn va mer’āt-ol ‘ārefīn
واعظ کرمانشاهی، محمد علی، ق 14 قمری
vā‘ez-e kermānšāhī, mohammad ‘alī(- 20c)
اهدا به: میرزا حسن خان سپهسالار صدراعظم
تاریخ تأليف: 16 محرم 1293ق
در اخلاق، در 14 «مقام»: 1. ؟ (به سبب افتادن یک برگ در پایان مقدمه درست دانسته نیست)؛ 2. بیان نعمت عظمی الهي که نعمت خلقت است؛ 3. بیان اراده ذاتی پروردگار؛ 4. بیان عله خلقه الانسان؛ 5. بیانعدو الانسان و هو الانسان الاماره؛ 6. بیان آن اکثر الناس کالبهایم و الانعام؛ 7. بیان للانسان سمعین و بصرین؛ 8- بیان آن ما سوی محمد و آله خلقوا من فاضل طینتهم؛ 9. في ان الله قدودع في الانسان من کل شیء علاقه؛ 10. بیان ما حال الميت في القبر؛ 11. بیان أن الخلافه من الله؛ 12. بیان الصداره الكبرى و هی التي وقعت في ثانی مرتبه الخلافه و السلطنه العظمي؛ 13. بیان أن خلقه الاشياء انما تکون بالاسباب؛ 14. بیان انه لازم علی من یدعی محبه الأئمه اعراضه عن اللغو.
آغاز: بسمله ... الحمدلله ... فیقول العبد الأثيم الفقير الحقير ... محمد علی الشريف اما و من نسل عبدالله العفيف ابا ... که چون مدتی مدید و عهدی بعید بود که در نظر داشتم و تخم فکرت در مزرع دل می کاشتم که کتابی در علم اخلاق تالیف و تصنیف نمایم که محتوی باشد بر اسرار حکما و اخبار که انبیاء و اولیاء و ...
[فهرستواره منزوی 633/6]
قم؛ زنجانی (آیه الله)؛ شماره نسخه: 109
آغاز: برابر
خط: نسخ، کاتب = مؤلف، بی تا؛ 93گ، قطع: خشتی [چند نسخه - ف: -237]
manāzil-us sālikān wa maqāșid-us sā’irīn
حسینی بخاری، عطا محمد بن فتح الله
hoseynī boxārī, ‘atā mohammad ebn-e fath-ol-lāh
شرح قصیده هایی است در 888 بیت از دیوان شارح «اعجوبه الزمان» در سیر و سلوک و در سه مرحله.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 149/2
خط: نسخ، بی کا، بیتا؛ جلد: تیماج، 255گ (224پ-478پ)، 16 سطر، اندازه: 16×21سم [ف: 1-168]
منازل السائرين - انسان کامل
منازل السائرين - آغاز و انجام
manāzil-us sā'irīn
انصاری، عبدالله بن محمد، 396 - 481 قمری
ansārī, ‘abd-ol-lāh ebn-e mohammad (1006 - 1089)
رساله از متون موجز در تصوف و آداب و سلوک است. منازل و مراحل سالکین را از بدایت سلوک تا نهایت در سه رتبه» تعیین کرده: 1. شروع قاصد و طالب به سیر؛ 2. دخول قاصد در عالم غربت؛ 3. حصول جذبه و مشاهده.سپس اصول مبانی تصوف و درجات سالکین را در مقامات صدگانه بیان نموده و رساله را مرتب بر ده «قسم» داشته: بدایات، ابواب، معاملات، اخلاق، اصول، اودیه، احوال، ولایات، حقائق، نهایات. هر قسمتی مشتمل بر ده باب است و جمعه رساله مشتمل بر صد «باب» است. آغاز: بسمله الحمدلله الواحد الأحد القيوم الصمد اللطيف القريب الذي امطر سرائر العارفين ... و بعد فان جماعه من الراغبين في الوقوف علی منازل السائرين إلى الحق عن اسمه من الفقراء من اهل هرات و الغرباء طال علی مسئلتهم
انجام: اذکل من وحده جاحد توحید من ینطق عن نعته عادته ابطلها الواحد توحیده ایاه توحیده ** ونعت من ینعته لاحد تمت
چاپ: بغداد، مکتبه الشرق الجديد: 1990م
[کشف الظنون، حاجی خلیفه 1828/2؛ الذريعه 247/22؛ ریحانه الادب 168/2؛ طبقات اعلام الشيعه، قرن 5، ص 109؛ معجم المطبوعات 1892]
شرح و حواشی:
1- شرح منازل السائرين؛ عفیف الدين تلمسانی (610-690)
2- شرح منازل السائرين؛ عبدالرزاق کاشی، عبدالرزاق بن احمد (-836)
3- مدارج السالكين في منازل السائرين؛ ابن قیم جوزیه، محمد بن ابی بکر (691-751)
4- مقامات العارفين = عدد مقامات السالكين = تذکره الاوليا = صد مقام = عدد مقامات؛ قاسم انوار، علی بن نصیر (757-837)
5- تسنیم المقربين في شرح منازل السائرين؛ تبادکانی طوسی، شمس الدين محمد (-891)
6- انیس العارفين در شرح منازل السائرين؛ طارمی، صفی الدين محمد
7- شرح منازل السائرين
8- تعلیقه علی دیباچه منازل السائرين
خط: نسخ، کا: محمد بن حسن بن محمد، تا: ذیحجه 122ق، جا: هرات؛ محشی از کاتبی و تلمسانی؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: تیماج، 42گ (3پ -44پ)، 14سطر (7/5×14)، اندازه: 13×22سم [ف: 8-486]
ف نسخه اصل: احمد 3 ش 1416؛ خط: نسخ، بی کا، تا: 822ق؛ 55گ (181-127)، 13سطر[فیلمها ف: 1-434]
نسخه اصل: بایزید ولی الدين ش 1841؛ خط: نسخ، بی کا، تا: با تاریخ 853ق؛ خوانده شده در جمادی الثاني 853 در مسجد الحرام؛ واقف: احمد چاوش زاده، محرم 1073؛ 21گ، 23سطر[فیلمها ف: 1-387]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: 909ق؛ کاغذ: سمرقندی، 75ص (96-170)، 19-15 سطر، اندازه: 10×15/5سم [ف: 10-1700]
هر دو نیمه آن؛ کا: مصطفی بن نورالدین، تا: 15 صفر 970ق [نشریه: 2-103]
آغاز: ... به وسألوني آن ارتبها لهم ترتیب یشیر الى توالیها و یدل علی الفروع التي؛ انجام: برابر
خط: نسخ زیبا، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: آغاز؛ مصحح، محشی با نشان «شرح»، «ش»، «س» و غیر آن، مقابله شده با نشان «بلغ بحمدالله و حسن توفیقه»؛ تملک: خاندان فیض کاشانی و از نسخه هایی است که به دستور مولی محمد علم الهدي إبن فیض کاشانی کتابت شده؛ 33گ (13-45)، 18سطر، اندازه: 5×13سم [ف: 34-214]
خط: نستعلیق، کا: عبدالرضا (عبدالرزاق) بن قاضی علی شولستانی، تا: قرن 11؛ 31گ (113-143)، اندازه: 12×18/5سم [نسخه پژوهی: 3-121]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ جلد: تیماج مذهب، 11گ، 29 سطر، اندازه: 19×25سم [ف: 8-4551]
خط: نستعلیق شکسته، بی کا، تا: اواخر محرم 1017ق، کاغذ: ترمه، 17سطر، اندازه: 12/4×18/3سم [ف: 7-138]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد باقر محولاتی، تا: 1113ق؛ جلد: تیماج مذهب، 39ص (112-150)، 17 سطر، اندازه: 14×21سم [ف: 23 -294]
خط: نسخ، کا: زین العابدين بن ابوالحسن، تا: شنبه 25 ذیحجه 1126ق، کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج، 16 سطر (8×13)، اندازه: 12×18سم [ف: 16-138]
آغاز: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: جمادی الاول 1136ق؛ در پشت صفحه اول آمده: «بسمله مما استکتبه الفقير إلى الله الغني زین العابدين الحسيني (و در همین صفحه مهر) عبدالصمد بن عبدالکریم»؛ 23 سطر (8×18)، اندازه: 13/5×22/5سم [ف: 2-462]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ پخته، کا: علی بن حسین ملقب به رضا، تا: قرن 13؛ از گروه ذهبیان کبرویه رضویه؛ 27گ (70پ-96ر) [ف: 1-244]
آغاز و انجام: برابر خط: نستعلیق، بی کا، تا: جمعه 18 ربیع الاول 1250ق؛ جلد: تیماج مذهب، 16گ، 23 سطر، اندازه: 15×21سم [ف مخ: 5-2117]
کا: صالح بن مرحوم، تا: 1311ق؛ انتقالی از کتابخانه پهلوی - مجموعه نوازی؛ اندازه: 16/7×26سم [رایانه]
آغاز: برابر؛ انجام: الحكمه و سوء الظن بالنفس لفنه و الثاني خط: نستعلیق، بی کا، بیتا؛ جلد: مقوا [رایانه]
آغاز: ثم مراقبه الحق في السير اليه؛ انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز؛ جلد: مقوا [رایانه]
خط: نسخ، بی کا، بی تا[الفبائي: -552]
آغاز: برابر؛ انجام: و قد اجبت في سالف الزمان سائلاً سألني من توحید الصوفيه بهذه القوافي الثلاث ...
خط: نسخ معرب، بی کا، بی تا، نسخه قدیم ، مصحح؛ تملک: علی رضا بن سلام الله محمد آبادی؛ جلد: تیماج، 62گ، 11سطر، اندازه: 11×15سم [ف: 5-94]
نسخه اصل: ایاصوفیا ش 2101؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ واقف: سلطان محمود خان؛ 98گ، وسطر [فیلمها ف: 1-387]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ خوب، بی کا، بی تا، دارای یک سرلوح، مجدول؛ واقف: ملکزاده کوثر؛ 43گ، 15 سطر، اندازه: 7×11سم [ف: 6-474]
manāzel-os sā'erīn
نسفی، عزیز الدين بن محمد، ق7 قمری
nasafī, “azīz-od-dīn ebn-e mohammad(- 13c)
نسفی در منازل السائرين نگاشته است، یکی مطول و دیگری کوتاه تر از مقابله مقدمه نسخه در دست با مقدمه مجموعه رساله های او که با عنوان «الانسان الكامل» شهرت یافته است، روشن شد که آن مقدمه منازل السائرين مطول، و این یکی مقدمه منازل السائرين مختصر اوست. منازل السائرين مطول و منازل السائرين مختصر - که مقدمه آن در دست است و جای بحث دارد - هر دو مجموعه رساله هایی مستقل هستند، هر رساله با خطبهای جداگانه آمده و افزون بر دگرگونی های ناشی از گذشت سالها و کار رونویسان، ترتیب آنها در مجموعه ها، جا به جاست. از این رو، هریک از این رساله ها که به دست آمده، جداگانه در این فهرست شناسانده شده است. مؤلف در آغاز مقدمه منازل السائرين مختصر، پس از نام خود، می گوید: «منازل و مقامات سالکان پیچیده و بسیار است، اجمالا مقامات را ده مرتبه گفته اند، و از این ده مرتبه، نه منزل است و دهم مقصد. هر مرتبه را سخنانی است و این بیچاره در این کتب و رسائل سخن 4 مرتبه را نوشت، و بیش از این ننوشت، چه طالب عالی همتی و .. ندیدم. اگر یافته شود، هر ده مرتبه جمع کرده آید. بدانكه دو منازل السائرين جمع کردیم، یکی مطول و یکی مختصر و این مختصر آن است و پیش از ا
ن 6 فصل را آوریم». وی پس از پایان 6 فصل می نویسد: «6 فصل که گفته بودیم، تمام شد. اکنون ابتدا در رسائل خواهیم کرد. و ابتدای منزل یکم از اینجا خواهد بود». فصل ها: 1. بیان شریعت و طریقت و حقیقت؛ 2. بیان انسان کامل؛ 3. بیان انسان کامل آزاد؛ 4. بیان ترک؛ 5. ترک، ترک فضولات است، نه ترک ما لابد؛ 6. بیان صحبت و همنشینی با پیران. (احمد منزوی)
آغاز: بسمله، حمدله، عاقبه، صلات. چنین گوید اضعف ...
النسفي که جماعت درویشان ... از این بیچاره درخواست کردند که می باید در منازل السائرين مجموعه جمع کند، که منزل چند است و مقصود کدام است ...
انجام: در این رسائل که می آید، هر منزلی خواهد بود ... و الحمدلله رب العالمين
چاپ: در انسان کامل او چاپ شده.
[فهرستواره منزوی 985/8]
آغاز: آورده ای گفتم الهي اگر طاعتی نیاورده ام که در گاه قبول ترا شاید ولیکن موی خود را به نام توحید تو سفید کرده ام
خط: نستعلیق، کا: محمد بن شمس الدين محمد کرانی، تا: محرم 990ق؛ افتادگی: آغاز؛ 17گ (97ر -113ر)، اندازه: 18/5×22سم [ف: 1-161]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ تحریری، بی کا، تا: قرن 11، 14گ (142پ-155پ) [ف: 1-244]
خط: نسخ، کا: محمد بن عبدالمطلب الحسيني، تا: قرن 11؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج، 15گ، 13 سطر (5×10)، اندازه: 9×15سم [ف: 3-944]
خط: نستعلیق، کا: هدایت، تا: محرم 1039ق؛ افتادگی: آغاز؛ جلد: تیماج، 188ص، 17 سطر، اندازه: 12×19سم [ف: 2-71]
تا باب 17؛ کا: ابراهیم بن حسن بك بن میرزا، تا: 27 ربیع الاول 1095ق [فیلمها ف: 1-720]
آغاز: برابر؛ انجام: شریعت را فرو مگذار هر کس که شریعت را فرو گذاشت پشیمان خواهد شد (صفحه 456 چاپ موله)
خط: نستعلیق، کا: روضه ای، محمد فاضل بن محمد حسین، تا: 1097ق؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج، 33گ (203پ -235ر)، 12سطر (6×12/5)، اندازه: 11/5×20سم [ف: 16-730]
آغاز: برابر
این خاتمه حاوی دیباچه ای است و چند فصل، دردیباچه می گوید: «درویشان از من خواستند اکنون که منازل السائرين را تمام کردی خاتمه کتاب را بنویس و نصیحتی اهل سلوک را»، این خاتمه در 3 فصل در الانسان الكامل (ص449-456) چاپ شده است؛ خط: نستعلیق تحریری، بی کا، تا: قرن 12؛ تنها دیباچه و فصل اول را دارد؛ اص (94ر)[ف: 1-244]
آغاز: برابر؛ انجام: و انتهای سلوک این رساله کفایت است
خط: نسخ، بی کا، تا: 1245ق؛ جلد: ساغری [الفبائي: - 552]
آغاز: الحمدلله رب العالمين ... اما بعد، چنین گوید شیخ کامل عزیز بن محمد نسفی ... که جمعی از فقیران و درویشان از این بیچاره درخواست کرد که می باید که در آفرینش؛ انجام: در خانه اگر کس است یک حرف بس است.
بدون دیباچه می باشد، رسائلی که ضمن منازل این نسخه آمده با رسائلی که در نسخه پیش معرفی گردید از حیث کیفیت و کمیت تفاوت بسیار دارد و بر کسی که درباره آثار و احوال نسفی تحقیق می کند در این موارد توجه مخصوص لازم می باشد؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا، جلد: تیماج مذهب، 209ص (2-210)، 17سطر، اندازه: 11×17/5سم [ف: 2-73]
آغاز: الحمدلله رب العالمين ... بدانكه اهل این هشت که گذشت؛ انجام این بود تمام کتاب تنزیل. تمت الكتاب.
دو منزل و اند آخری از ده منزل او می باشد؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج، 36ص (177-212)، 17سطر، اندازه: 12×19سم [ف: 2-223]
manāzel-os sā'erīn
خراسانی، محمد هادی بن احمد، ق13 قمری
xorāsānī, mohammad hādī-ye-bn-e ahmad(- 190)
گزیده ای است از آن با عنوان های «ای درویش» در شش فصل»: 1. شریعت و طریقت و حقیقت؛ 2. انسان کامل؛ 3. حالات انسان کامل؛ 4. ترک؛ 5. صحبت؛ 6. سلوک. این کتاب از نسفی است و محمد هادی نام نسفی را پاک کرده و نام خود را نوشته است.
آغاز: بسمله. حمدله. و العاقبه للمتقین و الصلاه و السلام ... اما بعد، چنین گوید ... محمد هادی بن احمد الخراساني که جماعت درویشان کثرهم الله از این بیچاره درخواست کردند که می باید در منازل سائرین مجموع کنید که منزل چه است و مقصد کدام است ... ای درویش ...
انجام چشم بد خود بعیب کس باز مکن ** خود را تو در این میانه انباز مکنالحمدلله اولا و آخرا و ظاهر و باطناً ...
[فهرستواره منزوی 985/8]
آغاز: درخواست ایشان را اجابت کردم و از خدای تعالی مدد و یاری خواستم؛ انجام: هر که شریعت را فرو گذارد البته پشیمان شود و پشیمانی سودی نداشته باشد.
کا: اسماعیل بن محمد جعفر، تا: 1237ق؛ جلد: مقوایی، 164ص (236-73)، اندازه: 13/5×20/7سم [ف: 17-433]
آغاز و انجام: برابر
خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: ربیع الاول1270ق؛ 10گ (56پ -65ر)، 14 سطر، اندازه: 10/8×18/2سم [ف: 8-136]
آغاز: برابر؛ انجام: البته پشیمان شود و پشیمانی سودی نداشته باشد و الحمدلله رب العالمين بالخیر و العافيه.
خط: نستعلیق خوش، کا: اسماعیل بن محمد جعفر، تا: قرن 13؛ جلد: مقوا، قطع: وزیری کوچک [رایانه]
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا، جلد: تیماج سرخ، 10گ (89پ - 98پ)، 17سطر (18×13)، اندازه: 11×11/5سم [ف: -335]
al-manāzel-os sabʻa
انصاری، عبدالله بن محمد، 396 - 481 قمری
ansārī, 'abd-ol-lāh ebn-e mohammad (1006 - 1089)
تهران: دانشگاه؛ شماره نسخه: 573/28
نسخه اصل: لالا اسماعیل ش ف 487ر؛ بی کا، تا: قرن 8؛ 1ص (228پ) [فیلمها ف: 1-504]
manāzel-e solūk
همدانی، علی بن محمد، 714 - 786 قمری
hamadānī, ‘alī ebn-e mohammad (1315 - 1385)
تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 4057/64
آغاز: ای عزیز بدانكه مرید صادق را از عبور منازل چاره نیست. هر منزلی را بر سایر حقوقی است؛ انجام: و از حقیقت ولایت بغایت دور.
خط: شکسته نستعلیق، کا: حاج محمد زمان بن کلبعلی متطبب خراسانی، تا: 1256ق؛ 1ص (199ر)، اندازه: 19×23/5سم [ف: 7-188]
manāzel-ol 'āšeqin
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 901/2
آغاز: به نام آن خداوندی که دایم ** به لطف و فضل او هستیم قایم / زهی خالق به قدرت کرد پیدا ** زمین و آسمان و عرش اعلا؛ انجام: الا ای آنکه وصل یار جویی ** ز دریای حقیقت بار جویی / توئی مقصود در دینی و عقبی ** به مقصودم رسان ای شاه معطی
با تخلص سید؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 9؛ مجدول؛ 102ص (142-41)، ابعاد متن: 7×11، اندازه: 14×20سم [سنا: ف: 2-88]
منازل العباد في العباده - منازل القاصدين
منازل فارس - سفرنامه فارس
manāzil-ul qāșidīn = manāzil-ul ‘ibād fi-1 ‘ibāda
حکیم ترمذی، محمد بن علی، - 320 ؟ قمری
hakām-e termezī, mohammad ebn-e ‘alī(- 933)
مؤلف آن را در اخلاق و عرفان و در بیان منازل و طرق پیمودن آنها نگاشته و ضمن هفت منزلت سلوک مسالک الهي را ذکر کرده و به این شیوه که در آغاز به صورت مختصر منازل را برشمرده، آن گاه وارد تفصیل مباحث شده است، نکاتی اخلاقی و روایی هم به آن افزوده است: منزله 1. توبه؛ 2. الزهاد في الدنيا؛ 3. عداوه النفس؛ 4. اهل المعرفه و القربه و المحبه؛ 5. قطع الهوى و التطهير منه؛ 6. هم الذي وصفهم الله في کتابه فقال أن الذين من خشیه ربهم مشفقون «الخشيه و الغشيه»؛ 7. تفویض الامر الى الله. آغاز: کتاب منازل القاصدين إلى الله. لابی عبدالله محمد بن علی ... بسمله. حمدله. اما بعد، فانكم سألتموني عن وصف منازل العباد من هذا الدين. و ان اذکر لکم علی کل منزله منها من طریق.
چاپ: قاهره، دار النهضه العربيه، محقق: محمد ابراهیم الجيوشي، چاپ اول، 94ص، 1396ق؛ به تحقیق احمد عبدالرحیم السايح، بیروت، دار الجيل؛ قاهره، المكتب الثقافي، 1410ق =1990م؛ بیروت، دار النهضه العربيه
[سنگین 17؛ عثمان 40]
آغاز: برابر؛ انجام: إلى موضع الزوار فإذا انتهی بحمدالله و منه و صلی الله علی سیدنا محمد النبي ...
نسخه اصل: راشد افندی ش 1571؛ خط: نسخ، بی کا، تا: 4 رجب 593ق؛ 19گ (220پ -238ر)، 19سطر[فیلمها ف: 1-451]
تهران؛ دائره المعارف؛ شماره نسخه: 124/11-عکسی
نسخه اصل: همان نسخه بالا[عکسی ف: 2-265]
آغاز: برابر؛ انجام: الذي اشرق علی قلبه فلیس ... الثاني و العشرين من شعبان سنه 697
خط: نسخ و تعلیق، کا: ابوالحسن تهامی، تا: دوشنبه 22 شعبان (697) 699ق؛ اهدایی: رهبری، فروردین 1374؛ جلد: مقوا، 13 گ، 17سطر، اندازه: 15×22سم [اهدائی رهبر: 5-201]
بی کا، تا: 1119ق؛ 9گ (159پ -167پ) [ف: -62]
manāzel-ol qolūb
الهي، عبدالله، - 896 قمری
elahi, abd-ol-lah(- 1491)
تاریخ تأليف: اواخر رجب 888ق
یا رساله در شرح فصل پنجم مکاشفه و مشاهده از رساله قدس روزبهان فسایی شیرازی از همان عبدالله سیمایی الهي که «احوال عجیبه و اقوال غریبه» ابو محمد روزبهان بقلی را در آن آورده است، چند بندی از متن هم در آن هست با عنوان «بدانكه» و «ضعیف گوید» که شعرهای او پس از این دومی و گاهی هم با تخلص «الهي» آمده است. شعر عطار و مولوی قنیوی هم در آن هست. عنوان «ای درویش» و «صاحب متن گفت» هم دارد در پایان آمده «لعبد الله سیمایی المعروف بالهی ... بمنازل القلوب سمیتها- قدظهر التاريخ باتممها- دران وقتی که ما را حال به بود- زهجرت هشتصد و هشتاد و نه بود». در فهرست فارسی قاهره (182/2) آمده که آن در اواخر رجب 888ق به انجام رسیده و دو نسخه ای از آن در دارالکتب هست.
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 2998/4-ف
بی کا، بی تا فیلمها [ف: 1-778]
manāzil-ul qamar = ta'yīn-u sā‘āt-il layl = ma'rifat-ul manāzil = ma'rifat-u sā‘āt-il layl
ابن فهد حلی، احمد بن محمد، 757؟ - 841 قمری
ebn-e fahad-e hellī, ahmad ebn-e mohammad (1357 - 1438)
رساله ای است مختصر در شناخت و تعیین ساعات شب، از روی جایگاه ستارگان برای تشخیص وقت نماز و روزه و دعاها، در شش «فصل»: 1. ضبط منازل؛ 2. تحقیق منازل؛ 3. منازل شمالی و جنوبی؛ 4. شناخت طالع از این منازل و ... 5. ماه های رومی؛ 6. احتیاج عبادت کننده به شناخت این منازل؛ خاتمه: نهی از تعلم نجوم که در روایات آمده چیست؟ صاحب الذريعه می گوید: مؤلف در این رساله برخی از اشعار صفی الدين حلی را در ذکر فصل پائیز آورده است». این رساله در الذريعه با دو عنوان و دوبار معرفی شده است: «تعیین ساعات الليل» و «معرفه المنازل» در خود نسخه نیز با عنوان «رساله في معرفه ساعات الليل» آمده است. (سید محمود مرعشی)
آغاز: الحمدلله القديم الديموم الحى القيوم جاعل الافلاك للعالم کالرقم ... و بعد فقد بینت في هذه المقاله ملخص ما ذکره الأوائل في معرفه المنازل لیستدل بها علی معرفه ساعات الليل اذا کان العالم المتعبد و الفاضل المزهد یفتقر الى معرفه ساعات الليل و مراعاتها لیحافظ علی ادعیتها و صلواتها ... و هی مرتبه علی فصول الفصل الاول في ضبطها و هی ثمانیه و عشرون منزلاً.
انجام: و تنفی البلغم و یقطع ریح الفم و لیکن هذا آخر ما نورده في هذا الباب و الحمدلله علی الصواب ...
[الذريعه 228/4؛ 261/21]
آغاز و انجام: برابر
نسخه اصل: کتابخانه دانشگاه لس آنجلس: M1313؛ خط: نسخ، کا: عبدالمحمود بن محمد بن علی حسینی، تا: پنج شنبه 26 شوال 811ق؛ 15ص (102-116)، 17 سطر[عکسی ف: 3-249]
آغاز: برابر؛ انجام: للجرح التجفيف ولیکن هذا آخر ما اردنا ایراده في هذه الرساله و الحمد لله اولا ..... علی محمد و آله اجمعین.
در فهرست ناشناس آمده؛ بی کا، تا: 1112ق؛ جلد: تیماج، 24ص (76-53)، 14 سطر (5/5×9)، اندازه: 10×13سم [ف: 10-265]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13[ف: 3-34]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: احمد بن محمد حسین لاکانی جیلانی، تا: چهارشنبه 12 جمادی الاول 1215ق، جا: مدرسه میرزا عبدالله؛ کتابت نسخه در هنگام فرار از طاعون از نجف به سمت شوشتر، مصحح، در آخر کاتب به اشتباه این رساله را به سید نعمت الله جزایری نسبت داده ولی در حاشیه تصحیح شده و نام ابن فهد حلی به عنوان مؤلف درج شده و آمده که این نسخه از روی خط سید نعمت الله جزایری استنساخ شده؛ اگ (75پ-81پ)، 22 سطر، اندازه: 15/5×21سم [ف: 2-606]
آغاز: برابر؛ انجام: اذا الصالح للجراح التجفيف و لیکن هذا آخر ما اردناه في هذه الرساله و الحمدلله اولا وآخرا و ظاهرا و باطنا و صلی الله علی محمد و آله ...
خط: نستعلیق تحریری، کا: حسن بن رفیع حسینی خبوشانی، تا: پنج شنبه 27 جمادی الاول 1266ق، جا: قوچان مدرسه عوضیه؛ نام مؤلف از آغاز و انجام معلوم گردید؛ جلد: تیماج مشکی، 17سطر، اندازه: 17/5×23سم [ف: 5-587]
آغاز و انجام: برابر
کا: محمد باقر فرزند محمد جعفر فرزند محمد کافی بهاری همدانی، تا: 18 ربیع الاول 1296ق؛ مصحح، محشی؛ جلد: تیماج
مذهب، 14گ (38-51)، 15-17سطر (6×11)، اندازه: 12×18سم [ف: 31-162]
آغاز و انجام: برابر
خط: تحریری، بی کا، تا: 1336ق؛ جلد: تیماج، 9ص (60-68)، 20-19سطر، اندازه: 11×17/5سم [ف: 32-18]
نسخه اصل: کتابخانه واتیکان در رم، شماره 1767؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ مصحح؛ 6ص (21-26)، 20سطر [عکسی ف: 4-156]
آغاز و انجام: برابر
در فهرست ناشناس آمده؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ جلد: میشن قهوه ای، 13گ (99پ -111ر)، اندازه: 12×18سم [ف: 6-56]
في القمر و ما یعمل في منازله / هیئت عربی
manāzil-ul qamar = dikr-u manāzil-il qamar = k.-u išnuțās fi-1 qamar wa mā yaʻmal fī manāzil-i-h
اشنوطاس
ašnūtās
رساله ای است در احکام اخترشناسی مربوط به منازل بیست و هشت گانه قمر از قبیل خرید و فروش، عقد و نکاح، ولادت و ... در پایین برگ انجام چنین آمده: «هذا آخر ما تکلم به الحكيم هرمس علیه السلام کمل بحمدالله و عونه و توفیقه».
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 14102/3
آغاز: قال اشنو طاس ذکر منازل القمر في کل برج و هی ثمانی و عشرین منزله اولها الشرطين و هو اول درجه في الحمل الى اثنی عشره درجه؛ انجام: ولد في هذا اليوم ذکرا کان او انثی کان سعیدا ذکیا محموداً مباركاً حسن السيره ما عاش و الله اعلم بالصواب.
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 10؛ مصحح؛ 11گ (24پ -34ر)،13 سطر، اندازه: 8×11/5سم [ف: 35-633]
manāzel-e qamar
تونی، شرف الدين حسن
tūnī, šaraf-od-dīn hasan
کاشان؛ رضوی؛ شماره نسخه: 77/3
بی کا، بی تا؛ در نیم صفحه، قطع: ربعی [نشریه: 7-40]
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 3542/3-ف
نسخه اصل: همان نسخه بالا[فیلمها ف: 2-176]
manāzel-e qamar
آغاز: الحمد لله ... اما بعد، منجمون سالنه هرییل ایکی آی و هر آی یکرمی سکز منزله تقسیم ایدوب هر منزله؛ انجام: بو رساله ده یازیلان شرح مقتضا سنجه کمسنه استعمال ایلسه لر، جمیع مراد الرى بعون الله تعالی حاصل، و الله اعلم الصواب.
رساله ای است در منازل قمر و در خصوص تعداد و روزهای ماه به بررسی پرداخته است؛ بی کا، تا: قرن 11؛ با تعدادی از جداول حروف، افزودگی هایی در موضوع رساله با عناوین «في بیان منازل قمر، در بیان اشرف ساعات بیان کواکب سبعه بر ترتیب افلاک و بیان نجم و سعد و نحس» همراه جداول مخصوص و اشکال هندسی؛ 6گ (31پ-36ر)، 21 سطر، اندازه: 7×13سم [ف: 33-222]
آغاز: حمداله اما بعد منجمون رساله هر ایل اون ایکی ...
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1297ق؛ 6گ، اندازه: 12×19سم [ف: 3-161]
manāzil-ul qamar = ma'rifat-us sā‘āt-il laylīya
رساله مختصری است در علم نجوم و معرفت منازل قمر. باید از دانشمندی شیعی باشد که در آغاز روایتی از امام صادق (علیه السلام) آورده که صائم نیازمند به شناخت فجر است. مؤلف می گوید: «وضعنا هذه الرساله لمعرفه ساعات الليل تقریبا وهی مرتبه علی فصول»، فصل اول في ضبطها که 28 منزل از منازل قمر در هر شب را بیان می کند.
آغاز: بسمله الحمدلله القديم الديوم الحى القيوم جاعل الافلاك للعالم کالر قوم و ... بعد فقد بنیت في هذه المقاله ملخص ما ذکره الأوائل في معرفه المنازل ویستدل بها علی معرفه الساعات ... ورد به الأثر عن الصادق (علیه السلام) والصایم یفقر الى معرفه الفجر ... فوضعنا هذه الرساله لمعرفه ساعات الليل تقریبا وهی مرتبه علی فصول الفصل الاول في ضبطها
آغاز: برابر؛ انجام: ینتهی إلى الخميس المبتداه وقفت للمرام.
خط: نسخ، کا: معزالدین بن علی اکبر بن اسدالله بن محمد صالح بن محمد مسیح حسینی حسنی، تا: 1193ق، برای مولی محمد تقی بن حاج محمد علی اصطهباناتی؛ جلد: چرم، 3گ (46پ - 48ر)، اندازه: 14/5×21/3سم [ف: 218-41]
آغاز: برابر؛ انجام: ساعه من الليل الى لیله الرابعه فاذا کان لیله
الخامسه مثلا ضربت خمسه في
خط: نسخ، بی کا، بی تا، افتادگی: انجام؛ مصحح؛ جلد: گالینگور، گ، 21 سطر، اندازه: 22×30سم [ف: 8-4552]
manāzil-ul qamar
غیر همانند:
آغاز: الشرطين کو کبان نیران علی قرنی الجمل معترضان بین الشمال و الجنوب؛ انجام: و وضع بعضها عند بعض و ینقسم کل برج بمنزلین و ثلث منزل
رساله ای است در ذکر منازل قمر و معرفی کواکب مقارن آن؛ خط: نستعلیق، کا: درویش علی بن درویش محمود، تا: 955ق؛ 2گ(155پ-156ر)، 19 سطر، اندازه: 11×18سم [مؤيد: 3-578]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13[ف: 6-413]
manāzel-e qamar
غیر همانند:
به نظم و نثر و سپس جدول اختیارات نجوم؛ بی کا، تا: قرن 13؛ 10گ (97ر-106پ) [ف: 15-44]
آغاز: بسمله، الحمدلله رب العالمين و الصلوه و السلام علی خیر خلقه محمد و آله اجمعین، أما بعد بر ارباب حکمت و بصیرت پوشیده نماناد که سیما علمیست در غایت علو؛ انجام: و به ترتیب کلمه دیگر که او را فلیقطرات گویند و نوشته اند، اینست
مختصری است در رفتار قمر در منازل دوازده گانه که به شکل رمز و ایما ترسیم گردیده و هریک نشان دهنده یکی از حروف ابجد است، نویسنده در مقدمه رساله آورده که علم سیما هفده کلمه می باشد که یونانیان آن را «فلیقطرات» گویند؛ خط: نسخ معرب و نستعلیق، بی کا، بی تا؛ جلد: گالینگور، 5گ (46ر -50ر)، 14سطر، اندازه:11/5×17/60سم [دو کتابخانه اراک: -202]
manāzil-ul qamar (urjūza) = urjūzat-un fi-n nujām
در بیان 28 منزل از منازل قمر.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 8262/15
آغاز: بسمله
الحمد لله علی ما الهما ** حمدا کثیرا و علی ما أنعما؛ انجام: و الآل و الاصحاب و القرابه ** ما همك من مزنها سحابه
خط: نسخ، کا: وقار شیرازی، احمد بن محمد شفیع، تا: 1297ق؛ 1ص (132پ)، 26 سطر، اندازه: 21×35سم [ف: 27/2-39]
manāzel-e qamar (dar ma‘refat-e ahkām)
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 12005/5
آغاز: بسمله، حمدله، اما بعد این مختصریست در معرفت احکام منازل قمر شرطین از اول حمل تا دوازده درجه و پنجاه و یک دقیقه چون ماه بدین منز باشد؛ انجام: روز سی ام روز نیکست همه کارها و الله اعلم بالصواب والیه المرجع والمآب
مختصریست از مؤلفي ناشناخته؛ کا: اسدالله منجم مازندرانی هزار جریبی، تا: 1299ق؛ 6ص، اندازه: 14×19/5سم [ف: 10-205]
manāzel-e qamar (r. dar ma‘refat)
رساله ای است بی سروته و مجهول المؤلف در معرفت منازل قمر و صور فلکی و بیان کائنات جو و آثار علوی.
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 12033/2
آغاز: اما بدان که چون آفتاب و ماه در یک درجه و دقیقه [به] برجی رسند آن را اجتماع گویند؛ انجام: و چون در این رساله بعضی نکات مندرج است که ادراک آن موقوف بمعرفت افلاک جزئیه است واجب نمود که در این اثنا هيأت و کیفیت هر یک بیان کنیم بعون الله تعالی.
خط: نسخ، بی کا، تا: 1237ق؛ در فهرست شماره بازیابی به اشتباه 12023 ثبت شده؛ جلد: تیماج، اندازه: 15×21سم [ف: 10-192]
manāzil-ul muḥaqqiqīn
این کتاب منازل محققین از اهل معرفه را بیان می کند و این منازل عبارتند از: زجر، انتباه، توبه، انابه، رویه، مجاهده، صحبت، خلوه، عزله، وعظ، تقوی، ورع، اشفاق، حزن، سرور، خوف، رجاء، خشوع، تواضع، طاعه، توکل، تسلیم، صبر، رضا، یقین، توفیق، مراعاه عبودیه، حریت، فتوه، اراده، تفکر، صدق، حمد، و شکر، بلا، ثقه بخدا، ولایت، شوق، تأمل، انس، حیا، مواصله، قریه، مشاهده، محادثه و مسامره، ذکر، تفرید و تجرید، قبض و بسط، فناء و بقاء، جمع و تفرقه، محو اثبات، فراسه، علم اليقين، عین القين، حق اليقين.
تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 2928/2
آغاز: بسمله، الحمدلله رب العالمين و الصلوه و السلام علی خیر الانبياء؛ انجام: و هو المقصود من کل باب.
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 19 کاغذ: اصفهانی، جلد: میشن، 7ص ( 18-12 )، 19سطر (9/5×13/5)، اندازه: 16/5×20/5سم [ف: 6-660]
manāzel-ol mosāferīn
خباز کشمیری، محمد حسین
xabbāz-e kešmīrī, mohammad hoseyn
در شرایط هشت گانه طریق خواجگان: هوش دردم، نظر بر قدم، سفر در وطن، خلوت در انجمن، یاد کرد، باز گشت، نگاهداشت، یادداشت، و سه کلمه وقوف: زمانی و عددی و قلبی.
آغاز: بسمله و الذين جاهدوا فینا لنهدینهم سبلنا ... بدانكه طریق خواجگان نقشبند ... بدین هشت شرط است.
انجام: هر روز زیاده کوشد و الله اعلم بالصواب.
[فهرستواره منزوی 987/8]
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 4672/2
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: محمد اسماعیل، تا: 1128ق؛ در گ 32پ-40پ بحثی است درباره تحقیقات عین اليقين و رؤيت (از خواجه محمد پارسا) و معیت روح با جسد و بعد و ظهور حق و تحقیقات درباره بقا (از همان پارسا) که نباید دنباله این رساله باشد؛ کاغذ: هندی، جلد: تیماج مذهب، 8ص (25-32)، 11سطر (7×12)، اندازه: 9×14سم [ف: 14-3621]
al-munāsibāt-ul jārīya bayn-al mafhūmāt (r.-un fī |mabahit-in yata'allaq-u bi)
حنفی تبریزی، شمس الدين محمد، ق 10 قمری
hanafī tabrīzī, šams-od-dīn mohammad(- 16c)
خوی؛ نمازی؛ شماره نسخه: 660/24
خط: نسخ، کا: اسدالله بن ظهیرالدین علی دوانی، تا: قرن 11[ف: -358]
al-munāsiba bayn-al lafz wa-l ma‘nā
رشتی، کاظم بن قاسم، 1212 - 1259 قمری
raštī, kāzem ebn-e qāsem (1798 - 1843)
تاریخ تأليف: 29 شوال 1234ق
در «فهرست کتب مشایخ 319» به نام «رساله در اثبات مناسبت بین الفاظ و معانی» آمده است، و در «فهرست تصانیف سید ...» کار محیط طباطبائی به عنوان «الرساله الثامنه و الثلاثون في اثبات المناسبه الذاتيه بین اللفظ والمعنی» آورده شده است. در پاسخ کسی که از وی به «بعض اجلاء الاصحاب» یاد می کند. با روش «قال - اقول». (احمد منزوی)
آغاز: حمدله. صلاه. اما بعد، فیقول العبد الفاني ... الرشتي، آن بعض اجلاء الاصحاب بلغه الله اقصی مقاصده ... قد کتب فیما کتب في الاصول في المبادى اللغويه بعض کلمات ردا علی القول بالمناسبه الذاتيه ... قال سلمه الله تعالی المقام الثاني ...
انجام: مع أنه لو أخذه عن التحقيق لم یحصل هذا التدافع الكثير في کلامه و ما ابریء نفسی أن النفس لأماره بالسوء ...
[التراث العربي 254/1]
آغاز: الحمدلله رب العالمين ... أما بعد فیقول العبد الفقير الحقير الجاني ... ان بعض الأخوان أيده الله تعالی بالایمان و أوصله بمنه و کرمه؛ انجام: هذا آخر ما أردنا ایراده في جواب هذه المسائل و الحمد وحده و صلی الله علی محمد و آله الطاهرين.
خط: نسخ، کا: عباس فرزند عبدالنبی فرزند قاسم، تا: نیمه اول قرن 13؛ مصحح، محشی، با قلم خوردگی؛ 32گ (49-80)، 24 سطر، اندازه: 9×15سم [ف: 30-551]
خط: نسخ، کا: سید کاظم رشتی، تا: 1234ق؛ جلد: تیماج، 13ص (130-118)، 21 سطر، اندازه: 15×21سم [ف: 3-1068]
آغاز و انجام: برابر
در فهرست با عنوان «اصول فقه» آمده؛ خط: نسخ، کا: علی بن رحیم و یوسف بن علی اردبیلی، تا: 1256ق، جا: کاظمین؛ جلد: تیماج مشکی، 26گ (10پ-35ر)، اندازه: 15×21سم [ف: 3-98]
آغاز: برابر؛ انجام: وصلی الله علی محمد و آله الطاهرين.
خط: نسخ، کا: محمد بن محمد علی یزدی، تا: شعبان 1256ق؛ 29گ، 19سطر، اندازه: 15×20سم [ف: 6-42]
آغاز: اعلم ان کل لفظ مستعمل کلفظ زید ...
خط: نسخ، بی کا، تا: 1260ق؛ 84گ (1-84)، 19 سطر، اندازه: 15×21سم [ف: 3-81]
خط: نسخ، بی کا، تا: 1260ق؛ 29گ (85-113)، 19 سطر، اندازه: 15×21سم [ف: 3-81]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ پخته، کا: محمد علی اصفهانی، تا: 72-1273ق؛ مصحح [عکسی ف: 1-378]
آغاز: بسمله حمدله والصلوه ... اما بعد فیقول العبد الفقير الحقير الجاني کاظم بن قاسم الحسيني الرشتى أن بعض الاخوان ایده الله تعالی بالایمان و اوصله بمنه ... سألني عن مسائل عمیقه غامضه؛ انجام: وهذا هو الجسد الجديد هذا آخرما اردنا ایراده في جواب هذه المسائل و الحمد وحده وصلی الله علی محمد وآله الطيبين الطاهرين
خط: نسخ، کا: علی اکبر بن علی مردان خلخالی، تا: 27 رمضان 1273ق؛ 37 گ، 21سطر[ف: 1-398]
آغاز: برابر؛ انجام: و السيد الداماد علی ما حکی عنهم الى الثاني الى الى اثبات المناسبات الذاتيه و ...
جزئی اشعار و مطالب متفرقه در حواشی؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تاب افتادگی: انجام؛ اهدایی: بینا؛ 3گ (137پ -139پ)، 19سطر (6×13)، اندازه: 11/5×17/7سم [رایانه]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: عبدالرحیم بن أبي الحسن علوی همدانی، بی تا، جا: کربلا؛ جلد: چرم زرد، 22گ (29پ -50ر)، 21 سطر، اندازه: 14/5×20/5سم [مؤيد: 1-367]
آغاز: بسمله. حمدله. اما بعد فیقول العبد الجاني و الاسير الفاني کاظم ابن محمد قاسم الحسيني الرشتي ... تنبیء عن الحقائق الربانيه؛ انجام: و ایدك و رقاك و سدد کی انه علی کل شیء قدیر. و صلی الله علی محمد و آله.
بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج، لاگ (27پ -33پ)، 17 سطر، اندازه: 15×21سم [ف: 3-153]
خط: نسخ، کا: عبدالله بن محمد حسینی، بی تا[ف: -124]
al-munāsiba bayn-an naḥw wa-l mantiq
ابن سینا، حسین بن عبد الله، 370؟ - 428 قمری
ebn-e sīnā, hoseyn ebn-e ‘abd-ol-lāh (981 - 1038)
از کلمات شیخ الرئيس ابو علی سینا است و مشابه با عباراتی است که در پایان فصل 3 مقاله یک فن 1 منطق شفا آمده است.
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 10 یا 11؛ با سر لوح؛ کاغذ: اصفهانی، 1ص (202پ)، 24 سطر (10×20)، اندازه: 17×27سم [رشت و همدان: ف: -1474]
آغاز: من کلام الشيخ الرئيس المناسبه بین النحو و المنطق أن نسبه صناعه النحو الى الالفاظ کنسیه صناعه المنطق الى المعاني؛ انجام: و ان کان غرضه تقویم المعاني فانه ایضا ینظر.
از این رساله پنج رساله پنج سطر اول آن نوشته شده و پس از آن سفید مانده؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 10 یا 11؛ با سر لوحهای زرین؛ کاغذ: اصفهانی، 24 سطر (10×20)، اندازه: 17×27سم [رشت و همدان: ف: -1466]
monāsebat-e jān bā tan
بابا افضل کاشانی، محمد بن حسین، - 667 ؟ قمری
bābā afzal-e kāšānī, mohammad ebn-e hoseyn(- 1269)
گفتاری بسیار کوتاه در باب اینکه تن و جان به هم تمام و کامل اند و از هم جدا نیستند.
آغاز: تن و جان بهم تمام و کاملند و از هم جدا نیستند: تن و جان بهم تنست، و جان و تن بهم جانست
انجام: و در جمله محسوسات و معقولات و متقابلات همچنین میدان
چاپ: مصنفات افضل الدين محمد مرقی کاشانی، به تصحیح مجتبی مینوی و یحیی مهدوی (تهران، خوارزمی: 1366 (چاپ دوم)) (ص 662)
تهران؛ سپهسالار؛ شماره نسخه: 2912/43
بی کا، تا: 1266ق؛ 1ص (143ر)[ف: 5-461]
man ista'jar ‘ayn-an yajūz-u an yūjir-hu bi-aktar am lā? (r.-un min mas’alat-i)
حجت کوه کمری، محمد بن علی، 1310 - 1372 قمری
hojjat-e kūh-kamarī, mohammad ebn-e ‘alī (1893 1953)
قم؛ حجت کوهکمری؛ شماره نسخه: 52/4
خط: نستعلیق نازیبا، کاتب = مؤلف، بی تا؛ مصحح [ف: -52]
al-munāsixāt
وفائی فرضی، محمد،
vafā'ī farzī,mohammad
وجوه مناسخات در ارث و استخراج طبقات وارثان را به روشی
که مؤلف آن را «شباک» و «النهر الصغير» نامیده و بر پایه جداول می باشد، در چند فصل گزارش کرده و برای مسائل مثال ها و جدول هایی تطبیقی تنظیم کرده است به گونه ای که مبتدیان بتوانند از آن استفاده نمایند.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 9801
آغاز: الحمدلله الذي أورث المعماء علم الوارثه و ثلث بهم في کتابه العزيز ذکر الشهود و الثلاثه ففرضوا ما فرضوا بحکمته؛ انجام: و هذا آخر ما قیدناه و قصدناه و الحمدلله وحده
خط: رقعی، کا: محمد نجم الدين، تا: 8 صفر 1124ق؛ مجدول؛ جلد: تیماج، 32گ، اندازه: 16/5×21سم [ف: 25-132]
al-munāsixāt
بحثی مختصر است درذکر یک فرض از مسائل وراث وارث گرفتن هر کدام از آنان.
آغاز: الاولى. المراد بالمناسخات أن یموت انسان قبل ویبقی ترکته بین الوراث ثم یموت احد الوراث فیتعلق الفرض بقسمه الفريضتين من أصل واحد فاقسامها اربعه
انجام: يأخذ الابوان سهمین وولد الميت اربعه اسهم وفریضه الثاني کذلك فهنا استحقاق واحد وهو بالنبوه لکن الوارث یختلفون لان وارث الأولى وهو الميت ووارث الثاني وهو ولد الميت هو غیر ابنیه.
چاپ: طهران، سنگی، 1395ق، وزیری، (کلمات المحققين: ج2، صص 105-106)
آغاز: برابر
گویا از جواهر الفرائض طوسی؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 9 و 10؛ 13سطر، قطع: جیبی [چهار کتابخانه مشهدف: -413]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1153ق؛ جلد: تیماج، 2گ، اندازه: 9×19سم [ف مخ: 5-1992]
آغاز و انجام: برابر
در پایان این اثر مطالبی در نیت نماز میت، مختصری در باب روزه روز عاشورا نوشته شده؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ مصحح؛ 6گ (130پ -135)، 17 سطر (5×12)، اندازه: 9×17/5سم [ف: 19-205]
monāsexāt-e ers
تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 2706/13
خط: نسخ، بی کا، بی تا[ف: 6-98]
monāsexāt-e ers
شیراز؛ امام عصر؛ شماره نسخه: 337/3
آغاز: بسمله، این چند کلمه در باب مناسخات بطریق اختصار ...
کا: حبیب الله بن علی اکبر حسینی، تا: 1039ق؛ 2گ (314و315)، اندازه: 19×25سم [ف: 1-117]
مناسخات الارث - مناسخات الميراث
monāsexāt be tarīq-e extesār
تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 3430/2
چند کلمه در این باب ؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ 2گ [ف: 6-412]
المناسخات في الارث - الايجاز في الفرائض
al-munāsixa fi-l mīrāt
تهران، دانشگاه؛ شماره نسخه: 3317/2
آغاز: بسمله. بعد الحمد و الصلوه اعلم ان اشتقاق المناسخه من النسخ و هو في اللغه النقل و التحويل؛ انجام: فتبین أن القسمه صحیحه.
خط: نستعلیق، کا: سمیع بن غلامعلی، تا: یکشنبه 1 شوال 1112ق؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج، 6گ (15ر-20ر)، 18 سطر (6/5×13)، اندازه: 12×19سم [ف: 11-2301]
li-1 al-mas’alat-un nāfi'a munāsixāt-ul mīrāt = = al-irt = wārit li-aqsām-il mabāḥit-il jāmi'a munāsixāt-ul irt
حلی، عبدالمطلب بن محمد، 681 - 745 ؟ اعرجی قمری
aʻrajī hellī, “abd-ol-motalleb ebn-e mohammad (1283 - 1345)
وابسته به: الفرائض النصيريه علی مذهب اهل البيت - جواهر
الفرائض؛ نصیر الدين طوسی، محمد بن محمد (597-672ق)
تاریخ تأليف: 721ق
مؤلف این کتاب به عنوان تکمله ای بر «مناسخات» تأليف خواجه نصیر الدين طوسی نگاشته است. مبحث مناسخات ارث خواجه نصیر الدين ضمن کتاب الفرائض النصيريه» آمده است و چون این بحث کامل نبوده است، سید عمیدالدین رساله حاضر را ساخته است. در آخر این نسخه هم تقریظ استاد و دایی سید عمید الدين یعنی علامه حلی (-726ق) هست که علامه حلی در این تقریظ بسیار سید عمیدالدین را ستوده است و این خود نشانگر عظمت شأن و مقام علمی سید عمیدالدین می باشد. این تقریظ که روی نسخه اصل که به خط مصنف بوده است این چنین می باشد: تقریظ علامه حلی: «احسنت ایها الولد العزيز السعيد الحسيب النسيب المعظم الفقيه المدقق، عمیدالدین، جعلت فداك فیما اودعته في هذه الأوارق الداله علی التميز عن الأقران والتبریز علی اکثر اشخاص نوع الانسان فلقد اتیت فیها بالمعانی اللطيفه والمسائل الشريفه. احسن الله اليك و افاض نعمه علیك ولا استبعاد في ذلك منك و انت من نسل شجره النبوه وفقك الله لکل خیر و دفع عنك کل ضمیر بمنه و کرمه و جوده و کتب حسن بن مطهر حامدا مصلیا مستغفرا». اعرجی مؤلف رساله حاضر می گوید: مسأله جامعی که خواجه طرح فرمود هر چند مشتمل بر دقائق و غرائب و فروع فراوان ا
ت اما با این حال برخی از اقسام وارث مانند وارثان درجه 3، مرتبه اخوان و اعمام در آن نیامده است بر آن شدم مسأله ای طرح کنم شامل تمام فروع و شاخه ها و موانع ارث.
آغاز: بسمله. الحمدلله علی ما أولانا من النعم و حیانا لجزیل القسم حمداً، موجباً لمزید الكرم ... فانی لما وقفت علی المسأله التي أنشأها الامام ... محمد بن محمد بن الحسن الطوسي ... في المناسخات التي قصد فیها جمع جمیع مراتب الارث واوصاف الوارث ... فوجدتها قد اشتملت علی المعاني الغريبه .. وهذه هی المسئله المشار اليها رجل مات وخلف ابویه وبنیه واحد هما حروالاخر نصفه حر و خنثی مشکلا ...
انجام: وهی سته أيضاً لزوجها نصفها ثلثه ولمعنها النصف الاخر ثلثه و ترکه زوجها وهی الثلثه لضامن الجريره والله اعلم والحمدلله رب العالمين وصلی الله علی سیدنا محمد و آله الطاهرين
چاپ: به سال 1315 در مجموعه کلمات المحققين و در سال 1319 همراه حاشیه الرسائل الخراسانيه به چاپ رسیده
[الذريعه 252/22]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 10؛ واقف: خواجه شیر احمد تونی، جلد: تیماج، 2ص، 46سطر، اندازه: 23×33سم [ف: 21-1464]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: اوایل نیمه دوم قرن 10؛ در جمادی الاول 957 تصحیح و مقابله شده؛ جلد: تیماج مذهب، 7ص، 14 سطر، اندازه: 13×18سم [ف: 21-1319]
آغاز: برابر؛ انجام: و یدفع إلى الثالث نصیبا من الثلث و یستثنی منه سدس الباقي و هو نصف تسع مال الاسدس نصیب فاذا جمعت.
خط: نستعلیق شکسته، کا: خانیساری، ابراهیم بن علی، تا: 924ق؛ جلد: تیماج مذهب، 4ص (128-131)، 14سطر، اندازه: 13×17/5 سم [ف: 9-42]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: آملی، عطاء الله بن مسیح، تا: ذیقعده 944ق؛ 2گ (167پ - 168ر)، اندازه: 12×16سم [ف: 32-91]
آغاز و انجام: برابر
تذکر: نام مؤلف و کتاب به قرینه آغاز نسخه تغییر یافت در فهرست با عنوان «حاشیه در مناسخات الارث طوسی» آمده و محتملا از مجدالدین اصفهانی؛ کا: اصفهانی، مجدالدین بن شرف الدين، تا: 965ق، جا: اصفهان (احتمالا)؛ کاغذ: اصفهانی، 6ص ( 42-37)، 17 سطر (8/5×13)، اندازه: 13×19سم [ف: 2-323]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: شیخ محمد علی بن محمود تبریز، تا: قرن 11؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج، 2گ (125پ -126پ)، اندازه: 19×26سم [ف: 23-829]
آغاز: برابر
خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ مهر: حاج سید سعید؛ 3ص، 26 سطر (9×15)، اندازه: 12×17سم [ف: 3-1531]
بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: انجام؛ مصحح؛ مهر: مهر دوازده ضلعی که در اطراف آن نام چهارده معصوم (علیه السلام) و در وسط: عبد: علی بن عبد العالي بدر الدين آمده، «الواثق بالملك المتعالي علی بن عبد العالي بدر الدين» (دایره)، «الهي بحق ابن عم المصطفي والزهرا وسبطیه والتسعه، اقل عبدهم علی بن عبدالعال بدرالدین في الجنه موقفه» (دایره)، حاج سید سعید؛ جلد: تیماج، اندازه: 12×17سم [ف: 3-1531]
آغاز و انجام: برابر
تذکر: نام مؤلف به قرینه آغاز نسخه تغییر یافت. در فهرست به فقیر الدين سالم نسبت داده؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ جلد: تیماج، 5گ، اندازه: 12×19سم [ف: 6-3019]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد صالح حاج سرور، تا: قرن 11؛ مهر: «مما وقعه راجياً لشفاعه سید المرسلين ابوالعرفان محمد بن الحسين النوني «التوني» نبی الدين» (دایره ای)؛ 4گ (144-147)، 17سطر، اندازه: 7/5×12سم [ف: 38-160]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: میرزا عبدالله افندی، تا: قرن 11 و 12؛ مصحح، محشی؛ 2گ (5پ -6پ)، اندازه: 12×18سم [ف: 18-50]
آغاز و انجام: برابر
تذکر: نام مؤلف به قرینه آغاز نسخه تعیین شد؛ خط: نستعلیق، کا: کلب علی، تا: سلخ شوال 1117ق؛ جلد: تیماج، 3گ (160پ-162پ)، اندازه: 16×21سم [ف: 6-345]
خط: نستعلیق، کا: علی نقی بن محمد حسین بن سید محمد بن حسین تبریزی، تا: 1141ق؛ اندازه: 12×16/5سم [ف: 1-209]
خط: نستعلیق، کا: محمد مهدی بن میرزا احمد، تا: 1255ق؛ جلد: تیماج، 3گ (23ر -25پ)، اندازه: 15×21سم [ف: 25-119]
آغاز و انجام: برابر
تذکر: نام مؤلف به قرینه آغاز نسخه تعیین شد؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا، 4 گ، 15 سطر[ف: 8-4290]
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ کاغذ: ترمه، جلد: میشن، 4گ (66پ - 69ر)، 14 و 18 سطر، اندازه: 13×18/6سم [ف: 6-98]
المناسك - مناسك الحج و العمره
manāsik
احسائی، احمد بن زین الدين، 1166 – 1241 قمری
ahsā'ī, ahmad ebn-e zayn-od-dīn (1753 - 1826)
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 26672
آغاز: بسمله. الحمدلله الذي براء الانام و عرفهم ما یلزمهم من ... اما بعد فهذه نبده مختصره وضعتها؛ انجام: الرجل و العمل علی الاولى و الاحتياط لایخفی
خط: نسخ خفی، بی کا، تا: قرن 13؛ قطع: وزیری کوچک [رایانه]
مناسك الحج - اقل مایجب معرفته من احکام الحج و العمره
مناسك الحج - العجاله الموجزه في فروض المناسك
مناسك الحج - خلاصه المنهاج في مناسك الحاج
مناسك الحج - مناسك حج
مناسك الحج - واجبات الحج و العمره
مناسك الحج - وجیزه في واجبات الحج
مناسك حج - احیاء العلوم (منتخب)
مناسك حج - حج
مناسك حج - حج و صوم
مناسك حج - رساله عملیه
manāsek-e haj =ādāb-e haj = arkān haj
جامی، عبدالرحمن بن احمد، 817 - 898 قمری
jāmī, ‘abd-or-rahmān ebn-e ahmad (1415 - 1493)
تاریخ تأليف: پنج شنبه 22 شعبان 877ق؛ محل تأليف: بغداد
چند فصل کوتاه است در مناسک حج واعمال مدینه منوره مطابق با فتوای ائمه مذاهب اربعه که در بغداد هنگام سفر حج نگاشته شده است. (سید احمد اشکوری)
آغاز: بسمله. الحمدلله الذي جعل الكعبه البيت الحرام ... اما بعد این ورقی چندست در بیان مناسک حج و عمره و آداب زیارت روضه حضرت رسالت ...
خط: نستعلیق، بی کا، تا: پنج شنبه 22 شعبان 877ق؛ 11گ (364-374)، 30سطر [فیلمها ف: 1-161]
آغاز: برابر؛ انجام: السلام علی الدعاه الى حکم الله ...
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 195ق؛ افتادگی: انجام؛ محشی به نشانی «منه سلمه الله»؛ کاغذ: ترمه، جلد: میشن، 10گ (353پ-362پ)، 31سطر، اندازه: 25/2×34سم [ف: 8-95]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 10، کاغذ: بخارائی، جلد: تیماج، 25 سطر، اندازه: 24×36/5سم [ف: 3-244]
خط: نستعلیق، کا: ظهوری، تا: 902ق؛ کاغذ: بخارائی، جلد: تیماج، اندازه: 26×36سم [ف: 3-249]
آغاز: برابر؛ انجام: و صلی الله علی محمد و آله و أصحابه الطيبين الطاهرين وسلم تسلیما کثیرا کثیرا
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ با لوحهای مختصر؛ جلد: مقوا، 11گ (11پ-21ر)، 25 سطر، اندازه: 18×26سم [ف: 17-294]
في نسخه اصل: ایا صوفیا ش 4207؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا، 21گ
( 724-704 )، 27سطر [فیلمها ف: 1-161]
نسخه اصل: دهلی نوش 504؛ بی کا، بی تا [فیلمها ف: 1-164]
manāsik-ul ħajj
محقق کرکی، علی بن حسین، 890 - 940 قمری
mohaqqeq-e karakī, ‘alī ebn-e hoseyn (1486 - 1534
در احکام حج که به صورت فتوایی در یک «مقدمه» و دو «فصل» و یک «تتمه» تنظیم و تحریر شده است: المقدمة في معنی الحج وانواعه وارکانه؛ فصل 1. افعال عمرة التمتع (چهار مبحث)؛ فصل 2. افعال الحج (شش مبحث)؛ التتمة في اعمال المدينة المنورة (دو مبحث). در الذريعه (22/263 رقم 6985) اشتباها به شهید ثانی
نسبت داده شده است، در فهرست مرعشی (87/9 ش 3307) اشتباه در آن به شهید ثانی نسبت داده شده است.
آغاز: بسمله. الحمدلله علی سوابق نعمة الغزار و الصلاة و السلام ... و بعد فهذه جملة تشتمل علی مالا بد منه من بیان مناسك حج بیت الله الحرام و زيارة رسوله و آله علیه و علیهم السلام وضعتها
انجام: کانت ائمتهم شفعاؤهم یوم القيامة، و لیکن هذا آخر الرسالة
چاپ: این رساله به سال 1423 ق در حياة المحقق الكركي با تحقیق شیخ محمد الحسون به چاپ رسیده است [الذريعة 269/22 ؛ رسائل المحقق الكركي 147/2؛ معجم المطبوعات العربية في ایران 504؛ مقدمه ای بر فقه شیعه 198]
آغاز: برابر؛ انجام: الخاتمة في التوابع و اللواحق و فیها مسایل الأولى في أن الخراج لیس من جملة مواضع الشبهات ... بعد الشرط حلال لکن روی عن علی الأزرق قال. در فهرست به شهید ثانی نسبت داده شده؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 10؛ افتادگی: انجام؛ 20گ (382پ-401پ)، 19سطر، اندازه: 18/5×25/5 سم [ف: 2-625]
آغاز و انجام: برابر
تذکر: نام مؤلف به استناد آغاز و انجام ذکر شد؛ خط: نسخ، کا: محمد بن ابراهیم اوالی بحرانی، تا: قرن 10؛ محشی؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج، 2گ (226پ-227پ)، 11سطر (7/5×12 )،اندازه: 15×21سم [ف: 12-41]
آغاز و انجام: برابر کان شاه ولی بن محمد امین سمنانی، تا: قرن 10، جا: هندوستان؛ کاغذ: اصفهانی، 7ص(151-157)، 18سطر (9/8×13 )، اندازه:12/5×19 سم [ف: 4- 430]
آغاز: برابر؛ انجام: و أفضله المسجد و اخلاصه المقام او تحت الميزاب و لو تعذر احرم حیث امکن. موجودی تا اوایل افعال حج؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 10؛ افتادگی: انجام؛ محشی؛ واقف: خواجه شیراحمد؛ 7گ، 13سطر، اندازه: 15×21سم [ف: 21-1465]
آغاز و انجام: برابر
در فهرست به شهید ثانی نسبت داده شده؛ خط: نستعلیق، بی کا، تان قرن 10؛ مصحح؛ 7گ (34پ -40)، 19 سطر، اندازه: 13/5×19 سم [محدث ارموی مخ: 3-1533] و [عکسی ف: 6-210]
آغاز و انجام: برابر خط: نسخ، کا: خضر بن شیخ خان همدانی، تا: قرن 10، جا: تبریز؛ 10گ (132-141)، 15سطر، اندازه: 12×16سم [ف: 2-400]
آغاز: برابر؛ انجام: و محل الذبح والنحر والصدقة مكة ان کانت الجناية في احرام العمرة و ان کانت متعة و من أن کانت في احرام الحج. خط: نستعلیق، کا: محمد، مسموم (مشموم) حسینی، تا: قرن 10؛ مصحح، محشی با نشان «ع، ع ل»؛ جلد: تیماج مذهب، 8گ ( 164-157 )، 17سطر (7×11)، اندازه: 10×15 سم [ف: 38-188]
آغاز: برابر؛ انجام: و الصدقة مكة ان کانت الجناية في احرام العمرة و ان کانت متعة و منی في الحرام الحج تذکر: این رساله در فهرست به اشتباه به نام شهید ثانی ثبت شده؛ خط: نسخ، کا: محمد بن حسن بن احمد بن فرج بن احمد بن حسن بن مبارك اوالی سهلاولی، تا: 947ق؛ مصحح؛ جلد: مقوایی، 19گ (9پ -27پ)، اندازه: 10×14سم [ف: 9-87]
آغاز: برابر؛ انجام: وان من تمام الوفاء بالعهد وحسن الأداء الزيارة قبورهم فمن زارهم رغبة في زیارتهم وتصدیقا بما رغبوا فیه کانت منهم یوم القيامة. تمت
خط: نستعلیق کهن، کا: لطف الله بن أنوشروان، تا: آخر رجب 951ق؛ مصحح؛ 8 گ، 17سطر، اندازه: 10×15 سم [ف مخ: 5-2118]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کان حسین بن عبدالرحیم رستمداری، تا: 964ق؛ 11گ (133پ -143پ)، اندازه: 13×18/5 سم [ف: 13-132]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ مذیل است به تتمه مناسك الحج از همین مؤلف، آغاز ذیل: «من تتمة المصنف .. البحث الثاني في و با
بیان شئ من کفارات الإحرام»، انجام: «و منی ان کانت في احرام الحج و الحمدلله ... و اهل بیته الطاهرين»؛ جلد: تیماج مذهب، 26ص، 16سطر، اندازه: 12×19 سم [ف: 21-1466]
آغاز: برابر؛ انجام: احرام العمرة وان کانت متعة فلا یقال أن عمرة التمتع جزء من الحج مما وقع فیها من الجناية ففی منی ان کان من احرام الحج و لیکن هذا آخر الرسالة.
خط: نسخ، کا: احسائی، محمد بن منصور، تا: اواخر جمادی الاول 1024ق، جا: اصفهان قریب جامع کبیر؛ جلد: تیماج، 8گ (96پ-103ر)، اندازه: 13/5×19 سم [ف: 25-90]
آغاز و انجام: برابر
بی کا، تا: 1025ق؛ 10ص (68-76) [ف: -123]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: با تاریخ 1028ق؛ مصحح؛ مهر: «الراجي الى الله عبدالله بن محمد طاهر» (مربع)؛ جلد: تیماج سیاه، 13 گ، 13سطر، اندازه: 14×23سم [ف مخ: -164]
قم، مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 155/3
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 1-175]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: غره جمادی الاول 1032ق؛ جلد: تیماج،6گ (1-6ر)، 19 سطر، اندازه:15/5×21 سم [ف: 44-183]
آغاز: بسمله، رب یسر بالخیر بعد حمد الله علی الانه و صلوته علی افضل انبیائه محمد المصطفي؛ انجام: بحمد الله و حسن توفیقه ... و صلی الله علی محمد و آله الطيبين الطاهرين.
خط: نسخ، کا: نعمت الله بن محمد الحسيني شهیر به رمال، تا: 1190ق؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: تیماج، 7ص (119-125)، 20سطر (8×12)، اندازه: 12×17 سم [ف: 9-175]
آغاز و انجام: برابر خط: نسخ خوش، بی کا، تا: قرن 13؛ مصحح: 14گ (67-80)، 12سطر، اندازه: 6/5×10/5سم [ف: 30-587]
آغاز و انجام: برابر
تذکر: نام مؤلف با تطبیق آغاز تعیین شد؛ خط: نسخ، کان محمد علی بن مقصود علی طالقانی، بی تا [نشریه: 7-279]
آغاز: برابر تذکر: این رساله در فهرست بدون نام مؤلف است؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا، کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج، 68گ، 16سطر (8/5×13/5 )، اندازه: 14×21سم [ف: 5-1744]
آغاز: برابر؛ انجام: وعن الامام الرضا (علیه السلام) ان لکل امام عهد في عنق اولیائه وشیعته وان من تمام الوفاء بالعهد ... ولیکن هذا آخر الرسالة والحمدلله رب العالمين ...
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ مصحح؛ جلد: مقوا، 10گ، 14-16سطر، اندازه: 11×17/5 سم [ف: 8-4554]
آغاز و انجام: برابر
تذکر: نام مؤلف با تطبیق اغاز به دست آمد؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ 9گ (65پ -73پ) [ف: 6-2204]
آغاز و انجام: برابر
در فهرست به شهید ثانی نسبت داده شده؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا ؛ مصحح، کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج، 13گ (75پ -87)، 13سطر (7×12/5)، اندازه:11/5×18 سم [ف: 16-47]
آغاز: برابر؛ انجام: و بعضه عشية و کذا اللبس و الطيب و اکل ما لا یحل و في رواية
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ محشی با نشان «ع ل، س، زی، مرتضی، مجمع الفوائد، منسک»؛ 17گ (138پ -154پ)، 11سطر (9×11)، اندازه: 15×20/5سم [ف: -246]
manāsik-ul ħajj
شهید ثانی، زین الدين بن علی، 911 - 965 قمری
šahīd-e sānī, zayn-od-dīn ebn-e ‘alī (1506 - 1558
تاریخ تأليف: 952ق
در این رساله مختصر، واجبات، مستحبات و چگونگی نیت در هر یک از آنها بیان شده است. شهید در این زمینه حداقل شش رساله دارد که بعضا با یکدیگر خلط شده است.
آغاز: بسمله. نیست نزع محیط انزع المخيط و اکشف راسی و اقلع خدای للاحرا لوجوب ذلك قربه؛ انجام: عن فلان او عمن استوجرت عنه و الحمدالله رب العالمين وصلی الله علی محمد و اله اجمعین یا رب العالمين
خط: نسخ جلی، کا: محمد شریف بن نجم الدين، تا: 999ق؛ ضمیمه نسخه ش 17544؛ جلد: تیماج، قطع: رقعی [رایانه]
خط: نستعلیق، کا: حسینی کاشانی، مرتضی بن ابوطالب، تا: 1101ق، کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج، 9گ (107ر-115ر)، اندازه: 11×25سم [ف: 8-727]
آغاز: بسمله، حمله اما و بعد فهذه جمله تشمل بیان واجبات عمره التمتع و حج التمتع و محرماتهما و بعض المستحبات؛ انجام: القرنب الثواب و لیس هذا مخصوصا بالواجب و کتب هذه الكلمات اجابه لالتماس بعض الأصحاب الفقير الى الله تعالی.
خط: نسخ جلی، بی کا، تا: 1120ق؛ قطع: رقعی [رایانه]
آغاز: بسمله، الحمدلله حمدا کثیرا علی عظیم نواله و جزیل افضاله حمدا یلیق بعظمة جلاله؛ انجام: و ورود المساجد المشرفة بمكة و المدينة کمسجد قبا ... و صلوة التحية بها و الدعاء.
خط: نسخ، بی کا، تا حدود قرن 12؛ اهدایی: رهبری، خرداد 1373؛ جلد: مقوا، 12گ، 17سطر، اندازه: 13×19/5 سم [اهدائی رهبر: 3-714] و [ف: 21-1473]
آغاز: بسم الله الرحمن الرحيم الحمدلله حمدا کثیرا علی عظیم نواله و جزیل افضاله حمدا یلیق بعظمة جلاله و الصلاة ...
تذکر: نام مؤلف به قرینه آغاز نسخه تعیین شد؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ مصحح؛ مهر: «افوض امری الى الله عبده اسمعیل» [مربع]؛ جلد: تیماج، اندازه: 13×18/5 سم [ف: 1-211]
بی کا، بی تا [تراثنا: س 6ش 4-98]
manāsik-ul ħajj
ابن حجر هیثمی، احمد بن محمد، 909 - 973 ؟ قمری
ebn-e hajar-e haysamī, ahmad ebn-e mohammad (1504 - 1566
تاریخ تأليف: شوال 940ق
مناسک حج طبق فقه اهل سنت شرح داده شده است.
چاپ: مکرر در مکه و مصر
چاپ شده؛ الميمنية 1323ق 240ص.
خط: نسخ، کان محمد مهدی بن علی بن یوسف طباطبائی، تا: 1245ق، برای سلیمان پاشا بیک پسر میر سران عبدالرحمن پاشا؛جلد: میشن، 21سطر [ف: 5-262]
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ 43گ [ف: -53]
manāsik-ul ħajj
خطیب شربینی، محمد بن احمد، - 977 قمری
xatīb-e serbīnī ,mohammad ebn-e ahmad(- 1570
تاریخ تأليف: یکشنبه 15 ذیقعده 954ق
رساله ای است در مناسک حج مطابق با فقه شافعی شامل «مقدمه) وده «فصل» و «خاتمه».
آغاز: بسمله الحمدلله الذي جعل البيت مثابة للناس وامنا وامر المستطيع اليه سبیلا حجة وجعله للاسلام رکنا ... وبعد فیقول فقیر عفو ربه المجيب محمد الشربينى الخطيب انی استخرت الله تعالی في جمع ما یحتاج اليه الناس في المناسك ... ورتبته علی مقدمة وعشرة فصول وخاتمة ...
چاپ: مطبوع، انظر المعجم ص /1109؛ مصر، 1311 ق. [معجم المؤلفين 269/8 ؛ هدية العارفين 250/2 ؛ الأوقاف العامة بغداد 605/1 و 641/1]
قم، گلپایگانی؛ شماره نسخه: 7108/1 - 36/108
آغاز: برابر؛ انجام: وان یتوفا نا علی الاسلام وهذا آخر ما سبقت الارادة بایراده ومن التوفيق اليه والافراد علیه انه الملك الوهاب ... ونفع به من تلقاه بقلب سلیم قالالمؤلف رحمه الله و کان الفراغ ..
خط: نسخ، کا: محمد بن موسی سبزه چی ساوجبلاغی، تا: ذیحجه 1237 ق، به جهت ملا احمد بیلنکی؛ جلد: تیماج، 22گ، 15سطر، اندازه: 15×21سم [ف: 8-4553]
manāsek-e haj
جرجانی، ضیاء الدين بن سدید الدين، ق 10 قمری
jorjānī, zīyā-od-dīn ebn-e sadīd-od-dīn(- 16c
در یازده «باب». .
آغاز: بسمله. هذه رسالة وجيزة في مناسك الحج کتبته تذكرة الاخواني المومنين مشتملة علی بیان مفروضاته و بعض مندوباته و قدر من الأدعية و النية (؟) و في آخرها المزار مبوبا و بالله التوفيق و التمست منهم أن لا ینسونی في مشاعر الحرام نفعنا الله بها بمحمد و آله علیه السلام. باب اول در تعریف حج و مقدمات آن حج در لغت بمعنی قصد است
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 3190/4
آغاز: برابر؛ انجام: اللهم صل علی محمد و آل محمد. بعد از آن نماز زیارت بگذارد.
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11، 23گ (144پ - 166پ)، 26سطر (6/5×14/5)، اندازه: 14×21/5سم [ف: 11-2149]
manāsik-ul hajj
سیماوی، سنان الدين یوسف، 1006 قمری
sīmāvī, sanān-od-dīn yūsof(- 1598
قطعه ای است از مناسك الحج نامبرده که توسط محمد بن
حسین، نقل و کتابت شده است. مذیل است به «مناسك الحج» ترکی از مؤلفي نامعلوم در آداب و اعمال حج.
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 17602
آغاز: و قاسفین تراش اتسه و یا خرد ابدست الور کن؛ انجام: و سائر حضر تك اولادنه و اتباعنه زیارت ایدوب فاتحه او قویه و السلام.
خط: نسخ و نستعلیق (ترکی اسلامبولی)، کا: محمد بن حسین، تا: قرن 12؛ افتادگی: آغاز؛ اهدایی اداره کل فرهنگی افریقا و کشورهای عربی ایران در دی 1368؛ جلد: مقوا، 36، 9سطر، اندازه: 10×15 سم [ف: 21-1471]
manasik-ul hajj = talxis-ul maram fi fiqh-i hajj-i bayt il-lah-il haram
عاملی، حسن بن زین الدين، 959 - 1011 قمری
‘āmelī, hasan ebn-e zayn-od-dīn (1552 - 1603
در این رساله فضیلت و ثواب و آداب سفر حج وهمچنین فضیلت زیارت نبی اکرم و سایر اعمالی که در مدینه طیبه وارد شده با عباراتی استوار بیان گردیده است. نامبرده دربیان هریک از موارد استناد به روایات از طریق اهل البيت می نماید. (براتعلی غلامی مقدم)
آغاز: بسمله، الحمدلله الذي فرض حج البيت علی من استطاع اليه سبی و اعد لمن اطاع امره و حمل مشاق هذا العمل نفسه اجرا عظیم و ثوابا جزیلا
انجام: فقال لابد أن ترجعوا اليه و علی هذا القدر نقطع الكلام حامدا لله تعالی ...
آغاز: برابر
تذکر: نام مؤلف در فهرست نیامده و به قرینه آغاز نسخه معین شد؛ کاتب = مؤلف، تا: 22 ذیحجه 1042ق [تراثنا: س کش 4-45]
بی کا، تا: قرن 11 [تراثنا: س 18 ش 1 و 2-243]
آغاز: بالبیت خرج من ذنوبه فاذا سعی بین الصفا و المروة خرج من ذنوبه کا: محمود بن محمد صابر واعظ فهنانجی، تا: قرن 11؛ افتادگی: آغاز؛ 40گ (69ر-108ر)، اندازه: 13×19 سم [ف: 16-319]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد بن خلیل تبریزی، تا: ربیع الثاني 1014ق؛
مصحح، مقابله شده؛ تملک: مرحوم سید مصطفی حسینی، سید مصطفی سجادی؛ با خط شیخ بهایی؛ اهدایی: رهبری، خرداد 1373؛ جلد: مقوا، 72گ، 12سطر، اندازه: 12/5×18/5 سم [اهدائی رهبر: 3-713] و [ف: 21-1465]
بی کا، تا: 1027ق؛ مقابله شده؛ جلد: تیماج، 56گ (278پ - 333ر)، اندازه: 10×16/5 سم [ف: 25-194]
آغاز: برابر؛ انجام: السلام علیكم بما صبرتم فنعم عقبی الدار و لیکن فیما یقول عند مسجد الفتح یا صریخ المكروهين و یا مجیب المضطرين ... کشفت في هذا المكان
بی کا، تا: 12 جمادی الاول 1029ق؛ مصحح؛ مهر: «عبدالله بن محمد طاهر 1018» (مربع)؛ جلد: تیماج، 62گ، 13سطر، اندازه: 14×23سم [ف مخ: -32]
قم: مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 155/5
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 1-177]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ خوش، بی کا، تا: سلخ صفر 1054ق؛ محشی؛ تملک: سید هدایت الله مهدوی؛ جلد: تیماج، 94گ، 11سطر، اندازه: 13×19/5 سم [ف: 5-55]
خط: نسخ، کا: احمد بن حاجی سالم بن شیخ عبد الله، تا: 12 محرم 1119ق [مختصر ف: -657]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: حسین علی بن محمد حسین، تا: دهه سوم شعبان 1359ق؛ جلد: مقوایی، 49گ (1پ-49پ)، 15سطر، اندازه: 10×15/5 سم [ف: 5-85]
manasik-ul hajj = afal-ul hajj
شوشتری، عبدالله بن حسین، - 1021 قمری
šūštarī, “abd-ol-lāh ebn-e hoseyn(- 1613
تاریخ تأليف: پیش از 25 محرم 1020ق
رساله ای در اعمال و آداب حج
آغاز: بسمله. بعد حمد الله ... یقول ... عبدالله بن حسین الشوشتري ان هذه رسالة وجيزة قد رتبتها في سیاقه افعال الحج علی الاجمالمضربا عن ذکر اکثر الفروع التي ربما یتجدد بالاهمال تسهیلا للضبط و تقلیلا للانتشار
انجام: والفرق بین الافراد و القران یسیاق الهدى في القران و عدمه في الافراد
آغاز: برابر؛ انجام: والفرق بین الافراد و القران یسیاق الهدى في القران و عدمه في الأفراد
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ 17سطر[ف: 5-184]
آغاز: برابر؛ انجام: بل کان حراما علی المحل في الحرم ایضا و لم یکن عده من محرمات الاحرام کما فعله بعضهم وجها (قد وقع الفراغ من نقله علی ید احقر عباد الله الباري محمد امین القاري ضحوة یوم السبت الخامس و عشرین من شهر محرم الحرام سنة الف و عشرین).
خط: نستعلیق، کا: محمد امین قاری، تا: شنبه 25 محرم 1020ق [ف: 5-1779]
آغاز: برابر؛ انجام: و یحرم لحج التمتع من مكة ... مع الإختيار و الفرق بین الافراد و القران بسیاق الهدى في القران و عدمه في الإفراد قد وقع الفراغ من نقله ..
خط: نستعلیق، بی کا، تا: ذیحجه 1020ق؛ 4گ (74پ -77پ)، 21سطر، اندازه: 5×13/5 سم [ف: 39-542]
manāsek-e haj
شیخ بهائی، محمد بن حسین، 953 - 1030 قمری
šeyx-e bahā'ī, mohammad ebn-e hoseyn (1547 - 1621
مشتمل است بر «مقدمه» و هفت «مطلب»: 1. بیان بعضی از آداب حج؛ 2. شرایط وجوب حج؛ 3. انواع حج و ذکر مواقیت؛ 4. افعال حج تمتع بر سبیل اجمال؛ 5. افعال حج تمتع برسبیل تفصیل؛ 6. احکام حج قران و حج افراد؛ 7. احکام حج به نیابت. این رساله از جامع عباسی شیخ بهایی نگاشته شده است.
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 12795
آغاز: بسمله، در بیان حج و شروط آن و در آن مقدمه و هفت مطلبی است؛ انجام: و در این وقت کل مبلغی که وجه اجاره اوست به وارث او می رسد.
خط: نستعلیق تحریری، کا: ابراهیم، تا: 24 شعبان 1341ق؛ واقف: حسین کی استوان، آبان 1348؛ جلد: مقوا، 36گ، 15و16سطر، اندازه: 12×20سم [ف: 21-1478]
manāsek-e haj
میرداماد، محمد باقر بن محمد، - 1041؟ قمری
mīrdāmād, mohammad bāqer ebn-e mohammad( 1632
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 7499/5
آغاز: اما بعد برای اهل ایمان و اصحاب درایت و ایقان پوشیده نیست؛ انجام: چنانچه فقهاء ... بیان کرده اند و الله تعالی اعلم بالصواب.
خط: نستعلیق، کا: خادم مشهدی، محمد جعفر بن نجم الدين محمود، تا: شعبان 1088ق؛ گفته های او را در شعبان 1088 گرد آورده و این رساله را ساخته است؛ جلد: تیماج مذهب، 14گ ( 93-80 )، 15سطر (7×15)، اندازه: 12/5×19 سم [ف: 16-594]
manāsik-ul hajj
ابن صبح، علی
ebn-e sobh, ‘alī
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 9500/18
آغاز: بسمله ... و بعد فهذه جملة مختصرة یحتاج إلى معرفتها کل من کان حاجا و معتمرا و هی وافية بالمقصود لمن کان علیه مقتصرا جعلتها و انا اقل عباد الله العلى ابن صبح علی؛ انجام: انكی علی کل شیء قدیر و صلی الله علی محمد و اله
خط: نسخ، کا: فضل الله بن مسعود، تا: 1047ق؛ جلد: تیماج، 6گ (87پ - 92پ)، 21سطر، اندازه: 11×20سم [ف: 30-173]
manāsik-ul ħajj
عمادی، عبدالرحمن بن محمد، 974 - 1051 قمری
emādī, “abd-or-rahmān ebn-e mohammad (1567 - 1642
رساله ای است در مناسک حج، در پایان رساله آمده: «هذا جمیع ادعية مناسك عبدالرحمان العمادي رحمه الله تعالی».
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 4905/2
آغاز: اذا هم الحاج او المسافر بالخروج من داره یصلی رکعتین و یقرا فیها المعوذتين؛ انجام: ثم یعود الى منی و یصلی بها الظهر ثم یاتی الى زمزم فیتضلع و یتراوی و یصب علی رأسه ... و لا قوة الا بالله العلى العظيم. هذا جمیع ادعية مناسك عبدالرحمان العمادي، رحمه الله تعالی
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج، 5گ (45ر -49ر)، اندازه: 13×20/5 سم [ف: 14- 131]
manāsek-e haj = efʻāl-e haj
سلطان العلماء، حسین بن محمد، 1001 - 1064 قمری
soltān-ol-‘olamā’, hoseyn ebn-e mohammad (1593 - 1654
آغاز: الحمدلله الذي هدانا لاقوم سبله والصلاة والسلام علی اکرم رسله و آله سیما مخزن سرابیه و نزله. و بعد این مختصری است در بیان افعال حج و عمرهت و مقدمات و توابع که بنده کثیر العصيان خلیفه سلطان غفرله الرحيم الرحمن به نظر فاتر و فهم قاصر. مقتضای ادله و متقضی برائت ذمه دانست. قربة إلى الله تعالی به فارسی تحریر نموده
آغاز: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ 39گ (حاشیه 2پ-40پ)، 17سطر [سه کتابخانه اصفهان: ف: -41]
آغاز: برابر؛ انجام: دیگر سزاوار آنست که در وقت بیرون آمدن از مکه قصد ...
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1095ق؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج، 75ص (3-77)، 17 سطر، اندازه: 12×18 سم [ف: 10-1734]
manāsek-e haj
مجلسی، محمد تقی بن مقصود علی، 1003؟ - 1070 قمری
majlesī, mohammad taqī ebn-e maqsūd'alī (1595 1660
مناسک مختصری است متضمن واجبات و مستحبات اعمال حج و زیارت های مدینه منوره.
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: آغاز؛ اندازه: 12×18/5 سم [نسخه پژوهی: 2-229]
آغاز: قرن المنازل که میقات أهل طایف است؛ انجام: اللهم انی أعوذ بك من الكفر و الفقر و مواقف الخزي في الدنيا و الاخرة و چون از این ..
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ جلد: مقوایی، 67گ، 15سطر، اندازه: 9×15 سم [ف: 1-27]
manāsek-e haj
قزوینی، خلیل بن غازی، 1001 - 1089 قمری
qazvīnī, xalīl ebn-e qāzī (1593 - 1678
مشتمل است بر افعال حج و عمرہ: افعال عمرہ: احرام، افعال بعد از حرام، رکن و غیره؛ افعال حج: شامل 15فعل.
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 19580
آغاز: بسمله، الحمدلله و سلامه علی المصطفين الاخبار الذين هم خازنوا علمه؛ انجام: و احشرنا في فرقة الشهداء و الصالحين.
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ اهدایی: رهبری، خرداد 1373؛ 46گ، 12 سطر، اندازه: 9×14 سم [اهدائی رهبر: 3-716] و [ف: 20-495]
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 667
همان نسخه بالا [اهدائی ف: -234]
manāsek-e haj = r.-ye haj
محقق سبزواری، محمد باقر بن محمد مؤمن، 1017 - 1090 قمری
mohaqqeq-e sabzevārī, mohammad bāqer ebn-e mohammad mo’men (1609 - 1679)
تاریخ تأليف: 1090ق
شامل مناسک و شرح اعمال و خواندن ادعیه ای است که در بیت الله الحرام انجام داده می شود و این اعمال بعضی واجب و بعضی مندوب است، علاوه بر آن ادعیه مأثور از ائمه هدی و نیز اعمال حج عمره در یک «مقدمه» و چند «باب».
آغاز: الحمدلله رب العالمين ... اما بعد بدان ایدك الله تعالی که این کلمه چندی است در بیان مناسك حج مشتمل بر یک مقدمه و چهار فصل و یک خاتمه.؛ انجام: سنت ست به ادنای حل رفته احرام عمره مفرده با شرط و شروط و طواف نساء به جا آورد که مقابل یک حج است خصوص رحبی.
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ مجدول؛ جلد: تیماج، 47گ، 11سطر، اندازه: 9/5×14 سم [ف: 28-23]
آغاز: بسمله، الحمدلله رب العالمين و الصلوة و السلام علی خیر خلقه محمد و آله الطاهرين و العاقبة للمتقین. اما بعد این رساله؛ انجام: و الاساءة علی نفس فانه لاجحة لی ولا عذرة ...
خط: نسخ، بی کا، تا: محتم قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ کاغذ: اصفهانی، 9سطر (5×12)، اندازه: 11/5×20 سم [ف: 5-283]
manāsek-e haj
گلپایگانی، ابوالقاسم بن محمد، - 1092 قمری
golpāygānī, ab-ol-qāsem ebn-e mohammad(- 1681
رساله مختصری است در احکام حج که به درخواست جمعی از مؤمنين نگاشته در یک «مقدمه» وده «فصل» و یک «خاتمه».
قم؛ گلپایگانی شماره نسخه: 7605/1 - 38/225
آغاز: بسمله الحمدلله رب العالمين والصلوة ... چنین گوید محرر این رساله ... ابوالقاسم بن محمد جرادقانی که بعضی از اعزه از این کمینه ... که مختصری مشتمل بر واجبات وضروریات حج و بعضی از مندوبات ... مشتمل است بر مقدمه وده فصل وخاتمه مقدمهدربیان تعریف حج؛ انجام: خاتمه در طواف وداع خانه کعبه ... جناب مقدس نبوی صلی الله علیه و آله فرموده هرکه زیارت بیت الله الحرام در مکه بجا آرد و در مدینه به زیارت من
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ جلد: مقوا، 5گ، 23سطر، اندازه: 10×15 سم [ف: 8-4556]
manāsek-e haj
قمی، محمد طاهر بن محمد حسین، - 1098 قمری
qomī, mohammad tāher ebn-e mohammad hoseyn( 1687
در این رساله بسیار مختصر واجبات حج و آنچه از اعمال احتیاطی است، به روش فتوایی با نقل بعضی از اقوال علما بیان شده.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 4098/1
آغاز: بدان ای سالک راه یقین و ای جوینده طریق دین که این رساله ایست مختصر در بیان واجبهای حج؛ انجام: یازدهم احرام در احرامی چرکین بستن.
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1066ق؛ جلد: تیماج، 7گ (1ر-7پ)، 15سطر، اندازه: 11/5×18 سم [ف: 11-114]
manāsek-e haj
خادم حسینی، محمد جعفر بن نجم الدين، ق 11 قمری
xadem hoseyni,mohammad jafar ebn-e najm-od-din( - 17c
مؤلف از شاگردان میرداماد (-1040ق) بوده و در نزد وی رساله مناسک حج ملا احمد مقدس اردبیلی را خوانده و آنچه مطابق رأي میرداماد و یا موافق اجماع بوده ثبت نموده و آنچه مخالف اجماع و یا نادرست می نمود، تصحیح کرده و در رساله حاضر آورده است. در واقع رساله حاضر، تحریر جدیدی است مناسک حج مقدس اردبیلی که با آراء میرداماد و آراء اجماعی فقهای شیعه منطبق گردیده است. (ابوالفضل حافظیان)
آغاز: بسمله. اما بعد بر رأي اهل ایمان و اصحاب ایقان پوشیده نیست که اعمال مکلف مقبول درگاه الهي ... بدانكه چون کسی خواهد متوجه که معظمه شود بقصد گذاردن حج واجب باید که در حین بیرون رفتن از منزل خود نیت چنین کند
انجام: و برین معنی اجزا پنیت را بتمامی دانند و در وقت نیت قصد آنها کنند چنانچه فقها رضوان الله علیهم بیانكرده اند و الله اعلم بالصواب.
آغاز: ... در اعمال و اقوال خود حساب کرد ... و بعد بدان ایدك الله تعالی في الدارين که چون کسی خواهد که متوجه مکه معظمه شود بقصد گذاردن حج واجب؛ انجام و ازاله موی خود بتراشیدن و خواه بکندن مگر موی در چشم روییده باشد و اذیت تمام رساند و دندان کندن است ...
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: انجام؛ جلد: مشمعی، 30گ، 8سطر ( 7×9/5)، اندازه: 10/5×13 سم [ف: 32-654]
آغاز و انجام: برابر
نسخه اصل: کتابخانه واتیکان، رم، ایتالیا، شماره 1760؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ 16ص (10-25)، 17سطر [عکسی ف: 3-640]
manāsek-e haj
واعظ اصفهانی، محمد بن ابی القاسم، ق 11 قمری
vā‘ez-e esfahānī, mohammad ebn-e ab-el-qāsem(- 17c
تبریز؛ ملی؛ شماره نسخه: 3/ 3230
آغاز: حمد و سپاس بیقیاس مر معبودی که فرض ساخت مر عباد را زیارت بیت الله الحرام و لازم گردانید بر ایشان طواف میانه رکن و مقام؛ انجام: چون در برابر یکدیگر افتادند قوت تجلی از روح مزور برین روح زایر تافت و از پرتو او اثری یافت و از روشنی روح زایر بروح مزور اثری رسید و سبب رفعت و منزلت درجات شد پس فواید در ضمن زیارت مندرج باشد
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ جلد: چرمی، 29گ، 16سطر، اندازه: 13×19/5 سم [ف:2-756]
manāsek-e haj = ādāb-e haj (r.-ye saqīre)
مجلسی، محمد باقر بن محمد تقی، 1037 - 1110 قمری
majlesī, mohammad bāqer ebn-e mohammad taqi (1628 - 1699)
رساله ای است مختصر در بیان واجبات حج و عمره و برخی از مستحبات هر دو در یک «مقدمه» و سه فصل»: مقدمه در بیان شرایط حج و عمره است و افعال این هر دو بر سبیل اجمال؛ فصل 1. آداب حج؛ 2. افعال عمره تمتع؛ 3. احکام حج تمتع؛ خاتمه در بیان زیارت نبی و ائمه صلوات الله علیهم اجمعین. در
این رساله فقط متعرض اعمال عمره تمتع و حج تمتع است و به نحو مبسوط احکام آنها را در بخش هایی متعرض می گردد.
آغاز: الحمدلله رب العالمين ... اما بعد این رساله ایست مختصر در بیان واجبات حج و عمره و برخی از مستحبات هر دو مشتمل است بر مقدمه و سه فصل خاتمه انجام: و سایر فروع و احکام نادره در رساله کبیر والد فقیر مذکور است هر که خواهد باید که بآن رجوع نماید. و الحمد لله اولا و آخرا و صلی الله علی محمد و اهل بیته الطاهرين
چاپ: ایران، قم، کتابخانه آیه الله مرعشی نجفی، 1412ق، سید مهدی رجائی، 1، ضمن بیست و پنج رساله از علامه محمد باقر مجلسی [کتابشناسی مجلسی ص 304؛ الذريعة 256/22]
آغاز و انجام: برابر
در فهرست با عنوان «آداب و احکام حج» و ناشناس آمده؛ کا: اینجو، جلال الدين محمد، تا: با تاریخ 1095 ق، به دستور سلطان محمد کاتب سپاهانی؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج تریاکی، 18ص (121-138) [ف: 10-1588]
آغاز: واجب است قربة إلى الله. و در همه نیتها کسی که حج به نیابت دیگری کند نیت کند که این فعل را بجا میآورم در عمره اسلام عمره تمتع یا حج اسلام حج تمتع از برای آنکه واجبست بر فلانی؛ انجام: برابر در فهرست شناخته نشده و به نام مناسک حج بدون نام مؤلف معرفی شده (فهرست رایانه ای 506)؛ خط: نستعلیق، کا: محمد مؤمن بن علینقی باکی، تا: قرن 12، جا: اصفهان؛ افتادگی: آغاز؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج، 4گ (161ر-164 پ)، 48سطر (9×23)، اندازه: 14/5×30 سم [ف: 14-124]
خط: نستعلیق، کا: محمد کاظم بن حمد الله گیلانی دیلمی تنکابنی (شاگرد علامه مجلسی)، تا: رجب 1102ق؛ جلد: تیماج، 27گ (22پ-48ر)، 15سطر، اندازه: 9/5×17 سم [ف: 27-262]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ زیبا، بی کا، تا: 1125ق؛ جلد: تیماج، 14گ (349پ۔ 362پ)، 22سطر، اندازه: 16×21/5سم [ف: 1-217]
آغاز: الحمدلله رب العالمين ...... اما بعد، مقصر درگاه رب العالمين و خادم آثار الائمه الطاهرين محمد باقر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ با سرلوح مذهب، مجدول، مصحح؛ 41گ، اندازه: 13/5×20/5سم [نسخه پژوهی: 2-229]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق تحریری، بی کا، تا: قرن 13؛ اهدایی: رهبری، اردیبهشت 1386؛ جلد: تیماج سوسنی، 106گ، اندازه: 12×19سم [اهدائی رهبر: 3-718]
آغاز: برابر؛ انجام: اما اگر بر روی نرسد جایز است.
خط: نسخ خوش، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز و انجام (اندکی از خاتمه را نیز کم دارد)؛ مجدول؛ اهدایی: رهبری، بهمن 1383، 4 گ، 19سطر، اندازه: 8/5×16/5 سم [اهدائی رهبر: 3-719]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد حسن بن علی اکبر شریف، تا: 1223ق؛ دارای سرلوح، مجدول؛ 22گ (321پ-342پ)، 16سطر، اندازه: 8×14 سم [ف: 37-42]
آغاز: برابر؛ انجام: و رساله صغیری واصغری نیز نوشتم از جهت انتفاع اصناف اهل ایمان وارجو من الله العفو والرحمة.
خط: نسخ، بی کا، تان جمادی الاول 1233ق؛ مصحح؛ مهر: کتابخانه «ضیاء الدين نوری» (بیضوی)؛ جلد: تیماج، 116گ، 14سطر، اندازه:15×20/5 سم [ محدث ارموی مخ: 3-1534]
آغاز: الحمدلله رب العالمين و الصلوة علی اشرف المطهرين محمد و عترته المعصومين و بعد بدان ایدك الله تبارك و تعالی که این رساله ای است در بیان واجبات حج و عمره؛ انجام: و بهترین زیارات زیارت جامع کبیر است اگر ممکن باشد او را نیز بخواند فصل چهارم ... غایتش آنکه می باید که با کمال تدبر و تفکر در این کلمات او و منتفع شوند و الله اعلم بالصواب و الله المرجع و المآب.
دیباچه را فاقد است؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: سه شنبه 23 جمادی الاول 1257ق، جا: بندر جده؛ جلد: تیماج، 168گ، 11سطر، اندازه: 16×20/5سم [ف: 38-83]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: سید مصطفی حسینی خوانساری، تا: 28 ربیع الاول 1391ق؛ اهدایی: رهبری، خرداد 1373؛ جلد: تیماج، 24گ، 22سطر، اندازه: 11/5×18 سم [ف: 20-502]
آغاز: برابر؛ انجام: اما اگر بر روی نرسد جایز است. خط: نسخ تحریری، کا: مصطفی بن احمد صفائی خوانساری، تا: 28 ربیع الاول 1391ق؛ اهدایی: رهبری، خرداد 1373، جلد: تیماج، 24گ، 23 سطر، اندازه: 11/5×18 سم [اهدائی رهبر: 3-719]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ ضمیمه نسخه ش 27528 [رایانه]
آغاز: بسمله. الحمدلله الذي جعل الذي من فضائل الانعام علی الأنامان فرض علیهم حج بیته الحرام لیشهدوا منافع لهم؛ انجام: تصدق کند بر خدام و محتاجان آن بقعه مشرفه و بهترین زیارات زیارت جامعه کبیره است باید که تا ممکن باشد آن را نیز بخواند ... تسلما
خط: نسخ خفی، بی کا، بی تا؛ ضمیمه نسخه ش 127558 [رایانه]
manāsek-e haj
مازندرانی، محمد هادی بن محمد صالح، -1120 قمری
māzandarānī, mohammad hādī ebn-e mohammad saleh( - 1709
مختصری است در آداب و مناسک حج، تأليف شده به اشاره عزیزی، در یک مقدمه و پنج «باب» و «خاتمه»: مقدمه در بیان فضیلت حج و عمره؛ باب 1. وجوب حج و عمره و شرایط وجوب آنها؛ 2. تحقیق میقات؛ 3. بیان چیزی چند که بر محرم حرام و ترک آنها واجب است و ذکر کفاره هر یک؛ 4. بیان مناسک و افعال حج تمتع و افراد و اقران؛ 5. بیان احکام حصر و صد؛ خاتمه: در فضیلت دخول کعبه و طواف وداع و زیارت پیامبر صلی الله علیه و آله و فاطمه زهراء و ائمه بقیع علیهم السلام، در پنج فصل.
اصفهان؛ مدرسه صدر بازار؛ شماره نسخه: 479
آغاز: الحمدلله رب العالمين ... اما بعد چنین گوید ذره بی مقدار ... که این رساله ای است در بیان مناسک و آداب حج که حسب الاشاره عزیزی؛ انجام: و شیخ علی این قول را اصح نامیده و شیخ طوسی علیه الرحمه در تهذیب و علامه حلی قدس سره هم در منتهی المطلب قائل به حرمت شده اند و احوط ...
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: انجام؛ مصحح؛ جلد: تیماج، 86گ، 14سطر، اندازه: 11/5×19/5 سم [ف: 2-343]
manāsik-ul ħajj
بحرانی، سلیمان بن عبد الله، 1075؟ - 1121 قمری
bahrānī, soleymān ebn-e 'abd-ol-lāh (1665 - 1710
تاریخ تأليف: رجب 1107ق
آغاز: الحمدلله و کفی و سلام علی عباده الذين اصطفی و بعد فهذه رسالة وجيزة وضعتها؛ انجام: توفیق الاتمام و الفوز بسعادة الاختتام ومصلین علی افضل الانام محمد و آله البررة الكرام و کتب بمحروسة البحرين
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج، 162گ (2پ -163ر)، 19سطر (6/5×14 )، اندازه: 12/5×20سم [ف: -721]
خط: نسخ خوش، کا: نوح بن احمد بن صالح بحرانی درازی، تا: 1117ق؛ مصحح، محشی با امضای منه دام ظله [میراث شهاب: س 8ش 4-63]
manāsek-e haj
تنکابنی، محمد بن عبد الفتاح، 1040 - 1124؟ قمری
tonekābonī, mohammad ebn-e abd-ol-fattāh (1631 - 1712
رساله مختصری است در بیان فضیلت حج و احکام آن شامل چهار «مقدمه» و چند «مقصد» در واجبات و مستحبات حج و عمره: مقدمه 1. فضیلت حج و مذمت ترک آن؛ مقدمه 2. بیان استطاعت؛ مقدمه 3. سفر حج باید محض اطاعت خداباشد؛ مقدمه 4. بیان انواع حج؛ مقصد اول: در عمره تمتع ...
آغاز: بسمله حمدله والصلوة علی سیدنا ونبینا وحبیب الهنا محمد خاتم النبيين وآله الطيبين الطاهرين می گوید اقل خلق الله الغني محمد بن عبدالفتاح تنکابنی غفر الله ذنوبهما که جمعی از برادران ایمانی حصل الله آمالهم الدنيوية والأخروية ... مشتمل است بر مقاصد و مقدمات در فضیلت حج
آغاز: برابر؛ انجام: همه وغمه وکفیته هود عدوه في هذا المكان تمت بعون الله
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1016ق، جا: مهلبه اعمان؛ مصحح؛ جلد: تیماج، 38 گ، سطور چلیپایی، اندازه: 10×19سم [ف: 8-4561]
آغاز: برابر؛ انجام: همه وغمه و كيفية هول عدوه في هذا المكان. خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ اهدایی: رهبری، خرداد 1373؛ جلد: گالینگور، 38گ، 13سطر، اندازه: 10×18سم [اهدائی رهبر: 720-3] و [ف: 20-496]
manāsek-e haj
آقا جمال خوانساری، محمد بن حسین، - 1125 قمری
āqā jamāl-e xānsārī, mohammad ebn-e hoseyn(- 1713
مشتمل بر یک «مقدمه» و چند «مبحث» و یک «خاتمه» در بیان فضیلت حج و عمره و عقاب تارک حج و عمره و جز این. [ريحانة الادب 54/1]
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 11087/1
آغاز: در حج و ان شرعا عبارتست از افعالی که می آید چنانچه عمره نیز چنین است؛ انجام: اگر در یک مجلس باشد متعدد نمی شود و اگر در دو مجلس باشد متعدد می شود و آن ضعیف است
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ مصحح، محشی؛ 93گ (1-93)، 14سطر، اندازه: 6×11 سم [ف: 28-135]
manāsek-e haj
گیلانی اصفهانی، حسین بن حسن، - 1129 قمری
gīlānī esfahānī, hoseyn ebn-e hasan(- 1717
به اشارہ: سلیمان قلی بیک آمیلاخور رساله ای است در مناسک حج.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 16256/13
آغاز: الحمدلله رب العالمين ... و بعد چون برادر دینی و دوست ایمانی حاجی الحرمين ... اشاره نمودند که مختصری مقصور بر بیان واجبات حج تمتع اسلام؛ انجام: چون شخصی از اعمال منی در ایام تشریق فارغ، دیگر بر او واجبی از اعمال عمره و حج تمتع باقی نخواهد بود و به هر طرف که خواهد می تواند رفت انشاء الله.
خط: نسخ، کا: سید محمد علی بن علی نقی موسوی، تا: یک شنبه 21 ربیع الاول 1255ق؛ مجدول، مصحح، 11گ (47ر -57ر)، 20سطر (9/5×17/5) [ف: 41-289]
manāsek-e haj
هزار جریبی، محمد قاسم بن محمد رضا، 1094 - 1132 قمری
hezār-jarībī, mohammad qāsem ebn-e mohammad rezā (1683 - 1720
تاریخ تأليف: سه شنبه 4 شعبان 1113ق؛ محل تالیف: شیراز
رساله مختصری است فتوایی در واجبات و مستحبات حج و عمره و دارای یک «مقدمه» در فضل مکه و ثواب و اقسام حج و یک «باب» در بیان عمره و حج تمتع و احکام و آداب و ادعیه آنها، و «خاتمه» در آداب مدینه منوره و زیارت مشاهد متبرکه آنجا.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 3053
آغاز: زادها الله تعالی كرامة التماس جمع آداب و احکام مناسک حج و عمره نمود؛ انجام: امید از مؤمناني که از این رساله منتفع شوند آنکه این فقیر خطا کار را بطلب مغفرت یاد نمایند، و الله غفور رحیم
خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، بی تا؛ افتادگی: آغاز؛ جلد: تیماج، 48گ، اندازه: 10×15 سم [ف: 8-272]
manāsik-ul ħajj
بحرانی، یوسف بن احمد، 1107 - 1186 قمری
bahrānī, yūsef ebn-e ahmad (1696 - 1773
مناسک مختصری است با مستحبات اعمال مکه که تا احکام وداع بیت نوشته شده و ناتمام مانده و مشتمل بر یک «مقدمه» و سه «باب» دارای مقاصد: المقدمة: في آداب السفر؛ باب 1. الاحرام و ما یتعلق به؛ 2. محرمات الاحرام؛ 3. افعال الحج.
آغاز: بعد حمدالله تعالی علی مزید افضاله ... قد التمس منی بعض الأخلاء الأجلاء الخلان النبلاء تحریر مختصر یشتمل علی ضروریات مسائل الحج [الذريعة 275/22 رقم 7080]
آغاز: برابر؛ انجام: کما ورد في جملة من الأخبار، هذا ما خرج من السواد و اما الثالث قد عنونه المصنف بانه مشتملة علی جملة من الأحكام المتعلقة بالمقام ولم یخرج الى السواد.
خط: نسخ، کا: محمد حسن خراسانی، تا: یک شنبه 7 صفر 1237ق؛ مصحح؛ مهر: کتابخانه ضیاء الدين نوری (بیضوی)؛ جلد: تمیاج، 41گ، 12سطر، اندازه: 11×17 سم [محدث ارموی مخ: 3-1532]
آغاز: برابر؛ انجام: من حك او قملة سقطت و نحو ذلك کما ورد في جملة من الأخبار
خط: نسخ، کا: ابوالقاسم حسینی
لواسانی، تا: پنج شنبه 6 صفر 1320ق؛ مصحح، محشی با نشان «ع مد ظله العالي»، مقابله شده به تاریخ 10 شعبان 1324، 45گ، 15سطر، اندازه:10/5×16 سم [ف: 21-214]
manāsek-e haj
کشمیری، عابد بن داوود، ق 12 قمری
kešmīrī, ābed ebn-e dāvūd(- 180
رساله ای است در بیان مناسک و احکام حج شامل دوازده «فصل»: 1. احرام؛ 2. مستحبات دخول حرم؛ 3. طواف و واجبات یازده گانه آن؛ 4. سعی و واجبات شش گانه آن؛ 5- تقصیر از عمره؛ 6. احرام حجة الاسلام؛ 7. وقوف عرفات؛ 8 وقوف مشعر الحرام؛ 9. افعال منی؛ 10. ذبح قربانی؛ 11. سر تراشیدن مرد و تقصیر کردن زن؛ 12. افعال بعد از منی؛ 13. عود به منی وبیتوته در آن. از همین مؤلف «مقالة في الامامة» درالذريعة ( 397/21 رقم 5651) معرفی شده است.
قم؛ طبسی؛ شماره نسخه: 655/3
آغاز: بسمله الحمدلله الذي هدانا الى سواء السبيل وسقانا من رحیق المختوم السلسبيل وفرض علینا السعى الى الحج من استطاع اليه السبيل ... چون از برادران دینی و طالبان حق یقینی در سفر خیر اثر عظیم الخطر؛
انجام: آویختم امیدوارم از کرم تو که از تقصیر بنده محتاج فقیر مسکین ذلیل خوار
بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ مجدول؛ 15گ (41ر -55پ)، 17سطر، اندازه: 13/5 ×22/57سم [ف مخ: 2 -527]
manāsek -e haj
مدرس قمی، محمد نصیر بن کمال الدين، ق 12 قمری
modarres -e qomī, mohammad nasīr ebn -e kamāl -od din(- 18c)
تاریخ تأليف: 20 شعبان 1113ق؛ محل تأليف: اصفهان
رساله ای است در بیان مناسک حج دریک «مقدمه» و دوازده «فصل» و «خاتمه»: مقدمه در بیان شروط وجوب حج و عمره و فضل و ثواب هر یک و عذاب و عقاب تارک آنها. مؤلف در آغاز از شاه سلطان حسین صفوی یاد می کند.
آغاز: بسمله حمد و ستایش و عبادت و پرستایش محمود ومعبود بحقی را سزاست که بر هر بالغ مستطیع به عقل سلیم واجب ولازم است که بقصد طوف کعبه معرفت او از وطن مالوف که مرتبه طبیعت و ماده است کوچ نموده
آغاز: علمية وعملیه می کردند پس سالک طریق عرفان بعداز وصول به مقام فنا ... اما بعد چنین گوید فقیر حقیر ابن کمال الدين محمد نصیر قمی مدرس سرکار؛
انجام: کما اوجبت لأوليائك العارفين بحقهم الموجبين طاعتهم الراغبين في زیارتهم المقربين إليك
از اوایل کتاب تا اواخر فصل دوازدهم؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: آغاز و وسط وانجام؛ مجدول مذهب، مصحح؛ 81گ، 13-12 سطر، اندازه: 11/5 × 17/5 سم [ف: 8 -4558]
آغاز: برابر؛ انجام: و چوبی که بجهت آب کشیدن از چاه می باید که قطع آن را تجویز نموده اند و چون این رساله با تفرقه خاطر وامراض جسمانی و کدورات روحانی نوشته گردید ... نه برسبیل اعتراض و خشونت وفراغ از تأليف در روز بیستم شعبان ...
خط: نسخ معرب و نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ مصحح؛ جلد: تیماج، 73گ، 20 سطر، اندازه: 17×9/5 سم [ف مخ: 2 -528]
manāsik -ul ħajj
میرزای قمی، ابوالقاسم بن محمد حسن، 1151 - 1231 قمری
mīrzā -ye qomī, ab -ol -qāsem ebn -e mohammad hasan (1739 - 1816)
بخش حج کتاب غنایم الأيام تأليف نشده است، ولی در نسخه حاضر بالای این بخش نوشته شده: «کتاب الحج من غنایم الايام» و با توجه به این که مطالب در بخش های مختلف ناتمام مانده به نظر می رسد که نسخه از روی مسودات مؤلف که بنای تنظیم آن را داشته و موفق نشده، تحریر شده و به همین دلیل بین فصول و مطالب این بخش در نسخه حاضر اوراق سفیدی قرار گرفته است. از این رو به نظر می رسد که این نسخه تحریر مسودات «کتاب حج غنایم الأيام» است که تاکنون منتشر نشده است.
قم؛ گلپایگانی؛ شماره نسخه: 7766/2 - 52/106
آغاز: في مناسك منی و هو کالی اسم مذکر منصرف و قد يؤنث و روی في العلل ... بسمله في السعي و فیه مطالب ... بسمله حمد له؛ اما بعد و هی مرتبة علی مقدمات و ابواب. المقدمة الأولى في ماهیته و وجوبه، أما الأول فهو مجموع المناسك ... بسلمه في الوقوف بعرفات و فیه مطالب ... المطلب الرابع في الأحكام و فیه مسائل ... بسمله، حمد له کتاب الحج و هو مرتب علی مقدمات ... الثالث في تروك الاحرام؛
انجام: و العمل بها مع ضعفها و ارسالها مشکل. هذا آخر ما جری به قلمه الشريف
خط: نسخ، بی کا، بی تا، 132 گ، 22 سطر، اندازه: 21×16سم [ف:4555-8]
manāsek -e haj
طباطبائی کربلائی، علی بن محمد علی، 1161 - 1231 قمری
tabātabā'ī karbalā'ī, “alī ebn -e mohammad ‘alī (1748 - 1816)
رساله ای است در آداب و مناسک حج برگرفته از «شرح صغیر» سید علی طباطبایی مشهور به صاحب ریاض که یکی از اطرافیان وی جمع آوری و ترجمه نموده و آن را به رؤيت سید علی رسانده است.
قم، گلپایگانی، شماره نسخه: 1097 - 6/187
آغاز: به بهبهانی محول فرمودند و بعد از ترجمه به نظر کیمیا اثر آن جناب رسانیده ... از این حقیر صادر شده باشد ... بدان اسعدك الله که هرگاه شخصی استطاعت حج بهم رساند ... واجبات عمره تمتع شش است؛
انجام: مسئلة الثالثه اگر محرم بخورد یا بپوشد چیزی را که بر او حرا مباشد و مقداری ... وتصدق به جمیع اجزاء و آن گوشت لازم است و مؤلف این رساله با متر جم از دعای خیر
فراموش نفرمایند و نسخه این رساله ... به نظر ... میر سید علی رسیده و تمام مطابق بوده است با آنچه در کتاب شرح صغیری که تأليف فرموده است
خط: نستعلیق، بی کا، تا: چهارشنبه 12 جمادی الاول 1223ق؛ افتادگی: آغاز؛ جلد: تیماج، 31 گ، 11 -13 سطر، اندازه: 10/5 ×17 سم [ف: 8 -4562]
manāsek -e haj
میرزای قمی، ابوالقاسم بن محمد حسن، 1151 - 1231 قمری
mīrzā -ye qomī, ab -ol -qāsem ebn -e mohammad hasan (1739 - 1816)
محل تأليف: نجف اشرف
رساله ای مختصر در مسائل حج تمتع شامل در یک «مقدمه» و چند «باب» نگاشته است، باب ها: 1. احرام؛ 2. احکام طواف؛ 3. سعی میان صفا و مروه؛ 4. احرام حج تمتع؛ 5. وقوف عرفات؛ 6. اعمال منی؛ 7. برگشت از منی؛ 8. برگشت از مکه. آن را در نجف هنگامی که عزم زيارة بیت الله الحرام نموده بود تأليف کرده و آن را جزئی از رساله مفصل خود به نام «مرشد العوام» قرار داده است.
آغاز: بسمله حمدله اما بعد این چند کلمه ایست در مسایل مهمه حج بیت الله الحرام نظر بخواهش بعضی از برادران دینی در کمال استعجال در ایام روانه شدن در نجف اشرف علی مشرفه افضل السلام به جانب مقصد مرقوم احقر عباد ... ساکن دار الايمان قم می گردد ... در مسائل حج تمتع ... مرتب شده بر ذکر مقدمه و چند باب و خاتمه ...
انجام: در وقت بیرون آمدن از مکه یک درهم خرما بخرد وتصدق کند تا کفاره اموری باشد که از روی نادانی از او سرزده وعزم کند بر عود
چاپ: در گنجینه بهارستان، بخش فقه و اصول، دفتر اول، به کوشش حسنعلی علی اکبریان، کتابخانه مجلس شورای اسلامی، 1381 ش، با تصحیح سید خلیل عابدینی.
[الذريعة 254/22]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج، 92 ص(198 -289) 30سطر، اندازه: 14/5 ×20سم [ف: 23 -27]
آغاز: برابر؛ انجام: پا از زمین بردارد یا بر زمین گذارد مثل آن ثواب هاست که خدای تعالی از برای آن شخص می نویسد
خط: نستعلیق، کا: غلامعلی نجف آبادی، تا: قرن 13؛ 50گ، 21سطر، اندازه: 21×15سم [ف: 4555-8]
آغاز و انجام: برابر
خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: 2 ذیحجه 1214ق؛ جلد: مقوا، 10گ، 18 سطر، اندازه: 14×20سم [ف: 20 -501]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: غره ذیحجه 1220ق؛ جلد: تیماج، 6گ، 19سطر، اندازه: 18×12 سم [ف: 4555-8]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق تحریری، بی کا، تا: صفر 1223ق؛ 10گ (137پ- 146ر)[ف: 2 -86]
آغاز: برابر؛ انجام: و هرگاه طواف سنت باشد بنا را بر اقل می گذارد بلا خلاف.
خط: تحریری، بی کا، تا: 1227ق؛ جلد: تیماج قهوه ای، 11گ (222 -212 پ)، 20 سطر، اندازه: 21×15سم [ف: 26 -252]
بی کا، تا: با تاریخ 1227ق؛ جلد: میشن، 12گ (210ر -221پ)، اندازه: 21×15سم [ف: 5 -383]
آغاز: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: 1231ق؛ جلد: مقوا، 17 سطر (14/5×8)، اندازه: 21×16سم [ف: 1 - 466]
بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام [ف: -29]
آغاز و انجام: برابر
بی کا، بی تا، جلد: تیماج، 20گ (171 -189)، اندازه: 20×13/80 سم [دو کتابخانه اراک: -97]
بخشی از مناسک؛ بی کا، بی تا؛ 1 گ (227ر -پ)[ف: 6 -99]
آغاز: برابر انجام: نماز طواف و در عمره تمتع تقصیر نیز و در عمره افراد طواف نساء با نماز آنست.
بی کا، بی تا، پس از رساله مناسک سه خطبه آمده است که در خطبه دوم و سوم آن خطبه عید فطر است سپس 12 صفحه در اعمال و اذکار نگارش یافته و از آن بر بیاید که اواسط کتابی است [ف: 7 -371]
manāsek -ol hajj
محلاتی، ملا محمد علی بن ملا احمد، - 1238 قمری
mahallātī, mollā mohammad ‘alī ebn -e mollā ahmad(1823)
تاریخ تأليف: 7 رمضان 1283ق
مناسک حجی است که مؤلف آن را برای مؤمنيني که عازم حج بوده اند تالیف کرده است. کتاب در دو «مقصد» و یک «خاتمه» تدوین یافته: اول در عمره و واجبات آن پنج امر است ... فصل اول در احرام و در آن چند مبحث است.
آغاز: الحمد لله ... چنین گوید اقل خلق الله محمد علی بن احمد محلاتی عفی الله عنهما، که این انموزجی است در افعال حج و عمره تمتع، و در آن دو مقصد است و یک خاتمه
انجام: حق سبحانه و تعالی سعادت ادراک این فیوض را روزی فرماید ... مجال زیاده نیست که بحاج این سنه برسد، و الحمد لله اولا و آخرا و ظاهرا و باطنا و الصلوة علی محمد و اله، التماس دعا هست.
آغاز و انجام: برابر
نسخه اصل: کتابخانه شخصی فرزندان مؤلف؛ خط: نسخ، کاتب = مؤلف، تا: 8 رمضان 1283ق؛ مصحح؛ بعد از کتاب، شرحی کوتاه درباره مؤلف و فرزندانش دیده می شود؛ 170 گ، 10 سطر [عکسی ف: 1 -68]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ خوب، بی کا، بی تا، نسخه احتمالا مسوده اصلی و به خط مؤلف است؛ مصحح؛ با یادداشتی از واقف نسخه مبنی بر مفقود شدن در سفر حج 1393 توسط خلف مؤلف، صدرالدین محلاتی؛ در اوراق ذیل نسخه شرح حال مؤلف به قلم واقف آمده؛ 120گ، 10 سطر، اندازه: 15×9/5 سم [ف: -658]
manāsek -e haj
طباطبائی، محمد بن علی، 1180؟ - 1242 قمری.
tabātabā'ī, mohammad ebn -e ‘alī (1767 - 1827)
رساله فتوایی شامل شش «فصل» در بیان اعمال و مناسک حج: 1. احرام عمره؛ 2. کیفیت طواف؛ 3. سعی بین صفا و مروه؛ 4. احرام حج؛ 5. اعمال شب عید در مشعر الحرام و اعمال روز عید در منی و نیز در اعمال حجی که مطابق با فتوای سید محمد مجاهد و ادعیه وارده در این باب در اصول کافی است.
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 35734
آغاز: بدان که صورت حج تمتع که فرض اهل بلاد بعید است این است که از میقات محرم شود؛
انجام: و در هر یک از آن سه، این عمل را بجا بیاورد که عمل تام است.
خط: نسخ، بی کا، تا: 1241ق؛ اهدایی: رهبری، خرداد 1373؛ 5گ، 19 سطر، اندازه: 5×15/ 20سم [اهدائی رهبر: 3 -722]
manāsek -e haj
نراقی، احمد بن محمد مهدی، 1185؟ - 1245 ؟ قمری
narāqī, ahmad ebn -e mohammad mahdī (1772 - 1830)
رساله ای است در مناسک حج دارای «مقدمه» و دو «مقصد» و یک «خاتمه»: مقدمه: در ذکر اقسام حج؛ مقصد 1. بیان افعال عمره؛ مقصد 2. بیان افعال حج تمتع.
آغاز: الحمدلله رب العالمين ... اما بعد چنین گوید بنده کمتر و ذره احقر احمد بن محمد مهدی بن ابی ذر که چون حسب الخواهش
[اعیان الشيعة 183/3]
آغاز: برابر؛ انجام: فصل دویم در وداع خانه کعبه و آداب بیرون آمدن ... دست چپ را بر حجرالاسود گذارد و شکم خود را بدیوار خانه بچسباند ... من المغفرة و البركة و الرحمة.
خط: نستعلیق زیبا، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ 24گ، 22 سطر (11/5 ×22)، اندازه: 19/5 ×28/5سم [ف: 51 -41]
آغاز: برابر؛
انجام: اما هرگاه تأخير اندازد تا پیش از غروبروز دوازدهم یا روز سیزدهم بمکه رود بجهت اعمال مکه دیگر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ مصحح، محشی؛ 27گ (196 -222)، 22سطر (21×11)، اندازه: 20×29سم [ف: 611-31]
آغاز: برابر؛
انجام: لبیك لبیك تستغنی و یفتقر اليك لبیك لبیك
خط: نستعلیق بد، بی کا، بی تا؛ جلد: چرمی، 67 ، 17سطر (15×8/5)، اندازه: 21×15سم [ف:-50]
انجام: اول جمره روز پیش را بزند و بعد جمره آن روز را
خط: نسخ، بی کا، بی تا، افتادگی: انجام؛ اهدایی: حاج علومی نجار؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج، 62گ، 19 سطر (15×9/5)، اندازه: 12/5 ×19 سم [ف: 4 -1181]
آغاز: برابر؛ انجام: تصدق کند و الله تعالی لعلیم
خط: نسخ، بی کا، بی تا، افتادگی: انجام؛ جلد: تیماج، 43گ، 18سطر (14×8)، اندازه: 13/5×20سم [ف: 3 -857]
manāsek -e haj
رضوی، محمد بن معصوم، - 1255 قمری
razavī, mohammad ebn -e ma‘sūm(- 1839)
تاریخ تأليف: 1240ق
رساله ای در دو «مقدمه» و دو «مطلب» و حاوی فروع: مقدمه در بیان فضیلت حج؛ مطلب 1. اقسام حج؛ مطلب 2. اقسام حج تمتع. این رساله بنا به درخواست مؤمنان نگاشته شده است.
آغاز: الحمدلله الذي بریء النسم و خلق اللوح و القلم و جعل الشعر (کذا) و الحرم و الصلوة علی محمد و اله سادات العرب و العجم و مصابیح الظلم
انجام: هرگاه عمدا ترک نموده باشد
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: احتمالاً 1242ق؛ جلد: تیماج، 28گ، 18سطر، اندازه: 14/5 × 21/5سم [ف: 20 -492]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: غلامحسین طبسی، تا: 20 جمادی الاول 1252ق؛ جلد: مقوا، 45گ، 17سطر، اندازه: 10×17 سم [ف: 5 -650]
manāsek -e haj = ādāb va a'māl -e haj = marāsem -e haj = ādāb -e ‘omre -ye tamattoʻ = manāsek -ol haj
شفتی بید آبادی، محمد باقر بن محمد نقی، 1175؟ - 1260 قمری
šaftī bīd -ābādī, mohammad bāqer ebn -e mohammad naql (1762 - 1844)
به درخواست: میرزا علی وزیر
تاریخ تأليف: جمادی الثاني 1252ق
گفتاری در واجبات و مستحبات حج است که مؤلف هنگام سفر به مکه مکرمه نگاشته و در یک «مقدمه» و سه «مقصد» و یک «خاتمة»: مقدمه در آداب و فضیلت و اقسام حج؛ مقصد 1. مواقیت حج؛ مقصد 2. اعمال عمره تمتع؛ مقصد 3. افعال حج؛ خاتمه: در آداب مدینه مشرفه. این رساله را حاج میرزا فتح الله مرعشی معروف به کیمیایی تستری به دستور حاج سید احمد تستری پدر حاج سید عبدالصمد تستری خلاصه کرده و در روز سه شنبه 4 شوال 1258 ق از آن فارغ شده است.
آغاز: بسمله. حمدله ... اما بعد مقصر درگاه رب العالمين و خادم آثار الأئمة الطاهرين محمد باقر بن محمد نقی الموسوي به عرض برادران دینی می رساند که این رساله ای است دربیان آداب و اعمال حج ...
انجام: و هکذا این دو قسم محل خلاف است مابین فقهاء و مختار در مساله آن است که طواف باطل و استیناف آن لازم است
[الذريعة 257/22]
آغاز: برابر؛ انجام: و سلم تسليماً كثيراً، و حسبنا
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ مجدول؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج، 10 سطر (13×7)، اندازه: 12/5 × 18/5 سم [ف: 4 -285]
خط: نسخ، کا: محمد باقر بن محمد مؤمن اصفهانی، تا: 1115ق [این تاریخ با سال تأليف و زمان مؤلف ناسازگار است و رساله در فهرست نیز فاقد آغاز و انجام است تا بتوان تشخیص فهرست نگار را ارزیابی کرد البته کاتب نسخه ای از من لایحضره الفقيه را در تاریخ 1124 کتابت کرده که با حدود کتابت این نسخه سازگار است لذا محتمل است این نسخه رساله بیدآبادی نباشد ؛ مصحح جلد: تیماج، 34گ، 17سطر، اندازه: 18×12 سم [محدث ارموی مخ: 3 -1531]
آغاز: برابر؛ انجام: وصلی الله علی محمد سیدنا و آله وسلم تسليماً كثيراً وحسبنا الله ونعم الوكيل
خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ مهر: «شعاع» (بیضوی)؛ جلد: تیماج، 101گ، 10 سطر، اندازه: 14×10/5 سم [محدث ارموی مخ: 3 -1531]
آغاز: بدان که حج برسه قسم است اول حج تمتع است و این تکلیف اشخاصی است که مسافت ما بین آنها و مکه معظمه به قدر شانزده فرسخ یا زیادہ تر (کذا) بوده باشد؛
انجام: و صدع (کذا) بأمرك و أوذي في جنبك و عبدك.
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج، 30ص، 17 و 18 سطر، اندازه: 22×17سم [ف: 21 -1470]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13، 58گ، 16 سطر، اندازه: 19/5×15 سم [ف: 1 - 160]
آغاز: برابر؛ انجام: وصلی الله علی سیدنا محمد و آله وسلم تسليماً كثيراً وحسبنا الله ونعم الوكيل
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ مجدول، دارای سرلوح زیبا، ؛ جلد: تیماج، 24گ، 11سطر، اندازه: 12/5 × 18/5 سم [ف: 5 -369]
آغاز: مناسب است بدانكه علمای مسلمین در وقت تولد آن جناب اختلاف کرده اند؛ انجام: برابر
در فهرست با عنوان «مناسك الحج» و ناشناس آمده و در فهرست مختصر مجلس به احتمال از شفتی بید آبادی دانسته؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ جلد: تیماج، 37گ (1ر - 37 ر)، 10 -12 سطر، اندازه: 10/5 × 15/5 سم [ف: 48-41]
آغاز: عالم و مراد به خاتمه عمل می تواند این بوده باشد که خاتمه عمل خود را به تو سپردم که محافظت فرمائی از شیطان که در آخر عمر اذیتی از آن ملعون به من نرسد؛
انجام: سئوال آنکه در حال احرام می تواند محاسن شانه نماید و مویی کند شود چه حال دارد جواب اگر مطمئن باشد که مو کنده نمی شود حکم به عدم جواز نمی توان نمود. قد تمت الرسالة الشريفة
در چند برگ پایانی آداب احرام عمره تمتع از منولف آمده است؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز؛ مصحح؛ جلد: تیماج، 64 گ، 15 سطر، اندازه: 11×15/5 سم [ف: 1 -40]
خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13 [ف: 3 -15]
آغاز: برابر؛ انجام: ستر وجه واجتناب از زیور طلا آلات نیز از خواص زنست چه حرمت آن نسبت برحال اختصاص بحالت احرام ندارد.
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ مصحح، با علامت بلاغ؛ 91گ، 12سطر، اندازه: 19×9 سم [ف مخ: 5 -2118]
آغاز: برابر از آغاز تا مقداری از وقوف در عرفات؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ 32گ، 14 سطر (12×6/5)، اندازه: 11×16/5سم [ف: 3 -1003]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ اهدایی: سید علی نجف آبادی؛ 68 گ، 15 سطر، اندازه: 16×10سم [ف: 3 -588]
آغاز: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ تملک: لطف علیدر 1298؛ 10سطر، قطع: جیبی [چهار کتابخانه مشهد- ف: -107]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ خوش، بی کا، تا: قرن 13، 184ص، 13 سطر (16×8/5)، اندازه: 31×21سم [عکسی ف: 1 -1]
آغاز: برابر؛
انجام: حق رأس نماید در صورتی که این ترتیب بعمل نیاورد مثل آنکه اول ذبح نماید
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ جلد: تیماج، 125گ، 12 سطر، اندازه: 15×10 سم [ف: 2 -496]
آغاز: برابر؛ انجام: اختصاص به حالت احرام ندارد.
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ اهدایی: رهبری، بهمن 1383؛ 64گ، 14 سطر، اندازه: 21×16/5 سم [اهدائی رهبر: 3 -717]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ محشی با نشان «اس د دام ظله» و «اسدالله حجة الاسلام» که فرزند مؤلف و خود از عالمان بزرگ می باشد؛ 79گ، 14 سطر، اندازه: 10×5سم [ف: 35 -512]
آغاز: بسمله. بدانكه حج برسه قسم است اول حج تمتع است و این تکلیف اشخاصی است که مسافت؛
انجام: و صدع بامرك و اوذی في جنبك و عبدك ...
خط: نستعلیق جلی، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ ضمیمه نسخه ش 17199 [رایانه]
کا: محمد رضا، تا: شنبه سلخ جمادی الاول 1218ق، به درخواست ابو الحسن بن ابی الفتح حسینی اصبهانی [تراثنا: س 18 ش 1 و 2 -243]
خط: نسخ، کا: دارابی شیرازی، احمد بن محمد تقی، تا: 1223ق؛ 12 سطر (10×5)، اندازه: 15×10 سم [ف: 16 -112]
آغاز: آخرت این باشد و در جایی که از لطف و مرحمت خود بجهت توفیق؛
انجام: جواب: اگر مطمئن باشد مو کنده نمی شود حکم به عدم جواز نمی توان نمود
مناسک حج و عمره و آداب تشرف به اماکن متبرکه واقعه در مکه و مدینه و اطراف آنها را در بر دارد؛ خط: نسخ، بی کا، تا 1233ق؛ انجام نسخه قبل از قسمت اخیر با نسخه مجلس شماره 14368 تطبیق دارد؛ جلد: گالینگور، 78گ، 12سطر، اندازه: 16×11سم [ف: 2 -251]
آغاز: برابر؛ انجام: تاخیر جایز است و الاتاخير جایز نیست
کا: حسین مشهور بدرویش، تا: 1237ق؛ افتادگی: انجام؛ 35ص (54 -20)، 23سطر (14/5×9/5)، اندازه: 14×20/5 سم [ف: 6 -807]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ خوش، بی کا، تا: 1241ق؛ با سرلوح زیبا، مجدول، پس از پایان کتاب سربند کتاب حج هست و نقشه هایی از کعبه و نقاط متبرکه (ص 266 -273)؛ 273ص، 11سطر (16×9/5)، اندازه: 30×21سم [عکسی ف: 1 -1]
آغاز: برابر؛ انجام: و ابلغ ارواحهم و اجسادهم منی السلم و السلام علیه و علیهم و رحمة الله و برکاته و صلی الله علی محمد سیدنا و
آله و سلم تسلیما کثیرا و حسبنا الله و نعم الوكيل.
خط: نسخ، کا: محمد کاظم، تا: 1243ق؛ جلد: تیماج، 111گ (1پ -111ر)، 9 -14 سطر، اندازه: 15×10 سم [ف: 38 -494]
آغاز: برابر؛ انجام: اگر مطمئن باشد که مو کنده نمی شود حکم بعدم جواز نمی توان نمود. تمت الكتاب في یوم الجمعة (پاک شده) في دار السلطنه اصفهان
خط: نستعلیق، کا: علینقی موسوی، تا: 1244ق؛ 78گ (143پ۔ 220پ)، 14سطر، اندازه: 14/7×9/8 سم [ف: 9 -185]
آغاز: برابر؛
انجام: سئوال آنکه در حال احرام می تواند محاسن شانه نماید و مویی کند شود چه حال دارد جواب اگر مطمئن باشد که مو کنده نمی شود حکم به عدم جواز نمی توان نمود. قد تمت الرسالة الشريفة از اول تا آخر؛ خط: نسخ عبارات عربی معرب، بی کا، تا: 1249ق؛ مصحح؛ 118گ، 11 سطر، اندازه: 10×14/5 سم [ف: 8 -4559]
آغاز: برابر؛ انجام: واحشرنا في تحت لوائهم وفی زمرة شیعتهم ومجیبهم واجعلنا مبغضی اعدائهم آمین آمین یا رب العالمين
خط: نسخ معرب، کان محمدبن عبدالمجید لنکر کنانی ساکن اردبیل، تا: غره ربیع الاول 1251ق، جا: حاجی ترخان، برای آقای محمد زمان تاجر اردبیلی؛ جلد: پارچه، 73گ، 15 سطر، اندازه: 19/5×12 سم [ف مخ: 2 - 529]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق شکسته، کا: سید کاظم تفرشی، تا: 1252ق؛ جلد: میشن، 42گ، 15 سطر، اندازه: 20/6×14/9 سم [ف: 4 -781]
آغاز: برابر؛ انجام و رحمة الله و برکاته و صلی الله علی سیدنا و آله و سلم تسليماً كثيراً و حسبنا الله و نعم الوكيل
بی کا، تا: 1252ق؛ جلد: گالینگور آبی، 63گ (1پ -63ر)، 14سطر، اندازه: 11×17 سم [ف: 1 -269]
آغاز: بسمله این چند کلمه در بیان آداب عمره تمتع در چند منزلی و ادی عقیق؛ انجام: چه فصل ما بین فراغ از عمره و احرام بحج علاوه بر شهر بوده باشد لکن کسی اگر از راه جهل بمسئله حلق نماید کفاره لازم نیست تمام شد
بی کا، تا: 1252ق؛ جلد: گالینگور آبی، 12گ (63ر -74پ)، 14سطر، اندازه: 11×17 سم [ف: 1 -269]
آغاز: برابر؛ انجام اعمال حج - اگر مطمئن باشد که موکنده نمی شود عیب ندارد و حکم بعدم جواز نمی توان کرد. تمت بالخیر و الصواب - بتاریخ شوال 1255 ... الاحقر محمد حسین قزوینی.
مشخصات مکه - باب ابراهیم یکصد و چهل و شش کنگره است همه آنها از حجرهای شمسی است فقط نه غیر از آن؛ خط: نسخ و نستعلیق، کا: محمد حسین قزوینی، تا: 1255ق، جا: مکه مکرمه؛ محشی؛ 83گ، 13سطر (7×11/5)، اندازه: 16×11سم [ف: 2 -12]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: 1256ق؛ مجدول، با سرلوح؛ تملک: سید احمد صفایی؛ جلد: تیماج، 67گ، 15سطر، اندازه: 15×11سم [ف مخ: 5 -2118]
آغاز: برابر؛ انجام: و ابلغ ارواحهم و اجسادهم منی السلام ... و حسبنا الله و نعم الوكيل.
خط: نسخ، کان محمد صادق بن قاسم، تا: 1256ق؛ اهدایی: رهبری، خرداد 1373؛ جلد: تیماج، 109گ، وسطر، اندازه: 16×10سم [اهدائی رهبر: 3 -716] و [ف: 20 -496]
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 650
همان نسخه بالا [اهدائی ف: -234]
آغاز: برابر؛
انجام: و أسألك أن تصلی علی محمد و اهل بیته و أن ترد علی نعمتك.
از ابتدای کتاب تا انتهای زیارت حضرت فاطمه علیها السلام است؛ خط: نستعلیق، کا: علی پناه زنجانی، تا: پنج شنبه 17 شعبان 1256ق؛ 85گ، 11سطر، اندازه: 15×10سم [ف: 21 -1469]
انجام: و مختار در مسأله آن که طواف باطل و استیناف آن لازم است.
در فهرست با عنوان «منهج الرشاد» آمده؛ بی کا، تا: 1270ق؛ تملک: محمد علی بن اسماعیل القاضي [تراثنا: س 13 ش 4 -134]
خط: نسخ، کا: زین العابدين محلاتی، تا: رجب 1279ق، جا: تهران مدرسه مروی؛ جلد: میشن، 119گ، 11 سطر، اندازه: 17/1×10/6 سم [ف: 2 -207]
آغاز: برابر انجام: کفاره لازم نیست.
نیمه دوم نسخه زیارات است؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 14؛ 86گ، 15 سطر (11×7)، اندازه: 15×11 سم [ف: 12 - 2769]
آغاز: برابر
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ 65گ، 14 سطر، اندازه: 16×11 سم [ف:104-2]
خط: نسخ معرب، کا: رضا علی خوانساری، تا: نزدیک عصر مؤلف؛ 38گ (1پ- 38ر)، اندازه: 18×11 سم [ف: 2 -286]
آغاز: برابر؛ انجام: سئوال حکم شک در طواف را بیان نمایند جواب شک در طواف یا در نفس طواف است ... بلافصل شک نمود که این شوط هفتم بوده پس طواف او تمام بوده یا شوط هشتم بوده پس
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ مصحح، با علامات بلاغ؛ جلد: تیماج، 70گ، 17سطر، اندازه: 11×19/5 سم [ف: 8 -4559]
آغاز: برابر؛ انجام: در چنین صورت مستطیع خواهد بود لازم اختیار مسافرت به جهت اعمال حج نماید خواه موجب فروش مواشی و صرف مال التجاره بوده باشد یا نه. تمت بعون الله تعالی
از اول تا آخر؛ خط: نسخ عبارات عربی معرب، بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج، 92 '، 14 سطر، اندازه: 11×14/5 سم [ف: 8 -4558]
آغاز: برابر؛ انجام: وبرکاته وصلی الله علی سیدنا محمد و آله وسلم تسلیما کثیرا و حسبنا الله ونعم الوكيل آخر سؤال وجواب راجع به حج وعمره مفرده مثل عمره متمتع بهاست باضافه طواف نساء و دو رکعت نماز طواف نساء
خط: نسخ، بی کا، بی تا، دراول نسخه تاریخ وفات ملاعلی نوری در ماه رجب 1246 و وفات حاجی محمد جعفر آبادهای در 19 رمضان 1280 و وفات حاجی سید محمد باقر روز یک شنبه دوم ربیع الثاني 1260 و وفات سید حسن درشب اول جمادی الثاني 1273 و تاریخ بنای مسجدسید در 1244، 73گ، 17 سطر، اندازه: 18×11 سم [ف مخ: 2 -528]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ خوب، بی کا، بی تا؛ مجدول؛ جلد: تیماج مشکی، 102گ، 13 سطر، اندازه: 15×11سم [ف: 2 -254]
از اول و آخر افتاده و مطالب آن از مبحث سوم: در سعی و مقصد سوم و چهارم در آداب مدینه مشرفه را داراست؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ 60گ، 13 سطر، اندازه: 15×10 سم [ف: 1 -126]
manāsik -ul ħajj
کرباسی، محمد ابراهیم بن محمد حسن، 1180؟ - 1262 ؟ قمری
karbāsī, mohammad ebrāhīm ebn -e mohammad hasan (1767 - 1846)
فقه فتوایی است در بیان احکام و مناسک حج شامل «مقدمه» و چند «بحث» و یک «خاتمه».
[الذريعة 253/22]
قم؛ گلپایگانی؛ شماره نسخه: 6236 - 31/116
آغاز: بسمله در حج و آن شرعاً عبارتست از افعالی که می باید چنانچه عمره نیز چنین است و در آن یک مقدمه و چند بحث و یک خاتمه است مقدمه و در آن سه مطلب است اول در بیان فضیلت حج و عقاب تارک آن؛
انجام: تعدد پوشیدن رخت را که اگر در یک مجلس باشد متعدد نمی شود و اگر در دو مجلس باشد متعدد می شود و آن ضعیف است و السلام تم
خط: نسخ، کا: محمد عظیم خویی، تا: جمعه 1260ق؛ دراول نسخه به عنوان مناسک حج قدوة المجتهدين حاجی میرزا ابراهیم سلمه الله معرفی شده؛ جلد: تیماج مذهب، 64 گ، 15 سطر، اندازه: 22×16سم [ف: 8 -4556]
manāsek -e haj = haj
استر آبادی، محمد جعفر بن سیف الدين، 1198 - 1263 قمری
estarābādī, mohammad ja'far ebn -e sayf -od -dīn (1784 - 1847)
رساله کوتاهی است در مناسک حج مشتمل بر یک «مقدمه» و چند «مقصد» و یک «خاتمه».
[الذريعة 259: 22]
آغاز: بسمله الحمدلله علی نواله ... اما بعد پس می گوید خادم باغبابان بساتین مذهب جعفری ... که این رساله ایست در بیان مسائل ضروریه حج بر وجه اختصار؛
انجام: و سنت است که در منی نمازها را در مسجد خیف بجای آورد و صد رکعت نماز و صد مرتبه سبحان الله بگوید و صد مرتبه لا اله الي الله
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ محشی با عنوان «منه دام ظله»؛ جلد: تیماج، 45گ، 11سطر، اندازه: 21×13سم [ف: 24 -286]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13[مختصر ف: -858]
آغاز: الحمدلله علی نواله ... اما بعد، پس می گوید ... محمدجعفر استر آبادی که این رساله ای است مجمل درحج و عمره و حج تمتع و مرتب ساختم بر دو باب؛
انجام: واجب قربة الى الله
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1243ق؛ جلد: تیماج سرخ، 7گ (33ر - 39پ)، 13 سطر، اندازه: 15×20/5سم [ف: 4 -286]
آغاز: در بیان مسائل حج است و این باب مشتمل است بر یک مقدمه و چند مقصد و یک خاتمه؛
انجام: والله العالم بالاحکام و له الحمد و علی نبیه و آله الصلاة و السلام من اول ایجاد العالم الى یوم القيام
خط: نستعلیق، کا: ابراهیم بن محمد، تا: جمادی الاول 1260ق؛ جلد: تیماج، 38گ (86ر -123پ)، 16 سطر، اندازه: 14/5 × 20/5 سم [مؤيد: 3 -137]
آغاز: بسمله، حمد له؛ اما بعد چنین می گوید خادم بساتین مذهب جعفری از مذهب شرع محمدی صلی الله علیه و آله محمد جعفر استر آبادی که این رساله در بیان مناسک
خط: نسخ، بی کا، تا: 19 جمادی الثاني 1262ق؛ 14گ، 23 سطر، اندازه: 21×15سم [ف: 8 -4561]
خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، تا: با تاریخ 1274ق، نویسانده علی اکبر بن شیخ محمد هزار جریبی که خط او مورخ 4 شعبان 1274 در آغاز هست؛ مجدول، محشی از ملاعلی کنی و همان استرابادی؛ تملک: محمد تقی در 29 رمضان 1306، جلد: تیماج سرخ لایی، قطع: ربعی [نشریه: 7 -145]
manāsek -e haj
مجتهد تبریزی، احمد بن لطفعلی، - 1265 قمری
mojtahed -e tabrīzī, ahmad ebn -e lotf -“alī(- 1849)
رساله ای است در بیان مناسک حج و عمره شامل «مقدمه» و دو «مطلب» و «خاتمه»: مقدمه: در آداب سفر؛ مطلب 1. دارای سه فصل در بیان افعال عمره تمتع؛ مطلب 2. با سه فصل در بیان افعال حج.
آغاز: بسمله الحمدرب الحرم والبیت العتيق وجاعله مطافاً للناس يأتون الله من کل فج عمیق ... بعد این مختصریست دربیان مهمات مناسک عمره و حج تمتع .. احمدبن لطفعلی تبریزی
آغاز: برابر؛ انجام: در آن بود از طلوع صبح روز عید بعد از آن می کوچد بسوی منی پس رمی جمره
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ مصحح؛ جلد: تیماج، 131گ، 15 -14 سطر، اندازه: 10/5 × 14/5 سم [ف: 8 -4557]
آغاز: برابر؛
انجام: اگر سهوی یا خطائی اتفاق افتاده باشد معذور است ... او را به دعای خیر باد نماید.
خط: نسخ، کا: احمد بن زین العابدين قراباغی، تا: 1236ق؛ واقف: 1261؛ جلد: مقوا، 18گ، 20 سطر، اندازه: 21×15سم [ف: 20 -494]
خط: نسخ، کا: محمد بن احمد مرندی، تا: رجب 1261ق؛ افتادگی: انجام؛ جلد: تیماج، 52گ، 12 سطر، اندازه: 11×15/5سم [ف: 24 -18]
آغاز: برابر؛ انجام: و قاعده کلیه اینست که پیش از کفاره دادن عدد ...
خط: نسخ، بی کا، بی تاب افتادگی: انجام؛ جلد: تیماج، 44گ، 13 سطر، اندازه: 21×12/5 سم [ف: 19 -121]
manāsik -ul ħajj
صاحب جواهر، محمد حسن بن باقر، 1200؟ - 1266 قمری
sāheb javāher, mohammad hasan ebn -e bāqer (1786 - 1850)
رساله فتوایی است که به کتاب «نجاة العباد» خود مؤلف الحاق شده است.
شرح و حواشی:
1- مناسك الحج (مختصر)؛ قفطان، ابراهیم بن حسن (1199 -1279) 2 - مناسک حج (4 عنوان)
قم؛گلپایگانی، شماره نسخه: 3616 - 18/136
آغاز: بسمله حمدله ... وبعد فیقول العبد المقصر العاثر محمد حسن بن المرحوم الشيخ باقر قدس سره انه قد التمسني جماعة من الاخبار ... کتاب الحج والعمرة ینبغی أن یعلم اولا انه یستحب؛
انجام: والاولی ان تکون کثیاب المحرم وتهيأ وأتى المسجد ولا یزال في الدعاء حتی تغرب الشمس والله العالم والهادی والحمدلله رب العالمين
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ ابوالقاسم بن حسن علی قزوینی نجفی به تاریخ آخر ربیع الثاني 1262 رساله را مقابله نموده و مؤلف تأييد صحت این مقابله را در پایان به خط خود نوشته؛ مهر: «یا محمد 1263» (مربع)، «لا اله الا الله الملك الحق المبين عبده محمد حسن» (مربع)، «محمد حسن 1224» (بیضوی)؛ جلد: تیماج، 77گ، 19سطر، اندازه: 21×15سم [ف: 8 -4554]
manasik -ul hajj (mx.)
قفطان، ابراهیم بن حسن، 1199 - 1279 ؟ قمری
qaftān, ebrāhīm ebn -e hasan (1785 - 1863)
وابسته به: مناسك الحج؛ صاحب جواهر، محمد حسن بن باقر (1266 -1200)
به دستور: صاحب جواهر
تاریخ تأليف: 1264ق
ابراهیم بن حسن قفطان به دستور صاحب جواهر، مناسک حج ایشان را در رساله حاضر مختصر نموده تا عموم مقلدین به راحتی بتوانند از احکام حلال و حرام آن بهره ببرند. پس از
عرضه این رساله به صاحب جواهر ایشان رساله را طبق فتاوی و نظرات خود یافتند.
آغاز: بسمله و الحمد لله رب العالمين و بعد فهذه الرسالة اقل الواجبات في حج التمتع اختصرتها من منسك ... فنقول و الاستعانة بالله اعلم ان بیان حج التمتع ...
انجام: فان ذلك یقوم مقام الحج في کل سنة و الله العالم من الخطا و الحظل.
تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 2538/2
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، بی تا، جلد: تیماج، 13گ (16 -28پ)، ابعاد متن: 10×6، اندازه: 14/5×10سم [ف: 12 - 430]
manāsik -ul ħajj
مدرس، حسن بن علی، 1210 - 1273 قمری
modarres, hasan ebn -e ‘alī (1796 - 1857)
مشتمل است بر دو «مقدمه» و پنج «فصل»: مقدمه 1.فضل الحج؛ مقدمه 2. في من یجب علیه الحج؛ فصل 1. في ما ینبغی لمن اراد الحج الى بیت الله ان یفعله؛ فصل 2. في صيغة الحج و مناسکه؛ فصل 3. في مایجب علی الحاج اذا ترك نسك من المناسك؛ فصل 4. في نهی المحرم عن فعله و ما یجب علیه اذا فعل ما نهی عنه؛ فصل 5. في مایجب علی من منعه مانع عن اتمام ما أحرم له. آغاز: بسمله، الحمدلله و سلام علی عباده الذين اصطفی اما بعد حمد الله و الثناء علیه.
[مكتبة امیر المؤمنين 388/4]
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 12903
آغاز: برابر، انجام: و ان لم یزل فعل ما قدمناه و قضا عمرته اذا تمکن.
خط: نسخ، کا: عبدالرحمان بن احمد، تا: 20 شوال 1296ق؛ واقف: حسین کی استوان، آبان 1348؛ جلد: تیماج، 67گ، 14 سطر، اندازه: 20/5×15/5 سم [ف: 20 -499]
manāsik -ul ħajj
زغیب عاملی، حسین بن محمد، - 1280 ؟ قمری
zoqayb ‘āmelī, hoseyn ebn -e mohammad(- 1864)
مشتمل است بر «مقدمه» و هفت «مقصد» و «خاتمه»: المقدمة: في آداب السفر؛ مقصد 1. احرام العمرة؛ مقصد 2. طواف العمرة؛ مقصد 3. افعال الحج؛ مقصد 4. احرام الحج؛ مقصد 5. مناسك منی و طواف الحج؛ مقصد 6. کفارات الاحرام؛ مقصد 7. العمرة؛ خاتمه: في زيارة رسول الله و فاطمة و الائمة في البقيع ....
آغاز: بسمله، الحمدلله الذي من علینا بدین الاسلام
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 18062
آغاز: برابر؛ انجام: و لاحول ولاقوة الا بالله العلي العظيم.
خط: نسخ، کاتب = مؤلف، تا: 25 ذیحجه 1291ق؛ واقف: حسین اعلمی، 1370؛ 100 ک، 11سطر، اندازه: 14×10 سم [ف: 20 -497]
manāsek -e haj
آباده ای، محمد جعفر بن محمد صفی، 1280 قمری
ābāde’ī, mohammad ja‘far ebn-e mohammad safī(-1864)
رساله کوتاهی است در بیان آداب و احکام حج که مؤلف به درخواست دوستانش نگاشته است. از همین مؤلف است کتاب های «الفقه الجعفري» و «فهرس الكافي» و «نقود المسائل الجعفرية» و «هداية الأخبار» و «الوجيزة» که در الذريعة معرفی شده است.
آغاز: بسمله اتطرست للعمرة اجعل نهج ** تو وارقح طرس طرب لحج. الحمد لمحج حج حج ذی الحجة حجة الاسلام الحاجين والصلوة علی من حاج المتجين ... اما بعد این مختصریست در مسائل متعلقه به زیارت بیت الله که پاره از برادران ایمانی از این قلیل البضاعة محمد جعفر بن محمد صفی الفارسي سؤال نمودند ... از اینکه حج بر سه نوعست؛
انجام: بیستم لزوم رمی حجرات ثلث است ... فلك الحمد من مقتدر لایغلب وذی اناه لایعجل صل علی محمد و آله واجعلنی لا نعمك من الشاكرين ولالائك من الذاكرين
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: علی محمد بن ملاحسن نجف آبادی، تا: 22 شوال 1277ق؛ 12گ، 17سطر، اندازه: 18×11 سم [ف مخ: 2 -527]
بی کا، بی تا [د.ث. مجلس]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج [رایانه]
manasek -e haj = a'mal -e haj
انصاری، مرتضی بن محمد امین، 1214 – 1281 قمری
ansārī, morteza ebn -e mohammad amīn (1800 - 1865)
رساله عملیه مؤلف برای استفاده مقلدین فارسی زبان که در آن بر مشی احتیاط بنا گذاشته شده و نیز توسط برخی فضلا به عربی
ترجمه شده است. مشتمل است بر دو «باب» و یک «خاتمه»: باب 1. با پنج فصل در اعمال عمره؛ باب 2. شامل هفت فصل در افعال حج و خاتمه در طواف وداع و سایر مستحبات حج. به تصریح مؤلف چون مسائل این رساله غالبا مطابق احتیاط نگاشته شده عمل به آن اختصاص به حیات او ندارد. فقیهانی چون میرزا محمد حسین شیرازی و میرزا عبدالحسین طهرانی و سید محمد کاظم یزدی بر این کتاب حاشیه نگاشته اند.
آغاز: الحمدلله رب العالمين ... وبعد پس می گوید احقر العباد الى عفو ربه الباري ... این مختصریست دربیان واجبات واکثر مستحبات حج بیت الله الحرام بزبان فارسی بجهة اجابت بعض مومنین واعانت سایر حجاج ...
انجام: که ترک زیارت آن حضرت بعد از حج جفا است بر آن حضرت صلی الله علیه واله وسلم وفقنا الله و جمیع المومنين الزيارته والانقیاد لما جاء به ورزقنا شفاعته بجاهه و آله.
چاپ: ایران، 1316ق، سنگی، جیبی، 78 ص؛ ایران، تهران، چاپخانه اسلامیه، 1372ق، سنگی، جیبی، 85 ص (1- 85ص)؛ ایران، تهران، 1331ق، سنگی، جیبی، 280 +2 ص؛ایران، دار الطباعه مشهدی تقی، سنگی، جیبی، در زمان شاهزاده علی قلی میرزا، بدون تاریخ (چاپ عصر ناصری بین سالهای 1280- 1313)؛ هند، حیدر آباد، عزیز دکن، 1314 قمری، جیبی، به اهتمام: محمد یوسف علی خان، به حسب توصیه و فرمایش مولوی سید علی نقی صاحب قبله
[الذريعة 273/22 ؛ فهرست فارسی مشار 4954/4؛ میراث مشترک ایران و هند:90-1]
آغاز: برابر؛
انجام: تا این که حج کرد در سال آینده با معرفت و یقین.
خط: نسخ، بی کا، تا: اواخر قرن 13؛ واقف: قطب المحدثين، بهمن 1338، 79گ، 12سطر، اندازه: 16×11سم [ف: 21 -1476]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج، 45گ، 14سطر، اندازه: 17×11سم [ف مخ: 5 -2119]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ مصحح، دو مرتبه مقابله شده با نسخ معتبره که در پایان دو امضای بلاغ بدون نام آمده؛ جلد: تیماج، 53گ، 16سطر، اندازه: 15×21/5 سم [محدث ارموی مخ: 3 -1533]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ اهدایی: رهبری، مهر 1386؛ جلد: تیماج، 70گ، 14 سطر، اندازه: 14×10سم [اهدائی رهبر: 3 -718]
آغاز: برابر؛ انجام: و لعنه الله علی اعدائهم اجمعین
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج [رایانه]
خط: نسخ، کا: دارابی شیرازی، احمد بن محمد تقی، تا: 1223ق؛ مقابله شده با اصل؛ جلد: تیماج، 12 سطر (10×5)، اندازه: 15×10 سم [ف: 16 -112]
آغاز: ابن محمد بن الانصاري این مختصریست ...
خط: نسخ، بی کا، تا: 1268ق؛ افتادگی: آغاز؛ اهدایی: علی مهدوی کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج، 152گ، 6 سطر (10×6/5)، اندازه: 15×10 سم [ف: 4 -1292]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ آمیخته به نستعلیق، کا: عبدالجلیل بن دوست علی، تا: 1269ق؛ محشی از شیخ عبدالحسین طهرانی شیخ العراقين (1268) با علامت «ع»؛ بر پشت برگ آغاز این عبارت از او دیده می شود: «بسم الله تمام رساله ملاحظه شده و عمل آن حواشی که بر آن نوشته شده انشاء الله مبرء ذمه می باشد. حرره الاقل عبدالحسین الطهراني»؛ جلد: تیماج، 46گ، 14 سطر، اندازه: 21×15سم [ف: 24 -213]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: 1271ق؛ اهدایی: رهبری، مهر 1386؛ جلد: تیماج، 39گ، 15 سطر، اندازه: 13/5× 19/56 سم [اهدائی رهبر: 3 -717]
مشهد؛ شیخ علی حیدر؛ شماره نسخه: 1334
همان نسخه بالا [مؤيد: 3 -275]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: ابو طالب بن جعفر واعظ، تا: جمادی الثاني 1273ق؛ توسط ابوالقاسم بن حسین علی شریف، تصحیح و مقابله شده؛ اهدایی: رهبری، خرداد 1373؛ جلد: میشن، 84گ، 11سطر، اندازه: 13/8×8/2 سم [اهدائی رهبر: 3 -718] و [ف: 21 -1477]
آغاز و انجام: برابر
کا: محمد حسن حسینی، تا: 17 ذیحجه 1277ق؛ محشی؛ 25گ، 16سطر، اندازه: 11/5 ×17 سم [ف: 1 -126]
قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 1654/3
نسخه اصل: همان نسخه بالا[عکسی ف: 5 -99]
خط: نسخ، کا: شعبان بن عبدالرحیم بهبهانی، تا: قرن 14؛ جلد: میشن، 77گ، 13سطر، اندازه: 10/3× 14/7 سم [ف: 4 -781]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ زیبا، بی کا، تا: جمعه 15 جمادی الاول 1306ق، جا: زنجان؛ 156گ، 9سطر، اندازه: 18×11سم [ف: 8-4561]
خط: نستعلیق، کا: شیرازی، عبدالحسین بن مفید، تا: 1306ق؛ جلد: تیماج، 25گ (1پ-25ر)، 21 تا 23 سطر (16×8)، اندازه: 14/5×20سم [ف: -243]
آغاز: برابر؛ انجام: که آن مکانیست که حضرت رسول بامر خداوند عالم در آنجا حضرت امیر المؤمنين علیه السلام را خلیفه و جانشین خود گردانید و فرمود: من کنت مولاه فهذا علی مولاه و ثبتنا بولایته في الدنيا و الآخرة برحمتك یا ارحم علی محمد و آله الطيبين الطاهرين.
خط: نسخ، کا: حاج محمد جواد دزفولی سر کمری، تا: 21 جمادی الثاني 1341ق؛ محشی از شیخ محمدرضا معزی با امضای ضا» و حواشی سید یزدی با امضای «ظم طبا» و حواشی میرزای شیرازی با امضای «میرزا» درج شده، این نسخه از روی نسخه چاپ 1325ق کتابت شده که تنها حواشی میرزا را دارا بوده؟ 141گ، 13سطر (15/5×9/5)، اندازه: 21×14سم [ف: 39-110]
خط: نسخ، بی کا، بی تا، جلد: تیماج، 70گ، 14سطر، اندازه: 14×10سم[مؤيد: 3-391]
آغاز: برابر
خط: نسخ، بی کا، بی تا، افتادگی: انجام؛ 67 گی، 15 و 14 سطر، اندازه: 11×17سم [ف: 8-4561]
آغاز: برابر
خط شکسته نستعلیق، بی کا، بی تا؛ 37 گ، اندازه: 21×16سم [ف: 4561-8]
آغاز: برابر؛ انجام: و صلی الله علی محمد و آله محمد پس دعا کن آنچه خواهی و چون وداع کنی بخوان آنچه ذکر شد.
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ محشی؛ جلد: مقوا، 84گ، 12 سطر (11×7)، اندازه: 14/5×19/5سم [ف: 2-12]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ و نستعلیق، کا: محمد، بی تا؛ مصحح؛ جلد: تیماج، 36گ، 15سطر (10×15/5)، اندازه: 17/7×22سم[رایانه]
آغاز: بسم الله، الحمد لله رب العالمين و الصلوة؛ انجام: و ظاهرا و باطنا اللهم اغفر لکاتب.
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ 102گ، اندازه: 16×11سم [نشریه: 13-397]
manāsik-ul ħajj
انصاری، مرتضی بن محمد امین، 1214 – 1281 قمری
ansārī, morteza ebn-e mohammad amīn (1800 - 1865)
ترجمه عربی همان رساله قبل.
خط: نسخ و نستعلیق، کا: عبدالجلیل بن دوست علی، تا 1269ق [مختصر ف: -858]
خط: نسخ، کا: حسینعلی بن ملا غلامعلی، تا: سه شنبه 15 جمادی الاول 1278ق؛ 56گ، 14سطر (14/5×9/5)، اندازه: 18×11سم[ف: 1-139]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 14، 117گ، اندازه: 15×10سم [ف: 1-139]
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ 120گ، 9سطر (12×7)، اندازه: 14/5×10سم [ف: 1-140]
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ اندازه: 15×10 سم [رشت و همدان: ف: -1617]
manāsek-e haj
برای کاهی لنکرانی، محمد صادق بن محمد، - 1285 قمری
barādkāhī lankarānī, mohammad sādeq ebn-e mohammad(- 1869)
قم؛ فیضیه؛ شماره نسخه: 1530/1
خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، بی تا؛ 13گ (1-13)، 15 سطر، اندازه: 22×13سم [ف: 3-98]
manāsek-e haj
حسینی شهشهانی، محمد بن عبد الصمد، - 1287 قمری
hoseynī šahšahānī, mohammad ebn-e 'abd-os-samad( 1870)
رسالهمختصری است در احکام حج تمتع و بعضی از آداب آن،
نگاشته شده پس از مناسک مفصل عربی به درخواست بعضی از مؤمنين و هنگامی که موسم حج نزدیک و فرصت تفصیل نبود، در یک «مقدمه» و چند «فصل» و یک «خاتمه».
آغاز: الحمدلله رب العالمين ... و بعد چنین گوید خادم سالکان ایمانی ... چون حج بیت الله الحرام از اعظم وظایف اسلام می باشد؛ انجام: و کیفیت رمی جمرات بنحوی است که در جمره عقبه گذشت.
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13، گویا از عصر مؤلف؛ جلد: تیماج، 71گ، 15 سطر، اندازه: 19×12سم [ف: 5-57]
بی کا، تا: در عصر مؤلف [تراثنا: س18ش1 و 2-243]
manāsek-e haj = r. dar ahkām-e haj
؟ کرمانی، محمد کریم بن ابراهیم، 1225 - 1288 قمری
(1810-1871)kermānī, mohammad karīm ebn-e ebrāhīm
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13[مختصر ف: -799]
آغاز: بسمله، حمد له، و بعد بدانكه حج بر سه قسم است
کاتب: حسین بن علیرضا شریف یزدی، تا: رمضان 1297ق؛ اهدایی: محمود شیخی زاده؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج، 22گ (46-25)، اندازه: 10/5×17/5سم [ف: 4-1302]
manāsek-e haj
موسوی شفتی، اسدالله بن محمد باقر، 1227؟ - 1290 ؟ قمری
mūsavī šaftī, asad-ol-lāh ebn-e mohammad bāqer (1812 - 1873)
گزیده ای است در واجبات حج در یک «مقدمه» و دو «مقصد» و یک «خاتمه». مؤلف، فرزند و جانشین «مرحوم آیت الله سید محمد باقر شفتی اصفهانی» معروف می باشد.
آغاز: الحمدلله رب العالمين والصلوة علی محمد وآله الطاهرين اما بعد چنین گوید بنده خاطی راجی اسد ... مختصری است در واجبات حج تمتع وحج تمتع مرکب است از عمره وحج
انجام: هنوز پاک نشده می رود به عرفات واعمال حج را به عمل می آورد و چون از اعمال حج فارغ شد عمره مفرد به عمل می آورد. تمت المناسك بعون الله في ... ولله الحمد والشکر والمنه
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کاتب = مؤلف، تا: 14 جمادی الاول 1285ق؛ مؤلف در حاشیه صفحه اول رساله شجره سیادت خود را تحریر نموده؛ 12گ، 15 سطر، اندازه: 15×10سم [ف: 8-4559]
آغاز نموده که ذمه خود را به قدر مقدور از حقوق الهيه جلت عظمته وحقوق ناس در جمیع احوال بری نموده خصوصا در اوان مسافرت سیما در حین عزم به سفر بیت الله الحرام؛ انجام: وما سؤال اخیر اگر منظور کیفیت شاذروان است جواب آن به تفصیل در بحث طواف مذکور شد و اگر چیز دیگر است اعلام شود
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز؛ جلد: تیماج، 74گ، 16سطر، اندازه: 11×17سم [ف: 8-4559]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13، در پایان نسخه آمده: «از روی نسخه نوشته شده نسخه اصل بود و اعتماده بر او بود و تا همین جا نوشته شده بود. کتبته ثم قابلته»؛ 19گ (46-64)، 13 سطر، اندازه: 11/5×7سم [ف: 36-136]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13، در عصر مؤلف؛ مجدول، مصحح، با نشان تصحیح سید جعفر فرزند حجة الاسلام شفتی به تاریخ 13 جمادی الاول 1286؛ تملک: سید مصلح الدين مهدوی موسوی اصفهانی؛ مهر: «عبده محمد جعفر بن محمد باقر الموسوي» (بیضوی)؛ 9گ، 19سطر، اندازه: 20/5×13/5سم [ف: 3-30]
manāsek-e haj
موسوی زنجانی، ابوالقاسم بن محمد کاظم، 1224 - 1292 قمری
mūsavī zanjānī, ab-ol-qāsem ebn-e mohammad kāzem (1809 - 1875)
رساله کوتاهی است در مناسک حج که مؤلف آن را در دو «مقدمه» و پنج «مشکات» و یک «خاتمه» تنظیم نموده است. [الذريعة 254/22]
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 14358
آغاز: الحمدلله الذي اذن في الناس بحج بیته الحرام لیشهدوا منافع لهم ... چنین گوید بنده آثم ... که چون جمعی از برادران ایمانی
و اخلاء روحانی؛ انجام: در بیان اعمال منی است و آن مشتمل بر دو نور است ... و در آن روز بر حج کننده یازده چیز واجب است.
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج، 48گ، 16سطر، اندازه: 21×14/5سم [ف: 38-488]
manāsik-ul ħajj
نراقی، عبدالصاحب محمد بن احمد، 1215؟ - 1297 قمری
narāqī, 'abd-os-sāheb mohammad ebn-e ahmad (1801 - 1880)
رساله ای فتوایی و مختصر در اعمال و مناسک حج برای مقلدین فارسی زبان؛ مشتمل است بر «مقدمه» و «خاتمه: و دو «باب»: مقدمه: با دو مقام در فضیلت حج و آداب سفر؛ باب 1. بیان تفضیل اعمال عمره تمتع؛ باب 2. بیان اعمال حج تمتع؛ خاتمه: با دو مقام مشتمل بر برخی از مستحبات مؤكده.
آغاز: نحمدك یا من بابه مطلب للسالکین. وجنانه مقصد للناسکین بساحتك نحط الرجال و بحرمتك ثقف مطای الامال اسالك بناسبل الوصول اليك. وسیرنا في اقرب الطرق للوفود ... [الذريعة 325/3]
آغاز: برابر؛ انجام: پس بر سر عم پیغمبر (صلی الله علیه و اله وسلم) آید و او را زیارت کند.
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ اهدایی: رهبری، 1373؛ جلد: تیماج، 34گ، 18 سطر، اندازه: 18×12سم[اهدائی رهبر: 3-721] و [ف: 20-498]
آغاز: برابر؛ انجام: پس برو بمسجد دیگر که در مکان و سعیی واقع است در پهلوی راست کوه نسبت بکسیکه داخل احد میشود و در آنجا نماز گذارد پس آید نزد قبور شهدا و نماز گذارد پس عود نماید و بمسجد فتح آید و در آنجا نماز گذارد
خط: نسخ، کا: محمدهاشم بن ملا محمد کاشانی، بی تا، جلد: تیماج، 82گ، 11 سطر، اندازه: 18×11سم[ف مخ]
manāsik-ul ħajj
حسینی، محمد طاهر بن ابی طالب، ق13 قمری
hoseynī, mohammad tāher ebn-e abī tāleb(- 190)
تاریخ تأليف: دوشنبه 2 رجب 1252ق
آداب و مناسک حج را فتوائی و گاهی با اشاره به بعضی از ادله، هنگامی که قصد حج را داشته در سه «مطلب» نگاشته که برای وی راهنمائی باشد: 1. في انواعه؛ 2. افعال العمرة المطلقة؛ 3. افعال الحج.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 6030
آغاز: الحمدلله رب العالمين ... کتاب الحج و فیه مطالب المطلب الأول في انواعه و هو واجب ومندوب؛ انجام: و سلکت سبیل الايجاز نفعنی الله بها و سائر الطالبين و جعلها ذخرا لی في یوم الدين.
خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، بی تا؛ مصحح؛ جلد: تیماج، 51گ، 12 سطر، اندازه: 15×10 سم [ف: 16-33]
manāsik-ul hajj
رکینی عاملی، علی بن حسین، ق13 قمری
rokīnī ‘āmelī, ‘alī ebn-e hoseyn(- 19c)
مختصری است از مناسک حج سید کاظم رشتی با اضافه بعضی از مستحبات و دعاها، که مؤلف هنگام سفر حج تلخیص نموده است.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 5000/6
آغاز: الحمد لله الواحد الأحد الذي قصرت الافهام و حارث الأوهام عن نعمت ذاته بل عجزت ألسن کینونات جمیع الخلق ؛ انجام: فکم یکون الفاصل بین العمر تین قبل شهر و قیل عشرة أيام خط: نسخ، کا: احمد بن اسماعیل خراسانی نامقی ترشیزی، تا: 1262ق؛ جلد: تیماج، 10گ (300پ-309ر)، 18سطر، اندازه: 21×15سم [ف: 13 - 196]
manāsik-ul ħajj
محمد جعفر بن عبدالله، ق13 قمری
mohammad ja'far ebn-e 'abd-ol-lāh(- 19c)
تاریخ تأليف: 1228ق مؤلف
ابتدا رسالهای عربی به طریقه خاصه در مناسک حج نگاشته است، سپس جماعتی از او خواسته اند که مثل آن کتاب را به فارسی بنگارد، پس مؤلف درخواست آنها را اجابت کرده و این کتاب را نگاشته است، شامل یک مقدمه و الواح و ریاض و خاتمه. در آن اعمال را به طریقی خاص در جداولی تقسیم کرده است. در سفر حج در سال 1228ق آن را آغاز کرده است و بعد از بازگشت از سفر آن را به اتمام رسانده است.
کرمانشاه: فیض مهدوی (کتابخانه)؛ شماره نسخه: بدون شماره
آغاز: الحمدلله کما هو أهله و السلام علی من هو مستحقه و محله کاتب = مؤلف، بی تال [تراثنا، س 2ش 4-66]
manāsek-e haj = haj
برغانی، محمد حسن بن محمد صالح، ق13 قمری
baraqānī, mohammad hasan ebn-e mohammad sāleh( 19c)
تاریخ تأليف: سلخ جمادی الاول 1278ق
در احکام حج از واجب و غیر واجب فتوایی و بسیار مختصر در یک «مقدمه» و پنج «مقصد» و یک «خاتمه»: مقدمه: در آداب سفر حج؛ مقصد 1. اقسام حج؛ 2. شرایط وجوب حج؛ 3. عمره تمتع؛ 4. واجبات حج؛ 5. باقی منازل؛ خاتمه: در وداع بیت و جمله از سنن شرعية.
آغاز: الحمدلله رب العالمين ... اما بعد این رساله مختصری است در بیان واجبات حج و آن مشتمل است بر یک مقدمه و دو مقصد
انجام: و در حال طواف و غیره رجوع نماید برساله فارسیه مبسوطه دیگر ...
آغاز: الحمدلله ... اما بعد بدانكه این مختصری است در بیان واجبات حج و سایر احکام آن که مکلفین را لازم است دانستن آنها تا آنکه در اداء تکلیف بابصیرت باشند و تسهیلا لامر کمال اختصار را مرعی دانسته؛ انجام: و متمنی از نظر کننده و عمل کننده بر آن است که این احقر و والدین مرا از دعای خیر ... و سوال بنده بی بضاعت و کثیر التقصير و الاضاعة از پرورد گار مهربان آن است که توفیق عمل بآن و سایر احکام خود کرامت فرمایند
کامل؛ خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: جمادی الاول 1278ق؛ جلد: تیماج سیاه، 41گ، 18سطر[ف: 1-412]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کاتب = مؤلف، بی تا، جلد: تیماج، 3گ (107پ-109پ)، 18 سطر، اندازه: 21×17سم [ف: 9-188]
آغاز: الحمدلله رب العالمين ... اما بعد بدانكه این مختصری است در بیان واجبات حج و سایر احکام آن؛ انجام: توفیق عمل بآن و سایر احکام خود کرامت فرمایند بحق من حبهم خیر العمل محمد و آل محمد الذين بهم ینال بکل امل
خط: نسخ، کاتب = مؤلف، بی تا، جلد: تیماج، 20گ (110ر-129ر)، 18سطر، اندازه: 21×17سم [ف: 9-188]
manāsek-e haj
بهبهانی، محمد علی بن محمد شریف، ق13 قمری
behbahānī,mohammad ‘alī ebn-e mohammad šarīf (-19c)
وابسته به: حديقة المؤمنين = شرح صغیر؛ طباطبائی کربلائی، علی بن محمد علی (1961-1231ق)
به دستور: سید علی بن محمد علی طباطبایی
وی از شاگردان برجسته سید علی بن محمد علی طباطبایی می باشد که به دستور استاد، مطالب مهم مناسک حج را از «حديقة المؤمنين» ایشان انتخاب و به فارسی روان ترجمه کرده و پس از اتمام به عرض استاد رسانده است.
آغاز: بسمله الحمد لرب البيت الحرام و صاحب الركن و المقام و الشرف ...
آغاز: ... واین آب نطلق که یک قسم از سه قسم سابق بود نیز بر سه قسم است؛ انجام: و این محل تأمل است لکن احوط است و همچنین پوشیدن رخت دوخته ...
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج، 155گ، 17سطر، اندازه: 20×15سم [ف: 2-87]
آغاز: برابر؛ انجام: و تصدق بجمیع اجزاء آن با گوشت لازم است خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ اهدایی: رهبری، اسفند 1376؛ جلد: مقوا، 33گ، 12 سطر، اندازه: 14×9سم [اهدائی رهبر: 3-722]
آغاز: برابر؛ انجام: آنچه را که مورده است و تصدق بجمیع اجزای با گذشت لازم نیست
خط: نسخ، بی کا، تا: 1253ق؛ جلد: تیماج، 23گ، 15سطر (10/5×6/5)، اندازه: 10/5×15/5سم [ف: 6455]
manāsek-e haj
تبریزی، محمد زمان بن محمد طاهر، ق13 قمری
tabrīzī, mohammad zamān ebn-e mohammad tāhers(-19c)
تاریخ تأليف: 12 ربیع الاول 1223ق؛ محل تأليف: بندر حدیده یمن
رساله ای است کوتاه در مناسک حج که در مسیر زیارت بیت الله الحرام به انجام رسیده است. وی از علمای بزرگ و صاحب چند تأليف است. این نسخه مناسک حج در حاشیه فلاح المؤمنين کتابت شده است. نامی از مناسک حج وی در منابع موجود یافت نگردید.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 13694/2
آغاز: بدانكه حج و عمره از جمله ارکان ایمان و موجب مثوبات بسیار است؛ انجام: ختم شد کلام در مناسک حج و عمره جناب احدیت همگی را توفیق مراسم عبادات و دوری از رسوم عادات و دل آگاهی روزی فرماید بمحمد و آله الطاهرين ... »
خط: شکسته نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: 1223ق، جا: بندر حدیده یمن؛ 13گ (117-129)، سطور مورب [ف: 34-607]
manāsek-e haj
تهرانی، علی بن ابراهیم، ق13 قمری
tehrānī,ʻalī ebn-e ebrāhīm(- 19c)
وابسته به: حديقة المؤمنين = شرح صغیر؛ طباطبائی کربلائی، علی بن محمد علی (1161-1231ق)
ترجمه روان مبحث مناسک حج از کتاب «شرح صغیر» میر سید علی طباطبائی، صاحب «ریاض المسائل» است.
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 28315
آغاز: بسمله. الحمدلله الذي جعل بیتهمطافا للانام؛ انجام: و تصدق بجمیع اجزای آن با گوشت لازم است.
خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ اهدایی: رهبری، تیر 1381؛ 49گ، 5سطر، اندازه: 10×14/5سم [اهدائی رهبر: 3-721]
manāsek-e haj
نامی، علی، ق13 قمری
nāmī,ʻalī (- 19c)
تاریخ تأليف: 1241ق
رساله مختصری است در مناسک حج که برای عامه مردم نگاشته شده و ادعیه آن را از «حصن حصین» ذکر کرده است.
قم؛ گلپایگانی؛ شماره نسخه: 664/2-4/134
آغاز: بسمله اما بعد حمد وصلوة می گوید بنده هیچ مدان عامی خادم الطلبة تراب علی متخلص به نامی که چون در سنه یکهزار و دویست وچهل ویک هجری؛ انجام: محاسن وخیرات جهد بلیغ نماید چه گفته اند علامة الحج المبرور أن یعود خيرة مما کان في الامور وذلك دلیل حسن الخاتمة والحمدلله رب العالمين
بی کا، بی تا؛ 11گ، 13 سطر [ف: 8-4557]
manāsek-e haj
قره جه داغی، محمد باقر بن محمد سلیم،- 1301 قمری
qara je dāqī, mohammad bāqer ebn-e mohammad salim(- 1884)
در واجبات حج تمتع، به گونه ای مختصر، در دو مقصد: در افعال عمره، در افعال حج.
آغاز: الحمد لله رب العالمين ... و بعد این مختصریست در واجبات حج تمتع و حج تمتع مرکب است از عرمه حج پس در اینجا دو مقصد است ...
چاپ: [تبریز]، سنگی، 1285، جیبی
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 15428
آغاز: برابر؛ انجام: در خواب به بیند و جای خود را در بهشت باو بنماید.
در فهرست مختصر نام مؤلف محمد باقر بن محمد سلیم قرجه داغی آمده و در فهرست تفصیلی فقط شیخ محمد باقر؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13، در عصر مؤلف؛ با امضای «مقابله شد»؛ در جایگاه عنوان چنین نگاشته: «مناسک حج از فرموده سر کار شریعت مدار مقتدی الأنام آقای حاجی شیخ محمد باقر مد ظله» ؛ جلد: تیماج، 32گ، اندازه: 18/2×11/7سم [ف: 43-86]
manāsek-e haj
حائری مازندرانی، زین العابدين بن مسلم، 1227 - 1309 قمری
hā’erī māzandarānī, zayn-ol-‘ābedīn ebn-e moslem (1812 - 1892)
رساله کوتاهی است در احکام حج عمره و تمتع؛ مشتمل است بر دو «باب» و «خاتمه»: باب 1. با پنج فصل در اعمال عمره؛ باب 2. با چهار فصل در بیان حج تمتع ؛ خاتمه: در بیان کفارات احرام.
آغاز: بسمله، حماله ... و بعد این چند کلمه بر سبیل اختصار در مسائل حج و عمره بحسب التماس جمعی از احقر عباد زین العابدين مازندرانی قلمی می شود در ضمن دو باب و چند فصل و یک خاتمه ...
چاپ: حیدر آباد دکن، سنگی، 1314ق، وزیری، 29ص صص 80-108)؛ عظیم آباد، مطبع الصبح الصادق، 1300ق، سنگی، جیبی، 8 ص، به درخواست و نفقه حاج سید مهدی یزدی نجفی و دیگران؛ هند، حیدر آباد، عزیز دکن، 1314ق، جیبی، 8 ص، به اهتمام: محمد یوسف علی خان، به حسب توصیه و فرمایش مولوی سید علی نقی صاحب قبله
[میراث مشترک ایران و هند: 1-90]
آغاز: برابر؛ انجام: در کشتن هر شپشی یا انداختن از بدن و ثوب و نحو آن کفی است از گندم علی الأحوط
نسخه چاپ سنگی؛ خط: نستعلیق خوش، کا: میرزا مصطفی شیرازی، تا: 1299ق؛ دارای یک سرلوح، مذهب، مجدول؛ جلد: تیماج مذهب، 29گ، 11سطر (12/2×7)، اندازه: 18×12/3سم[رایانه]
آغاز: بسمله، الحمدلله رب العالمين، باب اول: در عمره است و افعال آن پنج است؛ انجام: یا انداختن از بدن و ثوب و نحو آن کفی است از گندم علی الأحوط والله العالم و انا الاقل الجاني زین العابدين ...
خط: نسخ، بی کا، تا: 25 ذیقعده 1343ق؛ جلد: مقوا، 28گ، 15و16 سطر، اندازه: 10×17سم [ف: 20-493]
manāsek-e haj
قراچه داغی، محمد علی بن احمد، - 1310 قمری
qarāče-dāqī, mohammad ‘alī ebn-e ahmad(- 1893)
تاریخ تأليف: 3 شعبان 1281ق
ترجمه مناسك الحج عربی خود مؤلف است که به هنگام سفر حج نگاشته بود. این رساله فتوایی و مشتمل بر واجبات و مستحبات و ادعیه می باشد در چند فصل.
آغاز: الحمدلله الذى الملك المنان المتطول علی اهل الاسلام بالایمان المتفضل علیهم من بین أهل الأديان ...
انجام: و الا مبحث کفارات ابحاث بسیاری دارد که مناسب این مختصر نیست.
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، بی تا؛ جلد: تیماج، 63گ (پ-71پ)، اندازه: 11×17سم [ف: 13- 72]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج، 4ص (226-269)، اندازه: 22×17سم [ف: 33/1-187]
manāsek-e haj
حسینی شیرازی، محمد حسن، - 1312 قمری
hoseynī šīrāzī, mohammad hasan(- 1895)
رساله مختصری است در بیان احکام حج شامل مقاصد و فصول، که به چاپ رسیده است.
قم، گلپایگانی؛ شماره نسخه: 7864/2-39/244
آغاز: واگر اتفاق افتد بیش از این احتیاط است آن طایفه ذبیحه را ببرند بطریق دزدی یا تهب؛ انجام: از برای ادراکی زیارت حضرت فخر کاینات ص وائمه بقیع صلوات الله علیهم اجمعین و در حدیث وارد شده که ترک زیارت ... والحمدلله کما هو اهله علی الاتمام وصلی الله علی رسوله محمد ..
خط: نسخ، کا: علی بن محمد خوانساری، تا: قرن 14، جا: اصفهان؛ افتادگی: آغاز؛ چاپ سنگی است؛ جلد: مقوا، 12گ، 20 سطر، اندازه: 11×17/5 سم [ف: 8-4562]
manāsek-e haj
کرمانی، محمد بن محمد کریم، 1263 - 1324 قمری
kermānī, mohammad ebn-e mohammad karīm (1847 - 1906)
تاریخ تأليف: دوشنبه 20 رجب 1303ق
ترجمه و تلخیصی است از مناسک حج عربی خود کرمانی که به جهت عجله و رسیدن موسم حج به تفصیل نپرداخته است، مشتمل بر یک «مقدمه» و چند «منسک» و یک «خاتمه» دارای فصول و با عناوین «مسئله - مسئله». .
آغاز: الحمدلله و سلام علی عباده الذين اصطفی ... چند سال قبل رساله وجيزة الأحكام را بزبان عربی و فارسی در احکام عبادات نگاشته بودم
قم: مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 850/3
آغاز: برابر؛ انجام: و التماس دعا از عاملین در مکه معظمه و مدینه طیبه و اماکن مشرفه دارم ...
خط: نستعلیق، کا: محمد بن جواد قزوینی طهرانی، تا: 1307ق؛ 45گ (68پ -112پ)، اندازه: 11×17/5سم [ف: 3-62]
manāsik-ul ħajj
بحر العلوم، محمد بن محمد تقی، 1261 - 1326 قمری
bahr-ol-'olūm, mohammad ebn-e mohammad taqī (1845 - 1908)
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 18583
آغاز: بسمله، و به نستعین، الحمد لله علی افضاله و الصلوة و السلام علی محمد وآله اما بعد فهذه رسالة مختصرة في بیان جملة من افعال الحج و العمرة و فیها مقاصد الأول في افعال العمرة و المتمتع بها؛ انجام: فانه لایصدق علیه الا ظل واحد و الله اعلم بحقایق الاحكام و الحمد لله علی التمام و صلی الله علی محمد و آله الكرام. تمت
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ با خطی غیر از خط متن کتاب آمده: «اخبرنی من یوثق بخبره بتصحیحه له فلا باس بالتعویل علیه حرره محمد حسن ... (کلمه ای مانند الرئيس)»؛ جلد: تیماج، 36گ، 10 سطر (11×7)، اندازه: 16×11سم [ف: 51-42]
manāsek-e haj
صدر اصفهانی، اسماعیل بن صدرالدین، 1256؟ - 1337 قمری
sadr-e esfahānī, esmāʻīl ebn-e sadr-od-dīn (1840-1919)
مشتمل است بر سی و نه سؤال و جواب که برخی از مسایل آن عبارت است از: سؤال: در نماز طواف جهر و اخفاف خواندن و در قنوت دست بلند ننمودن از جهة تقیه یا عدم آن لازم که نیست، ج: بلی لازم نیست؛ س: علم بمواقیت از جاهای معروفه که همه مردم محرم می شوند آیا کفایت می کند، ج: بلی؛ س: تعدد کفاره، پوشیدن سر در حال احرام چه نحو است و آیا برای برداشتن عمامه از سر برای وضوء و خواب، کفاره متعدد می شود یا نه، ج: برداشتن از برای خواب و وضوء و غیره متعدد نمی شود بلی هرگاه یک روز سر را پوشانید فردا عذر بر طرف شد مثل اینکه هوا ابر شد و سر را نپوشانید باز فردا که آفتاب است هرگاه سر را بپوشاند کفاره متعدد می شود.
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 2821
آغاز: بسمله، الحمدلله رب العالمين ... بدانكه این في الجمله سؤال و جوابی است در مناسک حج؛ انجام: هرگاه سر را بپوشاند، کفاره متعدد می شود. تمت بالخیر.
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ واقف: جواد شجیعی، فروردین 1395 جلد: مقوا، 5گ، اندازه: 18×12سم [ف: 20-491]
manāsek-e haj
افضل، محمد رضا، 1287 - 1372 قمری
afzal, mohammad rezā (1871 - 1953)
مشتمل است بر دو «باب» و چند «مقصد»: باب 1. با چهار مقصد در اقسام حج؛ باب 2. با هفت مقصد در مناسک و اعمال حج تمنع.
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 11962
آغاز: بسمله، حماله ... و بعد باید دانست که دعامة چهارم از پنج دعامة اسلام که عبارت بود از ولایت ائمه هدی (علیهم السلام)؛ انجام: به تفصیل دانسته شد، مثل بقیه فرائض که چهار است ... زنسا باشد طواف اندر جهان و الحمدلله ...
خط: نسخ، کا: حبیب الله مجلل ملک آشتیانی، تا: 10شعبان 1340ق؛ واقف: سید محمد صراف، اردیبهشت 1361؛ جلد: تیماج، 69گ، 17سطر، اندازه: 11×17سم [ف: 20-500]
manāsek-e haj
علامه حائری مازندرانی، محمد صالح بن فضل الله، 1297 - 1391 قمری
‘allāme hā'erī māzandarānī, mohammad sāleh ebn-e fazl-ol-lah (1880 - 1971)
منتخب از سیمای ایمان.
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 11382/7
بی کا، تا: 1337ق؛ جلد: تیماج، اندازه: 17×10سم [ف: 16-401]
manāsek-e haj
شریعتمدار، محمد علی بن اسدالله، ق14 قمری
šarī'atmadār, mohammad ‘alī ebn-e asad-ol-lāh(- 20c)
در احکام حج و عمره و بعضی از مستحبات آن با اشاره به اسرار پاره ای از اعمال و مناسک که حاجیان در مکه معظمه و مدینه منوره انجام می دهند، در یک «مقدمه» و چند «فصل» و یک «خاتمه».
آغاز: الحمدلله الذي جعلنا من حجاج بیت الله الحرام ... و بعد چنین گوید مسکین مستکین خادم الملة والدین فقیر ترین ناس
مشهد؛ میبدی؛ شماره نسخه: 39
آغاز: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: جمعه 5 جمادی الاول 1334ق؛ 188گ، 16سطر، اندازه: 17×22/5سم [ف: 1- 59]
کرمانشاه؛ میبدی (خاندان)؛ شماره نسخه: 39 مشهد
همان نسخه بالا[ف: 171]
manāsek-e haj
کلباسی، محمود بن محمد مهدی، ق14 قمری
kalbāsī, mahmūd ebn-e mohammad mahdī(- 20c)
احکام حج و عمره را با تفصیل و اشاره به بعضی روایات و ادله، در یک «مقدمه» و چهار «مقصد» دارای مطالب و یک «خاتمه» نگاشته است. این نسخه مشتمل بر برگهایی از کتاب می باشد درهم و نامرتب.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 5644/1
آغاز: الحمدلله رب العالمين ... و بعد این مختصری است در بیان آداب و اعمال حج
کاتب = مؤلف، بی تا؛ جلد: مقوایی، 26گ (13-28پ)، اندازه: 22×16سم [ف: 15-42]
manāsik-ul ħajj
کلباسی، محمود بن محمد مهدی، ق14 قمری
kalbāsī, mahmūd ebn-e mohammad mahdī(- 20c)
واجبات و مناسک حج عمره را با تفصیل و استدلال پس از بازگشت از سفر حج، در چند «باب» دارای فصول نگاشته که این عناوین در این نسخه نامرتب آمده است: باب 1. المقدمات؛ باب 2. فیما یتعلق بالسفر؛ باب 3. وجوب الحج و العمرة.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 5644/2
آغاز: الحمدلله رب العالمين ... و بعد فهذه مقالة في الحج و العمرة من العبد الذليل الجاني
کاتب = مؤلف، بی تا؛ جلد: مقوایی، 21گ (29ر- 49پ)، اندازه: 22×16سم [ف: 15-43]
manāsik-ul ħajj
مزیدی، طاهر بن حسین، ق14 قمری
mazyadī, tāher ebn-e hoseyn(- 20c)
به خواهش: منصور بن مرحوم حاج کاظم
تاریخ تأليف: 29 شعبان 1308ق
به هنگامی که آهنگ حجاز را داشت.
تهران؛ دائرة المعارف؛ شماره نسخه: 2192-عکسی
آغاز: نحمد اللهم یا من احکمت شرایع التكليف بوضع اسبا التعريف ... و بعد، فان [...] و الاخ في الله ... منصور بن المرحوم الحاج کاظم؛ انجام: و قد اوردت ... ما اردت ایراده علی سبیل العجالة في هذه الرسالة في الساعة السادسة من الليلة التاسعة و العشرين ... (1308ق) ... و انا الاقل طاهر بن حسین بن محمد المزيدي ...
خط: نسخ تحریری، کا: عبد [...]، تا: پنج شنبه 15 شعبان 1340ق؛ 42ص، 16سطر (15/5× 20/5)، اندازه: 30×21سم [عکسی ف: 1-378]
manāsik-ul ħajj
موحدی قمی، محمد بن عبدالله، ق 14 قمری
movahhedī qomī, mohammad ebn-e ‘abd-ol-lāh(- 20c)
واجبات و مستحبات اعمال حج و عمره را با رعایت احتیاط آورده و پس از اعمال حج و قبل از احکام صد و حصر و محظورات احرام زیارت های حضرت پیامبر اکرم و ائمه بقیع و ائمه دیگر علیهم السلام را افزوده است.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 9108
آغاز: في بیان من یجب علیه الحج و شرائط وجوبه، هو فرض علی المستطيع من الرجال و الخناثي و النساء باصل الشرع؛ انجام: و في الثلاث معه شاة و کذا في المرة کذبا شاة و في المرتين بقرة و في الثلاث بدنة.
خط: نسخ معرب و نستعلیق، کاتب = مؤلف، بی تا؛ مجدول؛ جلد: مقوایی، 77گ، 20 سطر، اندازه: 17×21/5سم [ف: 23-253]
manāsek-e haj
رومی واعظ، سنان
rūmī vā‘ez,sanān
محل تأليف: مکه مکرمه
مناسک و احکام حج است به زبان ترکی در بیست «باب»: 1. بیان ترک حج وفعلش؛ 2. مناسک حج؛ 3. میقات؛ 4. احرام؛ 5. محرمات بر محرم؛ 6. آنچه بر محرم حلال می شود ... 10. کفارات؛ 11. قربانی؛ 12. دخول در مکه؛ 13. طواف؛ 14. سعی صفا ومره؛ 15. عرفات؛ 16. مزدلفه؛ 17. منا؛ 18. عمره؛ 19. طواف وداع؛ 20. مدینه منوره و زیارت پیامبر اکرم (صلی الله علیه و اله وسلم).
قم؛ گلپایگانی؛ شماره نسخه: 1851-10/161
آغاز: بسمله الحمدلله الذي جعل البيت الحرام قیاما للناس وهدی للعالمین ... اما بعد وقتالکم الله تعالی بوضعیف مقصر قولته محضا فضل واحسانندن بیت شریفتك زیارت؛ انجام: مرتبه دن محروم اید و یده عذاب اليمه گرفتار اتمیه لر العصمة لله تعالی. تم الرسالة العبد الضعيف .. شیخ سنان الرومي الشهير بالواعظ في مكة الشريف المشرفة.
خط: نسخ، کان نفاجی ثروی، بی تا، تمامی مجدول، با سرلوح مزدوج مذهب؛ جلد: گالینگور، 64گ، 17 سطر، اندازه: 20×14سم [ف: 8-4560]
manāsek-e haj
صدر تبریزی، محمد شفیع
sadr-e tabrīzī, mohammad šafi“
رساله ای است در بیان مناسک حج و عمره که از رساله عربی جناب میرزا محمد شفیع صدر تبریزی انتخاب و ترجمه شده
است، شامل «مقدمه» و دو «باب» و «خاتمه). در پایان بحثی درباره آداب سفر و معاشرت با همراهان آورده است.
چاپ: ایران، سنگی، بدون تاریخ، جیبی، 2482صص
قم؛ گلپایگانی؛ شماره نسخه: 6984/2-35/164
آغاز: بسمله حمدلله والصلوة ... اما بعد این مختصریست دربیان مناسک حج وعمره که از رساله عماد الملة والدین ثقة الاسلام والمسلمین جناب حاجی میرزا محمد شفیع صدر تبریزی اطال الله بقاه ... منتخب و ترجمه شده؛ انجام: وسؤال می کنم از خدا از برای خود و از برای شما نیکی اختتام امر را و اینکه بیامرزد خدا مرا وشما را ووالدین ما را و جمیع مؤمنين و مؤمنات را والحمدلله رب العالمين.
بی کا، بی تا؛ 50گ، 14 سطر، اندازه: 11×17/5سم [ف: 8-4560]
manāsik-ul ħajj
در آداب و اعمال حج.
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 17602/1
آغاز: ذیل: في ذکر المواضع المتبر که بمكة الشريف جمله اماکن شریفه بوندور که علماء متقدمین؛ انجام: موجود: اول بر مو ضعدر که رسول علیه السلام انده ابن مسعود.
خط: نسخ و نستعلیق، کا: محمد بن حسین، تا: قرن 12؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ وسطر، اندازه: 15×10سم [ف: 21-1471]
manāsek-e haj = mazārāt-e makke
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 29792
آغاز: آندن بر ذراع مقداری صاغ جانبه؛ انجام: رسول علیه السلام آنده ابن مسعود ...
خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ ضمیمه نسخه ش 17602؛ قطع: رقعی [رایانه]
manāsek-e haj
ناشناخته:
آغاز: هو الباقي الظاهرو لمن اراد ان یتوجه؛ انجام: و آن علیه فلیتوکل المقربون
خط: نسخ مخلوط به شکسته، بی کا، تا: قرن 13[رایانه]
آغاز: لا یجوز الاحرام قبل الميقات الابالنذر و لافی غیر اشهر الحج الافي حمرظ مفردة
اعمال و آداب حج را در آغاز به طور فتوایی نگارش داده (چند برگی از این بخش فارسی است) پس از آن روایات مربوط به حج و عمره را با حذف اساتید و رمز برای نام کتاب های حدیثی، از آداب سفر تا اعمال مدینه گرد آورده و اگر توضیحی لازم باشد در حاشیه توضیح داده شده است؛ خط: نسخ، کاتب = مؤلف، تا: 7 ذیقعده 1372؛ جلد: مقوایی، 312گ، اندازه: 18×11سم [ف: 17-152]
انجام: و نیته و هو علی الصفا أسعى ...
خط: نسخ، کا: عیسی بن درویش، تا: قرن 10؛ افتادگی: انجام؛ 2گ (96-97پ)، اندازه: 16×20/5سم [ف: 26-125]
آغاز: و بناتها و هی اربعة، الأول الاحرام و معناه توطین النفس علی اجتناب ما ذکرناه؛ انجام: و الأحاديث في ذلك كثيرة جدا و هذا آخر ما اردنا ایراده و الحمدلله رب العالمين و صلی الله علی محمد و آله
خط: نسخ، بی کا، تا: دوشنبه 29 جمادی الاول 909ق؛ افتادگی: آغاز؛ 2گ (180ر-181پ)، اندازه: 22×13سم [ف: 5-437]
آغاز: الحمدلله الكريم الوهاب و صلی الله علی خیرته النبي؛ انجام: و فاطمة بنت اسد علیهم السلام و غیر ذلك.
مرتب بر یک مقدمه دو فصل و یک خاتمه: مقدمه: در افعال حج تمتع، فصل 1. افعال عمره، فصل 2. افعال حج، خاتمه: در کیفیت نیابت؛ خط: نسخ، کا: سید ناصر الدين مرتضی بن علی بن ماجد حسینی، تا: 943ق؛ 38گ، اندازه: 20/5×15سم [ف: 51-36]
آغاز: الحمد لله علی آلائه و جزیل نواله و صلی الله علی محمد و آله، و بعد فهذه رسالة في واجبات الحج و العمرة؛ انجام: و صلی الله علی أشرف انبیائه محمد و آله الطاهرين وسلم تسلیما کثیرا برحمتك یا أرحم الراحمين
خط: نسخ، کا: محمد بن حسن بن احمد بن فرج بن احمد بن حسن بن مبارك اوالی سهلاولی، تا: 947ق؛ مصحح؛ جلد: مقوایی، 20گ (84ر-103ر)، اندازه: 14×10سم [ف: 9-89]
بی کا، تا: 962ق [د.ث. مجلس]
آغاز: ... علی بعض الوجوه و التعرض للجهاد کذلك مع اشتماله علی انواع المشاق و الاحوال انجام: استبشروا بالحاج و صافحوهم و عظموهم فان ذلك علیكم تشار کوهم في الاجر
بعضی از عناوین: في افعال عمرة التمتع و فیها فصول، تذنیب: الحيض لا یمنع من الاحرام، في افعال الحج و فیها فصول، المقالة الرابعة، جملة موجزة في وظایف الحج؛ خط: نستعلیق، کا: محمد
بن حسن بن حسین، تا: پنج شنبه 14 محرم 977ق؛ در پایان آنهای علی بن حسین به تاریخ دوشنبه 12 شوال 977؛ جلد: چرم، 18گ (1ر-18ر)، 13 - 17 سطر، اندازه: 16×11سم [ف: 43-129]
بی کا، تا: قرن 11[ف: 3-42]
آغاز: افعال العمرة المتمتع بها الى الحج اربعة، الاحرام و الطواف و السعي و التقصير، اما الاحرام فواجباته اربع، الاحرام من الميقات و هو العقيق و اوله مسلح و اوسطه غمره و آخره ذا عرق و لا یجوز تأخيره عن ذات عرق؛ انجام: و یستحب له بعد ذلك أن یعتمر عمرة بعد الفراغ من الحج يأتي بها من خارج الحرم و یرحم من هناك و يأتي إلى مكة یطوف و یسعی و یقصر و هذه من المندوبات و لیست من الواجبات و الحمد لله وحده ... تمت.
رساله موجزی در افعال حج است که از افعال عمره تمتع تا پایان افعال حج را دربر می گیرد و به طور اختصار آنها را بیان نموده است. در نسخه حاضر احتمال داده شده که از املاء سید مرتضی باشد، لیکن در منابع موجود یافت نشد؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11، 3گ (249پ -251پ)، 23 سطر، اندازه: 10/5× 15/5 سم [ف: 779-32]
آغاز: الحمدلله علی عظیم آلائه والشکر له علی جزیل عطائه والصلاة والسلام علی خیر انبیائه محمد و آله صلاة دائمة
مناسک مختصری است فتوائی با ذکر بعضی از مستحبات اعمال حج؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1023ق، جلد: تیماج، 4گ (175-178پ)، اندازه: 20×12سم [ف: 63]
آغاز: یوم التروية یغتسل الاحرام الحج و یلبس ثوبی الاحرام و یدخل المسجد حافی)؛ انجام: کان له ذلك بعد أن یکون بین العمر تین عشرة ایام.
از مؤلفي نامعلوم در آداب حج؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ واقف: امیر جبرئیل، 1037؛ جلد: مقوا، 32گ، 10 سطر، اندازه: 11×17سم [ف: 20-495]
آغاز: الثالث امن الطريق منا لايقة بالسفر و ان کان وحده و لو ظنا؛ انجام: کما صلیت علی ابراهیم وعلی آل ابراهیم في العالمين انك حمید مجید تم الكتاب بحمدالله ...
دستورات حج اهل سنت به طور مختصر در هفت باب و یک تتمه آمده است که در مواردی به استدلال پرداخته است: باب 2. الاحرام، باب 3. دخول مکه، باب 4. العمرة، باب 5. المقام بمکه، باب 6. زيارة قبر سیدنا و شفیعنا سید الخلق رسول الله (ص)، باب 7. فیما یجب عن من ترك مأثورا ارتکب محرمة، تتمة ذکر الماوردي أن الولاية علی الحجيج ... خط: نسخ، بی کا، تا: 27 ذیقعده 1097ق؛ افتادگی: آغاز؛ در ذیحجه 1109ق قرائت شده، محشی با امضاء «شرحه عبدالرؤف» و منقول از تحفه؛ جلد: تیماج، 97ص، 15 سطر (5/5×9)، اندازه: 14×10سم [ف: 2-280]
آغاز: افعال العمرة المتمتع بها الى الحج اربعة الاحرام و الطواف و السعي و التقصير اما الاحرام فواجباته اربع الإحرام من الميقات و هو العتيق؛ انجام: و یاتی الى مكة یطوف و یسعی و یقصر وهذه من المندوبات و لیست من الواجبات و الحمد لله وحده ... الاخبار الابرار الاطهار.
خط: نسخ، کا: غلامرضا عطار ابن آقا محمد حسین حناساب اصفهانی، تا: ذیقعده 1255ق؛ 1گ (132-32پ)، 24 سطر (15×9) [ف: 44541]
آغاز: الحمدلله رب العالمين ... فهذا مختصر في مسائل الحج حررت معظمها عند ارادة التشرف ببیت الله رزقنا الله التشرف بها مرة أخرى؛ انجام: فلا تحل له النساء الا بطوافهن، و الله العالم
خط: نسخ، کا: عبدالوهاب بن ملا محمد طاهر جوشقائی میمه ای، تا: دوشنبه 7 شوال 1278ق، جا: اصفهان مدرسه جدة؛ جلد: تیماج، 41گ (1پ -41ر)، اندازه: 11×17/5سم [ف: 8-262]
آغاز: السلام علیك یا سیدنا یا رسول الله صلی الله علیه وسلم جینا اليك زایرین بك آن
رساله کوتاه و متفرقه ای است در مناسک حج و دعاهای مراسم حج از قبیل دعای عرفه ودعای روضه؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ 9گ (69-77)، اندازه: 16×11سم [ف: 8-4564]
manāsik-ul ħajj = al-ħajj wa-l ‘umra
در دو «فصل»: 1. افعال عمره؛ 2. افعال حج، در پنج قسم.
آغاز: بعد بسمله و حمد. هذه رسالة الحج و العمرة موجزة مستوفاة وضعتها تقربا الى الله تعالی و هی فصلان الأول في الفعال الحج و هی اربعة فاولها الاحرام ...
انجام: و ان کان ناسية عن غیره اضاف الى جمیع ما ذکرناه نيابة عن فلان لوجوب ذلك علیه اصالة و علی نیابته قربة إلى الله تعالی و کذا ما في الأفعال تم النسك و الحج المبارك ...
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: افضل اصفهانی، تا: سه شنبه 18 شعبان 972ق، جا: کاشان مدرسه معینه؛ جلد: تیماج، 9ص (119-127) [سنا: ف: 2-174]
آغاز و انجام: برابر
بی کا، بی تاب 6گ (119پ -124ر)، اندازه: 20/5×13/8سم [ف: 8-477]
manāsek-e haj
ناشناخته:
آغاز: الحمدلله رب العالمين ... اما بعد بدان ایدك الله که چون مستطیعی که دوری وطنش از مکه معظمه؛ انجام: پس از آن وارد مدینه منوره شود بجهت زیارت حضرت پیغمبر صلی الله علیه و آله
رساله فتوایی مختصری است در احکام حج تمتع در دو فصل: 1. در افعال عمره تمتع، 2. در افعال حج تمتع، در این رساله از مرحوم آقا (؟) و آقا سید محمد باقر سلمه الله (ظاهرا حجة الاسلام شفتی) نقل هایی دارد؛ خط: نستعلیق نازیبا، کاتب = مؤلف، بی تاب با اصلاحات و افزودگی ها در حاشیه؛ جلد: مقوایی، 23گ، اندازه: 11×15/5سم [ف: 5-335]
آغاز: ... تارک حج وارد گشته که: من مات ولم یحج فلیمت إنشاء يهودية أو نصرانية یعنی آنکس که مرد و حج نکرد باید که بمیرد، انجام: و اگر نداند اول آنست که بیاموزد و تقلید آن که در آنجا باشند، نکند و الله الموفق
آداب و مناسک حج است، بر پایه فقه حنفی؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 9، افتادگی: آغاز؛ در پایان نسخه آمده: «اللهم إجل سعی مستخرج هذا المناسك محمد بن مسعود بن عبد العزيز مشكورة و دنبه مغفورة ...»؛ جلد: مقوایی، 41گ (3-43)، 15 سطر (10/5×8)، اندازه: 12×15سم [ف: 36-316]
آغاز: حاصل شود چنان که دشمنی که امر خوف مال و جان باشد به راه نباشد؛ انجام: و به آسانی بر صراط گذر تواند کرد ان شاء الله تعالی و ما ذلك علی الله بعزیز ...
رساله ای است فتوایی در واجبات و مستحبات حج، مؤلف پنج شرط در وجوب حج و پنج چیز به عنوان رکن حج ذکر نموده است: 1. مسلمانی، 2. بلاغت (بلوغ)، 3. عقل، 4. آزادی، 5. در آمدن وقت حج، ارکان حج: 1. حرام، 2. طواف خانه، 3. سعی بین صفا و مروه نزد امام شافعی، 4. وقوف در عرفات، 5. به قولی موی سر ستردن یا قصر کردن؛ خط: نسخ، بی کا، تا: 26ذیحجه 874ق؛ افتادگی: آغاز؛ مؤلف اهل تسنن و نامعلوم؛ واقف: علامه حایری سمنانی، مرداد 1351؛ جلد: مقوا، 34گ، 9سطر، اندازه: 16×12سم [ف: 21-1469]
آغاز: باب یاد کردن حج. بدانكه حج واجب بود اندر همه عمر یکبار بر هر که استطاعت دارد؛ انجام: صادق (علیه السلام) گفت: هر که بمیرد حج واجب نکرده بود و هیچ مانع نبود از سلطان و مال بیماری، خواه جهود و خواه ترسا والله اعلم
خط: نستعلیق، کا: التميمي، احمد بن فتح الله، تا: 1994ق، جا: مکه مکرمه؛ واقف: امیر جبرئیل، 1037ق؛ جلد: مقوا، 17گ، 11سطر، اندازه: 11×17سم [ف: 20-493]
آغاز: بسملة. بدانكه حج و عمره یکبار واجبست (گ 9پ) ... و چون حج منقسم است به حج صوری و معنوی، ظاهری و باطنی، بنابر این وظائف آن در ضمن دو تنبیه به سمع آگاهان می رسد، مسبوق به مقدمه؛ مقدمه: چون مکلف اراده حج کند تنقیح محاسبه با ارباب معامله (گ10پ) ... در بیان افعال عمره و حج افعال عمره تمتع هفت است: احرام بستن (گ12)؛ انجام: و به اندرون خانه در آید خصوصا نوحجی را و باید که غسل کند ... و چشم دل را نگاه دارد از ملاحظه غیر. و الله اعلم بالصواب. تمت کتاب م.م.م. سنة الف
خط: نستعلیق زیبا، بی کا، تا: 1000ق؛ کاغذ: اصفهانی ترمه، جلد: تیماج، 15گ (9پ -23پ)، اندازه: 13/5× 19/5سم [ف: 11–155]
آغاز: الحمدلله رب العالمين ... اما بعد جناب مستطاب معارف نصاب ماهر الفضل و الادب طاهر الاصل و النسب طایف مقامات هدایت ...
حاج سید کاظم عده ای از مؤلف تقاضای رساله ای در مسائل حج نموده اند و او نیز در پاسخ آنها رساله اثنا عشریه حجیه شیخ بهایی را به فارسی ترجمه نموده است؛ بی کا، تا: قرن 11؛ مجدول مذهب ؛ جلد: گالینگور، 11ص (38-48)، اندازه: 32×20سم [ف: 377-36]
آغاز: بسمله. یا من بابه مقصد للسالکین ... و بعد این چند کلمه ایست در بیان واجبات عمره تمتع و حج تمتع و اندکی از سنت های ایشان مرتب بر مقدمه و دو باب
رساله ای است در یک مقدمه و دو باب نسخه در نیمه باب یکم افتاده است؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ کاغذ: سپاهانی، 357گ، 13 سطر (5/5×11)، اندازه: 20×13/5سم [ف: 1-203]
آغاز: الحمدلله الملك المعبود الحى القيوم العليم العلام والصلوات والسلام علی اشرف الانام وخیر خلقه من حج البيت الحرام ... اما بعد این رساله ایست دربیان توجه واقسام حج وحالات احرام وافعال و ... انجام: واز جاهل واز فراموش کار واز[...] واز دیوانه مگر در صید که کفاره واجب می شود باجهل ونسیان وعمد و هر محرم که نخورد چیزی که بر او حلال نیست بپوشد همچنین براو یک گوسفند واجب شود والله الموفق والمعین
رساله ای متوسط در احکام، اقسام، افعال وحالات احرام و مناسک عمره که بدون پرداختن به ادله و آراء فقها و به صورت فتوایی نگاشته شده است؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: 21 رمضان 1043ق؛ مهر: «عبده محمد علی 1106» (مربع)، «یا ابا عبدالله 1230ق» (مربع بزرگ)؛ جلد: تیماج، 48گ، 15 سطر، اندازه: 20×13سم [ف مخ:
2120-5]
آغاز: بسمله فصل اول در شرافت و مزیت مکه معظمه زادها الله شرفا وتعظيمة وبیت الله الحرام وفضیلت حاجیان وتوجه ایشان واقسام حج وحالات احرام؛ انجام: همین زیارت نامه رابمن تعلیم فرمودند و بعد از چند گاه مومنی از من زیارت نامه طلبید ... فرمودند که بهمان زیارت نامه که شیخ تعلیم تو کرده ما را زیارت کن.
رساله ای است در بیان احکام و آداب حج وزیارات شامل پنج فصل وخاتمه: فصل 1. شرافت و مزیت مکه، 2. اقسام حج وحالات احرام وافعال ومناسک عمره تمتع، 3. ...، 4. احرام، 5 کفارات، خاتمه در مزار شامل 14 مطلب به عدد چهارده معصوم (علیهم السلام) آغاز تا مطلب دوازدهم از خاتمه؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ مصحح؛ جلد: تیماج، 187گ، 15 سطر، اندازه: 12×18/5سم[ف مخ: 2-529]
آغاز: اما بعد در بیان حج و آن از اعظم ارکان اسلام است و از دو نوع خالی نیست واجب یا مندوب؛ انجام: و لازم است در او طواف و دو رکعت نماز آن و سعی و تقصیر
رساله ای است مختصر در بیان مناسک و اعمال حج؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا:رمضان 1105ق؛ مصحح؛ 9گ (108ر-116پ)، 17 سطر، اندازه: 14×19/5سم [محدث ارموی مخ: 3-1532]
آغاز: بسمله الحمدلله رب العالمين ... اما بعد پس بدانكه آنچه بر مرد واجب است از افعال حج و چیزهایی که در حج ترک باید نمود
در انتهای این رساله آمده است: «من افادات حضرت علامی فهامی مقتدی الزماني مولانا محمد قاسما دام ظله العالي تم سنه 1111» گویا محمد قاسم بن محمد رضا هزارجریبی باشد؛ بی کا، تا: 1111ق؛ مصحح؛ جلد: تیماج، 7ص (374-380)، اندازه: 11/5×18/5سم [ف: 32-220]
آغاز: آداب بیرون رفتن از منزل خود - در بیان آداب سفر؛ بدانكه چون شخص اراده حج یا اراده یکی از مشاهد مقدسه؛ انجام: و في رسول صلی الله علیه و آله اجمعین الطيبين الطاهرين المعصومين.
مجموعه ای از احکام شرعی و فرعی اعمال حج بر مذهب شیعیان و به روش فتوایی و غیر استدلالی است؛ خط: نسخ، بی کا، تا: رجب 1112ق؛ 65گ، 15 سطر، اندازه: 22×14سم [ف: 33/2-165]
آغاز: بسم الله الرحمن الرحيم. هرگاه شخصی احرام عمره تمتع ببندد و او را مانعی از اتهام بهم رسد باتفاق علما عدول می نماید؛ انجام: این رساله بتاریخ شهر ربیع الثاني من شهور سنه 1134 مرقوم قلم شکسته رقم ... علاء الدين محمد الحسيني گردید و رساله مذکور را پیش کش بندگان نواب ... نمود. نام پادشاه ذکر نشده است
درباره اعمال و مناسک حج عمره تمتع است که به فارسی نوشته شده و کاتب این رساله را به رسم پیشکش تقدیم به پادشاه وقت نموده است؛ خط: نسخ خوش، کا: علاء الدين محمد الحسيني، تا: ربیع الثاني 1134ق؛ مجدول، با سرلوحی ناتمام؛ مهر: «مشیر السلطنه - حسین بن هدایت الله و رضا الحسيني»، ناصر الدين شاه قاجار؛ کاغذ: دولت آبادی، جلد: مجدول مذهب؛ 142ص، 14سطر، اندازه: 14×22/5سم [ف: 1-319]
آغاز: افعال حج و عمره ... که از رساله مناسک حج عالیجناب ... بدانكه هرگاه مستطیع و موفق بحج و زیارت بیت الله الحرام گردی؛ انجام: و در جمیع اماکن مخصوصه بدعای خیر و طلب آمرزش یاد فرموده فراموش نفرمایند
مختصری است در احکام حج و عمره و مستحبات این دو، اقتباس شده از مناسک عربی شیخ حسین بلادی بحرانی؛ خط: نستعلیق، کا: باقر بن محمد علی تبریزی، تا: 1185ق؛ مجدول، دارای سرلوح رنگین؛ جلد: تیماج، 11گ (136پ -146ر)، 16سطر، اندازه: 20×11سم [ف: 25-156]
آغاز: بسمله [] و آن عبارت است از افعالی که میآید چنانچه عمره نیز چنین است. و در آن یک مقدمه وچند مبحث و یک خاتمه است و در آن سه مطلب است دربیان فضیلت حج وعقاب تارک آن؛ انجام: پیغمبر (صلی الله علیه و اله وسلم) چون نزد قبور شهدا می آمد می گفت السلام علیكم بما صبرتم فنعم عقبی الدار وباید که در مسجد فتح این دعابخوانی یا صریخ المكروبين ویا مجیب ... و کفیته هول عدوه في هذا المكان
بخشی از کتاب فقهی است این بخش مشتمل بر مناسک حج است و دارای یک مقدمه و چند مبحث و یک خاتمه است؛ خط: نسخ، کا: محمد ربیع اصفهانی، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج، 121گ، 13سطر، اندازه: 15×11سم [ف: 8-4563]
آغاز: بسمله در آن دو ... حج و شرایط آن ... است مقدمه: بدانكه حج گذاردن از اهم ارکان دین است و چون واجب شود تأخير کردن آن گناه عظیم است وحدیث؛ انجام: وأقرأ علیكم السلام آمنا بالله وبالرسول وبما جئتم به ودللتم علیه اللهم فاکتبنا مع الشاهدين ثم ادع الله واسأله أن لا یجعله آخرالعهد من زیارتهم تمت
رساله متوسطی است در آداب و مناسک حج شامل دو مقدمه و چند مطلب؛ خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13، 44گ، 11-15سطر، اندازه: 15×10سم [ف: 8-4563]
آغاز: بسمله حمداله اما بعد الحمد والصلاة این مختصریست در
خصوص مناسک حج و شرائط آن و در آن مقدمه و چند مطلبست؛ انجام: حائض دربعض افعال قبول نائب کند و محتاج بطهارت نباشد و حکم کرده اند اکثر مجتهدین بعدول از نوعی بنوع دیگر هر گاه متعرض باشد اکمال نوع اول از جهت حیض
رساله مفصلی است و واجبات وسنن حج که به صورت فتوایی برای عمل مقلدین تأليف شده است؛ خط: تحریری، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ 59گ، 11 سطر، اندازه: 16×11سم [ف: 8 -4564]
آغاز: بسمله. که حاج وقتی که شروع کرد به تهیه اسباب سفر خود، انجام: و هر چند دلیلش قوی است لکن محمول است به عمره تمتع.
شامل «مقدمه» و «خاتمه» و سه «باب»: مقدمه: در آداب سفر و اعمال مدینه مشرفه، باب 1. بیان اعمال حج در شش فصل، باب 2. مشاهده نشد، باب 3. بیان احکام حج در ده فصل، خاتمه: در بیان برخی از احکام شرعیه در سه فصل؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز؛ اهدایی: رهبری، خرداد 1373؛ 70گ، 16سطر، اندازه: 11×17سم [اهدائی رهبر: 3-720] و [ف: 20-499]
آغاز: الحمد لله رب العالمين ... اما بعد، این چند کلمه مختصری است از مسائل مهمه حج بیت الله الحرام، نظر بخواهش جمعی از برادران دینی در کمال استعجال قلمی گردید؛ انجام: مستحب است که شخصی در مکه سی صد و شصت طواف بکند بعدد ایام سال، اللهم ارزقنا زيارة حج بیت الحرام بحق محمد و آله آمین یا رب العالمين.
خط: نستعلیق ترک، بی کا، تا: قرن 13؛ مصحح، محشی؛ 22گ، 9سطر (6/5×11/5)، اندازه: 21×13/5سم [ف: 33-330]
آغاز: الحمدلله رب العالمين ... بدانكه واجبات حج پنج است احرام و وقوف و عرفات و طواف رکن سعی میان صفا و مروه؛ انجام: باز برابر تربة رسول صلی الله علیه و سلم رود و بایستد و صلوات بسیار فرستد و حاجت بخواهد که روا باشد انشاء الله تعالی و صلی الله علی خیر خلقه محمد و آله و صحبه اجمعین ... كثيرة دایما.
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ نسخه در کتابخانه مرحوم فرهاد میرزا معتمدالدوله بوده؛ جلد: تیماج، 3گ (155پ -157پ)، 19سطر (11×7)، اندازه: 16×11سم [ف: 35- 534]
آغاز: بسمله، بدان که صورت حج تمتع که فرض اهل بلاد بعید است، این است که از میقات محرم شود به احرام عمره و تمتع؛ انجام: و در هر یک از آن سه، این عمل را بجا بیاورد که عمل تمام است.
خط: نسخ، بی کا، تا: 1241ق؛ اهدایی: رهبری، خرداد 1373؛ جلد: تیماج، 5گ، 19 سطر، اندازه: 20/5×15سم [ف: 20-503]
آغاز: بسمله. حمدله. صلوة ... و بعد اقل السادات علی اصغر الحسيني که در هذه السنه قوی ئیل خیریت دلیل مطابق سنه 1251 هجری روانه مکه ... بود در طی منازل و قطع مراحل بتحریر این مختصر رساله مشغول بود؛ انجام: جهت نسخه استکتاب شده و ملاحظه خط و قاعده نگشت.
علی اصغر حسینی، ساخته 1251ق؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1251ق؛ جلد: تیماج، 24گ، 18سطر (17×9)، اندازه: 20/5×15سم [نشریه: 3-139]
آغاز: الحمدلله رب العالمين ... و بعد، سنت مؤكد است حاجیان و غیر ایشان را زیارت حضرت رسول صلی الله علیه و آله کردن و احادیث در فضیلت آن بیرون از حد و شمار است؛ انجام: که اگر در حال احرام تقصیری از واقع شده باشد مثل انداختن موی یا بیش و او غافل شده باشد از تصدق کفاره آن می شود و این بود مناسک حج بر وجه اختصار.
رساله ای است در مناسک حج از آرای عالمان، این رساله احتمالا گزیده کتابی باشد زیرا در برگ دوم می نویسد: «و در حین غسل دعا بخواند چنانكه در مقدمه ذکر شده در برگ 9: «و بیان اعتکاف و طریق آن مذکور شد در خاتمه فصل بیان ماه رمضان»، در برگ 10: «فصل چهارم از باب چهارم در بیان زیارت ائمه بقیع»، لازم به یاد آوری است که جز این عناوینی که در بالا بیان شد عنوان دیگری در این نسخه وجود ندارد، تاریخ 1261 ق که در «ترقیمه» آورده شده، به احتمال، تاریخ تأليف این رساله باشد، در آغاز این نیز این عبارت به خط اصلی آمده است: «هذا مناسك حج من قول العلماء»؛ خط: نسخ، بی کا، تا: غره شعبان 1261ق؛ بیت مشهور بهاء الدين عاملی در خلاصه اعمال حج و عمره در پایان، آمده: «اطرست للعمرة اجعل نهجاوو از نحط طرمر الحج»؛ جلد: مقوا، 55گ، 9-10سطر (13×7)، اندازه: 11×17سم[ف: 38-245]
آغاز: اما بعد این مختصر بیان در خصوص مناسک عمره تمتع و حج تمتع است ... از عربیه استدلالیه به زبان فارسی نقل شده؛ انجام: ببین قبر و منبر که روضه است از ریاض بهشت ... فراغ از ترجمه در 27 ماه مبارک رمضان از شهور 1266 واقع شده
ترجمه از عربی است؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1266ق؛ جلد: میشن، 32گ، 17سطر [ف: 4-781]
آغاز: بسم الله و الحمدلله و الصلاة علی اشرف البرية ... این مناسک از سر کار شریعت مدار فخر الحاج و المجتهدين حاج شیخ محمد مهدی سلمه الله تعالی می باشد. اما بعد، پس این مختصر در بیان خصوص مناسک ...
روی برگ اول آمده: شیخ مهدی کجوری، که شاید نام مؤلف باشد؛ خط: نسخ، بی کا، تا: 25 ذیقعده 1267ق؛ 47گ، اندازه: 15×10سم [نسخه پژوهی: 2-229]
آغاز: بعد حمد تعالی والصلوة علی اشرف بریته وعترته الطاهرين این مختصریست از مسائل ضروریه عمره و حج تمتع که بواسطه خواهش بعضی از رفقا از مناسک حج شیخ استاد شیخ محمد حسن سلمه الله تعالی؛ انجام: مستحب است هفت شوط طواف کردن از جانب پدرومادر و[...] و آشنایان وجمیع اهل بلد خود وعزم کردن به برگشتن به حج در سال آینده به جهت آنکه این قصد وعزم موجب زیادتی عمر می شود
رسالهای متوسط در احکام وفروعات عمره و حج تمتع که برای استفاده مقلدین فارسی زبان و خواهش آنان از مناسک حج مؤلف استخراج و به فارسی برگردانده شده است، ترجمه دیگری از این کتاب به نام «ترجمه هداية الناسكين» از مولی علی بن میرزا خلیل تهرانی (1296ق) در دست است که غیر از این ترجمه است؛ خط: نسخ، بی کا، تا: صفر 1268ق؛ جلد: تیماج، 77گ، 13 سطر، اندازه: 14×10سم [ف مخ: 5-2119]
بی کا، تا: 1288ق؛ خریداری از منصور گلستانی [رایانه]
آغاز: الحمدلله رب العالمين ... مقصود بیان و تحریر آداب و اعمال حج است علی سبیل الاختصار
در بیان اعمال و مناسک حج مطابق با فتاوای حاجی آقا محمد؛ کا: سید اسماعیل خراسانی بیرجندی، تا: 1292ق؛ 13گ (69پ-81ر)، اندازه: 10×17سم [ف: -121]
خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: قرن 14؛ مطابق فتوای میرزا، گویا میرزای شیرازی یا قمی؛ جلد: میشن، 8گ (65ر-72پ)، 25 سطر، اندازه: 15×10سم [ف: 6-34]
آغاز: فائده حرم خداوند تبارک و تعالی چهار فرسخ در چهار فرسخ است که شانزده فرسخ می شود؛ انجام: یعنی اگر کسی بعد حج ما را زیارت نکند حج او ابتر خواهد بود، اللهم ارزقنا زيارة نبیك ...
در اعمال مکه و مدینه و اعمال حج و عمره و بیشتر احادیث با الفاظ عربی آنها ذکر شده، و گویا نسخه پیش نویس مناسک حج یکی از فقها باشد؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 14؛ جلد: تیماج، 55گ، اندازه: 11×17/5سم [ف: 14- 129]
آغاز: بسمله، جزئی از واجبات و مستحبات از اعمال حج؛ انجام: باهم در زیر سایه جناب أجل اکرم شاید آن مکانهای شریف مشرف شویم انشاء الله
درین رساله مسأله واجبات و مستحبات حج از روی مناسک حج تالیف «جناب میرزا ؟» فراهم آمده، در ابتداء واجبات حج می آید و پس از آن مستحبات که از بین این مستحبات پارهای مستحبات مؤكده است و جمعة شانزده فصل می باشد؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1304ق؛ جلد: تیماج، 31گ، 12سطر (13×6/5)، اندازه: 20×13/5سم [ف: 5-278]
آغاز: بسمله، قل یا ایها الكافرون لا أعبد ما تعبدون؛ انجام: بجهت پیش کش سر کار علیه عالیه خواهر مکرمه سرور خودم دامت شوکتها عرضه شد ... انشاء الله چشم از بدی خط خواهند پوشید بتاریخ سه شنبه 2 شهر ذی الحجه 1304 از راه مرحمت قبول خواهد نمود
این رساله در مناسک حج از روی مناسک مرحوم سید (؟) جمع آوری شده و حاوی واجبات عمل حج و قلیلی از مستحبات آن است، در این رساله واجبات حج به طور مختصر آمده و در آخر رساله نیز قصیده معروف حاجیان آمدند ... ناصر خسرو علوی است؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1304ق؛ جلد: تیماج، 17ص، 12 سطر (13×6/5)، اندازه: 20×13/5سم [ف: 5-279]
آغاز: بسمله. الحمدلله رب العالمين ... و بعد این مختصریست در بیان اعمال حج بطریق اختصار و اقتصار بر اعمال واجبه؛ انجام: اول قضای رمی سابق می کند بعد از آن واجب آن روز را بجا میاورد تمام شد ... 1328 کتبه عطا .. الموسوي
رساله مختصری است است در بیان اعمال حج به خواهش بعضی مؤمنين در یک مقدمه و دو باب، مقدمه در بیان حقیقت حج تمتع به طریق اجمال، باب اول در بیان عمره به طریق تفصیل، باب ثانی در افعال (حج تمتع) در هفت فصل، نسخه در سال 1329 تصحیح و مقابله شده است؛ خط: نسخ، کا: عطا موسوی، تا: 1328ق؛ 78گ، 8-11 سطر (5/5×9/5-11)، اندازه: 13/5×7/5سم [رایانه]
خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: 1369ق [الفبائي: -674]
آغاز: ... فصل چهارم در سعی میان صفا و مروه که عمل چهارم است از اعمال واجبه عمره متمتع بدانكه بعد از فارغ شدن از دو رکعت نماز طواف واجب است که بصفا و مروه رود و در آنجا سعی کند و ... انجام: و بعضی از اهل تواریخ نیز چنین نقل کرده اند پس باید او را در آنجا زیارت کرد و سنت است که هر گاه ممکن شود بمساجد مدینه منوره رود و در آنها نماز کند مثل مسجد فضیح و مسجد احزاب که آنرا مسجد فتح نیز گویند ...
رساله ای کوتاه و فتوایی در احکام وفروعات شرعی مناسک حج که مطابق نظرات مؤلف برای استفاده مقلدین فارسی زبان نگاشته شده است؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا، افتادگی: آغاز و انجام؛ جلد: گالینگور، 28گ، 11 و 12 سطر، اندازه: 18×11سم [ف مخ: 164]
آغاز: الحمدلله رب العالمين والصلوة علی محمد و آله اجمعین وبعد این مختصری است در بیان آداب و اعمال حج و آن مرتب است به یک مقدمه و چهار مقصد وخاتمه امامقدمه در آن چند مطلب است؛ انجام: فصل سیم درذبح است و در آن دو مطلب است مطلب اول در واجبات: بدانكه واجب است قربانی نمودن بر کسی کهحج تمتع می کند بدون خلاف ...
مختصری است در بیان آداب و اعمال حج مرتب شده در یک مقدمه و چهار مقصد و یک خاتمه؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا، بعد از تحریر، توسط مؤلف یا دیگری تغییرات اساسی در کتاب داده شده و یادداشت هایی در لابه لای سطور و حاشیه نوشته شده که گویا مؤلف می خواسته آن را با فتوای خود تطبیق دهد؛ جلد: گالینگور سبز، 22گ، 20 سطر، اندازه: 23×16سم [ف: 8-4563]
آغاز: فصل اول در شرافت و معنویت مکه معظمه زادها الله شرف وتعظيمة وبیت الله الحرام. و فضیلت حاجیان وتوجه ایشان واقسام حج وحالات احرام وافعال و مناسک عمره تمتع؛ انجام: و بگوید نزد مسجد فتح که یا صریح المكروبين یا مجیب دعوة المضطرين اکشف غمی وهمی و کربی و کما کشفت عن نبیك همه وغمه و کربه و كيفية هول عدوه في هذا المكان. تمت الرسالة
رساله ای است در آداب حج مطابق با فقه شیعه شامل فصول وخاتمه: 1. در شرافت و معنویت مکه، 2. در توجه واقسام حج وحالات احرام وافعال و مناسک عمره، 3. چیزهایی دیگر که بر محرم حرام است (23 چیز)، 4. احرام و وقوف به عرفه و مشعر، 5. کفارات در دو قسم خاتمه در بیان مزار؛ خط: نستعلیق، بی کا، تان قرن 11 و 12؛ مصحح؛ 45گ، 15 سطر، اندازه: 17/5×13سم [ف: 4564-8]
آغاز: دویم آنکه عمره تمتع با حجان باید در ماههای حج که شوال و ذی القعده و ذی الحجه است در یک سال باشند
بخشی از رساله مفصل فارسی که برای عمل مقلدان نوشته شده، این بخش شامل مناسک حج است؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ 40گ، 11 سطر، اندازه: 15×10سم [ف: 8-4565]
آغاز: در بیان حج و عمره و در همه عمر یکبار واجب است بر مکلف و مستطیع آنست که قادر باشد بر زاد و راحله؛ انجام: و جمره وسطی روی بجانب قبله کند چنانكه گذشت.
فتوایی و مختصر و مخصوصا نیت های مناسک را با ترجمه فارسی آنها آورده است؛ بی کا، بی تا، جلد: تیماج، 10گ (79-88پ)، اندازه: 14/5×10سم [ف: 22-60]
آغاز: منهج پنجم: در حج و آن شرعا عبارتست از افعالی که می آید چنانچه عمره نیز چنین است و در آن یک مقدمه و چند مبحث و یک مقدمه و چند مبحث و یک خاتمه است مقدمه در بیان فضیلت حج و عمره؛ انجام: بحث چهارم در زیارت فاطمه و ائمه طاهرین است صلوات الله علیهم اجمعین، سنت است زیارت هر یک و اخبار در فضل زیارت برایشان بسیار است
منهج پنجم از یک کتاب فقهی است، این منهج که شامل یک مقدمه و چند مبحث و خاتمه می باشد مشتمل است بر احکام حج و آداب و سنن آن به نحو موجز و مختصر؛ خط: نسخ، بی کا بیتا؛ با نسخه اصل مقابله شده؛ جلد: تیماج، 82گ، 15 سطر (12×6)، اندازه: 11×16/5سم [ف: 2-102]
آغاز: بسم الله الرحمن الرحيم بدانكه هر که خواهد حج کند سنت است که در اول ذیقعده ترک سر تراشیدن نماید و در میقات احرام ببندد و منعقد نمی شود احرام قبل از میقات و هر گاه عمدا احرام را بعد از انجام: و طواف نساء را بجا آورد تا از هر چه که بر وی حرام بود در حال احرام محل گردد و بدانكه هر گاه کسی خواهد عمره نافله دیگر بکند باید ما بین عمر تین ده روز فاصله باشد و السلام.
خط: نسخ عالی، بی کا، بی تا؛ قطع: ربعی [رشت و همدان: ف: -1560]
آغاز: نحمد لله علی ما شرفنا به من فرائض الدين و شرائع الاسلام ... اما بعد این رساله ای است در بیان حج و کیفیت آن مشتمل بر مقدمه و دو باب و خاتمه اما مقدمه، بدانكه حج در لغت قصد است و در شرع عبارت است از قصد کردن خانه کعبه برای ادا کردن عبادتی چند مخصوص در زمان مخصوص و حج واجبست به نص و اجماع چون شرائط آن حاصل باشد و جویش علی الفور باشد و تأخير با وجود قدرت از کبائر و کسی که ترک حج را حلال داند کافر باشد؛ انجام: و بر کسی که نداند یا فراموش کرده باشد کفارت نباشد مگر در صید و الله اعلم بالصواب و اليه المرجع و المآب و الحمدلله للاتمام والصلوة علی رسوله محمد و آله
مختصری است در مناسک حج در یک مقدمه و دو باب و خاتمه ای وهر باب در چند فصل بدین ترتیب: مقدمه: در معنی حج واقسام آن، باب 1. در افعال عمره متمع بها، شامل چهارفصل، باب 2. در افعال حج، شامل شش فصل، خاتمه: در بیان صید و حصر؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا، محشی؛ 22گ (1پ-22ر)[ف: 37-209]
بی کا، بی تا؛ خریداری از منصور گلستانی [رایانه]
بی کا، بی تا، خریداری از منصور گلستانی [رایانه]
بی کا، بی تا، خریداری از منصور گلستانی [رایانه]
آغاز: نمودند و از این خاکسار بیمقدار طلب رساله که مشتمل باشد بر واجبات و مندوبات؛ انجام: دهم از افعال حج تمتع سعی است و آن چنانست.
خط: نستعلیق، بی کا، بی تاب افتادگی: آغاز و انجام کاغذ: سمرقندی، جلد: مقوایی، 12ص (66-77)، 14سطر، اندازه: 20×13سم [ف: 5-1513]
آغاز: بسمله ... اما بعد این مختصری است از مناسک حج که نظر به التماس بعضی از مومنین اخلاء در سلک تحریر آمد؛ انجام: در کتب فرار علماء مفصلا مذکور است و در این مختصر به آنچه مذکور شده اکتفا شد و الله هو الاول و الاخر و الحمد لله.
خط شکسته نستعلیق، بی کا، بی تا؛ جلد: چرمی، 1ص(131) [رشت و همدان: ف: -1227]
آغاز: بسمله - اما بعد حمدالله تعالی و الصلوة علی اشرف بریته و عترته الطاهره. پس این مختصری از مسائل ضروریه در عمره تمتع و حج تمتع است که از مناسک حج شیخ استاد جناب شیخ محمد حسن سلمه الله تعالی انتخاب شده و بزبان فارسی در آورده شده است؛ انجام: موجب زیادتی عمر میشود. تمام شد آنچه مقصود ترجمه آن بود از کتاب مناسک جناب شیخ استاد حرسه الله تع و متوقع ... بعد از دعای بجناب شیخ، این حقیر را بدعای خیر ... یاد نماید ...
شیخ محمد حسن (که شناخته نشد) کتابی به زبان عربی در مناسک حج نوشته است، شخصی که نامش ذکر نشده مختصری از مسائل عمره و حج تمتع آن را انتخاب و به فارسی ترجمه کرده است که همین رساله می باشد؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ 97ص، 14سطر (15/5×9/5)، اندازه: 21×15سم [ف: 2-60]
آغاز: سپاس که قدسیان ملأ اعلی و آراستگان گلشن ارم ... بدانكه حج بر سه قسم است حج تمتع و حج افراد و حج قران؛ انجام: مثل اینکه بتراشیدن بعضی سر را در صبح و بعضی دیگر را در شام مکرر می شود کفاره آن
خط: نسخ، بی کا، بی تا، در صفحه آخر صورت خط ملا علی رازی طهرانی و گواهی وی به اعتبار نسخه و تأييد این گفتار از صاحب جواهر آمده؛ جلد: تیماج، 19گ، 15 سطر، اندازه: 11×16/5سم [ف: 26-306]
خط: نسخ، بی کا، بی تا، کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج، 21ص (94-74)، اندازه: 15×10سم [ف: 5-1585]
بی کا، بی تا، خریداری از مصطفی حسینی؛ 61گ، اندازه: 21×14سم [رایانه]
آغاز: بسمله. و به نستعین في کل الأمور، و منه العصمة عن الخطاء و الزلل بذاتك. حج واجب است یکبار علی الفور، بشرط بلوغ و عقل و استطاعت، که آن زاد و راحله است؛ انجام: و مجنون ساقط است الا در صید، که کفاره بجهل و نسیان ساقط نمی شود.
بی کا، بی تا، 10گ (125پ -134ر)، اندازه: 20/5×13/8سم [ف: 477-8]
آغاز: الحمدلله رب العالمين ... اما بعد این رساله ای است در بیان واجبات حج و کیفیت حج به ترتیبی که به جای می آورد و قبل از شروع در بیان کیفیت حج بباید دانست؛ انجام: بدین نوع بگوید متعت موکلتی هذه من هذا الوقت الى طلوع الشمس مثلا بخمس شاهیات في الحال همین مرد بگوید قبلت.
بسیار مختصر در واجبات حج؛ بی کا، بی تا، جلد: تیماج، 4گ (120ر-123ر)، 14 سطر، اندازه: 21×14/5سم [ف: 28-254]
آغاز: بسمله - بعد حمدالله و الصلواه علی اشرف برتبته و عترته الطاهرين مختصر پست از مسائل ضرور یه عمره و حج تمتع ؛ انجام: و صلوات میفرستد و میگوید اللهم صل علی محمد و آل محمد عبدك و رسولك و امینك و حبیبك و نجیبك و خیر تك من خلقك
انتخاب ترجمه ای است از کتاب مناسک حج تالیف شیخ محمد حسن و شامل دو باب است انتخاب کننده و مترجم آن ذکر نشده است؛ بی کا، بی تا؛ 50ص، 15 سطر[ف: 1-309]
آغاز: بسمله، حمدله اما بعد بر حاجیان کوی وفا و ساعیان مروه مروت و صفا و طائقان خانه حقیق حضرت کبریا و شاربان زمزم؛ انجام: از صبح روز عرفه تا غروب آفتاب در آن مسجد ... دعا و ذکر ... بیرون میاید (کذا) که انشاء الله ثواب یک حج برای نوشته می شود الحمدلله اولا و الاخرا تمت
خط: شکسته نستعلیق، بی کا، بی تا؛ قطع: وزیری کوچک [رایانه]
manāsek-e haj (mx.)
مؤلف بعد از آن که رساله مبسوطی در احکام و آداب حج نوشته است چون ضبط و حفظ آن نسبت به بعضی از مردم مشکل بود لذا رساله حاضر را به طور مختصر پرداخته است و در آن واجبات حج و قسمتی از مستحبات آنرا بیان نموده است. این رساله غیر از «مناسک حج صغیر» ملا محمد باقر مجلسی می باشد.
قم؛ معصومیه؛ شماره نسخه: 634
آغاز: الحمد لله ... اما بعد چون رساله ای که قبل از این در بیان آداب و شرائط حج و عمره نوشته شده بود قیاس به بعضی مردم؛
انجام این است از آنچه غرض متعلق به ذکر آن بود از افعال واجب عمره و حج تمتع و الله اعلم بالصواب.
خط ثلث، بی کا، تا: قرن 13؛ مهر: «سید محمد حسین بن محمد الموسوي» (بیضوی)؛ جلد: تیماج، 13گ، 14 سطر (16×7/5)، اندازه: 12/5× 21/5سم [ف: 2-266]
manāsik-ul ħajj-işşağīr
شهید ثانی، زین الدين بن علی، 911 - 965 قمری
šahīd-e sānī, zayn-od-dīn ebn-e ‘alī (1506 - 1558)
مختصری است در اعمال و واجبات حج که به درخواست بعضی از دوستان در یک «مقدمه» و دو «فصل» و یک «خاتمه» تأليف شده: المقدمة: فیتعریف الحج و انواعه؛ فصل 1. افعال عمرة التمتع، دارای چهار مبحث؛ فصل 2. افعال الحج، دارای شش مبحث؛ الخاتمة: في مستحبات الحج و الكفارات، دارای دو مبحث.
آغاز: بسمله. رب یسر کما هو من شأنك، و لم اعرف خيرة قط الامنك، الحمدلله علی سوابغ نعمه الغزار، و الصلاة و السلام علی نبیه محمد و آله الاطهار. و بعد فهذه جملة تشتمل علی ما لابد منه من بیان مناسك الحج بیت الله ...
انجام: ان کانت الجنابة في احرام العمرة و ان کانت متعة، و متی ان کانت في احرام الحج. ولیکن هذه آخر الرسالة. و ختم بالسعادة. و الحمدلله رب العالمين
[الذريعه 263/22 شماره 6985؛ مقدمه ای بر فقه شیعه 198؛ کشف الحجب 552]
انجام: و عن أبي عبدالله علیه السلام من زار اماما مفترض الطاعة کان له ثواب حجة ...
خط: نسخ، کا: فقیه شیبانی بحرانی، داود بن شمس، تا: 981ق؛ افتادگی: انجام؛ 20گ (63-82پ)، 12 سطر، اندازه: 11×17/5سم [ف: 2-457]
آغاز: برابر
خط: نسخ، کا: علی بن محمد بن علی بن یوسف جیلانی، تا: 22 شوال 987ق، جا: کاشان؛ مصحح، محشی؛ 9گ (135پ-143پ)، 15 و 17سطر، اندازه: 19/3×12/7سم [ف: 43-190]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11، 14 سطر، اندازه: 18×12/5سم [ف: - 58]
آغاز و انجام: برابر
بی کا، بی تا؛ 11گ (106پ -116ر)، اندازه: 20/5×13/8سم [ف: 477-8]
مناسك الحج الكبير - المنسك الكبير
manāsek-e haj va ādāb-e safar = tohfat-ol hajjāj
موسوی، محمد باقر، ق 12 قمری
mūsavī, mohammad bāqer(- 180)
در مناسک حج و عمره و احکام واجب و مستحب آن و بعضی از آداب سفر، در یک مقدمه و چند مقصد و یک خاتمه، در پایان چند صفحه الحاقي است در واجبات اعتقادی
آغاز: الحمدلله رب العالمين ... اما بعد چنین گوید امیدوار عفو پروردگار مقصر درگاه باری
آغاز: بسمله، حمدله ... و بعد مقصر درگاه رب العالمين ... محمد باقر الموسوي بعرض برادران ...
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ جلد: چرمی، 60گ (1-60)،13 سطر (7×11/5)، اندازه: 16×10سم [ف: 3-963]
آغاز: الحمدلله رب العالمين ... اما بعد چنین گوید امیدوار عفو پروردگار مقصر درگاه باری
خط: نسخ، بی کا، تا: 1231ق؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ جلد: تیماج، 162ص، اندازه: 10×14/5سم [ف: -70]
manāsik-ul ħajj wa-l ad'īya
جزائری، احمد بن اسماعیل، - 1151 ؟ قمری
jazā’erī, ahmad ebn-e esmāʻīl(- 1739)
به درخواست عده ای از دوستان.
تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 2574/1
آغاز: بسمله، حمدله، و بعد فیقول فقیر رحمة ربه أحمد الجزائري هفده سالة کتب فیها اهم ما یحتاج اليه من مناسك الحج و الأدعية؛ انجام: و ما تحتهن و رب العرش العظيم و سلام علی المرسلين و الحمد لله رب العالمين و صلی الله علی محمد و آله
خط: نسخ، کان حسین بن علی زجاج حلی، تا: 1176ق؛ 133گ (2پ-134ر)، 12سطر، اندازه: 16×11سم [ف: 6-54]
manāsik-ul ħajj wa-l ‘umra = al-manāsik
کاشف الغطاء، جعفر بن خضر، 1154 - 1228 قمری
kāšef-ol-qetā’, ja'far ebn-e xezr (1742-1813)
رساله کوتاهی است در بیان احکام حج تمتع و عمره کسانیکه خارج از مکه هستند شامل شش «باب».
آغاز: هذه رسالة الشيخ في الحج بسمله و به نستعین و هو حسبی و کفی. الحمدالله الذي برأالانام و عرفهم ما یلزمهم من مهمات الاحكام و میز لهم الحلال من الحرام ... اما بعد فهذه مختصرة وضعتها لبیان الحج و العمرة اجابة لاحب الناس و اعز الخلق علی ... و حیث کان العزم علی تأليفها في طریق الحج متوجهین الى طيبة علی واضح المنهج قصرنا البحث علی الحج المتمتع للخارج من المدينة و عمرته ... و ینحصر البحث في ستة أبواب؛
انجام: و رواية المعاني عن الص ع انه قول الرجل لا والله و بلی و الله و سباب الرجل و العمل علی الاول و الاحتياط لایخفی (تم بالخیر و السعادة. تم)
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: تبریزی، محمد، تا: 1233ق؛ 19گ (9پ-27)، 20سطر (15/5×7)، اندازه: 20×12سم [ف: 6-2202]
آغاز و انجام: برابر
تذکر: نام مؤلف از آغاز و انجام معلوم گردید؛ خط: نسخ، کا: ابراهیم بن ذیب المظلوم بیطار، تا: حدود قرن 13؛ مصحح؛ جلد: تیماج مذهب، 39گ (102ر-140پ)، 12 سطر (13×7/5)، اندازه: 11/5×16/5سم [ف: 36-41]
آغاز: برابر
از اول تا آخر رساله؛ خط: نسخ، کا: محمد، بی تا؛ 20گ (71-90)، 21 سطر، اندازه: 21×15سم [ف: 8-4566]
manāsek-ol hajj va-l ‘omra
اصفهانی، محمد بن محمد ابراهیم، ق13 قمری
esfahānī, mohammad ebn-e mohammad ebrāhīm(-19c)
تاریخ تأليف: 8 جمادی الاول 1261ق
مقارن با وفات والد ماجدش در 8 جمادی الاول 1261 ق تصمیم به سفر حج و کتابت این نسخه گرفته است. در یک «مقدمه» و دو «باب» و یک «خاتمه».
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 15334/2
آغاز: الحمدلله رب العالمين ... چون در سنه هزار و دویست و شصت و یک هجری جناب والد معظم در یک ساعت و نیم تقریبا گذشته انجام: شرط رابع حایض می شود. یا حایض می شود بیشتر از اتمام شوط رابع.
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ پس از پایان کتاب برگی است در طهارت که اضافات و اصلاحات آن احتمالا به خط مؤلف است؛ جلد: چرم، 42ص (9-50پ)، 20 سطر، اندازه: 22×16سم[مختصر ف: -799]
manāsek-e haj va ‘omre
باب هفتم از کتاب مفصلی است در فقه. این باب در احکام حج و عمره و شامل دوازده «فصل» است.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 14001/15
آغاز: باب هفتم در مناسک حج و عمره کردن بدانكه حق تعالی جل جلاله در کلام مجید فرموده و لله علی الناس حج البيت .. پس این حکم موقوف است بر استطاعت؛ انجام: گفت ای نفس همان گیر که امشب شب گور است حالی غنیمت دان و طاعتی بی ریا کن. بیت: جوانی ره طاعت امروز گیر ** که فردا جوانی نباید اسیر / فراغ دلت هست و نیروی تن ** چو میدان فراخست گویی بزن
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا، جلد: تیماج مذهب، 22گ (185پ-206پ)، اندازه: 21×15سم [ف: 38-13]
manāsik-ul ħajj wa-l ‘umrat-il kabīr
شهید ثانی، زین الدين بن علی، 911 - 965 قمری
šahīd-e sānī, zayn-od-dīn ebn-e ‘alī (1506 - 1558)
تاریخ تأليف: 17 رمضان 950ق یا 20 شوال 953ق
رساله ای کوتاه در احکام فقهی حج، دریک «مقدمه» و دو «مقاله» و یک «خاتمه»: المقدمه: في تعریف الحج و فضله؛ مقاله .. افعال عمرة التمتع؛ دارای چهار فصل؛ مقاله 2. افعال الحج، دارای شش فصل الخاتمة: في وظایف الحج القلبية. در دیباچه چنین توصیف نموده: «فهذه جملة كافلة ببیان واجبات الحج و العمرة و نبذة من سننهما الفعلية و اذکارهما اللفظية و وظایفهما القلبية حاولت فیها بسط اللفظ و سهولة المعني». همان که به مقدس اردبیلی نیز نسبت داده شده است.
آغاز: بسملة، نحمد اللهم یا من شرع لنا مسالك الأحكام و شرح لنا مناسك حج بیته الحرام و نشکرك علی ما فضلنا به من فضائل الإكرام وعمرتنا به من حلائل الانعام ... و بعد، فهذه جملة كاملة ببیان واجبات الحج و العمرة و نبذة من سننها ...
انجام: و تقبل منا و منکم بفضله و کرمه.
چاپ: این رساله در ضمن رسائل الشهيد الثاني 1/355-403به
چاپ رسیده است.
[الذريعة 263/22 ؛ دنا 23/10-24؛ مقدمه ای بر فقه شیعه ص 198]
آغاز: برابر؛ انجام: و ایاکم علی طاعاته مصنف هذه الرساله رحمه الله
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 952ق؛ جلد: تیماج [رایانه]
خط: نسخ، کا: زاهر بن علی بن یوسف بن زاهر بن فرج بن احمد نعیمی بحرانی اوالی، تا: جمعه 7 رمضان 950ق؛ جلد: تیماج قهوه ای، 29گ (73پ-101ر)، اندازه: 20×12/5سم [ف: 14-173]
خط: نسخ زیبا، بی کا، تا: 960ق؛ تملک: معصومعلی بن علی عسکر به تاریخ شعبان 1187؛ جلد: مقوایی، 14گ (156پ-169ر)، 24 سطر، اندازه: 22×14سم [ف: 15-55]
آغاز: ... و العارض الحذف و التباعد قدم الحذف؛ انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: 12 صفر 961ق؛ افتادگی: آغاز (مقداری از اوراق ابتدا ساقط)؛ اهدایی: رهبری، خرداد 1373؛ جلد: تیماج مذهب، 11گ، 23 سطر، اندازه: 11/5×17سم [اهدائی رهبر: 3-724] و [ف: 21-1483]
آغاز و انجام: برابر
نسخه اصل: کتابخانه چستربیتی، دبلین ایرلند جنوبی، ش 3742؛ خط: نسخ، کا: محمد بن علی جبائی (جبائی؟)، تا: سه شنبه 18رمضان 965ق؛ از روی خط مصنف که در چهارشنبه 23 شوال 953 کتابت شده بود؛ 18ص (82-99)، 17 سطر [عکسی ف: 4-108]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: مقصود علی اصفهانی (پدر مجلسی اول)، تا: 14 صفر 972ق؛ مصحح؛ واقف: شیخ محمد صالح علامه حایری، مرداد 1351؛ جلد: تیماج، 14گ، 21 و 22 سطر، اندازه: 18×11سم[ف: 21-1482]
خط: نسخ، کا: فقیه شیبانی بحرانی، داود بن شمس، تا: 24 ربیع الاول 981ق؛ 54گ (1پ-54پ)، 12سطر، اندازه: 11×17/5سم[ف: 2-457]
آغاز: برابر
خط: نسخ، کا: علی بن محمد بن علی بن یوسف جیلانی، تا: 22 شوال 987ق، جا: کاشان؛ مصحح، محشی؛ تملک: محمد صادق بن مولانا محمد امین با مهر «عبده رسول الخالق محمد صادق 144» (هشت گوش)؛ جلد: تیماج، 21گ (115پ-1135ر)، 15 و 17سطر، اندازه: 19/3×12/7سم [ف: 43-190]
آغاز و انجام: برابر
مذیل است به وصیت نامه علامه حلی برای فرزندش فخر المحققين؛ خط: نستعلیق، کا: جلال بن نورالدین احمد حسنی، تا: رجب 993ق، جا: شیراز؛ مصحح؛ جلد: تیماج، 28گ، 15سطر، اندازه: 18×11/5سم [ف: 21-1481]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد شریف بن نجم الدين بن محمد، تا: 18 شوال 999ق؛ مصحح، محشی با رموز مختلف از جمله «عل سلمه الله»، مقابله شده؛ جلد: تیماج مذهب، 65گ، 11 سطر، اندازه: 17/3×9/3سم [ف: 21-1481]
آغاز: برابر؛ انجام: و عن الصادق علیه السلام في الفقير من عانق حاجة بخباره کان کانما إستسلم الحجر الأسود، رواه الصدوق في الفقيه و لنقتصر علی ما أفردناه سائلین ممن إنتفع به أن یشکرنا في دعائه ...
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ مصحح، محشی با نشان «منه رحمه الله»؛ 31گ (153-183ر)، 15سطر، اندازه: 5×11/5سم [ف:526-39]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ واقف: خواجه شیر احمد تونی؛ جلد: مقوا، 16گ، 23 سطر، اندازه: 24×13سم [ف: 21-1483]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ 42گ (31پ-72ر)، 14سطر، اندازه: 18×12/5سم [ف: -58]
بی کا، تا: قرن 11؛ جلد: تیماج، 24گ (225-248پ)، اندازه: 30×18/5سم [ف: 18-203]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ مصحح، مقابله شده؛ جلد: تیماج سیاه، 35گ، 13 سطر، اندازه: 23×14سم [ف مخ: 165]
قم: مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 155/4
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 1-176]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: ابوالفتح بن خسروانی، تا: پنج شنبه 29 ربیع الاول 1002ق، جاء نجف اشرف؛ محشی، کاتب آن را نزد قاضی
ابوالحسن تصحیح و مقابله نموده؛ اهدایی: رهبری، خرداد 1373؛ جلد: تیماج، 25گ، 15 سطر، اندازه: 17/3×10سم [اهدائی رهبر: 723-3] و [ف: 21-1479]
خط: نسخ، کا: علی بن محمد اسد آبادی، تا: یکشنبه 4 جمادی الاول 1014ق؛ جلد: تیماج، 22گ (72-93ر)، اندازه: 18×12سم [ف: 14- 360]
خط: نسخ تحریری، کا: بفرویی، محمد مؤمن، تا: چهارشنبه 16 رجب 1021ق؛ مقابله شده با اصل منقول؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: مقوا، 23گ (1پ -23)، 15سطر (19×7)، اندازه: 20×13سم[ف: 16-443]
آغاز: ... و صرف النفس و الطبع عن محل أنسه المعين علی الفعل و اذا اقتضت؛ انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد جعفر بن محمود سبزواری، تا: 1021ق، جا: کربلا؛ افتادگی: آغاز؛ جلد: مقوایی، 2گ (152-153)، 15سطر (6/5×10/5)، اندازه: 13×19/5سم [ف: 36-363]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد تقی بن حسین حسینی کاشانی، تا: 16 شوال 1027ق، جا: قمصر کاشان؛ محشی؛ اهدایی: رهبری، خرداد 1373، 34گ، 15 سطر، اندازه: 16×9سم [اهدائی رهبر: 3-724]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1028ق؛ مصحح؛ 28 ص (30-57)[الفبائي: -214]
قم، مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 1845/2
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 5-311]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد صادق، تا: غره ربیع الثاني 1040ق؛ جلد: میشن، 28گ (57پ -84پ)، 19سطر (5/5×12/5)، اندازه: 16/9×9/6 سم [ف: 29/1-267]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محسن بن محمد حسین سلیمی مازندرانی، تا: شنبه 24 جمادی الاول 1049ق؛ مصحح، محشی با نشان «فقیه»؛ 25گ (1ر-25پ)، 17 سطر، اندازه: 10×5سم [ف: 35-254]
آغاز: برابر
در فهرست از میرزای قمی دانسته شده؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: 10شعبان 1067ق؛ جلد: تیماج، 104ص (280-383)، اندازه: 20×13سم [سنا: ف: 1-250]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ اهدایی: رهبری؛ جلد: مقوا، 18گ، 19 سطر، اندازه: 28×17سم [ف: 21-1481]
شیراز؛ علامه طباطبائی؛ شماره نسخه: 167 خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ 70گ، اندازه: 18×10/5سم [نسخه پژوهی: 2-229]
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 15411
آغاز: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: احتمالا قرن 12؛ جلد: تیماج مذهب، 42گ، 12سطر، اندازه: 19/5×13سم [ف: 43-77]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1118ق؛ اهدایی: رهبری، خرداد 1373؛ جلد: مقوا، 18، 19 سطر، اندازه: 28×17سم [اهدائی رهبر: 3-724] و [ف: 21-1482]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ اهدایی: رهبری، بهمن 1383؛ 21گ، 17سطر، اندازه: 14/5× 22/5سم [اهدائی رهبر: 3-725]
آغاز: برابر؛ انجام: و یطل سجوده والدعاء ولیکن آخر کلامه و هو قائم مستقبل الكعبة، اللهم إني انقلب علی لا اله الا الله.
خط: نستعلیق، کا: ابوالقاسم حسینی فرزند میرزا عزیز، تا: قرن 13؛ محشی؛ 1گ (58ر-64پ)، 33سطر، اندازه: 15×27سم [ف: 33 -173]
آغاز و انجام: برابر
خط: تحریری شکسته، کا: احمد بن جمال مراغی، تا: رجب 1234ق؛ کاتب «اجازه» گسترده ای از شیخ احسایی دارد، در پایان نویسنده می گوید از جناب احسایی شنید که این رساله از شهید است و مورد تأييد و عمل ایشان [عکسی : 1-378]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: عبدالمجید بن محمد مهدی، تا: 19 رجب 1243ق؛ اهدایی: رهبری، خرداد 1373؛ جلد: تیماج مذهب، 17گ، 17سطر، اندازه: 21×14/5سم اهدائی رهبر: 3-725] و [ف: 21 -1480]
آغاز و انجام: برابر
تذکر: در فهرست نام کتاب «حج رساله ... » و بدون نام مؤلف آمده است که به قرینه آغاز و انجام نسخه تصحیح شد؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا[ف: 5-1871]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، بی تا، مصحح، با علامت بلاغ؛ جلد: مقوایی، 18گ (125پ -142ر)، اندازه: 19×12سم [ف: 7-363]
قم: مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 235/5
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 1-267]
خط: نسخ نازیبا، بی کا، بی تا، جلد: تیماج، اندازه: 14×18/5سم[ف: 1-152]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ مجدول؛ واقف: نائینی، مرداد 1311؛ جلد: مقوا، 4گ، اندازه: 42×26سم [ف: 5-649]
خط: نسخ، بی کا، بی تا، 15گ (35-49پ)، اندازه: 14/5×20سم [ف: 2-109]
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ 11گ (137پ -147ر)، اندازه: 28×12سم [ف: 109]
آغاز: ... و نحوها من السنة المطهرة قوله (صلی الله علیه و اله وسلم) من وجب علیه الحج و لم یحج فلیمت ان شاء يهودية و ان شاء نصرانية. و یکفیك في فصله من جهة الاعتبار؛ انجام: برابر
خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز؛ محشی با نشان کنز اللغة و یکی در پایان با نشان ابن فهد؛ 27گ (71ر-197)، اندازه: 13/8×20/5سم [ف: 8-476]
al-manāsek-ol xalīlīya
قزوینی، ابراهیم بن محمد باقر، 1214 – 1262 ؟ قمری
qazvīnī, ebrāhīm ebn-e mohammad bāqer (1800- 1846)
این رساله مسائل مهم حج و احکام مناسک مکه مکرمه، در سه «باب» دارای فصول و یک «خاتمه تنظیم شده: باب 1. در شرایط استطاعت؛ 2. افعال عمره تمتع؛ 3. اعمال حج؛ خاتمه: در کفارات احرام.
مشهد؛ میبدی؛ شماره نسخه: 436
آغاز: الحمدلله الذي هدانا سواء السبيل و أرشدنا الى طواف بیته الذي رفع قواعده حضرة الخليل؛ انجام: و هر حیوان موذی که بخواهد دفع اذیت او از خود کند، و الحمدلله رب العالمين.
خط: نسخ، بی کا، تا: از عصر مؤلف؛ 87گ، 11 سطر، اندازه: 16×11سم [ف: 2-118]
manāsek-os sebyān
سجاسی قزوینی، محمود بن محمد، ق14 قمری
sajāsī qazvīnī, mahmūd ebn-e mohammad(- 20c)
تاریخ تأليف: رمضان 1340ق
با جدول و شجره.
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 3394/2
آغاز: بسمله. واجبات عمره تمتع و حج تمتع در بیست امر و یک مقدمه ذکر آید؛ انجام: في شهر رمضان.
کا: سجاسی قزوینی، محمود بن محمد، تا: قرن 14؛ 2گ (108ر-109ر)، 19سطر (16×8)، اندازه: 21×13سم [ف: 11-2395]
manāsek-ol ‘āšeqīn
؟ میرزا بابا شیرازی، ابوالقاسم بن عبد النبي، 1212؟ - 1286 قمری
ebn-e ‘abd-on-nabī
mīrzā bābā šīrāzī, ab-ol-qāsem (1798 - 1870)
رساله ای است دارای یک «مقدمه» و هشت «باب» و یک «خاتمه» و منظوم و منثور می باشد. نخست حدیث یا مطلب عرفانی عنوان شده و سپس به نظم شرح گردیده است: باب 1.طلب الحق و سبیله؛ 2. الارادة القلبية بالولاية الالهية، خاتمة في عزة اهل اسرار الولاية و قلة اصحاب الهداية؛ 3. الرياضات الجسمانية؛ 4. العشق الالهي؛ 5. امتحان العاشق؛ 6.فناء العاشق؛ 7.بقاء العارف؛ 8 اجتناء شجرة الطوبي.
آغاز: بسمله. هذه جذوات من نار حلال العشق الرباني ... بنام آن ذات او علی شد ** جهان از فیض مهرش منجلی شد / خداوندی که ذاتش بی نشانست ** جهانداری که کویش لا مکان است
انجام: بدنیا نیست دائم چونکه دیدار ** میاسا هرگز از رفتار و گفتار که میری جان بجانان واصل آید ** بحق وصل مدامت حاصل آید
چاپ: دارالسلطنه تبریز، سنگی، بی ناشر، 1320ق، وزیری کوچک، 113ص؛ شیراز، 1336ش، سنگی، 120ص
[اعلام الشيعه 68/13 ؛ الذريعة 346/9 ؛ نسخه های منزوی 3233/4؛ مكتبة اميرالمؤمنين 676/2 ؛ فهرستواره منزوی 987/8]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1289ق؛ مجدول، مصحح؛ اندازه:10/5×17سم[نسخه پژوهی: 3-128]
خط: نستعلیق، کا: لطف الله بن محمود، تا: قرن 14؛ جلد: تیماج،
61ص (104-164)، 15 سطر، اندازه: 20/5×13سم [ف: 21-227]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 14؛ تملک: علی اصغر بن ابراهیم (اتابک)؛ 54گ، 17سطر، اندازه: 21×15سم [ف: 21-328]
آغاز و انجام: برابر
خط: شکسته نستعلیق، کا: میر حسین ذهبی پسر حاج میر هاشم افشار، تا: 1301 ق، در ذیل مناسك العاشقين چند غزل است که ظاهرا در مدیح سید جلال الدين مجد الأشراف و از مجموعه جلالیه است (ص 309-311 دفتر)؛ جلد: تیماج، 103ص (206-308)، 15 سطر، اندازه: 13×20/5سم [ف: 21-220]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: میرزا حسین ذهبی شیرازی، تا: 4 ربیع الثاني 1302ق؛ جلد: تیماج، 458ص، اندازه: 22×13/5سم [ف: 2-246]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: ابوالفتح افشار، تا: 1304ق؛ 112ص (2-113)، 15سطر، اندازه: 20/1×26سم [ف: 8-447]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: یک شنبه 5رمضان 1304ق؛ جلد: تیماج، 29گ (42پ-70پ) [ف: 10-1580]
فیروز خط: نسخ، کا: محمد نیریزی، تا: 1310ق؛ جلد: تیماج، 97ص (98-2)، 17 سطر، اندازه: 21×15سم [ف: 21-252]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: محمدرضا، تا: 1319ق؛ جلد: تیماج، 92ص، 19سطر، اندازه: 12×19/5سم [ف: 2-331]
آغاز و انجام: برابر
خط نسخ و نستعلیق، کا: زین العابدين بن حاجی ملا حسین روضه خوان ارومی، تا: شنبه 18 جمادی الاول 1340ق؛ مجدول مذهب؛ 54گ (1پ -54ر)، 15 سطر، اندازه: 21×13/2سم [ف: 8-241]
al-manāsek-ol qaravīye
چاپلقی، علی اصغر بن محمد شفیع، - 1313 قمری
Čāpalaqī, ‘alī asqar ebn-e mohammad šafi'(- 1896)
محل تأليف: نجف اشرف
رساله فتوایی مختصری است با ذکر احتیاطات در مسائل، که به هنگام رفتن مؤلف به حج در نجف اشرف تأليف شده و مشتمل بر یک «مقدمه» و دو «باب» و یک «خاتمه» می باشد.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 4369/2
آغاز: الحمدلله الذي من علینا بمحمد نبیه دون الأمم الماضية و القرون السالفة بقدرته الكاملة؛ انجام: پس از هر جا ابتدا کند عیبی ندارد لازم نیست ابتدا از جزء اول از حجر ...
خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، بی تا؛ مصحح؛ جلد: تیماج، 8گ (220ر-227ر)، 21 سطر، اندازه: 16×10/5سم [ف: 11-369]
مناسك المزار- المزار
manāsek-e makkīye
نراقی، مهدی بن ابی ذر، 1128 - 1209 قمری
narāqī, mahdī ebn-e abī-zar (1716 - 1795)
محل تأليف: مکه مکرمه
رساله مختصری است در اعمال واجبه حج تمتع و قران و افراد که پس از رساله مفصل خود در مناسک به التماس برخی از برادران نگاشته و آن را در دو «باب»، و «خاتمه» ای در زیارات بقیع ترتیب داده است. این رساله چون در مکه مکرمه تأليف شده بدین نام خوانده شده است.
کاشان؛ عاطفی، افشین، شماره نسخه: 109
آغاز: الحمدلله رب العالمين ... چون این بی بضاعت قبل از این رساله مبسوط در اعمال و مناسک حج نوشته بود؛ انجام: و همچنین در مسجد حضرت امیر که در طرف قبله رکن مغربی مسجد قیاست نماز کند و در مسجد فاطمه که در قبله مسجد حضرت امیر است ....
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ 33گ، 19 سطر، اندازه: 16×21/5سم [ف: -97]
al-manāsik wa ādāb-uz zīyāra
شیخ الاسلام بارزی، ق 10 قمری
šayx-ol-eslām bārezī(- 16c)
در یک «مقدمه» و دو «باب» در آداب و مناسک حج، و قول داده که باب سوم را در وقایع سفر بنگارد که آن باب در نسخه حاضر نیامده است و شاید تأليف نشده باشد.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 15311
آغاز: ... و الرحلة علی سنن طلبة العلم الشريف لایخلو ذلك من نصيحة و بیان حكمة لا مجرد حکایات؛ انجام: و به قد کمل ما قصدنا کتابته و جمعه من ذکر المناسك و آداب الزيارة للرسول
علیه الصلاة و السلام.
خط: نسخ کهن، کاتب = مؤلف، تا: قرن 11؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ در پایان تفریظی است بر کتاب به خط ابوبکر بن اسماعیل وفائی شنوانی (959-1019ق؛ الاعلام زرکلی 62/2) که در عصر مؤلف نگاشته شده و دعای شنوانی «بارك الله في حیاته و نفع المسلمين ببرکاته» در حق اوست با تمجید فراوان از نگارشش، سپس سه برگ اجازه طرق صوفیه ذکر شده به خط یکی از شاگردان شیخ محمد علمی، و از شیخ نور الدين سجاده نشین بعلبك و شیخ احمد بن شیخ محمود حمصی مشهور به این کفر طایی و شیخ قاسم بن حاج صلاح الدين نیز نام برده؛ 35گ، 17 سطر، اندازه: 21/4×15/6سم [ف: 43-12]
manāsekīye (r.)
حسینی استر آبادی، نصرالله بن حسن، ق13 قمری
hoseynī estarābādī, nasr-ol-lāh ebn-e hasan(- 19c)
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 14991
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13[ مختصر ف: -417]
al-manās fi ahvāl-el qaws = seyd-e morvārīd
سدید السلطنه، محمد علی بن احمد، 1291-1362 قمری
sadīd-os-sāltane, mohammad ‘alī ebn-e ahmad (1874 - 1943)
تاریخ تأليف: جمادی الثاني 1344ق؛ محل تأليف: بوشهر
در پاسخ پرسش سید عبدالله خان معاضد السلطان نماینده دو وزارت خارجه و فوائد عامه در بنادر جنوب نزدیک به 1302ش نگاشته است. آن را در 112ص با چند نقشه در ماه جمادی الثاني 1344 ق دوباره نوشته و آماده چاپ کرده بود.
چاپ: به نام رضاشاه پهلوی در 19 مرداد 1308 ش (ربیع الأول 1348ق) در تهران به چاپ رسیده و این چاپ با نسخه حاضر جدایی ها دارد
[راهنمای کتاب 18: 55 و 553؛ مكتبة امیر المؤمنين 677/2]
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 9397/1 و 4980/1-ف
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 14؛ 20سطر (11/5× 16/5)، اندازه: 20×16سم [ف: 17-363] و [فیلمها ف: 3-119]
munadilat-un nassaj wa-i hallaj
سعید
saʻīd
رساله مختصری است در مباحثه بین بافنده و لحاف دوز در موضوع: «برتری فقر و تنگدستی یا ثروت و بی نیازی». هریک دلیل خود را از روایات و آیات می آورد و دیگری پاسخ می گوید. مؤلف در پایان میانه را برمی گزیند که خیر الامور اوسطها.
قم؛ معصومیه؛ شماره نسخه: 92/1
آغاز: باسمك ابتدا یا فیاض؛ قال سعید: تناضل النساج و الحلاج في الفقر و الغنى و ایهما افضل للمرء و احری؛ انجام: لکیلا یضیق بالمعدم صبره و لایتبیغ بالفقیر فقره، و هو احکم الحاكمين، و اعدل العادلين و الحمدلله رب العالمين.
خط: نسخ، بی کا، بیتا؛ جلد: تیماج، 6گ (1پ-6ر)، اندازه: 11/5×17/5سم [ف: 1-112]
manāț-ul aḥkām
طالقانی، نظر علی بن سلطان محمد، 1240-1306 قمری
tāleqānī, nazar ‘alī ebn-e soltān mohammad (1825 1889)
تاریخ تأليف: اواسط 1303ق
در قواعد اصول فقهی استدلالی و نسبتا مفصل، با نقل بسیاری از گفته های استادش شیخ مرتضی انصاری؛ این کتاب مشتمل بر دو «فن» است و هر کدام دارای چند بحر منقسم بر نهرها: فن 1. در فروع و ظواهر؛ فن 2. در اسرار و بواطن.
آغاز: الحمدلله الذي فضلنا علی کثیر من العباد و الصلاة و السلام علی خیر خلقه محمد و آله أولى الأمر و الرشاد ... البحر الاولى في بیان مایتناهی و فیه انهار ...
انجام: هذا ما وصل اليه فهمی الكليل و ادراکی القليل و فکری المتهم و ذهنی المبهم و هو حسبی و نعم الوكيل في الدارين ...
چاپ: مشار عربی، ص 910، دارالخلافه طهران، سنگی، بی ناشر، 1304ق، خشتی (وزیری کوچک)، 488+2صص
آغاز: برابر؛ انجام: او یواجر نفسه في صنعة ذلك الشي او حفظه او یواجر نفسه في هدم المساجد ضرارا او قتل ... نانوشته.
نسخه تنها تا نیمه بحر عاشر را دارد؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 14؛ مصحح، جلد: مشمع، 81گ، 20سطر (13×6/5)، اندازه: 18×11سم [ف: 35-642]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: کلبعلی شرندی قزوینی (شاگرد مؤلف)، بی تا؛ مصحح؛ جلد: مقوایی، 326گ، اندازه: 18×11/5سم [ف: 11-75]
آغاز: برابر؛ انجام: و ما ذکروه من البرهان و الدليل فالحمدلله الواحد الجميل.
خط: نسخ تحریری، کا: میرزا سید احمد مدرس، بی تا، جلد: تیماج، 4گ (128-131)، 25 سطر (16×9)، اندازه: 17×10سم [میراث اسلامی: 8-466]
manat-un naja' fi ahkam-il istinja
فقهی عینی، محمد بن عبدالله، - 1147 قمری
feqhī ‘eynī, mohammad ebn-e ‘abd-ol-lāh(- 1735)
تاریخ تأليف: 1123ق
رساله ای فقهی است در احکام استنجاء از مسائل طهارت، شامل هفت «باب».
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 1383/1عکسی
آغاز: بسمله. الحمد لله الذي جعلنا بالطهارة أهلا للعبادة و أدخلنا بها دار السلامة ... و بعد فیقول ...... ابوالفیض محمد فقهی العيني نزیل قسطنطنية لما کانت صحة صلوتنا التي هی عماد دیننا؛ انجام: و الصلوة و السلام علی سید البشر و شفیع المحشر و علی آله و أصحابه الطيبين الطاهرين وسلم تسلیما کثیرا الى یوم الدين.
نسخه اصل: کتابخانه چستربیتی، دبلین ایرلند جنوبی، ش 4400؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ محشی با امضای «منه»؛ 23سطر عکسی ف: 4-168]
al-manātiq
موسوی زنجانی، محمد بن ابی القاسم، 1257؟ - 1329 قمری
ūsavī zanjānī, mohammad ebn-e abe-l-qāsem (1841 - 1911)
تاریخ تأليف: 1284ق؛ محل تأليف: سبزوار
رساله نیکویی است در علم منطق مشتمل بر یک «مقدمه» و شش «منطق» و «خاتمه»: مقدمه در تعریف علم؛ منطق .. الألفاظ ؛ 2. ایساغوجی؛ 3. المعرف؛ 4. بیان باری ارمنیاس؛ 5. اثولوطیقا؛ 6 صناعات الخمس؛ خاتمه در اجزاء علوم. مؤلف در پایان چندین بیت از منظومه منطقیه استادش حاج ملا هادی حکیم سبزواری را آورده و در رساله های دیگر نیز از وی به استاد تعبیر نموده، لیکن زنده یاد مرحوم استاد فرزانه سید جلال الدين آشتیانی در مقدمه رسائل حکیم سبزواری نام وی را جزو شاگردان حاجی نیاورده است.
آغاز: الحمدلله ذی المجد و البهاء و الكبرياء و الآلاء و الصلوة و السلم علی رسوله محمد ... و بعد فیقول ... هذه کلمات مؤلفة في صناعة الميزان اذکر فیها ما صح عندی من هذه الصناعة و العمري انها نعم العون علی ادراک الفنون ...
انجام: في علم آخر یسمیان بالاصول الموضوعة و أما المبادي الموضوعة مع تشکیك و انكار یسمی مصادرات قد فرغ الحقير مصنفه من تحریر هذا الكتاب ... سنة أربع و ثمانین و مأتين بعد الالف من الهجرة النبوية حامد مصلية مسلمة مستغفرا
[الذريعة 278/22 ؛ نقباء البشر 50/1 ؛ موسوعة طبقات الفقهاء 38/14؛ اعیان الشيعة 378/2؛ تاریخ زنجان (علما و دانشمندان) 406؛ شرح زندگانی دانشمندان و روات-رجال لشگری استان زنجان 253؛ تاریخ عرفا و حکمای استان زنجان 269؛ مکارم الآثار 1661/5؛ معجم رجال الفكر و الادب في النجف 630/2]
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 16391/1
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: دوشنبه 6 شعبان 1286ق؛ نام مؤلف در تمام رساله های این مجموعه به عمد محو گردیده است، در بسیاری از منابع از جمله اعیان الشيعة (378/2)، نقباء البشر (50/1)، معجم المؤلفين (104/6)، مکارم الآثار (1661/5)، نام وی سید ابوعبدالله بیان شده است لیکن در منابع خاص استان زنجان همچون الفهرست لمشاهیر علماء زنجان (ص 110)، تاریخ زنجان سید ابراهیم زنجانی (ص 406) و شرح زندگانی دانشمندان و روات - رجال لشگری استان زنجان (ص 253)، سید ابو عبدالله شمس الدين محمد آمده است، در تاریخ زنجان (ص 406)، سید عبدالله شمس الدين محمد بن ابوالقاسم و در تاریخ عرفا و حکمای استان زنجان (بخش دوم صفحه: 269) سید عبدالله الموسوي الزنجاني درج شده که گویا سهو القلم بوده باشد؛ مصحح، محشی با نشان «منه»، با نشان «بلغ» و «بلغ قبائی مقابله گردیده، در بخشی از نسخه «من تأليفات الوالد قدس الله نفسه الزكية» آمده است هر چند به طور قطع نمی توان تأييد نمود، لیکن بعید نیست، یادداشت ها و تصحیحات موجود در حاشیه رساله ها به خط مؤلف باشد؛ 38گ(1پ-38پ)، 25 سطر (22×9/5) [ف: 54241]
al-manāzir
اقلیدس، 306 - 283 قبل میلاد
oqlidos (-306 - -283)
این نام در پایانه آمده است و نامی از تحریر کننده نیامده است. نسخه در دست هندسه است و بخش بندی نشده.
تهران؛ دائرة المعارف، شماره نسخه: 338/5-عکسی
آغاز: بسمله. و ما توفیقی الا بالله. المناظر من العين هی أن الشعاع یخرج من العين علی خطوط مستقيمة مختلفة الابعاد و المقادير [...] سموت مستقيمة لانهاية لکبریائها. و الشكل التي یحیط به
الشعاع مخروط رأسه پلی العينين و قاعدته یلی نهاية البصر؛ انجام: و علی مثل ذلك یکون الزوايا فاب پری مساویا. و کذالك الأضلاع الباقية. و ذلك ما أردنا أن نتبین. تم کتاب المناظر الاقليدوس الصوري. و لله الحمد و المنة. کتبه ابن ...
اصل نسخه: لیدن ش 133 و فیلم آن دانشگاه، ش 958 و عکس آن نیز همان جا ش 2583 (فیلمها 555/1-556) [فیلم دانشگاه در فنخا پیشتر با عنوان «تحریر المناظر لاقلیدس» از خواجه نصیر آمده است]؛ خط: نسخ کهن، کا: ابن غلام قونوی، تا: 692ق؛ 13گ (44-56)[ عکسی ف: 2-265]
al-manazir = manazir-u ibn-i heytam
ابن هیثم، حسن بن حسن، 354 - 430 قمری
ebn-e heysam, hasan ebn-e hasan (966 - 1039)
ابن هیثم که از بزرگان علوم طبیعی عالم اسلام است در این کتاب باب مناظر و مرایا را مورد بحث قرار داده است. کار او در اینجا ادامه کاری است که دانشوران یونانی و اسکندرانی کرده اند. او ابتداء از خواص نور صحبت می کند و انعکاس و انكسار را می آورد و سپس وارد مباحثشعاع بصری می شود و بعد دیدگانی را شرح می دهد و به خاصیت کره و خواص آن می پردازد.
شروح و حواشی:
1- تنقیح المناظر لاولی (لذوی الابصار و البصائر؛ فارسی، حسن بن علی (668-718)
2- البصائر في اختصار تنقیح المناظر؛ فارسی، حسن بن علی (668 -718)
تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 327
آغاز: ثم خلقا آخر نشاه ذات اطوار و مستودعا الغرايب؛ انجام: فلنختم الكتاب حامدین الله تعالی اولا و آخرا و باطنا و ظاهرا ... و شیعته الابرار و مسلمین تسلیما کثیرا.
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1064ق؛ افتادگی: آغاز؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج مذهب؛ 255گ، 17 سطر (16×8)، اندازه: 14/5×23/5سم [ف: 7-297]
al-manāzir
یزدی، محمد باقر بن زین العابدين، ق 11 قمری
yazdī, mohammad bāqer ebn-e zayn-ol-‘ābedīn (- 17c)
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 15677/3
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12، 5گ (93ر- 97ر) [مختصر ف: 800]
al-manazir
یزدی، محمد حسین بن محمد باقر، ق 11 قمری
yazdī, mohammad hoseyn ebn-e mohammad bāqer (-17c)
گزارش کوتاهی است از چگونگی دید چشم و انعکاس نور وجسم در آئینه و آب و جز اینها در یک «مقدمه» و چهار «مسئله».
قم؛ گلپایگانی شماره نسخه: 3520/8-18/40
آغاز: الحمدلله رب العالمين ... وبعد فهذه رسالة وجيزة في المناظر مشتملة علی شرذمة من المسائل اللطيفة حررها ... ابن محمد باقر اليزدي محمد حسین؛ انجام: مثلا یری في 5 شمال العينك وسله شماله في یمینه وکذلك الفوق والتحت وهو المراد
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1132ق؛ کاتب درانتهای رساله چنین نوشته: «قوبل مع نسخة مصححة»؛ جلد: تیماج مشکی، 4گ، 20 سطر، اندازه: 25×18سم [ف: 8-4566]
مناظر ابن هیثم - المناظر
مناظرات - انوار سلیمانی
المناظرات - جمع الفرائد
المناظرات - آداب البحث و المناظرة
مناظرات - احتجاج دیبلی با یکی از سنیان
al-munazirat
فخر رازی، محمد بن عمر، 544؟ - 606 قمری
faxr-e rāzī,mohammad-e-bn-e ‘omar (1150 - 1210)
چاپ: بیروت، المطبعة الكاثوليكية، محقق فتح الله خلیف، چاپ اول، 1386ق، 300ص.
تهران، دانشگاه؛ شماره نسخه: 1/ 500-ف
نسخه اصل: بغداد لی وهبی ش 837؛ خط: نسخ، بی کا، تا: 633ق [فیلمها ف: 1-492]
al-munāzirāt
غیر همانند:
در این جا مناظرات و مباحثات زیر آمده است: 1. مناظره خضر و ابوبکر، عطاء المكي از ابن عباس نقل می کند که شبی در منزل بودم و خلافت به دست ابوبکر پس ابوبکر به نزد من فرستاد به نزدش رفتم در نزد او بزرگان و شجاعان عرب چون ابوعبیده جراح و سعید بن بشر و دیگران بود با ورود من همه برخاستند
احترام به جای آوردند و نشستیم و شب از نیمه گذشت و همه بحث و صحبت درباره روزگار جاهلیت و احادیث عرب بود ابوبکر به دربان امر کرد که احدی داخل نشود و مجلس از همه جهت خلوت بود نیمه های شب از در عرفه (باب العرفه) مردی حسن و جمیل داخل شد و خلیفه را پرسید پس خود را از اهل نجد معرفی کرد و در این ضمن سؤالي درباره میراث مردی از ابوبکر کرد و جواب شنید بعد اعتراض کرد و ابوبکر را ملزم نمود این کس را بعدها دانستم که خضر بود، 2. مناظرتی بین امام محمد باقر علیه السلام و جروی درباره ابی بکر، جروی امام را گفت ابوبکر را چهار خصال است که با داشتن آن باید امامت و خلافت را برد بعد امام جواب می گوید و سخن به مناظره می کشد و جروی ملزم می گردد، 3. مناظرتی بین ملک رکن الدوله و شیخ صدوق بن بابویه، شاه از او می پرسد ای شیخ عالم چه می گوئی درباره این رأى عام که بعضی می گویند باید مخالفان شیعه را طعن نمود بعضی می گویند واجب نیست طعن، ابن بابویه در سه جواب پاسخ می گوید: واجب نیست طعن، 4. سؤالي (مناظرت گونه) ابواسحاق تمیمی از امام محمد باقر علیه السلام می کند (راوی این سوال در کتاب آمده) درباره آنکه شما اهل معرفت را کسی می دانید که مرتکب گناهان به شرحی که در کتاب آمده است می شود در حالی از نواصب کسانی هستند که مرتکب هیچیک از این گناهان نمی شوند ولی مورد طعن شما هستند جواب چیست، حضرت جواب مفصلی در این باره می دهد؛ خط: نسخ، کا: علی بن محمد عاملی، تا: 979ق؛ جلد: تیماج، 19ص (119پ -137پ)، 17 سطر (13×9)، اندازه: 20×14/5سم [ف: 10-580]
آغاز: بسمله. الحمد الله علی ولاية الأئمة (علیهم السلام) و السلام علی محمد خیر الانام و قال قال سیدنا و مولانا الفقيه الصالح داود رحمة الله تعالی حدثنا ابو عبدالله زکریا بن دینار عن العلا و عن جبیر بن الاسود عن محمد بن عبدالله بن الشايع یرفعه الى سلمان الفارسي رضی الله عنه قال حدثنا أحمد بن حنبل عن ابی اسحق التميمي قال قلت للامام محمد الباقر (علیه السلام) یابن رسول الله أخبرني عن المومن العارف من شیعتکم اذا بلغ و کمل في المعرفة هل یذنب ؟ قال نعم؛ انجام: و خاب من انكر فضلك وجحد حقك صلی الله علیك و آلك و سلم.
نخست پرسشی است از ابراهیم نامی از امام محمد باقر درباره مومن عارف و پاسخ او به نام خبر السرور، سپس روایتی است از عطاء مکی از ابن عباس و گفتگوی او با ابوبکر در شبی و پرسش مرد ناشناسی نجدی از آنها که خلیفه کیست و آن خضر بوده است چنانكه علی در بامداد آن بابن عباس گفته بود؛ بی کا، بی تا؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: مقوا، 15گ (225-239)، 24سطر (16×7)، اندازه: 23/5×13سم [ف: 11-2162]
monāzerāt
آغاز: مجلس دوم، بعد از انقضاء چند روز از مجلس اول بنده از تفلیس به خدمت عالیجاه شاهنظر خان که در ییلاق لیلاد من محال کاخت تشرف داشتند ...
نویسنده سفری به گرجستان داشته، در مدت اقامتش با عده ای از دانشمندان مسیحی مناظراتی داشته که در این کتاب آورده است؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: آغاز؛ 34گ، اندازه: 12×18/5سم [نسخه پژوهی: 1952]
آغاز: ... ومرا دراین رساله مقصودی نیست که بگویم فلان کلام را در ارشاد العوام برخلاف ظاهر شرع گفته یا فلان بیان را در هداية الصبيان مخالف شرع؛ انجام: وجناب سید سند آقا سید کاظم رشتی است ولی این رأي را آن دو بزرگوار نداشتند مدة العمر عمل برؤيت مینمودند این اعتقاد مخصوص اجتهاد ابن عم بزرگوار است
مجموعه مناظرات ومباحثات علما، دانشمندان وفضلای عصر قاجار با محمد کریم خان کرمانی و پسرش محمد رحیم خان کرمانی است که در مجالس مختلف (که نام هایشان مذکور است) درباره آراء وعقاید و نظرات آنها در کتاب هایشان صورت گرفته، مناظره کنندگان عبارتند از: اعتضاد السلطنه، آقا علی مدرس زنوزی، نواب ایلخانی، نایب الاياله، فرهاد میرزا، در تمام این مناظرات سران شیخیه دراثر قدرت و استحکام برهان مخالفین محکوم شده اند، مؤلف از محمد کریم به ابن عم تعبیر کرده ومعلوم می شود مؤلف نیز از خاندان قاجار بوده است؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز؛ جلد: مقوا، 36گ، 16 سطر، اندازه: 11×17سم [ف مخ: 21225]
آغاز: ... گفت در پنج شتر یک گوسفند است و چون به بیست وشش رسید یک شتر ماده؛ انجام: وکنیزک را باو سپردند و از جمله خواص خود گردانید وخواجه و کنیز باهم در کمال مسرت وعشرت عمر می گذراندند.
رساله ای شامل چند داستان متوسط که درباره موضوعات مختلف همانند فقه، طب، نجوم وحکمت مناظره و گفتگو شده است داستان سلامان و ابسال نیز آخرین آن داستانهاست؛ خط: نستعلیق نازیبا، کا: محمد حسین بن حاجی محمد مسکتانی، تا: 1254ق، جا: کجان؛ افتادگی: آغاز؛ 30گ، 18 سطر، اندازه: 18×11سم [ف مخ: 5-2121]
رساله مناظرات ارکان دولت با جناب حاج محمد کریم خان کرمانی؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: شعبان 1276ق؛ جلد: تیماج، 15
سطر (12/5×8/5)، اندازه: 11/5×17/5سم [ف: 16-629]
آغاز: فصل شانزدهم در ذکر مناظره مفید رحمه الله با قاضی ابوبکر بن سیاه و شیخ معتزلی و مکالمه علی بن میثم؛ انجام: و آنچه ما در اینجا ایراد نمودیم در فهمیدن مقصود کافی است لهذا به این قدر اختصار شد.
مجموعه مناظراتی است که بین ائمه علیهم السلام و اصحاب ایشان و یا علمای امامیه با برخی از گروههای مختلف در مباحث اعتقادی شیعه صورت گرفته است، تدوین شده در 60 فصل، نسخه حاضر از فصل 16 تا پایان کتاب را داراست؛ خط: نسخ، بی کا، تا: 15 ذیقعده 1287ق؛ جلد: تیماج، 156گ، 15سطر، اندازه: 18×11سم [ف: 1-30]
monāzerāt-e xams = monāzere-ye ‘aql va ‘ešq = golšan xams
ترکه اصفهانی، علی بن محمد، - 836؟ قمری
torke-ye esfahānī, ‘alī ebn-e mohammad(- 1433)
تاریخ تأليف: پایان محرم 808ق؛ محل تأليف: هرات
رساله ادبی فلسفی شیرین و شاعرانه ای است که به مذاق اهل تصوف به شیوه مقامات و مناظره میان عقل و عشق، وهم و عقل، وهم و خیال، سمع و بصر، عاشق و معشوق نوشته شده است. مؤلف می گوید: «قضیه مناظره و مقابله اصحاب شیخ قدسی شعار «عقل» با اعوان سلطنت آثار قهرمان «عشق» وظهور سلطان او به مقدمات حقایق مؤدي بر لوح حافظه تحریر و تصویر می کرد ... مؤلف از «قصیده نظم الدرر» اسم می برد. در پنج مناظره: 1. عقل و عشق؛ 2. وهم و عقل؛ 3. وهم و خیال؛ 4. سمع و بصر؛ 5. عاشق و معشوق. چنین است فهرست آن: 1. آغاز مناظرات اصحاب شیخ عقل با اعوان سلطان عشق؛ 2. بر کشیدن عشق نغمه را و فرستادن به رسالت به سوی شهرستان عقل؛ 3. به سوی شهرستان عقل؛ 4. رسیدن نغمه به سر حد صماخ و پیغام رسانیدن او؛ 5. جواب گفتن خیال نغمه را؛ 6. خواندن معشوق رسول کلام را و فرستادن در ملابس کتابی به طرف شیخ عقل؛ 7. جواب گفتن وزیر خیال رسول کلام را؛ 8 مراجعت نمودن رسول کلام وادی پیغام کردن؛ 9. توجه نمودن سلطان عشق و فرستادن برید الهام؛ 10. مشورت کردن شیخ با اصحاب؛ 11. فرستادن عقل قوت نظری را به صوب سلطان عشق؛ 12. تفصیل نمودن قوت نظری اوضاع مملکت انسانی را به اشارت سلطان عشق؛ 13. تجهیز سلطان عشق لشکر معشوق را و فرستادن به استفتاح و یار عقل؛ 14. مشورت کردن عقل با اصحاب خویش؛ 15. اسیر شدن و هم و در آمدن و جد و درد در مملکت عقل؛ 16. رفتن عقل به استقبال سلطان عشق و جاه یافتن او بعد از عزل؛ 17. مقدمه مناظرات و مقابلات ابهالی (؟) مملکت انسان در ایام دولت و جهانبانی حضرت سلطان پناه معشوق؛ 18. آغاز مناظره و هم با عقل و اصحابش؛ 19. مقدمه مناظره وهم و خیال؛ 20. آغاز مناظره سمع و بصر؛ 21. جواب گفتن باصره؛ 22. خط کردن سامعه بصر را؛ 23. دلیل گفتن باصره به تعظیم زمان خوش و تحقیر سمع؛ 24. جواب گفتن سامعه وی را؛ 25. اجوبه نظر ادله سمع را؛ 26. مناظره و مقابله عاشق و معشوق و مقابلات ایشان؛ 27. کیفیت استیلای جنود عزت بر مملکت عاشق و خرابی ایشان، 28. مبدأ ظهور معنی عشق از حقیقت عاشق؛ 29. کیفیت انتشار ملامت و عزت بر احوال عاشق و مبدأ آن؛ 30. ترقی کردن عاشق از درکات بعد و غیبت به درجات مقاربت و مخاطبت؛ 31. استیلای نشوات سکر بر حقیقت عاشق و شطحیدن او؛ 32. منجر شدن سلسله خطاب معشوق به عقده عتاب و رجعت نمودن کوکب عاشق از اوج عزت بحضیض مذلت؛ 33. جواب گفتن عاشق عتاب معشوق را؛ 34. دور کردن حجاب عزت معشوقی عاشق را به تیغ صد و اعتراض؛ 35. بنیاد سرکش کردن اعیان مملکت عاشق در غیبت حضرت سلطنت پناهی معشوقی؛ 36. منقطع شدن ماده [و] منقشع گشتن غیم فساد از مملکت حقیقت عاشق؛ 37. منطوی شدن احکام عاشقی و معشوقی و ظاهر شدن سلطان عشق باطلاقه. (دانش پژوه)
در نسخه های مختلف به نامها و کیفیات گوناگون آمده است.
آغاز: الحمدلله الذي رتب نظام برية العالم بخلافة آدم ... دوش هنگام آنکه مبشر فالق الاصباح آوازه
انجام: واسطه این عقد است طلب کننده و الصلوة علی من انتظم باقتفاء آثاره سلسلة الاستكمال و التكميل کل النظام محمد علیه و علی آله الصلوة و السلام. تمت.
چاپ: تهران، نشر میراث مکتوب، 1375ش، تصحیح اکرم جودی نعمتی.
[نسخه های منزوی 1421/2و 1798/2 ؛ الذريعة 222/18؛ کشف الظنون 1834/2 ؛ مشترک پاکستان، 2681/4 ؛ فهرستواره منزوی 987/8 -988]
شرح و حواشی:
1- فرهنگ واژه های مناظرات خمس = شرح لغات مشکله مناظرات خمس (2 عنوان)
خط: نسخ، بی کا، تا: 4 جمادی الثاني 151ق، جا: ابرقوه؛ 10گ ( 439-430)، 19سطر [فیلمها ف: 1-479]
ساخته نزدیک به پایان محرم 808 در فهرست با عنوان مناظره اصحاب شیخ عقل با اعوان سلطان عشق و بدون نام مؤلف آمده؛ خط: نسخ، بی کا، تا: 16 جمادی الثاني 851ق، جا: ابرقوه؛ 49گ (488-440)، 19سطر [فیلمها ف: 1-479]
نسخه اصل: روان کوشکو ش 2042؛ کا: عبدالرحمن بن علی بن
موید، تا: ربیع الأول و الثاني 888ق، جا: شیراز [فیلمها ف: 1-436]
عقل با عشق، عقل با وهم، وهم با خیال، سمع با بصر، عاشق با معشوق؛ کا: عبدالقادر بن محمد بن افضل خراسانی، تا: 16 جمادی الثاني 901ق [میراث اسلامی: 5-624]
آغاز: برابر؛ انجام: و در رشته مناظرات منتظم، همین تواند بود ... تم ذلك ... في سنة ثمان و ثمانمائة
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 25 ذیقعده 103ق، جا: مسعودیه تبریز؛ با یادداشتی از سید محمد جزائری به تاریخ 42/9/15در معرفی این مجموعه؛ جلد: مقوایی، 19 سطر، اندازه: 25×17سم [ف: 32-12]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق تحریری، بی کا، تا: 20 شوال 1011ق؛ 39گ (125پ -163پ) [ف: 1-245]
آغاز و انجام: برابر
کا: حسینی، محمد قاسم بن تاج الدين محمود، تا: پنج شنبه 24 شوال 1039ق؛ 53گ (237-289ر)، اندازه: 18×11/5سم [ف: -46]
خط: نستعلیق، کا: حسینی، مرتضی بن محمد، تا: 1048ق؛ 87ص (87-1)، 17 سطر (13×9)، اندازه: 12×20سم [ف: 16-109]
نسخه اصل: کتابخانه سعید نفیسی، ش 360؛ خط: نستعلیق، کا: مرتضی بن محمد حسینی، تا: 1048ق [فیلمها ف: 1-734]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: جمادی الثاني 1061ق؛ جلد: تیماج، 64گ (1پ-64ر)، 16 سطر، اندازه: 18×9/5سم [ف: 24-56]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد مدعو به تقی الدين ابی الحسن، تا: 1063ق؛ کاغذ: ترمه، جلد: تیماج، 82ص(1-82)، 17 سطر (12/5×6/5)، اندازه: 19×12سم [ف: 4- 439]
آغاز: برابر
نسخه اصل: فرهنگستان علوم آذربایجان باکو، شM140( 8201)؛ بی کا، تا: چهارشنبه 28 صفر 1063ق؛ 11ص (276-286) [عکسی ف: 3-432]
آغاز و انجام: برابر
خط: تحریری، بی کا، تا: 1073ق؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: میشن، 10ص، 15 سطر، اندازه: 12×17سم [ف: 6-98]
قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 883
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 3-76]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1088ق؛ در پایان تاریخ 18 ذیحجه 996 آمده که باید تاریخ نسخه ای باشد که از روی آن این نسخه نوشته شده است [ف: 3-51]
آغاز: تواند نفسی سایه بدان صحرا شد. لاتری في شمسها ظل السوي ** و هی شمس و هل ظل وهی في ءو اما قضیت صرف اوقات در استیفای ماضی و استقبال حال آنست که آن فعل ناقصان معتل العين است که دیده بصیرت را بر تطلع احوال از منه معدومه دارند؛ انجام: برابر
کا: محمد محسن بن محمد صادق بروجردی، تا: محرم 1097ق، جا: اصفهان؛ افتادگی: آغاز، کاغذ: سپاهانی، 5ص (23-27)، سطور چلیپا (20×12)، اندازه: 25×18سم [ف: 12-2523]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: ملا مقصود بن مشهدی سیف الدين شقاقی، تا: ربیع الاول 1133ق؛ 27گ، 20-21سطر[ف: 8-4568]
خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: 22 شعبان 1304ق؛ جلد: میشن، 40گ (25پ -64پ)، 21 سطر، اندازه: 14×20سم [ف: 6-41]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق زیبا، بی کا، بی تا، جلد: تیماج، 50گ (12پ-61پ)، 14سطر، اندازه: 12/5×19سم [ف: 10-208]
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا، در انجام افتاده است: «و فضیلت مسالک از غیر مقاصد»؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج، 26ص (61-86)، 23 سطر (11/5×22)، اندازه: 28×17سم [ف: 9-1484]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، بی تا، در برگ ار چند سطری به خط و امضای مجلسی درباره صاع؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: تیماج، 81گ، 14سطر (10×5)، اندازه: 17×10سم [ف: 3-484]
آغاز: برابر؛ انجام: علیه و علی آله الصلوات و السلام
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ جلد: میشن [الفبائي: -553]
munazirat-un fi-1 imama
محمد بن احمد، ق 12 قمری
mohammad-e-bn-e ahmad (- 180)
تاریخ تأليف: 25 شوال 1309ق؛ محل تأليف: سامراء
مؤلف در راه بازگشت از مشهد رضوی علیه السلام به نجف اشرف، با شخص گمراهی در مباحث امامت به مناظره برخاسته است و به درخواست سیدی جلیل و عالمی نبیل شرح گفتگوهایش را نگاشته ولی همچنان در مسوده باقی مانده بود تا آن که در 25 شوال 1309 در سر من رأى (سامراء) و در زمان زعامت میرزا محمد حسن شیرازی آن را پاک نویس نموده است.
قم: مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 2785/2
آغاز: الحمدلله الذي ألهمنا حجته البالغة و أكرمنا بنعمه السابغة ملا السموات و الارضين من آیاته و جعل کل ذرة من ذراتها شاهدا علی وحدانية ذاته
نسخه اصل: کتابخانه مینوی - تهران 38؛ خط: نسخ، کا: عیسی بن محمد حسن بن محمد جعفر شریعتمدار استر آبادی تهرانی (پدر مجتبی مینوی)، تا: چهارشنبه 12 ذیحجه 1319ق، جا: تهران؛ 77 (96-20) [عکسی ف: 7-377]
monāzerāt-e qāzī-ye māvarā”-on-nahr va esfahān
تهران؛ شهشهانی ، حسین؛ شماره نسخه: بدون شماره
بی کا، تا: 1239ق [میراث اسلامی: 5-601]
munāZirāt-un maʻa ibn-il ālūsī
شریعت اصفهانی، فتح الله بن محمد جواد، 1266 - 1339 قمری
šarī‘at-e esfahānī, fath-ol-lāh ebn-e mohammad javād (1850 - 1921)
تاریخ تأليف: 1326ق
پرسش و پاسخ هایی است درباره غیبت امام زمان علیه السلام و اثبات وجود و امامت آن حضرت، که سید محمود شکری آلوسی از بغداد در سه نوبت تقدیم داشته و شیخ با تفصیل و استدلال از آنها پاسخ گفته است.
آغاز: الحمدلله رب العالمين ... و بعد فقد رفع الى سؤال في هذه الأيام عن بغداد وجهه الى بعض اخواننا في الايمان
انجام: مصلین مسلمین علی محمد أفضل رسله الكرام و آله الأطهار الأبرار العظام ما أقبل یوم و ادبر الظلام.
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: عبدالله بن محمد حسن هشترودی، تا: چهارشنبه 26 ذیحجه 1334ق، به جهت میرزا محمد امین صدر الاسلام خوئی؛ نسخه را حسنعلی همدانی به تاریخ 1335 با نسخه مؤلف مقابله کرده؛ مهر: کتابخانه خوئی؛ جلد: تیماج، 78گ، 18 سطر، اندازه: 21×14سم [ف: 22-111]
خط: نستعلیق، کا: سید موسی شبیری زنجانی، تا: 22 جمادی الاول 1364ق، جا: قم؛ افتادگی: وسط (از میان فصل نهم تا چند سطر به پایان فصل دوازدهم افتاده)؛ از روی نسخه حاج سید مرتضی ایروانی؛ 12گ (59-70)، 18 سطر، قطع: ربعی [چند نسخه - ف: 236]
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز؛ 57گ، 18سطر، قطع: ربعی[چند نسخه ف: -236]
المناظرات مع العامة - مناظره غنا و فقر
المناظرات مع العامة - احتجاج دیبلی با یکی از سنیان
مناظرات (منتخب) - انوار سلیمانی
monāzerāt-e monīr
منیر لاهوری، منیر بن عبد المجيد، 1019 - 1054 قمری
monīr-e lāhūrī,monīr ebn-e ‘abd-ol-majīd (1611- 1645)
سه مقامه ادبی است که به صورت مناظره ترتیب یافته شامل: مناظره عناصر اربعه، خاک و آب و آتش و باد، مناظره تیغ و قلم و مناظره روز و شب.
[نسخه های منزوی 3634/5 ؛ گنج بخش 1303/3]
آغاز: آغاز سخن به نام جهان آفرینی که عالم کون و فساد را از چهار عنصر انتظام بخشیده و هر عنصری را پایه و منزلی ارزانی داشت؛ انجام: که برابری ایشان تا ابد خواهد ماند هیچ یکی بیشی و افزونی نخواهد یافت.
نسخه حاضر مناظره عناصر اربعه و مناظره تیغ و قلم را شامل است و آغاز آن با نسخه بعدی برابر است؛ خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: قرن 11؛ جلد: پارچه ای، 19ص (494-512)، 21 سطر، اندازه: 34×21سم [ف: 38-301]
آغاز: آغاز سخن به نام جهان آفرینی که عالم کون و فساد را از چهار عنصر انتظام بخشیده و هر عنصری را پایه و منزلی ارزانی داشت؛ انجام: که برابری ایشان تا ابد خواهد ماند هیچ یکی بیشی
و افزونی نخواهد یافت.
خط: نستعلیق، کا: او دطی پول، تا: 10 ماه حیت 1291ق؛ جلد: گالینگور مذهب، 19 (59ر-77پ)، 18 سطر، اندازه: 24×14سم [ف: 38-210]
al-manazir-ul ilahiya
جیلانی، عبدالکریم بن ابراهیم، 767 - 832 قمری
jīlānī, 'abd-ol-karīm ebn-e ebrāhīm (1366 - 1429)
در چند «منظر» است در مراحل تصوف و آنچه باید صوفی آن را انجام دهد، در هر یک از منظرها در مرحله ای بحث کرده پس از آن آفت آن را می آورد. (سید احمد اشکوری)
آغاز: الحمدلله ذی المناظر العلية و المحاضر السنية و المشاهد القيومية و المحامد الديمومية الاحد في أحدية ذاته
انجام: قلو قابلها بذات الله تعالی لما قال بالفجر لان الله تعالی الايلحق به عجز فهو الكمال المطلق.
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: 15 جمادی الثاني 1011ق، جا: یمن؛ 64ص ( 137-74)، 17 سطر، اندازه: 22×14سم [ف: 10-1769]
آغاز و انجامک برابر
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ جلد: مقوایی، 40گ (62پ - 101 پ)، 17 سطر، اندازه: 20×15سم [ف: 6-39]
manāzer-ol ensān = t.-ye vafayāt-ol aʻyān
یوسف بن محمود بن محمد
yūsof ebn-e mahmūd ben mohammad
وابسته به: وفیات الاعيان و انباء ابناء الزمان؛ ابن خلکان، احمد بن محمد (608-681ق)
به درخواست: ناصر الدين ابوالفتح المظفر شاه بن محمد شاه بن احمد شاه بن محمد شاه
ترجمه ای است از وفیات الاعيان ابن خلکان.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 13743/2
آغاز: اللهم یامالك الملك تؤتي الملك من تشاء و تنزع الملك ممن تشاء؛ انجام: ابو واثلة ایاس بن معاوية بن قرة بن ایاس بن هلال بن رباب بن عبید ... وعمر پدر من هفتاد و شش سال بود و مرا نیز امروز هفتاد و شش است
از اول کتاب تا شرح حال ابو واثله ایاس بن معاویه موجود است؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 10؛ جلد: مقوایی مذهب، 28گ (175ر-202پ) [ف: 37-280]
manāzer-ol enšā' = monāzerat-ol enšā?
خواجه جهان، محمود بن محمد، 808 - 886 قمری
xāje jahān, mahmūd ebn-e mohammad (1406 - 1482)
در آیین ترسل و مباحث مربوط به بلاغت. متن این کتاب انشائی عالمانه مقرون به ترجمه دارد و حال آن که مقدمه آن با شیوه ای عالی نشر منشیانه ترتیب یافته است و دارای یک «مقدمه» و دو «مقاله» و یک «خاتمه» است: مقدمه در هشت «فصل»: 1) ماهیت علم انشاء و موضوع و غایت آن، 2) کلام و تقسیم آن، 3) بلاغت و فصاحت، 4) حقیقت و مجاز، 5) تشبیه و ارکان آن، 6) استعاره و اقسام آن، 7) کتابت، 8) تعریض و تلویح و ایما و اشاره: مقاله 1. در تقسیم کلام بنابر طریقه و روش منشیان، در چهار «منظر»: 1) تقسیم کلام، 2) شرایط کلمه مستعمل در انشا، 3) شرایط کلام مستحس منثور و یا منظوم، 4) ماهیت منشی و اقسام او؛ مقاله 2. بیان اقسام ارکان و شرایط آنچه مردم به یکدیگر می نویسند، در پنج «منظر»: 1) بیان اقسام منشآت، 2) ارکان هر یک از آن اقسام، 3) شرایط مناشیر و فرمان ها و فتح نامه ها، تهنیت و تعزیت نامه ها و عریضه و رقعه نویسی، 4) شرایط مکاتیب، ادنی به اعلا و دو تن متساوی و اعلا به ادنی، 5) جواز حذف و تأخير در ارکان مکتوب، در این مقاله مخصوصا بمراسلات دیوانی بیشتر توجه شده است؛ خاتمه در ماهیت خط و ضوابط آن، در هشت «قاعده». تقسیمات داخل مناظر این کتاب متضمن اجزاء متعدد و حاوی اطلاعات دقیق و مشروح درباره مباحث بلاغت و فصاحت و قواعد ترسل و نظائر این مطالب است.
برای مزید فایده به آوردن نمونه نثر و شیوه نگارش و نحوه تعلیم او می پردازیم: «فتح نامه: مشتمل بر پانجده رکن است اگر چه فتح نامها به طریق مختلف نوشته اند اما از تتبع مساطیر بلغای سابق و لاحق معلوم گشته است که احسن اسالیب مرغوبه آن است که به این ارکان و اسلوب مکتوب گردد. رکن اول تمجید و تحمید حضرت واجب الوجود جل جلاله و عم نواله؛ رکن ثانی صلوات و تسلیم حضرة رسول الله صلی الله علیه و سلم مع آل کرام و اصحاب عظام؛ رکن ثالث بیان وجوب تنظیم امور تام بر ذمه سلاطین ایام و دفع ظلم اشرار و قمع کفر کفار؛ رکن رابع سبب عزیمت بر قلع و قمع آن قوم ظلم شیمت؛ رکن خامس ذکر عزیمت پادشاه؛ رکن سادس صفت كثرة و قدرة لشکر سلطان؛ رکن سابع صفة گروه خصم؛ رکن ثامن صفت جرأت و جسارت خصم؛ رکن تاسع صفت قتال و جدال؛ رکن عاشر ذکر نصرة سلطان و هزيمة دشمنان؛ رکن حادی عشر حمد و شکر منعم بی عوض و غرض؛ رکن ثانی عشر ذکر ضبط و ربط ولایت خصم؛ رکن ثالث عشر اخبار فتح و ظفر بر مقیمان نواحی
بحر و بر؛ رکن رابع عشر ذکر اسم آنکس که فتح نامه باو صادر است و امرا و لشکر و شکر و سپاس خالق اناس؛ رکن خامس عشر ذکر وثوق رجا و کمال التجا بترتیب تواتر فتح و ظفر بر غرامات متواله پادشاه جهاد اثر».
آغاز: بسمله یا مبدء الانشاء ببسط نور الوجود ... اما بعد چنین گوید فقیر جانی محمود بن شیخ محمد گیلانی که بر خاطر پاک وضمیر دراک صدر نشینان محافل ادراک ظاهر وهویدا است که علم انشاء رسائل وخطب از جلائل اقسام اثنی عشر علم ادب است الخ.
انجام: و لفظ قفص که در پارسی به سین می نویسند و به صاد نیز جائز است و در عربی به حرف صاد می نویسند و به سین قد تم چاپ: این کتاب بدون تاریخ در اسلامبول چاپ شده است.
[الذريعه 278/22 ؛ حاجی خلیفه 1833/2 ؛ نسخه های منزوی 2119/2 (19نسخه)؛ مشترک پاکستان 15/5 (10 نسخه) و 732]
آغاز و انجام: برابر
اصل نسخه: گنج بخش، 3389 (گنج 1208/3)؛ خط: نستعلیق پخته، بی کا، تا: 9 محرم 891ق؛ 144گ (49-192) [ عکسی ف: 2-266]
خط: نستعلیق ترک، بی کا، تا: قرن 10؛ افتادگی: آغاز و انجام [نشریه: 2-131]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق خوب، بی کا، تا: قرن 10؛ محمد کاظم بروجردی به عربی نوشته: یکی از دوستان در سال 1240 این کتاب را به من بخشید؛ سال 1270 داخل کتابخانه اعتضادیه شده؛ واقف: سپهسالار؛ کاغذ: دولت آبادی، جلد: چرمی، 133ص، 13 سطر، اندازه: 12×17/5سم [ف: 2-102]
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 5012 و 6091-ف
نسخه اصل: همان نسخه بالا[فیلمها ف: 3-122 و 198]
آغاز: برابر؛ انجام: و مغناطیسی در عربی بغین و در فارسی بقاف می نویسند.
خط: نستعلیق، بی کا، تا: محتملا قرن 10؛ کاغذ: بخارائی، جلد: میشن، 135گ، 15 سطر (12×6)، اندازه: 21×12سم [ف: 6-753]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 10؛ افتادگی: آغاز؛ مجدول؛ تملک: فرهاد میرزا در 1304؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: مقوا، 109گ، 13سطر (9×4/5)، اندازه: 14×8سم [ف: 17-168]
خط: نستعلیق، کا: محمود بن نظام، تا: 21 رجب 920ق؛ 50گ (133-84)، اندازه: 17×9/5سم [ف: 1-140]
نسخه اصل: دانشگاه توبینگن 647 MaIII؛ خط: نستعلیق، کا: مصطفا، تا: 15 شعبان 939ق؛ تملک: سید علی نجم الدين پسر رضا مولوی خلفای رکبوبی صدر عالی علی خواجگان در 3 رمضان 66[10]؛ مهر: عبدالرحمن با تاریخ 15 رمضان 1947 [فیلمها ف: 3-156]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: جمادی الاول 974ق، جا: مکه مکرمه؛ با سرلوح نامرغوب، مجدول؛ جلد: میشن مذهب، 156گ، 15سطر، اندازه: 20×13سم [ف: 9-344]
انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 980ق؛ مجدول، با سرلوح زیبا؛ تملک: محمد معروف، عبدالباقی موزع الفتوى ابن الفضل، محمد جواد شهشهانی مورخ 2 جمادی الثاني 1217؛ کاغذ: سمرقندی، 150گ، 15سطر (13×6)، اندازه: 19×11/5سم [ف: 8-66]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: محمد، تا: 998ق، جا: قسطنطنیه؛ مجدول و مذهب، با سرلوحی زیبا؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: چرمی، 132گ، 17سطر، اندازه: 18×10/5سم [ف: 3-1324]
خط: نستعلیق، کا: ولی قره حصاری، تا: قرن 11 [نشریه: 2-45]
آغاز: کتاب و افواه و افاضل بلیغ خطاب بر بعضی مناقب ترکیب و معایب ترتیب مطلع گشته باشد؛ انجام: و تحریر آن بنسیم عنایت حضرت باری سفاین آمال جناب بخدمت شعار
خط: نستعلیق زیبا، بی کا، تا: قرن 11؛ مجدول، پشت جلد شرح حال مفصل و دقیق مؤلف به قلم نگارنده است؛ جلد: میشن مذهب، 124گ، 15 سطر، اندازه: 20/3×12سم[نشریه: 6-92]
آغاز: برابر؛ انجام: و در فارسی بزا می نویسند مثل و یز و ویس و پاپاز و پاپاس نیز جایز است خط: نسخ، بی کا، تا: اوایل جمادی الثاني 1007ق؛ تملک: جمال الدين احمد در 1256؛ مهر: «محمد بن عبدالرزاق» (مربع)؛ 157گ، 15 سطر، اندازه: 11×17/5سم [مؤيد: 3-251]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد بن ارسلان معدنی (؟)، تا: محرم 1033ق، جا: قسطنطنیه؛ افتادگی: وسط؛ نسخه پردازی عثمانی، مصحح، محشی، پایان نسخه دو برگ اشعار عربی و ترکی و فارسی از
شیخ محیی الدين العربي و ابن حجاج و حمیدی و نوعی افندی و مسدس واعظی بر دو شعر سعدی؛ یادداشت های معاملاتی ملا عبدالعزیز بن محمد کو سیجاقی واعظی مقیم سردشت در 1351 و 1352ق؛ تملک: حسن بن حسین؛ با مهر کتابخانه جعفر سلطان القرايي؛ اهدایی: جعفر سلطان القرايي، آذر 1348ش؛ 83گ، 21سطر (15×6/5)، اندازه: 20/1×12/8سم [ف: 2/29-854]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1004 یا 1040 [ف: 3-361]
خط: نستعلیق، کا: دانیال، تا: 21 صفر 1050ق [مختصر ف: -800]
آغاز: فص خاتم فضایل و ینبوع زلال مقال کامل زیرا که عنان ظهور افضلیت آدم و زمام نظام تمام عالم بدست شهسوار کلام؛ انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: محمد معصوم بن رشید اشتری، تا: 1112ق؛ افتادگی: آغاز؛ 100گ، 15سطر، اندازه: 20×13سم [ف: 2-35]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: ذیحجه 1198ق؛ شعر نظام استر آبادی مورخ 912 در صفحه عنوان و نامه پادشاه هند به بایزید خان پادشاه روم به فارسی در پایان هست؛ تملک: محمد مسلم قدیمی ایروانی در 1201؛ کاغذ: بغدادی، جلد: تیماج، 99گ، 14سطر (10×15/5)، اندازه: 14/5×20سم [ف: 11-2054] و [فیلمها ف: 3 -278]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13[مختصر ف: -800]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ مجدول مذهب؛ جلد: تیماج، 252ص، 15 سطر، اندازه: 18×11سم [ف: 10-1543]
خط: نستعلیق ترک، کا: محمد سعید، تا قرن 13 کاغذ: استانبولی، جلد: تیماج مذهب، 68گ (1پ -68پ)، 29سطر (17×7/5)، اندازه: 23×13سم [ف: 17-453]
خط: نستعلیق شکسته، کا: حیدر، تا: 21 شعبان 1209ق؛ کاغذ: ترمه، 135گ، 13 سطر، اندازه: 24×13/7سم [ف: 4-782]
خط: نسخ، کا: محمد صادق بن حاجی ملا محمد تقی، تا: 18 صفر 1251ق؛ جلد: تیماج، 142گ، 15 سطر (14×8/5)، اندازه: 21×14/5سم [ف: 2-143]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: اصفهانی، آقا بن محمد مهدی، تا: 4 جمادی الثاني 1268ق؛ 142گ، 12 سطر، اندازه: 21×14/5سم [ف: -201]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: محمد حسین، تا: یک شنبه 10 شوال 1277ق؛ جلد: تیماج، 106گ، 15 سطر، اندازه: 22×15سم [ف: 8-4567]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: همدانی، محمد، تا: 1279ق؛ با یادداشت قزوینی؛ تملک: اقبال در پاریس 28/10/27؛ جلد: تیماج، 92گ، 18سطر (6/5×13/5)، اندازه: 23×16سم [ف: 1-34]
آغاز: برابر
فقط دو ورق از آن نوشته شده است؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1311ق؛ جلد: میشن [ف: 5-84]
خط: نستعلیق شکسته، کا: حاج حسین آقاملک، تا: 28 شوال 1344ق؛ 143گ، 13 سطر، اندازه: 21×16/8سم [ف: 4-782]
خط: نسخ، کا: عبرت نائینی، محمد علی، تا: دوشنبه 17 ربیع الثاني 1345ق؛ جلد: میشن، 119گ، 15سطر، اندازه: 20/3×16/8سم[ف: 4-782]
آغاز و انجام: برابر
بی کا، بی تا، جلد: تیماج مذهب، 14 سطر[ف: 1-349]
manāžir-ul anwār wa mazāher-ul asrār
حسینی قزوینی، محمد تقی بن امیر مؤمن، - 1270 قمری
hoseynī qazvīnī, mohammad taqī ebn-e amīr mo’men (- 1854)
تفسیری است بر قرآن کریم به ترتیب سوره ها. مؤلف در مقدمه عنوان نموده که بنا دارد تفسیری به صورت مختصر مشتمل بر بحث الفوائد و صرف الفرائد مع اشارات الى اصول القرآنية و بشارات بانوار عرفانية مع تلویحات الى تأويلات آل الرسول و تعریضات إلى المحكمات من قوانین المعقول» تأليف نماید و پس از مقدمه بحثی طرح نموده درباره «حروف» و پس از آن توضیح کوتاهی درباره لفظ «سوره» پس از آن شروع به تفسیر فاتحة الكتاب نموده است. این تفسیر اغلب به ذوق عرفانی برگزار شده و مفسر برای تأييد نظرات خود به روایاتی از اهل بیت و ادعیه استشهاد کرده است. (صدرائی و دیگران)
آغاز: بسمله الله احمد بمنه علی بسط فنون فواضله و ایاه اشکر بعونه علی نشر نوامی نوائله ... اما بعد فهذه خلاصة تفسیر کلام الله الكريم و کتاب الله الحكيم علی ما استخصه الله بمنه لعبده
المفتاق المفتقر اليه محمد تقی بن امیرا مؤمن الحسيني [الذريعه 279/22]
آغاز: برابر؛ انجام: و ذلك ذريعة الى تعلیل خلق العالم الأصلح و الاليق
ج 1، این جلد تا آیه 29 از سوره بقره: «هو الذي خلق لکم ما في الأرض جمیعا ثم استوی الخ» را دارد؛ خط: نسخ، بی کا، تا: صفر 1241ق؛ واقف: میر سید علیخان طبیب، 1273؛ 136گ، 19سطر، اندازه: 21×15سم [ف: 4-456]
آغاز: برابر؛ انجام: و اما الذين آمنوا فزادتهم ایمانا و هم یستبشرون و وجه المراد من المثل ظهر مما مر فتبصر ... لما طبع الله علی مشاعرهم
تفسیر سوره حمد و هیجده آیه اول سوره بقره را شامل است؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ مصحح، محشی به امضاء «علی ثقفی عفی عنه) که واقف نسخه است و به امضاء «منه أبقاه الله تعالی»؛ مهر: واقف «علی بن محمد» (بیضی) در 1250ق؛ واقف: علی بن محمد ثقفی، 1250ق؛ 53گ، 25 سطر، اندازه: 20×29سم [ف: 1-64]
al-manazir-ul hikamiyya
اقرجنلو، محمد حسین بن محمد صالح
aqarjanlū,mohammad hoseyn ebn-e mohammad sāleh
در سه «باب»: جسم طبیعی و تعلیمی، معقولات (منطق)، الهي؛ و اندکی از منطق و الهي را آورده و با بحث های کلامی آمیخته.
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 313
آغاز: بسمله الحمدلله الذي خلقنا و هدانا سواء الطريق بحکمته؛ انجام: فکلها عندنا ثابت الهم ثبت اقدامنا في الدين ... و اقض حاجتنا برحمتك یا ارحم الراحمين.
خط: نسخ، بی کا، بی تا، جلد: تیماج، 62گ، 16 سطر (12×17)، اندازه: 16×10سم [ف: 3-379]
manāzer-e qadīmī az banā va xīyābān va ašxās
تهران، دانشگاه؛ شماره نسخه: 3813-ف
بی کا، بی تا؛ از روی اصل [فیلمها ف: 2-252]
manazir-ul mahadir li-l-manazir-il hazir
علاء الدوله سمنانی، احمد بن محمد، 659-736؟ قمری
alāʻ-od dowle-ye semnānī, ahmad ebn-e mohammad (1262 - 1336)
تاریخ تأليف: سه شنبه 29 شعبان 713ق؛ محل تأليف: صوفی آباد
چاپ: دمشق، مجلة المعهد الفرنسي للدراسات العربية، عدد 16، 39ص، 1958- 1960م.
[سرگذشت سمنانی ص 803 تاریخ نظم و نثر نفیسی ص 733]
تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 3973/1
آغاز: بسمله الحمدلله الذي هدانا الى الطريقة النقية الرضية؛ انجام: ... لازالت معبد العباد و الزاد من الابدال و الاوتاد.
نیمی از کتاب است؛ خط: نستعلیق، کا: محمد حسن بن حاجی اویس، تا: با تاریخ 1047ق؛ مقابله شده در 1047 با اصل؛ کاغذ: ترمه، جلد: میشن، 17سطر، اندازه: 21×12سم [ف: 7-124]
manāçir wa marāyā
اقلیدس، 306 - 283 قبل میلاد
oqlidos (-306 - -283)
رساله کوتاه و معروفی در بیان علمی نحوه اشیا توسط چشم و بیان آینه ها و حکم هر کدام.
چاپ: هند، آرمی پریس، به اهتمام: مولوی عبدالحکیم رشید طلعت
[میراث مشترک ایران و هند: 1-121]
شروح و حواشی:
1- تقویم الخطأ في المناظر ؛ کندی، یعقوب بن اسحاق (185-252)
2- تحریر المناظر لاقلیدس؛ نصیر الدين طوسی، محمد بن محمد (672-597)
3- مشرق الشمسين؛ دهلوی، محمد زمان بن محمد صادق (-12)
4- شرح تحریر المناظر = تحریر تحریر المناظر
تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 1203/1
آغاز: بسمله، الحمدلله رب العالمين و الصلوة علی محمد و اله اجمعین و بعد؛ انجام: و لا یحضر في الان حجة علیه اقوی منه و لااری جواباله و لو بتبدل التعسف و احتمال التكلف.
خط: نستعلیق، کا: طبیب رشتی، محمد صالح بن محمد رفیع، تا: قرن 13، جا: تهران؛ مجدول؛ جلد: تیماج، 54گ، 17 سطر (14/5×7)، اندازه: 21×13سم [ف: 3-236]
قاینی، قاسمعلی، ق 11 قمری
manāzer va marāyā
qāyenī, qāsem--alī(- 17c)
در 16 «مطلب».
آغاز: بسمله. حمدله ... اما بعد المحتاج إلى قاسم الارزاق قاسم علی قاینی سطری چند تحریر نمود در علم مناظر منظور ناظرین.
تهران، دانشگاه؛ شماره نسخه: 3530/5
آغاز: برابر؛ انجام: یا بنسبت شخص و ظل او تا ظاهر باشد (با تمام رسید این رساله در مدرسه چهار باغ مشهد مقدس در 17 شهر صفر ... 1097 کتبه ... ابن محمد جعفر محمد کاظم).
خط: نستعلیق، کا: محمد کاظم بن محمد جعفر، تا: 17 صفر 1097ق، جا: مشهد رضوی مدرسه چهارباغ؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج مذهب، 86ص (149-234)، 14 سطر (12×6)، اندازه: 17×9سم [ف: 12-2551]
manāzer va marāyā
جونپوری، غلامحسین بن فتح محمد، 1205 - 1279 قمری
jonpūrī,qolām-hoseyn ebn-e fath mohammad (1791 - 1863)
از قاضی حسین جینوزی هندی است.
آغاز: می خواهیم که مثلث مفروض را به اجزای متساویه تقسیم کنیم بخطوطی که موازی یک ضلع باشد؛ انجام: و نیز برهان شش شکل من جمله اشکال قدماء. تمت الكتاب.
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج، 16 سطر (13×6)، اندازه: 22×13سم [ف: 5-653]
آغاز: آن در خزینه دوم در علم ابصار است متضمن بر سه حرز؛ انجام: وجیزه بنی موسی تمام شد جدول فهرست اشکال ... سنه 1308
خط: نستعلیق خفی، کا: منجم اسدالله بن حیدر، تا: 1308ق، جا: تهران؛ قطع: وزیری کوچک [رایانه]
manā ir wa marāyā
مشهد؛ مولوی؛ شماره نسخه: 396
آغاز: و نرجو ان یکون الاصول المخترعة و المسائل المودعة في الكتاب قواعد یبنی علیها من یهش لها
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 10؛ افتادگی: آغاز؛ با اشکال هندسی؛ 17سطر، قطع: خشتی [نشریه: 5-51]
manāzer va marāyā
مشهد رضوی؛ شماره نسخه: 12124/6
آغاز: آن از خزینه دوم در علم ابصار است و از کتاب چاپی جامع بهادر خانی که در هند رسیده استنساخ شده است
خط: نسخ، کا: اسدالله بن منجم دو دانگه مازندرانی، تا: 1308ق، جا: تهران، با اشکال نجومی؛ جلد: تیماج، 17 سطر، اندازه: 22/3×16/5سم [ف: 10-155]
المناظرة- المدخل في أصول الفقه
المناظرة - حل شبهة جذر الاصم (مکاتبات دوانی و دشتکی درباره)
مناظره - المناظرة المأمونية (ترجمه)
مناظره - مناظرة مع بعض علماء الحلب
monāzere (r. dar)
شوشتری، نورالله بن شرف الدين، 956 - 1019 قمری
šūštarī, nūr-ol-lāh ebn-e šaraf-od-dīn (1549 - 1610)
مناظره فیما بین امیر یوسف علی حسینی استر آبادی و مرحوم قاضی نورالله شوشتری مرعشی شهید به سال 1019 ق در هند.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 10002
خط: نسخ خوش، بی کا، تا: 1283ق، ظاهرا در هند کتابت شده؛ قطع : رقعی کوچک [میراث شهاب: س ش 2-18]
al-munazira
مدرس یزدی، محمد بن مرتضی، - 1323 قمری
modarres-e yazdī, mohammad ebn-e mortazā (- 1905)
این مناظره بین مرحوم میرزا سید محمد مدرس و آقا سید محمد باقر درجی که از مدرسان خارج فقه و اصول در شهر اصفهان بوده واقع شده است. طرف مقابل در آن به برخی آراء وی در منظومه فيروزة الرضويه خرده گرفته و مؤلف در مقام پاسخگویی بر آمده است.
آغاز: بسمله. الحمد لله الحكيم العليم و صلی الله علی محمد و آله ... اعلم انی قلت في منظومتی في الأصول المسماة بفيروزة الرضوية هذه الأشعار
انجام: جاءت في کلامکم و الكلام یجر الكلام فتعرضت له في الجملة بلا اتمام و علیكم السلام.
یزد؛ مدرسی؛ شماره نسخه: بدون شماره /2
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ تحریری، کاتب = مؤلف، بی تا، جلد: تیماج، 15گ ( 100-86)، 14 سطر (13×8)، اندازه: 18×11سم [میراث اسلامی: 450-8]
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 2072/2 عکسی
نسخه اصل: همان نسخه بالا[میراث شهاب: س17ش 3و 4-312]
monāzere (mnz.)
کاشانی، حبیب الله بن علی مدد، 1262 - 1340 قمری
kāšānī, habīb-ol-lāh ebn-e 'alī madad (1846 - 1922)
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 18910 ض
کاتب = مؤلف، تا: قرن 14[د.ث. مجلس]
monāzere
تهران؛ شهشهانی ، حسین: شماره نسخه: بدون شماره
بی کا، تا: قرن 11[میراث اسلامی: 5-602]
al-munāzira
غیر همانند:
آغاز: الحمدلله الجواد العظيم المتعال عن التفهيم لم یدر که من دونه الساكن في النور لاتصل اليه أبصار العقول المخلوقة؛ انجام: ماذا ینفع الانسان اذا ربح العالم کله و خسر نفسه و ماذا یعط الانسان فداء عن روحه و الحمدلله أولا وآخرة؛ تم.
مناظره ای بین یک مسلمان و فردی مسیحی است و ظاهر مؤلف رساله نیز مسیحی بوده است؛ خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ متن نسخه به صورت مورب (چلیپا)؛ 11گ (121-131)، 31سطر، اندازه: 12/5×20/5سم [ف: 30-447]
آغاز: روی انه حضر في مجلس الخليفة المنصور المستنصر جماعة من المخالفين و قالوا للخليفة نحب أن یجیب لنا احد من الفقهاء و نسأله عن خیر الصحابه و کان في العراق شیخ فاضل عالم بالاخبار و الاحاديث؛ انجام: فمن انكر هذه الأخبار مع صحة طرقها و قوة أسانيدها فلینکر جمیع الشرايع و معجزات الرسل و جمیع أمور الدين فانها إنما صحت بمثل هذه الأسانيد و وجه الطرق و الحمدلله رب العالمين
رساله ای در مناظره عالم شیعی است که به دعوت مخالفان در حضور منصور بن محمد (المستنصر بالله) خلیفه عباسی انجام گرفته است که ولایت امیر المؤمنين را با دلایل مختلف به اثبات می رساند؛ خط: نسخ، کا: ابوالحسن بن زین العابدين، تا: 1244ق؛ 9گ (85-93)، 13 سطر، اندازه: 12×7سم [ف: 31-61]
آغاز: یا من یجیب داعیه في بابه و لاتخیب سائله عن جنابه صل علی من اول فصل الخطاب؛ انجام: واسکنه في اعلی جنانه و الله سأل أن ینفع الطلاب من معاشر الاحباب
لطیفه ای مختصر در فن مناظره مرتب در یک مقدمه و مقصد و خاتمه، خاتمه متضمن یازده امر است، آن را از پدرش گرفته است؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ محشی؛ جلد: چرم، 3گ (125پ-127ر)، اندازه: 12×20سم[مؤيد: 2-160]
آغاز: الحمدلله رب العالمين والصلاة و السلام علی حبیبه محمد علیه السلام و آله اجمعین؛ انجام: لکن لابد من شاهد و قس علی هذا الى ان ینتهی الى عجز احدها
خط: نسخ، بی کا، بی تا، محشی؛ جلد: چرم، 1گ (127ر-127پ)، اندازه: 12×20سم [مؤيد: 2-160]
آغاز: اعلم أن المناظرة الموضوعة لقصد الغلبة و اظهار الفضل و التشرف عند الناس و قصد المباهاة وللماراة و استمالة وجوه الناس هی منبع الاخلاق المذمومة
گفتاری است در آثار بد مناظره. در آخر این مقال نوشته شده: نقل هذا من خط نقل من خط ملك العلماء عمادالدین میان (کذا) «سعدالله»؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا [ف: 6-395]
monāzere
گفتگوی دو دوست است یکی مسلمان و دیگری هندو و پرهیز کننده از خوردن گوشت جانوران و آزار آنها.
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 4552
آغاز: بسمله. الحمد الله الواحد الأحد ... سبب از ترقیم این چند کلمه آنست؛ انجام: بپای خودشان زدند چون در اوایل این کتبها ... متروک گردیده و اعتنایی بآن نداشتند.
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 14؛ جلد: مقوا، 8گ، 20 سطر (16×10)، اندازه: 23×17سم [ف: 13-3494]
مناظره ابلیس - تفلیس ابلیس
مناظرة ابن ابی جمهور - مناظرة مع الفاضل الهروي
monāzerat-o ebn-e abī jomhūr (t.)
شریف حسینی، محمد اشرف بن علی نقی اقدس، ق 11قمری
šarīf hoseynī «mohammad ašraf ebn-e ‘alī naqī aqdas (-17c)
وابسته به: مناظرة مع الفاضل الهروي = مناظرة ابن ابی جمهور؛ ابن ابی جمهور، محمد بن علی (838-906ق)
اهدا به: شاه سلیمان صفوی (1077- 1105ق)
تاریخ تأليف: 1090ق
آغاز: بهترین مقالی که مترجمان صحایف فرقان حق گویی بان رطب اللسان شوند.
[فهرستواره منزوی 216/9 ؛ الذريعه 285/22 و 286]
تهران؛ مفتاح؛ شماره نسخه: 610/2
آغاز: برابر
خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: ذیقعده 1090ق [نشریه: 7-248]
monāzerat-o ebn-e abī jomhūr (t.)
کاشانی، محمد بن محمد، ق 11 قمری
kāšānī, mohammad ebn-e mohammad(- 17c)
وابسته به: مناظرة مع الفاضل الهروي = مناظرة ابن ابی جمهور؛ ابن ابی جمهور، محمد بن علی (838-906ق)
به دستور: یکی از اخوان الصفا و خلان الوفاء
تاریخ تأليف: 19 شعبان 1001ق؛ محل تأليف: هند
ترجمه مناظره محمد بن علی ... بن ابی جمهور احسایی از دانشمندان شیعی قرن دهم هجری است با فاضل هروی عامی در مشهد رضوی. از این مناظره چند ترجمه سراغ داریم نسخه حاضر گویا ترجمه جلال الدين محمد بن محمد کاشانی از مناظره مذکور است. از سنجش این ترجمه با متن عربی روشن می شود که مترجم همه این رساله را ترجمه نکرده است بلکه به ترجمه زبده آن پرداخته است. چند ترجمه فارسی از این رساله می شناسیم که عبارت است از ترجمه محمد اشرف بن علی نقی اقدس شریف حسینی مشهدی که به نام شاه سلیمان صفوی (1077- 1105 ق) به سال 1090ق انجام شده است. ترجمه ای که در نامه دانشوران (379/3-416) آمده که برخلاف تصور برخی از آن جلال الدين محمد کاشانی نیست. ترجمه ای که الذريعه از آن نوروز علی بسطامی دانسته که در کتاب خود فردوس التواريخ» درج کرده استریال که با مقایسه و تطبیق با آنچه در نامه دانشوران ناصری چاپ شده معلوم می شود که این ترجمه عینا همان است که در نامه دانشوران ناصری بوده و بسطامی عینا آن را در کتاب خود گنجانیده است. ترجمه جعفر بن حسین موسوی اصفهانی (1090- 1158ق) که نسخه ای در مجموعه محدث ارموی دارد. یکی هم همین ترجمه جلال الدين کاشانی است که در آغاز آن می گوید: «... با وجود قلت بضاعت و عدم استطاعت در ترجمه زبده آن شروع کرده به فاتحه و سه مبحث مرتب نمود».
آغاز: ثنا و محمدتی که زبان بحکم انت کما أثنيت علی نفسك بعجز و قصور معترف باشد شایسته ذات مقدس قادری است که به قدرت کامله و حکمت بالغه ذرات ... و تارک مبارک در یتیم سلسله نبوت را یعنی خاتم انبیا و رسل باعث ایجاد جزو و کل ... بدان که اقل الخليقه با لا شیئی في الحقيقه المحتاج الى فیوضات وهاب الأماني محمد بن محمد الشهير به جلال الدين کاشانی در سنه احدی و الف در بعضی بلاد هند ... از بعضی اعزه معتمد الاقوال و مستقیم الاحوال مروی است که در سنه ثمان و سبعین و ثمان مائه در مشهد مقدس امام ثامن ضامن علی بن موسی بن جعفر الملقب بالرضا ... در منزل خلف اولاد نبی و ولی سید محسن بن سید محمد رضوی قمی ...
انجام: شیخ محمد فرمودند که بعد از این معلوم نیست که مولوی را توانیم که ملازمت کنیم ... بعد از آن حقیقت احوال او معلوم نشده الحمد لله علی ظهور الحق و بطلان الباطل و نستغفر الله علی الزيادة و النقصان. تمت بالخیر في ليلة الجمعة تسعة عشر شهر شعبان من شهور سنة احدی و الف علی ید الفقير إلى الملك المعين جلال الدين.
چاپ: در مجموعه رسائل فارسی، دفتر نهم، مشهد، بنیاد پژوهش های آستان قدس رضوی، 1388ش، به کوشش ابراهیم عرب پور
[فهرستواره منزوی 216/9 و 553/9]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: شاه محمد همدانی، تا: رجب 1042ق؛ واقف: فهرستی؛ 19گ، 22 سطر، اندازه: 20×14سم [ف: 4-46]
آغاز: برابر؛ انجام: تمت بالخیر في ليلة الجمعه تسعه عشر شهر شعبان من شهور سنه احدی و الف علی ید الفقير الى الملك المعين ابن محمد جلال الدين. این صورت خط مصنف است و بیک واسطه نقل شد بتاریخ روز شنبه 24 شهر صفر ختم بالخیر و الظفر سنه 1043 با تمام رسید حرره الال محمد شفیع ابن المرحوم محمود الجنابذي عفی عنهما.
خط: نستعلیق، کا: محمد شفیع بن مرحوم محمود جنابذی، تا: 1043ق؛ کاغذ: بخارائی، جلد: تیماج، ، 15 سطر (15/5×7)، اندازه: 23×13/5سم [ف: 3-403]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: اسماعیل، تا: 27 صفر 1044ق؛ به دو واسطه آن را از روی خط مترجم استنساخ نموده، محشی؛ مهر: گویا میرزا جان باغنوی «میرزا جان بن حبیب الله بن محمد تقی» (بیضوی)؛ 64ص (2-65)، 14 سطر، اندازه: 11×19سم [ف: 2-24]
آغاز: بسمله صورت مجلس آنست که گفته روزی سید محسن نقیب حسیب رضوی قمی جمعی از سادات وطلبه را ضیافت می کرد و ملای هروی نیز حاضر بود در آن اثنا متوجه جانب من گردیده انجام: و همچنین نگفت که من لم یعرف مکان امامه بلکه گفت من لم یعرف امام زمانه و الحمدالله ... فاضل هروی عاجز شد گفت من نیز در طلب معرفت امامم ... حاضران مجلس از خوردن طعام فارغ شده و هریک به منزل خود مراجعت نمودند ... با ایشان بیرون رفت
گرچه در فهرست این ترجمه از جلال الدين کاشانی دانسته شده ولی سر آغاز و انجام آن با چند نسخه که می شناسیم و با آنچه چاپ شده است ناهماهنگی است و ممکن است که ترجمه ای ناشناس باشد؛ خط: نسخ، بی کا، تا: 27 ربیع الأول 1316ق؛ افتادگی: انجام؛ جلد: تیماج مذهب، 5گ (1204-208ر)، 19سطر، اندازه: 14×20سم [ف مخ: 1-121]
آغاز: برابر؛ انجام: بعضی از قبایح افعال ایشان بر شما ظاهر سازم چه میگوئی.
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ جلد: مقوا، 16گ، 21سطر، اندازه: 24×15سم [ف: 11-66]
monāzerat-o ebn-e abī jomhūr (t.)
موسوی اصفهانی، جعفر بن حسین، 1090 - 1158 قمری
musavi esfahani,ja'far ebn-e hoseyn (1679 - 1745)
وابسته به مناظرة مع الفاضل الهروي = مناظرة ابن ابی جمهور؛ ابن ابی جمهور، محمد بن علی (906-838ق)
ابن ابی جمهور احسائی به سال 878ق به مشهد رضوی مسافرت نموده و در آنجا با یکی از علمای اهل سنت هرات سه مجلس مناظره داشته که در برخی از کتب به عربی آمده است. مترجم یکی از آن مجالس را در رساله حاضر ترجمه نموده و در مقدمه آورده است که در پایان وجوب عینی نماز جمعه را که رأي وی می باشد را متذکر خواهد شد که نسخه حاضر فاقد آن می باشد.
قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 4259/5
آغاز: الحمدلله رب العالمين ... و بعد پس بر الواح ضمائر صافیه برادران دین و طالبان یقین مینگارد اقل عباد الله العزيز القوى ابوالقاسم جعفر؛ انجام: و هر یک به منزل خود مراجعت نمودند و فاضل هروی نیز با ایشان بیرون رفت تمام شد آنچه در آن کتاب مذکور بود.
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13 جلد: تیماج، 6گ (100پ - 105پ)، 25 سطر، اندازه: 21×13سم [محدث ارموی مخ: 1-377]
monāzere-ye ebn-e xatīb va mahasti
جوهری تبریزی، عبدالله، ق7 قمری
jowharī tabrīzī, ‘abd-ol-lāh(- 13c)
داستان مناظران و معاشقات مهستی گنجوی (قرن 6) و تاج الدين امیر احمد ابن خطیب گنجه است. بیشتر به افسانه ای می ماند بدون مستند تاریخ منسوب به جوهری زرگر بخارایی یا بخاری شاگرد ادیب صابر ترمذی (-542ق). در روایت دیگری این کتاب با تردید به نظامی گنجوی منسوب شده است. در این حکایت مهستی دختر فقیهی است از ماوراء النهر، صاحب جمال و کمال و آواز خوش و آشنا به موسیقی و دارای طبع شعری روان. پس از فوت پدرش با مادر و دو کنیزک و غلامی از خجند بیرون می آید و در کوی خرابات شهر گنجه ساکن می شود. با بزرگان و شاهان نشست و برخاست داشته است. سراسر کتاب داستان ارتباط و پیوند و مشاعره وی با امیر احمد است در نهایت با مرکب امیر احمد و نابینایی و مرگ مهستی حکایت به پایان می یابد. از سرنوشت واقعی مهستی اطلاع چندانی در دست نیست. وی شاعره رباعی سرای قرن شش بوده است. بعضی او را هم طراز خیام و بعضی پس از خیام برجسته ترین رباعی سرای ایران می دانند. دیوان وی بر جای نمانده است. در این حکایت بعضی از اشعار او گنجانده است. چندین نسخه با عناوینی مشابه در کتابخانه های دنیا موجود است: ... رباعیات مهستی گنجه ای و امیر احمد (فرهنگستان علوم جمهوری آذربایجان مورخ 900ق)؛ 2. داستان امیر احمد و مهستی (انستیتو نظام باکو، بی تا)؛ 3. داستان امیر احمد و مهستی (کتابخانه ملت استانبول، بی تا)؛ 4. رباعیات مهستی و امیر احمد و خطیب (میکروفیلم دانشگاه تهران مورخ قرن 11ق، ش 3614)؛ 5. امیر احمد امیر احمد و مهستی (قرن 10، ش 3572، ص 243-257)
[الذريعة 21/9 و 165 و 1137؛ فرهنگی سخنوران 105 و 574؛ دانشمندان آذربایجان 76؛ تاریخ گزیده 718 و 757؛ فهرستواره منزوی 336/1 نسخه های منزوی 3687/5 ؛ تاریخ نظم و نثر در ایران 85/1 و 739/2 ؛ دانشنامه ادب فارسی در قفقاز ص 541-545]
نسخه اصل: آکادمی علوم شوروی مسکو ش 11693/197/116a؛خط: نستعلیق، بی کا، تا: سه شنبه 21 شوال 900ق؛ افتادگی: آغاز [فیلمها ف: 1-204]
آغاز: چنین آورده اند راویان اخبار و گذارندگان اسرار و ناقلان شیرین گفتار که در شهر ماورالنهر فقیهی بود علم بسیار خوانده بو چنانكه در چهار حد ماوراء النهر هیچکس بعلم او نبود زهدی و علمی تمام داشت؛ انجام: چنان در فراق امیر احمد بگریست که نابینا شد و آن نیز از دنیا برفت و هیچ کس از دست اجل جان نبرده است. ایشان رفتند و ما نیز خواهیم رفت همه برگ رائیم برنا و پیر برفتن خرد بادمان دستگیر تمام شد قصه امیر احمد و مهستی ...
خط: نستعلیق و شکسته نستعلیق، کا: میرزا محمود کاشانی، تا: 1241ق، جا: تهران؛ جلد: تیماج قهوه ای، 87گ، 15 سطر (18/5×9/5)، اندازه: 27×16/5سم[رایانه]
monāzere-ye abū eshāq-e šā‘er bā hārūn-or rašīd
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 9541/6
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1287ق؛ جلد: تیماج، 2گ(پ37- 38پ)، 21 سطر، اندازه: 22×35سم [ف: 30-207]
munazirat-u 'abi-1 ala' al-ma'arri maa-s sarif-il murtadā
صهرشتی، سلیمان بن حسن، قرن 5 قمری
sahraštī, soleymān ebn-e hasan(- 11c)
«نظام الدين صهرشتی» که یکی از شاگردان برجسته «سید مرتضی» بوده، مناظره رمز گونه و کوتاهی را از یکی از مجالس «مرتضی»، بین «أبو العلاء» و «سید» و توضیحات اجمالی درباره این مناظره که از خود «سید» می باشد، گزارش نموده است. این رساله از لحاظ چند موضوع، بسیار مهم است: 1. شناخت مذهب اعتقادی «ابو العلاء معری»؛ 2. تسلط و تبجر «سید مرتضی» برملل و نحل و مبانی اعتقادی آنان.
[الذريعة: 286/22]
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 14254/5
آغاز: قال الشيخ سلمان الصهر شتی - رحمه الله - دخل أبولاعلاء المعري علی سیدنا المرتضي علم الهدي - قدس الله روحه و نور ضریحه - فقال السيد: ما قولك في الجزء، فقال أبو العلا: ما قولك في الشعري؛ انجام: یاذا ظلم فعلم أبوالعلاء ذلك و أخبر و شرحه و الحمدلله رب العالمين.
بی کا، تا قرن 13؛ 1گ (22)، 27 سطر، اندازه: 18×11سم [ف: 36-70]
munāzirat-u 'abi-l ‘alā' al-ma'arrī ma‘a-š šarīf-il murtadā
مناظره ای است در یک صفحه در باب کل و جزء و شعر و تدویر و عدم انتهاء و تخیر و ناعور.
سبزوار؛ صد و بیست و پنج نسخه؛ شماره نسخه: 68/8
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ 1گ (3×4)، اندازه: 30×20سم [اوراق عتیق: 2-388]
munazirat-ul abi-1 hudayi
علاف، محمد بن هذیل، 131؟ - 235 قمری
‘allāf, mohammad ebn-e hozayl (750 - 850)
در یکی از سفرهای مأمون که تعدادی از علما و از جمله ابوهذیل همراه او بوده به منطقه عراق می رسند، ابوالهذیل می گوید شنیده ام اینجا دیری است به نام «دیر الرقة»، و در آن مرد مجنون مسیحی به سر می برد و خود به تنهایی برای ملاقات او می رود. در این ملاقات آن شخص خلافت و امامت علی علیه السلام را برای ابو الهذيل اثبات می کند. (سید محمود مرعشی)
آغاز: روی انه صحب المأمون معه في سفره من اعیان مملکته ینف وثلثون رجلا من ارباب الاحتجاج والجدال وعلماء الكلام وروات الأخبار و کان لهم علیه الارزاق الهنيه والجوایز ...
انجام: قال ابوالهذیل فوالله ما رایت عاقلا في حال جنونه غیره ولا مجنونا في حال عقله غیری وکرهت أن أذكره للمأمون خوفا ان یدینه ویقصینی.
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: حسین بن محمد حسینی، تا: رجب 1063ق، جا: حیدر آباد؛ مصحح؛ تملک: حسین بن محمد بن یحیی؛ جلد: تیماج، 10گ، 17 سطر، اندازه: 22×13سم [ف مخ: 5-2122]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ مصحح؛ جلد: تیماج، 6گ ( 131-125 پ)، 21 سطر، اندازه: 14/5×20/7سم [محدث ارموی مخ: 3-1534]
آغاز: ... الله اکبر تشهدون علی نبیكم و هو سید اولی العزم انه ترك فرضا ... قلت لم یفرضها علیه بل علی غیره؛ انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: آغاز؛ 6گ (7ر -12پ)، 20 سطر، اندازه: 15×10سم [ف: 35-204]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد نصیر فرزند ملا حسن بالانكابی جیلانی، تا: 1119ق؛ مصحح؛ 9 گ (126-134)، 22 سطر، اندازه: 15×6سم[ف: 29-381]
آغاز و انجام: برابر
خط: شکسته نستعلیق، کا: محمد جواد بن محمد حسین طهرانی متطبب، تا: 19 ربیع الاول 1313ق، جا: باغ پزشک ناصرالدین شاه در جنب شمیران صاحبقرانیه؛ مجدول؛ جلد: مقوایی، 4گ (4ر - 7ر)، 33سطر، اندازه: 24/5×15/4سم [ف: 9-369]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: میرزا محمد خان کاشانی خواهر زاده میرزا محمد خان کاشانی خواهر زاده میرزا محمد علی خان مجیر الدوله کاشانی، منشی مخصوص وزارت تأليفات، تا: 1320ق؛ جلد: مقوایی، 17سطر، اندازه: 32×21سم [ف: 32-275]
munāžirat-u abi-l hudayl maʻa ʻalawī
علاف، محمد بن هذیل، 131؟ - 235 قمری
‘allāf, mohammad ebn-e hozayl (750 - 850)
صورت مناظره ای است که ابو الهذيل علاف محمد بن هذیل بن عبدالله بن مکحول بصری با یکی از علویین از اولاد ادریس حسنی در مجلس الواثق بالله عباسی نموده است.
آغاز: قال أبو الهذيل العلاف: وجد علی الواثق فامر بحسبی فبیا أنا في مجلسی في ليلة اذا انا بمنادی ینادی یا ابالهذیل العلاف اجب داعی امیر المؤمنين قال: فخرجت من السجن ...
آغاز: برابر، انجام: قال ابوالهذیل قلت یا امیر المؤمنين ما رأيت للشاب نظيرة ... من ولد علی بن ابیطالب علیه السلام ...
بی کا، تا: قرن 11؛ 7 (22-28) [ف: 7-372]
آغاز: برابر؛ انجام: فقلت من الغلام یا امیر المؤمنين، قال من ولد ادریس بن ادریس من ولد علی بن ابی طالب علیه السلام.
خط: نسخ، کا: عبد الحميد بن محمد مقیم خطیب عبدالعظیمی، تا: 17 ربیع الثاني 1056ق؛ جلد: مقوایی، 5گ (74-78ر)، 23 سطر، اندازه: 13×25/5سم [ف: 1-283]
آغاز: برابر
نسخه اصل: کتابخانه مرتضوی - مشهد مقدس؛ خط: نسخ، کا: عزیزالله بن عبدالعلی فراهانی، تا: 1074ق؛ 7 ص (36-42) [عکسی ف: 7-203]
munazirat-ul atrab fi fadl-i abi turab
جغمان، اسماعیل بن حسین، 1212 - 1256 قمری
jaqmān, esmāʻīl ebn-e hoseyn (1798 - 1840)
مناظره ای شعری درباره فضایل امیر المؤمنين امام علی (علیه السلام) که در قالب لغزی منظوم و پاسخ و جواب لغز، میان سراینده لغز و پاسخ دهنده (که در نسخه فقیهی معرفی شده) انجام گرفته است. در مصادر التراث اليمني في المتحف البريطاني (ص 122) چنین معرفی شده است: «مناظرة شعرية حول فضل الامام علی بن ابی طالب کتبها جغمان في رد علی سؤال وصله من معاصره السيد عبدالله بن علی الجلال قاضی صنعاء و تلمیذ الامام الشكاني و المتوفي قبل جغمان (1242ق)».
[اعلام المؤلفين الزيدية 231-233؛ مصادر التراث اليمني في المتحف البريطاني 122؛ مصادر الفكر الاسلامي في اليمن 534]
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 1258/1
آغاز: بسمله. و به نستعین نحمدالله علی ما أنعم و نصلی علی نبیه الأكرم و علی عترته نجوم الظلم صلی الله علیهم کل أوان و سلم أما بعد فانه وصل لغز من بعض السادة الى بعض الفقهاء، لفظه: ضیاء الدين هاك بدیع لغز ** فللألغاز أصبحت المبينا .. فلما اطلع ذلك الفقيه علی هذی (کذا) اللغز و رعافیه من الغيوب ازدحم في ذهنه فلم یجد منه شیئا ورءان اول ما یطلب من قائله تفکیك لفظه ثم یعدل الى تفکیك المعنى ثانية فأجاب علی قائله بهذی الجواب: هیا علم الانام و من أتانا ** بنظم کله درة ثمینا
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13، 8ص (3-10) [ عکسی ف: 3-576]
monāzere-ye ahsāyī va heravī
گفتگویی است مذهبی میان ابن ابی جمهور شمس الدين محمد احسایی شیعی با دانشمندی سنی.
تهران؛ سپهسالار؛ شماره نسخه: 8261/3
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ 17گ (73پ-89پ)، 23 سطر ( 14/5×8/5) [ف: 5-653]
munāzirat-ul axbārī
اخباری، محمد بن عبد النبي، 1178 - 1232 ؟ قمری
axbārī, mohammad ebn-e 'abd-on-nabī (1765 - 1817)
گفتگویی است که میان او و یکی از دانشمندان اشعری در شهر سورت درباره امامت شده است.
تهران، دانشگاه؛ شماره نسخه: 922/14
آغاز: بسمله. و الحمدلله و سلام علی عباده الذين اصطفی. اما بعد فهذه مناظرة لطيفة قد جری بینی و بین علماء العامة و متکلمی الأشاعرة کلام في الامامة فامرنی من کنت الزم نفسی ائتماره من اوثق الاخوان .... ان احرر صورة المحاورة فاسرعت الى المبادرة و ذلك انی کنت وردت بلدة سورت من بلاد الجورزات في خدمة والدی ... عازمین الى سفر الحجاز و العراق فسمعت ان في البلد فاضلا نحریرا یقال له المولى خیر الدين من اعاظم علماء الأشاعرة فحضرت مجلسه و هو جالس في حلقته یدرس في المشكوة؛ انجام: حتی یقال انه صار مخطئا في اصابته فقطع دایر القوم الذين ظلموا و الحمدلله رب العالمين.
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج، 5گ (145پ - 149پ)، 17سطر (14×9)، اندازه: 15×21/5سم [ف: 5-1691]
مناظرة الاسئلة اليوسفية - مناظره میرزا یوسف علی
munāzirat-ul aşmaʻī ma‘a-š šā‘ir-il badawī min awlād-i «zayd ibn-i 'alī ibn-i husayn»
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 118/11
خط: نستعلیق، کا: محمد حسن موسوی، تا: قرن 13؛ 2ص (381-382)، 17سطر (14×7)، اندازه: 21×13سم [سنا: ف: 1-62]
munāzirat-ul imām-il bāqir ma‘a-l jarawī
محمد بن علی (علیه السلام)، امام پنجم، 57 - 114 قمری
mohammad ebn-e ‘alī, emām-e panjom (778 - 833)
جروی هروی در این مناظره چهار خصلت از جمله یارغار بودن را برای ابوبکر از صفات برجسته او برشمرده و او را تنها فرد شایسته برای جانشینی پیامبر صلی الله علیه و آله معرفی کرده است. امام محمد باقر علیه السلام با دلایل و براهین کوبنده این مناقب و فضائل مورد ادعا را به عنوان مثالب و معایب اثبات کرده و آنها را برای وی رذیلت و نه فضیلت دانسته است.
آغاز: قال الجروي آن في ابی بکر اربع خصال استحق بها الامامة انجام و انتم رویتم ان الانبياء لا تورث و انقطع الجروي و غلب
خط: نسخ، کا: جیلی جبل عاملی، عبدالرضی بن حسن، تا: 1016ق، کاغذ: سپاهانی، جلد: مقوا، 5گ (239-243)، 24سطر (16×7)، اندازه: 23/5×13سم [ف: 11-2162]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: طبرستانی آملی، محمد قاسم بن احمد، تا: 1078ق، کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج، 4گ (73ر-76ر)، 17سطر (14×5)، اندازه: 10×19سم [ف: 11-2059]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ اهدایی: رهبری، اسفند 1373؛ 3گ، 13 سطر، اندازه: 21×13/5سم [اهدائی رهبر: 2 اخبار 2-717]
آغاز و انجام: برابر
در امامت؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ جلد: میشن، 17سطر، اندازه: 10/5×18سم [ف: 1-201]
monāzere-ye emām rezā bā sarān-e adyān
تهران؛ سپهسالار؛ شماره نسخه: 7540/1
چنین مناظره ای در باب 12، عیون اخبار الرضا (ص 87-100، چاپ تهران 1318 تهران) دیده می شود، در نسخه ما از باب 64 دانسته شده و ندارد از چه کتابی؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ جلد: تیماج، 21گ (1پ -21ر)، 17 سطر (13×7)، اندازه: 19×13سم [ف: 5-653]
monāzere-ye emām rezā bā moxālefin
مناظراتی که امام رضا (علیه السلام) در مجلس مأمون با مخالفان داشته در این رساله به فارسی ترجمه شده است. گویا ترجمه بخشی از عیون اخبار الرضا (علیه السلام) است.
قم، گلپایگانی شماره نسخه: 3337/2-17/117
آغاز: بسمله در بیان وسایل انگیختن مامون به مجادله مخالفین با مولای ما علی بن موسی الرضا علیه الصلوة وعلیه الثناء و درباب امامت و تفضیل از اسحاق بن حماد است که مأمون؛ انجام: من شفاعت کنم گمراهی دارنده ذریه من وضامن وقاضی حوائج ایشان وساعی امور ایشان در اضطرار و محبت ایشان به دل وزبان. في حدیث کمیل ... ارید ان تعرفنی نفسی ... ارجعی الي ربك
راضية مرضية
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13، جا: کرمانشاه؛ جلد: مقوا، 39گ، 19سطر، اندازه: 18×11سم [ف: 8-4568]
monāzere-ye emām sādeq bā zendiq
هزارجریبی، محمد کاظم بن محمد شفیع، -1234 قمری
ebn-e mohammad
hezār-jarībī, mohammad kāzem safi(-1819)
ترجمه مناظره امام صادق (علیه السلام) است با زندیق که طبرسی نقل نموده است.
قم؛ طبسی؛ شماره نسخه: 471/4
آغاز: بسمله حمد له وصلی الله علی خیر خلقه محمد و آله الطاهرين شیخ طبرسی رحمه الله بسند معتبر روایت کرده است که زندیقی بخدمت حضرت امام جعفر صادق علیه السلام رسید و از آن حضرت سؤالهاي بسیار کرد و از جمله سؤالها این بود که چگونه خلق عبادت می کنند خدارا و با آنکه او را ندیده اند؛ انجام: و کرسی بزرگتر است از هر چیزی پس خلق کرد عرش را و آنرا بزرگتر از کرسی گردانیده است.
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ مصحح، باعلامت بلاغ؛ جلد: تیماج، 34گ، 19 سطر، اندازه: 11×15/5سم [ف مخ: 2-529]
monāzere-ye emām mohammad-e bāqer bā hajjāj
محمد بن علی (علیه السلام)، امام پنجم، 57 - 114 قمری
mohammad ebn-e ‘alī, emām-e panjom (678 - 733)
شامل صورت مجلس امام باقر علیه السلام با حجاج بن یوسف ثقفیدر مسائل امامت و تعلقات آن.
آغاز: حدثنا الكرخي قال حضرت مجلس الحجاج بن یوسف الثقفي في الكوفه و الناس من حوله ... و اذا قد دخل علیه صبی صغیر حسن الثياب
آغاز: برابر
خط: نستعلیق، کا: محمد شاه قاضی، تا: قرن 11؛ مجدول؛ 7گ (124ر-124پ و 127ر -132پ)، اندازه: 26/1×14/8سم [ف: 8 -389]
آغاز: برابر؛ انجام: فقال الحجاج احسنت احسنت یا صبی و کل شی فعلته حسن قال الصبي و انت یا حجاج لم تزل مسیئا خائبا فهند ذلك فقال الحجاج
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج، 20ص (332-351)، 17-18سطر، اندازه: 18×11سم [ف: 9-50]
آغاز: برابر
بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج، 9گ (192-200)، اندازه: 21×17سم [ف: 22-19]
خط: نسخ، کا: عبدالجواد، تا: 1268ق [الفبائي: -550]
آغاز: بسمله، الحمدلله الكريم المنان؛ انجام: و الحمدلله رب العالمين
حدیث مناظره حضرت باقر (علیه السلام) با حجاج؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا[الفبائي: -219]
آغاز: برابر؛ انجام: کما هو صلی الله علیه و آله احب اولیاء الله کذا اعدائه من الصحابه اشقی اعداء الله و کذلك جعلنا لکل شی عدوا لکن اعلان الطعن ... الى قیام القائم عجل الله فرجه وسهل مخرجه ... هذا ما وجدته في بعض الكتب مكتوبة في الحاشية
و چند حدیث به نقل از جامع الاخبار وامالی شیخ طوسی وبحار الانوار مجلسی آورده است؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج، 12گ، اندازه: 14×20سم [ف مخ: 2-604]
خط: نسخ، بی کا، بی تا، کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج، 16گ (44-59)، 18سطر (14×7/5)، اندازه: 22×14سم [ف: 16- 549]
monāzere-ye amīr ahmad bā pedar-e xod xatīb-e ganje
مناظره ادبی است بین امیر احمد با پدرش خطیب گنجه که با هم حالت خصمی داشتند و پسر را در نزد پدر آورده و آن دو در قالب شعر با هم گفتگو داشتند و در این بین مهستی و امیر احمد که عاشق و معشوق بودند نیز گفتگوهای منظومی دارند.
قم؛ گلپایگانی؛ شماره نسخه: 7788/3-39/168
آغاز: مناظره امیر احمد با پدر خود خطیب گنجه چون مریدان او را نزد پدر خواستند آورد در راه این رباعی بگفتگاهم زسجاده بر خرابات آری ** گاهم ز پیاله در مناجات آری / افتاده میان کفر واسلام منم ** تا عاقبتم کجا شبهات آری؛ انجام: مهستی چون این رباعی بگفت تمامی اهل مجلس براو تحسین کردند و آفرین خواندند امیر احمد در زندان این رباعیها انشا کرده ... تا گر من دلداده نبینم رویش ** او کشته خویش را به بیند باری
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا، جلد: مقوا، 5گ، 20 سطر، اندازه: 12/5×20/5سم [ف: 8-4572]
مناظره انسان و حیوان - طرب المجالس
مناظره انسان و حیوان - اصول الفقه سجاوندی
monāzere-ye ensān va heyvān = morāfe e-ye heyvān va ensān
ترجمه و تأليفي است از رساله بیست و دوم مجموعه رسائل اخوان الصفا که در موضوع مناظره انسان و حیوان و غلبه نهایی انسان بر حیوان است و در سبک نگارش، به ابیات و نیز آیات استشهاد می کند. عبارات عربی اخوان الصفا را بعضا می آورد و به ترجمه می پردازد ولی همیشه چنین نیست. از ویژگی های این ترجمه اقتباسی دسته بندی خود رساله - که یکدست است و فصل بندی خاصی ندارد - به هفت مجلس است که در آغاز هر مجلس با یک آیه شروع می شود. نام ملک جنیان که در رسائل اخوان الصفا و نیز بیشتر ترجمه های آن «بیراسب الحكيم» است در این اثر «زردشت» است. نویسندگان این رسائل، رساله بیست و دوم را بر خلاف باقی قسمت ها که شامل موارد نظری صرف است، در قالب داستانی ریخته اند که در آن حیوانات، در جزیره ای که در آنجا بیراسب حکیم، پادشاهی جنیان را بر عهده دارد از ظلم و بیداد گروهی تاجر از ملل مختلف که طوفان ایشان را به جزیره انداخته شکایت به بیراسب می برند. در حضور بیراسب حکیم که مسلمان است و دین پیامبر آخرالزمان، حضرت محمد (صلی الله علیه و اله وسلم) را پذیرفته، مجالس مناظره ای شکل می گیرد بین حیوانات مختلف و انسان ها با قومیت های گوناگون. این قسمت، هم در چاپ های گوناگون مجموعه رسائل اخوان الصفا چاپ شده و هم به صورت مجزا مانند چاپ: – الحيوان و الانسان، رسائل اخوان الصفا، مصر، 1318ق، 168ص.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 8123/1
آغاز: بسمله و به نستعین. المجلس الأول، در ذکر مرافعه حیوانات با بنی نوع انسان. سورة النساء «فلا وربك لا يؤمنون حتی یحکموك فیما شجر بینهم لا یجدون في انفسهم حرجا مما قضیت و یسلموا تسلیما. در میان مخلوقات بجهت ارتباط و اختلاف طبایع، خصومات و منازعات و مرافعات بسیار بهم می رسد لیکن هیچ نزاع و مرافعه شیرین تر و خوش ... از مرافعه حیوان و انسان نبود که در زمان سابق اتفاق افتاد. شعر: در اینجا بگویم من آن سرگذشت 88 که سستی بود زین سخن در گذشت / از اخبار آورده ام بس عجب ** حدیثی که شیرین تر است از رطبو تفصیل این اجمال آنست که حیوانات بعد از قتل هابیل که برادرش قابیل او را کشت از بنی آدم متنفر و متفری شدند و بسر بصحراها و بیابانها؛ انجام: [پایان المجلس السابع «در بقیه مرافعه حیوانات و اثبات شرافت انسان بدلیل و برهان»]: ... آن حضرت بعد از شنیدن این سخن بالای منبر می رود و بند نعلین خون آلودی بیرون می آورد. می فرماید این از جدم حسین است. اگر همه خلق را بکشم فدای این بند نعلین خون آلود نخواهد بود. آن خون گاو و گوسفند و شتر نیست. خونیست که خدا می فرماید آنا ذنبه. و ما ختم المجلس بما شئت.
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ با مسطر برجسته؛ جلد: تیماج، 146ص (1-146)، 15 سطر، اندازه: 20/2×16سم [ف: 27/1 - 231]
monāzere-ye ensān va heyvānāt
مؤلف با اقتباس از محاکمه انسان به وسیله حیوانات که رسالهای از رسائل طبیعی اخوان الصفاست این کتاب را ساخته است اما به نوعی دیگر همچنان که خود او در دیباچه یاد آور شده). در صدر نسخه و نیز در پشت نخستین برگ و در ورقه دفتر این رساله با عنوان ترجمه اخوان الصفا یاد شده است. این کتاب 14 فصل» دارد و از فصل سوم تا آخر در هر فصل مناظره یکی از حیوانات است با حکمی از دیاری بدین گونه: فصل 6. مناظره شعر با حکیم حجاز؛ فصل 9. مناظره کردن مور با حکیم شام؛ فصل 10. مناظره روباه با حکیم ترک؛ فصل 11. مناظره عنكبوت با حکیم روم؛ فصل 12. در مناظره کشف با حکیم عراق؛ فصل 13. مناظره طاوس با حکیم هند؛ فصل 14. مناظره همای با حکیم خراسان.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 1851/1
آغاز: (بسمله) در فضیلت و شرف انسان بر جمیع حیوانات بر چهارده فصل این قسم مشتمل خواهد بود تا ارباب عقل هویم و اصحاب قلب سلیم ... معلوم انسان شود که فضیلت ایشان ... نه ار خلف ظاهر است ... در این معنی چند فصل بر نهج رسالت (گویا در اینجا چند کلمه افتاده) از رسائل اخوان الصفا که اهل حکمت صحیح کرده اند در قلم آمد و بحث و مناظره ... بنوعی دیگر ترتیب یافت ... فصل اول در آغاز مناظره که چون آدم صفی؛ انجام: حکیم خراسان چون باین حرف رسید جماعت حیوانات سر برقدم او نهادند و بعذر و استغفار در پایگاه ... در این مرتبه هیچ فاضل نبود ** چه حسان چه سحبان وائل نبود
قد تم هذا الكتاب علی یداقل العباد ... این عالیجناب ... آخوند ملا محمد اسماعیل علی النوري الطبرسي الانكر و دمولدا و في الدار الخلافه ... ساکنا في عهد السلطان ... ناصرالدین شاه ... في سنه اثنا و ثلثمائة بعد الألف ... في عشر الأول من الربيع الاول مطابق ایچی ایل ترکی و موافق مرداد ماه قدیم ... در نهم ربیع الاول و یازدهم مرداد ماه فارسی ... سنه 1302 هجری.
خط: نستعلیق، کا: نوری، علی بن جمشید، تا: 1302ق؛ جلد: تیماج، 105ص (1-105)، 12سطر، اندازه: 18×10/5سم [ف: 9 -525]
مناظرة الانشاء - مناظر الانشاء
monāzere-ye bāde va bang
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 242/16-ف
نسخه اصل: او نیورسیته ش 552 فارسی؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 7 و 8؛ 25سطر [فیلمها ف: 1-444]
مناظره با سید محمد علی باب- مباحثه
مناظره با فرق - احتجاج دیبلی با یکی از سنیان
مناظره با کشیشان - اناجیل اربعه (ترجمه)
munāẓirat-u baḥr-il-‘ulūm as-sayyid muḥammad mahdī al-burūjirdī ma‘a-l yahūd fī i-l kafl
متن آن آن چنان که سید محمد جواد عاملی شاگرد او آورده است در رجال بحر العلوم
اصفهان، دانشگاه؛ شماره نسخه: 263/3
خط: نسخ، بی کا، تا: 1124ق [نشریه: 11-935]
monāzere-ye bazm va razm
ترکه اصفهانی، علی بن محمد، - 836؟ قمری
torke-ye esfahānī, ‘alī ebn-e mohammad(- 1433)
گفتگو و مناظره ای است وهمی بین بزم و رزم، درباره اموری عرفانی عمیق به نثر شیوا آمیخته به شعر این مناظره برای یکی از پادشاهان نوشته شده بدون تصریح به نام وی. چنین است عنوان های آن: 1. آغاز مبارزه بزم و رزم؛ 2. مناظره رزم با بزم؛ 3. جواب گفتن بزم رزم را؛ 4. جواب گفتن رزم دلایل بزم را (در ایجا حکایتی است درباره نظام الملك)؛ 5. جواب گفتن بزم دلایل رزم را؛ 6. آگاه شده سلطان عشق از مناظره؛ 7. سؤال کردن عقل از حضرت عشق؛ 8 اختصاص بزم و رزم؛ 9. سبب درج کردن این تحقیق.
آغاز: حمد بیحد پادشاهی را که پرتو تیغ قهرمان جلالش که بر کشیده سلطان عز تست در رزمگاه فطرت
انجام: و از این رو واجب دید که یک نکته از این معنی در طی رساله معروض افتد تا آثار خواص آن بسر وقت ایشان واصل گردد
[مكتبة امیر المؤمنين 629/2 و 68/1 ؛ فهرستواره منزوی 988/8؛ الذريعه 293/22]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: 828-141ق؛ تملک: محمد حسین حسینی در تبریز در 1016ق؛ جلد: تیماج، 4ص (162-165)، 23 سطر، اندازه: 23×15سم [ف: 32-239]
آغاز: ... و رزم واقع شده بود ... و گفتار رزم: و تفصیل این قصه آنکه اولا رزم که سرهنگ بارگاه جلال است از سرجد تمام زبان تیر کرده فحوای فرموده جاهدوا في الله حق جهاده بر منابر اعیان و اعلان مؤدي می گردانید؛ انجام: هر کس رهی دارد ولی چه سود کر خوان گرم ** توشه به خسرو می رسد تیشه زدن فرهاد را خط: نستعلیق، کا: ابوبکر ابن اسماعیل صاینی، تا: 850ق؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ کاغذ: شرقی، جلد: تیماج، 70گ، 17سطر (12×5)، اندازه: 16×9سم [ف: 39-554]
نسخه اصل: بایزید ولی الدين ش 1825؛ خط: نسخ، بی کا، تا: جمادی الثاني 851ق، جا: ابرقوه؛ 13 (417-429)، 19سطر [فیلمها ف: 1-478]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 903 و 904ق، جا: مسعودیه یزد؛ 12ص (222-211 )، 15 سطر، اندازه: 24×16/5سم [ف: 32-15]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: محمد صالح اصفهانی، تا: یکشنبه 17 جمادی الثاني 1084ق؛ جلد: تیماج، 10گ (1پ-10ر)، 15 سطر، اندازه: 18/5×13سم [ف: 8-227]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1088ق [ف: 3-12]
خط: نستعلیق، کا: مهدی، تا: 1312ق؛ جلد: تیماج، 57گ، 12سطر، اندازه: 10×12/5سم [ف: 11-353]
munāzirat-ul bațāriqa wa-l jātlīq ma'a abī bakr wa rujū -u-hum ilā amīr-il-mu'minīn 'alī
روایتی است که علامه مجلسی در جلد هشتم بحارالانوار از ارشاد القلوب دیلمی نقل کرده به نقل از سلمان، و مضمون آن این است که قیصر روم پس از آگاه شدن از رحلت پیامبر اسلام (صلی الله علیه و اله وسلم) و ایجاد اختلاف بین مسلمین، صد نفر از عالمان و بزرگان جائلیق و بطارقه آن دیار را برای مناظره با اهل اسلام به مدینه
رهسپار نمود و پس از ایشان با آنها مناظره و آنان را محکوم فرمودند و آنان پس از اعتراف به حقانیت آن حضرت به روم باز گشتند. جامع این کتاب شاید همان کاتب نسخه باشد.
[بحارالانوار 53/30]
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 15806/2
آغاز: هذه منقبة عظيمة لامیر المؤمين وهی مناظرة البطارقة و الجاثليق مع الخلفاء الثلث. بسم الله ... اخبرنا الحسن بن جمهور، قال أخبرنا محمد بن حسنویه، قال أخبرنا الحرير بن طاهر عن عبدالاعلاء ابن زادان عن سلمان الفارسي و عبدالله بن العباس قالا کان من البلاء العظيم الذى ابتلت به قریش بعد نبیها؛ انجام: فلما کان اليوم الحادي عشر اقبلوا الى امیر المؤمين و ودعوه و قالوا نرجع الى صاحبنا فنخبره بما وجدنا
خط: نسخ، کا: علی بن عباس بن علی کرزکانی بحرانی، تا: 1271ق؛ مصحح، محشی؛ 10گ (31-40)، 24 سطر، اندازه: 10×17سم [ف: 40-189]
monāzere-ye baqdād va esfahān
کمال اصفهانی، عبدالسلام بن الماجد، قرن 11 قمری
kamāl esfahānī, abd-os-salām ebn-el-mājed (17)
مناظره بغداد و اصفهان به شعر و نثر، قرن یازدهم.
تهران، دانشگاه؛ شماره نسخه: 716-ف
نسخه اصل: موزه بریتانیا 7720 .Or؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ 44گ، 9سطر [فیلمها ف: 1-205]
munāžirat-ul bahāyī wa mīrdāmād
این مناظره و گفتگو میان شیخ بهایی و میرداماد (معلم ثالث) شده و میرداماد نام بردن مهدی موعود را ناروا دانسته ولی بهائی آن را روا دانسته است.
تهران؛ سپهسالار؛ شماره نسخه: 7518/11
بی کا، تا: 1308ق؛ 3ی (76-78) [ف: 5-653]
munāzirat-u buhlūl maʻa hārūn
بهلول مجنون، بهلول بن عمر، - 190 ؟ قمری
bohlūl-e majnūn, bohlūl ebn-e ‘omar(- 807)
بهلول صیرفی کوفی با کنیت ابو وهیب، پدرش عمر و صیرفی از مردم کوفه و خود وی از عاقلان مجنون نما و اندرزگویان شاعر و صریح سخن بود و افسانه ها برای او ساخته شد. گویند: هارون رشید برای شنیدن سخنان تند او، وی را احضار کرد. نجاشی (450-) آورده: فارس بن سلیمان ارجانی کتابی به نام مسند ابوفراس و جحی و اشعب و بهلول و روایات و داستان های ایشان بساخت (مجمع الرجال قهپائی ج 15ص 12؛ الذريعه ج8ص 61ش 206، الذريعه ج 21ص 25ش 3774) ؛ قاضی نورالله شهید شوشتری در مجالس المؤمنين (ص 252) و به نقل از وی در الذريعه (ج 8 ص 61ش 206) و معجم المطبوعات سر کیس (ص 597) یاد کرده اند که کتابی به نام «الدر الاصفي في مدح محمد المصطفى» منسوب به او در بمبئی به سال 1311 در 98 صفحه چاپ شده است. (علینقی منزوی)
آغاز: بسملة، قیل للرشید یا امیر المؤمنين أن البهلول یقول بامامة علی بن ابیطالب دون غیره من الأولين من أصحابه و الاخرين من بنی العباس فعظم ذلك علی الرشيد و ... لانه لم یدخل جدك العباس في الشوري؛ انجام: قالوا نعم یا أمير المؤمنين روی ذلك، قال اذن علیكم لعنة الله و نزل عن سریره و هو یقول اغریتمونا فیه به حتی کدنا لنسطوا علیه بغیر حق و معنی و هو مغضب علیه. تمت مناظرة البهلول رحمه الله
بی کا، بی تا؛ جلد: مقوایی، 2ص (114-115)، اندازه: 21×15/5سم[ف: 11-474]
آغاز: قیل للرشید ... ان البهلول قائل بامامة ابی طالب دون غیره من الأولين من الصحابه و الاخرين من بنی العباس فعظم ذلك علی الرشيد و امر باحضاره ... فقال یا بهلول بلغنی عنك انك تطعن ... علی عمر فقال البهلول ... لست علیه طاعنا لکنیعلیه غضبان فقال الرشيد فلم ذاك قال ... لانه لم یدخل جد العباس في الشوري؛ بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج، 2گ (191-192)، اندازه: 21×17سم [ف: 22-19]
monāzere-ye bohlūl va abū-hanīfe va hekāyat-e dīgar
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 9469/127
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11 و 12؛ 1گ (308)[مختصر ف: - 800]
munāzirat-ul buhlūl wa-l hārūn-ur rašīd
این بسطام، عبد الله، ق4 قمری
ebn-e bastām, 'abd-ol-lāh (- 10c)
مناظره ای است میان بهلول و هارون الرشيد در فضایل حضرت امیر المؤمنين که بهلول با استدلال به آیات و روایات گوناگون، فضایل آن حضرت را بیان نموده است.
آغاز: روی عن عبدالله بن أحمد بن بسطام أنه قال: کنت یوما في مجلس هارون الرشيد، فجاء من أهل الكوفة فقال یا أمير المؤمنين انی سمعت البهلول ...
انجام: فخلع علی البهلول خلعة حسنة و اعطاه الف دینار ثم ان الرشيد یدخل الى منزله و هو مغضب علی جمیع العلماء ثم أمر بقتلهم جمیعا، تم.
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1353ق؛ جلد: مقوا [رایانه]
آغاز و انجام: برابر
خط: شکسته نستعلیق، کا: عبدالرشید بن نور الدين شوشتری، تا: 1059ق، جا: شوشتر؛ مجدول، محشی؛ 1گ (13پ)، سطور مورب، اندازه: 26×18سم [ف: 33-537]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج [رایانه]
آغاز و انجام: برابر
بی کا، بی تا؛ 4گ (204-207) [ف: 5-653]
مناظره بیمار و طبیب - بیمار و طبیب
مناظره بیمار و طبیب - دیوان قطب
monāzere-ye beyn-e jabrī va sonnī
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 45/3
آغاز: بعد عنوان. قال الجبري القول بالجبر لازم لصحة التوحيد؛ انجام: و الله یهدی من یشاء الى صراط مستقیم.
خط: نسخ، بی کا، بی تا، جلد: میشن دار چینی، 19 سطر، اندازه:20×13سم [ف: 1-207]
al-munāzira bayn-al haram-iš šarīf wa yatrib-il munīf= munāzirat-ul ḥaramayn wa munādilat-ul mahallayn
زرندی، علی بن یوسف، - 772 قمری
zarandī,ʻalī ebn-e yūsof(- 1371)
گفتگویی است فرضی، بین «مکه» و «مدینه» به شکل ادبی و مناظره که با دخالت شریف فرضی مکه معظمه، به رفع کدورت می انجامد.
[کشف الظنون: 1834/2]
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 14362/13
آغاز: من ظریف المناظرة و ظریف ... الحمدلله الذي فضلنی علی سایر البلاد؛ انجام: فلما طالت الكلام خرج الشريف لهما بالخلعات و الإكرام و سیصلح لهما بقول خیر الأنام و زال ما کان بینهما من الخصام
خط: نستعلیق، کا: علاء الدين قاضی صاحب مجموعه)، تا: قرن 11، 3گ (56-58)، 17 سطر، اندازه: 8×5سم [ف: 36-269]
monāzere-ye beyn-e qadarī va sonnī
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 45/4
آغاز: قال القدري قد اضاف الله سبحانه الاعمال انجام: المحمود، في افعال الرب تعالی لاغلت عنها عقدها و بالله التوفيق.
خط: نسخ، بی کا، بی تا، جلد: میشن دار چینی، 19سطر، اندازه: 20×13سم [ف: 1-207]
monāzere-ye payāmbar bā yahūd
قزوین؛ امام صادق؛ شماره نسخه: 206/2
آغاز: اول جهود لربو آیتی اشیدوب بعضی ایمان گلدیلر وبعضیلر ایتدلر یا محمد بیزیم کتابلیر نمیزده مساله لر واردور؛ انجام: پس عیسی ع قبله صحرا ده نماز قیله مناجات ایدر کن جاننی حقه تسلیم ایلیه مسلمان لر جمع اولوب عیسی پیغمبری پیوب ...
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا، افتادگی: آغاز و انجام؛ جلد: تیماج، 50گ [ف: 1-373]
monāzere-ye pīr-e motī va šāh-e javān
مناظره ای است خیالی بین شاه جوانی که در خرم آباد حکمرانی می کند و در پی اصلاح اجتماع و ترقی مردم می باشد اما اعتقادی به خدا پرستی ندارد و پیر مطیع که از شهر دور شده و به غاری پناه برده مشغول طاعت و عبادت است. در این مناظره شاه شصت و نه سؤال از پیر، پیرامون مسائل اعتقادی، توحید، معاد و نبوت می کند و پیر به آنها پاسخ می گوید و سر انجام شاه ایمان آورده و داخل موحدان می شود.
آغاز: سپاس خدای را تبارک و تعالی که هر دو جهان را بیافرید
و در آفرینش هر دو جهان ترتیب پیدا کرد و از آفریده این جهان آدمی اختیار کرد و از اهل خطاب خویش گردانید ...
انجام: و هشت ساعت تن را به آسایش مشغول کنی، ملک چون این سختها از پیر مطیع شنید علم او یقین شد و پادشاه بگرفت و عالم او را مسلم گشت.
[فهرستواره منزوی 554/9]
قم؛ معصومیه؛ شماره نسخه: 467
آغاز: سپاس خدای را تبارک و تعالی که هر دو جهان را بیافرید و در آفرینش هر دو جهان ترتیب پیدا کرد و از آفریده این جهان آدمی اختیار کرد و از اهل خطاب خویش گردانید؛ انجام: و هشت ساعت تن را به آسایش مشغول کنی، ملک چون این سختها از پیر مطیع شنید علم او یقین شد و پادشاه بگرفت و عالم او را مسلم گشت.
خط: نستعلیق، کا: مهکی ملک شاهی فیلی، سبز علی بن حسن، تا: 3 ربیع الثاني 1231ق؛ جلد: تیماج، 59گ، 14 سطر (14×8)، اندازه: 15×19/5سم [ف: 2-74]
مناظره تیر و آهو - قصه و مناظره تیر و آهو (مثنوی)
monāzere-ye tīq (šamšīr) va qalam
منیر لاهوری، منیر بن عبد المجيد، 1019 - 1054 قمری
monīr-e lāhūrī, monīr ebn-e 'abd-ol-majīd (1611-1645)
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 14215/27
بی کا، تا: قرن 12؛ مجدول؛ جلد: گالینگور، 3گ (79ر -81پ)، اندازه: 21×30/5سم [ف: 38-317]
مناظره تیغ و قلم - مخزن معنی
monāzere-ye tīq va qalam
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 242/10-ف
نسخه اصل: او نیورسیته ش 552 فارسی؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 7 و 8؛ 25سطر [فیلمها ف: 1-443]
monāzerat-ol javāher le-maserrat-el xavāter
بصیری بغدادی، - 941 قمری
basīrī baqdādī (- 1535)
اهدا به: امیر محمد بن سلطان بایزید بن سلطان ابوالفتح محمد خان عثمانی متخلص به «قورقود»
تاریخ تأليف: 908ق
مثنوی است نزدیک هفتصد بیت در مناظره جواهرات با یکدیگر و اظهار برتری هر کدام بر دیگری که به سال 908 هنگامی که ناظم از بغداد به سوی روم رفته بود به نظم کشیده است. شاعر در آغاز منظومه شرح حال خود را آورده است: «چون بغربت فتادم از بغداد ** گذر من بسوی روم افتاد ...».
آغاز: ای برون از جوهر و اعراض ** جوهر روح را توئی فیاض / عرض از جوهر آوری بوجود ** جوهر از نیست میکنی موجود؛
انجام شد چو عاجز ز مدحتش خامه ** ختم کردم بنام شه نامه
آغاز و انجام: برابر
در حدود هشتصد بیت؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 9؛ دارای سرلوح؛ کاغذ: ختایی، 37گ، 11سطر، قطع: رقعی [نشریه: 6-80]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق خوش، بی کا، تا: نزدیک عصر ناظم؛ مجدول، دارای سرلوح؛ 36گ، 11 سطر، اندازه: 18×11/5سم [ف: 26-104]
monāzere-ye hajjāj
داستان مناظره ای است که بین حجاج بن یوسف ثقفی با جوانی از مدینه در شهر کوفه رخ داده است. جوان مذکور از اولاد پیامبر اکرم (صلی الله علیه و اله وسلم) و نسل امام علی علیه السلام بوده است. ترجمه فارسی این روایت در بین سطور زیر نویس شده است.
قم؛ گلپایگانی؛ شماره نسخه: 967/3-6/57
آغاز: روی عن عبدالله الكرخي قال بینما نحن جلوس عند الحجاج ابن یوسف الثقفي بالكوفة وقد غص المجلس بالناس از دخل علیه شاب ... روایت شده از عبدالله کرخی گفت بین آنچه ما نشسته بودیم؛ انجام: والباب الاخر باب السلامة وهذا ما انتهی الينا من حدیث الحجاج مع هذا الصبي وهو من أولاد فاطمة من نسل علی بن ابی طالب علیه السلام.
خط: نسخ و فارسی نستعلیق، بی کا، بی تا، 12گ، 10 سطر، اندازه: 21×12/5سم [ف: 8-4573]
مناظرة الحرمين و مناضلة المحلين - المناظرة بین الحرم الشريف و یثرب المنيف
munazirat-u halimat-is sadiya ma'a hajjaj ibn-i yusuf
داستان گفتگوی حجاج ابن یوسف ملعون با حلیمه سعدیه در موضوع امامت و برتری امیر المؤمنين علی علیه السلام است.
آغاز: بسمله حمدله والصلوة علی محمد و آله الطاهرين أما بعد فان الله تبارك و تعالی خلق الخلق بقدرته ... اعلم ان الحجاج ابن یوسف لما طغی وتجبر ... وکان في تلك الزمان امراءة یقال لها حليمة السعدية
انجام: فعند ذلك بهت الحجاج من فصاحتها وحسن جوابها وامر لها بالف دینار من الغضة وخلعة قیمتها الف دینار وجعل لها في کل سنة الف دینار وقال لها قولی بعلی مهما شیتی ولکی الجايزة تمت والحمدلله
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: دوشنبه 25 جمادی الاول 1027ق؛ رکابه دار؛ 8گ (218-225)، 12سطر [میراث شهاب: س18ش1-51]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ عکسی است؛ جلد: مقوای سفید، 8گ، 12سطر، اندازه: 21×29سم [ف: 8-4573]
monāzerat-ol hayvān = t.-ye r.-ye exvān-os safā
لال جی پرستیل برشاد، ق13 قمری
lāl jī prestīl boršād(- 19c)
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 10710
آغاز: حمد وافر و ثنای متکاثر سزاوار ایزد بی همتایی که موجودات عالم را به لفظ کن از کتم عدم بعرصه شهود آورد؛ انجام: کرد ثروت بهر تاریخش چونک ** گفت دل بحر لطیف حکمت است
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ مجدول؛ جلد: تیماج، 111گ، و سطر، اندازه: 19×13سم [ف: 1/33-186]
مناظرة الخصوم و كيفية الاستدلال علیهم - طریق الاستدلال علی فروع الأمامية
مناظره دانشمندان با کریمخان کرمانی - احوال محمد کریم خان کرمانی
monāzere-ye dānešmandān bā karīm xān-e kermānī
کرمانی، محمد کریم بن ابراهیم، 1225 - 1288 قمری
kermānī, mohammad karīm ebn-e ebrāhīm (1810 - 1871)
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 6099-ف
نسخه اصل: دانشگاه 3325 (231/1)؛ بی کا، بی تا [فیلمها ف: 3-198]
monāzere-ye del-e qamxār va češm-e ‘ayyār
زنگی بخاری، محمد بن محمود، ق8 قمری
zangī boxārī, mohammad ebn-e mahmūd(- 14c)
مؤلف بنا به در خواست یکی از دوستان که گوهر معنی بوده این تأليف را نگاشته و دیباجه آنرا به نام «امیر شمس الدين محمد ترخانی» آراسته است.
قم: مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 1033/6
آغاز: حمد و ثنامر خدای را جل جلاله که چشمه های حکمت از دل اصحاب معرفت دل جویبار بیان روان کرد که ظهرت ینابیع الحكمة من قلبه علی لسانه
نسخه اصل: کتابخانه توبینگن آلمان 1675؛ خط: نسخ، کاتب = مؤلف، تا: اواخر رمضان 703 ق، جا: بغداد مدرسه مغیثیه؛ 27ص ( 363-337) [عکسی ف: 3-294]
تهران؛ مینوی؛ شماره نسخه: 51/6بخش2
نسخه اصل: همان نسخه اصل بالا [ف: -77]
monāzere-ye rostam va esfandīyār
تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 4137/57
خط: نستعلیق، کا: محمد شریف، تا: قرن 11 و 12؛ 1ص (93 ر) [ف: 7-217]
munāzirat-u rukn-ud-dawla ma‘a-š šayx-iş Şadūq
دیلمی، رکن الدوله، - 366 قمری
deylamī, rokn-od-dowle(- 977)
گفت و گوی رکن الدوله دیلمی با شیخ صدوق صدوق ابن بابویه (- 381ق). هنگامی که رکن الدوله دریافت که شیخ صدوق پیشوای شیعه است، خواست در مسائل اعتقادی شیعه با وی گفت و گو کند. پس از آن گفت و گوی مناظره گونه، شیخ
جعفر در ویستی آن را گرد آورده است. گزارش و ترجمه فارسی این گفت و گوها در مجالس المؤمنين آمده است (شوشتری 456/1-463). (احمد منزوی)
آغاز: بسمله. مناظرة الملك رکن الدولة للصدوق ابن بابویه. قال الملك ایها الشيخ اختلف الحاضرون من القوم الذين یطعن علیهم الشيعه. قال بعضهم یجب الطعن علیهم، و قال آخرون لا یجب و لا یجوز، فما عندك ؟ ...
انجام: فقد انتقضت روایتکم. تمت ...
[الذريعة 293/22 رقم 7151؛ مكتبة امیر المومنين 225/4 و 398/4]
خط: نسخ، کا: جیلی جبل عاملی، عبدالرضی بن حسن، تا: 1016ق؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: مقوا، 8گ (243-250)، 24سطر (16×7)، اندازه: 23/5×13سم [ف: 11-2163]
آغاز: برابر؛ انجام: فلاباس في ذلك.
خط: نسخ، کان طبرستانی آملی، محمد قاسم بن احمد، تا: 1078ق، کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج، 14گ (76ر -89پ)، 17سطر (14×5)، اندازه: 10×19سم [ف: 11-2059]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق تحریری مخلوط به شکسته، بی کا، تا: 14 رجب 1093ق؛ 5گ (60پ -64پ) [ف: 1-245]
آغاز و انجام: برابر
خط: تعلیق، کا: محمد شریف بن ابوتراب داود، تا: آغاز شعبان 1093ق؛ 6گ (66ر-71پ) [ف: 3-628]
آغاز: برابر؛ انجام: و قد عرض لوط نبی الله بناته علی قومه و هم کفار.
خط: نسخ ریز، کا: ابوطالب ابن ابی تراب، تا: 1098ق؛ جلد: تیماج، 18سطر، اندازه: 14×27سم [ف: 4-132]
خط: نسخ خوش، بی کا، تا: قرن 11؛ قطع: خشتی [چهار کتابخانه مشهد ف: -18]
آغاز: برابر؛ انجام: فلا بأس في ذلك تمت مناظره الشيخ رحمه الله کامل؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ اهدایی: رهبری، فروردین 1373، 7گ، 18 سطر، اندازه: 11/5×19سم [ف: 26-576]
آغاز: برابر؛ انجام: هذا ما کان بینی وبینه من المجادلة وما في هذه المجالس الثلاثة من المحاورة علی الاقتصار.
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ مصحح؛ جلد: تیماج، 28گ (59پ-186)، 21 سطر، اندازه: 20/7×14/5سم [محدث ارموی مخ: 1535-3]
آغاز: برابر؛ انجام: و قد عرض لوط بناته علی قومه و هم کفار فلاباس في ذلك
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ اهدایی: رهبری، اسفند 1373؛ 4گ، 14 سطر، اندازه: 21×13/5سم [ف: 26-575]
خط: نسخ، بی کا، تا: 1296ق، جلد: تیماج، 8گ (1177ر-184ر)، 16سطر (10×65)، اندازه: 11×17سم [ف: 13-3225]
ج آغاز: بسم الله ... رکن الدوله ابو علی حسن بن بویه صیت کمالات شیخ صدوق را شنیده طالب ملاقات او شد؛ انجام: معجزات انبیاء را هم باید منکر شود زیرا همه بر این و تیره است.
گویا مناظره ابن بابویه با رکن الدوله؛ کا: ابوالقاسم گیلانی، تا: 1315ق؛ قطع: بیاض رقعی [رشت و همدان: ف: -1217]
نسخه اصل: کتابخانه عمومی حکیم در نجف؛ بی کا، بی تا [فیلمها ف: 2-127]
آغاز: برابر ؛ انجام: بنصوص مشهورة، نقلها الجمهور في کتبهم.
خط: نسخ، بی کا، بی تا، جلد: میشن، 17 سطر، اندازه: 18×10/5سم[ف: 1-201]
monāzere-ye rūze va ‘īd
بدلیسی، ادریس بن حسام الدين علی، - 930؟ قمری
bedlīsī, edrīs ebn-e hosām-od-dīn 'alī (- 1524)
این مناظره جالب به نثر و نظم مسجع و مقفا دارای تشبیهات لطیف نگاشته شده، و در آن تاریخ 900 که ایام صوم مسیحیان با مسلمانان موافق بود یاد شده است.
آغاز: ای روح تو عید و روبروی تو نماز ** پرهیز ز جز تو روزه وین لفظ مجاز؛ انجام: لیکن ای رمضان که در راه حق تو مارا رفیق طرقی وای عید فطر که ما را بجای ...
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا، افتادگی: انجام؛ جلد: تیماج، 12گ (45پ-56پ)، اندازه: 14×20سم [ف: 19-380]
بی کا، بی تا [نشریه: 7-538]
monāzere-ye zolf va abrū
تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 5765/12
آغاز: بعد از حمد مسلسل و ثنای مطول سخن آفرینی که مصرعه بحر طویل زلف خوبان موزون بسته است و بیت بلند ابرو؛ انجام و اگر نتواند دست طعن و تعرض در گریبان وقت او ندارد. حسبی الله و کفی
از فضل الله به گفته کاتب؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا، کاغذ: هندی، 5گ (175ر -179پ)، 13 سطر، اندازه: 30/9×12/8سم[ف: 9-33]
monāzere-ye zolf va abrū
تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 5765/13
آغاز: لله الحمد که این مایه ناز ** حلیه آراست به پیرایه ناز ... / دوش در جلوه گاه مهرویان ** یاسمین بوی و عنبرین مویان؛ انجام: سخن من که گوهر کانی است ** لایق گوش شخص روحانیست
مثنوی در مناظره زلف و ابرو؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ کاغذ: هندی، 13سطر [ف: 9-33]
monāzere-ye zamīn va āsemān
بخش پایان مناظره ای است میان زمین و آسمان.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 14590/50
آغاز: می آرند مرا یک یوسف بود که چون قحط سال بود نقال بگشاد ...
خط: نسخ، بی کا، تا: سه شنبه 18 ذیحجه 722ق؛ افتادگی: آغاز؛ 1ص (241)، 41سطر، اندازه: 32×19سم [ف: 41-81]
monāzere-ye sarv va āb
نظام اصفهانی، محمود، ق7 قمری
nezām-e esfahānī, mahmūd (- 13c)
در هیچ یک از مآخذ و فهارس منظومه ای در مناظره سرو و آب از نظام یاد نشده اما قصیده ملمع (به فارسی و عربی) در مدح صاحب دیوان از او یاد آمده و همین اشعار فارسی مناظره نیز به صورت قسمتی از منظومه مدیحیه او نقل شده است.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 14590/46
آغاز: نعم طابت عشیات الصحارى ** فقم نشرب علی صوت الهزار
خط: نسخ، بی کا، تا: یک شنبه 21 شوال 722ق؛ جلد: تیماج، 1ص (239)، 41سطر، اندازه: 32×19سم [ف: 41-80]
مناظره سمع و بصر - مناظرة السمع و البصر
monāzerat-os sam' va-l basar
ملکان تبریزی، محمد بن مسعود، ق8 قمری
malekān-e tabrīzī, mohammad ebn-e mas‘ūd(- 14c)
تاریخ تأليف: 717ق
گفتگویی است میان گوش و چشم که در محضر دل انجام یافته است و در پایان از زبان دل و زبان نیز سخنی می آورد. مؤلف آن را به دستور استادش «دستور مکرم شرف الدين مهذب الاسلام و المسلمين» پرداخته است.
آغاز: بعد از وظایف حمد فراوان و مراتب شکر بی پایان ذات بیچون ...
چاپ: در مجموعه رسائل فارسی، دفتر هفتم، مشهد، بنیاد پژوهشهای آستان قدس رضوی، 1385ش، به کوشش محسن ناجی نصر آبادی
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 14590/52
آغاز: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: پنج شنبه 20 ذیحجه 722ق؛ جلد: تیماج، 5ص (241-245)، 41سطر، اندازه: 32×19سم [ف: 81041]
monāzerat-os sayf va-l qalam = šamšīr va qalam (r. dar ma‘nī-ye)
یعقوبی طوسی، محمد بن ابی الفتوح
ya‘qūbī tūsī,mohammad ebn-e ab-el-fotūh
از ابوصاعد محمد بن بی الفتوح یعقوبی طوسی.
چاپ: به اهتمام ایرج افشار، یادگارنامه حبیب یغمائی، تهران، 1356: ص 15-5.
[راهنمای کتاب 513/16 و 141/17؛ یادگار نامه یغمایی 27-54]
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 1417/4
خط: نستعلیق، بی کا، تا: میانه های ذیقعده 769ق؛ جلد: تیماج، 17ص (258-274)، 19سطر [سنا: ف: 2-251]
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 4231/4-ف
نسخه اصل: همان نسخه بالا [فیلمها ف: 3-34]
monāzere-ye sayf va qalam
جلال الدين شاه خوافی، ق 9 قمری
jalāl-od-dīn šāh xāfi (- 15c)
از انشاء جلال الدين شاه خوافی.
تهران؛ بیانی، مهدی (دکتر)؛ شماره نسخه: 2/12
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 9 [نشریه: 2-44]
munāļirat-uš šārī wa-š šāʻī
مناظره ای است بین یکی از شیعیان به نام حسن بن احمد از فرزندان حذیفه یمانی با فردی از سنی ها به نام ابراهیم بن حجاج خراسانی که از رؤساي قوم خود وادیب وفصیح و آشنای به کلام بوده است، در طریق عراق این مناظره پیرامون امامت ومسأله خلافت شیخین واقع شده و در آخر فرد سنی مستبصر گشته است.
آغاز: بسمله قیل خرج رجل من أهل خراسان اسمه ابراهیم بن الحجاج کان یذهب مذهب الشرار وکان رئیسا في قومه ... في طریق العراق رجلا من ولد حذيفة اليماني یسمی الحسن بن احمد ... فتهيأ الشاعى الصلوة ...
انجام: وهو ظالم تارك لأمر الله وامر رسوله صلی الله علیه وآله فقام التاري مسلما علی الشاعي وعانقه وقبل مابین عینیه ورأسه ورجع من التشري وما کان یعتقد قديمة وتاب واناب واستغفر الله مما کان علیه من الاول والحمدلله رب العالمين ...
[الذريعة 294/22رقم 7156]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ مصحح؛ جلد: تیماج، 13گ (86پ-98پ)، 21 سطر، اندازه: 14/5×20/7سم [محدث ارموی مخ: 3-1535]
آغاز و انجام: برابر
تذکر: نام کتاب به استناد الذريعة 294/22 تغییر یافت؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ 20ص (1-20)، 15سطر[ف: 243]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ مصحح؛ 8گ، 26سطر[ف: 8-4569]
monāzere-ye šab va rūz
انصاری، عبد الله بن محمد، 396 - 481 قمری
ansārī, ‘abd-ol-lāh ebn-e mohammad (1006 - 1089)
رساله ای است عرفانی.
چاپ: ارکان عرفان: مجموعه چهار رساله مشهور (تهران، نور فاطمه: 1361)
آغاز: کانوا قلیلا من الليل ما یهجعون؛ انجام: تا توانی از بدان پرهیز کن ** یاد گیر از پیر انصاری سخن
خط: نسخ خوش، کا: محمد تبریزی، تا: 999ق؛ جلد: تیماج، 16سطر، اندازه: 24×15/5سم [ف: 9-331]
سرود کا: عبدالباقی بن حاج قنبر علی مودی قاینی، تا: 1062ق؛ قطع: رقعی [نشریه: 13-410]
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ مجدول؛ قطع: خشتی [نشریه: 7-560]
monāzere-ye šarāb va hašīš = bang va bāde
سعد بها، سعد الدين بن بهاء الدين، ق8 قمری
sa'd bahā,sa'd-od-dīn ebn-e bahā'-od-dīn (- 14c)
آغاز: دی خضر را با دم عیسی ...
خط: نسخ، بی کا، تا: 722ق؛ جلد: تیماج، 1ص (240)، 41سطر، اندازه: 32×19سم [ف: 41-80]
آغاز: دی در میان باده صافی مزاح بنگ ...
در نسخه حاضر تنها ده بیت نخست آن منظومه دیده می شود؛ خط: نسخ، بی کا، تا: چهارشنبه 5 ذیحجه 722ق؛ 1ص (240)، 41سطر، اندازه: 32×19سم [ف: 41-80]
monāzere-ye šamšīr va qalam
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 14590/49
آغاز: ... روز بر وی خامه شمسی؛ انجام: از کلک بساختی کلک گوینده این مناظره شناخته نشده، در پایان این مناظره، مثنوی دیگری است در صفت زر که آن نیز - همچون مناظره شمشیر و قلم - ناتمام است؛ خط: نسخ، بی کا، تا: 723ق؛ جلد: تیماج، 1ص (240)، 41سطر، اندازه: 32×19سم [ف: 41-81]
monāzere-ye šeyx ‘abd-ol-vahhāb bā mollā barxūrdār modarres-e dehlī
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 18955
آغاز: بسمله، مناظره چند که اقل العباد عبد الوهاب؛ انجام: قلوبنا رحیق محبة خاتم النبيين و سید المرسلين
خط: نستعلیق شکسته، بی کا، تا: 1132ق [رایانه]
monāzere-ye šeyx mohammad taqī bā mīrzā xalīl
تهران؛ مؤسسه مطالعات اسلامی؛ شماره نسخه: 69/2
آغاز: ملا محمد تقی شیخ شریعه در مدرسه کنار حوض نشسته میرزا خلیل طلبه وارد شده می گوید سلام علیكم؛ انجام این بود تفصیل حکایت جزئی از کلی و قالیات و حالات جناب میرزا
خط: شکسته، بی کا، تا: قرن 14؛ جلد: مقوایی، 71گ (101-171)، 11سطر (7×11/5)، اندازه: 12×18/5سم [ف: - 59]
munāzirat-u šī‘a ‘alī ibn-i abī tālib ma'a abī bakr
مناظره جالبی است مربوط به صدر اسلام و عدم بیعت برخی از اصحاب و شیعیان امیر المومنين علی بن ابی طالب (علیه السلام) با خلیفه نخستین و بیان دلایل و احتجاجات آنها با ابوبکر و عمر، که در این نسخه از طریق امام صادق (علیه السلام) روایت گردیده است.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: ذیل 67
آغاز: بسملة، روی أن سائلا أتي أبا عبدالله جعفر بن محمد الصادق (علیه السلام)، فقال: یا ابن رسول الله، هل کان من أصحاب رسول الله (صلی الله علیه و اله وسلم) أحد أنكر علی أبي بکر بن أبي قحافة، فعله و جلوسه مجلس رسول الله (صلی الله علیه و اله وسلم)؟ فقال: نعم، و هو خالد بن سعید و أبوالعاص و سلمان الفارسي و المقداد بن الأسود و أبو ذر الغفاري و عمار بن یاسر و بريدة السلمي و قیس بن عبادة الأنصاري و أبو أيوب الأنصاري و أبي بن کعب و خزيمة بن سهل و قیس الخزرجي وزید السلمي -رحمة الله علیهم أجمعين فکان انتقال رسول الله (صلی الله علیه و اله وسلم) إلى دار کرامته في یوم الاثنين و بقی القوم مختلفین إلى یوم الجمعة، أجمعوا علی بيعة أبي بکر؛ انجام: فوثب أمير المؤمنين علی (علیه السلام) و أخذ بجامع أثواب عمر بن الخطاب و قال: یا ابن اللخناء لولا کتاب من الله سبق و عهد من رسول الله (صلی الله علیه و اله وسلم) لقتلتك و لکن أنت أضعف ناصرة و أقل عددا، ففحم عمر و الذي جامعه و لم یطیقوا جوابا ولا استطاعوا كلامة ... تمت المناظرة و الحمد لله رب العالمين و صلی الله علی سیدنا محمد و آله و صحبه و سلم.
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 19 کاغذ: شرقی (سمرقندی)، جلد: تیماج، 5گ (210پ-214ر)، 23 سطر (14/5×10)، اندازه: 13/5×18سم[میراث شهاب: س14ش3 و 4-148]
monāzere-ye šī'ī va sonnī
اهداء به: وکیل السلطنه
رساله ای است مختصر در مناظره ای که بین بعض شیعه با اشاعره اهل سنت اتفاق افتاده بود و چون به زبان عربی بوده شخصی آنرا به فارسی ترجمه نموده و در یک «مقدمه» و پنج «مبحث» - به ترتیب مباحث اصول خمسه - ترتیب نموده است.
[الذريعة 296/22 رقم 7162]
قم: مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 2282/3
آغاز: حمد وثناء غیر محدود لایق واجب الوجوديست که از محض جود نفس ناطقه انسانی را به نور ادراک وعقل ادراک انجام: پس مجنون روی گردانید از ایشان وبرفت و ایشان را متحیر گذاشت از الزامات ورد وابطال مذهب و عقاید ایشان
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج، 33 (92پ - 124پ)، 18 سطر، اندازه: 18×12سم [محدث ارموی مخ: 3-1537]
munāzirat-uš šīʻī wa-š šārī
گفتمانی است میان شخصی با عنوان «قال الشيعي» و شخص دیگر مخالف و مجادله کننده با عنوان «قال الشاري» در مسائل اعتقادی و خلافت. با «مناظرة الشاري و الشاعي» سنجیده شود ظاهرا یکی است.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 12666/3
آغاز: ... او غیره قال الشاري قوله تعالی لا یستوی منکم من انفق من قبل الفتح الآية قال الشيعي لقولك هذا اجوبة كثيرة؛ انجام: و ناز عهم فیما غضبوا علیه و اورد علیهم ما حسبوا أن یقبله القوم عن رسول الله.
خط: نستعلیق، کا: محمد مؤمن بن علی نقی متخلص به مضیء، تا: اوایل قرن 12؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ مصحح؛ 2گ (158- 159)، اندازه: 18×11سم [ف: 32-177]
monāzere-ye sabūrī
صبوری، محمد کاظم بن محمد باقر، 1259 - 1322 قمری
sabūrī, mohammad kāzem ebn-e mohammad bāger
(1843 - 1904)
اشعاری است که برای میرزا سرائی شاعر ساخته و به مجلس رکن الدوله فرستاده است.
مشهد؛ ادبیات، شماره نسخه: 40/16 فرخ
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ جلد: مقوا روغنی مذهب، 3ص (349-351)، اندازه: 14/5×21/5سم [ف: 207]
monāzere-ye sūfī va motafaqqeh
مناظره ای است که در سال 1083ق بین صوفیان و متفقهان واقع شده در باب حلقه ذکر و اعمال ایشان و عزلت و خلوت و شال پوشی و ذکر وصوم دوام و اربعین و غیر آن.
یزد؛ وزیری؛ شماره نسخه: 993
آغاز: بسمله، حمد له، أما بعد باعث بر تقریر این کلمات ذکر مناظره ایست که واقع شد بعضی از محبان اهل ذکر و طبقه علیه جلیه صوفیه الخ؛ انجام: آن ذکر مستجمع الشرايط عبادت و مرغوب خواهد بود.
خط: نسخ، کا: محمد تقی حسینی، تا: غره ربیع الاول 1089ق؛ اهدایی: شیخ محمد جواد؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج، 193گ، 15سطر (147)، اندازه: 20×10سم [ف: 2-811]
monāzere-ye teremmāh ebn-e 'adī bā mo‘āvīye = mokāleme-ye teremmāh
حاوی مناظره ای بین طرماح بن عدی بن حاتم طائی و معاوية بن ابی سفیان در فضایل و مناقب امیر المؤمنين است که در شام به هنگام رساندن یکی از نامه های حضرت به معاویه صورت گرفته. متن نامه حضرت (علیه السلام) و معاویه نیز در رساله گنجانده شده است. نامه حضرت در پاسخ نامه معاویه می باشد که پس از جنگ جمل، به خاطر قتل طلحه و زبیر و حوادثی که بر عایشه گذشت بر حضرت خرده گرفته بود.
آغاز: بسمله. حمدله. قال الشيخ الأديب ابوبکر بن عبدالله بن عبدالعزیز البهشتي أنار الله براهینهم ... إن امیر المؤمنين و امام ... لما رجع من واقعة جمل کتب؛ انجام: لکلامك اشد علی من کلام الاعرابي و لقد ضاقت علی الدنيا بحذافیرها
خط: نسخ مورب، بی کا، تا: قرن 12؛ اهدایی: رهبری، خرداد 1373؛ جلد: تیماج، اگ، 27 سطر، اندازه: 14/5×25/5سم [اهدائی رهبر: 2 اخبار 2-717]
آغاز: بسمله. روی انه لما رجع اميرالمؤمنين (علیه السلام) من وقعة الجمل؛ انجام: فکتب اليه یزید ... و ان کان لغیرنا فابوك اول من سن هذا و استأثر بالحق علی اهله
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ اهدایی: رهبری، مهر 1386 جلد: تیماج، 4گ، 17سطر، اندازه: 11/5×17/5سم[ اهدائی رهبر: 2 اخبار 2-718]
monāzere-ye teremmāh ebn-e ‘adī bā mo‘āvīye = mokāleme-ye teremmāh
ترجمه فارسی مناظره طرماح است.
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 18951
آغاز: چون حضرت امیر المؤمنين از حرب جمل مراجعت فرمود معاویه به آن حضرت نامه نوشت: انجام: و نزول الرقة من دیار مصر خمسة آلاف سنة و مائة سنة و خمسون سنة و الله اعلم بالصواب
خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ اهدایی: رهبری، فروردین 1372، 7گ، اندازه: 14×23/5سم [اهدائی رهبر: 2 اخبار 2-719]
monāzere-ye ‘aql va baxt
همای مروزی، محمد صادق، ق13 قمری
homā-ye marvazī, mohammad sādeq(- 19c)
مناظره عقل و بخت به شیوه سعدی است که برای ذکر فضایل و اوصاف و تاریخ زندگی فتحعلی شاه قاجار و وصف دیهیم و کمر و تخت و سپر و شمشیر و اورنگ هاقان نوشته شده است؛ چنان که در پایان می گوید: «و ازین منازعه تشبیب داستان ثنا گستری طالب بهانه وقایع نگاری بودم و وسیله جوی وسیله محامد آرایی»؛ در پایان هم اشعاری دربردارنده تاریخ نگارش کتاب آمده است: «کنون هفت سال است تا خامه ام ** به نام تو آراسته نامه ام / نه غیر از مدیح تو ام بوره کار ** نه جز مدح کاریم در روزگار / چو روزم ز بخت سیه شد سیاه ** پی شکوه او ره درگاه شاه / به خون دل این نامه پرداختم ** برو زیور از نام شه ساختم / دو ماهست تا دیده ام شب تخفت ** به الماس فکرت در مدح سفت ... از سلخ رجب تا به سلخ صیام ** مرین نامه نامور شد تمام».
آغاز: رب الشرح لی صدری و یسر لی أمري و احلل عقدة من لسانی. پس از ستایش آفریدگار و نیایش رسول مختار و نعت ائمه اطهار و ثنای خسرو عدالت شعار ...
آغاز: برابر؛ انجام: لا زالت قلاید الأعناق و مرامیه مضمار السياق ولا انفکت عین الله حامیه له و كافلة به بمحمد و آله الطيبين الطاهرين المعصومين
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: میشین، 90ص (80- 169)، 17سطر (15×9/2)، اندازه: 22×14/6سم [ف: 1/29-48]
آغاز: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج، 61ص، اندازه: 21×15سم [ف: 2-102]
monāzere-ye ‘aql va jonūn
حسینی، محمد علی
hoseynī, mohammad ‘alī
اهداء به: ابوالمنصور حسن خان امیر الامراي خراسان
رساله ای کوتاه و آهنگین در بیان مناظره و گفتگوی پند آموز میان عقل و جنون همراه با حکایات پند آموز
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 11286/3
آغاز: بادیه پیمای جنون را چه یارا که دم از یکتایی و فرزانگی زده قدم در شاهراهی که عقلا نموده؛ انجام: حرکاتش بگاه پویه بود ** هم بیننده چون شمایل دوست
بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج، 31ص (436-466)، 17سطر چلیپایی، اندازه: 25×17سم [ف: 2/33-62]
مناظره عقل و عشق - مناظرات خمس
monāzere-ye ‘aql va ‘ešq = monāzere-ye šab va rūz
مناظره بین عقل و عشق و مناظره شب و روز است که به صورت نثری مسجع نگاشته شده است.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 15509/3
آغاز: در مناظره عقل و عشق به هر منزل که عشق رخت اندازد و عقل آن خانه، خانه بپردازد هر جا که عقل اثاث خانه برچیند، عشق همه را برچیند، عشق آمد و عقل کرد غارت؛ انجام: قدر روز خود بداند هر که شد رنجور شب، به هر انصاری فقیرم اگر ندانی کیستم، عاشقم چون روز، نور دیده ام در نور شب
خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: 1281ق؛ 4گ (127ر-130پ)، 14سطر، اندازه: 12×16/5سم [ف: 39-377]
monāzere-ye ‘aql va ‘elm va helm va dowlat
نسخه اصل: بادلیان 34. Ms. ED. Clark Or؛ بی کا، تا: 850ق؛ 23سطر [فیلمها ف: 1-545]
آغاز: حمد و سپاس بی قیاس مر حضرت سبحان و تعالی را که پیکر انسانی را به زیور زینت صفات عقلات (عقلانیت) مزین گردانید ... و اما بعد این رساله ای است مختصر و مقاله ای معتبر در مناظره عقل و حلم و دولت و تحفه مجلس عالی جناب ... خواجه جمال الدين و الدوله حسن ... که درین مدت مدید که در ممالک عراق عرب از روی استقلال و استحقاق متصدی امور وزارت و متکفل احوال و اعمال سپاهی و رعیت می باشند ... و آغاز مناظره افتاده و مجادله روی آورد و هر یک از آثار فضیلت خود لاف می زدند و گزافی می نمودند؛ انجام این که دولت گفت جایی که من باشم خرد ناچار باشد خداوندان نعمت نیک دانند که بی دولت بی خرد بسیار باشد و الله اعلم بالصواب.
خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ جلد: تیماج، 5ص (250-254)، اندازه: 29/1×18/2 سم [ف: 29/1 -433]
monāzere-ye ‘allāme-ye hellī va ‘ālem-e sonnī dar mahzar-e xodā bande
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 9469/65
به نقل از مجالس المؤمنين قاضی نورالله شوشتری؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ 1گ (70 هامش)[ مختصر ف: -801]
munazirat-u 'ali ibn-i babawayh
ابن بابویه، علی بن حسین، - 329 قمری
ebn-e bābavay,'alī ebn-e hoseyn(- 942)
مناظره ای است بین ابی الحسن علی بن بابویه قمی و محمد بن مقاتل رازی در موضوع امامت و مسائل مورد اختلاف بین شیعیان واهل سنت که در پایان این مقاتل تائب گشته واقرار به امامت حضرت علی بن ابی طالب (علیه السلام) نموده است.
آغاز: بسمله الحمدلله رب العالمين وصلی الله علی سیدنا محمد النبي وعترته الاطهرين. حدثنا ابو الحسن الطبري قال حدثنا ابوغیاث بن بسطام قال کنت بالری دخول أبي الحسن علی بن بابویه القمي ومحمد بن مقاتل الرازي قدقدم من اصفهان وذکرله
قدوم ابی الحسن بن بابویه القمي فأرسل اليه فأتاه فلما دخل علیه وکان بن بابویه رجلا من أهل العلم ... فلما جلس قال له ابن مقاتل یا ابالحسن بلغنی أن الناحية التي انت فیها
انجام: قال ابن مقاتل اما الكافر فبهت واما انا فمقر لعلی بن ابی طالب علیه السلام وانه امیر المؤمنين ... وقد عرفته وروی علمائنا دون علمائهم والحمدلله رب العالمين
[الذريعة 297/22 ؛ طبقات اعلام الشيعة 308/4 ؛ مكتبة امیر المؤمنين 395/4]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، بی تا، 6گ، 26سطر [ف: 8-4570]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ مصحح؛ جلد: تیماج، 15گ (99پ -113پ)، 21 سطر، اندازه: 20/7×14/5سم [محدث ارموی مخ: 3-1537]
monāzere-ye qanā va faqr
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: ض 11838
بی کا، بی تا[الفبائي: -554]
munāZirat-u faqīh ma‘a ba'd-il majānīn
درباره خداشناسی و امامت است.
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 3106/5
آغاز: بسمله. قیل أن بعض المجانين کان یلم ببعض مجالس الجمهور الحضروية في مجالسهم و یطعمونه من فضلات طعامهم؛ انجام: و خلی کل واحد منهم متحیز او السلام و الاكرام.
خط: نسخ، کا: طبرستانی آملی، محمد قاسم بن احمد، تا: 1078ق؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج، 6گ (90پ-95ر)، 17 سطر (14×5)، اندازه: 19×10سم [ف: 11-2059]
munazirat-un fi fada'il-i al-i muhammad
رساله کوتاهی است در یک صفحه که در آن گزارش مناظره شیعی با این جماعه شافعی مذهب آمده است.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 1258/9
آغاز: بسمله. و به استعین و الحمدلله رب العالمين وقعت مناظرة بین بعض الشيعة الكرام رضوان الله علیهم و بین جماعة الشافعي في بعض فضایل آل محمد (صلی الله علیه و اله وسلم) ظهر فیها نصب بن جماعة و بغضه الآل محمد علیهم الصلاة و السلام فقال له الشيعي لا الومك علی بغض ال محمد فانت بن جماعة؛ انجام: اشارة الى انه شیطان یستحق الرمي بالشهاب و الله اعلم، تمت من خط المؤلف.
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ 1ص (211) [عکسی ف: 3-580]
مناظرة في المعراج بین حنبلی و شافعی - المعراج
monāzere-ye qazvīnī va māzandarānī
قزوینی، خلیل بن غازی، 1001 - 1089 قمری
qazvīnī, xalīl ebn-e qāzī (1593 - 1678)
مازندرانی، محمد صالح بن احمد، - 1081 قمری
māzandarānī, mohammad sāleh ebn-e ahmad (- 1670)
گفتگوی ملا خلیل قزوینی و ملا صالح مازندرانی است، از شاگرد ملا خلیل که هر جا نظر استادش می آید، می نویسد: مذهب استاد در این مسئله این است. گفتگو در باب شجره ممنوعه بهشت و آدم و حوا می باشد.
آغاز: بسمله. مباحثه ای که ما بین علامی مولانا خلیل الله القزويني و مولانا محمد صالح قزوینی در باب نهی حضرت آدم علیه السلام و حوا از اکل شجره ای که در کلام مجید واقع شده اینست که مذکور میشود و هر جا عبارت استادی است مراد از آن مولانا خلیل است بیان مذهب استاد درین مسئله استاد درین مسئله اینست که حق تعالی آدم ... را از درخت خاص نهی کرد.
[فهرستواره منزوی 554/9]
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 3511/1
آغاز: برابر؛ انجام: داخل جنت شوی ای رو سیاه (و قد تم).
بی کا، تا: 1091ق، جا: آستارا؛ کاغذ: سپاهانی، 17ص (1-17)، 21سطر (5×11)، اندازه: 16×10سم [ف: 12-2516]
monāzere-ye gol va mol
ترمذی، ابوسعید، ق6 قمری
termezī, abū-sa‘īd(- 12c)
اهداء به: قتلغ بلکا بیغواسفهسلار ابوالمحامد محمد بن علی تاریخ تأليف: 585ق
رساله ادبی محتوی «مقدمه» و چهار «مناظره» مابین گل و مل.
آغاز: شکر و سپاس آفریدگاری را که بر شاخ گل میکون تاج خروس و دواج طاوس از اکرام شامل اوست
چاپ: نشریه نبیذ کهن، به اهتمام حسن عاطفی، تهران، 1346ش، صص 68-102؛ در ساغر سخن در 1347
[الذريعه 223/18]
آغاز: برابر
دارای چهار مناظره؛ خط: نسخ، بی کا، تا: دوشنبه 11 جمادی الاول 721ق؛ جلد: تیماج، 96ص (239-334)، 41سطر، اندازه: 32×19سم [ف: 41-80]
خط: نسخ، کا: شیخ محمود، تا: 864ق، جا: شیراز؛ برای ابوالفتح پسر بوداق بهادر خان پسر جهانشاه پسر قره یوسف ترکمان قرقوینلو نقل شده است، گردآورنده حسام محمد رشید خوارزمی است از قرن 8 و 9، از روی نسخه ش 134 چستر بیتی (64/2) [نشریه: 6-682]
انجام: بد روزی دشمنان و به روزی تو.
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 10؛ افتادگی: آغاز؛ جلد: تیماج، 11سطر (10×8)، اندازه: 18×13سم [سنا: ف: 1-150]
آغاز: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ 22گ، 14 سطر، اندازه: 22×14/5سم [ف: 2-179]
قسمت مقامه ابوسعد و جهان نامه؛ بی کا، بی تا؛ اندازه: 21×11سم [نشریه: 7-757]
monāzere-ye gol va mol
ابن اسماعیل، ق8 قمری
ebn-e esma'il (- 14c)
مؤلف به دستور استادش محمد زنگی مناظره گل و مل را از کتاب «کلیله و دمنه» انتخاب و در اینجا جمع آوری نموده است.
قم: مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 1033/3
آغاز: حمد وثنا پادشاهی را که شکفتگی گل دل عارفان از نسیم الطاف بی نهایت اوست و سپاس و ستایش خداوندی را که شیفتگی مستان شراب یحبهم و یحبونه از کرم بی غایت او
نسخه اصل: کتابخانه توبینگن آلمان 1675؛ خط: نسخ، بی کا، تا: با تاریخ 713ق؛ 20ص (293-312) [عکسی ف: 3-293]
monāzere-ye gol va mol
زنگی بخاری، محمد بن محمود، ق8 قمری
zangī boxārī, mohammad ebn-e mahmūd (- 14c)
همان اثر و نسخه بالاست.
تهران؛ مینوی؛ شماره نسخه: 51/3
بخش 2 نسخه اصل: توبینگن مجموعه 1675 Or. quart؛ خط: نسخ، کاتب = مؤلف، تا: 713ق؛ 11گ (145پ-155ر) [ف: -77]
monāzere-ye gol va mol
قمری آملی، سراج الدين، ق9 قمری
qamarī āmolī, serāj-od-dīn(- 15c)
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 14590/199
آغاز: وقتی در میان بوستان بگاه اجتماع دوستان؛ انجام: گفتیم بابرو و شنیدیم بچشم.
خط: نسخ، بی کا، تا: شنبه 19 صفر 723ق؛ جلد: تیماج، 3ص (721-719)، 41سطر، اندازه: 32×19سم [ف: 41-109]
monāzere-ye gol va mol
بندی است کوتاه و مختصر در گفتگوی گل و مل.
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 242/12-ف
نسخه اصل: او نیورسیته ش 552؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 7 و 8؛ 25 سطر [فیلمها ف: 1-443]
monāzere-ye gowhar-hā
گفتگویی است از زبان گوهرها در مدح خویش و ذم دیگری. عنوان سخن هر یک از گوهرها مصراعی است و هر دو مصراع با یک قافیه و همه در یک وزن است. اینک بیتی چند که از عنوانها فراهم می آید: «مدح خود چون می کند بلور بین ** مدح یشم و ذم بلور است این / ذم یشم اینجاست و مدح عقیق ** ذم این با مدح فیروزه قرین / ذم فیروزه است و مدح عین هر ** ذم عین الهر و مدح لعل بین / ذم لعلست و زمرد را ثنا ** ذم آن و مدح نیلم را بنا». در گفت و گوی گوهرها نیز اشعاری از مؤلف مندرج است. مؤلف در اواخر دیباچه (که نام گوهرها و گل ها در آن تضمین شده) می گوید: «با خود گفتم ساعتی با این پاک گوهران بنشین و از نزهت و از نزاهت و طراوتشان گل فرح بر چین که مفرح یاقوتی و معجون لولوی اینجا به دست آید. چشم را به کحل الجواهر اینجا بینائی ... چنگ در دامن یکی از ایشان زن یا چون رشته در پیراهن یکی از ایشان جای کن وله: سلک صاحب جوهران جوی و به تاب دهر ساز.رشته تا تابیده شده پیراهن از گوه کند. به این قصیده دیده گشادم و چشم را به آب جواهر آب دادم. مدح خود چون می کند بلور بین. نخست سینه صاف بلور به گشاده رویی پیش آمد».
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 56/5 فیروز
بی کا، تا: تازه تر از قرن 12؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ جلد: تیماج، 20ص (141-160)، اندازه: 12/5×20سم [ف: 21-199]
monāzerat-ol labad va-l bādī
خواجوی کرمانی، محمود بن علی، 689 - 753 قمری
xājū-ye kermānī, mahmūd ebn-e ‘alī (1291 - 1353)
تهران؛ سلطنتی؛ شماره نسخه: 335/8
خط: تعلیق خوب، بی کا، تا: 824ق؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج مذهب، اندازه: 18×27سم [ف: 3-471]
مناظره مأمون - المناظرة المأمونية
مناظره مأمون - المناظرة المأمونية (ترجمه)
monazere-ye ma'min ba ame
در امامت [فهرستواره منزوی 554/9]
یزد؛ وزیری؛ شماره نسخه: 1/ 1840
آغاز: بسمله فایده در بیان مناظره مأمون با مخالفین و علماء اهل سنت در مسئله امامت؛ انجام: مدت خلافتش هشت سال و هشت ماه بود و قبرش در سر من رآی است
بی کا، تا: 1224ق؛ جلد: تیماج، 47ص (1-47)، 21 سطر، اندازه: 20/5×13/5سم [ف: 3-1071]
munāzirat-ul ma’mūn ma‘a-l imām “alī ibn-i mūsa-r rida alayhima-s-salam = muhawirat-ul ma'mun Wa-1 al-munazirat-ul = alayh-is-salam rida imam-ir ma'muniya = su'al-ul ma'mun an-ir rida wa jawabat u-h 'alayh-is-salām
شیخ صدوق، محمد بن علی، 311؟ – 381 قمری
šeyx-e sadūq, mohammad ebn-e ‘alī (924 - 992)
رسالهای مشهور در بیان گفتگوهای بین حضرت علی بن موسی الرضا علیه السلام و مأمون عباسی و آن در واقع سؤالاتي از سوی مأمون است که بیشتر درباره عصمت انبیاء علیهم السلام از حضرت امام رضا علیه السلام نموده است و آن از سوی شیخ صدوق در کتاب عیون أخبار الرضا علیه السلام و به روایت تمیم بن عبدالله قرشی از پدرش احمد بن سلیمان نیشابوری از علی بن جهم نقل شده است. البته تردیدی نیست که بین حضرت و مأمون گفتگوهای متنوعی در موضوعات گوناگون در مقاطع و مناسبت های مختلف صورت گرفته است و در این زمینه منابع و فهارس با عنوان «مناظرات المأمون مع الامام الرضا علیه السلام» به عربی و فارسی آثار متنوع چندی گزارش گردیده است که ممکن است برخی از آنها نیز در مواردی با نسخه مورد بحث مرتبط بوده باشد که به هر تقدیر نیاز به بررسی بیشتر دارد. به نظر می رسد گفتگوهای مورد بحث، همان مناظره ای بوده باشد که از سوی بزرگانی همچون مرحوم علامه مجلسی (- 1110ق) و مولی محمد اسماعیل خواجویی (- 1173ق) نیز شرح گردیده است.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 3/ 470 کر
آغاز: بسملة، روی الصدوق علیه الرحمة في کتاب عیون أخبار الرضا علیه السلام عن تمیم بن عبدالله القرشي عن أبيه عن أحمد بن سلیمان النيشابوري عن علی بن جهم قال حضرت مجلس المأمون لعنة الله علیه و عنده الرضا علیه السلام [قال له المأمون: یابن رسول الله أليس من قولك أن النبي معصومون؟ قال: بلی، قال: فما معنی قول الله عزوجل: عصی آدم؛ انجام: علی سبیل الانقطاع إلى الله و الرجوع إليه و یکون وجه حسنها في هذا الموضع استحقاق الثواب بها أو کونها لطفا کما یحسن أن یقع ممن یقطع علی أنه غیر مستحق ...
خط: نسخ، کا: محمد بن محمد حسین خوانساری بروجردی، تا: 1315ق؛ افتادگی: انجام؛ مصحح: 10گ (59پ -68پ)، 16 سطر، اندازه: 15×8سم [ف: 2/40-248]
مناظرة المأمون مع العلماء - المناظرة المأمونية
al-munazirat-ul ma'muniya = monazere-ye ma'mun = munāzirat-ul maʼmūn ma‘a-l ‘ulamā' = r.-ul ma’mūn fi-1 ihtijaj
مأمون، خلیفه عباسی، 170 - 218 قمری
ma'min, xalife abbasi (787 - 834)
مأمون عباسی، امام رضا (علیه السلام) (148-203ق) را از مدینه به مرو برد و در روز پنج شنبه 5 رمضان 201ق ولایت عهدی به او سپرد و برای دلجویی از او انجمن مناظره بر پا می کرد و در آن گاهی امام در مسأله های کلامی و گاهی خود او درباره خلافت علی (علیه السلام) با مخالفان گفتگو می کردند و آنان را ملزم می ساختند. این
بابویه در عیون اخبار الرضا (ص 312 و 106) می گوید که مأمون می خواست تا امام در برابر دانشمندان در ماند و خود هم اگر گاهی درباره امامت سخن می گفت برای این بود که او را بفریبد ولی امام به یاران می فرمود که فریب مخورید، همو است که مرا خواهد کشت. در یکی از این انجمن ها بود که دانشمند یحیی بن اکثم قاضی مروزی (- 242ق) به دستور مأمون نزدیک به چهل تن از دانشمندان محدث و متکلم را گرد آورد و مأمون خود با آنان درباره امامت علی (علیه السلام) سخن گفت و روشن ساخت که نخستین خلیفه اوست. آنها خاموش ماندند و پاسخی نتوانستند بگویند. او در پایان به فضل پسر سهل سرخسی (کشته در 2 شعبان 202ق) وزیر و فرمانده خویش گفت که اینان همین اندازه می دانستند و بس. کسی مپندارد که شکوهمن آنانرا از پاسخ دادن به من باز داشت. این گفتگو در ص 312-323 عیون آمده است و تاریخ آن باید 201 تا 202ق باشد. شوشتری در مجالس المؤمنين در سرگذشت مأمون نوشته که چنین مناظرهای در طرائف ابن طاوس نیز آمده است. (دانش پژوه)
آغاز: 1- قیل أن المأمون امر وزیره باحضار جماعة من اهل الأحاديث و جماعة من اهل علم الكلام و الفقه و اهل الصرف و النحو قال فجمعت له سایر العلماء و حتی اجتمع عنده اکثر من اربعین رجلا ... 2
-حدثنا ابو الحسن الرازي عن اسحق بن خاتم ... قال جمعنا یحیی بن اکثم فقال امرنی المأمون باحضار جماعة من اهل الحديث و جماعة من اهل الكلام ...
[نسخه های منزوی 995/2 ، الذريعة 301/22 و 292/22: «مناظره دانشمند دیوانه نما مع ابی الهذيل المتكلم في عهد المامون العباسي لسپهر الثاني الكاشاني»]
شرح و حواشی:
1- المناظرة المأمونية (ترجمه) = ترجمة المناظرة؛ خواجوئی، محمد اسماعیل بن حسین (-1173)
آغاز: برابر 2؛ انجام: اللهم انی اتقرب اليك بتقدیم علی بن ابی طالب و قد فضلته علی جمیع الخلق بعد نبی صلی الله علیه و آله خط: نسخ، کا: حسن بن علی فتال حسینی، تا: یک شنبه 11شوال 1017ق؛ واقف: موسی؛ جلد: مقوا، 16گ، 17سطر، اندازه: 19/6×11سم [ف: 14-534]
آغاز: روی عن شیخ من اهل البصرة انه قال؛ انجام: هذا آخر ما وجدنا من حكاية المجلس و المناظرة.
نسخه دیگری است از صورت مباحثه مأمون عباسی با علماء عامه و با آن که ناقل مناظره همان یحیی بن اکثم است، نسخه ضمن مجموعه 1295 با این نسخه فرق بسیار با یکدیگر دارند و این نسخه کامل تر از نسخه سابق است؛ کا: حمزه بن احمد گیلانی، تا: 18 10ق؛ جلد: تیماج، 22 سطر، اندازه: 11×22سم [ف: 4-131]
آغاز: برابر 2؛ انجام: ثم نظر المأمون ... فقال هذا اقصی ما عند القوم فلا یظن ظان أن جلالتی منعهم من النقض علی
خط: نسخ ریز، کا: میسی شامی، یوسف بن محمد، تا: 1085ق؛ جلد: تیماج، 9ص، 26 سطر، اندازه: 14×12سم [ف: 5-30]
آغاز: برابر 2؛ انجام: ثم افترقوا و لم یجتمعوا بعد ذلك حتی قبض المأمون و الحمدلله رب العالمين و قد ظهر الحق علی لسان عدو امیر المؤمنين و الفضل ما یشهد به الأعداء.
خط: نسخ ریز، کا: ابوطالب ابن ابی تراب، تا: 1098ق؛ جلد: تیماج سبز، 18سطر، اندازه: 27×14سم [ف: 4-131]
آغاز: برابر 2؛ انجام: ثم افترقنا فلم نجتمع بعد ذلك حتی قبض المأمون.
از ناشناخته؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12، 8گ (26ر-33ر)، 21سطر، اندازه: 16×10سم [ف: 35-207]
آغاز: روی عن شیخ من اهل البصرة انه قال حدثنی اسماعیل بن ابی العباس عن اسماعیل بن عبدالله النجمي؛ انجام: و کل من ادخل طرید رسول الله فقد أخطا هذا آخر ما وجدناه من حكاية المجلس
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ جلد: تیماج قهوه ای، 13گ (113پ -125ر)، 21 سطر، اندازه: 14/5×20/7سم [محدث ارموی مخ: 3-1535]
آغاز: قال الشيخ الجليل ابو جعفر محمد بن علی ... في کتاب عیون اخبار الرضا باب ذکر ما کان یتقرب به المامون الى الرضا (علیه السلام)؛ انجام: فقال هذا اقصی ما عند القوم ... من النقص علی.
خط: نستعلیق شکسته، بی کا، تا: قرن 12؛ ابتدا و انتهای این نسخه اندکی بیش از نسخه 935می باشد؛ جلد: مقوا، 11گ، 17سطر، اندازه: 24/2×15سم [ف: 14-534]
خط: نستعلیق، کا: عبدالرحیم بن میر عبدالباقی حسینی، تا: 13 جمادی الاول 1258ق، جا: اصفهان؛ کاغذ: ترمه [نشریه: 2-99]
آغاز: روی انه صحب الخليفة المامون في سفره من اعیان مملکته نیف و ثلثون رجلا من ارباب الاحتجاج و الجدال و علماء الكلام و رواة الأخبار و کان لهم علیه الارزاق الهنيئة و الجوائز السنية و کان فیهم ابو الهذيل البصري؛ انجام: وقد عرض لوط بنی امته بناته علی قومه وهم کفار فلا بأس بذلك و الحمدلله رب العالمين
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ 7ص، 26 [سطراف: 8-4569]
آغاز: برابر 1؛ انجام: همه زبان از دهان بیرون آوردند که به دهان
خود برسانند عمر وعاص می خواست به معاویه نشان بدهد دید که معاویه خودش هم سر به زیر افکنده زبان بیرون آورده است و می خواهد به دماغ خود برساند عمروعاص گفت ای معاویه خریت مردم و تو ظاهر شد
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا، جلد: تیماج سیاه، 6گ، 26 سطر، اندازه: 21×14سم [ف مخ: 5-2123]
آغاز: باب ذکر ما یتقرب بها لمامون الى الرضاع من مجادلة المخالفين في الامامة و التفضيل. حدثنا ابن عبدالله بن تمیم القرشي انجام: قال فخرجنا متحیرین خجلین، ثم نظر المأمون الى الفضل بن سهل فقال هذا اقصی ما عند القوم فلایظن ظان آن جلالتی منعتهم من النقض عل و الله اعلم
خط: نسخ، بی کا، بی تا 10گ (201پ -210پ) [ف: 3-629]
al-monāzerat-ol maʼmūnīya (t.) = t.-ol monāzera
خواجوئی، محمد اسماعیل بن حسین، - 1173 قمری
xājū’ī, mohammad esmāʻīl ebn-e hoseyn(- 1760)
وابسته به: المناظرة المأمونية؛ مأمون، خلیفه عباسی (170-218ق) ترجمه و شرح بسیار مفیدی است بر گفتگویی که مأمون درباره امامت و فضایل حضرت امیر المؤمنين علیه السلام، با علماء مذاهب و ادیان داشته و مرحوم شیخ صدوق در کتاب «عیون اخبار الرضا» آنرا نقل نموده است. مؤلف قطعه ای از روایت را نقل کرده و آنرا ترجمه نموده پس از آن با عناوین «مترجم گوید» شرح می کند و در شرح بسیاری از مطالب کلامی و اعتقادی را توضیح می دهد. (سید احمد اشکوری)
آغاز: تحفه ثنا لایق ذی الجلالي است جل جلاله که قلوب صافیه امامیه را مخازن اسرار غیبیه و معادن انوار جلیه لا ریبیه قرار داده
انجام: مگر صاحبدلی روزی برحمت ** کند در حق درویشان دعائی
چاپ: همراه با دو اثر دیگر مؤلف چاپ شده است.
[فهرستواره منزوی 217/9 و 552/9]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کان ابوالقاسم بن علی محمد تبریزی، تا: 18 ذیقعده 1198ق؛ جلد: تیماج، 71گ، 20 سطر، اندازه: 21×14سم [ف: 8-345]
آغاز: الشافعي و لیس یدری - علی ربه ام ربه الله. صلی الله علیه ... ارسال کاروان ثنا و اهدای قوافل دعا؛ انجام: بپایان آمد این رساله کثیر الفايده نوشته شد از روی نسخه که بخط مؤلف بود ...
خط: نسخ، کا: ملك محمد بن محمد حسن، تا: 1272ق؛ افتادگی: آغاز؛ 63ص، 18سطر (15×8)، اندازه: 21×14/5سم [ف: 2-239]
آغاز: برابر؛ انجام: یا رب بفضل خویش بکن حاجتم روا ** فاغفر لنا بفضلك یاسامع الدعا
کامل؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ 131گ، 17 سطر[ف: 1-58]
monazere-ye maddi va elahi = rafiq va safiq
از جمله تأليفات اواخر قرن سیزدهم و اوایل قرن چهاردهم هجری قمری می باشد که مؤلف در آن به اثبات صانع و توحید و آیات خلقت پرداخته و به شبهات مادیین پاسخ گفته است، آن گاه به خرافاتی که در تورات و انجیل است اشاره می کند و بطلان دین مسیحیت را اثبات می کند و سپس به حقانیت دین مبین اسلام می پردازد و در آخر ثابت می کند که اسلام با علوم جدیده ای که تدریس آنها در مدارس جدیده ای که متعارف است مخالفتی ندارد و علم، با دین با یکدیگر منافاتی ندارند. مطالب این کتاب تحت عنوان «رفیق، شفیق» آمده است، و از کتاب های توحید مفضل، علل الشرايع، تفسیر علی بن ابراهیم قمی، خصال صدوق، بصائر الدرجات، نهج البلاغه، احتجاج طبرسی، کافی، بحار الانوار، مصباح الشريعه، تهذیب، اعتقادات صدوق، انوار نعمانیه، رحله مدرسیه، سیف الامه نراقی، مرآت العالم و ... استفاده کرده است. کتاب قابل اعتنایی است و به همین صورت با کمی اصلاحات قابل افست است.
مشهد؛ گوهرشاد؛ شماره نسخه: 1440
آغاز: بسمله به نام آنکه هستی نام از او یافت ... اما بعد در عنفوان جوانی روزی در حجره خلوت نشسته بودم و در بر بسته بودم و در عجائب عالم تدبر و تفکر می نمودم؛ انجام: یک نمره علوم طبیعیه فیزیک و شیمی است که در خواص و آثار اجسام گفتگو می کند چنانكه اشاره اجمالیه.
خط: نستعلیق زیبا، بی کا، تا: اوایل قرن 14؛ افتادگی: انجام؛ جلد: مقوا، 12 سطر (17×11)، اندازه: 17×21/5سم [ف: 4-2015]
munazirat-ul majnun maa-1 faqih-il muxalif
مناظره ای است کوتاه بین یک فقیه سنی و شخصی مجنون در توحید نبوت امامت و مسئله جبر و اختیار که عالم سنی از پاسخ مجنون در مانده شده است.
آغاز: حکی عن بعض المجانين انه کان یقیم ببعض مدارس
الجمهور فیجلس في مجالسهم و یطعمونه من فاضل طعامهم فقال له بعض فقهائهم ذات یوم ...
[الذريعة 301/22]
آغاز: برابر؛ انجام: فبال علیهم فقالوا قبحك الله قال لا بل قبح الله قوما نهاهم الله عن فعل القبيح و قالوا اراده و امرهم بالایمان فقالوا منعه عنا ثم خرج.
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ مصحح: 4گ (12پ -15ر)، 21سطر، اندازه: 16×10سم [ف: 35-204]
آغاز: برابر
خط: نسخ، کا: میرزا محمد حاجی بن ملا محمد صالح، تا: 1098ق؛ مصحح، با علامت بلاغ؛ اندازه: 22×12/5سم [ف: 1-252]
monāzere-ye mosāfer bā mojāver
از محمد بن محمد بن حاج حسن که در دیباچه از سلطان بایزید خان بن محمد خان یاد می کند و خود را مدرس مدرسه محمود پاشای وزیر می گوید.
آغاز: یامدور دوایر السموات بالقدرة الكاملة ...
[فهرستواره منزوی 989/8]
قم؛ حجتیه؛ شماره نسخه: 719/16
آغاز: برابر
بی کا، تا: قرن 13 [ف: -126]
monāzere-ye masīhī bā qeyr-e masīhī
مناظره ای بین فرد مسیحی و غیر مسیحی با عناوین «یا صاحب» و
آخوند». این مناظره بصورت علمی و فلسفی است و از افلاطون و ارسطو نیز نام برده شده است. گویا اصل این مناظره به زبان ارمنی بوده (البته اصل متن ارمنی نیز در مقابل متن فارسی در این نسخه صفحه به صفحه آمده است) و به فارسی ترجمه شده یا بالعکس. این نسخه چون از آغاز و انجام افتادگی دارد متأسفانه شناخته نشد.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 12630
آغاز: ... که می گفتند این کیست که می آید از زمین برخت سرخی از قرمز حسن با پیرامون عظیم قوت جواب داد؛ انجام: دلالت می کند چنانكه عیسی خودش گفت هر کس که ...
روحانی بیند و زنده ماند ...
خط: نسخ، بی کا، بی تا، افتادگی: آغاز و انجام؛ جلد: تیماج، 45گ، 16سطر (13×8)، اندازه: 19×13 سم [ف: 32-58]
مناظرة مع بعض العامة - مناظرة مع بعض علماء الحلب
munāzirat-un maʻa ba'd-i ‘ulamā’-il ḥalab = munāzira = munāzirat-un maʻa ba'd-il ‘āmma
عاملی، حسین بن عبدالصمد، 918 - 984 قمری
‘āmelī, hoseyn ebn-e 'abd-os-samad (1513 - 1577)
تاریخ تأليف: 951ق؛ محل تأليف: حلب
در این رساله، بحث درباره دلایل عقلی و نقلی تعین شیعه اثنی عشریه به عنوان فرقه ناجیه است، که در منزل یکی از دوستان مؤلف در شهر حلب به صورت محاوره و مناظره، انجام گرفته است و پس از آن مؤلف مباحث این مناظره را به صورت رسالهای تدوین کرده است. شیخ حسین عاملی می گوید: «در 951 در خانه یکی از فضلاء حلب که اهل بحث بود و با من دوستی قدیم داشت میهمان بودم. به او گفتم از آنجا که من و تو هر دو در تحصیل علوم اسلامی عمری صرف کرده ایم و تقلید در مسائل مذهبی از ما شایسته نیست. دوست من آمادگی خویش را برای بحث اعلام داشت. نخستین سؤالي که از او کردم درباره ابوحنیفه بود؛ پرسیدم: به چه دلیل از قرآن و سنت از ابوحنیفه پیروی می کنید پاسخ داد که او مجتهد است و من مقلد او»؛ شیخ حسین عاملی مسائل مختلف که در اصول و فروع مورد بحث او با دوستش قرار گرفت بیان می دارد و در پایان چنین می آورد: «ثم باحثته في مسائل کلامیه كالرؤية و القضاء و القدر و في مسائل فرعیه کالمسح و المتعة و ذلك بعد أن أذعن ... و سب اعداء اهل البيت عموما و سب الثلاثه خصوصا ... و اتضحت له حقيقة الحال و صار من خواص الشيعه».
آغاز: بسمله الحمدلله علی ما أنعم به فکفی و صلوته و سلامه علی عباده الذين اصطفی محمد النبي الامي و اهل بیته ذوی الكرم و الوفا و بعد فهذه صورة بحث وقع لهذا الفقير ... حسین بن عبدالصمد الجباعي في حلب سنة احدی و خمسین و تسعمائه اضافنی بعض فضلائها
انجام: لما تبین لهم احوالهم و ما وقع منهم و اتضحت له حقيقة الحال و صار من خواص الشيعة و الحمدلله اولا و آخرا و ظاهرا و باطنة و صلی الله علی محمد و آله الطاهرين
[الذريعة 291/22 ؛ مكتبة امیر المؤمنين 399/4]
آغاز و انجام: برابر
تذکر: نام کتاب به قرینه آغاز نسخه تصحیح شد؛ خط: نسخ، کاتب = مؤلف، بی تا، جلد: چرمی، 24گ، 9سطر، اندازه: 19/5×13سم [ف: 2-740]
آغاز: برابر؛ انجام: وصلی الله علی سیدنا محمد و آله و خلص اصحابه و سلم تسلیما کثیرا الى یوم الدين
بی کا، تا: 968ق؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: مقوا، 18-12سطر، اندازه: 19×13سم [ف: 2-711]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: شیخ محمد علی بن محمود تبریز، تا: قرن 11؛ محشی؛ در حاشیه چنین آمده: «و قد رایت کتابا ... عند واحد من علمائهم في بغداد و کان جمیع ذلك الكتاب في هذا الحديث و طرقه و سنده»؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج، 5گ (55پ -59ر)، اندازه: 26×19سم [ف: 23-815]
آغاز و انجام: برابر
کا: فراهی، محمد جعفر بن سلیمان، تا: قرن 11؛ در ذیل آخرین رساله مجموعه (مناظره عزالدین حسین حارثی با اعیان زاده حلبی) نوشته ای است (شاید از محمد جعفر فراهی کاتب دفتر) درباره سجده بر تربت حسینی و انتظار قائم موعود و نقل خرده گیری برخی از علماء عامه بر اینها این نوشته بدین گونه آغاز می گردد قد وقفت علی کتاب لیوسف الواسطى في الرد علی الفرقة الناجيه و ذکر فیه کلاما من جملته قد عملت الشيعة المسبحه و العبل من الطين الذي ینسبونه إلى تربة الحسين (علیه السلام) و یسجدون علیهما، اذا سجدوا وضعوه و اذا قاموا احدوها بایدیهم ... و هل هذا الأمن اکبر البدع»؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج، 13ص (186-198)، اندازه: 18/5×13سم [ف: 10-826]
بی کا، تا: قرن 11؛ جلد: تیماج، 4گ (282پ-285پ)، اندازه: 30×18/5سم [ف: 18-205]
آغاز و انجام: برابر
بی کا، تا: یک شنبه 13 رجب 1008ق؛ توسط سید حسین بن سید میرزا حاجی حسینی با نسخه مؤلف مقابله شده؛ 14ص (278 -291) [ف: -242]
آغاز و انجام: برابر
کا: نورالهدی، تا: 1025ق؛ جلد: تیماج، 16ص (83-98)، اندازه: 19/5×13سم [ف: 3/24-44]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق شکسته، بی کا، تا: 1030ق؛ جلد: مقوا [رایانه]
خط: نسخ، بی کا، تا: جمعه 15 شوال 1057ق؛ 8گ (148-155)، اندازه: 20×12سم [نسخه پژوهی: 1-48]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ خوش، بی کا، تا: یکشنبه 27 ربیع الثاني 1058ق؛ 13گ (117پ -129ر) [ف: 1-245]
تذکر: در فهرست با عنوان «بحث با یکی از دانشمندان» آمده؛ خط: نستعلیق، کا: فسایی شیرازی، محمد حسین بن کمال الدين علی، تا: 13 رجب 1058ق، جا: بند مچلی پتن؛ محشی؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج مذهب، 14گ (433-446)، 12سطر (11×5)، اندازه: 17×9/5سم [ف: 16-117]
خط: نستعلیق، کا: عزیز الله بن محمد تقی مجلسی، تا: با تاریخ 1071ق؛ 7گ [ف: 5-223]
خط: نسخ، کا: حسین تربتی، تا: 1075ق؛ جلد: تیماج، 8گ (140پ -147ر)، 25 سطر، اندازه: 20×15سم [ف: 17-5]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: جیلانی، محمد بن احمد، تا: 1077ق، جا: الاهور؛ کاغذ: هندی، جلد: تیماج مذهب، 7گ (202پ-208پ)، 19سطر (16×7/5)، اندازه: 14×23/5سم [ف: 8-640]
آغاز: برابر
خط: نسخ ریز، کا: ابوطالب ابن ابی تراب، تا: 1098ق؛ جلد: تیماج، 18 سطر، اندازه: 27×14سم [ف: 4-133]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: نوربخش، عبدالله بن محمد امین، تا: 1098 ق [رایانه]
آغاز: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ مصحح؛ در ص 111پ اجازه شیخ عبدالنبی قزوینی به تاریخ 1190 به خط مجیز؛ 9گ (103ر-111ر)، 15 و 17سطر، اندازه: 19/3×12/7سم [ف: 43-190]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: تویسرکانی، محمد کاظم بن محمد حسین، تا: قرن 12؛ در برگ انجام مجادله ای بین «فضائل بن نصر البجلي و
ابو حنیفه» آمده؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: تیماج مذهب، 9گ (161-153)، 15 سطر (5/5×12)، اندازه: 12×19 سم [ف: 28-107]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ مصحح، محشی؛ جلد: تیماج، 6گ (170پ -175پ)، 21 سطر، اندازه: 14/5×20/7 سم [محدث ارموی مخ: 3-1536]
آغاز و انجام: برابر
بی کا، تا: جمادی الاول 1109ق؛ مصحح؛ جلد: تیماج، 9 ص (178-170)، اندازه: 11/5×18/5 سم [ف: 32-219]
آغاز و انجام: برابر
بی کا، تا: حدود 1125ق؛ کاغذ: ترمه، جلد: میشن، 14ص (502 - 515)، اندازه: 13/5×21/8 سم [ف: 5-97]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: زین العابدين بن ابی الحسن بن کتاب الله، تا: 1154ق؛ 3گ (7پ-9پ)، اندازه: 19×27/5 سم [ف: 3-334]
خط: شکسته نستعلیق، کا: نور محمد بن محمد تبریزی، تا: 1160ق؛ کاغذ: ترمه، جلد: میشن، 3گ (344ر-346ر)، 15سطر، اندازه: 12×20 سم [ف: 5-240]
بی کا، تا: 1176ق [ف: -34]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: ابوالقاسم حسینی فرزند میرزا عزیز، تا: قرن 13؛ محشی؛ 3گ (178پ-180پ)، 33سطر، اندازه: 15×27 سم [ف: 190-33]
تذکر: نسخه حاضر در این فهرست بانام «صورة بحث» آمده؛ کا: نسخ، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج آلبالویی [سنا: ف: 2-5]
آغاز: برابر؛ انجام: ثم باحثه في مسائل کلامیه كالرؤية و القضاء و القدر و مسائل فرعية کالحج و المتعه و ذلك...
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1205ق؛ واقف: عضدالملك، قرن 13ق؛ کاغذ: استانبولی، جلد: پارچه ای، اندازه: 14×22 سم [ف: 1-556]
آغاز: برابر؛ انجام: ثم باحثه في مسائل کلامیه كالروية و القضاء و القدر و مسائل فرعیه کالحج و المتعة و ذلك
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1205ق؛ کاغذ: استانبولی [الفبائي: -553]
بی کا، تا: 1211ق، این کتاب در حاشیه کشف اليقين نگاشته شده؛ جلد: تیماج مذهب، اندازه: 15×22 سم [ف: 1-177]
آغاز: برابر
خط: نستعلیق، کا: موسوی، بشیر، تا: 15 جمادی الثاني 1238ق؛ جلد: تیماج مشکی، 20-24 سطر چلیپایی (8×16)، اندازه: 14×21 سم [ف: 2-660]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: ابوالقاسم بن کاظم علوی موسوی، تا: 2 رجب 1252ق؛ از روی نسخه ای که از روی نسخه خط مؤلف، کتابت شده بوده، استنساخ گردیده است، آن نسخه از کتاب های کتابخانه مؤلف کتاب و ممهور به مهر وی و فرزندش شیخ بهاء الدين عاملی بوده؛ مصحح، 8گ (67-74)، 18 سطر، اندازه: 8/5×13 سم [ف: 38-521]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1254ق؛ جلد: تیماج، 5گ (143ر-147ر)، اندازه: 14×21 سم [ف مخ: 5-2123]
خط: نستعلیق، کا: محمد حسین، تا: یک شنبه 5 شوال 1259ق؛ 9 گ (1پ-9پ)، 16 سطر، اندازه: 11×17/5 سم [ف: 13-76]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: محسن بن حسیب حسینی گلپایگانی، تا: 1287ق؛ 9گ، 16 سطر، اندازه: 11×17 سم [ف: 8-4571]
آغاز و انجام: برابر
تذکر: نام کتاب و مؤلف به قرینه آغاز نسخه تغییر یافت؛ خط: نستعلیق، کا: محمد اسماعیل بن کربلایی فرجی تبریزی، تا: 25 ربیع الثاني 1288ق؛ جلد: گالینگور، 7گ (119پ-125ر)، اندازه: 11×18 سم [ف مخ: 3-984]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: 1302ق؛ مصحح، محشی بعضاً به سال 1303؛ جلد: تیماج، 24گ (1پ-24)، 12سطر، اندازه: 13/5×21/5 سم [محدث ارموی مخ: 3-1536]
آغاز و انجام: برابر
کا: مرتضی بن حسن حسنی حسینی، تا: 17 ربیع الاول 1303ق؛ جلد: تیماج، 8گ، 15سطر، اندازه: 14×21 سم [ف: -178]
خط: نسخ، کا: سید ابوالقاسم موسوی اصفهانی، تا: ذیحجه
1323ق؛ جلد: تیماج، 14 سطر، اندازه: 14×19/5 سم [ف: 1-112]
کا: محمد بن جواد بن علی حسینی میبدی، تا: 1353ق؛ 5گ (197پ-201پ)، اندازه: 14×21/5 سم [ف: -100]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، بی تا، جا: اصفهان مدرسه حکیمیه؛ مصحح؛ 9گ، 15 سطر، اندازه: 13×19/5 سم [ف: 8-4571]
آغاز: برابر
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ 19 سطر، اندازه: 9×18 سم [ف: -392]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ مجدول؛ واقف: نائینی؛ 4گ، اندازه: 26×43 سم [ف: 4-258]
آغاز: برابر؛ انجام: وضربت الباقي في احدی عشر فحاصل الضرب یساوی عدد اسم مولانا علی بن ابی طالب علیه الصلوة والسلام الى یوم القيام
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ جلد: مقوا، 4گ، 24 سطر، اندازه: 15×22 سم [ف: 8-4571]
کا: جواد بن اسماعیل حسینی نجومی، بی تا [دلیل المخطوطات: 1 -254]
آغاز و انجام: برابر
خط: تعلیق، بی کا، بی تا؛ 7گ (31پ-37پ) [ف: 3-627]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ جلد: میشن، قطع: وزیری [الفبائي: -553]
آغاز: برابر
خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ جلد: گالینگور، اندازه: 15/5×20/5 سم [ف: 6-120]
مشهد؛ الهيات؛ شماره نسخه: 13095/3 عکسی
نسخه اصل: همان نسخه بالا [ف: 3-1327]
بی کا، بی تا [نشریه: 7-539]
munāzirat-un maʻa ba'd-i ‘ulamā’-il yahūd
دینوری، محمد سعید، ق13 قمری
dīnvarī,mohammad saʻīd(-19c)
تاریخ تأليف: 1211ق
در سفری که سید مهدی بن مرتضی بن محمد حسنی حسینی طباطبائی (بحر العلوم) از نجف به کربلا در سال 1211 ق داشتند، مناظره ای با علماء یهود واقع شده که آن مناظره را دینوری ثبت کرده است.
[الذريعه 303/22]
خوانسار؛ فاضل؛ شماره نسخه: 12/2
آغاز: بسم الله الرحمن الرحيم الحمدلله رب العالمين الذي بحث محمدا سید المرسلين خاتما لرسله اجمعین؛ انجام: و نأتيك اخبارا فیما یحصل لدینا مما هنالك و علی ذلك انطوی المجلس و انقطع الكلام.
خط: نسخ، کا: محمد علی امامی خوانساری نجفی، تا: 16 ذیحجه 1299ق، جا: نجف اشرف؛ 12گ (250-261)؛ جلد: تیماج، 21 سطر، اندازه: 15×21/5 سم [ف: 1-13]
قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 514/2
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 2-105]
مناظرة مع التفتازاني - شرح لفظ الجلالة
al-munāzira ma‘a-l ‘āmma
تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 1979/4
متن عربی داستان حسنیه و رشید است که در این جا جنیه خوانده شده با چند خبر؛ خط: نسخ، بی کا، تا: با تاریخ 1088ق [ف: 5-402]
al-munāžira maʻa ʻulamā’-il hind
کیاء گیلانی، احمد بن محمد، ق 10 قمری
kīyā' gīlānī, ahmad ebn-e mohammad(-16c)
تاریخ تأليف: 1040ق؛ محل تأليف: دهلو
این گفت و گو در نزد مهابت خان در دهلو در 1040 رخ داده است.
بی کا، تا: با تاریخ 1160ق؛ کاغذ: ترمه، جلد: میشن، 2گ (20ر-21ر)، 15 سطر، اندازه: 12×20 سم [ف: 5-238]
munazirat-un ma'a ulama-il yahud = ibtal-u madhab- il yahūd wa-l mubāḥita ma‘a-hum
بحر العلوم، محمد مهدی بن مرتضی، 1155 - 1212 قمری
(1742-1798)bahr-ol-‘olūm, mohammad mahdī ebn-e morteza
تاریخ تأليف: ذیحجه 1211ق
گفتگویی کوتاه مذهبی است که سید هنگام سفر از نجف اشرف به کربلا در ماه ذیحجه 1211ق با گروهی از شاگردانش در «ذی الكفل» یکی از شهرک های بین حله و نجف با دو نفر از دانشمندان و علماء یهود به نام های داود و عزرا و در حضور جمعی از یهودیان به درخواست خود یهودیان داشته و در آن بطلان و نسخ دین یهود اثبات شده و دعوت بدین مقدس اسلام می شوند. این رساله به تحریر بعضی از حاضرین در جلسه ها می باشد و دیباچه آن در نسخه ها مختلف است. (احمد حسینی اشکوری)
[الذريعة 303/22]
شرح و حواشی:
1- مناظرة مع علماء اليهود (ترجمه)
خط: نسخ، کا: ابوالقاسم وفا، تا: قرن 13؛ در هامش [ف: 6-137]
آغاز: مما اتفق مباحثة علماء اليهود مع السيد السند ... و ذلك حین سفره من المشهد الغروي قاصدا لزيارة سید الشهداء؛ انجام: و علی ذلك انطوی المجلس و انقطع الكلام و الحمد لله اهل الفضل و الانعام و الصلاة و السلام علی محمد سید الأنام...
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: گالینگور، 10گ (65ر-74پ)، 15 سطر، اندازه: 12/5×21 سم [ف: 2-9]
آغاز: بسمله. هذه رسالة عن مولینا السيد محمد مهدی النجفي في معارضة مع علماء اليهود لما وصل الى الرباط الذي أمرره ببنائه للزوار و المترددين فوردوا ائمة اليهود ساحة جلاله ... فابتدء داود بالکلام؛ انجام: سیما جناب المرحوم المبرور ... السيد محمد مهدی ابن السيد مرتضی بن السيد محمد الحسني الحسيني الطباطبائي قدس الله روحه و نور ضریحه ... آمین اللهم آمین یا رب العالمين.
بی کا، تا: قرن 13؛ 9 گ، 15 سطر، اندازه: 12×19/5 سم [ف: 5-29]
خط: نستعلیق، کا: ملا زین العابدين گلپایگانی، تا: 1241ق، توسط فرزند کاتب در 1295 تکمیل شده؛ 6گ (249ر-254ر)، اندازه: 11×15/5 سم [کتابخانه های گلپایگان: ف: -105]
آغاز: هذه رسالة ... في معارضته مع علماء اليهود لما وصل الى الرباط الذي أمر ببنائه للزوار و المترددين؛ انجام: و علی ذلك انطوی المجلس و انقطع الكلام...
خط: نسخ، کا: محمود طباطبائی، تا: محرم 1248ق، جا: اصفهان؛ 5گ (1پ-5پ)، 23 سطر، اندازه: 15×21 سم [ف: 15-63]
بی کا، تا: دوشنبه 24 جمادی الثاني 1261ق؛ جلد: مقوایی، 7گ (133ر-139ر)، اندازه: 10×15 سم [ف: 26-284]
آغاز: بسمله. هذه رسالة السيد ... المشهور ببحر العلوم ... في معارضة مع جمع من علماء اليهود، حین ورودهم الى خدمته و جلوسهم بین یدی حضرته يميناً و شمالاً؛ انجام: انطوی المجلس و انقطع الكلام. و الحمدلله اهل الفضل...
خط: نسخ پخته، کا: محمد صادق خراسانی، تا: 1267ق، جا: بروجرد؛ 3گ (27ر-29پ)، 27 سطر (12×18) [ف: 1-245]
آغاز: رسالة في كيفية مباحثة سید الأجل الذكي السيد مهدی طباطبایی (رحمة الله علیه) مع علماء اليهود. بسمله. قد اتفق في بعض الدهر و الأزمان و عند برهة من الأحيان مرور فرید الدهر و وحید العصر ... السيد محمد مهدی الطاطبائي دام ظله ... علی طریق ذی الكفل و قد کان يؤمئد هناك جماعة من اليهود؛ انجام: و اودعهم الأدلة و البراهين و الحجج علی جمیع المليين فمن الله علینا ببقائهم بمحمد و آله و أصحابه اجمعین. آمین رب العالمين.
خط: نسخ خوش، بی کا، تا: قرن 13-14؛ 59 ص، 9 سطر (9×16/5)، اندازه: 21×30 سم [عکسی ف: 1-340]
آغاز: بسمله ... اما بعد فما اتفق في ایام علامة العلماء ... السيد محمد مهدی ... حسین سفره من المشهد الغري الى زيارة سید الشهداء؛ انجام: و علی اهل بیته الائمة البررة الكرام
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ جلد: میشن، 5گ (103پ-107ر)، 22 سطر، اندازه: 15/4×21/4 سم [ف: 6-464]
خط: نستعلیق، کا: محمد حسین، بی تا؛ 3گ (94پ-96پ)، 21 سطر، اندازه: 15/5×22 سم [کتابخانه های گلپایگان: ف: -131]
آغاز: قد اتفق مباحثة علماء اليهود مع العالم الرباني السيد مهدی الطباطبائي ... و کان ذلك حین أنه سافر من المشهد الغروي قاصد الى زيارة سید الشهداء ... في ذی الحجة الحرام من سنه 1211 و کان معه یومئذ جماعة ... فعبر بهم الطريق علی محل ذی الكفل؛ انجام: و علی ذلك انطوی المجلس و انقطع الكلام. و الحمدلله اهل الفضل و الانعام علی محمد سید الأنام و علی اهل بیته الأئمة البررة الكرام
بی کا، بی تا؛ 9گ (78پ-86ر)، اندازه: 14×20/5 سم [ف: 11-271]
monāzera maʻa ʻolamā’-el yahūd (t.)
وابسته به: مناظرة مع علماء اليهود؛ بحر العلوم، محمد مهدی بن مرتضی (1155-1212ق)
ترجمه تحت اللفظي است از مناظره ای که سید محمد مهدی بحر العلوم با دانشمندان یهودی در ذی الكفل داشته است. در این ترجمه مؤلف به نام سید محمد طباطبائی نامیده شده است.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 10358/8
آغاز: الحمدلله رب العالمين ... این رساله ایست که جناب فضایل مآب قدسی انتساب کروبی انتیاب؛ انجام: و ما در این تأمل می کنیم و آن چه به ما معلوم شود بتو خبر می دهیم پس به این جا ختم شد آن مجلس
خط: نستعلیق، بی کا، تا: ربیع الثاني 1263ق؛ جلد: تیماج، 14گ (125پ-138پ)، 18 سطر، اندازه: 10/5×15/5 سم [ف: 26-300]
munāžirat-u ma‘a-1 fāļil-il hirawī = munāžirat-u ibn-i abī jumhūr
ابن ابی جمهور، محمد بن علی، 838؟ - 906؟ قمری
(1435-1501)ebn-e abī-jomhūr, mohammad ebn-e ‘alī
تاریخ تأليف: 878ق؛ محل تأليف: مشهد رضوی
ابن ابی جمهور احسائی با دانشمندی سنی به نام هروی در خانه سید میر محسن بن محمد رضوی قمی که میزبان هر دو بود به درخواست او در شهر طوس به سال 878 قمری در سه مجلس مناظره نمود و درباره امامت علی (علیه السلام) و ابوبکر با او گفتگو کرد. در این گفتگو نکته های تاریخی فراوانی دیده می شود و سرانجام احسائی دانشمند هروی را مجاب کرد و قاضی شوشتری برخی از این گفتگو را در مجالس المومنين در شرح حال احسائی به فارسی ترجمه کرده است. مؤلف در دیباچه رساله شرح مقدمات و خصوصیات ملاقات خویش را ذکر کرده و به درخواست بعضی به تدوین این مجالس پرداخته است. نام این رساله در الذريعه به نام «مناظرة ابن ابی جمهور» آمده است.
آغاز: بسمله الحمدلله حق حمده و الصلوة علی سیدنا محمد و آله سالتنی اطال الله بقاك عما کان بینی و بین الهروي ثمان وسبعین و ثمانمائة مجاوراً بمشهد الرضا علیه السلام وکان منزلی بمنزل السيد ... محسن بن محمد الرضوى القمي
انجام: و هذا ما کان بینی وبینه من المجادلة حالة المحاورة علی الاستقصار والحمدلله رب العالمين علی اظهار الحق و ابطال الباطل ... و صلی الله علی محمد و اهل بیته الطاهرين.
أمل الآمل بتصحیح و تحقیق سید احمد حسنی 2؛ کنی القاب قمی 187؛ الذريعة 285/22؛ ريحانة الأدب 331/7؛ مكتبة امیر المومنين 225/4 و 397/4]
شرح و حواشی:
1- مناظرة ابن ابی جمهور (ترجمه)؛ کاشانی، محمد بن محمد (-11)
2- مناظرة ابن ابی جمهور (ترجمه)؛ شریف حسینی، محمد اشرف بن علی نقی اقدس (-11)
3- مناظرة ابن ابی جمهور (ترجمه)؛ موسوی اصفهانی، جعفر بن حسین (1090-1158)
آغاز: بسمله، هذه مناظره الشيخ السعيد المرحوم المغفور محمد بن جمهور الاحساوي والملاء الهروي؛ انجام: برابر
خط: نسخ، کا: علی بن محمد عاملی، تا: 979ق؛ 26گ (94پ-119)، 17 سطر (9×13)، اندازه: 14/5×20 سم [ف: 10-578]
خط: نسخ، کا: صالح بن محمد بن عبد الاله سلامی، تا: 995 ق، جا: اصفهان؛ جلد: تیماج، 35گ (56پ-90پ)، اندازه: 13×19 سم [ف: 18-89]
خط: نسخ، کا: جیلی جبل عاملی، عبدالرضی بن حسن، تا: شنبه 15 جمادی الثاني 1016ق؛ کاغذ: سپاهانی، 49گ (265-313)، 24 سطر (7×16)، اندازه: 13×23/5 سم [ف: 11-2163]
آغاز: بسمله. الحمدلله الذي ارسل رسوله بالهدی علی كافة الوري ... اما بعد فهذه مجموعة مشتملة علی ما وقع من المباحثات و المجادلات بین الشيخ الفاضل الكامل المشهور بالشیخ محمد الجمهور قدس سره وبین العلامة المدقق الفهامة جامع سنن النبوي المشهور بالملا الهروي في ذهب الامامية فاعلم ایها المقتدي...
خط: نسخ، کا: فضل الله بن مسعود، تا: 1047ق؛ 24گ (106پ-129پ)، 21 سطر، اندازه: 11×20 سم [ف: 30-173]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1053ق؛ کاغذ: سپاهانی [نشریه: 11-927]
خط: نسخ، کا: طبرستانی آملی، محمد قاسم بن احمد، تا: 1078ق؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج قهوه ای، 409گ (21ر-69ر)، 17سطر (5×14)، اندازه: 10×19 سم [ف: 11-2058]
آغاز: هذه مناظرة الشيخ ... محمد بن جمهور الحساوي و الملاء الهروي ... الحمداله حق حمده
خط: تعلیق، کا: محمد شریف بن ابوتراب داود، تا: جمادی الثاني 1093ق؛ از روی نسخه نادرستی نوشته است؛ 27گ (40پ-66ر) [ف: 3-627]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ ریز، کا: ابوطالب ابن ابی تراب، تا: 1098ق؛ جلد: تیماج، 18 سطر، اندازه: 14×27 سم [ف: 4-132]
خط: نستعلیق، کا: یزدی، محمد تقی بن محمد مجید، تا: قرن 12، جا: اصفهان؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: مقوا، 12گ (1پ-12ر)، 22سطر (12×21)، اندازه: 15/5×23/5 سم [ف: 8-707]
آغاز: مناظرة الشيخ السعيد المغفور محمد بن جمهور و الهروي قال الشيخ حصل بینی و بین الهروي ملاقات فجادلت معه في ثلثة مجالس؛ انجام: و هذا ما کان بینی و بینه من المجادلة و ما هذه المجالس الثلثة من المحاورة و الحمدلله علی اظهار الحق و ابطال الباطل و نستغفر الله عن الزيادة و النقصان و السهو و الغلط و النسيان و الحمدلله رب العالمين
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ اهدایی: رهبری، اسفند 1373؛ 32گ، 14 سطر، اندازه: 13/5×21 سم [ف: 26-573]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ جلد: میشن قهوهای، 11سطر [ف: 5 - 332]
آغاز و انجام: برابر؛ کاتب افزوده: قد تمت الرساله الموسومه بالمباحثة بین المحق و المبطل من کلام شیخنا الأفضل الأكمل اعلم العلماء و ابلغ البلغا و افصح الفصحاء الشبح الدين و کنت بنمیاء الا محمد جعفر فراهی عفی عنه غفر الله.
کا: فراهی، محمد جعفر بن سلیمان، تا: ربیع الأول 1111ق؛ کاغذ: اصفهانی، 48ص (137-184)، اندازه: 13×18/5 سم [ف: 10-824]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: 1125ق؛ کاغذ: ترمه، جلد: میشن، 56ص (501-446)، اندازه: 13/5×21/8 سم [ف: 5-96]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: ابو الحسن ببن زین العابدين، تا: 1244ق؛ مصحح، محشی؛ 17گ (42-58)، 13 سطر، اندازه: 7×12 سم [ف: 31-60]
آغاز: برابر؛ انجام: معتصماً بأذيال الوثاق بآل العبا و بعدهم التسعة المقتدون المحبق علی طریقتهم اموت و احیی
خط: نستعلیق، کا: محمد حسین، تا: یک شنبه 5 شوال 1259ق؛ 32گ (9پ-40ر)، 16 سطر، اندازه: 11×17/5 سم [ف: 13-76]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: محسن بن حسیب حسینی، تا: جمعه 20 محرم 1287ق؛ 34گ، 16سطر، اندازه: 11×17 سم [ف: 8-4570]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: محمد باقر بن محمد گلپایگانی، تا ذیحجه 1297ق؛ مصحح، محشی؛ جلد: مشمع، 26گ (3پ-28ر)، 15سطر (9/5×14/5)، اندازه: 18×22 سم [ف: 37-107]
خط: نسخ، کا: سید ابوالقاسم موسوی اصفهانی، تا: ذیحجه 1323ق؛ جلد: تیماج، 14 سطر، اندازه: 14×19/5 سم [ف: 1-112]
آغاز: برابر
از اول تا آخر؛ خط: نسخ، کا: روح الله بن سید ابوالحسن حسینی محلاتی، تا: 1325ق؛ 40گ، 15 سطر، اندازه: 10×17 سم [ف: 8 - 4571]
آغاز: قال الشيخ فصل بینی و بین الهروي ملاقاة فجادلت معه في ثلاثة مجالس؛ انجام: و ما في هذه المجالس الثلثه من المحاوره علی الاقضا و الحمدلله علی اظهار الحق و ابطال الباطل و نستغفرالله من الزياده و النقصان و الحمد لله وحده و صلی الله علی سیدنا محمد و آله الطيبين الطاهرين.
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ جلد: میشن، 17 سطر، اندازه: 10/5×18 سم [ف: 1-202]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ واقف: فهرستی؛ 49گ، اندازه: 13×20 سم ف: 4-258]
آغاز: برابر انجام: معتصما بأذيال الوثاق بآل العبا و بعدهم التسعة المقتدون المحبق علی طریقتهم اموت و احیی
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ 15گ [ف: 1-388]
آغاز: بسمله. بسمله و به نستعین، الحمد لله الذي ارسل رسوله بالهدی علی كافة الوري
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج، 56گ، 13سطر (9/5×14)، اندازه: 12×18 سم [ف: 4-1247]
بی کا، بی تا [د.ث. مجلس]
بی کا، بی تا [نشریه: 7-539]
آغاز و انجام: برابر
خط: تعلیق، بی کا، بی تا؛ مجدول؛ گ 78ب-10ب (7×13س 19) [ف: 3-625]
خط: نسخ، کا: حیدر بن مظفر اصفهانی، بی تا؛ قطع: ربعی [رشت و همدان: ف: -1353]
al-munazira maa qadi al-bahsami qadi-lqudat
مفید، محمد بن محمد، 336 - 413 قمری
(948-1023)mofīd, mohammad ebn-e mohammad
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 21962
آغاز: بسمله قال الشيخ المفيد رضی الله عنه أنكر رجل من البشميه؛ انجام: و هذا ما لا تتوهم احد و بالله نستعین و صلی ... کثیرا
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13[رایانه]
munāzirat-ul mufid ma‘a-l bāqalānī
مفید، محمد بن محمد، 336 - 413 قمری
(948-1023)mofīd, mohammad ebn-e mohammad
آغاز: بسمله، قیل قد حکی في وجه اشتهار؛ انجام: مستمدا من الله المتسعان
خط: نسخ، بی کا، تا: 1114ق [رایانه]
نسخه اصل: کتابخانه عمومی حکیم در نجف؛ بی کا، بی تا [فیلمها ف: 2-127]
monāzere-ye mollā-sādeq-e šīrāzī bā seyyed
کرمانی، زین العابدين بن محمد کریم، 1276 - 1360 قمری
(1860-1941)kermānī, zayn-ol-‘ābedīn ebn-e mohammad karīm
تاریخ تأليف: یک شنبه 23 صفر 1261ق
ملاصادق شیرازی که از مریدان علی محمد باب است در مجلس سید به تاریخ 23 صفر 1261 ق حاضر شده و مکالماتی در این مجلس بین این دو رد و بدل شده و سید شاگردانش را امر به کتابت آن نموده است که رساله حاضر متن مکالمات این دو است.
آغاز: الحمدلله رب العالمين ... وبعد چنین گوید ... ملا صادق نامی وارد شد در مجلس بهشت آئین سید و مولای ما روحنا فداه...
انجام: و رقیمه جات هم در باب خسران مآب به هر طرف نوشتند. الحمدلله که خدا آن ها را رسوا و فنا کرد الحمدلله که خدا این ها را بر انداخت و صلی الله علی محمد و آله الطاهرين...
[فهرستواره منزوی 510/9]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق تحریری، بی کا، تا: 1299-1295ق؛ 14گ (81ر-93ر) [ف: 3-292]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: حسین بن محمد کرمانی متخلص به آشفته، تا: جمادی الاول 1297ق؛ مصحح؛ جلد: تیماج، 8گ (1پ-8ر)، 20 سطر، اندازه: 13×20/5 سم [محدث ارموی مخ: 3-1536]
المناظرة المنامية - شرح منام الشيخ
monāzere-ye manzūm
مازندرانی، علی بن محمد، - 1284 قمری
(1868-)māzandarānī,ʻalī ebn-e mohammad
مناظره منظوم امام صادق با یکی از شاگردان در بیان آن چه آن شاگرد از امام آموخته است.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 17048/3
بی کا، تا: اوایل قرن 13؛ کاتب به احتمال قوی اکثر به خط خود مؤلف ملا سلیم علی متخلص به ساقی است به ویژه که در بسیاری از مواضع نسخه را ویرایش هم نموده؛ جلد: چرم مشکی، 3گ (11پ-13ر)، اندازه: 13×21 سم [ف: 1/47-189]
monāzere-ye mīrzā yūsof 'alī = monāzerat-ol as’elat-el yūsofīya = yūsofīye
حسینی بغدادی، عبدالرحیم، ق 12 قمری
hoseynī baqdādī, ‘abd-or-rahīm (-18c)
مناظرات مکتوب قاضی نورالله شوشتری و امیر یوسف علی حسینی اخباری است در این که آیا پیامبران و امامان از هر چیزی آگاه بوده اند به گفته حسینی با این که تنها به امور دینی آگاهی داشته اند به گفته شوشتری؟ کار ایندو در گفتگوها گاهی به هتک و دشنام هم می کشد. در آن نکات تاریخی فراوان دیده می شود. در آن شوشتری «خطبة البيان» را از حضرت علی (علیه السلام) نمی داند. در این مکاتبات - که میر یوسف آغاز کننده و خاتمه دهنده آن بوده -13 نامه از میر یوسف است و 12 نامه از قاضی نور الله که در پاسخ به اظهارات میر یوسف نگاشته است. مجموع این نامه ها را شخصی به نام «عبد الرحيم حسینی جعفری
بغدادی» گرد آورده است. این کتاب در الذريعة یک بار با عنوان «الأسئلة اليوسفية» و بار دیگر با عنوان های «مناظرة» و «يوسفية» معرفی شده است.
آغاز: الحمدلله رب العالمين و الصلوة علی محمد و الحسيني الجعفري البغدادي، آن که این مناظره هست که میان میر یوسف علی الحسيني الاستر آبادی و قاضی نور الله الحسيني الشوشتري در باب اطلاع حضرت پیغمبر بر ضمائر جمیع مردمان در جمیع احوال واقع شده...
انجام: و این سیر انداختن ایشان مثل بار انداختن آن گوساله است و معذور دارند که امثال این گستاخی ها از روی همان بیت استاد گرامی شیخ نظامی است. درین گنبد به نیکی بر کش آواز ** که گنبد هر چه گویی گویدت باز. ایام افادات مخلد باد بالنبی و آله الأمجاد بتاریخ سیزدهم شهر محرم الحرام 1064 روز پنج شنبه چهار کدی روز مانده تحریر یافت.
چاپ: این کتاب با تصحیح دانشمند محترم جناب حجت الاسلام و المسلمين آقای دکتر رسول جعفریان، از سوی کتابخانه مجلس شورای اسلامی چاپ و منتشر شده است.
[الذريعة: 94/2، 213/5، 285/22؛ طبقات اعلام الشيعة (ق 11) 622؛ فهرستواره منزوی 86/9 (1 نسخه) و 555/9]
آغاز: بسمله، الحمدلله رب العالمين ... اما بعد، نمود بنده اثیم؛ انجام: برابر
خط: نستعلیق زیبا، بی کا، تا: قرن 11؛ جلد: تیماج، 406گ، اندازه: 23/5×33 سم [ف: 51-49]
آغاز: سوال و جواب امیر یوسف و قاضی نور الله. بسمله: رقعه امیر یوسف علی الحسيني مرتبه چهارم. الله اکبر سیادت و نقابت پناها افادت و افاضت دستگاها بعد از مراسم اخلاص تصویر ضمیر انور می گرداند که غرض بنده از تصدیقات تحقیق است لاغیر و چون قلمی نموده بودند که اگر تصرفی بخاطر رسد بنویسد نموده می آید آن که نوشته اند در اصول عقاید فرقه ناجیه امامیه دعوی اطلاع انبیا و اولیا بر جمیع اسرار و ضمایر خلق نکرده اند بلکه بخلاف آن تصریح کرده اند بالضرورة آن کلمات که دلالت بر عموم اصلاع ایشان بر ضمایر دارد تخصیص باحکام الهيه و حوادث قضایای شرعیه باید نمود؛ انجام: برابر
از نامه چهارم یوسف علی حسینی است و پاسخ آن تا نامه دوازدهم و پاسخ آن.
تذکر: نام مؤلف به استناد فهرست مرعشی 26/32 ذکر شد؛ خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: 13 محرم 1064ق؛ مجدول؛ کاغذ: هندی، جلد: تیماج، 96گ، 15سطر (6×12)، اندازه: 10×18 سم [ف: 13-3463]
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 1508 عکسی
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 4-409]
آغاز: الحمدلله رب العالمين ... رقعه میر یوسف علی نورالله: سیادت و نقابت پناها فضایل و کمالات؛ انجام: و آن که نوشتند ازین روایت معلوم می شود که حضرت بعد از نزول آیه بر چیزها مطلع شد...
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ جلد: تیماج، 8گ (111پ-118پ)، اندازه: 13×21 سم [ف: 1/33-84]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: 1283ق؛ مصحح؛ جلد: چرم، 147گ، 11سطر، اندازه: 7×11 سم [ف: 32-26]
مناظره نار و تراب - مناظرة النار و التراب
monāzerat-on nār va-t torāb = ātaš va xāk
حاج بله تبریزی، امین الدين، - 720 قمری
(1321-)hāj bale tabrīzī, amīn-od-dīn
تاریخ تأليف: 716ق
یادداشت های ابوالمجد تبریزی (کاتب نسخه) است که از منابر امین الدين گردآوری و مرتب کرده است.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 14590/51
آغاز: حق سبحانهو تعالی کنج محبت را کسی یحبهم و یحبونهمی خواست در زاویه خانه وجود آدم تعبیه کند...
خط: نسخ، بی کا، تا: سه شنبه 18 ذیحجه 722ق؛ جلد: تیماج، 1ص (241)، 41سطر، اندازه: 19×32 سم [ف: 41-81]
monāzere-ye nazm va nasr = dībāče-ye d.-e tabrīzī
ملکان تبریزی، محمد بن مسعود، ق 8 قمری
malekān-e tabrīzī, mohammad ebn-e mas‘ūd(-14c)
دیباچه دیوان شعر اوست در گفتگوی نظم و نثر که هر یک در برتری خویش سخن گفته است. ابو المجد در این جا از دیوان خویش بخشی نیاورده است.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 14590/53
آغاز: بعد از حمد و مدح حضرت خدا تعالی و درود بی منتها بر خاتم انبیا محمد مصطفی...
خط: نسخ، بی کا، تا: پنج شنبه 20 ذیحجه 722ق؛ 1 ص (245)، 41سطر، اندازه: 19×32 سم [ف: 41-81]
monāzere-ye nafs va ‘aql = r.-ye hakīm
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 129/55-ف
نسخه اصل: ایاصوفیا ش 4795. در چهار گفتار پس از چند فصل؛ خط: نسخ، بی کا، تا: ذیقعده 854ق؛ 14گ (455-468)، 14سطر [فیلمها ف: 1-415]
monāzere va goftogū-ye šatranj va nard
مناظره و گفتگوی شطرنج و نرد به نام فرمانروای شوشتر خوزستان میر مبارکشاه.
تهران؛ مینوی؛ شماره نسخه: 107/4
خط: نسخ، کا: شیخ محمود، تا: 864ق، جا: شیراز؛ برای ابوالفتح پسر بوداق بهادر خان پسر جهانشاه پسر قره یوسف ترکمان قرقوینلو نقل شده، گردآورنده حسام محمد رشید خوارزمی است از قرن 8 و 9 [نشریه: 6-682]
munazirat-ul harun maa jariya fi haqiqat-il madahab-il imāmīya
تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 2182/8
بی کا، تا: قرن 11؛ کاغذ: ترمه، جلد: میشن، 22گ (31پ-52پ)، اندازه: 13×24 سم [ف: 5-443]
monāzere-hā-ye mazhabī
در عطف نسخه آمده: مباحثه شیخ محمد حسن خوسفی با ملای سنی گرتکی (شاید تکریتی). بخش بندی نشده، با سربندهای: گفتم، آخوند گفت، آخوند ملا ابراهیم گفت. گفتگوهای مذهبی است. در دو بخش جدا، یکم، میان شیعی و سنی، قرآن و دستبردگی در آن. در پایان آمده است: «تمام شد مباحثه میان بنده و مرحوم آخوند ملا ابراهیم، حشر مع من احبه». سپس مناظره دیگری است در همان زمینه ها، این سرآغاز: «در سنه یک هزار و سیصد و چهار در سامره، بر روی آب سوار بودیم، بر کلک، و می رفتیم به کربلای معلی. حقیر تنها بودم، یک نفر کاظمی شیعه با ما بود، و سی نفر عسکریه رومی سوار کلک بودند. سیدی بود میان ایشان، که او را قاضی کاظمین می گفتند. بنده گفتم: جناب قاضی ... افعال عباد مخلوق خداست یا فعل عبد...» و بدین گونه وارد گفتگوهای مذهبی می شود.
تهران؛ دائرة المعارف؛ شماره نسخه: 1054
آغاز: نه متواتره، شونزده (شانزده) عیب ذکر شد، شاید نقا بصیری، زیاده از این عیب؛ انجام: باید برای همه ائمه تجدید می کردیم. تمام شد آن چه ارادت داشتم بنویسم ... مقابله شده.
خط: نسخ پخته، کا: محمد حسن خوسفی (یا به دستور او)، تا: 26 جمادی الثاني 1334ق؛ افتادگی: آغاز؛ جلد: تیماج، 90گ، 13سطر (7/5×13/5)، اندازه: 11/5×17/5 سم [ف: 2-242]
monāzere-ye hešām ebn-e hakam
آغاز: بسمله روی الفضل بن الربيع عن أبيه قال اجتمع اصحاب الحديث و الفقهاء و جماعة من الأعيان و القضاة بحضرت الرشيد
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ مهر: حاج سید سعید؛ جلد: مقوا، 13 سطر، اندازه: 15×21/5 سم [ف: 2-702]
آغاز: بسمله. خبر هشام ابن حکم و ما جری له مع الرشيد ... قال اجتمعت الفقها و جماعة من شهور الثقات و القضاة بحضرة هرون الرشيد؛ انجام: ورده الى الكوفه مكرماً ... حلیه اتمام پوشید
بی کا، بی تا؛ ضمیمه: مذیل است به داستان طرماح بن علوی و مناظره وی با معاویه در شام و خطبه بدون الف امیر المؤمنين، آغاز ضمیمه: «بسمله. قال الشيخ الأديب ابوبکر بن عبدالعزیز البستي .. ان امیر المؤمنين»، انجام: «و لقد ضاقت الدنيا بحذافیرها»؛ اهدایی: رهبری، بهمن 1383؛ جلد: مقوا، 81 گ، 18سطر، اندازه: 12/5×20 سم [اهدائی رهبر: 2 اخبار 2-719]
munāzirat-u hišām ibn-i sālim maʻa ʻamr ibn-i 'ubayd-i başrī
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 7566/7
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1216ق؛ جلد: تیماج قهوه ای، 15 سطر (8/5×15)، اندازه: 10/5×18 سم [ف: 16-631]
manāzem-ol maqāme
ایروانی، عبدالغفار بن فتحعلی، ق13 قمری
īravānī,'abd-ol-qaffar ebn-e fath-alī (-19c)
وابسته به: مقامع الفضل؛ آقامحمد علی کرمانشاهی (1144-
1216ق)
«مقامع الفضل» نگاشته محمد علی بن محمد باقر بهبهانی رساله ای در حل مشکلات و مسائل فقهی و غیر آن است که در حدود 1200 مسأله به صورت «سؤال وجواب» طرح و پاسخ داده شده است. ایروانی در رساله حاضر گفته چون مسائل و مباحث آن کتاب از جهت علم وفن مربوط به خود پراکنده ومتفرق بودند همه را از جهت موضوع و مسائل مربوطه تنظیم و در یک سیاق آورده و آن را «مناظم المقامع» نام نهاده است.
قم؛ مسجد اعظم؛ شماره نسخه: 2245/1
آغاز: نفایس سپاس و ستایش بیحد و رغایب ثنا و نیایش بیحصر وعد سزاوار دربار و شایسته در گاه حضرت آفریدگاریست جل شأنه که مفاتیح ابواب مسایل و مقالید اجوبه غوامض علوم و...؛ انجام: و آن را تحدید کرده اند بعرض دوازده انگشت که عرض هر انگشتی عرض شش جوباشد که پشت بعضی از آن ها را بر شکم دیگری گذاشته باشند و هر عرض جوی مقابل عرض هفت موازیال یا بو باشد و الله اعلم.
تنها بخشی از مسائل را دربردارد؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ 52گ، 16 سطر، اندازه: 14×21 سم [ف مخ: 5-2123]
min ifadat-i hakim ab-ul-fath
تهران؛ مهدوی؛ شماره نسخه: 272/3
بی کا، تا: 1082ق [نشریه: 2-101]
men efādāt-e xāje mohammad-e dehdār
فانی شیرازی دهدار، محمد بن محمود، 947 - 1016 قمری
(1541-1608)fānī šīrāzī dehdār, mohammad ebn-e mahmūd
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 10392/16
خط: نستعلیق، بی کا، تا: اوایل قرن 13؛ قطع: رقعی بزرگ [میراث شهاب: س 8 ش 4-61]
min ifadat-i siyX-i-na wa mawla-na hasan tay
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 12155/2
در تجوید؛ بی کا، بی تا؛ 24ص، اندازه: 12×18/5 سم [ف: 35-155]
min ifādāt-i Şadr-id-dīn aš-šīrāzī
در رد شبهه این کمونه.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 10183/15
آغاز: لنا بتأييد الله و ملکوته و برهان عرشی علی توحید واجب یتکفل لدفع الاحتمال المشهور مما نسب إلى ابن کمونه یستدعی بیانه تمهید مقدمة هی أن حقيقة الواجب؛ انجام: یجب أن یکون مستند جمیع الكمالات و منبع کل الخيرات.
بی کا، تا: با تاریخ 1111ق؛ مصحح؛ جلد: تیماج، 3ص (100-102)، اندازه: 11/5×18/5 سم [ف: 32-218]
min ifādāt-i Şadar-il ‘urafā
بخش کوتاهی در 8 سطر در تفسیر آیه امانت. باید برگزیده از کتابی باشد.
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 10681/10
آغاز: من افادات رئیس المحققين و قدوة الموحدين صدر العرفاء و المتألهين انار الله برهانه المبين و حشر في زمرة المقربين المراد بالأمانة في قوله تعالی انا عرضنا الأمانة الآية الوجود. فان کل موجود سوی الانسان فله وجود ثابت من لدن حدوثه؛ انجام: و هو یوم لقاء الله و کان هذا المعنى ما قاله العارف الشرازي. این جان عاریت که به حافظ سپرده دوست ** روزی رخش بینم و تسلیم وی کنم
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج، 1 ص (168پ)، 21سطر (8/5×15/5)، اندازه: 15×22 سم [ف: 20-180]
min ifādāt-i mullā aḥmad muqaddas-i ardabīlī
مقدس اردبیلی، احمد بن محمد، - 993 قمری
(1585-)moqaddas-e ardabīlī, ahmad ebn-e mohammad
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 2022/3عکسی
آغاز: بسمله، و به ثقتی قوله قلت لأنهم کانوا یعبدون الخ لا یخفی ما فیه فانه بظاهره یدل علی انه (صلی الله علیه و آله) ما یعبد الرب قبل البعثة مدة اربعین سنة و هو ظاهر البطلان
خط: نستعلیق، کا: محمد علی گلپایگانی، تا: رمضان 1117ق؛ 2ص (368-367) [میراث شهاب: س 17 ش 1و 2-115]
al-manāfi
جابر بن حیان، 120 - 198؟ قمری
(739-814)jāber ebn-e hayyān
آغاز: الحمدلله رب العالمين و صلی ... و العاقبة للمتقین و سلم. قد سبق لنا قبل کتابنا هذا ستة و ثلثون كتاباً ... و کتابنا هذا ايضاً في الأحجار و قد سمیته کتاب النافع و انا اذکر فیه عطارد و ما علیه و ما ابتدء به اولا لان یکون و وجوه تدابیره
آغاز: برابر؛ انجام: فضة قايمة خالصة. ان شاء الله تعالی مقاله سی و هفتم آن است؛ خط: نستعلیق چلیپا، بی کا، تا: قرن 11؛ کاغذ: ترمه، جلد: میشن قرمز، 2گ (60پ-61پ)، اندازه: 15/6×23/2 سم [ف: 6-449]
آغاز: برابر؛ انجام: ثم ارفعه في ای وقت اردت عمله فاسبك بالزجاج فانه ینسبك فضة بیضاء احسن من کل فضة ان شاء الله.
خط: تایپی، بی کا، تا: صفر1288ق؛ 3گ (92پ-94پ)، 19 سطر (8/5×14/5)، اندازه: 13/7×22/3 سم [ف: 2/29-616]
manāfi'-u āyat-il kursī
خواص آية الكرسي و دستور چند گونه ختم آن به نقل از بعضی کتب، دارای هفت «فصل». در این بخش از ابوالعباس بونی یاد شده است.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 12525/3
در صدر نسخه با قلم قرمز نوشته شده: «منقول في بعض الكتب في منافع آية الكرسي نفعنا الله بها ما لفظه فصل في عدد آية الكرسي»؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج، 4گ (38پ-41ر)، | 14سطر [ف: 36-48]
manāfi-ul abdān = al-adwīyat-un nāfi-a
کتاب مختصر و مفیدی است در درمان انواع بیماری ها و قروح و جروح عارضه بر جسم انسانی (ظاهراً) مشتمل بر دو «قسم»: قسم 1. شامل نود باب (برخی دارای چند باب دیگر) اجمالاً به این شرح: 1) باب نفث الدم و ضروبه، 2) الأدوية المدرة للبول، 3) علاج بول الدم، 4) ورم الحالبين، 5) دواء البول في الفراش، ... 10) علاج الفتق، ... 20) الأدوية المفرخة للقلب، ... 30) الادوية المسرعة لنبات الشعر و اللحية، ... 40) ادوية القروح التي في روؤ الصبيان، ... 50) علاج الزجير، ... 60) علاج الغريق و المخنوق، ... 70) علاج یحلل الأورام و الالآم المتعقدة في المفاصل،... 80) علاج قيلة الصبيان، ... 89) علاج الكلف و وجع الأذن و نور العين و احتباس البول و خواص مطبوخ الثوم، 90) باب شربة مسهل مجرب. قسم 2. که در فهرست مطالب و متن بلافاصله بعد از «تم الكتاب» آمده ظاهراً الحاقي و یا رساله مستقلی است که شامل نسخه های متعدد برای حدود 147 بیماری (بدون شماره) است که اجمالاً چنین است: 1) للزيادة في الباه و تهییج الشهوة و المسوحات الباهية، 2تا 5) علاج الصداع و الدوار و الزكام و امراض العين،... 140) علاج البرص، 146) استعمال السكنجبين، 147) صفة شراب الليمون. ابواب 144 تا 146 به فارسی است. مؤلف (تقريباً) هیچ نامی از اطبای مشهور و غیر مشهور نبرده است. علی رغم جستجوی زیاد، نام دقیق کتاب و مؤلف پیدا نشد.
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 21078
آغاز: بسملة. الحمدالله فکفی و صلی الله علی محمد المصطفى و آله .. فاما بعد فهذا کتاب فیه منافع للابدان و مصالح نافعة للانسان و الله الموفق و هو المستعان باب نفث الدم و هو محدث اما عن ضربة او وثبة؛ انجام: انجام قسم اول و آغاز قسم دوم (برگ 80پ): باب شربة مسهل مجرب ... سویدا مثقال نینیا مثقال کشمش احمر وقية تمت الادوية النافعة و تم الكتاب هذه لبانة ما مثلها للزيادة في ... کان یستعملها ابو طبدان احد ملوك المصر صفته يؤخذ من قشر البلادر
انجام: و ثلث أوراق من ماء اليمون و یغلا حتی یقوم و یعود الى قوام العسل ثم یصفی و یستعمل
خط: نسخ، بی کا، تا: اوایل قرن 13؛ محشی؛ اهدایی: رهبری، خرداد 1373؛ جلد: میشن، 94گ، 17سطر، اندازه: 14/5×21/5 سم [اهدائی رهبر: 9-422]
’manāfi“-ul aḥibbā’ fi-t tā‘ūn wa-l wabā
مرعشی شوشتری، فتح الله بن محمدرضا، - 1293 ؟ قمری
(1876-)mar‘ašī šūštarī,fath-ol-lāh ebn-e mohammad-rezā
تاریخ تأليف: یک شنبه 26 ذیقعده 1265ق
در چگونگی پیدایش وبا و طاعون و کیفیت بر طرف ساختن آن با داروها و دعاها، و ضمناً بحث هایی درباره مرگ و مردن حیوانات، در یک «مقدمه» و چهار «باب» و یک «خاتمه»: المقدمة: في الفاظ لابد من شرحها؛ باب 1. أسباب الطاعون و الوباء؛ باب 2. حکم الفرار من الطاعون و الوباء؛ باب 3. تحقیق الأجل و معناه؛ باب 4. معالجات الوباء و الطاعون؛ الخاتمة: في الأدعية المأثورة لدفع البلاء.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 5088
آغاز: الحمد لله دافع البلاء و رافع فساد الهواء و خالق الأرض و السماء و الصلاة و السلام علی حاکم الحكماء؛ انجام: و هذا ما انتهی اليه من أمر هذه المنظومة المباركة و الحمد لله رب العالمين و له الشكر علی هذه النعمة العظمي
خط: نسخ، کا: حسن بن عبدالهدی مراغه ای، تا: 18 ربیع الاول 1265ق؛ از روی نسخه اصل، مصحح، محشی از مؤلف؛ جلد: تیماج، 88گ، 14 سطر، اندازه: 11×15/5 سم [ف: 13-283]
manāfi'-ul ahjār
بابلی، عطارد بن محمد، - 206 قمری
(822-)bābelī,'atārod ebn-e mohammad
عکس است؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 7 [مختصر ف: -802]
آغاز: نقل کرده است عطار بن محمد الحاسب که نظر می کردم در کتاب برانی و احجار الهرمس و در مصحفی که مشهور است به اجالیقی که جامع است برای این معانی؛ انجام: و الفواد بین العين و الاجفان من قحفه الى الدماغ فان الدم و انتقل الغلام.
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: انجام؛ جلد: تیماج مذهب، باسجع «عمل حسین علینقی صحاف خراسانی» و «خاموشیم از سر سخن کرد خبردار شد جلد کتابم ورق دفتر اسرار»، 10گ (80ر-89ر)، 17سطر، اندازه: 18×28 سم [ف: 20-237]
manāfi'-ul adwīyat-il murakkaba
خجندی، محمد بن عبد اللطيف، - 552 قمری
(1158-)xojandī, mohammad ebn-e ‘abd-ol-latīf
منافع بعضی از ادویه مرکبه از کمادات و ضمادات و غیر آن ها.
خط: نستعلیق، کا: طبیب حموی، تا: ج 11012ق [سنا: ف: 1-191]
manāfi'-ul adwīya-tul mufrada
جالینوس، 129 - 199 میلادی
(129-199)jalinus
مترجم: حنین بن اسحاق 194 - 260 قمری
شرح و حواشی:
1- تعالیق علی کتاب الادوية المفردة؛ ابن باجه، محمد بن یحیی (-533)
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 360/9
خط: نستعلیق، کا: طبیب حموی، تا: 1007ق [سنا: ف: 1-186]
manāfe -ol estešāra va-l estexāra
همدان؛ مدرسه غرب؛ شماره نسخه: 783/1
آغاز: بعد الحمد و الصلوة بدان که استشاره و استخاره قریب بیکدیگرند زیرا که مراد از هر دو طلب خیر و صلاح و راهنمائیست؛ انجام: نوع چهارم استخاره به قرآن مجید است ... و در تفسیر عیاشی از حضرت امام محمد باقر علیه السلام روایت شده که تاویل این آیت آنست ... زیرا که این گروه بیت المال را صرف مردمان می نمودند تا منافقین سر گرم حرب امیر المومنين و اذیت حسنین علیهم السلام شودند چنانچه شدند علیهم لعنة الله و الملائكة و الناس اجمعین
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ 27 ص (1-27)، قطع: ربعی [رشت و همدان: ف: -1445]
manāfeʻ-ol asrār fi sanāye‘-el abrār
با عنوان های: باب، نکته.
آغاز: منافع الاسرار في ... بدان ایدك الله تعالی که حکماء اسرار این صنعت را مرموزی داشتند و با کسی نمی گفتند ... من این کتاب را تصنیف نمودم...
[نسخه های منزوی 644؛ فهرستواره منزوی 3987/5]
تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 3267/5
آغاز: برابر انجام: شمسی بیرون آید، هذا آخر ما وجد في هذا الكتاب، قد فرغ من کتابته في غاية الاستعجال
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ جلد: میشن، 24 سطر، اندازه: 11/4×18/4 سم [ف: 6-343]
'manafi-ul ada
جالینوس، 129 - 199 میلادی
(129-199)jalinus
مترجم: حنین بن اسحاق 194 - 260 قمری
جالینوس این کتاب را در هفده «مقاله» تدوین کرده است: مقاله 1 و 2. حکمت باری تعالی در اتقان آفرینش دست؛ 3. حکمت وی در اتقان آفرینش پا؛ 4 و 5. حکمت خداوند در خلق دستگاه های مربوط به غذا؛ 6 و 7. کار دستگاه های تنفسی؛ 8 و
[تاریخ نگارش های عربی (سزگین) ج 4: 156]
شرح و حواشی:
1- تفسیر منافع الاعضاء لجالینوس؛ نیشابوری، عبدالرحمن بن علی (-470)
در هفده مقاله؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 10 و 11؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج، 54گ (68پ-121ر)، 25 سطر، اندازه: 20×35 سم [ف: 14-4017]
آغاز: بسم الله الرحمن الرحيم مبد المقالة الأولى بن منافع الاعضاء قال جالینوس کما ان کل واحد من الحيوان یقال؛ انجام: تمت المقالة السابعه عشره من کتاب جالینوس في منافع الاعضاء نقل حنین بن اسحق و بتمامها تم الكتاب ... علی ید ... في یوم الأول من شهر شعبان 1085 و الحمدلله رب العالمين و صلوته علی سیدنا محمد النبي و آله و سلم تمت
خط: نسخ، بی کا، تا: 1 شعبان 1085ق؛ 461ص، 25 سطر، اندازه: 18×26/5 سم [نشریه: 3-384]
'manāfi'-ul a dā
ابن سینا، حسین بن عبد الله، 370؟ - 428 قمری
(981-1038)ebn-e sīnā, hoseyn ebn-e ‘abd-ol-lāh
رساله مختصری است در بیان ترکیب اعضاء بسیط و مرکب انسان.
آغاز: بسمله. رب وفق و اعن. لما اقتضت حکم الخالق تعالی ایجاد شخص الانسان بالجمع بین العناصر المتفاوتة الطبائع المناسبة المنافع جعل اختلاف امتزاجها سببا لوجود اخلاطه المختلفة؛
انجام: و اظهرت فیه القوى الحسية و اعدته للاتصال (با) النور العقلي بقواه النفسانية و التصرف فیما یقتضی شروط الانسانية. تبارك الله احسن الخالقين وصلی الله علی محمد و آله اجمعین.
آغاز و انجام: برابر
خط: تعلیق، بی کا، تا: با تاریخ 962ق؛ تملک: مصطفی بن عبدالله در 962، خلیفه سلطاندر 1041، محمد طاهر پزشک تفرشی در 1135، محمد ابراهیم قزوینی در 2 ذیقعده 1245؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: تیماج ، 4گ (311پ-314ر)، 31سطر، اندازه: 13×23 سم [ف: 6-2419]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 10 و 11؛ جلد: تیماج، 10ص (27 - 36)، 20سطر (7×13)، اندازه: 14×20 سم [سنا: ف: 1-6]
آغاز و انجام: برابر
تذکر: نام مؤلف به استناد نسخه دانشگاه تهران ش 1149/45 ذکر شد؛ خط: نستعلیق شکسته، بی کا، تا: قرن 11؛ جلد: مقوا، 2گ، اندازه: 19×25 سم [ف: 19-238]
manāfi'-ul agdīya wa daf'-u madārr-i-hā
رازی، محمد بن زکریا، 251 - 313 قمری
(866-926)rāzī, mohammad ebn-e zakarīyā
چاپ: مطبوعات الخيريه، در حاشیه دفع المضار الكليه لابن سینا، 67ص، 1305ق.
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 1987/1
خط: نستعلیق، کا: طبیب، محمد حسین بن محمد باقر، تا: 1075ق؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج، 60گ (1پ-60ر)، 23سطر (8/5×15)، اندازه: 12/5×22 سم [ف: 8-595]
manāfe‘-e afzalīye = xolāsat-ol mofīd-el afzalīya
قزوینی، علی افضل بن محمد امین، ق 11 قمری
qazvīnī,‘alī afzal ebn-e mohammad amīn(-17c)
اهدا به: غیاث الدين علی (برادر مؤلف)
تاریخ تأليف: 1051ق (= غنا)
مؤلف می گوید: این رساله ای است مشتمل بر بعضی امور نافعه در صناعت طب منتخب از کتب معتمده مثل قانون و کامل الصناعة که به جهت برادر خود غیاث الدين نوشته می شود، شامل «فاتحه» و سی «منفعت» و «خاتمه»: فاتحهدر آن چه قبل از معالجه واجب است، در پانزده امر؛ منفعت 1. در کیفیت معالجه (در بیان امور عشره که دلالت دارد بر وجوب استفراغ و امور خمسه)؛ 2. اسباب تولد خون و علامات استیلای آن و طرق اخراجآن؛ 3. در آن چه دانستن و رعایت آن در صفت مسهلات و ترتیب ادویه مسهله واجب است؛ 4. اسباب تولد صفرا و علامات غلبه آن و نضج و استفراغ آن و تبدیل مزاج بعد از استفراغ و در این منفعت نضجات و مسهلات صفرا از مفرده و مرکبه از انواع مطبوخات و نقوعات و حقن ها مذکور می گردد؛ 5. اسباب تولد
بلغم و علامات غلبه آن و نضج و استفراغ و تبدیل مزاج و نسخه ایارج فیقرا و حنی که قائم مقام ایارجات کبار است؛ 6. اسباب تولد سودا و علامات کثیره آن الخ؛ 7. منضجات و مسهلاتی که زیاده بر یک خلط استفراغ می کنند از مفرده و مرکبه؛ 8. قتل و اخراج انواع دیدان؛ 9. بیان بعضی عوارضی که بعضی از شاربان مسهل را عارض می شود؛ 10. کیفیت اختیار و استعمال ماء الجبن و انواع آن و استعمال پادزهر و کیفیت استعمال حد دارو به تریاق فاروق و شمه از امتحان تریاق و ایارجات کبار و ترتیب خوردن حب سیماب؛ 11. اسباب تولد ریاح و علامات غلبه آن و کسر و تحلیل آن؛ 12. اسباب تولد سده و علامات حدوث و بیان مفتحات آن از مفرده و مرکبه؛ 13. کیفیت مداوای اسهال و تفرقه میان اسهال کبدی و معدی و بیان ادویه حابسه از مفرده و مرکبه؛ 14. ادرار بول و حیض و نفاس و بخورات مدرة؛ 15. حواس بول و حیض از مفرده و مرکبه؛ 16. مسکنات اوجاع عموما و خصوصا از فرق تا قدم از مفرده و مرکبه؛ 17. ادویه قلبیه و دماغیه از مفرده و مرکبه؛ 18. ادویه کبدیه؛ 19. ادویه معدیه؛ 20. ادویه صدر و آلات تنفس از مفرده و مرکبه؛ 21. مقویات و منقصات؛ 22. در آن چه متعلق به معالجه حمیات یومیه و عفنه است از مفرده و مرکبه؛ 23. ذکر اعراضی که عروض آن ها در حمیات خصوصا حاره صعب می باشد و تدارک آن ها (بیست و سه عرض است: قشعریره، صداع، عرق، رعاف، قی، اسهال، تشنگی مفرط الخ)؛ 24. تدبیر یا مهین (کذا) و بیان قرض مشتهی؛ 25. در آن چه متعلق است به معالجه اورام و بثور و جراحت؛ 26. بیان کیفیت و مضرت و اصلاح بعضی از ادویه و اغذیه به ترتیب حروف تهجی؛ 27. معرفت بعضی ادویه شریفه و تفرقه میان نیک و بد آن و بیان بدل آن ها وقتی که موجود نباشد و بیان کیفیت ترک افیون بعد از اعتیاد؛ 28. مداوای بعضی از سموم مشروبه و گزیدن جانوران زهردار؛ 29. بیان بعضی از اوزان مشهوره که در کتب طبیه بیشتر مذکور می گردد؛ 30. بیان بعضی فواید نجومیه که معرفت آن مر طبیعت را از مستحبات قريبة الوجوب است؛ خاتمه در بیان بعضی از فوائد متفرقه مشتمل بر دوازده «مطلب»: - در بیان بعضی از خطایای ممرضه و تدارک آن ها، - در بیان تغییرات بعضی از امور و احوال طبیعیه و تدارک آن ها، - در ذکر اعراض و امراضی که مقدمات امراض اصعبند و مداوای آن ها، - در بیان مقدمات سفریه، - در لوازم سفر و آن چه معرفت آن مسافر را ضروریست، - در تدابیر اوقات حاره و تدبیر سموم، - در تدابیر اوقات بارده، - در متعلقات سفر بحر، - در ادعیه متعلقه به سفر، - در کیفیت محافظت مرکوب و مداوای بعضی از امراض كثيرة الوقوع آن (منتخب از کتاب بیطره که والد صاحب بعربی تأليف نموده)، - در بیان بعضی از ادویه منقوله از حضرات ائمه صلوات الله علیهم أجمعين، - در ذکر بعضی از ادعیه مأثوره منقوله از ائمه در ازاله امراض مستعینا بالکرم الفياض. (غلامعلی عرفانیان)
مؤلف شیعی است و متوسل به اخبار امامان و طب الائمه و در آن از کتاب «جوارش افضلی» و «مفید» خود یاد کرده است. مؤلف جز کمال الدين افضل محمد حسین بن ضیاء الدين یحیی گرگانی گیلانی است که جوامع الجوامع را برای شاه عباس در یک مقدمه در 14 فائده و چهار مقاله ساخته است.
آغاز: بسمله. و به نستعین: الحمدلله رب العالمين ... اما بعد چنین گوید ... علی افضل الطبيب ابن محمد امین قزوینی مشتهر بقاطع که این رساله مشتمل است بر بعضی از امور نافعه در صناعت طب منتخب از کتب معتمدة علیها مثل قانون و کامل الصناعه ... که جهت برادر خود غیاث الدين علی ... نوشته می شود ... و این رساله به منافع افضلیه موسوم گردید ... تاریخ تأليف آن را از لفظ «غنا» (=1051) استخراج ... و آن مشتمل است بر فاتحه و سی منفعت و خاتمه.
انجام: و ادعیه و احادیث جهت شفای امراض مذکور و مزبور لا یعد و لا یحصی است، اللهم احفظ جمیع المؤمنين...
[نسخه های منزوی 603/1؛ مشترک پاکستان 447/1؛ الذريعه 325/16 و 309/22 «فواید افضلیه» که نام نگارنده نادرست علی آمده، همان جا 309/22 «منافع افضلیه»؛ اعلام 1500/2؛ استوری، پزشکی 259؛ فهرستواره منزوی 3732-3731/5 و 3439/5 با عنوان «خلاصة المفيد الافضلية» که سال تأليف و سر آغاز منقوله یا این رساله یکی است و فقط آورده در 3 قسمت]
خط: نستعلیق خوش، بی کا، تا: 9 ربیع الثاني 1080ق؛ افتادگی: و سط [عکسی ف: 1- 379]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: طبیب کاشانی، یحیی، تا: 4 ذیقعده 1094ق؛ مصحح؛ 166گ، 18 سطر، اندازه: 12×20 سم [ف: 4-222]
آغاز: برابر؛ انجام: بناشتا بنوش سه روز متوالی که نافع و مجربست (تا اواخر کیفیت محافظت مرکوب [مطلب دهم از خاتمه] را بیشتر ندارد.
خط: نستعلیق مخلوط به شکسته، بی کا، تا: قرن 12؛ جلد: تیماج، 50گ، 28-30 سطر، اندازه: 19×28 سم [ف: 19-565]
آغاز و انجام: برابر
خط: تحریری، بی کا، تا: قرن 12؛ 242ص (1-242)، 20 سطر، اندازه: 18×29 سم [نشریه: 3-359]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج، 452ص (42-493)، اندازه: 12/5×21/5 سم [ف: 19-100]
آغاز: برابر؛ انجام: بهترین تریاقات افیون است و هم چنین است (منفعت بیست و هشتم)
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ جلد: تیماج، 66گ (1پ-66پ)، 20سطر (10/5×20/5)، اندازه: 17×29 سم [ف: 9-1341]
آغاز و انجام: برابر
خط: تحریری، کا: نورالدین محمد، تا: 7 جمادی الثاني 1109ق؛ 241ص، 26-15 سطر (8/5×9/5)، اندازه: 13/5×23 سم [نشریه: 3 - 364]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: گنابادی، خلیل الله بن حسن بیك، تا: آخر شعبان 1112ق، جا: هرات؛ 128گ (193پ-320ر) [ف: -204]
خط: نستعلیق، کا: امین بن محمد طاهر سبط حکیم افضلا، تا: 2 ذیحجه 1149ق؛ 577گ، 22 سطر، اندازه: 19×29/5 سم [ف: -32]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج، 105گ، 19سطر، اندازه: 11×18 سم [ف مخ: 2-531]
آغاز: هر رطوبتی که در آن باشد سیلان کند این ها را در جلاب بریزند؛ انجام: صفت اطریفل مقلی افتیمون ... فاضل ضمدی نافع است ... و غسل سروزن ادویه
از اواسط فاتحه تا اواسط منفعت پنجم است؛ خط: نستعلیق شکسته، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ اهدایی: رهبری، بهمن 1383؛ جلد: تیماج مشکی، 35گ، 17سطر، اندازه: 18×23/5 سم [اهدائی رهبر: 9-426]
آغاز: برابر؛ انجام: (برگ 124): در محل احتیاج تازه باید ساخت ... سنه 1236 در بیان اوزان مشهوره در کتب طبیه ... (برگ 178) و روغن سبز ... اورام را نرم می کند و اعانت ... ماده می کند
نسخه که به نام «منافع امینی» در 16 منفعت جعل شده شامل همان 16 منفعت اول در 124 برگ است، سپس منفعت 29 در اوزان طیبه و دیگر منافع به طور خلاصه و بدون ذکر شماره آن «منفعت» کتابت شده؛ خط: نسخ و نستعلیق، کا: قمی، محمد ابراهیم بن محمد سعید، تا: ذیحجه 1236ق؛ مهر: «العبد المذنب محمد صادق»، «محمد باقر»؛ اهدایی: رهبری، مهر 1386؛ جلد: تیماج، 164گ (15-178)، اندازه: 10×15 سم [اهدائی رهبر: 9-424]
مشهد؛ شیخ علی حیدر؛ شماره نسخه: 1460
همان نسخه بالا [مؤيد: 3-372]
خط: شکسته نستعلیق، کا: محمد طاهر، تا: 1291ق؛ جلد: تیماج، 21ص (330-350)، 13 سطر، اندازه: 17×21/5 سم [ف: 19-248]
آغاز: تعدیل سوء المزاجي که بعد از اخراج باقی می ماند و مسهلاتی که در امراض دمویه مناسب و نافع می باشد [منفعت سیم] در آن چه دانستن و رعایت آن در صفت مسهلات و تربیت ادویه مسهله واجب است ... [خاتمه] در بیان بعضی فواید متفرقه مشتمل بر دوازده مطلب (فهرست مطلبها بی عنوان و سفید است)؛ انجام: مصطکی عمود قماری از هر کدام
خط: تحریری، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ در این نسخه نخست عنوان [فاتحه] در آن چه از معالجه واجب و آن پانزده امر است، پس از فهرست هست؛ 36ص (442-477)، 24 سطر، اندازه: 12/5×23 سم [نشریه: 3-336]
بی کا، بی تا [د.ث. مجلس]
آغاز: افتاده: ذلك بعون الله تعالی محفوظ می دارد حاصل گردد؛ انجام: اللهم احفظ جمیع المومنين و المومنات من الالام و الاسقام بالنبی العربي و آله العظام الكرام.
خط: نسخ، بی کا، تا: نزدیک عصر مؤلف؛ 195گ، 18سطر، اندازه: 13×19 سم [ف: 1-109] و [عکسی ف: 6-368]
al-manāfi*-ul latī tustafādu min a'dā’-il hayawān = manāfi“-ul ḥayawān
متطبب بغدادی، عیسی بن علی، - 358 قمری
(970-)motatabbe baqdādī, 'īsā ebn-e ‘alī
کتابی است در طب از تصانیف بسیار قدیم در این موضوع، در این کتاب اعضای حیوانات که در طب و تداوی به کار می رود به ترتیب تنظیم گردیده است. مؤلف این کتاب که شخصیتی فاضل و متبحر در حکمت و در علم طب بود، طبیب مخصوص المتوكل علی الله و المعتمد علی الله (256-279ق) نیز بوده، وی این علم را نزد حنین بن اسحاق فرا گرفت. عنوان کتاب بنابر منابع موجود، همان است که نوشته شد؛ ولی در آغاز کتاب و داخل متن به ترتیب با عناوین کتاب فیه خواص و منافع و کتاب من منافع الحيوان یاد شده است. در تاریخ الأدب العربي تأليف بروکلمان با نام منافع الحيوان ضبط گردیده است. بروکلمان اضافه نموده که بین «علی بن عیسی بن علی» و «عیسی بن علی» که چشم پزشک بوده، اکثر تاریخ نگاران و فهرست نگاران، اشتباه کرده اند.
[تاریخ الأدب العربي، بروکلمان، چاپ: دار المعارف قاهره، 270/4؛ الفهرست الابن النديم، چاپ: دانشگاه تهران 1350ش، ص 355؛ معجم علماء العرب، بیروت 1986م، 155/1؛ هدية العارفين 806/1]
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 11841/2
آغاز: کتاب فیه خواص و منافع ... الحمدلله ملهم السداد و خلق العباد و الهادي إلى سبیل الرشاد؛ انجام: فان البراغيث تجتمع اليه ان شاء الله تعالی؛ تم الكتاب بعون الله و حسن توفیقه و الحمدلله أولاً و آخراً و ظاهراً و باطناً.
خط: نسخ، بی کا، تا: 1135ق؛ مصحح، با عبارت: «بلغ صحة هذا الكراس» مقابله شده، محشی؛ 16گ (16-31)، 16 سطر، اندازه: 12×16/5 سم [ف: 30-88]
manāfe‘-e amīnī
قسیمی، محمد امین بن محمد حسین، ق13 قمری
qasīmī, mohammad amīn ebn-e mohammad hoseyn(-19c)
اهدا به: محمد حسین بن محمد ابراهیم همدانی
تاریخ تأليف: 27 رجب 1243ق
در یک «مقدمه» و شانزده «منفعت» و «خاتمه» تأليف کرده و فاتحه (که مقدمه کتاب است) دارای پانزده «امر» است. باید با منافع افضلیه علی افضل قزوینی سنجیده شود. نسخه ای از آن در آستان قدس معرفی شده که فهرست نگار معتقد است جعل صورت گرفته و این کتاب همان کار علی افضل است که فقط شانزده منفعت آن آورده شده با تغییراتی در مقدمه.
آغاز: الحمدلله رب العالمين ... چنین گوید اقل العباد محمد امین بن محمد حسین قسیمی طبیب که این رساله ایست مشتمل بر بعضی از امور نافعه در صناعت طب از کتب معتمد علیها مثل قانون و کامل الصناعه ... که از جهت اخ الأعز ... مولانا محمد حسین همدانی ولد اعز محمد ابراهیم نفعهما الله في تحصیل العلوم با عبارتی که تعلیم آن بر مبتدیان متعسر نباشد ... مشتمل است بر فاتحه و شانزده منفعت و خاتمه اما فاتحه در آن چه قبل از معالجه واجب است و آن ده امر است.
انجام: در محل احتیاج تازه باید ساخت ... که استخراج ما یحتاج بحسب قانونی که مذکور شد بکند و الله علم بالصواب و اليه المرجع و المآب
[فهرستواره منزوی 3535/5]
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 6302/4
آغاز و انجام: برابر؛ في یوم 27 رجب 1243 در حالت پریشانی احوال و سوختگی دماغ از دست ظلم حکام جابر حسب الفرموده جناب علامی فهامی ... میرزا محمد حسین در سلطان آباد سمت تحریر پذیرفت استدعا آنست ... که این حقیر را عفو فرمایند که چندان تقصیری به خود راهبر نیستم کتبه اقل العباد محمد یوسف بن المرحوم علی نقی ... سلطان آبادی المسكن و المتوقف.
در فهرست با عنوان «رساله طبی» آمده؛ کا: محمد یوسف بن علینقی سلطان آبادی، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج، 77ص (193 - 269)، اندازه: 15/5×21/5 سم [ف: 19-284]
manāfe'-ol ensān
در این کتاب نویسنده پس از آن که از خلقت آدمی سخن می گوید آدمیان را به سه گروه تقسیم می کند: مردان، زنان، کودکان، و بعد از این قسمت در سه مبحث منافع زنان و منافع کودکان را بیان می دارد و از خصوصیت خاص هر یک سخن می گوید.
آغاز: بسمله، بدان که خدای تعالی آدم را بیافرید از آب منی
تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 2893/3
آغاز: برابر؛ انجام: اگر ناف کودک که چون بیفتد خداوند قولنج با خود دارد به شود و اگر کمیز کودک بر چشم کسی مالند که آب آید به شود البته
خط: نستعلیق، بی کا، تا: محتملاً اواخر قرن 11؛ 3ص (197پ-199پ)، 17 سطر (8/5×15/5)، اندازه: 16/5×23/5 سم [ف: 6 - 585]
manāfer-e ensān
عنوان در آن «فصل» است مانند: فصل در منافع کودک (دومین) و فصل چهارم در منافع بهائم. در پایان صفات نباتات است.
آغاز: بعد بسمله و حمد. منافع انسان بدان که خدای تعالی دل آدم را از جهت سردی در جانب چپ آفرید تا اعتدال پذیرد زیرا که در جانب چپ باشد و چشم کودک چون متولد شد کبود باشد انجام: بادنجان طبع بادنجان به غایت سوادییست و صفراء انگیز و اگر او را به روغن زیتون بریان کند بهتر باشد و اگر کسی سه روز پیوسته بخورد بیم دیوانگی باشد و الله اعلم بالصواب.
[فهرستواره منزوی 3924/5]
آغاز: برابر؛ انجام: قولنج او نه بهتر شود ... (یک سطر پاره شده)
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11 و 12؛ 63ص (64-126)، 15سطر، اندازه: 8/5×14/5 سم [نشریه: 3-325]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج، 149ص (56-204)، 12 سطر [سنا: ف: 2-298]
manāfe‘-e boqūl
منتخب است. 23 «باب» مختصر دارد در خواص برخی از گیاهان.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 6963/6
آغاز: این منتخب نسخه ای است که بعضی از حکما در منافع بقول جمع کرده اند مشتمل بر بیست و سه باب در منافع سداب هر که یک شاخ سداب را بخاید درد معده را دفع کند؛ انجام: و بلغمی مزاج را مفید بود و مالیدن او بعد از خاییدن بر جایی که کژدم گزیده درد ساکن کند
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ مصحح؛ جلد: تیماج، 2گ (116ر-117پ)، اندازه: 10×17 سم [ف: 20-370]
manāfi'-ut tiryāq
ابن سینا، حسین بن عبد الله، 370؟ - 428 قمری
(981-1038)ebn-e sīnā, hoseyn ebn-e ‘abd-ol-lāh
بخشی است از کتاب قانون.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 6098/4
آغاز: قال الشيخ رحمة الله اعلم ان الترياق الفاروق اجل الادويه المركبه و افضلها لكثرة منافعه و خصوصا السموم؛ انجام: و مقداره بحسب القوة و المزاج و قوة المرض و ضعفه یزاد و ینقص کما یوجبه و الله الموفق و المستعان.
خط: نسخ، بی کا، تا: 987ق؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج، 5ص (81-77)، 15 سطر، اندازه: 13×18 سم [ف: 19-81]
manāfe‘-e teryāq
تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 4218/4
آغاز: هذه رسالة في منافع تریاق المعروف ببر شعثا من املاء حکیم الفاضل اوحد الزمان ابی البركات البغدادي احد فیه أن یودع العواد؛ انجام: و دستور ... لطبیب الحاذق و ... و یبرء المريض باذن الله تعالی.
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 846ق؛ کاغذ: ترمه و دولت آبادی، جلد: میشن، 17 سطر، اندازه: 12/3×16/9 سم [ف: 7-284]
manafe-e teryaq-e faruq
نحوی اسکندرانی، یحیی، 490؟ - 570؟ میلادی
(490-570)nahvī eskandarānī, yahyā
مقاله منافع تریاق فاروق است مستخرج از کتب جالینوس و اندروما خس و ایراقلیدس و فوثاغورس و مغنس و افلاغورس و مارانوس در بیان نود و یک نوع منفعت از منافع تریاق فاروق از تأليفات یحیی نحوی اسکندرانی (یحیی غرماطیقوس / Grammaticus Joannes) عالم معروف اواخر قرن پنجم و نیمه اول قرن ششم میلادی مشهور به یوحنا فیلوپونوس (Philoponos Joannes ) (محب التعب، محب الاجتهاد) که صاحب تأليفات عدیده در موضوعات مختلف علوم و از مشاهیر مفسرین مصنفات ارسطو در منطق و جالینوس در طب است و ابن ابی اصیبعه و ابن ندیم و قفطی و دیگران فهرست اسامی اکثر آن ها را ذیل ترجمه احوال او و نیز در سایر مواضع کتب خود به دست داده اند، و از جمله آن ها کتابی است در رد دید و خس افلاطونی (بر قلس) که قفطی در ترجمه مختصری که در خصوص او منعقد نموده می گوید که من نسخه ای از آن را دارم، و دیگر شرحی در ده مجلد بزرگ بر سماع طبیعی که باز همو در ترجمه احوال عیسی بن علی بن عیسی بن داود الجراح می گوید که من یک نسخه از آن را با حواشی عیسی دیده ام، و دیگر شرح مجموعه طبی بسیار معروف جالینوس موسوم به ستة عشر.
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 5112/2
آغاز: منافع الترياق الفاروق و مقادیر شرباته؛ انجام: فهذه منافع الترياق الفاروق و مقادیر شرباته المستخرج من الكتب المذكورة
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 6؛ جلد: مقوا، 2گ، قطع: بیاض رقعی [ف: 19-247]
manāfe'-e jezvār
تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 2471/5
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11 [ف: 6-21]
manāfe'-e čūb-e čīnī= čūb-e čīnī
خط: نسخ، کا: حکیمی، تا: 1031ق [الفبائي: -554]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ 1 گ (327) [مختصر ف: -802]
منافع حجامت - احکام فصد و حجامت
manāfe'e hajar (r.)
این نامه گویا از جلد کی باشد و ترجمه گفتار او.
آغاز: این کتاب گمان آنست که از جلد کی باشد و بنای آن در خواص و منافع حجر است. بسمله و به نستعین. صلوة. اما بعد. این رساله مبارکی است در منافع حجر و خواص او. بدان بدرستی که در حجر قوتی است و منافعی است و مضاری؛ انجام: و نرم می کند جمیع اجسام را خواه مفرد باشد و خواه مرکب باشد.
خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، تا: با تاریخ 1289ق؛ 2گ (51پ-52پ) [ف: 4-1011]
آغاز: گفتار جلد کی در خواص بسمله الحمد لله رب العالمين ... اما بعد این رساله ایست در منافع حجر و خواص او و بدان بدرستی که قوتی است و منافعی و مضاری؛ انجام: و هم چنین گفته که علم دارد به علم صابون.
بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج، 8گ (41ر-48ر)، اندازه: 10/5×18 سم [ف: 22-191]
manāfe -e horūf va xavass-e a dād (r.)
از: سید احمد (؟)
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 18128/5
آغاز: بسمله بدان ارشد ك الله في الدارين که این رساله است در بیان منافع حروف و خواصاعداد ترسیم کرده اند آن را بحروف طبیعت؛ انجام: و قیاس کن آن چه ذکر کرده شده تا راه نماید ترا در جمیع اعمال و الله اعلم و هذا آخر المقال و الحمد لله وحده تم تم تم دست خط سید احمد.
خط: نستعلیق تحریری، کا: سید احمد بن سید رحیم، تا: 1323ق؛ 3ص (137- 139)، اندازه: 16/5×21 سم [ف: 50-26]
منافع حسینیه - نهر الفصاحة
منافع الحيوان - المنافع التي تستفاد من اعضاء الحيوان
manāfi“-ul hayawān
؟ ارسطو، 384 - 322؟ قبل میلاد
(384--322)arasti
منسوب به ارسطو، در سه بخش است: 1. در بیست و هشت باب؛ 2. ذکر الحيوانات من الطير در بیست و دو باب؛ 3. الحيوانات الترابي و المائي در دوازده باب.
[مخطوطات ارسطو في العربية از بدوی ص 21؛ فهرست فیلمها ص 317 و 694]
تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 1195
آغاز: پس از فهرست: الباب الاول نی منافع الرجل و المرءة ... قال الفيلسوف و يؤخذ ضرس رجل میت و یعلق علی من به وجع الضرس فانه یزول بادن الله تعالی؛ انجام: الباب الحادي عشر في منافع النمل ... قال الفيلسوف في ترکیب النمل ... فانتثر علیهم بیض النمل فانهم یتفرقون. تم کتاب جمعه الحكيم ارسطاطالیس والحمدلله رب العالمين ... و زاد و اتم و انعم.
خط: نسخ، کا: داود بن صدیق بن علی بن عمر نهروالی، تا: شنبه 25 صفر 828ق؛ کاغذ: ترمه بخارایی، جلد: میشن، 35گ، 21سطر، اندازه: 15/4×24/5 سم [ف: 1-537]
manāfe‘-e heyvān
موصلی حنفی، محمد بن حسین
mūselī hanafī,mohammad ebn-e hoseyn
تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: عکسی بدون شماره
نسخه اصل: کتابخانه ملی وین ش 56-633 (156 NF). فقط مقاله اول آن است؛ بی کا، تا: ظاهراً قرن 11؛ 633-56؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ 130گ [نشریه: 3-104]
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 7-3506-ع
نسخه اصل: همان نسخه بالا [فیلمها ف: 1-205]
manafe-e heyvan
تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 61- عکسی
نسخه اصل: از نسخه پیرپونت مورگان توسط آرشیو عکسی و صنعتی و تاریخی پاریس با مقدمه محمد قزوینی؛ بی کا، تا: 690ق [نشریه: 2-280]
manāfi'-ul ḥayawan
رساله مهمی است در منافع انسان و حیوان.
قم؛ گلپایگانی؛ شماره نسخه: 4828/3 - 24/128
آغاز: منقول است از خواجه حکیم ثنایی قدس سره که این رساله حیوانات مجرب است که بارها امتحان ... در بیان منفعت آدمی
گویند که آدمی شریف ترین همه جانواران است؛ انجام: شناختن رگ ها و چون انگشت بر مزاج رگ نهی هر چهار انگشت را باید نهاد ... به گرمابه باید شدن و چیزهای نرم به کار داشتن طبیب استاد نیک تامل کند اندر این کار والله اعلم
خط: شکسته نستعلیق، بی کا، بی تا؛ جلد: مقوای زرد، 17گ، 15 سطر، اندازه: 13×18 سم [ف: 8-4574]
manāfe'-e heyvānāt
جالینوس، 129 - 199 میلادی
(129-199)jalinus
شیراز؛ علامه طباطبائی؛ شماره نسخه: 1584/2
آغاز: سپاس و ستایش مرخدای را که عالم بیافرید از چند گونه حیوانات ... و بعد، این مختصری است در منافع حیوانات از جالینوس حکیم و این عربی بود امیر خراسان نصر بن احمد بفرمود تا به فارسی کردند در سال 324 بعد از هجرت...
خط: نستعلیق، بی کا، تا: شوال 1248ق، جا: شیراز؛ 6گ (7پ-12)، اندازه: 15/5×20/5 سم [نسخه پژوهی: 3-151]
manāfe -e heyvānāt
ناشناخته:
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 10 ربیع الثاني 1063ق؛ 97گ، 15سطر، اندازه: 14×21/5 سم [ف: -89]
آغاز: اسد را به فارسی شیر گویند و به ترکی ارسلان و اصلان نیز گویند؛ انجام: چندان که آوازش رسد ماران در آن زمین بمیرند از این جهت در مصر آن را معزز دارند و در اکثر بلاد او را خوب نمی دانند حرام است به همه مذاهب
نام حیوانات را به عربی و فارسی - و بعضا به ترکی و هندی - به ترتیب حروف الفبا آورده و به برخی از خصوصیات و منافع آن ها اشاره نموده است؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ مصحح، محشی؛ 6گ (27پ-32پ)، اندازه: 20×29/5سم [ف: 20-328]
منافع حیوانات و اجزای ایشان؛ بی کا، تا: قرن 13؛ قطع: ربعی [نشریه: 5-645]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ 15 سطر (10×14)، اندازه: 16×21 سم [ف: 16-508]
آغاز: بدان که این رساله ایست در باب منافع حیوانات بموجبی که نوشته است و حکیم افلاطون قدس الله تعالی سره گوید؛ انجام: که چون جغد را بکشند یک چشمش باز ماند و یکی فراز باشد آن چشم که باز ماند هر که در زیر رنگین انگشتری و در انگشت
کتاب در منافع استفاده از اعضا و منافع حیوانات خصوصاً اسب می باشد؛ بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ جلد: تیماج، 6گ (131ر-136پ)، اندازه: 13×21 سم [ف: -71]
manāfe‘-e heyvānāt va parandegān (mn.)
چند باب از کتابی در بیان منافع حیوانات و پرندگان.
نجف آباد؛ حججی؛ شماره نسخه: 45/10
بی کا، بی تا؛ 4گ (143ر-146پ)، اندازه: 15/5×21 سم [ف: -80]
manafi-ul hayawan wa-n nabat = tabayi-ul hayawan wa xawāss-u-hā wa manāfi'-u a'dā’-i-hā
عبیدالله بن بختیشوع، -451 قمری
(1060-)obeyd-ol-lah ebn-e boxtisi
در چند بخش درباره منافع چهارپایان و مرغان و حشرات و گیاهان. با عنوان های: «الانسان، الكلام علی الحيوان الاهلي، الكلام علی الماعز و ما فیه من الخواص، الكلام علی البقر ما فیها من الخواص، الجاموس، الفرس، البغل، الحمار، الخنازير، الأرنب، الأروى و هو الضال، الأهلى، التراح و ما عز الجبل، الغزال ... الكلام علی الحيوان المفترس، القول علی الطيور و خواصها، القول علی الطيور و الجوارح، ... القول علی النمل و ما فیه من الخواص، العنكبوت، الدود ... المنافع». در آن یاد شده است از: اصحاب طبایع الحيوان، اصحاب الحيوان، اصحاب الخواص، الحكماء السريانيون. هم چنین «قال ارسطاطالیس» دارد.
آغاز: بسمله هلا الحمدلله علی نعمائه و جیزل آلائه و اساله المزيد من فضله و عطائه ... اما بعد قال الشيخ الإمام عبدالله بن جبرئیل بن بختیشوع رحمه الله قد ذکر في هذا الكتاب ما تفرق في کتب الحكماء من منافع الحيوان و خواصه و ما اختیر بالتجارب و النقل ما عدا ذلك و قدر تبته بحسب الاقتراح و قدمت امام ذلك ما خص لله تعالی به الانسان من الطبايع العجيبه و الخواص الظريفه و المنافع العميه.
انجام: و ینفع الطحال و یدر البول. و هذا مختار ما ذکر في کتاب الحيوان، و الله اعلم و مختار من کتاب الخواص مجرب المنافع. ثم الكتاب و لله الحمد و المنه سابع ربیع الاخر من سنه سبع مائه و الحمدلله وحده و صلوته علی انبیاء و رسله و سلامه.
[الذريعه 310/22]
شرح و حواشی:
1- منافع الحيوان (ترجمه)؛ مراغی، عبدالهادی بن محمد (-8)
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 12585/1
آغاز: الحمدلله القديم الديان الحكيم الدايم السلطان خالق الانسان و مظهر الحكم و البرهان و مانح الخير و الاحسان ... اما بعد ایها الاخ فاسمع فانك احق بما سألته من ... صنعه اليد و التجربت في صنعة علم جابر و نکته و هو علم عزیز عند اهله و سر الله المكتوم عن کل جاهل ظلوم و انا اعهدك بالله الذي لا اله الا هو انك ان نلت منه شیئا من خواص جلاله أن یتقی الله تعالی في نفسك و دینك و لا تلتفت به الى غیر وجه الله تعالی؛ انجام: نسخه: و آن اخذت منه عشرین مثقال عبد الجراج و لغمت به عشرة مثاقیل برادة ابریز و عسلتهما بالملح و الماء إلى أن یلتغموا غاية و جففتهما و اضفت لها...
در نسخه بخش های نخستین این رساله موجود است، در اثنای این بخش ها مؤلف قصیده عجب ذوالنون مصری را که در علم کیمیاست شرح نموده است؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ جلد: تیماج زرد، 17سطر [ف: 36-134]
manāfe -ol hayvān (t.)
مراغی، عبدالهادی بن محمد، ق8 قمری
maraqi, abd-ol-hadi ebn-e mohammad(-14c)
وابسته به منافع الحيوان و النبات = طبایع الحيوان و خواصها و منافع اعضائها؛ عبید الله بن بختیشوع (-451ق)
برای: غازان خان (694-703ق)
گزیده از منافع الحيوان عبیدالله پسر بختیشوع از عبدالهادی پسر محمد پسر محمود پسر ابراهیم مراغی.
[نسخه های منزوی 457؛ نشریه 280/2؛ المخطوطات العربية في دور الكتب الأميركية از کورکیس عواد 8؛ جولة في دور الكتب الأميركية از همو 98]
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 4250-ف و 5087-ف
خط: نسخ، بی کا، تا: یازدهم ماهی از سال 690؛ در ترنج آن آمده: به رسم شمس الدين رستم بن ضیاء الدين الزوشكي [فیلمها ف: 3-37]
manāfe'-e heyvān va nabāt
اهداء به: غازان خان (964-703ق)
مانند ترجمه از منافع الحيوان عربی است که آن هم گزیده است از منافع الحيوان ابوسعید عبید الله بن بختیشوع. از این گزیده عربی نسخه ای به شماره 2784 .Or در لندن (ریو ص 532) و نسخه ای مصور و مورخ 7ربیع الثاني 700 به شماره 2782 در پاریس (رسلان ص 501) هست. نسخه اصل فارسی که مصور و مورخ 690و اندی استو در مراغه نوشته شده است در کتابخانه خصوصی یک امریکایی بود و از اوراق مصور آن عکس گرفته و به شرکت فرانسوی و ثائق علمی صنعت و تاریخ داده و آن شرکت عکس ها را می فروخت. قزوینی این برگ ها را خریده برای دولت ایران فرستاده بود. او می خواست که عکس برگ های بی تصویر را هم به دست بیاورد و نسخه ای کامل سازد که امریکایی ها نداده اند. بنابر این نسخه عکسی ناقص ماند. چنان که دکتر بهرامی به قزوینی گفته بود محمد آقا اوغلی چاپ کننده اسلامیکا در دانشگاه میشیگان به چاپ آن می پرداخته است و این نکته ها را خود قزوینی در تاریخ 4 فوریه 1937م در همین نسخه ما نوشته است ولی تا کنون از این چاپ نشانی نداده اند و خود اغلی هم گویا در گذشته است. باری این کتاب فارسی ارزنده گران بها که اکنون در دست بیگانگان است در چهار مقاله است: 1. مردم؛ 2. چهار پایان و در دام؛ 3. مرغان بزرگ و کوچک؛ 4. هوام و حشرات زمین و آبی. [احتمالاً همان اثر و نسخه بالاست]
[یادگار س 2 ش 1 ص 38-53؛ گفتار قزوینی درباره همین نسخه عکسی]
تهران؛ ادبیات؛ شماره نسخه: 6عکسی
بی کا، بی تا؛ 97گ [ف: 1-534]
manāfe‘-e dohn
رساله ای است دربیان فواید و منافع نوع خاصی از روغن که بدان دهن شریف یا کبریت گویند. از شیخ محمد قروی وابوالقاسم میرفندرسکی نقل می کند.
قم؛ گلپایگانی؛ شماره نسخه: 7496 - 38/116
آغاز: الحمدلله الذي أنزل علی عبده القرآن هدی للمتقین وشفاء ورحمة للمؤمنين ... اما بعد شیخ کبار قطب ابرار اعنی شیخ محمد قروی رحمه الله فرمود که در بدن انسان دوهزار مرض؛ انجام: سعی در نبات و حیوان برند تا مراد ایشان حاصل گردد بعون الله تعالی و تقدس تمت کلام سید جلیل میر ابوالقاسم فندرسکی بسم الله الرحمن الرحيم و به نستعین
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج، 21گ، 10 سطر، اندازه: 13×19 سم [ف: 8-4574]
manāfe‘-e rāh āhan-e īrān va ahammīyat-e poletīkī-ye ān
اعتماد السلطنه، محمد حسن بن علی، 1259-1313 قمری
(1843-1896)e'temād-os-saltane, mohammad hasan ebn-e ‘ali
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 9452/5
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13 و 14؛ 14ص (1420-1433) [مختصر ف: -802]
منافع السكنجبين - السكنجبين
manāfi'-us sakanjabīn
رازی، محمد بن زکریا، 251 - 313 قمری
(866-926)rāzī, mohammad ebn-e zakarīyā
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 10 و 11؛ جلد: تیماج، 7ص (51-57)، 22سطر (9×19)، اندازه: 17×28 سم [سنا: ف: 1-19]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ ناتمام است؛ جلد: تیماج، 7 ص (201-195)، 21سطر [ف: 10-1893]
بی کا، تا: 1006ق؛ جلد: تیماج، 19سطر، اندازه: 12×19 سم [ف: 1850-10]
آغاز: بسمله. قال محمد بن زکریا الرازي. سأت یا ابا سعید اسعد الله في جمیع امورك؛ انجام: کما هو اهله و مستحقه. تمت مقالة الرازي في السكنجبين، و الحمدلله رب العالمين
بی کا، بی تا؛ کاغذ: ترمه، جلد: میشن، 2گ (186پ-187پ)، اندازه: 23×39/5 سم [ف: 7-429]
manāfi'-us sakanjabīn
نیشابوری، عبدالرحمن بن علی، - 470؟ قمری
(1078-)neyšābūrī, ‘abd-or-rahmān ebn-e ‘alī
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 360/53
خط: نستعلیق، کا: طبیب حموی، تا: یک شنبه 29 رمضان 1007ق [سنا: ف: 1-190]
manāfe-os sovar
شربتدار، نجفقلی، قمری
Šarbatdār, najafqolī
ابتدای رساله در فضیلت بسمله و خواص آن است سپس دربابی خواص سور و آیات یا برکات را بیان کرده و در خاتمه بعضی از منافع حکمت در امور غریبه را ذکر می کند و از روایات اهل بیت عصمت و طهارت علیهم السلام استفاده می کند.
[الذريعة 310/22]
قم؛ مسجد اعظم؛ شماره نسخه: 749/2
آغاز: مردم از این صخره کلیم زبان کرده به آن چشمه معنی بیان تعالی چه خجسته نامی که گفتار بینوا گذارش هر مدعائی را به برکت آغاز آن انجام داده است؛ انجام: و بدان که این آیاتی که می آید چون کسی را خیالات فاسده از او دهد یا و هم و ترس بر او غلبه کند این آیات را بسیار بخواند یا براو خوانند از خیالات و ترس و وهم زایل شود و اگر برصوف کبود یا بر پوست آهو نویسند و بر بازوی کسی بندند
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ مجدول و مذهب؛ جلد: تیماج، 24گ، 17سطر، اندازه: 14×21 سم [ف مخ: 5-2124]
manāfi'-u suwar-il qur'ān
فاضل التميمي
fāzel-at-tamīmī
از روی کتابی در منافع سور قرآن به روایت صادقین و آرائی از هندویان تأليف شده است. محتملاً همان «جواهر القرآن» محمد بن احمد تمیمی (قرن 4) است.
تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 307/1
خط: نسخ، کا: محمد رضا، تا: 1129ق؛ کاغذ: ترمه، جلد: میشن آلبالویی، 16سطر، اندازه: 12/7×19 سم [ف: 5-16]
manāfi'-u suwar-il qur'ān
منافع سوره های قرآن را به نقل از امام صادق در این مجموعه به ترتیب آورده است.
گلپایگان؛ کتابخانه حجة الاسلام گلپایگانی؛ شماره نسخه: 119/7
آغاز: هذا ذکر منافع سور القرآن الذي لا يأتيه الباطل من بین یدیه کا: احمد بن علی مازندرانی، تا: 974ق؛ 36گ (75پ-110پ)، اندازه: 13×18/5 سم [کتابخانه های گلپایگان: ف: -99]
manāfe'-o sovar-el qor’ān
تأليف حکیم تمیمی. ظاهراً اصل کتاب به زبان عربی بوده و مترجمی که نام او معلوم نیست در هندوستان آن را به فارسی نقل کرده است. کاتب در صدر نسخه نوشته «خواص الآيات قرآن که حکیم تمیمی تتبع نموده» ولی در مقدمه نام کتاب «منافع سور القرآن المجيد» آمده و پیداست که باید منافع سور باشد. در سراسر کتاب جمله «حکیم می فرماید» تکرار می شود که مراد از آن همان حکیم تمیمی مؤلف اصل عربی کتاب است. شاید همان که اصل عربی آن با همین نام با عنوان فاضل تمیمی در
کتابخانه ملک معرفی شده است و محتملاً مراد محمد بن احمد تمیمی (قرن4) است که کتابی به نام جواهر القرآن دارد که در برخی منابع با نام «منافع القرآن» و یا «خواص القرآن» نیز آمده است.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 2011
آغاز: الحمدلله رب العالمين و صلی الله علی محمد آله الطاهرين؛ انجام: ارزانی فرمایند و هر که درین شک آورد کافر گردد.
خط: نسخ تعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: وسط؛ کاغذ: اصفهانی، 249ص، 12سطر، اندازه: 12/5×18/5 سم [ف: 6-10]
manafe-e sovar-e qor'an
مطلوبات، گویا اقتباسی است از کتاب خواص و منافع قرآن محمد بن احمد تمیمی و نام کتاب در آغاز نسخه «مطلوبات» و نام مؤلف احمد تمیمی یاد شده است. عنوان مطالب «مطلب» «نفع» «نافع» و مانند این ها است.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 378/15 -طباطبائی
آغاز: مطلوبات. چون کسی در کشتی نشسته و این آیت هفده بار بخواند و باد بر خود دمد و اگر نداند بدهد تا بنویسند بر بازوی راست بندد از غرق شدن و از خطر آب در امان حق تعالی باشد «فاذا استویت...»؛ انجام: این آیات را بر قطعه حلوا بخواند و بخورد و برخورد دشمن دهد زبان وی بسته گردد و زبون وی شود «و اذا خذنا میثاقکم و رفعنا فوقکم الطور ... ان کنتم مومنین. بی کا، تا: قرن 11؛ در اواخر نسخه (صفحه 141 مجموعه) چنین آمده: «مؤلف کتاب احمد تمیمی گوید که در وقت (کذا) مسافر بودم در این ورطه افتادم بقرب هفده کس از قطاع الطريق شمشیرها کشیده روی بمن نهادند»؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج، 4گ (68ر-71پ)، اندازه: 13×18/5 سم [ف: 22-134]
منافع الشراب المسمي سکنجبین - السكنجبين
منافع القرآن - جواهر القرآن
manāfi'-ul qur'ān
جعفر بن محمد (علیه السلام)، امام ششم، 80 - 148 قمری
(700-766)ja'far ebn-e mohammad, emām-e šešom
آغاز: قال من قرء سورة البقرة و علقها علی مریض زال عند جمیع اوجاعه؛ انجام: سورة الفاتحة من قرأها کل یوم خمس مرات ختم الله له بخیر ... مسلما موحدا مغفورا له
خط: نسخ، بی کا، تا: با تاریخ 808ق؛ کاغذ: دولت آبادی، جلد: میشن، 15گ (128پ-142ر)، اندازه: 18×26 سم [ف: 5-218]
آغاز: سورة البقرة من کتبها و علقها علیه زالت عنه جمیع الأوجاع وان علقت علی المصروع لم یقربه شیطان
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 10؛ از موقوفات رمضانیه مرحوم ابراهیم بن فتح الله شریف حسینی 1230؛ جلد: تیماج، 6 ص (193-198)، 22سطر، اندازه: 16×21 سم [ف: -240]
manafi-ul qur'an
مؤلف در این کتاب خواص سور قرآن را به طور مختصر به ترتیب سوره ها بیان نموده است.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 12007/2
آغاز: في منافع القرآن الكريم سوره الحمد من قرأها في کفه اذا عطس و مسح بها وجهه امن من الرمد و الصراع و البياض في العين و الكلف و الرعاف سورة البقرة؛ انجام: القرآن شفاء جسیم وردت به الاخبار و نطق بصحة ذلك القرآن المجيد تم.
خط: نسخ تحریری، بی کا، تا: ربیع الاول 1329ق؛ جلد: تیماج، 6ص (183-188)، 14سطر، اندازه: 11×18 سم [ف: 35-24]
manāfeʻ-ol qor'ān (t.)
وابسته به: جواهر القرآن = منافع القرآن؛ تمیمی، محمد بن احمد (-4)
مترجم شناخته نشد. رساله در بیان پاره ای از خواص سوره و آیات قرآنی است.
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 11442
آغاز: حمد و سپاس کریمی را که قرآن عظیم و فرقان حکیم را شفای دل مؤمنان گردانید؛ انجام: که بسیاری از محتویات آن معتبرات ارقام از دیگر دیده می شود.
خط: نسخ، کا: شیخ محمد صالح علامه حایری، تا: شوال 1369ق، جا: سمنان؛ واقف: شیخ محمد صالح علامه حایری؛ جلد: تیماج، 65گ، اندازه: 14/5×17/5 سم [ف: 11-688]
manāfeʻ-ol qor'ān (xavāss-os sovar)
منافع خواندن یا نوشتن سوره های قرآن را به ترتیب از سوره فاتحه تا سوره اخلاص با فارسی کهن، گرد آورده است بدون نسبت به روایتی و حدیثی. نام کتاب در آخر نسخه آمده و شاید از کاتب باشد.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 1392
آغاز: سورة فاتحة الكتاب، هرک مداومت کند بر خواندن فاتحه در هر ساعتی گناهانش آمرزیده شود؛ انجام: و سورة الاخلاص در یک روز هم چنان باشد کی جمله قرآن را در یک رکعت گزارده و ثواب هر که پیوسته خواند و این مرتبه عظیمست.
خط: نسخ نازیبا، کا: طوسی، یحیی بن محمود، تا: 28 شعبان 700ق؛ تملک: جمال الدين احمد بتاریخ دهم صفر 1257 و مصطفی بن یوسف آفندی؛ جلد: مقوایی، 42گ، 13 سطر، اندازه: 12×16 سم [ف: 4-166]
manafi-ul qur'an wa tibb-ul a'imma
خواص سور منقول از مجموع الرائق که از سوره فاتحه آغاز و به ناس ختم می گردد.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 519/3ط
خط: نسخ و نستعلیق، کا: یار محمد علیابادی، تا: قرن 12؛ جلد: تیماج، 16ص (94-109)، اندازه: 10×16/5 سم [ف: 24/3-20]
al-manāfi' li-rințāḥ wa-l ‘alājāt min-as sumūm wa gayr-i dālik
شیراز؛ علامه طباطبائی؛ شماره نسخه: 1773/5
آغاز: الحمد العلي الكبير الذي دل الخليفة علی علم ما یحتاجون إليه من مضارهم و منافعهم ... و بعد فإنما یسعی في طلب الحكمة و تفصیل المنافع و المضار؛ انجام: تم الكتاب السمائم و الحمدلله رب العالمين و لا قوة إلا بالله العلى العظيم.
خط: نسخ، بی کا، تا: 23رجب 580ق؛ 6گ (159ر-164ر)، اندازه: 16×24 سم [نسخه پژوهی: 1-35]
منافع المسلمين - وقاية الرواية في مسائل الهداية (ترجمه)
manāfe'-ol moslemīn = an-neqāya moxtasar-ol veqāya (t.)
گرگانی، محمد صلاح بن بدر الدين محمد، ق10 قمری
gorgānī, mohammad salāh ebn-e badr-od-dīn mohammad (-16c)
وابسته به: النقاية في مختصر الوقاية؛ صدرالشريعة الثاني، عبیدالله بن مسعود (-750ق)
ترجمه و شرحی است از کتاب «النقاية مختصر الوقاية» عبید الله بن مسعود بن تاج الشريعه. شارح عبارت های متن را به فارسی ترجمه نموده و در مواردی از خود شرح و اضافاتی می آورد.
[گنج بخش، منزوی 2318/4 با عنوان «منافع المسلمين» و «شرح مختصر الوقايه»؛ فهرستواره فقه هزار و چهارصد ساله اسلامی ص 50]
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 14228/1
آغاز: نسخه: به متن ممزوج ساخته شد اگر چه این نوع فعل حد این کمینه بنمود ... قال المصنف رحمه الله تعالی بسم الله یعنی ابتدا می کنم به نام خدای؛ انجام: فصل مسایل شتی یعنی مسئله های پراکنده - کتاب الاخرس ... و این از جهت آن است که از قبیل حذر نمی توان کرد و متعذر است باز ایستادن از ... علیه و علیهم الصلوة و السلام من الله رب العالمين اللهم اغفر لنا و ... و لمن دعانا بالخیر و لمن قال آمین.
این کتاب در فهرست آستان قدس 651/5 به عبدالجمیل بن محمودبن صافی نسبت داده شده؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز؛ جلد: گالینگور، 202گ (1ر-202ر)، 27 سطر، اندازه: 17×26 سم [ف: 38-337]
manāfeʻ-ol moslemīn
عبد الجميل بن محمود بن صافی
abd-oj-jamīl ebn-e mahmūd ebn-e sāfi‘
وابسته به: النقاية في مختصر الوقاية ؛ صدرالشريعة الثاني، عبیدالله بن مسعود (-750ق)
به دستور: برهان الدين محمد، سبط معین الدين محمود
از ملا عبدالجمیل بن محمود بن صافی. ترجمه اش به نظر نرسید. کتاب، ترجمه و توضیح متن «النقاية»، صدر الشريعه عبیدالله بن مسعود بن تاج الشريعه بخارائی حنفیاست. همان که در نسخه مجلس از محمد صالح گرگانی دانسته شده است و محتمل است دو ترجمه داشته باشد.
آغاز: بسمله. حمدله ... اما بعد چنین گوید ... عبد الحميد؛ انجام: اللهم اغفر لنا و لجمیع المومنين و المومنات
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: مقوا، 147گ، 23 سطر (8/5×17)، اندازه: 14×23 سم [ف: 16-84]
آغاز: الحمدلله رب العالمين و الصلوة و السلام علی نبینا محمد خیر الأنبياء و المرسلين و علی آله و أصحابه اجمعین اللهم الاتحرمنا شفاعتهم یوم الدين اشهد ان لا اله الا الله وحده لاشریك له و أن محمدا عبده و رسوله چنین گوید بنهان کمینه درویشان
پایمال نفس شیطان چنانچه بیک صغیره رهنمای شیطان بود بصد کبیره کنون رهنمای شیطانم؛ انجام: چون که قلیل از عفو می کند عفی الله عنا بحرمة نبینا اشرف الانبياء و المرسلين علیه و علیهم الصلوة و السلام من رب العالمين
خط: متن نسخ و شرح نستعلیق، کا: خدا بردی بن حواجم بردی، تا: ذیحجه 1202ق؛ جلد: مقوا، 196گ، 27 سطر، اندازه: 20×34 سم [ف: 5-651]
بی کا، بی تا؛ خریداری از رضا میدانی [رایانه]
manāfe'-e mowt
نظام الدين گیلانی، احمد بن علی، ق 11 قمری
nezām-od dīn-e gīlānī, ahmad ebn-e ‘alī(-17c)
اهدا به: سلطان عبدالله قطبشاه (1035-1087ق)
در این که مرگ برای انسان ها لازم و ترس از آن ضروری و بدیهی است، ولی دارای منافعی است دینی و اجتماعی که پاره ای از آن در این رساله شمرده شده است. این رساله برای سلطان عبدالله قطبشاه نوشته شده که در مجلس وی رساله ابن سینا و ترجمه فصلی از اخلاق ناصری مربوط به موضوع مرگ را برای وی خواندند و عبارت های آن دو کتاب مشکل می نمود.
آغاز: ربنا اتمم لنا نورنا و اغفر لنا ذنوبنا ...... روزی در مجلس بهشت آیین و محفل فردوس تزیین حضرت پادشاه دانش پناه.
[فهرستواره منزوی 633/6]
قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 981/9
آغاز: برابر انجام: و قضیه آن که لذت خیر است یا شر پس می تواند بود که ترسیدن از مرگ از آن قضایا باشد.
خط: نستعلیق، بی کا، تا: نزدیک عصر مؤلف؛ جلد: تیماج، 5گ (73پ-77پ)، 14سطر، اندازه: 12×18 سم [ف: 3-204]
manāfe'-on nās = bāh-nāme
طبیب، یحیی بن سعد
tabīb, yahyā ebn-e sa'd
اهدا به: جلال الدين امیر زاده اسکندر
در «12 فصل»
[فهرستواره منزوی 3304/5]
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 23/3
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 9؛ جلد: مقوایی، 25ص (18-42)، 19سطر (6×11)، اندازه: 10×16 سم [سنا: ف: 1-11]
manāfeʻ-on nās
مؤلف در مقدمه می گوید که جون استفاده از کتاب های طبی عربی و فارسی برای ترک زبانان میسر نبود لذا این رساله را به لغت ترکی ترتیب دادم و نام آن را منافع الناس نهادم کتاب به 60 «باب» تنظیم شده که در این نسخه تا باب 59 مشخص گردیده و باب شصتم معلوم نشد که آیا عنوان آن افتاده یا اصلا نیامده است: باب 1. ترکیب وجود انسان؛ 2. فصول اربعه؛ 3. اعضاء و جوارح؛ 4. مراتب اخلاط؛ 5. خلقت وجود انسان الى آخره. در خلال مباحث، برخی روایات نبوی در داستان هایی که از بیماران اتفاق افتاده ذکر می کند. نام مؤلف معلوم نشد، ولی اسماعیل پاشا در ذیل کشف الظنون از کتاب منافع الانسان و کتاب منافع الاعضاء و کتاب حفظ الصحة به لغت ترکی نام می برد و مؤلف آن ها را مصطفی حامی پاشا (-1295 ق) معرفی می نماید، احتمالاً این کتاب نیز از نامبرده باشد گرچه خط و کاغذ نسخه مختصری قدیمی تر می نماید.
قزوین؛ امام صادق؛ شماره نسخه: 562/1
آغاز: اما بعد حق سبحانه و تعالی په حمد و ثنا و روسولنه اقتدا و حضرت پادشاهه دعا؛ انجام: باذن الله تعالی بوتریاق ایله زایل اولور جمله درت لرک درمانی در
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ نسخه توسط وثوق الاسلام حاج سید جوادی در 1324 شمسی خریداری و توسط همسر آن مرحوم به کتابخانه مدرسه التفاتيه قزوین تقدیم شده؛ جلد: تیماج، 190ص (2-191)، 17 سطر، اندازه: 15×21 سم [ف: 2-347]
'manāfe' va xāsīyat-e ašyā
ابن سینا، حسین بن عبد الله، 370؟ - 428 قمری
(981-1038)ebn-e sīnā, hoseyn ebn-e ‘abd-ol-lāh
این رساله تا اندازه ای مانند فرخ نامه جمالی است از ابوبکر مطهر بن محمد بن ابوالقاسم بن ابی سعد جمالی یزدی مالخی از غنی اصطخری که به پیروی از نزهت نامه علائی در هشت باب ساخته است. این کتاب در پنج «باب» است: منافع آدمی، حیوانات، وحشیان، نباتات و رستنی ها و میوه ها، معدنیات. (دانش پژوه)
آغاز: بسمله. حمدله ... اما بعد آن که این رساله ایست در بیان دانستن منافع و خاصیت اشیاء از قول رئیس الحكماء ابوعلی سینا یادگار باشد در جهان. باب اول در منافع آدمی
انجام: سودمند خواهد بود و الله اعلم بالصواب و اليه المرجع و المآب
[فهرستواره منزوی 3926/5؛ مصنفات ابن سینا، مهدوی، 298 «منافع الاعضاء»]
تهران؛ علوم پزشکی؛ شماره نسخه: 280/1
آغاز: بسمله. حمد له ... اما بعد آن که این رساله ایست در بیان دانستن منافع و خاصیت اشیاء از قول رئیس الحكماء ابوعلی سینا یادگار باشد در جهان. باب اول در منافع آدمی؛ انجام: سودمند خواهد بود و الله اعلم بالصواب و اليه المرجع و المآب
خط: تحریری، بی کا، تا: قرن 11؛ 56ص (1-56)، 14 سطر، اندازه: 9×15/5 سم [نشریه: 3-356]
’manāfe' va xavass-e ašyā
در هشت «فصل» است در منافع و خواص اشیاء انسان و حیوانات: 1. منافع انسان وبهایم؛ 2. منافع طیور و هوام و حشرات؛ 3. منافع اشجار و بقول وحبوب و غلات؛ 4. منافع حشایش و اوراق؛ 5. منافع صمغ؛ 6. منافع اجساد و احجار؛ 7. معرفت داروها؛ 8 خاصیت روغن ها.
[نسخه های منزوی 457/1]
آغاز: بسمله مقاله چهارم در منافع حشایش و اوراق مقالت پنجم... مقالت اول در بیان منافع انسان و بهایم در دو فصل فصل اول در منافع انسان از مرد وزن و کودکان بدان که ایزد تعالی آدمی را بیافرید از نطفه؛ انجام: فصل پنجم از مقاله پنجم دربقول نوزده جنس است فهرست بادروج ... در صفت سداب اگر یکدرم سنگ آب سداب و یکدرم روغن جوزبهم آمیخته بخورند درد زانو را نافع ... هر که برگ او را در روغن تازه جوشیده در خود مالد جنبده از تن برود
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ جلد: تیماج، 24گ، 21سطر، اندازه: 15×21/5 سم [ف: 8-4574]
آغاز: بسمله الحمدلله الذي دل علی وجوب وجوده افتقار الممكنات و علی قدرته و علمه احکام المصنوعات و صلی الله علی محمد اشرف الموجودات و آله البركات اما بعد این مختصری است دربیان خواص اشیاء موجودات و مشتمل بر هشت فصل فصل اول در منافع انسان و بهایم فصل دویم درمنافع طیور و حشرات؛ انجام: فصل هشتم دربیان غلات و منافع و مضار ایشان گندم و جو و باقلا ... ماش خشک است اما خون را از حدت بینداز ودرد چشم را نفع کلی داده و مزاج اور سرد و خشک است
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج، 17گ (129پ-145)، 13 سطر، اندازه: 10×15 سم [ف مخ: 2-531]
'manāfe' va xavass-e baʻz-el ašyā
رازی، محمد بن زکریا، 251 - 313 قمری
(866-926)rāzī, mohammad ebn-e zakarīyā
رساله ای است در بیان خواص طبی ومنافع حیوانات و میوه ها و سبزی جات و در آخر 15 باب درهرباب مرضی را توضیح می دهد و مداوای آن را می گوید: باب 1. دفع فالج و لقوه؛ ... 15. در موی زیادتی چشم.
قم؛ طبسی؛ شماره نسخه: 699
آغاز: بسمله الحمدلله رب العالمين و العاقبة للمتقین و الصلوة ... اما بعد بدان که معبود جل علا هیچ موجودی را بی خاصیتی و منفعتی خلق نفرموده نظم: هر آن نقشی که در صحرا نهادیم ** توزیبا بین که زیبایش نهادیم اقل خلق الله محمد بن زکریا خواست تا منافعو خواص بعضی از اشیاء را از آن چه دانسته و امتحان کرده؛ انجام: اگر چشم در مغاک افتد و زشت نماید لاکن راحت باید
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: انجام؛ جلد: تیماج، 33گ، 16 سطر، اندازه: 14×17 سم [ف مخ: 2-532]
manāfe'-e hodhod
مشهد؛ الهيات؛ شماره نسخه: 443/8
منقول از بقراط؛ خط: نسخ، بی کا، تا: 961ق؛ جلد: تیماج عنابی، 1 ص، اندازه: 13/5×19 سم [ف: 1-498]
مشهد؛ مولوی؛ شماره نسخه: 443/6
همان نسخه بالا [نشریه: 5- 60]
munāfīyāt-uşsalāt wa mubțilāt-u-hā
بخشی است از یک کتاب فقهی که از باب 3 آن آغاز شده و در منافیات نماز، مبطلات، مکروهات و احکام خلل واقع در نماز به صورت گسترده و مستدل همراه با روایات نگاشته شده است.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 11499/5
آغاز: الباب الثالث في منافیات الصلاة و مبطلاتها و مکروهاتها و أحكام الخلل الواقع فیها؛ انجام: و لو کان لفظاً فیبطل التكلم للفظة في وب وت و نحوها لکونها موضوعة للباء و الفاء و التاء...
بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ مصحح، محشی؛ 10گ (67-76)، 27 سطر، اندازه: 9×15 سم [ف: 29-134]
مناقب - ملتقطات من رسالة التوحيد لسید حیدر الآملي
مناقب - دوازده امام
مناقب - دوازده باب
المناقب - العمدة في عیون صحاح الاخبار في مناقب امام الابرار
مناقب - مواعظ (منتخب)
مناقب - ادعیه
المناقب - الروضة في فضائل علی (علیه السلام)
al-manāqib = al-fadā'il
؟ علوی حسینی، محمد بن علی، - 445 قمری
(1054-)alavī hoseynī, mohammad ebn-e ‘alī‘
مجموعه ای از روایات وارده در مناقب و فضائل حضرت امیر المؤمنين است. در منابع موجود، نامی از مؤلف به دست نیامد، مگر این که او را همان «ابو عبدالله، محمد بن علی بن حسن بن علی علوی» صاحب التعازي و فضل زيارة الحسين بدانیم که نام او در منابع موجود آمده است؛ لیکن محتوای این کتاب و روش مؤلف آن با کیفیت و روش صاحب تعازی و فضل زيارة الحسين هیچ گونه هم خوانی ندارد. به چند مورد از اسناد مؤلف اشاره می کنیم، تا مشایخ روایتی او و هم چنین زمان زندگی وی را آشکار سازیم: 1. «عن جعفر بن محمد البزاز قال حدثنی محمد بن علی، عن محمد بن سنان، عن جده عبدالله بن سنان، قال دخلت علی الأمام، جعفر بن محمد الصادق»؛ 2. «حدثنی الاجل العالم الزاهد الخطيب ابوالحسین، علی بن محمد بن المرزبان - رض - عن الحسين بن یزداد بن سنان دنیار الهمداني»؛ 3. «حدثنی الشيخ العالم، ابو عبدالله، جعفر بن محمد بن احمد الدوريستي - رض - قال حدثنی سعید بن عبد الله، قال حدثنی الحسين بن احمد مسلمة اللؤلؤي»؛ 4. «حدثنی الاستاد الاجل العالم الزاهد الخطيب، ابو الحسن بن علی بن محمد بن علی بن محمد بن الحسن بن مرزبان - رضی الله عنه - یوم الخميس، السادس من شهر شعبان، سنة ثمان و سبعین و اربعمأة هجرية قال حدثنی ابو الفتح، احمد بن علی بن هرون الصوفي، باصفهان، سنة خمس و خمیس و اربعمأة هجرية»؛ 5. «حدثنی احمد بن عبدالله، قال حدثنا سلیمان بن احمد، قال حدثنا محمد بن جعفر، قال حدثنا ابراهیم بن محمد الموصلي، قال أخبرني ابی، عن خالد القمي، عن جابر بن یزید الجعفي قال حدثنا أبو سلیمان، احمد، قال حدثنا محمد بن سنان عن جابر بن یزید الجعفي (کذا)». (سید محمود مرعشی)
علامه مجلسی در بحار از آن به عنوان «کتاب عتیق» نقل می کند و اخیرا در سلسله مصادر بحارالانوار به چاپ رسیده است.
[الذريعة 317/22؛ اعیان الشيعة المستدركات 241/3]
آغاز: بك و بما جاء من عندك و بکل انبیائك و رسلك و کل کتاب انزلته و انی مصدقه کلام جدی ابراهیم خلیلك یا رب؛ انجام: بظهر الغيب في اولاده.
نسخه اصل: کتابخانه مجلس سنا شماره 1114؛ خط: نسخ، بی کا، تا: گویا قرن 8؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ مصحح؛ 164ص، 13سطر [میراث شهاب: س 17ش3و 4-314]
آغاز: الا یسرت ولادتی قال العباس رضی الله عنه فلما تکلمت فاطمة و دعت ربها بهذا الدعا رأينا البيت قد انفتح من ظهره و دخلت فاطمة؛ انجام: و قال یا علی تطلب الاعرابي الذي باعك الناقة فانه جبرئیل و الذي اشتراها میکائیل و الناقة من نوق الجنة و الدراهم من عند رب العالمين فانقها في خیر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: آغاز؛ مجدول؛ در برگ 117 درباره مؤلف مطلبی نگاشته شده که چندان اهمیتی ندارد و گویا او را با شخص دیگری را از قرن دوم هجری به علت مشابهت اسمی با مؤلف اشتباه کرده؛ کاغذ: شرقی، 49گ (68 - 116)، 16سطر، اندازه: 8×15 سم [ف: 31-321]
آغاز: بسمله حدیثنی الشيخ العالم ابو محمد الحسن بن محمد الدوريستي في شوال سنة ثمان و سبعین و اربعمأة بالحيرة؛ انجام: یقول محمد بن علی بن الحسين العلوي مؤلف هذا الكتاب اعانه الله تعالی
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1232ق، جا: قزوین؛ 16 سطر [ف: 2-135]
al-manāqib
حسین بن عبدالوهاب، ق 5 قمری
hoseyn ebn-e ‘abd-ol-vahhāb(-11c)
روایاتی است در فضایل و مناقب پیامبر گرامی اسلام صلی الله علیه و آله و سلم و مثالب دشمنان آنان. نام کتاب و مؤلف در آغاز کتاب به نام «نوادر المعجزات» ثبت شده ولی مرحوم شیخ آقا بزرگ تهرانی وی را بنامی که نگاشتیم خوانده است.
[الذريعة 315/22 رقم 7247]
قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 3902
آغاز: ... نظام الوجود علی غیر مثال ... و تفضل علی عبیده بارسال الانبياء ... و أخر عنهم عقابهم الى اليوم ... الاوصياء ورثة الأنبياء بالنص؛ انجام: سیدا شباب اهل الجنة لا شك فیکما ثم قال للحسین علیه السلام قم یا ابا عبدالله و علیك و علی ابی محمد السلام.
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ مهر: کتابخانه «ضیاء الدين نوری» (بیضوی)؛ جلد: تیماج، 91گ، 21 سطر، اندازه: 17×22 سم [محدث ارموی مخ: 3-1538]
al-manāqeb = manāqib-i xārazmī = manāqib-i ‘alā-yi bn-i abi talib
اخطب خوارزم، موفق بن احمد، 484؟ - 568؟ قمری
(1092-1173)axtab-e xārazm, movaffaq ebn-e ahmad
بیست و هفت فصل است در مناقب و فضایل و تاریخ زندگانی حضرت امیر المؤمنين علیه السلام. روایت های این کتاب با اسانید ذکر شده است. چنین است اسناد روایت های خوارزمی در این مناقب: 1. شیخ امام زاهد زین الائمه ابوالحسن علی بن احمد عاصمی خوارزمی از شیخ القضاة اسمعیل بن احمد واعظ از پدرش شیخ السنه ابوبکر احمد بن الحسين بیهقی از ابوبکر بن بابویه و ابوالحسن محمد بن الحسين بن داود العلوي؛ 2. سید القراء و صدر الحفاظ ابو العلاء حسن بن احمد بن ابی الحسين بن احمد بن محمد عطار همدانی (-569ق) (فهرست قمی ص 6) و امام اجل نجم الدين ابو منصور محمد بن حسین بن محمد بغدادی (با اجازه) از مهذب الائمهو امام اجل نورالهدی ابوطالب محمد بن علی زینبی؛ 3. علامه فخر خوارزم ابوالقاسم محمود بن عمر زمخشری خوارزمی (-538ق) از استاد امین ابوالحسن علی بن الحسين بن مردك رازی؛ 4- سید الحفاظ زین الدين ابو منصور شهردار بن امام اجل حافظ ابو شجاع شیرویه بن شهردار دیلمی همدانی (-558ق) در نامه ای که از همدان به او نوشته است از محمود بن اسماعیل از احمد بن فاذشاه از طبرانی؛ 5. شهاب الدين افضل الحافظ ابو النجيب سعد بن عبدالله بن الحسين (الحسن) همدانی مروزی که از همدان به او نوشته بود؛ 6. شیخ امام عین الائمة استاد ابوالحسن علی بن احمد کرباسی خوارزمی در خوارزم؛ 7. استاد عماد الدين ابو عبدالله محمد بن ابراهیم و بری خوارزمی؛ 8. امام اجل اخی سراج الدين رکن الاسلام امام الحرمين ابوالفرج محمد بن احمد مکی ادام الله سموه (در مقتل درباره او «رحمة الله علیه» می گوید)؛ 9. مهذب الائمه ابو المظفر عبدالملك بن علی بن محمد همدانی بغدادی؛ 10. شیخ امام زاهد ابو طاهر محمد بن محمد السنجي (الشيحي) در مرو و ادیب ابوبکر محمد بن حسن بن ابی جعفر بن ابی سهل زوزنی که از مرو به او نوشته بود؛ 11. ابوالفتح عبد الملك بن ابی القاسم بن ابی سهل کروخی هروی (-548ق) که در برگشت از حج به سال 544 از او حدیث فرا گرفته است؛ 12. صمصمام الأئمة ابو عفان عثمان بن احمد صرام خوارزمی؛ 13. ابوبکر محمد بن عبید الله بن نصر بن حسین چاچی (شاشی)؛ 14. صفی الائمه ثقة الحفاظ ابو داود محمود (محمد) بن سلیمان بن محمد خیام همدانی که از همدان به او نوشته بود؛ 15. شیخ امام ابو محمد عثمان بن ابی منصور عصاری طوسی که از نیشابور به او نوشت؛ 16- شیخ امام برهان الدين ابوالحسن علی بن الحسين غزنوی (-551ق) که در بغداد در خانه اش پایان ربیع اول 544 به او گفته است؛ 17. کمال الدين ابوذر احمد بن قاضی القضاة شهاب الدين ابو عبدالله محمد بن امام احمد بن علی بن بندار؛ 18. شیخ امام تاج الدين شمس الادبا افضل الحفاظ محمد بن بنمان (ندیمان - سمان) بن یوسف همدانی که از همدان بدو نوشته بود از ابو سعید شجاع بن المظفر بن شجاع العدل در ذیحجه 494ق؛ 19. شیخ ثقه عدل حافظ ابوبکر محمد بن عبد (عبید) الله بن نصر بن زاغونی (-552) که در برگشت از حجاز در بغداد از او حدیث فرا گرفت؛ 20. فقیه ابو سعد فضل بن محمد استرابادی که به چند واسطه می رسد به ابوالفضل بن ابی طاهر یار ابی عثمان جاحظ که «مائة كلمة» را برای او گرد آورد. همین «مائة کلمه» در این جا آورده شده است. از سندهای 8 و 11 و 16 برمی آید که خوارزمی از سال 544 و پیش از مرگ برادر خود به نگارش این مناقب می پرداخته است و مقتل را پس از مرگ او و ناگزیر پس از این مناقب نگاشته است (در آغاز چاپی سندهایی هم دیده می شود). خبرهای مرسلی هم در آن آمده مانند مراسیل معجم طبرانی و مراسیل الناصر للحق و مراسیل دیگر و نیز از تاریخ ابو علی بیهقی سلامی و المحبر الكبير ابو جعفر محمد بن حبیب بغدادی و المعارف ابن قتیبه؛ شعرهایی در ستایش از خاندان پیامبر از بدیع الزمان همدانی و صاحب عباد و حسان و سید حمیری در آن آمده است. در پایان آن دو قصیده بائیه و یک نونیه است از خود او در ستایش از امیر مؤمنان پس از «قال» یا «قال رضی الله عنه» و دومین آن ها در الغدير یاد شده و پاره ای از آغاز هر سه در دیباچه مقتل دیده می شود. در خود مقتل نثر و نظمی از او است در سوگواری امام حسین (علیه السلام) و بسیار شیوا است. پس آن چه که ذهبی می گوید که دروغ های خوارزمی در مناقب از روایت هایی است که از «محمد بن احمد بن علی بن الحسن بن شاذان» می کرده است سخنی است بی پایه و مانند دیگر سخنان او درباره آیین شیعی.
فهرست فصل ها: 1. اسامیه و کناه و القابه و صفاته؛ 2. نسبه من قبل ابیه و امه؛ 3. بیعته؛ 4. اسلامه و سبقه اليه و سنه حین اسلم؛ 5. انه من اهل البيت؛ 6. محبة الرسول ایاه و تحریصه علی محبته و نهیه عن بغضه 7. غزارة علمه و انه اقضی الاصحاب؛ 8. الحق معه و هو مع الحق؛ 9. انه افضل الاصحاب؛ 10. زهده و قناعته؛ 11. صعوده ظهر النبي لکسر الاصنام؛ 12. تورطه المهالك و شری نفسه ابتغاء مرضات الله؛ 13. رسوخ الايمان في قلبه؛ 14. انه اقرب الناس من الرسول و مولی کل من هو مولاه؛ 15. امر الرسول ایاه تبلیغ سورة البراءة؛ 16. محاربته الكفار و المشركين و الناكثين و القاسطين و المارقين و ماجاء عن النبي في جهاده و هو فصول اربعة؛ 17. الآيات المنزلة في شأنه؛ 18. انه الاذن الواعية؛ 19. فضائله؛ 20. تزویج الرسول ایاه فاطمة؛ 21. انه من اهل الجنة و هی مشتاقة اليه و هو معفو الذنب؛ 22. انه حامل لواء الرسول یوم القيمة؛ 23. النظر اليه و ذکره عبادة؛ 24. جوامع کلمه و بوالغ حکمه؛ 25. من غیر الله خلقهم و اهلکم بسبه ایاه؛ 26. مقتله؛ 27.
مدة خلافته و مبلغ سنه. (دانش پژوه)
آغاز: بسمله و به استعین و الحمد لله وحده و صلوته علی سیدنا محمد و آله قال الامام الاجل الصدر ضیاء الدين شمس الاسلام ناصح الخلفاء مفتی الامة مقتدی الفريقين ... ابو المويد موفق بن احمد المكي البكرى الخوارزمي -ذکر فضائل امیر المومنين ابی الحسن علی بن ابیطالب (علیه السلام) الخ.
چاپ: مشار عربی، ص912؛ تبریز، 1313ق، سنگی، با مقدمه شیخ محمد باقر بهاری همدانی؛ خشتی، 262ص (18-280)
[کشف الظنون 1844/2؛ الذريعة 315/22 -316؛ زرکلی 333/7؛ مكتبة امیر المؤمنين 402/4؛ اهل البيت في المكتبة العربية 584-591]
آغاز: الفصل الأول في بیان اسامیه و کناه؛ انجام: بجداتهم في صلوتهم و دعواتهم
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 8؛ افتادگی: آغاز و انجام [الفبائي: -554]
آغاز: برابر
خط: نسخ، کا: عمران بن احمد بن ابی منصور جیلانی، تا: رجب 787ق، برای خزانه عمرانی؛ اهدایی: وزیری؛ جلد: تیماج، 20سطر (13×19)، اندازه: 18×25 سم [ف: 2-581]
خط: نسخ، کا: صدرالاسلام بن ابوالمعالی، تا: شنبه 6 محرم 986ق؛ افتادگی: انجام؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: تیماج، 24 سطر (12×19)، اندازه: 17×24 سم [ف: 16-329]
آغاز: برابر؛ انجام: بعفوك خرق ذنوبنا رفوا رفوا انك اکرم الاكرمين و غفار ذنوب الآثمين.
خط: نسخ خوب، بی کا، تا: نیمه اول قرن 11؛ تملک: محمد مفید شیرازی در 1189ق؛ مهر: واقف «الموثق یلطف الله العبد لطف الله 1015»؛ جلد: میشن، 101گ (1-101)، 23 سطر، اندازه: 16/5×23/5 سم [ف: -659]
فصل 1 تا نیمه فصل 19؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ 121گ، 21 سطر (9/5×16)، اندازه: 14×21 سم [ف: 5-654]
آغاز: برابر؛ انجام: هم یلاقونه في قعر نارهم ** مع الشياطين مقرونون في قرن
خط: نسخ پخته، بی کا، تا: قرن 13؛ تملک: ریحان الله موسوی در رجب 1317 با مهر «العبد الجاني ریحان الله الموسوي» (بیضی)؛ 174گ، 19سطر (8×12)، اندازه: 15/5×11 سم [ف: 1-245]
آغاز: برابر؛ انجام: ابو منصور شهردار بن شیرویه بن شهردار الديلمي تا اواسط فصل شانزدهم است؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ اهدایی: رهبری، خرداد 1381؛ جلد: تیماج، 69گ، 16سطر، اندازه: 14×20/5 سم [اهدائی رهبر: 2 اخبار 2-724]
آغاز: من الفضايل ما جاء لعلی بن ابیطالب رضی الله عنه و فضائله تشتمل علی سبعه عشرین فصلا الفصل الأول في بیان؛ انجام: و الطفئوا نیران الكفر بلجج طبائهم و طردوا لذیز رقادهم لسجداتهم في صلواتهم و دعواتهم.
خط: نستعلیق جلی، کا: محمد اسماعیل بن محمد ابراهیم، تا: 1269ق؛ جلد: تیماج [رایانه]
آغاز: برابر؛ انجام: هم یلاقونه في قعرنارهم ** مع الشياطين مقرونون في قرن
خط: نسخ، بی کا، تا: دهه اول رمضان 1270ق؛ مصحح؛ جلد: تیماج، 135گ، 20 سطر، اندازه: 14/5×21/5 سم [محدث ارموی مخ: 3-1539]
خط: نسخ، کا: بیگدلی، محمد کریم، تا: شنبه 26 ربیع الاول 1274ق؛ تملک: فرهاد بن ولی عهد با تاریخ 1290، ضیاء الدين دری با تاریخ 1340؛ جلد: تیماج، 136گ، 22 سطر (8×16)، اندازه: 14×21/5 سم [ف: -675]
خط: نسخ، کا: محمد کریم بن محمد خان بیگدلی، تا: 14 ربیع الثاني 1275ق؛ مجدول؛ جلد: تیماج، 131گ، 22 سطر، اندازه: 13/5×22 سم [ف: 28-126]
آغاز: برابر؛ انجام: فارق بعفوك خرق ذنوباً رفواً رفواً انه اکرم الاكرمين الآثمين
خط: نسخ، کا: محمد خلیل بن محمد هاشم شیرازی، تا: 1308ق؛ مصحح، مقابله شده؛ اهدایی: رهبری، بهمن 1384؛ 110گ، 21 سطر، اندازه: 15×21/5 سم [اهدائی رهبر: 2 اخبار 2-724]
آغاز: برابر؛ انجام: فارق بعفوك خرق ذنوبنا رقواً رقواً انك اکرم الاكرمين و غفار ذنوب الآثمين
خط: نسخ و شکسته نستعلیق خوش، کا: محمد باقر فرزند محمد جعفر فرزند محمد کافی بهاری همدانی (متوفی 1333)، تا: 20 صفر 1309ق، جا: کربلا؛ مصحح، محشی؛ جلد: تیماج، 113گ (123-11)، 19سطر (10×15)، اندازه: 16×22 سم [ف: 31-212]
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ تملک: عبدالوهاب بن محمد مهدی موسوی؛ 135گ، 20 سطر، اندازه: 14×22 سم [ف: 1-579]
مشهد؛ مولوی؛ شماره نسخه: 628
همان نسخه بالا [نشریه: 5-100]
آغاز: بسمله. من الفضائل ما جاء لعلی بن ابی طالب. و فضائله تشتمل علی سبعة و عشرین فصلا ... (فهرست فصول) الفصل الاول في بیان اسامیه و کناه و القابه و صفاته. الاسامي: اسمه الذي اشنهر به علی. و جاء فیه یوم بدر حین احسن البلاء: «لا سیف الا ذوالفقار و لا فتی الا علی»؛ انجام: الفصل السابع و العشرون في مبلغ سن اميرالمؤمنين ... اکثر روایات المحدثين و اصحاب التواريخ انه استشهدو هو ابن ثلث و ستین سنة .. (گ 90ر) الحسن و الحسين و زینب الكبرى و ام کلثوم الكبرى و سائرهم من امهات شتی. قال: هل ابصرت عیناك في المحراب ** کابی تراب من فتی محراب / الله در ابی تراب انه ** اسد الحرب و زينة المحراب ** همو بلا توبة في قعر نارهم ** مع الشياطين مقرونون في قرن
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ مذهب، با سرلوح بسیار زیبا، مجدول؛ جلد: تیماج مذهب، 92گ، 23 سطر (10×18)، اندازه: 16×25 سم [ف: 5-1562]
میانه کتاب دارای عنوان «الفصل التاسع عشر في فضائل له شتی»؛ خط: نسخ تحریری، بی کا، بی تا [فیلمها ف: 2-254]
manāqeb
؟ اوحدالدین کرمانی، حامد بن ابی الفخر، 561 - 635 قمری
(1166-1238)awhad-od-dīn-e kermānī, hāmed ebn-e abe-l-faxr
چاپ: تهران، 1347ق
[الذريعة 228/9؛ فرهنگ سخنوران 70]
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 154-ف
نسخه اصل: نافذ پاشا ش 1199؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 7؛ 173گ، 17 سطر [فیلمها ف: 1-205]
manāqeb
حاتمی، ضیاء الدين ابوبکر
hātamī, zīyā’-od-dīn ābūbakr
در شش «باب»: 1. دیده نشده چه آغاز نسخه افتاده است؛ 2. در بیان مقامات و کرامات و روایات و حکایات و فضایل ذات و صفات با برکات شیخ ما؛ 3. در وظایف طاعات و اوراد و دعوات و اوقات و کلماتی که از ایشان روایت کرده اند؛ 4. در کلمات منظوم و منثور شیخ؛ 5. دیده نشده در نسخه؛ 6 در مرض و وصایا و وفات و دفن شیخ و کرامات پس از او.
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 248-ف
نسخه اصل: اونیورسیته ش 800 فارسی؛ خط: نسخ، کا: محمد بخاری پنجهیری، تا: ربیع الأول 725ق؛ 192گ، 15سطر [فیلمها ف: 1-205]
al-manāqib
حسینی حائری، حسین بن مساعد، -893؟ قمری
(1488-)hoseynī hā’erī, hoseyn ebn-e mosā‘ed
تاریخ تأليف: 8930ق
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 2159
آغاز: کتاب سبط بن الجوزي مرآة الزمان قال و حکی بن جریر عن سیف بن عمرو قال خرج شاب من بنی سعد فقال یا طلحه یا زبیر اری معکما امکما؛ انجام: قال فلم اجد جوابا الى اخر الحكاية و حیث وصل هذا الكلام هذا المقام و انتهی جریان القلم بما حفظه من مناقبة الايمة الكرام فلنختم ذلك بالحمدلله رب العالمين و الصلوة علی سیدنا محمد و آله الطاهرين و صحبه التابعين له بالاحسان إلى یوم الدين و نرجو من الله أن یشملنا ببرکتهم و یدخلنا في زمرتهم و یجعلنا من التابعين لسنتهم القا [ء ]بلین با مامتهم خط: نسخ خوب، کا: محمد سعید سبزواری، تا: سلخ محرم 1091ق، جا: اصفهان؛ افتادگی: آغاز؛ در آخر نسخه ضمن دو صفحه، فهرست اسامی کتاب ها و مدارکی است که مؤلف از آن ها نقل کرده و چنین عنوان داشته: «اسماء الكتب التي نقل منها کتابی هذا من کتب المعتبرة أهل السنة و الجماعة کتاب مناقب اخطب خوارزم» الخ، با سرلوح، مذهب؛ مجدول؛ واقف: نائینی، مرداد 1311؛ 207گ، 15 سطر، اندازه: 12×21 سم [ف: 5-305]
manāqeb
فارسی، کمال بن غیاث، ق 9 قمری
fārsī, kamāl ebn-e qīyās (-15c)
اهداء به: شاه تهماسب
در مناقب علی (علیه السلام)، و در جای جای مناجات دارد، با شعرهای فارسی، شعرهای ابن غیاث و کمال فارسی در آن آمده که باید از خود مؤلف باشد. در سه «فصل» و یک «خاتمه»: 1. در مناجات؛ 2. در سبب نزول آیات کلام الله که به واسطه آل علی ولی الله نازل شده؛ 3. در آیات کلام وهاب که با دشمنان اهل بیت است عتاب و خطاب و عقاب، در چهارده فقره؛ خاتمه کتاب، مبنی بر دو حرف: 1) عقوبات خداوند قهار امروز در این دار دنیا برای جمعی از کافر مقرر فرموده...
[الذريعه 920/9]
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 5644
آغاز: که به واسطه آل عظام کرام نزول یافته فصل آیات کلام ملک وهاب که با دشمنان آل خاندان است عقاب و خطاب؛ انجام: و از مستی هستی هشیار گردی و در طاعت خدا و رسول و ائمه.
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: آغاز در دیباچه و انجام در خاتمه افتاده؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: گالینگور، 143گ، 26سطر (10×18)، اندازه: 16×23 سم [ف: 16-53]
al-manāqib
سیوطی، عبدالرحمن بن ابی بکر، 849 - 911 قمری
(1446-1506)soyūtī, “abd-or-rahmān ebn-e abī-bakr
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 21854
آغاز: کتاب المناقب ابن عساکر اخبرنا أبو عبد الله محمد بن ابراهیم؛ انجام: اورده في اللسان و قال هذا موضوع ... مملو بالغلطا الصريح
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: مقوا [رایانه]
manāqeb
جلالی یزدی، علی بن اکبر
jalālī yazdī,ʻalī ebn-e akbar
یزد؛ وزیری؛ شماره نسخه: 4408/4
کاتب = مؤلف، بی تا [نشریه: 13-398]
al-manāqib
مؤلف از فضلای امامیه پیش از قرن 10 است که شناخته نشد. رساله، مختصری است در مناقب و فضایل حضرت امیر المؤمنين و خاندان عصمت، و امامت یازده فرزند معصوم آن حضرت - علیهم السلام - به اخبار وارده در صحاح معتبره اهل سنت و جماعت.
آغاز: الحمدلله العلى شانه الجلي برهانه و الصلوة علی مدينة العلم و بابه و عترته و احبابه ... فتلك حروف عالیات یشم منها السعيد شمه من علو درجات امیر المؤمنين و امام الغر المحجلين علیها زاکیات الصلوات و نامیات التحيات نظمتها تبصرة لمن یستبصر و تذكرة لمن یتذکر ولی فیها مآرب أخرى منها ما صح عند الموالف و المخالف علی ما سینجلی لك أن ذکر فضله من فضائله علیه الصلوات و کذا الكتابة و النظر ما حی السيئات و انا احوج الخليفة الى ذلك و منها ان ما افاض الله تع علی کان من باطنه العلي علی ما ظهر لی في رؤياي و شکر المنعم مما یستجلب به المزيد و یرتبط به العتيد...
آغاز: برابر؛ انجام: فلاغر و آن پرتاب و الصبح مسفر اللهم ارنا الحق حقا و ارزقنا اتباعه و ارنا الباطل باطلا و ارزقنا اجتنابه
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 901ق؛ واقف: شیر احمد تونی، قرن 10؛ جلد: مقوا، 8گ، اندازه: 12×17/5 سم [ف: 5-307]
آغاز: برابر
بی کا، تا: 970-985ق؛ واقف: محمد باقر مدرس، 1176؛ اندازه: 12×18 سم [ف: 6- 276]
al-manāqib
ناشناخته:
آغاز: فصل في بیان محبت الرسول لعلی بن ابی طالب و الحص علی محبته و موالاته و نهیه عن بغضه؛ انجام: هذا ما اتفق لی جمع من هذا الكتاب و قد حذفت منه اسانید ... للاختصار...
در بیان فضائل حضرت علی (علیه السلام) از طرق عامه که در آن از احمد بن حسین بیهقی زیاد نقل می کند، از متون کهن است و قابل اعتنا، مطالب تحت عنوان فصل آمده است و ظاهراً پانزده فصل دارد: 1. نهیه عن بغضه، 2. الحص علی محبته و موالاته، 3. فصل في بیان محبت الرسول لعلی بن ابی طالب (علیه السلام)، 4. فصل في بیان أن الحق معه و انه مع الحق، 5. فصل في بیان علمه و انه اقضی الاصحاب، 6. فصل في بیان رسوخ الايمان في قلبه، 7. في بیان انه اقرب الناس برسول الله (صلی الله علیه و آله)، 8. فصل في بیان امر رسول الله (صلی الله علیه و آله) بتبلیغ، 9. فصل في محاربه، 10. في قتال أهل الشام و هم القاسطون اخبرنا الشيخ شهاب الدين ابو النجيب سعد بن عبد الله بن حسن همدانی معروف بمروزی، 11. في بیان قتال الخوارج، 12. في تزویجه بالزهراء، 13. انه من اهل الجنه، 14. بیان انه حامل لوائه یوم القيمه، 15. بیان شییء من جوامع کله ... اخ الشيخ الامام الزاهد ابوالحسن علی بن احمد عاصمی قاضی اخبرنا العلامه فخر خوارزم محمود بن عمر زمخشری خوارزمی، حافظ صدر الحافظ ابو العلا حسن بن احمد عطار همدانی؛ خط: شکسته نستعلیق، کا: محمد بن محمد علی، تا: قرن 10؛ تملک: محمد تقی بن محمد باقر؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: مقوا، 22گ (79-100)، 33 سطر (13/5×19/5)، اندازه: 15/5×21/5 سم [ف: 2-698]
آغاز: پس از سه سطری که در عنوان ابواب کتاب گذشت: فمن ذلك ما اثبته ابوبکر بن مؤمن حدثنا ابو عمرو بن عثمان بن احمد بن عبدالله الدقاق المعروف بابن السماك قال عبدالله بن ثابت
المقري قال حدثنی ابی عن الهديل عن مقاتل عن محمد بن الحنفية رضوان الله علیه عن امیر المؤمنين علیه السلم قال تلا رسول الله صلی الله علیه و آله قوله تعالی في سورة آل عمران یا مریم أن الله اصطفاك و طهرك و اصطفاك علی نساء العالمين فقال لی یاعلی خیر نساء العالمين مریم بنت عمران و خديجة بنت خویلد و فاطمة بنت محمد و آسیه بنت مزاحم؛ انجام: مالی احن و لا یجدی الحنين و کم ابکی فراقهم لو کان ینفعنی، ری الاثار بعدهم في الدار قرطه فیر الشوق یقتلنی (کذا)
مؤلف شناخته نشد، مضامین کتاب می رساند که مؤلف از أعلام امامیه اواخر قرن ششم به بعد است و در شعر دارای طبع بوده است [برای نمونه برخی از اشعار مؤلف آورده می شود، در فصل دوم از باب چهارم گفته: «فاطم قرة لعین حبیب ** مجتبا نبی رسول / امها خیر خلة لابیها ** صدقته و ارتضت خلیل» الخ، در فصل سوم از باب چهارم نیز گفته: «کیف یرجو العفو من ربه ** من یضمر الاصرار في قلبه»، «و انما ذاك لئیم غدا ** یحتال في غدر علی ذنبه» الخ، در فصل دوم از باب پنجم گفته: «یابن الرسول لقد بلغت لو سمعوا ** و قد نصحت فما تابوا و لارجعوا / یا خذلة خامرت قوما بها عرفوا ** و شوم غدر به قدما قد أدرعوا» الخ، و در فصل سوم از آن باب نیز گفته: «مکارم اخلاق الزكي بن فاطم ** مناسبه فیه الأصول الزواكيا» الخ و در فصل سوم از باب ششم گفته: «اتامره بالصفح غیر القبول ** و کنت تحرمه فیما مضا» الخ]. در پشت صفحه اول به خط مغایر با نسخه نوشته شده: «مناقب ابن جوزی»، و این درست نیست چه آن که مؤلف در فصل سوم از باب ششم، از کتاب «تبصره» ابوالفرج ابن جوزی (-597ق) روایت کرده است، کتاب، در مناقب و مصائب خاندان عصمت - علیهم السلام - است با اخبار مرویه از طرق امامیه و اهل سنت، و از کتاب «ارشاد» شیخ مفید زیاد نقل نموده است، کتاب، مرتب بر هفده «باب» و هر بابی حاوی سه «فصل» است، نسخه، از باب چهارم را دارد، عناوین ابواب، به شرح ذیل است و برای روشن شدن و نشان دادن اسلوب آن، عناوین فصول برخی از ابواب ذکر می شود: باب 4. فضائل خديجة الغرا و فاطمة الزهراء صلوات الله علیهما، در سه فصل: 1) ذکر فضائل خديجة علیها السلم و ذکر سابقتها و مواساتها النبي صلی الله علیه و آله و قد جعلته قسمین قسم من الكتاب و قسم من السنة، 2) ذکر فضائل فاطمة الزهراء آبنت محمد صلوات الله علیها و علی ابیها و بعلها و الأيمة من ولدها صلوة دائمة الى یوم الدين و ذکر زهادتها و صبرها و حسن سریر تھا، 3) فیما ورد من عبادتها علیها السلام، باب 5. یشتمل علی ذکر فضائل ابی محمد الحسن بن علی علیه الصلوة و السلم، در سه فصل: 1) فیما ورد في حقه عن رسول الله صلی الله علیه و آله، 2) فیما ورد من عبادته و حسن خطابه، 3) فیما ورد من زهادته و مکارم اخلاقه صلوات الله علیه و سلامه، باب 6. ذکر ابی عبدالله الحسين بن علی صلوات الله علیهما و سلامه، در سه فصل: 1) ذکر فضائله علیه السلم، 2) فیما ورد من خطابه و مواعظه و حسن عبادته صلوات الله علیه و سلامه، 3) یشتمل علی ذکر مصابه و بعض قصته و ما یحوی ذلك من زهده و ایثاره في ذات الله نفسه، باب 7. ذکر ابی الحسن (کذا) علی بن الحسين زین العابدين صلوات الله علیه و سلامه، در سه فصل [فصل دوم و سوم این باب را کاتب متداخل در فصول باب هشتم نوشته است]، باب 8 ذکر ابی جعفر محمد بن علی الباقر صلوات الله علیه و سلامه؛ باب 9. ذکر ابی عبدالله جعفر بن محمد الصادق صلوات الله علیه و سلامه علیه [کاتب باب نهم را مقدم بر باب هشتم نوشته است]، باب 10. ذکر ابی الحسن موسی بن جعفر الكاظم صلوات الله علیه و سلامه، باب 11. ذکر ابی الحسن علی بن موسی الرضا صلوات الله علیه و سلامه، در سه فصل: 1) مما اثبته الشيخ المفيد ایضا فیما ورد من فضایله الخ، 2) یشتمل علی مختصر من حکمه علیه الصلوة و السلام، 3) یشتمل علی مختصر فروعه و مکارم اخلاقه علیه السلم، باب 12. ذکر ابی جعفر محمد بن علی الجواد صلوات الله علیه و سلامهم (کذا)، باب 13. ذکر ابی الحسن علی بن محمد الهادي صلوات الله علیه، سه فصل: 1) یشتمل علی ذکر فضایله (علیه السلام)، 2) یشتمل علی رسائل من کلامه علیه الصلوة و السلم، 3) یشتمل علا (کذا) ذکر مختصر من زهادته و روعه ع (کذا)، باب 14. ذکر ابی محمد الحسن ابن علی العسكري ص و سلامه، سه فصل: 1) في قضاه (کذا) علیه السلم، 2) هو یشتمل علی حسن من عباد ته ورقه مکاتباته صلوات الله علیه، 3) فیما ورد من مکارم اخلاقه صلوات الله علیه، باب 15. ذکر القائم محمد بن الحسين (کذا) صاحب الزمان المنتظر المهدي صلوات الله (کذا) و علی آبائه الطاهرين، در سه فصل: 1) فیما یشتمل علیه الكتاب و السنه من فرایضه ع و ما اتت به الاثار و قد جعلته ثلاثة أقسام الخ، 2) سبب غیبته و تواریه صلوات الله علیه، 3) یشتمل علی (کذا) دلایل ظهوره، باب 16. مشترك من الفضائل فیما بین الأئمة المعصومين من عترة الرسول الاثنا عشر صلوات الله علیهم اجمعین، در سه فصل: 1) من الكتاب العزيز، 2) یشتمل علی الاخبار النبويه، 3) یذکر فیه مدایح الشعراء و نظم البلغاء في فضایلهم [شعرایی که از آنان نقل شعر کرده اینان اند: حاج احمد جزری، ابو فراس حمدانی محمد بن علی نیلی - نقاش - ابو فضیل یحیی بن سلامة الحفصكي]، باب 17. یشتمل علی فضایل و ایادی و مثالب و مساوی؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ تملک: محمد امین بن رحمة الله خوانساری در 3 ذیحجه 1140؛ واقف: نائینی، مرداد 1311؛ جلد: میشن، 247گ، 18 سطر، اندازه: 15×21 سم [ف: 5-301]
آغاز: بسمله الحمد الله ... و القدرة الازلية و العزة الأبدية ... و بعد فهذه رسالة مشتملة علی ذکر مناقب امیر المومنين ... جمعتها من الكتب المعتبرة المصنفة و رتبتها علی مقدمة و ثلثة ابواب و خاتمة اما المقدمة ففی مناقبه الثابته له قبل ولادته و وجوده ... الباب الأول في تفسیر الآيات التي نزلت في مناقب امیر المومنيني ... و هو مشتمل علی فصلین: الفصل الاول فیما ورد من طریق الجمهور
و قد اختصرنا في هذا الفصل علی تفسیر عشرین آية ... الفصل الثاني فیما ورد من طرق الامامية و هو ایضا اکثر من أن یحصی الا انه اختصرنا علی تفسیر عشرین آية ... الباب الثاني في الأحاديث التي رواها الجهور في مناقب علی (چهل حدیث) ... الباب الثالث في الأحاديث التي رواها الامامية في مناقبه (بیست حدیث)... الخاتمة في فضل الشيعة؛ انجام: و في رواية أخرى حسبی.
در آن از کلینی و ابن بابویه و خوارزمی نقل شده است؛ کا: شریف، نورالدین محمد بن عزیز الله، تا: قرن 11؛ 30گ (28پ-57ر)، 17سطر (11×26)، اندازه: 12×17 سم [ف: 13-3411]
آغاز: موسی في مناجاته والی ادریس في تمامه و کماله و جماله فلینظر إلى هذا وروی انه کان رسول؛ انجام و طیور و ثبات کثیر فبقینا متحرین متعجبین فاذا اوصایف...
خط: نسخ جلی خوش، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ جلد: تیماج، قطع: رقعی [رایانه]
آغاز: بسمله. الحمدلله الذي خرت له الجباه و حدته الشفاه مالك الملك و مجری الفلك موضح الحق؛ انجام: أن علیا باب فتحه الله من دخله کان مؤمناً و من خرج منه کان كافراً
مختصری در بیان فضائل ائمه هدی (علیه السلام) و مثالب دشمنان ایشان و قسمتی از خطبه امیر المؤمنين (علیه السلام) در مورد اصحاب جمل و بیان مناقب دیگر با استناد به روایات معتبر است؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ اهدایی: رهبری، بهمن 1384؛ 46گ، 19سطر، اندازه: 15×21 سم [اهدائی رهبر: 2 اخبار 2-720]
قسمت هایی از جزء ششم و سوم و ... کتاب المناقب در معجزات امام حسن (علیه السلام) است، بندی منقول از کتاب المناقب؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ اندازه: 11×18 سم [ف: 3-1435]
آغاز: بسمله. حمدله. صلات، اما بعد اعلم أن القلوب تمرض کما تمرض الأبدان و لکن امراض القلوب اعظم و أدهي و معاشرها اضر و أبلي؛ انجام: نصب الصراط علی جهنم لم یجز علیه الا من معه جواز فیه ولاية علی بن ابی طالب (علیه السلام) و ذلك قوله تعالی و قفوهم إنهم مسئولون هذا القدر وجدنا من هذا الكتاب
مؤلف شناخته نشد، مختصری روایی است که در یک مقدمه و چند فصل مرتب شده؛ خط: نستعلیق تحریری، کا: محمد بن علی اصغر جرفاد قانی گلپایگانی، تا: 1256ق؛ اهدایی: رهبری، شهریور 1387؛ 5گ، اندازه: 17/5×23/8 سم [اهدائی رهبر: 2 اخبار 2-721]
آغاز: السيد الحصور و الامام الصبور و العلم و المنشور و الدر المنثور گزیده ای است از روایات و اخبار درباره مناقب دو امام حسن و حسین (علیه السلام) و در آن خطبه ای نیست؛ بی کا، بی تا؛ 6گ (60پ-65پ) [ف: 15-307]
manāqeb
ناشناخته:
آغاز: غلام شاه مردان شو چو مردی ** به شرط آن که از وی بر نگردی / کمینه چاکر اولاد حیدر ** که نزد عقل چون چشند بر سر / بر مومن گرامی تر ز جان اند ** که پیش اهل جان اند / کسی با خاندان ظلمی اگر کرد ** سزد مهر وی از خاطر بدر کرد / اگر نبود کسی با خاندان دوست ** به معنی دوستی با او نه نیکوست / مرا این نکته گفتن فرض عین است ** که دوزخ جای اعدای حسین است. تمت النسخة المباركه الموسومة بتاریخ الأولاد الحضرة المصطفوي علیه من الصلوات افضلها و من التحيات اکملها باشارة للحضرة المختومي الاعظمي افتخار الأمراء و الحكام بین الانام جلال الحق و الدنيا و الدين سلطان بایزید خلدالله تعالی ایام معدلته و شوکته، حرره بنده درگاه بی اشتباه توران شاه بن احمد بن توران شاه الشامي تحریرا في عشرین ذی القعدة سنة تسع عشرة و ثمان مائة بمقام دارالسلطنة هرات. پس این بخش باید دنباله منظومه ای باشد بنام تاریخ الاولاد للحضرة المصطفوي که نسخه آن را به دستور سلطان بایزید، توران شاه شامی نوشته است نسخه اصل: ملی تبریز ش 3626؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: 20 ذیقعده 819ق، جا: هرات [فیلمها ف: 2-71]
آغاز: ثم جعلنا عن یمین العرش. ثم خلق الملائكة ... و از ابن عباس از رسول الله رب العالمين منقولست که می فرمود یا علی مولانا ما خلق الله رضا و لاسماء و لا عرشا؛ انجام: و صبر و سکون را جامه شکیبائی ... و غانیان ماتم سرا...
در مناقب و اثبات امامت علی (علیه السلام) است از روایت های شیعی، عنوان های: بحث و بحث ششم در مجلس پنجم و بحث دوم در مجلس سوم و خلسه روحانی و رفتن به کاظمین و رفتن به نجف و رفتن به مکه دارد، و شعرهای فارسی در آن آمده است: از تحفة الابرار حسن بن علی بن محمد بن حسن طبری در آن نقل شده است و از غاية المطلوب و از کتابی که به «لهجه عجمیه» تأليف شده و از زکریا بن محمد بن محمود کمونی قزوینی است و از بابا افضل کاشی در آن یاد گردیده است؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج، 252گ، 19 سطر (8×18)، اندازه: 14×25 سم [ف: 5-654]
کتاب ناشناخته، در تاریخ زندگی و مناقب اهل بیت (علیه السلام)؛ بی کا، تا: قرن 11 و 12؛ نسخه ناقص [اوراق عتیق: 1-249]
آغاز: بسمله، در زمان خلافت عمر جوانی آمد نزد او و گفت
حکم کن میان من و مادرم عمر گفت از مادرت چه شکوه داری؛ انجام: حق تعالی او را از آتش جهنم آزاد می گرداند و داخل بهشت می کند
در مناقب و فضایل و معجزات ائمه طاهرین است، مؤلف بدون دیباچه کتاب را آغاز کرده و از خود نام نبرده است و بدین جهت مؤلف و عنوان این اثر شناخته نشد، نسخه ناقص و موجودی تا مناقب امام رضا علیه السلام است؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ واقف: استاد محمود شهابی، آبان 1366؛ 182گ، 15سطر، اندازه: 14/3×21/3 سم [ف: 26-578]
آغاز: حکایت کرده اند که حجاج بن یوسف؛ انجام: کلینی سند معتبر از جعفر بن محمد الصادق (علیه السلام)
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13 [رایانه]
آغاز: اسب و مجموع سواران و بعضی پیادگان رده داشتند و هر روز یکی از بزرگان قوم سپاه را طعام می دادند، انجام: و در اصل خلقت هیچ کدام بر هم رجحان ندارند پس اکرم ایشان آن کسی است که پرهیز کارتر باشد.
مؤلف شناخته نشد، مشتمل بر نبردها و فداکاری های امیر مؤمنان (علیه السلام) در عصر رسالت و پس از آن، از جمله نبرد صفین با معاویه بن ابی سفیان و دیگر فضائل و مناقب آن حضرت می باشد، مؤلف از کتاب های روضة الصفا، حیات القلوب و دیگر مآخذ استفاده نموده است؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 14؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ واقف: سید سعید طباطبائی، 1332؛ جلد: تیماج، 208گ، 14سطر، اندازه: 10×21 سم [ف: 5-219]
آغاز: حق تعالی از نور پاک محمدی بیست دریا از نور آفرید و در هر دریا علمی چند بود؛ انجام: تمام شب تعب کشیدم و چون عاجز شدم دست بر آسمان برداشتم و گفتم ای پروردگار من تو محبت
در تاریخ زندگانی حضرت رسول اکرم و حضرت زهرا و امیر مؤمنان علی و مناقب و فضائل آنان و مثالب دشمنانشان، با استفاده از کتب خاصه و عامه و بیان اشعاری به عربی و فارسی مناسب با مطالب؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13 یا 14؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ مصحح؛ جلد: تیماج، 195گ، 25 سطر، اندازه: 21/5×34/5 سم [کتابخانه های گلپایگان: ف: -185]
manaqib-u al-i abi talib
ابن شهر آشوب، محمد بن علی، 488 - 588 قمری
(1096-1193)ebn-e šahrāšūb, mohammad ebn-e ‘alī
در فضائل و مناقب معصومین علیهم السلام با اشعار بسیاری در مدح ورثاء آن حضرات وادله امامت ایشان، گرفته شده از احادیث و کتب تاریخ و از برای هریک از ایشان بابی است مشتمل بر چند «فصل». در نسخه های کتاب، باب مربوط به حضرت حجت علیه السلام نیامده است، ولیکن چون مؤلف به این باب حوالت می دهد، حتماً در تأليف نقصی نبوده است. (سید احمد اشکوری)
آغاز: الحمدلله الذي خلقنی و هو یهدین والذی هو یطعمنی ویسقین ... قال محمد بن علی بن شهر آشوب... فصل في اقربائه وخدامه (علیه السلام) کان لعبد المطلب عشرة بنین...
چاپ: مشار عربی، ص 1911؛ بمبئی، سنگی، 1303ق، وزیری بزرگ، 132+220+168+132+136+12ص؛ تهران، 1316ق، وزیری، 638ص؛ ایران، 1317ق، 3+472+4 صص
[معجم المطبوعات 1607؛ الذريعه 318/22 و 419 شماره 7264]
شرح و حواشی:
1- نخب المناقب آل ابی طالب؛ حسین بن جبیر (-7)
جزء اول و دوم است؛ کا: جعفر بن احمد بن الحسين بن قمرویه حائری، تا: شنبه 16 رجب 587ق؛ حائز اهمیت خاصی است: الف - جزء نخستین آن را جعفر بن احمد بن حسین بن قمرویه حائری در شنبه 16 رجب 587ق (در حیات مؤلف) نوشته و در سوم شعبان 587ق در حله در مسجد امیر زاهد نجم الدين عیسی بن نصر بن مداهر مقابله شده، متأسفانه در تاریخ تحریر دست برده شده و کلمه سبع را به تسع تبدیل نموده اند و مؤيد بر تصریف ناروا این است که تاریخ مقابله نیز شعبان 587 ضبط شده بدیهی است که باید کتاب قبلا نوشته شده باشد تا بشود آن را در شعبان 587 مقابله نمود، ب- جزء دوم کتاب تا ص 438 توسط کاتب جزء اول نوشته شده ولی از صفحه 439 به بعد بقلم ابوالقاسم بن اسمعیل بن عنان الكتبي وراق حلی در اواخر رجب 658 تحریر گشته، ج- ده نفر از دانشمندان بزرگ و رجال معظم شیعه کتاب مزبور را مطالعه و هر یک به خط خود در اول و یا در آخر کتاب چیزی نوشته اند که اسامی آنان بترتیب تاریخ مطالعه بدینقرار می باشد: 1) موسی بن محمد بن ابی الرجار سالم بن ابی الرجار فتیان بن ابراهیم الفوعي مولداً و الحلبي اصلاً، پنجم ربیع الثاني 728ق، 2) محمد بن موسی بن محمد ابن الزعفران فوعی، در شب جمعه 19 رجب 736ق، 3) علی بن یوسف بن علی فوعی، در شنبه 5 محرم 753ق، 4) حسن بن محمد بن موسی بن محمد بن ابی الرجار بن سالم یعرف بابن زعفران سلخ ربیع الأول 755ق، 5) علی بن محمد بن موحی بن زعفران فرعی در 759ق، 6) دیگری [که نام آن خوانا نیست در پشت صفحه آخر نوشته]: 12 شوال 868 ق، 7) خضر بن محمد بن خضر در محرم 886ق، 8) تاج الدين بن محی الدين بن تاج الدين ابن محمد ابن زهره حسینی حلبی (پشت صفحه آخر کتاب) غره رمضان 986، 9) اسمعیل بن علی البغدادي (بدون تاریخ، 10) یوسف بن یعقوب بن محمد...
الهاشمي (تاریخ لایقرء) ص اول، د- علاوه بر نوشته های فوق تاج الدين بن حمزة بن زهره حسینی فوعی اشعار دو جزء را برشمرده و به خط ریحان نوشته: که دو هزار بیت است مگر هفتاد بیت؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: چرمی، اندازه: 25×35 سم [ف: 1-311]
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 2047 عکسی
نسخه اصل: همان نسخه بالا [میراث شهاب: س 17ش 1 و 136-2]
مجلد دوم است از جزء پنجم تا پایان کتاب؛ علی بن موسی بن محمد شفیع، تا: دوشنبه 24 ذیقعده 777ق [نشریه: 7-542]
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 6237-عکس
نسخه اصل: همان نسخه بالا [فیلمها ف: 3-246]
آغاز: باب ما یتعلق بالاخرة من مناقبه علیه السلام، فصل في محبته «علیه السلام» قوله تعالی ولا یتخذوا من دون؛ انجام: و نعلم أن لو لم ندن بولائکم ** لما قبلت أعمالنا أبداً منا
از «باب ما یتعلق بالاخرة من مناقبه علیه السلام» تا پایان کتاب؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ دوشنبه 24 ذیقعده 777ق؛ مصحح، با یادداشتی مربوط به چگونگی خرید کتاب از مکه نوشته محمد تقی الماسي (نوه علامه مجلسی) و این که ایروانی کتاب را از آخوند ملا سلطان به تاریخ 1277 به عاریت گرفته است؛ جلد: مقوایی، 253گ، 21 سطر، اندازه: 18×26 سم [ف: 10-200]
آغاز: باب النكت و اللطائف، فصل في اخافت الله تعالی؛ انجام: جعفر بن محمد بن علی بن حسین بن علی ابیطالب الصلوة علیهم و سلم...
از شرح حال ابوطالب می کند و سپس حال یکایک امام های بعد را شرح می دهد و با شرح حال حضرت باقر علیه السلام کلام را ختم می کند؛ خط: نسخ، بی کا، تا: 967ق؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج، 335گ، 15 سطر (9×15/5)، اندازه: 15×20 سم [ف: 9-20]
قطعه ای از مناقب حضرت امیر المؤمنين علیه السلام است؛ خط: نسخ، کا: عباسی جزایری، ابراهیم بن فرج الله، بی تا، پنج شنبه 10 جمادی الثاني 1074ق، و زین العابدين بن امیر جمشید صفوی در 1074ق؛ 92گ، 22 سطر، اندازه: 20×27 سم [ف: 14- 290]
کامل؛ خط: نسخ، کا: محمد اشرف بن زین الدين اصفهانی، تا: 1095ق؛ در ص ع وقف نامه ای به خط مجلسی دیده می شود که این نسخه از بابت نما و سود گرمابه نقش جهان اصفهان وقف شاه سلیمان صفوی خریداری و وقف شده؛ قطع: وزیری [چهار کتابخانه مشهد -ف: -23]
آغاز: یسئلونك عن الزكوه و عن المضطر الرابعه عن الصيام؛ انجام: الجنة مثواه ... بحمد الله و عونه و حسن توفیقه یوم الأربعاء. جزء ششم، این جلد تا شرح حال امام محمد باقر آمده؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: محتملاً قرن 12؛ افتادگی: آغاز؛ جلد: میشن، 284گ، 18سطر (7/5×14)، اندازه: 14/5×21/5 سم [ف: 9-2]
آغاز: بشواهد الاشعار و توجتها بالآیات فرحم الله امرءاً اعتبر و احسن لنفسه النظر فالرجوع الى الحق خیر من التمادي في الباطل؛ انجام: نعم و صراط الله ینجو ولیه ** ویهلك من زلت علیه به الرجل
جزء اول و دوم؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: آغاز؛ مجدول، مصحح، با علامت بلاغ، با یادداشتی که بر روی نسخه اصلی که کتاب از آن کتابت شده آمده که کتاب را ابوالقاسم بن اسماعیل بن عنان کبتی وراق حلی در اواخر رجب 658 کتابت نموده؛ جلد: تیماج، 217گ، 25 سطر، اندازه: 18×28/5 سم [محدث ارموی مخ: 3-1539]
خط: نسخ، کا: تبریزی، عبدالله بن ابراهیم، تا: 3 ربیع الأول 1288ق، برای میرزا محمد کاظم وکیل پسر میرزا پاشا؛ جلد: میشن، 600گ، 23 سطر، اندازه: 20/9×34/5 سم [ف: 1-537]
خط: نسخ، کا: احمد بن اسد الله تبریزی، تا: 15 صفر 1291ق؛ از روی نسخه 3 رمضان 1095؛ جلد: میشن، 305گ، 23 سطر، اندازه: 20/1×30/5 سم [ف: 1-537]
آغاز: برابر؛ انجام: وسئل الباقر علیه السلام کیف کانت الصلواة علی النبي (صلی الله علیه و آله) فقال لما غسله امیر المؤمنين (علیه السلام) و کفنه سجاه وادخل علیه عشرة...
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ جلد: گالینگور، 27گ (125پ-151پ)، 16 سطر، اندازه: 15×22 سم [ف مخ: 5-2124]
manāqeb-e āl-e abī tāleb (bandī manqūl az)
مشهد؛ گوهرشاد؛ شماره نسخه: 1049/4
قسمت دیگری است که در روی برگ 15 و تمام برگ 16 و پشت برگ 17 روایاتی در فضایل امامان شیعه آمده است؛ خط: نستعلیق، کا: محمد کاظم بن محمد صادق بن محمدرضا بن محمد صادق، تا: 1228ق؛ 3گ (15-17)، ابعاد متن: 7×12/5، اندازه: 11×18 سم [ف: 3-1435]
مناقب آن حضرت - نتایج الحرمين
مناقب ائمه - مناقب و سیر ائمه
ممناقب الائمه (علیه السلام) - دیوان حسان عجم
manāqeb-ol a'emma
ابن حسام، محمد بن حسام الدين –875؟ قمری
(1471-)ebn-e hosām, mohammad ebn-e hosām-od-dīn
دیوان شعر اوست و در آن آمده: «ابن حسام خسته دل از رهگذر چشم ** اشکی چو نار دانه بهر دم زدن بیار».
[بهارستان ص 251؛ رجال القاين ص 1؛ الذريعة 320/22؛ نسخه های منزوی 2211]
تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 5315
آغاز: بسمله. هذا کتاب مناقب الائمة: سوی طور آمد یک روز کلیم ** خفته در ره بود مسکین سقیم / چون کلیم الله را در راه دید ** ناله جان سوز از دل بر کشید؛ انجام: بی قیمت است صید رسن آن به که چون تویی ** رنگین به خون من بکند آشکار دست
خط: نستعلیق، کا: شعبان، تا: 1270ق؛ مهر: هادی؛ جلد: میشن، 323گ، 2 سطر، اندازه: 21/5×34/8 سم [ف: 4-782]
manāqeb-e a'emme
زلالی خوانساری، محمد حسن، -1031؟ قمری
(1622-)zolālī xānsārī, mohammad hasan
نسخه از منقبت توحید اول تا منقبت امام هشتم جعفر صادق (علیه السلام).
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 4081/2
آغاز: ساغر دل می کشد آه سینه مست ما ** تا سر خشت خم می کده کبریاء (؟)؛ انجام: اگر شفاعتش آرایش گناه کند ** شود عروس قیامت خطای شیطانی
خط: نسخ زیبا، کا: محمود ایاز، تا: 1080ق؛ 24ص (78-101)، 17سطر (8×19)، اندازه: 13/5×24 سم [ف: 11-80]
manāqib-ul a'immat-il athār ‘alay-him-as-salām
ابن حیدره، حسن بن حیدره، - 1221 قمری
(1806-)ebn-e heydare, hasan ebn-e heydare
احادیثی در فضائل ومناقب ائمه اطهار علیه السلام و بعضی از سخنان و خطبه های ایشان را از این کتاب ها نقل کرده است: مناقب ابن شهر آشوب، تفسیر صافی، تفسیر قمی، کشف الغمه، معراج النبوة ملا معین، بحارالانوار.
آغاز: هو الذي خلق من الماء بشرا فجعله نسبا وصهرا و کان ویک قدیرا. عن المجمع عن ابن مسیرین نزلت في النبي صلی الله علیه و آله و علی بن ابیطالب علیه السلام زوج فاطمه علیا فهو ابن عمه وزوج ابنته فکان نسبا و صهرا
انجام: فجاء الحسين حتی وقف علیه و صاح و قال قتل الله قوما قتلوك و انهملت عیناه بالدموع وقال علی الدنيا بعد العفا قال حمید فکانی انظر الى امرأة خرجت مسرعة تقول یاحبیباه یا نورعیناه فسألت فقیل هی زینب وجاءت وانكبت علیه فجاء الحسين فاخذ بیدها فردها إلى الفسطاط
قم؛ مسجد اعظم؛ شماره نسخه: 3933/1
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کان حسن بن حیدر، تا: رجب 1287ق؛ جلد: تیماج، 100گ، اندازه: 10×15 سم [ف مخ: 2125-5]
manāqib-ul a'imma
اصفهانی، محمد کاظم بن محمد صادق، 1205 - 1273 قمری
(1791-1857)esfahānī, mohammad kāzem ebn-e mohammad sādeq
رساله ای است در مفاخر نبی و ائمه اطهار (علیهم السلام).
اراکی؛ دهگان؛ شماره نسخه: 43/19
آغاز: بسمله الحمد و الشكر الكثير الدائم لله و الصلوة و السلم علی محمد رسول الله ... اما بعد فیقول؛ انجام: و الاول و الفسوق و البغي و الفسق لیطعموا ضريعاً ... تمت بعون الله 1264 محمد مؤمن بن محمد مهدی الأصفهاني الهرندي
کا: محمد مؤمن بن محمد مهدی اصفهانی هرندی، تا: 1264ق؛ 11گ (346ر-356)، اندازه: 15×21 سم [ف: 1-62]
manāqeb-ol a'emma
قاجار، امیر سلیمان خان، ق 14 قمری
qājār, amīr soleyman xān (-20c)
به نظم فارسی.
تهران؛ محتشمی، مسعود؛ شماره نسخه: 8
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ قطع: رحلی [نشریه: 5-673]
manāqib-ul a'imma
غیر همانند:
آغاز: من الصلات و الكساء و الحبا و القطايع ویفیضه في العرب منهم و الموالي فکثر ذلك في کل مصر و تنافسوا في المنازل ... انتهی کلام ابن ابی الحديد الباب الأول في ذکر فضائل سید
المرسلين وامیر المؤمنين علی بن ابی طالب صلوات الله علیه و آله وفیه فصول الفصل الأول في خلق امیر المؤمنين صلوات الله علیه؛ انجام: فکان الرشيد لایصبر عنه واسکنه في قصره انتهی وانما ذکرنا قليلاً من کثیر لشهرتها ومن اراد الوقوف علیها طلبها من مظانها نمقه الخاطي محمد طاهر بن محمد شفیع الاسترآبادي وقد وقع الفراغ منه...
کتابی است درفضائل ومناقب ائمه اطهار ومطاعن خلفای ثلاث شامل چهارده «باب» و برخی ابواب دارای فصول، مؤلف از کتب اهل سنت وخصوصاً شرح نهج البلاغه ابن ابی الحديد بسیار نقل می کند: باب 1. فضایل امیر المؤمنين شامل هفده فصل، فصل اول در خلقت آن حضرت و فصل هفدهم در پاره ای از معجزات آن حضرت، 2. فضایل فاطمه زهرا (سلام الله علیها)، 3. فضایل امام حسن (علیه السلام) و امام حسین (علیه السلام)، 4. فضایل سید الساجدين، 5. فضایل امام باقر (علیه السلام)، 6. فضایل امام صادق (علیه السلام)، 7. فضایل موسی بن جعفر (علیه السلام)، 8 فضایل امام رضا (علیه السلام)، 9. فضایل امام جواد (علیه السلام)، 10. فضایل امام هادی (علیه السلام)، 11. فضایل امام حسن عسکری (علیه السلام)، 12. فضایل امام زمان (علیه السلام)، 13. اخبار منصوصه بر جمیع ائمه وعدد ایشان، 14. پاره ای از سیره ابوبکر و عمر و عثمان و معاویه و عایشه و حفصه و احوال واخلاق وصفات آنان شامل فصول: 1) ابوبکر، 2) عمر، ... 6) جماعتی از ملوک بنی امیه و بنی عباس به جهت افتادگی آغاز نسخه نام کتاب و مؤلف آن به دست نیامد؛ خط: تحریری، کا: محمد طاهر بن محمد شفیع استر آبادی، تا: سه شنبه 7 ذیقعده 1016ق، جا: نجف اشرف؛ افتادگی: آغاز؛ مصحح، محشی با امضای «منه عفی عنه»، با علامت بلاغ؛ مهر: «ابن ابوالمعالی یحیی الحسيني الرضوي» (مربع)؛ جلد: مقوا، 89گ، 33سطر، اندازه: 13×20 سم [ف مخ: 2-532]
آغاز: غرة ف اعلم ان ما ذکرناه في کتبنا من طریقنا فهو حجة علینا؛ انجام: و لا یحتاج الى ما اجاب به بعض المحققين من أن المراد به حسنا تهم التقديرية لاستفاضة ببطلان اعمالهم و هو کماتری
اخبار و احادیث در فضائل ائمه اثنی عشر؛ بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج، 12ص (583-594)، اندازه: 18×22/5سم [ف: 9-108]
manāqeb-e a’emme 'alayhe-s-salām
غیر همانند:
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ 322گ، 23 سطر، اندازه: 17×26 سم [ف: -32]
از سرایندهای با تخلص «حسن» که تخلص خود را در پایان بیشتر قصیده ها آورده است: «امروز «حسن» رو به درش بهر شفاعت ** کن عجز شفیعت، آن روز قیامت»، در دیباچه بدان نام صریحی نداده، ولی از آن به قصاید «مناقب الائمه» یاد کرده است، بایستی در دو مجلد باشد، ولی سراینده هر یک بخش از پانزده بخش را یک مجلد خوانده است، سراینده از متأخران است و قصیده هایی در جواب حکیم قاآنی (-1270ق) دارد و یکی از «عالم فاضل کامل آقا میرزا مسیح کازرونی» نام می برد، قصیده هاست و چند ترکیب بند، غزل، مسمط، در آن ها از خود به مداح آل محمد یاد می کند و از جور و ناداری می نالد، مجلد (چنین) چهارم. در مناقب حضرت زهرا. آغاز: «سلام علی الصديقة الطاهرة و النقيه ... اما بعد، چون جلد اول (چنین) از قصاید «مناقب الائمة» که در ذکر مجملی از توحید ... و مناقب حضرت خاتم الانبياء و امیر المؤمنين ... از طبع وقاد حسان العجم سمت اتمام یافت، شروع می رود در جلد دویم در ... سيدة النساء و سایر ائمه»، (آغاز نخستین قصیده): «یک نور شد از رحمت خلاق هویدا ** کز پرتو او روی جهان گشته درخشا»، مجلد پنجم در ستایش امام حسن (علیه السلام). سلام سلیم یخجل البدر بهجة ... دیباچه صحیفه جود و کرم، فهرست ابواب بذل (آغاز نخستین قصیده): «سوزد جگر شیر در این مه شه خاور ** برخیز مها آتش سوزنده بیاور»، مجلد ششم حضرت حسین (علیه السلام). آغاز: «سلام من الرحمان نحو جنابکم ... من کجا و وصف این شاه از کجا»، مجلد هفتم حضرت زین العابدين (علیه السلام). آغاز: «سلام، سلیم، کالنیسم لطافة ... آراینده چهره عروس تنزیل فرقانی»، مجلد هشتم حضرت باقر (علیه السلام)، آغاز: «سلام علی المولى الذي بیت مجده ... ای باد ظفر طره زدای علمت»، هر مجلد برای یک امام تا مجلد پانزدهم حضرت حجت (علیه السلام)؛ خط: نستعلیق تحریری خوش، بی کا، تا: قرن 13-14؛ جلد: تیماج، 139گ، 21سطر در متن و مختلف السطر در هامش (11×18)، اندازه: 20×32 سم [ف: 2-242]
manāqeb-ol a’emma az beheštī
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 2978/17
آغاز: حدیث و حکایات از کتاب معتبر در شان حضرات ائمه معصومین بجهت محبان خاندان انتخاب و نوشته شد. بسمله. روایت است از سید رسل و نسیم روضه سبل؛ انجام: بهشتی نصرت آل پیمبر ** بدین معنی نه از اهل بهشتی (تم الكتاب بعون الملك الوهاب).
بی کا، تا: قرن 11؛ مجدول؛ جلد: تیماج، 46گ (65-105)، 18سطر (7/5×15/5)، اندازه: 10×23/5 سم [ف: 10-1885]
manaqib-ul a'immat-il athar
کتاب تاریخ مختصر زندگانی دوازده امام (علیه السلام) همراه فضائل و مناقب ایشان، که به صورت نقل روایت (حدثنی، روی) ترتیب یافته و طی آن از کتاب های الانوار، بصائر الدرجات و الوصايا بهره برده است.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 14679/10
آغاز: ... نقية صلی، ثم غربت و قال في ذلك السيد الحميري، رضی الله عنه في قصیدته المعروفة بال مذهبة شعرا: خیر البرية بعد احمد من له ** من الولا و الى نبیه تطربی؛ انجام: قال: خرج في احمد بن عبدالعزیز توقیع، انه قد ارتد، فتبین ارتداده بعد التوقيع باحد عشر یوما، تم الكتاب...
خط: نستعلیق، کا: سید کاظم طباطبائی «آقا میرزا»، تا: یکشنبه 15 ذیحجه 1272ق، جا: مشهد رضوی؛ افتادگی: آغاز؛ مصحح؛ جلد: تیماج مذهب، 66گ (116ر-181پ)، 16سطر (8×15/5)، اندازه: 16×22 سم [ف: 37-176]
manāqeb-ol a’emme ‘alayhem-os-salām
مشتمل بر اشعار و قصایدی در مدح پیامبر گرامی اسلام و امیر المؤمنين و دیگر ائمه علیهم السلام از شعرایی چون: نشاط، شرح هفت بند ملا حسن کاشی از شیخ آذری، واصف، مداح، فرزانه، افکنجی، بیدل، سعدی، نظام، نصیری، طوفان، سنائی، حسین خوارزمی، جوهری، محب، فدائی، صراف، ابن حسام، قاآنی محتشم، شهاب، رفیعای واعظ و دیگر شعرا.
یزد؛ کاظمینی؛ شماره نسخه: 345
آغاز: سوی طور آمد یک روزی کلیم ** خفته در ره بود مسکینی سقیم
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج، 166گ، 20 سطر، اندازه: 21×34 سم [ف: 2-57]
manāqeb-e a’emme-ye ma‘sūmīn
قمی، غلامحسین بن محمد طاهر، ق14 قمری
qomī,qolām-hoseyn ebn-e mohammad tāher (-20c)
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 27315
آغاز: بسمله، حمد و سپاس بیحد مرخالقی را سزد که سپاسش در مقیاس ... زهی پرودگاری که در صورت آفرینش؛ انجام: از زره پروری، چون آفتاب ساز او را اشتهار ... سنه 1326ق
خط: نستعلیق مخلوط به شکسته، کا: قم، غلام حسین بن محمد طاهر، تا: 1326ق؛ قطع: وزیری کوچک [رایانه]
manāqib-ul a'imma wa naqd-ul mațā‘in ‘an salaf-il umma
باقلانی، محمد بن طیب، 338 - 403 قمری
(950-1013)bāqellānī,mohammad ebn-e tayyeb
کتاب مفصلی است در دو مجلد، در اثبات امامت خلفاء اربعه و فضیلت صحابه ورد اشکالاتی که بر چند نفر از آنان وارد شده است. حاجی خلیفه نام مؤلف را «محمد بن الطيب بن محمد بن جعفر الباقلاني» ثبت نموده است لکن یوسف العش به طور قطع کتاب را از آن «احمد بن علی الباقلاني» دانسته است (عش، فهرس التاريخ و ملحقاته 8/4).
[کشف الظنون 1841/2؛ هدیه العارفين 59/2؛ معجم المؤلفين 110/10؛ زرکلی الاعلام 46/7]
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 246عکسی
آغاز: ... قصة طلحة و الزبير واهل البصرة الذين لیسوا من اهل الفتنة؛ انجام: قد قلنا في عدة الأبواب في الامامة قولا واضحا و سنقول في بسطها في شرح هذا الكتاب و تقصی ما فیها من بعد ان شاء الله قولا بلیغا و بالله التوفيق تم کتاب مناقب الائمة و نقض المطاعن عن سلف الأمة
نسخه اصل: ظاهریه - دمشق ش 3431/ تاریخ /66. مجلد دوم؛ خط: تعلیق، کا: عبد الرحمن ابن عبد الكريم ابن عبد السلام الدالي مراکشی، تا: شعبان 598ق، جا: دمشق (حومه)؛ روی صفحه عنوان وقف نامه کتاب از طریق محفوظ بن معتوق بن بزوری بغدادی در 694 نوشته شده؛ 235گ، 27 سطر [عکسی ف: 1-223]
قم؛ مرکز مطالعات؛ شماره نسخه: 1067- عکسی
همان نسخه بالا [ف: 2-308]
manāqib-ul abrār wa maḥāsin-ul axyār
ابن خمیس، حسین بن نصر، 466 - 551؟ قمری
(1074-1157)ebn-e xamīs,hoseyn ebn-e nasr
تاریخ تأليف: 437ق
در شرح احوال مشایخ صوفیه، به سبک رساله قشيرية. این کتاب، خلاصه ای است از: طبقات الصوفيه سلمی، حلية الأولياء ابونعیم اصفهانی، بهجة الأسرار و لوامع الأنوار ابوالحسن همدانی، تهذیب الأسرار واعظ ابوسعید نیشابوری و رساله قشیریه عبدالکریم بن هوازن قشیری. مؤلف، آن چه در این مؤلفات بوده با حذف اسانید در این کتاب جمع نموده و مسموعات خود را از مشایخ به آن افزوده است. در پایان بعد از فراغت از اصل کتاب،
جمله ای از نوادر مسموعات خود را در اخبار جماعتی از عرفا که نام آنان به طور مستقل در کتاب نیامده به آن اضافه نموده است. نام علما و عرفا: 1. ابوعلی الفضيل بن عیاض بن مسعود ابن بشر التميمي ثم اليربوعي خراسانی؛ 2. ابوالحسن السرى بن المغلس السقطى هو خال الجنيد و استاده؛ 3. ابو عبدالله الحرث ابن اسد المحاسبي؛ 4. محفوظ ابن محمود من اصحاب ابی حفص النيشابوري؛ 5. بایزید بسطامی؛ 6. منصور حلاج ... و غیره.
آغاز: الحمدلله علی ما أنعم ... اما بعد فاننی تتبعت مسوعاتی مما جمعة السادة العلماء و المشايخ القدما من اخبار الصالحين و احوال الأولياء الصادين و اودعوه في کتبهم من کتاب الطبقات الذي صنفه شیخ العارف الامام ابو عبدالرحمن محمد بن الحسين السلمي و کتاب حلية - اولیاء الذي صنفه الشيخ الحافظ ابو نعیم احمد بن عبد الله بن اسحق اصفهانی ... فان المقصود من هذا الكتاب الاتعاظ و الانتفاع دون مجرد الروايه و السماع و رسمته بمناقب الابرار و محاسن الأخيار...
[کشف الظنون 1835/2؛ بغدادی، هدیه 313/1 ابن خمیس موصلی و این کارش]
شرح و حواشی:
1- المختار في مناقب الابرار؛ ابن اثیر، مبارک بن محمد (544-606)
آغاز: برابر؛ انجام: انتهی آخر الملحق بکتاب مناقب الابرار ... انه علی کل شی قدیر.
نسخه اصل: سلطان احمد ثالث - استانبول، ش 2904 A (فهرست عربی طوپ قاپی 499/3)؛ خط: نسخ، کا: محمد بن موسی بن حسن معروف بابن دبوقا، تا: 24 رمضان 725ق؛ مصحح؛ 260گ، 21 سطر [عکسی ف: 2-106]
آغاز: برابر؛ انجام: و قال ابویعقوب طبری کنت في الباديه ماتی علی ایام لم آکل فیها شیئا و جعت جوعا شدیدا فرفعت همی الى الله تعالی في ذکر الخير ... منظرا الى و قد یتممت فضحکا منی فما منی فلما فرغا من صلواتهما بحث احمدهما الأرض بیده فاذا بالما قد ظهر و طعام موضوع...
خط: نسخ و ثلث، بی کا، تا: احتمالاً قرن 10؛ افتادگی: انجام؛ این نسخه از ورثه مرحوم طهماسب میرزا موید الدوله به سال 1297 هجری قمری خریداری و داخل کتابخانه موزه سر کاری حضرت شهریاری شده؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج، 515 ص، 19سطر، اندازه: 20/2×30/8 سم [ف: 7-715]
آغاز: بسمله. و ما توفیقی الا بالله. و منهم ابوبکر بن احمد بن نصر الدقاق الكبير رضی الله عنه و ارضاه. و کان من اقران الجنيد و اکابر مشایخ مصر. قال الكتاني؛ انجام: و حملنا هم في البر و البحر اذا کان هو الحامل، حمل بلا آله. و الله اعلم بغیبه. تم الكتاب. هذا ما انتهی الينا من مناقب الابرار و قد ذکرت فیه جمیع ما نقل من کلمات المشايخ المشار اليهم و حکایتهم و احوالهم من سایر الكتب و التي هی مسموعاتی عن مشایخی. و نسأل الله تعالی ان یوفقنا السلوك طرائقهم و التخلق بأخلاقهم. و یحشرنا في زمرتهم و یمیتنا علی محبتهم و یعدنا من بعضهم...
نسخه اصل: کتابخانه توبینگن 17 MaVI؛ کا: عتیق بن ناصر بن غزی بن یونس شافعی محلی سدری، تا: با تاریخ قرآات 943 و دیگری 946ق؛ 294ص، 19 سطر [فیلمها ف: 3-162 و 159]
تهران؛ دائرة المعارف؛ شماره نسخه: 136-عکسی و 137-عکسی و 139-عکسی و 518-عکسی
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 2-266]
manāqeb-e ebrāhīm-e adham = sargozašt-e ebrāhīm-e adham = dāstān-e ebrāhīm-e adham = dāstān-e soltān-e ebrāhīm
نسخه اصل: عزت بک قویون ش 2-9. گویا از تذكرة الاولياء عطار با عنوان های «نقل»؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: 863ق؛ 20گ (54-35)، 13 سطر [فیلمها ف: 1-456]
نسخه اصل: بادلیان 69 .Add اوزلی (ش 1241). چند حکایت در اخلاق که گویا از سراج منیر گرفته شده است؛ بی کا، تا: با تاریخ 1200 ق [فیلمها ف: 1-583]
آغاز: قصه ادهم درویش با وزیر ادهم پادشاه و دختر پادشاه که اسم دختر مهرافروز است. بسمله. حمدله أما بعد راویان اخبار و ناقلان آثار آورده اند که در بلاد خراسان وزیری بود که او را ادهم وزیر می گفتند؛ انجام: الحال پادشاهی ابراهیم ادهم در این جا مشهور است
همان داستان ابراهیم ادهم؛ خط: نسخ، کا: محمد حسن بن محمد علی، تا: 16 محرم 1221ق؛ 8گ (107ر-114ر) [ف: 10-1682]
manāqeb-e abū-hanīfe
محمد
mohammad
از: محمد، در گذشته: اواخر قرن 8 یا اوایل قرن 9. رساله ای است مشتمل بر نقل هایی از اصحاب و پیروان ابو حنیفه در مناقب وی و
بخشی نیز به بیان اصحاب و شاگردان و پیروان مذهب ابوحنیفه اختصاص یافته و سپس با مناجاتی از وی به پایان رسیده است. در پایان مناجات چنین آمده: «و شارك العبد الذليل ... المحمد الجامع لمناقب هولاء الائمة الاعلام و العلماء القمقام...» که اشاره به نام مؤلف دارد و در ذکر طبقات حنیفه آخرین تاریخی که آمده سال 771ق می باشد با توجه به تاریخ کتابت نسخه می توان گفت این کتاب در قرن هشتم یا نهم هجری تأليف گردیده است.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 13882/2
آغاز: ... که از معمر شنیدم که گفت نشناختم مردی را که سخن در فقه ببگوید و او را رسد که قیاس کند نیکو معرفت تر از ابو حنیفه؛ انجام: ختم مناقب بمناجات امام اعظم ابو حنیفه رضی الله عنه کرده ... من برکات انفاس الصالحين و میامن دعوات المقربين بجودك و کرمك ... یا رب یا رب یا رب آمین آمین آمین.
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 9، احتمالاً در عصر مؤلف؛ افتادگی: آغاز؛ مصحح؛ 57گ (7ر-63پ)، ابعاد متن: 9×11، اندازه: 12×15 سم [ف: 35-258]
manāqib-u abi-1 hasan aš-šādilī wa ‘abd-ul-qādir al jīlānī
قرشی شاذلی، احمد بن ابی بکر، قرن 7 قمری
qorašī šāzelī, ahmad ebn-e abī bakr (-13c)
در فضایل و مناقب عبدالقادر جیلانی و ابو الحسن شاذلی و برخی از گفته های آنان است.
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 22477
آغاز: بسمله، الحمدلله الولي المتعال المتصف بالجلال و الجمال و العزة و الكمال؛ انجام: و نالوا الاخص الاتم و انواع السعادة قال رضی الله عنه.
خط: نسخ، بی کا، تا: 859ق؛ افتادگی: انجام؛ واقف: ابن خاتون عاملی، 1067ق، جلد: تیماج، 23گ، 25 سطر، اندازه: 13/2×18/3 سم [ف: 27-247]
manāqeb-e axyār va masā’eb-e abrār
رحیم بن کریم بن ابراهیم، ق 14 قمری
rahīm ebn-e karīm ebn-e ebrāhīm (-20c)
اشعاری است در مراثی چهارده معصوم، به خصوص حضرت سید الشهداء علیه السلام که مؤلف سروده است. شاعر در اشعارش «رحیم» تخلص می کند و در اواخر کتاب، اشعاری در پند و اندرز و سایر موضوعات آورده است.
قم؛ گلپایگانی؛ شماره نسخه: 7882/2-53/92
آغاز: بسمله؛ آغاز و انجام دفاتر کون و وجود و عنوان و پایان صحائف غیب و شهود در الواح نگارش امکان
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ 134گ، 14سطر، اندازه: 17×21 سم [ف: 8-4575]
manāqeb-e aflākī dada mowlavī
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 367/6 -ف
نسخه اصل: عاطف افندی ش 2207؛ خط: نستعلیق، کا: علی محمدی آمدی، تا پایان جمادی الاول 128ق، جا: مسجد اصیل؛ 64گ (146-209) [فیلمها ف: 1-459]
مناقب امام الابرار - العمدة في عیون صحاح الأخبار في مناقب امام الابرار
manāqib-ul imām aḥmad ibn-i ḥanbal
ابن جوزی، عبدالرحمن بن علی، 508؟ – 597 قمری
(1115-1201)ebn-e jawzī, ‘abd-or-rahmān ebn-e ‘alī
کتابی است در فضایل و مناقبو شرح حال احمد بن محمد بن حنبل، امام و مؤسس مذهب حنبلی در صد باب. ابن جوزی، باب صدم را به ذکر اعیان اصحابو اتباع ابن حنبل، از زمان او تا زمان خودش، اختصاص داده و آنان را به ترتیب طبقات ذکر نموده است.
چاپ: قاهره، كطبعة السعادة، 544ص، 1930م؛ بیروت، منشورات دار الآفاق الجديده، 566ص، 1393ق.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 512عکسی
آغاز: الحمدلله الذي انشأ فاحسن الانشاء؛ انجام: لکنا اقتصرنا الى اعیان الأعيان من کل طبقة واشرنا الى احوالهم، و الله المشكور.
نسخه اصل: چستر - بیتی دبلین، ش 3274 (اربری، فهرست خطی عربی 9/2)؛ خط: نسخ، بی کا، تا: دوشنبه 3 ذیحجه 599ق؛ مصحح، با نسخه خط مصنف مقابله شد؛ 243گ، 17سطر [عکسی ف: 2-12]
manāqib-u imām husayn
در این بخش مقدمه رساله ای درج شده که به دلیل موجود نبودن اصل رساله، نام کتاب و مؤلف و موضوع آن معلوم نیست. در این مقدمه شمه ای از مناقب حضرت سید الشهداء امام حسین (علیه السلام) با استفاده از کتب حدیث از جمله کتاب های: الكامل، المنتخب، کتاب الدلائل العبدالله بن جعفر الحميري، عیون المجالس، امالی صدوق و مناقب ابن شهر آشوب در چند فصل ذکر شده است. عنوان فصول آن چنین است: و من مناقبه: في سبب شهادته، في علمه، في علمه و عبادته، في انفاقه للفقراء، في سخائه، في نسبه و مفاخرته، في جرأته علی الأعداء، في مناجاته.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 12566/6
آغاز: اما المقدمة ففی بعض مناقبه (علیه السلام) قال الله تعالی أن المتقين في جنات و نهر في مقعد صدق عند ملیك مقتدر. في الكامل مسنداً عن الرضا (علیه السلام) من زار الحسين عارفاً بحقه؛ انجام: قد جائتنا بسحر بنی عبدالمطلب فما کان باسرع ان جاء بهم الخبر بقتل الحسين بن علی (علیه السلام)
خط: نسخ، کا: ابوالقاسم خوانساری، تا: رمضان 1287ق؛ جلد: تیماج، 16گ (48ر-63پ)، 14سطر [ف: 36-102]
manāqib-ul imām aš-šāfiří
فخر رازی، محمد بن عمر، 544؟ - 606 قمری
(1150-1210)faxr-e rāzī, mohammad ebn-e 'omar
تاریخ تأليف: 597ق
در فضائل و مناقب محمد بن ادریس شافعیو ترجیح مذهب او بر سایر مذاهب اهل سنت. فخر رازی این کتاب را به درخواست جماعتی از شاگردانش نوشته و آن را در چهار «قسم» و هر قسمی مشتمل بر چند «باب»، و هر باب دارای چند «فصل»، مرتب نموده است: قسم 1. في شرح حاله علی سبیل التاريخ ...؛ قسم 2. في شرح علوم الشافعي رضی الله عنه و شرح فضائله و مناقبه...؛ قسم 3. في ذکر ما یدل علی کونه راجحا علی سائر المجتهدين...؛ قسم 4. في حكاية الوجوه التي بها یطعنون في مذهب الشافعي...
آغاز: قال مولانا الصدر الامام العالم العلامة فخر الملة ... ابو عبد الله محمد بن عمر ابن الحسين الرازي ... الحمد لله الذي لاخالق للاشیاء الا هو...
چاپ: مصر، چاپ سنگی، 453ص، 1279ق.
[وفیات الأعيان 249/4؛ کشف الظنون 1840/2؛ هدية العارفين 108/2؛ بروکلمان 506/1؛ اهدائی رهبر 2 اخبار /2 722]
آغاز: برابر؛ انجام: و سلم تسلیما کثیرا و حسبنا الله و نعم الوكيل
نسخه اصل: چستر بیتی - دبلین ش 3750 (اربری فهرست چستر بیتی 106/3)؛ خط: نسخ، کا: محمد الديباج ابن ابی المنصور هبة الله بن عامر ... عثمانی دیباجی محمدی، تا: 679ق، جا: قاهره؛ مصحح، مقابله شده؛ 290گ، 13 سطر [عکسی: 1-182]
آغاز: برابر انجام: ... الثالث أن هذا اللحم مستطاب منتفع به.
خط: نسخ، بی کا، تا: احتمالاً قرن 11؛ افتادگی: انجام؛ مصحح؛ جلد: تیماج، 188گ، 15 سطر، اندازه: 14/5×21 سم [ف: 2/27-51]
آغاز: برابر؛ انجام: و انه لفسق وجه الاستدلال آن ... انجام نونویس: «و تعدیدها مما لا یلیق بهذا المختصر...»
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ محشی با رمز «ص»؛ اهدایی: رهبری، دی 1380؛ جلد: تیماج، 148گ، 20 سطر، اندازه: 10/9×18/4 سم [اهدائی رهبر: 2 اخبار 2-722]
manāqeb-e emām ‘alī
غیر همانند:
آغاز: و امام المتقين اسدالله الغالب و مظهر العجائب، علی بن ابی طالب صلوات الله علیه، از حین ولادت تا هنگام رحلت و بقول اکثر اشاعره و جمعی از متأخرين شیعه معجزه امری است خارق عادت؛ انجام: رسول خدا در حق علی فرمود تا سی سال بعد از من که با ناکثین و قاسطین و مارقین جهاد کرده باشی در امان خواهی بود.
کتابی است در مناقب و فضایل حضرت امیر المؤمنين علی، مؤلف مطالب و روایاتی را از کتاب های گوناگون چون مناقب ابن شهر آشوب، کشف الغمة و روضة الواعظين نقل نموده است؛ خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ محشی؛ یادداشتی به تاریخ 10 ذيحجة الحرام 1325 از غلامرضا ملا یعقوب [ف: 33-92]
آغاز: و یکی از آن ها را بشنود و می آمرزد؛ انجام: فرمود اسم این را می دانی گفتم فیروزه فرمود
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 14؛ افتادگی: آغاز و انجام [رایانه]
manāqeb-e amīr-al-mo’menīn
خوارزمی، محمد بن محمود، 593 - 655 قمری
(1198-1258)xārazmī, mohammad ebn-e mahmūd
بیست و هفت «فصل» است در مناقب و فضایل و تاریخ زندگانی حضرت امیر المؤمنين علیه السلام. روایت های این کتاب با اسانید ذکر شده است.
آغاز: من الفضائل ما جاء لعلی ابن ابیطالب رضی الله عنه و فضائله تشتمل علی سبعة و عشرین فصلاً، الفصل الأول: في بیان اسامیه و کناه و القابه و صفاته؛ انجام: و سکنوا اضطراب الأيام بحرکاتهم وهزموا ثبات المشركين بثباتهم و اطفئوا نیران الكفر بلجج ظباتهم و طردوا لذیذ رقادهم بسجداتهم في صلواتهم و دعواتهم...
خط: نسخ ممتاز، بی کا، تا: ذیحجه 1277ق؛ 133گ (1پ-133پ)، 18 سطر، اندازه: 10×15 سم [ف: 39-381]
خط: نسخ، کا: احمد بن اسدالله تبریزی، تا: چهارشنبه 20 محرم 1288ق؛ تملک: میرزا علی آقا ثقة الاسلام تبریزی به تاریخ 9 ربیع الثاني 1329؛ جلد: تیماج، 125گ، 20 سطر، اندازه: 15×21 سم [ف: 13-393]
آغاز: قال الامام الآجل ... ذکر فضائل امیر المؤمنين ابی الحسن علی بن ابی طالب علیه السلام بل ذکر شیء منها؛ انجام: فارأف بعفو کرمك کحرف ذنوبنا رفواً رفواً انك اکرم الأكرمين و أجود الاجودين و الحمدلله رب العالمين
خط: نسخ، کا: یحیی بن حسین بن اسماعیل، تا: جمعه 13 شعبان 1381ق؛ مجدول؛ جلد: مقوایی، 52گ (221ر-272ر)، 37سطر، اندازه: 24×38 سم [ف: 8-171]
manāqeb-e amīr-al-mo'menīn
بحرانی، هاشم بن سلیمان، -1107؟ قمری
(1696-)bahrānī, hāšem ebn-e soleymān
مؤلف احادیث و روایاتی در منقبت و فضیلت علی بن ابی طالب (علیه السلام) به نقل از کتب اهل سنت را جمع آوری نموده و در بعض مواضع به شرح و توضیح آن اشارت کرده است.
آغاز: الحمد لله الذي انعم علینا من النعم ما لا یحصی و جعلنا منامه نبیه المصطفي و من شیعه ولیه المرتضي ... اما بعد فیقول العبد الاثم ... هذه نبذه من مناقب امیر المومنين
انجام: و لنقطع هنا الكلام حامدا لله عز و جل علی الاختتام شاکرا له علی انعام الاتمام مصلیا علی خاتم الرسل و سید الانام و آله المعصومين النجباء و الكرام. لقد تمت هذه الرساله...
[الذريعه 322/22]
تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 4080/5
آغاز و انجام: برابر
در فهرست نام مؤلف محمد هاشم آمده؛ خط: نسخ، کا: حسین بن حسن موسوی، تا: 1265ق، جا: مشهد رضوی مدرسه دودر؛ مصحح؛ جلد: تیماج مذهب، 35گ (80پ-114پ)، 18سطر (9×15)، اندازه: 14/5×21 سم [ف: 17-415]
manāqeb-e amīr-al-mo’menīn
محمد مهدی بن محمد حسن
mohammad mahdī ebn-e mohammad hasan
مناقب و فضایل حضرت امیر المؤمنين علی (علیه السلام) را از کتاب های «المناقب» ابن شهر آشوب، «کشف الغمه»، «اثبات الهداة بالنصوص و المعجزات» و «بحار الانوار» به طور مختصر به زبان عربی جمع آوری کرده، و منتخبی از آن را که غرابتش بیشتر بوده به دستور استادش آخوند ملا مراد شیرازی به فارسی برگردانده و کتاب حاضر را تأليف کرده است.
خوانسار؛ فاضل؛ شماره نسخه: 247
آغاز: بسمله ... الحمدلله الذي جعلنا من محبی علی بن ابی طالب امیر المؤمنين و ذاكری مناقبه و فضایله و تفضیله علی کل المخلوقين سوی محمد...
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ مصحح، در چند برگ آخر و دو مجلس از مواعظ «شیخ عباسعلی قوینی ملقب به منصور علی» چاپ سنگی در بمبئی ضمیمه شده است؛ جلد: گالینگور، 58گ، 17سطر، اندازه: 11×17/5 سم [ف: 1-218]
قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 525
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 2-116]
manāqeb-e amīr-al-mo’menīn
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 17393
در 12 باب؛ بی کا، تا: اواخر قرن 10 یا قرن 11 [د.ث. مجلس]
manāqeb-e amīr-al-mo’menīn 'alī ebn-e abī tāleb
ناشناخته:
آغاز: من المناقب، عن موسی بن جعفر، عن آبائه (علیه السلام)، عن رسول الله (صلی الله علیه و آله)، انه قال: لما خلق الله جنة عدن، فقال لها: تزینی فتزنت، ثم ماست. فقال لها: قری فو عزتی و جلالی ما خلقت ... الا للمومنین، فطوبی لك و اسکانك یا علی، انت أمير المؤمنين و شیعتك المؤمنين و الذي بعثنی بالحق نبیا یا علی، ما خلقت جنة عدن الا لك و لشیعتك؛ انجام: فقال لی رسول الله (صلی الله علیه و آله): یا علی، أما ترضی أن تکون في منزلك مثل مریم بنت عمران (علیه السلام): (کلما دخل علیها زکریا المحراب وجد عندها رزقا قال [یا مریم] انی لك هذا قالت هو من عند الله أن الله یرزق من یشاء بغیر حساب)،
تم الخبر بحمدالله وعونه و حسن توفیقه.
روایات چندی (27روایت) در مناقب مولی الموحدين حضرت امیر المؤمنين علی بن ابی طالب (علیه السلام) است که از رسول الله (صلی الله علیه و آله)، امام موسی بن جعفر(علیه السلام)، امام رضا (علیه السلام)، امام صادق (علیه السلام)، امام سجاد (علیه السلام)، ابن عباس، بلال، سلمان فارسی، زید بن ارقم، عبدالله بن عمر، ابن مسعود، عایشه، ایوب سجستانی، عمر بن خطاب، مالك، زید بن ثابت، ابو هريرة، زید بن محمد غسانی، ابو سعید خدری و ... نقل و روایت گردیده است؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 9؛ 5گ (214ر-218ر)، 24 سطر (10×14)، اندازه: 13/5×18 سم [میراث شهاب: س 14 ش 3و 4-149]
آغاز: فقال السلام علیك الله یقرتك علیك السلام و یجیك بهذا التحيه و يأمرك أن تحی علیا و ولدیه فلما صار الجام في کف رسول الله؛ انجام: فاشار بیده قبل السماء فسأل الغيث حتی بقیت الكوفة ... فقال یا امیر المؤمنين کفانا فتکلم بکلام فطلعت الشمس فلعن الله الشاك في فضل علی بن ابی طالب.
کتاب در مناقب و فضایل امیر المؤمنين (علیه السلام) است و با عناوین «جوهرة»، در نسخه بخشی از جوهره سادسه شروع و تا جوهره ثانية عشر ادامه دارد، مؤلف از شیخ بهایی نقل می کند و در جایی از کتاب می گوید: «یقول مؤلف هذا الكتاب ایده الله ذکرت في موضع من مؤلفاتي انه جرت مناظرة بینی و بین بعض علماء الجمهور...»؛ بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ جلد: تیماج، 72گ، 21 سطر (9×15)، اندازه: 16×22 سم [ف: 39-145]
آغاز: الحمدلله الذي عم خلقه امتناناً وشملهم احساناً وصلاته علی سیدنا محمد رسوله اوضح الانبياء بياناً؛ انجام: واتممت الحجة علی من ناصب فانكرو اوضحت الحجة لمن سعی فقصر، فان افتخر حرسه الله صدق وان جازلی فقد سبق
در فضائل و مناقب امیر المؤمنين علی علیه السلام با استشهاد به آیات و روایات، مؤلف این کتاب را برای «سید جلیل شریف نقیب الطالبين» که ظاهراً مراد شریف مرتضی است نگاشته است؛ خط: نستعلیق، کا: بهاء الدين علی بن یونس حسینی اقطسی تفرشی غروی، تا: شنبه 4 صفر 1026ق، جا: نجف اشرف؛ مصحح، با علامت بلاغی از کاتب با نسخه اصل؛ جلد: تیماج، 19گ (142پ-160ر)، 18 سطر، اندازه: 17/5×29 سم [محدث ارموی مخ: 1540-3]
مشتمل بر 36 فصل در مناقب امیر المومنين علی با استفاده از کتب اهل سنت و در آغاز مفصلاً به اسانید خود پرداخته است؛ خط: نسخ زیبا، کا: خطی، ابراهیم بن محمد، تا: سه شنبه سلخ جمادی الاول 1057ق؛ مصحح؛ جلد: تیماج، 181گ (1پ-181ر)، اندازه: 14/5×25 سم [ف: -132]
آغاز: و من مناقب امیر المؤمنين علی بن ابی طالب (علیه السلام) رواه بن عباس قال سمعت رسول الله (صلی الله علیه و آله) یقول ليلة أسري به إلى السماء دخلت الجنة فرأيت نوراً ... و اخری من مناقبه (علیه السلام)
نسخه اصل: کتابخانه واتیکان در رم ایتالیا. اخبار و قضایایی است همگی در مناقب امام علی (علیه السلام)؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11 و 12؛ 14ص (49-62)، 19 سطر [عکسی ف: 3-654]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12 [ف: 3-58]
آغاز: بسملة، هذه حدیث محمد بن أبي بکر و عبدالله بن عمر صاحب کتاب سیر الصحابة و أما شرح أحوال محمد بن أبي بکر و عبدالله بن عمر فانهما کانا یتحابان في الله و کان عبدالله بن عمر فقيهاً عارفاً بالشرح من لفظ رسول الله فلما ساعد أبابكر و عمر اکثر الناس علی ما فعلا ریال تأخرا عن أبويهما؛ انجام: و في الرسالتين ايضاً تفضیل بنی هاشم علی غیرهم و هاتان الرسالتان أوردهما الشيخ الفاضل الثقة الورع الشيخ علی...
رساله ای است کوتاه، در مناقب حضرت امیر المؤمنين علیه السلام که از عامه و خاصه نقل شده، عناوین ابواب چنین می باشد: 1. باب في معرفة نسب أمير المؤمنين من طریق العامة، 2. باب في ان لولا الخمسة ما خلق الله آدم...، 3. باب في ان علی علیه السلام أمير المؤمنين... من طریق العامة، 4. باب في أن النبي صل الله علیه و آله و سلم و الائمة الاثني عشر حجج الله، من طریق العامة، 5. بابا في النص علی أمير المؤمنين علیه السلام بعد رسول الله صل الله علیه و آله و سلم في الغدير؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ 9گ (5ر-13پ)، 21 سطر، اندازه: 11×16/5 سم [ف: 39 - 186]
آغاز: بسمله. فهذه قصة الخلاف فانظر اليها نظر الانصاف و انج عن التقليد للأسلاف و اسمع إلى حقيقة الأوصاف اذ بقوله فهذه قصة الخلاف ماجرا في حق مولانا امیر المؤمنين علی ابن ابی طالب علیه افضل الصلوة و السلام ... قال الامام (علیه السلام). ألم یکن أولهم اسلاماً ** ولم یکن الكفر له اماماً؛ انجام: و نحن المرابطون بك و لك فما اطول هذه المدة و نحن نسأل الله التوفيق للأمر الرشيد و السلام علیك و رحمة الله و برکاته. قال ثم رکبوا خیولهم و انصرفوا و صلی الله علی سیدنا محمد و علی آله و سلم تسلیما. تمت القصة بحمدالله و منه و له الحمد كثيرة بخط الفقير إلى الله الزيدي مذهباً و الشيعي نسباً و العدلي اعتقاداً عبدالله سعد مولد غفرالله له و لوالدیه...
نسخه اصل: کتابخانه واتیکان، شماره 1111. اخبار، اشعار و حکایات برگرفته از منابع زیدیه در مناقب و فضایل امیر المؤمنين امام علی (علیه السلام) است، در حاشیه برگ نخست رساله نوشته اند: «هذا اظن محاسن الأزهار، الابيات للامام المنصور بالله عبدالله بن حمزه (علیه السلام) و الشرح الحميد الشهيد...»، محاسن الأزهار في مناقب امام
الأبرار تأليف ابی عبدالله حمید بن احمد محلی (652ق) با تحقیق مرحوم علامه شیخ محمد باقر محمودی بوسیله مجمع احیاء الثقافة الاسلامية در سال 1422ق در قم به چاپ رسیده است، متن حاضر با محاسن الازهار چاپی تفاوت های بسیاری دارد بلکه به احتمال قوی، کتاب دیگری است، در کتاب حاضر از منابع ذیل نقل قول شده است: اصول الديانات ابو جعفر هوشمی، کتاب الامة الناصر للحق، البيان و التبيين جاحظ، التهذيب في تفسیر القرآن الحكيم، تاریخ طبری، تفسیر ثعلبی، الجمع بین الصحاح الستة، کتاب الحيوة، صحیح بخاری، الكامل المنير، مناقب ابن مغازلی، مسند احمد بن حنبل، نهج البلاغه و ... هم چنین از ابن عقده، حاکم و ابن ابی الحديد نقل قول هایی شده است، خطبه شقشقیه، خطبه فدکیه حضرت زهرا سلام الله علیها به روایت حضرت زینب سلام الله علیها، دعای صنمی قریش، حدیث جاثلیق و ... از جمله مطالب مندرج در این کتاب است، این نوشتار در برگ 87 با ترقیمه کاتب رساله، عبدالله سعد مولد (مؤلف کتاب حیات القلوب، نک: ردیف اول همین مجموعه) به پایان می رسد؛ خط: نسخ، کا: عبدالله سعد مولد زیدی عدلی، تا: 1219ق، 57ص (31-87) [عکسی ف: 3-237]
manāqeb-e amīr-al-mo’menīn
رساله ای است دربیان فضائل امام علی علیه السلام که از کتب معتبره انتخاب شده است.
قم؛ طبسی؛ شماره نسخه: 749/3
آغاز: بسمله الحمدلله ... و الصلوة و السلام علی اشرف الانبياء و المرسلين محمد و آله الطاهرين سیما وصیه ووزیره و ابن عمه و المخلوق من طینتهامیر المؤمنين ... اما بعد فهذه نبذة من مناقب امیر المؤمنين کتبت وجمعت من الكتب المعتبرة لکل مؤمن یطالع به ویستغفر لکاتبه قال رسول الله صلی الله علیه و آله ان الله تعالی اصطفانی علی الانبياء؛ انجام: کما بایع غیرك بالعوا ورضوا بهذا الشيخ انك امین هذه الأمة یکون ایاما من داره فصل در محبت جناب رسالت مآب به آنجناب هر چند در مضامین احادیث سابقه خصوصاً...
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ جلد: تیماج قهوه ای، 13گ، اندازه: 14×22/5 سم [ف مخ: 2-533]
مناقب أمير المومنين علی بن ابی طالب (علیه السلام) - البراهين الصريحة و المناقب الفصيحة
مناقب اميرالمؤمنين علی بن ابی طالب (علیه السلام) / فضایل و مناقب، حدیث / فارسی
manāqeb-e amīr-al-mo’menīn 'alī ebn-e abī tāleb
ناشناخته:
آغاز: بقوم فهو منهم بخاطر فاتر رسید که رساله ای جداگانه در اثبات امامت امام به حق و پیشوای مطلق ساقی حوض کوثر؛ انجام: از پسر ابی قحافه که مبادانشان دهد او را به کفار و بگوید محمد به کجا رفته همراهش برد و متوجه غار...
مؤلف تصمیم گرفته با استفاده از آیات و روایات داله بر افضلیت علی علیه السلام که فریقین بر آن اجماع دارند، کتابی در مناقب امام علی علیه السلام جمع آوری نماید و آن را در یک مقدمه (مشتمل بر 12 فصل) و چند باب و خاتمه گرد آوری نموده و آن را به عبدالله قطب شاه اهداء نموده است؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ مصحح؛ جلد: تیماج، 326گ، 20 سطر، اندازه: 17/5×24/5 سم [ف مخ: -227]
جلد دوم؛ بی کا، تا: قرن 10 و 11 [نشریه: 4-339]
آغاز: اتفاق کردند چون بخدمت حضرت رسول برسند این را حضرت عرض کنند و قاعده چنان بود؛ انجام: من گفتم تو سید عرب نیستی
در این رساله که ابتدا و انتهای آن افتاده است شرح حال و درجات حضرت علی امیر المومنين آمده و از شجاعت ها و دلاوری های او سخن رفته و نویسنده به استناد اخبار صحیحه آن حضرت را ستوده است و امامت او را نشان داده و او را پیشوای بر حق پیغمبر دانسته است؛ خط: نسخ خوش، بی کا، تا: محتملاً قرن 13؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ 146گ، 17سطر (9×15)، اندازه: 15×19/5 سم [ف: 6-415]
آغاز: بیست و هفتم از آن هفتاد منقبتی که ابن بابویه علیه الرحمة ... مؤلف گوید که اخبار و آثاری که در فضیلت جناب حمزه وارد شده است؛ انجام: و گفت خداوندا تو شاهد و گواهی که کشتند شبیه ترین خلق را به پیغمبر تو و حبیب و رسول تو، ألا لعنة الله علی الظالمين...
کتاب حاضر در فضائل و مناقب حضرت امیر المؤمنين علی (علیه السلام) است، این کتاب مناقب در کتاب خصال شیخ صدوق باب سبعین با شرح و تفصیل آمده است، از منقبت بیست و هفتم تا پایان پنجاهیمن منقبت می باشد؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ محشی؛ جلد: تیماج، 325گ، 13 و 14 سطر (9/5×17)، اندازه: 14/5×22 سم [ف: 30-638]
آغاز: ... و 3. أخرى من مناقبه ما رواه جابر بن عبدالله الأنصاري قال قال رسول الله صلی الله علیه و آله إن الله سبحانه تعالی لما خلق السموات و الأرض دعاهن فأجبته فعرض علیهن نبوتی و إمامة علی بن أبي طالب علیه السلام فقبلتها ثم خلق الله الخلق و فوض
إلينا أمر الدين فالسعید من سعد بنا و الشقي من شقی بنا نحن المحللون لحلاله و المحرمون لحرامه تمت الحديث و أخرى من مناقبه؛ انجام: و أخرى من مناقبه ما رواه أنس ابن مالك قال صلی [الله علیه و آله و سلم] بنا رسول الله في بعض الأيام صلوة الفجر ثم أقبل بوجهه الكريم فقلت یا رسول الله إن رأيت ...قال والله یا علی أنت الحجة البالغة لمن آمن بالله تعالی؛ تمت الحديث...
کتابی در مناقب و فضائل مولیالموحدین حضرت امیر المؤمنين علی بن ابی طالب علیه السلام است که در آن بیش از یک صد حدیث مسند با عنوان «أخرى من مناقبه» اکثر به صورت عربی و به ندرت نیز به زبان فارسی آمده است، البته این نسخه با افتادگی های محسوسی در میانه و پراکندگی و جابجایی برگ ها، از حدیث سوم تا حدیث یک صد و هشتم را داراست؛ بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز؛ مصحح، 22گ (233پ، 242ر-243ر، 265پ-283پ)، 17 سطر، اندازه: 10×17/5 سم [ف: 2/40-235]
مناقب حضرت علی (علیه السلام) را از کتب معتبره شیعه و سنی استخراج کرده و در ابتدا آیات نازله در شأن آن حضرت را ذکر و بعد از آن احادیث را می آورد؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ نسخه از اول و آخر افتادگی دارد بدین جهت تشخیص عنوان و مؤلف آن مقدور نشد؛ 74گ، 18سطر، اندازه: 18×27 سم [ف: -70]
مناقب أمير المؤمنين و ولدیه الحسن و الحسين علیهم السلام - كفاية الطالب (منتخب)
’manāqeb-ol owlīyā
امیر علیشیر نوائی، علیشیر بن کیچکنه، 844 - 906؟ قمری
(1441-1501)amīr ‘alīšīr-e navā'ī, ‘alīšīrebn-e kīčakne
تاریخ تأليف: 906ق
آداب و رسوم تصوف را در 10 «باب» و هر باب در چند «فصل» با عبارات ادیبانه و مسجع بیان کرده است و در اثناء ابیات و رباعیات و قطعاتی از خود و دیگران به ترکی و فارسی و عربی می آورند. مؤلف از تأليف آن در سال 906 مطابق لفظ «خوش» فارغ شده و ظاهراً آخرین تأليف وی می باشد.
خوی؛ نمازی؛ شماره نسخه: 537
آغاز: حمد انكا کیم ذا تیغه آن جا کیم سزاوار دور آتیا بولماس و ثنا انكاکیم و ثنا انكا کیم احسانی عز آن جا کیم بیری بارتیا؛ انجام: تاریخی چو خوش لفظی دین اولدی حاصل ** هر کیم او قوسا الاهي بولغای خوش دل
خط: نستعلیق شکسته، بی کا، بی تا؛ افتادگی: وسط؛ در آخر نسخه نامه ای در یک صفحه از مؤلف خطاب به سلطان حسین بایقرا که از برای رخصت گرفتن برای زیارت کعبه نوشته؛ جلد: تیماج مذهب، 12 سطر، اندازه: 14×20سم [ف: -276]
’manāqeb-ol owlīyā
کاشفی، حسین بن علی، - 910 قمری
(1505-)kāšefī, hoseyn ebn-e ‘alī
در بیست «باب» هر یک چند حکایت: 1. اندر حلال خوردن و نگاه داشتن قوت خویش از شبهت ها؛ 2. اندر ریاضت نفس و قهر کردن مرنفس خود را؛ 3. اندر رنج بردن و جهد کردن اندر عبادت حق تعالی؛ 4. اندر ترسیدن از حق تعالی و گریستن بر گناه خویش؛ 5. اندر نگاه داشتن زبان و مسلمانان را نیازردن و توبه ایشان؛ 6. اندر حکایات تائبان و توبه ایشان؛ 7. اندر کرامات اولیاء؛ 8. اندر دعای ها که کرده اند و وقت اجابت آمده است؛ 9. اندر فرق (؟) کرامات و خبردادن از ضمیر یکدیگر؛ 10. اندر توکل کردن بر خداوند و از دون می ترسیدن؛ 11. اندر حکایات جوانمردان و سخاوت های ایشان؛ 12. اندر زهد امیران و ریاء ایشان؛ 13. اندر حکایت زنان و زهد ایشان؛ 14. اندر حکایت های کودکان و کرامات ایشان؛ 15. اندر حکایت های بندگان و کرامات ایشان؛ 16. اندر حکایات (کرامات) درویشان؛ 17. اندر حمایت درماندگان و فریاد رسیدن حق تعالی؛ 18. اندر وفات اولیاء و کرامت های ایشان به وقت مرگ؛ 19. اندر خواب ها که دیده اند بزرگان را از پس مرگ؛ 20. اندر حکایات پراکنده از هر نوعی.
[فهرست طاهر جانف ص 102 و 254؛ بلوشه 96/1 ش 142؛ فهرستواره منزوی 989/8]
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 2998/14 -ف
خط: نستعلیق، کا: عبدالله بن حاجی مراد، تا: یکشنبه 1 صفر 1131ق [فیلمها ف: 1-779]
’manāqeb-ol owlīyā
شیخ جیون، احمد بن ابی سعید، 1047 - 1130 قمری
(1638-1718)šayx jīyān, ahmad ebn-e abī sa'id
شیخ احمد امیتهوری معروف به ملاجیون دانشمند حنفی صوفی، نویسنده و شاعر فارسی گوی شبه قاره در این کتاب شرح احوال خاندان خود را که از مشایخ صوفیه بوده اند، آورده است و به شرح حال خود نیز اشاره کرده و حوادث زندگی خود را تا هفتاد سالگی آورده و پس از او یکی از مریدانش شرح حال وی را تا پایان عمر (83سالگی اش) آورده و اسامی فرزندان وی را
نیز درج کرده است. در دیباچه مناقب الاولياء آمده است: «مؤلف این مطالب و مصنف این مناقب و ناقل این معاملات و راوی این روایات، فقیر حقیر خاکپای صغیر و کبیر جیون بن ابی سعید بن عبید الله بن عبد الرزاق بن خاصه خدا الحنفي الملكي الصالحي می گوید که آن چه بعضی احوال و اعمال و برخی اقوال و افعال بزرگان کرام اهل دین و دانشمندان صاحب یقین ابی و اجداد وجدات کرام خود که زبان صادق بیان مردمان دهر و کاملان شهر شنیدم یا نیک تر معاینه نمودم و در این رساله شریف و کتاب لطیف به انواع شرمساری از بهر یادگاری در تحریر قلم در آوردم و انتظام آن بر چند ذکر مرتب ساختم...»
ترتیب «ذکر» های کتاب از این قرار است: ذکر 1. بیان احوال حضرت مخدوم شیخ خاصه خدا از وقت خوردگی تا وقت ارتحال (وفات شیخ خاصه خدا در 27 ذیحجه 922 رخ داد)؛ 2. بیان احوال بی بی خودی جابدنبنت شیخ خاصه خدا؛ 3. بیان احوال بی بی مخدومه جهان بنت شیخ خاصه خدا؛ 4. در بیان احوال شیخ عبدالرزاق صاحب سجاده شیخ خاصه خدا (متوفی 28 ذیقعده 1000)؛ 5. بیان مناقب و احوال شیخ علیم الله بن شیخ عبدالرزاق بن خاصه خدا (متوفی 15 جمادی الاول 1022)؛ 6. بیان احوال و مقال میان شیخ ابو تراب بن عبدالرزاق (متوفی 1015 ق)؛ 7. بیان احوال حضرت میان شیخ عبیدالله سجادہ نشین حضرت شیخ عبدالرزاق بن شیخ خاصه خدا (متوفی 9 شعبان 1037 ق)؛ 8 بیان احوال حضرت شیخ ابوسعید بن عبید الله (متوفی 8 محرم 1061ق). ملا جیون در سال 1116ق نگارش شرح احوال خاندان خود را به پایان رسانده و در خاتمه شرح حال خود و برادر بزرگش را آورده است. وی در این بخش شرح حال و آثار خود تا هفتاد سالگی اش را آورده و پس از وفات به تحریر آورده و اسامی و شرح حال فرزندانش (ملا شیخ محمد، ملا شیخ عبدالصمد و ملا شیخ عبدالباسط) و فرزندان آن ها را افزوده است. در دانشنامه ادب فارسی (ج 4 ص 104) ادعا شده که تکمیل مناقب الاولياء به دست عبدالقادر در فرزند مؤلف انجام گرفته است. نگارنده تکلمه مناقب الأولياء، شرح احوال خاندان خود به خصوص جدش منشی خدابخش خان بهادر را به تفصیل در تکمله ذکر کرده است. تکلمه مناقب باید از نعمت علی باشد. چنان که در سه صفحه آخر نسخه حاضر تکلمه جدیدی افزوده شده با این سر آغاز: «بنده راقم الحروف خاکپای شان حکیم محمود احمد علی خلف الصدق حکیم نعمت علی خان مرحوم محرر کتاب هذا، از حالات خود آن چه که بر من گذشته است را می نویسد...»
[دانشنامه ادب فارسی 103/4 -104؛ فهرستواره کتاب های فارسی 2299/3]
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 1754
آغاز: بسمله. الحمدالله الذي جعل اوفی معجزة النبي محمد صلی الله علیه و سلم أن جمع اولیاء العالم من جملة الأمم و الهم في دینه بعضهم کالشمس مشتهرا في الخواص و العوام؛ انجام: فرصت وقت می گذارند و به همین حال ارتحال فرمودند. الحمدالله علی ذلك.
نسخه اصل: کتابخانه ندوة العلماء، لکهنو، هند، شماره 118 (ردیف 114)؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ تکلمه ای در سه صفحه آخر نسخه به خط ناخوانا از محمود احمد علی خلف نعمت علی خان دیده می شود؛ 103ص، 13 سطر [عکسی ف: 5-200]
'manāqeb-ol owlīyā
کاشان؛ عاطفی، حسن؛ شماره نسخه: بدون شماره
مناقب الاوليا در وسط مجلس سیم تا اواسط مجلس هفتم باقی است؛ بی کا، بی تا؛ جزو مجموعه ای است [میراث اسلامی: 5-617]
'manāqib-ul awlīyā
ناشناخته:
آغاز: نفسك قال وهب بن منبه زهدت في الدنيا بحرفین قراتهما في التورية ... فصل قال ذوالنون صفة الزاهدان لا یطلبالمفقود حتی یفقد الموجود؛ انجام: فصل في شطحیات القوم سئل ابو عبدالله بن الخفيف رحمة الله علیه الشطح فقال هو ما فاض بوجده... فاذا هو هو اصاب.
رساله ای است عرفانی مانند اللمع و الرسالة القشيرية و التعرف و باید از قدماء باشد شاید مناقب الابرار تاج الاسلام ابو عبدالله حسین بن نصر بن احمد بن ابن الخميس موصلی شافعی (-552ق) که گزیده ای است از طبقات سلمی و حلية الأولياء وبهجة الاسرار و تهذیب الاسرار با حذف سند، در این رساله هم سندی دیده نشده است و قوت القلوب (ش 5870) نیست و رساله عرفانی ش 3058 مجلس هم نیست، تهذیب الاسرار في طبقات الاخبار از ابو سعید عبدالملك بن ابی عثمان نیشابوری خرگوشی واعظ (-408ق) است، این نسخه بهجة الاسرار و معدن الأنوار في مناقب السادة الاخبار من المشايخ الأبرار نورالدین ابی الحسن علی بن یوسف الخمي ابن جهضم همدانی شافعی مکی که در حدود 600 ساخته است (چلبی) نخواهد بود، یکی از باب های آن در سرگذشت و شمارش بزرگان عرفان است و بسیار لطیف، چنین است فهرست باب ها: باب صفة المبتدي، باب ادب لبس المرقعة و قصر الثصوب، باب ما قیل في البلاد و رجولية اهله، باب سبیل المكاسب و اصول سنتهم فیه، باب السوال و شرایطه، باب ذکر القوت و ایقان المزروق بالرزاق، باب الفقر و شرف الفقراء، باب ما قیل في الوقت و حفظه، باب الجوع و فضل الجايع و فوایده، باب قولهم في الاكل و عادتهم فیه، باب ذکر العبد و معنی العبودية،
باب اثبات اسم التصوف، باب مائية التصوف و صفاء اهله، باب التوحيد و غيبة الموحد، باب قولهم في المعرفة و حقيقة العارف، باب الايمان و فضله المؤمن، باب الأدب و خطر اهله، باب ذکر الصحية و موجباته، باب آفة حب الرياسة و فساد طلابها، باب معرفة النفس و عیوب افعالها، باب الكشف عن الدعوى و قلة خطر اهله عند اهل الحق، باب رفق الشيوخ بالاصحاب و الشفقة علیهم، باب ذکر المجالسة و الصداقة، باب ذکر الفتوة و سخاء اهله، باب الوصايا، باب اصول مذهبهم، باب ذکر الاشعار الذي اشار به القوم علی اظهار حال او جواب سوال، باب النظر و تنبیه الناظر، باب اجازة السفر و فواید رجاله، باب معرفة تاریخ المشايخ، باب اثبات علم الباطن، باب التقوي و حال المتقي، باب الصبر و اجزاء الصابرين، باب الخوف و الرجاء، باب التفكر و جولان المتفكر، باب الاستقامة و حلم المستقيم، باب التوكل و حسب المتوكل، باب التفويض و التسليم، باب اثبات الأحوال و المقامات، باب المراقبة و حذر الموقن، باب الصدق و مرتبة الصادق، باب الاخلاص و طهارة المخلص، باب الشكر و علم الشاكر بالنعم، باب الذكر و فناء الذاكر، باب المريد و المراد، باب الرضي و درجة الراضي، باب ذکر المحبة و فخر المحب، باب حسن الخلق و موافقه أهله، باب المشاهدة، باب اثبات الكرامات، باب المكر و غلط اهله، باب اثبات السماع و الرد علی من ینکره، باب حسن الصوت، باب ادب السماع و ماهیته، باب تفاوت المستمعين، باب في اوصاف السامعين من المنخرمين، باب ذکر من مات في السماع و نحوه، باب الوجد و صفات الواجدين، باب الجميع و التفرقة، باب الغناء و البقاء، باب الفراسة و الالهام، باب الغيب، باب المسائل، باب في ذکر القراء، فصل في الشيخ، مسئلة الفقر و التصوف، فصل في شطحیات القوم. عنوان بیشتر باب های این نسخه با عنوان باب هایی که در فهرست عربی ایوانف (539/1 ش 106) آمده است یکی است اگر چه در ترتیب هم جدایی دارند و گویا این دو یک کتاب است؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 8 افتادگی: آغاز و انجام؛ کاغذ: دولت آبادی، جلد: میشن، 112گ، 21سطر، اندازه: 16/1×24/3 سم [ف: 1-541]
نسخه اصل: مجلس. در چند باب بی شماره و با شماره هر یک در چند فصل، در بیشتر جاها در آغاز باب از اصحاب اللان نقل شده هم چنین از اهل الاشارة (باب الوفاء) و از قدماء مانند انطاکی و شاه کرمانی، اصول تصوف در آن مانند اللمع و التصرف و عوارف المعارف آمده و آن هیچ یک از این ها نیست و ادب الملوك که در مقاله مایر در ارینس و نشریه (219/5) و فهرست فیلم ها (ص 241) شناسانده شده است هم نیست، جز آداب المريدين سهروردی (در نسخه ش 274 کتابخانه پزشکی، فیلم ش 3267، نیز فهرست فیلمها ص 435) و جز قوت القلوب (ش 5870 ملک ص 422 فهرست عربی) و جز مناقب الاولياء (ش 4251 ملک ص 537) است. آغازش اندکی پیش از «باب في لبس الصوف و المرقعات قال اصحاب اللسان آن لاصحاب الاصواف و المرقعات في لبسها مقامات شتی» است و پیش از این باب عبارتی فارسی است بدین گونه: «قال نوح بالفارسية، جوان مردی شش چیز است جیم از جود است و واو از وفا است و الف از امانت است و میم از مروت است و را از رحمت است و دال از دیانت است. هر کس که این چیزها در صحبت ندارد او را از جوان مردی نصیب نیست»، در پایان می رسد به «الباب السابع في کیفی، الرياضيات قال و نفس وما سواها الاية. الوصول إلى المقامات الاتحصل الا بتزكية النفس و تصفية» و سپس «الباب الخامس في الشوق هو نتيجة المحبة لانه اذا استقرب ظهر الشوق...» و افتاده، چنین است فهرست آن: باب في لیس الصوف و المرقعات، باب في القرب، باب في الفراق، در آن آمده: «و انشدنی في هذا المعنى الحسن بن علی الفقيه ... و انشدت له ایضا» نیز «وانشدنا سعید بن عبدالعزیز ابو عثمان سعید بن عبدالعزیز حلبی در 381 در گذشته است (سلمی)، باب في الانس باب في النية، باب في الاخلاص، باب في صفة الأولياء، باب في الاستقامة، باب في المشاهدة، باب في الاشارات، باب في الانابة، باب في الصدق، باب في الحكمة، باب في الاعتصام، باب في اليقين، باب في التقوى، باب في معرفة النفس، باب في ذکر القلوب، باب في الخوف، باب في الزهد، باب في الفرق بین الزاهد و العارف، باب في المراقبة، باب في الحياء، باب في التوكل، باب في التفكر، باب في التواضع، باب في الورع، باب في المروة، باب في ادب النفس، باب في حسن الخلق، باب في الحلم، باب في المداراة، باب في القناعة، باب في ذکر الجوع، باب في ذکر الفقراء، باب في العافية، باب في البلاء للکافرین، باب في الصبر، باب في الشكر، باب في العبودية، فصل في بیان المكاشفات، فصلفی بیان التجلي، فصل في بیان الوصول، باب في الشوق، باب في الصوف، در آن آمده است: «فمنها ما سمعت عبدالله بن محمد بن عبدالعزیز المعدل یقول سمعت القناد» گویا همان ابن بنت منیع ابو القاسم عبدالله بن محمد بن عبدالعزیز المرزبان بن سابور بن شاهنشاه بغوی بغدادی محدث (4-213-317)، (معجم المؤلفين 126/6)، [باب في العبودية]، باب في التوحيد، الباب السابع في كيفية الرياضيات، فصل في تزکیه النفس، فصل في تصفية القلب، فصل قال الله تعالی و قد جعلکم اطوار للقلب سبعة اطوار، فصل في تجلية الروح، باب في القبض و البسط، باب في الجمع و التفرقة، باب في الفناء و البقاء، باب في ذکر اسماع، باب في الوجد و اما الاداب اولها تقلیل الطعام ... و رابعها ملازمة الخلوة درهامش آمده است: «قال السهروردي رحمه الله اشهر حال جدنا محمد بن عبدالله انه کن یطوی اربعین یوما»، و این بند گویا از خود متن نیست، فصل في كيفية الذكر، الباب التاسع في صفة المريد مؤلف یکی از شرایط مرید را بیزاری از رفض و اعتزال و جبر و تعصب می داند و بر اعتقاد سلف بودن فصل في الواقعات، الباب الخامس في الشوق؛ خط: نسخ، بی کا، تا: نزدیک 900ق؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ آشفته و پس و پیش
شده؛ قطع: ربعی [فیلمها ف: 2-48]
مناقب اولیاء/ عرفان و تصوف / فارسی
’manāqeb-e owlīyā
آن چه موجود است نخست دنباله مناقب و سیرت و سخنان جنید و پس از آن عمر و عثمان مکی، ابوسعید خراز، ابوالحسین نوری، ابو عثمان حیری، احمد عاصم انطاکی، عبدالله جیق، جنید، ابراهیم داود رقی، یوسف اسباط، ابو یعقوب اسحاق نهر جوری، سمنون محب، ابو محمد مرتعش، ابو محمد بن فضل، ابو الحسين بوشنجی، شیخ محمد علی حکیم ترمذی، ابوبکر وراق، عبدالله منازل، علی سهل اصفهانی، خیر نساج، ابوالخیر اقطع، بوحمزه خراسانی، احمد مسروق، بوعبدالله روعذی، عبدالله احمد مغربی، | بو علی گرگانی، ابوبکر کتانی، ابو عبدالله خفیف، ابو محمد جریدی، بهلول دانا، حسین منصور حلاج. در آخر نسخه چنین آمده: «تا بدانی که دعوی منی کردن نیک نبود و منی از خود دور کردن نیکو شود و السلام تمام شد کتاب مناقب اولیاء قدس الله اسرارهم... با بعضی زیادات که از عربی ترجمه شد، و در اصل ناموجود بوده با اعتراف خود به قصور اما چه از آن خوب تر و فضیلت تر بود که عند ذکرهم تنزل الرحمه و لقد کان في قصصهم عبرة لأولي الألباب توقع از کرم خوانندگان که کاتب را از دعای خیر فراموش نکنند ... و صلواته علی اشرف خلیقته ... و الحمد لله رب العالمين».
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 370/4 -طباطبائی
آغاز: (پس از یک سطر): نقل است که او را هشت مریدی بود که از خاصان خود بودند که هر اندیشه که کردی ایشان کفایت کردند. ایشان را در خاطر آمد که ما را به جهاد باید رفتن دگر روز جنید خادم را فرمود که ساز غزا کن پس شیخ با آن هشت مرید به جهاد رفتند چون صفی در کشیدند مبارزی از جند کافران به میدان بر آمد و هر هشت را شهید کرد و جنید نگاه کرد گفت در هوانه هودج ایستاده دیدم روح هر یکی که شهید افتاد در هودجی می نهادند و همی بردند پس یک هودج تھی بماند من گفتم که شاید که از آن من بود در صف کارزار شدم آن مبارز که اصحاب را کشته بود در آمد و گفت ای ابو القاسم آن هودج نهم از آن من است تو به بغداد باز رو و پیر طائفه باش و ایمانبر من عرضه کن پس مسلمان شد و بهمان تیغ که یاران را کشته بود 8 کافر بکشت پس شهادت یافت
تاریخ تحریر روز 5 شنبه دوم ربیع الآخر 1041 به قلم حقیر نامراد و فقیر شکسته بال محمد حکیم زاده؛ خط: نسخ، کا: محمد حکیم زاده، تا: پنج شنبه 2 ربیع الثاني 1041ق؛ افتادگی: آغاز؛ 55گ (119-65)، 23 سطر، اندازه: 12×20/5سم [ف: 22-129]
مناقب اهل البيت - المناقب و المثالب
مناقب اهل البيت / فضائل و مناقب / فارسی
manāqeb-e ahl-ol beyt
گلپایگانی، محمد جواد بن محمد رضا، ق14 قمری
golpāygānī, mohammad javād ebn-e mohammad rezā(20c-)
در مناقب و فضائل اهل بیت و بیان مثالب دشمنانشان با استفاده از کتب عامه و خاصه.
آغاز: علت اختلاف الوان انوار انسیه حوراء فاطمه زهراء سلام الله علیها دو وجه دارد اول آن انوار با آن الوان ثلاثه در آن سه وقت؛ انجام: تواصل وجود آمدی از نخست ** دگر هر چه باشد همه فرع تست
مشتمل بر حالات حضرت زهرا و امیر مؤمنان و امام حسین؛ خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: قرن 14؛ مصحح؛ در برگ اول تاریخ تولد یکی از فرزندان مؤلف به سال 1333 آمده؛ 288گ، اندازه: 10/5×17 سم [کتابخانه های گلپایگان: ف: -195]
آغاز: قال الله تعالی یا ایها الذين آمنوا اطیعوا الله ... ای کسانی که ایمان آورده اید فرمان برید خدا را در امر او و فرمان برید و اطاعت کنید
در تاریخ زندگانی و فضائل و مناقب امام حسین و بیان واقعه کربلا و شهادت فرزندان و اصحابش؛ خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: قرن 14؛ 309گ، اندازه: 11×18 سم [کتابخانه های گلپایگان: ف: -201]
آغاز: الحمدالله خالق اللوح و القلم و الشكر لله جاعل و النور و الظلم و الصلاة و السلام علی خیر خلیقته سید العرب و العجم؛ انجام: شفاعت نمی کنند مگر از برای کسی که پسندیده باشد و شفیعان از خشیت الهي ترسانند
از حالات امام حسن مجتبی تا امام عصر عجل الله تعالی فرجه الشريف را دارا و در حالات هر یک از ائمه جهات مختلف زندگانی آنان را مورد بحث قرار داده است؛ خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: قرن 14؛ 593گ، 19 سطر، اندازه: 16/5×22/5 سم [کتابخانه های گلپایگان: ف: -186]
آغاز: از قرار بعضی اخبار معتبره فصل بین عقد آسمانی و زمینی چهل روز بوده و فصل بین عقد و زفاف یک ماه انجام: و هی الكاملة العاقلة المؤمنة المطيعة الله و لرسوله في الأقوال و الافعال و الاحوال در فضایل و مناقب و تاریخ زندگانی حضرت زهرا سلام الله علیها که در آن خلاصه ای از کتاب «خصائص فاطمیه» میرزا باقر تهرانی را نیز آورده است؛ خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: شعبان 1323
ق؛ 279گ، اندازه: 10/5×17 سم [کتابخانه های گلپایگان: ف: -201]
آغاز: الحمدلله الذي جعل الطيبات للطیبین و الصلاة و السلام علی نبیه خیر الأطياب و المرسلين محمد و آله أجمعين؛ انجام: از ارض کوفه محشور می شوند و بی حساب داخل بهشت می گردند خواستم این جمله از ملک من محشور شوند
مشتمل بر زندگانی حضرت خدیجه و فاطمه زهرا و علی و بیان مناقب و فضایل آنان، از آغاز زندگانی تا وفات و شهادت آنان، با استفاده از اقوال بزرگان و اشعار و حکایات مناسب؛ خط: نسخ و نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: قرن 13 و 14؛ 332گ، 19سطر، اندازه: 16/5×22/5 سم [کتابخانه های گلپایگان: ف: -190]
آغاز: همین عبدالله آقای مظلومان حضرت ابی عبدالله وقتی که در برابر آن فرقه بدتر از یهود ایستاده بود و می فرمود؛ انجام: و عبدالله بن عمر و سعید بن زید بن عمر وصهیب بن سنان به قبر او در آمدند و او را به خاک سپردند و لعنة الله علیه و علی اتباعه
مشتمل بر تاریخ زندگانی نبی اکرم و غزوات وی و برخی از حیات فاطمه زهرا سلام الله علیها و مثالب خلفا و...؛ خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: قرن 13 و 14؛ افتادگی: آغاز؛ 207گ، 19سطر، اندازه: 17×22 سم [کتابخانه های گلپایگان: ف: - 191]
آغاز: قال الله تبارك و تعالی و لله الاسماء الحسني فادعوه بها حق سبحانه و تعالی می فرماید که حضرت ما را نام های نیکو است؛ انجام: چندین سال در گوشه زندان بغداد در غل و زنجیر بود و خداوند را عبادت می نمود
در فضایل و مناقب و تاریخ زندگانی امام حسن و امام حسین، و درباره شهدای کربلا و کیفیت شهادت هر یک از اصحاب به طور مفصل بحث نموده است؛ خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: قرن 13 و 14؛ 188گ، اندازه: 11/5×17/5 سم [کتابخانه های گلپایگان: ف: -196]
آغاز: ارباب سیر و اصحاب خبر نقل کرده اند که در غزوه احد کسی که از همه بیشتر ثبات قدم ورزید و مواسات را به حد کمال رسانید؛ انجام: اما اویس جلالت قدر و نبالت شأنش بسیار است و در مجمع البحرين است اویس بن عامر بن ال قرنی من سادات التابعين
در مناقب و فضائل و تاریخ زندگانی حضرت امیر مؤمنان علی و مثالب دشمنان وی و بررسی برخی مسائل تاریخی؛ خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: قرن 13 یا 14؛ 344گ، اندازه: 11×17/5 سم [کتابخانه های گلپایگان: ف: -195]
مناقب جلال الدين رومی - زندگینامه جلال الدين ولد
manāqeb-e čahār yār gozīn
سیواسی زیلی، احمد بن محمد، -1009؟ قمری
(1601-)sīvāsī zeylī, ahmad ebn-e mohammad
در مناقب خلفاء اربعهدر 12 «باب» که باب ششم آن اختصاص به مناقب حضرت خلفاء امیر المؤمنين دارد که از ولادت آن حضرت در کعبه معظمه آغاز می گردد و با یک مثنوی طولانی 248 بیتی که منقب یک صد و یکم است، پایان می پذیرد. طبق گفته بر سوی این کتاب به چاپ رسیده است.
[عثمانلی مرلفلری 95/1]
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 11349
آغاز: حمد پر اجلال و ثنای بی اخلال أول قارد لا یزال سزاوار و الايقدر که چهار ارکان و متین دین؛ انجام: ربنا و آتنا ما وعدتنا علی رسلك و لا تخزنا یوم القيامة انك لا تخلف الميعاد
خط: رقاع، بی کا، تا: شعبان 1241ق؛ مجدول؛ جلد: مشمعی، 296گ، 19 سطر (10/5×16)، اندازه: 16×22 سم [ف: 28-587]
مناقب الحسين بن علی (علیه السلام) - مقتل الحسين (علیه السلام)
مناقب الحضرات - نتایج الحرمين
manāqeb-e hazrat-e xatmī martabat
نویسنده پس از حمد خدا در ضمن بیان مناقب و نعوت حضرت ختمی سعادت دنیا و آخره از حق جل جلاله تقاضا می کند و از او می خواهد که او را در دو عالم سر افراز گرداند. بیان این خواست نویسنده با استرحام از صاحب الزمان و ائمه اطهار شیعه به پایان می رود و این می رساند که نویسنده شیعی مذهب بوده است.
تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 99/2
آغاز: بسمله و به نستعین الحمد لله رب العالمين و الصلوه علی محمد و آله الطاهرين اللهم لك الحمد علی ما جری؛ انجام: و اسقنا من حوضهم شربا رویا و هینا و مریا یا آمین آمین لا ارضی بواحده حتی اضیف ایها الف امینا
خط: نسخ خوش، بی کا، تا: قرن 11؛ کاغذ: بخارائی، 10ص (496-487)، 12 سطر (5/5×12)، اندازه: 10/5×19 سم [ف: 7-90]
manāqeb-e hazrat-e ‘alī ebn-e abī-tāleb
کتابی مفصل است در مناقب و اثبات افضلیت حضرت امیر المؤمنين علی بن ابی طالب (علیه السلام) در دوازده «باب» و هر باب در چند
حجت و منقبت: 1. ثبوت افضلیت مرتضی به نص احادیث که در فضل آن حضرت وارد شده است؛ 2. ثبوت افضلیت مرتضی به جهت شرف محل ولادت و استحقاق خلافت به نص حدیث و آیت؛ 3. ثبوت افضلیت مرتضی به جهت سبق اسلام و کمال علم و زهد و نصرت دین...؛ 4. ثبوت افضلیت مرتضی به سبب افتراض و وجوبموالات و مودت وی؛ 5. ثبوت افضلیت مرتضی به جهت تلقب و نعت حضرت مصطفی ایشان را به صدیق و فاروق و به کنیه ابوتراب و ابوالامة و غیره؛ 7. ثبوت افضلیت مرتضی به سبب تلقب ونعت حضرت مصطفی ایشانرا به امیر المؤمنين و غیره؛ 8. ثبوت افضلیت مرتضی به حکم اخوت و مواخاة حضرت مصطفی با ایشان؛ 9. ثبوت افضلیت مرتضی به مفهوم بودن وی با حق و حق با وی و بستن درهای بیوت صحابه که در مسجد بوده به غیر در خانه وی؛ 10. ثبوت افضلیت مرتضی به نص آیت و احادیثی که در شأن نزول این آیات وارد شده...؛ 11. ثبوت افضلیت مرتضی به سبب کفویت و تزویج وی به فاطمه زهراء؛ 12. در بعضی احادیث که مستلزم افضلیت مرتضی است. از کتاب های نزل السائرين، وسيلة المعتبدين، فردوس الاخبار، مناقب مردویه، حلية الأولياء، مناقب خوارزمی، كفاية الطالب، معالم التنزيل، خصایص، خصایص طبری، سنن ترمذی، صحیح بهاری، فضائل الصحابه بیهقی، خلاف ابن اثیر و کتاب های دیگر، نقل کرده است و در مواردی به شبهات قاضی عضدالدین عبدالرحمن بن احمد ایجی (-756ق) پاسخ گفته است. در الذريعة ظاهراً از این کتاب یاد شده و می گوید: «المناقب الفارسي مرتب علی مقدمة واثنا بابا و في کل باب عدة من الحجج و المناقب بعنوان حجة و منقبة، نسخة عتيقة عند السيد هاشم بحرالعلوم». یاد آوری می شود نسخه معرفی شده در الذريعة دارای مقدمه نیز می باشد، لیکن نسخه موجود گویا فاقد مقدمه است. این کتاب دارای فهرست مفصلی است و تا بخشی از باب دهم را دارد و اندکی از آغاز و بخشی از انجام افتادگی دارد، البته احتمالا آغاز و انجامی ساختگی برای نسخه تهیه شده تا وانمود شود که نسخه، کاملاست.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 15049
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 9؛ مهر: «یا امام حسین...» (مربع)، «عبده علیمراد؟» (بیضی)؛ جلد: تیماج مذهب، 224گ، 11سطر (6×11)، اندازه: 12×18/5 سم [ف: 38-119]
manāqib-ul ḥaydarīya
شروانی، احمد بن محمد، 1200 - 1250؟ قمری
(1786-1835)Šarvānī, ahmad ebn-e mohammad
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 15369
آغاز: بسملة .. الحمدلله الذي جل شأنه و عظم سلطانه و شمل الخواص العوام جوده و إحسانه ... و بعد، فیقول ... لما تواترت البشابر من الجملات الأودية المحروسة إلى الأكابر و الأصاغر الساكنين؛ انجام: و قد قال بعض الأمجاد إن الفضلاء مع کمالاتهم الجليلة و حالاتهم الجميلة لایخلون عن ذلة و سقطة و لایصانون عن لهوة و غلطة و ذلك لایجری مجری العصيان و لاتعد في الشرف المصان. انتهی...
خط: نسخ، کا: غلام علی، تا: شعبان 1252ق، جا: هند؛ جلد: تیماج، 48گ، 25سطر (10×21)، اندازه: 18×26 سم [ف: 39-93]
manāqeb-e heydarīye va tohfe-ye bāqerīye
خوش نویس، حسین علی بن محمد بخش خان، ق13 قمری
xošnevīs choseyn 'alī ebn-e mohammad baxš xān(-19c)
تاریخ تأليف: 19 صفر 1277ق
کتابی است در فضایل و مناقب حضرت علی (علیه السلام) در دوازده فصل: 1. ذکر نور شریف و نسب لطیف و احوال والدین آن امام؛ 2. بیان ولادت با سعادت آن حضرت؛ 3. بیان حلیه مبارک آن حضرت؛ ... 11. بیان غسل و نماز و دفن آن حضرت؛ 12. بیان احوال قاتل آن حضرت.
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 33210
آغاز: بسمله. حمدله. اما بعد تراب اقدام مؤمنين الراجي ... بر مرآت ضمائر اولی الابصار و البصائر روشن و ظاهر؛ انجام: نظر می کنند بسوی آن صورت و اثر آن ضربت را مشاهده می کنند و لعنت می کنند بر قاتل آن حضرت خط: نستعلیق خوش، بی کا، تا: قرن 13؛ مجدول؛ اهدایی: رهبری، بهمن 1384؛ جلد: مقوا، 100گ، 14سطر، اندازه: 12×20/5سم [اهدائی رهبر: 2 اخبار 2-721]
مناقب خوارزمی - المناقب
مناقب دوازده امام - تاریخ دوازده امام
manāqeb-e razzāmīye
سهالوی، محمد بن قطب الدين، -1161 قمری
(1748-)sahālavī «mohammad ebn-e qotb-od-dīn
زندگی نامه و احوال سید شاہ عبدالرزاق هانسوی قادری (1136 ق) است، در پنج «وصل»: 1. بیان نسبت و حلیه مبارک و وطن و احوال وفات و سلسله انتساب در طریقه صافیه؛ 2. بندی از احوال و اخلاق و اراده کشف معارف و اقوال؛ 3. بندی از آن
که تهتف هاتف غیب لسان بر وی تجلی یافت؛ 4. بندی از واگرادات منام و الهامات؛ 5. بندی از کرامات و خرق عادات که متضمن بر بعض تأثيرات بر اصحاب است.
[فهرستواره منزوی 2302/3]
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 18929
آغاز: الحمد لله الصمد الرزاق للارواح و الاشباح الخلاق للموجودات جمیعا بالحكمة البالغة؛ انجام: آن ها در تجسس وی شدند و احصاء کرامات خالی از کلفت نیست این قدر مر مبتدی را کفایت دارد.
خط: نستعلیق، کا: محمد وزیر الدين ساکن مراد آباد به حکم مولانا ازهار الحق، تا: قرن 14، جا: مراد آباد؛ اهدایی: رهبری، فروردین 1372؛ 51گ، 13 سطر، اندازه: 16×25/5 سم [اهدائی رهبر: 8-322]
manāqeb-os sādāt = čehel hadīs = šaraf-os sādāt
دولت آبادی، احمد بن شمس الدين، - 849؟ قمری
(1446-)dowlat ābādī, ahmad ebn-e šams-od-dīn
رساله کوتاهی است در فضایل سادات، مشتمل بر ده «باب»: 1. مودت اولاد رسول (علیه السلام)؛ 2. بشارت محبان اولاد رسول (علیه السلام)؛ 3. رعایت اولاد رسول (علیه السلام)؛ 4. فضیلت اولاد رسول (علیه السلام)؛ 5. ثبوت نسبت علوی رضی الله عنه؛ 6. وسیلت ساختن اولاد حضرت رسالت (علیه السلام)؛ 7. اسماء و القاب سادات (علیه السلام)؛ 8 بیان آن که سادات به اصرار کفر کافر نمی رد؛ 9. ذکر منشور سادات رضی الله عنهم؛ 10. لعن کردن بر یزید و تابعان و اعوان او
آغاز: حمدله. صلات. اما بعد عرض می دارد بنده در گاه نبوی و خادم ... شهاب شمس دولت آبادی که چون مودت اولاد رسول انجام: الهي هم برین بمیران و برانگیزان و برکات آن درین بیچاره ارزانی گردان و با آبا و اجداد و احبا و احفاد و اولاد نجات فرمای بمنه و کمال کرمه آمین...
[آصفیه 268/4؛ الذريعة 327/22؛ فهرستواره منزوی 556/9؛ مشترک پاکستان 1191/2 (10 نسخه)؛ نسخه های منزوی 4553/6 و 4508/6 (3 نسخه) ناشناخته مانده]
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 14134
آغاز: موروث شود آمین رب العالمين اللهم اهد قوما لا یعلمون فهرست ابواب ... باب اول در مودة اولاد رسول صلی الله علیه و سلم قال الله تعالی ذلك الذي یبشر الله عباده الذين آمنوا؛ انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: عالم رضوی حسینی، تا: شنبه 21 محرم 1061ق، جا: لاهور؛ افتادگی: آغاز؛ جلد: مقوایی، 55گ، 17سطر، اندازه: 14×20/5سم [ف: 38-168]
مناقب سبط الجوزي - تذكرة الخواص من الأمة في خصائص الائمة
manāqeb-e šāh ne'mat-ol-lāh-e valī
رساله نسبتاً مفصلی است درباره سیرت و مناقب و احوال شاه نعمعة الله ولی نعمة الله بن عبدالله بن محمد بن عبدالله حلبی کوهبنانی کرمانی (متوفی 843ق) که گویا فصلی از کتاب «جامع مفیدی» تأليف محمد مستوفی ابن نجم الدين محمود بافقی یزدی (زنده به سال 1090 ق) باشد که آن را از مؤلفي به نام صنع الله نعمة اللهى نقل می کند. چنان که در برگ پنجم همین رساله آمده: «و سیر و سلوک سفر و حضر در عرض یک صد و چهار سال که حضرت ولایت منقبت کاشف اسرار ازلی سید شاہ نورالدین نعمت الله ولی ... در صفحات کتب مسطور گردانیدند خصوصا مولینا صنع الله نعمة اللهي به عبارتی روشن رساله ترتیب داده مسود اوراق نسخه شریفه را منظور نظر داشته مجملی از آن مفصل را با اندکی تغییر عبارتی در این صحائف مرقوم می سازد». در سه برگ به آخر مانده از سال 1080ق و فرزندان امیر غیاث الدين محمد میرمیران یاد می کند.
مشهد؛ گوهرشاد؛ شماره نسخه: 1108
آغاز: و صلوات زاکیات و سامیات بر رسول لولاک ... و بیان احوال سادات و وزراء و کلانتران و مستوفیان و مباشرین اوقات و عمال جزء سرکار و آن مشتمل است بر هفت مجلس ... بر ضمایر ارباب باطن و ابناء ظاهر آشکار که چون خطه دارالعباده یزد منزل اهل یقین و ارباب عرفان است از زمره سادات عظیم الشأن و این طایفه عالی مکان ... و ملاذ و ملجاء این طبقه جلیل ... حضرت شاه نورالدین سید نعمة الله ولی و اولاد و امجاد آن حضرتند؛ انجام: برشحات سحاب اهتمام و اجتهاد آن جناب ناظر.
خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ مهر: حاج سید سعید؛ کاغذ: هندی، 13 سطر (7×13)، اندازه: 11×17 سم [ف: 3-1520]
مناقب شیخ - السيرة
manāqib-uš šayx dīyāl
مقدسی، محمد بن عبد الواحد، 569 - 643 قمری
(1174-1246)moqaddasī, mohammad ebn-e ‘abd-ol-vāhed
بعضی از خصوصیات فردی شیخ ذیال، با استفاده از کلام دیگران در این مختصر جمع آوری شده که کاتب آنرا از روی خط مؤلف نقل کرده است.
قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 1075/3
آغاز: قال سمعت أبا زکریا یحیی بن أبي علی بن علی یقول سمعت الشيخ ذیال یقول کانت لی بقرة و کانت تمر بالزرع فلا تأكل منه شيئاً
نسخه اصل: کتابخانه دار الكتب الظاهريه (مدرسه عمریه) - دمشق 3746؛ بی کا، تا: 15 ذیقعده 871ق؛ 1 ص (240) [عکسی ف: 3-342]
manāqeb-e šeyx ‘abd-ol-qāder-e gīlānī
رساله متوسطی است در مناقب و کرامات شیخ عبدالقادر گیلانی به نقل از کتاب ها و دراویش این سلسله مانند تلخیص من جواهر القلائد، بهجه الاسرار، کنز العرفان الخلاصة في مناقب عبدالقادر.
قم؛ گلپایگانی؛ شماره نسخه: 8057/2 - 5527
آغاز: بحر المعاين سمعت عن أبي العباس الخضر علیه السلام کلاما في مقامات الشاهدين الازلى فقال: و الله ماجاء ولم یجی تحت السماء الخضراء
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز؛ 27گ، 15 سطر، اندازه: 18×29 سم [ف: 8-4576]
manāqeb-os sūfīye
عبادی، مظفر بن اردشیر، 491؟ - 547 قمری
(1099-1153)ebādī, mozaffar ebn-e ardešīr'
[دیباچه التصفيه في أحوال المتصوفة ص 24 و 42؛ نسخه های منزوی 1092]
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 3368-ف
نسخه اصل: دکتر اصغر مهدوی؛ خط: نسخ، کا: ریحانی علی بن ترکان شاه بن علی، تا: شوال 788ق؛ 152گ، 15 سطر [فیلمها ف: 131-2]
manāqeb-ot tāherīn va dalāyel-ol mo’menīn fī fazā’el-e ahl-el beyt-el ma‘sūmīn
طبری، حسن بن علی، ق7 قمری
tabarī, hasan ebn-e ‘alī(-13c)
اهدا به: بهاء الدين محمد بن شمس الدين محمد جوینی
تاریخ تأليف: 673ق؛ محل تأليف: اصفهان
تاریخ و قصص و معجزات و مناقب معصومین علیهم السلام را از حضرت پیغمبر اکرم تا حضرت حجت علیهم الصلاة و السلام در سه مجلد به ترتیب گرد آورده است. سال تأليف در خود کتاب 671 تعیین شده ولی گویا مقدمه کتاب بعد از تأليف تنظیم شده که تاریخ 673 را دارد. در چند باب: یکم توحید و عدل، سوم نبوت، باب الطاهرة الوقفة - فاطمة الزهراء، باب في ذکر مولانا امیر المؤمنين، باب ذکر مناقب امام حسن ...، باب در احوال مهدی در چند قواعد. طبری خود در سبب و کیفیت تأليف این کتاب می گوید: «ششصد سال خلفاء بنی امیه و بنی عباس اخفاء مناقب اهل بیت می کردند و راویان را می کشتند و دفترها و احادیث اهل بیت می سوختند. وزراء و امواء شیعه که ناصر شرییعه ... بودند در ایام سلف در کتاب مثالب النواصب مسطور است اما آنک در دور ماست ناصر دین الله بهاء الحق والدین - محمد بن المولى الصاحب الاعظم محمد صاحب الديوان - که به فر دولت او امروز تقیه ای که بر این طایفه محقه واجب بود حرام شد دولت اهل البيت (علیهم السلام) بر اقاصی عالم بر کشیدند و در سایه این دولت فرقه یزیدیه و مروانیه و جبریه و مجسمه و ناصبه منکوب و مخذول شد - چون داعی این دولت قاهره دید که شعفی خاص و اهتمامی به اقصی غایه فائض است از این بساط جهان پناه صلاح در آن دید کتابی جمع کند در تواریخ و قصص و معجزات و مناقب ائمه معصومین (علیهم السلام) ابتدا از رسول - کرده پس ذکر فاطمه پس ذکر علی و از وی به ائمه دیگر ... بنابر او باب و فصول نهاده به هر بابی دلائل امامت به قدر حاجت گفته شود زاد بر آن چه در تعریف کلامی و خلاص و نجات و اربعین بهائی هم به عربیت و هم به فارسی که داعی جمع کرده بود و همجنین کفایه در امامت از بهر این دولت قاهره در شهر اصفهان در سنه ثلاث و سبعین و ستمائه که ملازم بار گاه عتبه آن دولت ایده الله بوده است و بسیاری از علماء و طلبه علوم در آن دیار از طرائف از آن مستفید شدند و قسمت گرفتند - و در وضع اول این کتاب ذکر سقیفه و احوال ظلمی که بر خاندان رفت و حل شبهات ایشان و جواب احادیث مفترات و ذکر ملوک بنی امیه و کیفیت وضع بدعت ها در اسلام در اثناء کلام وارد بود ثانياً دیده بر آن نفاذ یافت که آن باب کتابی بود مفرد. آن باب را از کتاب بیرون کرد که یک مجلد تمام بر آمد و در صدر کتاب جواب اقاویل و مذاهب هر طایفه و از عقب آن دلائل امامت به اقصی غایت رسانید و دلائل غریبه در آن جا درج کرد. در جای دیگر از این کتابمی گوید: «فصل بدانك از تصنیف این تاب مناقب الطاهرين تا هجرت رسول (صلی الله علیه و آله) ششصد و هفتاد و یک سال است که گذشته». از جمله مآخذ طبری کتاب ثاقب در مناقب از عماد الدين ابو جعفر محمد بن علی بن محمد طوسی مشهدی است.
آغاز: بسمله و به نستعین. الحمدلله الذي خلق الانسان من طین وجعل نسله من سلالة من ماء معین واصطفی محمد او اهل بیته علی العالمين. اما بعد مؤلف این کتاب المولى المعظم الشيخ الفاضل البارع الكامل کاشف الحقايق مبین الدقايق قدوة العلماء و المدرسين نجم الحق و الملة و الدين شمس الاسلام معین
المسلمين الحسن بن علی بن محمد بن الحسن طبری دام فضله و برکته علی العالمين این کتاب مناقب الطاهرين و دلائل المومنين نام نهاده جمع کرد در توابع و قصص و معجزات و مناقب ائمه معصومین صلوات الله علیه و علیهم أجمعين، ابتداء از خاتم انبیاء ... کرده پس ذکر فاطمه زهراء ... پس ذکر امیر المؤمنين علی بن ابی طالب علیه السلام و از وی به ائمه معصومین تا قایم آل محمد ... بر ابواب یکی پادشاهی که بساطی عظمت او در اوهام انس و جان نگنجد
انجام: که ظاهر و باطن بندگان بشناسد، که و الله یعلم المفسد من المصلح از این جاست که فرمود ما کان لهم الخيرة. و الحمدلله رب العالمين
چاپ: تهران، با تحقیق حسین درگاهی، نشر رایزن، 1379 ش.
[نسخه های منزوی 906 و 980 و 991؛ فرهنگ ایران زمین 68/13؛ وحید 384/52؛ الذريعة 329/22؛ فهرستواره منزوی 1794/3]
خط: نسخ، کا: جلال الدين بن علاء الدين بن جلال الدين بن سعد حسینی مولیانی، تا: جمعه 1 شوال 876 ق؛ جلد: تیماج، 266 گ، 24 سطر، اندازه: 22×15 سم [ف: 14 - 244]
آغاز و انجام: برابر
بی کا، تا: قرن 10؛ دوازده برگ از آغاز و دو برگی از انجام به خط اسدالله بن محمد کاظم موسوی در 1360 نونویس شده؛ سرگذشت نگارنده در پنج صفحه به خط حاج ملا علی تبریزی خیابانی به این کتاب افزوده شده؛ کاغذ: سمرقندی، 322 گ، 19 سطر (26×17)، اندازه: 24×34 سم [ف: 14 - 113]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: آغاز و وسط و انجام؛ اوراق آن مشوش و جابجاست؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: تیماج، 375 ص، اندازه: 14/5×24/5 سم [ف: 10 - 2194]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: محمد تقی بن مسعود بیک طالقانی، تا: 1018 ق؛ کاغذ: ترمه، 211 گ، 24 سطر، اندازه: 6/2×24/7 سم [ف: 4 - 783]
آغاز: ... و اما اهل البدعة فالمخالفون لامر الله و کتابه و سنة رسول العاملون بآرائهم و اهوائهم و ان کثروا؛ انجام: این مرد به یک ساعت بخانه خود رسیده بود این بشارت را بقوم خود و قرابات خود داد و آن قبیله بدان سبب شیعی شدند و تشیع اختیار کردند و السلام علی من اتبع الهدي.
خط: نستعلیق، کا: محمد معصوم بن محمود حسینی رضوی دلیجانی، تا: 2 صفر 1055 ق؛ افتادگی: آغاز؛ مصحح، محشی؛ تملک: علامه فیض [فیضی] کاشانی؛ 91 گ(1 ر - 91 پ)، 24 سطر (12×19/5) [ف: 41 - 609]
خط: نستعلیق، کا: ابراهیم بن ولد بیک قزوینی، تا: دوشنبه 12 جمادی الاول 1057 ق، جا: مشهد رضوی؛ تملک: محمد صادق بن حسین سیم کش به تاریخ 29 محرم 1258، ریحان الله بن جعفر موسوی به تاریخ 18 جمادی الاول 1326 با مهر «العبد ریحان الله الموسوي» (بیضی)، جلال الدين به تاریخ 1274 با مهر «عبده جلال الدين» (بیضی)؛ جلد: مقوایی، 216 گ، 17 سطر، اندازه: 24×19 سم [ف: 4 - 388]
آغاز: الم أحسب الناس أن یترکوا أن یقولوا آمنا و هم لا یفتنون، معبود مطلق واجب الوجود می فرماید؛ انجام: و این بشارت را بقوم خود و قرابات خود داد و آن قبیله بدان سبب شیعی شدند و تشیع اختیار کردند
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 25 شعبان 1067 ق؛ مصحح؛ جلد: تیماج، 205 گ (221 پ - 425 پ)، 19 سطر، اندازه: 20×25 سم [ف: 3 - 8]
قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 160/2
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 1 - 182]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ 15 ذیحجه 1087 ق و پنج شنبه دهه اول صفر 1088 ق؛ کاغذ: ترمه، جلد: میشن، 200 گ، 23 سطر، اندازه: 24/6×17/5 سم [ف: 4 - 784]
manāqeb-ol ‘ārefīn va marāteb-ol kāšefīn
افلاکی، احمد بن اخی ناطور، 649 – 745 قمری
aflākī, ahmad ebn-e axī nātūr (1252 - 1345)
تاریخ تأليف: آغاز 718 ق
زندگانی نامه مولوی بلخی و شرح حال برخی از معاصرین او است در ده «فصل»: 1. ذکر مناقب بهاء الدين ولد؛ 2. ذکر مناقب برهان الدين ترمذی؛ 3. ذکر مناقب سر الله الاعظم؛ 4. ذکر مناقب شمس الدين تبریزی؛ 5. ذکر مناقب صلاح الدين زرکوب؛ 6. ذکر مناقب حسام الدين ابن اخی ترك؛ 7. ذکر مناقب ابن بهاء الدين ولد؛ 8. ذکر مناقب جلال الدين چلبی امیر عارف؛ 9. ذکر مناقب شمس الدين چلبی امیر عابد؛ 10. ذکر اسماء اولاد و اخلاف آنان.
آغاز: الحمدلله الذي نور قلوب اولیائه بانوار المعاني و البيان و اجری من فیض فضله علی لسان الانسان ... حمد بی حد و سپاس بی قیاس حضرت الوهيت ...
انجام: از فضل حقم چو بی حد انعام رسید ** آغاز حکایتم بانجام رسید/ این درج که درج درج شاهانست ** المنة لله که با تمام
رسید
چاپ: به وسیله انجمن تاریخ ترک (آنقره - 1859 - 1961) با تصحیح و حواشی تحسین یازیجی چاپ شده است
[کشف الظنون ج 532-2 و تعلیقات تحسین بازیجی بر نسخه چاپی؛ دیباچه مناقب العارفين افلاکی چاپ 1959 آنکارا؛ فهرستواره منزوی 2306/3 و 990/8]
شرح و حواشی:
1- خلاصة المناقب ملازاده؛ هروی، احمد بن محمود (- 8)
2- ثواقب المناقب؛ همدانی، عبدالوهاب بن محمد (- 10)
3- ثواقب المناقب (ترجمه)؛ مثنوی خوان، درویش محمود (- 10)
نسخه اصل: بروسه گنل ش 1203؛ خط: شکسته نستعلیق، کا: غیاث الدين کاتب، تا: صفر 836 ق؛ افتادگی: انجام؛ 259 گ، 22 سطر [فیلم ها ف: 1 - 206]
کا: درویش احمد بن ابی بکر اصفهانی، تا: 7 محرم 867 ق [نشریه: 341 - 4]
خط: نستعلیق، بی کا، تا روز چهارشنبه 24 جمادی الثاني 869 ق؛ کاغذ: سمرقندی، 52 گ، 25 سطر (10×27)، اندازه: 23×15 سم [ف: 17 - 161]
نسخه اصل: 1799 Serez؛ خط: نسخ، کا: یوسف بن سلیمان، تا: 882 ق؛ 290 گ، 21 سطر [فیلم ها ف: 1 - 205]
خط: نسخ، کا: صوفی مرغابی، محمود بن محمد، تا: شنبه 25 شوال 887 ق؛ افتادگی: انجام؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: تیماج، 439 ص (2-442)، 20 سطر (18×12)، قطع: وزیری [ف: 155 - 17]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: علی وافی بحرآبادی، تا: ربیع الثاني 894 ق؛ جلد: مقوایی، 378 گ، 21 سطر، اندازه: 25×17 سم [ف: 5 - 112]
انجام در حکایت فخرالامراء ظهیر الدين ولد تاج قزل حاکم شهر قونیه؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 10؛ کاغذ: سمرقندی، 235 گ، 23 سطر (15×10)، اندازه: 21×14 سم [ف: 17 - 434]
آغاز: ان احق ما یفتح به الكلام ... حمد صانعی که بقلم قدرت بر لوح فطرت نسخه وجود نقوش موجودات بنگاشت؛ انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1003 ق؛ صفحه اول نونویس است؛ جلد: گالینگور، 578 ص، 15 سطر، اندازه: 15×22 سم [ف: 17 - 345]
نسخه اصل: حالت افندی ش 321؛ خط: نستعلیق، کا: ابوبکر بن فرخ چلبی نواده مولوی، تا: آغاز ربیع الثاني 1016 ق؛ افتادگی: انجام؛ 234 گ [فیلم ها ف: 1 - 205]
آغاز: بسمله. بدان اسعد الله و ایدك بروح؛ انجام: از ذوقیات الايمان کلمه شوق و ذوق ...
خط: نستعلیق خفی، بی کا، بی تا؛ کاغذ: حنایی هندی [رایانه]
بی کا، بی تا؛ خریداری از میرداد خان [رایانه]
آغاز: برابر؛ انجام: و همچنان حضرت سلطان ... بود یکی پسر و یکی دختر فرزند بزرگتر احمد سلجوق نام و دختر جهان ملک و هم چنان.
خط: نسخ شکسته، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج، 465 ص، 19 سطر، اندازه: 25×15 سم [ف: 10 - 405]
نسخه اصل: حالت افندی 321، در فهرست (205/1) شماره عکس به اشتباه آمده؟ بی کا، بی تا [فیلم ها ف: 3 - 233]
در ده فصل؛ خط: نستعلیق ریز، بی کا، بی تا؛ 13 ص [فیلم ها ف: 3 - 270]
نسخه اصل: بورسه حسین چلبی ش 762؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ 52 گ (49-100)، 15 سطر [فیلم ها ف: 1 - 457]
مناقب عبدالقادر جیلانی - غوثیه
manāqeb-e 'abd-ol-qāder-e gīlānī
صوفی، ابوالمعالی محمد
sūfī,ab-ol-ma‘ālī mohammad
مشهد؛ مدرسه آية الله خوئی؛ شماره نسخه: 236/2
بی کا، بی تا [اوراق عتیق: 1 - 256]
manāqib-ul ‘ašara
نقشبندی، اسماعیل بن عبدالله، - 1182 قمری
naqsbandi, esma'il ebn-e abd-ol-lah (- 1769)
در فضایل صحابه و آل پیامبر اکرم صلی الله علیه و اله و سلم خصوصاً ده نفر از اصحاب، که اهل سنت آن ها را عشره مبشره می نامند.
[هدية العارفين 221/1؛ معجم المؤلفين 277/2]
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 964 عکسی
آغاز: ... الباب الرابع: في مناقب امیر المؤمنين علی بن ابی طالب بن عبدالمطلب رضی الله عنه و کرم وجهه؛ انجام: الباب الخامس في مناقب ابی محمد طلحة بن عبیدالله ... و قد تبعه ابن ابی قحافة.
نسخه اصل: ظاهریه - دمشق، ش عام 3458/ تاریخ 270 (یوسف العش، فهرس التاريخ و ملحقاته /180). تصویر قسمتی از کتاب است که بترجمه و مناقب سید المظلومين امیر المؤمنين علی علیه السلام اختصاص دارد؛ خط: نسخ مشکول، کاتب - مؤلف، تا: 1180 ق، مصحح؛ 50 گ [عکسی ف: 2 - 445]
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 6271 - عکس
نسخه اصل: همان نسخه بالا [فیلم ها ف: 3 - 248]
manāqib-ul ‘ašara wa ‘ammay-i rasūl-il lāh
ابن ابی خصال، محمد بن مسعود، 465 - 540 قمری
ebn-e abī-xesāl, mohammad ebn-e masūd (1073-1146)
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 1385/2 عکسی
آغاز: بسمله ... قال ذو الوزارتين الفقيه الكاتب الأجل ... الحمدلله الذي هدانا لفضيلة حمده و ارانا بالأبصار و عظمة ملکوته و مجده
نسخه اصل: کتابخانه اسکوریال در اسپانیا، شماره 1745؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 10؛ مجدول؛ 19 ص (35-53)، 25 سطر [عکسی ف: 4 - 173]
manāqeb-e ‘alavī
کتاب مفصلی است در فضایل و مناقب امیر مومنان علی (علیه السلام) در هفت «باب»: 1. اثبات امامت آن حضرت؛ 2. معجزات آن حضرت؛ 3. قضایای آن حضرت؛ 4. جوابات مسائل یهود؛ 5. فضل شیعه و قرابت آن حضرت؛ 6. در آن پنج فصل است: فصل اول در مطاعن است که روایت کرده اند آن را عامه در باب ...؛ 7. ذکر فهرست کتبی است که از آن جا احادیث روایت کرده ایم در این رساله. مطالب و مندرجات کتاب به ضبط باب هفتم از کتب عامه و خاصه مانند امالی شیخ مفید، تفسیر عیاشی، بصائر الدرجات، جامع الاخبار، کمال الدين، بحار الانوار، بشارة المصطفي و غیره نقل شده است. نام کتاب و مؤلف به دلیل افتادگی حدود ده برگ اول نسخه به دست نیامد، لذا کتاب به جنبه موضوعی تسمیه گردید.
سبزوار؛ صد و بیست و پنج نسخه؛ شماره نسخه: 90
آغاز: که ترا به خدا قسم می دهم که تویی آن کس که پیغمبر صلی الله علیه و آله او را بر کتف خود بالا کرد؛ انجام: کتاب ارشاد المفيد، کتاب نهج الحق، کتاب عقد الدرر، کتاب صراط المستقيم، کتاب مثالب الكلبي، کتاب مطالع الانوار، تمت النسخة الشريفة.
خط: نسخ، بی کا، تا: ذیحجه 1157 ق؛ افتادگی: آغاز؛ مجدول؛ مهر: «العبد المذنب العاصي عباس» (مستطیل)، «عباس 1311(؟)» (بیضوی)، «الراجي عباس» (بیضوی)، «محمد تقی 1299» (بیضوی)؛ 120 گ، 22 سطر، اندازه: 16×10 سم [اوراق عتیق: 2 - 397]
manāqeb-e ‘alavī (masnavī)
نحوی قزوینی، عبدالکریم بن علیمحمد، ق 14 قمری
nahvī qazvīnī, ‘abd-ol-karīm ebn-e ‘alī-mohammad (- 20c)
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 29285
آغاز: در حدیث است که روزی علی احرانی آن شفیع همه حلقان جهان رهبانی؛ انجام: شب ها شقایق همی مدح تو می گوید می خوانند تو هستی مرشد جبرطئیل شاه غضنفر ...
خط: نستعلیق خوش جلی، بی کا، تا: 1314 ق؛ ضمیمه نسخه ش 15569؛ قطع: وزیری [رایانه]
مناقب علی - مناقب مرتضوی
مناقب علی بن ابی طالب - المناقب في فضائل علی بن ابی طالب علیه السلام
ممناقب علی بن ابی طالب (علیه السلام) - المناقب
manāqeb-e ‘alī ebn-e abī tāleb
ابن جوزی، عبدالرحمن بن علی، 508؟ – 597 قمری
ebn-e jawzī, 'abd-or-rahmān ebn-e ‘alī (1115 - 1201)
آغاز: اما نسبه فهو علی بن ابی طالب؛ انجام: ففرغت الى الصلوه
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج [الفبائي: - 554]
آغاز: الحمدلله رب العالمين؛ انجام: فقال من طرحها فقالوا اما
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام [الفبائي: - 554]
manāqeb-e ‘alī ebn-e abī tāleb
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 16664
آغاز: خون ریختن ایشان؛ انجام: سبحانه و تعالی رو انداشت که یک ذره ظلم بر کسی شود مولانا
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ جلد: تیماج [رایانه]
manāqeb-e ‘omar ebn-el xattāb (mx.)
ابن منقذ، اسامة بن مرشد، 488 - 584 قمری
ebn-e monqez, osāme ebn-e moršed (1096 - 1189)
اسامة بن منقذ، بنابر آن چه در مقدمه این نسخه آمده کتاب این جوزی را دیده و آن را مختصر نموده یعنی اسانید آن را حذف کرده است.
[معجم المؤلفين 225/2]
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 747 عکسی
آغاز: یقول اسامة بن مرشد ... اننی وقفت ... علی کتاب مناقب ... فرأيت و بالله التوفيق ان جردتها عن الأسانيد؛ انجام: فقال هاهنا قوم یشتمون ابابکر و عمر ... فمن شتمهما فقد شتمنی.
نسخه اصل: چستربیتی، ش 3888 (اربری، فهرست خطی عربی 49/4)؛ خط: نسخ، کا: ابوبکر بن عمر، تا: شنبه 23 جمادی الثاني 714 ق. لازم به تذکر است که این نسخه با همین مقدمه عيناً برابر است با کتاب مناقب عمر ابن جوزی که در قاهره تحت عنوان «سيرة عمر بن الخطاب» با تحقیق طاهر النعسان الحموي، و احمد قدری کیلانی در المطبعة المصريه در الأزهر چاپ شده است، تنها اختلافی که این نسخه خطی با آن دارد این که بعد از مقدمه ابن جوزی، فهرست ابواب هشتاد گانه کتاب آمده است، بنابراین به نظر می رسد آن چه در قاهره چاپ شده است همین «مختصر مناقب عمر» ابن منقذ باشد؛ مصحح؛ تملک: ابوبکر بن عمر بن شیخ محمد بن برکات؛ 179 گ، 15 سطر [عکسی ف: 2 - 233]
manāqeb-e qaws-e aʻzam
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 17539 ض
بی کا، بی تا [د. ث. مجلس]
manāqeb-e qawsīye
قنوجی، حبیب الله، - 1140 قمری
qanūjī, habīb-ol lāh (- 1728)
رساله ای است در شرح حال و مناقب و کرامات شیخ عبدالقادر گیلانی.
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 34728
آغاز: بسمله. سپاس مر یکی را که از قید ها و از دوئی معراست؛ انجام: انما امره اذا اراد شيئاً ان یقول له کن فیکون ...
خط: نستعلیق تحریری، کا: شاه عارف درویش، تا: قرن 13؛ اهدایی: رهبری، اردیبهشت 1386؛ جلد: تیماج، 23 گ، 20 و 21 سطر، اندازه: 23/8×15/8 سم [اهدائی رهبر: 5 - 202]
manāqeb-e qawsīye
قادری شهابی سعدی، محمد صادق
qāderī šahābī sa'dī, mohammad sādeq
به درخواست: عبدالقادر فرزند عبدالجلیل حسنی حسینی (مرشد مؤلف)
رساله مفصلی است در مناقب و حالات شیخ عبدالقادر گیلانی در یک «مقدمه» و نود و یک «منقبت» تأليف نموده است: 1. في وضع محمد قدمه علی رقبته في ليلة المعراج؛ 2. زایش او در 470 ق؛ 3. بدایت احوال او؛ 4. رتبت حبیبه و محبوبیه به او؛ 5. استعداد او؛ ... 15. تخلیص ارواح من ملك الموت؛ ... 20. وجود شیخ شهاب الدين؛ ... 30. في مرتبته؛ ... 40. في ابداع الحسن العسكري سجادته؛ ... 50. صلاته علی وجه الماء؛ ... 60. في خلقه؛ ... 80. في وضع مشایخه الاربعه؛ ... 89. وفاته؛ خاتمه در کیفین صلاة اسرار.
آغاز: بسمله، الحمدلله الذي جعل کرامات الولى تتمه لخوارف النبي و معجز الله فان کان ولی علی قدم النبي صلی الله عله و سلم
انجام: حضرت سید مجدالدین که صاحب مقامات علیه بوده ... رضی الله تعالی عنهم اللهم انفعنا ببرکاتهم ... و علی آل محمد اجمعین و الحمدلله رب العالمين.
[مشترک پاکستان 867/11؛ نسخه های منزوی 1423/2؛ گنج بخش 2147/4؛ فهرستواره منزوی 1307/3]
بی کا، تا: قرن 13 [اوراق عتیق: 1 - 256]
آغاز: برابر؛ انجام: و اشهد ان محمداً صلی الله علیه ... یا ارحم الراحمين.
خط: نستعلیق، کا: محمد بن ابراهیم، تا: 1268 ق؛ کاغذ: استانبولی، 49 گ (20 پ - 68 ر)، 19 سطر (13×7/5)، اندازه: 12/5×9/5 سم [ف: 17 - 379]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج، 33 گ (14 پ - 46 ر)، 13 سطر، اندازه: 22×17 سم [ف: 38 - 446]
آغاز: برابر؛ انجام: و پیش از هفت روز معلوم آن حضرت شده بود که فرمان رسیده بود که به عالم علوی بخر امید و با محبوب خود عم آغوش شوید آن گاه ...
خط: نستعلیق بد، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ نسخه در حاشیه
تصحیح شده؛ خریداری از بهزاد زارع؛ جلد: مقوایی، 55 گ (22 پ - 76)، 15 سطر (11/5×17)، اندازه: 23×18 سم [رایانه]
manāqib-u fāțimat-iz zahrā
میر غنی سودانی، ابراهیم، ق 14 قمری
mīr qanī-ye sūdānī,ebrāhīm (- 20c)
رساله مختصری است در بیان فضائل و مناقب حضرت زهرا سلام الله علیها که مؤلف آن را به دستور سید محمد عثمان و سید احمد فرزندان استادش سید محمد حسن نگاشته است. شامل پنج «فصل» و «خاتمه»: فصل 1. في نسبها؛ 2. فیولادتها؛ 3. في زواجها و ماورد فیه؛ 4. فیما صح من فضلها من الأحاديث و بعض الكرامات؛ 5. في وفاتها و عمرها و ما خلفت من الاولاد و ما نسل منهم من الذرية و ما قاله أكابر الأولياء فیما ادرکته بعد وفاته صلی الله علیه و سلم من المقام الأعلى و محل قبرها علی الراجح؛ الخاتمة: الدعوات المرجية. در ابتدای این تصویر درباره مؤلف رساله آمده است: «مؤلف این کتاب ابراهیم میر غنی از مشایخ طریقه ختمیه در سودان است که به ائمه اطهار علیهم السلام عشق می ورزیده ...».
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 1860
آغاز: ولا تسعنی مخالفتهما سیدی محمد عثمان و سیدی أحمد تجلی استاذی السيد محمد الحسن سمیر المشاهد الا حسانية أن أجمع مناقبا علی جدتهما فاطمة الزهراء سيدة نساء العالمين و خزانة المدد المحمدي و مأواه؛ انجام: مادارت الأفلاك و سبحت الأملاك و قام الوجود بالله سبحان ربك رب العزة عما یصفون و سلام علی المرسلين و الحمدالله رب العالمين.
نسخه اصل: در سودان نگهداری می شود؛ خط: نسخ، کا: عبدالرحمن بن احمد، تا: جمعه 15 رمضان 1347 ق؛ افتادگی: آغاز و وسط؛ 10 ص، 14 سطر [عکسی ف: 5 - 276]
مناقب فاطمة الزهراء - الثغور الباسمة في مناقب السيدة فاطمة
manaqib-ul fugala"
خاتون آبادی، محمد حسین بن صالح، - 1151 قمری
xātūn ābādī,mohammad hoseyn ebn-e sāleh (- 1739)
تاریخ تأليف: جمادی الثاني 1138 ق؛ محل تأليف: خاتون آباد
اجازه نامه روایتی است که محمد حسین بن محمد صالح خاتون آبادی به ملازین الدين خوانساری در سال 1136 ق نگاشته است. او در دیباچه می گوید سرگذشت استادان خود را که در ایران و عراق عرب دیده ام در این کتاب می آورم و می گوید من دچار حبس و ضرب و غصب اموال شدم. در پایان کتاب او مجلسی را نیای خویش شمرده و کتاب را «مناقب الفضلاء» نامیده و در حاشیه می گوید نام کتاب با حساب جمل تاریخ تقریبی تأليف است که 1136 باشد. استادان او این ها هستند: 1. ملا زین الدين خوانساری، 2. محمد باقر مجلسی نیای او، 3. ملا محمد تنکابنی، 4. شاه محمد شیرازی، 5. سلیمان بن عبدالله فحرانی، 6. پدرش محمد صالح حسینی.
آغاز: الحمد لله الذي جعل في الارض خلفاء من الأنبياء و الاوصياء و جعل العلماء لهم امناء فجعل في کل خلف منهم عدولا ینفون عن الدين تحریف الغالين و انتحال المبطلين و تاویل الجاهلين و لو کره المخالفون من الاشقياء ...
چاپ: میراث حدیث شیعه، دفتر چهارم، قم، مؤسسه فرهنگی دارالحدیث، 1378 ش، با تحقیق جویا جهانبخش
[الذريعه 333/22]
آغاز: برابر؛ انجام: ان شاء الله تعالی انه خبر موفق و معین و الحمدلله ... و آله اجمعین.
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ کاغذ: سپاهانی، 20 گ (2 پ - 21 ر)، 19 سطر (13×7)، اندازه: 18×12 سم [ف: 5 - 654]
آغاز: برابر
در فهرست با عنوان «اجازه میر محمد حسین بن محمد صالح خاتون آبادی برای زین العابدين خوانساری» آمده ولی به نظر می رسد فرد مزبور همان زین الدين خوانساری و کتاب همان مناقب الفضلاء است؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ 27 گ (205 پ - 231 پ)، اندازه: 15×10 سم [ف: 15 - 164]
قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 2349
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 6 - 453]
آغاز: برابر؛ انجام: خصهما الله بالرحمة یوم لا ینفع مال ولا بنون و جعلهما من الذين لا خوف علیهم ولا هم یحزنون
در فهرست «اجازة الحديث» آمده؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ از روی نسخه خاتون آبادی، مصححح؛ جلد: تیماج، 34 گ، 14 سطر، اندازه: 12/5×19 سم [ف: 16 - 287]
آغاز: برابر؛ انجام: و اولاد جمیعهم موجودون بفضل الله و رحمته في اصل البلد الى أن استولت الافاغنة علی اصفهان فتفرق الأكثر و منهم المؤلف فانی بعد ما عانیت من الكد و العنا و ابتلیت با المشقة و البلاء ما لا یصفه الواصفون ...
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ کاغذ: اصفهانی، 20 گ (273 پ - 292 پ)، 21 سطر، اندازه: 22×15 سم [ف: 16 - 404]
آغاز: برابر؛ انجام: و قد استجزت رواية الصحيفة السجادية صلوات
الله علیهم علی من الهمها من جدی العلامة المجلسي طیب الله مضجعه في اوان الصبا قبل أو ان الحلم فاجازی رحمه الله تعالی ولکین هذا آخرما اوردنا ایراده في هذه الرساله مع تراکم افواج الهموم .. اجمعین
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ جلد: گالینگور، 10 گ، 21 سطر، اندازه: 21×16 سم [ف مخ: 1 - 39]
manāqib-ul faqīh šujā‘-ud-dīn 'umar ibn-i “abd-ur raḥmān
رساله ای است در شرح حال «الفقيه شجاع الدين عمر بن الفقيه عبدالرحمن حی الفقيه علی النظاري» که به گفته مؤلف: «جمع بین الرياستين و حاز السياستين». شخص مذکور در نیمه دوم قرن دهم هجری در ارتباط با حکام یمن بوده و بدین جهت، در این رساله گوشه ای از حوادث یمن در بین سال های 950 تا 985 ق ذکر شده است.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 1243/1
آغاز: بسمله. الحمدلله الذي أقام قسطاس العدل بالأنبياء و المرسلين ... اما بعد فان تاریخ العلماء سیر ملوکهم لم یزل طريقة لهم مسنونة ... و قد سنح لی ان اذکر افراداً من مناقب الفقيه شجاع الدين؛ انجام: و ثبت له الأمر و النهي في الأقطار اليمانية و سلك مسلك الباشات السابقين و وقف في امره و نهیه برهة من الزمان. و ما توفیقی الا بالله علیه توکلت و هو رب العرش العظيم و صلی الله علی سیدنا محمد و آله ...
بی کا، بی تا؛ 30 ص (1-30)، 13 سطر [عکسی ف: 3 - 542]
al-manāqib fi fadā'il-i 'alī ibn-i abī tālib 'alayh-is salam = manaqib-u 'ali ibn-i abi talib
ابن مغازلی، علی بن محمد، - 483 قمری
ebn-e maqāzelī, ‘alī ebn-e mohammad (- 1091)
کتابی است در فضایل امیر المؤمنين دارای ابواب متعدد، گویا مؤلف از زیدیان بوده و از ائمه ایشان بسیار نقل می کند. داستانی در این کتاب آمده: «قال علی بن محمد بن الشرفيه حضر عندی في دکانی بالوراقین بواسط یوم الجمعة خامس ذی القعدة سنة ثمانین و خمس ماية القاضي العدل جمال الدين نعمة الله بن علی ...». این داستان در پایان مناقب ابن مغازلی آمده است. از کتاب المناقب، و کتاب السفينة للحاکم الامام و از تاج الدين احمد بن حسن بیهقی و ... نقل می کند. از جمله ابواب کتاب: ذکر فضائل امیر المؤمنين، بیان اسامیه، باب ذکرانه اقضی الاصحاب، بیان ما نزل من الآيات في شانه، بیان رسوخ الايمان في قلبه، بیان محاربته مردة الكفار، فصل في ما ورد في فضل امیر المؤمنين گویا این کتاب ارتباطی دارد با «مناقب امیر المومنين (علیه السلام)» نگاشته ابن مغازلی واسطی (483 ق) (نک: اهل البيت في المكتبة العربية ص 578؛ تراثنا 5/57).
چاپ: در 1394 ق به انضمام رساله «الميزان القاسط في ترجمة مورخ واسط» از حضرت اية الله العظمي مرعشی در تهران چاپ شده
آغاز: أخبرنا الشيخ الرئيس ابونصر احمد بن محمد بن صاعد فراه علیه في الرابع عشر من صفر سنة ثمانین و اربعمائة؛ انجام: قال من دعا رسول الله صلی الله علیه و آله و سلم اللهم انی أسألك الهدي و التقى و العفة و الغنى
خط: نستعلیق، کا: حسین بن عبد الهادي بن احمد بن صلاح، تا: 1037 ق؛ اهدایی: رهبری، فروردین 1374؛ جلد: مقوا، 122 گ، 17 سطر، اندازه: 21×15 سم [اهدائی رهبر: 2 اخبار 2-723]
نسخه اصل: خزانه ائمه یمن، منتقله به کتابخانه اسلامی - تهران؛ خط: نسخ، بی کا، تا: پنج شنبه 16 ذیحجه 1045 ق؛ مقابله شده با نسخه نوشته دوشنبه 18 محرم 612، ابوالحسن علی بن محمد بن الشرفية آن را در مسجد جامع واسط ساخته حجاج در روز یکشنبه 4 تا 10 صفر 583 خوانده، مصحح، با نشانه بلاغ، محشی؛ تملک: یحیی بن صالح سحولی؛ 167 گ [فیلم ها ف: 3 - 32]
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 187 عکسی
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 1 - 170]
آغاز: باب في بیان من اهلکه الله و غیر خلقه ... فمن ذلك ما روی بالاسناد الى الاعمش قال بعث الى ابو جعفر المنصور فقلت للرسول ما یرید فقال لا اعلم فقلت ابلغه؛ انجام: ان اباطالب اسلم و مات مسلما ربما ادعی بعضهم الإجماع علی ذلك من اهل البيت ... التمس بذلك قرة عینك و قال صلی الله علیه و آله و سلم صدقت صدقت.
نسخه عکسی است؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ جلد: گالینگور، 125 گ، 21 سطر، اندازه: 21×30 سم [ف: 8 - 4575]
al-manāqib fi ma'rifat-in nujūm-ittawāqib
در فضایل و مناقب معصومین علیهم السلام، گویا برای هر یک از آن ها جزئی. در این کتاب روایت های فضائل از صحاح و مسانید مهم اهل سنت نقل شده و پس از نقل بیشتر و روایت ها مطالب سودمندی می آورد در چگونگی استدلال به آن روایت ها
و اجمال آن چه درباره آن ها گفته شده است. باید تأليف کتاب در قرن هشتم یا پس از آن باشد که داستان فتح بغداد را به دست هلاکو نقل می کند. فصولی که در نسخه حاضر آمده چنین است: فصل 22. في تفسیر «یا أيها الذين آمنوا اذا ناجیتم الرسول»؛ 21. في ذکر المؤاخاة له علیه السلام؛ 23. في قوله تعالی «فقل تعالوا ندع ابنائنا»؛ 26. في قوله «ان فیك مثلا من عیسی»؛ 256. في قوله «علی منی و أنا منه»؛ 24. في قوله تعالی «أجعلتم سقاية الحاج»؛ 29. في قوله «لاعطین الراية غداً»؛ 20. في ذکر أخذه سورة براءة؛ 27. في قوله «لا یحبك الا مؤمن»؛ 28. في قوله «الصديقون ثلاثة»؛ 29. في قوله «خاصف النعل»؛ 30. في قوله «انك وارثی»؛ 31. في قوله تعالی «و من الناس من یشری»؛ 32. ذکر خبر الطائر؛ 33. في بعض قضایاه في زمن الرسول (صلی الله علیه و اله و سلم)؛ 34. في قوله «سلونی قبل أن تفقدونی»؛ 35. في أمر النبي بحب علی؛ 36. في فنون شتی من مناقبه؛ 37. في فنون شتی من مناقبه.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 3785
آغاز: منها هذا الإسناد اختصاراً، و من صحیح البخاري من الجزء الخامس في الكراس السادسة منه و هی نصف الجزء؛ انجام: و اطلب منه الهداية و التوفيق و أن یسلك بی أهدى سبیل و طریق بمحمد و آله الطاهرين
خط: نسخ معرب زیبا، بی کا، تا: قرن 9؛ افتادگی: آغاز؛ مصحح؛ تملک: امیر بن شیخ محمد بلخی به تاریخ 1025، ابراهیم بن تاج الدين محمود بن شمس الدين محمد؛ مهر: «عبدالکریم الحسني الحسيني الطباطبائي» (بیضوی)، «عابد بن علی الطباطبائي» (بیضوی)؛ 227 گ، 9 سطر، اندازه: 23/5×17 سم [ف: 10 - 170]
al-manāqib fi wasf-i ‘alī ibn-i abi tālib
مؤلف می گوید: بنا به درخواست بعض دوستان که مطلب نوشتن فضائل اميرالمؤمنين علیه السلام را داشتند این کتاب را نگاشتم و از کتب تاریخ شیعه و روایات آنان کثیرا نقل می کند.
خوانسار؛ فاضل؛ شماره نسخه: 121
آغاز: بسم الله الرحمن الرحيم الحمد ... و بعد فقال سألني بعض الاخلاء و الاصحاب الذين لا یسعنی الا اجابتهم؛ انجام: و خطوا جمیعا منقبا اثر منقبلما خط من تلك المناقب واحد تم کتاب المناقب في ...
خط: نسخ، کا: عبدالله بن مساعد، تا: 17 ذیحجه 1094 ق؛ مصحح؛ تملک: سلیمان بن عبدالله بن صالح البحراني در ذیحجه 1156؛ جلد: مقوایی، 159 گ، 26 سطر، اندازه: 26×16/5 سم [ف: 1 - 87]
قم: مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 23
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 1 - 34]
مناقب قطبشاهی - کاشف الحق
المناقب المائة - ایضاح دفائن النواصب
manāqeb-ol mahbūbīn
چشتی، حمید الدين
češtī,hamīd-od-dīn
تذکره رجال عرفان و ادب.
تهران، مرکز فرهنگی خراسان؛ شماره نسخه: 148 عکسی
بی کا، تا: 1222 ق [جنگ: 1 - 468]
مناقب المرتضوي - مناقب مرتضوی
manāqeb-e mortazavī= manāqeb-nāme-ye mortazavī
کشفی ترمذی، محمد صالح بن عبدالله، - 1016 قمری
kašfī tarmazī, mohammad sāleh ebn-e ‘abd-ol-lāh(- 1608)
تاریخ تأليف: آغاز 1030 ق و انجام 1037 ق
مؤلف از صوفیان ماوراء النهر و از شاگردان امیر عبدالله ترمذی مشکین قلم متخلص به «واصفی» بوده است. در جلسه ای که عرفا و صوفیان اهل سنت در آن اجتماع داشتند و به توصیف فضائل امیر المؤمنين مشغول بودند، در آن حین یکی از شیعیان وارد شد و از موضوع بحث آنان متعجب گردید و مؤلف به جهت اثبات این مطلب که اهل سنت نیز امیر المومنين را قبول دارند این رساله را در دوازده «باب» به نگارش در آورد: 1. بیان نصوص قرآنی در شأن امیر المؤمنين (علیه السلام)؛ 2. بیان احادیث نبوی (صلی الله علیه و اله و سلم)؛ 3. بیان مناقب و فضائل مرتضوی؛ 4. ازدواج علی با فاطمه (علیها السلام)؛ 5. علم و کشف؛ 6. خوارق و ظهور کرامات؛ 7. زهد و ورع؛ 8. سخاوت؛ 9 قوت و شجاعت 10. فراست و کیاست؛ 11. خلافت آن حضرت؛ 12. شهادت آن حضرت. (تاریخ شروع کتاب 1030 ق) موافق جمله «مهدی آخرالزمان» و پایان آن 1037 ق موافق جمله «راهنمای خلق» می باشد.
آغاز: بسمله. خداوندا عطا کن نشأى ذوق ** که آغازم بنامت نامه شوق/ چنان ماه ضمیرم کن منور ** که خواهد نور از خورشید انور
انجام: شود مقبول طبع خاص و عام ** للنبی منا تحیت و السلام
چاپ: مشار فارسی، ج 4، ص 4969؛ هند، بمبئی، مطبع محمدی، 1269 ق، سنگی، رقعی، 504+2 ص، ایران، تهران، 1273 ق، سنگی، خشتی، تهران، (وزیری کوچک)؛ هند، بمبئی، 1321 ق، سنگی، وزیری بزرگ، 280 ص، به سعی و اهتمام اقا میرزا محمد
ملک الكتاب مشهور به خان صاحب
[الذريعة 334/22؛ مل الآمل 277/2؛ نسخه های منزوی 4553/6؛ مكتبة امیر المؤمنين 688/2؛ فهرستواره منزوی 1795/3؛ میراث مشترک ایران و هند: 461 - 2]
خط: نستعلیق زیبا، بی کا، تا: جمعه 22 صفر 997 ق (این تاریخ اضافه شده و درست نیست) جا: اورنگ آباد؛ تملک: رجبعلی هراتی به تاریخ شنبه 20 رجب 1271؛ جلد: تیماج، 416 گ، 15 سطر، اندازه: 27/5×15 سم [ف: 20 - 83]
تبریز؛ تربیت؛ شماره نسخه: 146
همان نسخه بالا [ف: - 97]
آغاز: مومن و مومنه بوده است اقتدا کنند زهی سعادت ... لیکن اقتداء زبانی چندان نتیجه بخش نیست؛ انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: آغاز؛ مجدول؛ 364 گ، 17 سطر، اندازه: 13×22/5 سم [ف: 24 - 170]
آغاز: اکنون در فهرست ابواب دوازده گانه شروع کنیم و الله اعلم. باب اول در ثبوت افضلیت مرتضی به نص احادیثی که در فضل آن حضرت وارد شده و این باب محتوی بر 29 حجت و منقبت است؛ انجام: یعنی برخیز تا سوی فاطمه رویم و عذر خواهیم که وی را به قهر آورده ایم.
تذکر: در فهرست بدون نام مؤلف است؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ 133 گ، 17 سطر [سه کتابخانه اصفهان: ف: - 122]
آغاز: برابر؛ انجام: نیک باید یک نظر از حق تعال ** تا شود مقبول طبع خاص و عام
خط: نستعلیق، کا: نور محمد قوم شیخ زاده، تا: یک شنبه 25 جمادی الثاني 1011 ق؛ اهدایی: رهبری، اردیبهشت 1386؛ 306 گ، 18 سطر، اندازه: 26×16 سم [اهدائی رهبر: 2 اخبار 2-725]
آغاز: بسم الله الرحمن الرحيم ** سبحان الله العلي العظيم/ خداوندا عطا کن نشئه ذوق ** که آغازم بنامت نامه شوق؛ انجام: هر کس که جواب این سه مسئله بگوید وصی پیغمبر اوست مال تسلیم وی نمائید و اگر.
خط: نستعلیق، کا: ابوالحسن بهاری، تا: 1049 ق؛ 104 گ (440 پ - 543 پ)، 25 سطر، اندازه: 34×22 سم [ف: 8 - 197] و [عکسی ف: 3 - 627]
آغاز: بخش خار و گل است بنسائم شمال قادری که کار فرمای کواکب است به قدرت صانعی؛ انجام: برابر
خط: نستعلیق هندی، بی کا، تا: جمادی الثاني 1076 ق؛ افتادگی: آغاز؛ محشی؛ مهر: «افوض امری الى الله محمد بن عبدالله» (مربع)؛ جلد: تیماج، 248 گ، 19 سطر، اندازه: 31×19 سم [محدث ارموی مخ: 3 - 1540]
آغاز: برابر؛ انجام: امید که اختتام مهام بخیر بوده شفیع روز محشر جزای خیر دهاد ...
خط: نستعلیق خوش، کا: جهانشاه بن بابا گنجلو، تا: 1078 ق؛ واقف: فاضل خان، 1363؛ جلد: تیماج، 159 گ، 25 سطر، اندازه: 30/5×18 سم [ف: 14 - 535]
کا: عبداللطیف بن میر حسین بن میر ابراهیم حسینی، تا: 1098 ق، جا: شاه جهان آباد [نشریه: 5 - 294]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا قرن 12؛ مجدول؛ اهدایی: رهبری، اردیبهشت 1386؛ کاغذ: کشمیری، جلد: تیماج، 362 گ، 15 سطر، اندازه: 13×23/5 سم [اهدائی رهبر: 2 اخبار 2 - 726]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: جمادی الثاني 1101 ق؛ توسط سید فیض الله طالب علم بن سید عبدالنبی به تاریخ 27 جمادی الثاني 1101 تصحیح گردیده، مجدول؛ جلد: مشمع، 279 گ، 19 سطر (20×10/5)، اندازه: 26×17 سم [ف: 39 - 105]
آغاز و انجام: برابر
خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: غره رمضان 1158 ق؛ در عمل محمد معین خان عرف جعفر علیخان دام اقباله در قصبه سیکاکای؛ تملک: سید میرزا اصفهانی مورخ رمضان 1241 ق در حیدر آباد؛ کاغذ: هندی، جلد: تیماج، 17 سطر (24×14)، اندازه: 31×19/5 سم [ف: 4 - 1847]
آغاز: صفت ذات خاص او است و در طلب مشاهد شاهد وحدتش موجودات از دم ایجاد گم بادیه ... صمدیتش لم یلد و لم یولد است و صمدی که شاهد احدیتش؛ انجام: آورده اند که آیه مذکوره در شأن امیر المؤمنين علیه السلام نازل شد و سبب نزول آن بود که چون رسول صلی الله علیه و آله شب غار بحکم پروردگار هجرت نمود امیر المؤمنين علیه السلام
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ جلد: تیماج، 127 گ، 15 سطر، اندازه: 21×16 سم [ف: - 131]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: محمد حسن بن خواجه محمد طاهر بن خواجه شمس الدين بن محمد زمان بن محمد حسین بن نظام الدين محمد
میمندی، تا: پنج شنبه 23 ربیع الاول 1205 ق؛ مجدول، مصحح، با سر لوح؛ 219 گ، 21 سطر، اندازه: 30×20/5 سم [ف: 4 - 103]
آغاز: زهی ذات صدیق آفاق اکبر ** خوشا جامع مصحف و شاه صفدر ... فقیر حقیر کثیر التقصير خادم الفقراء محمد صالح الحسيني الترمذي متخلص بکشفی ... بر زبان نیاز و بلسان ایجاز عرضه می دارد؛ انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: محمد حسن مازندرانی، تا: 1261 ق، جا: تهران؛ افتادگی: آغاز؛ مصحح، جلد: تیماج مذهب، 312 گ، 18 سطر، اندازه: 33×21 سم [ف: 8 - 4577]
آغاز: بسمله. حمدله ... اما بعد بی حد و ثنای بی عد مر خداوندی را سزا؛ انجام: برابر
خط: نسخ، کا: عبدالغفار بروجردی، تا: 22 جمادی الاول 1265 ق؛ 21 سطر (11×22)، اندازه: 14×21/5 سم [ف: 5 - 655]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق خوش، کا: محمد حسن بن خواجه محمد طاهر بن حوزجه شمس الدين سمیزی، تا: صفر 1276 ق؛ مجدول؛ اهدایی: رهبری، اردیبهشت 1386؛ جلد: تیماج، 362 ص، 21 سطر، اندازه: 30×20 سم [اهدائی رهبر: 2 اخبار 2-726]
مشهد، شیخ علی حیدر، شماره نسخه: 1426
همان نسخه بالا [مؤيد: 3 - 341]
آغاز: برابر؛ انجام: و ده عشره است که موسی وعده کرده است سی روز در کوه طور ساکن باشد ان را بده روز دیگر تمام کردم که چهل روز باشد و وعدنا موسی ثلاثین ... و عقول عشره نیز توان گفت و ان چه یازده است برادران یوسف اند.
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ مصحح، تملک: محمد طاهر معزی؛ جلد: تیماج، 168 گ، 16 سطر (16×9)، اندازه: 22×16 سم [ف: 39 - 161]
بی کا، بی تا [د. ث. مجلس]
خط: شکسته نستعلیق، بی کا، بی تا؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج، 17 سطر (17×8)، اندازه: 12/5×20 سم [نشریه: 3 - 244]
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا [مختصر ف: - 803]
آغاز: برابر؛ انجام: مناقب اصحاب مستطاب رضی الله عنه بر صفحه ظهور جلوه گر خواهد گردانید مالیا بر این مقدار اختصار می نماید. یک نکته ازین مبحث گفتیم همین باشد ننگر آرایم ز فیض.
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ مهر: «عبده ابوالوفاء بن علی» (دایره ای)؛ جلد: تیماج، 302 گ، 17 سطر، اندازه: 26×16/5 سم [ف مخ: - 165]
آغاز: لمؤلفه: فلک سرگشته خورشید ذاتش ** ملک پروانه شمع صفاتش/ جناب بار گاهش عرش اعظم ** حباب بحر ذاتش هر دو عالم؛ انجام: چو او بر کشد ذوالفقار از غلاف ** ز هیبت فتد لرزه بر کوه قاف، قطامه گفت ...
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ جلد: تیماج، 210 گ، 19 سطر، اندازه: 21×32 سم [ف: - 151]
از میان باب سوم تا میان باب نهم؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا [چند نسخه ف: - 367]
آغاز: باب هشتم در بیان سخاوت امیر المؤمنين علی (علیه السلام) بن ابی طالب علیه السلام و ما یتعلق بها ...
از اول باب دوم تا اواخر باب یازدهم را دارد؛ خط: نستعلیق، کا: مرتضی قلی، تا: ربیع الاول 1287 تا محرم 1293 ق؛ مهر: حاج سید سعید؛ جلد: تیماج، 185 گ، 17 سطر (15/5×9)، اندازه: 14/5×21/5 سم [ف: 2 - 624]
manāqeb-ol mortazavī
حسینی مشکین قلم، عبدالله
hoseynī meškīn-qalam, 'abd-ol-lāh
در مناقب علی علیه السلام.
کاشان؛ عاطفی، حسن؛ شماره نسخه: بدون شماره
خط: نستعلیق خوش، کا: محمد تقی بن حاجی محمد منصف، تا: شوال 1069 ق، مجدول مذهب [نشریه: 7 - 746]
manāqeb-e mortazavī
تاریخ تأليف: 1058 ق
در فضایل و مناقب ائمه اطهار (علیه السلام)، به فارسی، که یکی از علمای عصر صفوی نگاشته است. این کتاب غیر از کتاب مناقب مرتضوی ترمذی است که فقط در خصوص امیر المؤمنين (علیه السلام) نگاشته شده است.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 10040
خط: نستعلیق، کا: علی بن حسین خوانساری، تا: پنج شنبه غره شوال 1259 ق؛ قطع: رحلی [میراث شهاب: س 8 ش 2 - 15]
manāqeb-e mortazavī = manāqeb-e ‘alī
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 2477/4
خط: نستعلیق، کا: جهانی سبزواری، محمد حسین بن علی میر، بی تا؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج، 27 ص (60-86)، 23 سطر (21×13/5)، اندازه: 23×16 سم [ف: 9 - 1245]
al-manāqib-ul mazīdīya fi axbār-il mulūk-il asadīya
هبة الله بن ناصر بن حسین بن نصر، ق 5 قمری
hebat-ol-lāh ebn-e nāser ebn-e hoseyn ebn-e nasr ( 11c)
در تاریخ دیرینه پادشاهان عرب و ایران مانند اردشیر تا سیف الدوله، در آن از سال 480 و اندی یاد شده است. (دانش پژوه)
[اعلام الشيعة 204/5]
تهران، دانشگاه؛ شماره نسخه: 6065 - ف
نسخه اصل: موزه بریتانیا 23296 .Add. در دو جزء؛ خط: نسخ معرب، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز و انجام [فیلم ها ف: 3 - 195]
مناقب المعصومين - امامت
manāqeb-ol ma sūmīn
یزدی، عبدالخالق بن عبدالرحیم، 1206 - 1268 قمری
yazdī, 'abd-ol-xāleq ebn-e 'abd-or-rahīm (1792 - 1852)
در مناقب و مصائب و معجزات چهارده معصوم علیهم السلام که در یک «مقدمه» و «خاتمه» و چهارده «باب» و هر کدام دارای چندین مجلس تنظیم گردیده است. مؤلف آن را پس از دو کتاب «مصائب المعصومين» و «بیت الاحزان» خویش تالیف نموده است.
[فهرستواره منزوی 1796/3]
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 17545
آغاز: بسمله، حمدله و بعد چنین گوید بنده عاصی امیدوار به رحمت خداوند کریم عبدالخالق ... که بعد از جمع و تصنیف کتاب مصائب المعصومين که عربی است و کتاب بیت الاحزان که فارسی است؛ انجام: و العاقل یکفیه الاشارة و من الله الهداية و البشارة مجلس دوم
موجودی تا ابتدای مجلس دوم از باب سوم می باشد؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام [ف: 26 - 576]
manāqeb-e ma‘sūmīn
تاریخ بزرگ و مبسوط چهارده معصوم (علیهم السلام) که از زندگی پیامبر اکرم شروع و با نگارش معجزات هفتادگانه حضرت به زندگی امامان می رسد. ترتیب کتاب همانند «مناقب الطاهرين» طبری است ولی آن نیست، عناوین با عبارت عربی همانند «فصل في ذکر طرف من معجزات النبي (صلی الله علیه و اله و سلم) و هی السبعون» آمده است.
آران کاشان؛ محمد هلال؛ شماره نسخه: 160
آغاز: ... فصل في ذکر طرف من آیاته ولادته روایتست از آمنه که گفت چون بوطالب در نبوت نخستین که از شام باز آمد پیش هبل ولات و عزی نمی رفت تا میان وی و قریش در آن معنی سخن؛ انجام: گفت دیگر مال میارید و دیگر جعفر قصد کرد و خلیفه را بر آن داشت که مهدی علیه السلام مرا بگیرد مهدی علیه السلام بامر الهي غایب شد وحی و موجود است که با شاره و فرمان الهي ظهور کند انشاء الله تعالی.
خط: نسخ، بی کا، تا: غره صفر 1081 ق؛ افتادگی: آغاز؛ جلد: تیماج، 205 گ، 19 سطر، اندازه: 28×20 سم [ف مخ: - 166]
مناقب میران میر - روضة الرياحين في حکایات الصالحين
مناقب نامه مرتضوی - مقتل منظوم
مناقب نامه مرتضوی - مناقب مرتضوی
manāqib-un nabī wa ahl-il bayt
شهید ثانی، زین الدين بن علی، 911 - 965 قمری
šahīd-e sānī, zayn-od-dīn ebn-e ‘alī (1506 - 1558)
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 9466/92
بخشی از یکی از تصانیف شهید ثانی است؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ 9 ص (196-204) [مختصر ف: - 803]
manāqeb-on nesā’
کرمانی، محمد حسین بن محمد صادق، ق 13 قمری
kermānī, mohammad hoseyn ebn-e mohammad sādeq(- 19 c)
نام کتاب و نگارنده در دیباچه آمده است، در 1 «مقدمه» و چند «فصل»: مقدمه در اختلاف صفات از جهت خلقت ... فصل «زن مثل ضلع اعوج می نماید» ...
آغاز: حمدله. صلاة. و لعنة الله علی اعدائهم اجمعین. بعد، چنین گوید عاصی آبق حسین بن محمد صادق ... مختصری که مستنبط از اخبار ... باشد به جهت تمرین و تشویق و اختبار نفس
تهران؛ دائرة المعارف؛ شماره نسخه: 1987/2 - عکسی
آغاز: حمدله. صلاة. و لعنة الله علی اعدائهم اجمعین. بعد، چنین گوید عاصی آبق حسین بن محمد صادق ... مختصری که مستبط از اخبار ... باشد به جهت تمرین و تشویق و اختبار نفس؛ انجام: البته ناجور.
خط: شکسته، بی کا، تا: 1297 ق؛ افتادگی: انجام؛ 28 ص (73-100) [عکسی ف: 1 - 379]
manāqeb va hekāyāt
مناقب و حکایاتی است متفرقه به نقل از عده ای عرفا که معاصر یا نزدیک عصر مؤلف بوده اند، با بیان شرح حال مختصری از آن ها در طی چند فصل و حکایت. نام بعضی از آن ها عبارت است از: رضی الدين ابوبکر بن ابراهیم بن محمد بن عمر، ضیاء الدين ابراهیم بن محمد بن عمر بن حسیر، حسن بن محمد بن عمر بن حسیر، عمادالدین عیسی بن محمد بن عمر بن حسیر، جمال الدين محمد بن حسن بن محمد بن عمر بن حسیر، رضی الدين ابوبکر بن ابراهیم ذهل، علی بن احمد بن احمد بن عمر بن حسیر.
قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 619/1
آغاز: ... آبائی من لدن الفقيه عمر الى آدم ابی البشر رضی الله عنه و نفعنا به في الدارين آمین، الحكاية الثالثة
نسخه اصل: کتابخانه آکادمی لینچی - رم 333؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز؛ مجدول؛ 39 گ (1-39) [عکسی ف: 2 - 234]
manāqeb va seyar-e a'emme = manāqeb-e a’emme = manāqeb va marāsī
چندین داستان است درباره فضیلت های امیر المؤمنين و سایر ائمه (علیهم السلام) درباره شهر مدینه و جز آن ها.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 2930/9
آغاز: در بیان فضیلت امیر المؤمنين ... فضائل لا تحصی احد عدد من ذکر فضیله؛ انجام: اگر تو پیش خدای تعالی را گرامی نبودی فرزند خود بتو ننمودی.
بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج، 124 ص (242-365)، اندازه: 20/5×16 سم [ف: 10 - 339]
manāqeb va seyar-e a'emme = manāqeb-e a’emme = manāqeb va marāsī
یزد؛ وزیری؛ شماره نسخه: 2588
انجام: یک نفر دیگر ...
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ مهر: «جمال الدين طباطبائی»؛ اهدایی: وزیری؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: مقوایی، 48 گ، اندازه: 18×12 سم [ف: 4 - 1355]
manāqeb va seyar-e ‘alī
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 5953/1
آغاز: الحمدلله الذي لا یبلغ مدحته القائلون و لا یحصی نعمائه العادون و لا يؤدي حقه المجتهدون، الذي لا یدر که بعد الهمم، و لا یناله غوص الفطن؛ انجام: و هلکت الانام و ما نفدت ذکر فضائلهم ... الكلام لکن بحمدالله و منه جمعت في هذا الكتاب مقدار ما یستانس بمدارسته العاقل النبيه و یستوحش من مذاكرته الجاهل السفيه و الحمدلله رب العالمين.
نام مؤلف در نسخه یاد نشده است؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13، جا: کربلا؛ 17 سطر، اندازه: 21×13/5 سم [ف: 17 - 338]
manāqeb va fazā'el-e ahl-e beyt 'alayhem-os-salām
مقداری از فضائل و مناقب و معجزات ائمه اطهار علیهم السلام به خصوص حضرت علی علیه السلام را آورده و در آخر حدیثی از امام علی علیه السلام نقل می کند که فرمودند برای من هفتاد منقبت است که احدی در آن ها شریک نیست و آن هفتاد فضیلت را ذکر نموده است.
قم؛ مسجد اعظم؛ شماره نسخه: 245/4
آغاز: بسم الله الرحمن الرحيم. مولد امیر المؤمنين علیه السلام عن عبدالله بن عباس قال حدثنی والدی العباس بن عبدالمطلب قال کنا جلوس بازاء بیت الحرام اذ أتت فاطمة بنت اسد أم علی بن ابی طالب علیه السلام و هی حاملة؛ انجام: معلون من خالفه، مغضوب علی من رد قولی هذا و لم یوافقه الا أن جبرئیل علیه السلام اخبرنی عن الله عزوجل بذالك.
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج، 25 گ، 23 سطر، اندازه: 23×17 سم [ف مخ: 5 - 2125]
manāqeb va fazā'el-e ahl-e beyt 'alayhem-os-salām
مجموعه ای از فضایل و مناقب حضرت رسول اکرم (صلی الله علیه و اله و سلم) و حضرت امیر المؤمنين علیه السلام و ذکر بعضی از سیره و حالات آن بزرگواران است. فهرست عناوین کتاب که به صورت یک برگ، جدا از متن آمده است، نشان می دهد که نسخه اصلی کتاب با عنوان توحید و اثبات واجب الوجود آغاز شده و با بیان خلقت حضرت نبی اکرم (صلی الله علیه و اله و سلم) تا ولادت آن بزرگوار و ذکر معجزات، طی 14 عنوان، پی گیری شده؛ سپس احوال، سیره، مناقب و فضائل حضرت امیر المؤمنين علیه السلام طی 97 عنوان، بیان می شود. در این کتاب از آثار قدما و متأخرين، تا قرن 13 ق نقل می شود و گاهی از کتبی که نام آن را در جایی نیافته ایم (مانند: شیخ ابن بابویه در مجمع الروايات گوید) نام برده شده است؛ همچنین رد پایی از آثار «حافظ رجب برسی»، «سید ولی الله حسنی» صاحب کنز المطالب و عرفا و شیخیه معاصر مؤلف، مشهود است؛ و همچنین اشعار فارسی بسیاری از شاعران متعدد و گاهی نیز اشعار عربی، در مدح اهل بیت علیهم السلام دیده می شود.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 11426/2
آغاز: ... روحانیان اعلام نمودند و جمیع ملائک ها بخدمت آن سرور عالمیان رسیدند و بر او سلام می کردند و بذکر های جلی مشغول شدند؛ انجام: چگونه علی بن ابی طالب [علیه السلام] آفتاب گفتگو خواهد نمود و آفتاب چگونه جواب خواهد چون آفتاب عالمیان از مشرق طالع و لامع گردید ...
مجموعه ای از فضائل و مناقب حضرت رسول اکرم (صلی الله علیه و اله و سلم) و حضرت امیر المؤمنين علیه السلام و ذکر بعضی از سیره و حالات آن بزرگواران است؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ جلد: مشمعی، 97 گ، 26 سطر (24×12/5)، اندازه: 33×21/5 سم [ف: 29 - 35]
manāqeb va kerāmāt
در مناقب و کرامت های حضرت رسول گرامی اسلام صلی الله علیه و آله و امامان شیعه و دیگر اولیاء و عرافان با عبارات «از آن جمله آن است که ...» احتمالا از کتب مشهوره است. باید مراجعه شود. از جمله عناوین آن در مناقب علی بن موسی بن جعفر رضی الله تعالی [عنه] وی امام نهم است ... در مناقب محمد بن حسن بن علی بن محمد بن علی رضی الله عنه، وی امام دوازدهم است و کنیت وی ابوالقاسم و لقبه الامامية بالحجة و القايم و المهدي و المنتظر و صاحب و صاحب الزمان و هو عندهم خاتم الاثني عشر اماما.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 15472
آغاز: ... که آن را از تن خود نکشم تا شما را از شام بیرون نکنم من گفتم و الله که این جا که نشسته خواهم گرفت و ملک ملک بزرگ را نیز انشاء الله تعالی ما را پیغمبر ما صلی الله علیه و سلم باین خبر کرده است؛ انجام: که از سنت نبوی و شریعت مصطفوی تجاوز گرداند می گردد مشاهد خواص
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: آغاز؛ مصحح، محشی؛ جلد: چرم، 181 گ، 16 سطر، اندازه: 26/7×16 سم [ف: 43 - 112]
al-manāqib wa-l matālib
ابن حیون، نعمان بن محمد، - 363 قمری
ebn-e hayyūn, no‘mān ebn-e mohammad (-974)
در فضایل و مناقب اهل بیت عصمت و طهارت علیهم السلام، و مثالب و مطاعن بنی امیه. مؤلف، بعد از بیان شرف آباء رسول اکرم (صلی الله علیه و اله و سلم)، به ذکر اسباب و علل عداوت بنی امیه با بنی هاشم قبل از مبعث پیامبر اسلام (صلی الله علیه و اله و سلم) و بعد از مبعث، و در زمان حیات آن حضرت، و بعد از وفات او و عداوت نسبت به آل و فرزندان آن حضرت پرداخته است. وی به موازات ذکر مناقب هر کدام از آباء و ابناء رسول الله (صلی الله علیه و اله و سلم) و امیر المؤمنين علی علیه السلام مثالب همان طبقه از بنی امیه را بیان نموده، و در آخر به روش اسماعیلیان، بعد حضرت صادق علیه السلام، به ذکر مناقب خلفای فاطمی و مثالب بنی امیه اندلس پرداخته است. مجدوع، نام کتاب را «کتاب المناقب لاهل بیت رسول الله النجباء و المثالب لبنی امية اللعناء» ثبت نموده است.
آغاز: الحمدلله الاول الازلي بغیر غاية و الآخر الإبدي ... الذي عنت الوجوه لعظیم قدرته.
انجام: و قد ذکرت ما جری من ذلك في سیر المعز لدین الله (صلی الله علیه و اله و سلم) و لواعدته في هذا الكتاب لکان تكراراً و تطویلا ... و هو حسبنا و نعم الوكيل.
[بروکلمان، ذیل 325/1؛ فهرسة الكتب و الرسائل /65]
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 653 عکسی
آغاز: الحمدلله الاول الازلي بغیر غاية و الآخر الإبدي ... الذي عنت الوجوه العظيم قدرته؛ انجام: و قد ذکرت ما جری من ذلك في سیر المعز لدین الله (صلی الله علیه و اله و سلم) و لواعدته في هذا الكتاب لکان تكراراً و تطويلاً ... و هو حسبنا و نعم الوكيل.
نسخه اصل: کتابخانه انستیتوی اسماعیلیان در لندن؛ خط: نسخ معرب، بی کا، تا: احتمالا قرن 13؛ مصحح، محشی؛ 397 گ [عکسی ف: 2 - 134]
al-manaqib wa-1 matalib = fada'il-u ahl-il bayt = manāqib-u ahl-il bayt
شیروانی، حیدر علی بن محمد، ق 12 قمری
Šīrvānī, heydar ‘alī ebn-e mohammad (- 180)
مشتمل بر فضائل و مناقب اهل بیت عصمت و طهارت و همچنین مثالب و معایب دشمنان آن بزرگواران است. مؤلف همه احادیث و دلایل آن را از کتب معتبر محدثان و مفسران اهل سنت و جماعت همچون صحیحین مسلم و بخاری، جامع الأصول ابن اثیر، مصابیح بغوی، استیعاب ابن عبدالبر، کامل ابن اثیر، معالم التنزيل بغوی، کشاف زمخشری، تفسیر سیوطی و دیگر آثار آنان نقل و آن را در یک مقدمه و چهارده «باب» تنظیم نموده است: مقدمه گفتاری است از ابن ابی الحديد درباره تبلیغات معاویه علیه امیر مؤمنان علی (علیه السلام) و اهل بیت آن بزرگوار؛ باب 1. بیان فضائل نبی اکرم و علی علیهما الصلوة، طی هجده فصل؛ 2. فضائل حضرت فاطمه (علیها السلام)؛ 3. فضائل و مناقب حسنین (علیه السلام)؛ 4 تا 12. فضائل سایر ائمه اطهار (علیهم السلام)؛ 13. تصریح به تعداد آن بزرگواران؛ 14. روش خلفای سه گانه، معاویه، عایشه، حفصه و احوال و اخلاق و صفات آنان در 7 فصل. (براتعلی غلامی مقدم)
آغاز: بسمله. الحمدلله علی ما منح من الهداية و وهب من الدلالة و صلاته علی من ابتعثه رحمة للانام ... هذا مختصر یحتوی علی شیء من الاخبار المروية في فضائل اهل البيت ... و مثالب اعدائهم مما روته العامة و محدثوهم.
انجام: و انما ذکرنا قلیلا من کثیر لشهرتها و من اراد الوقوف علیها طلبها من مظانها ...
آغاز: أن دعی الى ذلك داع من ذلك انهم عن اخرهم یخصون النبي صلی الله علیه و آله بالصلاة من غیر ذکر لآله صلی الله علیهم حتی في نفس الخبر المتفق علیه بینهم؛ انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: آغاز؛ واقف: سید سعید طباطبائی، 1332؛ جلد: میشن، 267 گ، 14 سطر، اندازه: 19×12/5 سم [ف: 5 - 55]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق تحریری، بی کا، تا: قرن 12؛ اهدایی: رهبری، بهمن 1383؛ 80 گ، اندازه: 25×18 سم [اهدائی رهبر: 2 اخبار 2 - 549]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ خوش، بی کا، تا: قرن 12؛ به وسیله سید رضا امیر شهیدی در بهمن 1348 به کتابخانه تحویل گردیده؛ جلد: تیماج، 152 گ، 18 سطر، اندازه: 25/1×14 سم [ف: 14 - 535]
آغاز: و الثناء و لا لتزامی عدم تغییر الفاظهم انقلها بعینها الا في ذکر الآل في الصلوة و اسقاط الترضيه؛ انجام: و نحن أحق بهذا الامر منکم اما کان فینا القاري کتاب الله الفقيه في دین الله
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ یادداشتی از سید محمد سنگلجی در فضائل امیر المؤمنين علیه السلام؛ کاغذ: اصفهانی، 157 گ، 19 سطر، اندازه: 14×22/5 سم [ف: 24 - 431]
آغاز: برابر
کا: احمد بن علی حسین، تا: 2 جمادی الثاني 1120 ق [دلیل المخطوطات: 1 - 165]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: محمد تقی بن محمد هادی مازندرانی، تا: دهه اول رمضان 1133 ق، جا: بندر بهو کلی از بنادر هند؛ محشی از مؤلف با عنوان «منه سلمه الله»؛ جلد: تیماج، 74 گ، 25 سطر، اندازه: 24×15 سم [ف: 2 - 185]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد محسن بن بهاء الدين محمد تونی، تا: جمعه اواسط صفر 1133 ق، جا: اصفهان؛ مصحح، محشی با عناوین «منه مدظله»؛ جلد: تیماج، 194 گ، 18 سطر، اندازه: 18×12 سم [محدث ارموی مخ: 2 - 1059]
manāqeb va masāleb
یزد؛ وزیری؛ شماره نسخه: 967
آغاز: حسنا بحق النبي الموتمن و الوصي ذی المنن بحق الحسين و الحسن مقدمه در بیان این است که هر چه در آن امت ها شده در این امت نیز شده طابق النعل بالنعل؛ انجام: بر این ضعیف منت گذارند و بر خدا اجر طلب فرمایند.
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج، 217 گ، 20 سطر (14×9/5)، اندازه: 15×20 سم [ف: 2 - 795]
مناقب و مراثی - مناقب و سیر ائمه
al-manāqib wa-l maşā’ib
محمد بن احمد بن ابراهیم
mohammad ebn-e ahmad ebn-e ebrāhīm
مشتمل است بر آیات و روایات اهل تشیع و تسنن و همچنین قصاید مختلف درباره فضائل و مناقب حضرت علی (علیه السلام) و نیز
مصایبی که از دشمنان ناصبی به آنان بزرگوار رسیده است. مؤلف آن را در پنج مجلس به مناسبت ایام ولیالی قدر که مصادف با شهادت آن حضرت است تنظیم نموده است که سه مجلس متعلق به شب ها و دو مجلس منحصر به دو روز آن است. اما در خصوص روز سوم ساکت و تنها به خاتمه اکتفا نموده است.
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 17855
آغاز: بسمله، الحمدلله الذي ارسل محمداً صلی الله علیه و آله الى كافة البرية؛ انجام: و ماغربت شمس و ضاء سنا البدر ... اجرنا من سوء الفتن یاولی الدنيا ...
نسخه حاضر فقط چهار مجلس دارد؛ خط: نسخ، کا: درازی بحرانی، علی بن ابراهیم، تا: 19 شعبان 1208 ق؛ 117 گ، 15 سطر، اندازه: 15/6×21/5 سم [ف: 14 - 536]
manāqeb va masā’eb-e hazrat-e ‘alī 'alayh-es-salām
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 16313
آغاز: بسمله الحمدلله الذي اتانال من رحمه کفلین؛ انجام: یک نفر از دشمنان تو را زنده نگذارم
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13 [رایانه]
manāqib-ul hudāt
اصفهانی، محمد کاظم بن محمد صادق، 1205 - 1273 قمری
esfahānī, mohammad kāzem ebn-e mohammad sādeq (1791 - 1857)
اهداء به: محمد شاه قاجار
تاریخ تأليف: 21 رمضان 1250 ق
چهارده قصیده است کلا در 271 بیت در مدح چهارده معصوم. شاعر در مقدمه می گوید پس از آن که قصاید «عقد الثريا» و «السبع المثاني» و «قلائد النحور» و قصائد دیگری را به رشته نظم در آوردم به سرودن این اشعار همت گماشتم و آن را در دوازده مطلب در نعت نبی و حضرت فاطمه و ائمه هدی پرداختم. قصاید با قوافی مختلف است.
آغاز: بسمله الحمدلله الذي جعل عقد الثريا للسبع المثاني ...
آغاز: بسمله، هذه الرساله الشريفه مسماه بمناقب الهداه، بسمله الحمد لله الذي جعل عقد الثريا؛ انجام: محمد کاظم لعن المخالف لهم بالسب و الشتم الكريه ...
خط: نسخ، کاتب - مؤلف، تا: 1256 ق، جا: تهران (شاید)؛ مجدول؛ مهر: ناصر الدين شاه؛ جلد: تیماج مذهب، 19 گ، 9 سطر (14×8)، اندازه: 20/5×13/5 سم [ف: 7 - 114]
انجام: محمد کاظم لعن المخالف لهم بالسب و الشتم الكريه ...
خط: نسخ، کاتب - مؤلف، بی تا؛ جلد: تیماج مذهب، 42 ص (166-125)، 8 سطر (10/5×7)، اندازه: 16×15 سم [ف: 7 - 23]
آغاز: برابر؛ انجام: لهم بالسب و الشتم الكريه
خط: نسخ، کاتب - مؤلف، تا: جمادی الاول 1225 تا شنبه 10 ربیع الثاني 1255 ق، جا: اصفهان؛ مصحح، با توضیحاتی به خط مؤلف؛ جلد: تیماج، 12 گ (137-148)، 10 سطر (6/5×11/5)، اندازه: 11×17 سم [ف: 3 - 1558]
خط: نسخ، کاتب - مؤلف، تا: قرن 13؛ مصحح، محشی از مؤلف؛ جلد: تیماج، 13 گ (42 پ - 54 پ)، 12 سطر، اندازه: 10/5×17/5 سم [ف: 28 - 134]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج، 15 سطر (10×14/5)، اندازه: 15×21/5 سم [ف: 2 - 635]
کا: محمد مؤمن بن محمد مهدی اصفهانی هرندی، تا: 1264 ق؛ 23 گ (235 پ - 257 ر)، اندازه: 21×15 سم [ف: 1 - 61]
al-munāqišāt-ul fiqhīya
حسینی استرآبادی، محمد تقی بن حسن، ق 11 قمری
hoseynī estarābādī, mohammad taqī ebn-e hasan (- 17c)
ایشان در این رساله با استادان خود میرداماد، شیخ بهایی و دیگران در برخی از مسائل فقهی مناقشه و مباحثه نموده و ایراداتی بر آراء آنان نموده است.
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 2647
آغاز: بسمله و من جناب فضلك امر الاستفاضة یا علیم یا حکیم؛ انجام: فلنختم الكلام حامدین لله و مصلین علی نبیه.
خط: نستعلیق، بی کا، تا: نیمه اول قرن 11؛ محشی به لفظ «منه»؛ واقف: ابن خاتون، 1067؛ جلد: مقوا، 8 گ، 16 سطر، اندازه: 20×13 سم [ف: 21 - 1484]
munāqiša ḥawl-a ‘ayn-i zawwāra
زواره ای اصفهانی، حسین بن مرتضی، ق 13 قمری
zavvāre’ī esfahānī, hoseyn ebn-e morteza (- 19c)
تاریخ تأليف: جمادی الثاني 1280 ق
در وقف نامه قنات زواره که به امضای علامه مجلسی و دیگران موشح بوده نام «فاضل آباد کچوبه» برای یکی از مجاری آن آمده و مؤلف اثبات می کند که این مجری یکی از مجاری دوازده گانه قنات می باشد.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 10855/12
آغاز: الحمدلله الواقف علی ضمائر العباد و الصلاة و السلام علی محمد الذي ارسل علی لسان قومه افضل السياد؛ انجام: و غیر ذلك من أجزاء الزواره ذلك ولا یذکرونه في احد منها ابدا
خط: نسخ و نستعلیق، کاتب - مؤلف، بی تا؛ جلد: مقوایی، 4 گ (105 ر - 108 پ)، اندازه: 11/5×19 سم [ف: 27 - 274]
munāqišat-u ra’y-il mujabbara wa-l mušabbaha
علم الهدي، علی بن حسین، 355 - 436 قمری
‘alam-ol-hodā, ‘alī ebn-e hoseyn (967 - 1045)
پاسخ مسأله ای است از قول قاضی عبدالجبار همدانی معتزلی مؤلف کتاب المغني که «مجبره و مشبه نمی توانند بر اثبات نبوت استدلال نمایند». سید مرتضی در این خصوص به مناقشه رأي آنان پرداخته است.
آغاز: مسألة: من کلام قاضی القضاة عبدالجبار بن احمد في أن المجبرة و المشبهة لا یمکنهم الاستدلال علی النبوة، ذکرت أن المجبرة قد اجترأت في وقتنا هذا علی الزام اشیاء کان سلفهم یمنعون من التزامها.
انجام: و لیس لذکر الاجماع ی هذا مدخل ولا یتعلق به من یفهم شیئا لان الإجماع انما یعلم سمعاً لقول الرسول لولا ذلك لم یکن اجماع المسلمين اولی بالصحة مما اجمع علیه غیرهم م طریق الرأي و دخول الشبهة، تمت.
[مسائل المرتضي، بیروت، 1422 ه، 162-183]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ مصحح، محشی؛ 7 گ (70 ر - 76 ر)، 23 سطر، اندازه: 10/5×15/5 سم [ف: 32 - 761]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ 17 ص (52-68)، 17 سطر [میراث شهاب: س 18 ش 1-43]
munāqidāt-ul mulaxxas
فخر رازی، محمد بن عمر، 544؟ - 606 قمری
faxr-e rāzī, mohammad ebn-e ‘omar (1150 - 1210)
چلبی و بروکلمان (57/1 و ذیل 923/24) از این کتاب یاد ننموده اند.
تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 628
آغاز: رب تمم بلطفك یا مفتح ابواب الملكوت و مشرق الانوار من قدس الجبروت افض علینا انوار رحمتك ... اما بعد فقد سبق منا في ابتداء تاملنا في کتاب الملخص شکوك ارتجالية اوردنا ها علیه علی ما یقتضی ما سمحت به القريحة في تلك الحالة و الان و قد سنح للفکر شکوك قوية لا یکاد یاتی حلها فاضفتها الى بعض ما سبقت مع زیادات نفيسة و ابحاث غريبة و جمعت الكل في هذا الكتاب ... و سمیته بمناقضات الملخص؛ انجام: و هی قوة مجردة عن المادة لما مرولیکن هذا آخر ما اردنا ایراده في هذه الرسالة و الواهب العقل الحمد بلا نهاية و الصلاة علی محمد بغیر عدد و غاية.
خط: نسخ، کا: احمد بن فضل الله بن علی بن احمد، تا: 19 شوال 696 ق؛ 66 گ، 40 سطر، اندازه: 7/7×20/5 سم [ف: 1 - 542]
manāqil-ud durar wa manābit-uz zuhar
شقندی، اسماعیل بن محمد، - 692 قمری
šaqandī, esmāʻīl ebn-e mohammad (- 1294)
مؤلف از ادبا و شعرای اندلس بود و در «شقنده» به دنیا آمد و در سال 629 ق در «اشبيلية» درگذشت. وی تأليفاتي داشت، از جمله: فضل اندلس در وصف شهر های اسپانیا که با ترجمه به زبان اسپانیایی چاپ شده است؛ معجم در تراجم که صاحب الغصون اليانعة از آن بسیار نقل می کند؛ و کتاب حاضر موسوم به مناقل الدرر و و مناب الزهر که نسخه منحصر به فرد آن در کتابخانه «چستربیتی» نگهداری می شود و درباره چاپ آن اطلاعی به دست نیامد. مؤلف در کتاب حاضر، حکایات تاریخی و ادبی از صدر اسلام تا سال 621 ق را آورده و از منابع ذیل استفاده کرده است: 1. عیون الاخبار، 2. مروج الذهب، 3. الكامل، 4. زهر الادب، 5. البيان و التبيين، 6. الفصوص، 7. الموطأ، 8 سبل الخيرات، 9. المعارف، ابن قتیبه، 10. انس الوحيد، 11. ادب الكتاب، 12. تاریخ یعقوبی، 13. تاریخ ابن خیاط، 14. العروس، 15. تاریخ الخلفاء، 16. الواضحة، 17. الامامة، 18. بخاری، 19. مسلم، 20. ترمذی، 21. مسند ابن ابی شیبه، 22. کتاب ابی نعیم، 23. دار قطنی، 24. سیره ابن اسحاق، 25. تاریخ ابن ابی غنيمة، 26. مغازی ابن قتیبه و ... .
مؤلف در این کتاب، به مناسبت های گوناگون، احادیث، خطبات و اشعار بسیاری آورده و در ضمن روایات کتاب، احادیثی در فضایل حضرت علی علیه السلام و اهل بیت علیهم السلام به چشم می خورند. اشبیلی به تفصیل به تاریخ امرای بنی
امیه پرداخته و به تاریخ عباسیان نیز اشاره کرده و مباحث کتاب را تا زمان حکومت «الناصر لدین الله ابوالعباس احمد بن حسن» در سال 621 ق رسانده است. کتاب فصل بندی خاصی ندارد و مباحث مرتب به ترتیب تاریخی است.
[زرکلی، الاعلام، ج 1، ص 323؛ آربری، قائمة المخطوطات العربية في مكتبة تشستربیتی، ج 5، ص 78؛ همو، فهرس المخطوطات العربية في مكتبة تشستربیتی، ترجمه محمود شاکر سعید، ج 2، ص 696]
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 1031 عکسی
آغاز: بسمله و صلی الله علی سیدنا محمد و آله الحمدلله المتطول بالائه المتفضل بنعمائه المنفرد بملکوته فوق سمائه العادل بین جمیع الخلق في حکمه و قضائه أحمده علی ما فضلنا به من الاسلام و جعلنا من أمة محمد علیه السلام؛ انجام: الناصر لدین الله و اسمه احمد و یکنی أباالعباس بویع له یوم الاحد ثانی ذی القعدة قال ابوالفرج الجوزي بایعته یومئذ هکذا هو الوالى اليوم ببغداد فیما بلغنا و هو عام احدی و عشرین و ستمائة و الحمدلله و صلی الله علی خیر خلقه انتهی الديوان المبارك بحمدالله و حسن عونه ...
نسخه اصل: کتابخانه «چستربیتی». دوبلین ایرلند جنوبی، ش 4254؛ خط: مغربی معرب، کا: حاج ابن ابی عیاض، تا: جمعه 19 ربیع الثاني 1193 ق؛ در آخر نسخه 17 بیت عربی در وصف کتاب آمده؛ 265 ص، 25 سطر [عکسی ف: 3 - 72]
منال الطالب في مناقب علی بن ابی طالب - مطالب السؤول في مناقب آل الرسول
al-manāmāt = jawābāt-us salār
علم الهدي، علی بن حسین، 355 - 436 قمری
‘alam-ol-hodā, ‘alī ebn-e hoseyn (967 - 1045)
سلار دیلمی سؤالاتي از سید مرتضی داشته که این مسأله مورد ششم آن هاست و در خصوص خواب و اتفاقاتی است که برای شخص در عالم خواب پیش می آید سید در ضمن پاسخ خود خواب را بر سه «قسم» تقسیم نموده است با این ترتیب: 1. منها ما یکون من غیر سبب یقتضیه؛ 2. منها ما یکون من وساوس الشيطان؛ 3. منها ما یکون سببه و الداعي اليه خاطرا یفعله الله او يأمر بعض الملائكة بفعله.
آغاز: مسألة في المنامات، ما القول في المنامات أصحيحة هی ام باطلة و من فعل من هی و من ای جنس هی و ما وجه صحتها في الأكثر وما وجه الانزال عند رؤية المباشرة في المنام.
انجام: و انما سبب الانزال ان الله تعالی اجری العادة باخراج الماء من ظهر الرجل عند هذه الحركة المخصوصة و لیس یمتنع أن یجری الله تعالی العادة بان یخرج هذا الماء من الظهر عند اعتقاد النائم أنه یجامع و ان کان هذا الاعتقاد باطلاً، تمت.
چاپ: ضمن الرسائل الشريف المرتضي، قم، دارالقرآن الكريم، 1405 ق، تحقیق سید مهدی رجائی، الجزء الثانية؛ همراه مسائل المرتضي در بیروت
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ مصحح؛ 2 گ (44 پ - 45 پ)، 23 سطر، اندازه: 10/5×15/5 سم [ف: 32 - 745]
آغاز: برابر
نسخه اصل: کتابخانه آستان قدس رضوی، ش ص 21509؛ خط: نسخ، کا: سید احمد بن محمدرضا حسینی صفایی خوانساری، تا: 1329 ق؛ مصحح، محشی؛ 2 ص (114-115)، 22 سطر [عکسی ف: 389 - 4]
manām-ul aḥsā'ī
احسائی، احمد بن زین الدين، 1166 – 1241؟ قمری
ahsā'ī, ahmad ebn-e zayn-od-dīn (1753 - 1826)
مشهد؛ شیخ علی حیدر؛ شماره نسخه: 850/8
آغاز: بسم الله تعالی و الحمدالله و الصلاة علی؛ انجام: و قوله تعالی فنسوا الله فنسیهم و السلام علیكم
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ مصحح؛ جلد: چرم، 1 ص (82 پ)، اندازه: 21×15 سم [مؤيد: 2 - 287]
men emlā’-e šeyx šattāh-e fārs
روزبهان بقلی، روزبهان بن ابی نصر، 522؟ - 606؟ قمری
rūzbahān-e baqlī, rūzbahān ebn-e abī-nasr (1129-1210)
دیباچه رساله قدس است سپس خود آن که ساله عرفانی فارسی است در ده «فصل».
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 234/5 - ف
نسخه اصل: اونیورسیته ش 496؛ خط: نسخ، بی کا، تا: 980 ق؛ 40 گ (114-153)، 18 سطر [فیلم ها ف: 1 - 441]
منامیه - تعبیر الرؤيا
manāmīye = xīyālīye = mesāl va xīyāl-e motlaq va moqayyad = r.-ye xīyālīye
همدانی، علی بن محمد، 714 - 786 قمری
hamadānī, ‘alī ebn-e mohammad (1315 - 1385)
گویا از سید علی همدانی عارف. بحث کوتاهی است در بیان حقیقت و خیال مطلق و مقید و کیفیت مراتب منام و رؤيا و درجات خلق در ادراک علوم و معالی و اطوار خیال و مثال و ارواح و اعیان که به درخواست عزیزی تأليف شده است. رساله در دیباچه چنین توصیف شده: «در بیان حقیقت مثال و خیال مطلق و کیفیت مراتب منامات و رؤيا و درجات خلق در ادراک علوم و معانی از عوالم علوی الخ». همان رساله که به شاه نعمت الله نسبت داده شده و به نام های «خیالیه» و «منامیه» در فهارس آمده است. در نسخه از نگارنده نام برده نشده است، جز در پایان به خامه کاتب آمده: «تمت الرسالة المناسبه الاميريه» که بایستی میر سید علی همدانی باشد. با سر بند های «ای عزیز» در آن، وجود (نور) را دارای سه مرتبه دانسته است: 1. مرتبه نور حقیقی مطلق (عالم جبروت و ملکوت)؛ 2. مرتبه ظلمت (عدم محض)؛ 3. مرتبه ضیاء (عالم مثال، برزخ میان اجسام و ارواح) و سخن را به منامات و کسانی که خواب آن ها قابل تعبیر است می رساند، و این که روح انسان در پی ترقی در خواب، اسرار بر او کشف می گردد.
آغاز: بسمله. الحمدلله حق حمده، و الصلاة علی خیر خلقه محمد و آله. اما بعد این عجاله ایست بموجب التماس عزیزی از اخوان ... در بیان حقیقت مثال و حقیقت و خیال مطلق و مقید و کیفیت مراتب منامات.
انجام: و آثار شوایب موانع شهود و در پناه عصمت محفوظ و مصون داراد. بمنه و کرمه، انه قریب مجیب، و الحمدلله وحده، و السلام علی من اتبع الهدي.
چاپ: به کوشش محمد ریاض، دانش، ش 16 (زمستان 1367)
[الذريعه 76/19؛ نسخه های منزوی 1424/2؛ احوال میر سید علی همدانی ص 138-137؛ مشترک پاکستان 2041/3؛ فهرستواره منزوی 226/6]
آغاز: برابر؛ انجام: لا جرم به حسب قرب آن امر مدرک ظهور اثر و نتیجه رویا در تاخیر نیفتد، ایزد تعالی خطوات انفاس سالکان مسالک منازل اعلی و ... مصون دارد بمنه و کرمه، انه مجیب قریب ...
خط: نستعلیق زیبا، کا: درویش بیرام، تا: اواخر قرن 9؛ نسخه ای است نفیس و هنری که کاتب آن را جهت خزانه سلطان بایزید عثمانی، بدین عبارت تقدیم داشته: (برگ نخست) «خدم رسم تحفة السلطان الاعظم، السلطان بن السلطان بن السلطان، بایزید خان خلد الله ملکه و سلطانه» که داخل شمس های زیبا با زمینه طلا و لاجورد آرایش داده، دارای سر لوح بسیار زیبا، در برگ آغازین با زمینه طلا و لاجورد با گل های رنگارنگ، که نام کاتب و یک رباعی در حاشیه آبی آن بدین عبارات و با حروف بسیار ریز آمده که بایستی با چشم مسلح آن را قرائت نمود: «تا دهر بود ترا بقا باد ** دشمن همه سال در بلا باد/ خاک قدم بزرگوارت ** در چشم زمانه توتیا باد» «العبد الفقير: درویش بیرام»، مجدول؛ با یادداشتی در برگ آغازین چنین آمده: «این نسخه ... در زمان سلطنت سلطان بایزید خان ثانی ابن سطان محمد خان ثانی فاتح اسلامبول که پادشاه هشتم از سلاطین آل عثمان است، نوشته شده سنه 889 ه»؛ جلد: تیماج مذهب، ساخته صحافان عصر عثمانی، 19 گ، 9 سطر (13×6)، اندازه: 13×21/5 سم [ف: 37 - 83]
آغاز: برابر؛ انجام: انه قریب مجیب و السلام علی من اتبع الهدي تمت المناميه
تذکر: در فهرست نام مؤلف نیامده است؛ خط: نستعلیق، کا: احمد بن علی بن فخر الدين بیهقی سبزواری، تا: 851 ق؛ اهدایی: آقایان محمد و حسینعلی الهي؛ جلد: مقوای ساغری، 32 ص، 17 سطر (12×6)، اندازه: 18×10/5 سم [ف: - 33]
آغاز: برابر؛ انجام: انه قریب مجیب
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 865 ق؛ 7 گ، 15 سطر، اندازه: 18×13 سم [ف: 4 - 144]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: احمد بن محمود متطبب تولمی گیلانی، تا: 866-864 ق؛ جلد: مخمل، 5 گ (134 پ - 138 پ)، اندازه: 12/5×17 سم [ف: 12 - 225]
آغاز: برابر
خط: نستعلیق، کا: سلطان علی، تا: 886 ق؛ ناقص است (چند سطر آخر رساله را ندارد)؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: تیماج، 16 ص (197-182)، 15 سطر، اندازه: 11/5×16 سم [ف: 21 - 184]
آغاز: برابر انجام: و قاصدان مقاصد اقصی را از آفات عوارض ... مصون داراد بمنه و کرمه.
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 10؛ جلد: تیماج، 11 ص (199-209)، اندازه: 20×14 سم [ف: 32 - 246]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: ابوذر بن عبدالله سبزواری، تا: 907 ق، جا: مشهد رضوی؛ کاغذ: ترمه، جلد: میشن سیاه، 6 گ (391 پ - 396 پ)، 21 سطر، اندازه: 24/8×17 سم [ف: 7 - 301]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 940 ق؛ جلد: رویه میشن، 6 گ (255 پ - 260 پ)، 25 سطر، اندازه: 23×15 سم [ف: 7 - 178]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق هندی، بی کا، تا: قرن 11؛ جلد: میشن سرخ، 4 گ (27 ر - 30 ر)، 25 سطر، اندازه: 14/7×25/5 سم [ف: 7 - 315]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: کشمیری، رضا بن موسی، تا: قرن 11؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج مذهب، 5 ص (327-331)، 28 سطر (13/5×19/5)، اندازه: 18×24/5 سم [ف: 9 - 1019]
خط: نستعلیق، کا: محمد تبریزی معروف به برهان المنجمين، تا: 1042 ق؛ 4 گ (130 ر - 133 ر)، اندازه: 25×17 سم [ف: 17 - 111]
خط: نستعلیق، کا: حسینی، تا: 1044 ق، جا: اصفهان؛ جلد: تیماج، 5 گ (86 پ - 90 ر)، اندازه: 24×14 سم [ف: 19 - 223]
آغاز: برابر؛ انجام: تمت الرسالة المناميه امیر سید علی همدانی قدس سره
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1052 ق؛ جلد: تیماج [رایانه]
خط: نسخ، بی کا، تا: 1054 ق؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: مقوا، 12 ص (1-65)، 19 سطر (18×9)، اندازه: 25×16 سم [ف: 16 - 149]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: عبدالباقی، تا: 1064 ق؛ 10 گ (326-335) [ف: 635 - 23]
آغاز و انجام: برابر
اصل نسخه: گنج بخش 5417 (گنج 661/2)؛ خط: نستعلیق تحریری، بی کا، تا: قرن 12؛ 18 ص (344-361) [عکسی ف: 2 - 267]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج، 6 گ (54 - 59 ر)، 19 سطر (17×7/5)، اندازه: 22×14 سم [ف: 11 - 2217]
آغاز: برابر؛ انجام: این چنین کس بر هیچ معانی دال نبود و صورت بی روح باشد که آن را هیچ اثر نبود
تذکر: نام مؤلف به قرینه آغاز نسخه تعیین شد؛ خط: نستعلیق، کا: محمد حسن حسینی خویی زنوزی، تا: غره شوال 1206 ق، جا: تهران؛ جلد: تیماج، 3 گ (164 پ - 166 پ)، اندازه: 10/5×14/5 سم [ف: 5 - 324]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: قزوینی، محمد هاشم بن سلیمان، تا: 1207-127 ق؛ قطع: جیبی [ف: 2 - 61]
خط: نستعلیق، کا: عبدالعظیم بن عبدالمحسن رشتی، تا: 1213 ق؛ مجدول، با دو سر لوح رنگارنگ؛ جلد: میشن، 6 گ (187 پ - 192 ر)، 16 سطر [ف: 175 - 5]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1272 ق؛ جلد: تیماج، 8 گ [ف: 1 - 313]
کا: مهدی، تا: 1286 ق؛ جلد: تیماج، 4 گ (222 ر - 225 پ)، اندازه: 32×21 سم [ف: 20 - 116]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: آقا سلماسی، تا: 1298 ق [الفبائي: - 554]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق تحریری، بی کا، تا: قرن 14؛ جلد: مشمع [رایانه]
نسخه اصل: پاریس 39 .P (بلوشه 156)؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ 23 سطر [فیلم ها ف: 1 - 538]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ با یک سر لوح، مجدول؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج، 4 گ (21 ر - 24)، 23 سطر (21×7/5)، اندازه: 13×24/5 سم [ف: 11 - 148]
نسخه اصل: ایاصوفیا ش 2873؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ 7 گ (355-349)، 17 سطر [فیلم ها ف: 1 - 464]
آغاز: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ 8 ص (523-530) [عکسی ف: 3 - 199]
manāmīye = xīyālīye = mesāl va xīyāl-e motlaq va moqayyad
نعمة الله ولی، نعمة الله بن عبد الله، 730؟ - 834 قمری
ne‘mat-ol-lāh-e valī, ne'mat-ol-lāh ebn-e 'abd-ol-lāh
(1330 - 1431)
گفتاری است عرفانی در بیان مراتب و مقامات رؤيا و حقیقت مثال و خیال و درجات خلق در ادراک علوم و معانی، با عنوان: «ای عزیز ...». در فهارس با عناوین گوناگون و نام های متفاوت آمده و اکثرا از سید علی همدانی دانسته اند.
آغاز: بسمله. الحمدلله حق حمده، و الصلاة علی خیر خلقه ... اما بعد این عجاله ایست که بموجب التماس عزیز از اخوان صفا ... در بیان حقیقت مثال و خیال مقیده و کیفیت مراتب و مقامات رؤيا ...
انجام: موانع تجلی شهود در پناه عصمت مصون و محفوظ دارد، بمنه و کرمه، انه قریب مجیب.
چاپ: مشرق، ش 5 (مرداد 1374): 44-49.
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: شیخ السلام بن حسین بن علی کاتب، تا: غره ذیحجه 860 ق؛ در هامش؛ کاغذ: ترمه، 7 گ (154 پ - 160 ر)، 21 سطر، اندازه: 23/6×16/2 سم [ف: 8 - 273]
خط: نستعلیق، کا: محمد مظفر بن محمد حکیم، تا: 1084 ق؛ 33 سطر (20×9)، اندازه: 24×13 سم [سنا: ف: 1 - 211]
خط: نستعلیق، کا: محمد قاسم بن محمد مؤمن، تا: 1110 ق؛ 6 گ (509 پ - 514 ر)، اندازه: 25×17 سم [ف: 4 - 679]
آغاز و انجام: برابر
بی کا، تا: با تاریخ 1221 ق؛ 5 ص (187-191)، قطع: بیاضی، اندازه: 23×11/5 سم [ف: 32 - 157]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد ابن فاضل سبزواری، تا: 1222 ق، حسب فرموده محمد حسن خان خلف مرحوم فتحعلی خان بختیاری؛ 221 گ، 23 سطر (15/5×8/5)، اندازه: 21×13/5 سم [ف: 51 - 63]
خط: نستعلیق تحریری، کا: خدا رحم بن خداکرم بروجردی، تا: 16 ربیع الثاني 1246 ق؛ جلد: تیماج، 5 ص (80-84)، 26 سطر، اندازه: 21×15 سم [ف: 32 - 310]
خط: نسخ، کا: عباس بن محمد شیرازی همدانی، تا: 1264 ق [الفبائي: - 242]
آغاز: برابر
خط: نستعلیق، کا: عباس بن حاجی محمد شیرازی الاصل همدانی المسكن، تا: 1264 ق؛ 4 ص (311-314)، 29 سطر، اندازه: 32×19/5 سم [ف: 32 - 149]
مشهد؛ الهيات؛ شماره نسخه: 40/64 عکسی
همان نسخه بالا [ف: 3 - 1312]
آغاز و انجام: برابر
خط: شکسته نستعلیق خوش، بی کا، تا: 1265 ق؛ مجدول؛ 5 ص (214-209)، 25 سطر، اندازه: 14/5×23/5 سم [ف: 10 - 602]
خط: نسخ، کا: گلپایگانی، محمد باقر، تا: 1298 ق؛ جلد: مقوا، 8 ص (114-121)، 23 سطر، اندازه: 21/6×16/7 سم [ف: 5 - 53]
آغاز: برابر
خط: نستعلیق شکسته، بی کا، بی تا؛ 6 گ، اندازه: 18×11 سم [نسخه پژوهی: 3 - 157]
manāmīye (r.)
میرزا بابا شیرازی، ابوالقاسم بن عبدالنبی، 1212؟ - 1286 قمری
mīrzā bābā šīrāzī, ab-ol-qāsem ebn-e ‘abd-on-nabī (1798 - 1870)
درباره خوابی که شیخ زین العابدين مجتهد دزفولی شاگرد شیخ مرتضی در شب 22 رمضان 1284 ق دیده که پیامبر دستور داده بود که امامان شمشیری به کمر ناصرالدین شاه ببندند و بر اسبی سوارش کنند و امین الدوله میرزا مهدی لشکر نویس شیرازی را فرستاده بود به کربلا تا این خواب را تعبیر کنند و به شاه برسانند. میرزا بابا پس از شش مقدمه عرفانی ذهبی آن را تعبیر کرده است و سپس پسرش مجد الأشراف برای آن دیباچه ای نوشته است.
آغاز: بسمله - الحمدلله و السلام علی عباده الذين اصطفی محمد المصطفي ... و بعد عرضه می دارد ... ابوالقاسم الحسيني الشريفي الذهبي
انجام: پس عسکری لقب این دو بزرگوار است و بس
[فهرستواره منزوی 991/8]
شرح و حواشی:
1- حاشیه رساله منامیه؛ مجدالاشراف، محمد بن ابوالقاسم (1246-1331)
2- شرح منامیه؛ مجدالاشراف، محمد بن ابوالقاسم (1246-1331)
کامل؛ خط: نستعلیق مخلوط به شکسته، کا: میرزا ابوالقاسم راز شیرازی، تا: قرن 13؛ واقف: وحیدالاولیاء، 27 رجب 1379؛ 6 گ (142-137)، 26 سطر، اندازه: 21×13 سم [ف: - 660]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: موسوی اصفهانی، محسن، تا: 1303-1305 ق، جا: تبریز؛ جلد: تیماج، 21 گ (4 پ - 24 پ)، 14 سطر (13×8)، اندازه: 21×13 سم [ف: 12 - 2592]
خط: نستعلیق، کا: طباطبایی اصفهانی ذهبی، موسی، تا: جمادی الاول 1305 ق؛ جلد: تیماج، 16 گ (31 پ - 46 ر)، 15 سطر (13×8/5)، اندازه: 21×13 سم [ف: - 297]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1305 ق؛ محشی؛ جلد: تیماج، 38 ص، 14سطر (15/5×8/5)، اندازه: 20/5×13/5 سم [ف: 2 - 347]
کامل؛ خط: نستعلیق مخلوط به شکسته، کا: لطف الله بن محمود، تا: یک شنبه 2 ربیع الاول 1307 ق؛ مجدول؛ جلد: تیماج، 17 گ (69-53)، 18 سطر، اندازه: 12/5×20/5 سم [ف: - 660]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: محمدرضا ویشلقی، تا: 1319 ق؛ جلد: تیماج، 9 ص، 17 سطر (16/5×9)، اندازه: 20/5×13 سم [ف: 2 - 333]
آغاز: بسمله، فسیکفیکم الله وهو السميع العليم بر کل اصحاب دانش و جل ارباب بینش؛ انجام: ضبط ولی هنوز ناتمام است لعنه الله علی اعدائهم اجمعین
خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: 1336 ق، جا: تبریز [الفبائي: - 555]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق مخلوط به شکسته، بی کا، بی تا؛ واقف: وحیدالاولیاء، 27 رجب 1379؛ جلد: میشن، 7 گ، اندازه: 21×12/5 سم [ف: - 660]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج، 13 ص، ابعاد متن: 16×9، اندازه: 20×12 سم [ف: 2 - 310]
min inšā’-i abī manşūr‘abd-ul-malik ibn-i muhammad ibn-i ismāʻīl at-taʻālibī
ثعالبی، عبدالملك بن محمد، 350 - 429 قمری
saʻālebī, “abd-ol-malek ebn-e mohammad (962 - 1038)
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 4957/4
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج، 3 ص (18-20)، اندازه: 21/8×17/5 سم [ف: 7 - 816]
al-manāhij
ترکه اصفهانی، علی بن محمد، - 836؟ قمری
torke-ye esfahānī, ‘alī ebn-e mohammad (- 1433)
تاریخ تأليف: 10 رجب 833 ق؛ محل تأليف: نطنز
این رساله دارای یک «مقدمه» و چهار «منهج» است: 1. قول شارح در دو باب؛ 2. حجت در دو باب؛ 3. طریق الكسب در چهار مبحث؛ 4. کواسب تعلیمیه در دو باب.
آغاز: بسمله الحمدلله الذي انزل الأقوال الشارحة عدة لمن رجع و اناب ... اما بعد فانی مجیب لما سئل ولدی .. محمداً ... من تحریر مختصر في النظر و میزانه
انجام: و ذکر الذاكرون بالصواب و ذلك في العاشر ... بمحمد و آله
چاپ: به تصحیح دکتر ابراهیم دیباجی، 1376 ش
[دیباچه تبصره ساوی ص 39]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: 828-841 ق؛ تملک: محمد حسین حسینی در تبریز در 1016 ق؛ جلد: تیماج، 23 ص (382-404)، 23 سطر، اندازه: 23×15 سم [ف: 32 - 243]
آغاز انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: 8 جمادی الاول 845 ق، جا: ابرقوه؛ 75 گ (386 پ - 460 ر) [ف: 5 - 656]
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 1049 - ف و 1097 - ف و 1111 - ف
نسخه اصل: همان نسخه بالا [فیلم ها ف: 1 - 387]
manāhij = taqrīrāt-ul uṣūl
حسینی مراغی، عبدالفتاح بن علی، - 1250 قمری
hoseynī marādī, ‘abd-ol-fattāh ebn-e ‘alī (- 1835)
دارای چند بحث اصولی: 1. اجتماع امر و نهی؛ 2. نهی در عبادات؛ 3. منطوق و مفهوم؛ 4. امر به شیء با انتفاء شرط؛ 5. مفاهیم و مناطیق ؛ 6. عام و خاص و عموم و خصوص نیز؛ 7. مطلق و مفید؛ 8. مجمل و مبین؛ 9. اجماع و شهرة؛ 10. سنة و حجیت خبر واحد؛ 11. ظن و مباحث آن.
آغاز: في بیان جواز الاجتماع الأمر و النهي و عدمه. اختلفوا في جواز اجتماع الأمر و النهي علی قولین الجواز و عدمه و الاخير
هو المشهور و تحقیق الكلام في هذا المقام یقتضی رسم مقدمات عدیده المقدمة الأولى في تحریر محل النزاع فاعلم ان في محل النزاع یحتاج الى تحریر جهات الاولى ان متعلق الأمر و النهي اما متحدان ذهنا و خارجا و اما متحدان خارجاً و متعددان ذهناً و اما متعددان ذهنا و خارج اما القسم الأول ...
(صفحه 66): المنهج الثالث في العام و الخاص و الكلام اولا في العام و هو بقح في مقامین ... المنهج السابع في حجية الكتاب و لنا هنا مقامات خمسه. الأول في تحقیق أن مدلول الحقيقي للفظ القرآن و الكتاب ...
انجام: و ثالثا سلمنا الجميع الا ان الاقتصار خرق للاجماع و التعدي بالاجماع معارض بالاجماع فتدبر تمت الادلة الشرعيه و نتلوها الادلة العقليه.
[الذريعه ج 4 ص 378]
آغاز و انجام: برابر
در فهرست با احتمال به عبدالفتاح مراغی منسوب شده است؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج، 270 ص، 33 سطر (17×11)، اندازه: 21×15 سم [ف: 1 - 315]
آغاز: ... المقدمة الثانية في أن المجتهد العامل بالظن له مراتب ثلاثة، الأول: تحصیله الظن؛ انجام: برابر
در فهرست با عنوان «الاجتهاد» و بدون نام مؤلف آمده؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: پنج شنبه 19 صفر 1253 ق؛ افتادگی: آغاز؛ مصحح، محشی؛ 104 گ (119-222)، 25 سطر، اندازه: 15/5×9/5 سم [ف: 30 - 96]
آغاز: برابر؛ انجام: ثم أن هیهنا تتمیما و هو انه بعد ما قلنا بحجية الاحاد الجمامعة للشرایط ... فلا ریب في حجیتها باجماع العلماء و ان ناقش ... الا تری أنه لو قال السيد لعبده ... لقد تمت المسالة بالخیر علی ید اقل الطلاب ... هداية الله ابن محمدرضا القمي ... في یوم الثلثا من شهر شعبان المعظم سنة ماتین و خمس و ستین بعد الألف ... التحية و الثناء سنة 1265
در فهرست با عنوان «تقریرات» و بدون نام مقرر آمده؛ خط: شکسته نستعلیق، کا: هداية الله قمی، تا: شعبان 1265 ق؛ قطع: خشتی [رشت و همدان: ف: - 1298]
al-manāhij
تویسرکانی، امین بن محمد خلیل، ق 13 قمری
toyserkānī, amīn ebn-e mohammad xalīl (- 19c)
تاریخ تأليف: 2 صفر 1256 ق
در چهار منهج: 1.ادله شرعیه؛ 2. ادله عقلیه؛ 3. اجتهاد و تقلید؛ 4. تعادل و تراجیح و تعارض.
مشهد؛ گوهرشاد؛ شماره نسخه: 1412
آغاز: بسمله الحمدلله رب العالمين و الصلوة و السلام علی اشرف الأولين ... اما بعد فیقول العبد الذليل الاثم المفتقر ... و رتبتها علی مناهج المنهج الأول في الأدلة الشرعية و فیه فصول الفصل الاول في تحقیق ان الحجة في معرفه؛ انجام: فان کان أصل الاستصحاب ثابتا بخبر الواحد فالظاهر تقدیم الخبر و الا فمحل تأمل الخ قد فرغت ...
خط: نسخ، کاتب - مؤلف، تا: 2 صفر 1256 ق؛ مهر: مؤلف «عبده الراجي محمد امین» (بیضی)؛ با اجازه مؤلف از عبدالرحیم با مهر «عبده عبدالرحیم» (چهار گوش) و اجازه علی اصغر یزدی با مهر «عبده علی اصغر» (بیضی) و اجازه مؤلف از محمد ابراهیم بن محمد هادی قزوینی در سوم ربیع الاول 1256 ق با مهر «تلك حجتنا ابراهیم آتیناها» (چهار گوش) و اجازه مؤلف از سید ابوطالب حسینی همدانی؛ جلد: تیماج، 21 سطر (15×8/5)، اندازه: 16/5×21/5 سم [ف: 4 - 1993]
al-manāhij
ظاهراً غیر همانند:
آغاز: منهاج قال الاستاد اعلی الله مقامه في الرياض القضاء في اللغة لمعان كثيرة الخلق و منه قوله سبحانه فقضهن سبع سموات ای خلقهن؛ انجام: و کذلك الحال في صورة علم أحدهما و جهل الآخر و لو علما بالصدق أو أحدهما مع جهل الآخر لم یصح الحلف علی عدم العلم ولو علی القول بکفایته ...
شرحی است مفصل بر کتاب القضاء ریاض المسائل سید علی طباطبائی با عناوین «منهاج - منهاج» که شارح از شاگردان صاحب ریاض بوده است؛ خط: نسخ، کاتب - مؤلف، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ مصحح، با خط خوردگی و اضافات در حاشیه؛ جلد: تیماج، 40 گ (99 - 138 پ)، اندازه: 20×15 سم [محدث ارموی مخ: 3 - 1541]
آغاز: بسمله المنهج الثاني في المبادى اللغويه اعلم من اعاظم النعم الالهية ...
نسخه ای است بدون آغاز و انجام از منهج دوم در مبادی لغویه که دارای چند فصل است، آخرین عنوان موجود: فصل و المتكلم یدخل في عموم متعلق خطابه؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ 21 سطر (10×18/5)، اندازه: 17/5×27 سم [ف: 4 - 1897]
آغاز: بسمله، و فیه مقدمه و فصول الطهاره؛ انجام: هذه المسئله غایه البلوي
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج [الفبائي: - 555]
مناهج الأحكام - شرح القواعد و المختصر النافع
manahij-ul ahkam = minhaj-ul ahkam
میرزای قمی، ابوالقاسم بن محمد حسن، 1151 - 1231 قمری
mīrzā-ye qomī, ab-ol-qāsem ebn-e mohammad hasan (1739 - 1816)
تاریخ تأليف: 12 ربیع الثاني 1256 ق
در کتاب حاضر مباحث فقهی به صورت استدلالی و نسبتا مفصل مورد بحث و بررسی قرار گرفته است. هر کتاب در چند منهج و هر منهج در چند هدایه با ذکر بعضی از اقوال علمای سلف. ظاهرا دوره کامل مباحث فقهی از این کتاب به رشته تحریر در نیامده و از بخش عبادات مباحث کتاب طهارت و کتاب صلات و زکات و بیشتر مباحث معاملات از کتاب مناهج الأحكام نگاشته شده و در دسترس است. به تصریح صاحب روضات مشتمل بر تمام ابواب فقه جز قسمتی از کتاب حدود و کتاب قصاص و در دو مجلد می باشد و تأليف آن بیست سال طول کشیده و مشتمل بر فروع زیاد و دارای سیاقی نیکو و اختصار در عبارات است و نظیر قواعد و تحریر علامه در اتقان و کثرت مسائل می باشد و در حدود 30000 بیت کتابت دارد.
[الذريعة 340/22 و 179/23؛ ريحانة الأدب 71/6؛ کشف الحجب 567؛ مكتبة امیر المؤمنين 432/4]
شروح و حواشی:
1- حاشية مناهج الاحكام (2 عنوان)
آغاز: الأول ثبوت الولاية مطلقاً و الثاني عدمها مطلقا، الثالث ثبوتها اذا نص الموصى علی الأنكاح و عدمه بدونه، الرابع ثبوتها فیما ذا بلغ فاسد العقل؛ انجام: لان استعقاب اعم من الترتب بلا مهل و النية غیر واجب امکان صحتها حینئذ علی وجه.
شامل کتاب نکاح و از مبحث ولایت در نکاح آغاز و تا فصل پنجم در استبراء پایان می گیرد؛ خط: نستعلیق، کاتب - مؤلف، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز؛ مصحح، محشی؛ 135 گ (1 ر - 135 ر)، 25 سطر، اندازه: 15×9/5 سم [ف: 33 - 450]
آغاز: الحمدلله ... کتاب مناهج الكسب و الاقتناء و فیه فصول الأول في وجوههما و هما؛ انجام: و ذکر کثیر منها الشهيد في الدروس رب انی مسنی الضر و أنت ارحم الراحمين لا اله الا انت سبحانك انی کنت من الظالمين.
کتاب البيع، نکاح، طلاق، صید و ذباحه؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ مصحح، محشی، با علامت مقابله ای با نسخه اصل در شعبان 1243؛ جلد: تیماج، 380 گ، 27 سطر، اندازه: 21×15/5 سم [ف مخ: - 229]
آغاز: بسمله. و الحمدلله ... کتاب مناهج الطهارة و فیه مقدمة و فصول اما المقدمة فالطهارة في اللغة النظافة؛ انجام: سواء یمکن من معرفتها بالتوفیق ام لا و سواء کان البايع ایضا جاهلا به او عالما.
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ مصحح؛ اهدایی: رهبری، خرداد 1373؛ جلد: تیماج، 344 گ، 34 سطر، اندازه: 15×21/5 سم [اهدائی رهبر: 3 - 725]
آغاز: بسمله. حمدل له ... کتاب القضاء و فیه مقدمة و مطالب؛ انجام: و اما أصالة عدم الانتقال فقد عرفت الحال فیها و من ذلك ظهر ضعف قول الدروس ایضا.
خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ اهدایی: رهبری، خرداد 1373؛ جلد: تیماج، 48 گ، 27 سطر، اندازه: 14/5×20/5 سم [اهدائی رهبر: 3 - 726]
کتاب القضاء؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13، در حیات مؤلف؛ افتادگی: انجام؛ 46 گ (235 پ - 280 پ)، اندازه: 21×15/5 سم [ف: 1 - 181]
آغاز: الحمدالله رب العالمين ... کتاب مناهج الطهارة و فیه مقدمة و فصول، اما المقدمة فاطهارة في اللغة النظافة و النزاهة و في اصطلاح اسم للوضوء و الغسل و التيمم، و اختلف الفقهاء في انها حقيقة في ای شیء عندهم؛ انجام: [الفصل الأول] في الحيوانات، منهاج، لا یجوز اکل شیء من حیوان البحر الا السمك الذي له فلس ... من جملة السمك الذي لافلس لها لاختلاف ...
از کتاب طهارت تا بخشی از اوایل کتاب مطاعم و مشارب؛ خط: نسخ، کا: علی بن احمد بحرانی (بخشی از آن)، تا: اوایل قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ مصحح، محشی با نشان «منه سلمه الله، منه مد عزه، منه مد ظله العالي، 12» و جز آن، مقابله شده با نشان «بلغ»؛ در برگ 105 آمده: بخشی از نسخه به خط علی بن احمد بحرانی و بخش دیگر به دستور وی کتابت گردیده، یادداشت وی در آغاز نسخه، چنین آمده: «بسم الله خیر الأسماء. هذا من جملة المؤلفات الشريفة المنسوبة إلى استادی العلامة و معتمدی الفهامة المدقق المحقق الكامل میرزا ابوالقاسم سلمه الله تعالی استکتبت بعضه و کتبت بعضه النفسي و لمن بعدی من اخوانی الحصلين ... علی بن احمد البحراني» با مهر «وصی احمد، علی [.] 119» (بیضی)، کاتب نسخه گویا همان شیخ علی بن احمد بن حسین آل عبدالجبار قطیفی بحرانی باشد که از عالمان دینی و صاحب چند تأليف بوده و به سال 1287 ق درگذشته است؛ جلد: تیماج مذهب، 170 گ، 24-19 سطر (16×10)، اندازه: 22×17 سم [ف: 40 - 221]
بیع است و ظاهرا از میرزای قمی؟؛ بی کا، بی تا [ف: - 277]
کتاب الطهارة و المكاسب و الصيد و الذباحة و النكاح. تذکر: نام مؤلف در فهرست به صورت الميرزا آمده است که به احتمال قوی میرزای قمی است؛ بی کا، بی تا [دلیل المخطوطات: 1 - 165]
manāhij-ul aḥkām
بهبهانی، احمد بن محمد علی، 1191 - 1235؟ قمری
behbahānī, ahmad ebn-e mohammad ‘alī (1777 - 1820)
فقه استدلالی مفصلی است با نقل اقوال بزرگان فقهاء قدیم و متأخرين و گفتگو در آن ها از ظاهر گفتار مؤلف در سر آغاز این نسخه «کتاب القضاء و الشهادات من مناهج الاحكام» معلوم می شود که تمام فقه نوشته شده یا بنا به نوشتن تمام آن بوده، ولی در الذريعه (340/22) گمان کرده است فقط کتاب قضا تدوین خواهد شد. (سید احمد اشکوری)
طهارت تا ارضی خراجیه؛ خط: نستعلیق، کاتب - مؤلف، تا: قرن 13؛ محشی با نشانه «منه سلمه الله»؛ جلد: تیماج، 20 سطر (16×9) [ف: - 804]
طهارت تا ارضی خراجیه؛ خط: نستعلیق، کاتب - مؤلف، تا: قرن 13؛ محشی با نشان «منه سلمه الله»؛ جلد: تیماج، 20 سطر (16×9) [ف: - 804]
از کتاب قضاء تا منافیات مروت آغاز بحث عدالت؛ خط: نسخ، کاتب - مؤلف، تا: ذیقعده 1233 ق، جا: سامراء؛ محشی با نشان «منه»؛ جلد: تیماج سرخ، 13 سطر (14/5×9) [ف: - 804]
آغاز: الحمدلله رب العالمين و الصلوة و السلام علی محمد و آله اجمعین ... في العدالة ... اجمع الاصحاب کما في صریح المسالك و مجمع الفائدة و کشف اللثام والریاض و ظاهرا المدارك و الكفاية علی اشتراط العدالة في الشاهد؛ انجام: و لما یعلم بذلك البيع او علم و جهد و تعذر علی زید الرجوع علی المشتري و الاخير في غاية القوة. تم الجزر و الثاني من کتاب القضاء و الشهدادات من کتاب مناهج الاحكام سلخ شهر ربیع الثاني سنة 1234 ... ان یجعله ذخيرة لیوم معادی بمحمد و آله الطاهرين صلوات الله علیهم اجمعین یا رب العالمين.
جلد دوم کتاب و دربرگیرنده بخش پایانی قضاء و شهادات است که به سال 1234 ق در مشهد کاظمین به انجام رسیده و در پایان همین جلد آورده است: «و یتلوه الجزء الثالث في احکام الدعاوي»؛ خط: نسخ، کا: احمد، تا: قرن 13، در حیات مؤلف؛ محشی که در یک مورد با نشان «منه مد ظله العالي» آمده؛ مهر: «الواثق بالله الملك المعبود احمد بن هادی بن محمود» (بیضی)؛ تملک: حاج احمد آقا طهرانی بهبهانی (شاید کاتب باشد)؛ 121 گ، 19 سطر، اندازه: 14/5×9/5 سم [ف: 38 - 539]
تا پایان مطاعم و مشارب؛ خط: نسخ، کا: بهبهانی، احمد بن محمد علی، تا: قرن 13؛ 27 سطر (8/5×15) [ف: - 804]
قضاء و شهادات تا بحث عدالت؛ خط: نسخ، کا: محمد باقر، تا: پنج شنبه 26 محرم 1234 ق؛ 14 سطر (14×7/5) [ف: - 804]
آغاز: أحمد الله علی ما أنعم و أصلي علی سید العرب و العجم ... أما بعد فهذا کتاب القضاء و الشهادات من مناهج الأحكام
جزء اول از کتاب القضاء است که در سلخ ذیقعده 1233 در کاظمین به پایان رسیده؛ خط: نسخ، کا: احمد بن ابوالفتح بن ابوجعفر بن نصرالله بن ابراهیم کربلائی فلوجی کرمانشاهی، تا: شنبه سلخ صفر 1235 ق؛ مهر: آقا احمد کرمانشاهی بهبهانی «الواثق با الله الملك المعبود احمد بن ... بن محمود»؛ جلد: تیماج، 110 گ، 18 سطر، اندازه: 21×15 سم [ف: 13 - 223]
جزء اول و دوم کتاب قضاء و شهادات است؛ خط: نسخ، کا: شریف حائری، احمد بن ابوالفتح، تا: 15 ربیع الاول 1235 ق؛ 249 گ، 18 سطر، اندازه: 15×21/5 سم [ف: 1 - 146]
جزء اول و دوم کتاب القضاء و الشهادات می باشد، و در این نسخه بخط کاتب «الب اللباب لذوی الألباب» نامیده شده؛ خط: نسخ، کا: احمد بن ابی الفتح بن ابی جعفر شریف کربلائی فلوجی اصفهانی، تا: 5 صفر 1235 ق؛ 225 گ، 19 سطر، اندازه: 21×15 سم [ف: 1 - 157]
خط: نسخ، بی کا، تا: از عصر مؤلف؛ تاریخ وقف: 15 جمادی الآخر 1235؛ 120 گ، 20 سطر، اندازه: 21×15/5 سم [ف: 1 - 129]
manāhij-ul aḥkām = manāhij-ul wuṣūl ilā ‘ilm-il usul
نراقی، احمد بن محمد مهدی، 1185؟ - 1245؟ قمری
narādī, ahmad ebn-e mohammad mahdī (1772 - 1830)
تاریخ تأليف: دوشنبه 15 جمادی الاول 1224 ق
مؤلف که در مقام تأليف کتابی در دقایق علم اصول بود، بعد از تأليف شرح «تجرید الاصول» در هفت جزء و رساله های دیگر، به تأليف این کتاب پرداخت، شامل «مقدمه» و پنج «مقصد» هر مقصد شامل فصول و مناهج و یک «خاتمه»: المقدمة: في بیان حده و موضوعه و مرتبته و ثمرته (در دو فصل)؛ مقصد 1. فیما
یتعلق باحوال الالفاظ (در یک مقدمه و سیزده فصل)؛ 2. نبذ مما یتعلق بالحکم (در سه منهاج)؛ 3. الأدلة الشرعيه (در پنج فصل)؛ 4. النسخ (در سه منهاج)؛ 5. الاجتهاد و التقليد (در دو فصل)؛ خاتمه في التعادل و التراجيح (در چهار منهاج). فصول کتاب عموما ضمن چندین «منهاج» نگاشته شده است.
آغاز: الحمدلله بجمیع محامده و اشکره علی وافر عطائه و رافده و اصلی علی رسوله رافع اعلام الاسلام ...
انجام: بل یمکن ان یکون الخصوصية المورد خصنا الله بالطافه الخفية والجلية و ... محتویا علی امهات المسائل و مهماتها مع تحقیقات لاثقة و تدقیقات فائقة ... تم
چاپ: [تهران]، سنگی، [1269]، رحلی
[الذريعة 350/22 و 340 شماره 7353؛ کشف الحجب 556؛ مكتبة امیر المؤمنين 403/4]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج، 21 سطر (11×17)، اندازه: 21×16 سم [ف: 16 - 668]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ 299 گ، 25 سطر (22×12)، اندازه: 20×30/5 سم [ف: 17 - 202]
آغاز: برابر؛ انجام: فالحمد له حمدا یلیق بحضرته و الصلاة علی سید خلیقته و خلیفته في أمته و علی الأطيبين من أهل بیته و ذریته
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ مصحح؛ جلد: تیماج، 218 گ، 31 سطر، اندازه: 20/5×29/5 سم [محدث ارموی مخ: 3 - 1542]
آغاز: برابر؛ انجام: و اوردنا موارد اکرامه و احسانه بمحمد و آل سادات البرية و وفقنا لسلوك السبيل الأقوم و صرف وجوهنا الى ما هو الاخرى و الاهم
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13، در حیات مؤلف؛ محشی؛ واقف: شیخ مرتضی امامی تلارمی، تیر 1341؛ جلد: مقوا، 278 گ، 22-27 سطر، اندازه: 20×29 سم [ف: 16 - 475]
آغاز: برابر؛ انجام: و أجرى الكلام مجری ما هو الغالب علی أن العالم یخصص بالمخصص و قد مر؛ تم تحریر الجلد الأول من الكتاب المستطاب المسمى بالمناهج الأحكام.
ج 1؛ خط: نسخ و نستعلیق، کا: علی فرزند گنجعلی، ولائی، تا: قرن 13؛ مصحح، محشی؛ جلد: ساغری مذهب، 230 گ، 19 سطر (15×9/5)، اندازه: 14×15 سم [ف: 30 - 67]
بخش اندکی از کتاب است؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ 11 گ (96 ر - 106 پ)، 20 سطر، اندازه: 15/5×21/5 سم [ف: 2 - 626]
آغاز: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: 1224 ق؛ اهدایی: حسین تراب یزدی؛ 466 گ، 23 سطر (15×10)، اندازه: 21×14/5 سم [ف: 4 - 1259]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: رمضانعلی بن دوست محمد (نزیل کاشان)، تا: 9 جمادی الاول 1224 ق، جا: کاشان؛ استکتاب از نسخه اصل صورت گرفته است، محشی با امضای «منه ادام الله ظله» و «منه دام ظله العالي» و «محمد علی عفی عنه»؛ مهر: «محمد علی بن محمد باقر» (بیضوی)، «عبده محمد علی بن محمد باقر 1226»؛ جلد: تیماج، 285 گ، 32 سطر، اندازه: 31×21 سم [ف مخ]
آغاز: برابر؛ انجام: فالحمد له حمدا یلیق بحضرته و الصلوة علی سید خلیقته و خلیفته في امته و علی الأطيبين من أهل بیته
خط: نسخ، کا: موسی بن محمد علی کاشانی، تا: پنج شنبه 16 جمادی الاول 1226 ق؛ مصحح، محشی با نشان «منه دام ظله العالي»؛ 196 گ، 30 سطر، اندازه: 21×29 سم [ف: 8 - 4578]
خط: نسخ، کا: احمد بن علی مختار گلپایگانی، تا: جمعه 8 رجب 1227 ق؛ مصحح، تملک: محمد جعفر (شریعتمدار) استرابادی با مهر «کل شیء عبده محمد جعفر»؛ جلد: تیماج روغنی، 243 گ، 29 سطر، اندازه: 30×20 سم [ف: 27 - 202]
بی کا، تا: 1229 ق؛ در تاریخ 1232 تصحیح شده است؛ قطع: رحلی [ف: - 244]
آغاز: برابر؛ انجام: وفقنا الله لسلوك السبيل الأقوم و صرف و جوهنا إلى ما هو الأحرى و الأهم و قد اتفق الفراغ من تأليفه ...
خط: نستعلیق، کا: حسینی، محمد ابراهیم بن محمد، تا: 1231 ق، حسب الامر ملا عبدالمجید؛ محشی با امضای: «منه دام ظله»؛ واقف: شهاب الدين مرعشی نجفی، 1338؛ جلد: تیماج مذهب، 262 گ، 30 سطر، اندازه: 30×21 سم [ف: 2 - 625]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: (احتمالا) محمد بن محمد علی طبیب کاشانی، تا: 1232 ق؛ جلد: تیماج مذهب، 136 گ، 29 سطر، اندازه: 21×14/5 سم [ف مخ]
آغاز: برابر؛ انجام و وفقنا لسلوك السبيل الأقوم و اصرف وجوهنا الى ما هو الاحرى و الاهم، و قد اتفق الفراغ من تالیفه ...
جلد دوم؛ خط: نستعلیق، کا: علی بن گنجعلی جاسبی وارانی، تا: شعبان 1234 ق؛ مصحح؛ 186 گ، 17 سطر، اندازه: 20/5×15 سم
[ف: 1 - 379]
جلد 1، قضاء و شهادات؛ خط: نسخ، کا: محمد باقر بن علی اکبر، تا: 1234 ق؛ قطع: خشتی [رشت و همدان: ف: - 1617]
آغاز: برابر؛ انجام: و صرف وجوهنا الى ما هو الاحري و الاهم و قد اتفق الفراغ من تالیفه ... و علی الأطيبين من أهل بیته و ذریته
خط: نسخ، بی کا، تا: شنبه 25 رمضان 1236 ق؛ از روی نسخه اصل به امر مؤلف، مصحح، مقابله شده، محشی با نشان «منه دام ظله»؛ تملک: محمد یوسف بن محمد باقر طباطبایی؛ جلد: تیماج مذهب، 296 گ، 29 سطر، اندازه: 30×20 سم [ف: 30 - 34]
آغاز: برابر؛ انجام: استنباط الأحكام علی نحو خاص لم یصل اليه ایدی الاقوام و ما هو الا بتوفیق الله خالق الانام
خط: نسخ، کا: محمد بن علی اکبر، تا: 1238 ق؛ جلد: تیماج، 230 گ، 31 سطر (21×12/5)، اندازه: 30×20 سم [ف: 8 - 433]
آغاز: بسمله المقصد الثالث في الأدلة الشرعية و المراد بها ما یثبت حجیتها شرعا أو ما یثبت و ینفی به الأحكام؛ انجام: برابر
المقصد الثالث تا آخر کتاب؛ خط: نسخ، بی کا، تا: 1239 ق؛ جلد: روغنی، 171 گ، 21-22 سطر، اندازه: 18×27 سم [ف: 8 - 4579]
آغاز: برابر؛ انجام: فالحمد لله حمدا یلیق بحضرته و الصلاة علی سید خلیقته و خلیفته في أمته و علی الأطيبين من أهل بیته و ذریته
جلد اول؛ خط: نسخ، کا: محمدرضا بن محمد امین بیدگلی، تا: رجب 1239 ق، جا: کاشان مدرسه سلطانیه؛ مصحح، محشی از مؤلف با نشانی «منه دام ظله»، با یادداشتی از محمد علی که کتاب امانت آخوند ملاعلی اکبر بن اسماعیل بیگ آرانی است و نزدوی امانت می باشد؛ جلد: تیماج، 253 گ، اندازه: 22×17/5 سم [محدث ارموی مخ: 3 - 1542]
آغاز: برابر انجام: حضنا الله سبحانه بالطافه الخفية ... صرف وجوهنا الى ما هو الاخرى و الاهم.
خط: نسخ، کا: علیمحمد بن حاج غلامعلی، تا: 1239 ق، به امر محمد جواد فرزند مؤلف؛ مصحح، محشی از مؤلف به نشان «منه دام ظله» و «محمد جواد نراقی» به خط خود او؛ جلد: تیماج، 772 ص، 27 سطر، اندازه: 21/5×29/5 سم [ف: 50 - 192]
آغاز: برابر؛ انجام: و الاخبار في جانب المخالف اکثر واضح یتقوی جانب المشهور و یضعف الطرق الاخر و الله المستعان.
خط: نسخ، کا: کرد محله ای استرآبادی، مرتضی، تا: 8 رمضان 1240 ق؛ جلد: تیماج، 224 گ، 22 سطر (16×12)، اندازه: 22×17 سم [ف: 16 - 662]
آغاز: برابر؛ انجام: لخصوصية المورد خصنا الله سبحانه بالطافه ... من أهل بیته و ذریته.
خط: نسخ، کا: میرزا محمد بن علی اکبر دستگردی کزازی، تا: پنج شنبه 1 رجب 1241 ق؛ 253 گ، 31 سطر (12/5×21/5)، اندازه: 31×21 سم [ف: 5 - 655]
آغاز: برابر؛ انجام: و اوردنا موارد اکرامه و احسانه بمحمد و آله سادات البرية و وفقنا لسلوك السبيل الاقوم و صرف وجوهنا الى ما هو الاحرى والاهم. فراغ
خط: نسخ، کا: رمضانعلی، تا: 19 شوال 1242 ق؛ تملک: محمدنقی بن احمد بن محمد مهدی، تقریظی از محمد اسماعیل بن محمد قاسم در مدح مؤلف و کتاب؛ جلد: تیماج مذهب، 223 گ، 31 سطر، اندازه: 30×21 سم [ف: 8 - 4578]
آغاز: برابر؛ انجام: فالحمد له حمدا یلیق بحضرته و الصلاة علی سید خلیقته و خلیفته في أمته و علی الأطيبين من أهل بیته و ذریته.
خط: نسخ و نستعلیق، کا: عبدالعظیم بن علی اردکانی یزدی (بخش هایی از آن)، تا: 1242 ق؛ جلد: تیماج، 380 گ، اندازه: 21×15 سم [ف: 16 - 132]
آغاز: المقصد الثالث في نبذ مما یتعلق بالحکم و لنقدم مقدمة عی انهم قسموا الحكم الى شرعی و وضعی؛ انجام: و صرف وجوهنا الى ما هو الاولى و اهم و قد اتفق الفراغ ...
ج 2، شامل مقصد سوم تا آخر کتاب؛ خط: نستعلیق، کا: محمد سعید، تا: 1243 ق، جا: کربلا، مدرسه حسین خان؛ اهدایی: رهبری، مهر 1386؛ جلد: مقوا، 187 گ، 23 سطر، اندازه: 22×16 سم [اهدائی رهبر: 11 - 499]
مشهد؛ شیخ علی حیدر، شماره نسخه: 276
همان نسخه بالا [مؤيد: 1 - 246]
آغاز: برابر؛ انجام: و صرف وجوهنا الى ما هو الاخرى و الاهم و قد اتفق الفراغ من تأليفه ... سنة أربع و عشرین بعد الألف و مائتین ... بقلم الاقل الحقير حسین بن شیخ احمد ... سنة السادس و الاربعين بعد الالف و المائتين ...
خط: نسخ، کا: حسن ابن شیخ احمد، تا: 1246 ق؛ محشی؛ 335 گ، 27 سطر (12×21/5)، اندازه: 31×21 سم [ف: 2 - 143]
خط: نسخ، کا: علی محمد بن غلامعلی، تا: 1247 ق، برای فرزند مؤلف هاشم بن احمد: 275 گ، 32 سطر، اندازه: 20×30 سم [ف: 271 - 1]
خط: نسخ، کا: محمد طاهر بن محمد رفیح عطار نطنزی، تا:
دوشنبه 28 محرم 1249 ق، جا: تهران مدرسه فخریه؛ تملک: محمد مهدی بن میرزا محمد حسین؛ جلد: تیماج، 295 گ، 27 سطر، قطع: رحلی [آستانه قم: 176]
آغاز: برابر؛ انجام: و قد جائنا بحمد الله سبحانه محتوياً علی امهات المسائل و مهماتها ... فالحمد لله حمدا یلیق بحضرته و الصلوة علی سید خلیقته و خلیفته في امته و علی آله الطيبين من أهل بیته و ذریته
خط: نسخ، کا: مهدی به حاج محمد حسین کاشانی آرانی، تا: 1249 ق؛ محشی با علامت «منه قدس سره»؛ جلد: تیماج، 204 گ، 28 سطر، اندازه: 30×20/5 سم [ف: 24 - 187]
خط: شکسته نستعلیق، کا: علی بن محمد بك نراقی، تا: سه شنبه 14 ربیع الاول 1250 ق؛ قطع: رحلی [رشت و همدان: ف: - 1365]
خط: نسخ، کا: محمد بن محمد جعفر بیدگلی، تا: 5 ربیع الاول 1250 ق؛ 311 گ، 26 سطر، اندازه: 21×14/5 سم [ف: 25 - 254]
خط: نسخ، کا: ابوالقاسم بن عبدالرحیم ارانی کاشانی، تا: جمعه دهه سوم ربیع الاول 1251 ق؛ مصحح، محشی از مؤلف؛ جلد: روغنی، 217 گ، 29 سطر، اندازه: 21×30 سم [ف: 18 - 221]
خط: نسخ، کا: محمد علی بن محمد حسن کاشانی آرانی، تا: 1253 ق، جا: آران؛ 231 گ، 28 سطر، اندازه: 31×21 سم [ف: 2 - 489]
آغاز: برابر؛ انجام: قواعد استنباط الأحكام علی نحو خاص لم یصل اليه ایدی الأقوام و ما هو الا بتوفیق الله خالق الأنام فالحمدلله حمدا یلیق بحضرته و الصلوة علی سید خلیقته في امته و علی الأطيبين من أهل بیته و ذریته تمت
از اول تا آخر؛ خط: نسخ و نستعلیق، کا: قربانعلی رکاوندی اشرفی مازندرانی، تا: دوشنبه 14 رمضان 1254 ق؛ مصحح؛ 241 گ، 21 سطر، اندازه: 21×34 سم [ف: 8 - 4578]
جلد 1، خط: نسخ، کا: عبد الحسين بن ابی طالب، تا: 17 رمضان 1254 ق، جا: قزوین مدرسه حاج ملا صالح؛ قطع: خشتی [رشت و همدان: ف: - 1366]
خط: نسخ، کا: نجم الدين بن احمد محلاتی، تا: 3 شوال 1255 ق؛ افتادگی: آغاز؛ 269 گ، اندازه: 30/5×21 سم [ف: 1 - 140]
آغاز: برابر؛ انجام: و قد اتفق الفراغ من تسویده في یوم الاحد من شهر ربیع الثاني لست و خمسین و مأيتان بعد الالف من الهجرة النبويه ... محمد تقی هزار جریبی ...
خط: نستعلیق، کا: هزار جریبی، محمد تقی بن محمد فاضل، تا: 1256 ق؛ جلد: تیماج، 370 گ، 28 سطر، اندازه: 36×21/5 سم [ف: 1278 - 10]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 3 جمادی الاول 1256 ق؛ تملک: محمد نعیما به تاریخ 1258، محمد علی بن محمد شفیع؛ مهر: «المتوكل علی الله عبده محمد» (بیضوی)؛ جلد: تیماج، 223 گ، 16 سطر، اندازه: 21×13 سم [ف: 21 - 99]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد جعفر بن عبدالرحیم، تا: 3 ربیع الاول 1256 ق؛ مهر: علی اصغر بن حاجی علی آرانی «عبده الراجي علی اصغر» (بیضوی)؛ واقف: علی اصغر بن حاجی علی آرانی، شعبان 1270؛ جلد: تیماج، 163 گ، 30 سطر، اندازه: 30×20 سم [ف مخ: - 167]
آغاز: برابر؛ انجام: و اسس فیه اساس قواعد استنباط الأحكام علی نحو خاص لم یصل اليه ایدی الاقوام و ما هو الا بتوفیق الله خالق الأنام.
خط: نسخ، کا: محمد کاظم بن قاسم اصفهانی، تا: 1257 ق؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ جلد: تیماج مذهب، 347 گ، 26 سطر (12×21/5)، اندازه: 31×20/5 سم [ف: 14 - 17]
آغاز: برابر؛ انجام: جلد اول: و الأخبار في جانب المخالف اکثر و اصح یتقوی جانب المشهور و یضعف الطرف الاخر. تم؛ انجام جلد دوم: بل یمکن أن یکون بخصوصية المورد خصنا الله سبحانه بالطافه ... إلى ما هو الاخرى و الدوام.
خط: نسخ، کا: محمد صالح بن محمدرضا ساکن ساوج بلا، تا: چهارشنبه 7 صفر 1257 ق؛ واقف: علی مردان خان تیموری (نصرت الملك)؛ جلد: تیماج، 280 گ، 31 سطر (13/5×21/5)، اندازه: 31×21 سم [ف: - 215]
آغاز و انجام: برابر
جلد های اول و دوم؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: ربیع الاول 1258 ق؛ واقف: شهر بانو و شرف نساء دختران اسماعیل ناطری، 1263 ق؛ 225 گ، 15 سطر، اندازه: 22×15 سم [ف: - 156]
کا: ملا شیخعلی، تا: 1258 ق؛ واقف: شهر بانو و شرف نساء دختران اسماعیل ناطری، 1263 ق؛ 227 گ، 23 سطر، اندازه: 22×15 سم [ف: - 156]
آغاز: برابر؛ انجام: و صرف وجوهنا الى ما هو الاحري و ادوم و
قد اتفق الفراغ.
خط: نسخ و نستعلیق شکسته، کا: محمد صالح بن محمدرضا ساوجبلاقی، تا: چهارشنبه 7 صفر 1258 ق؛ واقف: علیمردان خان تیموری (نصرت الملك)، جلد: تیماج، 280 گ، اندازه: 21×31 سم [رشت و همدان: ف: - 1768]
آغاز: برابر کامل؛ خط: نستعلیق، کا: محمد حسن هزار جریبی، تا: 1260 ق؛ واقف: سپهسالار، جلد: تیماج، 207 ص، 28 سطر، اندازه: 31×21 سم [ف: 1 - 618]
آغاز: المقصد الرابع في الأدلة الشرعية و المراد منها ما ثبت حجیتها او ما یثبت و ینفی به الأحكام الشرعية فیشتمل الأدلة العقيلة ایضا و صرحوا بانها منحصرة في اربعة الكتاب و السنة و الإجماع؛ انجام: واسس فیه اساس قواعد استنباط الأحكام علی نحو خاص لم یصل اليه ایدی الاقوام و ما هو الا بتوفیق الله خالق الأنام. فالحمد له حمدا یلیق بحضرته والصلوة علی سید خلیفته و خلیفته في امة و علی الأطيبين من أهل بیته و ذریته
جلد دوم و کامل است (این نسخه ادامه جلد اول مندرج در شماره 54 می باشد)؛ خط: نسخ، کا: محمد علی بن محمد حسنکاشانی بیدگلی، تا: 16 رمضان 1261 ق، جا: کاشان مدرسه سلطانیه؛ مصحح؛ جلد: تیماج مذهب، 193 گ، 23 سطر، اندازه: 21×15 سم [ف مخ]
خط: نسخ، کا: زین العابدين بن محمد تقی خوانساری، تا: 1265 ق؛ 628 ص، 31 سطر، اندازه: 31×21/5 سم [ف: 21 - 328]
خط: نسخ، کا: عبدالحسین بن ابی طالب، تا: جمعه 1 رجب 1266 ق، جا: همدان؛ قطع: خشتی [رشت و همدان: ف: - 1366]
خط: نسخ، کا: نجف آبادی اصفهانی، حسین بن عبدالقادر، تا: پنج شنبه 24 رمضان 1271 ق؛ جلد: تیماج مذهب، ابعاد متن: 12×21/5، اندازه: 33×21/5 سم [ف: 16 - 678]
آغاز: برابر؛ انجام: و لا یعلم من الاخبار ان تقدیم الشارع ما اتفق انه ظ في بعض المواضع لاجل انه ظ بل یمکن أن یکون الخصوصية المورد خضنا الله سبحانه ... و وفقنا لسلوك السبيل الاقوم و صرف وجوهنا الى ماهو الاهري والا هم وقد اتفق الفراق ... و علی الأطيبين من أهل بیته و ذریته
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ مصحح؛ تملک: ابراهیم بن محمد کوزکنانی با مهر «یا محمد» (بیضی) به تاریخ جمادی الثاني 1280 ق؛ جلد: گالینگور، 308 گ، 27 سطر، اندازه: 15×21/5 سم [ف مخ]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ تملکی در قم مورخ جمادی الاول 1289 با مهر «محمود بن محمد ابراهیم» (بیضی)؛ جلد: تیماج، 282 گ، 30 سطر، اندازه: 20×29 سم [ف مخ: 5 - 2126]
مقداری از کتاب؛ خط: نسخ، بی کا، تا: با تاریخ 1298؛ 16 گ (235 پ - 250 پ)، اندازه: 22×16 سم [ف: 2 - 440]
بی کا، بی تا؛ قطع: رحلی [ف: - 244]
بی کا، بی تا؛ قطع: رحلی [ف: - 244]
از منهج دهم در ادله شرعیه که در آن مقدمه است و چند مطلب؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ قطع: خشتی [نشریه: 5 - 609]
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ محشی با امضاء رضا الدامغاني، علی الطهراني، محمد علی عفی عنه؛ 225 گ، 31 سطر، اندازه: 21×29 سم [ف: 1 - 271]
آغاز: برابر؛ انجام: في بعض المواضع لاجل انه ظاهر بك یمکن أن یکون لخصوصية المورد خصنا الله سبحانه بالطافه ...
خط: نسخ زیبا، بی کا، بی تا؛ مجدول، محشی از مؤلف به امضاء «منه دام ظله العالي»؛ جلد: ساغر، 232 گ، 27 سطر، اندازه: 21×30 سم [میراث اسلامی: دفتر دهم - 761]
از مناهج نراقی، الأمر یدل علی الماهية او الفرد؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ 24 سطر (14×8)، اندازه: 21×15 سم [سنا: ف: 1 - 363]
آغاز: ... فهو حقيقة لیس من مسائله و انما ادرج فیها المشابهة ایاها في استنباط احکام الفقه عنه و بالشرعیه العقيلة و بالفرعية الاصلية و بالاخیر التقليد؛ انجام: بل یمکن أن یکون لخصوصية المورد و خصنا الله سبحانه بالطافه الخفيه و الجلية و اوردنا موارد اکرامه و احسانه بمحمد و آله السادات ... تا اواخر تعادل و تراجیح؛ خط: شکسته، نستعلیق، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ محشی با امضای «منه دام ظله»؛ جلد: گالینگور، 404 گ، 24 سطر، اندازه: 21×15 سم [ف مخ]
آغاز: بسم الله خیر الأسماء و له الحمد علی کل حال المنهج العاشر في الأدلة الشرعية و فیه مطالب مقدمة تشتمل علی أمور الدليل لغة فعیل بمعنی الفاعل؛ انجام: و لابد و ان یشعر النفس بهاتین المقدمتين حتی یحصل له العلم و ان لم یتشکل في النفس هذه
المقدمات بلفظ منظوم فقد شعر.
از ابتدای «المنهج العاشر في الأدلة اللفظية» تا اواسط «المطلب الثالث في السنة»؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ محشی با امضای «منه دام ظله»؛ جلد: تیماج قهوه ای، 96 گ، 18 سطر، اندازه: 16/5×22 سم [ف مخ]
آغاز: المنهج الثاني في الأدلة الشرعية و فیه مقاصد و خاتمة المقصد الأول هی تشتمل علی أمور لاریب و لا اشکال في آن المقصود بالذات من خلقة العباد؛ انجام: المقام الخامس في الظن من حیث الكيفية من انه فیما ثبت اعتباره مما ثبت ... ولکن الحق لزوم الفحص حتی یثبت الدليل علی العدم و ذلك للاصل.
از «المنهج الثاني في الأدلة الشرعية» تا آخر جزء سوم؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج مذهب، 164 گ، 22 سطر، اندازه: 22×15/5 سم [ف مخ]
آغاز: برابر؛ انجام: یقال ان الغالب لما کان انه لا یمکن معرفة الرضا و السخط من الله سبحانه بالعقول و لا سبیل لها اليها الا في موارد قليلة فالمتکلم لم یلتفت اليها و اجری الكلام مجری ما هو الغالب علی أن العام یخصص بالمخصص و قد مر
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ مصحح، با علامت بلاغ، جلد: تیماج مذهب، 182 گ، 23 سطر، اندازه: 21×15 سم [ف مخ]
آغاز: برابر؛ انجام: کما بینا وجهه في شرح تجرید الاصول و دلیله انه لواتی بالفعل ثانية و ثالثه لقد ممتثلا و اتیان بالمامور به عرفا ولا جل ان الامتثال لا یخلو عن الثواب
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ جلد: تیماج، 64 گ، اندازه: 21×15 سم [ف مخ: 5 - 2126]
آغاز: البصيره حیث یعلم منه المناسبة بین المنقول و المنقول اليه جرت العادة بذکرهما فتقول اما تعریفه باعتبار العلمية فهو العلم بالقواعد المقررة لاستنباط الأحكام الشرعية الفرعية عن ادلتها التفصيلية؛ انجام: ثم الدليل لایوصل الى المطلوب الا باستدلال و النظر و هو علی قسمین اجمالی و تفصیلی و المراد بالاجمال هوالحکم
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز؛ مصحح؛ جلد: تیماج قهوه ای، 272 گ، اندازه: 28×18 سم [ف مخ: 5 - 2126]
خط: نسخ، بی کا، بی تا [ف: - 90]
آغاز: برابر؛ انجام: منهاج اذا کان لاحد المتعارضين الترجيح فیجب تقدیمه و العمل به اجماعا ... و فیه أن الاعتبار بعض في الشهادات لیس لأجل زيادة الظن بل الدليل من الخارج و اعتبار الصحابة
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ 313 گ، 21-22 سطر، اندازه: 30×20 سم [ف: 8 - 4578]
آغاز: بها فقیها مع ان الحاصل من الأدلة لیس التصور و مدخلیتها فیه احیانا؛ انجام: فیقال کیف یکون حال الناس الذين یاتون بعد ذلك بل وقع کما في قوله سیاتی زمان علی امتی و ما ورد من نداء ابراهیم بعد بناء.
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ 70 گ، 26 سطر، اندازه: 15/5×21/5 سم [ف: 1 - 104]
انجام: مناف لاعتبار قید الوحدة في الموضوع له و منها أن الواضع ان لم یضع اللفظ للمجموع لم یجز
فقط مقداری از آغاز کتاب؛ کا: زین العابدين گلپایگانی، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ 9 گ (2 پ - 10 پ)، اندازه: 21×14/5 سم [کتابخانه های گلپایگان: ف: - 91]
manāhij-ul aḥkām
مشهد؛ مدیر شانه چی؛ شماره نسخه: 131
در چند کتاب هر یک چند منهج هر یک چند هدایه، متنی است بی استدلال در فقه، جز نسخه ای است که در فهرست آستان قدس (5) یاد شده است. طهارت تا امر به معروف و نهی از منکر و قضاء؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ قطع: ربعی [نشریه: 5 - 609]
manāhij-ul ahkām
تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 21190
بی کا، بی تا، خریداری از زهرا ملکی [رایانه]
manāhij-ul axbār fi š.-i k.-il istibşār
علوی عاملی، احمد بن زین العابدين، - 1054 قمری
‘alavī āmelī, ahmad ebn-e zayn-ol-'ābedīn (- 1645)
وابسته به: الاستبصار فیما اختلف من الاخبار؛ شیخ طوسی، محمد بن حسن (385-460 ق)
تاریخ تأليف: 1039 ق
شرحی است مفصل بر کتاب «استبصار»، که به جهات سندی و هم متنی و نقل اقوال پرداخته است. کتاب جهاد آن به سال 1039 ق پایان یافته است. او این شرح را در رد یکی از معاصران
خود او که گویا محمد امین استرابادی باشد نگاشته است. وی می گوید که او استدلال به آیت های قرآن را در احکام شرعی روا ندانسته و اخبار تهذیب و استبصار و مانند آن ها را صحیح و درست پنداشته است. در آن آمده: «سید احمد که جاودان بادا ** کرد تصنیف شرح استبصار/ سال تاریخ خواست ذوقی ** سید احمد مناهج اخیار».
آغاز: بسمله، الحمد الله الذي أحلنا دارالمقامة من فضله لا یمسنا فیها نصب و لا یمسنا فیها لغوب ...
آغاز: الحمدلله عالم السر و الخفيات و واهب المنح و العطيات و الصلاة علی محمد المبعوث الى الكائنات
کتاب صلاة؛ خط: نستعلیق نازیبا، کاتب - مؤلف، بی تا؛ مهر: محمد حسین بن علی اصغر حسنی حسینی مشهور به شیخ الاسلام تبریزی بتاریخ یکشنبه غره ذیقعده 1253 «الواثق بالله الغني محمد حسین الحسني الحسيني» (مربع)، «محمد باقر العلوم» (بیضوی)؛ جلد: تیماج، 296 گ، اندازه: 13/5×20/5 سم [ف: 14 - 151]
آغاز: برابر؛ انجام: اذهوا الحفيظ العليم الكريم و القدير الرؤف الرحيم
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ مجدول؛ در برگ عنوان چنین آمده: «من مصنفاتی و متملکاتی حرره اقل المفتاقين الى رحمة رب الغني احمد بن زین العابدين العلوي مصلیا مستغفرا»؛ مهر: «من تملکات العبد زین العابدين العلوي»؛ اهدایی: وزیری؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: تیماج، 191 گ، 25 سطر (23×14)، اندازه: 22/5×30 سم [ف: 1 - 328]
یزد؛ جامع کبیر؛ شماره نسخه: 205
همان نسخه بالا [نشریه: 4 - 414]
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 2450 - ف
نسخه اصل: همان نسخه بالا [فیلم ها ف: 1 - 387]
آغاز: بسمله الحمدلله من حمده ... قوله رحمة الله ابواب تطهیر الثياب و البدن من النجاسات باب بول الصبي اخبرنی الحسين بن عبیدالله؛ انجام: اللهم اجعل قلبی و رزقی دارا یمشی قارا و اجعل لی عند قبر رسول الله صل الله علیه و آله قرارا و مستقرا هذا آخر الجزء الثاني علی شرح کتاب الاستبصار و الله ولی الفضل و الكمال و کان ذلك في أوائل شهر ربیع الثاني سنه اربع و ثلثین بعد الالف
خط: نسخ مخلوط به نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ مصحح؛ واقف: عبدالاحد بن عبدالجلیل، 1244 ق؛ جلد: تیماج، 240 گ، 14 سطر، اندازه: 20/5×13 سم [ف: - 151]
آغاز: احمد الله علی جزیل آلائه و جمیل نعمائه و الصلوة علی اشرف انبیائه و اولیائه محمد صلی الله علیه و آله؛ انجام: و یعرضوا علینا نصرهم
ج 3، تنها کتاب حج؛ خط: نسخ مخلوط با ریحان، بی کا، تا: با تاریخ 1065 ق؛ دارای یک سر لوح، مجدول؛ واقف: فاضل خان، 1065؛ 181 گ، 21 سطر، اندازه: 28×18 سم [ف: 5 - 308]
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 3209 - ف
نسخه اصل: همان نسخه بالا [فیلم ها ف: 2 - 99]
جلد اول؛ خط: نسخ، بی کا، تا: رجب 1084 ق؛ 295 گ، 22 سطر، اندازه: 25×19 سم [ف: 1 - 40]
آغاز: بسمله و به نستعین، الحمد الله علی آلائه المتكاثرة و نعمائه المتواترة و الصلوة علی محمد و عترته الطاهرة، أما بعد فیقول افقر عباد الله الملك الغنى؛ انجام: قال انما امر الناس أن يأتو هذه الأحجار فیطر فوا بها ثم یاتو نا فیخبرون ابولایتهم و یعرضو علینا نصرهم تم الجلد الثالث من کتاب مناهج الأخيار في ...
جلد دوم و سوم؛ خط: نسخ، بی کا، تا: اوایل قرن 12؛ اهدایی: وزیری؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: مقوایی، 286 گ، 21 سطر (20×12/5)، اندازه: 31×20 سم [ف: 2 - 460]
manāhij-ul asrār fī š.-i natāyij-il afkār
یزدی، عبدالسمیع بن محمد علی، ق 13 قمری
yazdī, “abd-os-samī' ebn-e mohammad ‘alī(- 19c)
وابسته به نتایج الأفكار؛ قزوینی، ابراهیم بن محمد باقر (1214-1262 ق)
به دستور: ابراهیم بن محمد باقر قزوینی
شرح استدلالی مفصلی است بر «نتایج الأفكار» سید ابراهیم قزوینی حائری. این شرح که با عناوین «قوله، قوله» به دستور ماتن که استاد شارح بوده نگاشته شده در دو جلد بزرگ و هر کدام شامل چهار جزء می باشد و بنا به گفته الذريعه (342/22) تأليف کتاب نزدیک هفت سال به طول انجامید و به تاریخ 2 ربیع الاول 1256 به پایان رسیده است.
آغاز: الحمدلله الذي عجزت عن معرفة حقیقته الظنون و الأفكار و برزت في مقام عبودیته خاضعة له القلوب و الابصار ... مسمیا بمناهج الأسرار في شرح ... بسمله. الحمدالله الاحد الصمد علی آلائه و السلام علی محمد المرسل ... قال السيد الاستاد و من علیه في الامور اعتماد العباد ... اما المقدمة هی بالفتح او بالکسر بمعنی المتقدمة مجازا و المراد هنا منها مقدمة العلم
آغاز: برابر؛ انجام: قوله فلا بد ملاحظة الموارد فان علم بالنقل ... و شك في المنقول اليه هل هو الحرفة او الملكة فمقتضی القاعدة التوقف، القول في الاوامر و النواهي
جلد اول، تا مبحث مشتق؛ خط: نسخ، کاتب - مؤلف، تا: 1254 ق؛ مصحح، محشی با رموز «منه عفی عنه والدیه، صح»؛ تملک: محمد موسوی جزائری، محمد حسین کلباسی؛ مصدر است به یک برگ حاوی اجازه سید ابراهیم قزوینی صاحب ضوابط به شاگرد خود و شارح نتائج الافكار عبدالسمیع یزدی در غره رجب 1254، آغاز اجازه: «... اجازة استادی دام ظله بخلطه المؤلف بسمله. حمدا کثیرا لمن شرع الاسلام و سهل و جعله فهما لمن عقل و ثقة لمن توکل ... و بعد فقد استجاز منی عبد السميع بن ... الرازي»؛ اهدایی: رهبری، شهریور 1387؛ جلد: تیماج مذهب، 134 گ، 19 سطر، اندازه: 21/3×13/7 سم [اهدائی رهبر: 11 - 500]
آغاز: بسمله. القول في الأوامر و النواهي اصل مقتضی القاعدة أن یتعرض لمثل هذه المباحث علماء العربية الا اهل الاصول لانها متعلقة بكيفية الاوضاع؛ انجام: قوله قلنا ان الكافر لما بلغ الخ اشارة الى الجواب عن النقض المذكور و هو واضح لا حاجة إلى توضیحه بعد تصریحه تم الربع الأول من شرح نتائج الافكار بید مؤلفه القاصر الفاني عبدالسمیع بن محمد علی بن احمد یزدی في اواخر ذی الحجة الحرام من شهور سنة خمس و خمسین بعد الالف و المأتين و یتلوه الربع الثاني في بقية مباحث النهي غفر الله لمن استغفر لمؤلفه والدیه
جلد 1، جزء دوم از جلد اول و شامل مبحث «اوامر» تا آخر مبحث «اجتماع امر و نهی» است که تأليف آن در اواخر ذیحجه 1255 به پایان رسیده، این نسخه به همراه نسخه قبلی (38991) ربع اول کتاب را تشکیل می دهند؛ خط: نسخ، کاتب - مؤلف، تا: ذیحجه 1255 ق؛ مصحح، محشی با رموز «منه عفی و عن والدیه، صح»؛ تملک: محمد حسین کلباسی با مهر «سلام علی ابرهیم» (بیضی)، محمد موسوی جزائری نجفی؛ اهدایی: رهبری، شهریور 1387؛ 131 گ ، 19 سطر، اندازه: 21/3×13/7 سم [اهدائی رهبر: 11 - 501]
آغاز: بسملة. الحمد الله الأحد الصمد علی آلائه و السلام علی محمد ... قال السيد الاستاد و من علیه في الامور اعتماد العباد قدوة ... هل النهي یدل علی الفساد اقول لما کانت هذه المسئلة مرتبطة بمسئلة اخری کثیر الفائدة؛ انجام: و یظهر حال غیره من انواع التخصيص و غیره بملاحظة ما ذکرناه بأدنى إلتفات و تأمل تمت
جزء سوم از جلد اول و شامل مبحث «دلالة النهي علی الفساد» تا مباحث «التخصيص و الاستثناء» است؛ خط: نسخ، کاتب - مؤلف، تا: حدود 1256 ق؛ محشی با رموز «صح، متن، منه عفی و عن والدیه»؛ مهر: «یا سمیع الدعاء ...» (بیضی)؛ اهدایی: رهبری، شهریور 1387؛ جلد: تیماج مذهب، 131 گ، 19 سطر، اندازه: 21/3×13/7 سم [اهدائی رهبر: 11 - 502]
آغاز: برابر
جلد اول کتاب و تا بحث مشتق؛ خط: نسخ، کا: حائری، محمد حسین بن محمد صالح، بی تا؛ مهر: کتابخانه میرزا ابوالفضل تهرانی (م قرنص)؛ جلد: تیماج، 129 گ، 21 سطر، اندازه: 21×15 سم [ف: 32 - 14]
جزء دوم کتاب و مباحث اوامر تا اجتماع امر و نهی را دارد؛ خط: نسخ، کا: محمد حسین بن محمد صالح حائری، تا: با تاریخ 1262 ق؛ مقابله کتاب از روی نسخه مصنف به تاریخ جمادی الاول 1262 به پایان رسیده؛ جلد: تیماج، 95 گ، 21 سطر، اندازه: 21×15 سم [ف: 14 - 33]
جزء سوم کتاب و شامل مباحث نواهی و عام و خاص می باشد؛ خط: نسخ، کا: محمد حسین بن محمد صالح حائری، بی تا؛ جلد: تیماج، 163 گ، 21 سطر، اندازه: 21×15 سم [ف: 14 - 33]
مناهج الأصول - مناهج الأحكام
manāhij-ul uşūl = al-manhaj = al-manhaj-ul uşūlīya
کاظمی، اسدالله بن اسماعیل، 1186 - 1237؟ قمری
kāzemī, asad-ol-lāh ebn-e esmāʻīl (1773 - 1822)
مباحث استدلالی مفصلی است درباره حجیت ظن خاص و حجیت کتاب و ادله عقلیه و حقیقت شرعیه و تکلیف کفار بفروع، با فوائدی در آغاز کتاب مشتمل بر احادیث فضل علم و علما و شیعه و مانند این ها.
[مكتبة امیر المؤمنين 404/4]
آغاز: بعد بناء الكعبة من في اصلاب الرجال و ارحام النساء الى یوم القيمة؛ انجام: یعطی کون الظاهر مما اعتنی به الشارع و جعله اصلا مردود بان الاخبار المقدمة للاصل اکثر بمراتب شتی.
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ 194 گ، 26 سطر (15×10)، اندازه: 21×15 سم [ف: 2 - 349]
آغاز: تقربت عن الأوطان و تبعدت عن الأهل و الاقران؛ انجام: الاشاره سابقا حیث له بینا علی ان المفهوم الى اخره تمت
خط: نستعلیق تحریری، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز [رایانه]
آغاز: بسم الله الهادي إلى توحیده و تمجیده و له الحمد علی توفیقه لطلب الحق و تمهیده ... أما المقدمات فقیها فوائد؛ انجام: و هذا کله ظاهر لکل متدبر منصف لا یغلبه الهوى و لا یستولی علیه من ال مذهب بحیث لا یسمع و لا یری
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ یادداشتی در معرفی کتاب که محمد بن محمود به تاریخ جمادی الثاني 1285 نوشته؛ جلد: تیماج، 315 گ، 21 سطر، اندازه: 31×20 سم [ف: 14 - 55]
بی کا، بی تا؛ خریداری از حوزه علمیه ولی عصر کرمان [رایانه]
manāhij-ul uṣūl
شوشتری، محمد جعفر بن آقا بزرگ، - 1261 قمری
šūštarī,mohammad ja‘far ebn-e āqābozorg (- 1845)
محل تأليف: کربلا
قواعد اصول فقه را با استدلالی و رد و ایراد، هنگامی که در کربلا بوده و از درس شریف العلماء بهره می برده، از افادات وی و گفته های علماء بزرگ این فن و آن چه خود استنباط کرده، در یک «مقدمه» و چند «باب» و یک «خاتمه» با عناوین «منهاج، منهاج» نگاشته است.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 7917
آغاز: الحمدلله الذي هدانا بمصابیح اصول کرمه الى مناهج مبادیء احکامه و عمنا في متابعة خواص أوليائه ببدائع نعمه؛ انجام: و قد مر أيضا تمام الكلام في وضع المشتقات ... عند المحققين من العلماء الأعلام فلا نحتاج إلى بسط الكلام في تحقیقها ...
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ قبل از کتاب معرفی سودمندی از مؤلف به خط سید محمد موسوی جزائری دیده می شود؛ 151 گ، 23 سطر، اندازه: 30×21 سم [ف: 20 - 245]
manāhij-ul uşūl
ناشناخته:
آغاز: مسالة في الأوامر اعمل ان العلماء اختلفوا فیما یکون للامر علی اقوال و لنا في المسالة مقامان المقام الأول في تحقیق معنی مادة الامر
نسخه اصل: کتابخانه شیخ علی کاشف الغطاء - نجف اشرف. مباحث استدلالی مفصلی است در اصول فقه با نقل گفتار بسیاری از علمای این فن و رد و ایراد در آن ها با عناوین «منهج - منهج» و از استادش با عنوان «استادنا الشريف» که ظاهرا همان شریف العلماء مازندرانی است نام برده است، نسخه مشتمل بر مباحث امر و نهی و الفاظ می باشد و ظاهرا جلد دوم «المناهج الحائرية» شیخ علی اصغر بن محمد حسین بفروئی یزدی می باشد؛ خط: نسخ و نستعلیق، کا: علی بن کربلائی رمضان، تا: قرن 13؛ تملک: محمد رضا بن محمد حسین به سال 1308؛ 187 ص [عکسی ف: 6 - 295]
آغاز: بسمله المنهج العاشر في الأدلة الشرعية و فیه مطالب مقدمة تشتمل علی أمور الاول الدليل لغة فعیل ...
ناشناخته. تأليف اواخر قرن 12 یا اوائل قرن 13. مناهج الأحكام نراقی در اختیار نبود تا با آن مقایسه شود بخشی از کتابی در اصول فقه است و موجودی از این کتاب شامل: منهج 10. در ادله شرعیه منهج، 11. در تعارض و تعادل و ترجیح منهج، 12. در اجتهاد و تقلید، مؤلف در باب جرح و تعدیل در اواخر منهج دهم تکمله ای آورده است که در آن نام عده ای از علما که به وی اجازه داده اند ذکر کرده است، چنان که می گوید: «تكملة قد اجازنی جماعة من الفضلاء المتجرين ... فمنهم الفاضل العالم العامل الكامل الامام المحقق ... میرزا ابوالقاسم القمي فاجازنی آن اروی عنه کلما یصح له أجازته و یحق علیه روایته من الزبر الدينيه و الكتب الاسلاميه من الأحاديث و الأدعية و الكتب الفقهية و الكلامية و العربية و الأصولية سیما الصحيفة السجاديه و الكتب المشهورة عن الكافي و ... فمنها ما عن شیخه و استاده بل استاد الكل ... آقا محمد باقر البهبهاني عن والده مولانا محمد اکمل ... و منها ما عن شیخه ... و منهم شیخنا الأعظم ... الشيخ جعفر النجفي مسکنا و مدفنا اجازنی آن اروی عنه ... و منهم استادنا ... المير السيد علی ... فقد اجازنی ان اروی ما سمعته منه ... و منهم الفاضل الوحيد ... الشيخ احمد بن زین الدين الاحسائي فقد اجازنی آن اروی عنه جمیع مقرواته و مسموعاته ...»؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ جلد: تیماج، 241 گ، 25 سطر (15×8/5)، اندازه: 14/5×21/5 سم [ف: 740 - 3]
آغاز: يؤيد ذلك انهم قسموا الاختصاص الى الملكي کالمال لزید و غیره کالجل للفرس؛ انجام: فلا یجوز التمسك بها اذا کان من غیرها من الأدلة اللفظية اذلا دلیل علی ...
قواعد و مباحث اصول فقه به طور تحقیق و استدلال و رد و ایراد در یک مقدمه و خاتمه و پانزده منهج و هر کدام شامل چند مصباح نگاشته شده است: منهج 1. المبادى اللغوية، 2. المبادي الاحكامية، 3. الأوامر و النواهي، 4. المنطوق و المفهوم، 5. العموم و الخصوص، 6. المطلق و المقيد، 7. المجمل و المبين، 8. الظاهر و المبين، 9. الكتاب العزيز، 10. السنة، 11. الإجماع، 12. الأدلة العقلية، 13. الاستصحاب، 14. القياس، 15. النسخ، الخاتمة في الاجتهاد و التقليد؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ واقف: سیده فقیهی، 1364 ش؛ جلد: گالینگور، 325 گ، 20 سطر، اندازه: 14/5×20 سم [ف: 5 - 680]
manāhij-ul aktāb
تهران؛ ملی، شماره نسخه: 25854
بی کا، بی تا؛ خریداری از حوزه علمیه ولی عصر کرمان [رایانه]
manāhij-u anwār-il ma‘rifa fī š.-i mişbāḥ-iš šarīa wa miftāḥ-il ḥaqiqa
میرزا بابا شیرازی، ابوالقاسم بن عبدالنبی، 1212؟ -1286 قمری
mīrzā bābā šīrāzī, ab-ol-qāsem ebn-e ‘abd-on-nabī (1798 - 1870)
وابسته به: مصباح الشريعة و مفتاح الحقيقة؛ جعفر بن محمد (علیه السلام)، امام ششم (80-148 ق)
تاریخ تأليف: چهارشنبه آخر ربیع الأول 1263 ق
کتاب شرحی است عرفانی و ذوقی بر کتاب مصباح الشريعه و مفتاح الحقيقه، جعفر بن محمد الصادق علیهما السلام. شارح نخست صحت انتساب کتاب را به امام (علیه السلام) مورد تحقیق قرار داده و سپس ضمن سه «منهج» به شرح ابواب کتاب پرداخته منهج 1. شرح ابواب الطريق إلى الله، در سی و پنج باب: 1) | البيان، 2) الاحكام ...، 35) بر الوالدين؛ منهج 2. شرح ابواب العلم و العقل و الاخلاق، در سی و چهار باب: 1) باب العلم، 2) آفت العلماء، 3) العقل و الهوى ...، 34) الاقتداء؛ منهج 3. شرح ابواب العقايد و الأعمال القلبية و المعارف، در سی و یک باب: 1) التوبة، 2) السلامة، 3) العزلة، 4) الفكرة ...، 31) حقيقة العبودية».
چاپ: دارالعلم شیراز، سنگی، 1353 ق، وزیری، 170+2+159 ص
[فهرستواره منزوی 992/8]
انجام: و عصمت از حقتع از برای خود و مسلمین خواهد. اللهم وفقنا للطاعات و احفظنا من المعاصي بجاه محمد و آله الطاهرين تم المنهج الاول.
تا آخر منهج اول کتاب؛ خط: نسخ، کا: احمد علی بن محمد علی، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ جلد: گالینگور، 244 گ، 18 سطر، اندازه: 15×20/5 سم [ف: - 662]
انجام: و ترک تکبر که ان الله لا یحب کل مختال فخور، و دیگر عفو کردن از ایشان است.
خط: نستعلیق خوب، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ مصحح؛ واقف: علی اکبر نوری زاده، اسفند 1354؛ جلد: گالینگور، 200 گ، 19 سطر، اندازه: 13/5×20/5 سم [ف: - 662]
آغاز: الحمدلله الذي ابدع ارواح العارفين بنور قدسه؛ انجام: و در جوار حضرت سبحان مجاور شوند الحمدلله الذي هدانا لهذا ... قد فرغت من تحریر هذا المنهج الثاني في شرح ابواب العلم و العقل و الأخلاق من کتاب مصباح الشريعة.
تا آخر منهج دوم؛ خط: نستعلیق مخلوط به شکسته، بی کا، بی تا؛ مصحح، محشی؛ جلد: مقوا، 275 گ، 19 سطر، اندازه: 15×21/5 سم [ف: - 661]
al-manāhij bi-šāhid-is sunna wa nahaj-il mutiṣawwifa
اصفهانی، معمر بن احمد، - 418؟ قمری
esfahānī,ma‘mar ebn-e ahmad(- 1028)
چاپ: به تصحیح نصرالله پورجوادی، معارف، 6 (1368): 235-283
شیراز؛ خانقاه احمدیه؛ شماره نسخه: 672/11
آغاز: بسمله، الحمدلله الواحد السميع الصمد البديع ... و بعد فقد اقترب الزمان و فسد. الاوان و حقق البرهان و مات اکثر العلماء و الاولياء ... قال ابو منصور ... و لما رایت عزته السنة و كثرة الحوادث و اتباع الهواء احببت ان اوصی اصحابی؛ انجام: و اهل الأثر اثمتنا فاحیانا الله علیها و اماتنا علیها برحمته انه قریب مجیب.
خط: نسخ خوانا، بی کا، تا: قرن 8؛ مصحح، مقابله شده؛ واقف: سید علی غیاثی، 27 رجب 1379؛ جلد: مقوا، 5 گ (95-99)، 19 سطر، اندازه: 24×16 سم [ف: - 361]
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 2919/13 - ف
نسخه اصل: همان نسخه بالا [فیلم ها ف: 1 - 742]
manāhej-ot telāva
ابن خلیفه، محمد بن احمد
ebn-e xalīfe,mohammad ebn-e ahmad
اهداء به: شمس الدين امیر محمد بن امیر علی بن امیر برندق برلاس
در یک «مقدمه» و هیجده «فصل» و «خاتمه» برای در قراءت تأليف شده است. فهرست رساله چنین است: مقدمه: در تقسیم دندان ها؛ فصل 1. مخارج حروف؛ 2. صفات حروف؛ 3. اجتماع صفات در هر حرفی؛ 4. تبیین حروف؛ 5. ادغام؛ 6. حکم میم ساکن؛ 7. حکم نون ساکن؛ 8 تفخیم و ترقیق لام و را؛ 9. مدات؛ 10. بیان معایب قرائت؛ 11. محافظت حرفی نزد حرفی؛ 12. بیان وقف به اسکان و روم و اشمام؛ 13. رسم الخط ضروری؛ 14. یا آت اضافه؛ 15. یا آت زوائد؛ 16. استعاذه؛ 17. تسمیه؛ 18.
فرش روایتین عاصم؛ خاتمه: در بیان معانقات.
آغاز: بسمله الحمدلله رب العالمين ... اما بعد می گوید مسود این صحیفه محمد بن احمد بن خلیفه که بر ضمایر اصحاب تحقیق
انجام: سورة الكافرون ولی دین بکسره سورة الفلق حسد مفتوح الاخر.
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 10؛ کاغذ: ترمه بخارائی، جلد: میشن، 15 سطر، اندازه: 31/4×23/3 سم [ف: 5 - 17]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد علی بن احمد حسینی، تا: 1061 ق؛ 47 گ (145 پ - 191 ر)، 19 سطر، اندازه: 25×16 سم [ف: 9 - 356]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 14؛ مصحح؛ جلد: تیماج، 75 گ، 14 سطر، اندازه: 18×11/5 سم [ف: 8 - 4579]
manāhij-ut tawassul fī mabāhij-it tarassul = minhāj-ut tawassul fī mabāhij-it tarassul
بسطامی، عبدالرحمن بن محمد، - 858 قمری
bastāmī, abd-or-rahmān ebn-e mohammad(- 1454)
لطایف و اسرار تصوف را در چهل و شش لطیفه با عناوین «لطیفه - لطیفه» بیان کرده است، در هر لطیفه ابتدا شعری آورده و بعداً با عنوان «و بعد» سری را بیان کرده و به دنبال آن نکته ای آورده و عقیب آن حکایتی را مناسب مقام ذکر نموده است. این کتاب خیلی مختصر و موجز و به طور رمزی برگزار شده است.
آغاز: ربنا افتح بیننا و بین قومنا بالحق و انت خیر الفاتحين ... و بعد فالعبد الملهوف الراجي عفو ربه ... ان اولی ما یرسخ في الجنان و یرشح به اللسان حمد من عواطفه شامله.
انجام: و انظر لمن ملك الدنيا باجمعها ** هل راح منها بغیر القطن و الكفن و الحمد بلاغاية و له الشكر بلا نهاية و صلی الله علی من جوامع اخباره ربانية و لوامع انواره رحمانية سیدنا محمد و علی آله و صحبه و سلم.
چاپ: مطبوعات الجوائب، با کتاب جنان الجناس از صلاح الدين صفدی، 160 ص، 1299 ق چاپ شده؛ استانبول، 1299
[کشف الظنون 1845/2 و 1846، الاعلام 331/3، معجم المطبوعات 5642/1]
شرح و حواشی:
1- مناهج التوسل في مباهج الترسل (مختصر)
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 10 ق؛ مجدول؛ واقف: ابراهیم شریف حسینی، 1230؛ جلد: تیماج، 195 ص، 11 سطر، اندازه: 15×20سم [ف: - 374]
قم: مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 803
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 3 - 6]
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 213 عکسی
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 1 - 195]
آغاز: برابر
لطائف الست الأولى فقط؛ بی کا، بی تا [ف: - 26]
manāhij-ut tawassul fi mabāhij-it tarassul (mx.)
وابسته به: مناهج التوسل في مباهج الترسل - منهاج التوسل في مباهج الترسل؛ بسطامی، عبدالرحمن بن محمد (- 858 ق)
[کشف الظنون 1845/2]
شیراز؛ شاهچراغ؛ شماره نسخه: 2392/5
برگ اول از مختصر کتاب مباهج الترسل تأليف محمد بسطامی (- 858 ق) که 46 لطیف را انتخاب کرده است؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 10؛ 1 ص (109 پ)، اندازه: 14/5×19/5 سم [ف: 3 - 122]
al-manāhij-ul ḥā’irīyya
بفروئی یزدی، علی اصغر بن محمد حسین، ق 13 قمری
bafrū’ī yazdī, ‘alī asqar ebn-e mohammad hoseyn ( 19 c)
تاریخ تأليف: 1250 ق؛ محل تأليف: کربلا
کتاب مفصلی است مشتمل بر 3 جلد در مباحث این فن؛ مبحث تعارض را در کربلا در شب چهارشنبه 10 ذیقعده 1250 به پایان رسانده است.
[مكتبة امیر المؤمنين 405/4]
آغاز: پس از خطبه مختصر و نام مؤلف: هذا هو المجلد الثالث من الكتاب المسمى بالمناهج الحايرية تذکر فیه الكلام في الأدلة العقلية؛ انجام: فکذلك الترجيح حیث قال الترجيح في اللغة هو جعل
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13، در حیات مؤلف؛ محشی از مؤلف؛ جلد: مقوا، 271 گ، 27 سطر، اندازه: 32×24 سم [ف: 16 - 476]
آغاز: خاتمه في التعارض و التعادل و التراجيح و قبل الخوض في المطلب لابد من تمهید مقدستین؛ انجام: و ارشد الى جادة النجاة عند الشكوك و الشهبات بحق محمد ... و عترته قد فرغ من تالیف هذا المجلد من الكتاب المسمى بالمناهج الحائرية مؤلفها ... علی اصغر بن محمد حسین البقروئي اليزدي الاصل و الكربلائي المسكن ... في ... الأول ليلة الأربعاء و هی ليلة العاشر من شهر ذی القعدة من شهور 1250 خمسین بعد الالف و المأتين في بلدة کربلا علی مجاوریها الف تحية و ثناء
خاتمه است در تعارض و تعادل و تراجیح، یک منهج در پایان افزوده شده و به نوشته مؤلف باید پس از منهج دوم گذارده شود، حواشی دارد؛ خط: نستعلیق، کا: خراسانی جنابدی، یوسف بن محمد حسن، تا: محرم 1251 ق، جا: کربلا؛ 35 گ (183 ر - 217 پ) [ف: - 481]
ج 3، کا: جعفر بن زین العابدين اصفهانی، تا: 1251 ق، جا: کربلا؛ از روی نسخه اصل به خط مؤلف که در سال 1250 ق تأليف کرده بود، کتابت کرده، در حیات مؤلف، مصحح، مقابله شده، دستخط فرزند مؤلف در پشت جلد، احتمالا این نسخه از نظر مؤلف گذشته است [میراث شهاب: س 10 ش 1-2-28]
آغاز: الحمدلله رب العالمين ... اما بعد فیقول العبد المحتاج ... هذا هو المجلد الثالث من الكتاب المسمى بالمناهج الحائرية نذکر فیها الكلام في الأدلة العقلية؛ انجام: و ارجح حسناتنا علی السيئة عند المحاسبه و جمعنا مع ساداتنا و موالینا في المقام المحمود ... بحق محمد و آله السادات و عترته الامجاد قد فرغ من تالیفات ... شهور سنة 1250 خمسین بعد الألف و ماتین في بلدة علی مجاوریها الف تحية و ثنا.
جلد سوم کتاب؛ خط: نسخ، کا: جعفر بن زین العابدين اصفهانی، تا: ذیحجه 1251 ق، جا: کربلا؛ مصحح، محشی؛ تملک: زین العابدين بن حسین طباطبایی؛ جلد: تیماج، 328 گ، 29 سطر (13/5×21/5)، اندازه: 20/5×30/5 سم [ف: 35 - 500]
هر سه جلد کتاب و جلد دوم و سوم از پایان افتاده دارد؛ خط: نسخ، کا: عبدالرزاق بن محمد حسن قزوینی مشهور به پنجعلی، تا: 4 ربیع الثاني 1264 ق، جا: کربلا خانه کربلائی کاظم نجار؛ جلد: تیماج، 402 گ، اندازه: 31×21 سم [ف: 16 - 207]
آغاز: بسمله - الحمدلله الذي شرح صدورنا بالاصول المشيدة للدین و نور قلوبنا بمتابعة کتابه المبين ... اما بعد فیقول العبد الفقير المحتاج إلى عفو ربه الغني علی اصغر بن محمد حسین البفروئي اليزيدي الأصل الحائري المسكن عفی الله عن جرائمها و تجاوز عن سیئاتهما أن علم اصول الفقه لما کان شرافته و عظم قدره و جلالة شأنه؛ انجام: و عن بعض الحاق اسم مفعول باسم الفاعل في الدلالة علی الحدوث و ضعف ما صاروا اليه ظاهر ... اسم الفاعل یدل احیانا علی التجدد لکن لیس دلالية للصيغة بل اما للمادة کالمتحرك او لامر خارجی كشهادة العادة و ایضا صفة المشبهة فدل علی الاستمرار باعتبار و العادة کما عن نجم الائمة.
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13 و 14؛ مصحح، محشی با امضای «منه عفی عنه» دیده می شود که در نظر اول، به خط مؤلف می نماید، اما بر اساس قرائن زیر، از روی نسخه ای که حواشی مؤلف را در حاشیه داشته کتابت شده است: یکی این که در دو موضع، یعنی برگ های 9 ر و 83 ر آمده «قال ره في الحاشيه» و «ثم قال ره» که این ره (- رحمه الله) نشانگر در گذشته بودن مؤلف است و با «منه عفی عنه» - که نشانگر زنده بودن و به خط مؤلف بودن است - منافات دارد، نیز در حاشیه برگ 194 پ نوشته شده: «این یک سطر و نیم که علامت گذاشته ام از حواشی بود. سهوا بخیال متن در متن نوشته شد. بعد از نوشته فهمیدم که از حاشیه بود» که این قرینه نشان می دهد کاتب از روی نسخه ای که حاشیه داشته رونویسی کرده و سعی در نقل تمامی متن و حواشی کرده است؛ 207 گ، 31 سطر، اندازه: 29/2×20/5 سم [ف: 27/1 - 180]
آغاز: الحمدلله رب العالمين ... هذا هو المجلد الثالث من الكتاب المسمى بالمناهج الحائرية نذکر فیه الكلام في الأدلة العقلية
جلد سوم کتاب و شامل مباحث ادله عقلیه و اجتهاد و تقلید می باشد، روی برگ اول بعضی نسخه ها، این کتاب تقریرات شریف العلما مازندارانی دانسته شده است؛ خط: نسخ، کا: محمد حسن بن رجبعلی قاری کاشانی، بی تا؛ تملک: مهدی موسوی طهرانی؛ 32 گ، 31 سطر، اندازه: 20/5×30/5 سم [ف: 15 - 130]
manāhej-ol haqq
نبوی دزفولی، اسدالله بن عبدالحسین، - 1403 قمری
nabavī dezfūlī,asad-ol-lāh ebn-e ‘abd-ol-hoseyn ( 1983)
رساله فتوایی مختصری است برای عمل مقلدین. شامل مقدمه در احکام تقلید بعد طهارت تا خمس.
آغاز: الحمدلله المتفضل بالنعم المنعم علی العباد بالفضل و الكرم الاكرم الذي علم الانسان نا لم یعلم ... و بعد چنین گوید اقل عباد الله
بی کا، تا: قرن 14 [ف: - 23]
و رساله ای از فیض کاشانی؛ بی کا، بی تا [میراث اسلامی: 5 - 606]
manāhij-ur rāšidīn fī š.-i nahaj-il mustaršidīn
حسینی عسکری، علی بن ابوالقاسم، ق 12 قمری
hoseyni-ye askari, 'ali-ye bn-e ab-ol-qasem ( - 18c)
وابسته به: نهج المسترشدين في أصول الدين؛ علامه حلی، حسن بن یوسف (648-726 ق)
شرح مختصر توضیحی است بر متن «نهج المسترشدين في اصول الدين» علامه حلی با چگونگی استدلال در مسائل مهم فلسفی و کلامی و به دور از گفتگو های مفصل که در فهم مطالب کمک نمی باشد، و احیانا اگر مسائلی احتیاج به تفصیل داشته باشد در حواشی شرح و بسط داده شده است.
قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 861
آغاز: الحمدلله الذي نور سرائر العلماء بالحجج الواضحات و بھی ظواهر هم بایثار الطاعات و ایدهم بإماطة شبهات الحاسدين؛ انجام: و الصلاة و السلام علی افضل من دعا إلى الملك الحق المبين محمد سید المرسلين و آله شفعاء المذنبين.
خط: نسخ، بی کا، تا: اواخر ربیع الاول 1133 ق؛ مصحح، محشی از مؤلف؛ 134 گ، 18 سطر، اندازه: 19×14 سم [ف: 3 - 75]
manāhej-os sālekīn fī axlāq-el mo’menīn
درباره اخلاقی عملی و آداب اسلامی با استفاده از آیات کریمه و احادیث اهل بیت علیهم السلام و نقل بعضی از اقوال فلاسفه و بزرگان عرفان، در یک «مقدمه» و سه «مقاله» و یک «خاتمه» و هر کدام دارای چند «منهج»: مقدمه: در تقسیم علم؛ مقاله 1. تهذیب اخلاق؛ مقاله 2. تدبیر منزل؛ مقاله 3. سیاست مدنیه؛ خاتمه: در احادیث و روایات متفرقه.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 2559
آغاز: الحمدلله رب العالمين ... اما بعد غرض از این کتاب منحصر در سه قسم است که هر قسمی در مقاله مبین گردد؛ انجام: اللهم اختم خواتیم امورنا بالخیر و السعادة بحرمة أفضل اهل الدلالة و الهداية و الزهادة.
خط: نسخ، بی کا، تا: پنج شنبه 20 ربیع الاول 1124 ق؛ جلد: تیماج، 224 گ، 20 سطر، اندازه: 20×10 سم [ف: 7 - 142]
manāhej-os sālekīn fī tarīq-e solūk-e ahl-el yaqīn
کرمانشاهی، محمد بن عبدالجلیل
kermānšāhī, mohammad ebn-e ‘abd-ol-jalīl
تاریخ تأليف: 3 جمادی الثاني 1267 ق
رساله ای در آداب و اخلاق اسلامی است که از آیات و روایات بهره می برد در یک «مقدمه» و سی «منهج» و یک «خاتمه». مؤلف آن را برای خطیبان ترتیب داده و در هر منهج برای آن خطبه ای و آغازی با یک آیه قرآن دارد و سپس به شرح و تفسیر آن می پردازد: مقدمه: ی خطب عشر عربية انشاها المؤلف؛ 1. مدح العبادة في المساجد؛ 2. فضل الصلاة و عقاب تارکیها؛ 3. فضل الصوم و الصائم؛ 4. زكاة و الصدقات؛ 5. العبادة و العبودية؛ 6. الأمر بالمعروف و النهي عن المنكر؛ 7. ذم الدنيا و الترغيب في الزهد فیها؛ 8. التوكل و الاجمال في طلب الرزق؛ 9. الدعاء و آدابه؛ 10. ذم الرياء؛ 11. صلة الرحم؛ 12. حسن الصبر؛ 13. شکر النعم و سجدة الشكر؛ 14. کظم الغيظ و حسن الخلق؛ 15. حسن الصمت؛ 16. الكبائر من الذنوب؛ 17. ذم الزنا و عقوباته؛ 18. عقوبة اللواط و النظر بشهوة؛ 19. ذم الخمر و شاربها؛ 20. ذم الغيبة؛ 21. مدح الصدق و ذم الكذب؛ 22. بخش الموازين و الغش؛ 23. العدل و الانصاف؛ 24. ذم اکل الحرام؛ 25. ذم الكبر و مدح التواضع؛ 26. التوبة و الأمر بها؛ 27. الاعمال الصالحة و حسن النية و طلب العلم؛ 28. الفرق بین التوبة و الانابة؛ 29. علائم الايمان الحقيق و الظاهري؛ 30. نوادر الاخبار و الأحاديث القدسية؛ خاتمه: في فضائل علی علیه السلام.
آغاز: نحمدك یا من شرح صدور العارفين بادراك مناهج الشرع القويم ... چون انوار هدایت ازلی و آثار فضل و فیض لم یزلی
انجام: فتفل في وجهه و قال اخسا یا خنزیر فوالله ما اصبح الا و وجهه و راسه کخنزیر، هذا آخر ما اوردته في هذا الكتاب المستطاب ...
[فهرستواره منزوی 634/6]
آغاز و انجام: برابر
کاتب - مؤلف، بی تا [دلیل المخطوطات: 1 - 289]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ و نستعلیق، کا: محمدرضا، تا: اوایل قرن 14؛ افتادگی: انجام؛ 188 گ، 12 سطر، اندازه: 16/5×21/5 سم [ف: 1 - 161]
manāhij-us surūr wa-r rašād fi-r ramy wa-s sibāq wa-s Şayd wa-l jihād
فاکھی، عبدالقادر بن احمد، 920 - 989 قمری
fākehī, 'abd-ol-qāder ebn-e ahmad (1515 - 1582)
اهداء به: نجم الدين محمد بن برکات بن محمد بن برکات بن حسن بن عجلان شریف حسنی مشهور به ابونمی حاکم وقت
مکه (- 992 ق)
در ذیقعده سال 947 ق کفار به سرزمین حجاز یورش برده و به مجاهدت نجم الدين محمد بن برکات بن محمد بن برکات بن حسن بن عجلان شریف حسنی مشهور به ابونمی حاکم وقت مکه شر آنان دفع گردیده است. مؤلف کتاب حاضر را به پاس قدردانی از حاکم مذکور نگاشته و تأليف آن را به وی اهدا نموده است. این کتاب در پنج «مقصد» و یک «خاتمه» تنظیم شده: مقصد 1. الجهاد و فضله؛ 2. الغزوات النبوية و السرايا المحمدية؛ 3. فضل المسابقة علی الخيل کالابل و نحوهما و خواص الجميع و أسراره و لطایف الوقائع المسوقة في حین مغارها؛ 4. فضائل الرمي و من ولع به و ما سیق في مجاله و الاشعار الرقيقة المنوهه بنحو نضاله؛ 5. الصيد و الصايد و المصاد و ما یتعلق بذلك من الخواص و الفوائد و اللطايف و العجايب و الفرايد؛ الخاتمة: في فضل الاثني عشر من آل البيت و ذکر نزر من تراجمهم.
قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 2733
آغاز: أحمدالله الذي أسس قواعد الشرف علی اساس الكمال و اطلع نجم الدين و شهابه في سماء النصر و الجمال و رفع مناره علی عمد الجهاد»
نسخه اصل: کتابخانه ای در نجف اشرف یا ترکیه؛ خط: نسخ معرب، بی کا، تا: 27 ربیع الاول 1009 ق؛ مجدول، مصحح؛ تملک: عبدالوهاب شویح جوهری، ذوالفقار کاشف به سال 1064؛ با صورت تقریظ ابن حجر هیثمی بر این کتاب به خط عبدالله دنوزی (دنوثری)؛ 227 ص [عکسی ف: 7 - 330]
manāhej-os saʻāda
شریف کاشانی، فضل الله بن محمد، ق 11 قمری
šarīf kāšānī, fazl-ol-lāh ebn-e mohammad (- 17c)
تاریخ تأليف: 16 محرم 1098 ق
کتابی است در بیان اصول عقاید شیعه و در اسرار عبادات و سنن و نیز در بیان صفات حمیده، مشتمل بر پنج «منهج» و یک «خاتمه»، هر منهجی مشتمل است بر مراحلی و هر مرحله مشتمل است بر چند قدم که در مجموع صد و هفت قدم است: منهج 1. اصول اعتقادات؛ 2. اسرار عبادات؛ 3. عادات و معاشرت؛ 4. اخلاق خبیثه شیطانی؛ 5. صفات حمیده.
مشهد؛ شیخ علی حیدر؛ شماره نسخه: 1068
آغاز: الحمدلله الذي هدانا مناهج دینه و ما کنا لنهتدی لولا أن هدانا الله؛ انجام: پس شوهر وی آن چنان کرد و پادشاه و خلائق به محل خود بازگشتند
خط: نسخ، کا: باقر بن محمد علی کاشانی، تا: 6 ذیقعده 1262 ق؛ 440 گ، 17 سطر، اندازه: 15×21/5 سم [مؤيد: 3 - 73]
manāhej-os solūk
اهدا به: سلطان محمد عثمانی
از: شیخ الهي عبد مجتنب عن المناهي. سه رساله است متصل به هم به نام های «مناهج السلوك» در سه منهج، «سر السلطنه» و «سر الوجود» که مؤلف برای سلطان محمد عثمانی در عرفان نگاشته است. در این سه رساله مؤلف طریقه سیر و سلوکی فریدالدین عطار نیشابوری را شرح و توضیح داده است
آغاز: شکر و سپاس و حمد بی قیاس ... اما بعد این عبد مجتنب المناهي شیخ الهي از برای تحفه ... سه رساله مسلسل و متصل با یکدیگر بر بساط خدمت ... اول مسمی به مناهج السلوك
[فهرستواره منزوی 993/8 و 481/7 با نام سر السلطنه]
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 13886/47
آغاز: برابر
بی کا، تا: قرن 11؛ جلد: مقوا، 8 گ (128 ر - 135 ر) [ف: 37 - 476]
manāhej-os solūk le-s-salātīn va-l molūk
محمد حسن بن ابو طالب، ق 13 قمری
mohammad hasan ebn-e abo-tāleb(- 19c)
اهدا به: حسین علی فرمانفرما
تاریخ تأليف: 22 ذیحجه 1233 ق؛ محل تأليف: شیراز (احتمالا)
در سیاست مدن، مشتمل بر یک «مقدمه» و سه «منهج» و دو «خاتمه»: مقدمه در بیان وجه احتیاج رعیت به سلطان و برعکس آن؛ منهج 1. بیان اموری که در حفظ ملک و سلطنت ضرور و در کار و در سیاست و بزرگی از آن ها ناچار است؛ منهج 2. کیفیت سلوک رعایا نسبت به سلاطین؛ خاتمه اولی در ذکر بعضی از وصایای افلاطن شاگرد خود ارسطو را ... خاتمه ثانیه در ذکر بعضی از وصایا ارسطو اسکندر را که فوائد آن ها نیز عموم دارد خصوصا سلاطین را.
آغاز: بسمله حمد بیحد و ثنای بیعد مرمالک الملوكي را سزد که ممکنات را از ظلمت آباد عدم بدار الملك وجود در آورده
انجام: دیگر استغنانیست این است آن چه از وصایا شریفه ارسطو که منظور حقیر عرض نمود ... تفرق حواس این کلمات سمت تحریر یافت و السلام
[فهرستواره منزوی 634/6]
آغاز و انجام: برابر؛ و قد وقع الفراغ من تسویدها في ليلة الثاني و العشرين من شهر ذی حجة الحرام سنة ثلث و ثلثین و مائتین بعد
الالف من الجهرة النبوية تمت علی ید المؤلف عفی عنه و الحمدلله اولا و اخرا.
خط: نسخ، کاتب - مؤلف، تا: 1233 ق؛ مجدول؛ مهر: «الراجي سنجر بن ایرج» (بیضوی)؛ جلد: تیماج، 79 گ، 8 سطر (10×6)، اندازه: 15/5×10 سم [ف: 51 - 26]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 22 ذیحجه 1233 ق؛ جلد: تیماج قهوه ای، 12 سطر (6/5×11/5) [ف: 1 - 258]
مشهد؛ مولوی؛ شماره نسخه: 517/1
همان نسخه بالا [نشریه: 5 - 76]
manāhij-us sawīya fi š.-ir rawdat-il bahīya fi š.-il lum'at-id dimašqīya
فاضل هندی، محمد بن حسن، 1062 - 1137 قمری
fāzel-e hendī,mohammad ebn-e hasan (1652 - 1725)
وابسته به: الروضة البهية في شرح اللمعة الدمشقية؛ شهید ثانی، زین الدين بن علی (911-965 ق)
تاریخ تأليف: 1088-1091 ق
شرح مفصل و مستدلی بر کتاب «الروضة البهية في شرح اللمعة الدمشقيه» تأليف شهید ثانی است که کتاب صلاة در 17 ربیع الاول 1088 ق و کتاب اعتکاف 22 شعبان 1095 ق پایان یافته است. کتاب طهارت به صورت مزجی است و باقی که تا کتاب اعتکاف ادامه یافته به صورت «قوله، قوله» شرح شده است. این کتاب را مؤلف «المناهج السويه في شرح الروضة البهيه» نام نهاده است.
آغاز: بسمله، الحمدلله الذي صدر بحمده مفخر کتبه المعجز لعباده من الجن و الانس تصديراً ..
[الذريعة 345/22 و 295/13]
مشتمل بر کتاب الزكاة و الخمس و الصوم می باشد و در شعبان 1095 تأليف آن به پایان رسیده؛ خط: نسخ، کاتب - مؤلف، بی تا؛ مصحح، با خط خوردگی؛ در برگ اول نام کتاب با تصریح به این که کتاب به خط مؤلف است؛ یادداشتی از «ابوالقاسم بن حسین» که کتاب را از «ملا عبدالعظیم بن آقا محمد حسین» به امانت گرفته؛ تملک: محمد جعفر بن محسن الحسيني در کاشان مدرسه سلطانیه به سال 1267 با مهر «لا اله الله الملك الحق المبين محمد جعفر الحسيني» (بیضی)؛ جلد: تیماج، 168 گ، 27 سطر، اندازه: 21×30 سم [ف: 1 - 49]
قم، مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 127
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 1 - 146]
کتاب الصلاة؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ نسخ گویا اصل؛ با یادداشت های تاریخ تولد فرزندی عطیه سلطان بیگم در روز پنج شنبه 8 جمادی الاول 1123 و صدرالدین محمد در 9 محرم 1127 و فرزندی ابوجعفر فخرالدین محمد در شب چهارشنبه 6 رجب 1124؛ واقف: محمد حسن قزوینی، جمادی الاول 1238؛ قطع: رحلی [نشریه: 7 - 299]
آغاز: اعلم ان في سقوط وجوب القرائة او استحبابها او جوازها بین الاصحاب اختلافا عظیما و قد نقل بعضهم کالشیخ في الخلاف و الفاضلين في المعتبر؛ انجام: ظاهر الاكثر تخصیص التفصيل بالجهرية و هو الظاهر من الأخبار و لا یتعلق بنا غرض في ذلك لانا حرمنا القرائة فیها فمع السماع یکون اولی ...
خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: حدود قرن 12؛ 6 گ (39 ر - 44 پ)، سطور چلیپایی (19×10)، اندازه: 18×12/5 سم [ف: 37 - 38]
آغاز: برابر، انجام: من هذه الصلوة کما لا یمنع منه في آخر الوقت لانا نقول لا نسلم.
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ مصحح؛ جلد: تیماج، 652 ص، 30-31 سطر، اندازه: 30×20 سم [ف: 7 - 373]
آغاز: بسمله، کتاب الزكاة و هی اسم علی فعله كالصدقة و قال المصنف في الشرح و الدروس و البيان أنه مصدر زکا یزکو؛ انجام: لیس علیه الأكفارة واحدة ... ما سبحت الأملاك و سبحت الأنجم في الأفلاك.
شامل کتب زکات، خمس و اعتکاف؛ خط: نسخ، بی کا، تا: اوایل قرن 12؛ مصحح، مقابله شده، خط ملا عبد افندی مزبور در پایان نسخه مبنی بر صحت مقابله و معارضه آن با نسخه اصل؛ تملک: میرزا عبدالله افندی، محمد حسین بن محمد شاه مرعشی شوشتری؛ اهدایی: رهبری، خرداد 1373؛ 198 گ، 29 سطر، اندازه: 18/5×29 سم [اهدائی رهبر: 3 - 728] و [ف: 21 - 1488]
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 528
همان نسخه بالا [اهدائی ف: - 235]
آغاز: بسمله، کتاب الزكاة و هی اسم علی فعله كالصدقة و قال المصنف في الشرح و الدروس و البيان أنه مصدر زکا یزکو؛ انجام: ما یشمت به علیك انتهی و في شرح الارشاد لفجر الاسلام بالشین المعجمة.
از ابتدای طهارت تا اواخر آن؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: انجام؛ اهدایی: رهبری، خرداد 1373؛ 151 گ، 31 سطر، اندازه: 19×30 سم [اهدائی رهبر: 3 - 729] و [ف: 21 - 1488]
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 265
همان نسخه بالا [اهدائی ف: - 235]
آغاز: بسمله کتاب الزكوة و هو اسم علی فعلة كالصدقة و قال المصنف في شرح وس و ن أنه مصدر زکی یزکو و معناها في الأصل النمو و الطهارة؛ انجام: و لو کان الجماع بالاکراه لیلا فکفارتان علیه کلتاهما للاعتکاف عنه و عنها ... صلوات الله علیهم اجمعین.
زکات، خمس و صوم؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ مصحح؛ جلد: تیماج، 306 گ، 19 سطر، اندازه: 21×15 سم [ف: 8 - 4580]
از کتاب زكاة تا پایان اعتکاف؛ خط: نسخ، کا: صادق بن اسماعیل حسینی خوراسکانی اصفهانی، تا: سه شنبه دهه اول ربیع الأول 1126 ق؛ 229 گ، 25 سطر، اندازه: 28×18 سم [ف: 8 - 149]
کتاب صلاة؛ خط: نسخ، کا: محمد اشرف اصفهانی، تا: 25 رجب 1182 ق؛ مصحح؛ جلد: تیماج، 220 گ، 31 سطر، اندازه: 28×18 سم [ف: 11 - 42]
صلاة؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ ساخته روز پنج شنبه 17 ربیع الاول 1088؛ جلد: میشن، 230 گ، 31 سطر، اندازه: 20/7×30/5 سم [ف: 1 - 542]
آغاز: برابر؛ انجام: فان قیل قد تعارض هنا اصلان استصحاب الطهارة و الحدث فتساقطا.
از ابتدای طهارت تا اواخر آن؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ اهدایی: کاظم مدیر شانه چی، آبان 1362؛ جلد: تیماج، 295 گ، 21 سطر، اندازه: 14/3×21/5 سم [ف: 21 - 1487]
کتاب الزكاة؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ 136 گ، 24 سطر، اندازه: 21×29/5 سم [ف: 1 - 84]
صلوة است تا اعتکاف؛ خط: نسخ، کا: خبوشانی، احمد بن لطف الله، تا: 1205 ق؛ جلد: تیماج، 392 گ، 30 سطر (22×13)، اندازه: 31×21 سم [ف: 9 - 966]
آغاز: بسمله، کتاب الصلاة قیل هی من الصلاة بمعنی الدعاء لا شتمالها علیه غالبا و قیل منها بمعنی الاتباع لان المصلى بجماعة تابع لأمامه و هو تابع للنبی (صلی الله علیه و اله و سلم)؛ انجام: نعم ربما امکن القول بقدح البرص او الجذام في ترجیح بعض المرجحات کالسن و الصباحة و کونه راتبا او صاحب المنزل ... افقر المسجونين في دار الفانية محمد بن الحسن الأصفهاني المدعو ببهاء الدين ... ما کانت جبهة و جبین.
حاوی مبحث صلات؛ خط: نسخ، کا: محمد قاسم بن سعید، تا: جمعه 10 رمضان 1224 ق، جا: خوانسار؛ محشی؛ تملک: ابوالقاسم موسوی، حیدرقلی کابلی؛ اهدایی: رهبری، خرداد 1373؛ جلد: تیماج مذهب، 174 گ، 35 سطر، اندازه: 21×30/5 سم [اهدائی رهبر: 3 - 729] و [ف: 20 - 505]
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 178
همان نسخه بالا [اهدائی ف: - 235]
طهارت؛ خط: نسخ، کا: محمد لنجانی اصفهانی، تا: 6 ربیع الاول 1225 ق؛ 324 گ، 27 سطر، اندازه: 30/1×21/4 سم [ف: 1 - 542]
آغاز: کتاب الصلاة قیل و هی من الصلاة بمعنی الدعاء لاشتمالها علیه غالبا و قیل منها بمعنی الاتباع؛ انجام: أقاله العثرات یوم الدين و شفیع فیه حبیبه خیر النبيين و آله الغرر الأطهار الأنجبين
کتاب الصلاة؛ خط: نستعلیق، کا: اسماعیلی بن عسکر کسمائی رشتی، تا: پنج شنبه غره جمادی الثاني 1228 ق؛ مصحح؛ مهر: «یا رفیع الدرجات» (مربع)؛ جلد: تیماج، 358 گ، 24 سطر، اندازه: 33×21 سم [محدث ارموی مخ: 3 - 1543]
کتاب صلاة؛ خط: نسخ، بی کا، تا: سه شنبه غره محرم 1233 ق؛ 239 گ، 28 سطر، اندازه: 17×25/5 سم [ف: 17 - 325]
خط: نسخ، کا: حسین بن محمد طاهر، تا: ربیع الثاني 1236 ق؛ 313 گ، 24 سطر (28×18)، اندازه: 19×11 سم [ف: 7 - 2799]
آغاز: برابر؛ انجام: و اوقفت علی نجوم الليالي و شموس الايام ... کان الله له یوم الدين و زوجه في جنانه بحور ها العين.
خط: نسخ ریز، کا: نجفعلی سمنانی بن حاج رجبعلی، تا: 1237 ق؛ جلد: تیماج، 592 ص، 31 سطر، اندازه: 31×22 سم [ف: 4 - 97]
آغاز: کتاب الصلاة: قیل هی من الصلاة بمعنی الدعاء لا شتمالها علیه غالبا و قیل منها بمعنی الاتباع لان المصلى بجماعة تابع الامامة؛ انجام: و اقررت عیون الفقه و فقهاء الاسلام بتوفیق الله الملك العلام المفضل المنعام.
خط: نسخ، کا: محمد هادی بن محمد تقی قمشه ای، تا: جمادی الاول 1238 ق؛ مصحح؛ تملک: محمد ابراهیم قزوینی؛ 217 گ، 29 سطر (22×12/5)، اندازه: 20×29/5 سم [ف: 33 - 492]
آغاز: و الصيام في الأصل الكف و الامساك عن العمل و لذا قال للفرس الممسك عن السير او العلف صایم. قال النابغة الذبياني؛ انجام: و لصدور الصدور بجواهر التحقيق و التدقيق محلیه و اتفق الوصول الى الغاية و الانتهاء في کشف العماية فیه الى النهاية.
صوم؛ خط: نسخ، کا: خود مؤلف، تا: 22 شعبان 1240 ق؛ مهر:
«محمد عبد کاظم» (مربع)، «یا ابا عبدالله الحسين 1240» (بیضوی)؛ جلد: مقوا، 155 گ، 22 سطر، اندازه: 21×16 سم [ف مخ: 5 - 2127]
آغاز: بسمله، کتاب الصلاة قیل هی من الصلاة بمعنی الدعاء الاشتمالها علیه غالبا و قیل منها بمعنی الاتباع لان المصلى بجماعة تابع لأمامه و هو تابع للنبی (صلی الله علیه و اله و سلم)؛ انجام: ما سبحت الأملاك و سبحت الانجم في الافلاك.
کتب صلاة، زكاة، خمس، صوم و اعتکاف؛ خط: نسخ، کا: عبدالحسین بن عبدالغفور، تا: 1241 ق؛ مصحح، مقابله شده؛ اهدایی: رهبری، خرداد 1373؛ جلد: تیماج، 367 گ، 32 سطر، اندازه: 21×29/5 سم [اهدائی رهبر: 3 - 730] و [ف: 20 - 505]
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 154
همان نسخه بالا [اهدائی ف: 235]
کتاب صلاة؛ خط: نسخ، کا: جعفر بن علی رضا بن محمد یوسف، تا: آخر جمادی الاول 1242 ق؛ 235 گ، 30 سطر، اندازه: 20×29/5 سم [ف: 1 - 129]
آغاز: برابر؛ انجام: فهو قول الشيخ في یب بعینه و المستند فیه ما عرفت ... و زوجه في جنابه بحورها العين و الحمدلله رب العالمين
طهارت و صلات؛ خط: نسخ، کا: محمد باقر بن زین العابدين موسوی، تا: یکشنبه 6 ذیقعده 1244 ق؛ مجدول؛ اهدایی: رهبری، خرداد 1373؛ جلد: تیماج مذهب و چهار بازو بندی با رقم «محمد مهدی»، 212 گ، 36 سطر، اندازه: 20/5×29/5 سم [اهدائی رهبر: 3 - 727] و [ف: 20 - 504]
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 170
همان نسخه بالا [اهدائی ف: - 235]
آغاز: بسمله، کتاب الصلاة قیل هی من الصلاة بمعنی الدعاء الاشتمالها علیه غالبا و قیل منها بمعنی الاتباع لان المصلى بجماعة تابع لأمامه و هو تابع للنبی (صلی الله علیه و اله و سلم)؛ انجام: و یتعاقب علیها الشهور و الأعوام في کتاب الصلوة من المناهج السوية ...
ج 2؛ خط: نسخ، کا: محمد حسن بن یوسف جنابی، تا: 5 رمضان 1245 ق، اهدایی: رهبری، بهمن 1383؛ جلد: تیماج، 203 گ، 29 سطر، اندازه: 29/8×20/3 سم [اهدائی رهبر: 3 - 730]
آغاز: برابر؛ انجام: فلا منع له من هذه الصلوة کما لا یمنع منه في آخر الوقت.
ج 1، ؛ خط: نسخ، کا: محمد حسن بن یوسف جنابی، تا: چهارشنبه 11 صفر 1246 ق، جا: نجف اشرف؛ اهدایی: رهبری، بهمن 1383؛ 260 گ، 29 سطر، اندازه: 22×32/5 سم [اهدائی رهبر: 3 - 728]
آغاز: بسمله، کتاب الزكاة و هی اسم علی فعله كالصدقة و قال المصنف في الشرح و الدروس و البيان أنه مصدر زکا یزکو؛ انجام: لیس علیه الأكفارة واحدة ... ما سبحت الأملاك و سبحت الأنجم في الأفلاك.
حاوی زکات، خمس، صوم و اعتکاف؛ خط: نسخ، بی کا، تا: 1246 ق؛ جلد: تیماج مذهب، 190 گ، 31 سطر، اندازه: 27/5×16/5 سم [ف: 21 - 1487]
آغاز: التفات الى العدد او تنبیها علی أن العلم لا یکون منقبة یعتد بها الا اذا قرن بالسعادة فکانهما معا منقبة واحدة و ان الشهادة لیست امرا خارجا عن العمل؛ انجام: ولکن قد ارتفعت ما نعیته ارتفاعا معنی بغاية معلومة هی الأمرين تجدد الحدث و التمكن من الماء فلا منع له من هذه الصلوة کما لا یمنع منه في اخر الوقت لانا نقول لا نسلم.
تا بحث تیمم؛ خط: نسخ، کا: عبدالعظیم بن علی اردکانی، تا: 14 صفر 1246 ق، جا: نجف اشرف؛ افتادگی: آغاز؛ جلد: تیماج، 262 گ، 33 سطر، اندازه: 21×30 سم [ف مخ: 5 - 2127]
کتاب الصلاة؛ خط: نسخ، کا: محمد باقر بن زین العابدين موسوی، تا: 1247 ق؛ مهر: «الراجي عبدالمجید الموسوي» (بیضی)؛ جلد: تیماج، 176 گ، 33 سطر، اندازه: 30×20 سم [ف: 8 - 149]
آغاز: برابر؛ انجام: و الحمدلله علی نعمة العظام و منحه الحسام و علی مصطفیه من بریته افاضل الصلاة و اتاحف السلام و وافق الفراغ ...
کتاب الطهارة؛ خط: نسخ، کا: محمد حسن بن حاج محمد خوانساری، تا: دهه دوم جمادی الاول 1257 ق؛ مهر: «یا رفیع الدرجات» (مربع)؛ جلد: تیماج، 207 گ، 35 سطر، اندازه: 31×21 سم [محدث ارموی مخ: 3 - 1543]
از زکات شتر تا کفارات روزه؛ خط: شکسته، نستعلیق، بی کا، تا: صفر 1262 ق؛ 185 گ، 30 سطر، اندازه: 29/9×21 سم [ف: 1 - 542]
آغاز: برابر؛ انجام: و یطهرها من اخباث الاوصام و یرفع عنها احداث الأوهام ... مؤلفه المستمسك ... محمد بن الحسن الاصفهاني ... و زوجه في جنانه بحورها العين.
کتاب الطهارة؛ خط: نسخ، بی کا، تا: 9 رجب 1269 ق؛ جلد: تیماج مذهب، 236 گ، 33 سطر، اندازه: 21×30 سم [ف: 8 - 4580]
صلاة؛ کا: محمد حسین اصفهانی، تا: 1273-1274 ق؛ قطع: رحلی [ف: - 244]
جلد اول، کتاب الطهارة؛ خط: نسخ، بی کا، تا: سلخ ذیحجه 1279 ق؛ تملک: یحیی بن محمد شفیع اصفهانی به تاریخ 1299 ق؛ 237 گ، 33 سطر، اندازه: 19×28/5 سم [ف: 1 - 90]
طهارة و صلاة و قدری از زكوة؛ بی کا، بی تا؛ قطع: رحلی [ف: - 271]
طهارت و مقداری از زكاة؛ بی کا، بی تا؛ قطع: رحلی [ف: - 244]
آغاز: برابر؛ انجام: هذا آخر ما اسقیه الأفهام من شراب طهور بغسل عنها الاسقام ... و وافق الفراغ اصیل الست الحادي و العشرين من مفصل الاسنة سابع الالف و احدی و تسعین سنة و کتب بیمناه الدائرة المتمسك بحبل الله المتين محمد بن الحسن الاصفهاني المدعو بهاء الدين کان الله له یوم الدين و زوجه في جنانه بحورها العين و الحمدالله رب العالمين.
کتاب الطهاره؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ تملک: محمدرضا معزی در ذیحجه 1322 ق؛ جلد: تیماج، 228 گ، 29 سطر (12×19/5)، اندازه: 21/5×29/5 سم [ف: 39 - 220]
کتاب صلاة؛ خط: نسخ، کا: زین العابدين بن حاجی شفیع خونساری، بی تا؛ یادداشت های عبدالله الموسوي به تاریخ های 1303-1295، 244 گ، 29 سطر، اندازه: 30×20/5 سم [ف: 8 - 148]
آغاز: برابر؛ انجام: اقول و مما يؤيد وجوب التأخير بقاء الحدث ... کما لا یمنع منه في اخر الوقت لانا نقول لا نسلم
خط: نستعلیق و متن کتاب نسخ، بی کا، بی تا؛ با تاریخ ربیع اول 1338 با مهر «عبده محمود بن القاسم الموسوي»؛ جلد: تیماج، 311 گ، 31 سطر (22×13)، اندازه: 22×30 سم [ف: 5 - 2068]
آغاز: کتاب الصلوة قیل هی من الصلوة بمعنی الدعاء لا شتمالها علیه غالبا؛ انجام: و کونه راتبا او صاحب المنزل، هذا آخر ما به از عفت خیاشیم الأقلام.
شرح کتاب الصلوة با عنوان «قوله» بوده و مباحث آن در 11 فصل مرتب شده فصل اول در نماز های واجب و مستحب و فصل یازدهم در نماز جماعت است؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ مصحح، محشی با نشان «مرتضی الحسيني»؛ مهر: «مرتضی روح الامين المختاري الحسيني»؛ جلد: تیماج، 280 گ، 29 سطر (23×12/5)، اندازه: 32×19 سم [ف: 12 - 76]
آغاز: او لزوم انقطاعه اليه و استسلامه و استعانته به في اموره و اضمحلت انشاء احد ما ذکر و انشاء طلب الحمد من نفسه و ان کانت؛ انجام: کما لو تیمم لعبادة عند ضیق وقتها و لو بنذر رکعتین في وقت معین ... فلا یعتبر فیه الضيق أما في نفسه فظاهر اذا الضيق انما اعتبر ... لا یقال ان المانع الذي هو الأثر المسمى با الحدث في احد اطلاقاته وان لم یرتفع و لکن قدار تفعت ما نعية ارتفاعا معنی بغاية معلومة هی احد الامر في تجدد الحدث التمكن من الماء فلا منع له من هذه الصلوة کما لا یمنع منه في آخر الوقت الانا تقول لا نسلم.
طهارت تا تیمم؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ قطع: رحلی [رشت و همدان: ف: - 1366]
آغاز: برابر؛ انجام: فان حصل هنا اجماع علی وجوب التغير کان هو العمدة و کانت هذه الماده مستثناه مما عفی ان کان هنا الدم مما یشمله العفو و اما الأخبار.
طهارت تا حیض؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ افتادگی: وسط و انجام؛ جلد: تیماج، 142 گ، اندازه: 31×21 سم [ف مخ: 5 - 2127]
آغاز: بسمله کتاب الصلوة قیل هی من الصلوة بمعنی الدعاء الاشتمالها علیه غالبا الخ؛
کتاب صلوة؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ مصحح، مقابله شده، محشی به امضاء «منه مدظله»؛ واقف: سپهسالار؛ کاغذ: اصفهانی، جلد چرمی، 355 ص، 25 سطر، اندازه: 19×25/5 سم [ف: 1 - 449]
آغاز: کتاب الزكاة و هی اسم علی فعله کالصدقه و قال المصنف في الشرح و الدروس و البيان أنه مصدر یزکوا و معناها في الأصل النمو و الطهارت و الصلاح؛ انجام: فانها مختصه بمالکها أن قلنا بانها یملك بالاحیاء في الغيبه و ان کانت من الأنفال و مقام تحقیقه في کتاب احیاء الموات و لنقتصر من خمس المناهج علی مانو لناه و نقلناه فقد أوفينا الكتاب حقه و کملناه و فصلنا القول فیه
خط: نسخ، کا: محمد بن حسن اصبهانی، بی تا؛ جلد: گالینگور، 134 گ، 22 سطر، اندازه: 22×15 سم [ف مخ: 5 - 2127]
آغاز: قوله و لو اتم مع الحمد في ركعة سورة و بعض في الاخرى جاز لعموم مادل علی جواز التبعيض وعدم وجوب توافق الركعتين في الهئيه بل لواتم السورة في بعض الركوعات ای قبله؛ انجام: قوله و تقدم الكلام في الأوليين و انما اعاده المصنف هنا لیکون استثنا عن الأئمة الذين جعلهم ... فان كراهة أمامتهم عامة و في الجميع بین العمومين بهذا الوجه ... و کونه راتبا و صاحب المنزل.
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز؛ جلد: گالینگور، 166 گ، 20 سطر، اندازه: 22×16 سم [ف مخ: - 167]
آغاز: برابر؛ انجام: هی احد الامرين مجدد الحدث والتمکن من الماء فلا منع له من هذه الصلوة کما لا یمنع منه في آخر الوقت.
طهارت تا تیمم. انجام ناتمام؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ مصحح؛ 383 گ، 28 سطر، اندازه: 32×20 سم [ف: 8 - 4580]
al-manāhij-us sawīya fī š.-il mațlab-il awwal min-al itnā 'ašarīya
مارندرانی، مهدی بن هادی، ق 14 قمری
mārandarānī, mahdī ebn-e hādī (- 20c)
وابسته به: الاثني عشرية في الطهارة؛ شیخ بهائی، محمد بن حسین (953-1030 ق)
تاریخ تأليف: پنج شنبه 14 ربیع الثاني 1332 ق
شرح مزجی مفصلی است با رد و ایراد بسیار بر مطلب اول دوازده مطلب رساله «الاثنا عشرية طهارتیه» شیخ بهاء الدين عاملی که درباره معنی و حقیقت طهارت بحث می کند.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 8100/1
آغاز: الحمدلله رب العالمين .. انی لما رأيت کلام الاصحاب في تعریف الطهارة و ما یتعلق بذلك مختلفة؛ انجام: له الحمد وله الشكر في کل حال و صلی الله علی سیدنا محمد و آله الطاهرين ...
خط: نستعلیق، کاتب - مؤلف، بی تا؛ جلد: تیماج، 141 گ (1 پ - 141 پ)، اندازه: 22×17/5 سم [ف: 21 - 103]
manāhej-e sayfī
[فهرستواره منزوی 993/8]
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 152/5 - ف
آغاز: سبحانك لا علم لنا إلا ما علمتنا انك انت العليم الحكيم سزاوار ثنا جناب مقدس الوهيت راست ...
نسخه اصل: حسین چلبی ش 1184؛ خط: نسخ، بی کا، تا: 756 ق [فیلم ها ف: 1 - 420]
manāhej-e seyfiye
نصیرالدین خوئی، محمد بن احمد
nasīr-od-dīn-e xū’ī,mohammad ebn-e ahmad
اهدا به: منشی محمد وراوجی
در یک «مقدمه» و پنج «منهج».
[فهرستواره منزوی 993/8؛ الذريعه 345/22]
تهران، دانشگاه؛ شماره نسخه: 557/1 - ف
خط: نستعلیق، کا: علی بن سلیمان بن یونس قونوی معلم، تا: 10 رجب 660 ق؛ 32 گ (1 پ - 32 ر) [فیلم ها ف: 1 - 497]
manāhej-oš šāreʻīn
حسینی علوی، محمد بن احمد، ق 11 قمری
hoseynī ‘alavī, mohammad ebn-e ahmad (- 17c)
اهدا به: شاه سلیمان صفوی (1077-1105 ق)
تاریخ تأليف: صفر 1068 ق
کتابی است در معارف اسلامی شامل اصول عقاید، فروع دین و مطالب اخلاقی شامل چهارده «منهج» و هر منهج در چند «شارع»: منهج 1. در سه «شارع»: 1) معرفت واجب الوجود، 2) توحید احدیت، 3) عدل؛ منهج 2. در چهارده «شارع»: 1) فضایل پیامبر (صلی الله علیه و اله و سلم)، 2) فضایل فاتح اوصیا علیه السلام، 3) فضائل ائمه علیهم السلام، 4) فضیلت شیعه، 5) فضیلت اصلاب رسول الله (صلی الله علیه و اله و سلم)، 6) اکرام اولاد پیامبر (صلی الله علیه و اله و سلم)، 7) زیارت رسول الله (صلی الله و اله و سلم)، 8) زیارت علی بن ابیطالب علیه السلام، 9) زیارت حسن بن علی علیه السلام، 10) زیارت حسین بن علی علیه السلام، 11) زیارت علی بن الحسين و محمد بن علی علیهما السلام، 12) زیارت جعفر بن محمد و موسی بن جعفر علیهما السلام، 13) زیارت محمد بن موسی الرضا و ابوالحسن علیهما السلام، 14) زیارت علی بن محمد بن موسی الرضا و ابوالحسن و ابی محمد علیهم السلام؛ منهج 3. مشتمل بر هفت «شارع»: 1) معرفت ایمان، 2) معرفت اسلام، 3) معرفت مؤمن و علامت ایشان، 4) حق مؤمن بر مؤمن، 5) حال مؤمن، 6) احوال برادران مؤمن و زیارت یکدیگر، 7) حب و بغض في الله؛ منهج 4. مشتمل بر نه «شارع»: 1) ذکر وضو و حقیقت آن، 2) ذکر سبب وجوب نماز پنج گانه در این پنج وقت، 3) ثواب اذان و آن چه در جواب اذان گفته می شود، 4) فضیلت مسواک، 5) ثواب اداء نماز پنج گانه، 6) عقوبت تارک نماز، 7) فضیلت نماز شب، 8) فضیلت نماز جماعت و عقوبت تارک آن، 9) احکام مسجد؛ منهج 5. مشتمل بر سه «شارع»: 1) فضیلت تهلیل و تسبیح و تحمید و تکبیر و تمجید، 2) فضیلت استغفار، 3) فضیلت صلوات بر پیامبر (صلی الله علیه و اله و سلم)؛ منهج 6. مشتمل بر چهار «شارع»: 1) فضیلت اداء زکات، 2) فضیلت اداء روزه، 3) فضیلت جهاد، 4) ذکر فائده ای چند که خدا فرض فرموده از ایمان و نماز و زکات و غیره؛ منهج 7. مشتمل بر هفت «شارع»: 1) فضیلت عدل، 2) معاونت مؤمن، 3) خوشحالی به مؤمن رسانیدن، 4) ایذاء و اهانت مؤمن، 5) ظلم نمودن به مؤمن و احوال قضات و امرا و اهل ظلم، 6) رشوه، 7) ثواب رد مظالم به صاحبان؛ منهج 8. مشتمل برنه «شارع»: 1) فضیلت تزویج، 2) آن چه سنت است در وقت دخول به خانه عروس بردن و در بیان اوقات نیکو و مکروه در جماع، 3) حق شوهر بر زن و زن بر شوهر، 4) ثواب خدمت عیال، 5) آن چه از برای فرزند بجای آوردن سزاوار است، 6) ثواب از جهت فرزند، 7) رضای زینت زن و از خانه بیرون رفتن، 8) عقوبت دشنام دادن زنان، 9) نظر به نامحرم نمودن؛ منهج 9. مشتمل بر هشت «شارع»: 1) فضیلت زهد در دنیا و رغبت در عقبی، 2) وصف بهشت وخوف و امید از باری
تعالی، 3) اخلاص و عمل، 4) فضیلت ایثار طاعت الهي به طاعت نفس، 5) توکل، 6) بلا، 7) فضیلت صبر، 8) فضیلت شکر؛ منهج 10. مشتمل برسه «شارع»: 1) فضیلت دعا و ادعیه معدوده، 2) اوقات دعا، 3) سبب اجابت و تأخير دعا؛ منهج 11. مشتمل بر پنج «شارع»: 1) صفت فقر و فقراء، 2) خصالی که موجب فقر باشد، 3) فضیلت سخا، 4) آن چه مسائل مستحق سؤال می شود، 5) آن چه رد سائل باید نمود؛ منهج 12. مشتمل برده «شارع»: 1) قتل مؤمن، 2) ربا خوردن، 3) زنا کردن، 4) لواط، 5) غیبت، 6) بهتان، 7) کذب، 8) شرب خمر، 9) شطرنج، 10) غنا و طنبور؛ منهج 13. مشتمل بر هفت «شارع»: 1) عیادت بیمار و غسل میت، 2) ثواب مؤمن به سبب در هر روز هفته، 3) ثواب تشییع جنازه و نماز بر میت، 4) عقوبت وصی که به وصیت وفا ننماید، 5) ثواب حفر قبر و سؤال در قبر و صفت موت، 6) حال میت و وقت انتقال روح در آن نشأت و حال نفس مجرده در حال بیماری و خواب و بعد از مردن، 7) صفت احوال قیامت و بهشت و دوزخ و حقیقت آن ها؛ منهج 14. مشتمل بر سی و سه «شارع»: 1) مدح توبه و حقیقت آن، 2) فضل اسلام، 3) فضیلت روز جمعه، 4) اسامی روز ها، 5) احوال مردانی که در صباح باشند، 6) جوانی و پیری، 7) مدح بازداشتن زبان از گفتگوی لغو، 8) مذمت دشنام به زنده و مرده، 9) آن چه در رغبت تعقیه وارد شده، 10) در فرو بردن غضب، 11) ثواب مؤمن به سبب زیادتی عمرو در فضیلت رسیدن عمر به چهل الى نود سال، 12) روزی که ناخن گرفتن خوبست و روزی که بداست، 13) ذکر زینت دربلا و حسب و کلام و ایمان و غیر آن، 14) ذکر آن چه که موجب منزلت و رفعت و کرامت و غیر آن، 15) در ابتداء خلقت دنیا و لواحق آن، 16) حقیقت خلقت کوه قاف، 17) ذکر بدی زمان و خوف نبی (صلی الله علیه و اله و سلم) برامتان از آن زمان، 18) موعظه، 19) فضیلت خاتم عقیق، 20) فضیلت کسب حلال، 21) مذمت اصحاب ده و قری، 22) مذمت حسد، 23) مذمت غضب، 24) مدح صله رحم، 25) مدح خلق خوب، 26) مقدر شدن رزق، 27) فضل علم و عالم، 28) فضیلت قرآن خواندن، 29) فضیلت بسم الله، 30) مدح قاری و ذم قاری و ثواب تعلیم قرآن، 31) فضیلت خوبی کردن به والدین، 32) اخبار متفرقه، 33) شکایت از زمان و حسن سلوک. نام نگارنده و کتاب و شاه در دیباچه آمده است.
آغاز: بسمله، حمدله، حمد و سپاس بی نهایت تحفه بارگاه احدیت حکیمی است جل اعظمه که این دنیا و زندان این عاریت سرا را
انجام: و این قصه نیز طولانی بود و از اعاظم امور و شداید عظام باشد. تمت الكتاب بعون الملك الوهاب.
[الذريعة 346/22؛ نسخه های منزوی 995/2؛ فهرستواره منزوی 634/6 و 557/9]
شرح و حواشی:
1- منتخب المناهج - مناهج الشارعين (منتخب)؛ سلماسی، عبدالمناف بن محمود (- 13)
آغاز: لهم الأرض الميتة ... فمنه يأكلون و چهره و عذار صحاری و باغ را از گلگونه و خال لاله و داغ برفاه و فراغ ایاغ رعونت و ساغر رطوبت چشانیده ... چون همگی خاطر این کمینه ... محمد بن سید احمد العلوي العاملي الشهير بعبد الحسيب الحسيني الفاطمي؛ انجام: برابر
خط: نسخ خوش، کاتب - مؤلف، تا: صفر 1068 ق، کاغذ: سمرقندی، جلد: تیماج، 334 گ، 23 سطر (16/5×6/5)، اندازه: 24×14/5 سم [ف: 5 - 1572] و [فیلم ها ف: 2 - 61]
آغاز: و الجبال اوتادا قوافل حضور و محامل ظهور گشوده قادری که مشاطه قدرتش دیده نهار را به سواد کحل لیالی چون پر طاوس مکحل ساخته؛ انجام: و صاحبش را وصف و ذکر نموده حق ربوبی خطاب فرماید مدح من و مدح نبی الله کرده ای ساکن شو آن مرغ به ترنم
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ جلد: گالینگور، 70 گ، 19 سطر، اندازه: 23×19 سم [ف: 1 - 193]
آغاز: لمستقر لها ذلك تقدیر العزيز العليم از راکبان عوالم همتش شخصی است باذل شهدالله انه لااله الا هو؛ انجام: شیاد شوند و ظلم به بندگان و کنیزان نمایند و پیرو هوا و هوس باشند و حکم به حد کنند ...
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ 214 گ، 23 سطر، اندازه: 24×16/5 سم [محدث ارموی مخ: 3 - 1545]
آغاز: حقیقت بر وجه اختصار و ایجاز برشته انتظام و حیطه التيام ... مسمی به کتاب مناهج الشارعين گشت امید که بصفحه اختتام ... منهج اول مشتمل بسه شارع است؛ انجام: منقولست از حضرت یعسوب الدين امیر المؤمنين علیه السلام که از حضرت فخر اولاد بنی آدم صلی الله علیه و آله و سلم نقل فرموده که صبر بر ...
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ جلد: مقوا، 192 گ، 19 سطر، اندازه: 19×11 سم [ف: 8 - 4580]
آغاز: در صفت میزان بدان که میزان اعمال را عادل حقیقی برسول نبی صلی الله (علیه السلام) خبر داد که و نضع الموازين القسط؛ انجام: شارع هفتم درصفت بهشت و نعیم جنت است بدان که بهشت بوصف در نیاید و بنوشتن نگنجد و حق تعالی فرموده
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ جلد: مقوا، 10 گ، 16 سطر، اندازه: 15×11 سم [ف: 8 - 4581]
آغاز: مقدری نه به آلت به قدرت مطلق ... و ظهور آیه کریمه الم
نجعل الأرض مهادا و الجبال اوتادا قوافل حضور و محامل ظهور گشوده قادری که مشاطه قدرتش دیده نهاد را به سواد کحل لیالی چون پر طاووس از ضیا؛ انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج، 298 گ، اندازه: 26×15 سم [ف مخ: 5 - 2128]
آغاز: ... آن ذات واجب باشد لازم آید که یک شیء هم قابل و هم فاعل ... فصل دوم دربیان عدل بر آینه خاطر روشن ضمیر ان حق طلب مخفی نماند که ارتکاب ظلم في نفسه قبیح است؛ انجام: و بعد او حسن عسکری و بعد او صاحب الزمان هر یک بعد دیگری وصی و جانشین اوست بر جمیع عالمیان ... اصلح و اتقای اصحاب و اقارب او را به هفت خیک آب غسل داده در کفن گذارد.
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ جلد: تیماج سیاه، 246 گ، 15 سطر، اندازه: 18×13 سم [ف مخ]
آغاز: برابر
از آغاز تا نیمه منهج پنجم کتاب؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ افتادگی: وسط و انجام؛ 75 گ، 17 سطر، اندازه: 30×21 سم [ف: 8 - 4581]
مناهج الشارعين (منتخب) - منتخب المناهج
manāhij-uşşawāb fi ‘ilm-il i'rāb
حویزی، عبد علی بن ناصر، - 1053؟ قمری
hovayzī, 'abd-ol-'alī ebn-e nāser (- 1644)
[الذريعه 346/22 ش 7378؛ نیز نک: 261/13؛ 114/20؛ 245/26]
اصفهان؛ علامه روضاتی (کتابخانه)؛ شماره نسخه: بدون شماره
آغاز: أعلى نحو صرف في معانیه بدیع البيان، و أحلى منطق یعرب عن رفع شأن أرباب اللسان للاتخفا في العبودية ...
کا: ناصر بن سعید بن ناصر مشهور به ابن رحمه حویزی، تا: 1063 ق؛ نسخه نزد سید محمدعلی روضاتی در اصفهان، تاریخ فراغت از آن در ایام عاشورای سال 1059؟ [نسخه پژوهی: 1 - 160]
manāhij-ut tālibīn = taʻlīqat-un ‘alā muxtașar-i ibn-i hišām
بهاری همدانی، محمد باقر بن محمد جعفر، 1277 - 1333 قمری
bahārī hamadānī, mohammad bāqer ebn-e mohammad ja‘far (1861 - 1915)
حاشیه ای است مزجی و متوسط بر کتاب «مختصر» در علم نحو، تأليف به ابن هشام.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 12310
آغاز: الحمدلله الذى اسری بعبده لیلا من المسجد الحرام و شرح صدره و علمه کلمات لم یبق بعدها الكلام؛ انجام: مع ان ارادة المسمى فیما کان المراد مسمی نفس اللفظ الدال علیه لفظ آخر کما فیما نحن فیه فتامل
خط: نسخ، کاتب - مؤلف، تا: اوایل قرن 14؛ جلد: تیماج مذهب، 62 گ، 22-17 سطر (11×6)، اندازه: 18×11 سم [ف: 31 - 182]
manāhej-ot tālebīn fī ma‘āref-es sādeqīn
علاء قزوینی هلالی، علی بن حسین، ق 8 قمری
‘alā‘-e qazvīnī helālī,ʻalī ebn-e hoseyn (- 14c)
اهدا به: شاه شجاع بهادر
تاریخ تأليف: آغاز ذیحجه 778، انجام شعبان 779 ق
تاریخ عمومی است و می رسد به سال 777 زمان شاه شجاع مظفری؛ در سه «قسم»: 1. ابتدای آفرینش عالم و کیفیت آن در چهار باب؛ 2. احوال انبیا و اولیا و خلفا و سیرت و طریقت ایشان و امثال و حکایات در بیست و دو باب؛ 3. ذکر ملوک و سلاطین و صفات و احوال و رسوم و آیین ایشان در چهار باب
آغاز: شکر و سپاس باخلاص و حمد و ثنا باختصاص پادشاهی را تقدست اسماء الست بربكم تعظمت الآلاء که مقربان درگاه جلال و مقدسان بارگاه ...
[الذريعه 346/22؛ فهرستواره فارسی 658/1 و 993/8؛ نسخه های منزوی 4203/6]
نسخه اصل: ایاصوفیا ش 3467؛ خط: نسخ، کا: علی بن محمد بن حسین بن علی هلالی برادرزاده مؤلف، تا: محرم 781 ق؛ 359 گ، 25 سطر [فیلم ها ف: 1 - 206]
تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 147 - عکسی
همان نسخه بالا [نشریه: 2 - 280]
آغاز: برابر؛ انجام: باب بیستم در اسامی خلفای بنی امیه و بنی مروان و بنی عباس وحدت خلافت ایشان علی سبیل الايجاز و الاختصار ...
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 19 افتادگی: انجام؛ با سر لوح، مجدول؛ 386 گ، 27 سطر، اندازه: 20×29 سم [ف: 1/33 - 127]
manāhej-ot tālebīn va masālek-os sādeqin
اصفهانی، محمود بن سعدالله، ق 8 قمری
esfahānī, mahmūd ebn-e sa‘d-ol-lāh (- 14c)
تاریخ تأليف: 728 ق
در یک «مقدمه» و ده «باب» به نظم و نثر: باب 1. اعتقاد صحیح؛ 2. ظاهر تقوی؛ 3. باطن تقوی، اخلاق و آداب؛ 4. تنبیه و تحذیر؛ 5. آداب صحبت با مردم؛ 6. شرایط ذکر؛ 7. معرفت و مشیخت و علامت آن ها؛ 8. اثبات رؤيت و مشاهد به قلب؛ 9. هدایت و ضلالت، امر به معروف؛ 10. علم و عمل. (احمد منزوی)
[یادگار نامه یغمایی 239؛ فهرستواره منزوی 994/8]
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 311 - ف
نسخه اصل: قونیه ش 1733؛ خط: نسخ، بی کا، تا: اواخر رمضان 728 ق؛ وقف تربت سلطان العاشقين، پس از این «فصل في بیان كلمة التوحيد است» (193-194) و در پایان آن آمده «تم الحصن الشريف من شرح التجريد في كلمة التوحيد للغرانی لبعض الافاضل»؛ واقف: درویش محمد علی؛ 194 گ، 20 سطر [فیلم ها: ف: 1 - 206]
manāhij-uț țarīqa fi aḥkām-iš šarī‘a
قزوینی، فتح الله بن رجبعلی، ق 13 قمری
qazvīnī, fath-ol-lāh ebn-e rajab--alī (- 19c)
تاریخ تأليف: 1263 ق؛ محل تأليف: قزوین
فقه استدلالی مفصلی است با ذکر بسیاری از اقوال فقهاء بزرگ. در بعضی از مجلدات «مناهج الأحكام» نامیده شده و احکام نماز جمعه آن هفدهم ذیحجه 1263 در قزوین به پایان رسیده است.
[معجم رجال الفكر و الأدب في النجف خلال الف عام 998/3]
شرح و حواشی:
1- مناهج الطريقة (مختصر) - مختصر المناهج؛ قزوینی، فتح الله بن رجبعلی (- 13)
آغاز: الحمدلله رب العالمين ... کتاب الصلاة و فیه مقدمة و مناهج أما المقدمة فهی مشتملة علی معنی الصلاة و فضیلتها؛ انجام: الا أن الأحوط حینئذ أيضا هو الصبر حتی یحصل اليقين بالوقت.
جلد اول از کتاب صلاة و مشتمل بر مقدمات نماز می باشد و بتاریخ دوشنبه صفر 1251 به پایان رسیده، کتاب در پایان نسخه «مناهج الاحكام» نامیده شده؛ خط: نستعلیق، کاتب - مؤلف، تا: صفر 1251 ق؛ با خط خورده و افزودگی دارد؛ مهر: فرزند مؤلف «عبده عیسی بن فتح الله» (بیضوی)، «عیسی» (بیضوی)، جلد: مقوایی، 202 گ، اندازه: 22×17 سم [ف: 6 - 112]
جلد دوم از کتاب صلاة است که شب چهارشنبه 15 ذیقعده 1257 در نجف اشرف به پایان رسیده؛ خط: نستعلیق نازیبا، کاتب - مؤلف، تا: 15 ذیقعده 1257 ق، با خط خوردگی و افزودگی؛ مهر: فرزند مؤلف «عیسی» (بیضوی)؛ جلد: تیماج، 229 گ، 24 سطر، اندازه: 21×15/5 سم [ف: 8 - 137]
آغاز: الجزء الثالث من کتاب الطهارة في بیان احکام الاموات و ما یتبعها من اللواحق، و فیه منهجان الأول في احکام الاموات؛ انجام: و منها انه یکره أن يؤم المتيمم للمتوضئین و لا یکره أن يأتم بهم و لا أن يؤم المتيممين. و الله العالم ...
جلد سوم کتاب طهارت است که مشتمل بر احکام اموات و تیمم می باشد و در نجف اشرف به تاریخ جمادی الثاني 1258 بپایان رسیده؛ خط: نستعلیق نازیبا، کاتب - مؤلف، تا: جمادی الثاني 1257 ق، جا: نجف اشرف؛ مصحح؛ مهر: «الراجي عفو ربه محسن» (بیضی)؛ تملک: عیسی بن فتح الله (فرزند مؤلف) با مهر: «عیسی» (بیضی)؛ جلد: تیماج، 224 گ، 23 سطر، اندازه: 21×15 سم [ف: 4 - 308]
آغاز: الحمدلله رب العالمين ... و بعد فهذا هو الجزء الثالث من صلاة کتاب مناهج الطريقة في احکام الشريعة ألفه الفقير إلى رحمة ربه الغني؛ انجام: و ان کان لا یخلو اعتبار مثل ذلك في مثل ما نحن فیه عن بحث او منع فالاحتیاط هنا ایضا لا ینبغی ترکه. جلد سوم از کتاب صلاة است و مشتمل بر احکام خلل تا احکام شک و سهو می باشد، و به تاریخ سه شنبه 25 جمادی الاول 1257 به پایان رسیده؛ خط: نستعلیق نازیبا، کاتب - مؤلف، بی تا؛ مصحح؛ با اجازه اجتهادی در دو صفحه از شیخ محمد حسن نجفی صاحب جواهر به جهت مؤلف؛ مهر: «عیسی» (بیضوی)، «لا اله الا الله الملك الحق المبين عبده محمد حسن» (مربع)؛ جلد: تیماج، 144 گ، اندازه: 21×15/5 سم [ف: 4 - 331]
جلد اول از کتاب متاجر تا احکام خیارات؛ خط: نستعلیق نازیبا، کاتب - مؤلف، بی تا؛ افتادگی: آغاز؛ مصحح؛ مهر: فرزند مؤلف (بیضی)؛ 218 گ، 19 سطر، اندازه: 21×14 سم [ف: 9 - 157]
جلد سوم کتاب صلاة مشتمل بر نماز جماعت و مسافر می باشد و روز جمعه 18 ذیحجه 1263 در قزوین به پایان رسیده؛ خط: نستعلیق، کاتب - مؤلف، بی تا؛ تملک: فرزند مؤلف با مهر «عیسی» (بیضی)؛ 242 گ، اندازه: 15/5×21/5 سم [ف: 20 - 176]
آغاز: الجزء الثاني من کتاب الطهارة في بیان أحكام الطهارة المائية و ما یتبعها من اللواحق و فیه مناهج
جزء دوم از کتاب طهارت است که از احکام وضو تا احکام اموات را دارد و دهه آخر ذیقعده 1256 به پایان رسیده؛ خط: نستعلیق، کاتب - مؤلف، بی تا؛ مهر: فرزند مؤلف «عیسی» (بیضوی)؛ 273 گ، 25 سطر، اندازه: 21×16 سم [ف: 6 - 71]
جزء اول از کتاب طهارت می باشد که 20 ذیحجه 1255 در نجف اشرف به پایان رسیده؛ خط: نستعلیق، کاتب - مؤلف، بی تا؛ مصحح؛ مهر: فرزند مؤلف «عیسی» (بیضوی)؛ جلد: مقوایی، 154 گ، 22 سطر، اندازه: 21×15 سم [ف: 10 - 279]
مشتمل بر کتاب شفعه تا غصب؛ خط: نستعلیق نازیبا، کاتب - مؤلف، بی تا؛ مهر: فرزند مؤلف «عیسی» (بیضوی)؛ جلد: تیماج، 210 گ، 22 سطر، اندازه: 21×17 سم [ف: 11 - 161]
کتاب المتاجر تا پایان کتاب الغصب است؛ خط: نسخ، کا: سید احمد، تا: جمادی الاول 1296 ق؛ جلد: تیماج، 329 گ، 35 سطر، اندازه: 22×34/5 سم [ف: 13 - 266]
آغاز: بسمله، الحمد لله رب العالمين ... کتاب الصوم و فیه مقدمة و مناهج، أما المقدمة، ففی بیان معنی الصوم و شرح لفظه فهو في اللغة الامساك کما عن صریح ابن درید؛ انجام: الأولى في خصوص السرقة و اما في غیره فلاوجه لعدم القبول مع ان الاصل هو قبول شهادة العدل. تم ...
شامل کتاب الصوم، شهادات و قضاء می باشد؛ خط: نسخ، کا: احمد حسینی، تا: شوال 1297 ق؛ مصحح، محشی، با دستخط فرزند مؤلف؛ جلد: تیماج، 210 گ، 35 سطر (26×14/5)، اندازه: 22/5×35 سم [ف: 37 - 443]
قسمتی از آغاز کتاب صلاة و قسمتی از طهارت و کتاب زكاة و خمس است؛ خط: نسخ، کا: سید احمد (بن مرتضی حسینی برغانی)، تا: 1301-1306 ق؛ با تقریظی از شیخ محسن خنفر نجفی؛ تملک: عیسی فرزند مؤلف به تاریخ 24 ذیحجه 1356؛ جلد: تیماج، 251 گ، 35 سطر، اندازه: 22×35/5 سم [ف: 17 - 120]
جلد دوم و سوم از کتاب صلاة؛ خط: نسخ، کا: سید احمد (بن مرتضی حسینی برغانی)، تا: 1301-1306 ق؛ با تقریظی از شیخ محسن خنفر نجفی؛ تملک: عیسی فرزند مؤلف به تاریخ 24 ذیحجه 1356؛ جلد: تیماج، 358 گ، 35 سطر، اندازه: 22×35/5 سم [ف: 17 - 120]
کتاب الخمس و الغضب و الشفعة و الحجر می باشد؛ خط: نسخ، کا: سید احمد (بن مرتضی حسینی برغانی)، تا: 1306-1301 ق؛ با تقریظی از شیخ محسن خنفر نجفی؛ تملک: عیسی فرزند مؤلف به تاریخ 24 ذیحجه 1356؛ جلد: تیماج، 312 گ، 35 سطر، اندازه: 35/5×22 سم [ف: 17 - 121]
کتاب القضاء و الشهادات؛ خط: نسخ، کا: سید احمد (بن مرتضی حسینی برغانی)، تا: 1301-1306 ق؛ با تقریظی از شیخ محسن خنفر نجفی؛ تملک: عیسی فرزند مؤلف به تاریخ 24 ذیحجه 1356؛ 148 گ، 35 سطر، اندازه: 22×35/5 سم [ف: 17 - 121]
کتاب الطهارة؛ بی کا، بی تا [د. ث. مجلس]
manāhej-ot tarīqa (mx.) = moxtasar-ol manāhej
قزوینی، فتح الله بن رجبعلی، ق 13 قمری
qazvīnī, fath-ol-lāh ebn-e rajab-alī (- 19c)
وابسته به: مناهج الطريقة في احکام الشريعة؛ قزوینی، فتح الله بن رجبعلی (- قرن 13)
احکام فقه فتوائی را به طور مفصل از کتاب «مناهج الطريقة في احکام الشريعة» خود مؤلف که در چهارده مجلد می باشد، انتخاب و تلخیص نموده است.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 663
آغاز: الحمدلله رب العالمين ... و بعد این کلمات چندی است نافع در بیان مهمات از احکام شرعیه فرعية؛ انجام: در حدیث است که یک نماز فریضه بهتر است از بیست حج و هر حجه بهتر است از صدقه دادن بیگانه
متضمن کتاب طهارت و یک صفحه از کتاب صلاة می باشد؛ خط: نستعلیق نازیبا، کاتب - مؤلف (شاید)، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ مصحح، یادداشتی از فرزند مؤلف حاج شیخ عیسی؛ جلد: تیماج، 136 گ، 19 سطر، اندازه: 17×10 سم [ف: 2 - 258]
manāhej-ol ‘āref= manāhej-ol maʻāref
موسوی اصفهانی، جعفر بن حسین، 1090-1158 قمری
musavi esfahani,ja'far ebn-e hoseyn (1679 - 1745)
تاریخ تأليف: پنج شنبه 5 جمادی الثاني 1141 ق
در یک «مقدمه» و پنج «فصل» و یک «خاتمه» در اصول دین شیعی است با استدلال. نام و نسب او و نام کتاب در آغاز و انجام هست.
آغاز: بسمله. حمدله .. و بعد چون درین اوان بتقدیر خالق منان ... ابوالقاسم بن الحسين الحسيني الموسوي ... را ورود ببعضی از محال بر ورود اتفاق افتاد و ادراک صحبت جمعی از اعزه آن
حدود ... روی داد.
انجام: و مسلما تسلیما کثیرا کثیرا.
چاپ: تهران، 1351 ش، 896 ص
[فهرستواره منزوی 558/9]
تهران، دانشگاه؛ شماره نسخه: 3731
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: موسوی، حسین بن ابی القاسم، تا: یکشنبه 8 جمادی الثاني 1141 ق؛ از روی مسوده مؤلف، در روز سه شنبه 25 ذیحجه 1242 مقابله شده؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج، 336 گ، 19 سطر (15×7)، اندازه: 21×13 سم [ف: 12 - 2726]
manāhej-ol ‘ārefin va ma‘ārej-os sālekīn
حسینی یزدی، عبدالرحیم بن ابراهیم، - 1315؟ قمری
hoseynī yazdī, ‘abd-or-rahīm ebn-e ebrāhīm(- 1898)
تاریخ تأليف: 10 ربیع الاول 1300 ق
شرحی است بر رساله «اسنی العطايا» محمد بن محمود دهدار، شرح شده جهت برخی از دوستان که به دنبال رساله ای در سیر و سلوک از مؤلف بودند. در سه «مقدمه» و پنجاه «وصیت نامه» و یک «خاتمه» تنظیم شده است.
کاشان؛ عاطفی، افشین؛ شماره نسخه: 99/1
آغاز: الحمدلله الذي أبان من مستسرات سره حقائق الاشياء بایجاد حقيقة الانسان و اعطاه من منابع القرآن و مخازن الفرقان موازین البرهان
کاتب - مؤلف، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج، 131 گ (1 پ - 131 ر)، 23 سطر، اندازه: 22×17 سم [ف: - 83]
manāhej-ol ‘ebād
نویسنده در این کتاب مباحث عرفانی چندی را به رشته تحریر کشیده و مفصل آن ها را شرح می دهد و با آراء اهل مذهب نیز تطبیقاتی به عمل می آورد. سبک نگارش او در نهایت اغلاق می باشد و در بیان مطالب هم غالبا به شعر شاعران عرب استشهاد می جوید و چون صفحه ای از صفحات اول کتاب افتاده است نام نویسنده آن معین نشد. در کشف الطنون (2: 1847) از «مناهج العباد إلى المعاد» منسوب به محمد بن احمد مدعو به سعید فرغانی مستوفی به سال 691 ق یاد می شود که ظاهرا با تطبیق آغاز دو کتاب به هم آن مناهج العباد با این مناهج فرق دارد.
تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 2669
آغاز: حمد و سپاس و ستایش بی قیاس ملکی را که ملکش بی انباز است و دائم در رحمتش؛ انجام: و قضیت او طاری و ذاتی ...
خط: نستعلیق، بی کا، تا: محتملا قرن 11؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ با سر لوح مذهب، مجدول؛ کاغذ: دولت آبادی، جلد: تیماج، 88 گ، 22 سطر (17/5×9)، اندازه: 25×15 سم [ف: 6 - 239]
manāhej-ol ‘ebād elā ma‘refat-el ma‘ād = menhāj-ol ‘ebād ela-l mī‘ād
فرغانی کاشغری، سعید بن محمد، - 691 قمری
farqānī kāšqarī, sa‘īd ebn-e mohammad (- 1293)
تاریخ تأليف: گویا در 686 ق
در سه «قاعده» هر یک در چند «رکن» و «باب» و «فصل»: قاعده 1. بیان اعتقاد سلیم، که شعبه صراط مستقیم است، در چهار «باب» و چند فصل: باب 1) وجود و اسماء و صفات حق، 2) ملائکه، 3) نبوت، 4) رستاخیز؛ قاعده 2. ارکان مسلمانی، در پنجر کن: 1) نماز ها، 2) شرایط و فضائل و مستحبات، چند فصل، 3) زکات، در چهار باب و چند فصل، 4) صوم در چند باب و چند فصل، 5) حج، در چهار باب و چند فصل؛ قاعده 3. سلوک مقامات، در چند باب: 1) معامله با حق و آداب باطن و ذکر و کیفیت سلوک، 2) معامله با خلق و آدای ظاهر، 3) معاملت با اصناف خلق، 4) آدای سفر، 5) آداب لباس، 6) طعام، 7) تزویج، 8) تشبث و تضرع، 9) سماع، 10) (؟). (احمد منزوی)
آغاز: 1: بسمله. رب اعنا علی ذکرك و شکرك و حسن عبادتك ...
2: حمد و سپاس بی قیاس ملکی را که ملکش بی انباز است ...
[فهرستواره منزوی 994/8، الذريعه 347/22 «منهاج العباد إلى المعاد»؛ مشترک پاکستان 835/1 (2 نسخه) و 2042/3؛ نسخه های منزوی 1425/2 «مناهج العباد الى المعاد» (2 نسخه) و «منهاج المعاد الى الميعاد»؛ حاجی خلیفه 1846/2 «منهاج المعاد الى الميعاد»؛ نفیسی 153/1 و 763/2 که نام او را سعید بن محمد آورده؛ کحاله 307/8 که مرگ او را پیرامون 1700 ق/ آورده]
آغاز: أن نشهد ان لا اله الا الله و أن محمد رسول الله؛ انجام: و به وی انتفاع گرفتن نشان قبول این وصیت هاست. و هذا آخر الكتاب و انه یوفق بالخیر و الصواب و یحقق الأجر و الثواب و الحمدلله اولا و آخرا و الصلاة و السلام علی رسوله باطنا و ظاهرا و علی جمیع الصحابه و التابعين الى یوم الدين ...
اصل نسخه: گنج بخش، ش 8767 (مشترک 2042/3)؛ خط: نسخ پخته، کا: عزیزالله بن حبیب الله غوریانی، تا: 1096 ق؛ افتادگی: آغاز؛ 198 گ (182-379) [عکسی ف: 2 - 270]
آغاز: برابر 1؛ انجام: تمت الرسالة الشريفه في یوم الأربعاء الثامن و العشرين من شهر صفر ختم بالخیر و الظفر حجه اجدی و تسعین و تسعمائه هجریه تم
خط: نستعلیق متوسط، بی کا، بی تا؛ مجدول، با سر لوح؛ مهر: «مشیر السلطنه - حسین بن هدایت الله - محمدرضا الحسيني»، ناصرالدین شاه قاجار؛ کاغذ: دولت آبادی، جلد: تیماج؛ 254 ص، 21 سطر، اندازه: 20×13/5 سم [ف: 1 - 1030]
نسخه اصل: نسخه دکتر اصغر مهدوی؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز [فیلم ها ف: 2 - 271]
manāhij-ul ‘uqūl fī š.-i minhāj-il wuşūl
ابن جماعه، محمد بن ابی بکر، 749 - 819 قمری
ebn-e jamā‘a,mohammad ebn-e abī bakr (1349 - 1417)
وابسته به: منهاج الوصول الى علم الاصول؛ بیضاوی، عبدالله بن عمر (- 685 ق)
شرح استدلالی مزجی متوسطی است بر کتاب «منهاج الوصول» ناصر الدين قاضی بیضاوی، با در نظر گرفتن گفته های شارحین دیگر این کتاب ورد و ایراد در آن ها. گویا این شرح از ابن جماعه باشد. چلبی از اسنوی نقل کند که: بدان که مصنف بیضاوی مطالب این کتاب را از «حاصل» تأليف ارموی گرفته و مؤلف «حاصل» مطالب را از «محصول» تأليف فخر رازی (544-606 ق) گرفته و او مطالب را از «مستصفی» غزالی (450-505 ق) و «معتمد» ابوحسن بصری (21-110 ق) گرفته است. چلبی در کشف الظنون پس از معرفی منهاج بیضاوی بسیاری از شرح های آن را بر می شمرد که نخستین آن ها جاربردی (- 746 ق) احمد بن حسن تبریزی است و آن را «السراج الوهاج» می نامد، سپس شرح اسنوی (704-772 ق) عبدالرحیم بن حسن صاحب المهمات را یاد می کند که «نهاية السؤل» نام دارد و سپس شرح عبری فرغانی (- 743 ق) و شرح اسنوی (- 874 ق) محمد بن حسن را یاد کرده، می گوید: ابن جماعه (- 819) حاشیه ای بر شرح اسنوی و شرح عبری و شرح جاربردی نگاشته است. چون در نسخه جای گفتگو از این سه تن شارح یا محشی (اسنوی، عبری، جاربردی) بسیار نقل می کند، پس حدس زده شده که میان نسخه جای گفتگو و ابن جماعه پیوندی وجود داشته باشد. (علینقی منزوی)
آغاز: بسملة، الحمدلله الذي أفاض انوار هدایته و انار منار دلالته ... أما بعد فقد حاق علی ذوی التصانيف .. ان کتاب منهاج الأصول للمولی الوالي و الصدر العالي ... ناصر الملة و الدين عبدالله بن أبي القاسم علی بن عمر البيضاوي اعلی الله درجته ... کتاب حاو لمنتخب کل ... کان محتاجا إلى شرح یحل عویصاته ... فانه مع كثرة شارحیه
آغاز: برابر؛ انجام: ولیکن هذا آخر ما یسر لی من تحریر مناهج العقول في شرح منهاج الصول حامدا لله تعالی ...
تذکر: نام مؤلف به استناد نسخه ش 2227 ملی ذکر شد؛ خط: نستعلیق، کا: نعمة الله بن عبد عبدالصمد بن عبدالرحمن ملقب به نظام بن روح الواعظ، تا: سه شنبه 5 ذیحجه 850 ق، (بنظر می آید که نسخه از قرن یازدهم باشد و شاید تاریخ نقل شده تاریخ تالیف کتاب باشد)؛ تملک: حسین هاشمی حسینی، حیدر بن سید عبدالرحمن حسینی الجزري در قسطنطنیه؛ جلد: تیماج مشکی، 289 گ، 15 سطر، اندازه: 14×22/5 سم [ف: 12 - 27]
تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 17226
در فهرست بدون نام مؤلف؛ کا: موسی بن هارون، تا: 893 ق؛ خریداری از علیرضا طاهری یزدی [رایانه]
آغاز: نقود الحقائق الفاظه معادن حوانة مطالب الشريعة و حروفه اکمام ... مترجما ایاه بمناهج العقول في شرح؛ انجام: و لنا فیه نظر ... یجوز للمجتهد التقليد في الأصول بل یجب علیه معرفتها بالأدلة الجميلة و الا لم یشترط الاقتداء
از اواسط مقدمه شارح تا اواخر شرح کتاب هفتم است؛ خط: نستعلیق تحریری، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: آغاز و وسط و انجام (از وسط نسخه (صفحه 720) نیز چند برگ شامل اواخر کتاب پنجم تا اوایل هفتم نیز افتاده است)؛ محشی با رموز «ه م»، و «ه سیف»؛ اهدایی: رهبری، شهریور 1387؛ جلد: تیماج مذهب، 362 گ، 23 سطر، اندازه: 22×13/5 سم [اهدائی رهبر: 11 - 503]
آغاز: برابر؛ انجام: موجود: الكتاب الرابع في القياس (گ 210 پ) ... و الثاني هو السير الغير الحاصر حجته في الشرعيات فقط اولا ... قوله لاعلة لها ای لحرمة الربا و العلة غیر هما ای المذكور قلنا جوابا (گ 233 پ)
شامل مقدمه و چهار کتاب از هفت کتاب است: کتاب اول کتاب دوم، کتاب سوم: اجماع و کتاب چهارم: قیاس؛ خط: نستعلیق ترک، بی کا، بی تا، افتادگی: وسط و انجام؛ محشی با امضای «منه»؛ کاغذ: اصفهانی، 233 گ، 25 سطر (8/5 - 9/5×16/5 - 17/5)، اندازه: 17/5×25/5 سم [ف: 11 - 608]
آغاز: برابر؛ انجام: أسعدنا الله و ایاکم في الدارين و صرف عنا شر المنزلين، و هذا ...
تذکر: نام مؤلف به استناد نسخه ش 2227 ملی ذکر شد؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ نسخه قدیم؛ محشی از مؤلف؛ تملک: داود بن محمد استرابادی؛ جلد: تیماج، 263 گ، 21 سطر، اندازه: 26×18 سم [ف: 11 - 11]
manāhij-ul ‘uqūl fi š.-i minhāj-il wuṣūl
وابسته به: منهاج الوصول الى علم الاصول؛ بیضاوی، عبدالله بن عمر (- 685)
شرح مزجی منهاج الوصول الى علم الاصول بیضاوی است وشارح در این کتاب از ابن حاجب و تفازانی و کشاف زمخشری یاد کرده است. محتملا همان کار منسوب به ابن جماعه است.
تهران؛ الهيات؛ شماره نسخه: 103
آغاز: الشرعية کاف في تشبیه مبانی القواعد الفرعية مشتمل علی زبدة مطالب (پس از یک صفحه بعد از بسمله شارح گوید:) ابتدء به لانه کلام خطیر لو لم یبدء به کان البتر للحدیث و الله اسم ذات الحق الواجب بالذات الذي کل ما خلاه باطل؛ انجام: و المكروه ما یمدح تارکه فاخرج الواجب و المندوب و المباح بقوله و ...
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 9؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ محشی با نشانه «ه م، م»؛ جلد: تیماج، 416 گ، 19 سطر (16×9)، اندازه: 23/5×15/5 سم [ف: - 676]
manāhej-e 'ellīye dar bayān-e mazhab-e a'emme-ye esnā ‘ašarīye
گلپایگانی، ابوالقاسم بن محمد، - 1092 قمری
golpāygānī, ab-ol-qāsem ebn-e mohammad (- 1681)
اهداء به: شاه سلیمان صفوی
کتاب در مباحث اصول دین به روش امامیه برگرفته از کتب کلامیه متقدمان مانند تجرید خواجه نصیرالدین طوسی، نهج المسترشدين و باب حادی عشر علامه حلی که به نام شیخ علی خان و شاه سلیمان صفوی نگاشته است و در واقع حاصل مجالس مناظراتی است که در مجمع علمای اهل سنت مانند عبدالحکیم سیالکوتی و شیخ عبدالرحیم جانوری و ملا عبدالواسع و علمای شیعه مانند عبدالملک تونی داشته است و آن مشتمل است بر پنج «فصل» (مانند تقسیم بندی کتاب براهین بهیه امام فخر رازی که رد بر مذهب حقه امامیه نگاشته است): مقدمه در بیان معانی الفاظ و عبادات؛ فصل 1. اثبات واجب الوجود و صفات ثبوتیه و سلبیه؛ 2. مباحث عدل؛ 3. نبوت؛ 4. امامت؛ 5. معاد.
[الذريعه 348/22]
آغاز: ... اما بعد چنین می گوید مسود این اوراق ... که چون واجب و لازم است بر هر شخصی از اشخاص انسانی که اصول دین؛ انجام: چهارم: آن که در حدیث متواتر باسناد صحیح از طریق عامه یعنیت سنیان و طریق خاصه یعنی شیعیان وارد گشته ...
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ جلد: تیماج، 119 گ، 14 سطر، اندازه: 15×10 سم [ف: 1/33 - 50]
آغاز: سپاس و ستایش پروردگاری را سزد و شاید که بقدرت کامله خود ممکنات؛ انجام: و چون سخن ... شد فبهت الذي کفر و قاضی زاده ملزم گشت الحمدلله رب العالمين تمام شد این رساله در غره شهر رجب المرجب 1087.
خط: نستعلیق خوش، بی کا، تا: قرن 11؛ مجدول؛ جلد: تیماج، 175 گ، 11 سطر، اندازه: 16×9 سم [ف: - 662]
al-manāhej-ol ‘amalīya va-l ‘elmīya
شیرازی، نصرالله بن محمد باقر، - 1290 قمری
Šīrāzī,nasr-ol-lāh ebn-e mohammad bāqer (- 1873)
در «مقدمه» و «مناهج» و خاتمه در سیر و سلوک.
تهران؛ الهيات؛ شماره نسخه: 356
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13 و 14؛ جلد: تیماج، 96 گ، 16 سطر (5/5×11/5)، اندازه: 10/5×17 سم [ف: - 410]
manāhij-ul garawīyya fi usūl-i ijtihād-il imāmīya
در یک «مقدمه» و پنج «منهج» و «خاتمه» شامل دیباچه آن است که شامل چهار فایده می باشد.
مشهد؛ الهيات؛ شماره نسخه: 473/1
آغاز: بسم الله الهادي إلى توحیده و تمجیده و له الحمد علی توفیقه بطلب الحق ... اما المقدمة ففیها فواید مهمه الأولى من جملة وافية مماروینا
تذکر: آغاز نسخه با مناهج الأصول کاظمی، اسدالله بن اسماعیل منطبق است؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ 19-21 سطر، اندازه: 15×22 سم [ف: 1 - 399]
manāhej-ol forū
طباطبائی بروجردی، محمد حسین، 1291 - 1380 قمری
tabātabā'ī borūjerdī, mohammad hoseyn (1874 - 1961)
رساله فتوایی است که موحدی قمی آن را طبق فتوای آیت الله حاج آقا حسین طباطبایی بروجردی در سه «منهج» تنظیم نموده است.
قم، گلپایگانی؛ شماره نسخه: 8419-57/89
آغاز: بسمله الحمدلله الذي لا تحویه الفكر و الأوهام ولا تدرك کنه ذاته العقول و الافهام
از اول تا باب چهارم در مهمات احکام معاملات؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ 89 گ، 16 سطر، اندازه: 20×16 سم [ف: 8 - 4581]
manāhij-ul fikr
؟ صدر الدين شیرازی، محمد بن ابراهیم، 979 - 1050 قمری
sadr-od-dīn-e šīrāzī, mohammad ebn-e ebrāhīm (1572 - 1641)
در فلسفه، دارای عنوان «منهج» و از شمساء گیلانی یاد کرده است. بر پشت نخستین برگ نسخه حاضر یکی از دارندگان نسخه که اهل دانش بوده و با کمال تأسف نام او را سیاه کرده اند نام مناهج یا منهج را برای این کتاب مناسب دانسته و نیز احتمال داده که از تأليفات ملاصدراست. (عبدالحسین حائری)
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 1977
آغاز: المنهج الاول في تحصیل الفلسفه و اثبات موضوعها و انه کیف تنزل بالعلوم الجزئيه فلا بدان تعلم أن شرح الاسم الذي هو یقال في جواب ماء الشارحه مقدم علی الوجود؛ انجام: و لکن في شییء من المراتب لم یکن بعض اصحاب العرفان خالیا من الرياضات لانه قد یستولی طول (کلمه اخیر را ده ص بعد است)
شامل 26 منهج است و منهج 26 ناتمام مانده و پیداست که از نسخه افتاده زیرا در گوشه پایین آخرین صفحه را ده ص بعد گذارده شده؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ محشی از مؤلف با نشان «منه»، بر پشت نخستین برگ چند نوشته دیده می شود که در تمام آن ها نام کتاب «مناهج الفكر في الحكمه» قید شده، بالای ص 2 بخطی جز خط نسخه و یادداشت های پشت آن چنین نوشته شده «کتاب مناهج ملاصدرا در حكمة»؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج، 12 سطر، اندازه: 21×13 سم [ف: 5 - 475]
manāhij-ul fikar wa mabāhij-ul “ibar
وطواط، محمد بن ابراهیم، 632 - 718 قمری
vatvāt, mohammad ebn-e ebrāhīm (1235 - 1319)
در ادب و تاریخ و جغرافیاست. شامل: فن 1. یشتمل علی خلق السماء و الأرض و ماهیتها، و الكواكب و الآثار العلوية، و الليالي و الأيام و الشهور و الأعوام؛ فن 2. یشتمل علی خلق الأرض و أقاليمها و بلدانها و ملك أهلها، و عجائب المباني و البحار و الجزائر؛ فن 3. یشتمل علی خصائص نوع الإنسان، و طبائع الحيوان و الحشرات و الهوام ...؛ فن 4. یشتمل علی النباتات و خلقها ... و خواصها و منافعها، و كيفية زراعتها، و ما یوافق ذلك من الأراضي ... و قد أودع کل فن من الفنون الأربعة في جزء من الأجزاء الأربعة.
[معجم المؤلفين 222/8؛ مجمع العلمي 238/3 و 240 و 241 و 243]
تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 3549
آغاز: بسمله و صلی الله علی سیدنا المحمد ... بقول ... محمد بن ابراهیم بن یحی الوراق ... الحمدلله الذي حل من ذی البيان عقدة اللسان؛ انجام: در شعر فقیه عماره یمنی و در وصف خانه ای که فارس المسلمين در قاهره ساخته است: کمحیا الحبيب حرفا بحرف.
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: انجام؛ جلد: میشن، 362 گ، 19 سطر، اندازه: 14/9×21/5 سم [ف: 1 - 542]
manāhij-ul falāḥ
طبسی خراسانی، محمد علی، - 1320 قمری
tabasī norāsānī, mohammad ‘alī (- 1902)
منظومه ای است در امامت که عقاید عامه را در چگونگی انتخاب امام نقد می کند. ناظم در سفری که به سنندج داشته این منظومه را سروده و تعداد ابیات آن حدود 800 بیت است.
[الذريعة 349/22]
قم؛ طبسی؛ شماره نسخه: 137/1
آغاز: بسمله ابتدء المقال بسم الله و أستعين ما انتهی بالله؛ و احمد الله مصلياً علی/ محمد و أهل بیته العلي ... و بعد ذا مناهج الفلاح/ دلائل الرشاد و النجاح في سید الاختيار في الامامة/ من غیر نص و بلا علامة؛ انجام: و ارجوا الدعاء ممن طالعه/ و مذبدی له الهدا یتبعه، تاریخ تلك الدرر الملاح/ نظم دعا مناهج الفلاح/ نظمت هذا في قری سنندج خیر بلاد النزه و التفرج ... نظمت في قروة شطرا اولا لکلما کان یسیرا بمحمدالحمدلله علی اتمامه و اشکر الله علی اختتامه
خط: نسخ، کا: حائری سنقری، تا: 1314 ق؛ جلد: تیماج، 20 گ، 20 سطر، اندازه: 13×19/5 سم [ف مخ: 2 - 533]
al-manāhij fi usūl-il fiqh
شیرازی، عبدالنبی بن محمد مفید، - 1192 قمری
šīrāzī, ‘abd-on-nabī ebn-e mohammad mofīd (- 1778)
مرتب بر 7 «منهاج». نام کتاب به خط شیخ عبدالنبی امامی که از نوادگان مؤلف است روی برگ اول آمده است.
شیراز؛ علامه طباطبائی؛ شماره نسخه: 1582
آغاز: ... و تنبیها علی سبعة مناهج و هی في الأصل خمسة ألحق بها منهاج، المنهج الأول في المقدمات و فیه مطالب، المطلب الأول في الكلام علی بند من أحواله و مبادية المنطقية مع الإشارة إلى المختار منها و غیره، و فیه تنبیهات، الأول: قال الشيخ طاب ثراه، تبعا لغیره من الأصوليين ...
خط: نستعلیق، کاتب - مؤلف، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ با خط خوردگی و تصحیحات زیاد؛ 40 گ، اندازه: 23×17 سم [نسخه پژوهی: 1 - 38]
al-manahij fi-l fiqh
کرمانشاهی، محمد محسن بن محمد سمیع، - 1223 قمری
kermānšāhī, mohammad mohsen ebn-e mohammad sami (- 1808)
رساله ای فتوایی که در آن به اختصار به بعضی از ادله اشاره می شود، مشتمل بر چند «منهج»، که هر یک دارای چند «فصل» است. در آن از حدائق و ریاض یاد می شود.
آغاز: الحمدلله الذي لا یحصی ثناؤه ولا تحصر نعماؤه و شکرا علی بعضها و الشكر من آلائه
شرح و حواشی:
1- ینابیع الدرر في شرح الأرجوزة الفقهية المستطرفه؛ قزوینی زنجانی، حسن بن علی (- 13)
آغاز: برابر
از اول کتاب الطهارة تا احکام الحيض؛ کاتب - مؤلف، بی تا [تراثنا: س 2 ش 4 - 66]
آغاز: برابر
طهارت، تذکر: مؤلف در فهرست شناسایی نشده است که به قرینه آغاز نسخه و همخوانی با نسخه معرفی شده در تراثتا (س 2 ش 4 ص 66) تعیین گردید؛ کاتب - مؤلف (گویا)، بی تا؛ 31 سطر، اندازه: 31×21 سم [ف: 3 - 3]
al-manahij-ul kafiya fi S.-is safiya
انصاری، زکریا بن محمد، 826؟ - 926؟ قمری
ansārī, zakarīyā ebn-e mohammad (1423 - 1520)
وابسته به: الشافية في الصرف؛ ابن حاجب، عثمان بن عمر (570-646)
شرح مفصل مزجی است بر شافیه ابن حاجب.
آغاز: الحمدلله الذي تفضل و تکرم، و الصلاة و السلام ... و بعد، و هذا شرح وضعته علی الشافية في علم التصريف ... و سمیته المناهج الكافية في شرح الشافية ...
انجام: و اما الحروف ولم یکتب منها بالیاء غیر بلی لامالة الفه، و الى و علی الانقلاب الفهما یاء مع الضمير في اليك و علیك، و حتی حملا علی الي لانها بمعناها. و الله اعلم. تمت.
[کشف الظنون 1021/2]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: رجب 900 ق؛ مصحح، محشی؛ تملک: عمر حنفی؛ یادداشتی که محمد بن نصوح به تاریخ جمعه دوازدهم محرم 1039 در جامع الأزهر نوشته (شاید این شخص کاتب نسخه و این تاریخ برای کتابت باشد)، با صورت اجازه ای که محمد بن عبدالرحمن حموی شافعی برای محمد الروقي نوشته است؛ جلد: مقوایی، 148 گ، 21 سطر، اندازه: 19/5×29 سم [ف: 8 - 162]
آغاز: برابر.؛ انجام: یجوز الضم في شیء من ذلك للاستثقال.
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ محشی؛ جلد: تیماج، 47 گ، اندازه: 20×15 سم [ف: 51 - 138]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ تحریری، بی کا، تا: نیمه های قرن 13؛ محشی؛ 115 گ (23 پ - 137 ر) [ف: 3 - 314]
خط: رقعی، بی کا، تا: قرن 13؛ مصحح، محشی؛ جلد: تیماج، 112 گ، 20 سطر، اندازه: 15/5×22 سم [ف: 23 - 13]
آغاز: فهذا شرح وضعته علی الشافية في علم التصريف و الخط تأليف الأمام و الحبر الهمام جمال ابن عثمان بن عمر ... یحل الفاظها و یبرز دقائقها و یحقق مسائلها و یحرر دلائلها علی وجه لطیف و منهج منیف خال عن الحشو و التطويل حاو للدلیل و التعليل و سمیته المناهج الكافية في شرح الشافية ... بسمله. ای اؤلف و الاسم مشتق من السمو و هو العلو او من الوسم و هو العلاقة؛ انجام: غایته السؤال من الخضوع و الذلة أن ینفع بهما کما نفع باختهما و هی مقدمة الاعراب و الله الموفق ای خالق قدرة الطاعة في العبد.
فقط شرح دیباچه کتاب؛ خط: نسخ، کا: محمد تقی بن محمد موسوی، تا: 6 شوال 1245 ق؛ اهدایی: رهبری، مهر 1386؛ جلد: تیماج مذهب، 2 گ (2 پ - 3 ر)، 26 سطر، اندازه: 25×15 سم [اهدائی رهبر: 10 - 326]
آغاز: برابر
بی کا، تا: 1249 ق [اوراق عتیق: 1 - 258]
آغاز و انجام: برابر
کا: سید موسی بن فضل الله حسینی کلانتری همدانی، تا: رجب 1261ق؛ محشی به خط کاتب و همچنین با نشان نیشابوری و جز آن، مصحح؛ مهر: «اهدایی سید کاظم کمالی الحسيني همدانی» (بیضی)، «عبده احمد» (بیضی)؛ اهدایی: سید کاظم کمالی حسینی همدانی؛ جلد: چرم مذهب، 135گ (52 -186)، 17 -20 سطر (9×15)، اندازه: 15×20/5سم [ف: 40 -524]
بی کا، تا: 1314 ق [د.ث. مجلس]
آغاز: برابر
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ 155گ (12 -166)، 17 سطر، اندازه: 16×22سم [ف: 8 -4582]
manāhij-ul kalām fī š.-i šarā’i‘-il islām
رشتی، عبدالعلی، ق13 قمری
raštī,‘abd-ol-‘alī(- 19c)
وابسته به: شرایع الاسلام في مسائل الحلال و الحرام؛ محقق حلی، جعفر بن حسن (602 -676ق)
تاریخ تأليف: 1225ق؛ محل تأليف: نجف اشرف
شرح استدلالی مفصلی است بر کتاب «شرائع الاسلام» با نقل اقوال بسیاری از فقیهان. کتاب طهارت در نجف اشرف به سال 1225ق پایان یافته است.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 2008
آغاز: الحمدلله الذي شرح معارف نفوسنا بمعرفة شرائع الاسلام و نور قلوبنا حتی عرفنا الحلال و الحرام؛ انجام: نسخه: و تطهیر القلوب عن شبهها و اوهامها و غسل الصدور بطهور النفس عن ظلامها و أسقامها ...
خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، بی تا؛ در نسخه تجدید نظر شده و اضافه و خط خوردگی دارد؛ مهر: مؤلف «المذنب عبدالعلی» (بیضوی)؛ 186 گ، اندازه: 12/5×22سم [ف: 6 -11]
manāhej-ol masā’el
مجلسی، محمد باقر بن محمد تقی، 1037 -1110 قمری
majlesī, mohammad bāqer ebn-e mohammad taqī (1628 - 1699)
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 8879/12
بی کا، بی تا؛ 17سطر (9×20)، قطع: بیاضی [ف: 17 -241]
مناهج المعارف- مناهج العارف
مناهج المنهج- یوحنائیه
manāhej-ol movahhedīn
کاشف دزفولی، صدرالدین بن محمد باقر، 1174 -1258 قمری
kāšef-e dezfūlī, sadr-od-dīn ebn-e mohammad bāqer (1761 - 1842)
در اصول دین پنج گانه، بیشتر از دید عرفانی و با اشعاری از بزرگانی عرفا یا خود مؤلف و شواهدی از آیات و احادیث اهل بیت علیهم السلام، در یک «مقدمه» و پنج «باب» و یک «خاتمه». این کتاب ملمع و به فارسی و عربی نوشته شده است.
آغاز: الحمدلله الواحد الأحد الفرد المتعال المنزه في الوهيتة عن الشبه و الأمثال المقدس عن الوصول الى کنه ذاته افکار العقول ... اما بعد فیقول ... صدر الدين بن محمد باقر الموسوي الدزفولي ... انجام: در پناه حفظ خود نگاه دارد و ما را بدام این جماعت زراق و سالوس میندازد
[فهرستواره منزوی 995/8 و 558/9]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: دوشنبه 10 صفر 1225ق؛ جلد: تیماج، 337گ، 15سطر، اندازه: 15×21سم [ف: 17 -218]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ و نستعلیق، کا: رمضان علی بن عبدالرحیم نمارستاقی نوری، تا: پنج شنبه 24 ربیع الثاني 1232ق؛ از روی نسخه مؤلف، برخی از برگ ها را سید محمد علی نوشته است، در 23 جمادی الأول گویا همین سال مقابله شده؛ جلد: تیماج، 167گ، 21 سطر (9/5×14/5)، اندازه: 14×20سم [ف: 5 -656]
خط: نسخ، بی کا، تا: نزدیک عصر مؤلف؛ جلد: مقوایی، 260 گ، 16سطر، اندازه: 15×21سم [ف: 27 -394]
مناهج الوصول الى علم الاصول- مناهج الأحكام
manāhij-ul wuṣūl ilā ‘ilm-il uṣūl (mnẓ.-un fi)
سماوی، محمد بن محمد طاهر، 1292 -1370 قمری
samāvī, mohammad ebn-e mohammad tāher (1875 - 1951)
ارجوزه ای است در 150 بیت در اصول فقه شامل «مقدمه» و 16 «منهج» و مختمه و انتهاء.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 15775/9
آغاز: احمدك اللهم اهل الحمد ** و استعین فیك عند القصد؛ انجام: فالمرء کل المرء من یحمی الفتى ** في وجهه و غیبه حیث أتي
خط: نسخ، کاتب = مؤلف، تا: 25 شعبان 1319ق، جا: سماوه؛ 5گ (69ر- 73ر)، 25 سطر، اندازه: 13×20سم [ف: 44 -59]
manāhij-ul wuṣūl ilā maṭāli‘-i lawāmi‘-il uṣūl
شرحی است بر متن منظوم با عنوان های «منهج».
تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 2871
آغاز: الحمدلله علی جلاله ** و الشكر لله علی نواله / نظم بالجملة في الاصول ** الفقه ما قد هف بالقبول / ابوابه مناهج الوصول ** سمیته لوامع الاصول. چنین است شرح: ...؛ انجام: في الصحة التبادر المستند ** خدای اکبر و ذاك فاسد ... فضلا عن اقتضائه القول بعموم المنع و لو في غیر تلك اللفظة مع.
خط: شکسته، نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ جلد: میشن، 88گ، 15سطر، اندازه: 15×20/5سم [ف: 1 -543]
manāhij-ul hudā
نیریزی، قطب الدين محمد، 1100 -1173 قمری
neyrīzī, qotb-od-dīn mohammad (1689 - 1760)
منظومه مفصلی است در منطق و مسایل آن که مؤلف از روی تجرید المنطق خواجه نصیر طوسی به نظم کشیده است. این منظومه دارای چند باب است و گویا از قطب الدين محمد نیریزی است.
آغاز: بسمله احمده علی فیوضات قضی ** بفیضها الفائض من عین الرضى / حمدا محصلا لما قد حصلا ** من فضله و دوره تسلسلا
بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام [ف: 3 -37]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام [ف: 5 -256]
آغاز: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ 42گ (1 -42)، 10 سطر، اندازه: 10×16سم [ف: 8 -4582]
manāhej-ol yaqīn
مازندرانی، محمد بن محمد صادق
māzandarānī, mohammad ebn-e mohammad sādeq
این رساله مشتمل بر یک «مقدمه» و چندین «فصل»: مقدمه: در بیان اشیاء چندی؛ فصل 1. بیان اینکه عبادت کردن موقوف است به شناختن معبود حقیقی؛ 2. بیان صفات واجب الوجود؛ 3. چون که ثابت شد آنکه جناب اقدس او واجب الوجوب است؛ 4. بیان کنم که مطلق افعال خالی از دو قسم نمی باشد؛ 5. بیان عدل و مراد به عدل وجوب اتصاف واجب الوجود است؛ 6. نفی شرور و قبائح از واجب الوجود؛ 7. بیان حکمت خدای تعالی؛ 8. بیان حسن تکلیف؛ 9. بیان وجوب اصلح بر خدای تعالی؛ 10. بیان نبوت؛ 11. بیان حسن بعثت انبیاء و وجوب آن؛ 12. طریق معرفت صدق در دعوات نبوت؛ 13. بیان نبوت پیغمبر ما محمد بن عبدالله؛ 14. بیان فضائل انبیاء؛ 15. بیان وجوب عصمت؛ 16. بیان معنی امامت و وجوب نصب امام؛ 17. وجوب عصمت و افضلیت امام؛ 18. بیان تعیین امام بعد از وفات خاتم الانبياء؛ 19. بیان طریق معرفت سائر ائمه اثنی عشر؛ 20. بیان غیبت صاحب الزمان صلوات الله علیه؛ 21. بعثت معاد؛ 22. بیان معاد و صحت اعاده؛ 23. بیان وعد و وعید؛ 24. بیان ایمان و اسلام و کفر؛ 25. وجوب توبه و امر به معروف و نهی از منکر.
آغاز: الحمدلله الذي روح عقول العارفين مظاهر کماله ليلاً ونهاراً و فرح قلوب السالكين بزواهر جلاله سراً أو جهاراً.
انجام: هذا آخر ما أوردنا ایراده في هذه الرسالة الموسومة بمناهج اليقين و الحمد لله أولاً و آخراً و ظاهراً و باطناً علی جمیع نعمائه.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 11998/1
آغاز و انجام: برابر
خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ مصحح؛ 55گ (1 -55)، 16سطر، اندازه: 7×13سم [ف: 30 -333]
manāhej-ol yaqīn
حسینی شوشتری، محمد طاهر
hoseynī šoštarī, mohammad tāher
تهران؛ الهيات؛ شماره نسخه: 599
خط: نسخ، بی کا، تا: 1306ق؛ مجدول؛ جلد: تیماج، 45 گ، 14سطر (8×16)، اندازه: 13/5×21/5سم [ف: -410]
manāhij-ul yaqīn ilā kunūz-i ma‘ālim-id dīn = š.-u ma‘ālim-il uṣūl
وابسته به: معالم الاصول = معالم الدين و ملاذ المجتهدين؛ عاملی، حسن بن زین الدين (959 -1011ق)
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 9296/2
آغاز: الحمدلله المتعال في عز جلاله عن مطارح الأفهام فلا یحیط بکنهه العارفون الحمدلله مبتدا و خبر و الحمد الثناء علی ارادی الجميل نعمة أو غیرها؛ انجام: المتحاكمين ليلة المعراج الى النبي صلی الله علیه و اله و الذي سلم علیه امیر المومنين علیه السلام
مؤلف از قرن 11، مشتمل بر مقدمه کتاب است؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ 11گ (84ر 94ر)، 28 سطر، اندازه: 20/5×29/5سم [ف: 30 -62]
manāhij-ul yaqīn fī usūl-id dīn = minhāj-ul yaqīn
علامه حلی، حسن بن یوسف، 648 -726 قمری
‘allāme-ye hellī, hasan ebn-e yūsof (1251 - 1326)
وابسته به: معارج الدين و مناهج اليقين؛ علامه حلی، حسن بن یوسف (648 -726)
تاریخ تأليف: 9 ربیع الاول 680ق
کتابی کلامی و مشتمل بر «مقدمه» و دوازده «منهج» و هریک مشتمل بر چند «بحث»: المقدمة: في معنی التصور و التصديق؛ منهج 1. تقسیم المعلومات؛ 2. تقسیم الموجودات؛ 3. احکام الموجودات؛ 4. اثبات واجب الوجود تعالی و بیان صفاته؛ 5. فیما یستحیل علیه تعالی؛ 6. العدل؛ 7. النبوة؛ 8 الامامة؛ 9. المعاد؛ 10. الوعد و الوعيد؛ 11. الأسماء و الأحكام؛ 12. الأمر بالمعروف و النهي عن المنكر. به قول محمد علی مدرس «کتابی لطیف و متوسط است»، «در کتب کلامیه امتیاز کلی دارد» و مؤلف «در هر مسأله اقوال متکلمین را با دلائل آنها نقل نموده و مختار خود را با براهین کافیه ذکر فرموده».
آغاز: بسمله و به نتوکل. الحمدلله منشیء الفطر و خالق البشر و ممیزهم بقوی العمل و النظر ... و بعد فان للعلوم منار او قدر افأعظمهم بها شرفا و فخرا .. ولا شك أن اشرف الاشياء واجب الوجود ... فالعلم به یکون اعلی و انفس و العلم المتكفل به هو علم الكلام ... فدعانا ذلك الى انشاء مجموعة تحتوی علی مباحثه الشريفة و دقايقة اللطيفة مع تلخیص المذاهب المنقولة عن القوم الذين سبقونا من المتكلمين و الأوائل من الحكماء المدققين و الاشارة الى قواعد الفريقين و حجج القبيلين ... و قد وسمناه بمناهج اليقين في اصول الدين
انجام: لانه لا فرق بین حدوث الدعاء و حدوث زید في ذلك. و اذقد وفقنا الله تعالی لاتمام ما اردناه و انهاء ما قصدناه فلنحمد الله ... و نسئل اخواننا الصالحين القارين لهذا الكتاب أن لا یخلونا من دعاء مستجاب وأن یصلحوا ما فیه من خلل و نقصان و خطاء و نسیان وان یترحموا علینا عقیب صلواتهم ویذکرونا في خلواتهم و الحمدلله رب العالمين. و صلی الله علی سیدنا محمد و عترته الاطهرين آمین
چاپ: توسط انتشارات اسوه چاپ مصحح و منقح شده است
[الذريعة 352/22 رقم 7402؛ مكتبة العلامة الحلى ص 191؛ کشف الحجب 557]
شرح و حواشی:
1- شرح مناهج اليقين في أصول الدين؛ ابن ابی جمهور، محمد بن علی (838 -906ق)
2- حاشية مناهج اليقين في اصول الدين
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ تحریری، بی کا، تا: قرن 8؛ محشی، مصحح، از ابتدا تا انتها با نسخه اصل مؤلف مقابله شده؛ جلد: تیماج، 170گ، 19سطر، اندازه: 12×22سم [ف: 1/33 -38]
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 2035 عکسی
نسخه اصل: همان نسخه بالا [میراث شهاب: س 17 ش 1 و 2 -126]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 8؛ سپس کاتب در همان چنین نوشته است: «سورة ما کتبه المصنف في نسخة الأصل: فرغت من تسویده ... ربیع الآخر من سنة ثمانین و تسمائة، و کتب حسن ابن یوسف بن المطهر، حامداً لله مصلياً»، و نیز در ذیل صفحه است: «هذه النسخة نسخت و قوبلت بنسخة الاصل المبيضة و الحمد لله وحده»، ايضاً: «بلغت مقابلته بنسخة الاصل علی ید العبد الفقير الى الله تعالی صاحبه غفر الله له و لوالدیه و لجمیع المؤمنين، و ذلك في العشر الوسط من شعبان المبارك ..»، از روی نسخه مبیضه خط مؤلف استنساخ و با آن مقابله شده، محشی ابن العتاقيوي بعداً در سال 787 این حواشی را بصورت شرحی بر کتاب در آورده و به «الايضاح و التبيين في شرح مناهج اليقين» نامیده؛ تملک: شیخ عبدالرحمن بن محمد ابن العتايقي، مفلح بن حسن که ظاهراً شیخ مفلح صیمری صاحب «جواهر الكلمات في العقود و الايقاعات» و «مختصر الصحاح» و «منتخب الخلاف» باشد که شاگرد شیخ احمد بن فهد حلی بوده؛ ابن العتايقي در پایان یکی از حواشی خود در اوائل کتاب نوشته است: «و کتب في سواد جمادی الاول (کذا)، و فیه سمعنا بنعی السلطان اویس- طاب ثراه- سنة ست و سبعین و سبع مائة» و در پایان یکی از حواشی آخر کتاب گوید:
«علقه عبدالرحمن بن محمد بن العتايقي في غرة ربیع الآخرة (کذا) سنة ست و ثمانین و سبع مائة، و الحمد لله وحده. في هذا اليوم سمعت أن محمداً قدم بغداد»، وی درین حواشی از کتابهای «ملل و نحل» شهرستانی و «مطارحات» شیخ سهروردی و «نهاية الوصول» علامه حلی و «نهاية المرام» همو و کتب بسیار دیگر مکرر نقل کرده؛ کاغذ: هندی، جلد: تیماج، 168گ، 21سطر در متن (8×16)، اندازه: 12×23سم [فهرست روضاتی: -95]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: جمعه 10 ربیع الاول 720ق؛ مصحح، محشی، با علامات بلاغ؛ یادداشتی از حسین بن احمد حسینی کوپائی عاملی عیناثی؛ جلد: تیماج مذهب، 145گ، 25 سطر، اندازه: 12/5×23سم [محدث ارموی مخ: 3 -1546]
خط: نسخ نزدیک به تعلیق، بی کا، تا: 29 محرم 722ق؛ مصحح؛ از روی خط مؤلف نقل شده؛ کاغذ: ترمه، 148 گ، 23 سطر، اندازه: 11/7×21سم [ف: 1 -543]
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 2036 عکسی
نسخه اصل: همان نسخه بالا [میراث شهاب: س 17 ش 1 و 2 -126]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ تحریری، کا: علی بن حسن طبری، تا: 724ق؛ واقف: ابن خاتون، 1097؛ 153گ، اندازه: 15×22سم [ف: 1 -238]
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 2034 عکسی
نسخه اصل: همان نسخه بالا [میراث شهاب: س 17 ش 1 و 2 -126]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: رضا بن میر محمد حسینی آریانی، تا: قرن 11؛ از روی نسخه ای نوشته شده که در عصر علامه تحریر شده بود و در آن علامه برای شمس الدين محمد بن فخر الدين علی بن الحسين منجم اجازه ای نوشته بود ولی نسخه خالی از غلط و تحریف نبوده و مصحح نسخه حاضر تا توانسته کتاب را تنقیح کرده است، با صورت اجازه علامه؛ مهر: «لا اله الا الله الملك الحق المبين ابوالقاسم بن محمد حسین تمامی» (مربع)؛ جلد: مقوایی، 229گ، 16سطر، اندازه: 19×25سم [ف: 3 -136]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج، 130گ (2پ- 131پ)، 19سطر (7×14/5)، اندازه: 13/5×23/5سم [ف: -480]
خط: نسخ، بی کا، تا: 1027ق؛ افتادگی: انجام؛ جلد: تیماج، 123گ (1پ- 123ر)، اندازه: 19×25/5سم [ف: 5 -125]
خط: نسخ، کا: محمود بن حاجی محمد سمامی کردکوهی، تا: 1041ق؛ 255گ، 15 سطر، اندازه: 13×19/5سم [ف: 2 -264]
آغاز و انجام: برابر
بی کا، تا: جمعه 18 رجب 1077ق؛ مهر: «العبد المذنب میرزا محمد» (بیضوی)؛ 301ص (2 -302)، 29 سطر، اندازه: 14×20سم [ف: 1/33 -124]
مطلبی به نقل از منهاج اليقين علامه حلی؛ خط: نستعلیق، کا: محمد بن جمشید مراغی، تا: قرن 13؛ 2گ (18پ- 19ر)[مختصر ف: -767]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد حسن بن عبدالله هشترودی، تا: قرن 14؛ از روی نسخه به خط نعمت بن الشيخ عطية الاسدي مورخ شعبان 941 کتابت شده؛ جلد: تیماج، 176گ، 26 سطر، اندازه: 16/5×25سم [ف: 32 -203]
آغاز: برابر؛ انجام: لان الفرض منهما وقوع المعروف و ارتفاع المنكر فمتی حصلا بفعل واحد کان توجه الأمر بهما علی غیره
خط: نسخ تحریری نزدیک به نستعلیق، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ واقف: ملا موسی؛ 149گ، 21 سطر، اندازه: 12×21سم [ف: 1 -240]
آغاز: برابر
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ جلد: گالینگور سبز، 182 گ، اندازه: 13×19سم [ف مخ: 5 -2128]
آغاز: برابر؛ انجام: فجاز أن یکون الدعاء الحادث علة معدة لوجود المدعو به و هذا ضعیف لانه لا فرق بین حدوث الدعاء و حدوث زید في ذلك.
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ مهر: «محمد حسن بن محمد ابراهیم 1205ق» (بیضوی)، جلد: تیماج، 158گ، 20 سطر، اندازه: 13×20سم [ف: 1/33 -42]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج، 208گ، ابعاد متن: 8/5×13، اندازه: 11×17/5سم [ف: 2 -144]
manāhel-ol anzār
لاری، محمد بن عبد الله، ق 10 قمری
lārī, mohammad ebn-e ‘abd-ol-lāh(- 16c)
اهدا به: محمود شاه بایقرا بن محمد شاه (863 -917ق)
تاریخ تأليف: 893ق
در یک «مقدمه» دارای سه «فصل» و دو «مقاله» و «خاتمه»: مقدمه، مشتمل بر سه فصل: 1) بیان شناختن ادویه مفرده در سه قسم، 2) بیان افعال ادویه، 3) فاقد است
[فهرستواره منزوی 3732/5]
تهران؛ علوم پزشکی؛ شماره نسخه: 301
آغاز: بسم الله الرحمن الرحيم اعذب مشارب نعم و أخصب مراتع حکم و اوجب جوامع کلم؛ انجام: تمت الكتاب «في یوم الاحد ... سنه 1014 صاحبه عطاء الله بن قاضی رضی الدين و الحمدلله اولا و آخرا و ظاهرا و باطنا و السلام
خط: تحریری، بی کا، تا: یک شنبه 2 جمادی الثاني 1014ق؛ افتادگی: انجام؛ مقداری از حرف نون و تمام حرف واو و یاء مقاله اول و تمام مقاله دوم و خاتمه را؛ 335ص، 27 سطر، اندازه: 15×24سم [نشریه: 3 -364]
manāhil-ul bukā’
تبریزی، علی بن محمد رضا، ق13 قمری
tabrīzī, ‘alī ebn-e mohammad rezā (- 19c)
تاریخ تأليف: 8 جمادی الثاني 1265ق؛ محل تأليف: تبریز
در حالات و فضایل و مصائب حضرات معصومین علیهم السلام، استفاده شده از احادیث معتبره، و دارای یک «مقدمه» و چهارده «منهل» و یک «خاتمه» و هر منهل مشتمل بر احوال یکی از معصومین، و هر منهل منقسم بر چند مشرب و هر مشربی بصورت یک مجلس برای اهل منبر نوشته شده دارای خطبه مخصوص و آیتی از قران کریم و فضائل و مناقب آن معصوم و اشاره به مصائب وی. منهل پنج را در تأليف مقدم داشته و نمی دانیم باقی کتاب را تأليف نموده یا نه. بیشتر این جزء را مؤلف در سفر زیارت امام رضا علیه السلام تأليف نموده و در تبریز به تاریخ 8 جمادی الثاني 1265 ق به پایان برده است
آغاز: الحمدلله رب العالمين وصلی الله علی أشرف الأولين و الاخرين محمد الذي جعله الله نذيراً للعالمین
نسخه حاضر منهل پنجم در حالات حضرت سیدالشهداء علیه السلام می باشد؛ خط: نستعلیق، کا: جواد بن احمد بن علی بن محمد رضا (نوه مؤلف)، تا: 24 ذیحجه 1315ق؛ مصحح؛ جلد: مقوایی، 373گ، 13 سطر، اندازه: 16×21سم [ف: 9 -254]
جلد پنجم؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: در عصر مؤلف؛ مهر: مؤلف «یا علی» (بیضی)؛ 197گ، اندازه: 11×15سم [ف: 25 -189]
manāhel-ot tahqīq = tafsīr-e āye-ye «ela-l-lāh tasīr-ol omūr»
درویش شیرازی، محمد هاشم بن اسماعیل، 1110؟ -1199 قمری
darvīš-e šīrāzī, mohammad hāšem ebn-e esmā‘īl (1699 - 1785)
این رساله ای است به زبان فارسی که پر سنده ای معنی آیه «الا إلى الله یصیر الامور» را از عارفی پرسیده و او این رساله را به نثر و نظم با استفاده از آیات قرآن و احادیث در جواب پرسنده نوشته است. نام مؤلف (جواب دهنده) ذکر نشده ولی احتمال دارد که از رسالات سید محمد قطب الدين باشد. در آن سروده های شبستری و مولوی و حافظ و خود او گواه آمده است.
آغاز: الحمد لله المتجلي لخلقه ... اما بعد سوال پرسید پرسنده از اخلاء و اخوان في الله که حقیقت معنی آیه شریفه «الا إلى الله تصیر الامور» چیست؟ الجواب علی طریق الصواب و بالله التوفيق، بدان ای برادر شفیق که حقیقت معنی آیه شریفه راجع به بیان مبدء و معاد است به این طریق که الا حرف تنبیه است و تنبیه به معنی آگاهانیدن هر کسی را که از امری و چیزی غافل باشد ...
انجام: و از برای عالم و عالمیان بعد از رحلت حضرت صاحب الزمان علیه السلام این مقام وصول و ایقان روی خواهد داد و آن زمان از روی شهود و یقین بعضی خواهند گفت هذا ما وعد الرحمن و صدق المرسلون و برخی را دعویهم فیها سبحانك اللهم و تحیتهم فیها سلام و آخر دعویهم ان الحمد لله رب العالمين و او خواهد بود اللهم اجعلنا من الذين آخر دعویهم ان الحمد الله رب العالمين آمین آمین آمین.
چاپ: تهران، 1323ق، سنگی، همراه سیر و سلوک ابوالقاسم ذهبی؛ شیراز، 1382 شمسی، با شرح و تصحیح محمد یوسف نیری
[الذريعه 354/22؛ ایضاح المكنون 564/2؛ نسخه های منزوی 1426/2؛ فهرستواره منزوی 226/7 با عنوان «تفسیر آیه الى اله تصیر الامور» و به احتمال از سید محمد قطب الدين نی ریزی ذهبی و 995/8 با عنوان «مناهل التحقيق» از سید محمد هاشم شیرازی ذهبی با آغاز یکسان ]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ جلد: میشن، 22گ (162پ- 183ر)، اندازه: 15×21سم [ف: 5 -217]
آغاز و انجام: برابر
در فهرست آن را از عبدالرزاق بن داود کاشانی ( قرن 13) دانسته است؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ 17 سطر، اندازه: 14/5×20/5سم [ف: 32 -103]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ 48گ (1پ- 48پ)، اندازه: 10×20سم [ف: 2 -389]
آغاز: برابر؛ انجام: چونکه این نسخه رفیع کلام ** مرتسم شد بکلک این گمنام ... بدل آمد ز ملهم التوفيق ** که بخوانش مناهل التحقيق.
خط: نستعلیق، کا: محمد شریف بن جهانگیر فراشبندی، تا: 29 رمضان 1207ق؛ مهر: محمدشریف بن جهانگیر فراشبندی «عبده محمد شریف 1225» (مربع)؛ 43گ (1پ- 43پ)، 14 سطر (8×16/5) [ف: 41 -315]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق خوش، بی کا، تا: 1277ق؛ واقف: وحیدالاولیاء، 27 رجب 1379؛ 17گ (برگ های آخر نسخه)، 20 سطر [ف: -663]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج، 50ص، 17 سطر، اندازه: 19/5×25سم [ف: 2 -292]
خط: نسخ، بی کا، بی تا [فیلمها ف: 2 -271]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ اهدایی: آقایان محمد و حسینعلی الهي؛ 52ص، 16سطر (7×14)، اندازه: 14/5×20سم [ف: -23]
آغاز و انجام: برابر
خط: شکسته نستعلیق، کا: مجذوبعلی شاه، محمد جعفر بن صفر، بی تا؛ از صفحه 1 تا 26 و از 49 تا آخر کتاب، قطع: بیاض رقعی [رشت و همدان: ف: -1401]
manāhil-uš šawārid fī talxīṣ-il maqāṣid
آرانی کاشانی، محمد علی بن محمد حسن، 1177 -1244 قمری
ārānī kāšānī, mohammad ‘alī ebn-e mohammad hasan (1764 - 1829)
وابسته به: المقاصد المهمة في اصول احکام الله و الرسول و الأئمة؛ آرانی کاشانی، محمد علی بن محمد حسن (1177 -1244)
تاریخ تأليف: جلد اول جمادی الاول 1224ق
رساله ای مفصل در تلخیص کتاب مفصلی از مؤلف در اصول فقه به نام «المقاصد المهمة» که به خواهش عده ای از دوستداران نگاشته و در یک «مقدمه» و دو «قسم» و یک «خاتمه» تنظیم نموده است.
آغاز: الحمدلله الذي أوردنا مناهل ربوبیته وارشدنا إلى مقاصد عبودیته واروانا من ینابیع حکمته وأفاض علینا فوائد ... فانی بعد ما فرغت من تصنیف القسم الأول من کتابی في اصول الفقه المسمى بالمقاصد المهمة ...
[الذريعة 385/21 و 354/22؛ اعیان الشعية: 414/9]
شروح و حواشی:
1- حاشية مناهل الشوارد؛ آرانی کاشانی، محمد علی بن محمد حسن (1177 -1244)
آغاز: برابر؛ انجام: لقد تم القسم الأول من قسمی مناهل الشوارد في تلخیص المقاصد المتعلق بالالفاظ علی ید مصنفه الغريق في بحار الخطايا والمحن الاثم الجاني ... ویتلوه القسم الثاني المتعلق بالاجتهاد والتقلید والأدلة الشرعيه
قسم اول کتاب را در برداشته و کامل است؛ خط: نستعلیق، کا: مؤلف، تا: پنج شنبه 1 جمادی الاول 1224ق؛ محشی از مؤلف با امضای «منه دام توفیقه»؛ جلد: تیماج، 119گ، 17سطر، اندازه: 18×21سم [ف مخ: 5 -2129]
آغاز: برابر؛ انجام: و یتلوه القسم الثاني المتعلق بالاجتهاد و التقليد و الأدلة الشرعية یسر الله لنا اتمامه بمحمد و آله خیر البرية.
بخش نخست کتاب است و شامل مباحث الفاظ، اوامر، نواهی، خاص و عام، نسخ، مطلق، مقید، مفهوم و منطوق می باشد؛ خط: نسخ، کا: حسین بن محمد علی حسینی، تا: محرم 1225ق؛ مصحح، محشی، نسخه به دستور مؤلف کتابت شده و دستخط وی با مهر «محمد علی بن محمد حسن» (بیضی)، در آغاز نسخه چنین آمده: «بسم الله اشرف الأسماء، قد استکتبته لنفسی الخاسرة و أنا مؤلفه الجاني و مضیفه الفاني، محمد علی بن محمد حسن الشهير بعلی الآراني، ثم قد کتبت هذا بیدی الداثرة في شهر رجب المرجب من شهور سنة ست و عشرین و مأتين بعد الألف من الهجرة المطهرة الطاهرة عی هاجرها الف سلام و تحية»؛ 240گ، 14سطر (7×11/5)، اندازه: 14×21سم [ف: 33 -318]
manāhil-uṣ ṣarf
شریعتمدار، رضاقلی بن حسن، ق 14 قمری
šarī‘atmadār, rezāqolī ebn-e hasan (- 20c)
رساله مختصری است در صرف تأليف رضا قلی بن حسن نوری تهرانی مشهور به شریعتمدار که در آن هر موضوع تحت عنوان منهل مورد بحث قرار گرفته است.
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 14639
آغاز: بسمله الحمدلله رب العالمين ... اما بعد فهذه رسالة مشتملة علی مطالب الصرف حررتها اجابة لمسئول بعض الاخلاء الكرام؛ انجام: من الالوك و هی الرسالة.
خط: نسخ و نستعلیق شکسته، کاتب = مؤلف، تا: 26 جمادی الثاني 1336ق؛ واقف: سید محمد باقر سبزواری، محرم 1405؛ 20گ، 22 سطر، اندازه: 10×18سم [ف: 12 -468]
manāhil-ul ‘irfān
طرینی، عبدالجواد بن ابراهیم، -1073 قمری
tarīnī, ‘abd-ol-javād ebn-e ebrāhīm(- 1663)
تاریخ تأليف: 1061ق
در روز دوم شعبان 1061ق مجلس قرائت قرآن در حضور علی شبر املسی برگزار شده و به آیه 15 از سوره لقمان (و وصینا الانسان بوالدیه حسناً) رسیده اند و این سؤال مطرح شده که انسان چیست؟ مؤلف در رساله حاضر پاسخ را مختصراً آورده و به برخی عجائب خلقت انسان اشاره کرده است.
قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 1978
آغاز: حمداً لمن ابدع و اودع السحر الحلال فیمن احسن تقویمه من نوع الانسان و کمله و جمله ببیان البيان و تبیان التبيان
نسخه اصل: کتابخانه کاشف الغطاء- نجف اشرف؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11، در عصر مؤلف؛ 9ص [عکسی ف: 5 -431]
al-manāhil fi-l fiqh = maṣābīḥ-ul fiqh
طباطبائی، محمد بن علی، 1180؟ -1242 قمری
tabātabā’ī, mohammad ebn-e ‘alī (1767 - 1827)
کتاب مناهل یکی از کتب مفصل در فقه امامیه و تقريباً استدلالی است. مؤلف، در این دفتر با عنوان های «منهل» از مسأله های فقهی تا اندازه ای با استدلال گفتگو نمود و توانست بیشتر کتاب های فقه را به نگارش در آورد. او در زمان پدر خود سید علی طباطبائی (-1231ق) بدان می پرداخته است و تا سال 1238 ق به تأليف آن مشغول بوده است. مؤلف نام کتابش را ابتدا «المصابيح في الفقه» و عنوان فصول آن را «مصباح» انتخاب نمود ولی بعداً نام کتاب را به «مناهل» و ابواب را به «منهل» تغییر داد. لذا نسخه هایی از کتاب با همان اسم و عنوان ابتدایی وجود دارد. ابن یوسف شیرازی در فهرست سپهسالار مینویسد، مؤلف سه بار کتاب طهارت مناهل را تأليف نموده و در شماره 653 جلد اول فهرست مزبور توضیحات زیادی در این باره داده است و اظهار می نماید که جلد طهارت آنرا در جای دیگر سراغ ندارم. این نسخ با وجود این که با عنوان «مصباح، مصباح» تحریر یافته از قرائن موجود معلوم می گردد که کتاب همان مناهل و تأليف سید محمد مجاهد می باشد زیرا همان گونه که در نسخ چاپی مشاهده می شود و ابن یوسف نیز تصریح کرده: مؤلف کتب فقهی مناهل را به «بسمله و الحمدلله رب العالمين و الصلوة و السلام علی خیر خلقه محمد. آله الطاهرين» آغاز می نماید.
آغاز: الحمدلله رب العالمين و الصلوة و السلام علی خیر خلقه محمد و آله الطاهرين کتاب الطهاره مقدمة الطهارة لغة النزاهة و النظافة کما صرح به في المعتبر و نهاية الأحكام ...
چاپ: مشار عربی، ص912؛ طهران، سنگی، 1274ق، رحلی مشتمل بر کتب ذیل است: قرض ودین، مفلس، حجر، ضمان وحواله و کفاله، شركة، قسمت، مضاربه مزارعه ومساقاة، ودیعه، احکام متفرقه، وجوب اتباع قرائت قرآن وحرمت غناء
[الذريعة 80/21 و 352/22 و 353؛ کشف الحجب 558؛ مكتبة امیر المؤمنين 406/4]
کاتب = مؤلف، تا: قرن 13 [د.ث. مجلس]
آغاز: الحمدلله رب العالمين ... مناهل الزكواة، الزكواة لغة: علی ما صرح به جماعة- الطهارة و الزيادة و النمو؛ انجام: و منها ان الدخول لو لم یکن جائزاً لاشتهر بل تواتر بل ورد التوقيع و التالي باطل، و بالجملة الشواهد علی الاباحة كثيرة.
زکات و خمس می باشد و در اواسط روز چهارشنبه به سال 1238 به پایان رسیده؛ خط: نسخ، کاتب = مؤلف، بی تا؛ جلد: مذهب، 240گ، اندازه: 20/5×30سم [ف: 1 -204]
کتاب الصوم تا احکام خمس را دارد و به سال 1227 به پایان رسیده؛ خط: نسخ، کاتب = مؤلف، بی تا؛ مصحح؛ جلد: تیماج، 249گ، اندازه: 15/5×21سم [ف: 13 -192]
بیع است تا خیارات؛ خط: نسخ، کاتب = مؤلف، بی تا؛ تملک: محمد مهدی بن سید محمد رضوی؛ 139 گ، 23 سطر، اندازه: 16/5×22/4سم [ف: 1 -544]
آغاز: بسمله و به ثقتی، الحمدلله رب العالمين و الصلوة و السلام علی خیر خلقه محمد و آله الطاهرين کتاب مناهل البيع؛ انجام: اما الثاني فهو الأقرب قال المنصف دام ظله العالي
مبحث «بیع»؛ خط: نسخ، کاتب = مؤلف (ظاهراً)، بی تا، جا: کربلا؛
جلد: تیماج، 291ص (271 -561)، 28سطر (13×21/5)، اندازه: 20×30/5سم [ف: 8 -208]
آغاز: بسمله. و به ثقتی. حمدله ... مناهل الخمس و الانفال. القول في الخمس صرح في الدروس بان الخمس حق ثبت في الغنايم لبنی هاشم بالاصالة عوضا عن الزكوة؛ انجام: و بالجمله الشواهد علی الاباحة كثيرة. قد فرغ من تسوید هذه الأسطر ... في یوم الأربعاء في اواسط شهر رمضان المبارك مؤلفه ... محمد بن علی الطباطبائي نسئل الله تعالی أن یجعله خالصا لوجهه و ان ینفغی به یوم الدين سنة 1238
از آغاز خمس تا پایان انفال؛ خط: نسخ، کاتب = مؤلف، بی تا؛ محشی با نشان «منه»؛ جلد: مقوا، 169گ، 23سطر (9×15/5)، اندازه: 16×23/5 سم [ف: -482]
آغاز: القول فیما یتحقق به الجنابة. منهل یتحقق الجنابة الموجبة للغسل بخروج المني من قبل الذكر والانثی و الحجة فیه امران؛ انجام: فلا ینبغی فیها ترك الاحتياط و هو انما یحصل بمراعات القول بل هو لا یخ عن قوة.
از جنابت است تا صلوة با نسیان تطهیر مخرج و استنجاء؛ خط: نسخ، کا: = مؤلف، بی تا؛ محشی با نشان «منه» که باید نسخه اصل و از خود مجاهد باشد؛ جلد: تیماج، 228گ، 21سطر (10/5×20/5)، اندازه: 18×30سم [ف: 5 -2069]
آغاز: في أحكام الأواني. یحرم الاكل و الشرب في کل من آنية الذهب و الفضة کما في النافع و الشرائع و المعتبر و المنتهي؛ انجام: الا اذا اراد من التخفيف ازالة الغسالة النجسة. قد وقع الفراغ من كتابة هذه الاسطر في اواسط شهر رمضان المبارك نسأل الله عزوجل أن یجعله خالصا لوجهه الكريم و ذخر اليوم الدين. کتب مؤلفه بیمناه الفانية و هو محمد بن علی الطبائي.
در احکام اوانی است؛ خط: نسخ، کاتب = مؤلف (گویا)، بی تا؛ در 1 الف دارد «بتاریخ شنبه ششم شهر ربیع المولود شروع شده است سنه 1293» و این گویا از خواننده ای باشد؛ جلد: تیماج، 70گ، 21سطر (10×21)، اندازه: 18×29/5سم [ف: 5 -2070]
زکات است و خمس و صوم؛ خط: نسخ، بی کا، تا: چهارشنبه 9 صفر1205ق؛ واقف: سید صدرالدین رشتی، رجب 1205؛ 271 گ، 21 سطر (9×17)، اندازه: 15×23سم [ف: 16 -683]
کتاب زكاة؛ خط: نسخ، بی کا، تا: با تاریخ 1216ق؛ با مهر: «محمد رضا بن علی بن محمد جعفر» (بیضوی)؛ تاریخ وقف: جمادی الثاني 1216؛ 104گ، 25 سطر، اندازه: 15×21/5سم [ف: 25 -103]
آغاز: بسمله الحمدلله رب العالمين ... کتاب مصابیح الطهارة القول فیما یجب؛ انجام: و مع هذا فهو احوط فلا ینبغی العدول عنه
مشتمل بر طهارت مصابیح؛ خط: نسخ، کا: محمد شفیع بن محمد، تا: 1222ق، کاتب شاگرد مصنف بوده و از اصل نسخه نقل کرده؛ محشی از مؤلف با نشان «منه دام ظله العالي»؛ واقف: حاج عبد الغني، حاج علی محمد و آقا قنبر علی همدانی، 1229ق، جلد: تیماج قهوه ای، 186 گ، 21 سطر، قطع: خشتی [ف: 24 -53]
آغاز: بسمله، الحمد لله ... کتاب الطهارة و هو یجب للصلوة الواجبة و اجرائها النسبة بالوجوبین، ای الشرعي بمعنی یوجد الذم علی ترکه
از کتاب الطهارة تا آخر؛ خط: نسخ، کا: محمد بن محمد خان خوانساری، تا: پنج شنبه 12 ربیع الاول 1222ق؛ 168گ، 29 سطر، اندازه: 20×30سم [ف: 8 -4583]
آغاز: الحمدلله رب العالمين ... التجارة مصدر ثان لتجر من التجر یقال تجرفلان في البر یتجر تجراً وتجارة نحو کتب یکتب کتبا و كتابة؛ انجام: و بالجملة فالقول بالنصف لیس ببعید وان کان الربع هو الأقرب.
از کتاب التجارة؛ خط: نسخ و نستعلیق، کا: محمد حسن، تا: ربیع الاول 1233ق؛ مصحح، با علامت بلاغ؛ جلد: تیماج، 233 گ، اندازه: 15×21سم [محدث ارموی مخ: 3 -1453]
کتاب الصلاة و الزكاة و الحج؛ خط: نسخ، کا: عبد الله بن شیخ خلف، تا: شنبه 24 رمضان 1234ق؛ با مقابله و تصحیح احمد بن شیخ علی بن کتان در همان سال، با بلاغ، محشی با نشان «منه قدس سره»؛ قطع: خشتی باریک [رشت و همدان: ف: -1359]
آغاز: ... ولا إشكال و لاشبهة في انه یجب في التيمم وضع اليدين علی ما یصح التيمم به من التراب و غیره یمسح بهما ما یجب مسحه فیه؛ انجام: الأحوط في صورة عدم الإستبراء و في صورة الظن بانه منی نفسها الإعادة ولا إشكال و لاشبهة في أنه یجب في الغسل واجباً کان او مندوباً النية
شامل مباحث تیمم و غسل از کتاب الطهارة؛ خط: نستعلیق، کان محمد علی بن محمد حسین، ساروی مازندرانی، تا: 1234ق، جا: کربلا؛ افتادگی: آغاز؛ مصحح؛ جلد: تیماج مذهب، 13گ (105ر- 117ر)، 25سطر (10×15)، اندازه: 15×21سم [ف: 39 -348]
آغاز: الحمدلله رب العالمين والصلوة ... والقول فیما یجب الوضوء له ویستحب [...] الوضوء شرط لکل صلوة واجبة کانت أو مندوبة و واجب للصلوة الواجبة علا صلاة الجنازة؛ انجام: الخامس مااشار اليه والدی دام ظله من الجمع بین مادل علی نفی الاعادة ترك الاستنجاء ... ومع هذا فهو احوط فلا ینبغی العدول عنه. تم کتاب الطهارة ...
کتاب طهارت را كاملاً دربردارد؛ خط: نسخ، کا: محمد بن محمد علی طبیب کاشانی، تا: 7 شوال 1235ق، مصحح، محشی؛ جلد: تیماج، 216گ، 30سطر، اندازه: 15×21سم [ف مخ]
آغاز: الحمدلله رب العالمين والصلوة ... مناهل الصوم الصوم لغة علی ما صرح به في النهاية والسرائر والمعتبر والمنتهی وعد والتحریر والبیان ولجمع الفائدة؛ انجام: ولو امکن الرجوع بالبعض فهو کبیع المحاباة یتوقف مایفوت علی الثلث هذا کله مع عدم اجازة الورثة والا نفذ من الأصل والحمدلله.
از ابتدای کتاب الصوم تا پایان الضمان؛ خط: نسخ، کا: محمد بن محمد علی طبیب کاشانی، تا: غره جمادی الاول 1236ق، جا: کربلا؛ از روی نسخه اصل کتابت شده، کاتب که خود از فقهای معروف عصر و شاگرد مؤلف بوده نسخه حاضر را در محضر مؤلف به پایان برده، محشی با امضای «منه دام ظله»؛ مهر: «عبده الراجي ابن الرضا احمد» (بیضوی)؛ جلد: تیماج، 256 گ، 29سطر، اندازه: 14/5×20/5سم [ف مخ]
آغاز: الحمدلله رب العالمين والصلوة والسلام علی خیر خلقه ... کتاب مصابیح الصلوة مصباح: لاشك في مطلوبية الصلوة و کونها من افضل العبادات و وجوبها في الجملة؛ انجام: صرح في الدروس والذکری والبیان و الجعفرية بانه یجب في التسليم الواجب الجلوس بقدره و الطمأنينة ... ولانصراف الاطلاقات الامرة به والدالة علی کونه مخرجا الى ما کان مشتمل علی الأمرين المذكورين فیجبان.
کتاب الصلوة؛ خط: نسخ، کا: محمد بن محمد علی طبیب کاشانی، تا: سلخ صفر 1236ق؛ مصحح؛ مهر: «عبده الراجي ابن الرضا احمد» (بیضوی)؛ جلد: مقوا، 309گ، 29 سطر، اندازه: 15×21سم [ف مخ]
کتاب التجارة تا پایان کتاب القضاء و الشهادات؛ خط: نسخ، کا: احمد بن شیخ علی کتان، تا: پنج شنبه 25 صفر 1237ق، برای خودش نوشته؛ خریداری میرزا علی نقی بن حاج محمد جعفر همدانی در نجف؛ قطع: خشتی باریک [رشت و همدان: ف: -1359]
کتاب الطهارة؛ خط: نسخ، کا: شیخ احمد بن شیخ علی بن کتان، تا: شنبه 12 صفر 1239ق، برای خودش نوشته؛ کاتب می گوید که در مساله عصیر زبیبی و عنبی از فرزند مؤلف (رضا) مطلبی گرفتم و در اینجا آوردم، محشی با نشان «ه-، لمحرره علی نقی المسكين عفی عنه، منه قدس سره»: قطع: خشتی باریک [رشت و همدان: ف: -1359]
کتاب طهارت و صلوة و عناوین ابواب تا تنبیهات باب قرائت از کتاب «صلوة منهل» و بعد از آن «مصباح» نوشته شده؛ خط: نسخ، بی کا، تا: دهه اول شعبان 1241ق؛ از روی نسخه اصل، محشی از مؤلف در بعضی موارد؛ جلد: تیماج، 417گ، 302 سطر، اندازه: 22×31سم [ف: -37]
آغاز: بسمله. وارکانه ثلثه الصيغة والمتعاقدان والعوضان والبحث عن ذلك یقتضی بسطه في مقامات بل المش کاد ان یکون اجماعا هواشتراط الصيغه الخاصه في عقد البيع سواء کان في الخطر؛ انجام: وثانیهماما صرح به في لك قائلا وانما قدمت النجزه مط لانها تفید الملك تاخرا والمؤخر لم یحصل الملك بها الابعد الموت فکانت لذلك متقدمة علیها حکما وان تاخرت لفظا ولافرق کما صرح به في س ولك وفابه وهوض ...
بیع و وکالت تا وصایا؛ خط: نسخ، کا: ابو جعفر غلامعلی، تا: 1242ق؛ مهر: «عبده الراجي غلامعلی 1241» (بیضوی)؛ جلد: پارچه، 301گ، 24 سطر، اندازه: 15×21سم [ف مخ: 5 -2130]
آغاز: برابر؛ انجام: و یمکن الاكتفاء به في غسل الأطراف بمرتین لکن السافل یغسل صرح بالثانی في والبیان وربما یظهر الاول في المقنعة وهو ضعیف الا اذا اراد من التجفيف ازالة الغسالة النجسة.
طهارت؛ خط: نسخ، کا: عبدالحسین بن حاجی عباس، تا: 7 ربیع الاول 1242ق؛ جلد: تیماج، 248گ، اندازه: 15×27سم [ف مخ: 5 -2129]
طهارت؛ خط: نسخ، کا: محمد هادی استرابادی، تا: 1242ق، برای ملا عبدالله اشرفی؛ 239 گ، 32سطر، اندازه: 20×29سم [صد و شصت نسخه: -38]
آغاز: پس از خطبه: کتاب مناهل الجهاد و ما یتبعه مقدمة الجهاد علی ما صرح به جماعة لغة فعال من الجهد و هو المشقة و شرعا بذل النفس و المال في اعلاء كلمة الاسلام و اقامة شعائر الايمان؛ انجام: کتاب اجاره: و کیف کان فلا اشکال في جواز دخول الحمام علی نحو المتعارف و لزوم دفع الأجرة الى الحمامي و استحقاقه لها
زكوة، خمس، جهاد، امر به معروف و نهی از منکر، بیع و خیارات، دین، رهن، ضمان، حواله، کفالت، صلح، عاریه و اجاره است؛ خط: نسخ، کا: ابو القاسم بن محمد مشهدی، تا: یکشنبه 12 شوال 1243ق؛ جلد: تیماج مذهب، 206گ، 29 سطر، اندازه: 21×30سم [ف: 5 -655]
آغاز: و یمکن الجمع بینه و بین الاخبار السابقة بعدا لاعراض عن سنده؛ انجام: و ان صرح في س بان اطلاق الشيخ محمول علی ما ذکره
قطعه ای از آخر باب خمس و چند صفحه از آخر مبحث خیارات و باب جعاله، عتق، اقرار، اطعمه و اشربه، نکاح، شفعه، احیاء موات، ارث، شهادات، قضاء و قطعه ای از باب دین؛ خط: نسخ،
کا: محمد بن ابوالقاسم مشهدی، تا: 1243ق؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ 9 ورق اول به خط محمد بن ابوالقاسم مشهدی است و تاریخ آن 1243قو بقیه به خط کاتب دیگری است؛ جلد: تیماج، 256گ، 24 سطر، اندازه: 20×30سم [ف: 5 -656]
آغاز: خصوص صحيحة داود بن فرقد عن ابیعبد الله قال کانوا بنی اسرائیل الخ؛ انجام: وخالف فیه المحقق فمنع من وجوب الغسل به علی ماحکی
مشتمل بر سه کتاب طهارت است؛ کا: قربانعلی خراسانی، تا: 1243ق؛ اولی آن قسمتی از ابتداء آن افتاده و کتاب دوم اول و آخر آن ناقص است و ابتداء آن در نجاست آب به واسطه تغییر به ملاقات نجس است و آخر آن در اکتفاء به غسل جنابت وعدم لزوم وضوء برای نماز است و کتاب سوم از ابتداء کتاب طهارت است تا احکام غسل میت، این سه نسخه هیچ یک با دیگری مطابق نیست، اگر چه عنوان مطالب همه آنها منهل منهل می باشد. از کیفیت خط چنین ظاهر است که کاتب هر سه نسخه همین نویسنده مذکور می باشد؛ واقف: سپهسالار؛ جلد: تیماج، 231ص، 25 سطر، اندازه: 20×29/5سم [ف: 1 -537]
آغاز: برابر؛ انجام: و ما ینبت منها مراعیا للاقرب ثم اعادتها ساجدا علی الأرص او ما ینبت منها ... في الأذان والاقامة.
از ابتدای طهارت تا ابتدای اذان و اقامه؛ خط: نسخ، کا: محمد بن احمد بن محمد علی بهبهانی، تا: 12 رجب 1243ق، جا: کربلا؛ اهدایی: رهبری، خرداد 1373؛ جلد: تیماج مذهب، 341گ، 33سطر، اندازه: 20×29سم [اهدائی رهبر: 3 -730] و [ف: 21 -1490]
آغاز: بسمله الحمد ... کتاب مناهل القرض والدین منهل؛ انجام: یذکر فیما وردت به النصوص مع ضعف کثیر منها و الحمدلله رب العالمين
شامل بخش های قرض، رهن، مفلس، حجر، ضمان، حواله و کفاله می باشد؛ خط: نسخ، کا: محسن بن شیخ محمد حسین شراره عاملی، تا: 1243ق؛ با اصل مقابله شده، مصحح؛ جلد: تیماج، 131 گ، 29 سطر، قطع: رحلی [ف: 24 -55]
صوم، اعتکاف، بیع، جهاد، امر به معروف و نهی از منکر؛ خط: نسخ، کا: محمد حسن، تا: 1244ق؛ جلد: تیماج مذهب، 155گ، اندازه: 20/5×30سم [ف: 1 -206]
کتاب طهارة؛ خط: نسخ، کا: محمد هادی بن محمد بن حسین شیرازی الاصل، تا: 28 شعبان 1244ق؛ عناوین ابواب «منهل، منهل» می باشد، مصحح؛ 227گ، 32سطر، اندازه: 20×30سم [ف: -47]
آغاز: بسمله حمدله. کتاب مناهل الزكوة مقدمة الزكوة لغة علی ما صرح به جماعة الطهارة و الزيادة و النمو و اما شرعا فقد اختلف العبارات في تعریفه فصرح في المعتبر بانه في الشرع اسم؛ انجام: بل ورد التوقيع به والتالی باطل و بالجمله الشواهد علی الاباحة كثيرة تمت ...
بخش زكوة تا آخر انفال؛ خط: نسخ، کا: زین العابدين ابن الرضا حسینی، تا: پنج شنبه 17 ذیقعده 1244ق؛ مصحح، در رمضان 1245 ق با نسخه اصل مقابله شده؛ تملک: مسیح بن احمد رضوی با مهر «العبد المذنب مسیح بن احمد الرضوي»؛ جلد: مقوا، 23 سطر (9×15/5)، اندازه: 14/5×21سم [ف: 2 -689]
آغاز: الحمدلله رب العالمين و الصلاة و السلام علی خیر خلقه محمد و آله الطاهرين کتاب مناهل البيع. مقدمة؛ انجام: علی النحو المتعارف و لزوم دفع الأجرة الى الحمامي و استحقاقه لها.
کتاب البيع؛ خط: نسخ، بی کا، تا: 1244ق؛ امانت نزد محمد علی ... موسوی شهرستانی که آن را از سید حسین گرفته بود؛ مهر: سید محمد باقر بروجردی؛ تملک: حاج میرزا محمد؛ جلد: چرم، 222گ، 33سطر، اندازه: 20×29/5سم [مؤيد: 1 -98]
آغاز: برابر؛ انجام: وهل یجب غسل الاناء من النجاسة علی الوجه المعتبر شرعا بتجفیفه اولا صرح بالثانی في التحرير والبیان وربما یظهر الأول من المقنعة وهو ضعیف الا اذا اراد من التجفيف ازالة الغسالة النجسة.
خط: نسخ، بی کا، تا: ذیقعده 1245ق؛ محشی با امضای «منه ره»؛ جلد: تیماج مذهب، 272گ، 30سطر، اندازه: 21×30سم [ف مخ: 5 -2130]
آغاز: الحمدلله رب العالمين ... کتاب مناهل البيع مقدمة اختلف عبارات الاصحاب في تعریف البيع؛ انجام: والفتاوی الدالة علی ثبوت الحكم بالنسبة إلى الكبير لامطلقاً فیبقی الأصل سليماً عن المعارض.
کتاب البيع تا جملة من الأحكام المتفرقة؛ خط: نسخ، بی کا، تا: شوال 1245ق؛ افتادگی: انجام؛ مصحح؛ مهر: «یارفیع الدرجات » (مربع)؛ تملک: ملا رفیع رشتی به خط ربیع بن نصر الله حسینی تنکابنی به سال 1246؛ جلد: تیماج، 499گ، 35سطر، اندازه: 20/5×30/5سم [محدث ارموی مخ: 3 - 1547]
طهارت؛ خط: نسخ، کا: محمد بن ابوطالب شوشتری، تا ذیقعده 1245ق؛ محشی به لفظ «منه ره»؛ اهدایی: رهبری، خرداد 1373؛ 228گ، 33 سطر، اندازه: 21×30سم [اهدائی رهبر: 3 -736] و [ف: 21 -1495]
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 67
همان نسخه بالا [اهدائی ف: -236]
آغاز: الحمدلله رب العالمين ... الفقه لغة الفهم و اصطلاحاً العلم بالاحکام الشرعية عن ادلتها والمراد بالشرعية ما له تعلق بالشرع؛ انجام: فان لم یتفق فالربع و فیهما بعدد بالجملة فالقول بالنصف لیس ببعید وان کان الربع هو الاقرب.
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1245ق؛ مهر: «علی اکبر بن زین العابدين» (بیضوی)؛ جلد: تیماج مشکی، 215گ، 40سطر، اندازه: 21×34/5سم [محدث ارموی مخ: 3 -1453]
آغاز: برابر؛ انجام: و رد التوقيع به والتالی باطل و بالجملة الشواهد علی الباحة كثيرة
کتاب الطهارة تا پایان کتاب الخمس؛ خط: نسخ، کا: ربیع بن نصرالله حسینی تنکابنی کربلایی، تا: شنبه 29 ربیع الاول 1246ق؛ مصحح؛ مهر: «یا رفیع الدرجات» (مربع)؛ جلد: تیماج، 539گ، 35سطر، اندازه: 20/5×30سم [محدث ارموی مخ: 3 -1547]
آغاز: برابر
از آغاز کتاب طهارت تا پایان وضو؛ خط: نسخ، کا: محمد بن نعمت الله موسوی سنگسری، تا: شعبان 1246ق؛ جلد: تیماج، 272گ، 17 سطر، اندازه: 17×22سم [ف: 1 -345]
آغاز: پس از نیم سطر خطبه: کتاب مناهل الزكوة مقدمة الزكوة لغة علی ما صرح به جماعة الطهارة و الزيادة و النمو و اما شرعا فقد اختلف العبارات في تعریفه؛ انجام: و لزوم دفع الأجرة الى الحمامي و استحقاقه لها
ابواب: زكوة، خمس، جهاد، امر به معروف و نهی از منکر، بیع و خیارات، دین، رهن، ضمان، حواله، کفالت، صلح، عاریه و اجاره؛ خط: نسخ، کا: محمد قاسم بن حسنقلی سر جامی، تا: صفر 1249ق، جا: مشهد رضوی؛ جلد: میشن، 512 گ، 27 سطر، اندازه: 21×30سم [ف: 5 -654]
نکاح؛ خط: نسخ، کا: آقا بابا شهمیرزادی، تا: 1252ق، به فرموده حاج سید محمد؛ تأليف جمعه 27 صفر 1192ق؛ جلد: میشن، 264گ، 31سطر، اندازه: 21/5×31/5سم [ف: 1 -544]
آغاز: برابر انجام: اذا اراد من التخفيف ازالة الغسالة النجسة.
خط: نستعلیق، بی کا، تا: ربیع الأول 1253ق؛ مهر: «عبده الراجي محمد حسن» (بیضوی درشت)؛ جلد: مقوا، 491گ، 25 سطر (14×26)، اندازه: 22/5×35سم [عمومی ساری و تنکابن: ف: -17]
آغاز: بسمله، حماله ... کتاب المناهل البيع منهل اختلف عبارات الأصحاب في تعریف البيع؛ انجام: کما صرح به في الدروس و المسالك و الكفاية و هو ظاهر اطلاق غیرها.
مشتمل است بر کتب: بیع، قرض و دین، رهن، حجر، ضمان، حواله، صلح، ودیعه، شرکت، قسمت، عاریه، مضاربه، اجاره، مزارعه و مساقات، صدقه و وصیت؛ خط: نسخ، کا: حسن بن عبدالقادر نجف آبادی اصفهانی، تا: 1 شعبان 1256ق، به دستور شیخ جعفر؛ اهدایی: رهبری؛ جلد: تیماج مذهب، 396گ، 30سطر، اندازه: 21×30سم [اهدائی رهبر: 3 -735] و [ف: 21 -1497]
آغاز: بسمله الحمدلله رب العالمين ... منهل لاشك في مطلوبية الصلوة و کونها من افضل العبادات و وجوبها في الجملة؛ انجام: وبین وجوب الستر في الصلوة وان کانت ممنوعة کما اشار اليه في المدارك لعدم الدليل علیها
صلاة؛ خط: نسخ، بی کا، تا: رجب 1256ق؛ مصحح؛ جلد: تیماج مذهب، 284گ، 21 سطر، اندازه: 15×21سم [ف: 8 -4583]
شامل مباحث صلح تا کفالت؛ خط: نسخ، کا: طریحی نجفی، یحیی بن جعفر، تا: 1260ق؛ تملک: حاج میرزا محمد علی ابن حاج میرزا اسماعیل سبزواری؛ جلد: تیماج، 22 و 23 سطر، اندازه: 15×21سم [ف: 2 -241]
طهارت؛ کا: محمد هاشم بن محمد قاسم افشاری، تا: سه شنبه 1 صفر 1260ق [ف: -38]
آغاز: بسمله؛ المقصد الثاني في البيع و ارکانه ثلاثة: الصيغة و المتعاقدان و العوضان
از المقصد الثاني في البيع تا آخر بیع؛ خط: نسخ، کا: علی رضا بن زهیر القمي الأصل، تا: 4 صفر 1263ق؛ 125 گ، 21 سطر، اندازه: 15×21سم [ف: 8 -4584]
آغاز: فله الأجرة بفساد المعاملة و الغرس لما کان باذن المالك و ان لم یکن بحصة فغرسه لیس بظالم
کتاب الوكالة تا مواریث؛ خط: نسخ، کا: علوان بن حسن بن محمد نجفی ملقب به ویسین، تا: سه شنبه 24 ربیع الثاني 1263ق؛ افتادگی: آغاز؛ 401گ، 21 سطر، اندازه: 15×21سم [ف: 1 -134]
از کتاب القضاء تا ارث؛ خط: نسخ، بی کا، تا: 1264ق؛ اهدایی: وزیری؛ جلد: تیماج، 155گ، 28سطر (9/5×15/5)، اندازه: 15×21/5سم [ف: 3 -1056]
آغاز: بسمله الحمدلله ... کتاب مناهل البيع مقدمه اختلف عبارات الاصحاب في تعریف البيع فعرفه فی؛ انجام: بین أن یکون المنجزة مؤخرة في الذكر أو مقدمة کما صرح به في «س» و «لک» وقایه وهو ظ اطلاق غیرها والحمدلله.
کتاب البيع تا آخر کتاب الوصية؛ خط: نستعلیق، کا: خداداد نوری، تا: چهارشنبه جمادی الثاني 1264ق؛ مصحح؛ جلد:
گالینگور، 433 گ، 26 سطر، اندازه: 21/5×33سم [ف مخ]
آغاز: بسمله القول في الخلل الواقع في الصلوة وفی الشك والسهو وما یترتب علیها منهل قد صرح في النافع والشرایع والمعتبر واللمعة؛ انجام: وابن یقطین في مذهب الأكثر وکیف کان فالاحتیاط لایتر ك وامکان ماصار اليه الصدوق لایخلوا عن قوة
کتاب الصلاة؛ خط: نسخ، بی کا، تا: 4 ذیحجه 1265ق؛ جلد: تیماج مذهب، 382گ، 21 سطر، اندازه: 15×21سم [ف: 8 -4583]
آغاز: قال في الاول و الثانى اما الصوم في المكان المغصوب فقطع العلامة بجوازه فیه لعدم کونه فعلاً فلامدخل للکون فیه؛ انجام: السادس صرح بعض الاصحاب بانه یکره التسميت اذا تکرار العطاس ... فیقول یغفر الله لك و شبهه ... والتحية یشتمل الطرفين تمت بعون الله
صلاة؛ خط: نسخ، کا: محمد علی بن ابراهیم تفرشی، تا: 1266ق؛ افتادگی: آغاز؛ مصحح؛ جلد: تیماج مذهب، 333گ، 20 سطر، اندازه: 15×21سم [ف: 8 -4584]
آغاز: کتاب المصابيح مصابیح الجهاد مقدمة قد اختلف کلمات الاصحاب و اهل اللغة في بیان؛ انجام: بل یختص الحكم بالامام یظهر الأول من الرياض و ... من الكتب المتقدمة مقصور علی الامام و لله الحمد اولاً و آخراً ظاهراً و باطناً ارجوا منه جل جلاله و عظم شأنه أن یجعله خالصاً لوجهه الكريم و ذخراً لی ...
کتاب الجهاد؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ تملک: حسین بن محمد علی شفتی به تاریخ 1266؛ جلد: تیماج، 192گ، 17سطر، اندازه: 17×21/5سم [ف: 25 -376]
آغاز: برابر؛ انجام: الا اذا اراد من التجفيف ازالة الغسالة النجسة
مشتمل بر بخش های مفلس، حجره، ضمان، حواله، کفاله و صلح؛ خط: نسخ، کا: میرزا محمد بن محمد حسین چشمه آخوندی، تا: 1266ق؛ تملک: مهدی موسوی طهرانی؛ جلد: تیماج، 244گ، 35سطر، اندازه: 21×31/5سم [ف: 24 -35]
کتاب الصلوة؛ خط: نسخ، کا: میرزا محمد بن آخوند ملاحسین چشمه آخوندی حایری، تا: 14 شوال 1266ق؛ جلد: تیماج مذهب، 220گ، 35 سطر، اندازه: 21×30/5سم [ف: 24 -41]
کتاب صلوة؛ خط: نسخ، کا: میرزا محمد چشمه آخوندی ملا حسین، تا: 14 شوال 1266ق؛ مصحح؛ تملک: مهدی موسوی طهرانی؛ جلد: تیماج، 216گ، 35سطر، قطع: رحلی [ف: 24 -41]
کتاب الصلوة؛ خط: نسخ، کا: محمد تقی بن محمد حسین خوانساری، تا: 1267ق؛ مصحح؛ تملک: سید مهدی موسوی طهرانی؛ جلد: تیماج، 276 گ، 35سطر، قطع: رحلی [ف: 24 -41]
آغاز: برابر؛ انجام: و ما ینبت منها مراعیا للاقرب ثم اعادتها ساجدا علی الأرص او ما ینبت منها ... في الأذان و الاقامة.
خط: نسخ، بی کا، تا: سه شنبه 7 شوال 1267ق؛ محشی با جمله دعایی «منه رحمه الله تعالی»؛ تملک: سید اسدالله بن حجة الاسلام شفتی؛ اهدایی: رهبری، خرداد 1373؛ 285گ، 28 سطر، اندازه: 21×31سم [اهدائی رهبر: 3 -731] و [ف: 21 -1494]
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 282
همان نسخه بالا [اهدائی ف: -236]
آغاز: بسمله، حمدله، کتاب مناهل الزكاة مقدمة الزكاة لغة علی ما صرح به جماعة الطهارة و الزيادة و النمو؛ انجام: و بالجملة الشواهد علی الاباحة كثيرة ... و أن ینفعنی به یوم الدين سنة 1238. از ابتدای زکات تا انتهای خمس؛ خط: نسخ، کا: محمد علی بن محمد حسین بن محمد قاسم کاشانی، تا: چهارشنبه اواسط رجب 1267ق، جا: کربلا؛ محشی با رمز «منه»، توسط احمد و جعفر تصحیح و مقابله گردیده؛ اهدایی: رهبری، خرداد 1373؛ جلد: تیماج مذهب با رقم «من المذنب المهدي»، 29گ، اندازه: 20/5×30/5سم [اهدائی رهبر: 3 -732] و [ف: 21 -1491]
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 283
همان نسخه بالا [اهدائی ف: -236]
آغاز: بسمله، حمدله، مناهل النذر و العهد [منهل] في النذر صرح في لك بان النذر بفتح الذال في الماضي؛ انجام: و فیها بابعد الأجلين من وضعه و من الأشهر الأربعة و العشرة ایام.
حاوی کتب نذر و عهد، جعاله، اطعمه و اشربه و نکاح؛ خط: نسخ، کا: موسی بن قاسم، تا: جمعه 21 صفر 1269ق؛ مصحح؛ تملک: جعفر بن محمد آل بحر العلوم طباطبایی در 1327؛ جلد: میشن مذهب، 191گ، 27 سطر، اندازه: 20×30سم [ف: 21 -1496]
آغاز: بسمله، حمدله، کتاب مناهل الزكاة مقدمة الزكاة لغة علی ما صرح به جماعة الطهارة و الزيادة و النمو؛ انجام: بل بمعنی استحقاقه التصرف فیها ما دام قائما بعمارتها.
کتب زکات، خمس و جهاد؛ خط: نسخ و نستعلیق، کا: عباس بن محمد طباطبائی، تا: آخر شوال 1270ق؛ تملک: علی بن عباس طباطبایی؛ اهدایی: رهبری، خرداد 1373؛ جلد: تیماج، 448گ، اندازه: 16/5×21/5سم [اهدائی رهبر: 3 -733] و [ف: 21 -1491]
کتاب وقف تا طلاق می باشد؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ مصحح؛ تملکی به تاریخ شوال 1276 در نجف اشرف؛ جلد: تیماج، 265گ، 29 سطر، اندازه: 14/5×27سم [ف: 23 -61]
آغاز: برابر؛ انجام: باعتبار کونه رافعا للمانع من کمال الصلاة فتأمل القول فیما یتحقق به الجنابة.
از ابتدای طهارت تا «القول فیما یتحقق به الجنابة»؛ خط: نسخ، کا: میرزا علی اصفهانی، تا: 20 ذیحجه 1292ق؛ از نسخه اصل استنساخ و با آن مقابله شده، محشی با جمله دعایی «منه قدس سره»؛ اهدایی: رهبری، خرداد 1373؛ 163گ، 28 سطر، اندازه: 17×27/2سم [اهدائی رهبر: 3 -732] و [ف: 21 -1493]
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 405
همان نسخه بالا [اهدائی ف: -236]
نکاح تا مبحث ارث زوجه؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ 33 سطر (13×22)، اندازه: 22×31سم [ف: 16 -516]
صلاة، زکات؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج، 27سطر (11×21)، اندازه: 20×29سم [ف: 16 -683]
آغاز: بسمله. القول في تحية المصلي و غیره بالتسلیم و غیره کالتسمیت. منهل: اذا سلم علیه المؤمن؛ انجام: و ان کان ما صار اليه الصدوق لا یخلو عن قوة.
از تحية المصلي تا اتمام صلاة المسافر؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ محشی با نشان «منه دام ظله»، عنوان ها مصباح بوده به شنگرف و با مشکی منهل نوشته اند؛ جلد: تیماج، 290گ، 21 سطر (9/5×15)، اندازه: 15×21/5سم [ف: 5 -657]
زکات است؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: میشن، 234 گ، 27 سطر، اندازه: 15/4×21/5سم [ف: 1 -544]
آغاز: بسمله، الحمدلله رب ... مناهل الصوم لغة علی ما صرح به في النهاية و السرائر ... هو الامساك مطلقا؛ انجام: موجود: و منها جمیع المستحبات التي لا یتمکن من الاتيان بها في محل الاعتكاف و یتوقف علی الخروج.
از ابتدای صوم تا اواخر اعتکاف؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ مصحح؛ اهدایی: رهبری، خرداد 1373؛ جلد: تیماج مذهب، 54گ، 32سطر، اندازه: 21×30/5سم [اهدائی رهبر: 3 -734] و [ف: 21 -1494]
آغاز: مناهل القضاء منهل صرح في التنقيح بأن القضاء لغة الحكم وفی الكشف بانه فصل الأمر قولا؛ انجام: فالظاهر انه لا یورث لانقطاعه بالموت و عدم بقائه لا یصدق ان الميت ترك حقا فتأمل.
شامل کتب قضا، شهادات و تجارت؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ مصحح؛ تملک: ریحان الله موسوی در جمادی الثاني 1321؛ اهدایی: رهبری، خرداد 1373؛ جلد: تیماج مذهب، 142 گ، 28 سطر، اندازه: 21×31سم [اهدائی رهبر: 3 -735] و [ف: 21 -1495]
آغاز: برابر؛ انجام: کما صرح به في س و لك و الكفاية و هو ظاهر اطلاق غیرها.
مشتمل است بر طهارت، بیع، شرکت، قسمت، مضاربه، مزارعه مساقات، رهن، اجاره و وصیت؛ خط: نسخ، کا: ابن صفر الفخار، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج مشکی، 524گ، 29 سطر، اندازه: 20/3×30سم [ف: 21 -1496]
آغاز: في صلوة الجمعة الجماعه لاریب فیه و لا شك و لا اشکال؛ انجام: و بالجمله الشواهد علی الاباحه ... من مناهل الأحكام
خمس، صلوة، جماعة و ...؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13[رایانه]
آغاز: للمضطر کمن عرض له مرض او فقد سلاحه ان ینصرف مطلقا؛ انجام: و یجوز اطالة الجلوس و الكون فیه و ان خرجا عن العادة مالم یضر بالمارة الثالث عشر الأقرب جواز احداث الدكاكين.
حاوی کتب جهاد، امر به معروف و نهی از منکر، بیع، رهن، ضمان، حواله و کفالت و شش ورق درباره حق الماره است؛ خط: نسخ، کا: زین العابدين حسینی، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ مصحح؛ اهدایی: کاظم مدیر شانه چی، آبان 1362؛ جلد: تیماج مذهب، 293گ، 23 سطر، اندازه: 15×21سم [ف: 21 -1497]
آغاز: بسمله، حمدله ... مناهل الوكالة صرح في النافع عبارة عن الايجاب و القبول؛ انجام: کما صرح به في الدروس و لك و الكفاية و هو ظاهر اطلاق غیرها.
حاوی کتب وکالت، وقف و وصیت است؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ مصحح، مقابله شده، محشی به لفظ «منه»؛ جلد: میشن مذهب، 220گ، 27 سطر، اندازه: 20/8×31سم [ف: 21 -1498]
آغاز: مناهل القضاء منهل صرح في التنقيح بأن القضاء لغة الحكم وفی الكشف بانه فصل الأمر قولا. آغاز قسمت دوم: بسمله، حمدله، کتاب الطهارة مقدمة الطهارة لغة النزاهة و النظافة؛ انجام: انجام قسمت اول: اذا حکم حاکم یصح منه الحكم شرعا بشیء و تحقق بطلانه عند حاکم آخر و علم بفساده و انه اخطأ في المسألة جازله نقض ذلك الحكم. انجام قسمت دوم: و لعل اطلاق الطهور علیه باعتبار کونه رافعاً للمانع عن کمال الصلاة فتأمل.
به ترتیب از ابتدای کتاب قضاء تا اواسط آن و از آغاز طهارت تا اول مبحث «فیما یتحقق به الجنابة» است؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ جلد: تیماج مذهب، 162گ، 23 -24 سطر، اندازه: 15/2×21/2سم [ف: 21 -1498]
آغاز: مصباح اختلف الأصحاب في وجوب البداءة بالاعلی في
غسل الوجه والیدین فأوجبه الشيخان و القديمان و الصدوقان؛ انجام: فان الظاهر کون الأمر هنا علی الفور بل علی معنی انها تفعل بنية الأداء و أن أخل بالفورية لعذر و غیره.
فقط چندین مصباح آخر کتاب الطهارة و آغاز کتاب الصلاة را داراست؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ مصحح، محشی؛ جلد: تیماج، 17گ (146پ- 162پ)، 20 سطر، اندازه: 15/5×21/5سم [محدث ارموی مخ: 3 -1547]
آغاز: برابر؛ انجام: و هو ضعیف الا اذا أراد من التخفيف ازالة الغسالة النجسة.
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ تملک: جعفر بن محمد آل بحر العلوم درسال 1327؛ جلد: تیماج، 300گ، اندازه: 20/3×29/8سم [ف: 21 -1489]
آغاز: برابر؛ انجام: و ما ینبت منها مراعیا للاقرب ثم اعادتها ساجدا علی الأرص او ما ینبت منها ... في الأذان و الاقامة.
از اول صلات تا ابتدای اذان و اقامه را شامل و در وسط آن قبل از لباس مصلی کتاب خمس و انفال می باشد؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ اهدایی: رهبری، خرداد 1373؛ 162گ، 33سطر، اندازه: 20/5×29سم [اهدائی رهبر: 3 -731] و [ف: 21 -1490]
آغاز: بسمله، حمدله [کتاب مناهل الصلاة منهل] لاشك في مطلوبية الصلاة و کونها من افضل العبادات؛ انجام: موجود: لاتدل علیها و هل التي دلت علی وجوب الفائتة عند التذكر.
مبحث صلاة؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ جلد: میشن، 358گ، 29 سطر، اندازه: 21/5×31سم [ف: 21 -1492]
آغاز: بسمله، حمدله، کتاب مناهل الزكاة مقدمة الزكاة لغة علی ما صرح به جماعة الطهارة و الزيادة و النمو؛ انجام: و فیه نظر بل الحكم بالاختصاص في غاية القوة مع انه احوط.
شامل مبحث زکات؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ مصحح؛ اهدایی: رهبری، خرداد 1373؛ جلد: تیماج، 152گ، 29 سطر، اندازه: 20/5×30سم [اهدائی رهبر: 3 -733] و [ف: 21 -1493]
آغاز: برابر؛ انجام: قال نعم یاکل و یشرب و يقرؤ بذکر الله
از اول کتاب طهارت تا قسمتی از مبحث احکام جنب؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ محشی از مؤلف و هم از دیگری با امضای «م. ه- العلوي»، مقابله شده؛ جلد: تیماج مذهب، 122گ، 28 سطر، اندازه: 21×31سم [ف: 5 -652]
آغاز: بسمله حمدله والصلاة والسلام علی خیر خلقه محمد و آله الطاهرين کتاب مناهل البيع مقدمه اختلفت عبارات الاصحاب في تعریف البيع، انجام: و علیه دین مستغرق لا نا تقول هی معاوضة لعموم مادل علی نفی الضرر لعارض العمومين منوجه ومن الظاهر ان هذا اولی بالترجیح الرابع لومات
کتاب البيع؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ محشی با نشان «منه دام ظله»؛ 85گ، 19سطر، اندازه: 15×21سم [ف مخ: 2 -534]
آغاز: مأوله بالحمل علی اضطرار او متروكة بمخالفتها الإجماع والاخبار الدالة علی اشتراط الاستقرار ... تنبیه؛ انجام: فتنزیل الاخبار الدالة علی أن مقدار قعود النفساء ثمانية عشر یوما علی الاطلاق علی خصوص المبتداة والمضطربة من دون اشعار بذلك في السؤال و لا في الجواب
طهارت؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ با علامت بلاغ؛ جلد: تیماج مذهب، 155 گ، 17سطر، اندازه: 15×22سم [ف: 8 -4584]
آغاز: کتاب البيع مقدمة مناهل البيع ... اختلف عبارات الاصحاب في تعریف البيع ... منهل لااشکال في اشتراط صحة البيع بالایجاب من البائع؛ انجام: التي ذکر فیها المثلة ... به النصوص مع ضعف کثیر منها و الحمدلله رب العالمين و صلی الله علی محمد وآله الطيبين الطاهرين
بیع؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ مصحح؛ جلد: تیماج، 338گ، 22سطر، اندازه: 15×21سم [ف: 8 -4584]
آغاز: کتاب طهارت: ... کتاب مصابیح الطهارة القول فیما یجب الوضوء له و یستحب. مصباح الوضوء شرط لکل صلوة ... ؛ انجام: و مع هذا فهو احوط فلا ینبغی العدول عنه.
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13، زمان مؤلف؛ 170 گ، 19سطر، اندازه: 15×21سم [ف: 1 -248]
از بیع تا وقف؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: مقوا، 230گ، 26سطر (5×15)، اندازه: 15×21سم [ف: 15 -4068]
آغاز: برابر
تنها کتاب الطهاره؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج، 415ص، 31سطر، اندازه: 21×30سم [ف: 10 -1459]
آغاز: علی التحريم کما علیه جماعة لانا نقول هذا باطل و الحق دلالة علی التحريم فیها؛ انجام: الأول هل یشترط أن یکون مستند الشاهدين الاعتبار او یکفی ما یفید العلم مطلقا ولو کان ...
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ 340گ، 31سطر، اندازه: 20/5×30/5سم [ف: -15]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ با تاریخ 1283 [ف: 3 -107]
آغاز: بسمله و به ثقتی، الحمد لله رب العالمين و الصلوة والسلام علی خیر خلقه محمد و آله الطيبين؛ انجام: القول في الاذان و الاقامة.
بحث صلوة؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج، 216گ، 29 سطر (10×20)، اندازه: 17/5×29/5سم [ف: 10 -270]
آغاز: بسمله الحمدلله ... مناهل الصلوة منهل الشك في مطلوبية الصلوة؛ انجام: و تعمد ذلك الالتفات فالاحوط الاتمام ثم الاعادة
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج مذهب، 226گ، 31سطر، اندازه: 22×31/5سم [ف: 24 -38]
آغاز: انما قید الصلوة بالواجبه لعدم وجوب الوضوء؛ انجام: المشهور البينه علی المدعى و اليمين علی من انكر
کتاب طهارة تا مبحث وضو، بیع، صلح تا ودیعه از کتاب المناهل؛ خط: نسخ، کا: مهدی دامغانی، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ تملک: مهدی موسوی طهرانی؛ جلد: تیماج مذهب، 298گ، قطع: رحلی [ف: 24 -39]
آغاز: بسمله الحمدلله ... کتاب مناهل المفلس منهل صرح في الشرايع؛ انجام: او بحلف الثاني علی الاستحقاق فیثبت له فیه اشکال ولکن الاحتمال في غاية القوة
بخشهای مفلس، حجر، ضمان، حواله، کفاله، و صلح می باشد؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ مصحح، محشی از مؤلف با نشان «منه دام ظله العالي»؛ «من موقوفات سید عباس»؛ جلد: تیماج، 262گ، 21 سطر [ف: 24 -39]
آغاز: بسمله حمدله مناهل الزكوة لغة علی ما صرح به؛ انجام: ولا یبعد ترجیح القول الأول
کتاب های زكوة، خمس، قرض و دین؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ تملک: مهدی موسوی طهران؛ جلد: تیماج، 272گ، 25سطر، قطع: رحلی [ف: 24 -40]
آغاز: بسمله کتاب مصابیح الصلوة مصباح لاشك في مطلوبية الصلوة؛ انجام: صرح في النهايه ... بأنه یحصل بالتسبیحات المذكور خبر المقصوره
بخش صلوة؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ مهر: محمد شفیع؛ جلد: تیماج، 308گ، 22 سطر، اندازه: 15×21سم [ف: 24 -35]
آغاز: الحمدلله ... مصابیح الصوم الصوم لغة علی ما صرح به في النهاية؛ انجام: یظهر الأول من الرياض و ماعداه من الكتب المتقدمة مقصوره علی الامام
شامل کتاب های صوم خمس و جهاد؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج، 249گ، 23 سطر، قطع : وزیری کوچک [ف: 24 -86]
آغاز: بالاخیر في لك ایضا ثم اعمل ان للشکر كة بهذا المعنى؛ انجام: و بخلو الأخبار و کلمات معظم الاصحاب بل کلهم عن الحكم بفساد ما ذکر
شامل بخش های شركة، مزارعة، مساقاة، وكالة و وقف؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج، 272گ، 22 سطر، اندازه: 15×22سم [ف: 24 -54]
آغاز: مصابیح الأمر بالمعروف و النهي المنكر اعلم أن الأمر بالمعروف؛ انجام: التأمل في المسئله و صرح في الاول بان الدليل علی ذلك غیر واضح و هو کك
بخشی از امر به معروف و نهی از منکر و صلوة الجماعة تا پایان قصر و اتمام؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج، 113گ، 23 سطر، اندازه: 15×21سم [ف: 24 -58]
آغاز: بسمله الحمد ... کتاب مناهل الوكاله مقدمه صرح في المنافع بان الوكالة عبارة عن الايجاب والقبول؛ انجام: کما صرح به في الدروس و لك الكافيه و هو ظاهر اطلاق غیرها
مشتمل بر کتاب های وكالة، وقف و وصیت؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ با این یادداشت به خط فرزند مؤلف با مهر او: «بسمه تبارك و تعالی این جلد مناهل که عبارت از کتاب ... بوده از ثلث مرحمت و غفران پناه اعلم العلماء و المجتهدين في سبیل الله آقا سید محمد اعلی الله درجته و رفع الله قدره و انا الجاني حسن بن محمد الطباطبايي»؛ جلد: تیماج مذهب، 253 گ، 26 سطر، قطع: رحلی، اندازه: 21×31/5سم [ف: 24 -59]
آغاز: القول مناهل النكاح منهل من تافت نفسه الى النكاح؛ انجام: یظهر من والدی دام ظله العالي دعوی الاتفاق علی استحقاق الولد المتحد و لم یظهر الى وجهها
مشتمل بر بخش های نکاح، قضا، اطعمه و اشربه؛ خط: نسخ، کا: میرزا محمد بن محمد حسین چشمه آخوندی، تا: قرن 13؛ محشی با نشان «منه»؛ تملک: محمد صادق حسینی طباطبایی، مهدی موسوی طهرانی؛ جلد: تیماج، 198گ، 35سطر، اندازه: 21/5×31/5سم [ف: 24 -36]
آغاز: برابر؛ انجام: صرح بالثانی بعض الاصحاب مدعياً علیه الشهرة والاقرب عندی هو احتمال الأول وهو مع ذلك احوط واختلف عبارات الاصحاب في كيفية تطهیرا الاناء المتنجس بالولوغ
تذکر: در فهرست با عنوان «الطهارت» و با مؤلف ناشناس آمده که با توجه به تطبیق آغاز نسخه نام کتاب و مؤلف تعیین شد؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ مصحح، با خط
خوردگی، محشی با نشان «منه عفی عنه»؛ 75گ، 20 سطر، اندازه: 15×21سم [ف: 5 -2859]
آغاز: برابر؛ انجام: و عدم بقائه بعده فلان یصدق أن الميت ترك حقا تم الكتاب المعاملات.
از ابتدای «کتاب الطهارة» تا انتهای «کتاب المعاملات»؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ اهدایی: رهبری، بهمن 1383؛ جلد: تیماج، 243گ، 27 سطر، اندازه: 14×21/5سم [اهدائی رهبر: 3 -732]
آغاز: بسمله. حمدله. کتاب مناهل البيع مقدمه اختلفت عبارات الاصحاب في تعریف البيع؛ انجام: جواز دخول الحمام علی النحو المتعارف و لزوم دفع الأجرة الى الحمامي و استحقاقه لها.
شامل کتب بیع، قرض، دین و رهن؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ اهدایی: رهبری، مهر 1386؛ جلد: تیماج مذهب، 222گ، 33سطر، اندازه: 20×30/3سم [اهدائی رهبر: 3 -734]
آغاز: بسمله: في الصدقة. عرف الصدقة في النافع بانها التطوع بتملیك العين بغیر عوض؛ انجام: کما صرح به في الدروس و المسالك و الكفاية و هو ظاهر اطلاق غیرها.
از صدقه تا احکام بیماری که خوف مرگ در آن است از کتاب وصیت؛ خط: نسخ خوش، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ وقفی مدرسه خیراتخان؛ جلد: تیماج، 21سطر (9×14/5)، اندازه: 14×21سم [ف: -447]
بی کا، تا: قرن 13 [اندیشه حوزه: س 2، ش 7 -210]
آغاز: الحمد لله ... من مناهل القرض و الدين: لا اشکال و لاشبهة في مشروعية القرص؛ انجام: بمراعات القول السادس و لکنه شاذ في الغاية و لایبعد ترجیح القول الأول
از قرض تا رهن؛ خط: نسخ، بی کا، تا: نیمه دوم قرن 13؛ جلد: مقوا، 140ص (2 -141)، 21 سطر، اندازه: 14×21سم [ف: 2 -85]
کتاب بیع؛ خط: نستعلیق شکسته، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ محشیاز مصنف با لفظ «منه مدظله»؛ واقف: تر که حاجی کلبرضا، 1246؛ 23 سطر، اندازه: 17×23/5سم [ف: -102]
آغاز: برابر؛ انجام: یجب علیه شاتان اجماعاً و یعضده ما ذکراه اولاً ما نبه علیه في الرياض قائلاً بعد الاشارة انی
شامل طهارت و صوم و زكاة (صوم از آخر ناتمام و زكاة از زكاة انعام شروع می شود)؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ محشی با نشان «منه دام ظله»؛ جلد: تیماج مذهب، 301گ، 29 -31 سطر، اندازه: 21×30/5سم [ف: 8 -4584]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12 و 13؛ اندازه: 21×30سم [رشت و همدان: ف: -1177]
آغاز: بسمله الحمدلله رب العالمين و الصلوة و السلام علی خیر خلقه محمد و اله طاهرین کتاب مناهل الخمس و الأنفال القول في الخمس. مقدمه صرح فی؛ انجام: و قد یجاب عنه اولاً بانه لایدل علی تحلیل حقه.
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج تریاکی، 20 سطر (10×15/5)، اندازه: 15×21/5سم [عمومی ساری و تنکابن: ف: -67]
آغاز: الحمدلله رب العالمين و الصلاة و السلام علی خیر خلقه ... کتاب مصابیح الطهارة، القول؛ انجام: و عندی أن القول الأول لا یخ عن قوة و عندی أن القول الأول و مع هذا فهو أحوط فلا ینبغی العدول عنه.
کتاب الطهارة؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13، مصحح، با قلم خوردگی، محشی با امضاء «منه دام ظله»، از روی خط مؤلف و در زمان مؤلف کتابت و مقابله شده؛ جلد: تیماج، 135 گ، 29سطر (12/5×22/5)، اندازه: 21×30/5سم [ف: 29 -509]
آغاز: الحمدلله رب العالمين ... لا اشکال و لا خلاف و لا شبهة في ان الغناء یحرم اذا اشتمل علی محرم کاللعب بالات اللهو؛ انجام: و لیس منه تحسین الصوت الذي لم یشتمل علی الترجيع و لا المطرب و لم یسم في العرف غناء القطع بخروجه عن ذلك
کا: بفروئی حائری، محمد حسین بن محمد باقر، تا: قرن 13؛ 5گ (74 -78)، 18 سطر، اندازه: 7×14/5سم [ف: 28 -173]
جلد اول؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13، در عصر مؤلف؛ افتادگی: انجام؛ ملا محمد تقی هروی اصفهانی صاحب «لوامع الاصول» می نویسد که کتاب را سعید العلماء برای وی فرستاده؛ جلد: مقوایی، 360 گ، 31سطر، اندازه: 21×29/5سم [ف: 3 -188]
آغاز: برابر؛ انجام: و لایقال اطلاق الطهور علی ... یدل علی ذلك لان الطهارة اسم ... القول فیما یتعلق بالجنابة
از اول «طهارت» تا اول «القول فیما یتعلق بالجنابة»؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ مهر: «عبده الراجي ...» (بیضوی)؛ 310گ، 20 سطر (9/5×15/5)، اندازه: 14×20/5سم [ف: 2 -9]
آغاز: الحمدلله رب العالمين ... الفقه لغة الفهم و اصطلاحاً العلم بالأحكام الشرعية الفرعية عن ادلتها التفصيلية؛ انجام: انه قوی عدم وجوب الغسل و اکتفی في الجواز بانقطاع الدم لعدم التسمية
خط: نسخ، کا: علی اصغر بن ابراهیم گوگدی، تا: قرن 13؛ 75گ (170پ- 244ر)، اندازه: 15×20/5سم [کتابخانه های گلپایگان: ف: -29]
آغاز: الحمدلله الذي خلق السموات.
بی کا، بی تا؛ بابا سرلوح، مجدول؛ 200گ، قطع: خشتی [ف: -226]
بحث این که آیا پدر می تواند بقیه متعه فرزندش صغیرش را ببخشد، که از مناهل انتخاب شده؛ بی کا، بی تا؛ قطع: خشتی [ف: -296]
بحث مواسعه و مضایقه؛ بی کا، بی تا؛ قطع: خشتی [ف: -296]
آغاز: بسمله الحمدلله رب العالمين؛ انجام: لایکون مندرجه تمت مادل علی
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج [الفبائي: -521]
آغاز: مناهل القضاء- مقدمه صرح في التنقيح بان القضاء لغة الحكم و في الكشف؛ انجام: ثبوت المال دون اصل الخلع حیث یکون المدعي هو الزوج في غاية القوة
کتاب القضاء و الشهادات؛ بی کا، بی تا؛ در پایان کتاب قضا آمده: «قال الاستاد ادام الله ایام حیاته و افاداته فرغت من تسوید هذه الاحرف في قرية سهرین و انا الخاطي محمد بن علی الطباطبائي، و قد فرغت من تحریرها في دار السلطنة تبریز في عام الجهاد في شهر صفر المظفر من شهور 1242 الهجرية»، در این نسخه در کتاب قضا یک صفحه مقدمه وجود دارد که در نسخه چاپی دیده نمی شود؛ 201ص (124 -324)، اندازه: 12×16سم [ف: 2 -405]
آغاز: و الصلاة و السلام علی خیر خلقه محمد و آله الطيبين الطاهرين کتاب الطهارة؛ انجام: احوط فلا ینبغی العدول عنه و قد تم کتاب الطهارة الحمدلله اولا و آخرا
مبحث وجوب وضوء و استحباب آن تا آخر کتاب طهارت؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ مهر: «المتوكل علی الله عبده مسیح» (بیضی)؛ واقف: محمد رحیم و محمد کریم، 1287ق؛ جلد: تیماج، 175گ، 23 سطر، اندازه: 15×21سم [ف: 2 -492]
جلد سوم، کتاب صلاة؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ تملک: حسن طباطبائی؛ مهر: کتابخانه محمد امین نجفی خوئی؛ جلد: تیماج، 214گ، 26 سطر، اندازه: 21×31سم [ف: 22 -205]
جلد هفتم، از کتاب صوم تا امر به معروف، کتاب آخر به سال 1235 پایان یافته؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ محشی از مؤلف که به خط وی دانسته شده و درست نیست؛ جلد: تیماج، 132گ، 26 سطر، اندازه: 21×31سم [ف: 22 -206]
طهارت؛ کا: ... بن نصر الله حسینی تنکابنی، تا اواسط رمضان [ف: -38]
آغاز: بسمله؛ مناهل الزكوه- الزكوه لغه علی ما صرح به جماعه الطهاره و الزياده و النمو و اما شرعا فقد اختلفت العبارات في تعریفه؛ انجام: و لا فیه اشکال من صدق الاسم و من امکان دعوی انصراف الاطلاق الى غیر المفروض فالاقرب هو الاحتمال الثاني.
از کتاب الزكوه تا پایان کتاب الوقف؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ محشی با امضای صدر حسینی؛ جلد: تیماج، 326ص (229 -554)، 16سطر، اندازه: 16×22سم [ف: 2/33 -95]
آغاز: بسمله حمدله ... کتاب مناهل القضاء صرح فی؛ انجام: الأحوط الأول و ان کان الاقرب العدم
خط: نسخ، بی کا، بی تا [رایانه]
دوره در چند جلد؛ بی کا، بی تا [نشریه: 7 -523]
آغاز: بسمله الزكوة لغة علی ما صرح به جماعة الطهارة؛ انجام: قائلا احتجوا بما رده ... (کذا)
زکات، خمس و صوم؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا، افتادگی: انجام [رایانه]
آغاز: بسمله حمد له ... کتاب الحج و هو یطلق في اللغة؛ انجام: موجود: في صحة البيع لبطل اشتراط النفع ...
حج و بیع؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام [رایانه]
قضاء؛ بی کا، بی تا؛ خریداری از حوزه علمیه عصر کرمان [رایانه]
کتاب الطهارة، الصلاة، البيع، القرض، و الدين، الرهن، الحجر، الضمان، العارية، الإجارة، الجعالة، الوكالة؛ بی کا، بی تا [تراثنا: س13 ش 4 -123]
القضاء و بخشی از الطهارة؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا [تراثنا: س6 ش 3 -126]
کتاب زكاة و خمس و صوم؛ خط: نسخ، بی کا، تا: در عصر مؤلف، مصحح؛ مهر: «محمد الطباطبائي» (مربع)، «محمد رحیم» (بیضوی)؛ 237 گ، 21 سطر، اندازه: 14/5×21سم [ف: 18 -180]
کتاب نکاح تا احیاء موات؛ خط: نسخ، بی کا، تا: در عصر مؤلف، مصحح؛ نشانی امانت محمد رضا حسنی حسینی طباطبائی؛ مهر: «محمد الطباطبائي» (مربع)، «محمد رحیم» (بیضوی)؛ جلد: تیماج، 150گ، 21 سطر، اندازه: 14/5×21سم [ف: 18 -181]
کتاب وکالت تا وصیت؛ خط: نسخ، بی کا، تا: در عصر مؤلف؛ مصحح؛ مهر: «محمد الطباطبائي» (مربع)، «محمد رحیم» (بیضوی)؛ 199گ، 21 سطر، اندازه: 14/5×21سم [ف: 18 -181]
کتاب قضاء تا مکاسب محرمه؛ خط: نسخ، بی کا، تا: در عصر مؤلف؛ مصحح؛ مهر: «محمد الطباطبائي» (مربع)، «محمد رحیم» (بیضوی)؛ 154گ، 21 سطر، اندازه: 14/5×21سم [ف: 18 -181]
از کتاب بیع تا وکالت؛ خط: نسخ، بی کا، تا: در عصر مؤلف؛ مصحح؛ مهر: «محمد الطباطبائي» (مربع)، «محمد رحیم» (بیضوی)؛ 245گ، 21 سطر، اندازه: 14/5×21سم [ف: 18 -182]
آغاز: بسمله. الحمدلله ... کتاب الطهارة القول فیها یجب الوضوء له و یستحب مصباح الوضوء؛ انجام: لعموم الخبر من زاد في صلواته فعلیه الاعادة.
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج، 280 گ، 26 سطر، اندازه: 21×31سم [ف: 20 -451]
آغاز: قال الله تعالی: واقیموا الصلوة ولا تکونوا من المشركين
از کتاب صلوة تا آخر حج؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ 222گ، 23 سطر، اندازه: 16×22سم [ف: 8 -4584]
آغاز: برابر؛ انجام: مثلاً بحیث لا یبقی بین الاصابع خصوصاً بین السبابة و الابهام
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج، 27 سطر، اندازه: 21×35سم [ف: -35]
آغاز: کتاب مصابیح الخمس، اختلفت عبارات الاصحاب في تفسیر الخمس ففی الدروس ...
شامل کتاب های خمس، صوم، بیع، اجاره، وکالت، هبه، هدیه، ابراء، وقف، وصیت و قضاء؛ بی کا، بی تا؛ 310 گ، 27 سطر، قطع: رحلی [ف: -85]
آغاز: و کان وضع الالفاظ ؛ انجام: او لان الذي حلف
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ اهدایی: نجفی مرعشی؛ جلد: مقوایی، 369گ، 34سطر (12/5×22)، اندازه: 20×30سم [ف: 5 -1638]
آغاز: برابر؛ انجام: فهل یکره للجنب مطلقا من المصحف ماعدا الكتابة .. فلا یبلغ حجة في اثبات التحريم والمصیر اليها اولی وان ضعف سندها ...
جلد اول؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ مصحح، محشی؛ جلد: تیماج، 301 گ، 18سطر، اندازه: 15×21/5سم [ف مخ]
آغاز: الحمدلله رب العالمين و الصلوة علی سیدنا ونبینا محمد و آله الطيبين الطاهرين کتاب التجارة مصدر ثان لتجیر من التجيير فقال تجر فلان في البريتجر تجرا او تجارة؛ انجام: فان التقدير ثبوت بعض الحق بشهادة الرجل الواحد فلابد من التوزيع و قد یحتمل ثبوت الربع بکل منهما و مجموع النصف الباقي بالمجموع والنصف بالواحد مراعی بضم الاخر فان یتفق فالربع و فیهما بعد و بالجمله فالقول بالنصف لیس ببعید وان کان الربع هو اقرب
تجارت تا ارث؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ مصحح؛ جلد: تیماج، 160گ، 26 سطر، اندازه: 15×21سم [ف مخ: 5 -2131]
آغاز: بسمله. حمدله کتاب مصابیح الطهارة القول فیما یجب الوضوء و یستحب. مصباح الوضوء شرط لکل صلوة واجبة کانت او مندوبة عدا صلوة الجنازة؛ انجام: و من الشهرة المعتضدة بدعوی الاجماع و ظهور صحیحی حماد و ابن یقطین في مذهب الأكثر و کیف کان فالاحتیاط لایترك وان کان ما صار اليه الصدوق لا یختلف قوة.
طهارت وصلاة؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ جلد: گالینگور، 447گ، 23 سطر، اندازه: 21×30سم [ف مخ: 5 -2130]
آغاز: الحمدلله رب العالمين والصلوة والسلام علی اشرف الانبياء والمرسلین محمد واله الطاهرين کتاب مناهل البيع منهل اختلف عبارات الاصحاب في تعریف البيع فعرفه في ط وئر وعدو كرة؛ انجام: من المغارسة الباطله أن یعامله علی الفرس في الارض یحضه من الثمرة وما جری مجریها کورق [...] وفیما ذکره نظر بل احتمال الصحة هنا في غاية القوة بل هو الأقرب الثاني عشر اذا اتی بالمغارسة التي أمر بعشرها بطریق الصلح فهل یصلح اولا الاقرب بناء علی المختار من ان الصلح من العقود المستاهل
بیع تا مزارعه؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ جلد: پارچه، 256 گ، 24 سطر، اندازه: 15×21سم [ف مخ: 5 -2130]
آغاز: پس از نیم سطر خطبه: کتاب الطهارة القول فیها (کذا) یجب الوضوء له و یستحب مصباح الوضوء شرط لکل صلوة واجبة کانت او مندوبة و واجب للصلوة الواجبة عدا صلوة الجنازة و الحجة في الحكم بالاشتراط و الوجوب بمعنی استحقاق الذم علی الترك امور الاول؛ انجام: و اما لو قرائها (کذا) في النافله او استمع اليها فلم اجد دلیلا علی المنع من الاتيان بالسجود و لکن الاولى بحال الصلوة ترك ذلك لعموم الخبر من زاد في صلوته فعلیه الاعادة
کتاب طهارت و صلوة (تا چند سطر از مسأله قرائت سوره های دارای سجده مستحبی است)؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج، 280گ، 26 سطر، اندازه: 21×31سم [ف: 5 -632]
آغاز: برابر؛ انجام: الثاني لفظ المضاف قد شاع استعماله في عبارة الاصحاب و عرف المتشرعة معلقا علیه
تا اوائل مبحث «ماء مضاف» را دارد؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ واقف: ملکزاده کوثر، آبان 1326؛ 126گ، 22سطر، اندازه: 15×21سم [ف: 5 -653]
آغاز: ... في سجود الصلوة و الشكر و العزائم ... یجب تمکین الأعضاء و الاعتماد علیها بحیث یکون نقلها (کذا) علی المساجد؛ انجام: لا یجوز للمأموم مفارقة الامام
کتاب صلوة و موجودی: از مبحث «سجده نماز شکر» تا مبحث صلوة جماعت اواسط مسأله «انفراد مأموم از امام»؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ جلد: تیماج مذهب، 283گ، 29سطر، اندازه: 21×31سم [ف: 5 -654]
آغاز: هذا کتاب مناهل من تأليفات رحمت و غفران پناه خلد آشیان مولانا سید محمد غفرله؛ انجام: بل الحكم بالاختصاص في غاية القوه مع انه احوط القول في جمله
کتاب زكوة؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ واقف: سپهسالار؛ جلد: میشن، 366ص، 20 سطر، اندازه: 15×21سم [ف: 1 -537]
شامل خمس، جهاد و امر به معروف و نهی از منکر؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ واقف: سپهسالار؛ جلد: تیماج، 224گ، 21 سطر، اندازه: 14/5×20/5سم [ف: 1 -538]
شامل بیع و دین و نکاح؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ واقف: سپهسالار؛ 189ص، 21 سطر، اندازه: 14×20/5سم [ف: 1 -538]
کتاب وصیت؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ واقف: سپهسالار؛ جلد: تیماج، 138ص، 25 سطر، اندازه: 19/5×29/5سم [ف: 1 -538]
از کتاب جهاد تا آخر کتاب الضمان؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ قطع: خشتی باریک [رشت و همدان: ف: -1366]
آغاز: بسمله. الحمدلله رب العالمين ... کتاب مناهل الزكوة. مقدمة الزكوة لغة علی ما صرح به جماعة الطهارة و الزيادة و النمو؛ انجام: و علی هذا فلا یتوجه کلامه هنا. القول في زكوة الغلاة.
از آغاز زكوة است تا «القول في زكوة الغلاة» و در 82 منهل هر یک با شماره؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ محشی با نشانه «منه قدس سره» یا «منه رحمه الله»؛ جلد: تیماج، 120گ، 29سطر (10/5×21)، اندازه: 18×30سم [ف: 5 -2070]
آغاز: بسمله، الحمد لله رب العالمين ... کتاب مصابیح، الطهارة.
القول فیما یجب الوضوء له و مستحب؛ انجام: مصباح، المملوك نفقته واجبة علی مولاه ... الأول لا فرق في الممكلوك
کتاب طهارت است و حج و قسمتی از نکاح، در فهرست ناشناس آمده؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ 23 سطر (10×15/5)، قطع: خشتی [رشت و همدان: ف: -1778]
آغاز: في الصدقه عرفت الصدقة في النافع بانها التطوع بتملیك العين بغیر؛ انجام: الثاني عشر اذا جمع بین عطية منجزة و موخره ... و لك و الكنايه و هو ظاهر اطلاق غیره.
صدقه و وصیت؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز؛ 400گ (1 -400)، 20 سطر (9×14)، اندازه: 15×21/5سم [رشت و همدان: في: -1779]
al-manāhil (mx.)
طباطبائی، محمد بن علی، 1180؟ -1242 قمری
tabātabā’ī, mohammad ebn-e ‘alī (1767 - 1827)
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 17452
آغاز: بسمله و به نستعین رب یسر ولا تعسر صرح جماع؛ انجام: یجوز اطلاق علیه ... تم في شهر رمضان سنه 1268 ق
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1268 ق [رایانه]
manāhi-n nabī
رساله ای است مختصر با عناوین «ونهی» «وقال».
اراک؛ دهگان؛ شماره نسخه: 215/7
آغاز: بسمله، الحمدلله رب العالمين ... اما بعد فهذه جمل من مناهی النبي قال روی عن الصادق عن آبائه؛ انجام: أنه جمع هذا الحديث من الكتاب الذي هو املا رسول الله و خط علی ابن ابی طالب
کا: حسین بن محمد نقی موسوی خوانساری، تا: 1281ق؛ 12گ (73ر- 84پ)، اندازه: 10×15سم [ف: 2 -288]
manbar-ol mohebba (jadval)
قاعده برای شناختن دوستان و دشمنان. جدول هایی از هرمس حکیم وحکمای دیگر ذکر شده و تصریح کرده که این جدول از اسرار حکیم هرمس بوده است.
آغاز: این جدول منبر المحبه از اسرار هرمس حکیم و ابو قراطیس. (=بقراط) است
بی کا، تا: قرن 13؛ 1ص (66)، اندازه: 14/5×19سم [ف: 19 -517]
آغاز: این جدول منبر المحبة از اسرار هرمز حکیم است وابوفراطیس (؟) وحکمای یونان این جدول را استنباط کرده اند؛ انجام: بیعت وجلوس سلطنت
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ از موقوفات حاج محمد رمضانی به کتابخانه است و دارای 19 جدول؛ جلد: تیماج، 7گ، اندازه: 15×20سم [ف مخ: 2 -544]
manbar-hā-ye mīrzā mohammad hāšem-e čahārsūqī
بناء، میرزا علی، ق 14 قمری
bannā’, mīrzā ‘alī (- 20c)
خلاصه ای از مطالبی است که آية الله العظمي محمد هاشم چهارسوقی (برادر صاحب روضات) در چند ماه رمضان و محرم بیان کرده است.
اصفهان؛ روضاتی؛ شماره نسخه: 170
بی کا، بی تا؛ 13 سطر، اندازه: 18×21سم [ف: -115]
manba‘-ol āmāl
تبریزی، عبد الغفار بن علی، ق13 قمری
tabrīzī, ‘abd-ol-qaffār ebn-e ‘alī(- 19c)
تاریخ تأليف: شعبان 1272ق
کتاب مفصلی است مشتمل بر تفسیر آیات، روایات، تاریخ و عقاید و از کتاب های علامه مجلسی، کافی کلینی، مجالس المومنين برغانی و ... نقل شده است. این کتاب در متن و حاشیه نسخه کتابت شده و هیچ گونه تنظیم مطالب در آن دیده نمی شود.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 16258
آغاز: ... و انواع وحوش و سباع در خبایاء ... و تصویب و ضروب سوام و هوام در اجزاء خاک ... اما بعد چنین گوید بنده فانی ... که این گلدسته ایست از گلشن علمای سلف بسته شده و تحفه ایست از ریاض فقهای خلف اخذ نموده؛ انجام: فالنبی هو البيت و الولي بالولاية المطلقه هو الباب فمن شاء فلیومن و من شاء فلیکفر و الحمدلله رب العالمين اولاً و آخراً و ... و آله الطاهرين.
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1273ق؛ افتادگی: آغاز؛ احتمالاً نسخه اصل به خط مؤلف؛ مصحح؛ جلد: تیماج، 362گ، 14 سطر (9×15)، اندازه: 16/5×22سم [ف: 41 -300]
manba‘-ol ajvīya
سید قاسم مجتهد
seyyed qāsem-e mojtahed
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 7789/14
خط: نستعلیق هندی، کا: حاجی میان، ابوالشرف سید عیسی، تا: 25 ذیقعده 1343ق، جا: حیدرآباد دکن؛ کاغذ: هندی، جلد: مقوا، 21سطر (16×26)، اندازه: 20×32سم [ف: 16 -699]
manba‘-ol ahzān
اصطهباناتی، محمد علی، ق13 قمری
estahbānātī, mohammad ‘alī (- 19c)
مجالسی است تنظیم شده از برای واعظان و اهل منبر در مصائب حضرت امام حسین علیه السلام و واقعه کربلا و شهادت آن حضرت در آغاز هر مجلس خطبه ای به عربی آمده پس از آن مصائب به نثر و نظم گزارش شده است.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 10531/1
آغاز: مجلس اول الحمد لله الذي اعظم مصیبتنا بمصيبة اول قتیل من نسل خیر سلیل من سلالة ابراهیم الخليل؛ انجام: آنگاه خطبه ای انشاء نمود مشتمل بر حمد و ثنای الهي پس فرمود ای امت من از میان ...
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج، 99گ (1پ- 99پ)، اندازه: 20×30/5سم [ف: 27 -22]
manba‘-ul aḥkām
تنکابنی، محمد بن سلیمان، 1234 -1302 قمری
tonekābonī, mohammad ebn-e soleymān (1819 - 1885)
تاریخ تأليف: صفر 1265ق
ارجوزه ای است در 78 بیت در قواعد علم درایه و شناخت حدیث که در آن اصول و قواعد علم درایه بیان شده است.
آغاز: احمد من یحمد بالمحامد ** و کنهه المجهول في العقائد / صل علی من اشرف البرية ** و آله السلسلة العلية
انجام: في صفر من هجرة الرسول ** مهاجراً مع زمرة الفحول
چاپ: ضمن میراث حدیث شیعه، دفتر هیجدهم، قم، مؤسسه فرهنگی دار الحديث، 1387ش، چاپ شده
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: حسن بن مشهدی حسین کلان محله ای، تا: 1271ق، جا: مدرسه آقا میرزا محمد؛ جلد: تیماج، 4گ (84پ- 87ر)، اندازه: 14×21سم [ف: 12 -81]
خط: نستعلیق نازیبا، بی کا، بی تا؛ تملک: سید هاشم بن سید احمد؛ 3گ (2ر- 4پ)، اندازه: 11×18سم [ف: 16 -112]
آغاز: «برابر
تنها دو برگ از رساله؛ بی کا، بی تا؛ 2گ، اندازه: 11×18سم [ف: -251]
manba‘-ol asrār
مغربی، ابوالدینار
maqrebī, ab-od-dīnār
رساله ای است در علوم غریبه و لعم حروف و اعداد و نام «ابو الدينار مغربی» به نظر نمی رسد که نام حقیقی مؤلف باشد، احتمالاً نامی مستعار است و نیاز به بررسی بیشتر دارد.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 11121/5
آغاز: لك الحمد یا رب الأسرار و علیك الصلواة یا سید الأبرار و علیكم السلام یا خلفاء النبي الاربعة الاربعة الاخيار؛ انجام: بدستور عمل نمایند واز چهار طرف نظیره ابجدی نوشته تکیه کنند و السلام
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ 8گ (40 -47)، 25 سطر، اندازه: 95×16سم [ف: 28 -189]
manba‘-ul anwār
کاشانی، سلطان محمد بن حسن، 11
kāšānī, soltān mohammad ebn-e hasan (11c -)
این تفسیر بیشتر جنبه حدیثی دارد و از برای کتاب های روایتی اشاراتی وضع کرده است، و گاهی الفاظي را به طور بسیار مختصر معنی میکند و کمتر به گفته های دیگران استناد می نماید. در برگی 78 نسخه شماره 1578 کتابخانه مرعشی حاشیه ای وجود دارد با نشان «منه ایده الله» و این خود قرینه ای است که این حاشیه در حیات مؤلف کتابت شده و چون تاریخ کتابت آن نسخه، اواخر قرن 11 هجری است، لذا در گذشت مؤلف می بایست اواخر قرن 11 یا اوایل قرن 12 باشد. لازم به یادآوری است که هر دو نسخه، به یک خط کتابت شده است. نام مؤلف نیز ظاهراً بر اساس قرائن و نسخه هایی که همراه نسخه 1578 بوده، مشخص گردیده است.
آغاز: الحيوان من بحر تحت العرش فمن ثم کان رسول الله صلی الله علیه و آله و سلم یستمطر اول مطر؛ انجام: مع عنه علیه السلام قال اذا قرأت قل أعوذ برب الفلق فقل في نفسك اعوذ برب الفلق و اذا قرأت قل اعوذ برب الناس فقل في نفسك أعوذ برب الناس.
از سوره واقعه تا پایان کتاب؛ خط: نسخ، بی کا، تا: اواخر قرن 11؛ افتادگی: آغاز؛ مصحح؛ 204گ، 17 سطر، اندازه: 18/5×24سم [ف: 4 -385]
آغاز: سورة یونس ... و هی مكية و عدد ایاتها مائة و تسع ایات، مع، عن النبي صلی الله علیه و آله قال من قرأها اعطی من الأجر عشر حسنات؛ انجام: قل ادعوا الله او ادعو الرحمن حتی تختم ثم قل توکلت علی الحي الذي لایموت ثلث مرات
از سوره یونس آغاز و تا پایان سوره اسراء؛ خط: نسخ، بی کا، تا: اواخر قرن 11 یا اوایل قرن 12، در حیات مؤلف، مصحح، محشی با نشان «منه»؛ واقف: امام ویردی میرزا بن شاقلیچی، 1235؛ 247گ، 17 سطر (10×16)، اندازه: 18/5×24/5سم [ف: 34 -367]
manba‘-ol anhār = golzār-e ebrāhīm
ملک قمی، ملک محمد، -1025 قمری
malek qomī, malek mohammad(- 1616)
به دستور: ابراهیم عادل شاہ ثانی بیجاپوری (988 -1037ق)
مثنویست در تتبع مخزن الاسرار که بدستور ابراهیم عادلشاه ثانی بیجاپوری در دو هزار بیت سروده شده است.
آغاز: موجود: بسم الله الرحمن الرحيم ** خط نجاتست و ره مستقیم؛ انجام: خفته بجنبد چو بجنبانیش ** مرده نهگر مغز بسنبانیش
جزئی است از کتاب گلزار ابراهیم. نسخه ما بی سروته و فقط شامل 855 بیت است؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ مجدول؛ جلد: تیماج، 46ص (21 -66)، 15سطر، اندازه: 14/8×22/6سم [ف: 7 -739]
آغاز: بسم الله الرحمن الرحيم ** اهدنا الصراط المستقيم / سر خط اسماست به مشق صفات ** حجت افعال بر آثار ذات / دیو رجیم است ازو بیم زد ** کوثر و تسنیم ازو نیم مد؛ انجام: در طرف صبح و در اقصای شام ** ورد زبان چیست همین و السلام / فاتحه کار تو از خیر زاد ** خاتمه حال تو بر خیر باد / منبع انهار به پایان رسید ** در به صدف قطره به عمان رسید.
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ 51گ (5پ 55پ)، 18سطر (8/3×17/6)، اندازه: 14/9×25/7سم [ف: 29/1 -289]
آغاز: بسمله. خط نجات است درد مستقیم؛ انجام: مرده (کذا)
خط: نستعلیق خفی، بی کا، بی تا؛ قطع: وزیری کوچک [رایانه]
manba‘-ol bahrayn
بهجت، تاج الدين، ق13 قمری
behjat, tāj-od-dīn (- 19c)
تاریخ تأليف: جمعه 6 محرم 1247ق
در قواعد کلی فن عروض و قافیه، استخراج شده از چند کتاب در این فن برای آسانی کار مراجعه کنندگان، در دو بحر (عروض و قافیه) و هر کدام دارای مقدمه و چند نهر. این کتاب روز جمعه 6 محرم 1247ق پایان یافته و چهارشنبه 8 ربیع الاول همان سال از سواد به بیاض منتقل شده است.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 9620
آغاز: سنجیدگی جناس حمد کامل و ثنای وافر شایان بارگاه سخن آفرینی که زبان فصحای بلاغت عنوان؛ انجام: سال تأليف اوس رسالیکا میری دلنی کھا ** منبع البحرين بهجت جوش کیاهی اج هی
خط: نستعلیق، کا: غلام محمد نعمت الله، تا: 4 جمادی الاول 1253ق؛ با یادداشتی از محمد مهدی بن محمد موسوی اصفهانی کاظمی به تاریخ پنجم محرم 1341؛ تملک: آية الله مرعشی به تاریخ 1338 در کاظمین با مهر «آقا نجفی الحسني الحسيني» (مربع)؛ 63 گ، 12 سطر، اندازه: 18×24سم [ف: 25 -18]
manba‘-ol bokā’ fī maqtal-e sayyed-oš šohadā’
برغانی، محمد صالح بن محمد، -1271 ؟ قمری
baraqānī, mohammad sāleh ebn-e mohammad(- 1855)
چهارده مجلس در ذکر مبدأ خروج سید الشهداء علیه السلام از مدینه تا بازگشت اهل بیت علیهم السلام پس از واقعه جانسوز کربلاست که مؤلف پس از « معدن البكاء» که به عربی بوده به نگارش آن پرداخته و ترجمه گونه ای است از آن. این کتاب دارای مقدمه ای است در فضیلت عزاداری بر آن حضرت و خاتمه ای در بعضی از مناقب و فضائل اهل بیت علیهم السلام؛ مجلس 1. سبب خروج سید الشهداء از مدینه متبرکه و نزول به مکه؛ 2. بیان فرستادن آن حضرت مسلم را به جانب کوفه و شهادت آن بزرگوار؛ 3. بیان شهادت پسران مسلم بن عقیل؛ 4. بیان توجه آن امام مظلوم به سوی عراق؛ 5. بیان احوالی که بعد از نزول به کربلا تا شب عاشورا (بر آن حضرت حادث شده)؛ 6. بیان شب عاشورا تا منجر شدن امر به قتال؛ 7. بیان مبارزات اصحاب آن حضرت و جماعتی از اقرباء او که از آن جماعت قاسم بن الحسن باشد؛ 8. بیان قتال حضرت عباس و علی اکبر و علی اصغر؛ 9. بیان جهاد سید الشهداء روح العالمين فداه و قتل عبدالله فرزند آن حضرت و قتل عبد الله بن الحسن؛ 10. بیان آنچه واقع شده بعد از داهیه عظمی تا زمان روانه شدن اسرا؛ 11. خروج اهل بیت و بردن سرهای شهدا از کربلا و ورود ایشان به کوفه؛ 12. در نامه نوشتن ابن زیاد به یزید و والی مدینه و اموراتی که در راه شام و غیره اتفاق افتاد؛ 13. در ورود سرها و اسیران به شام و جمله از کرامات و اموری که در شام واقع شد؛ 14. در رجوع اهل بیت است از شام و ورود ایشان است به مدینه؛ خاتمه: مشتمل است بر چهارده حدیث.
آغاز: بسمله، حمدله أما بعد چنین گوید اقل خلیفه محمد صالح ... که چون فارغ شدم از تالیف معدن البكاء و آن مشتمل است بر اخبار و اشعار و خطب کثیره در مصیبت سید الشهدا علیه السلام
انجام: قتلت ابن بنت نبیها. باتمام رسید کتاب منبع البكاء در نهم شهر شوال من سنة 1252 ... اولا وآخرا
[الذريعة 358/22 و 224/20؛ نسخه های منزوی 4554/6؛ فهرستواره منزوی 1797/3]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: 1252ق؛ جلد: تیماج، 249گ، 15سطر (9×14/5)، اندازه: 14/5×21سم [ف: 10 -1506]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: حسین بن عبدالمجید، تا: 8 جمادی الاول 1253ق؛ مهر: «لا اله الا الله الملك الحق المبين عبده محمود» (مربع)؛ اهدایی: حجة الاسلام و المسلمين شیخ غلامرضا قوچانی؛ جلد: تیماج، 189گ، 20 سطر، اندازه: 15×20سم [ف: 1 -501]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق و عناوین نسخ، بی کا، تا: 1255ق؛ محشی؛ 276گ، 15سطر (11×15)، اندازه: 14/5×21سم [ف: 28 -224]
آغاز: برابر؛ انجام: این اول فتحی است که به برکت حضرت امام حسین علیه السلام صادر شد حضرت امیر المؤمنين علیه السلام فرمود به خاطر آوردم زمانی را که او کشته می شود تشنه در صحرای کربلا حتی آن که اسب اورم می کند و همهمه می کند و می گوید الظليمه الظليمة
خط: نستعلیق، بی کا، تا: ربیع الأول 1256ق؛ جلد: گالینگور، 229گ، 15 سطر، اندازه: 15×20سم [ف مخ: 5 -2131]
خط: نسخ، کا: میرزا ابرهیم، تا: 23 ذیقعده 1257ق؛ 186 گ، 21 سطر، اندازه: 16×21سم [ف: 2 -343]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: اسماعیل بن مشهدی محمد علی ایروانی، تا:
سلخ صفوی 1266ق، جا: دار النشاط ارومی (ارومیه)، جهت میر احمد آقا؛ مصحح؛ جلد: تیماج، 300گ، 15 سطر، اندازه: 14×22سم [محدث ارموی مخ: 3 -1548]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: علی اصغر بن شیخ بابا، تا: ربیع الاول 1281ق؛ با یادداشت وقف مؤلف؛ کاغذ: استانبولی، 144گ، 18 سطر (12×16)، اندازه: 16×21/5سم [رشت و همدان: ف: -1669]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، عبارات عربی نسخ، کا: علی اصغر، تا: صفر 1288ق؛ واقف: محمد علی فرزند مؤلف، 9 محرم 1292؛ جلد: تیماج، 169گ، 17 سطر، اندازه: 17×21سم [ف: 22 -147]
آغاز: برابر؛ انجام: که موجب غرامت تو گردد در هنگامی که نیایی مگر آنچه دستهای تو پیش فرستاده است و نیست خدا ستم کننده بر بندگان خود
خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ واقف: سید ضیاء الدين تقوی بهبهانی شیرازی، دیماه 1367؛ جلد: تیماج مذهب، 161گ، 19 سطر، اندازه: 12×20سم [ف: 26 -579]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 14؛ با یادداشتی که قاسم زاده کتاب را به سید جلال الدين محدث ارموی اهداء نموده؛ جلد: تیماج، 302گ، 12سطر، اندازه: 18×23سم [محدث ارموی مخ: 3 -1548]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: سید جعفر حسینی، تا: 1325ق؛ مهر: «عماد الاسلام» (بیضی)، سید جعفر حسینی «العبد المذنب جعفر الحسيني» (بیضوی)؛ واقف: فرزند مؤلف میرزا صدرالدین عماد الاسلام؛ 272گ، 17 سطر، اندازه: 18×22سم [ف: 2 -234]
manba‘-ut taḥqīq wa yanbū‘-u raḥīq-it tadqīq
ایروانی، علی بن قربان، ق13 قمری
īravānī, ‘alī ebn-e qorbān (- 19c)
تاریخ تأليف: یک شنبه 18 جمادی الاول 1272ق
درباره مقدمات فلسفی و جبر و تفویض و بداء از دیدگاه شیعه، با مباحثی بسیار مفصل و نقل اقوال بعضی از فلاسفه و بزرگان دانشمندان، در سه «فریده»: 1. مطالب شريفة و مباحث لطيفة؛ 2. الجبر و التفويض و الامر بین الأمرين؛ 3. تحقیق البداء.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 2588
آغاز: الحمدلله الذي أوضح لنا محجة الشريعة و النجاة و هدانا سبل المرضاة و الخيرات هو اللطيف الذي ندب العباد الى الطاعات؛ انجام: واعف عنا فیما جری به القلم من الطغيان و الحمدلله أولا و آخراً و ظاهراً و باطناً.
خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، بی تا؛ با خط خوردگی و اضافه؛ تاریخ وقف: 12 شعبان 1373؛ جلد: مقوایی، 220گ، 23 سطر، اندازه: 15×20سم [ف: 7 -177]
manba‘-ol hayāt
محمد مهدی بن شاه کرم
mohammad mahdī ebn-e šāh karam
اهدا به: جعفر قلی خان بن شادلو ایلخانی بیگلر بیگی
دارای یک «مقدمه» و شش «منبع» و «خاتمه» است و هر منبع خود دارای چند «چشمه»: مقدمه در بیان شرافت علم طب؛ منبع 1. قواعد علم طب نظری، دارای دو چشمه؛ 2. استدلالات و تدابیر اصحاء (بهداشت)، چهارده چشمه؛ 3. درجات ادویه و صفات ادویه مفرد و مرکب، دارای دو چشمه؛ 4. نخست ادویه مفرده (به ترتیب الفبائي از الف تا یاء)؛ 5. ادویه مرکب؛ 6. معالجه بیماری هایی که بدون حضور پزشکی درمان توان کرد، دارای چهارده چشمه و در چشمه سیزدهم بیست «مجری» است؛ خاتمه در درمان زهرها و گزیدن حشرات گزنده.
[فهرستواره منزوی 3733/5]
آغاز: برحمت و نسخه کامل الصناعه قدرت بموجب خلق لکل داء دواء؛ انجام: که دل آزرده شوی ورنه سخن بسیار است و الحمدلله رب العالمين.
خط: نستعلیق مخلوط به شکسته، بی کا، تا: اواخر قرن 12؛ افتادگی: آغاز؛ واقف: زین الدين جعفر زاهدی، بهمن 1377؛ جلد: تیماج، 125گ، 15 سطر، اندازه: 10×16/5سم [ف: 19 -569]
آغاز: و اطاعت ایشان چون سته ضروریه موجب تندرستی ... اما بعد چنین گوید فقیر بی بضاعت ... ابن شاه کرم محمد مهدی که چون جمعی از یاران؛ انجام: اما سموم ملزوعه که بذکر چند فرد از آنها اکتفا میشود بدانكه در گزیدن هر یک از حشرات باید که بالاتر از آن موضع را محکم ببندند و دم نیش را شخصی که ناشنا نباشد بروغن گل سرخ مضمضه (کلمه اخیر نشان سطر اول صفحه بعد است که در نسخه نیست).
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز و انجام (اندکی از دیباچه و خاتمه کتاب از نسخه افتاده)؛ جلد: تیماج، 228 ص، 16سطر، اندازه: 11×18سم [ف: 10 -1244]
manba‘-ul ḥayāt
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 5342
آغاز: بسمله. الحمدلله رب العالمين (دنباله اش به اندازه دو ورق به علت چسبیدگی نسخه خراب شده است)؛ انجام: همان نسخه 62222 است.
نگاشته 12 جمادی الاول 1014؛ خط: نسخ، کا: محمد بن علی، تا: یکشنبه 29 ذیقعدہ 1173ق؛ کاغذ: اصفهانی، 105گ، 12 سطر (6/5×11/5)، اندازه: 11×16/5سم [ف: 16 -255]
manba‘-ul ḥayāt
کتابی است استدلالی و تحقیقی با ذکر اقوال فقها در مباحث زكاة، خمس، صوم، اعتکاف، حج و قضا به شرح ذیل: کتاب الزكاة، در یک مقدمه و دو باب: المقدمة: فالزكاة في اللغة الطهارة و الزيادة والنمو وفی الشرع اسم لحق یجب في المال یعتبر في وجوبه النصاب هکذا في المعتبر و الكلام في تصحیح عکسه و طرده غیر مهم ...، باب 1) في زكاة المال (جای عناوین سفید است)؛ کتاب الخمس؛ کتاب الصوم، دارای چند مقصد: 1) في ما ذکر فیه من الفضائل و فیه مباحث، 2) في مهیته و فیه مباحث، 3) فیما یمسك عنه الصايم و فیه مباحث، 4) في الصوم الحرام و فیه مباحث، 5) في من یصح منه الصوم و فیه مباحث، 6) في اقسام الصوم، 7) في اللواحق و فیها مباحث؛ کتاب الاعتكاف: و فیه مباحث؛ کتاب الحج: و هو مرتب علی مقدمات و ابواب: المقدمة الأولى: في مهیته و وجوبه المقدمة الثانية: وجوب الحج مشروط بالبلوغ و العقل و الحرية و الاستطاعة بالاجماع و الاخبار و الآية في خصوص الأخير، المقصد الأول: فیما یجب بالنذر و شبهه، المقصد الثاني: في النيابة، کتاب القضاء: دارای مقدمه و چند مطلب: مطلب 1) في القاضي و فیه مسایل، 2) في الدعوى و الحكم و فیه مباحث، 3) في الاستحلاف و فیه مباحث، 4) فیما یثبت بالشاهد و اليمين، 5) في التعارض و فیه مباحث، 6) في القسمة.
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 9713
آغاز: کتاب الزكاة و فیه مقدمة و بابان، أما المقدمة فالزكاة في اللغة الطهارة؛ انجام: فقد عرفت الحال فیها و من ذلك ظهر ضعف قول الدروس ايضاً منهاج المقسوم اما مثلی او قیمی
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ واقف: خان بابا مشار، اردیبهشت 1346؛ جلد: تیماج عنابی، 492گ، 19 سطر، اندازه: 15×21سم [ف: 20 -506]
manba‘-ul ḥayāt fī ḥujjīyat-i qawl-il mujtahidīn min-al amwāt
جزایری، نعمة الله بن عبد الله، 1050 -1112 قمری
jazāyerī, ne‘mat-ol-lāh ebn-e ‘abd-ol-lāh (1641 - 1701)
تاریخ تأليف: دوشنبه 16 جمادی الثاني 1100ق؛ محل تأليف: شوشتر مدرسه پهلوی مسجد جامع
وی این رساله را در ابطال دو حکم مشهور و مورد اجماع بین علماء اصولی (یکی بطلان تقلید میت و دیگری بطلان عبادات تارک طریق تقلید و اجتهاد) نوشته است. در دیباچه رساله، از دو اصل مزبور و تأليف رساله یاد کرده است. وی از رساله شهید ثانی در «بطلان تقلید میت» یاد کرده و به گفته خود، تمام رساله مزبور را «بلفظها» با حذف برخی از آن در این رساله آورده است. مؤلف در این رساله دوازده دلیل برای اثبات بطلان تقلید میت (اصل اول) و دوازده وجه در نقض آن لزوم تقلید یا اجتهاد نقل کرده و پاسخ گفته است. در وجه 12 اخیر، یازده مسأله اساسی مورد اختلاف بین علماء اصولی و اخباری را آورده و در هر یک نخست سخن مجتهدان و پس از آن عقیده اخباریان را یاد کرده است. فهرست موارد مزبور به طور اجمال این است: مسأله 1. معنی فقه و بیان اختلاف در تفسیر آن؛ 2. مجتهدان معتقدند در صورت فقدان دلیل قطعی در احکام می توان به دلیل ظنی تمسک و استنباط حکم کرد، ولی به عقیده اخبار در همه موارد دلیل قطعی وجود دارد و اگر در موردی دلیل قطعی نبود حکم نمی توان داد و توقف باید کرد؛ 3. مجتهدان ادله احکام را پنج چیز بیان کرده اند: کتاب، سنت، اجماع، استصحاب دلیل عقل. اما اخباریان عقل و اجماع و کتاب (بدون تفسیر) و استصحاب را مستند احکام به شمار نمی آورند؛ 4. مجتهدان قیاس اولویت و منصوص العله را حجت و مستند احکام فقه می شمارند، اما اخباریان منکر حجیت این دو هستند، سید نعمة الله در پایان این مسئله، از شرح خویش بر تهذیب طوسی یاد کرده؛ 5. مجتهدان قرآن را مطلقاً حجة قاطع میدانند و روایات معارض آیات را طرد می کنند، اما به عقیده اخباریان همه آیات قرآن برای ما متشابه است و تنها با استناد به حدیث و تفسیر، به قرآن عمل می توان کرد، سید جزائری در ضمن این مسأله می گوید: من در مسجد جامع شیراز خود شاهد مناظره دو تن از استادانم یکی شیخ جعفر مجتهد بحرینی و دیگر محدث صاحب جوامع الكلم در مسئله حجیت قرآن بودم، بحرانی که از مجتهدان و طرفدار حجیت قرآن بود به محدث چنین می گفت: در مورد آیه قل هو الله احد ... چه میگوئی، آیا آنهم نیازمند به تفسیر است و بدون یاری حدیث معنی آنرا قابل فهم نمیدانی، استاد محدث پاسخ گفت آری حتی فهم این آیه نیز نیازمند به تفسیر حدیث است؛ 6. مجتهدان و متکلمان معرفة الله را نخستین واجبات میشمارند. اما اخباریان آنرا مخلوق خداوند و غریزی و
طبیعی می دانند و بنابرین جزء افعال اختیاری نیست تا متصف به وجوب گردد، جزائری در این مسأله سخن مجتهدان را نیز صحیح دانسته و می گوید سخن بعضی از محققان اخباری که مسلک مجتهدان را در این مورد بر خلاف مقتضای احادیث شمرده اند نادرست است؛ 7. اخباریان اجتهاد و تقلید را جائز نمی شمارند و ابطال آنرا از قدماء علماء شیعه مانند سید مرتضی و شیخ طوسی نقل کرده اند، اما مجتهدان می گویند قدماء اصول اربعماة را در دسترس داشته و بنابراین به اجتهاد نیازمند نبوده اند، و اساساً معنی اجتهاد باطل از نظر آنان، اجتهاد مبنی بر قیاس و استحسان است؛ 8. از موارد اختلاف و نزاع بین این دو دسته، مسئله استصحاب و برائة است مجتهدان بدین دو اصل عمل میکنند و احکام بسیاری از موضوعات را بر اساس آن دو اصل بنیان می نهند بر خلاف اخباریان؛ 9. مجتهدان معتقدند در اکثر موارد احکام فقهی از ادله ظنی به دست می آید مانند اخبار آحاد، اخباریان عمل به ظن را در فروع دین مانند اصول دین باطل می دانند و مدعی وجود اخبار متواتر به مقدار کافی هستند و اخبار کتب اربعه را متواتر می شمارند، سید جزائری خود در این مسئله حق را با مجتهدان دانسته و در پایان از شرح خود بر تهذیب و استبصار و توحید صدوق یاد کرده است؛ 10. یکی از موارد اختلاف مسئله احتیاط در فروع و کیفیت آن است، در پایان این مسأله 5 «بحث» ارزنده آورده و به تفصیل در اطراف عنوان مورد اختلاف سخن گفته است؛ 11. در تفسیر حدیث معروف «علینا أن تلقی الاصول و علیكم التفريع و (یا) علیكم ان تفرعوا» بین علماء اصولی و اخباری اختلاف است. اخباریان می گویند مقصود تفریع بر اصول کلی مسموعه از ائمه علیهم السلام است و مجتهدان تفریع را همان استنباط معمول بین مجتهدان می دانند. مرحوم سید نعمة الله جزایری در ذیل این مسأله حق را به وجهی با این و به دیگر وجه با آن دسته می داند و می گوید برخی از اخباریان زبان به تشنیع مجتهدان دراز کرده و ایشان را گمراه و گمراهگر خواندند و این تهمت بسی نابجا و نارواست و بر متتبع به خوبی روشن است که طرفین راه افراط و تفریط سپرده اند.
آغاز: الحمدلله الذي رفع قواعد الشريعة المصطفوية بعلماء اهل البيت علیهم السلام و فضل مدادهم علی دماء الشهداء البقاء منافع الخلق به علی مرور الليالي و الايام ... لما وفقه الله لشرح کتابی التهذيب و الاستبصار ...
چاپ: بغداد، تقدم محمد علی الخطيب، مطبعة النجاح، 1348ق [الذريعة 358/22]
شرح و حواشی:
1- حاشية منبع الحياة؛ بهاری همدانی، محمد باقر بن محمد جعفر (1277- 1333)
آغاز: برابر؛ انجام: و المسئول من الله عز شانه أن یتفضل علینا بتعجیل ظهور صاحب الدار علیه و علی آبائه صلوات الملك و لرفع هذا النزاع من البين و یوقع الصلح بین الفريقين.
خط: نسخ، کاتب = مؤلف، تا: 1100ق؛ مهر: کتابخانه مجدالدین؛ تملک: محمد بن عبدالرحیم قزوینی در 23 جمادی الاول 1268 قدر اصفهان، حیدر علی بن عزیزالله رضوی؛ کاغذ: دولت آبادی، 36گ، 21 -27 سطر (6/5×13)، اندازه: 9×15/5سم [ف: 14 -1]
خط: نسخ، بی کا، تا: دوشنبه 6 جمادی الثاني 1100ق، جا: ترشیز؛ کاغذ: ترمه، 70گ، 14 سطر، اندازه: 12/8×18/2سم [ف: 1 -544]
آغاز: برابر؛ انجام: ... والظاهر مادل علی احد محتملاته دلالة راجحة في مقابلة المأول و اما السنة فثلاث قول و فعل و تقریر ... کقوله تعالی أن اضرب بعصاك، تمت.
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ جلد: تیماج، 42گ، 17سطر، اندازه: 11×16سم [ف مخ: 5 -2132]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ کاغذ: سپاهانی، 17گ (62ر- 78پ)، 21 سطر (8×18)، اندازه: 15×21سم [ف: 16 -684]
آغاز: برابر؛ انجام: لیرفع هذا النزاع من البين و یوقع الصلح بین الفريقين ...
خط: نسخ، کا: علی بن نظر علی تستری، تا: ترویه 1110ق، جا: شوشتر؛ مصحح؛ 17گ (1پ- 17ر)، 21 سطر، اندازه: 20×30سم [ف: 7 -277]
خط: نسخ، کا: محمد نصیر بن علی موسوی، تا: دهه دوم ذیقعده 1114ق؛ مصحح؛ اندازه: 12/5×18/5سم [ف: 13 -95]
آغاز: برابر؛ انجام: و یوقع الصلح بین الفريقين قال هذه الأحرف بلسانه و حرر هاببنانه مؤلفها المذنب الجاني قبل البضاعة و کثیر الاضاعة نعمة الله حسینی الجزايري و کان الفراغ ... سنة المايه بعد الألف في دارالمومنین تسترفی مدرستنا الواقعه بجوار مسجدها الجامع حامدا مصلیا علی رسوله و اهل بیته الطاهرين ... و کتب محبه الوفي ... محمد بن بدوی الجزائري ... سنه 1116.
خط: نسخ، کا: محمد بن بدوی، تا: 1117ق؛ کاغذ: اصفهانی، 132ص (147 -278)، 15 سطر، اندازه: 12×19سم [ف: 9 -152]
آغاز: ککتاب الشرايع و النافع و المعتبر المحقق و الارشاد و المختلف و القواعد؛ انجام: لیرفع هذا النزاع من البين و یوقع الصلح بین الفريقين قال هذه الاحرف بلسانه و حررها ببیانه مؤلفها المذنب الجاني قلیل البضاعة کثیر الأضاعه نعمت الله الحسيني الجزائري و فقه الله تعالی لمراضیه و جعل مستقبل احواله خیرا من
ماضیه
خط: نسخ، کا: رضی بن نبی قزوینی، تا: چهارشنبه 9 صفر 1119ق، جا: اسد آباد همدان افتادگی: آغاز؛ در شنبه 12 صفر همان سال در همدان توسط کاتب تصحیح شده؛ جلد: تیماج، 57گ، 14سطر، اندازه: 11/8×17/3سم [ف: 16 -479]
خط: نسخ، کا: عبدالعلی بن محمد هادی طالقانی نویزی، تا: محرم 1130ق، جا: مدرسه جدیده سلطانیه؛ اندازه: 11/5×18/5سم [نسخه پژوهی: 3 -170]
خط: نسخ، کا: ملك علی بن حاج بهزاد ایزد خواستی، تا: شنبه 26 شعبان 1140ق؛ 39گ (1پ- 39پ)، اندازه: 15×21/5سم [ف: 1 -243]
خط: نسخ، کا: عبدالکریم بن محمد جواد بن عبد الله بن نور الدين بن نعمت الله موسوی، تا: دوشنبه 13 محرم 1175ق، به جهت مولی محمد؛ محمد بن علی آن را با نسخه مؤلف مقابله کرده در سیزدهم محرم 1176؛ جلد: تیماج، 54گ، 17 سطر، اندازه: 10/5×16سم [ف: 16 -50]
آغاز: برابر؛ انجام: و الناس فیما یعشقون مذاهب وهذا ما اردنا تحریره في هذه الرسالة والمرجو ...
خط: نستعلیق، بی کا، تا: محرم 1176ق؛ جلد: تیماج، 35گ (50پ- 84پ)، 20 سطر، اندازه: 12/5× 21/5سم [محدث ارموی مخ: 3 -1549]
آغاز: برابر؛ انجام: و للناس فیما یعشقون مذاهب و هذا ما أردنا تحریره و الحمد لله رب العالمين.
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ تملک: علی نقی بن محمد علی موسوی زنجانی، محمد صادق موسوی؛ مهر: «عبده علی نقی محمد علی الموسوي»؛ جلد: تیماج، 61ص (298 -358)، 20 سطر، اندازه: 15×21سم [ف: 3/24 -62]
آغاز: برابر؛ انجام: من ماضیه و الحمدلله رب العالمين
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: گالینگور [رایانه]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ 7گ، اندازه: 15/5×20/5سم [نسخه پژوهی: 2 -229]
آغاز: برابر؛ انجام: و الناس فیما یعشقون مذاهب وهذا ما أردنا تحریره في هذه الرسالة والمرجو ...
خط: نستعلیق، کا: محمد بن محمد علی، تا: یک شنبه 28 جمادی الأول 1231ق؛ جلد: روغنی مذهب، 28گ (17پ- 44پ)، 24 سطر، اندازه: 11×17/5سم [محدث ارموی مخ: 3 -1549]
خط: نستعلیق، کا: احمد بن حسین بن عبد الأعلى بن عبد العال بن ابوتراب بن عبد العال بن اسماعیل بن عبد العال بن علی بنعبد العال کرکی، تا: دوشنبه 11 ذیحجه 1231ق؛ جلد: روغنی، 30گ (1پ- 30ر)، اندازه: 14×20/5سم [ف: 17 -220]
آغاز: برابر؛ انجام: کانما اوتی کتابه بشماله خصوصا طلاب العلوم ... و حررها ببنانه مؤلفها المذنب الجاني ... سنه قلیل البضاعة و کثیر الاضاعة نعمت الله الحسيني الجزائري وفقه الله تعالی مراضیه و جعل مستقبل أحواله اخیرا من ماضیه.
خط: نسخ، کا: حسن بن سید محمد بن سید امین، تا: 1240ق؛ جلد: تیماج، 35گ (123پ- 157پ)، 20 سطر (8/5×15)، اندازه: 16×23سم [ف: 39 -147]
خط: نسخ، کا: فتحعلی سبط محمد کریم خان زند، تا: جمعه 20 ذیحجه 1252ق، جا: شیراز؛ محشی؛ جلد: تیماج، 35گ (134پ- 168ر)، 16سطر، اندازه: 14/5×20سم [ف: 9 -64]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12 و 13؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج، 18سطر (11×15)، اندازه: 19×22سم [ف: 16 -221]
بی کا، بی تا [ف: -31]
manba‘-ul ḥayāt fī ‘ibārāt-il aḥyā’ wa-l amwāt
کلباسی، ابوالمعالی بن محمد ابراهیم، 1247 -1315 قمری
kalbāsī, ab-ol-ma‘ālī ebn-e mohammad ebrāhīm (1832 - 1898)
قواعد اصول فقه را که دانستن آنها برای مجتهدان لازم است به روشی بسیار مفصل و استدلالی در پانزده جلد بزرگ گرد آورده است. در هر موضوعی گفته های بزرگان اصول و فقه را با کیفیتی که نوشته اند و گاهی مسائل را در چند برگ طرح کرده اند را عيناً نقل می کند و رد و ایرادهای خود را دنباله سخنان آنان می آورد.
[الذريعه 359/22 شماره 7425]
آغاز: الحمدلله رب العالمين ... و بعد فهذا هو المجلد الثالث من مجلدات منبع الحياة في المبادى اللغوية و فیه مقدمة و مباحث و خاتمة؛ انجام: و أن یذکروا خواصها كأن یقولوا هذا یجوز تسلبه
و هذا لا یجوز و هذا هو البعض و ما بقی فنظر.
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ مصحح؛ جلد: تیماج، 237 گ، 20 سطر، اندازه: 15/5×21/5سم [محدث ارموی مخ: 3 -1549]
آغاز: الحمدلله رب العالمين ... الباب التاسع في الأدلة الشرعية و الكلام فیها یجری في فصول و تلویحه یستدعی تقدیم مقدمات؛ انجام: و کلام العلامة یدل علی الوقوف علیه في عصرنا بطریق النقل لاابتداء، نعم الذي یرد علی صاحب المعالم هو ما ذکره العلامة القمي ...
الأدلة الشرعية؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ مصحح، با با خط خوردگی و اضافات در حاشیه؛ جلد: تیماج، 161گ، 23 سطر، اندازه: 15/5×21سم [محدث ارموی مخ: 3 -1549]
آغاز: الباب الثاني في خبر الواحد و فیه مقدمة و مسائل أما المقدمة ففی تعریفه قال في النهاية الفصل الخامس في خبر الواحد؛ انجام: مع کونهم من اکابر الفطحية و اضرابهم من نحو علی بن ابی حمزة البطائني و عثمان بن عیسی الرواسي قال في العدة و اما العدالة ...
مشتمل بر خبر واحد است؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ مصحح؛ 210گ، 20 سطر، اندازه: 15×21سم [ف: 1 -72]
آغاز: الحمدلله الذي مهد لنا أدلة عقلية و أصولا فقهية هی لشوارع الهداية و مناهج ریاض الاحكام و غاية المأمول وسيلة؛ انجام: هذا آخر ما أردنا ایراده من الأدلة العقلية و الاصول الكلية المتشتتة في الكتب الفقهية و الاصولية ...
جلد پانزدهم کتاب و مشتمل بر ادله عقلیه است و دارای پنجاه فصل است که هر کدام درباره قاعده ای بحث می کند؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ مصحح؛ مهر: «تلك حجتنا آتیناها ابراهیم» (مربع)؛ جلد: تیماج، 530گ، 30سطر، اندازه: 20×29/5سم [ف: 6 -199]
آغاز: التخيير و سنحقق من دخول التخيير في النهى و الفصل الذي یلی هذا الفصل الذي هذا بعون الله تع؛ انجام: و ترتب الثواب الجزيل و الاثار الجليلة علیه کما مرفی قوله تع ان الصلوة تنهی عن الفحشاء و المنكر و علی الأعم منهما کما سیاتی في بعض الأخبار و في هذا الخبر منزل علی المعنى الثاني عند الأصحاب
جلد ششم، شامل مبحث نواهی؛ خط: نسخ، کا: محمد علی بن حسن محلاتی، بی تا [تذکر: تاریخ کتابت در فهرست به صورت «1242» ثبت شده است که قطعاً نادرست است]؛ واقف: خان بابا مشار، اردیبهشت 1346؛ جلد: تیماج، 296گ، 26سطر، اندازه: 20×26/5سم [ف: 16 -476]
آغاز: پس از خطبه مختصر: فهذا هو المجلد العاشر من مجلدات منبع الحياة في القسم الأول من اقسام الادلة الشرعية؛ انجام: موجود: في بحث الاستثناء من الاستدلال الشافعيه علی عودها الى الجميع و الجواب عنه فانتظر
جلد دهم و مشتمل بر مبحث «الكتاب» از اقسام «ادله شرعیه» و مرتب بر یک مقدمه و سه فصل و یک خاتمه؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ کاتب، احتمالاً مانند جلد ششم؛ واقف: خان بابا مشار، اردیبهشت 1346؛ جلد: گالینگور، 266 گ، 20 سطر، اندازه: 15×21سم [ف: 16 -477]
آغاز: اذا اختلف الأمامية علی قولین فما لحکم فیها؛ انجام: و ما ذکرتموه من تسویغ الاجتهاد معهم انما کان مع الاختلاف فلا یفیدکم
ظاهراً جلد 12 و اکثر مطالب اجماع، قسم سوم از ادله شرعیه را در بیست و یک مسئله نگاشته است: «مسئلة اذا اختلف الأمامية علی قولین فما الحكم فیها، مسئلة اختلفوا في أن الإجماع السكوتي حجة ام لا، مسئلة اختلفوا في أن عدم ظهور الخلاف هل اجماع ام لا، مسئلة في أن الشهرة هل هی حجة ام لا، مسئلة اذا اختلف الامامة علی قولین او اکثر، مسئلة اختلفوا في انه هل یجوز الفصل بین المسئلتين ام لا، مسئلة في ان اجماع المنقول حجة ام لا، مسئلة اختلفوا في أن الإجماع هل یشترط فیه المستند ام لا، مسئلة هل یعتبر في الاجماع اتفاق کل الامة من زمن النبي صلی الله علیه و آله الى یوم القيمة ام لا، مسئلة اختلفوا في أن قول الكفار هل یعتبر في الاجماع ام لا، مسئلة اختلفوا في أن قول العوام هل یتحقق في الاجماع ام لا، مسئلة اختلفوا في انه هل یشترط في اجماع اهل کل فن باهله ام لا، مسئلة في ان عدد التواتر هل هو شرط في تحقق الاجماع ام لا، ... مسئلة اختلفوا في ان الإجماع العترة هل هو حجة ام لا، مسئلة في ان اجماع الخلفاء الأربعة حجة ام لا»؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ کاتب و تاریخ تحریر: ظاهرا مانند جلد ششم؛ جلد: میشن، 252گ، 20 سطر، اندازه: 15×21سم [ف: 16 -478]
جلد دوازدهم کتاب و در مباحث اجماع است؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ 248گی، 20 سطر، اندازه: 21815سم [ف: 13-384]
manba‘-od domū‘
مجد دامغانی، عباس بن علی اکبر، ق13 قمری
majd-e dāmqānī,‘abbās ebn-e ‘alī akbar(- 19c)
اهدا به: ناصر الدين شاه قاجار (1264 -1313 ق)
تاریخ تأليف: جلد دوم 1260ق
مقتل فارسی در چند جلد که در 16 مجلس از خروج امام حسین علیه السلام از مدینه تا حال تنهایی و به میدان رفتن آن حضرت نگاشته شده است.
[الذريعة 359/22؛ فهرستواره منزوی 1797/3؛ فهرستواره منزوی 634/6]
آغاز: بسمله، الحمدلله رب العالمين ... اما بعد این جلد دویم است از کتاب منبع الدموع؛ انجام: و سیعلم الذين ظلموا أي منقلب ینقلبون قد فرغ مؤلفه ...
ج2؛ خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13، دارای سرلوح منقش، مجدول؛ جلد: مقوا، 220گ، 22 سطر، اندازه: 19/7×31/2سم [ف: 14 -537]
آغاز: بسمله حمدله ... این جلد دویم است از کتاب منبع الدموع تأليف احقر خاکسار و ذره بی مقدار شایق فیوضات جاودانی عباس بن علی اکبر مجدالدامغانی ... که در سنه هزار و دویست و شصت از هجرت؛ انجام: فلیبك الباكون و ایاهم فلیندب النادبون فلمثلهم تذرف الدموع من العيون فنقول إنا لله وإنا إليه راجعون
جلد دوم؛ خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، تا: 1268ق؛ مجدول؛ جلد: تیماج مذهب، 303گ، 17 سطر، اندازه: 18×29سم [ف مخ: 2 -534]
manba‘-ul ‘ilm
یزد؛ وزیری؛ شماره نسخه: 3687
آغاز: و هی لغة الطهارة و النماء و شرعاً اسم لحق یجب في المال مشتمل است بر کتاب زكوة، الخمس، احیاء الموات، الحج، الكفارات جلد سوم کتاب؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج، 262گ، 21سطر (9/5×16/5) و 19سطر (9/5×14)، اندازه: 15×21سم [ف: 5 -1749]
manba‘-ol ‘olūm fī kašf-el qomūm
اصفهانی، محمد مؤمن بن محمد،
esfahānī, mohammad mo’men ebn-e mohammad
آن را در نه سال ساخته و یک «مقدمه» و چندین مطلب در آن گذارده است بدین گونه تعریف فقه- از کتاب آداب عالم و متعلم از شیخ زین الدين، از کتاب حدود اصطلاح فقهاء منسوب به شیخ، از تنقیح شرح مختصر نافع شیخ مقداد، از رساله منسوب به شیخ، از رساله شیخ محمد طیبینی که برای مؤلف نوشته است، از کتاب چهل حدیث شیخ بهایی (ترجمه قطب شاهی)، از تحریر علامه، از ذکری شهید؛ در بیان آن که هیچ عصری خالی از مجتهد نخواهد بود، در تکلیف زمان غیب، در امر به شیء مستلزم نهی از ضد از رساله مولانا احمد اردبیلی در دو مقصد؛ در اینکه به قول کدام یک از دو مجتهد عصر باید عمل نمود، و اگر مجتهد نباشد چه باید کرد، و آیا تقلید میت با وجود حی رواست یا نه؟ از اواخر رساله خمسیه شیخ حسین بن عبدالصمد و از شارع النجاة میرداماد و از ذکری شهید و کاشف الحال في بیان الاستدلال ابن ابی جمهور احسایی؛ در صنعت مستفتی و ثبوت اجتهاد و از آداب عالم و متعلم شهید و شارع النجاة میر داماد و ذکری و معالم، و علم محدود و مذموم از دیباچه شرح صحیفه محمد تقی بن مجلسی اصفهانی؛ در بیان اجتهاد و مقلد و واسط و وسایط از مسلك الجامعية في شرح الألفية ابن ابی جمهور و حاشية الألفية عبدالله شوشتری و افادات شیخ علی بر حاشية الفيه و اوائل جعفریه شیخ علی و حاشیه و شرح الفيه فارسی شیخ علی و شرح جعفریه و شارع النجاة و شرح الفيه شیخ عبد الصمد و شرح الفيه شیخ عبدالعلی بن محمود خادم و کسی دیگر گویا شیخ عبد العالي و شیخ عبد الصمد و نفحات الصمد في جواب سوال الأحمدية از سید حسین مجتهد؛ در قضاء از دروس شهید، در قول الميت کالمیت از رساله شهید در همین باب ترجمه محمد صادق بن محمد علی سر کانی و از تخفیف العباد في بیان احوال الاجتهاد به فارسی و از رساله شیخ عبداللطیف جامی در رد قول شیخ حسن پسر شهید و از رساله منسوب به امیر معزالدین محمد ترجمه همان سر کانی و رساله شیخ علی و رساله ابوالمعالی و دیباچه ذکری شهید و کاشف الحال ابن ابی جمهور وافاده جمال الدين مطهر حلی و افاده شیخ جعفر بن محمد عاملی؛ مطلب اول در تسمیه جنب برای ذبیح؛ 25 رساله و افاده در باب امور و ائمه مجتهدین و علماء و اهل حدیث و اهل رجال و شرح اصطلاحات فقهی از معتبر و جای دیگر که بسیار سودمند است؛ در رد رای و قیاس و استحسان از اواخر تفسیر سید مرتضی و از فصول و از اصول میر ابوالفتح که برای سام میرزا نوشته است؛ در علومی که مجتهد بداند و اوصاف او از افاده شیخ علی و شهید و فتاوی حلی و كفاية الطالبين احمد بن عبدالله بحرانی و شرح قواعد شهید و اصول میر ابوالفتح و اثبات واجب فخرالدین محمد طی به نام سلیمانیه و آداب عالم و متعلم شهید و معالم الاصول و زبده بهایی و وعده شیخ و غنية النزوع بن زهره و تهذیب علامه و اصول محقق وافاده سید حسین مجتهد ورساله دیگر.
تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 1884
آغاز: بسمله. الحمدالله ذی العزة والجلال والقدرة والکمال؛ انجام: از ان تواتر و اشتهار (مقابله شد)
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12، گویا اصل؛ مقابله شده با نسخه های عربی؛ تملک: محمد علی تبریزی؛ کاغذ: ترمه، جلد: میشن، 366گ، 15سطر، اندازه: 20×25سم [ف: 4 -784]
manba'-ul gurar wa majma'-ud durar fi faļā'il-i ahl-il bayt
تمیمی، عبدالرحیم بن عبد العظيم، ق 10 قمری
tamīmī, ‘abd-or-rahīm ebn-e ‘abd-ol-‘azīm (- 16c)
کتاب در فضایل و مناقب اهل بیت است و در تنظیم آن از اخبار رسیده از رسول اکرم و نیز آیات قرآن استفاده شده است.
آغاز: کتاب منبع الغرر و مجمع الدرر في فضائل اهل البيت ... جمع ... ابی فراس عبدالرحیم بن ... عبدالعظیم بن ... محمد بن ... ابی محمد عبدالله بن ... ابی الرجا محمد بن ... علی بن ... جعفر الكوسنج بن ... احمد بن سلیمان بن حیان بن جعفر التميمي العنبري ... و هو یقول من تمسك بموالاة المطهرين من اهل البيت کان من الضلال نحروسا و من الفتن محفوظا لأن النبي جعل محبته محبة أهل بیته لان محبتهم تمام الايمان و ثباته. هذا مجموع من اخبار النبي وردت في فضائل عترته من أهل بیته و آیات من القرآن العظيم ...
انجام: رب هب لی من المعيشة سؤلي ** و اعف عنی بحق آل رسول / و اسقنی شربة بکف علی ** سید الاوصياء زوج بتول. تم الكتاب بحمد الله و منه و صلواته علی خیر خلقه محمد و آله اجمعین.
چاپ: ضمن میراث حدیث شیعه، دفتر سیزدهم، قم، مؤسسه فرهنگی دار الحديث، 1384ش، تحقیق علی رضا هراز
آغاز: برابر؛ انجام: علی عزیز روحهم. تم الكتاب ... اجمعین
خط: نسخ، کا: حسنی حسینی، محمد بن زین العابدين، تا: دوشنبه 1 ربیع الثاني 914ق؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج، 8ص (2 -9)، 26سطر (7×17)، اندازه: 11×21سم [ف: 9 -1457]
آغاز: هذا مجموع من اخبار النبي صلی الله علیه و آله وردت في فضائل عترته ...
کا: سید احمد صفائی خوانساری، تا: شنبه 26 رمضان 1328ق؛ تذکر: شماره بازیابی اصلاح شد؛ قطع: جیبی [اهدائی ف: -310]
manba‘-ol foyūz = š.-e hadīs-e ehlīlaja
لاهیجی، عبدالله بن حکیم اسماعیل، ق 11 قمری
lāhījī, ‘abd-ol-lāh ebn-e hakīm esmā‘īl (- 17c)
وابسته به: الاهليلجة في التوحيد = الاهليجية؛ جعفر بن محمد علیه السلام، امام ششم (80 -148)
تاریخ تأليف: 1089ق- جمعه 22 ربیع الثاني 1090 ق
شرحی است بر حدیث «اهلیلجه». در دیباچه از مولانا حسن علی یاد شده که می گفت در حدیثی آمده که در سفرها باید حدیث اهلیجه و مفضل را همراه داشت. این رساله را او پس از شرح عربی که بر همین حدیث به نام «منبع الفيض» (=1083 ق) نوشته است به درخواست دوستان به فارسی شیرینی ساخته است. او می گوید که حدیث اهلیجه چون منکر توحید را به راه راست می کشاند. بهتر است از توحید مفضل که مخاطب آن مفضل موحد است (دیباچه). در پایان هم از منبع الفيض یاد شده است. (دانش پژوه)
آغاز: بسمله و به نستعین سپاس و ستایش بی قیاس محمود بالاستحقاق و موجود علی الاطلاقي را سزا است که هر جزئی از اجزاء حدیقه رشیقه خوش عنوان عالم امکان بتنهایی شاهدیست بر یکتایی گوهر والای عظیم الآلاي او که از کمال اعتماد و وثوق زیاده بر هزار شاهد عادل معادل تواند بود.
[نسخه های منزوی 996؛ الذريعة 360/22]
آغاز: برابر؛ انجام: امید است که سبب دعاء خیر به جهت این گمنام دودمان ایجاد گردد، محمد و آله الأطهار والابرار. قد فرغت من تسوید الكتاب ... الطاهرين المعصومين
خط: نستعلیق شکسته، کاتب = مؤلف، بی تا، مجدول؛ کاغذ: ترمه سمرقندی، 98گ، 19 سطر، اندازه: 11/3×20/5سم [ف: 4 -786]
آغاز: برابر؛ انجام: و این مطلب عظیمی بود که حضرت استاد مولانا عبدالرزاق لاهیجی فیاض که افتخار زمین و زمان بوجود شریف عدیم البدل او بود و در زمان وجود عاقبت محمود که را یارای آن بود.
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: انجام؛ مجدول، با سرلوح؛ کاغذ: سپاهانی، 83گ، 15سطر (6×13)، اندازه: 10/5×17/5سم [ف: 10 -1862]
manba‘-ol kerāma
زنوزی، علی بن محمد حسن، ق13 قمری
zonūzī, ‘alī ebn-e mohammad hasan(- 19c)
تفسیر سوره مبارکه «یوسف» است که به شیوه ادبی توأم با عبارت پردازی مغلق و پیچیده، همراه با اشعار فارسی، عربی و مطالب عرفانی پس از مرگ فرزند خود میرزا حسن ساخته است.
آغاز: بسمله. خداوندی را ستایش میکنم که داننده نهان است و دارنده جهان گل از گل آورد و مهر از دل بی سرا بخشد و سزا هم او بخشد
[الذريعة 360/22؛ تاریخ خوی، آقاسی، ص 467؛ طبقات اعلام الشيعة (قرن 14) 36/1]
آغاز: برابر؛ انجام: آنکه نور عالمی از نور اوست ** نالها از ناله دلدور اوست
خط: شکسته نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: رمضان 1265ق؛ حواشی نسخه ادامه متن بوده و مستقل نیست، در انتها، اشعاری در تعریف کتاب حاضر، از محمد فرزند سعید موسوی جر فادقانی «گلپایگانی»، متخلص به «طائر» آمده، قبل از انجام نسخه چند برگ افتادگی دارد؛ در پشت برگ آغاز این نسخه مرحوم میرزا علی اکبر شمس العلماء از نوادگان امی مؤلف، چنین نوشته: «این مجموعه شریفه به قلم مبارک آقا میرزا علی، جد امی والد ماجد حقیر نگارش یافته است، ملک طلق احقر است و انا الفاني، میرزا علی اکبر الملقب به شمس العلما ابن المرحوم میرزا عبد الرحيم کوچک آقا، ابن الميرزا محمد رضا، ابن المغفور الحاج میرزا محمد مهدی المتخلص به مهدی بن شیخ الاسلام، میرزا محمد حسن زنوزی، مؤلف دوائر العلوم، ریاض العلوم، شرح استبصار شیخ طوسی- اعلی الله مقاله- ریاض المصائب، روضة الامال، زبدة الاعمال، الوسيلة، رساله رجالیه و غیرها و انا الفاني مهجور شمس العلماء، حسنی نجفی زنوزی تبریزی مرندی خوئی، - عفی عنه- تحریرا در طهران، خیابان الحق کوچه سیگاری، خانه 28 به تاریخ چهارشنبه غره جمادی الاول سال 1389 برابر 25 تیر 1348»؛ 51ص (1 -51)، 20 سطر، اندازه: 9×17/5سم [ف: 28 -17]
آغاز: برابر؛ انجام: و مغویه و یزید و امثال ایشان از اکابر باطله ... گزیده آن است؛ خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ 15گ (52 -66)، 20 سطر، اندازه: 12×22سم [ف: 28 -18]
آغاز: برابر؛ انجام: سمیت هذا الكتاب ... بمنبع الكرامة ... و بالاجابة جدیر.
خط: نسخ، کا: عبدالحسین، تا: 12 ربیع الاول 1380ق؛ جلد: تیماج، 522گ (1 -522)، 20سطر (9/5×17/5)، اندازه: 21/5×35سم [ف: 10 -1894]
منبه- مشیت
monabbeh
همدانی، علی بن محمد، 714 -786 قمری
hamadānī, ‘alī ebn-e mohammad (1315 - 1385)
گفتاری است نغز و خوب در تنبه بر این که گفت و شنود مقالات ارباب دل و صفا سبب وصول به کمال نشود و اشارت به شرایط رسیدن به سعادت معنوی. در نسخه نام مؤلف ذکر نشده است. پنداشته می شود که از آثار خامه عارف معروف میر سید علی همدانی است.
آغاز: پی تبری ذره زانچه طلب میکنی تا نشوی ذره وارد غم او ناپدید
آغاز: برابر؛ انجام: انه قریب مجیب
خط: نستعلیق، کا: آقا سلماسی، تا: 1298 ق [الفبائي: -556]
آغاز: برابر؛ انجام: و اردنا موارد ... انه قریب مجیب.
خط: نستعلیق تحریری، بی کا، تا: قرن 14؛ جلد: مشمع، قطع: رقعی [رایانه]
آغاز: برابر؛ انجام: و حیات طیبه زنده ابد کردند رزقنا الله و ایاکم مآثر مقاصد اولیائه و او ردنا موارد مشارب اصفیائه قریب.
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ اوراق مجدول؛ واقف: میر سید شمس الدين پرویزی، مرداد 1332؛ 2گ، 17سطر، اندازه: 19×30سم [ف: 6 -429]
المنبهات- منبهات علی الاستعداد لیوم المعاد
monabbeh-ol johhāl ‘alā vasf-e ra’īs-e ahl-ez zalāl
هزار جریبی، محمد کاظم بن محمد شفیع، - 1234 ؟ قمری
hezār-jarībī, mohammad kāzem ebn-e mohammad šafī‘(- 1819)
رساله ای است در ذم و رد خواجه حافظ شیرازی و عرفای مانند او و تحذیر از دیوان اشعار حافظ و نقد برخی از ابیات حافظ که در دیدگاه مؤلف مطالب باطل دارد.
[الذريعه 361/22]
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 1073/3
آغاز: بسمله. حمدله و صلی الله علی خیر خلقه محمد و آله الطاهرين ... چنین گوید بنده ... که بهترین اعمال بعد از معرفت رب العالمين و حجت های او؛ انجام: و لا تکلنا الى أنفسنا طرفة عین ابداً و ارحمنا في الدنيا و الآخرة بحق محمد و آله الطاهرين ...
خط: نستعلیق، کا: ملا محمد حسن حری، تا: 1232ق؛ 15سطر [عکسی ف: 3 -150]
munabbihāt-un ‘ala-l isti‘dād li-yawm-il ma‘ād = almunabbihāt
حجری، احمد بن محمد
hajarī, ahmad ebn-e mohammad
کتابی در احادیث به طرق عامه است که شامل روایاتی از حضرت محمد و گفتار برخی حکما در نصایح که در 10 باب به صورت احادیث عددی «دوتایی، سه تایی، ... و ده تایی = مثنی، ثلاث، ... و عشار» مانند خصال مرحوم شیخ صدوق تنظیم گردیده است. در نام مؤلف کتاب اختلاف است؛ در نسخه حاضر و کشف الظنون به حجری نسبت داده شده، چنانكه اصح همان است ولی در برخی منابع و نسخه های چاپی آن مؤلف «ابن حجر عسقلانی» دانسته شده است. دکتر شاکر محمود عبد النعيم در کتاب «ابن حجر العسقلاني و دراسة مصنفاته و منهجه» به سه دلیل انتساب این کتاب را به ابن حجر عسقلانی مردود می شمارد: الف) با اسلوب ابن حجر در ذکر احادیث که بعد از ذکر حدیث به بیان اسانید آن و سپس نقد و ذکر اختلاف می پردازد، منافات دارد؛ ب) در مصادری که معاصر با ابن حجر است نامی از این کتاب برده نشده است؛ ج) در غالب نسخی که از این کتاب موجود است در آنها نامی از ابن حجر دیده نمی شود. این کتاب با عنوان منبهات ابن حجر نخستین بار در استانبول و دیگر بار با ترجمه فارسی و پشتو (پختون) بین السطور در پیشاور پاکستان به چاپ رسیده است و نسخه چاپی با نسخه خطی در پاره ای از الفاظ مغایر است. کتاب منبهات به شماره «9027/10» از مجموعه نسخه های خطی کتابخانه مرعشی، به احتمال قوی مختصر همین کتاب می باشد. نام کتاب در کشف الظنون و معجم المطبوعات العربية و المعربة، با عنوان «المنبهات علی الاستعداد لیوم الميعاد»، در کشف الظنون و معجم المطبوعات العربية و المعربة، با عنوان «المنبهات علی الاستعداد لیوم الميعاد للنصح و الوداد» و به جای «حجری» نام مؤلف «حجی» ثبت گردیده است. (سید محمود مرعشی)
آغاز: هذه منبهات واردة عن النبي و عن ابی بکر و عمر و عثمان و علی، فمنها ما یکون مثنی و منها ما یکون ثلاث إلى تمام العشرة.
چاپ: دهلی، 1282ق.
[ابن حجر العسقلاني و دراسة مصنفاته و منهجه، 681؛ کشف الظنون 1848/2؛ معجم المطبوعات العربية و المعربة 743/1؛ معجم المؤلفين 20/2 و 364/13؛ الأوقاف العامة موصل 111/2]
آغاز: برابر؛ انجام: فعلیه بكثرة الاستغفار للمؤمنين و المؤمنات و المسلمين و المسلمات و صلی الله علی سیدنا محمد و آله أجمعين، تمت.
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 9؛ مصحح، کاتب گویا چند نفر بوده چون خط ها متفاوت می باشد، گاه برخی از الفاظ و کلمات بین سطور و حواشی با کلمه «أى» تفسیر شده است؛ 30گ (131 -160)، 13 سطر، اندازه: 10/5×15 سم [ف: 30 -460]
آغاز: برابر؛ انجام: و القبر صندوق العمل اصبر علی اهوالها لاموت الا بالاجل ...
خط: نسخ و نستعلیق تحریری، بی کا، تا: قرن 11 -12؛ افتادگی: انجام؛ جلد: تیماج، 11ص (414 -424)، 15 -20 سطر، اندازه: 16×27سم [ف: 3/40 -72]
آغاز: برابر؛ انجام: و القناعة افضل غناء و التوفيق خیر عون و الموت خیر مودب.
در فهرست ناشناس آمده؛ کا: ابوبکر بن حمزه، تا: 16رجب 1134ق؛ 4گ (140ر- 143ر)، اندازه: 14×20/5سم [ف: 23 -184]
al-munabbiha fī š.-i ḥadīt-i «an-nās nīyām-un fa-idā mātā intabihū» = ar-r.-ul munabbiha
کیشی، شمس الدين محمد بن احمد، 615؟ - 695 ؟ قمری
kīšī, šams-od-dīn mohammad ebn-e ahmad (1219- 1296)
شرح عرفانی صوفی است در چند فصل کوتاه بر حدیث معروف «الناس نیام فاذا ماتوا انتبهوا» که از حضرت پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله روایت شده است. در این شرح درباره معنی تصور و حقیقت نوم و انتباه و حقیقت موت و مرگ، به عنوان مقدمه موضوع بحث را از دید اهل نظر و اهل عرفان و تصوف بررسی می کند.
آغاز: بسمله. الحمدلله المبدىء المعيد و صلوته علی قائدی زمرة التوحيد الي بحبوحة التمجيد و ذروة التفريد خصوصا محمد المخصوص من بینهم ...
انجام: و الاختلاف انه المبدىء و المعيد الحميد المجيد و صلی الله علی نبیه و آله اجمعین
آغاز و انجام: برابر
بی کا، تا: 1063ق؛ جلد: میشن، 6گ (33پ- 38ر)، اندازه: 14/8×21سم [ف: 7 -473]
آغاز و انجام: برابر
در فهرست ناشناس؛ خط: نستعلیق، کا: درویش مصطفی استنبولی، تا: با تاریخ 1065ق؛ کاغذ: ترمه سمرقندی، جلد: میشن، 11گ (125پ- 135پ)، اندازه: 13×23سم [ف: 5 -428]
آغاز: برابر ؛ انجام: ینظر بالکل الى الكل في الكل أن تذکرته فکلی قلوب و ان تالمنه ...
در فهرست ناشناس؛ خط: نسخ، کا: عبد الكريم بن قرابیك، تا: 1086ق؛ افتادگی: انجام؛ جلد: تیماج، 10گ (134پ- 143پ)، اندازه: 13×19سم [ف: 17 -171]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ خفی، بی کا، تا: ذیقعده 1102ق؛ منقول از نسخه ای با تاریخ 717ق و خط حسن بن احمد بن احمد بن احمد زهری قرشی مالقی متطبب مغربی؛ اهدایی: رهبری، مهر 1386؛ جلد: تیماج مذهب، 11گ، 16 سطر، اندازه: 12×18/5سم [اهدائی رهبر: 2 اخبار 2 -728]
مشهد؛ شیخ علی حیدر؛ شماره نسخه: 857/12
همان نسخه بالا؛ 10گ (73پ- 82پ) [مؤيد: 2 -297]
آغاز و انجام: برابر
در فهرست ناشناس؛ خط: نسخ خوش، بی کا، تا حدود شوال 1317ق؛ 21ص (438 -458) [عکسی ف: 1 -380]
آغاز و انجام: برابر
تذکر: نام مؤلف با تطبیق آغاز و انجام به دست آمد؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ مصحح؛ جلد: تیماج، 12ص (42 -53)، 19سطر، اندازه: 15/5×25سم [ف: 32 -247]
monabbeh-ol molhedīn fī radd-el qālīn
هزار جریبی، محمد کاظم بن محمد شفیع، - 1234 ؟ قمری
hezār-jarībī, mohammad kāzem ebn-e mohammad šafī‘(- 1819)
اخباری را که درذم غالین و کسانی که ربوبیت را به مخلوقین نسبت می دهند وارد شده، در این رساله جمع آوری نموده است و گاهی توضیحی را با عنوان «مؤلف گوید» بر آن افزوده است. این رساله ردی است بر شیخ احمد احسایی.
آغاز: بسمله حمدله و صلی الله علی خیر خلقه ... اما بعد چنین گوید عبد خاطی ابن محمد شفیع محمد کاظم هزارجریبی ... که این رساله ایست در تنبیه غالین و ملحدین که از دین حق منحرف گردیدند ... و ربوبیت را در مخلوق او قائل شدند
انجام: دراخبار سابقه مانند این گذشت فلعنة الله علی الملحدين و الكاذبين من هذا اليوم الى یوم الدين
[الذريعة 362/22]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: ابن شیخ محمد ارومیه ای کربلایی، تا: شوال 1236ق؛ جلد: تیماج قهوه ای، 4گ، 17 سطر، اندازه: 15×21سم [ف مخ: 2 -535]
آغاز: برابر؛ انجام: تمت في عشر ثانی شهر شعبان المعظم سنه 1236
خط: نسخ، بی کا، تا: 1236ق؛ جلد: پارچه ای [رایانه]
آغاز و انجام: برابر
از اول تا آخر؛ خط: نسخ، بی کا، تا: 1237ق؛ با شعری به تاریخ شعبان 1237؛ جلد: تیماج مذهب، 3گ، 18سطر، اندازه: 15×21سم [ف مخ: 2 -535]
al-munabbi’ ‘an zuhd-in nabī
ابن قولویه، جعفر بن محمد، -368 قمری
ebn-e qūlavayh, ja‘far ebn-e mohammad(- 979)
تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 604/6
بندی از آن؛ بی کا، تا: قرن 9؛ 1ص (21) [ف: 5 -106]
منتخب- اوراد الاحباب (منتخب)
al-muntaxab
کوفی، محمد بن سلیمان، ق3 قمری
kūfī, mohammad ebn-e soleymān (- 9c)
کتابی است فقهی با عناوین «قلت، قال» مشتمل بر مسائل خلافیه، که ابو جعفر محمد بن سلیمان کوفی از استاد خود امام یحیی بن حسین بن قاسم الهادي إلى الحق (-298ق) امام زیدیه و مؤسس دولت ائمه در یمن، سؤال نموده و او جواب گفته است، سپس ابو جعفر کوفی آنها را تحت عنوان «المنتخب في الفقه» تأليف نموده است.
[بروکلمان، ذیل 209/1]
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 768 عکسی
آغاز: الحمدلله رب العالمين ... قال أبو جعفر محمد بن سلیمان الكوفي: انی لما رأيت الأمة قد اختلف في دینها و تضادت في حلالها و حرامها؛ انجام: قال لا ینبغی للامام ان یلتفت إلى قوله اذا کان ذلك کذلك، و یقیم علیه الامام ما أوجب الله علیه من الأحكام.
نسخه اصل: موزه بریتانیا، ش 3940 .Or(ریو، فهرست خطی عربی /216)؛ خط: نسخ، بی کا، تا: احتمالاً قرن 7، از برگ 2 تا 10 و 186 تا 189 به خط حسن بن مهدی المهلا است که در 1073ق نسخه را تکمیل نموده؛ مصحح؛ تملک: احمد بن اسماعیل بن مهدی بن عباس بن الامام منصور به تاریخ محرم 1230ق؛ 189گ [عکسی ف: 2 -247]
al-mn. = mu‘jam-uš šuyūx
سمعانی، عبدالکریم بن محمد، 506 –562 قمری
sam‘ānī,‘abd-ol-karīm ebn-e mohammad (1113 - 1167)
سمعانی همچنان که خود در مقدمه می گوید: در سال 546ق در بلخ در کتابخانه شیخ ابوشجاع عمر بن ابی الحسين البسطامي کتاب «معجم الشيوخ» ابی محمد عبد العزيز بن محمد بن محمد تحشبی حافظ را دیده و کیفیت تدوین و تأليف آنرا پسندیده، لذا در صدد بر آمده تا اسامی شیوخ خود را به ترتیب حروف اول نام آنان جمع نماید. سمعانی، بعد از ذکر نام هر کدام از مشایخ، نسب و شرح حال وی را بیان نموده، سپس کتبی را که بر وی سماع نموده و همچنین سند روایت خود را تا مصنف ذکر می کند و پس از آن یک یا دو و یا چند حدیث از او نقل می کند و در پایان محل ملاقات، و تاریخ ولادت و در گذشت هر کدام را آورده است. محمد علی حائری)
[بروکلمان، ذیل 5/1 و 564؛ فهرس المخطوطات المصورة التاريخ ش 491؛ فهرست خطی عربی طوپ قاپی 503/3]
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 772 عکسی
آغاز: اخبرنا الشيخ الامام ... قال ثنا الامام تاج الاسلام ابو سعد عبد الكريم بن محمد بن منصور السمعاني اجازة ان لم یکن سماعاً؛ انجام: حرف اللام الف، هی ام الضياء لا معة بنت ابی علی الحسن ابن احمد بن الحسن الدقاق الأصبهاني من اهل اصبهان من اولاد المحدثين سمعت أبا الطيب محمد بن احمد بن سلیمان الأصبهاني المعروف بسله و ابا محمد التميمي کتبت عنها شياً يسيراً باصبهان.
نسخه اصل: سلطان احمد ثالث، استانبول، ش2953 َA؛ خط: نسخ، کا: ابوبکر بن عبد الكافي بن عثمان مراغی، تا: 22 ذیحجه 647ق؛ مصحح؛ 297گ، 21سطر [عکسی ف: 2 -251]
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 219 -ف
نسخه اصل: همان نسخه اصل بالا [فیلمها ف: 1 -383]
تهران؛ مینوی؛ شماره نسخه: 333 بخش 3
نسخه اصل: همان نسخه اصل بالا [ف: -143]
تهران؛ مرکز فرهنگی خراسان؛ شماره نسخه: 38 عکسی
نسخه اصل: همان نسخه اصل بالا [جنگ: 1 -467]
al-muntaxab
ابن جوزی، عبدالرحمن بن علی، 508؟ –597 قمری
ebn-e jawzī, ‘abd-or-rahmān ebn-e ‘alī (1115 - 1201)
تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 580/1
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 8؛ کاغذ: ترمه، 13 سطر[ف: 5 -89]
al-muntaxab
ابن قدامه، عبد الله بن احمد، 541 -620 قمری
ebn-e qodāma, ‘abd-ol-lāh ebn-e ahmad (1147 - 1224)
چاپ: قاهره، محقق: ابی معاذ طارق بن عوض الله بن محمد، مكتبة التوعية الاسلامية؛ ریاض، دار الراية، چاپ 1، 1418ق.
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 5605/6 -ف
الجزء العاشر و الحادي عشر من المنتخب؛ بی کا، بی تا [فیلمها ف: 3 -170]
montaxab
طبیب، محمد بن جلال، ق 11 قمری
tabīb, mohammad ebn-e jalāl(- 17c)
منتخب از عقلاء المجانين و کشاف و عجایب المخلوقات و کافی و جز این ها گویا از نورالدین محمد باشد.
تهران؛ ادبیات، شماره نسخه: 78/12 -ب
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 27 محرم 1043ق؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج، 22سطر (11×20)، اندازه: 13×22/2سم [ف: 1 -164]
al-muntaxab
قرمانی، ابراهیم بن عبدالرحمن، ق 11 قمری
qaramānī,ebrāhīm ebn-e ‘abd-or-rahmān(- 17c)
در دیباچه می گوید: این کتاب را از کتاب هیئت سیوطی و چند کتاب معتبر دیگر که نام آنها را می برد برگزیده، در چند «باب» و هر باب در چند «فصل» و «خاتمه» ساختم. منابع خود را در دیباچه نام می برد: تفسیرهای ابولیث، سمرقندی، قرطبی، بغوی، ثعلبی، قشیری، ابن جوزی، دارامی، ابن ابوطالب مکی، ابن کثیر، و بستان العارفين ابولیث سمرقندی، کنز الاسرار الصهنانجي، شرح المشارف، شرح الصدر سیوطی، شرح العقايد، تفتازانی، الشفاء قاضی عیاض، فتاوی کبری، خلاصة الفتاوى و تعلیم المتعلم، جهانشناسی دینی است. فهرست باب ها در دیباچه آمده است: باب 1. فیما یتعلق بالسماوات و الأرضين، سه فصل» ...؛ 20. فیما
یتعلق بالعرش و الكرسي و اللوح والقلم، دو «فصل»؛ 3. فیما یتعلق ببعض عجایب السماوات و الجنة و امکان الأرواح، دو «فصل»؛ 4. فیما یتعلق بالاشکال و بحبل قاف و عجایب الأرض، پنج «فصل»؛ 5. فیما یتعلق باحوال الشمس و القمر و الكواكب و کاینات الجو و الرياح و الأمطار، سه «فصل»؛ 6. فیما یتعلق بعلم النجوم، دو «فصل»؛ الخاتمة فیما یتعلق بالمعراج السنية.
تهران؛ دائرة المعارف؛ شماره نسخه: 1344/1
آغاز: الحمدلله الذي خلق السماوات و الارض و جمع العالم و علمنا بفضله ما لم نکن نعلم ... و بعد، فیقول ... ابراهیم القرماني الامدي، لما طالعت کتاب الهيئة علی اهل السنة و الجماعة، للمولی؛ انجام: اصدقه بخبر الأسماء في غدوة اوروحة فلذالك سمی ابوبکر الصديق صدق رسول الله صلی الله علیه و آله و صدق حبیب الله و نحن علی ذلك من الشاهدين. و لیکن هذا آخر کلام الفقير ابراهیم القرماني.
خط: نسخ پخته، بی کا، تا: 1099ق؛ 24گ (1پ -24ر [ف: 3 -314]
montaxab = xolāsat-ol hesāb (t. va montaxab)
لاهوری، لطف الله بن احمد، ق 11 قمری
lāhūrī, lotf-ol-lāh ebn-e ahmad (- 17c)
وابسته به: خلاصة الحساب؛ شیخ بهائی، محمد بن حسین (953 -1030ق)
به اشاره: میر محمد سعید فرزند میر محمد یحیی
تاریخ تأليف: 1092ق
ترجمه ای است به روش اصل، از کتاب «خلاصة الحساب» شیخ بهاء الدين عاملی، در ده «باب» و هر باب در چند «فصل» نگاشته است: 1. حساب صحاح؛ 2. حساب کسور؛ 3. اخراج مجهولات با اربعه متناسبه؛ 4. استخراج مجهولات به عکس؛ 6. مساحت؛ 7. ملحقات و تحقیقات مساحت؛ 8. استخراج مجهولات به طریق جبر و مقابله؛ 9. قواعد شریفه و فواید لطیفه، پانزده «قاعده»؛ 10. در مسائل متفرقه.
آغاز: الحمدلله رب العالمين ... کتاب حساب را که تصنیف استاد محقق و تحریر مدفق شیخ بهاء الدين محمد بن حسین آملی است به اشارت میر محمد سعید ترجمه کرد و منتخب نام نهاد ...
انجام: و دو درهم باقی را اعنی 4 جذر است که 2 باشد.
[فهرستواره منزوی 2746/4]
آغاز: برابر؛ انجام: و الله أعام بالصواب ... به پایان رسید این کتاب تمام شد ترجمه خلاصة الحساب ...
خط: شکسته، نستعلیق، بی کا، تا: 1188ق؛ دارای اشکال ریاضی، مصحح؛ جلد: مقوایی، 36گ، 17سطر (8/5×18)، اندازه: 16/5×25سم [ف: 36 -19]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق هندی، بی کا، بی تا؛ جلد: مقوایی، 48گ، 17سطر، اندازه: 15×23سم [ف: 4 -352]
بی کا، بی تا؛ انتقالی از کتابخانه پهلوی- مجموعه نوازی؛ 127 گ، اندازه: 10×16سم [رایانه]
al-muntaxab
مشهدی، محمد سعید، ق 11 قمری
mašhadī, mohammad sa‘īd (- 17c)
متخباتی است بدون ترتیب و تنظیم مخصوص در فقه و حدیث و جز این ها انتخاب شده از چند کتاب با عناوین «قال، قال». بیشتر این انتخاب ها از کتاب طهارت میر معر الدين محمد و اربعین شیخ بهائی و شرح مجلی ابی ابی جمهور احسائی می باشد و گاهی مطالب به فارسی آمده است.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 9738
آغاز: في مباحث الماء ... في نجاسة الماء القليل بملاقاة النجاسة قولان و الاكثر علی أنه متنجس و ابن ابی عقیل علی أنه لا یتنجس
خط: نستعلیق، کا: مشهدی، محمد سعید، تا: قرن 11؛ مهر: «عبده محمد هادی» (بیضوی)؛ 203گ، اندازه: 13×19سم [ف: 25 -89]
al-muntaxab
افندی، عبدالحلیم، ق12 قمری
afandī, ‘abd-ol-halīm (- 18c)
دو ثلث اول این مجموعه انتخابی است از کتاب «الفتوحات المكية» ابن العربي، و بقیه منتخباتی است از کتاب های: صید الخاطر ابن الجوزي، الحوض المورود عبد الغني نابلسی، صدح الحمامة نابلسی، قصد السبيل محبی، شرح الجوهرة، الريحانة خفاجی و متفرقات دیگر. در یک جای این مجموعه تاریخ هشتم صفر 1190 دیده می شود که مؤلف آن را نوشته است.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 1515
آغاز: هذه المقولة لابن کمال باشافی حق الشيخ الأكبر قدست اسراره ... الحمد لمن جعل عباده من العلماء المخلصين؛ انجام: و هو صاحب دعوة الحاكم المذكور و معنی الدرزي الخياط انتهی بمعناه من الريحانة في ترجمة درویش محمد الطالوي رابع من
ترجم فیها.
خط: نسخ، کاتب = مؤلف، تا: 8 صفر 1190ق؛ جلد: تیماج، 378گ، اندازه: 16×21سم [ف: 4 -316]
montaxab
حکیم رشدی
hakīm rašdī
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 5153
آغاز: تصحیح ادویه قرا با دین شفائی؛ انجام: حبه الخضرا و مغزون
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12 [الفبائي: -557]
al-muntaxab
کرمانی، محمد بن محمد کریم، 1263 -1324 قمری
kermānī, mohammad ebn-e mohammad karīm (1847 - 1906)
تاریخ تأليف: چهارشنبه 28 ذیحجه 1292ق
در بیان دعاهای معتبر مأثور از ائمه طاهرین علیهم السلام، مشتمل بر هشت (یا هفت) باب و هر کدام دارای چند فصل است: 1. مقدمات الصلاة؛ 2. ذکر تعقیبات الصلوات الواجبة و المسنونة؛ ... 8. مایورث الاجابة و سرعتها من الدعوات. به فارسی نیز ترجمه شده که ترجمه آن چندین مرتبه چاپ شده است.
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 38564
آغاز: بسمله. و سلام علی آل ابراهیم و بعد یقول العبد الأثيم محمد بن محمد کریم؛ انجام: و اری ان اختم الرساله الى هنا فان التفصيل فیها خلاف مرادی
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13 و اوایل قرن 14، جا: کرمان؛ مصحح؛ اهدایی: رهبری، مهر 1386؛ جلد: میشن، 45گ، 16 سطر، اندازه: 10/7×17/5سم [اهدائی رهبر: 6 -408]
مشهد؛ شیخ علی حیدر؛ شماره نسخه: 504/2
همان نسخه بالا [مؤيد: 2 -7]
al-muntaxab
مشهد؛ مدرسه آية الله خوئی؛ شماره نسخه: 261/2
بی کا، تا: قرن 11؛ نسخه ارزنده و نادری است [اوراق عتیق: 1 -256]
montaxab
غیر همانند:
از کشکول و اربعین و مفتاح الفلاح شیخ بهائی با عنوان های تنبیهات، ایقاظات، افاظات، ایماضات؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: 27محرم؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج، 22سطر (11×20)، اندازه: 13×22/5سم [ف: 1 -162]
منتخب ابو عامر صیداوی و سلمان فارسی و سعد بن عباده خزرجی و انس بن مالك و مقداد و علی و عمر؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: 27 محرم 1043ق؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج، 3گ (134ر- 136ر)، 22سطر (11×20)، اندازه: 13×22/5سم [ف: 1 -163]
آغاز: الحمدلله الذي ربط بالمعاقدات؛ انجام: شکرت یسرته رعیته ** و الامتان البدو و الحضر
مجموعه ای است شامل پاره ای منشآت و منتخبات اشعار و صنایع و بدایع شعری، و جامع آن نامعلوم است؛ خط: نسخ، کا: محمد جعفر طباطبائی، تا: 23 جمادی الاول 1277ق، به دستور عباسقلی خان نوری؛ مجدول؛ واقف: نایینی؛ جلد: تیماج، 59گ، 23سطر (9/2×18/5)، اندازه: 18/5×28/5سم [ف: 7 -849]
آغاز: قال بطلمیوس اکثر ما یکون خطاء النجم اذا کان السابع و صاحبه منحوسین. الش طوالع اعداء الدولة هی بروج السواقط من طالعها؛ انجام: سه المستولى علی اوتاد طالع السنة و ارباعها من الكواكب المتحيرة هی اکثرهم نصیبا و ان کان مع هذا سریع السير تناهی في غلاثه و ان کان بعلی و السير توسط في سیره انتهی ما اردنا ایراده في هذه الأوراق من الكلمات الملية المرورة لبطلیموس و شرحها.
ما انتخب من الكلمات الماية المرموزة لبطلمیوس في اسرار النجوم تفسیر احمد بن یوسف المصرى الهمندس با عنوان «الش- ب، الش ... »؛ بی کا، بی تا؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج، 11گ (55 -65)، 23 سطر (9/5×15)، اندازه: 13×18/5سم [ف: 16 -640]
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ واقف: قائم مقام، بهمن 1316 [الفبائي: -557]
آغاز: هو و اعلم ان الوجود ما لیس في نفس مفهومه و حقیقته نفی و شیء اصله کالبصر و الضوء؛ انجام: و علامت انصاف به صفت عدالت آن است که هر چه ازو واقع شود آن چنان باشد که باید و ظلم بر خلاف آن است ...
گزیده ای از کتب غزالی، التكلمة في شرح تذكرة خفری، شجره الهيه شهرزوری، و مطالبی درباره ماهیت و افعال عباد و غیره؛
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ کاغذ: اصفهانی، 16گ (148 -163)، 17 سطر، اندازه: 9×17/5سم [ف: 19 -372]
montaxab
منتخبات از کشکول بهایی از رساله صفی الدين عبد الرحمن و ربیع الابرار و المدهش و روضة الواعظين و بستان الاداب الجليس و الأنيس ابوالفرج المعافي و بسیاری از کتاب های دیگر که همه باید از کشکول شیخ باشد و به عربی و فارسی است و پاره ای از یادداشت های تاریخی از خود او است؛ کا: هندی، عبدالله بن عنایت الله، تا: قرن 12؛ 130ص (83 -212)، سطور چلیپا (8×15)، اندازه: 10×19سم [ف: 14 -3578]
از سوره و آیات و ادعیه و اذکار؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ مجدول؛ قطع: بیاض رقعی [رشت و همدان: ف: -1685]
آغاز: منتخبات نقل من الكشكول ... من الديوان المنسوب إلى امیر المؤمنين اغتنم رکعتین زلفی الى الله
منتخباتی است به نظم و نثر فارسی و عربی از کشکول شیخ بهائی و کشکول شیخ یوسف بحرانی و خزائن ملا احمد نراقی و المستطرف ابشیهی و زنبیل فرهاد میرزا و التحفة الناصريه میرزا ابوالقاسم رشتی و اشعار سعدی شیرازی و طغرائی و فردوسی و قوام العلماء همدانی و متفرقات دیگر؛ خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، بی تا؛ 341گ، اندازه: 16/5×21سم [ف: 26 -114]
montaxab
غیر همانند:
آغاز: هوالله نقلت من تاریخ اليافعي منتخبات حدثنی رجل شهد جمیلا لما حضرته الوفاة بمصرانه دعابه فقال هل لك ان أعيتك؛ انجام: الذي في فمه الرغيف نعم لعن الله هذا الرغيف و لعن من یترکه قبل ان بجد ما هو خیر منه.
حاوی قسمتی از تاریخ تصوف یافعی و داستان های زیبای صوفیانه می باشد؛ خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: محتملاً قرن 11؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج، 23ص، 13 سطر (5×10/5)، اندازه: 8×16سم [ف: 2 -195]
آغاز: بسمله- روی في الكافي باسناده عن ابی عبدالله علیه السلام. قال أن الدعاء قبل طلوع الشمس و قبل غروبها؛ انجام: کهن حرف مجموعه پراکندگی بهائی لاهیجی بذریعه فرمان تحریر نکات دل پذیر سر افتخار بعرش سوده کالای بی قیمت خود را بهائی یافت- بهائیم من و باشد بهای من بسیار- اتمام ... کل این حرف روز پنج شنبه 14 شهر رجب سنه 1060 رخ داد.
این قسمت شامل منتخباتی است از کتب و نوشته های اشخاص (مانند از کافی از امیرالمومنین، از علامه دوانی، از سیر الملوك، از کشکول، از شرح دیوان میبدی از حكمة اشراق، از لطائف، از تفسیر نیشابوری و غیره) و به زبان عربی و در حدیث و حکمت و اخلاق است؛ بی کا، تا: 1060ق؛ نویسنده بهائی لاهیجی؛ 12گ، 19سطر، اندازه: 6×14/5سم [ف: 1 -16]
آغاز: أما بعد: این نسخه انتخابیست بر اختیارات و قرابادین و ذخیره از آنچه در کار است و دانستن طبع و مزاج نباتات و حیوانات و آنچه لازم است؛ انجام: شیاف ابیض سبده قلعی شش صمغ عربی نشاسته کتیرا از هر یک دو درم افیون یکدرم و الله اعلم بالصواب.
گزیده ای از سه کتاب مهم طبی قدیم (اختیارات بدیعی، تأليف حاج زین العابدين عطار (-806ق)، قرابادین و ذخیره خوارزمشاهی) است از: مطبب سبزواری در پنج باب به ترتیب زیر نگاشته شده است: 1. حبوب، 2. لحم و نمك و لبن و بیضه، 3. فواکه، 4. بقول، 5. مفردات از هر جنس؛ خط: نسخ، بی کا، تا: رجب 1209ق؛ محشی؛ 51گ (36پ- 86ر)، 15 سطر، اندازه: 6×11/5سم [ف: 33 -646]
آغاز: بسم الله تعالی این ورقه بر سبیل یادداشت از مطالب منبری و مجالس موعظه بقلم تحریر در آمد؛ انجام: و اقوام میت در موقع ورود و خروج از کلیسا شیون و زاری و فریاد زیادی می نمایند.
خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، تا: قرن 14؛ مصحح، مقابله شده، محشی؛ جلد: مشمع، 52گ، 17 سطر (9×16/5)، اندازه: 14/5×22/5سم [ف: 30 -117]
آغاز: بمی سجاده رنگین کن گرت پیر مغان گوید؛ انجام: هر دو مفید است
منتخباتی از حافظ و ختوم و ادعیه و مطالبی مختلف در اخلاق؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ 7گ، اندازه: 10×21سم [ف: 1 -513]
montaxab-ol āsār fī zekr-el abrār
کتابی است در محسنات و محرمات و حسن و قبح اعمال با ذکر اخبار و روایات مربوطه.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 16223
آغاز: بسمله، حمدله و العاقبة للمتقین و الصلوة و السلام علی خیر خلقه محمد و آله فصل ابو قریش فقیه گفت؛ انجام: تا در هر دو
جهان عزیز و با حرمت باشند و این مقدار ثواب و فضیلت که گفته شد ایشان را باشد آمین رب العالمين.
خط: نسخ خوب، کا: میرزا خان بن تاعم(؟) خوراسکانی، تا: دوشنبه 15 شعبان 1099ق؛ جلد: چرم، 320ص، 12سطر، اندازه: 12/5×19سم [ف: 45 -93]
mn.-ol āyāt
اصفهانی، احمد بن محمد شفیع، ق 12 قمری
esfahānī, ahmad ebn-e mohammad šafī‘ (- 18c)
اهدا به: آقا سید حسن بیک
دارای «مقدمه» و سه «مقصد» و «خاتمه». آیات مربوط به اهل بیت علیهم السلام را جمع آوری کرده است. کتاب دیگری به نام «فوائد السور» دارد.
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 19743
آغاز: بسم الله الرحمن الرحيم محیی قلب کل عارف فیاض مواهب المعارف؛ انجام: هرگاه بر خطائی واقف شوند بقلم عفو اصلاح آن نمایند
خط: نسخ، بی کا، تا: 1255ق؛ جلد: تیماج [رایانه]
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 671
همان نسخه بالا [اهدائی ف: -237]
mn.-ol āyāt
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 16802
آغاز: بسمله سوره البقره یا ایها الذين آمنوا؛ انجام: بگو اللهم البسني التقوي و جنبنی الردي
خط: نسخ، بی کا، بی تا [رایانه]
mn.-ul āyāt wa-l axbār fi afdalīyat-i 'alī 'alayh-is salām
کرهرودی، محمد علی بن محمد ابراهیم، ق14 قمری
karahrūdī, mohammad-‘alī ebn-e mohammadebrāhīm(- 20c)
مختصری در آیات و اخبار و ادله روشن دال بر افضلیت علی علیه السلام از کتب اهل سنت. نویسنده ابتدا به ذکر آیات با عنوان «منها» و ذکر تفسیر و مصادیق آیات با استناد روایات اهل تسنن پرداخته است، لیکن در چهارمین آیه مطلب را نیمه تمام رها کرده و پس از دو برگ نانویس شروع به ذکر احادیث کرده است. پس از نقل دو حدیث به روایت احمد بن مردویه در کتاب مناقب با ذکر سلسله سند، مطلب را ادامه نداده و سه صفحه نانویس باقی گذاشته است.
تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 6236
آغاز: الحمدلله تفضل علینا بولاية علی امیر المومنين الذي فضله علی البرية اجمعین بعد سید المرسلين صلی الله علیه و آله ... و بعد فهذه نبذة من الأدلة الواضحة؛ انجام: کنتم تقولون في حيوة رسول الله صلی الله علیه و اله فقال عمر امرنا بذلك اقول یعنی امرنا رسول صلی الله علیه و اله بذلك ...
خط: نسخ و تحریری، کاتب = مؤلف، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ مصحح؛ جلد: تیماج مذهب، 5ص (147 -151)، 11 -15سطر (7×13/5)، اندازه: 11×18/3سم [رایانه]
montaxab-e āyene-ye ‘abbāsī
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 16428/3
بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج، 1ص (193)، 17 -21 سطر، اندازه: 11×17/2سم [ف: 45 -228]
mn.-ul abwāb fī qawā‘id-i qirā’at-il kitāb
موسوی خوانساری، محمد حسین بن محمد، - 1328 قمری
mūsavī xānsārī, mohammad hoseyn ebn-e mohammad (- 1910)
رساله ای است درقرائت شامل 30 «باب»: درنسخه حاضر که از اول ناقص است فقط باب 29 و 30 آن موجود است. اسناد قرائت «نافع، عبدالله بن کثیر المكي، عبدالله بن عام یحصبی شامی، ابن عمرو بن العلاء، عاصم، حمزة، کسائی، یعقوب و اسناد اختیار «ابی عبید القاسم بن سلام البغدادي، خلف، ابی حاتم» ذکر شده و در پایان کتاب تحت عنوان «الباب الثلاثون» که همان خاتمه کتاب است به سبب اجتماع مردم بر قرائت قراء معروف و اقتدای به ایشان در امصار مسلمین پرداخته است.
[کشاف الفهارس 430/1]
آغاز: الحمدلله رب العالمين ... فهذا کتاب في ثلاثین باب اصطفیته من کتاب کبیر في القراءة لبعض العامة في مجلدین؛ انجام: و قد رووا ما قدموه و ما لم یقدموا فلذلك اختلفت الحروف و الطرق الى انتهائها الينا- انتهی کلامه في هذا الباب
خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: شعبان 1283ق؛ مصحح؛ جلد:
مقوایی، 118گ، 20 سطر، اندازه: 16×21سم [ف: 8 -379]
آغاز: العمري و هو ابو عبدالرحمن الرنتر بن محمد بن عبدالله بن محمد بن سالم بن عبدالله ... طریق اسماعیل عن ابی وردان؛ انجام: و قد رووا ما قدموه و ما لم یقدموا فلذلك اختلف الحروف و الطرق الى انتهائها إلينا. انتهی کلامه في هذا الباب
خط: نسخ، کا: اسماعیل بن عبدالله خوانساری، تا: 1295ق؛ جلد: تیماج، 16گ، 23 سطر، اندازه: 14/5×22سم [ف: 8 -4586]
montaxabāt
نامی اصفهانی، محمد صادق، -1204 قمری
nāmī esfahānī, mohammad sādeq(- 1790)
نسخه شامل: 1. منتخب اشعار حکیم سوری؛ آغاز موجود: «شیرین پلو معاینه گویی که خسرویست ** ورنه چیست بر سر او این نثارها»؛ انجام: «فرسوده کنم کفش ز بس در طلب سور ** سور است زمن قاطبه کفشگر آنرا»؛ 2. منتخب دیوان صفی الدين ابوالمحاسن عبدالعزیز حلی تاریخ تحریر: 17 جمادی الثاني 1321ق؛ 3. منتخب کتاب مدارج القرائه، تأليف جرجس همام در بیروت، تاریخ تحریر: 22 جمادی الثاني 1321ق؛ 4. منتخب از کتاب شرح مقامات بدیع الزمان: تأليف مصری؛ 5. منتخب از دیوان محمود بن حسین کاتب معروف به کشاجم متوفی 360ق؛ 6. منتخب از کتاب جمهرة الامثال ابی هلال عسکری؛ 7. منتخب از کتاب مجمع الامثال ابوالفضل احمد میدانی نیشابوری متوفی 518ق؛ 8. منتخب از کتاب غیث المسجم في شرح الامية العجم، تأليف خلیل بن ابیك صفدی متوفی 764ق؛ 9. اشعار متفرقه فارسی.
کرمانشاه؛ جلیلی؛ شماره نسخه: 271
انجام: ز تیغ تو بفصل و قطع کار دشمن ** هر کجا که برفت سرخ رو باز آمد
خط: نستعلیق مخلوط به شکسته، کاتب = مؤلف، بی تا؛ جلد: تیماج، 100گ، اندازه: 10×16سم [ف: -294]
montaxabāt
دهلوی، میرزا محمد، ق13 قمری
dehlavī, mīrzā mohammad (- 19c)
گزیده و منتخباتی از احادیث کتب اهل تسنن از قبیل «صحیح بخاری، مرآة الجنان یافعی، فتح الباري، سنن ترمذی و ...» می باشد که در این مجموعه گردآوری شده است.
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 28293
آغاز: در باب بضاق و المخاط و نحوه في الثوب و قال عروة عن المسورة و مروان خرج النبي صلی الله علیه [و آله] و سلم زمن الحديبية؛ انجام: حکم یقولها القرار عند الارادة
خط: تحریری، کا: میرزا محمد صاحب دهلوی، تا: قرن 13؛ اهدایی: رهبری، خرداد 1381؛ جلد: تیماج، 46گ، اندازه: 21/5×30 سم [اهدائی رهبر: 2 اخبار 2 -729]
montaxabāt
کنتوری، حامد حسین بن محمد قلی، 1246 -1306 قمری
kantūrī, hāmed hoseyn ebn-e mohammad qolī (1831 - 1889)
گزیده و منتخباتی از کتب مختلف از قبیل «فتح الباري، مسکن الفؤاد، ثواب الاعمال، بحار الانوار، الوافي، روضة الاخيار، رساله رجعت و ...» می باشد که در این مجموعه گرد آوری شده اند.
آغاز: بسمله. في کتاب تكملة الرجال للشیخ عبد النبي الكاظمي؛ انجام: من السيد الشريف زین الملة و الدين علی الجرجاني
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ اهدایی: رهبری، اسفند 1376؛ 129گ، اندازه: 16/5×25سم [اهدائی رهبر: 2 اخبار 2 -731]
آغاز: جز بتتبع تحقیقات وی و فهم آن کما ینبغی میسر نمی شود؛ انجام: له المعرفة بالقراءة و لا دراية بالاداء انتهی
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ اهدایی: رهبری، خرداد 1377؛ 305گ، اندازه: 10/5×16/5سم [اهدائی رهبر: 2 اخبار 2 -731]
montaxabāt
محمودی خلخالی، حسن بن مسعود، ق14 قمری
mahmūdī xalxālī, hasan ebn-e mas‘ūd(- 20c)
تاریخ تأليف: اردیبهشت 1326ش؛ محل تالیف: مشهد رضوی
حاوی اخبار وارده در ابواب متفرقه (رجعت، مناقب، خطب، و کلمات علوی علیه السلام و غیرها) است که به عین عبارت از کتب مختلفة التقاط و انتخاب نموده و بر پنج باب ترتیب یافته است.
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 7073
آغاز: بیادگار خاطرات مهاجرت؛ انجام: تا اجل با اوست
خط: شکسته نستعلیق و نسخ، کاتب = مؤلف، تا: اردیبهشت 1326ق، جا: مشهد رضوی؛ مجدول؛ واقف: محمودی خلخالی، حسن بن مسعود، تیر 1327؛ جلد: مقوا، 103گ، 14 سطر، اندازه: 18×22سم [ف: 5 -309]
montaxabāt
مشتمل است بر احادیث منقولی از کتاب جامع الاخبار محمد بن محمد شعیری و احادیثی با حذف اسانید از ثواب الاعمال و عقاب الاعمال محمد بن علی بن بابویه و دیگران.
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 32146
آغاز: بسمله. في العلم عن جابر قال رسول الله صلی الله علیه و آل ساعة من عالم یتکیء علی فراشها؛ انجام: و لقد ضاقت الدنيا علی بحذافیرها
خط: نسخ، بی کا، تا: 1189ق؛ اهدایی: رهبری، بهمن 1383؛ 132گ، 17سطر، اندازه: 11×17/5سم [اهدائی رهبر: 2 اخبار 2 -728]
muntaxabāt = ḥilyat-ul awlīyā’ (mn.)
وابسته به: حلية الاولياء و طبقة الاصفياء؛ ابونعیم، احمد بن عبدالله (336 -430ق)
حاوی منتخبات و یادداشت های مورد نیاز تأليف کتب عبقات الانوار، سبائك الذهبان و دیگر مصنفات علامه میر حامد حسین کنتوری است که توسط میر معصوم علی شاگرد علامه از جلد دوم حلية الأولياء ابو نعیم احمد اصفهانی (430ق) در ترجمه و شرح حال عبدالله بن عباس و احمد بن حنبل و دیگران استخراج نموده است.
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 32201
آغاز: قال الحافظ ابو نعیم احمد بن عبدالله الاصفهاني في حلية الاولياء حدثنا أحمد بن محمد بن سنان؛ انجام: بعض هذا الحديث من حدیث الضحاك عن ابن عباس رضی الله عنه
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ اهدایی: رهبری، بهمن 1383؛ جلد: تیماج، 139گ، اندازه: 9×15/5سم [اهدائی رهبر: 2 اخبار 2 -729]
montaxabāt
آغاز: بسمله ... بعد رسول الله صلی الله علیه و آله یوم الاثنين و صلی علی یوم الثلاثاء
متن حاضر، منتخب و گزیده هایی به صورت پراکنده و مختصر از کتب جامع الاصول ابن اثیر و الاستيعاب ابن عبدالبر، فیض القدير مناوی، فتح الباري ابن حجر عسقلانی و معالم التنزيل بغوی و برخی دیگر از کتب عامه می باشد؛ خط: نستعلیق تحریری، کا: میرزا محمد بن عنایت احمد خان دهلوی، تا: قرن 13؛ اهدایی: رهبری، دی 1380؛ جلد: تیماج، 77گ، اندازه: 20×30سم [اهدائی رهبر: 2 اخبار 2 -730]
آغاز: نوع منه في بیان سنة الوضوء و آدابه فنقول السنة سنتان؛ انجام: حتی مات قال رجل برأيه ما شاء
گزیده و منتخباتی از کتب معتبر اهل سنت و جماعت، مانند صحیح بخاری و صحیح مسلم و سنن تزمذی و غیره می باشد؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ اهدایی: رهبری، اسفند 1376؛ 161گ، 13 سطر، اندازه: 14×19سم [اهدائی رهبر: 2 اخبار 2 -730]
montaxabāt-e āsār-e nevīsandegān va šo‘arā-ye mo‘āser
هشترودی، محمد رضا
haštrūdī,mohammad rezā
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 7145 -عکس
چاپ بروخیم در 1342؛ بی کا، بی تا [فیلمها ف: 3 -279]
montaxabāt (ahādīs)
تقوی گیلانی، مرتضی، ق14 قمری
taqavī gīlānī,morteza(- 20c)
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 13722
آغاز: بسمله، و بعد بنده عاصی عندالله؛ انجام: دوری از هر مسکری غفر الله له
کاتب = مؤلف، بی تا [رایانه]
montaxabāt-ol ahkām
اصفهانی، کاظم بن محمد، ق 12 قمری
esfahānī,kāzem ebn-e mohammad(- 18c)
اهدا به: میرزا محمد اسماعیل (شاگرد مؤلف)
تاریخ تأليف: 1186ق
در احکام سائل و مسؤول عنه با عنوان «عزیزا» در آغاز هر بخش از سؤال و جواب ها، که آنرا به سال 1186ق در عهد سلطنت نواب محمد کریم خان تأليف کرده، و مشتمل است بر مقدمه (در هفت فصل) و دوازده «باب» (هر باب منسوب به یکی از بیوت دوازده گانه) و «خاتمه».
آغاز: حمد بیحد و ثنای بیعد پادشاهی را سزاست که احوال این عالم کون و فساد را بحر کت افلاک و نیر انجم بسته گردانید.
انجام: که سهامات نیز از آنها معلوم شد و بطریق دو جدول ایراد
شد که بر طالبان آسان باشد تمت.
[فهرستواره منزوی 3068/4]
آغاز و انجام: برابر؛ تمام شد بتاریخ 18 شهر رمضان المبارك سنه 1211
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 18 رمضان 1211ق؛ 153ص (68 -220)، 26سطر (9/5×16)، اندازه: 15/5×20/5سم [ف: 2 -425]
آغاز: برابر؛ انجام: و همت بر اصلاح او گمارند که سهو و نیسان از لوامز ایشان است قد فرغ
خط: نسخ، بی کا، تا: جمعه 11 رمضان 1243ق؛ جلد: تیماج، 15 سطر، اندازه: 10×17سم [ف: 10 -152]
آغاز: بسمله، غرض آن رفیق موافق و آن دوست صادق اکثر اوقات تشویق و تحریض این بی بضاعت می نمود؛ انجام: بتحریک سودا در ام البلاد نیشابور بتقاضای طبیعت هرزه پوی این رساله تحریر شد
خط: شکسته، بی کا، تا: جمادی الاول 1249ق، جا: نیشابور؛ جلد: چرمی، 52گ، 17سطر، اندازه: 14×21سم [ف: 10 -279]
در مقدمه و 12 باب؛ خط: نسخ، کا: محمد مهدی بن اسماعیل منجم، تا: جمعه 30 محرم 1337ق؛ جلد: تیماج، 81گ (39پ- 119پ)، 17سطر (9×15)، اندازه: 16×20/5سم [ف: -216]
montaxabāt-e axlāqī
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 3578
آغاز: باب المحبه المحبه ایثار الحق علی ما سواه؛ انجام: و لولو و مرجان حسن و حسین و برزخ نبی صلی الله علیه
خط: شکسته نستعلیق، بی کا، بی تا [الفبائي: -557]
montaxabāt az helyat-ol owlīyā’ va qeyre
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 24483
آغاز: سیدنا محمد هو ابن عبدالله بن عبدالمطلب بن هاشم؛ انجام: تحصیل علوم روزگار گذرانید ...
خط: نستعلیق شکسته، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز وانجام [رایانه]
منتخبات اشعار- اشعار (گردآوری)
montaxabāt-e aš‘ār
امیر خیزی، اسماعیل بن محمد تقی، 1255 -1344 شمسی
amīr-xīzī, esmā‘īl ebn-e mohammad taqī (1876 - 1965)
گزیده ای از اشعار شعرائی چون: حکیم رافعی، عسجدی، منثوری، عمادی غزنوی، کافی ظفر همدانی، لامعی گرگانی، نصیر الدين طوسی، انوری، شمس طبسی، سنایی، مهستی، دبیر، منوچهری، فخر الدين منوچهر.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 9862
خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: قرن 14؛ مجدول؛ جلد: تیماج، 118گ، 17 سطر، اندازه: 17/5×21سم [ف: 31 -115]
montaxabāt-e davāvīn-e sette
امیر معزی، اثیرالدین اخسیکتی، ادیب صابر، نظام الدين محمود قمر اصفهانی، شمس طبسی، ناصر خسرو.
تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 34 تا 35 -عکسی
نسخه اصل: دیوان هند شماره 213 با مقدمه محمد قزوینی؛ بی کا، بی تا [نشریه: 2 -280]
montaxabāt-e ‘obayd-e zākānī
عبید زاکانی، عبید الله، -772 قمری
‘obeyd-e zākānī, ‘obeyd-ol-lāh(- 1371)
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 8968/57
آغاز: منتخباب عبید زاکانی که از قریه زاکان قزوین است. ای خواجه مکن تا بتوانی طلب علم ** کاندر طلب راتب هر روزه بمانی
بی کا، تا: اوایل قرن 14؛ جلد: چرم منقش، 2ص (437 -438)، اندازه: 12/6×21/8سم [ف: 1/29 -498]
montaxabāt-e ‘allāmī
مطلبی است با عنوان «منتخبات علامی». در آغاز نامه ای است خطاب به شاه که در آن به واسطت از شاهرخ میرزا می پردازد و گزارش سفری است از کابل و هندوستان و نیز خبر از حادثه مرگ مولانا حسینی در اثنای سفر هند می دهد.
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 10193/2
آغاز: سپاس قدس اساس مبدعی را سزد که عالم گوناگون را یا چندین شیون؛ انجام: حدیقه باطن را طراوت و نضارت بخشد الله پس باقی هوس
خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج، 13گ (18 -30)، 17 سطر (10×17)، اندازه: 12×19سم [ف: 19- 236]
muntaxabāt-un fi-n nisā’ wa-l jiwārī
گلپایگانی، محمد تقی، -1292 قمری
golpāygānī, mohammad taqī (- 1875)
خوانسار؛ فاضل؛ شماره نسخه: 222/15
خط: شکسته نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج، اندازه: 11×16سم [ف: 1 -174]
منتخبات محمدی- کشف الصناعة و مخزن البضاعه
muntaxabāt-un min ḥāšīyat-il waḥīd-il bihbahānī ‘alā dībājat-il mafātīḥ
وابسته به: حاشية مفاتیح الشرايع = الرد علی صاحب المفاتيح؛ وحید بهبهانی، محمد باقر بن محمد اکمل (1118 -1205ق)
مرحوم ملا محسن فیض کاشانی (-1091 ق) کتابی به نام «مفاتیح الشرائع» تأليف نموده که حواشی و شروح بسیاری بر آن نگاشته اند، از جمله آنها حاشیه آقا محمد باقر وحید بهبهانی است. وی دیباچه مفاتیح را نیز شرح کرده که رساله موجود، گزیده ای از همان حاشیه می باشد.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 15504/8
آغاز: بسملة، ان الاصول المتداولة عند الفقهاء، منها أصل البرائة و هو ثابت بالعقل و الكتاب و السنة التواترة و الإجماع و الإستصحاب و منها الإستصحاب و هو ايضاً ثابت بالأخبار المستفيضة و الإستقراء المفيد للظن المتآخم للعلم و منها أصالة العدم؛ انجام: و هو المسمى بالمفهوم کمفهوم الشرط و الغاية و الحصر و نحو ذلك، السادس: ما قیل أن الأصل في المنافع الإباحة و في المضار الحرمة
خط: نستعلیق، کا: محمد علی بن محمد حسین، ساروی مازندرانی، تا: 1234ق، جا: کربلا؛ محشی؛ 1ص (34پ)، 25 سطر، اندازه: 10×15سم [ف: 39 -340]
muntaxabāt-un min-al fawā’id-il ġīyāṯīya
دو اثر با نام «الفوائد الغياثية» سراغ داریم، یکی از قاضی عضدالدین عبدالرحمن بن احمد ایجی (- 756ق)، در موضوع معانی و بیان و دیگری از فخرالدین ابوعبدالله محمد بن عمر قرشی طبرستانی (- 606ق) در موضوع کلام و عقاید که نسخه ای از آن در کتابخانه رضا رامپور هند موجود است. ممکن است غیاث الدين دشتکی نیز چنین کتابی با این عنوان داشته باشد. به هر حال دانسته نشد عبارات منقوله از کدام یک انتخاب گردیده است.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 286/23
آغاز: آغاز (1) (63پ): قال الشيخ الرئيس في آخر إلهيات الشفاء: إن المعاد قسمان جسمانی و روحانی، أما المعاد الجسماني فلا سبیل إلى معرفته إلا القبول من الشريعة الحقة ... و إما المعاد الروحاني فللعقل إلى معرفته سبل ...؛ آغاز (2) (124ر): اعلم أن الحدوث بطلق في عرفهم علی معنیین أحدهما هو وجود الشيء بعد عدمه في زمان مضی ...؛ انجام: انجام (1): ... و إن کانت مقدرة بغلایق المادة بقید معذبة حتی تزول تلك العلايق فتصیر إلى النعيم المذكور من فوائد غياثية؛ انجام (2): ... و القديم المقابل له هو کون الشيء بحیث لایحتاج في وجوده إلى غیره و لا قدیم بهذا المعنى إلا الواجب لذاته و ما عداه کله حادث بالمعنی الثاني؛ من فوائد غياثية.
خط: نستعلیق، کا: شاه مراد بن نقد علی فراهانی ورامینی، تا: 1072ق؛ جلد: تیماج، 2گ (63پ و 124ر)، 27 سطر، اندازه: 18×27/5سم [میراث شهاب: 42 -124]
muntaxabāt wa fawā’id
لاهیجانی، محمد بن محمد علی، -1354 قمری
lāhījānī, mohammad ebn-e mohammad ‘alī (- 1935)
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 23279
آغاز: فایده کل ما یو هم نقصا فلا یجوز اطلاقه؛ انجام: الجاني الفاني محمد بن محمد علی لاهیجانی غفر الله له و الوالديه
خط: نسخ، بی کا، تا: 1342ق، جا: مشهد رضوی [رایانه]
montaxabāt va mojarrabāt-e mohammadī
ملك الكتاب، محمد بن محمد رفیع، ق14 قمری
malek-ol-kottab, mohammad ebn-e mohammad rafī‘ (- 20c)
تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 6805
آغاز: این نسخه جات منتخب است از روی کتاب کشف الصناعه و مخزن البضاعه المسمي به منتحبات محمدی من تالیف المفتقر الى الكريم الوهاب میرزا محمد الملقب به ملك الكتاب؛ انجام: 61 اونس برابر است با یک پوند که یک رطل باشد و آن یک مثقال است ... به موجب قانون بیست و پنجم ... ثبت است کتاب میرزا محمد شیرازی ملک الكتاب تمام شد ...
خط: نستعلیق، کا: سید حسن بن محمد حسینی، تا: 1323ق؛ 115ص (116 -230پ)، 10 سطر (6×9/5)، اندازه: 9/2×11/4سم [رایانه]
montaxabāt va monša’āt
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 24606
آغاز: اليوح و تحلیاته به حرمت کمال النبي؛ انجام: بیرون از این عالم ... چون نسبت.
خط: نستعلیق شکسته، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: آغاز [رایانه]
montaxabātī az ahādīs va revāyāt va hekāyāt
بعضی کلمات قصار و مکتوبی که حضرت امام حسن عسکری علیه السلام به شیخ ابن بابویه قمی نوشته، و من مقامات حمید الدين حموی، حدیثی به روایت ابن عبا، في الحث بترك السؤال.
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 9596/4
آغاز: هو. روی آن جبرئیل کان جالساً عند النبي صلی الله علیه و آله؛ انجام: شیخ علی الفور خواند که و یقول الكافر یا لیتنی کنت تراباً
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ واقف: خان بابا مشار، اردیبهشت 1346؛ 3 ص (45 -47)، اندازه: 21×30سم [ف: 9 -267]
montaxabātī az š.-e tajrīd
گلپایگانی، محمد تقی، -1292 قمری
golpāygānī, mohammad taqī (- 1875)
وابسته به: شرح تجرید الاعتقاد؛ قوشچی، علی بن محمد (-879)
خط: شکسته، نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج، اندازه: 11×16سم [ف: 1 -173]
خط: شکسته نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج، اندازه: 11×16سم [ف: 1 -173]
montaxabātī darbāre-ye amīr-al-mo’menīn ‘alī va vāqe‘e-ye qadīr
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 16373/29
خط: نسخ، کا: سید محمد بن عبد الحسن نخعی جزائری نجفی، تا: 1084ق؛ جلد: چرم، 28ص (274 -301)، 20 سطر، اندازه: 13/5×20سم [ف: 45 -196]
mn.-ul aḥādīṯ
رضوی کاشانی، عبدالحی بن عبدالرزاق، ق 12 قمری
razavī kāšānī, ‘abdolhay ebn-e ‘abd-or-razzāq(- 18c)
تاریخ تأليف: صفر 1142ق
مؤلف بعد از تحصیل و مطالعه کتب حکمت به مطالعه کتاب های حدیثی پرداخته به خصوص کتب اربعه و کتاب های شیخ صدوق پس احادیثی را از آنها برگزیده و به شرح آن همت ورزیده و لابه لای آن، کلماتی از عارفان نقل کرده است. این کتاب در 10 «فصل» و 1 «خاتمه» برگزار شده است.
آغاز: الحمدلله الذي هدانا مناهج العلي و انقذنا من مدارج الردي و الصلوة و السلام علی محمد المصطفى و علی آله المعصومين ... انی لما کثرت نظری في کتب الحكماء و زاد بالعلوم الاستدلالية
انجام: و کان مذهبنا و مذهبکم واحداً في أن الواجب تعالی واحد لیس اثنین فتعجب ذلك الصالح و الحاضرون و کل ما ذکرنا ببركة ذکر الله تعالی و لنختم بالحمد و الشكر
قم؛ مسجد اعظم؛ شماره نسخه: 763
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کاتب = مؤلف، تا: 1142ق؛ جلد: تیماج، 76گ، 9سطر، اندازه: 12×18سم [ف مخ: 5 -2132]
mn.-ol ahādīs
محمد بن محمد تقی، ق13 قمری
mohammad ebn-e mohammad taqī(- 19c)
تاریخ تأليف: سه شنبه 25 شعبان 1236ق
گزیده ای است از احادیث و از کتاب های جلاء العيون، حيوة
القلوب علامه محمد باقر مجلسی، تفسیر صافی فیض کاشانی، علل الشرايع شیخ صدوق، شرایع محقق حلی، کتاب های شیخ بهاء الدين عاملی و ... انتخاب و ترجمه شده و بر یک «مقدمه»، بیست و یک «باب» و «خاتمه» تنظیم شده: مقدمه: در اصول دین؛ باب 1. بیان نسب شریف و اسم منیف و لقب اشرف کاینات ...؛ 2. بیان نور سید المرسلين حبیب رب العالمين؛ 3. بیان ولادت با سعادت آن جناب؛ 4. فضایل حضرت خدیجه؛ 5. قصه اصحاب فیل؛ 6. حفر چاه زمزم ...؛ 7. معراج پیامبر صلی الله علیه و آله؛ ... 15. بیان تزویج حضرت امیر المؤمنين علیه السلام حضرت فاطمه علیها السلام را؛ ... 21. بیان احوال مختار ... خاتمه: در فروع دین. نامی از این مؤلف و کتاب وی در الذريعة و منابع موجود یافت نگردید.
آغاز: حمد لا یعد و لا یحد و لا یحصی مرخالقی را سزاست که عموم مخلوقات و جمله مکنونات را بمقتضای الوجود اشرف من العدم از کتم نیستی بعرصه هستی آورده ... فضل خدای را که تواند شمار کرد ** یا کیست آنکه شر یکی از هزار کرد
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 13668
آغاز: برابر؛ انجام: الا المودة في القربى لا ریب فیها اوصیکم بها ایها الاحباء و الاخلاء
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ ممکن است به خط مؤلف باشد: «قدتم الكتاب علی ید مؤلفه في خمس و عشرین شهر شعبان ...»؛ مصحح، محشی، با چند بیت شعر از لطفعلی؛ مهر: «عبده آقا» (شلجمی)، «عبده سلیمان 1244» (بیضوی)، «علی اشرف محمد رحیمیان 1342» (بیضوی)، «عبد الرحيم» (بیضوی)، «عبده محمد آل تقی» (بیضوی)، «محمد تقی» (بیضوی)، «یا امام حسن ادرکنی» (مستطیل)، «یا علی» (مستطیل)؛ جلد: تیماج مذهب، 146گ، 20سطر (11×22)، اندازه: 19/5×29/5سم [ف: 34 -566]
mn.-ol ahādīs
اثنی عشری، ابراهیم بن علی
esnā ‘ašarī,ebrāhīm ebn-e ‘alī
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 25000
آغاز: بسمله. حمدله ... اما بعد این مختصریست که این حقیر؛ انجام: و باقی پندها فرعند و الله اعلم.
خط: نسخ خفی، کاتب = مؤلف، بی تا [رایانه]
mn.-ol ahādīs va-l axbār
عرب، محمد صادق بن محمد علی
‘arab, mohammad sādeq ebn-e mohammad ‘alī
یزد؛ وزیری؛ شماره نسخه: 4007
بی کا، تا: 1330 ق [نشریه: 13 -354]
mn.-ul axbār
شمرانی، ابراهیم بن ابوالقاسم
Šemrānī, ebrāhīm ebn-e ab-ol-qāsem
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 17566
بی کا، بی تا [د.ث. مجلس]
mn.-ul axbār
طبیب، محمد باقر بن محمد علی
tabīb, mohammad bāqer ebn-e mohammad ‘alī
دارای مقدمه ای است درفضیلت دعا و آداب و اوقات آن، سپس شش «منهج»: 1. فضیلت نماز شب؛ 2. ادعیه بر خواستن از خواب و بعد آن؛ 3. آداب رکعات هشت گانه؛ 4. آداب شفع و وتر؛ 5. آداب نافله صبح؛ 6. فضیلت شب جمعه و آداب آن.
[الذريعة 234/21]
تهران؛ چهل ستون؛ شماره نسخه: 187
بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز؛ 150گ، قطع: وزیری [چند نسخه- ف: -340]
mn.-ol axbār
تأليف ابولیث، مشتمل بر فضایل برخی از سور و آیات قرآن کریم و ماه ها و روزها و همچنین مواعظ و نصایح و آداب شرعیه است.
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 13149
آغاز: بسمله، الحمدلله رب العالمين و العاقبة للمتقین و لاخسران الأعلى الظالمين؛ انجام: و همچنین از شرائط نماز هفت یقین واجب است چونکه قدری افتاده بود (کذا).
خط: نسخ، بی کا، تا: چهارشنبه 12 ذیحجه 1246ق؛ اهدایی: کاظم مدیر شانه چی، تیر 1362؛ جلد: میشن، 107گ، 17 سطر، اندازه: 14×21سم [ف: 14 -538]
mn.-ol axbār va anīs-ol abrār
حسینی گنجوی، محمد باقر بن محمد مهدی، ق14 قمری
hoseynī ganjavī, mohammad bāqer ebn-e mohammad mahdī(- 20c)
فصولی است در اخبار مختلف و احادیث گوناگون و بعضی از فضایل ائمه علیهم السلام (تا حضرت امام حسین علیه السلام که در نسخه آمده) و پاره ای از مطالب اعتقادی که از کتاب و سنت گرفته شده، تا در حضر و سفر انیس و مصاحب باشد. منقولات
عربی به عربی و فارسی به فارسی در این نسخه آمده و آنها را ترجمه نمی کند. عناوین فصولی که در نسخه مرعشی دیده می شود چنین است: فصل 1. فضیلت علم؛ 2. معرفت حضرت احدیت؛ 3. مراتب عبادت کنندگان؛ 4. عدل حضرت سبحان و پروردگار عالمیان؛ 5. بعضی از حالات حضرت خاتم الانبياء صلی الله علیه و آله؛ 6. معجزات حضرت امیر المؤمنين علیه السلام؛ 7. بعضی از مطاعن دشمنان اهل بیت؛ 8. بعضی از اخبار و آثار آخر الزمان؛ 9. پاره ای از مصائب سید الشهداء علیه السلام؛ 10. اخبار و حکایات لطیفه. (سید احمد اشکوری)
آغاز: اعوذ بالله من الشيطان الرجيم. بسمله و منه التوفيق و به نستعین الحمدلله رب العالمين ... و بعد این رساله ایست مختصر و مجموعه ایست محقر که این بنده ... محمد باقر بن محمد مهدی ابن حسین الحسيني العلوي القرشي گنجوی الاصل تبریزی المسكن ... بجهت یادگاری بعض اخوان الصفا مرقوم کلک بیان گردید و موسوم گشت به منتخب الاخبار؛ انجام: مجرب است و نافع و مؤثر است.
خط: نستعلیق ریز، کاتب = مؤلف، بی تا؛ جلد: تیماج، 79گ، 18سطر (9×16)، اندازه: 11×14سم [ف: 12 -2872]
آغاز: الحمدلله المحمود الكريم المتعال سمیع بصیرنا قادر ذوالجلال الخالق الصانع المعبود في کل حال؛ انجام: حکی أنه قیل لأعرابي من أحب الخلق اليك فقال من یشبع بطنی فقال له ...
خط: نستعلیق خوش، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ شاید به خط مؤلف؛ جلد: تیماج قهوه ای، 210گ (1پ- 210پ)، اندازه: 17×22سم [ف: 16 -144]
منتخب اخلاق ناصری- نفس
mn.-ol ad‘īya
طبسی، حیدر بن حسینعلی، ق 10 قمری
tabasī, heydar ebn-e hoseyn-‘alī(- 16c)
تاریخ تأليف: 6 ربیع الأول 979ق
اعمال شبانه روز و بعضی از صلوات واجبه و مستحبه و پاره ای اعمال که در روزهای متبرک انجام می شود، از کتاب های معتبر چون «مصباح» و «عمل السنه» و جز این ها، در پنج «باب» انتخاب شده: 1. اعمال یومیه؛ 2. اعمال ایام و لیالی هفته؛ 3. اعمال شهور دوازده گانه؛ 4. اعمال غیر مختصه به اوقات معینه؛ 5. بعض ادعیه متفرقه.
آغاز: الحمدلله الذي أحب علی الصالحين و قبل صلوة المؤمنين ... اما بعد، باعث بی ترتیب این منتخب و تحریر این مرتب آنکه چون در غالب اوقات و احوال ...
آغاز: برابر؛ انجام: تم تحریر المنتخب علی ید المنتخب المذنب المكثر للخطيئة و الجريمة المقر بآثامه العظيمة ...
خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، بی تا؛ مصحح؛ مهر: «محمد حسن بیدل» (مربع)؛ جلد: مقوایی، 89گ، 17سطر، اندازه: 16/5×22سم [ف: 6 -95]
آغاز: برابر؛ انجام: اسئلك بحق حبیبك محمد صلی الله علیه و آله الا بدلت سیاتی حسنات و حاسبنی حساباً يسيراً ...
فقط تا بخش هایی از باب نخست را دارد؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: انجام؛ مصحح، محشی با نشان «12» و غیر آن؛ 17گ (1 -17)، 17 سطر، اندازه: 8×16سم [ف: 38 -684]
montaxab-e ad‘īye
آغاز: تنزیل العزيز الرحيم لتنذر قوما ما انذر اباوهم فهم غافلون؛ انجام: ایمن باشد از شر شیطان مردود و سلطان ...
خط: نسخ جلی خوش، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج [رایانه]
آغاز: ولاء اهل بیت نبیك محتجرا من کل قاصد؛ انجام: نماز جعفر رابکن و این دعا را بخوان و حوائج خود را از خدا طلب کن که بر آورده می شود. انشاء الله تعالی سنه 1245
خط: نسخ جلی خوش، بی کا، تا: 1245ق؛ قطع: جانمازی [رایانه]
montaxab az advīye-ye mofrade
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 28205
آغاز: از ادویه مفرده بدانكه ادویه را در مکان نمناک و جای بسیار گرم و در آفتاب نباید نمود؛ انجام: و جهة درد و ورم چاره او در افعال ضعیف تر از خشخاش در جمیع افعال
خط: نستعلیق تحریری، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج [رایانه]
منتخب از کتابی در زایجه- گزیده ای از طالع نامه
montaxab az golzār-e īrān
جنگی است از شعرهای فارسی با آوردن نام سرایندگان در گوشه سطرها در دنبال هر بیت «که بیتش رو کش ابروی محبان
است» و از سعدی آغاز می شود. چنین است عنوان ها: فصل در ذکر نامه و پیغام: فصل اشعاری شوقیه در بیان شوق و تمنا اشعار فراقیه؛ اشعار ذکر وداع؛ اشعار از مسافر به مقیم اشعار از مقیم به مسافر؛ اشعار انتظار؛ اشعار متعلق به قدوم مسافر وعده و عهد و پیمان اشعار مناسب شان بزرگان که کوچکان و متوسلان نویسند؛ اشعاری که بزرگان و عمدگان به فرزندان و نوکران نویسند؛ در بیان نصایح و تأسف و غیرت؛ جواب نصایح در شکر عطیات و حسن طلب و عرض مطلب در محل عذر و اظهار بی گناهی و صلح و جنگ در بیان عزلت و قناعت در بیان بی وفائی و بی دردی و نا انصافی و ناز و زودرنجی و تندخویی معشوقان در اشعاری که لفظ یا معنی یاد و فراموشی در آن باشد؛ اشعاری که متضمن ذکر شکوه و شکایت و گله باشد؛ در اظهار دستی غائبانه و محبت تازه نهانی و دعوای صدق و آشنایی اشعار شوقیه شکایت انگیز اشعار ذکر عید نوروز و سیر باغ و صحرا مناسب فراق و وصال در واسوخت طعنه و کنایات معشوق اشعار شک مناسب بعضی حالات حسن و تقریبات عشق در ذکر آه و ناله و فریاد و غم و درد و گریه در وصف حسن و جمال معشوق و کوتاهی شب وصال؛ در بیان قرب معنوی و اتحاد ظهوری و لطف نهانی دوست؛ در ذکر سراغ و جستجوی گم گشته خود؛ در بیان خواب دیدن معشوق در بیان بی قراری و ترغیب صبر به دل و تسلی در ذکر حسرت و محرمی و حیرت و سر گشتگی در بیان بهار و ساقی و می و مطرب و ابر و باران و سیر باغ در بیان صفات عیب های اجزای جسمی در اشعار دل و دیده و آه و درد و عشق در عیادت و تقریب فصد و ذکر طبیب و بیمار اشعار مکتب و ادیب؛ اشعار متفرقان شعراء متقدمین و متأخرين به مضامین گوناگون.
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 8125
آغاز: انتخاب اشعار مکتوبی از شعرای متقدمین که منشیان را ضروری است از گلزار ایران نموده شده
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 17 ربیع الاول 1268ق؛ کاغذ: هندی، 24گ، 11سطر (9/5×15/9)، اندازه: 14/5×21سم [ف: 17 -36]
mn.-ul asānīd fī waṣl-il muṣannafāt wa-l ajzā’ wa-l masānīd
جعفری، عیسی بن محمد، 1020 -1080 قمری
ja‘farī,‘īsā ebn-e mohammad (1612 - 1670)
تاریخ تأليف: عصر چهارشنبه 16 محرم 1071ق
ثبت و اسانید استادش ابوعبدالله محمد بن علاء الدين بابلی قاهری (1000 -1077ق) است چنان که در آغاز آن آمده است: و قد من الله تعالی علی عبده بالاجتماع بشیخ الاسلام .. ابو عبدالله محمد بن علاء الدين البابلي القاهري الشافعي ... و ذلك بالمسجد الحرام ... سنة سبعین و الف. فتشرفت بمجلسه بمنزله بباب حزورة و قرأت علیه عدة متون و کدعت من زلالها في انهار و عیون ... و انعم الشيخ امتع الله به بالاجازة للعبد و لسائر الاخوان معمما في ما قری و في سائر مرویاته فاردت ان اذکر في هذه الورقات اسانید ما عنه رویت و في بدائع مطارقه نشرت و طویت مقتصرآ من طرق الاسناد علی امتنها و اقربها و اعرفها و اعزبها لینتفع بذلك الاخوان و الاصحاب».
[الاعلام 108/5؛ فهرس الفهارس و الاثبات 210/1 و 589/2؛ نفحات الازهار 40/13 -41؛ التاريخ و المورخون بمكة ص 349 (در آن جا مفتاح کنز درایه یا مقالید الاسانيد را با این کتاب یکی دانسته اند که صحیح نیست)؛ فهرست مصطلح الحديث، ص305؛ معجم المعاجم و المشيخات و الفهارس 27/2، فهرست خدابخش 140/3]
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 34994
آغاز: نحمدك اللهم یا من وصل من انقطع اليه فاتصل سنده بالعروة الوثقي و رفع من وقف مطية آماله علیه؛ انجام: فلم لا اکون ضنینآ بها واجعلها في صلاح و طاعة. و هنا انتهی ما من الله تعالی به علی العبد من منتخبات الأسانيد ... نسأله سبحانه أن یکتبه في منشور العمل الصالح و یجعله من السعي الناجح ... و اشرف الاوصياء سیدنا و مولانا محمد صلی الله علیه و سلم و علی آله و اصحابه و من تبعهم باحسان یوم الدين.
خط: نسخ، کا: یحیی بن علامه ایوب فخر الدين، تا: قرن 13، جا: مکه مکرمه قبة الكتب؛ از روی نسخه ای به خط احمد بن محمد بن احمد نخلی مکی که بعد از نماز عصر یکشنبه 28 شوال 1087ق، نسخه را احمد ابی الخير عطار مکی احمدی مطالعه و تصحیح کرده است چنان که در ابتدای نسخه در 12 ربیع الاول 1302ق به این مطلب تصریح شده است، با بلاغ مقابله و تصحیح، ظهر ورق اول آن نسخه اسانید صالح بن محمد عمری به مؤلف به این صورت نوشته شده بود: تمامی کتاب از اول تا آخر آن از شیخ محمد سعید سفر مدنی، از شیخ محمد ابی طاهر کردی، از شیخ احمد نخلی (کاتب نسخه مستنسخ منه) از مؤلف شیخ عیسی جعفری، همچنین وی کتاب را به اجازه از شیخ محمد بن سنته عمری و محمد بن عبدالله مدنی و عبدالله بن سالم بصری و همچنین از شریف سلیمان بن محمد از مؤلف روایت می کند، در آخر همه طرق روایت کتاب را به علی بن عبد الفتاح قبانی اجازه می دهد؛ اهدایی: رهبری، اردیبهشت 1386؛ جلد: تیماج مذهب، 23گ، 25 سطر، اندازه: 16×23سم [اهدائی رهبر: 8 -532]
منتخب اساس الايمان- اساس الايمان (منتخب)
mn.-ol asrār
علوی قزوینی، محسن بن مؤمن، ق14 قمری
‘alavī qazvīnī, mohsen ebn-e mo’men(- 20c)
کتاب مفصل در بیان اعتقادات شیعه که به گفته مولف در مقدمه کتاب در دو جلد نگاشته شده است: جلد 1. در اثبات توحید و عدل خدای تعالی؛ جلد 2. در اثبات نبوت عامه و خاصه. کتاب تاریخ تأليف ندارد ولی از ذکر نام شیخ جواد بلاغی وحاج آقا محمد رضا همدانی «واعظ شهیر دار الخلافه طهران» بر می آید که مؤلف در قرن 14 می زیسته است. مؤلف درباره این واعظ از کتاب انوار قدسیه او نام برده می نویسد: «از مرحوم حاج محمد رضا همدانی قدس سره النوراني مأثور است که فرمود و الله اگر من بخواهم یک بار شتر تفسیر بر این سوره (سوره توحید) می توانم نوشت و دیده اند که وی یک سال و شش ماه در منبر در تکلم از توحید بدون تکرار از تفسیر این سوره فارغ نشده». مؤلف درباره این تأليف خود می نویسد: «شبی در خواب دیدم که تأليف کتابی می کنم و مطالب حقه می نویسم و دور قلم حقیر را نور احاطه کرده و کسی از همراهان است که او معاون حقیر است که قلم را می گیرد و از قلم او مثل ستاره های روشن از نور بیرون می آید». کتاب مشحون از نقد ورد عقاید فلاسفه است و نام آن در الذريعه نیامده است.
قزوین؛ امام صادق؛ شماره نسخه: 96
آغاز: بسمله حمد فزون از حد سزاوار ذاتی که دلیل است بر وجود خودش، حاجت جمله ممکنات و ستایش و ثنای خارج از حد ...
جلد اول؛ خط: نستعلیق، کا: محمد قاسم بن امیر قوام الدين قافله باشی، تا: 1349ق؛ فهرست بسیار مفصل و دقیقی بالغ بر سی صفحه در ابتدای رساله آمده که مطالب کتاب را به طور دقیق معرفی نموده است، در ابتدای نسخه حدود 40 صفحه در وقایع سال بر طبق سال قمری که در ماه رمضان شروع ووقایع هرروز را آورده است، به نظر می رسد این خود کتابی مستقل بوده چنان که در فهرست همین قسمت آورده و بر دوازده امر مبتنی بوده ولی مؤلف تنها به نگارش امر دوازدهم موفق شده است که در معرفت ایام سی گانه و اختیارات آنها و اختیارات ایام ماه است؛ جلد: تیماج، 191گ [ف: 1 -269]
... mn.-u asrār-in nujūm = aḥkām-u mawālīd-il falāsifa wa
ارسطو، 384 -322؟ قبل میلاد
arastū (-384 - -322)
وابسته به: اسرار النجوم؛ ارسطو (384 -322 ق.م.)
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 286/77
آغاز: قال المعلم الأول في کتاب أسرار النجوم: الفلاسفة العظماء و أصحاب النواميس و الشرايع و ... یکون موالیدهم في سنی القرآن الأعظم، أعني الحملي و القرآن الأوسط و الإنتقالي؛ انجام: یوجد من حال النيرين و الطالعين و الأمر الأظهر في القوة من الكواكب المتحابة و المساغصة و دلالة الموضع و الصورة
مترجم و منتخب ناشناخته؛ خط: نستعلیق، کا: شاه مراد بن نقد علی فراهانی ورامینی، تا: 1072ق؛ جلد: تیماج، 1گ (352ر -352پ)، 27 سطر، اندازه: 18×27/5سم [میراث شهاب: 42- 151]
mn.-u asrār-in nujūm = mn.-u mq.-in fī aḥkām-in nujūm
ارسطو، 384 -322؟ قبل میلاد
arastū (-384 - -322)
وابسته به: اسرار النجوم؟ ارسطو (384 -322ق.م.)
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 286/80
آغاز: قال أرسطو في کتاب أسرار النجوم: الفلك مطبوع و أفعاله اتفاقية و الإنسان مختار و أفعاله اختيارية؛ انجام: و لذا سمیت طبيعة خامسة مفردة و أجرا [ما] مستديرة متوحدة و ابتداء کل کون من حرکاتها فلامتحذرة و لامتصعدة ... (ناتمام)
بخش بسیار مختصری از فصل نخست کتاب است، نسخه کاملی از آن در ادامه همین مجموعه موجود است، مترجم و منتخب ناشناخته؛ خط: نستعلیق، کا: شاه مراد بن نقد علی فراهانی ورامینی، تا: 1072ق؛ جلد: تیماج، 1ص (362پ)، 27 سطر، اندازه: 18×27/5سم [میراث شهاب: 42 -152]
منتخب الاشعار - تذکره شعرا
منتخب الاشعار- دیوان هروی
mn.-ol aš‘ār
مشهدی، محمد علی بن محمد، ق 12 قمری
mašhadī, mohammad ‘alī ebn-e mohammad(- 18c)
تاریخ تأليف: 1161ق (= نظم معانی)
زندگی نامه 711 تن سراینده کهن و نو است به ترتیب الفبائي، از اهلی شیرازی تا یکتای هندی. (احمد منزوی)
[فهرستواره منزوی 1958/3؛ تاریخ تذکره 303/2 -306؛ الذريعه 957/9 و 230/24؛ فرهنگ نویسی 49؛ تذکره روز روشن 602؛ استوری، تذکره 889]
بی کا، تا: 1166ق؛ 162گ [جنگ: 1 -469]
نسخه اصل: بادلیان 247 اليوت؛ خط: نستعلیق، کا: محمد حسین کاتب، بی تا [فیلمها ف: 1 -547]
montaxab-e aš‘ār
مجموعه تک بیت هایی است که جامع و کاتب مجموعه، صابر شیرازی، انتخاب کرده است. از سروده های این کسان در آن یاد شده است: سعدی، عاشق اصفهانی، مشتاق، درویش مجید، فردوسی، آذر، عبدالله خان، حافظ، صباحی، میلی، ترک، کلیم، امیر صالح، حضوری قمی، حاجت شیرازی، جامی، محتشم، غیرت اصفهانی، نادم، شاهی، امیر همایون، ظهوری، میرزا احمد قزوینی، طوفی تبریزی، دانش طوسی، وحشی بافقی، نظیری نیشابوری، اسیر اصفهانی، قاضی سلیم رومی، ملک قمی، هاشمی بخارایی، اسیری اصفهانی، غالب، اهلی، رفیق اصفهانی، مولوی رومی، تأثير، بابا فغانی شیرازی، طوفان، میرزا شرف جهان، اختری یزدی، علائی، هاشمی قمی، میر حضوری، مسعود ترک، حالتی ترکمان، حکیم شفایی، ذوقی، صافی، مصلح اصفهانی، قسمتی، ولی، صباحی، عرفی، صفی، نظام.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 9061/6
آغاز: افراد متفرقه، شیخ مصلح الدين سعدی: اگر تو فارغی از حال دوستان یارا ** فراغت از تو میسر نمی شود ما را / تو آن درخت گلی کاعتدال قامت تو ** ببرد رونق سرو بلند بالا را؛ انجام: گفته بودم چو بیایی غم دل با تو بگویم ** چه بگویم که غم از دل برود چون تو بیایی
خط: نستعلیق، کا: مهدی بن محمد شیرازی متخلص به صابر، تا: با تاریخ 1257ق، برای مهر علی خان نوری؛ 6گ (174پ- 179پ)، 21 سطر (7/3×15/9)، اندازه: 11/9×20/7سم [ف: 29/2 -687]
montaxab-e aš‘ār-e ‘arabī
نحوی، هادی بن احمد، قرن 13 قمری
nahvī, hādī ebn-e ahmad(19c)
تاریخ تأليف: صفر 1211ق
نام شعرا با اشعارشان ذکر شده، اشعاری نیز از سوی کاتب آن در میان اشعار دیده می شود.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 294/2 معزی
آغاز: بسمله. و مما الحق بهذه الروضة مما اجتمع فیها من الدر البديعة و الأقوال الصيغة ... وقد قال فیه صاحب هذه الترجمه: طمعت الهوى فزداد شوقالی الهواء / و عفت الكرى و الأقربون اولولارم، انجام: علیك من صلوات الله اشرفها / یا اشرف الشرفا يانخبة النجب.
خط: نسخ، بی کا، بی تا، جلد: تیماج، 33گ (116پ- 148پ)، 19 و 18 سطر (10×17)، اندازه: 15×24سم [ف: 39 -188]
montaxab-e aš‘ār va hekāyāt
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 12981
آغاز: گرفت دست از مطاوعت رسل باز کشید لاجرم مستوجب عذاب اليم شدند؛ انجام: یکیست لیک در کسوتها بیگانه و آشنا نو و کهنه نمود
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز و انجام [رایانه]
mn.-ul uṣūl
بهبهانی، محمد جعفر بن محمد علی، 1178 -1259 قمری
behbahānī, mohammad ja‘far ebn-e mohammad ‘alī (1765 - 1843)
در اصول فقه در چند «باب» دارای قواعد و «خاتمه».
تهران؛ الهيات، شماره نسخه: 156
آغاز: بسمله. احمده علی نواله و اشکره بجزیل احسانه مصلیا علی احمد هو آله أما بعد ... ان علم الاصول مما لا یخفی؛ انجام: فلا جرم تعین القول بالتفصیل في المسائل الشرعية و الله العالم بحقایق الاحكام
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ 12 سطر (7/5×14) [ف: -804]
mn.-ul uṣūl
تنکابنی، محمد بن حسین، ق13 قمری
tonekābonī, mohammad ebn-e hoseyn(- 19c)
مؤلف در ابتدای کتاب چنین بیان داشته است: از آنجا که علم اصول فقه وسیله و مقدمه ای است برای معرفت احکام و این علم بعد از علم احکام افضل علوم می باشد تصمیم گرفتم کتابی متوسط در این علم تأليف نموده که غیر از تصنیفات مختصر و مبسوط خود در این علم باشد. سپس مؤلف چنین ادامه داده: میرزای قمی (-1231ق) کتاب القوانين المحكمه را در این علم پرداخته و حسن آن بر همه آشکار است، اگر چه برخی از معاصرین ایشان یعنی شیخ محمد حسین اصفهانی صاحب فصول
(-1250ق) در کتاب فصول الغرويه خود ایرادات زیادی بر کتاب قوانین وارد نموده به نحوی که برخی از عبارات و مطالب میرزای قمی را ترک نموده و در موارد متعددی صاحب فصول قبل از نظر و تحقیق و بررسی عبارات میرزای قمی بر آن مطالب ایراد و اشکال وارد نموده اند. مؤلف کتاب متوسط اصولی خود را به درخواست جمعی از برادران و دوستان در بیان و رد ایرادات غیر منصفانه صاحب فصول بر صاحب قوانین در یک مقدمه و چند باب و خاتمه پرداخته است. مباحث کتاب با عنوان «نخبه» نوشته شده است.
تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 2533
آغاز: الحمد لله رب العالمين بعد انشاءهم و ایجادهم لمعرفة ربهم بالعلم و اليقين لا الظن و التخمين ... اما بعد لما کان علم اصول الفقه مقدمة؛ انجام: و لو کان ذلك التقييد من الظهور في اللفظ کما في مسئلة الكرو قد مر اليه الاشارة و الله العالم وله الحمد الدائم.
جزء اول کتاب و مشتمل بر مباحث الفاظ در چهار «باب» است: 1. در مبادی لغت، 2. اوامر و نواهی، 3. عموم و خصوص و مطلق و مقید، 4. مجمل و مبین؛ خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، بی تا؛ مصحح؛ جلد: تیماج مذهب، 197گ، 11 -21 سطر (9 -10×15 -16)، اندازه: 16×21سم [ف: 12 -421]
mn.-ul uṣūl
نراقی، علی اکبر بن حسن بن مهدی، ق13
narāqī, ‘alī akbar ebn-e hasan ebn-e mahdī(- 13c)
تاریخ تأليف: سه شنبه 10 رمضان 1277ق
مؤلف که این اثر را در چهل سالگی تأليف نموده صاحب اثر دیگری نیز هست به نام «تحفة المجامع».
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 16921
آغاز: بسمله. الحمدلله الذي وفقنا لتقریر مدارك الاحكام و ... بعد ... هذا کتاب في علم الاصول قد جمعت فیه في مسائل الاصول علی اهمها و في الدلائل علیب اتمها؛ انجام: و لا یلتفت الى الاصل و تاره یخرج في المسئله خلاف تم ذکر طاب ثراه لکل في الصور امثله. انجامه: و قد اتفق الفراق من تأليف هذا الكتاب المستطاب یوم الثلثا عاشر بشهر رمضان المبارك من شهور سنه سبع و سبعین بعد الالف و مأتين، في قصبه نراق صانها الله عن النفاق و قد مضی من عمری اربعین سنه.
خط: تحریری، کاتب = مؤلف، تا: 1277ق، جا: نراق؛ محشی از مؤلف که مطالبی را افزوده و در متن اصلاحات فراوان صورت داده که بر اساس یکسان بودن خط متن و حاشیه می توان با اطمینان گفت که نسخه به خط مؤلف است؛ جلد: چرمی، 182ص، 19 سطر (10×16)، اندازه: 17×22سم [ف: 1/47 -32]
mn.-ul uṣūl = at-taqrīrāt
شریف رازی، عباسقلی بن قنبر علی، 1291 -1374 قمری
šarīf-e rāzī, ‘abbās-qolī ebn-e qanbar ‘alī (1874 - 1955)
وابسته به: كفاية الاصول؛ آخوند خراسانی، محمد کاظم بن حسین (1255 -1329ق)
تاریخ تأليف: 1323ق
کتاب خلاصه محرری است از اول علم اصول تا اوایل مبحث نواهی و هم مبحث تعادل و تراجیح که تمام نکرده است.
آغاز: قاعده اعلم ان موضوع کل علم عبارة عن الجامع بین موضوعات مسائله و مسئله؛ انجام: غاية الامر ان یکون لبیع الوقف شرط آخر ايضاً من کون الموقوفة في معرض الخراب مثلاً.
خط: شکسته نستعلیق، کاتب = مؤلف، بی تا؛ واقف: مؤلف، مرداد 1336ش؛ 236 گ، اندازه: 12×18سم [ف: 6 -15]
آغاز: آغاز پس از خطبه: و بعد فهذه مالخصناه في الاصول و سمیناه بمنتخب الاصول موضوع کل علم عبارة عن الجامع لموضوعات مسائله؛ انجام: و مخالفتهم مقیاسا و هی علی ما تصفحناها.
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ واقف: مؤلف؛ 13گ، اندازه: 10×17سم [ف: 6 -87]
mn.-ol osūl
مستوفی، مهدی بن علی اکبر، ق 14 قمری
mostawfī, mahdī ebn-e ‘alī akbar(- 20c)
تاریخ تأليف: 1304ق
نویسنده که از شاگردان دارالفنون در دوره وزیر علومی علیقلی خان مخبرالدوله و ریاست نیرالملك بر دارالفنون بوده است. پس از تعریف و تمجید از استادان خویش به ویژه مسیو پروسکی خان سرتیپ، معلم فرانسه و جغرافی، می گوید. بعد از اتمام تحصیل تصمیم گرفتم که کتابی در علوم مختلف از زبان فرانسه به فارسی برگردانم لذا این کتاب را که در علوم مختلفه نوشته شده و حاوی شش «باب» است پرداختم: 1. تاریخ عمومی؛ 2. جغرافیا؛ 3. تاریخ طبیعی؛ 4. علم فیزیک؛ 5. هیئت و نجوم؛ 6. باب اطلاعات مختلفه (از قبیل مسائل هندسه و تقسیم از منه و مسکوکات و معرفت پارچه ها و تلگراف و ناخوشی حیوانات).
آغاز: بعد البسمله حمد موفور حضرت مالك الملكي را سزاست
عز شانه که درجات ارتفاع آفتاب عزت و کبریایش بعلاقه اسطرلاب فکر و مقیاس حواس بی شبهه و التباس معلوم نشود
انجام: لیکن هر چه قدر ممکن باشد باید آنرا در شیشه مسدودی که بهیچ وجه هوا داخل آن نشود نگاه دارند
تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 309
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق خوش، بی کا، تا: 1304ق؛ با نقاشی بالن، مجدول؛ جلد: تیماج مذهب، 122 گ، 10 سطر (7/5×13/5)، اندازه: 15/5×2/5سم [ف: 1 -301]
mn.-ul uṣūl fī ‘ilm-il uṣūl
بهبهانی، محمد جعفر بن محمد علی، 1178 -1259 قمری
behbahānī, mohammad ja‘far ebn-e mohammad ‘alī (1765 - 1843)
مؤلف این رساله یکی از نوادگان وحید بهبهانی می باشد. در برگ 120 از همین مجموعه سطر 8 تصریح کرده «ما حکاه جدی قدس سره في فوائده». این رساله همان گونه که از نامش آشکار است در ادله عقلیه و به صورت نسبتاً تفصیلی بحث می کند. نام دیگر کتاب «الأدلة العقلية القواعد و الاصول الشرعية» می باشد.
[أعيان الشيعة 202/9؛ وحید بهبهانی، تهران: انتشارات امیر کبیر، 1362ش، ص 336]
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 11789/2
آغاز: في الأدلة العقلية و قواعد و الأصول الشرعية، لا شك و لا شبهة في أن معظم الأحكام الشرعية الفرعية؛ انجام: إنه حجة و هو المحكي عن بعض و إليه ذهب بعض العقلاء و للقول الأول وجوه، الاول ... ناتمام
خط: نسخ خوش، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ مصحح، محشی؛ 23گ (102 -124)، 25 سطر، اندازه: 9×15سم [ف: 29 -597]
mn.-u usūl-il kāfī = mn.-ul kāfī
آملی مازندرانی، محمد کاظم بن محمد، ق13 قمری
āmolī māzandarānī,mohammad kāzem ebn-e mohammad (- 19c)
وابسته به: الكافي؛ کلینی، محمد بن یعقوب (-329ق)
گزیده ای است از ابواب مختلف کتاب شریف اصول کافی
[الذريعة 245/17؛ الكرام البرره 271/3]
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 13988/5
آغاز: من اصول الكافي کتاب العقل و الجهل عدة من اصحابنا ... قال کنت عند ابی عبدالله علیه السلام و عنده جماعة من موالید ... اعرفوا العقل و جنده و الجهل و جنده؛ انجام: هو قول الله تعالی ان ربك لبالمرصاد و الناس علی الصراط ... اللهم اعتق محمد کاظم و والدیه ... آمین رب العالمين بحق محمد و آله الطاهرين في 15 ربیع الثاني نمقه الخاطى المذكور.
خط: نستعلیق، کا: آملی مازندرانی، محمد کاظم بن محمد، تا: 1247 -1249 ق، جا: اصفهان؛ محشی با نشان «ام ن ره»، «ع ره»، «ه-»، «ق»، «م- ه-»؛ جلد: تیماج، 21گ (218ر- 238پ)، ابعاد متن : 16×26، اندازه: 22×31سم [ف: 35 -446]
mn.-ol atebbā’
الله آبادی، محب الله، -1058 قمری
allāh-ābādī, moheb-ol-lāh(- 1648)
رساله ای است در درمان بیماری ها، مشتمل بر مجربات مؤلف و مجربات کتب معتبر در بیست و نه باب: 1. شناختن نبض؛ 2. قاروره و الوان آن؛ 3. معالجات تب؛ 4. معالجه دردسر؛ 5. کھانسی یا سرفه؛ 6. چشم؛ 7. دندان و گوش؛ 8. بواسیر؛ 9. آتشک؛ 10. جذام؛ 15. لذت مباشرت؛ 20. پرسوت؛ 21. حمل عورت؛ 25. زهر مار و کژدم؛ 29. معالجات جانوران.
آغاز: بسمله. سپاس بی قیاس مر حکیمی که وجود بشر را از کتم عدم برآورد و کسوت حیات پوشانید
آغاز: برابر؛ انجام: سراب (سداب) نام بوتی است اگر او را در خانه کبوتر اندازد گربه [هرگز] در آنجا نرود فقط تمام شد کتاب
خط: نستعلیق، کا: موهن لعل، تا: 1247ق، جا: مراد آباد؛ اهدایی: رهبری، خرداد 1381؛ جلد: مقوا، 24گ، 15 سطر، اندازه: 15/5×21سم [اهدائی رهبر: 9 -427]
آغاز: برابر؛ انجام: اگر رنگ اسب سرخه یا سبزه باشد ابلق گردد در آزمایش در آمد. تمت
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 14 شعبان 1264ق؛ اهدایی: رهبری، اردیبهشت 1386؛ جلد: میشن مذهب، 49گ، 15 سطر، اندازه: 17/5×27سم [اهدائی رهبر: 9 -426]
mn.-ol a‘māl
محمد مقیم بن عبدالهادی، ق 12 قمری
mohammad moqīm ebn-e ‘abd-ol-hādī(- 18c)
به درخواست: التفات علی خان
تاریخ تأليف: اواخر جمادی الثاني 1137ق
در یک «مقدمه» و دوازده «باب» و «خاتمه»: مقدمه در بیان اصول خمسه؛ باب 1. بیان مسائل طهارت؛ 2. مسائل نماز؛ 3. روزه؛ 4. زکات؛ 5. خمس؛ 6. کفارات؛ 7. آداب و احکام نکاح؛ 8 در بیان اسامی و کنی و القاب و ایام ولادت و وفات حضرت رسول اکرم صلی الله علیه و آله و امامان شیعه و بعضی از روایاتشان؛ 9. احکام شکار؛ 10. حلال و حرام حیوانات و احکام ذبح؛ 11. اعمال ماه و روز نوروز و نیسان ماه رومی؛ 12. احکام اموات؛ خاتمه در فوائد متفرقه.
مشهد؛ گوهرشاد؛ شماره نسخه: 616
آغاز: بسمله جواهر زواهر سپاس بی قیاس و لآلی متلالی ستایش
خط: نستعلیق شیرین، بی کا، تا: قرن 12؛ تملک: ابوالقاسم حسینی میر بلوک شرق؛ مهر: حاج سید سعید؛ کاغذ: هندی، 117گ، 13 سطر (7/5×15)، اندازه: 12×20/5سم [ف: 2 -731]
mn.-ol a‘māl
رساله مفصلی است در دعا و اعمال روزها و ماه ها و سال، حاوی دوازده «باب» و هر باب در چند بخش با عنوان های متفاوت. عنوان باب های این کتاب چنین است: مقدمه در بیان فضیلت و شرایط دعا و ذکر و ادعیه خلا و وضو و غسل شامل پنج سبب؛ باب 1. ادعیه خروج از منزل و دخول آن و دخول مساجد و خروج آن شامل دو تفتن؛ 2. تعقیبات مشترکه نماز و سجده شکر شامل سه عطیه؛ 3. ادعیه صباح و مساء و ادعیه متعلق به هر روز شامل دو فیض؛ 4. ادعیه متعلق به قرائت قرآن؛ 5. آداب ادعیه وقت خواب و بیدار شدن؛ 6. نماز شب و ادعیه رؤيت هلال و نماز اول ماه و نمازها و دعاهایی که مخصوص به وقتی نیست، سه رحمت؛ 7. ادعیه و اعمال هر ماه شامل دوازده مغفرت؛ 8. زیارات حضرت رسول و فاطمه و اولاد ائمه و انبیای سابق شامل دوازده سعادت؛ 9. استخارات و صلوات و دعوات جهت حصول حوائج؛ 10. ادعیه و اعمال سفر؛ 11. ادعیه و اعمال طلب زرق و ادای دین و ... شامل هفت فرج؛ 12. اعمال و ادعیه دفع علتها و مرضها و ... شامل سه نجات ؛ خاتمه: در اعمال روز نوروز و تزویج و نو پوشیدن شامل سه زینت.
قم، گلپایگانی؛ شماره نسخه: 8969/2 -59/189
آغاز: و ضلالت و وصول بمغفرة باعمال و اذکار پردازند بنابر آن از کتب معتبره مثل صحیفه کامله و تحفة الزاير و کافی
از آغاز کتاب تا مغفرت هفتم از باب هفتم در ادعیه و اعمال هر ماه؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ چند برگ از مقدمه کتاب و بخش عمده ای از پایان کتاب افتادگی دارد؛ 115گ (46 -160)، 21 سطر، اندازه: 11×18سم [ف: 8 -4588]
mn.-ol emāmī
امامی طباطبائی، محمد کاظم بن یوسف، ق 14 قمری
emāmī tabātabā’ī, mohammad kāzem ebn-e yūsof(- 20c)
وی در معرفی کتاب آورده است: «و بعد چون برای زائرین کتابی که جامع کلیه زیارات حضرت رسول صلی الله علیه و آله و ائمه اطهار علیهم السلام و سایر امامزادگان و غیر امامزادگان باشد تأليف نشده و کتب زیاراتی که فعلاً موجود است به واسطه شرح روات مفصل و پیدا نمودن مورد زیارات مطلقه و مختصه وقفات خالی از اشکال نبود حقیر این مجموعه شریفه را از کتب معتبره انتخاب و انرا منتخب الامامي نامیدم ابتدا زیارات مطلقه بعد زیارات وقفات و امامزادگان و غیر آن در خاتمه اعمال ماه مبارک رمضان و ادعیه لازمه را قید نمودم». در آخر نسخه سلسله نسب مؤلف تا ائمه اطهار علیهم السلام نوشته شده است.
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 13473
آغاز: الحمدلله رب العالمين و الصلوة و السلام علی سیدنا محمد صلی الله علیه و آله خاتم النبيين و علی وصیه؛ انجام: الحمدلله الذي في جهنم سلطانه الحمدلله الذي لا ملجاء و لامنجی منه الا اليه برحمتك یا ارحم الراحمين.
خط: نسخ، کاتب = مؤلف، بی تا؛ از برگ دوم نسخه حدود 6 برگ ناقص؛ احتمالا مسوده اصلی است؛ جلد: میشن، 97گ، 19سطر، اندازه: 14/5×19/5سم [ف: 15 -502]
mn.-o anvār-e soheylī
وابسته به: انوار سهیلی؛ کاشفی، حسین بن علی (-910ق)
گزیده ای است از برخی قطعات و ابیات نغز و زیبای کتاب انوار سهیلی اثر کمال الدين حسین بن علی کاشفی بیهقی، که به صورتی پراکنده در قالب نظم و نثر (شاید از روی کاتب نسخه) در این مجموعه گرد آمده است با توجه به زمان کتابت نسخه (قرن 11) این گزیده نیز بایستی از همان زمان بوده باشد. انوار سهیلی تحریری است روان با آشنایی آسان از کلیله و دمنه با ابیاتی نغز از ادبیات فارسی کهن که کاشفی آن را در نیمه دوم قرن 9 به درخواست امیر احمد سهیلی و به نام سلطان حسین بایقرا نگاشته است.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 13803/3
آغاز: حکما گفته اند از شش چیز ثبات و بقا توقع نتوان کرد: اول سایه ابر ... دوم دوستی بغرض ... سیم عشق زنان ... چهارم جمال خوب رویان ... پنجم ستایش دروغ ... ششم مال دنیا؛ انجام: هر بنده که او گشت مشرف بسلامت ** البته شود خاص بتشریف سلامت / لطفی کن و بنواز دلم را بسلامی ** زیرا که سلامت همه لطفست و کرامت
خط: نستعلیق، بی کا، تا: حدود قرن 11؛ 10گ (106پ - 115ر)، 15سطر، اندازه: 6×10سم [ف: 35-17]
mn.-ul anwār-il mudī’a fi-l hikmat-iš šar'īya
نسابه، علی بن عبد الكريم، - 800؟ قمری
nassābe, ‘alī ebn-e ‘abd-ol-karīm(- 1398)
مختصری است از کتاب «الانوار المضيئه» سید علم الدين مرتضی علی بن جلال الدين عبدالحمید نسابه از دانشمندان قرن هشتم، که در غیبت حضرت صاحب الزمان علیه السلام نوشته است. این منتخب دارای دوازده «فصل» است: 1. اثبات امامته و وجوده و عصمته بالأدله العقليه؛ 2. اثبات ذلك من الكتاب العزيز؛ 3. اثبات ذلك بالاخبار من جهه الخاصه؛ 4. اثبات ذلك من جهه العامه؛ 5. ذکر والدته و ولادته؛ 6. ذکر غیبته و السبب الموجب لتواریه عن شیعته؛ 7. ذکر طول تعمیره؛ 8 ذکر رواته و وکلائه؛ 9. ذکر توقیعاته؛ 10. ذکر من شاهده و حظی برؤيته؛ 11. ذکر علامات ظهوره علیه السلام؛ 12. ذکر ما یکون في أيامه علیه السلام.(سید احمد اشکوری)
آغاز: بسمله و به نستعین. اخبار منقوله من خط السيد السعيد الكامل علی بن عبد الحميد من کتاب الغيبه اول لفظه رحمه الله فمن ذالك ما صح لی روایته عن الشيخ السيد ابی عبدالله محمد المفيد ...
چاپ: قم، مطبعه خیام، 1401ق، تحقیق سید عبدللطیف کوهکمری خوئی.
[الذريعه 77/16 و 173/12 و 217 و 442/2 -444؛ ریحانه الادب 190/1؛ مصفی المقال 285]
آغاز: برابر؛ انجام: لعدم الحاجه اليها. هذا آخر ما وجد منقولا من خط السيد علی بن عبدالحمید تغمده الله برحمه ... اجمعین.
در فهرست با عنوان «الغيبه» آمده؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 10؛ کاغذ: ترمه، 45گ، 19 سطر، اندازه: 13×18/6سم [ف: 1-389]
قم، مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 648/1
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 2-283]
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 1131/5
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 3-270]
در فهرست با عنوان «الغيبه» و ناشناس آمده؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11 کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج، 156ص (362-517)، 17 سطر (6×18)، اندازه: 16×26سم [ف: 16-155]
آغاز: بسمله الحمدلله واجب الوجود العالم بکل موجود القادر علی ما یشاء من الأفعال؛ انجام: فاهل الإيمان مساکنهم الجنان في رضوان الرحمن مع.
جلد اول در مباحث کلامی و اعتقادی است، منتخبی از این کتاب درباره حضرت صاحب (عجل الله تعالی فرجه الشريف) چاپ شده؛ خط: نسخ، بی کا، تان قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ مصحح، با نشان بلاغ؛ جلد: تیماج، 192گ، 25 سطر، اندازه: 20×30سم [ف: 32-251]
آغاز: بسمله. الحمدلله رب العالمين و الصلاه علی خیر خلقه ... و بهد فهذه نبذه في ذکر القايم؛ انجام: فلم تبلغ شیئا ضربه اخبری فقطعه
در رایانه بدون نام مؤلف؛ خط: نسخ خفی خوش، بی کا، تا: قرن 14[رایانه]
انجام: حتی تمشی المرأه بین العراق و الشام لا تضع قدما الا علی النبات و علی رأسها کلتها ...
در فهرست ناشناس؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ مصحح، محشی؛ جلد: تیماج، 73گ (50پ - 122پ)، 17سطر، اندازه: 12×19سم [ف: 8-37]
آغاز: الحمدلله رب العالمين ... و بعد فهذه نبذه في ذکر القائم الحجه علیه السلام و ذکر امامته و وجوده؛ انجام: لا سیما اذا ترتب علیه صدق القرآن و یکون الدين کله لله، و الحمد لله وحده وصلی الله علی من لا نبی بعده ...
مختصری است از کتاب «الانوار المضيئه»؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ مصحح؛ جلد: تیماج، 73گ (1پ -73پ)، 19 سطر، اندازه: 13/5×23سم [ف: 3-182]
mn.-ul anwār fī tārīx-il a'immat-il athār
ابن همام، محمد بن همام، - 336 قمری
ebn-e hammām, mohammad ebn-e hammām(- 948)
مختصری است در تاریخ ائمه علیهم السلام و نسب آنها و اسماء و کنیه شان و نام پدران و مادران آنها و محل قبور ایشان و غیره. این کتاب احتمالا «منتخب الأنوار» می باشد که مرحوم مجلسی نیز از آن نقل می کند و اصل کتاب الانوار در دست نیست.
آغاز: بسمله، الحمدلله رب العالمين ولاحول ولاقوه الا بالله العلى العظيم ... اما بعد فانی قد رأيت المتقدمين و المتأخرين من شیوخنا قد عملوا في کل فن من علوم سادتنا علیهم السلام کتبا و انی رأيتهم مع ذلك اغفلو أن یجردو تاریخا یذکر فیه مبلغ سنی الأئمه الصادقين علیهم السلام و انسابهم و کناتهم و اعمارهم و اسماء آبائهم الطاهرين و امهاتهم ... و مواضع قبورهم و من استشهد منهم او قتل و من کان من الملوك ...
انجام: و امه یقال لها سوسن و یقال لها نرجس و الاول اصح و اثبت و هو المهدي القائم المنتظر صاحب الزمان علیه السلام.
[الذريعه 412/2 و 413 و 375/22 و 376]
آغاز: برابر
نسخه اصلی: کتابخانه مسجد چهل ستون - زنجان؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: با تاریخ 779ق؛ بعضی از مطالب در حواشی نوشته شده است؛ 12ص (176-187) [عکسی ف: 1-343]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13، واقف: آیه الله سید محمد تقی خاتمی زنجانی، 1382ش؛ جلد: تیماج مذهب، 6گ، 15سطر، اندازه: 14/5×24/5سم [ف: 27-77]
mn.-ul awrād
فیض کاشانی، محمد بن شاه مرتضی، 1006 - 1091 قمری
feyz-e kāšānī, mohammad ebn-e šāh morteza (1598 - 1680)
وابسته به: خلاصه الاذكار و اطمینان القلوب؛ فیض کاشانی، محمد بن شاه مرتضی (1006-1091ق)
به درخواست: علم الهدي محمد (پسر مؤلف)
تاریخ تأليف: 1066ق؛ محل تأليف: اصفهان
گزیده ای است از خلاصه الاذكار او.
آغاز: بسمله. نحمد اللهم علی ما مننت به علینا من اجابه دعائنا ... فیقول ... محمد بن مرتضی المدعو بمحسن ... نقد سالنی ولدی ... محمد الملقب بعلم الهدي ... آن انتخب له ما یعمل بها ویواظب علیه مما یتکرر في الايام و الليالي ... وسمیته بمنتخب الأوراد و رتبته علی ثلثه ابواب
[محجه 15/2 و 31و 40]
شرح و حواشی:
1- زاد العقبي؛ فیض کاشانی، محمد بن شاه مرتضی (1006-1091ق)
آغاز: برابر؛ انجام: وذلك في ایام اقامتنا باصفهان صینت عن الجور و الطغيان . و کتب الفقير إلى ربه ... محمد یدعی علم الهدي ابن محمد المحسن ... انه لما یشاء فعال
خط: نستعلیق، کا: علم الهدي، محمد بن محسن، تا: 1072ق؛ از روی نسخه اصل در 1106؛ مهر: «محمد علیم الهدى علم الهدي محمد 1072»، ابراهیم بن محمد رضای حسینی مورخ 1231، محمد رضا بن محمد صفی حسینی، محمد علی بن محمد باقر مورخ 1213، محمد رضا طباطبایی؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج، 164گ، 17سطر (8×13)، اندازه: 13×21سم [ف: 10-1691]
کا: علم الهدي، بیتا [میراث اسلامی: 5-620]
منتخب البحار (ترجمه) - ادعیه و اذکار رفع امراض
منتخب بحار الانوار - مستدرك الوافي
mn.-u bihar-il anwar (ihtijajat)
وابسته به: بحار الانوار الجامعه لدرر الاخبار الائمه الاطهار؛ مجلسی، محمد باقر بن محمد تقی (1037-1110ق)
انتخاب بخشی از احتجاجات کتاب می باشد و در پایان ابواب البقول نیز آمده است.
قم؛ مسجد اعظم؛ شماره نسخه: 3105/2
آغاز: مما انتخب من کتاب احتجاج البحار من احتجاج النبي (صلی الله علیه و آله): قال في حدیث طویل نقله عن جده الحسين بن علی صلوات الله علیهم واما قاله اليهود فهو ای اليهود؛ انجام: واما ما اورده مبتداً وعاقبه خبره وعلی الأخير یمکن ان یقرء علی بناء المجهول علی الحذف و الايصال
خط: نستعلیق، بی کا، تا قرن 13؛ افتادگی: انجام، مصحح؛ 218گ، 35-49 سطر، اندازه: 20×30سم [ف مخ: 1-251]
mn.-e badī'īyāt-e badīʻ-oz-zaman
بدیع الزمان همدانی، احمد بن حسین، 358-398 قمری
badīʻ-oz-zamān-e hamedānī, ahmad ebn-e hoseyn (970 - 1008)
تهران؛ مروی؛ شماره نسخه: 819/5
بی کا، بی تا، 20گ، قطع: رقعی [ف: -311]
منتخب البرهان - برهان قاطع (منتخب)
mn.-e borhān-ol kefāya
گزیده و منتخبی است از کتاب برهان الكفايه.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 14322/12
آغاز: در احکام طالع مسئله که از کتاب برهان الكفايه نوشته شده در دانستن احوال عمر مردم به نیکی و بدی چون پرسند از عمر خویش؛ انجام: آنگاه دلالت وی قوی باشد و چو اندروتد بود پا بجایگاه نیک و بد دلیل باشد و اگر خداوند رج شمس ...
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: انجام؛ 22گ(215-236)، ابعاد متن: 7×12، اندازه: 10/5×16سم [ف: 36-192]
mn.-u bustān-il ‘ārifin = al-mawāʻi
سمرقندی، نصر بن محمد، - 375 ؟ قمری
samarqandī, nasr ebn-e mohammad(- 986)
وابسته به بستان العارفين؛ سمرقندی، نصر بن محمد (-375ق)
مجموعه ای از مواعظ اخلاقی با عناوین «قال الفقيه رحمه الله» به طرق روایی اوست؛ این نسخه در واقع بخشی از بستان العارفين، سمرقندی بوده باشد که از سوی کسی تلخیص گردیده است. باید افزود که اثری با عنوان «الآداب و السنن» (نسخه کتابخانه آیت الله العظمي مرعشی به شماره 10447) با مؤلفي ناشناخته و نیز اثری با عنوان «الوعظ الثمين في تعمیر اعصار رمضان الثلاثين» (نسخه همان کتابخانه به شماره 11149/2) تأليف میر غنی، محمد عثمان بن سید محمد ابابکر (- 1268ق) با ابوابی شبیه ابواب این اثر قابل مطالعه و بررسی است؛ لیکن ساختار کلی آن دو اثر اندکی متفاوت است. به هر تقدیر ابواب موجود این اثر عبارتند از: باب الاخلاص و ترک الريا؛ باب هول الموت و شدته؛ باب عذاب القبر؛ باب أهوال یوم القيامه.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 497/3 کر
آغاز: بسمله، باب الاخلاص و ترك الريا؛ تمم بالخیر قال الفقيه ابواللیث نصر بن محمد بن ابراهیم السمرقندي رحمه؛ أخ ابو العباس محمد بن الفضل بن أنيف قال ح ابراهیم بن یوسف قال ح اسماعیل بن جعفر عن عمرو مولی المطلب المدني عن عاصم عن محمود بن لبید رضی الله عنهم أجمعين إن النبي صلی الله علیه و سلم قال إن أخوف ما أخاف علیكم الشرك الأصغر؛ قالوا و ما الشرك الأصغر یا رسول الله قال الرياء؛ انجام: قالوا فالواجب علی کل سلام أن یستعیذ بالله من عذاب القبر و أن یستعد للقبر بالأعمال الصالحه قبل أن یدخله فیه فإنه قد سهل ...
خط: نسخ تحریری، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: انجام؛ محشی؛ 39گ (37پ -75پ)، 12 سطر، اندازه: 10/5×15/5سم [ف: 2/ 40-306]
mn.-ul basa'ir = majmu'e-ye montaxabe
بحرانی، حسن بن سلیمان، ق8 قمری
bahrānī, hasan ebn-e soleymān(- 14c)
همدان؛ مدرسه غرب؛ شماره نسخه: 4795/2
خط: نسخ، کان محمد اسمعیل همدانی، تا: 5 جمادی الاول 1303ق؛ قطع: ربعی [رشت و همدان: ف: -1559]
منتخب بصائر الدرجات - بصائر الدرجات (مختصر)
منتخب البيان - منتخب اللباب
mn.-e bīst va do kalame az towrāt
گزیده 22 کلمه از کتاب تورات است که به حضرت محمد مصطفی (صلی الله علیه و آله و سلم) نسبت داده شده است. نکته بسیار مهم در این گزیده گویش و ادبیات به کار رفته در آن است که به نظر می رسد بر گرفته از آثار فارسی مربوط به قرن 6 یا 7 است. همچنین در این گزیده نوع نگارش آن دوره رعایت شده که قابل توجه و بررسی است. به نظر می رسد این اثر بخشی از کتابی باشد که در قرن های یاد شده تأليف گردیده و یا ترجمه شده است.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 13830/3
آغاز: قال رسول الله صلی الله علیه و آله و سلم: انتخاب کردم بیست و دو کلمه از توریه نباشد هیچ گنجی سودمند تر از علم و نباشد هیچ مالی باسودتر از حلم؛ انجام: و اگر توانگری بودی و درویشی نبودی هرگز کسی بدرگاه من نیامدی و مرا نخواندی و اگر بهشت بودی و دوزخ نبودی هرگز کسی از من نترسیدی.
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13، 5گ (327-331پ)، 17سطر، اندازه: 9×15سم [ف: 35-114]
mn.-ut tājī
صابی، ابراهیم بن هلال، 3313 - 384 قمری
sābī, ebrāhīm ebn-e helāl (926 - 995)
یا منتزع از جزء اول از «التاجي في أخبار الديلميه» از تأليفات ابی اسحاق ابراهیم بن هلال الكاتب.
تهران؛ مینوی؛ شماره نسخه: 301/3 بخش 3
بی کا، بی تا؛ نسخه ای است یمنی و به خط دیگر تا برگ 16ر سپس گزیده است از کتاب های دیگر تا برگ 19 [ف: -139]
mn.-ot tajārob-e ‘abbāsī
نوری اسفندیاری، عباسقلی، 1270- قرن 14 شمسی
nūrī esfandyārī, “abbās-qolī (1891 - 20c)
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 12741
آغاز: آینه حق نما شفیع روز جزاء؛ انجام: تفسیر ما نیا دیوانگی است
خط: نستعلیق شکسته، کا: نوری، عباس علی، بی تا، افتادگی: آغاز [الفبائي: -556]
mn.-ot tajrīd fi maʻrefat-et tajvīd = tajvīd-e qor'ān
قزوینی، محمد طاهر بن محمد مؤمن، ق 12 قمری
qazvini, mohammad taher ebn-e mohammad mo'men( - 18c
اهدا به: میرزا گرگین
قواعد علم تجوید را از چند کتاب مشهور در یک «مقدمه» و چهارده «فصل» و یک «خاتمه» گرد آورده است. در الذريعه (381/22) کتاب حاضر را مختصر کتاب «التجريد في معرفه التجويد» خود مؤلف می داند.
آغاز: بسمله، حمدی که قاریان خوش الحان و حاملان کلام ملک علام در هر صبح و شام بگذارش آن قیام و به لوازم ستایش آن اقدام ورزند.
انجام: و این فقیر بتوفیق علیم خبیر این تأليف را بمقوله ختامه مشک بکلام میمنت انجام آن پیشوای خاص و عام ختم و اتمام نمود که اللهم اشرح بالقرآن صدری ... ختم الله بالسعاده احوالنا و صیر بالائمه مصیرنا و مالنا قد تم.
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: سلخ رجب 1223ق؛ جلد: تیماج مذهب، 45گ (1پ 45پ)، اندازه: 10×15سم [ف: 2-244]
بی کا، تا: 1271 ق [د.ث. مجلس]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: احمد بن محمد طاهر، تا: 1226-1232ق؛ جلد: تیماج، 6گ (155ر-160پ)، اندازه: 15×21سم [ف: 5-220]
آغاز: برابر؛ انجام: ... باید که در میان تکبیر و تهلیل وقف نکند هر چند که نقضی بوجوه سبعه ندارد اما متابعت روایت اولاست
خط: نسخ تعلیق، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ 45گ، 12سطر، اندازه: 11×17سم [ف: 1-191]
منتخب التجويد - تجوید القرآن
mn.-ot tajvīd
زعفرانی، محمد بن مرتضی، ق14 قمری
za'ferānī, mohammad ebn-e mortezā(- 20c)
رساله مختصر مفیدی است غبر مبوب در عمده مباحث تجوید که عناوین مندرجات در صدر اوراق به شرح زیر کتابت شده است: «معنی تجوید، رموز وقوف، استعاذه، بسمله، مخارج حروف، صفات حروف، احکام راء، ادغام، حروف مد و سبب آن، در همزه وصل و قطع، اسامی قراء، کلمات مشکله به ترتیب سوره شریفه و احکام مد».
آغاز: بسمله، حمدله، بدانكه تجوید بمعنی نیکو خواندن و نیکو ادا نمودن حروف و جید خواندن موقوف است
آغاز: برابر؛ انجام: یک اشباع دیگر هم در کلمه موجود میشود که ضمیمه
خط: نستعلیق تحریری، کاتب = مؤلف، بی تاب نسخه مسوده اصلی است؛ جلد: مقوا، 34گ، اندازه: 10/5×16/7سم [ف: 23-183]
آغاز: برابر
در فهرست ناشناس آمده؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ قطع: جیبی [چهار کتابخانه مشهدف: -27]
mn.-ot tajvīd
مشتمل بر «مقدمه ای و چهارده «فصل» و یک «خاتمه»
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 15470/1
آغاز: ... از بیابان عدم به شهرستان وجود ثابت قدم گردانیده ... مقدمه در بیان ترغیب تجوید قرآن مجید؛ انجام: مخرج قاف بیخ زبان است و آنچه بالای اوست از کام واو
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ 10گ (1ر -10پ)، 121 سطر، اندازه: 11/8×16/7سم [ف: 43-111]
منتخب التحفه - تحفه الاخوان
mn.-ut tuhfat-is sadiya
عماد الدين شیرازی، محمود بن مسعود، - 984؟ قمری
'emād-od-dīn-e šīrāzī, mahmūd ebn-e masóūd(- 1577)
وابسته به: تحفه سعدیه = شرح کلیات القانون؛ قطب الدين شیرازی، محمود بن مسعود (634-710ق)
تاریخ تأليف: 28 جمادی الثاني 970ق
بنابر تصریح مؤلف این رساله گزیده ای از شرح کلیات علامه قطب الدين شیرازی است. آنچه از فصول در این نسخه آمده چنین اند: [فصل] في القوه الفصل الخامس في القوى النفسانيه المدركه الفن الثاني: بیان انحصار الأمور الخارجه عن الطبع ؛ احوال بدن الإنسان عند جالینوس ثلث؛[فصل] في اقسام الحاله الثالثه : [فصل] في اقسام المرض. متأسفانه مشخص نگشت آنچه که به عنوان پایان در برگ 235پ آمده حقیقتا در پایان رساله بوده و برگ های نسخه دچار پراکندگی گشته یا چون دیگر آثار مؤلف چند آغاز و پایان جداگانه داشته است؟
[دانشنامه ادب فارسی 1833/4]
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 16151/5
آغاز: في القوه. ان لفظ {القوه} وضعت في العرف العام بازاء المعنى الذي به یصدر عن الحيوان افعال شاقه لیست بکمیتها و لأبكيفيتها ... الوجود عن الحيوان و ضده یسمی الضعف؛ انجام: بل المدرك في الحقيقه القوه الحاله في الروح ... لکنها متی لاقت الشيخ ... قسم حصل منه هناك ادراك ...
خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: اواخر قرن 10؛ افتادگی: انجام؛ جلد: چرم مذهب، 40گ (199ر - 238)، 25 سطر (10×16)، اندازه: 12/5×18/5سم [ف: 41-98]
montaxabat-oš šavāhed-eš šeʻrīya fe-l aš‘ār-el ‘arabīya
مدرس شیرازی، عبدالله بن علی اشرف، ق 14 قمری
modarres-e šīrāzī, ‘abd-ol-lāh ebn-e ‘alī ašraf(- 20c)
بعضی از شواهد شعری که در مغنی و سیوطی و مطول و کتاب های دیگر به کار رفته و از حیث ترکیب یا معنی احتیاج به بیان و توضیح داشته در این کتاب به ترتیب حروف آغاز آنها به عربی شرح شده پس از آن به فارسی با عناوین «یعنی» توضیح داده می شود. این رساله به جهت فرزند ارجمند آقا خلیل و دیگر فرزندان تأليف شده و مجموعاً 179 شاهد را شرح کرده است.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 10595/1
آغاز: الحمد لله رب العالمين ... چون چند روزی از زمان بعارضه بروز دردها و مفاصل گرفتار، انجام: و گفته است که این کتاب البهجه المرضيه در شرح ألفيه است و اسیوط کفلوس بدره بصعید مصر
کاتب = مؤلف، بی تا؛ جلد: تیماج، 66گ (3پ-68پ)، 12سطر، اندازه: 11×16/5سم [ف: 27-69]
mn.-ut taşānīf
کاشانی، محمد بن مرتضی، - 1115 ؟ قمری
kāšānī, mohammad ebn-e morteza(- 1704)
تاریخ تأليف: جمادی الاول 1111ق
نورالدین کاشانی در این نامه کتاب هایی را که برگزیده و خوانده بود برشمرد و در دیباچه آشکار داشت که علم دین برتری دارد و باید کتاب ها رانگاهداری نمودو مطلب های علمی را نوشت. آن گاه گفت که من چندین سال به فراهم آوردن کتاب ها پرداختم و راز کتاب و سنت را بشناختم. خواستم نغز حکمت را بیاموزم و از گفتگوی ها دور باشم پس از هر هنری به یکی دو سه کتاب بس کردم. این بود که قرآن را برگزیدم و از تفسیرهای ظاهری آن «صافی» استاد و عم خود محمد محسن بن مرتضی که آن هم دراز بود خواستم کوتاهش کنم. تفسیر باطن قرآن و احکام آن را در نوشته های دانشمندان پراکنده دیدم. از کتاب های اعمال دینی «اهم مایعمل» عم و استادم را یافتم و خود هم «روح الارواح و حیاه الأشباح» در دعاها نوشتم. او باز از صحیفه کامله سجاد یا زبور آل محمد و «ذریعه الضراعه» استاد (طاب ثراه) و «مفاتیح الاحكام» استاد که برگزیده است یاد می کند و می گوید که «کتاب التفكر» یا «مصفاه الأشباح و مجلاه الأرواح» در توحید و اخلاق و نیز «مبدأ و معاد» یا «الحقائق القدسيه و الرقائق الانسيه» در فلسفه و عرفان که در آننوشته های پیشینیان گزیده شده است نوشتم سپس «الكلمات النوريهو الايات السريه»
که در آن رازهایی نو گنجاندم. آنگاه به «الواردات القلبيه في معرفه الربوبيه» استاد استادم (شیرازی) که بسیار شیوا و روشن و راز خدایی در آن است، برخوردم و آنرا با دو کتاب پیش در یکجلد کردم تا به آسانی بتوان نگاهداشت. از ترانه های عشقی و عرفانی گزین ها کردم و در جنگ «منتخب الاشعار» نوشتم. او باز از «نخبه» خود در فقه و کلمات طریفه در منشأء اختلاف آراء امت مرحومه و «بشاره الشيعه» در چهل مژده برای شیعه از روی یک آیه قرآن و «تنویر القلوب» در برتری حکمت پیامبران و پیشوایان و «رساله الانصاف» نام می برد و می گوید که همه یا بیشتر اینها به روش خاندان پیامبر است چه هر چه جز آن باشد بیهوده خواهد بود. (دانش پژوه)
آغاز: بسمله، الحمدلله الواحد الاحد الفرد الصمد الذي لم یلد و لم یولد ولم یکن له کفوا احد ... و بعد، فیقول: ... ان الله سبحانه کما انه وحدانی الذات، وحدانی الصفات، وحدانی الافعال، کذلك یجب لخلیقته و هو الانسان السالك سبیل ربه أن یکون من الموحدين
انجام: لاتفرق بیننا و بینهم طرفه عین ابدا برحمتك یا ارحم الراحمين و بکر مك یا اکرم الاكرمين.
[دلیل المخطوطات 263/1؛ تفسیر المعين، از انتشارات کتابخانه آیت الله العظمي مرعشی نجفی (رحمه الله علیه)، قم: 18/1 - 31؛ طبقات اعلام الشيعه قرن 12: 792؛ معادن الحكمه في مکاتیب الأئمه با مقدمه آیت الله العظمي مرعشی 33]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کاتب = مؤلف، تا: 1114ق؛ آنرا از روی اصل نوشته و مقابله نمود [ف: 3-500]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: اواخر قرن 12؛ محشی؛ 4گ (334پ - 337ر)، 27 سطر، اندازه: 12/5×23سم [ف: 37-399]
آغاز و انجام: برابر
خط: تعلیق، بی کا، بی تا؛ 8گ (163پ - 170ر) [ف: 3-500]
آغاز: برابر
کا: محمد بن محمد بوانی شولستانی، بی تا [دلیل المخطوطات: 1-263]
منتخب التعزيه - منتخب الروضه
mn.-ut tafāsīr
شوشتری، محمد بن علی، ق 12 قمری
šūštarī, mohammad ebn-e ‘alī(- 18c)
تاریخ تأليف: 22 رمضان 1126ق؛ محل تأليف: شوشتر مسجد حسین قصاب
بر گرفته شده از تفاسیر مجمع، کشاف، نیشابوری، بیضاوی و از کتاب های کافی، عیون، مناقب شهر آشوب، اکمال، احتجاج و ... .
آغاز: سوره السبا. المجمع عن ابی عبدالله علیه السلام قال من قراء الحمدين جمیعا سبا و فاطر في لیله لم یزل لیلته في حفظ الله و کلاء ته فان قراهما في نهاره لم یصبه في نهاره مکروه و اعطی من خیر الدنيا و خیر الآخره ما لم یحظر علی قلبه و لم یبلغ مناه. بسم الله الرحمن الرحيم الحمدلله الذي معناه قولوا الحمدلله و هو تعریف لوجوب الشكر علی نعم الله سبحانه و تعلیم لکیفیته الشكر
جزء دیگری است از آن، از سوره سبا تا آخر قرآن؛ خط: نسخ و نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: قرن 12؛ با قلم خوردگی، مصحح؛ واقف: حاج سید سعید؛ جلد: مقوا، 147گ، 23-31 سطر (14×21/5)، اندازه: 19/5×27/5سم [ف: 1-115)
آغاز: بسمله عن ابی الحسن الرضا (علیه السلام) قال نزلت الانعام جمله شیعها سبعون الف ملك لهم زجل بالتسبیح ... بسمله الحمدلله خلق السموات و الأرض البيضاوي اخبر بانه تعالی حقیق بالحمد ... از اول سوره انعام تا اسراء؛ خط: نسخ و نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: 22 رمضان 1126ق، جا: شوشتر مسجد حسین قصاب؛ با قلم خوردگی؛ واقف: حاج سید سعید کاغذ: اصفهانی، 141گ، 29 سطر (14/5×23/5)، اندازه: 19/5×28/5سم [ف: 1-106]
mn.-ot tafāsīr
تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 21152
بی کا، تا: قرن 12؛ خریداری از رضا شیخان [رایانه]
mn.-ot tamāsīl
کرمانی، علی اکبر بن عبد العالي، ق13 قمری
kermānī, ‘alī akbar ebn-e 'abd-ol-‘ālī(- 19c)
تاریخ تأليف: 1269ق
داستان ها و افسانه های مذهبی و تاریخی در آن گرد آمده است. در دیباچه آن می گوید: «من علی اکبر پسر عبد علی کرمانی که از میهن خود به شهر کرمانشاه افتاده، گرفتار زن و فرزندم بودم در هنگام بیکاری به گردآوری و نگارش کتاب منتخب نور العيون و این کتاب منتخب التماثيل که از پند و موعظه خالی نیست پرداختم». از دانشمندان کرمان در قرن سیزدهم چند تن نام علی اکبر دارند: 1. علی اکبر زرندی کرمانی که در تاریخ 16 ربیع الاول 1322ق فهرستی بر مجالس المؤمنين چاپ تهران 1299 ق در 10 صفحه نگاشته و گزارش زندگی قاضی نور الله را از روضات در آغاز آن نهاده (نسخه نزد آقای سید محمد هاشمی کرمانی در تهرانست)؛ 2. ملا علی اکبر کرمانی پیشنماز مسجد جامع کرمان (-1321ق)؛ 3. علی اکبر کرمانی، که در تاریخ کرمان احمد علی خان از دانشمندان آغاز قرن سیزدهم شناخته شده؛ 4. علی اکبر زمانی دانشمندی که در 1254ق از کرمان به یزد تبعید شد و از آنجا به تهران و مشهد رفت و در اینجا در 1275 ق درگذشت، و گویند دولت او را مسموم کرد؛ 5. علی اکبر کرمانی که به حاج واعظ نامبردار بوده، و پسرش محمد حسین در پایان قرن سیزدهم در سامراء شاگرد میرزا حسن شیرازی بوده است. نگارنده منتخبالتمائیل که شاید پسین ایشان باشد، در این کتاب که به خامه خود اوست غلط املائی بسیار دارد. در پایان کتاب نامه امیر معصوم جان بیگی - این مرد همان امیر معصوم ملقب به شاه مردان و مشهور به جان بیگی است که سر جان ملکم در پایان باب بیستم تاریخ خود (چ بمبئی -1323 ق ج 2ص 132) گزارش زندگی او را آورده است - فرمانفرمای ماوراء النهر را که در تاریخ شعبان هزار و دویست و دو هجری برای مجتهدان و خانهای خراسان نگاشته، آورده است و سپس پاسخی را که آقا محمد رفیع پسر عبدالوهاب، به دستور امیر محمد خان به او فرستاده، آورده است، ولی پاسخ را به پایان نرسانیده است. نامه آن سنی و پاسخ این شیعی پر است از ناسزاگویی های مذهبی، و تهدید به کشتارهای دسته جمعی، و ویران کردن شهر ها و جز آن. (علینقی منزوی)
آغاز: سپاس بی حد و ستایش بی عدد، بی مثلی را سزاست ...
[فهرستواره منزوی 479/1]
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 898/3
آغاز: برابر
کاتب = مؤلف، بی تا؛ محشی، در پایان نسخه بخامه همین علی اکبر چند مجلس روضه خوانی و چندین بیت نوحه سرایی نوشته شده است. و نیز از انشای این کتاب پیداست که نگارنده اش روضه خوان و واعظ بوده؛ جلد: تیماج مشکی، 62گ (114-176)، 31سطر ریز (10×16)، اندازه: 15×21سم [ف: 2-265]
منتخبه من اللؤلويه في بیان احوال المشايخ و ضبط کتبهم - لؤلؤه البحرين (منتخب)
mn.-u tārīx-il islām
وابسته به تاریخ الاسلام و طبقات مشاهیر الاعلام = تاریخ الاسلام للذهبی؛ ذهبی، محمد بن احمد (673-748ق)
منتخبی از طبقات پنج و ششم و هفتم تاریخ الاسلام ذهبی است.
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 21942
آغاز: من تاریخ الاسلام للذهبی. الطبقه الخامسه ثم دخلت سنه 41 ویسمی عام الجماعه لاجتماع الأمه فیه علی خلیفه واحد؛ انجام: صعصعه بن صوحان بن حجر العبدي الكوفي ... خطیبا مفوها واجه عثمان بشی فابعده الى الشام
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ محشی؛ اهدایی: رهبری، فروردین 1374؛ جلد: تیماج مذهب، 48گ (1پ-48ر)، اندازه: 14×19سم [اهدائی رهبر: 8-466]
mn.-u tārīx-il xulafā'
وابسته به: تاریخ الخلفاء؛ سیوطی، عبدالرحمن بن ابی بکر (849-911)
گزیده کوتاهی از تاریخ الخلفاء سیوطی است.
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 28009
آغاز: اولیات الخلفاء. قال بعض العلماء اول من ولی الخلافه و الوحي؛ انجام: مات المستنجد یوم السبت رابع عشر المحرم سنه اربع و ثمانین و ثمان مائه
خط: نستعلیق تحریری، بی کا، تا: قرن 14؛ اهدایی: رهبری، دی 1380؛ کاغذ: کشمیری، جلد: تیماج مذهب، 10گ (1ر-10پ)، اندازه: 19×29سم [اهدائی رهبر: 8-467]
منتخب تأويل الآيات الظاهره في العتره الطاهره - کنز جامع الفوائد و دافع المعاند
mn.-e tabserat-ol mo’menīn
وابسته به: تبصره المؤمنين؛ حکیم مؤمن، محمد مؤمن بن محمد زمان (- قرن 11)
گزیده ای است از کتاب تبصره المؤمنين حکیم محمد مؤمن بن محمد زمان حسینی تنکابنی در کلام و اصول دین در 12 «فصل». اصل تذکره المؤمنين نیز در 12 فصل و خاتمه است.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 15063/1
آغاز: این منتخبیست از رساله تبصره المؤمنين من تأليف محمد مؤمن الحسيني الطبيب التنكابني که در باب حقیقت طریقه مشایخ صوفیه نوشته. فصل اول در اثبات طریقت؛ انجام: و بوحدت وجود اکثر علمای حقه قایلند اما نه بمعنی که حضرت آخوندی فهمیده اند.
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ مصحح، کاتب نسخه از شاگردان محمد بن حسن حر عاملی صاحب وسائل الشيعه (-1104ق) بوده و برخی از مطالب این مجموعه را در حیات استادش کتابت کرده؛ 24گ (1-24)، 15 سطر، اندازه: 8×13سم [ف: 38-150]
mn.-e tajārob
دهلوی، هاشم علی
dehlavī, hāšem ‘alī
داروها است به ترتیب تهجی.
تهران؛ مفتاح؛ شماره نسخه: 301
آغاز: حمدله ... و بعد بر ارباب ذکاء و فطنت محقق یاد
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ ناتمام، قطع: ربعی [نشریه: 7-299]
mn.-e tajvīd
قندهاری، محمد بن عبدالحسین
qandehārī,mohammad ebn-e ‘abd-ol-hoseyn
مختصری از قواعد تجوید است: «پس ... اصل ضروریات و مطالبات و صحیحات قرائت را به توفیقات خداوندی و اعانت اهل بیت رسالت پناهی ... این احقر ... از قلت فهم و کثرت جهل خود این نسخه شریف را منتخب نموده که افاده فیض آن بر کافه مکلفین حاصل گردد ... پس بناء علی هذا این نسخه شریفه لب لب است در دانستن مخارج حروفات بیست و نه گانه و مجملی است از مفصل و مختصری است از مطول در بیان دانستن مخارج حروفات و تحقیقات و تقریبات و صفات ذاتی و عرضی و صفات شرط کمالی که به جهت هر یکی می باشند و آن چه ضرور است بر جمیع مکلفین از خواص و عوام». شامل پنج «فصل»: 1. تحقیقات مخارجات حروفات است و آن چه ضرور است دانستن آن و رشته میزان و صحت تکلیفات قرائت می باشند؛ 2. بیان دانستن تنوین و نون ساکنه؛ 3. بیان ام ادغام؛ 4. بیان دانستن ام مدات؛ 5. بیان دانستن محسنات و معایبات قرائت.
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 10697/1
آغاز: الحمدلله رب العالمين و العاقبه للمتقین و الصلوه ... اما بعد بدان عرف الله حقایق التعبير و التأويل که بعد از معرفت و تصدیق توحید حضرت واجب الوجود بالذات؛ انجام: که مکلفین از رشته این نسخه شریفه تخلف ننمایند و در حین مطالعه این خاطی مجرم را به طلب مغفرت سرافراز نمایند الحمدلله رب العالمين
خط: نستعلیق، بی کا، تا: دوشنبه 12 شوال 1340ق؛ محشی؛ 22گ (1پ -22پ)، ابعاد متن: 14×8، اندازه: 10/5×17/5سم [ف: 20-205]
mn.-u taħrīr-i usūl-il hindisa wa-l hisāb = talxīs-u tahrir-i usul-il hindisa Wal hisab-il = mn.-u tahrir-i uqlīdis = talxış-u tahrīr-i uqlīdis
محقق قندهاری، حبیب الله بن فیض الله، - 1265 قمری
mohaqqeq-e qandehārī, habīb-ol-lāh ebn-e feyz-ol lah( - 1849)
وابسته به تحریر اصول اقلیدس = تحریر اصول الهندسه و الحساب؛ نصیر الدين طوسی، محمد بن محمد (598-672ق)
گزیده ای است از کتاب «تحریر اصول الهندسه» یا «تحریر القليدس» خواجه نصیرالدین طوسی. قندهاری، از عالمان بزرگ افغانستانو صاحب تأليفات بسیاری است.
[دانشنامه ادب فارسی 319/3]
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 15914/1
آغاز: سبحان من تقدست سرادقات جلاله عن احاطه حدود الصور و الاشكال ... و بعد، فیقول العبد ... لما کان اقلیدس الصوري المحتوى علی اصول الهندسه و الحساب؛ انجام: ثم انه یمکن وقوع الكره في المجسمات الخمسه بان یماس محیطها کلا من قواعدها علی نقطه، و الحمدالله علی الانمام و علی تمام ما اسبغ علینا من الانعام ... إلى قیام الساعه و ساعه القيام
در آغاز، و 2 برگ، شامل بخشی از مقاله نخست کتابی در هندسه و حساب و یک برگ مطالب پراکنده در پایان نسخه آمده؛ خط: نسخ، کاتب = مؤلف، تا: سه شنبه غره رجب 1258ق؛ مصحح، محشی؛ 72گ (1-72)، 30-31سطر، اندازه: 11×25سم [ف: 40-382]
منتخب تحریر اقلیدس - منتخب تحریر اصول الهندسه و الحساب
منتخب تحفه الزائر - تحفه الاخوان
mn.-e tohfat-oz zā’er
وابسته به: تحفه الزائر؛ مجلسی، محمد باقر بن محمد تقی (1110-1037ق)
گزیده ای است از کتاب تحفه الزائر علمه مولی محمد باقر مجلسی که بخشی زیارات حضرت امیر المؤمنين علی علیه السلام را همراه زیارت جامعه کبیره در بر دارد.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 14562
آغاز: بسمله، الحمدلله رب العالمين ... اما بعد، در بیان زیارات متعلقه به حضرت امیر المؤمنين و سید الموحدين سلام الله علیه و علی أولاده الطاهرين ... آنچه غواص بحار علوم ائمه اطهار مرحوم مجلسی ... در تحفه الزائر جمع فرموده و آن زیارات بر دو قسم است، اول: در زیارات مطلقه آن حضرت است؛ انجام: و انصره و انه وصیه و وارث علمه و موضع سره و أحب الخلق اليه فالبغه عنا السلام و رد علینا منه السلام یا أرحم الراحيمن
خط: نسخ معرب، بی کا، تا: قرن 13؛ مصحح، این نسخه را مرحوم آیت الله حاج سید فخرالدین حسین بن سید محمد بن میرزا محمود طباطبائی حسنی حسینی بروجردی برای خودش استنساخ نموده؛ مهر: «فخر الدين حسین بن محمد الطباطبائي» (بیضوی)، «فخر الدين حسین بن محمد الحسني الحسيني الطباطبائي 1323» (بیضوی)؛ جلد: تیماج، 95گ، 12سطر (6/5×12/5)، اندازه: 10/5×17سم [ف: 36-582]
mn.-e tohfat-os sālekīn = mn.-e tahqiqāt-e xāje mohammad-e pārsā
وابسته به تحقیقات؛ پارسا، محمد بن محمد (739-822ق)
گزیده تحقیقات یا گزیده تحفه السالكين خواجه محمد بن محمد پارسا است که از سوی شخصی ناشناس انجام شده است. کتاب مفصل عرفانی است به نثر ملمع فارسی و عربی، از عارف شهیر خواجه محمد پارسا. این کتاب بدون باب و فصل بوده و در آن مطالب مهم عرفانی به صورت پراکنده مورد بحث قرار گرفته، که عنوان برخی مطالب آن چنین است: مقدمه الكتاب، شرح اسماء الحسني، در بیان شرح اسم اعظم، در بیان مظهر نور محمدی، در بیان مظهر اسم مضل، در بیان انقسام اسماء، در بیان حقیقت محمدی، در بیان حقیقت قرآن، در بیان نوشیدن خون حجامت مبارک، در بیان کلمات مقطعات، در بیان علم اليقين، در بیان مراتب ثلاثه توحید، اوصاف ازل را نهایت نیست، در بیان شرح سوره کوثر و اخلاص، در بیان قرائت قرآن و افضلیت آن، در بیان ذکر کلمه طیبه و خواندن قرآن، در بیان طریقه خواجگان نقشبند و بیان اذکار و مداومت بر آن و اذکار لا اله الا الله، در بیان اذکار که کلمه مدد انفاس و بیان اذکار و درجات آن، در بیان ذکر حالی و جمالی و جلالی، در بیان مراقبه و حضور قلب، در بیان مرد حقیقی و بیان ذکر به اخلاص، در بیان سالک باید همیشه ذاكر باشد، در بیان درجات توحید هر سه قسم و بیان آنکه یکصد و چهارده
کتاب قدیم است، در بیان فناء الفناء، علامات صدق، در بیان فعل اختیار در کسب، در بیان بیداری ملکوت، در بیان امر بالمعروف و نهی از منکر و ضعف ایمان، در شرک خفی، در بیان آنکه بنده هر چند قرب حاصل کند اوامر از او ساقط نمی شود، در بیان واردات و خاطرات، در بیان قدم راسخ در علم، در بیان زهد و تقوی، در بیان صبر، در بیان شکر، در بیان علم و لذت آن، در بیان یقین و توکل، در بیان سبب و علاج از مرض و بیداری، در بیان خوف و ثمرات آن، در بیان عفت ورع و تقوی، در بیان خوف و رجا، در بیان حجت در محبت، در بیان تفاوت دیدار به حسب درجات، در بیان معراج نبی، در بیان خلوت و ذکر سالک، در بیان حیرت و سکر، در بیان مقام قلبی و روحی، در بیان مکاشفات روحانی، در بیان کشف ذاتی و صفت آن، در بیان تجلی حق بر سالک، در بیان اهل تناسخ و بطلان آن، در بیان خاتمه الكتاب، در بیان ملامتیه و مقام تفرقه، در بیان سعادت و شقاوت نفس.
چاپ: هند، دهلی، ناشر افغانی دارالکتب، 1970 میلادی، به اهتمام حاج سید علی احمد شاه هروی ملقب به احمدی تاجر کتب در بلده هرات افغانستان.
[میراث مشترک ایران و هند: 2-172]
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 15893/13
آغاز: نفس ناطقه چون با همگی قوای روحانی و جسمانی متوجه حضرت الهيت شود که آن را سفر گویند و ملازم عتبه عبودیت گردد؛ انجام: و هر کسی را بقدر مرتبه او دیدار باشد در آخرت او زا. انتهی الكلام في هذا المقام و الله ولی التوفيق
خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ مصحح، محشی؛ مهر: «ا ابوالحسن ادرکنی» (مستطیل)؛ جلد: چرم مذهب، 24گ (146-169)، 23سطر (8×19)، اندازه: 16×30سم [ف: 40-342]
منتخب تحفه سامی - تذکره شعرا
منتخب تحفه الصلوات - فضل الصلوات
منتخب تحفه قطب شاهی - تحفه قطب شاهی
mn.-e tohfat-ol majāles va montaha-l āmāl
مطالبی است که مؤلف از تحفه المجالس و منتهی الامال و برخی کتاب های دیگر انتخاب نموده و بیشتر مطالب در معجزات و حالات خاندان عصمت و طهارت می باشد.
قزوین؛ امام صادق؛ شماره نسخه: 1211
آغاز: بسمله در بیان معجزات حضرت سیده النساء فاطمه زهرا سلام الله تعالی؛ انجام: که اسامی مارا در دفتر عزادارانش ثبت و ضبط نماید یا رب العالمين
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن اخیر، مجدول؛ جلد: مقوا، 80گ، 19سطر، اندازه: 17/5×22سم [ف: 2-33]
mn.-u taħqīq-iz zawrā’ = mn.-u š.-iz zawrā’
وابسته به: شرح الزوراء = شرح زوراء الكاشفه = تحقیق الزوراء؛ الاري، کمال بن محمد (- قرن 10)
گزیده ای است از شرح کمال الدين محمد بن فخر بن علی لاری بر رساله زوراء محقق دوانی و نیز بر شرح دوانی بر رساله زوراء. نام اصلی شرح الزوراء لاری، تحقیق الزوراء می باشد.
[الذريعه 303/13 و 63/12؛ کشف الظنون 957/2؛ احیاء الداثر 233]
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 15810/2
آغاز: الحمد لذاته لئلیه بذاته، الضمير الاول راجع الى الحمد و کذا الثاني و ضمیر بذاته راجع الى [الولي] ... و الصلوه منه علی المرتبه الجامعه لجمیع صفاته، و الرحمه عباره عن افاضه الخير و الكمال ... اعلم أن المحققين من اهل الكشف تتبعون الحيوه و العلم و القدره و الكلام و غیرها؛ انجام: با مدعی نگوئید اسرار عشق و مستیتا بی خبر بمیرد از درد خود پرستی. قد اخذت هذه الفرايد المتفرقه من شرح کمال بن محمد بن فخر بن علی اللاري علی الرساله الموسومه بالزوراء للمحقق العارف جلال الدين محمد الدواني رحمهما الله [تعالی].
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ مصحح، محشی؛ 5گ (26-30)، 22 سطر، اندازه: 8×15سم [ف: 40-199]
mn.-e tahqīq-oz zawrā' = š.-e r.-ye al-hawrā' va-z zawra"
وابسته به: شرح الزوراء = شرح زوراء الكاشفه = تحقیق الزوراء؛
لاری، کمال بن محمد (- قرن 10)
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 17018/4
آغاز: حین ان المتكلمين قالو العلم قدیم و التعليق ذلك العلم القديم بالمعلومات الحادثه حادث؛ انجام: آنجا محض هستی و کمال است. غبار عدم را هیچ وجه راه به طرق به آن ساحت مقدسه نیست، مضی و استقبال نخواهد بود. انتهی کلامه.
خط: نسخ تحریری، بی کا، تا: 918ق؛ جلد: چرم، 4ص (136-139)، اندازه: 12×18سم [ف: 1/47-148]
منتخب تذکره الائمه - گزیده تذکره الائمه
mn.-e t.-ye meftāh-ol falāh
حسینی استر آبادی، محمد صادق بن محمد رضا، ق13 قمری
ebn-e sādeq hoseynī estarābādī, mohammad mohammad rezā(- 19c)
وابسته به: مفتاح الفلاح (ترجمه)؛ آقا جمال خوانساری، محمد بن حسین (-1125ق)
تاریخ تأليف: 1228ق؛ محل تأليف: مشهد رضوی
گزیده ای است از ترجمه آقا جمال الدين محمد بن حسین خوانساری بر کتاب مفتاح الفلاح شیخ بهاء الدين عاملی. وی کتاب تحفه الزائر علامه مجلسی را نیز گزیده ساخته و آن را «تحفه الاخوان» نامیده است.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 15138/2
آغاز: ... بر آنچه ناچار است مر اهل دیانت را زاتیان بآن در هر روز و شب از واجبات عبادات ومندوبات آنها ... پس اجابت کردم مسئول ایشان و نامیدم آن را به مفتاح الفلاح، انجام: بی آنکه داند معانی آنچه می گوید مثل حال ساهی یا مصروع هر گاه بگوید چیزی که بگذرد آن بخاطر او. تمام شد این نسخه معتبره معقوله مسمی بمفتاح الفلاح الفارشي که فارسی کرده است او را جمال الدين محمد بن حسین خوانساری و منتخب کرده است او را ... بجهت منتفع شدن عوام.
خط: نسخ و نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: 1228ق، جا: مشهد رضوی؛ افتادگی: آغاز؛ جلد: تیماج مذهب، 36گ (42-77)، 16-15 سطر، اندازه: 9×15سم [ف: 38-428]
mn.-e tafāsīr
رساله ای است فتوایی مشتمل بر مسائل مبتلا به که در عین اختصار بسیار جامع و شامل و مذیل به مسائل مشکله.
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 13553
آغاز: بسمله، حمداله اما بعد این کتابی است منتخب از تفسیرات و در مذهب ائمه اثنا عشریه علیهم السلام؛ انجام: جواب به اعتبار قول علما، وزن و مسافت آن سه شبر و نیم است و از طول و عرض و عمق و الله اعلم بالصواب ...
خط: نستعلیق، بی کا، تا: ذیحجه 1217ق؛ جلد: تیماج، 27گ، 20سطر، اندازه: 15/3×21سم [ف: 21-1500]
منتخب تفسیر الاسطقس الثالث - الكمال
منتخب تفسیر النيشابوري - تفسیر القرآن الكريم
mn.-e taqvīm-ol lesān
نوری نائینی، محمد شریف بن محمد باقر، ق 12 قمری
nūrī nā’īnī,mohammad sarīf ebn-e mohammad bāger ( 18c)
اهدا به: شاه سلیمان صفوی (1077-1105ق)
محل تأليف: اصفهان
محمد شریف بن محمد باقر نوری نائینی از قاریان و حافظان اواخر قرن 11 و اوایل قرن 13 است. وی به ضبط مقدمه، نخست به ترغیب برخی دوستان کتابی در قرائت سبعه با عنوان «تقویم اللسان» در بلده طیبه قم مینگارد و بعد از سفر به دارالنشاط اصفهان مسافری از شهر قم مسوده کتاب را با خویش به اصفهان نزد وی آورده و مؤلف مسوده را به قرائت استادش شیخ محمد قاری کاظمی رسانده و تقاضای ارشاد نموده و استاد می فرماید خوب است بعد از اختصار مطالب، فرش حروف را به آن اضافه نماید. بنابراین حاصل امعان نظر و بررسی مجدد مؤلف، کتابی در تجوید و قرائت عاصم مصدر به نام شاه سلیمان صفوی ( 1105-1077 ق) به دست می آید. کتاب مرتب بر یک مقدمه در بیان معنی ترتیل و ثواب تلاوت و معایب و محاسن تالی و طریق قرائت آن» و چهارده «باب» و یک «خاتمه»: 1. بیان استعاذه و بسمله و وجوه وقف و وصل سور قرآن؛ 2. بیان مخارج و اختلاف حروف و مکان خروج و امتیاز هر یک از متجانسین به سبب صفات؛ 3. بیان کیفیت صفات لازمی مشهور و غیر مشهور و تعدد صفات؛ 4. بیان احکام تنوین و نون و میم ساکنین؛ 5. بیان ادغام کبیر وصغیر از مثلین و متجانسین و متقاربین؛ 6. بیان قصر و مد و اقوی سببین و چند فائده؛ 7. بیان های کنایه؛ 8 بیان تفخیم و ترقیق را و لام جلاله؛ 9. بیان همزات و نقل و سکت و آماله؛ 10. بیان رعایت نمودن هر یک از حروف تهجی در موضع دشواری آن؛ 11. بیان کیفیت وقف و متعلق آن و تعدد وقف حروف حرام و لازم و غفران؛ 12. موصول و مقطوع و تای تأنيث وهای منقلب از تا مشتمل بر دو فصل 13. مجملی از قواعد رسم و هجا؛ 14. قراأت عاصم بیان فرش کلام؛ خاتمه در بیان گفتن تکبیر بقرائت ابن کثیر و عمل الحال المرتحل و دعاء افتتاح و اختتام.
آغاز: بسمله. الحمدلله الذي انزل علی عبده الفرقان ... اما بعد چون این بی بضاعت ... که در ... قم بتلاوت کلام ملک علام مشغول بودم بترغیب و تکلیف جمعی از برادران دینی ... رساله تجویدی بقرائت سبعه موسوم بتقویم اللسان مرقوم قلم شکسته زبان نمودم و بعد از مدتی از آن بلده ... وارد ... صفاهان شدم ... تحریر این مختصر پرداخته منتخب تقویم اللسان موسوم ساختم
[نسخه های منزوی 103/1]
آغاز: برابر؛ انجام: محمد سید الأخيار صلوتکی و سلامه علیه و اله الاطهار تمت هذه الرساله الشريفه من مجودات قران المجيد
خط: نستعلیق خوب، کا: قاسم بن حسن، تا: قرن 12؛ جلد: تیماج، 126گ، 12 سطر، اندازه: 14×19/5سم [ف: 23-184]
آغاز: مصباح صباح اهنگ عالم معالم معارف و حقایق مبدع نکات؛ انجام: چنانكه گذشت اما اخفا نزد باقی حروف هجاست چنانكه شاطبی فرموده
از اول تا اواسط باب پنجم برگ اول افتاده و کاتب در ترتیب ابواب دچار سهوالقلم گردیده است؛ خط: نسخ خوب، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: انجام؛ واقف: مکتبه الامام امیر المومنين، 1365ش؛ کاغذ: کشمیری، جلد: تیماج، 26گ، 15 سطر، اندازه: 12×17/2سم [ف: 23-185]
آغاز: برابر؛ انجام: اللهم اشرح بالقرآن صدری و (در خاتمه و اندکی افتاده).
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ 108گ (2پ-109پ)، 15سطر (7×11)، اندازه: 11×15سم [ف: 12-2830]
منتخب تحقیق – منتخب التواريخ
آغاز: برابر؛ انجام: و این احوط است بجهت آنکه صمت و ذلق را چندان دخلی در تجوید نیست و قلقله را بعضی ...
خط: نسخ، کا: محمد کاظم بن محمد جعفر، تا: حدود قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ محشی؛ مهر: محمدجعفر صحاف به سال 1318ق «محمد جعفر 1315» (بیضوی)؛ 33گ(1پ -33پ)، 14سطر (7×13)[ف: 41-87]
آغاز: برابر؛ انجام: و اجعله لنا اماما و نوره و هدی و رحمه اللهم ذکر ما منه ما نسینا و ...
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ مجدول؛ جلد: تیماج، مذهب، 121گ، 12 سطر، اندازه: 10×15سم [ف: 35-201]
mn.-e takmele-ye tahrīr-e majastī
مشهد؛ رضوی، شماره نسخه: 19236
آغاز: هذه مقدمه حررها الشيخ افضل المهندسين؛ انجام: کنسبه خط ن ح ای خط ح ح و ذلك و اردناه (کذا)
خط: نسخ خفی، بی کا، تا: قرن 18 گفتاری از امیه بن ابی صلت ضمیمه می باشد؛ قطع: وزیری [رایانه]
منتخب تنقیح الاخبار - تنقیح الاخبار
mn.-ut tawārīx
ذهبی، محمد بن احمد، 673 - 748 قمری
zahabī, mohammad ebn-e ahmad (1275 - 1348)
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 21942
آغاز: بسمله، من تاریخ الاسلام للذهبی، الطبقه الخامسه ثم دخلت سنه 41 و یسمی عام الجماله؛ انجام: اورد بابن فارس في المضاعف و تقدم في الهمزه وقال في الهمزه
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12[رایانه]
mn.-ot tavārīx
بدوانی، عبد القادر بن ملوکشاه، 947 - 1004 قمری
badvānī -abd-ol-qāder ebn-e molūkšāh (1541 - 1596)
تاریخ تأليف: 1004ق
تاریخ شبه قاره هند از سبکتکین غزنوی (-367ق) تا چهلمین سال پادشاهی اکبر شاه (963-1014ق) است که بین سال های 999ق تا 23 جمادی الثاني 1004 ق به تأليف آن مشغول بوده است. در چهار طبقه: 1. از سبکتکین تا خسرو ملک؛ 2. از شهاب الدين غوری تا ابراهیم لودی؛ 3. از بابر تا همایون؛ 4. اکبر شاه؛ خاتمه: در ناموران هم روزگارش.
چاپ: مشار فارسی، 4978/4 (3 چاپ)؛ کلکته، کالج پریس، به تصحیح و اهتمام کپتان ولیم ناسولیس صاحب و منشی احمد علی صاحب، 1865م
[فهرستواره منزوی 659/1 و 4702/6 و 1349/2]
آغاز: آب به جهنم رفته اند و هر سال در آن جا مجمعی عظیم می شود و اهل هند در آن معبد طلا و نقره و جواهر؛ انجام: شیخ فیضی فیاض ... اگر چه رفت زین دیوان بیداد ** سلیمان سخن را تخت برباد
شامل خاتمه کتاب؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ مجدول، مصحح؛ اهدایی: رهبری، دی 1381؛ کاغذ: کشمیری، جلد: تیماج، 299گ، 18سطر، اندازه: 16×26/6سم [اهدائی رهبر: 8-467]
آغاز: بسمله پیش وجود همه آیندگان؛ انجام: انشاء یافت که گویا یکی از عبدها خط: نستعلیق، بی کا، بیتا [رایانه]
mn.-ot tavārīx = ahsan-ot tavārīx
خاکی شیرازی، حسن بیك بن محمد بیك، - 1022 قمری
xākī šīrāzī, hasan beyk ebn-e mohammad beyk(- 1614)
تاریخ تأليف: 20 رجب 1019ق
مجملی است در احوال انبیا و اولیا و سلاطین و مشایخ و فضلا و علما و شعرا و وزراء و دانشمندان در هر تاریخی که در گذشته اند، ذیل نام پادشاه و زمامدار آن عصر نگاشته شده و تاریخ ولادت و وفات آنها نیز آمده است. این کتاب در عصر جلال الدين محمد اکبر شاه، شروع شده و 20 رجب 1019ق پنجسال از سلطنت ابو المظفر نورالدین محمد جهانگیر گذشته، پایان یافته است. منابع کار مؤلف در سر آغاز وی آمده و مختصر مطالب کتاب چنین است: انبیا، ملوك فرس، ملوك بابل، ملوك سریانیین، ملوك بنی سلیمان، سلاطین یونان، ملوك بنی حمیر، ملوك حبشه، عجمان، ملوك بنی حنیفه، ملوك بنی لخم، ملوك ترک، حضرت رسالت پناه، خلفای راشدین و ائمه معصومین، خلفای بنی امیه، خلفای بنی العباس، ملوك طاهریه، ملوك بنی تغلب، ملوك طولونیه، ملوك اخشیدیه، ملوك آل حمدان، ملوك صفاریه، ملوك آل سامان، سلاطین غزنویه، سلاطین گیلان، سلاطین سلاجقه، ملوك شبانكاره، سادات والی، ملوك خوارزمشاهیه، ملوك غور، ملوك بامیان، ملوك مصر و شام، سلاطین یمن، سلاطین مغرب، حکام ترکستان، سلاطین چنگیزیه، حکام متفرقه ایران، حکام متفرقه هندوستان، سلاطین آل عثمان، سلاطین کورکانیه، سلاطین صفویه.
آغاز: زبان قلم و قلم زبان را قدرت و قوت آن کجاست که وصف بیچونی ذات بی همتا و قادر توانا که عقل کل از کمال حیرت در بحر تفکر ...
انجام: و اسماعیل مرزا پسر سلطان حمزه مرزا را کند در قلعه الموت محبوس ساخت
[فهرستواره منزوی 660/1 با نسبت به خاکی شیرازی]
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 2605
آغاز و انجام: برابر
در فهرست بدون نام مؤلف؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ محشی و بیشتر انتقاد بر مؤلف؛ جلد: تیماج، 479گ، 17سطر، اندازه: 13×24سم [ف: 16-203]
mn.-ot tavārīx
اتکی، محمد یوسف بن رحمت الله، ق 11 قمری
ettakī, mohammad yūsof ebn-e rahmat-ol-lāh(- 17c)
تاریخ تأليف: 15 ذیحجه 1056ق
تاریخ فارسی عمومی است از آغاز تا سلطنت شاهجهان تیموری هندی که مؤلف آنرا در یک «مقدمه» و پنج «قسم» و یک خاتمه» تنظیم نموده است: مقدمه: در فوائد علم تاریخ؛ قسم .بیان انبیای مرسل و اولوا العزم و انبیای غیر مرسل و حکمای ما تقدم، مشتمل بر ابواب و مقالات و فصول؛ 2. بیان احوال پادشاهان عظیم الشأن و ملوک و سلاطین که پیش از حضرت رسالت پناهی بوده اند، مشتمل بر دو باب؛ 3. بیان شمه ای از سیره پیامبر صلی الله علیه و آله و سلم و خلفای بعد از حضرت؛ 4. بیان پادشاهی که بعد از پیامبر (صلی الله علیه و آله) خلافت کرده اند و خلفای بنی العباس؛ 5. ذکر ائمه و مشایخ و علمای دین، مشتمل بر ابواب و فصولی؛ خاتمه: در بیان معرفت سالها و تواریخ و شرح کیفیت احوال ربع مسکون و ... مشتمل بر ابواب و فصول.
آغاز: 1: جمیع محامد و ستایش که از مبدأ فیاض من الازل الى الابد بر ساحت خواطر حامدان و نیایش گران پرتو اندازد.
2: بعد از حمد و سپاس حضرت باری سبحانه و تعالی و درود حضرت رسالت پناه ...
[الذريعه 391/22 شماره 7578؛ نسخه های منزوی 4204٫6؛ فهرستواره منزوی659/1]
قم، مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 1829
آغاز: برابر 1
نسخه اصل:کتابخانه بریتانیا لندن 16695؛ خط: نستعلیق، کا: مرتضی قلی علیخان، تا: 12 صفر 1138ق؛ 546ص [عکسی ف: 5-289]
mn.-ot tavārīx
خراسانی، محمد هاشم بن محمد علی، - 1352 قمری
xorāsānī, mohammad hāšem ebn-e mohammad ‘alī( 1934)
کتابی است در تاریخ چهارده معصوم علیهم السلام که طبق بیان مؤلف در مقدمه دارای یک «مقدمه» و چهارده «باب» است ولی در نسخه حاضر مقدمه و چهار باب اول موجود می باشد: مقدمه در اسماء شریفه آباء واجداد حضرت خاتم النبيين تا جناب عدنان؛ باب 1. اسم ولقب و کنیه ونسب و تاریخ ولادت و وفات حضرت خاتم النبيين و تعیین زوجات و اولاد و حواریین؛ 2. اسم ولقب و کنیه ونسب و تاریخ ولادت و وفات حضرت امیر المؤمنين علیه السلام؛ 3. اسم ولقب و کنیه و نسب و تاریخ ولادت و وفات حضرت فاطمه زهرا سلام الله علیه؛ 4. اسم ولقب و کنیه ونسب و تاریخ ولادت و وفات حضرت مجتبی سلام الله علیه.
آغاز: بسمله حمدله و صلاه و لعنه الله علی أعدائهم الى یوم الدين و بعد این مختصری است در تاریخ ولادت و وفیات و بعضی از تواریخ متعلقه به چهارده معصوم صلوات الله علیهم أجمعين
چاپ: مشار فارسی، 4977/4 (8 چاپ، نخستین آن سنگی، 1350ق)
[فهرستواره منزوی 1798/3 و 661/1 ؛ الذريعه 390/22]
قم؛ گلپایگانی؛ شماره نسخه: 1197-7/97
آغاز: برابر؛ انجام: بدانكه جناب عبد العظيم وجناب قاسم بن موسی الكاظم وحضرت معصومه و حضرت عباس و حضرت علی اکبر ... استعجاب رفتن به زیارتشان منصوص است ولکن ... سه بزرگوارا خیر زیارت مخصوص وارد شده
خط: نسخ، کاتب = مؤلف، بی تاب توسط مؤلف خط خورده و اصلاح واضافاتی شده؛ جلد: مقوا، 57گ، اندازه: 14/5×22/5سم [ف: 8-4590]
mn.-ot tavārīx
شیندلر، جان، ق14 قمری
Šīndler, jān(- 20c)
نویسنده می گوید: در چند سال پیش تاریخی درباره دول اروپا به رشته تحریر در آوردم که حاوی خصوصیات کشورهای اروپایی بود و مورد قبول افتاد. فعلاً قصد دارم تاریخ دول آسیا را به همین شیوه بنگارم. او پس از این گفتار به تحریر تاریخ دول آسیا می پردازد و کتاب خود را چنین فصل بندی می کند: 1. ایران از ابتداء تاریخ آن تا سال 1313ق؛ 2. افغانستان از بدو تشکیل تا امارت ایمر عبدالرحمن خان؛ 3. بحرین؛ 4. بخارا؛ 5. بلوچستان؛ 6. چین؛ 7. خیوه؛ 8 ژاپن؛ 9. سراواک؛ 10. سیام؛ 11. عمان؛ 12. زنگبار؛ 13. کوریا؛ 14. متصرفات اسپانیول؛ 15. متصرفات انگلیس؛ 16. پرتقال؛ 17. متصرفات روس؛ 18. متصرفات عثمانی: 19. متصرفات فرانسه؛ 20. متصرفات هلند. (عبدالله انوار)
آغاز: بسمله، این مختصریست در تاریخ ممالک و سلاطین اروپ که تقریبا از اوان هجرت تا زماننا هذا ...
انجام: پول آنجا درهم است قدری کمتر از فرانك وزن مثل عثمانیست پایتخت سلطنه با 85 هزار نفر جمعیت، تأليف کمترین چاکر شیندلر سرتیپ مهندس.
[الذريعه 389/22 ؛ نسخه های منزوی 4202؛ فهرستواره منزوی 661/1]
آغاز: بسمله و بعد این مختصریست در تاریخ ممالک و سلاطین اورپ ... در شرح مملکت آلمانی خاکی که فعلا به آلمانی موسوم است؛ انجام: پول آنجا درهم است قدری کمتر از فرانك ... پایتخت آطنه با 85 هزار نفر جمعیت.
خط: تحریری، بی کا، تا: 1306ق، جلد: تیماج، 256ص، 14سطر، اندازه: 10×17/5سم [ف: 50-129]
آغاز: بسمله، این مختصریست در تاریخ ممالک و سلاطین اروپ که تقريباً از اوان هجرت تا زماننا هذا؛ انجام: پول آنجا درهم است قدری کمتر از فرانك وزن مثل عثمانیست پایتخت سلطنه با 85 هزار نفر جمعیت، تأليف کمترین چاکر شیندلر سرتیپ مهندس.
خط: نستعلیق خوش، کا: ارسطو بن میرزا امان الله تویسرکانی، تا: 10 ذیحجه 1307ق، جا: تهران، با سرلوح مذهب، مجدول؛ 117گ، 13 سطر (7×14/5)، اندازه: 14/5×22سم [ف: 2-106]
آغاز: منتخب التواريخ ممالک وسلاطین آسیا تأليف کمترین چاکر شیندلر. چون چند سال قبل تاریخی از دول اروپ به نحو اختصار مسطور نموده نیز لازم دید که تفصیلی از تواریخ کامل آسیا مختصرا مرقوم نماید لهذا در سنه 1313 تمام وقایع ... ایران؛ انجام: در سال گذشته سی کرور پاکت و امانت حمل و ارسال و مرسول کرده بودند
خط: نستعلیق، کا: محمد حسن بن جعفر خان قاجار، تا: 1313ق؛ جلد: میشن مذهب، 274گ، اندازه: 14×21/3سم [ف: 4-787]
آغاز: بسمله، چون چند سال قبل تاریخی از دول اروپ بنحو اختصار مسطور نموده نیز لازم دید که تفصیلی از ... مرقوم نمایم؛ انجام: سیصد پست خانه موجود و برقرار که در سال گذشته سی کرور پاکت و امانات حمل و ارسال و مرسول کرده بود.
خط شکسته نستعلیق، بی کا، تا: شعبان 1314ق، جا: تهران؛ 105گ، 11 سطر (14×19)، اندازه: 6×22سم [ف: 2-78]
mn.-ut tawārīx
مختصری است که به درخواست عده ای در سیره پیامبر و خلفای راشدین و ائمه اطهار (علیهم السلام) و حالات پادشاهان گذشته تا ابتدای سلطنت شاه اسماعیل صفوی از کتاب های تاریخی معتبر گردآوری شده و نامی از مؤلف برده نشده اما در مقدمه از خسرو خان بن احمد خان که گویا از احکام کردستان در دوره قاجاری بوده تمجید شده است.(نک: رجال بامداد 478/1).
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 18300
آغاز: بسمله الحمد لله الذي هدانا علی دین الاسلام و انعم علینا بالافضال و الاكرام و وفقنا علی سلوك سیره حبیبه ... و بعد لما کثر التماس الأصحاب أن اجمع لهم من کتب التواريخ؛ انجام: و قتل محمد الشيباني و فاق علی اکثر بلاد اقالیم السبعه ... و ارتحل من الدنيا عمره ثلث و عشرون سنه.
این نسخه ظاهرا از پایان ناقص و نانوشته مانده؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ 104ص، 13 سطر، اندازه: 13/5×21سم [ف: 50-110]
mn.-ot tavārīx
غیر همانند:
آغاز: مکشوف باد که کتاب تاریخ قم که حسن بن محمد بن محمد بن حسن قمی در سال 378 بعربی آنرا تأليف نموده ... که اکثر آنها مربوط بابواب این کتاب منتخب التواريخ می باشد ..
مطالبی را درباره تاریخ و انساب طالبین از کتب گوناگون جمع آوری و نقل نموده است در آغاز کتاب چند فصل از کتاب «ترجمه تاریخ قم» حسن بن علی بن حسن بن عبدالملک قمی استنساخ نموده تا در مقام حاجت در دسترس باشد، بعد از آن درباره اولاد و اعقاب ائمه مفصالا از کتب انساب مطالبی را نقل نموده است، سپس شروع به نقل مطالب تاریخی کرده و تا چند سال بعد از حضرت پیامبر حوادث آن سال ها را ذکر کرده و ظاهره مؤلف بعد از آن موفق به ادامه کتاب نگردیده است، مؤلف در بعضی موارد از معاصرین خود نیز مطالبی را نقل می کند و شجره نامه و سال وفات بعضی از آنها را ذکر می کند، کتاب فاقد فصل بندی و باب بندی می باشد؛ خط: تحریری بدخط، بی کا، بی تاب 83گ، 52 سطر (19×31)، اندازه: 21×34سم [ف: 2-383]
آغاز: منتخب التواريخ. وقایع چند است که بعد از هجرت نبوی تا این زمان 1305 به طریق اختصار نوشته می شود. و الله اعلم عمر دنیا صد هزار سال است؛ انجام: رفتن حاجی میرزا حسن آقا بن مرحوم میرزا محمد آقا بن خراسان في 22 شهر رجب 1320.
از ناشناس، که می خواسته رویدادها را از هجرت تا 1305ق بنگارد، که رویدادها را تا رجب 1320ق دنبال کرده است، ارزش آن در رویدادهای نیمه دوم قرن 13 و آغاز قرن 14 می باشد؛ خط: نستعلیق شکسته، بی کا، تا: 1305-1320ق؛ 5گ (163-167پ) [ف: 2-243]
mn.-e tavārīx-e salājeqe
تهران؛ مینوی؛ شماره نسخه: 357بخش 3
بی کا، بی تا، در فهرست فیلمها (3/3) و فهرست ترکی قرطای از نسخه های تاریخ سلجوق به ترکی یاد شده است؛ 52گ (20پ - 72پ) [ف: -152]
mn.-ot tavārīx-e mozaffarī = mn.-ot tavārīx-e nāserī
صدیق الممالك، ابراهیم بن اسد الله، 1257-1327 قمری
seddīq-ol-mamālek, ebrāhīm ebn-e asadollāh (1841 - 1909)
اهداء به: مظفرالدین شاه
یک دوره تاریخ عمومی است مشتمل بر پنج «قسم» و هر قسم شامل چند «فصل» بدین ترتیب: قسم 1. بیان احوال حضرت رسول دو فصل؛ 2. پادشاهان قبل از اسلام، چهار فصل؛ 3. ذکر جمعی که بعد از اسلام حکومت داشتند، سه مقاله و دو باب؛ 4. ذکر ملوک و طوایفی که بعد از مغول در ایران حکومت کردند، پنج فصل و دو باب؛ 5. ذکر سلطنت صفویه و غیره، چهار فصل. این کتاب سه بار تدوین و تکمیل شده و در سال 1315 ق که برای چاپ آماده شده، مؤلف آن را به نام مظفرالدین شاه نموده است. برگرفته از لب التواريخ و تاریخ شاه اسماعیل دوم و منتظم ناصری از آغاز تا شاه طهماسب.
آغاز: حمد و سپاس آن خدایرا سزاست که سلاطین جهان بر آستانه عظمتش کمینه بندگانند و خواتین زمان بر درگاه جلالش مأمور امر ... اما بعد چنین گوید بنده بی مقدار الحاج میرزا ابراهیم ...
چاپ: تهران، 1326ق، به نام «منتخب التئاريخ مظفری»، سنگی.
[فارسی مشار 1503؛ رجال ایران 18/1؛ الذريعه 391/22؛ نسخه های منزوی 4301؛ فهرستواره منزوی 1087/2]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ مجدول؛ تا وقایع سال 1299 در سلطنت ناصر الدين شاه برابر با ص 144 چاپی؛ جلد: میشن، 368گ، 16 سطر، اندازه: 17/3×27/8سم [ف: 4-787]
آغاز: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 14؛ مجدول؛ کاغذ: ترمه، جلد: تیماج، 612ص، 17 سطر (11×18)، اندازه: 17×25سم [ف: -55]
آغاز: کتاب منتخب التواريخ ناصری نسب شریف جناب پیغمبر از این قرار است: محمد بن عبدالله بن عبدالمطلب بن هاشم بن عبد مناف؛ انجام: تاریخ تولد بنات سلطنت کبری، فخرالملوک تولد 1263، ایران الملوك تولد 1298، اخترالدوله 1298
از آغاز دو قسم اول و سه مقاله اول قسم سوم را ندارد؛ خط: نستعلیق شکسته، بی کا، تا: 1307ق؛ جلد: گالینگور، 73ص (1-73)، اندازه: 16×20/5سم [ف: 25-83]
منتخب التواريخ ناصری - منتخب التواريخ مظفری
منتخب جامع الدرر - مفتاح الغرر لفتح الباب الحادي عشر
منتخب جلاء العيون - جلاء العيون (منتخب)
mn.-u jamʻ-us su’ūl wa bilāg-ul maʼmūl
کتاب کوتاهی در شرح و توضیح اقسام سه گانه علم کیمیاست: 1. علم حجر و تدبیر؛ 2. علم موازین؛ 3. علم خواص. «جمع السئول [المسئول] و بلاغ المأمول في اظهار ما خفی من السر المجهول» از ابن مهذب (؟) است که چند نسخه از آن در ایران موجود است. در رساله از این افراد یاد شده: ابن امیل، محیی الدين عربی، مرقوس بن بنت ملك الحبش، مریانس راهب، ذومقراط، سیدنا هرمس، جابر، شذوری، ماریه الحكميه، جالینوس، ذوالنون، ماریه القبطيه، الحكيم خالد.
آغاز: الحمدلله رب العالمين و صلی الله علی محمد و آله الطاهرين. اما بعد فهذا منتخب من جمع السئول و بلاغ المأمول ما ترکت من مطلبه شیئا الا وقد ذکرته. اعلم أن هذا العلم الشريف وان تعددت طرقه فانه ینقسم الى ثلاثه اقسام. الاول علم الحجر و التدبير. الثاني علم الموازين. الثالث علم الخواص. اما الأول فنقول اعلم أن الله تعالی اراد بحکمته أن یخلق جمیع المعادن لان تکون ذهبا فقط و هو مرتبه الكمال ...
انجام: و اما وصولهم الى الاكسيريه فانهم اذا وصلوا إلى المرتبه الذهبيه فانك تلطخهم دائما بالصبغ الاحمر و الحمى و الدمس اللطيف فانه یری فیهم و یغلب علیهم اللون الفيروزي الاكسيري و ینقلبوا اکاسیر باذن الله تبارك و تعالی. و الحمدلله رب العالمين وصلی الله علی محمد و آله الطاهرين.
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 10631/1
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ واقف: حسینعلی محفوظ، مهر 1370، 5گ (1پ -5پ)، 20-27سطر (7×14/5)، اندازه: 11×17سم [ف: 20-95]
mn.-ul jawāhir
اخبار و روایاتی از پیامبر (صلی الله علیه و آله) و ائمه معصومین (علیه السلام) در موضوعات مختلف جمع آوری و در ابواب کتاب با عنوان «جوهره» نگاشته شده است. برخی از ابواب کتاب چنین است: جوهره في ترك الزنا، جوهره کلام الله، جوهره صیام شهر رمضان، جوهره صله رحم، جوهره فضائل امیرالمومنین. به نظر می رسد مبحث فضائل امیر المومنين علی (علیه السلام) که با تفصیل بیشتری بیان شده از کتاب «جواهر المطالب» منسوب به علامه حلی (- 726ق) نقل شده باشد. همچنین در باب فضائل کتاب، صد فضیلت امام علی (علیه السلام) از کتاب شیخ ابو عبدالله مروزی ذکر شده است.
تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 2828/1
آغاز: بسمله، من کتاب الجواهر في ترك الزنا قال رسول الله صلی الله علیه و آله: من عرضت له امره جاریه فقدر علیها و ترکها من مخافه الله تعالی حرم الله علیه النار؛ انجام: و علامه خروج الاموات و قیام الساعه للحسنات. و الله اعلم بما یکون و هو ولی التوفيق و الصواب و ایاه نسال العصمه من الضلال ...
خط: نسخ، کا: تاج الدين امیر بن رضی الدين مازندرانی، تا: 1080ق؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: میشن مذهب، 185گ (2پ- 186پ)، 15سطر (8×16)، اندازه: 14×24سم [ف: 13 - 330]
mn.-e javāher-oz zāt
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 19378
آغاز: بنام آنکه نور جسم و جان است؛ انجام: تویی بی جان و نورت در همه جای
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 9 [رایانه]
mn.-ul jawāhir-il ‘illīya fi-1 kalamāt-il 'alawīya
بغدادی، علی، قرن 10 قمری
baqdādī, ‘alī(16c)
اهداء به: شاه طهماسب بهادرخان (930-984ق)
کتاب، حاوی 2200 کلام از کلمات قصار حضرت امیر المؤمنين (علیه السلام) است. این کتاب منتخبی از سخنان حضرت امیر است و از کتاب غرر الحكم آمدی جمع آوری کرده و نام آن را «منتخب الجواهر العليه في الكلمات العلويه» نهاده است و این کتاب منتخبی از آن است نه تکمله آن و تمام روایات این کتاب به جز هفت مورد، در کتاب غرر الحكم هست. این که برخی با برداشت از نام کتاب تصور کرده اند که مؤلف نخست کتابی به نام الجواهر العليه» تأليف کرده و بعد منتخبی از آن فراهم نموده، ناصحیح است و مفهوم عنوان کتاب آن است که مؤلف جواهر کلمات حضرت را در این کتاب گرد آورده است. نگارنده در دیباچه خود را علی بغدادی شناسانده، و از کتاب های: مأه کلمه، کشف الغمه اربلی، نهج البلاغه، الفصول المهمه ابن صباغ، المفردات راغب، الصحاح جوهری، غرر الحكم آمدی، نثر اللئالي، مقائیس اللغه و الواحده و الفصاح نام می برد که به جز دو کتاب الفصاح و الواحده که ندانستیم چیست متأخرترين آن به قرن نهم باز می گردد و این احتمال را تقویت می کند که مؤلف بعد از قرن نهم بوده است. در این کتاب سخنان را به ترتیب حرف آغاز آنها سنجیده و برای هر یک از 28 حرف بابی ساخته، و ترتیب درونی هر باب
حرف دوم نمی باشد بلکه واژه های این باب را همان طور که در غرر الحكم هست دسته بندی کرده است. برخی از لغات را توضیح داده و در حاشیه نوشته است.
برای نشان دادن ترتیب کتاب، برخی از عناوین عامه آن آورده می شود: «و مما ورد من حکمه صلوات الله علیه و آله في حرف الألف باختلاف موارد استعماله السبعه عشره المسطوره فیه تعد بخمسمائه و سبعه کلمات منها بالهمزه و هی مائه کلمه وهی المورد الاول من موارد الالف؛ - و مما ورد من حکمه صلواه (کذا) الله علیه في حرف الباء باختلاف موارد استعمالها اربعه و ستون کلمه منها بالباء الزائده و هی سبعه و عشرون کلمه و هو المورد الاول منه؛ - و مما ورد من حکمه صلوات الله علیه و آله في حرف التاء سته و عشرون کلمه في مورد واحد؛ - و من کلامه (علیه السلام) صلوات الله علیه و اله في حرف الثاء باختلاف موارد استعماله سته و اربعون کلمه منها بلفظ ثمره و هی سته عشر کلمه و هو المورد الاول منه؛ - و مما ورد من حکمه صلوات الله علیه و آله في حرف الجيم سبع عشره کلمه في مورد واحد؛ - و مما ورد من حکمه صلوات الله علیه و اله في حرف الحاء و هی سبعه و ثلثون کلمه منها بلفظ حسن و هی ثلث عشره کلمه و هو المورد الاول منه؛ - و مما ورد من حکمه صلوات الله علیه و آله في حرف الخاء سته و ثلثون کلمه منها بلفظ خیر احدی و عشرون کلمه و هو المورد الاول منه»؛ و بدین ترتیب است تآنجا: «و مما ورد من حکمه ص في حرف الواو یعد بثلثین کلمه في مورد واحد؛ - و مما ورد من حکمه ص في حرف الهاء و تعد عشرون کلمه في مورد واحد؛ - و مما ورد من حکمه ص في حرف لا و تعد بمائه و تسعه و تسعین کلمه منها بالنهی و یعد باحدی و تسعین کلمه؛ - و مما ورد من حکمه ص في حرف الياء و تعد باحدی وستین کلمه في استعمالاتها الخمسه منها بلفظه ینبغی».
آغاز: الحمدلله الذي انطق لسان خاتم النبوه و مظهرها بقوله کنت انا و علی نور بین یدی الله یسبح الله ذلك النور و یقدسه قبل أن یخلق آدم باربعه عشر الف عام ... و بعد فیقول ... الشهير بعلی البغدادي لما وفقنی الله تعالی و فطرنی علی محبه الائمه المعصومين ...
انجام: یطلبك رزقك اشد من طلبك له فاجمل في الطلب.
چاپ: ضمن میراث حدیث شیعه، دفتر هفتم، قم، مؤسسه فرهنگی دار الحديث، 1380ش، با تحقیق هادی ربانی
الذريعه 273/5، 394/22؛ فهرستواره منزوی 635/6]
آغاز: برابر؛ انجام: یمشون الخفاء و یدبون الضراء قولهم الدواء ... خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: وسط و انجام؛ مجدول؛ جلد: مقوایی، 63گ، 16 سطر، اندازه: 13×23/5سم [ف: 1-193] و [عکسی ف: 3-84]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: پیش از 1121ق؛ حواشی و توضیح مؤلف؛ واقف: ملکزاده کوثر، آبان 1326؛ جلد: تیماج، 169گ، 10 سطر، اندازه: 12×18سم [ف: 5-309]
آغاز: آغاز تقدیم نامه: «چون انتظام این جواهر اعجاز مآثر و التيام چنین درر کثیره المفاخر در قرون و اعصار سابقه و دهور و از منه سالفه برین گونه ترتیب و تنسیق نیافته بود». آغاز: «حمد و ثنای بی منتهای واجب الوجودي را عمت آلاؤه و تواترت نعماؤ که زبان فصیح البيان حضرت خاتم نبوت و متمم دایره فتوت و مروت ... الشكر علی النعمه جزاء لماضیها ... شکر سپاس و ستایش منعم است به ازاء نعمتی که از منجم به شاکر رسیده باشد و نغمه (کذا؛ نعمه) اسمی است بر وزن فعله مشتق از نعمه به فتح نون و نعمه افراد و فروع بسیار دارد»؛ انجام: و مقتضی آن است که جزای این خیر و نیکی به او رساند و عطوفت و رافت الهي شامل آن کس گردد بی حد و قیاس و الله رؤوف بالعباد و عطوف علی الناس
منتخبی است از الجواهر العليه از خود علی بغدادی؛ خط: نستعلیق خوش، کا: محمد هادی شیرازی، تا: 1097ق؛ با سرلوح مذهب، مجدول، مذهب؛ مهر: کتابخانه جعفر سلطان القرايي؛ 85گ، 14سطر (7/1×12/9)، اندازه: 12×19/8سم [ف: 29/2-755]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ جلد: تیماج، 166گ، 8سطر، اندازه: 10×15سم [ف: 26-90]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق تحریری، کا: فداعلی موسوی نیشابوری، تا: شنبه 2 ربیع الاول 1236ق؛ اهدایی: رهبری، اسفند 1376؛ جلد: مقوا، 85گ، 14 سطر، اندازه: 12×19سم [اهدائی رهبر: 2 اخبار 1-266]
آغاز و انجام: برابر
در فهرست ناشناس؛ خط: نسخ، کا: حسینعلی بن حاج محمد اسمعیل، تا: 1284ق؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج، 48ص (1-48)، 18سطر (14/5×18)، اندازه: 21×35سم [ف: 5-1706]
آغاز و انجام: برابر
بی کا، بی تاب افتادگی: انجام؛ 38گ (224پ -261پ) [ف: 38-592]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: سیف الدين محمود، بی تا؛ جلد: تیماج، 109گ، 14سطر (7×13)، اندازه: 12×18سم [ف: 2-267]
منتخب جواهر القرآن - تحفه الغرائب في ترتیب جواهر القرآن
mn.-e hojjat-os salām hājī sayyed mohammad bāqer
رساله ای است در بیان احکام شک و سهو که نویسنده آنرا منتخب حجه الاسلام حاجی سید محمد باقر معرفی کرده است.
شیراز؛ ملی؛ شماره نسخه: 3/3
آغاز: بسمله و بدانكه این فصلی است در بیان احکام شک و سهو که نویسنده آن را منتخب حجه السلام حاجی سید محمد باقر معرفی کرده است؛ انجام: قد فرغ من تسوید هذه الرساله المدعوه بمنتخب جناب حجه السلام في یوم سه شنبه دوازدم شهر صفر المظفر سنه 1259
بی کا، تا: سه شنبه 12 صفر 1259ق؛ 20 گ، 20 سطر، اندازه: 6×14سم [ف: 1-4]
منتخب حدائق السحر - فوائد الحدائق
mn.-ol hadīga
صفا لواسانی، علی محمد، - 1299 قمری
safā lavāsānī, 'alī mohammad(- 1882)
اهدا به: عزیز خان سردار کل و فرمانروای آذربایجان
تاریخ تأليف: دوشنبه شوال 1287ق؛ محل تأليف: تهران
از روی تاریخ گیتی گشای میرزا محمد صادق موسوی نامی سپاهانی شیرازی منشی (- 1204ق) نوشته است. نام مؤلف و کتاب در دیباچه آمده است و تا حوادث 5 ربیع الثاني 1209ق را دارد.
تهران؛ حقوق؛ شماره نسخه: 357 -ج
آغاز: ستایش بی آلایش کریمی را سزد که زند قدرتش از قلم صنع رقم هستی بر لوح امکان زد و از کتاب مرصع تکوین و وجود نسخه ملمع انسان را انتخاب تعیین فرمود؛ انجام: آنچه بینی هم نماند برقرار. استبدل الله یوما بیوم ... و انا العبد مؤلفه و ملتقطه و منتخبه و متصرفه علی محمد اللواساني النظامي قد فرغت من تسویده و اتمامه یوم الاثنين من شهر شوال ... في دار الخلافه الناصريه سنه 1287
خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: شوال 1287ق، جا؛ تهران؛ مجدول، با سرلوح زر و رنگارنگ؛ جلد: تیماج، 99گ، 15سطر (9/5×17)، اندازه: 16/5×24سم [ف: -205]
منتخب حدیقه الحقيقه - الهي نامه
mn.-e hadīqat-oš šīʻa
سبزواری، محمد مقیم بن یحیی، ق 11 قمری
sabzevārī, mohammad moqīm ebn-e yahyā(- 17c)
وابسته به: حدیقه الشيعه؛ مقدس اردبیلی، احمد بن محمد ( -993)
منتخب باب آخر حدیقه الشيعه مقدس اردبیلی است.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 8945/16
آغاز: این بابیست در بیان مذاهب و عقاید صوفیه مختار و منتخب از کتاب حدیقه الشيعه از تصنیف علامه اردبیلی قدس سره العزيز. بسمله و به نستعین. حمد و سپاس خداوندی را که از جمله الطاف اوست اعانت محقین و اهانت مبطلین ... اما بعد چون این کمترین موفق گردید به نوتن پنج مجلد از کتاب حدیقه الشيعه که از جمله مصنفات علامه اردبیلی است بعضی از دوستان التماس نمودند که بابی و در بیان عقاید و مذاهب صوفیه است از آن کتاب منتخب ساخته آن را رساله مفرده سازد ایجابا لملتمسهم این رساله از آن کتاب مستخرج گت. پس باید دانست که علامه زمانه و متبحر یگانه یعنی مولانا احمد اردبیلی ادام الله افادته در آن کتاب در ضمن ذکر حالات حضرت امام جعفر علیه السلام به تقریبی می فرماید که بنا به وعده که در اوایل جزء اول این مختصر نموده چند کلمه در بیان مذاهب و عقاید صوفیه در بابی جداگانه درین مقام مسطور می گرداند؛ انجام: صوفیه بیشمار است و اخبار احادیث در مذمت ایان بسیار لیکن چون این مختصر را گنجای بیش ازین نبود به همین اقتصار نمود.
انجامه: «بتاریخ جمعه بیستم هر ربیع الثاني سنه 1097 صورت تحریر پذیرفت. ذره بی مقدار صاحب سفینه».
خط: نستعلیق و شکسته نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: جمعه 20 ربیع الثاني 1097ق؛ جلد: گالینگور؛ 25ص (95-119)، اندازه: 15/6×27/8سم [ف: 29/1-424]
منتخب حدیقه سنائی - نور الحديقه لاهل الحقيقه
منتخب الحساب - خلاصه الحساب (منتخب)
mn.-ol hesab
رساله کوتاهی در علم حساب است که به صورت سؤال و جواب می باشد. به نظر می رسد بخشی از یک کتابی در حساب باشد. در آغاز نام این رساله منتخب الحساب نامیده شده و ما نیز به پیروی از آن، آن نام را برگزیدیم.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 12988/2
آغاز: ... سؤال، قلعه ای است چهار برج دارد در هر برجی چند کس مختلف العدداند ناگاه جنگ واقع شد اشخاص قلیل العدد که در یک برج بودند از اشخاص بروج باقیه مدد خواستند؛ انجام: معادل 1293 دینار پس 1293 را مخرج گردانیدم 708673مقدار یک دینار گشت.
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ گویا نسخه مدتی در هند بوده است؛ جلد: مقوایی، 4گ (22ر -25ر)، 17سطر (8/5×17)، اندازه: 15×24سم [ف: 32-951]
mn.-ol hekāyāt
رضوی همدانی، حسین بن عبدالصمد، ق 14 قمری
razavī hamedānī, hoseyn ebn-e ‘abd-os-samad(- 200)
مجموع 25 حکایت است در عجایب و غرایب که گویا از آثار پیشینیان گزیده ساخته است.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 14349/4
آغاز: الحمدلله رب العالمين ... اما بعد، هذا الكتاب الشريف مشتمل علی خمس و عشرین حکایه و سمیته بمنتخب الحكايات، حکایتی آورده اند در مصر پادشاهی بغایت متکبر؛ انجام: و چون تاجر ثابت کرد که برادرزاده پیر است، هفتصد دینار را نیز بوی داد
خط: نستعلیق، کا: محمد حسین بن عبد الصمد همدانی، تا: 1308ق؛ جلد: مقوایی، 31گ (48-78)، 11 سطر (6/5×12/5)، اندازه: 11/5×18/5سم [ف: 36-246]
همدان؛ برنا، قاسم؛ شماره نسخه: 44/2
همان نسخه بالا [نشریه: 5-378]
mn.-ol hekma
احمدی کرمانی، عبدالعلی، ق14 قمری
ahmadī kermānī, 'abd-ol--alī(- 20c)
اهدا به: آقا میرزا افشار والی کرمان و بلوچستان
تاریخ تأليف: رمضان 1305ق
پاره ای از نصایح و حکم و تمثیلات نهج البلاغه را مؤلف به فارسی در آورده و آن را «منتخب الحكمه» نامیده است و عناوین آن حکمت و پند و علامت است. (محمد باقر حجتی)
آغاز: هو الله تعالی شأنه، بسمله، بعد الحمد و الصلوه آنکه یکی از بزرگان کبار و علمای بی همتای ...
انجام: چو شکست از تو رسد چونکه خدا خواست ظفر. تمت الكتاب
[فهرستواره منزوی 635/6]
تهران؛ الهيات؛ شماره نسخه: 495
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق خوش، کاتب = مؤلف، تا: رمضان 1305ق؛ مجدول؛ 43گ، 5سطر (8×13)، اندازه: 14×20/5سم [ف: -421]
منتخب حل التقويم - انتخاب حل التقويم
mn.-u hayat-ul hayawan = sirr-ul hayat
دمیری، محمد بن موسی، 742 - 808 قمری
damyarī, mohammad ebn-e mūsā (1342 - 1406)
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 20894
آغاز: بسمله یسر و اتمم یا کریم الحمدلله رب العالمين ... و بعد فقد وقفت؛ انجام: و سلم تسلیما کثیرا الى یوم الدين آمین
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13[رایانه]
mn.-ol xāqān dar kašf-e haqā'eq-e īmān va ‘erfān
زنوزی، عبد الله بن بیر مقلی بابا خان، - 1257 قمری
zonūzī, ‘abd-ol-lāh ebn-e bayramqolī bābā xān(- 1841)
وابسته به: لمعات الهيه در معارف ربوبیه = شریفیه خاقانیه؛ زنوزی، عبدالله بن بیرمقلی بابا خان (-1257ق)
به دستور: فتحعلی شاه (1211-1250ق)
تاریخ تأليف: پنج شنبه 2 جمادی الاول 1240ق
کتاب در اثبات وجود و توحید و صفات واجب است و خلاصه «رساله خاقانیه و وجیزه سلطانیه» است. مؤلف آن کتاب را به فرمان فتحعلیشاه تأليف نموده بوده و چون مفصل بوده مأمور به تلخیص و اختصار آن گشته است. کتاب مرتب است بر بیست «فصل» و «خاتمه»: 1. اثبات واجب الوجود بالذات؛ 2. اثبات عینیت وجود در واجب الوجود بالذات؛ 3. اثبات عینیت تشخص و تعیین در واجب الوجود بالذات؛ 4. در اثبات این که کنه ذات اقدس خداوند یگانه از برای غیر ذات خود مدرک و معلوم نمی تواند شد؛ 5. اثبات احدیت صرفه؛ 6. اثبات توحید؛ 7. بیان توحید به معنی سوم؛ 8- بیان توحید به معنی چهارم؛ 9. اثبات توحید به معنی پنجم؛ 10. اثبات توحید به معنی ششم؛ 11. اثبات توحید به معنی هفتم؛ 12. اثبات علم واجب الوجود؛ 13. اثبات قدرت؛ 14. اثبات اراده؛ 15. اثبات حیات؛ 16. اثبات سمع و بصر؛ 17. اثبات کلام؛ 18. اثبات تفضل محض و جوادیت مطلقه واجب الوجود؛ 19. حکمت علی الاطلاق؛ 20. اثبات عدل؛ خاتمه در معرفه الله. (مهدی ولایی).
آغاز: حمد و ثنای نامحدود واجب الوجوديرا سزا است که دامن کبریای جلالش از لوث تغیر و زوال منزه
انجام: از طبع سلیم چون بپایان آمد ** تاریخش گفتم تحف خاقانست ... در سال سی ام از جلوس السلطان صاحبقران با تمام رسید الحمدلله رب العالمين و الصلوه و السلام علی خیر خلقه محمد و آله اجمعین
[فهرستواره منزوی 241/6 و 559/9]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: پنج شنبه 2 جمادی الاول 1240ق، جا: تبریز (احتمالا)؛ با سرلوحه مذهب، مجدول؛ 97گ، 14 سطر (18×14)، اندازه: 14/5×20/5سم [ف: 2-445]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 6 جمادی الثاني 1240ق؛ مصحح و از نظر مؤلف گذشته، دارای سرلوح، مجدول؛ واقف: نائینی؛ 107گ، 13 سطر، اندازه: 14×21سم [ف: 4-259]
mn.-ol xotūm
لواسانی، شکر الله بن لطف الله، - 1319 قمری
lavāsānī, šokr-ol-lāh ebn-e lotf-ol-lāh(- 1902)
چاپ: مشار فارسی، ج 4، ص 4980؛ ایران، تهران، 1323 قمری، سنگی، رحلی، 81ص؛ ایران، تهران، 1365ق، 184 ص؛ 1281ق، 215ص؛ ایران، 1299ق، سنگی، خشتی، 180ص
قم؛ گلپایگانی؛ شماره نسخه: 8920/1-59/140
آغاز: بسمله الحمدلله الذي لا یکشف السوء من سواه و لایفرج الهم و الغم من عداها و من استجاره اواه و من استعانه کفاه
خط: نسخ، کا: محمد علی بن محمدرضا حسینی قزوینی، تا: قرن 13؛ 62گ (8-69)، 14-15-16 سطر، اندازه: 10×17سم [ف: 8-4590]
mn.-ol xotum
کاشانی، ابراهیم بن محسن، - 1345 قمری
kāšānī, ebrāhīm ebn-e mohsen(- 1927)
مختصری است درذکر ادعیه و ختوم برای توسعه رزق ورفع ودفع فقر وسحر و بلیات و شفای مریض و جز آن. الذريعه مؤلف را معاصر دانسته است.
چاپ: دارالخلافه تهران، سنگی، 1317، جیبی، 220 ص (ص 6-226)
[الذريعه 399/22 ؛ فهرست های خودنوشت فیض کاشانی 315]
قم؛ مسجد اعظم؛ شماره نسخه: 3952/5
آغاز: بدان که این رساله مشتمل است بر ختومی چند از برای توسعه رزق و توانگری و دفع فقر ودفع اعداء ودفع سحر واداء دین و شفای بیمار و محفوظ بودن از بلیاتو خلاصی از حبس؛ انجام: وبعد از آن این دعا را بخوانند یا من اذا تضایقت الامور تفتح له بابا الاتصل اليه الأوهام ضاقت علی اموری فافتح لی بابا لایصل اليه وهمی انك علی کل شیء قدیر وبالاجابه جدیر وصلی الله علی خیر خلقه محمد و آله اجمعین
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1286ق، کاتب این نسخه را به «فیض» نسبت داده است؛ جلد: تیماج، 4 گ، اندازه: 13×21سم [ف مخ: 2136-5]
mn.-u xayr-il aşıl
مجموعه احادیث مرویه از پیامبر اکرم (صلی الله علیه و آله) که در چهل «باب» تنظیم گردیده است.
قزوین؛ امام صادق؛ شماره نسخه: 2/ 850
آغاز: الحمدلله رب العالمين و العاقبه للمتقین ولا عدوان الا علی الظالمين؛ انجام: و جعل قلوب العارفين منوره بانوار المعارف و الاسرار
خط: نسخ، کا: قنبر کشمیری، تا: 1102ق، جا: قندهار؛ مصحح، با علامت بلاغ ؛ جلد: تیماج، 143ص (83-225)، 14 سطر، اندازه: 17×21سم [ف: 2-495]
mn.-u durar-il mantūr fī š.-iš šudūd
سیماوی، ابوالقاسم محمد
sīmāvī,ab-ol-qāsem mohammad
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 28768
آغاز: بسمله، هذه الدرر فوائد جلیله انتخبت من شرح الشذور هو احسن الشروح قال الشيخ علی بن موسی الاندلسي؛ انجام: هو الحجر الموجود عندك فانتبه لما قال في تعریفه لك ناصح تمت هذه الدرر بعون الله تعل سنه 1245
خط: نستعلیق خفی، بی کا، تا: 1245ق؛ ضممیه نسخه ش 11030؛ قطع : رقعی [رایانه]
mn. dar ‘amal-e sanāye'
ایروانی، ابوالقاسم، 1151 - 1237 شمسی
Travānī, ab-ol-qāsem (1772 - 1858)
مشهد؛ الهيات، شماره نسخه: 574/17
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1255ق؛ جلد: تیماج، 20ص، 21 سطر (10/5×21/5)، اندازه: 14/5×25سم [ف: 1-522]
منتخب الدروع الواقيه - اختیارات الايام
mn.-ud du‘ā?
سعادت، عبدالکریم، قرن 14 قمری
sa‘ādat,'abd-ol-karīm (20c)
به درخواست: میرزا عباسعلی قاضی مشهدی
وی دعاها و زیارات زیر را از کتب ادعیه به شرح ذیل گرد آوری نموده است: زیارت عاشورا و دعای علقمه، زیارت حضرت امیر، دعای صباح، دعای سمات، دعای فرج، دعای علقمه.
مشهد؛ گوهرشاد؛ شماره نسخه: 2391/1
آغاز: اللهم یا من دلع لسان الصباح بنطق تبلجه؛ انجام: و لا حول ولا قوه الا بالله العلى العظيم
خط: نسخ، کاتب = مؤلف، تا: رجب و شعبان 1340ق، به درخواست میرزا عباسعلی قاضی؛ با سرلوح مزدوج مذهب، مجدول؛ واقف: محمد علی ممکن، 1371 ش؛ جلد: تیماج، 9سطر، اندازه: 9×12سم [ف: 5-727]
mn.-ud da‘awāt
حسنی، فخر الدين بن مرتضی، ق 11 قمری
hasanī, faxr-od-dīn ebn-e mortezā(- 17c)
درباره تأليف کتاب می گوید: «لما کثرت النصوص و الأحاديث في التعقيب و الادعيه لازالت محزونه بالبال آن تالف من التعقيبات و الادعيه المأثوره زبده جامعه مما لابد منه من ادعیه اليوميه دبر کل صلاه مخصوصه و في کل الصباح و المساء عموما و مما یختص بالشهور انفردا و بالنسبه اجتماعا بین الايجاز و الاطناب یفی بدعوه الداعي و یکون مفتاحالفلاح المومنين و منهاجا قویما لمطالب المسلمين ...».
شیراز؛ علامه طباطبائی؛ شماره نسخه: 681/3
خط: نسخ زیبا، کا: حافظ نورالدین محمد ولد ملاجیون ابن شیخ محمد، تا: رمضان 1056ق؛ اندازه: 12/5×21/5سم [نسخه پژوهی: 114-3]
mn.-ud da'awāt
رضوی، محمد بن محمد طالب، ق 12 قمری
razavī,mohammad ebn-e mohammad tāleb(- 180)
شرح حال مؤلف به دست نیامد شاید «امیر معز الدين محمد بن ابوالحسن موسوی مشهدی» (زنده در 1044ق) باشد. مشتمل بر بعضی سور قرآنی و ادعیه از صحیفه سجادیه (مناجات خمسه عشر)، اعمال و ایام و شهور، زیارت ائمه علیهم السلام، احتجاب و عوذه و ختوم، ادعیه دفع علت و امراض و غیره.
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 34867
آغاز: ایها الذين آمنوا صلوا علیه و سلموا تسلیما مجرمان گنه کار را سبب نجات از نار جحیم؛ انجام: ی دلیل است بر درازی عمر و زندگای والله اعلم بالصواب
خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: آغاز؛ اهدایی: رهبری، اردیبهشت 1386؛ جلد: میشن، 135 گ، 21 سطر، اندازه: 12×23سم [اهدائی رهبر: 6-408]
mn.-ud da'awāt
چهاردهی، محمد تقی، ق13 قمری
Čahārdehī, mohammad taqi(- 19c)
دفتری مفصل و مبسوط از مجموعه ادعیه های مختلف که دریک «مقدمه» و 14 «فصل» و یک «خاتمه» تنظیم شده است.
آغاز: الحمدلله الذي دلنا علی الطرق الواضحه الزاهره وهدانا الاقتفاء الشريعه الطاهره الباهره والصلوه والسلم علی اشرف البريات وافضل اهل الارض والسموات محمد و آله ...
آران کاشان؛ محمد هلال؛ شماره نسخه: 216
آغاز: برابر؛ انجام: وتدعو فیها بهذا الدعاء تغفر ذنوب خمسین سنه تقول اللهم صل علی محمد و آل محمد الاوصياء المرضيين وعلی جمیع انبیائك و رسلك بافضل صلواتك و بارك علیهم ...
خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، بی تا، افتادگی: انجام؛ مهر: «بنده آل محمدرضا» (بیضوی)؛ واقف: محمد حسین بن ملامهدی آرانی؛ جلد: گالینگور، 178گ، 15 سطر، اندازه: 15×21سم [ف مخ: -168]
mn.-od da‘avāt
کرمانی، محمد بن محمد کریم، 1263 - 1324 قمری
kermānī, mohammad ebn-e mohammad karīm (1847 - 1906)
رساله ای در اعمال وادعیه و آداب که در هفت «باب» تنظیم شده است.
[فهرست کتب مشایخ 347/2]
قم؛ مسجد اعظم، شماره نسخه: 2943
آغاز: بعد از ستایش یزدان پاک و درود بر خواجه لولاک و آل اطهارش که ناسوتیان را نجوم افلاکند ولاهوتیان را برتر از وهم وادراک بنگارش مراد میپردازد که؛ انجام: وترحم علی محمد و آل محمد کافضلماصلیت وبارکت وترحمت علی ابراهیم و آل ابراهیم انك حمید مجید فعال لما ترید وانت علی کل شیء قدیر
خط: نستعلیق، کا: سید حسین بن سید مرتضی برغاتی، تا: 1364ق، چاپ سنگی منطبعه در مطبعه سعادت کرمان است؛ 118گ، 10 سطر، اندازه: 10×15سم [ف مخ: 5-2137]
mn.-od da‘avāt
طبیب خلخالی، مهدی قلی بن محمد حسن خان، 1239 قمری
tabīb-e xalxālī, mahdī qolī ebn-e mohammad hasan xan (1824 -)
دعاهای مختلفی است که مؤلف از مآخذ مختلف کتاب های دعای شیعه جمع آوری و در نسخه حاضر تحریر نموده است. مؤلف در آغاز نسخه متذکر می شود که از میرزا احمد مجتهد تبریزی در سال 1295 اجازه استخاره گرفته است. فهرست دعاها و مطالب مندرج در این کتاب چنین است: مقدمه در بیان فضیلت دعا و تمجید؛ ادعیه پیش از دعا؛ تعقیبات مشترکه فرایض پنج گانه؛ تعقیبات مخصوص هر نماز؛ سجده شکر، دعاهای ایام هفته؛ دعای کمیل با ترجمه زیرنویس فارسی، دعای عشرات با ترجمه زیرنویس فارسی، دعای سمات، اعمال شب رغایب (شب جمعه اول ماه رجب)، اعمال شب پانزدهم شعبان، اعمال ماه رمضان و عید فطر، اعمال و اذکار روز نوروز، عرفه، عید قربان، عید غدیر، عاشورا، اربعین، دعای صنمی قریش، دعای قرض از صحیفه، دعای توسل، دوازده امام خواجه نصیر، دعای صباح علی، دعاهایی از صحیفه سجادیه، آیات قرآنی، توسل صغیر، دعای صباح و مساء، دعای عدیله، احتجاب کبیر، و در آخر ادعیه و اورادی در دفع اعداء و دفع شر ظلمه.
قم، گلپایگانی؛ شماره نسخه: 8594-58/44
آغاز: بسمله، حمدله، در بیان فضیلت دعا و تمجید.در کتاب مکارم الاخلاق از حضرت رسول (صلی الله علیه و آله) مرویست که فرمودند هیچ چیز گرامی تر و بهتر نیست نزد حقتعالی از دعا
خط: نسخ معرب، کاتب = مؤلف، تا: 1295ق؛ همچنین او در آغاز نسخه تاریخ تولد خود و فرزندان و تعدادی از خاندان خود را درج نموده و نسخه را وقف و ثواب آن را به روح برادرش اسدالله خان اهداء نموده است؛ 340گ، 15-16سطر، اندازه: 13×22سم [ف: 8-4591]
mn.-od da‘avāt
شیرازی، محمد باقر بن ابوالقاسم
Šīrāzī, mohammad bāqer ebn-e ab-ol-qāsem
دعاها و طلسم ها و بعضی از داروهایی را که بنا به گفته مؤلف به تجربه رسیده در این کتاب در یک «مقدمه» و نه «باب» و یک «خاتمه» گرد آورده است. بدین تفصیل: مقدمه: در مداواه علل و امراض و اوجاع؛ باب 1. بیان ساعات اختیارات؛ 2. علل مشوهه و مستکرهه؛ 3. رفع بلیات؛ 4. رفع اقسام تب ها؛ 5. رفع دردهای اعضا؛ 6. رفع ضرر و ترس ها؛ 7. رفع هموم و غموم؛ 8 رفع ضرر دواب؛ 9. رفع امراض اطفال؛ خاتمه: در ذکر بعضی تجارب حکما.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 2091
آغاز: الحمدلله رب العالمين ... این نسخه غریب و مجیب در ادعیه مجربه از کتب معتبره و ادویه مجربه مرکبه؛ انجام: یا مبدیء البدائع یا من بیده ...
خط: نستعلیق نازیبا، بی کا، بی تا، افتادگی: انجام؛ جلد: مقوا، 194گ، اندازه: 17×21/5سم [ف: 6-107]
mn.-ud da'awāt
غیر همانند:
خط: نسخ ممتاز، کا: اصفهانی، هاشم، تا: ربیع الاول 1125ق [مختصر ف: -810]
آغاز: بسمله یس و القرآن الحكيم انك لمن المرسلين علی صراط المستقيم؛ انجام: من الحج و العمره بفضلك یا ارحم الراحمين
همراه با سوره یس؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12 [رایانه]
آغاز: بسم الله الرحمن الرحيم - سوره یاسین ثلاث و ثمانون آیه مکیه؛ انجام: حرره العبد الاقل الاثم الجاني محمد ابن علی اصغر السمناني في شهر جمیدی الاولى سنه 1269
منتخبی است از اعمال ماه رمضان، دعای ابوحمزه ثمالی، دعای روزانه، نمازهای شب، دعای کمیل، دعای جوشن کبیر، دعای توبه، دعای والدین، دعای ایام هفته و چند دعای دیگر به اضافه سوره مبارکه یاسین، سوره عم، سوره الواقعه، سوره الملك، سوره حشر و چند سوره دیگر از کلام الله مجید؛ خط: نسخ خوب، کا: محمد ابن علی اصغر سمنانی، تا: جمادی الاول 1269ق، در زمان سلطنت ناصرالدین شاه به دستور میرزا محمد خان سرکشیک حاکم وقت سمنان و دامغان به سرپرستی امامقلیخان؛ مجدول، با یک سرلوح مذهب؛ مهر: مشیر السلطنه، علی اکبر بن حسین حسینی؛ کاغذ: ترمه، جلد: چرم مذهب، 410ص، 18 سطر، اندازه: 13/5×21سم [ف: 1-1034]
آغاز: یوم القرار بحرمه النبي و اله الاطهار اما بعد فیقول الفقير الراجي الى شفاعه نبی الامي القرشي و آله؛ انجام: برحمتك یا ارحم الراحمين.
این کتاب متضمن جمله از تعقیبات نماز و ادعیه روز و شب و اعمال ماه ها و سال است که از کتب معتبره نقل کرده و گاهی به ذکر نکات فقهی پرداخته است، مطالب را بیشتر در عنوان «فصل» ذکر نموده، در چند مورد از آن جمله فضل دعاء عدیله) عبارت فارسی آورده است، دعاءهای منقول از کتاب «مهج الدعوات» را با عین عناوین و عبارات ابن طاوس نقل کرده است [ترجمه مؤلف در الذريعه (ج 2 ص 249) و اعیان الشيعه (ج 42 ص 270) مختصر و مشابه ذکر شده است و این کتاب به نام «منتخب الدعاء» ضبط گشته و هم برای او کتابی دیگر به نام «اغاثه الداعي» ضبط کرده اند و این کتاب دوم را از مدارک شیخ کفعمی در تأليف «جنه الواقيه» دانسته اند، از اینرو مؤلف را از دانایان امامیه قرن نهم به پیش شناخته اند، گویا منشأ این اشتباه این باشد که در این کتاب جمله: «قد ذکر نافی اغاثه الداعي» مذکور است و پنداشته اند که آن کتابی است از او و غیر از «اغاثه الداعي» ابن طاووس است و غفلت از اینکه جمله: «اغاثه الداعي» مذکور در این کتاب از مؤلف این کتاب نیست و عین عبارت منقول از کتاب «مهج الدعوات» است، ترتیب مطالب و به تبویب کتاب چنین است: مقدمه در ترغیب به تعقیب، ذکر برخی از تعقیبات فرائض
و نوافل، ادعیه مخصوص ایام هفته، ادعیه عامه (متضمن جمله از ادعیه صحیفه سجادیه و منتخبی از ادعیه مذکوره در کتاب مهج الدعوات)، آداب و ادعیه سفر، استخارات و صلوه استغفار و استرزاق (و غیر هما از نمازهای وارد توسلات و حاجات)، اعمال جمعه، اعمال و ادعیه ماه ها (ابتداء به ماه رمضان نموده و اختتام به ماه شعبان)، صلوات و تحیات (دوازده امام)، خواجه نصیر الدين طوسی، مؤلف به سال 1051 در شهرستان برهانپور شروع به تأليف این کتاب نموده است، برای شناساندن کتاب سطری چند از دیباچه کتاب نقل می گردد: «لما کثرت النصوص و الأحاديت في التعقيب و الادعيه لازالت مخزونه بالبال آن تالف منالتعقیبات و الأدعيه المأثوره زبده جامعه مما لابد منه من أدعيه اليوميه دبر کل صلوه مخصوصه و في کل الصباح و المساء عموما و بما یختص بالشهور انفراد او بالسنه اجتماعا بین الايجاز و الاطناب یفی بدعوه الداعي» تا آنجا که گفته: «و سمیته بمنتخب الدعوات اسما موابقا (کذ) لحقیقته و عریا عن المجازات و الاستعارات و صدرت التأليف بخلاصه من الترغيبات في التعقيبات لیکون المؤمن الموفق مشغولا بنشاط القلب و لم یقعد عن الاستمرار ببطوء حصول المطلب»؛ خط: نسخ، بی کا، بی تاب افتادگی : آغاز و وسط؛ واقف: حاج ملامحمد حسین تاجر، اسفند 1309؛ 329گ، 16سطر، اندازه: 15×25سم [ف: 6-297]
mn.-ud da'awāt
غیر همانند:
آغاز: سلطانه خاطر فیض مقاطر اعلی حضرت فلک رتبت خورشید طلعت بهرام صولت؛ انجام: آنا توجهنا و استشفعنا و توسلنا بك إلى الله و قدمناك بین یدی.
برگ اول نسخه ناقص، در صدر برگ اول موجود به خط مغایر نوشته شده: «کتاب ادعیه و اعمال به فارسی تأليف امیر علی بن اسدالله الحسيني که بجهت سلطان ابراهیم میرزا ولدشاه طهماسب نوشته است» [کتاب به نام ابوالفتح سلطان ابراهیم میرزا معنون شده است: نام این شخص در زمره احفاد شاه طهماسب (919-984ق) ذکر نشده اما در تاریخ عالم آرای عباسی (ج 1) ابراهیم میرزا خلف بهرام میرزا و پسر برادر و داماد شاه طهماسب ذکر شده است] و در پایان خطبه نوشته شده است: «و مرتب است این منتخب بر مقدمه و پنج مطلب»، تأليف کتاب حدود اواخر قرن 10 در زمان مجاورت وی در مشهد رضوی بوده است و کتاب مشتمل است بر: «مقدمه [مؤلف در خلال مقدمه (برگ 8 نسخه) از شرح مصباح المتهجد شیخ محمد مفید (؟) و شرح زین الدين علی بن حمید حسینی نجفی مطالبی را نقل نموده است] در بیان معنی دعاء و فضیلت آن و بعضی از نصوص و اخبار مرغبه در آن و شطری از شرایط اجابت و برخی از اسباب تاخیر و تراخی استجابت، مطلب اول در ادعیه اجابت فرجام که مکرر می شود بتکرار لیالی، دویم در دعوات موقته در هر روزی، سیوم در دعاهای ماثوره که مکرر میشود بتکرار شهود، چهارم در ادعیه و اعمال که مکرر می شود بتکرار سال و در آن دو مقصد است مقصد اول در روز نوروز که اختصاص ندارد بمعنی از ماه و روز مقصد دویم در ایام سنه که مختص اند بشهور معینه، پنجم در دعوات متعلقه بامور متفرقه، ختم این رساله بر دعای رسایل که از اشرف ادعیه ست می نماید»؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: حدود اوایل قرن 11؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ واقف: خواجه شیر احمد تونی، 1014ق؛ 174 گ، 18 سطر، اندازه: 12×22سم [ف: 15-505]
آغاز: بسمله. یس و القرآن الحكيم؛ انجام: توکلت وهو رب العرش العظيم از حضرت امیر المؤمنين (علیه السلام) نقل است ... بنویسد هر روز یکی را
کتابی است مشتمل بر برخی سور مبارکه و ادعیه و شرح حزب البحر، احتجاب، صباح، دوازده امام صغیر، مناجات امیر المؤمنين (علیه السلام)، اعتصام، ادعیه منقول از امام جعفر صادق (علیه السلام)، شرح چهل اسم اعظم، دعای صنمی قریش، ادعیه السر و غیره؛ خط: نسخ خوش، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: انجام؛ مجدول، محشی؛ اهدایی: رهبری، شهریور 1380، جلد: تیماج، 147گ، 11سطر، اندازه: 15/5×11/5سم [اهدائی رهبر: 6-409]
آغاز: الحمدلله رب العالمين ... دعا بجهت دفع کل بلیات، این دعا را بجهت دفع کل بلیات هر روز پنج نوبت بخواند
چند دعاست برای رفع گرفتاری ها و قضای حاجت ها، انتخاب شده از کتاب «مصباح الناسكين» و بدون ترتیب و تنظیم ؛ خط: نسخ معرب، کان محمد کریم بن ملا احمد میاندهی رانگوئی، تان 1236ق؛ مجدول؛ 63 گ، اندازه: 15×21/5سم [ف: 26-327]
آغاز: بسمله فصل دربیان دانستن بیماری صحت ویا مرگ و چگونگی احوال ایشان اول نام بیمار و مادرش را بحساب ابجد پر کند چون جمع کند بپرسد که چه روزی ناخوش شده است؛ انجام: والف بین قلوبهم لو انفقت ما في الارض
منتخبی است از ادعیه و ختومات و مطالبی از علوم غریبه، از جمله دعای نور، دعای صباح و تعقیبات نمازهای پنج گانه، ودعای عقد المحبت و ...؛ خط: ادعیه نسخ معرب، نستعلیق، کا: محمد علی بن محمد تقی تاجر تبریزی، تا: 1302ق؛ افتادگی: انجام؛ جلد: تیماج، 46 گ، 16 سطر، اندازه: 15×22سم [ف مخ: 2-537]
mn.-od da‘avāt va-s sovar
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 27059
آغاز: هذا الكتاب المنتخبات الدعوات بسمله، یس و القرآن الحكيم انك لمن المرسلين علی صراط مستقیم؛ انجام: علیه توکلت وهو رب العرش العظيم ... این دعا را بر چهل پاره کاغذ بنویسد و هر روز یکی را
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ جلد: تیماج [رایانه]
mn.-u dalā'il-il imāma
وابسته به: الامامه = دلائل الامامه = نوادر المعجزات في مناقب الائمه الهداه؛ طبری آملی، محمد بن جریر (- قرن 5)
گزیده ای است از جلد دوم کتاب «دلائل الامامه» محمد بن جریر طیری.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 15906/4
آغاز: هذه صوره عهد کتبه عمر بن الخطاب العدوى الى معویه بن ابی سفیان الاموي و کان عامله بالشام و هو من الجزء الثاني من کتاب دلائل الامامه. حدثنا ابو الحسين محمد بن هرون بن موسی ... قال لما قتل الحسين بن علی صلوات الله علیهما ورد نعیه الى المدينه و ورد الأخبار بنحر رأسه و حمله إلى یزید بن معویه؛ انجام: فیقول النبي ص من الفرح ابلغه منی عشرا و قل له حللتك شفاعتی ثم یصعد الملك حتی ینتهی إلى العرش ...
خط: نسخ، بی کا، تا: اواخر 11ق؛ افتادگی: انجام؛ مصحح، محشی؛ جلد: چرم، 10گ (264-273)، 20-21سطر (11×20)، اندازه: 19/5×29سم [ف: 40-361]
mn.-u dumyat-il qașr wa ‘ușrat-i ahl-il ‘așr
کنتوری، ناصر حسین بن حامد حسین، 1284 - 1361 قمری
kantūrī, nāser hoseyn ebn-e hāmed hoseyn (1868-1942)
وابسته به: دمیه القصر و عصره اهل العصر؛ باخرزی، علی بن حسن (-467)
انتخاب «دمیه القصر و عصره اهل العصر» علی بن حسن باخرزی برای تأليف «سبائك الذهبان» است.
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 24926
آغاز: محمد بن الحسن المروزي من قدماء المروانه في اوائل هذا العصر انشدنی القاضي ابو جعفر البحاث؛ انجام: و قلت هذا یوم مجموع له الناس و اتفاق حسن یحصل بمثله الاستيناس
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 14؛ در ابتدای نوشته اند: «منتخب دمیه، به خط پسر مولوی مرزا محمد علی صاحب»؛ اهدایی: رهبری، خرداد 1377؛ جلد: گالینگور، 92گ، اندازه: 15/6×20/3سم اهدائی رهبر: 8-323]
mn.-e davāvīn
مشتمل بر منتخبی از دیوان عنصری، ظهیر الدين فاریابی، مختاری، ادیب صابر، رودکی.
اصفهان، دانشگاه؛ شماره نسخه: 466
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1252ق، جا: انزلی و اصفهان مدرسه چهار باغ؛ 146گ، اندازه: 14/5×22/5سم [ف: 2-370]
منتخب دیوان ابن نباته - دیوان ابن نباته
منتخب دیوان صائب تبریزی - مرآت الجمال
mn.-e d. qāsem-e anvār-e tabrīzī
وابسته به: دیوان قاسم انوار = دیوان قاسمی؛ قاسم انوار، علی بن نصیر (757-837ق)
نسخه این بخش ها را شامل است: الف. منتخب مثنوی مولوی در چاپی نیامده و نسخه دیگری از آن یافت نشد؛ ب. انیس العارفين؛ ج.غزلیات همراه با دیباچه ای به نثر که در چاپی نیامده است، آغاز دیباچه: «بسمله چون فیاض وجود کسوت وجود در کارخانه فطره الله به مقراض نفی و به محیط اثبات بر مقتضی ... انجام: ... بر قضیه یرزق من یشاء بغیر حساب .. و الحمد لله الملك العلام آغاز ابیات: في نعت التي ... ای کوس کبریای تو در لا مکان زده ...»، انجام: «... اگر در خطه این ... دو صد برهان نمایم»؛ د. مقامات السالكين =صد مقام مثنوی عرفانی است در صد «مقام» از قسم بدایات تا قسم نهایات، آغاز: «حمد بر حضرت غنی ابد الذي لم یلد ولم یولد ..»، انجام: «صلوات خدای بر احمد پس بر اولاد اشرف امجد؛ ه مقطعات و رباعیات نیست پوشیده ز من خلق چه داند ما را»، انجام: «هزار جان به وفای و قاسمی بر باد بداد درد تو او را به صد جفا بوزه».
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 10009/3
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 9؛ محشی از رضاقلی هدایت؛ یادداشتی در تاریخ ولادت و وفات عرفایی چون شاه داعی شیرازی، فخرالدین عراقی، شرف الدين علی یزدی، صفی الدين اردبیلی و دیگران؛ یادداشت دیگری مبنی بر آنکه حاشیه منتخبی است از مثنوی مولوی و غزلیات و مثنویات شاه قاسم الانوار تبریزی که در زمان حیات آن جناب مرقوم شده؛ تملک: رضا قلی هدایت قرن 13؛ 17 سطر، اندازه: 19/5×26/5سم [ف: 32-23]
منتخب دیوان محمود میرزا قاجار - مهر خاوری
mn.-e d.-e nešāt
مدرس تبریزی، محمد علی، قرن 13 قمری
modarres-e tabrīzī,mohammad ‘alī (- 19c)
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 16442/2
آغاز: بسمله، منت و سپاس بیقیاس خدای را که بنی نوع بشر به فصاحت و بلاغت از موجودات ... ای خوشا آغاز غم پرداز عشق ** ای خوشا انجام به ز آغاز عشق؛ انجام: پیاله میکشم و این عجب که گیرد دست ** باین گنه که یکی تکیه ای کرد بر کرمش
خط: شکسته نستعلیق، کا: علی بن محمد صالح مدرس تبریزی متخلص به ایاز، تا: جمادی الاول 1254ق؛ 44ص (92-135)، 12 و 16 و 20 سطر، اندازه: 11×17/5سم [ف: 45-240]
mn.-OZ Zaxa'er
رشتی، علی بن محمد، ق13 قمری
raštī, ‘alī ebn-e mohammad(- 19c)
وابسته به: ذخائر النشاتين؛ رشتی، علی بن محمد (قرن 13)
رساله ای متوسط در گزیده و انتخاب کتاب دیگر مؤلف به نام «ذخایر النشأتين» که به جهت بسط و گستردگی در این رساله تلخیص و به صورت سؤال وجواب دراختیار مراجعه کنندگان قرارداده شده است. در دو «باب»: 1. طهارت؛ 2. صلوه؛ باب اول شامل پنج سؤال و سؤال سوم آن دارای 12 فصل و فصل 12 در چهار مطلب است؛ در باب دوم به بعضی از مهمات مسائل زکات و خمس وصوم و زکات فطره نیز اشاره می کند. مطالب به صورت سؤال و جواب است. نویسنده در دیباچه می گوید: «... سابق بر این به مقتضیات تقدیرات الهيه کتابی مبسوط مدلل به دلایل که مرجع عامی و موئل متوسط و منظور منتهی از اولی الفضائل می توانست بود از کتاب بیع تا آخر وصایا بلکه بسیاری از مسائل نکاح که محتاج اليها و دانش آن ضرور و در کار بود در یک مجلد به فارسی نوشته شد و چون کتاب مذکور موافق مذاق ارباب استدلال بود و عامله تجار از آن منتفع نمی شدند مسایل علمیه ارباب معاملات را از مسائل تجارت جدا از مسائل فصل دعاوی و رفع نزاع نموده مسایل اولی را که محتاج البهاي تجار بود در چند سؤال و جواب بر وجه ایجاز و اختصار منظور نظر اخیار نمود ... لازم دید که در عبادات نیز بر همان نسق درر احکام را به رشته انتظام کشد
ا اسم کتابکه مسمی به ذخار النشأتين است بی مسمی نباشد و بحمدالله تعالی کتاب مذکور در یک جلد جامع مسائل طهارت و صلوه به نوعی شد ... بجهه اشتمال بر استدلال که به این ترتیب حجم کتاب نیز ضخامتی به همرسانیده بود اولی دانست که لب مسایل محتاج اليهاي غالب برادران را که شامل مسائل و طالب اقصر الرسائل و الوسائلند مانند لباب مسایل تجارت به عنوان سؤال و جواب چند در رساله وجیز الحجم قلیل الألفاظي ایراد نماید که حمل و تحویل و ضبط و مراجعه از برای کل سهولت داشته باشد و هر سؤال را | چنان مذکور کند که با سؤال سابق مربوط باشد و جمیع سؤالها با یکدیگر مناسب باشند در طهارت و صلوه که در دو بابا مذکور می شود لهذا شروع نمود در نوشتن این رساله وجیزه در عبادات که مانند رساله وجیزه در عبادات ... موسوم است به: منتخب الذخائر ...». در کتابخانه آیه الله مرعشی در قم کتابی تحت عنوان «متاجر» از همین مؤلف است که گویا همان «ذخائر النشأتين» باشد. تاریخ تحریر این رساله 1222قمی باشد. مؤلف در این کتاب «منتخب الذخاير» از صاحب مدارک (متوفی 1009 ق) و فقه رضوی مجلسی اول و صاحب ذخیره یاد می کند گذشته از کتب متقدمین همچون طوسی، حلی، ابن ادریس و ...
آغاز: بسمله الحمدلله ... اما بعد پس چنین گوید اکمل العباد في النقصان وانقصهم في کمال الايمان و اکثرهم في التوسط في او الحرمان واقلتهم قبولاً ...
آغاز: برابر؛ انجام: و لا ینجی من عقابك الا رحمتك و لا ینجی منك الا التضرع اليك فهب لی ...
خط: نسخ، کاتب = مؤلف، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ جلد: مقوایی، 77گ، 16سطر، اندازه: 13/5×19سم [ف: 6-262]
آغاز: برابر؛ انجام: از امام محمد باقر (علیه السلام) روایت کرده است که آن حضرت فرمود پیغمبر (صلی الله علیه و آله) بر اسودین افطار می کرد عرض کردم رحمك الله وما الاسودان فرمود خرما و آب و به زبیب یعنی مویز و آب سحر می کردند
شامل طهارت وصلاه؛ خط: نسخ، بی کا، تا: رمضان 1238ق؛ مجدول؛ مهر: «عبده علی اصغر» (بیضوی)؛ جلد: تیماج مذهب، 166گ، 17 سطر، اندازه: 14×20سم [ف مخ: 5-2138]
آغاز: برابر
خط: نسخ، کا: باقر بن محمد نصیر گیلانی، تا: 9 ذیحجه 1238ق؛ مجدول، مذهب، در صفحه عنوان آمده: «رساله فارسی آخوند ملا علی امام جمعه»؛ جلد: تیماج، 14 سطر (8/5×16)، اندازه: 14×19/5سم [ف: 2-369]
آغاز: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1240ق؛ جلد: تیماج، 190گ، 10 سطر (8/5×14/5)، اندازه: 14/5×21سم [ف: 2-320]
بی کا، بی تا، خریداری از پوراندخت اربابی [رایانه]
mn.-e robāʻīyyāt
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 16490/4
آغاز: شب خیز که عاشقان به شب راز کنند ** گرد در و بام دوست پرواز کنند؛ انجام: مستغنیم از هر دو جهان کن ز کرم ** جز یاد تو هر چه هست از دل بربای
خط: نستعلیق، کا: عبدالکریم بن حاجی رجبعلی سبزواری، تا: 1314ق؛ جلد: تیماج، 8ص (200-207)، 13 و 14 سطر، اندازه: 13×21سم [ف: 45-266]
mn.-u rijāl-i šayx ‘abd-un-nabī = mn.-u ņāwi-l a’qwāl
fī ma'rifat-ir rijāl
وابسته به: حاوی الاقول في معرفت الرجال؛ جزایری، عبدالنبی بن سعد (-1021ق)
گزیده ای است از کتاب «حاوی الاقوال في معرفه الرجال» تأليف شیخ عبدالنبی بن سعد جزایری و شامل فوائدی است که از آن رجال گزیده شده است.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 15447/3
آغاز: فواید منتخبه من کتاب الرجال للشیخ عبدالنبی رحمه الله اما المقدمه ففیه فواید مهمه الأولى في تعریفه و بیانه في ذلك و موضوعه أسماء الرجال من تلك الحيثيه و غایته معرفته؛ انجام: و کتاب فهرست المصنفين له و کتاب إختيار الرجال من کتاب الكشي أبي محمد عمرو بن عبدالعزیز له و کتاب أبي الحسين احمد بن الحسين بن عبیدالله الغضائري في ذکر الضعفا خاصه، تأمل.
خط: نسخ، بی کا، تا: 1093ق؛ تملک: شیخ حر عاملی صاحب وسائل الشيعه با مهر «العبد، محمد الحر» (بیضی)، ولی الله بن محمد شفیع با مهر «أفوض أمري إلى الله عبده ولی الله» (مربع)؛ 6گ (254پ- 259ر)، 23 سطر، اندازه: 15×20/5سم [ف: 39-251]
mn.-ur rijāl li-ibn-i dāwūd
شریف بغدادی، محمد بن علی، ق 10 قمری
šarīf baqdādī, mohammad ebn-e ‘alī(- 16c)
وابسته به: رجال ابن داود؛ ابن داود حلی، حسن بن علی (647 -740ق)
بغدادی پس از اتمام ترتیب خلاصه الاقوال، رجال ابن داود را دید و گزیده اش را به آخر آن الحاق نمود.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 8867/31
آغاز: بسمله، بعد حمدالله ربالعالمین و الصلوه علی محمد و آله المعصومين. فلما تم رساله الرواه رأيت کتاب ابی داود فکلمتها بهذه الملحقات من الذين عدهم من المقبولين. الهمزه خمسه عشر اسما. آدم. متوکل ابو الحسين؛ انجام: و هو ابو عبدالله احمد بن داود البغدادي. مغیره کسایمه. میمونه عن الرسول. نصره الأزديه عن اميرالمؤمنين.
کاتب = مؤلف، تا: 10 ذیحجه 159ق، جا: مشهد رضوی؛ این رساله در برگهای 118پ -127پ مجموعه تکرار شده؛ با خط خوردگی و اضافات، محشی از مؤلف، نسخه پیش نویس است؛ جلد: گالینکور، 10گ (108پ -117پ)، اندازه: 12/4×18/8سم [ف: 29/1-177]
mn.-or rasā’el
موسوی نجفی، ابوالقاسم، ق 14 قمری
mūsavī najafī, ab-ol-qāsem(- 20c)
مسائل فقهی است که مؤلف برای عمل مقلدین از رساله سید محمد رضا یزدی انتخاب و برای عمل مقلدین در این رساله جمع نموده است.
قم، گلپایگانی؛ شماره نسخه: 5798-29/138
آغاز: بسمله الحمدلله والصلاه والسلام علی رسوله وعترته الطيبين امناء الله اما بعد چنین گوید مذنب اثم جانی سید ابوالقاسم الموسوي النجفي؛ انجام: فصل دوم شک د رعدد رکعات نمازهای واجبی در بین نماز بعد از آنکه شک قرار گرفت ... اول شک میان دو و سه بعد
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 14؛ افتادگی: انجام؛ مسوده چاپ سنگی، تمامی برگها یک رو؛ جلد: مقوا، 46گ، 18سطر، اندازه: 12×18سم [ف: 8-4591]
منتخب رساله تجهیز الجنائر- الفرائض
منتخب رساله تجهیز الجنائر - درهم الكيس
منتخب رساله جهانشاهی - اثبات وجود صاحب الزمان
mn.-e r.-ye qāderī
منتخبی از رساله قادری در موضوع تصوف است و آن در پاسخ این سؤال است که چرا انسان پس از مدتی ریاضت و مبارزه با نفس و سلوک، باز می بینیم گاه به عللی از مقامات معنوی و ترقی بازمانده و به جایگاه نخست خویش تنزل می نماید؟ باید افزود که به آگاهی های بیشتری درباره اصل این اثر (رساله قادری) و منتخب آن، در منابع و فهارس (موجود) دسترسی نیافتیم.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 510/42 کر
آغاز: اگر بر کشی بر زمان صفات ذمیمه دن بر صفتك تبدیلنده مجاهده قلسه وقتا که الى تمام ایدوب بر صفتنه ... اقدام ایلسه اولکی حالت ... چکدو کی امك ضایع اولور پس اولی وجه بودر که توحید له قلبه صفا ویره سین ریاضتیله نفسی؛ انجام: سن صافی ایلیه توحید کی سری آکا جمالین کو ستره و هم توحیدك نوری شیطان وسوسه سینی و نفسك دغدغه سینی کو کله قویمز پس ذکر ك نوری کو گل جوهرینه ایریشوب طوقنور کلولده ظاهر اولور
خط: نستعلیق تحریری، بی کا، تا: قرن 13، در ذیل این رساله ترجمه برخی عبارات عرفانی شیخ ابوسعید ابوالخیر با آغاز: «شیخ ابوالمسلم بر کمسه کلوب سلطانم بر کمسنه صوده یورردیر الريدي ...»، ابیاتی به عربی از «عاشق عصیان» با مطلع: «إذا عاش أمره ستین عاما ** فنصف العمر یمحوه الليالي» و چند مطلب صوفیانه دیگر با امضای «لمحرره» دیده می شود؛ 1ص (160پ)، 11سطر، اندازه: 7×9/5سم [ف: 2/40-372]
mn.-or rezā
مشهد؛ اصغر زاده؛ شماره نسخه: 58
بی کا، بی تا[نشریه: 7-771]
mn.-or rezā
به مجموعه ای میماند که به وسیله روضه خوان کم سوادی گرد آمده است که دارای احادیث سست و حکایات عامیانه و عبارات مشوش است.
مشهد؛ الهيات؛ شماره نسخه: 18879/1
آغاز: بسمله الحمدلله رب العالمين و العاقبه للمتقین و الصلوه و السلام علی خیر خلقه محمد و آله اجمعین اما بعد بدانكه این منتخب از علوم دینیه و احادیث نبویه و ائمه اثنا عشریه نوشته شده است و این کتاب را منتخب الرضا نامیده اند ...
خط: نستعلیق، بی کا، تا: شوال 1254ق؛ مهر: «حسین بن میر محمد موسوی» (بیضوی)؛ 18 و 20 سطر (10/5× 15/5)[ف: 2-289]
mn.-or rezā
تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 17883
بی کا، بی تا؛ انتقالی از کتابخانه پهلوی - مجموعه نوازی؛ اندازه: 14/6×20سم [رایانه]
mn.-or rezā (bā t.)
روایاتی است به نقل از اهل بیت علیهم السلام با ترجمه فارسی و گزارش مختصر آنها بدون ذکر اسناد و منابع احادیث، و در چند برگ ناتمام این نسخه احادیث مربوط به فضل علم گرد آورده شده است.
قم، مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 1043/3
آغاز: الحمدلله رب العالمين ... اما بعد بدانكه این منتخب از علوم دینیه و احادیث نبویه و ائمه اثنا عشریه نوشته است؛ انجام: گفتند یا رسول الله چه باشد از آن نجات ماها را فرمودند نشستن در ...
خط: نسخ، بی کا، تا: 1265ق؛ افتادگی: انجام؛ جلد: تیماج، 3گ (98ر -100پ)، اندازه: 16×22سم [ف: 3-273]
mn.-or rawza = mn.-ot tā‘zīye
؟ مرشد گیلانی، عبدالکریم بن محمد، ق13 قمری
ebn-e mohammad(
moršed-e gīlānī, ‘abd-ol-karīm 19c)
رساله ای مفصل در فضائل ومناقب وبیان مصایب حضرت معصومین (علیه السلام) از پیامبر اکرم (صلی الله علیه و آله) تا امام رضا (علیه السلام) و به ویژه وقایع شهادت امام حسین (علیه السلام) در کربلا که در یک «مقدمه» و بیست ودو «فصل» و یک «خاتمه» تنظیم شده است. در مقدمه ذکر کرده که بزرگان به جهت بزرگداشت قضیه کربلا کتاب های متعددی در مقتل نوشته اند ولی هیچکدام به نظر «وافی بمقصود کما هو حقه» نبوده است پس وی این کتاب را برای جبران آن نقیصه تأليف نموده است. نام رساله در الذريعه نیامده است. فصول کتاب: 1. ذکر مناقب و فضایل و نوائب و مصایب حضرت محمد (صلی الله علیه و آله)؛ 2. ذکر مصائب بتول عذرا بنت رسول خدا الله حضرت فاطمه (سلام الله علیها)؛ 3. قدر منزلت امام علی بن ابیطالب (علیه السلام) و احادیث درباره این امام همام؛ 4 و 5. بیان مجملی از علم، شجاعت، سخاوت، تواضع، عبادت و زهد حضرت علی (علیه السلام)؛ 6. بیان شهادت حضرت امیر المومنين؛ 7. منقبت و شهادت دو طفلان مسلم؛ ... 10. رفتن حضرت امام حسین به جانب کربلای معلا؛11. شهادت حر بن یزیدی ریاحی و بعضی از اصحابش؛ 12. شهادت ذهب بن عبدالله کلبی و مسلم بن عوسجه و هاشم بن عتبه و حبیب بن
مظاهر؛ 13. بیان شهادت قاسم بن حسین (علیه السلام)؛14. بیان شهادت عباس (علیه السلام)؛ 15. شهادت علی اصغر و علی اکبر (علیه السلام)؛ 16. بیان شهادت امام حسین (علیه السلام)؛ 17. بعضی از وقایع کربلا بعد از شهادت امام حسین (علیه السلام)؛ 18. بیان وقایع رفتن اهل بیت از کربلا به کوفه و از کوفه به شام؛ 19. دخول اهل بیت به شام و آنچه در آنجا به ایشان رسید از یزید پلید؛ 20. مراجعت اهل بیت از شام؛ 21. بیان شهادت اما موسی کاظم (علیه السلام)؛ 22. فضائل مناقب علی بن موسی الرضا علیهما السلام.
آغاز: بسمله حمد بیحد حکیمی را سزاست جلت عظمته که خاک این عالم فانی را باب محنت و غم سرشته ... اما بعد پس چنین گوید بنده گنه کار جانی عبدالکریم بن مرشد الجيلاني ... آنرامسمی بمنتخب الروضه ساختم ...
انجام: پس حضرت آنقدر گریه کرد که محاسن مبارکش غرق اشک شد. الحمدلله علی الاتمام والصلوه علی محمد وآله ... وصلی الله علی محمد و آله امناء الرحمن
[نسخه های منزوی 4555/6 ؛ فهرستواره منزوی 1798/3 و 63616]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج، 87گ، 18 سطر، اندازه: 19/5×33سم [ف: 22-11]
آغاز: برابر؛ انجام: و در آن زمین غربت اورا دفن خواهند کرد پس کسی که زیارت کند او را در حالتی که ...
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ مجدول، دارای سرلوح؛ جلد: تیماج، 96گ، 19سطر، اندازه: 18/5×30سم [محدث ارموی مخ: 3-1551]
انجام: اما برادر تو علی پس جزای او در نزد ...
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ تاریخ وقف: 1241؛ جلد: تیماج، 137 گ، 15 سطر، اندازه: 16/5×21سم [ف: 26-387]
آغاز: عاملهم الله بالفضل و الانعام بمحمد (صلی الله علیه و آله) و آله الكريم که اقرب قربات و افضل طاعات بعد از معرفت الله؛ انجام: مروی است که از حضرت صادق علیه السلام که هر که در روز عرفه زیارت
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ واقف: استاد جعفر زاهدی، دی 1377؛ جلد: تیماج مذهب، 144 گ، 14سطر، اندازه: 12×17سم [ف: 26-581]
آغاز: ان علینا بالاصلاح فان السهو و النسيان کالطبیعه الثانيه ؟ انجام: للانسان و صلی الله علی محمد و آله
خط: نستعلیق، کا: محمد قاسم بن محمد تقی، تا: 1224ق؛ جلد: تیماج [الفبائي: -675]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: محمد قاسم بن محمد تقی، تا: ربیع الاول 1224ق؛ برخی از اوراق ساقط است؛ واقف: موسوی گرمارودی، 1365 ش؛ 106گ، 17 سطر، اندازه: 17/5×21سم [ف: 580-26]
آغاز و انجام: برابر
خط: شکسته نستعلیق، کا: نصر الله بن تقی خلخالی، تا: شنبه 2 ربیع الثاني 1231ق؛ واقف: موسوی گرمارودی، 1365 ش؛ جلد: تیماج، 102گ، 18 سطر، اندازه: 20×31سم [ف: 26-581]
خط: نستعلیق شکسته، بی کا، تا: 1231ق [الفبائي: -675]
کا: ابراهیم بن علی اکبر، تا: 1235ق؛ جلد: تیماج [ف: -157]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: اسدالله بن ملاحسین اور زودی روز کلانی، تا: دوشنبه 25 رجب 1235ق؛ جلد: تیماج مذهب، 100گ، 18سطر، اندازه: 14×20سم [ف: 8-4592]
کا: حسینعلی بن حیدر، تا: 1237ق؛ جلد: تیماج، 135 گ، 16سطر، اندازه: 17×21سم [ف: -157]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: کاظم بن محمد علی، تا: سلخ ربیع الاول 1246ق؛ واقف: علی نقی بن محمد حسین تنکابنی، جمادی الاول 1261 ق؛ جلد: تیماج سیاه، 110گ، 18 سطر[ف: 1-270]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1246ق؛ جلد: تیماج [ف: -157]
آغاز: عنوان «... فصل دوم در شهادت حضرت فاطمه زهراء (سلام الله علیها)، در ذکر مناقب ومصائب بتول عذراء بنت رسول الله سیده النساء ... اما مناقب آنحضرت پس از ابن عباس مرویست که ...»؛ انجام: برابر
از اواسط فصل اول تا انتها؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1248ق؛ افتادگی: آغاز؛ جلد: تیماج، 175 گ، 14سطر، اندازه: 17×21سم [ف مخ: 5-2139]
خط: نستعلیق، کا: محمد علی بن کربلائی رستمعلی سوله هی، تا: ربیع الاول 1249ق؛ 135 گ، 16 سطر، اندازه: 17×21سم [ف: -157]
کا: مفید بن محمد حسین، تا: 1252ق؛ واقف: مفید کلارستاقی، 1254ق؛ 16 سطر، اندازه: 17×21سم [ف: -157]
خط: نستعلیق، کا: میرزا محمد بن محمدی حاجی کلائی، تا: دوشنبه 16 محرم 1254ق؛ مجدول؛ جلد: تیماج، 201گ، 19 سطر، اندازه: 21×34سم [ف: 21-184]
آغاز و انجام: برابر
خط: شکسته نستعلیق خوب، کا: محمد جعفر مشهدی احمد کلیامی؟، تا: 1254ق؛ مصحح؛ جلد: تیماج، 104گ، 15سطر (11×16/5)، اندازه: 17×20/5سم [ف: -67]
آغاز: برابر؛ انجام: آیا نمیدانی که جدم حسین در این ایام در زمین کربلا به شهادت رسید ...
خط: نستعلیق، کا: محمد قاسم، تا: 1254ق؛ واقف: عبدالکریم، فروردین 1369؛ جلد: تیماج مذهب، 197گ، 14سطر، اندازه: 15×20/8سم [ف: 14-538]
بی کا، بی تا، واقف: اسماعیل بن عبدالعظیم، 1256ق؛ 135 گ، 16 سطر، اندازه: 17×21سم [ف: -157]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: چهارشنبه 15 محرم 1259ق؛ جلد: تیماج، 128گ، اندازه: 15×20سم [ف مخ: 5-2138]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: عبد الهادي بن محمد باقر جریزدی، تا: 21 جمادی الثاني 1260ق؛ مهر: «فتاح الحسيني» (مربع)؛ جلد: مقوایی، 112گ، 16 سطر، اندازه: 14/5×21سم [ف: 16-343]
آغاز: برابر؛ انجام: اینجا چنینت کنند مکافات تا دگر ** احوال ظالمان بصف حشر چون شود
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ مجدول؛ مهر: «محمد علی» (بیضوی)؛ واقف: ملا محمد کاظم هادی، 27 ذیقعده 1262؛ 190گ، 15 سطر، اندازه: 14/5×21سم [مؤيد: 3-38]
کا: شعیب الحسيني، تا: 1263ق؛ قطع: وزیری [دث. مجلس]
آغاز: برابر؛ انجام: فرمود به حضرت امام حسین علیه السلام که ای فرزند کسی که مرا زیارت کند در حال حیات بعد از ممات یا زیارت کند پدر تو را یا زیارت کند برادر تورا یا زیارت کند تو را سزاوار است که بر من زیارت کنم او را روز قیامت و خلاص کنم او را از گناهانش. ختم شد. تذکر: در فهرست به نام منتخب الطوفان آمده که با تطبیق آغاز نام کتاب و مؤلف تعیین شد؛ خط: نستعلیق، کا: ... بن عبد الله، تا: ربیع الثاني 1267ق؛ جلد: تیماج سیاه، 16 سطر[ف: 1-377]
خط: نستعلیق، کا: شعبانعلی، بی تا؛ افتادگی: آغاز؛ مجدول؛ تاریخ وقف: سلخ ذیحجه 1267؛ جلد: تیماج، 187 گ، 15 سطر، اندازه: 17×25سم [ف: 19-243]
کا: عبد الحمد بن فرج الله طالقانی کثی المسكن، تا: 1273ق؛ جلد: تیماج [ف: -157]
آغاز: برابر
تذکر: نام مؤلف با تطبیق آغاز به دست آمد؛ خط: نستعلیق، کا: ابن میر محمد علی، تا: جمعه 16 ذیحجه 1276ق؛ 14گ، 17سطر، اندازه: 14×22سم [ف: 2-104]
کا: محمود بن عباس سلطانی، تا: 1352ق؛ 135 گ، 16سطر، اندازه: 17×21سم [ف: -157]
آغاز: خلفا عن سلف ابن بطریق اینقدر مرعی داشته و در این باب تصنیفات بسیار نموده اند جز اللهم الله عنهم؛ انجام: امام زین العابدين در آن مجلس حاضر می شوند و اشک از چشم گریه کننده گان پاک میکنند ... از جمله مصائب جگر سوز و ماتم غم افروز ... کیفت شهادت ان مظلوم ...
در فهرست بدون نام مؤلف؛ خط: نستعلیق تحریری، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ جلد: تیماج، 106گ، 16سطر (9×14/3 + علائم راه)، اندازه: 13/5×19/38سم [رایانه]
بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج [ف: -157]
بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج [ف: -157]
بی کا، بی تا[د.ث. مجلس]
بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج [ف: -157]
mn.-or rawza
رسالهای اخلاقی که در چهار فصل» تنظیم شده است، نام این رساله در الذريعه نیامده است: فصل اول: در اجتناب از گناهان کبیره.
قزوین؛ امام صادق؛ شماره نسخه: 201/1
آغاز: بسمله، فصل اول در اجتناب از گناهان کبیره و در تعداد آن خلافست، بعضی هفت گفته اند و برخی هفده ذکر کرده اند؛ انجام: مطیع و منقاد او شدند و آثار معدلت و مرحمت او نسبت به الشكر ورعیت یوما فیوما ... کتاب تمام شد.
خط: نستعلیق، کا: ... بن عبد الله، بی تا؛ جلد: تیماج، 61گ، 16سطر [ف: 1-376]
mn.-e zāj
از حاج عبدالله درباره اکسیر اعظم که از ترکیب هر یک اسماء پنج تن آل عبا با حروف «عبا» حاصل آید.
قم: مرکز مطالعات؛ شماره نسخه: 911/13
آغاز: هر آن که علم او را فرا گیرد و از جمیع اسرار الهي و فواید اسم اعظم جناب اقدس الهي و اسماء حسنی حضرت باری که محمد؛ انجام: و جسد او قمر خالص باشد که با زیبق ... بیضا بشکافد و السلام علی عارفین البيان.
نسخه خاتمه کتابرا که بخش مستقلی از اصل می باشد شامل است؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا، جلد: تیماج، 20گ (94ر -113پ)، 11سطر، اندازه: 11×18سم [ف: 2-178]
mn.-e zād-ol mosāferīn
وابسته به: زاد المسافرين = تدبیر مسافر؛ شریف، محمد مهدی بن علی نقی (- قرن 12)
گزیده ای است از کتاب زاد المسافرين محمد مهدی بن علینقی شریف طبیب.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 15016/3
آغاز: رکر امراض و علامات و معالجات چندی که از کتاب زاد المسافرين کمترین خلق اله منتخب نموده که در سفرها لازم می باشد؛ انجام: باقی را بکتابهای مبسوط رجوع باید کرد، اللهم ارشد بطریق الرشد و الصلاح.
خط: نستعلیق، کا: عبدالصمد بن حاجی علی شروانی، تا: قرن 13؛ مصحح، محشی؛ 8گ (37-44)، 20-22 سطر، اندازه: 12×17سم [ف: 38-48]
منتخب زاد المعاد - آب نیسان
mn.-oz zamān
چراغ بیک، محمد زمان، ق12 قمری
čerāq beyk, mohammad zamān(- 18c)
نویسنده می گوید در خردسالی پدرم کامران بیک قراناج مرافن تیر آموخت و آنچه لازم این فن بود به من نشان داد گر چه تیراندازان دیگری در تعلیم من دست داشتند ولی آنچه در واقع آموختم از پدر آموختم. چون در علم تیراندازی سرآمد همگنان شدم بر آن شدم که این کتاب را در دوازده فصل به شرح زیر فراهم آورم: 1. بیان شصت و کباده و لیس انداختن؛ 2. تیر خاکی انداختن؛ 3. تیر پرتاب انداختن؛ 4. اقسام تیرهما که هر تیربجایی باید زد؛ 5. ساز تیر و کمان؛ 6. چله بستن از برای لیس اندازی؛ 7. پای بوته تیر انداختن؛ 8 قد و طرز تیرها؛ 9. آماج ساختن؛ 10. دور و سوار کردن کمان؛ 11. آوخ کسمل انداختن؛ 12. قباق انداختن. (عبدالله انوار)
آغاز: بسمله، الحمد لله رب العالمين و الصلوه علی رسوله محمد و اله اجمعین اما بعد این رساله ایست
انجام: اگر موافق تیر بلنگر سنگی کشیده شود یک تانك است و الله اعلم بالصواب.
چاپ: به کوشش ایرج افشار. یادنامه آق اولی. تهران، 1356، ص 144-121.
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کاتب = مؤلف، تا: 1191ق [در فهرست ادعای خط مؤلف شده ولی نسخه ای در مجلس دارد که تاریخ کتابت آن را 1122 ثبت کرده است و لذا جایی از کار ایراد دارد]؛ 13 گ، 15 سطر (7×12/5)، اندازه: 13×18سم [ف: 3-298]
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 4238/4-ف و 4712-ف و 4966/1-ف
نسخه اصل: همان نسخه بالا[فیلمها ف: 3-35 و 90 و 118]
خط: نسخ، بی کا، تا: جمعه 12 شوال 1122ق؛ مصحح، با امضای بلاغ؛ جلد: تیماج سرمه ای، 10گ (141پ -150پ)، 17 سطر، اندازه: 14×23/5سم [ف: 20-223]
mn.-oz zīyārāt
طباطبائی بروجردی، محمد بن عبد الكريم، ق12 قمری
tabātabā'ī borūjerdī, mohammad ebn-e 'abd-ol-karīm( 18c)
تاریخ تأليف: اواخر رمضان 1140ق؛ محل تأليف: کربلا
مجموعه زیارتها و آداب زیارت حضرات معصومین علیهم السلام که در احادیث و اخبار اهل بیت نقل شده است. در یک مقدمه و شش «مقصد» دارای فصول و «تتمه المقاصد»: المقدمه: فیها فوائد و آداب الزياره؛ مقصد 1. زیاره النبي و سائر المشاهد بالمدینه؛ 2. زیاره امیر المومنين علیه السلام؛ 3. زیاره سید الشهداء علیه السلام؛ 4. زیاره الامامين الكاظمين علیهما السلام؛ 5. زیاره الامام الرضا علیه السلام؛ 6. زیاره العسكريين و الامام المنتظر علیهم السلام؛ تتمه المقاصد: في الزيارات الجامعه. (سید احمد اشکوری)
آغاز: الحمد الله الذي حبب الينا مشاهد اولیائه و احبائه الذين بزیارتهم یصعد الى اعلی مدارج العز و الكرامه الصلاه و السلام علی اکرم أمنائه
انجام: هذا آخر ما اردنا ایرده في هذه المجموعه من انواع الطاعات و العبادات و الحمد الله الذي وفقنی لا تمامه ...
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: رضا بن یعقوب بن ابو تراب بن علینقی بن جواد بن محمد، تا: سه شنبه 22 رجب 1319ق؛ ترجمه فارسی زیرنویس؛ 206گ (2پ -207ر)، اندازه: 11×18سم [ف: 16-71]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: احمد بن علی اکبر بروجردی (حاج احمد خادمی)، تا: 1351ق، به دستور آیه الله حاج آقا حسین طباطبائی بروجردی؛ 96گ (110پ-205ر)، اندازه: 17/5×22 سم [ف: 1-67]
mn.-e zīnat-ol ‘ebād
وابسته به: زینه العباد؛ حائری مازندرانی، زین العابدين بن مسلم ( 1309-1227ق)
رساله علمیه فتوایی است و در بعضی موارد اشاره به دلیل حکم نیز می نماید.
قزوین؛ امام صادق؛ شماره نسخه: 993/1
آغاز: و بعد این منتخبی است از رساله زینت العباد جناب افضل الفضلاء و اعلم؛ انجام: علم مجتهدش از جهت اخبار عدلین و حکم مجتهد و نحو آن را ادله شرعیه
فقط مسائل تقلید و مقلد و بقاء بر تقلید و امور تقلید را در بردارد؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13، در برگهای آغازین این رساله چند صفحه مطالب از اصول فقه آمده است که ظاهرا به خط مصنف می باشد؛ 29ص (14-42)، 12سطر، اندازه: 11/5×18سم [ف: 2-241]
mn.-e sarmāye-ye īmān
وابسته به: سرمایه ایمان، لاهیجی، عبدالرزاق بن علی (-1071ق) گزیده ای است از کتاب سرمایه ایمان ملا عبدالرزاق بن علی فیاض لاهیجی
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 15063/4
آغاز: این رساله ای است منتخب از سرمایه ایمان ... در توحید، مراد از توحید اثبات ذات واجب الوجود متصف بصفات کمال منزه از شریک و صفات نقص و زوالست؛ انجام: که عدم اجتماع امت بر خطا بنا بر آن باشد که واجبست در هر زمان وجود
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11 یا اوایل قرن 12؛ افتادگی: انجام؛ مصحح، کاتب نسخه، از شاگردان شیخ محمد بن حسن حر عاملی بوده و برخی از مطالب این مجموعه را در حیات استادش کتابت کرده؛ جلد: تیماج، 55گ (176 - 230)، 15 سطر (8×13)، اندازه: 13×20سم [ف: 38- 153]
montaxab-e sollam-os samāvāt
نیریزی شیرازی، محمد ابراهیم، ق13 قمری
neyrīzī šīrāzī, mohammad ebrāhīm( - 19c)
وابسته به: سلم السماوات؛ کازرونی، ابوالقاسم بن ابی حامد (قرن11)
گلچینی از کتاب سلم السماوات که دنبال نسخه أمل الآمل شیخ حر که آمده است. دست چین کننده محمد ابراهیم نیریزی است. او نخست أمل الآمل را کوتاه کرده و سپس سلم السماوات را نیز در دنبال آن کوتاه کرده است.
[ذریعه 221/21؛ یک نسخه دیگر از این اثر پیشتر در فنخا با عنوان «سلم السماوات (منتخب)» در جلد 18: 358 معرفی شده است]
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 189
خط: نسخ، کاتب = مؤلف، بی تا [ف: 2- 593]
منتخب سوانح الافكار- منشآت
منتخب شاهنامه- تاریخ شمشیر خانی
mn.-ul š.-i usūl-il kāfi
تبریزی، محمد زمان بن کلبعلی، ق 12 قمری
tabrīzī, mohammad zamān ebn-e kalbʻalī(- 180)
وابسته به: الكافي؛ کلینی، محمد بن یعقوب (-329ق)
منتخبی است از شرحی لطیف و دقیق با عناوین «قوله» براصول کافی بخش «العقل والعلم». شارح ابتدا اقوال و آراء علما را درباره متن بررسیکرده و سپس به عنوان «اقول یاقلت» نظر و توضیحات خود را بیان می دارد.
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 7262
آغاز: بسمله، في شرح مولانا محمد زمان ... قوله و یودی ما وصل الينا من سوابغ النعماء؛ انجام: فرارة عن انتقاض طرده بالقرآن العزيز.
خط: نستعلیق شکسته، کا: ابن حاجی محمود، تا: ذیحجه 1123ق؛ جلد: مقوا، 29گ، اندازه: 12/2×18/6سم [ف: 14- 539]
mn.-ul š.-i usūl-il kāfi
وابسته به: شرح الكافي = شرح اصول الكافي؛ صدرالدین شیرازی، محمد بن ابراهیم (979- 1050ق)
گزینه ای است از شرح کتاب العقل و العلم و کتاب التوحيد تا باب حدوث الأسماء از کتاب کافی تأليف صدر الدين شیرازی.
مشهد؛ نواب؛ شماره نسخه: 596/4
آغاز: بسمله الحمد. قال الشيخ الرضى قیل هو الوصف بالجمیل علی وجه التبجيل؛ انجام: باب حدوث الأسماء قوله ان الله تبارك و تعالی خلق اسماء الخ في کتاب الاقبال للسید علی بن طاووس قدس سره ذکر محمد بن بابویه رضوان الله علیه في الجزء الرابع من کتاب النبوة أن الحمل لسیدنا رسول الله صلی الله علیه واله کان ليلة الجمعه الاثني عشرة ليلة بقیت من شهر جمادی الآخر انتهی ما تعلق الغرض بنقله.
خط: نستعلیق خوش، بی کا، تا: قرن 12؛ واقف: محمد؛ جلد: تیماج سبز، 21سطر (9×15)، اندازه: 12/5 ×20سم [ف: 483]
منتخب شرح الزوراء- منتخب تحقیق الزوراء
منتخب شرح خمریه ابن فارض- منتخب لوامع جامی
منتخب شرح نهج البلاغه حدیدی- شرح نهج البلاغة
mn.-ussihah
موسوی شفتی، اسدالله بن محمد باقر، 1227؟ - 1290 ؟ قمری
mūsavī šaftī, asad-ol-lāh ebn-e mohammad bāqer (1812 - 1873)
احادیث و روایات و فرازهایی است در فضایل و مناقب حضرت امیر المومنين علیه السلام و اثبات خلافت بلافصل آن حضرت و رد اهل سنت، گزیده شده از طوایف ابن طاوس، صحیح بخاری و مسلم، صواعق ابن حجر و شرح نهج البلاغه ابن ابی الحديد. در چهار «باب» 1. المستخرجات من الطرائف، دارای بیست و هشت عنوان؛ 2. المستخرجات من انصحیحین، دارای چهل و شش عنوان؛ 3. المستخرجات من الوصاعق، دارای هفتاد و پنج عنوان؛ 4. المستخرجات من شرح ابنابی الحديد، دارای پنجاه و شش عنوان.
آغاز: الحمد الله الذي خلق الافلاك و الأبراج و قدر فیه الشمس و القمر مثل السراج و تنزه بجلال قدسه عن الاولاد و الازواج
آغاز: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ 286گ، 20سطر [سه کتابخانه اصفهان: ف: -170]
آغاز: برابر؛ انجام: أن هاتین مشیرا بها إلى عائشة و حفصة لفتانتان یحل لی سبهما و انا باصلهما عالم.
تذکر: نام کتاب به استناد نسخه کتابخانه مهدی شفتی ش 18 تعیین شد. در فهرست به نام مجموعه آمده؛ خط: نسخ خوب، کا: حسین بن محمد علی طباطبائی، تا: رجب 1295ق؛ 184 گ، 24 سطر، اندازه: 18×25سم [ف: 1- 30]
mn.-uSsihah
گزیده احادیث و ابوابی از کتاب صحاح است.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 8841/8
آغاز: باب العقيقة من الصحاح. عن سلیمان بن عامر الضلبي قال سمعت رسول الله صلی الله علیه بن عامر الضبي قال سمعت رسول الله صلی الله علیه و سلم مع الغلام عقيقة فاهر یقوا عنه دما وامیطوا عنه الأذى؛ انجام: فقال السلام علیكم یا اهل القبور یغفر الله لنا و لکم انتم سلفنا و نحن بالاثر. مصابیح من عینه
کا: جمال الدين محمد حسنی، تا: جمادی الثاني 1118ق، جا: مشهد رضوی؛ جلد: میشین، 4ص (117- 120)، اندازه: 22/3×34/9سم [ف: 29/1 -87]
mn.-uSsanayi
قمری، محمد، ق 5 قمری
qomrī, mohammad(- 11c)
تهران؛ الهيات؛ شماره نسخه: 187/5
آغاز: قال الشيخ الكرام شیخ محمد القمري في تأليفه مسمی به منتخب الصنايع: یوخذ من الزيبق ما یراد و یجعل الكبريت فوقه و تحته و حوالیه في بوطقة؛ انجام: مثل الشنجرف و یلقی منه درهما ... ** علی سبعین فضة فافهم و اعلم
خط: نستعلیق، کا: عبد الخالق بن محمد، تا: قرن 11؛ مجدول؛ جلد: تیماج، 3گ (127پ-129ر)، 19سطر (9/5×17)، اندازه: 15/5×22 سم [ف: -167]
mn.-os sanāye“ (t.)
اصفهانی، محمد
esfahānī, mohammad
در مقدمه می گوید: «از عنفوان شباب الى الان که قریب سی مرحله از مراحل زندگی را طی نموده، منکر طریقه صوفیان صفا مشرب می بود و این طریقه را از بابت کیمیا اسم بی مسما می دانست تا آنکه در این اوان به رهنمایی قاید توفیق به مطالعه کتب این صنعت و این طایفه که سراسر رموز و مستور بود سرافراز گردید و بعد از تکرار مطالعه در نسخه منتخب که از تصنیفات فاضل مصری شیخ محمد قمری است و کتاب صافی امام جابر بن حیان صوفی ... و بعد از وصول به این علم شریف
چون در کتب قوم بسیار سیاحت نموده بودم و اغلب آنها را مسطور و مرموز یافته سوای کتاب منتخب را که در آن رمز و کتمانی مشاهده نرفته بود سوای آنکه عبارات غیر مأنوس بسیار داشت به حدی که ذهن را از مطلب باز می داشت لهذا آن نسخه را ترجمه به لغت فارسی نمودم ...».
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 15937/6
آغاز: بسمله. الحمدلله رب العالمين الذي جعلنا من أمة محمد المنتخب و محبا لآله المنتخب صلی الله علیه و علی آله افضل التحية و الثناء اما بعد بر سالکان مسالک حقیقت؛ انجام: و اعلم ان کتابنا الموسوم بسر ربانی احسن من الحكمه من کتب السبعه و کتابنا الموسوم بدقایق الميزان احسن في الكلمه من کتب الجنان و کتابنا الموسوم بالبیان احسن من التبيان و کتابنا الموسوم ببدر المستنير احسن في الكلمه من شمس المنير و کتابنا الموسوم بفتح الكنوز احسن من کشف الرموز و کتابنا الموسوم بحديقة الصنايع احسن في الايضاح من البدايع و کتابنا الموسوم بشرح الصحيفه احسن من کتاب الحديقه و ذلك کتابنا الموسوم بالمنتخب احسن من المكتسب و هذه في الحقيقة توضیح رموزات نهاية الطلب و انت اذا نظرت في کتبی متوکلا علی الله یظفر بالحكمة في اقل من الزمان و الله الهادي و هو المستعان.
خط: نسخ، بی کا، تا: 1279ق؛ جلد: مقوا، 17سطر، اندازه: 14×22/5سم [ف: 44- 141]
mn.-usŞanāyi' fī š.-i mafātīḥ-iš šarāyi'
مسکنانی، علی بن قاسم، ق13 قمری
moskenānī, 'alī ebn-e qāsem(- 19c)
وابسته به: مفاتیح الشرايع؛ فیض کاشانی، محمد بن شاه مرتضی (1091-1006ق)
شرح استدلالی مفصلی است بر کتاب «مفاتیح الشرائع» فیض کاشانی، با عنایت بیشتر به اقوال فقهاء در هر مسأله.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 4324
آغاز: کتاب مفاتیح الزكاة، و هی في اللغة الطهارة و الزيادة و
النمو سمیت به الصدقة المخصوصة
جلد دوم کتاب و از زكاة تا پایان حج؛ خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: 1184-1186ق؛ مصحح؛ جلد: مقوایی، 270گ، اندازه: 20×25سم [ف: 11- 317]
mn.-uttibb
نام مؤلف در این کتاب نیامده و نام رساله در نسخه «منتخب الطب» یاد شده است. همان گونه که در دیباچه یاد شده این رساله دارای یک «مقدمه» و 10 «باب» و یک «خاتمه» است و هر باب خود دارای چند «فصل».
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 2767/8
آغاز: بسمله، الحمد لله الذي جعل انواع الانسان اکمل الانواع و میزه بالنطق و الادراك و الاختراع و جعل صحه بدنه و عقله سببا الوجود الانتفاع و الصلوة و السلام علی سیدنا محمد الذي اعتدل في الجسم و الاخلاق و الطباع و بعد فهذا مؤلف لطیف لا یجهله الانسان و لا بحتاج في معرفته إلى اعوان قد جمع ... و خاتمه. المقدمة في معرفة الطب و ما یتعلق به و هو علم یعرف به احوال الابدان و ضدها موضوعة؛ انجام: و یو جب سخط الرب و ینسی الشهادة عند الموت تم الكتاب بعون المكل الوهاب، بتاریخ شنبه چهارم رمضان سنة 1237
خط: نسخ، بی کا، تا: 1237ق؛ جلد: تیماج، 34ص(154- 187)، 29 سطر، اندازه: 20×33سم [ف: 9- 181]
mn.-ot tebb (dar toranj)
یا اختیارات در طب یا «فصلی چند اندر اختیارات طب» (در آغاز).
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 236/7
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج، 29ص (137- 165)، 29سطر (15×23)، اندازه: 23×30سم [سنا: ف: 1- 118]
mn.-u tabaqāt-iš šāfi'īya
کنتوری، ناصر حسین بن حامد حسین، 1284 - 1361 قمری
kantūrī, nāser hoseyn ebn-e hāmed hoseyn (1868-1942)
وابسته به: طبقات الشافعية؛ ابن قاضی شهبه، ابوبکر بن احمد ( 851-779ق)
منتخباتی از طبقات الشافعية ابن شهبه اسدی که در آن بسیار مختصر نام فرد مترجم و طبقه و صفحه ای که شرح حال او در آن آمده را یاد کرده است. این انتخاب به منظور تأليف سبائك الذهبان صورت گرفته است.
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 24904
آغاز: احمد بن الحسين ابو الحسين الرازي الغنائي هاء مفتوحة و نون مشددة و کاف مكسورة. ذکره ابوبکر الاسدي في الطبقات في طبقة العاشرة في ورق 33؛ انجام: احمد بن محمد بن محمد بن غالب ... اخذ عنه ذکره ابوبکر الاسدي في الطبقات في الطبقة التاسعة نسخه در فهرست (ج27: 190) به نام «سبائك الذهبان» آمده؛ خط: نستعلیق، کا: میرزا حسین علی، تا: قرن 13؛ مطالب بر یک روی صفحه نوشته شده، در برگ اول نسخه نوشته اند: «منتخبات طبقات اسدی صرف اسامی و القاب» در عطف نسخه نام کتاب «سبائك الذهبان از رویم بن احمد تا ظاهر جزری» نوشته شده؛ اهدایی: رهبری، اسفند 1376؛ جلد: مقوا، 219گ، اندازه: 8/5×14سم [اهدائی رهبر: 8- 324]
mn.-uttara'if
وابسته به: الطرائف في معرفة مذاهب الطوائف؛ ابن طاوس، علی بن موسی (589- 664ق)
تاریخ تأليف: جمعه نیمه جمادی الثاني 985ق؛ محل تأليف: قزوین
گزیده ای است از کتاب الطرائف ابن طاوس با افزودن مطالبی از اربعین رازی.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 6699/6
آغاز: الحمدلله الذي جعلنا من أمة افضل الانبياء و خیر الاصفياء ... و بعد لما رایت کثیرا من الانام و جما غفیرا من الخواص و العوام یتردون في سلوك سبیل الحق و الكمال؛ انجام: لوجب أن یترکوا جمیع الشريعة ففی الجميع خلاف یعرفه اهل البصائر و الانصاف و الحمدلله اولا و آخرا و ظاهرا و باطنا
خط: نستعلیق، کا: محمد شفیع بن ملاعلی استر آبادی، تا: چهارشنبه 3شعبان 1107ق، جا: اصفهان مدرسه مبارکیه؛ 67گ (103پ-179ر)، اندازه: 9/5×16/5سم [ف: 20- 210]
منتخب طریحی- المنتخب في جمع المراثي و الخطب
mn.-uttamatam
حسینی قائنی، علیرضا بن محمد حسین، ق 14 قمری
hoseynī qā'enī, ‘alī-rezā ebn-e mohammad hoseyn( 20c)
تاریخ تأليف: 1311ق
مؤلف چون کتاب قوامع الفضل بهبهانی را مطالعه کرده، فتاوای مشکله آن را مختصر نموده و کتاب حاضر به تاریخ 1310 موافق با نام خود «ابن حسین علی رضا» شروع نموده و آن را موافق با نام کتاب به سال 1311 ق به پایان برده است و در آغاز فهرست مسائل را آورده است.
زهان؛ مدرسه جعفریه زهان؛ شماره نسخه: 11/1
آغاز: الحمدلله الذي لاتحصی تذکار آلائه و لاتنتهی تکرار نعماء عطائه في دائرة الحصر و لو کانت میاه الأنهار و البحور مداد؛ انجام: و صار القول بالتملیك کرماد اشتدت به الريح و قطع دابر الأوهام في هذا المرام فالحمد علی التمام و الصلاة و السلام ...
خط: نسخ، کاتب = مؤلف، بی تا؛ 84گ (1ر-84ر)، اندازه: 18×22/5سم [ف: -14]
mn.-e ‘ajāyeb-ol maxlūqāt = moʻjezāt-on nabī
وابسته به: عجایب المخلوقات و غرایب الموجودات (ترجمه)؛ یازیجی اوغلی، احمد بی جان (- قرن 9)
برگزیده ای از معجزات حضرت محمد مصطفی صلی الله علیه و آله است که از کتاب عجائب المخلوقات، تأليف أحمد بن صالح گلیپولی صوفی مشهور به «یازیچی اوغلی»، «یازیچی زاده» و «احمد بیجان» انتخاب گردیده است.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 447/4 کر
آغاز: بسملة، محمد مصطفان والده سی کبه اولدی مشرقدنا مغربه وارنجه مخلوقات و دکز لرده اولان لر و قوشلر و حیواناتلر شیطان دگل بر برینه شتلدیلر رسول اکرم دنیایه گلدی بر نور چقدر اناسی؛ انجام: جبرائیل گوکدن اینرکن رسول گوروبا یشل طونلی اوقوددی بلمم دیجک اق سورسن اقوددی
خط: نسخ، کا: حاجی سید مصطفی بن سید حسن دده بن سید محمد بن حسن صوفی، تا: 1152ق؛ 2گ (130پ -131ر)، 19سطر، اندازه: 8×17/5سم [ف: 2/40- 189]
منتخب العقايد- اعتقادات سمرقندی
mn.-ol ‘aqāyed
بدخشی، محمد جمیل بن ابو تراب، - 1016 قمری
badaxšī, mohammad jamīl ebn-e abū-torāb(- 1608)
تاریخ تأليف: 1016ق؛ محل تأليف: کشمیر
در اعتقادات اهل سنت طبق مذهب ماتریدیه و رد منکرین این عقائد خصوصا شیعه، و به تاریخ 1016 در کشمیر به نظم کشیده شده است. این کتاب به نظم مثنوی نظم شده و بعضی مطالب در متن یا حاشیه به نثر گزارش داده شده است.
آغاز: بعد از حمد و سپاس و ستایش ملک علام و درود نامعدود بر سید انام علیه الصلاة و السلام ... آغاز منظوم: ای راهرو طریق اسلام ** دانسته در اینطریق نه گام / کین بادیه ایست بس خطرناک ** عاجز شده کاروان ادراک
انجام: آندم که رساندمش با تمام ** شد منتخب العقايدش نام
[فهرستواره منزوی 559/9]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: محمد عبدالودود، تا: 1 ذیحجه 1325ق، جا: حیدر آباد، به دستور حاجی محمد عبدالرحیم صاحب؛ از روی نسخه مورخ 2 ربیع الاول 1092؛ کاغذ: هندی، جلد: گالینگور، 110گ، 13 سطر (10/5×23)، اندازه: 21×32سم [ف: 17- 18]
بی کا، بی تا [د.ث. مجلس]
بی کا، بی تا [د.ث. مجلس]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ مجدول، دارای سرلوح مختصر؛ جلد: مقوایی، 117گ، 15 سطر، اندازه: 11×18/5 سم [ف: 7- 334]
mn.-ol ‘aqāyed
مراغی، محمد علی بن حسین، ق13 قمری
marāqī, mohammad ‘alī ebn-e hoseyn(- 19c)
تاریخ تأليف: 1236ق
بیان پاره ای از عقاید اسلامی در اصول و فروع دین بر پایه مذهب جعفری، و بعضی از مسائل اعتقادی که بنا به گفته مؤلف دیگران در آنها بدین گونه سخن نگفته اند، مشتمل بر یک «مقدمه» و هشت «مقصد» و یک «خاتمه»: مقدمه: در فرق بین ضروری دین اسلام و ایمان؛ مقصد 1. اصول دین؛ 2. صفات ثبوتیه و سلبیه الهي؛ 3. مقالات شیعه اثنا عشریه؛ 4. اقسام فروع دین و توابع آن؛ 5. اقسام کفر و علامت آن؛ 6. اختیاری بودن کفر و ایمان؛ 7. دو قسم بودن ایمان و اسلام؛ 8.بیان انواع گناهان؛ خاتمه: در بیان توبه و شرایط آن.
قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 1828
آغاز: الحمدلله رب العالمين ... اما بعد این رساله ای است که مسمی شده به منتخب العقايد که تأليف کرده در رواج مذهب جعفری؛ انجام: زیرا که باقی نخواهد ماند از آدمیان این زمان نه از موالیان و نه از معادیان
خط: نسخ، کا: پنبه فروش، ابراهیم بن حسن، تا: 1241ق؛ مهر: «انا الله المحمود» (مربع)؛ جلد: تیماج، 166گ، 16سطر، اندازه: 12/5×20/5سم [ف: 5- 245]
منتخب عقيدة الإمام أبي القاسم السمرقندي- اعتقادات سمرقندی (منتخب)
mn.-ol ‘alāj
قاجار، امیر حسن خان بن جان محمد خان
qājār, amīr hasan xãn ebn-e jān mohammad xãn
در یک «مقدمه» و چند «فصل» و قسم و «باب».
[فهرستواره منزوی 3735/5]
تهران؛ علوم پزشکی؛ شماره نسخه: 288/1
آغاز: رب یسر بسم الله الرحمن الرحيم ولاتعسر عنوان منتخب ذخیره ستایش سزاوار حکیمی است که؛ انجام: بادویه که مذکور شد
خط: تحریری، بی کا، تا: قرن 13؛ 168ص (1- 168)، 26 سطر، اندازه: 19×29/5سم [نشریه: 3- 361]
mn.-ol ‘elal
قمی تهرانی، حسنعلی بن محمد، ق14 قمری
qomī tehrānī, hasan-“alī ebn-e mohammad(- 20c)
تاریخ تأليف: شب 8 رمضان 1322ق
در علت بعضی از مطالب دینی و اخلاقی و تاریخی و سبب زشتی و زیبایی آنها، چنانچه از آیات کریمه و احادیث اهل بیت علیهم السلام بر می آید، به طور غیر مرتب.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 3517
آغاز: الحمدلله رب العالمين ... چون بعد از مدتی از عمر را که موفق شدم بفحص و نظر کردن در اخبار و نشر و نقل احادیث آل اطهار؛ انجام: و بعلاوه بچه نتواند ببام رود که خطر افتادن و هلاکت دارد
خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، بی تا؛ جلد: مقوایی، 177گ، اندازه: 17×21/5سم [ف: 9- 314]
mn.-ul ‘ilm fi-1 mantiq
تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 19817
بی کا، بی تا؛ خریداری از مصطفی حسینی [رایانه]
mn.-ul ‘ulūm
طارمی، جواد بن محرم علی، 1263 - 1325 قمری
tāramī, javād ebn-e moharram ‘alī (1847 - 1907)
اوزان جمع ها و مصادر مسائل مهم علم صرف را که در کتاب ها به روشی نیکو تنظیم نشده و برای طالبان این فن یافتن آنها مشکل بود، در این کتاب ضمن پنج «باب» گزارش داده و برای آنها جدول هایی ساخته و بیشتر باب پنجم به فارسی است. عناوین ابواب: 1. الجمع؛ 2. ابنية المصادر؛ 3. الصفات؛ 4. معانی المفردات علی وجه الاجمال؛ 5. الالغاز و الأحاجي، که به طریق سؤال و جواب است.
آغاز: بسمله، الحمدلله الذي جمع الاسطقسات و کسر سورة کل واحد منها بالامتزاجات و صحح ابدان الانسان بالاعتدالات
چاپ: تبریز، سنگی، 1323، خشتی، 23ص
آغاز: برابر؛ انجام: تعالیم تواریخ تعاریف تراکیب تفاریق تراجیح. بی کا، تا: با تاریخ 1288ق؛ جلد: تیماج مذهب، 110ص (114- 223)، اندازه: 17/8×23سم [ف: 45- 72]
آغاز: برابر؛ انجام: مراد از عینهای اولی چشمه است و مراد از نونها ماهی است و از عینان اخری چشم است.
بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج، 40گ (12ر-51ر)، اندازه: 16×21/5 سم [ف: 16- 148]
mn.-ul ‘ahdayn
حسنی قادری، جواد بن ابراهیم، - 1250 ؟ قمری
hasanī qāderī, javād ebn-e ebrāhīm(- 1835)
تاریخ تأليف: 1240- 1241ق؛ محل تأليف: مرشد آباد
موضوعات مختلفی که راجع به پیغمبران و دین آنها بود از تورات و انجیل انتخاب شده است به ترتیب کتاب ها و فصول خود تورات و انجیل. نسخه تورات که از روی آن انتخاب شده است در سال 1811م چاپ شده؛ و نسخه انجیل در سال 1727م چاپ شده است، قسمت اول که انتخاب از تورات است در سه شنبه 20 جمادی الاول 1240 در مرشد آباد هنگامی که مؤلف به عظیم آباد می رفت به پایان رسیده، و قسمت دوم که انتخاب
از انجیل است در روز دوشنبه 26 جمادی الاول 1241 ق در مرشد آباد به پایان رسیده است.
چاپ: در سال 1811 م چاپ شده
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 396
آغاز: هذا ما انتخبته و التقطته من معرب العهد العتيق ... الفصل الأول من السفر الاول و هو سفر الخليقة اول ما خلق الله السماء و الارض؛ انجام: و هذا الفصل تتمة الفصل السابق ...
خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: دوشنبه 26 جمادی الاول 1241ق، جا: مرشد آباد؛ 112گ، 19 سطر، اندازه: 18×23سم [ف: 412-1]
منتخب عیار دانش- نگار دانش
منتخب غرائب القرآن ورغائب الفرقان- تأويلات القرآن
منتخب غرائب القرآن ورغائب الفرقان النظام الدين حسن بن محمد النيشابوري القمي الأعرج- تأويلات القرآن
mn.-e qorar va dorar-e amīr-al-mo’menīn
وابسته به: غرر الحكم و درر الكلم = کشاف العقول و الأديان؛ آمدی، عبدالواحد بن محمد (-510ق)
منتخبی از غرر امام علی علیه السلام است همراه با ترجمه فارسی بین سطرها. عنوانها بدین گونه است: في واردات الباء ... في واردات التاء ... .
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 18840
آغاز: هو بسم الله الرحمن الرحيم، بنام خدای بخشاینده مهربان، الدين یعصم الدنيا یسلم. دین نگاه میدارد آدمی را دنیا هلاکت میدهد؛ انجام: یطلب زرقك اشد من طلبك له فاجمل في طلبه. می جوید ترا رزق تو سخت تر از جستن تو او را پس کمتر کوش در طلبش. صدق علی ابن ابی طالب علیه السلام.
خط: نستعلیق زیبا، کا: صادق شیرازی، تا: سه شنبه 25 شعبان 1286ق، برای میرزا ابوالحسن خان مشیرالملك؛ مهر: «احمد الحسيني» (بیضی)؛ جلد: تیماج، 63گ، 12سطر (6×12)، اندازه: 11×17/5 سم [ف: 51- 173]
mn.-e fatāvā-ye šāh ‘abd-ol-'azīz-e dehlavī
کنتوری، حامد حسین بن محمد قلی، 1246- 1306 قمری
kantūrī, hāmed hoseyn ebn-e mohammad qolī (1831 - 1889)
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 24895
آغاز: د فتاوای شاه عبدالعزیز مذکور است؛ انجام: در کتب فقیهه وارد است الله اعلم
بی کا، بی تا [رایانه]
mn.-e fatāvī
شهرانی، ابراهیم، ق13 قمری
Šahrānī, ebrāhīm(- 19c)
منتخب فتاوی شیخ ابراهیم شهرانی مدنی است در خصوص فرق شیعه.
آغاز: هذه نبذة منتخبة من مبسوط فتوی عالم المدينة الشيخ ابراهیم الشهراني رح. بسمله. الحمدلله وحده و الصلاة و السلام علی من لا نبی بعده ... سئلنی بعض من وثق بی ان اجمع لهم دلائل قوية ... علی کفر ... الرافصية ...
آغاز: برابر؛ انجام: و لو کان له اعمال الثقلين
خط: نسخ، بی کا، تا: 1282ق؛ جلد: مقوا، 3گ، اندازه: 16/7×21سم [ف: 12- 334]
آغاز: برابر؛ انجام اعمال الثقلين. و الحمد لله وحده. تمت ...
خط: نسخ تحریری، کا: محمد بن سید عبدالرحیم کزازی، تا: 1310ق؛ 4گ (82پ -85ر) [ف: 3- 315]
بی کا، بی تا[د.ث. مجلس]
mn.-e fatāvī-ye qāzī xān
مصطفی بن مصطفی
mostafā ebn-e mostafā
وابسته به: الفتاوي = فتاوی قاضی خان؛ قاضیخان، حسن بن منصور (-592ق)
قاضی خان فخرالدین حسن بن منصور اوزجندی فرغانی حنفی از معاریف علماء حنفی مذهب بوده و کتاب فتاویش متداول در میان علماء و فقهاء و نصب العين قضاة بوده چرا که مسائل آن از آنهایی است که عموما مبتلی به عموم و مورد احتیاج آنها می باشد و ترتیب آن چون سائر کتب فقهیه عامه است و مسائلی که اقوال متعدده در آنها باشد به نقل یک یا دو قول از آنها قناعت نموده و آن را که اظهر است بر دیگری مقدم داشته اند. چند نفر فتاوی قاضی خان را تلخیص نموده: یکی اشرف بن یوسف اینال طرازی است که از علماء قرن هشتم بوده و در سال 761 به اختصار این کتاب پرداخته و نام آن را «محكمة
السلطان» گذارده است و دیگری یوسف بن حسن مشهور به «اخی چلبی» توقانی است و آن را هدیه سلطان بایزید خان نموده و سومی همین منتخب است که منتخب و مختصر کننده خود را «مصطفی بن مصطفی» معرفی نموده و بدبختانه در علماء حنفی مذهب چنین شخصی را نیافتیم و شرح حال و دوره زندگانی او را به دست نیاوردیم.
آغاز: بسمله الحمدلله الذي جعل الشريعة المطهرة طريقة سوية الخ.
تهران؛ سپهسالار؛ شماره نسخه: 2372
آغاز: برابر؛ انجام: فمنعه صاحب الأرض قالوا ینظر إن کانت المزارعة بینهما علی أن یزرع
مشتمل بر کتب فقهية: طهارت، صلات، صوم، اعتکاف، زکات، حج، نکاح، رضاع، طلاق، عتاق، ایمان، بیع، اجاره، دعوی، بینات، قضا وشهادات، وکالت، صلح، اقرار، قسمت، مضاربهو مزارعه؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ در سال 1275 داخل کتابخانه اعتضاد السلطنه شده؛ واقف: سپهسالار؛ جلد: تیماج، 100ص، 19سطر، اندازه: 13/5×20سم [ف: 1- 543]
mn.-ul futūḥ
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 8932/40
آغاز: من کتاب الفتوح لابن اعثم الكوفي من جزء الخامس منه. کتب یزید الى محمد بن الحنفية علیه السلم اما بعد فانا اسئل الله لنا ولك عملا صالحا
خط: نسخ تحریری، کا: محمد بن علی بن حسن جباعی، تا: شنبه 18 شوال 852ق؛ جلد: میشن، 4ص (100- 103)، اندازه:18/2×28سم [ف: 29/1- 387]
mn.-ul futūḥāt-il makkīyya
مدرس بروسوی، مصطفی، ق13 قمری
modarres-e borūsavī,mostafā (- 19c)
وابسته به: الفتوحات المكية في معرفة اسرار المالكية و الملكية؛ ابن عربی، محمد بن علی (560- 638ق)
محل تأليف: بورسا، مدرسه ینی هر
رساله مختصری در تعریف واژگان عرفانی «الأقطاب، الغوث، الإمامان، الأوتاد، الأوراد، الأفراد، الأبدال، البدلاء، الرقباء، النقباء، النجباء، الأمناء، الصلحاء، الأخيار، الرجبيون، الحواريون، الهيون، المسلمون، المصطفيون، الرجال الغيب، الرجال القوة، الرجال الفتح، الرجال المعارج العلى، الرجال تحت الثري، الرجال الغني بالله، الرجال العين، الرجال الجنان، الرجال الأيام الستة، الخاتم» است که از الفتوحات المكية محیی الدين محمد بن علی اشبیلی اندلسی نقل و به زبان ترکی در سال های میانی قرن 13 در مدرسه ینی هر - بورسا، گزارش گردیده است. باید افزود با این که در کتب تراجم، و فهرست های موجود تفحص نسبتا گسترده ای از سوی راقم، نسبت به احوال مؤلف صورت گرفت، لیکن با این حال به آگاهی های بیشتری در این باره دسترسی نیافتیم، جز اینکه دانشمندی با عنوان مصطفی بن محمد بروسوی رومی متخلص به «جنانی» (- 1004ق) مدرس مدرسه عوض پاشا، دارای آثاری عرفانی و صوفیانه هست، لیکن این نسخه به احتمال قریب به یقین از قرن 13 و خط مؤلف است؛ اما اگر کسی در خط مؤلف بودن آن تردیداتی ایجاد نماید، بعید نیست که این اثر، نسخه استنساخی و از همو بوده باشد.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 510/44 کر
آغاز: الأقطاب: قطب اولان جمیع زمانده كلية احواله و مقاماته جامع اولور یا اصالت اوزره یا غیر اوزره اصالت اولان اسمی عبدالله حقیقت محمدیہ کبی دور؛ الغوث: هر زمانده بر اولور؛ انجام: هذه المذكورات کلها منقولة من کتاب فتوحات مکیه للشیخ محیی الدين العربي ... اگر مراتب اسفلده ایسه اعلایه ایریشه مقبول اوله و مرگ مفاجاندن امین اوله خلقی خوی غایت گوزل و شیرین اوله باذنه تعالی
خط: نستعلیق تحریری، کا: = مؤلف، تا: قرن 13، جا: بورسا مدرسه یکی شهر؛ 2گ (163ر -164پ)، 21 سطر سه ستونی، اندازه: 9/5×16/5سم [ف: 2/40- 374]
mn.-ol faza'el
نصر الله بن اسدالله، ق13 قمری
nasr-ol-lāh ebn-e asad-ol-lāh (- 19c)
تاریخ تأليف: 1298ق
مؤلف به جهت علاقه به فضائل ومناقب امیر المؤمنين علیه السلام مقداری روایات و احادیث از کتاب هایی چون کافی، جواهر الايقان دربندی، شرح زيارة الجامعه احسایی و مجلس، محن وفتن بحارالانوار، تحفة الملوك دارابی و تفسیر امام عسکری وبحر المعارف همدانی، مشارق الانوار، کتاب فضائل سید قریش قزوینی و ... جمع آوری کرده است.
قم؛ مسجد اعظم؛ شماره نسخه: 3319
آغاز: بسمله، من کتب فضيلة من فضائل علی علیه السلام لم تنزل الملائكه تستغفر له مادام تلك الكتابة اثر ومن ذکر فضيلة من فضائله غفر الله له ما تقدم من ذنبه وما تأخر ولایتم ایمان؛ انجام: اللهم احینا حيوة محمد واله وامتنامماتهم وتوفنی علی متهمواحسرنا في زمرتهم وارزقنا زیارتهم في الدنيا وشفاعتهم في
الاخرة بحق محمد و آله الطيبين الطاهرين خط: نستعلیق، کا: مؤلف، تا: 80 رمضان 1298ق؛ مهر: «اذا جاء نصرالله» (مربع)؛ جلد: تیماج زرشکی، 216گ، 13 سطر، اندازه: 16×20سم [ف مخ: 5- 2139]
mn.-ol favā’ed fi hall-e masā'el-el qavā'ed
سلامه، ابراهیم بن احمد، ق 12 قمری
salāme, ebrāhīm ebn-e ahmad(- 180)
وابسته به: قواعد الاحكام في معرفة (مسائل) الحلال و الحرام؛ علامه حلی، حسن بن یوسف (648- 726ق)
تاریخ تأليف: 1223ق
در یک «مقدمه» و سه «باب» در مسایل دوری ریاضی در اقرار و وصایا و منجزات مریض: باب 1. مسائل دوری که علامه ره در کتاب اقرار قواعد الاحكام ذکر کرده (سه فصل)؛ 2. مسائل دوری که در کتاب وصایا ذکر کرده از کتاب مذکور (در دو فصل)؛ 3. بیان مسائل دوری که نیز در کتاب وصایا است و لیکن از منجزات مریض است (در چند نوع).
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 5794
آغاز: بسمله. حمد له ... اما بعد چون کتاب قواعد علامة العلمائي ... مشتمل بود بر مسائل دوری که موقوف بود استخراجش به وقاعد حسابیه مثل جبر و مقابله و خطائین و امثال اینها و عبارت قواعد نهایت مرتبه ایجاز و اختصار داشت ... به خاطر ... ابراهیم بن احمد سلامه رسید که اگر آن را به عبارت فارسی وضوح دهد و به قواعد دیگر ... استخراج نماید باعث فهم مبتدیان شود به آسانی؛ انجام: پس حصه هر یک به نحوی است که سابقا مذکور شد و هذا آخر ما اردنا ایراده و الحمد الله رب العالمين ... الطاهرين و سمیته منتخب الفوائد في حل مسائل القواعد و تاریخ اتمامه المنتخب سنة 1223 علی ید مصنفه ... ابراهیم بن احمد السلامة النجفي غفر الله له و لوالدیه و احسن اليهما و اليه بمحمد و آله.
خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، بی تا؛ با خط خوردگی؛ 88گ، 15سطر (7×12)، اندازه: 12×17 سم [ف: 16- 92]
mn.-ul fawā’id wa-l muqaddamāt-il xams-ir rijālīya min k.-i muntaha-l maqāl fi aħwāl-ir rijāl
وابسته به: منتهی المقال في أحوال الرجال؛ مازندرانی حائری، محمد بن اسماعیل (1159 - 1216ق)
گزیده ای است از فوائد و مقدمات پنجگانه رجالی که شیخ ابو علی محمد بن اسماعیل مازندرانی در مقدمه کتاب منتهی المقال في احوال الرجال خود آورده است. مقدمه نخست و پنجم را گزیده ساخته، مقدمه دوم و چهارم را عینا آورده، و مقدمه سوم را اصلا نیاورده است.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 15158/3
آغاز: هذه جملة من الفوائد التي ذکرها الشيخ ابو علی في مقدمة رجاله و لها مدخلية تامة في استنباط قوانین المتعلقة لفن الرجال، قال و لنذکر خمس مقدمات لها مدخل تام في المقام. المقدمه الأولى في تاریخ موالید الأئمة؛ انجام: فان الكل متفقون علی ثبوتها یما هی معتبرة فیه، فتدبر. انتهی ما هو المأخوذ في رجال الشيخ ابو علی الذي اخذه من کلام المحقق البهبهاني (رحمت الله علیه).
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1248ق؛ 16گ (110- 125)، 23 سطر، اندازه: 10×16سم [ف: 38- 469]
al-mn. fi usul-il madahab = muxtasar-u husami = mn. - u majma‘-in nuxab
اخسیکتی، محمد بن محمد، - 644 قمری
axsīkasī, mohammad ebn-e mohammad (- 1247)
کتابی است مختصر، بسیار دقیق و استوار در قواعد اصول فقه حنفی مشتمل بر چندین «باب» و «فصل» که اجمالا برخی ابواب آن عبارتند از: باب معرفة الأحكام؛ باب الأمر؛ موجب الأمر؛ صفة الحسن؛ تقسیم المأمورية؛ معرفة أحكام الأمور؛ العام الفاظ العموم؛ الحقيقة و المجاز و الصريح و الكناية؛ باب حروف المعاني؛ باب حتی؛ حروف الجر؛ حروف الاستثناء؛ الصريح و الكناية؛ وجوه الوقوف علی احکام النظم؛ العزيمة و الرخصة؛ حکم الامر و النهي في اضدادهما؛ اسباب الشرايع؛ اقسام السنة؛ المتواترة المشهور من الاخبار؛ خبر الواحد؛ تقسیم الراوي؛ تفسیر هذه الشروط؛ قسم الانقطاع؛ باب محل الخبر وهو الذي جعل الخبر فیه حجة؛ الكتابة و الخط؛ شرط نقل المتون؛ التبديل و هو النسخ؛ بیان الشرط و هو التمكن من عقد القلب؛ تقسیم الناسخ و تفصیل المنسوخ؛ افعال النبي الاجماع و شروطه و حکمه؛ القياس و شروطه؛ باب الركن؛ بیان المقالة الثانية و تقسیم وجوهه و هو الطرد؛ حکم العلة؛ القياسالاستحسان؛ معرفة احوال المجتهدين؛ فساد تخصیص العلة؛ وحوه رفع العلل؛ المسانعة؛ العارضة؛ وجوه دفع المناقضة؛ باب الترجيح؛ الفصل الثاني و هو الممانعة؛ وجوه الانتقال؛ اقسام الاسباب و العلل و الشروط؛ بیان العقل؛ اهلية الأداء؛ باب العوارض المكتسبة من الجهل و الكسر و الهزل و السفه و الخطاء و السفر و الاكراه و غیره ... . این کتاب طبق نسخه های موجود ظاهرا شامل دو جلد است که جلد اول آن تا باب حروف المعاني است. این متن غیر از «اصول حسام الدين» عمر بن عبدالعزیز خراسانی (-536ق) مذکور در کشف
الظنون (113/1) است و شروح و حواشی متعددی بر متن حاضر نوشته شده است.
آغاز: الحمدلله علی نواله و الصلاة علی رسوله محمد و آله فان اصول الشرع ثلثة الكتاب و السنة و اجماع الأمة و الأصل الرابع القياس ...
[فهرست المخطوطات المصورة 252/1]
شروح و حواشی:
1- شرح المنتخب في اصول ال مذهب = شرح حافظیه؛ نسفی، عبدالله بن احمد (-710)
2- التحقيق = شرح المنتخب في أصول ال مذهب؛ بخاری، عبدالعزیز بن احمد (-730)
3- شرح المنتخب في أصول ال مذهب
4- المنتخب في شرح المنتخب في أصول ال مذهب
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 7 و 8 محشی؛ کاغذ: سمرقندی، 54گ (1پ -54پ)، 15 سطر (8×13)، اندازه: 17×24سم [ف: 16- 355] و [فیلمها ف: 1- 701]
یزد؛ علومی، شیخ علی؛ شماره نسخه: 72
همان نسخه بالا؛ خط: نسخ، بی کا، تا: صفر 727ق، خوانده و مقابله شده در روز سه شنبه 4 صفر 712 [نشریه: 4- 450]
آغاز: برابر؛ انجام: و معنی الأفراد أن یعتبر کل مسمی بانفراده کان لیس معه غیره
ج1؛ خط: نسخ جلی، بی کا، تا: قرن 10؛ محشی؛ مهر: «خادم شرع رسول الرحمن احمد یار خان قاضی خاندان ... سرکار نو فرخ آباد 1238» (دایره)؛ تملک: احمد یار خان، قاضی حسین خان صدر الصدور در 1279ق؛ اهدایی: رهبری، بهمن 1383؛ جلد: تیماج، 154گ، 7سطر، اندازه: 16×27/5 سم [اهدائی رهبر: 11- 505]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: گالینگور، 190گ، 7سطر، اندازه: 23×30سم [ف: 2/33- 90]
آغاز: برابر؛ انجام: و اذا قال جمیع من دخل لولا فدخلت عشرة معا کان النقل الواجد بینهم بالتسوية.
خط: نسخ، کا: محمد نور افیون زاد، تا: قرن 13، جا: مسجد شاولی خان؛ محشی؛ جلد: گالینگور، 92گ، 7 سطر (10×18/5)، اندازه: 16/5×27سم [ف: 51- 120]
آغاز: برابر؛ انجام: و هی یوجب الاحاطة علی سبیل الأفراد ان تغیر کل مسمی بانفراده کان لیس معه غیره و الله بالصواب و هو الملك الموهب.
خط: نسخ، کا: ملا محمد اشراف بن ملا یوسف، تا: 27 رمضان 1239ق؛ مجدول؛ جلد: گالینکور، 154ص، 11سطر، اندازه: 14/5×25سم [ف: 50- 54]
آغاز: بسمله الحمد لله الذي انزل القرآن کلاما مؤلفا منظما و نزله بحسب المصالح منجما ... اما بعد حمد الله علی نواله ... فان اصول الشرع ثلثة الكتاب؛ انجام: أن یعبر کل یسمی بانفراده کان لیس معه غیره.
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ محشی؛ جلد: گالینگور، 143ص، 9سطر، اندازه: 17/5×24/3سم [ف: 50- 68]
آغاز: برابر؛ انجام: ومعنی الافراد ان یعتبر کل مسمی بانفراده کان لیس معه غیره. تمت
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ محشی؛ جلد: گالینگور، 157گ، 17سطر، اندازه: 17×22سم [ف: 2/33- 90]
mn.-un fi-l bukā’
رساله کوتاهی است که در آن روایاتی، درباره حضرت سید الشهداء علیه السلام و واقعه کربلا با حذف سند و بدون ذکر مآخذ، جمع آوری شده است.
قم؛ دار الحديث؛ شماره نسخه: 77/1
آغاز: بسمله. قال الباقر علیه السلام ایما مؤمن مسه اذی فینا صرف الله عن وجهه الأذى یوم القيامة و آمنه من سخط النار؛ انجام: سررت بهم آنسوک و ساءنی ** محاریب منهم او حشت و مساجد / بذا قضیت الايام ما بین اهلها ** مصائب قوم عند قوم فوائد
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ 24گ (1ر-24ر)، 18سطر [ف: - 131]
al-mn. fi tabir-il manamat
خلیلی الدازي، حسین بن حسن
xalīlī al-dāzī, hoseyn ebn-e hasan
گزیده کتاب های خوابگزاری پیش از مؤلف است. او در آغاز می نویسد: «احببت ان اجمع فیه کتاب صحیح المباني کثیر المعاني ولم اجد ما بقی بهذا الغرض الا ان اعتمد ما اضمنه ایاه علی کتب العلياء الراسخين في هذا العلم و کال من احذقهم فیه و اعلمهم به ابراهیم بن عبدالله الكرماني و ابوالحسم علی بن ابی طالب القيروني و ابو محمد عبدالله بن مسلم القتيبي و من متأخريهم مؤلف کتاب القدري و ابو سعد الواعظ فلخصت هذا الكتاب من کتب هؤلاء ثم اجتهدت في الجمع بین اقاویلهم و کان غرضی في جمعه مراجعتی ایاه عند حاجتی اليه و لم اقصد بجمعه أن أدخل في جملة المصنفين بل قصدت به آن اتناول منه
ما تفرق في تلك الكتب المذكورة و ما استحسنه منها فما اجتمعوا علیه و اختلفوا فیه». پیش از شروع مطالب کتاب، فهرست ابواب آن، مقدمه ای از مؤلف در معرفی منابع تأليف و گزیده ای از اقوال ابوسعد واعظ در مقدمه کتاب التعبير آمده است. بیشتر اقوال به شیوه قدما با سلسله اسناد نقل شده اند. تنظیم شده در پنجاه و نه «باب»: 1. رؤية العبد نفسه بین یدی ربه عزوجل في منامه؛ 2. روية في رؤية الانبياء و المرسلين علیهم السلام عموم و رؤية الملايكة علیهم السلام في المنام؛ ... 4. رؤية الصحابة و التابعين و الصالحين في المنام؛ 5. تأويل القرآن و سورة واحدة واحدة؛ 6. رؤيا السلام و المصافحة؛ ... 8. رؤيا الطاهرة و ما یشبهها من الختان و السواك؛ 9. تأويل رؤيا الأذان و الاقامة؛ 10. تأويل رویا الصلاة وارکانها؛ 11. رؤية الصدقة و الزكوة و الاطعام و زکوۃ الفطر؛ 12. رؤيا الصوم و الفطر؛ ... 14. رؤيا الحج و العمرة و الكمبة و الحجر الأسود و المقام و زمزم و ما یتصل به و رؤيا الاضاحي و القربانات؛ 15. رؤيا الجهاد؛ 16. رؤيا الموت و الأموات و المقابر و الا فان و ما یبصل به من الحنود و الجنازة و الصلاة علی الميت و الدفن و البكا و النوح و غیره؛ 17. رؤية القيامة الحساب و الميزان و الصحايف و الصراط و ما یتصل بذلك؛ 18. رؤيا جهنم نعوذ بالله منها؛ 19. تأويل رؤيا الجن و الشياطين؛ 20. تأويل رؤيا الجنة و خزنتها و حورها و انهارها و فصورها و ثمارها؛ 21. تأويل رویا الناس الشيخ منهم و الشاب و العتاة و العجوز و الاطفال والمعروف و المجهول؛ 22. اختلاف الانسان و اعضائه واحدة واحدة علی الترتيب؛ 23. الاشياء الخارجة من الانسان و سایر ذوات الأرواح من الحياة و الألبان والدما وما یتصل بها من الاصواب و الصفات؛ 24. تأويل رؤيا اصوات الحيوان و کلامها؛ 25. رؤيا الأمراض والاوحلاع والعاهات التي تبدلوا علی اعضاء الانسان؛ 26. رؤيا المعالجات و الادوية والأشربة و الحجامة و الفصدو الكلى وما اشبهه؛ 27. الأطعمة و الحلوا و اللحمان و ما یتصل بها من القدر و المائدة و السفرة و الفصاع و المعرفة و الائفية؛ 28. رویا الضيافات و ما یکون في بعضها من المعارف و الخمر و اوعیتها والعطر و الملاهي کالدفو والطبول و الشطرنج والنرد؛ 29. الكسوة و النعال و الوانها و اختلافها؛ 30. رؤيا السلاطين و الملوك و اعوانهم و من یتسم بخدمتهم و بتصل بهم و یتحلی بصحبتهم؛ 31. رؤيا الاسلحة و الجيش و الحرب و آلاتها و رویا القتل والصلب و
الأسر والجیش و ما یتصل بذلك؛ 32. رؤيا البهايم و النعام و الدواب؛ ... 34. رؤيا الوحش والباع؛ 35. رؤيا الطيور الوحشية و الاهلية و المائية و سایر ذوات الجنحة و صید البحر و دوابه؛ 36. رؤيا الصيد وادات من الشباك و الفخاخ و الشصوص وقوس البندق والمصاید؛ 37. رؤيا الهوام و الحشرات و دواب الأرض؛ 38. تأويل السماء والهوا و الليل و النهار و الشمس و القمر والکواکب و الرياح والمطار والخسف والزلازل و الرعد و البرق وقوس قزح و الاسيول و البرد و الثلج و الجمد و الوحل والسحاب؛ 39. رؤيا الأرض و جبالها ترابها و بلادها و قراها و دورها و قصورها و حصونها و ابنیتها و مرافقها ومفاوزها و سرابها و حماماتها و وارحیتها و اسواقها و حوانیتها و سقوفها و ابوابها و طرقها و سجونها و بیعها و کنایسها و بیوت نیرانها و نواویسها؛ 40. رؤيا الذهب و الفضة و الوان الحلى و الجواهر و سایر ما یستخرج من المعادن مثل الرصاص والصفر و النحاس و الزجاج والکحل و النفط و القار وما اشبهه؛ 41. رؤيا البحر واحواله والسفينة و الغرق و الانهار و الابار والمیاه و ظروفها من الدلاء و الخواني و الجرار والکیزان؛ 42. النار وادواتها من الزناد والحطب و الفحم والتنوز و اکانون و ا سراج السرجة و القنديل و الشمع و ما یتصل بهذه الاشياء؛ 43. الأشجار المثمرة و ثمارها ولاشجار التي لا تثمر و تأويل البستان و الكرم و الربيع؛ 44. رؤيا الحبوب و الزرع و الرياحين و النبات و البقلة و الروضة و الصموغ؛ 45. القلم والدواة و النقش و المداد و الكاغذ و الكتابة و الشعر وما یشبهه؛ 46. رؤيا الصنم و اهل الملل الزايغة و الردة و ما یشبهه؛ 47. رؤيا البسط والفرش والاسرة و السرادقات والفسطاط والخیام و الشراع و الستور و اللواء و الوانها وما یتصل بذلك؛ 48. ادوات الركبان والفرسان مثل الاكاف و السرج و اللجام و المركب و الثفر و اللبب و المقود و السوط و الصلجان و الكرة و الرحالة و و الخرام و لازمام و ما یتصل به والغاشية و الهودج ما اشبهه؛ 49. اثاث البيت وادواته و امتعته وادوات الصناع و المحترفين سوی ما تضمنت ذکره الأبواب المتقدمة و الاقفال والمفاتیح؛ 50. رؤيا النوم والاستلقاء علی القفاء النتباه و العجوز والمراة و الجارية؛ 51. رؤيا العطش واشر والری و الجوع و الاكل و اکل الانسان و لحم نفسه لحم غیره و الطبخ و مضغ العلك؛ 52. تأويل انواع من البلايا مثل الياس و اليتم و الوجع والکد و الفزع و العبوس والشعور و العرى و العزل و
الطرد و اسرقة و السفة و الذلة و الخسران و الخيانة و الحبس والحمل الثقيل و البوس و الطغيان والضلالة؛ 53. رؤيا بعض الاضداد کالهبوط والصعود والبخل و الانفاق و اللجاجة و المصالحة و الكبر و التواضع و الكذب و الصدق والفقر و الغني والخوف و الأمن و الغم و الفرح و الجحود و الاقرار و الاحسان و الذنوب والتوبة؛ 54. رؤيا النكاح و ما یتصل به من المباشرة و الطلاق و الغيرة و السمن و شرا الجارية و الزنا و اللواط و الجمع بین الناس بالفساد و تشبیه المرأة بالرجل و النظر الى الفرج والتخنیث؛ 55. رؤيا الحركات من السفر و القفز والوثوب والمشی والهرولة و القصد في المشي والفيبة في الارض و الطيران والرکوب والرجوع من السفر؛ 56. انواع من المعاملات الجارية بین الاس کالبیع والرهن و الاجارة و الشركة و الوديعة بین الناس کالبیع و الرهن و الاجارة و الشركة و الوديعة و العارية والقرض و الضمان و الكفالة قضا الدين واداء الحق و الامهال؛ 57. رؤيا المخاصمات و المنازعات و ما یتصل بها من البغي و البغض و تهدد و الجور و الحسد والحقد و الخداع و الخصومة و النقب والرفس و الضرب و الخدش و الرضخ و
الرجم و السب و السخرية و الصفع والعدواة و الغيبة و الغيظ و الغلبة و اللطم والمقارعة و المصارعة والذبح؛ 58. رؤيا النوادر و انواع شتی لا یشاکل بعضها بعضا و مما فات ذکره من الأبواب المتقدمة و ما لایصلح في الأبواب؛ 59. ذکر حکایات رؤيا بعض الصالحين لبعض رحمهم الله.(حکیم)
[قازی حسروبک، ج 12، ص 442]
آغاز: بسمله. وما توفیق الا بالله ... اعلم أن الرؤيا علی ضربین حق و باطل، فاما الحق فما یراه الانسان؛ انجام: فان کان لها لهب او دخان کان في سلطانه ذلك حرب و هول و الله اعلم بالصواب نجز الكتاب (پس از این نام کاتب و کتاب است).
خط: نسخ نزدیک به ثلث، کا: عبدالله بن احمد بن محمد لخمی اندلسی اشبیلی، تا: دوشنبه 23 رجب 594ق؛ در صفحه عنوان نسخه ما در ترنجی زرین چنین آمده: «تأليف شرف الدين ابی عبدالله الحسين بن حسن بن ابراهیم الخللى الداري» ولی در دیباچه نامی از مؤلف دیده نمی شود؛ برای خزانه امیر اسفهسالار الكبير بهاء الدين امیر الحاج و الحرمين زعیم الجيوش سیف امیر المؤمن ابی بکر امیر اجل اسفهسلار الكبير بهاء الدين محمود؛ با مهر و امضای شیخ بهائی؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: تیماج، 88گ (1-88)، 20 سطر (12×18)، اندازه: 15×23سم [ف: 5- 661]
آغاز: آغاز نوشته ابو سعد واعظ: «قال الشيخ ابو علی الحسين بن حسن بن ابرهیم الخليلي الدازي و فقه الله: أما بعد فان علم تعبیر الرؤيا من الجل العلوم نفع اعظمها و قع لعموم الحاجة اليها و تعویل اکثر الناس علیها ... (بعد از مقدمه و فهرست ابواب) الحمدلله رب العالمين و صلواته علی سید المرسلين و علی آله الطيبين الطاهرين و علی اصحابه الكرام المنتخبين. اعلم وفقك الله ان اول ما یحتاج اليه المبتدي أن یعلم أن جمیع مایری في المنام علی قمسین»؛ آغاز نوشته ابوسعد واعظ: «الحمدلله الذي جعل الليل لباس و النوم سباتا و جعل النهار نشورة و الحمدلله البدي السابق القوى الخالق الملي الرازق الوفي ... قال الاستاد ابو سعد الواعظ رحمه الله أما بعد فانه لما کانت الرويا الصحيحة في الأصل» (11پ)؛ انجام: رأي بیده شعلة نار فانه یصیب شعبة من سلطان فان کان لها لهب او دخان کان لها الهب او دخان کان في سلطانه ذلك هول وحزن و الله اعلم بالصواب
کامل؛ خط: نسخ، کا: علی بن ابی بکر بن محمد، تا: 749ق؛ مصحح، با علامت بلاغ مقابله؛ 183گ (1پ-183ر)، 27 سطر (12×17/5)، اندازه: 16/2×23/6سم [ف: 29/1- 38]
al-mn. fī jamʻ-il marāti wa-l xuțab = mn.-ul maşā’ib = mn.-e torayhī= majāles-e torayhī
طریحی، فخر الدين بن محمد، 979 - 1087 ؟ قمری
torayhī, faxr-od-dīn ebn-e mohammad (1572 - 1677)
کتابی است در فضایل و مصایبو مراثی اهل بیت عصمت و طهارت علیهم السلام. مؤلف، کتاب را در بیست «مجلس»، و هر مجلسی را در چند «باب»، مرتب نموده و در هر بابی مقداری از فضایل و مصایبو مراثی اهل بیت علیهم السلام را با ذکر پاره ای از اشعار، آورده است.
آغاز: الحمد لمن جعل الدنيا جنة لاعدائه وسجن ومحنة لأوليائه وأحبائه ... و بعد، فیقول الفقير إلى الله المعين فخر الدين، انی مورد في هذا الكتاب ما استطرفته من فضائل اهل البيت .. و سمیته بالکتاب المنتخب في جمع المراثي و الخطب ...
چاپ: مشارعربی، ص914؛ بمبئی، سنگی، مطبع النادري، به سعی و اهتمام میرزا محمد خان صاحب ملك الكتاب و شیخ سلمان بن حاج احمد بن عباس بحرانی، به خط میرزا داوود شیرازی؛ 1331ق، رحلی کوچک، 282ص؛ بمبئی، سنگی، 1308ق، وزیری، 291ص، 128+ 163؛ 1305ق، وزیری، 200ص؛ ایران، 1302ق، خشتی، [425ص]؛ بمبئی، سنگی، 1311، وزیری بزرگ، 255ص؛ بمبئی، سنگی، 1331، رحلی، 282ص
[الذريعة 420/22 ؛ کشف الحجب ص 558؛ مكتبة امیر المؤمنين 407/4؛ دنا 10: 108-110(44 نسخه)]
شرح و حواشی:
1- المنتخب في جمع المراثي و الخطب (منتخب)؛ حائری، یوسف
2- المنتخب في جمع المراثي و الخطب (منتخب)(2 عنوان)
خط: نسخ، کا: عتابی، حسین بن علی، تا: قرن 11؛ یک مجلس و ثلث در نسخه نیامده؛ جلد: تیماج، 161گ، 28 سطر (15/5×25)، اندازه: 21×31سم [ف: -677]
آغاز: برابر؛ انجام: و صل الله و الأملاك طرا ** علی الهادين من اهل الهداء ** نجز الجزء الأول من المراثي و الخطب و یتلوه المجلس الأول من الجزء الثاني في الليلة السادسة.
خط: نسخ، بی کا، تا: حدود قرن 11؛ مصحح، محشی با نشان «ق»، «سعید» و «12»؛ جلد: تیماج، 204گ، 15 سطر (9×16)، اندازه: 14×22/5سم [ف: 41- 437]
آغاز: النفثة الخامسة من نفثات المصدور في الحسين المنحور علیه السلام رأي بعض الصالحين من اهل البحرين مولاتنا الزهراء علیها السلام رافع الخضراء وباسط الغبراء في المنام؛ انجام: و کیف الايبكي لبکاء الزهراء وکیف لاتنوح علی المندوبين بالعراء لعلنا نفوز بثواب هذا المناب و ونحوز بدخول
از اول «النفثة الخامسة من نفثات المصدور في الحسين المنحور علیه السلام» تا «المجلس العاشر في اليوم الخامس من عشر المحرم وفیه ابواب ثلاثه»؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ تملک: میرزا محمد تقی شیرازی؛ جلد: تیماج، مذهب، 120گ، 15 سطر، اندازه: 15×21سم [ف مخ: 2- 539]
مجلس پنجم از جلد دوم تا آخر کتاب؛ خط: نسخ، کا: محمود بن عزالدین طریحی نجفی مسلمی عزیزی، تا: 5شعبان 1088ق؛ از روی نسخه مؤلف نوشته شده است؛ جلد: تیماج، 114گ، 19سطر، اندازه: 14/5× 20/5 سم [اوراق عتیق: 2- 347]
خط: نسخ، کا: کلبعلی بن حاجی لطف الله، تا: 27 ربیع الثاني 1088ق؛ 271گ، 23 سطر، اندازه: 16×25سم [ف: 3- 679]
خط: نسخ، کا: ناصر بن جماز حسینی، تا: یکشنبه 17 ذیحجه 1092ق؛ 247گ، 22 سطر، اندازه: 16/7×26/8سم [ف: 1- 544]
آغاز: ... رؤيا عجيبة و ارید ان اقصاها علی رسول الله و ذلك قبل الاسلام؛ انجام: هذا کله حتی سمعت دعاء لزواره فقال یابن وهب ...
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ مصحح؛ 145گ، 21 سطر (8×17)، اندازه: 13×23سم [ف: 28 -544]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ جلد: میشن، 126گ، 21 سطر، اندازه: 20/8×30/8سم [ف: 1- 544]
آغاز: و دخلوا علی الامام موسی بن جعفر و الرشيد ینظر اليهم من طاقة حجرته و یبصر ما یفعلون؛ انجام: و یبدلون شریعتی و یتر کون سنتی و یقتلون ولدی الحسن و الحسين کما قتل اسلاف هؤلاء اليهود زکریا و یحیی علیهم السلام الا وان الله یلعنهم
خط: نسخ معرب، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: آغاز ووسط وانجام؛ مجدول؛ 80گ، 14سطر (13×21)، اندازه: 18/5×26سم [ف: 20- 299]
آغاز: برابر؛ انجام: صلاة ربی علیكم و السلام منیناح الحمام و ام النحل یعسوب
خط: نسخ جلی، بی کا، تا: قرن 12؛ مجدول؛ اهدایی: رهبری، اردیبهشت 1386؛ جلد: میشن، 443گ، 15 سطر، اندازه: 14× 25/5 سم [اهدائی رهبر: 2 اخبار 2- 732]
آغاز: بسمله المجلس الاول من الجزء الثاني في الليلة السادسة من عشر المحرم وفیه ابواب ثلاثه الباب الاول اعلموا ایها الاخوان انه الاخير والله في رمع یصان علی سادات الزمان؛ انجام: کثواب من حج واعتمر وغزا مع رسول الله صلی الله علیه و آله والائمة الراشدين وفقنا الله وایاکم لأداء الطاعات والمفروضات واجتناب المعاصي ولاشتمال علی استعمال المندوبات والمستحبات انه حمید مجید فعال لما یرید و حمدله وصلاة
جزء دوم؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ مجدول؛ جلد: تیماج، 190گ، 19سطر، اندازه: 15×24/5سم [ف مخ: 2- 539]
آغاز: برابر؛ انجام: آمین یا رب العالمين سبحان ربك رب العزه عما یصفون و سلام علی سید المرسلين و الحمدلله رب العالمين
خط: نسخ، بی کا، تا: محتملا قرن 12؛ جلد: تیماج مذهب، 238گ، 18سطر (9/5×18/5)، اندازه: 7/5×27سم [ف: 8- 1]
آغاز: برابر؛ انجام: و اجتناب المحرمات و الاشتمال علی الكمالات انه حمید مجید فعال لما یرید
خط: نسخ، کا: رجبعلی بن محمد، تا: 1104ق؛ تملک: عبدالغنی بن حسن حسینی مورخ 1175؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج، 214گ، 21 سطر، اندازه: 17/5×25سم [ف: 24- 96]
آغاز: و اعطانی شعره فانتهیت اليها و الموضع الذي کان دلنی علیه؛ انجام: وفقنا الله و ایاکم لأداء المفروضات و اجتناب المحرمات و الاشتمال علی الكرامات ... و الحمد لله رب العالمين
هر دو جلد را در بر دارد و دارای قائدی از خلیعی، ابن حماد، نیلی، محمد بن السمين، راشد بن سلمان الحريزي، علی بن عبد الحميد، مفلح الصيمري، عبدالله الدرمكي، سیف بن عمیره، حسن النحي می باشد؛ خط: نسخ، کا: حسن علی بن درویش محمد، تا: 1106ق؛ افتادگی: آغاز؛ جلد: تیماج، 188گ، 25 سطر ( 9×18/5)، اندازه: 14/5× 26/5سم [ف: 15- 210]
آغاز: برابر انجام: و اقسمونی اذ اقسمتم نعیما ** و جحیما الى ثواب جزیل
خط: نسخ و نستعلیق، کا: محمد شریف خاتون آبادی، تا: محرم 1116ق، جا: کربلا؛ مصحح، محشی؛ تملک: فرزند کاتب «محمد کاظم» با مهر «کاظم الغيظ 1117» (مربع)؛ مهر: «قربانی کعبه وفا اسماعیل» (مربع)؛ جلد: تیماج، 371گ، 14سطر (7/5×13/5)، اندازه: 12/5×19/5سم [ف: 33- 651]
جزو دوم؛ خط: نستعلیق، کا: حسینی، محمد بن میرابوالفتح، تا: سه شنبه 27 جمادی الثاني 1118ق؛ محشی؛ کاغذ: سپاهانی، 150گ، 21سطر (7×17)، اندازه: 12/5× 23/5 سم [ف: 8- 159]
خط: نسخ، کا: مؤذن حلی، حسین بن علی، تا: پنج شنبه 17 جمادی الثاني 1127ق؛ در پایان چند مرثیه است به عربی از شیخ خلیعی و محمد بن علی نیلی و مفلح صمیری و محمد سبعی و
در مکی و محمد بن حمشاد و محمد بن حماد و محمود طریحی و محمد بن السمير و شیخ حسین النحى؛ جلد: تیماج، 233گ، 19سطر (11×16)، اندازه: 15×21سم [ف: 8- 256]
آغاز: برابر
ج1؛ خط: نسخ، کا: محمد بن یونس نجفی، تا: چهارشنبه 15 جمادی الاول 1174ق؛ مصحح، محشی؛ تملک: علیمحمد آزادی مورخ 1332؛ اهدایی: وزیری؛ جلد: مقوایی، 133گ، 20سطر (10×17)، اندازه: 15×21سم [ف: 3- 921]
آغاز: المجلس الأول من الجزر الثاني في الليلة السادسة من عشر المحرم و فیه ابواب ثلاثه الباب الاول اعلموا ایها الاخوان انه لاخیر؛ انجام: لم یزل حزینا طول یومه ذلك و انا معه ابکی لبکائه و احزن لحزنه و الحمد لله رب العالمين
جزء ثانی؛ خط: نسخ، کا: عیسی بن محمد حسینی ساری بحرانی، تا: سه شنبه 21 رمضان 1176ق، برای شیخ محمد بن حسین بن حیدر؛ اهدایی: رهبری، مهر 1386؛ جلد: گالینگور، 227گ، 16سطر، اندازه: 15×21/5سم [اهدائی رهبر: 8- 324]
مشهد؛ شیخ علی حیدر؛ شماره نسخه: 725
همان نسخه بالا[مؤيد: 2- 211]
آغاز: برابر؛ ج 2: بسمله. المجل سالاول من الجزء في الليلة السادسة من عشر المحرم و فیه ابواب الثلاثة. الباب الأول. اعلموا ایها الاخوان انه الاخير و الله في دمع؛ انجام: و الاشتمال علی الكلمات. انه حمید مجید، فعال لما یرید.
خط: نسخ پخته، کا: محمد بن محمد جعفر بیرجندی قاینی خراسانی، تا: شنبه 18 ذیحجه 1178ق، جا: بیرجند؛ 542ص، 21- 22سطر (9×17)، اندازه: 21×30سم [عکسی ف: 1- 380]
آغاز: بسمله. المجلس الأول من الجزء الثاني من المنتخب في الليلة السادسة من عشر المحرم و فیه ابواب ثلاثة. الباب الأول اعلمو ایها الاخوان انه لا خیر والله في دمع یصان عن سادات الزمان؛ انجام: و الاشتمال علی الكمالات انه حمید مجید فعال لما یرید.
نیمه دوم است و مطابق چاپ شده، در انجام کمی اختلاف دارد؛ خط: نسخ، کا: علی بن لطف الله جد حفصی بحرانی، تا: 14 جمادی الاول 1190ق؛ مجدول؛ جلد: تیماج، 162گ، 21 سطر (13/5×24)، اندازه: 31×30/5سم [ف: 5- 662]
جلد دوم؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ 236گ، 15سطر، اندازه: 15/5×22سم [ف: -46]
آغاز: المجلس و حدیث عن الصادق لما خرج امیر المومنين الى حرب صفین؛ انجام: عین علاها الكحل فیه تفرقعت
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ قطع: بیاضی [چهار کتابخانه مشهد-ف: -415]
انجام و رضینا بهم شيعة بصیبهم مصابنا و ... اوصانا
موجودی آن تا اواخر مجلس 12 می باشد؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ اهدایی: رهبری، بهمن 1383؛ 133گ، 18 سطر، اندازه: 26×20سم [اهدائی رهبر: 2 اخبار 2- 732]
آغاز: برابر؛ انجام: و عونی في الشداء و الرخاء ... بکم یوقد نار قلبیو یغرینی علی کثر البكاء ...
از ابتدا تا اواخر مجلس دهم از جزء اول؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ جلد: مقوا، 98گ، 20سطر (15× 24/5)، اندازه: 21/5× 31/5 سم [ف: 20- 299]
آغاز: وتنادید یا اخی یا مالی ** ومال الرجاء والامالی؛ انجام: ابوك الذي ساد بالمکرمات ** فقصر عن سبقه السبق / بکم فتح الله باب الرشاد ** و ...
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ 60گ، 20 سطر، اندازه: 17×21سم [اوراق عتیق: 1- 89]
آغاز: المجلس الاول من الجزء الثاني في الليلة السادسة من عشر المحرم و فیه ابواب ثلاثة. الباب الاول اعلموا ایها الاخوان انه لا خیر و الله في رمع یصان علی سادات الزمان؛ انجام: لاداء المفروضات و اجتناب المحرمات و الاشتمال علی الكمالات انه حمید مجید فعال لما یرید
جزء دوم؛ خط: نسخ معرب، کا: علی بن حسین بن یوسف بن علی بن احمد بوری بحرانی، تا: 3 ذیحجه 1218ق؛ 127گ، 20سطر (15/5× 24/5)، اندازه: 22/5×31سم [ف: 20- 136]
آغاز: برابر؛ انجام: و من کان یوم عاشورا یوم مصیبته و حزنه و بکائه جعله الله تعالی یوم القيمة یوم فرحه و سروره.
خط: نسخ، بی کا، تا: 1220ق؛ اهدایی: یحیی سعیدی؛ 213گ، 21سطر (10×20)، اندازه: 15/5× 26/5سم [ف: 1- 390]
جزو نخستین است؛ خط: نسخ، کا: محمد بن داود بن حبیب الله، تا: چهارشنبه 28 ربیع الثاني 1224ق؛ جلد: تیماج، 161گ، 14 سطر (11×16)، اندازه: 15×20/5سم [ف: 5- 663]
آغاز: برابر؛ انجام: والصلاهم الى اسفل درك من النار کذافی عیون اخبار الرضا علیه السلام.
خط: نسخ، بی کا، تا: 1236ق؛ مصحح؛ جلد: تیماج، 186گ، 17سطر، اندازه: 15×20/5سم [ محدث ارموی مخ: 3- 1552]
آغاز: برابر؛ انجام: و حشر یوم القيمه مع یزید و عبید الله بن زیاد و عمر بن سعد لعنهم الله و اصلاحهم الى اسفل الدرك من النار کذا روی في عیون اخبار الرضا
خط: نسخ، کا: محمد جاو جانی (الگاو گانی)، تا: سه شنبه 12 جمادی الاول 1237ق؛ به ضمیمه قصیدهای مختوم به الف به عربی از محمد بن حماد رحمه الله در 45 بیت (156پ -157پ)، مطلع قصیده: «مصاب شهید الطف جسمی انحلا ** و کدر من دهری و عیشی ما حلا / فما هل هل شهر الا تجددت ** بقلبی احزان توسد في البلا»، مقطع قصیده: «عبید کم العبد الحقير محمد ** کئیب و قد امسی علیكم معولا / علیكم سلام الله یا آل احمد ** سلاما علی مر الزمان مطولا»؛ جلد: تیماج، 157گ، 18 سطر (7/5×15)، اندازه: 13×19/5سم [ف: 2- 51]
آغاز: برابر
خط: نسخ، کا: حسن بن امام وردی، تا: جمادی الاول 1240ق؛ مهر: «عبدالله» (شلجمی)؛ 17 سطر، اندازه: 15×20سم [ف: -388]
آغاز: برابر؛ انجام: نشکو إلى الله مما نالنا فلقد ** سقی العدو بتألم کتن / ثم الصلاة علی المختار سیدنا ** ما سار رکب من الايام والزمن تم الكتاب ...
خط: نسخ، کا: حسین بن محمدبن احمد اسوینی، تا: پنج شنبه 24رجب 1254ق؛ نسخه عکسی است؛ جلد: گالینگور، 187گ، 16سطر، اندازه: 21×30سم [ف: 8- 4604]
آغاز: برابر؛ انجام: ثم الصلاة علی المختار سیدنا - ما سار رکب من الأيام و الزمن.
نسخه اصل: واتیکان، ش 1771. در ده مجلس پایان یافته، و با نسخه چاپی در بعضی از کلمات، اختلاف دارد، و ظاهرا نیمی از کتاب است؛ خط: نسخ بدخط، کا: حسین السويف ابن محمد ابن احمد السويف، تا: پنج شنبه 6 رجب 1254ق؛ 187گ، 16سطر [عکسی ف: 2- 188]
آغاز: برابر؛ انجام: الى اسفل درك من النار کذا روی في عیون اخبار الرضا علیه وعلی آبائه واولاده السلام
خط: نسخ، کا: محمد علی بن فرج الله تبریزی، تا: یک شنبه 25شعبان 1269ق؛ در پایان قصیده محمد بن حماد آمده با مطلع: «مصاب شهید الطف جسمی انحلا ** و کدر من دهری و عیشی ما حلا»؛ 180 گ، 16 سطر، اندازه: 16×27سم [ف: 8- 4604]
آغاز: برابر
کا: اسماعیل بن محمد علی بروجردی، تا: چهارشنبه 15 رجب 1276ق؛ مجدول، مصحح: 334ص [ف: - 42]
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 7- 189]
آغاز: برابر؛ انجام: و من یبکی بحزن لامراء ** و صلی الله و الا ملاك طرا علی الهادين من اهل الهداء
خط: نسخ، کا: میرزا علی، تا: دوشنبه 11 ربیع الاول 1279ق؛ واقف: یار محمد خان افشار، خرداد 1342؛ جلد: تیماج، 84گ، 23 سطر، اندازه: 14×21سم [ف: 14- 540]
آغاز: برابر؛ انجام: ولم یزل حزينة طول یومه ذلك وانا معه ابکی البكائه واحزن لحزنه والحمدلله رب العالمين ... علیكم سلام الله ما ذکر اسمکم ** وذاك مد الايام لیس یزول تمت القصيدة
خط: نسخ، کا: عبدالجلیل، تا: 14 ربیع الاول 1281ق؛ مصحح؛ جلد: تیماج، 165گ، 24 سطر، اندازه: 20/5×32سم [ف: 8- 4604]
مجلس 1 جزو 2؛ خط: نسخ، کا: حسینی بحرانی، محسن بن علی، تا: دوشنبه 26 ذیحجه 1299ق؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج، 198گ، 15 سطر (10×16)، اندازه: 15×22سم [ف: 16- 236]
آغاز: بسمله - المجلس الاول من الجز و الثاني في الليلة السادمه من عشر المحرم - فیه ابواب ثلثه - الباب الاول؛ انجام: فجعلت اطلب یزید و هو قد دخل الى بیت مظلم و قد دار وجهه
جزو دوم کتاب و شامل ده مجلس است و هر مجلسی چند باب دارد؛ بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ جلد: تیماج، 189گ، 17سطر (8×13/5)، اندازه: 13×18/5سم [ف: 1- 366]
بی کا، بی تا [ف: -91]
آغاز: برابر؛ انجام: صلی الاله علی من حبهم سکن ** و مدحهم في جمیع الكتب مسطور
خط: نسخ ریز، بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج، 377ص، 25سطر، اندازه: 16×25سم [ف: 4- 403]
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج، 67گ (1پ -67ر)، 20سطر (6×12)، اندازه: 11×18سم [ف: 12- 2515]
آغاز: برابر؛ انجام: فحملوه من مصرعه فجاؤا به حتی وضعوه عند الفسطاط الذي کانوا یقاتلون أمامه
جلد اول؛ خط: نسخ، کا: محمد علی اصفهانی متخلص به مهجور، بی تا؛ 236گ، 13سطر، اندازه: 14×19/5 سم [ف: 13- 164]
آغاز: لا ولا هانی فراق حبیب بان عنی مقوصا للخیام؛ انجام: قال من روی فلما رای الحسين علیه السلام أن القاسم یرید البراز قال له یا
ولدی اتمشی برجلك الى الموت قال و کیف ...
تنها مجالس ششم تا نهم از جزء دوم را در بر دارد که اوراق اوایل و اواخر آن هم پس و پیش صحافی شده و ما بین آنها نیز افتادگی دارد؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ مصحح؛ 108گ، 19سطر (8/5×16/5)، اندازه: 15/5×22/2سم [رایانه]
آغاز: الجزو الثاني من جزو الكتاب یشتمل علی عشرة مجالس: المجلس الأول: و هو المجلس الحادي عشر في الليلة السادسة من عشر المحرم الحرام و فیه ابواب ثلاثة الباب الأول: اعلموا ایها الاخوان انه لا خیر و الله في دمع یصان عن سادات الزمان؛ انجام: هو البحر فانهل من رحیق شرابه ** و عینان فاکمل من عبارتك
جزء دوم کتاب؛ خط: نسخ معرب، کا: محمد بن حاج سعید بن حاجی حسن قلاوی بن حاجی درویش بن حاج حسین کاظمینی، بی تا؛ 198گ، اندازه: 19/5×20/5 سم [میراث اسلامی: دفتر نهم -93]
آغاز: القصيدة للشیخ الخليعي رحمه الله تعالیلم ابك ربعة دارس العرصات ** اضحت معارفه من النكرات؛ انجام: من الجوع والعطش والأسقام فجعلنا نبکی علیه ویبکی علینا ولاحول ولاقوة الا بالله العلى العظيم تمت
خط: نسخ، کا: شیخ محمد حسن بن حاجی زین العابدين، بی تا؛ افتادگی: آغاز؛ 134گ، 14 سطر، اندازه: 15×21سم [ف: 8- 4604]
آغاز: برابر انجام: ثم الصلاة علی المختار سیدنا ماسا رکب من الايام والزمن
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ مصحح، جلد: تیماج، 196گ، 23 سطر، اندازه: 16×22سم [ف مخ: 2- 539]
کا: حاج سید علی معلم، بی تا، جا: زنجان؛ با مهر غلام آل علی محسن بن عبدالله ؛ قطع: رحلی [ف: -245]
al-mn. fi jam'-il marāti wa-l xuțab (mn.)
حائری، یوسف
ha'eri, yusof
وابسته به: المنتخب في جمع المراثي و الخطب = منتخب المصائب؛ طریحی، فخرالدین بن محمد (979- 1087ق)
گزیده ای است از «المنتخب» طریحی شامل فضایل واحادیث و قصاید در مدح ائمه اطهار علیهم السلام در ابواب ومجالس متعدد.
قم؛ طبسی؛ شماره نسخه: 326
آغاز: بسمله الحمد لمن جعل الدنيا جنة لاعدائه وسجن ومحنة الاوليائه ... فیقول ... شیخ فخر الدين في منتخب المراثي من فضائل اهل البيت ... فاقول ... انا اقل الطلاب والذاكرین یوسف بن خیرالحاج والعمار حاجی علی الحايري انتخبت من منتخب جناب الشيخ انتخابا موجزة مفيدة من الفضائل والأحاديث والعبارات والقصاید ودرجنه في هذا القرطاس ... المجلس الأول وفیهابواب ثلثه الباب الأول ایها المؤمنون؛ انجام: فقالت هو کما قلتم الا انه رجل شحیح والعاص جواد ینفق علی بناتی وابو سفیان لاینفق علیهن وکان لها بنات تمت
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج، 114گ، اندازه: 14×20سم [ف مخ: 2- 541]
al-mn. fī jamʻ-il marāti wa-l xuțab (mn.)
وابسته به: المنتخب في جمع المراثي و الخطب = منتخب المصائب؛ طریحی، فخر الدين بن محمد (979- 1087ق)
غیر همانند:
آغاز: الحمدلله الذي اصطفی من الأنبياء محمد ... اما بعد، فانی لما رأيت الكتاب المسمى بکتاب المنتخب في جمع المراثي و الخطب ... متن: بسمله، الحمد لمن جعل الدنيا جنة لاعدائه و سجنا و محنة لأوليائه؛ انجام: و انا معه ابکی لبکائه و احزن لحزنه ...
در الذريعه (420/22) از این گزیده یاد شده، ولی از مؤلف نام برده نشده است، گزیده ای است از المنتخب في جمع المراثي و الخطب شیخ فخر الدين بن محمد بن علی طریحی، در ذکر فضایل و در سوگواری اهل بیت علیهم السلام، گزیننده در دیباچه آن را منتخب المنتخب نامیده است و می گوید حدیث ها را بر گزیدم و قصیده و دیگر سروده ها را رها کردم، نسخه در 20 «مجلس» است و هر مجلس در 3 باب؛ خط: نسخ تحریری، کا: عبدالباقی بن محمد تقی طباطبائی بیدگلی، تا: جمعه 21 صفر 1288ق؛ جلد: تیماج، 134گ، 21 سطر (8×15)، اندازه: 14/5×21/5سم [ف: 1- 247]
آغاز: الحمدلن جعل الدنيا جنة لاعدائه و مجنة و سجنا لأوليائه واحبائه لیبلوهم فیها بالاکتساب؛ انجام: قال والله ما رایت مثل هذا الزلزلة الايوم مات فیه ابی امیرالمومنین علیه السلام.
مؤلف در این کتاب از منتخب طریحی مواردی را به عین الفاظ و بدون دخل و تصرفی و زیادتی انتخاب و نقل کرده است، قصاید را به تمامه و خطبه کتاب را به عینه آورده و عناوین مجالس و ابواب را اسقاط کرده است، در صفحه اول نسخه نوشته شده «هذا کتاب روضة الخواص من مؤلفات احقر العباد عبد الحسين بن مهدی بیك خوئی رحمه الله»؛ خط: ثلث، بی کا، بی تا؛ تملک: عباسفانی دهم شوال 1241 با مهر «عباس بن علی» (بیضی)؛ جلد: تیماج، 15 سطر، اندازه: 15×20سم [ف: -406]
al-mn. fī ‘ilm-il ḥadīt
طبری، ابراهیم بن محمد، 636 - 722 قمری
tabarī, ebrāhīm ebn-e mohammad (1239 - 1323)
وابسته به: معرفة أنواع علم الحديث = مقدمة ابن صلاح؛ ابن صلاح، عثمان بن عبدالرحمن (577- 643ق)
گزیده ای است از کتاب علوم الحديث (= مقدمة ابن صلاح) ابن صلاح شهرزوری.
[الاعلام، زرکلی 63/1؛ الفهرس الشامل للتراث العربي الاسلامي المخطوط، الحديث النبوي 1588/3]
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 1149/1
آغاز: بسمله. صلی الله علی محمد و آله و صحبه و سلم تسلیما قال الشيخ الأجل الفقيه ... رضی الدين ابو اسحق ابراهیم بن محمد بن ابراهیم بن ابی بکر الطبري المكي رضی الله عنه: الحمدلله علی عموم نعمه و خصوص افضاله و أفضل صلواته و سلامه علی سیدنا محمد و علی آله، و بعد فهذا منتخب یشتمل علی عیون من علم الحديث نبذ من مصطلحات أهله في القديم و الحديث ... حاوية الأكثر الفروع و الاصول مرتبة علی مقدمة و مؤخرة و فصول، أما المقدمة فأذكر فیها بعض ما یرغب في طلب العلم، انجام: في ذی الحجة سنة ثلاث وستین و أربعمائة. کمل الكتاب بحمدالله و عونه نسخه اصل: کتابخانه اسکوریال، اسپانیا، ش 1615؛ خط: مغربی، کا: محمد بن محمد، تا: دهه آخر رجب 731ق؛ با بلاغ مقابله و قرائت و عرض، یادداشت قرائت کتاب بر ابی علی عمر بن علی در 694ق، یادداشت دیگر مبنی بر قرائت مالک نسخه (الفقيه الأجل الوزير أبو العلا ابن ابی عبدالله بن سماك العاملي) بر احمد بن عبدالکریم بن محمد بن علی بن جابر انصاری؛ 32ص (1- 32)، 16سطر [عکسی ف: 3- 313]
al-mn. fi-n nawb
ابن جوزی، عبدالرحمن بن علی، 508؟ – 597 قمری
ebn-e jawzī, ‘abd-or-rahmān ebn-e ‘alī (1115 - 1201)
یکصد فصل است مشتمل بر یکصد آیه قرآنی که هر کدام را در یک نوبت می توان خواند، آیات را تفسیر می نماید و مواعظ و اندرزهایی که از آنها استفاده می شود یادآوری می کند.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 1424/2
آغاز: الحمدلله علی حمده و صلواته علی رسوله وعبده محمد و آله و جنده، أما بعد فانی لما رسمت کتابی هذا؛ انجام: و عنون خطاب الاشارة الى رحلته کتابا فسبح بحمد ربك و استغفره انه کان توابا.
خط: نسخ، بی کا، تا: 29 رجب 709ق؛ تکمیل از احمد بن حسین بن علی النبراوي الحنفي؛ مصحح؛ تملک: عبد الرحمن بن تاج الدين حنفی؛ جلد: تیماج، 120گ (115ر-234ر)، اندازه: 18×26سم [ف: 4- 208]
mn.-ul qāmūs
وابسته به: قاموس المحيط = قاموس اللغة = قاموس المحيط و القابوس الوسيط؛ فیروز آبادی، محمد بن یعقوب (729- 817ق)
تاریخ تأليف: چهارشنبه منتصف ذیقعده 1245ق
گزیده ای است مشتمل بر چهار «باب»: 1. المهملات؛ 2. المعجمات؛ 3. الاضداد؛ 4. المتفقات الجياد.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 16132/1
آغاز: الحمدلله علی افضا له و الشكر علی جزیل نواله و الصلوة و السلام بتمامه و کماله علی النبي الذي ملأ قلبه من جماله ... و بعد فیقول العبد الأثيم ... لما حدانی الشوق الى لغة العرب و حددنی الوجد الى اخذ الأدب و رایت القاموس لا یغادر صغيرة و لا كبيرة؛ انجام: اللهم اجعل عاقبة أمورنا اصلاح و عصمة و اخرجنا قبل المنايا الى النور من الظلمة ... و احفظنا یا مولانا عن الزلل في اقوالنا و افعالنا و صل علی سیدنا و مولانا محمد ... و علی آله و اصحابه التابعين اجمعین آمین و الحمدلله رب العالمين.
خط: نسخ، بی کا، تا: 1245ق؛ مصحح، محشی با نشان «ق»؛ مهر: «شمس الدين 1245» (بیضی)؛ 30گ (1پ - 30 ر)، 13 سطر (5/5×11)[ف: 62-41]
mn.-u qāmūs-il muḥīt
وابسته به: قاموس المحيط = قاموس اللغة = قاموس المحيط و القابوس الوسيط؛ فیروزآبادی، محمد بن یعقوب (729- 817ق)
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 29177
آغاز: الابل و الماج الذي یطن به فارسی معرب معرج ماج؛ انجام: متی ظرف غیر متمکن و هو سوال عن زمان و یحازی به و یکون
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ جلد: تیماج [رایانه]
منتخب القرابادين للسمرقندی- ادوية العين
mn.-e qavā'ed-e 'elm-e tabī‘ī
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 29517
آغاز: بسمله، حمله بدان اسعد الله که علم رمل و معرفت این شریفست چرا که معجز انبیاست؛ انجام: و بیشتر کارها در سفر دست دهد و بمراد و مقصود برسد انشاء الله تعالی تمت.
شیخ نظام الدين؛ خط: نستعلیق جلی، بی کا، تا: قرن 11؛ قطع: ربعی [رایانه]
mn.-e qows-nāme
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 19264
آغاز: بسمله. این چند کلمه ای است منتخب از رساله؛ انجام: این اسامی را بر کاه بر کمان نویسند تیر او خطا نشود ... یا سفهما حج احب یا سریا (کذا)
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 14[رایانه]
منتخب الكافي- منتخب اصول الكافي
mn.-ul kāfi fi-r raml = al-muxtār min k.-il kāfi fi ‘ilm-ir raml
رساله کوتاهی است در احکام رمل که گزیده ای از کتاب الكافي في علم الرمل می باشد. این رساله ضمن بیان شرایط رمل، در فصل های گوناگون به توضیح مطالب پرداخته است. نام مؤلف را در منابع موجود نیافتیم.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 15583/3
آغاز: بسملة، اذا خرجت هذه شکل ... في اول الضرب، فاعلم أنه يسأل عن أمر سلطان او خادم سلطان او شریف الحال کالقاضی و الفقيه و أكابر الناس و یدل علی قدوم غایب أو تجدید سفر و هو مبارك لکل شی؛ انجام: رجعت بعد مدة و إن کثر القبض الخارج ما ترجع السرقة أبدا. و الله أعلم بالغیب و أعلم بالصواب
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ محشی؛ 14گ (32-45پ)، 16سطر، اندازه: 8×13سم [ف: 39- 513]
منتخب کتاب اقلیدس- الاصول (منتخب)
منتخب کتاب السبعيات- السبعيات
mn.-u k.-in najm fi kalām-i rasūl-il lāh
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 8932/29
آغاز: من کتاب النجم في کلام سیدنا رسول الله صلی الله علیه و آله للشیخ أبي العباس احمد بن معد بن عیسی بن وکیل التجيبي الاقليشي و هو ایضا صاحب کتاب الكوكب الدري من کلامه علیه السلم مما لیس في کتاب الشهاب: من صلی صلاة لم یقرا فیها بفاتحة الكتاب؛ انجام: انما اهل عرضه ظل فیهم امرء خايفة فقد برئت منه ذمة الله.
خط: نسخ تحریری، کا: محمد بن علی بن حسن جباعی، تا: شنبه 18 شوال 852ق؛ جلد: میشن، 3ص (74- 76)، اندازه: 18/2×28سم [ف: 29/1 –385]
mn.-e kotob-e raml va hey’at
محمد قلی خان صاحب
mohammad qolī xān-e sāheb
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 24713
آغاز: منجمان ... زیر ناف عقرب ... در بیان اثر مسکرات؛ انجام: دلیل بود که بخت بسیار بود ... ده هزار درم
خط: نستعلیق تحریری، کاتب = مؤلف، تا: قرن 14[رایانه]
mn.-ul kifaya (urjūza)
مجدالدین بن لطفعلی صدرالافاضل، قرن 14 قمری
majd-od-dīn ebn-e lotf--alī-ye sadr-ol-afāzel(- 20c)
وابسته به: كفاية المعاني في نظم حرف المعاني = معانی حروف؛ بیتوشی کردی، عبدالله بن محمد (1161- 1221)
ارجوزه كفاية المعاني از ابو محمد عبد الله بن محمد بیتوشی شافعی در 672 بیت مشتمل بر حروف معانی و کیفیت عمل آنها در پنج باب بوده که به سال 1191ق پایان یافته است. نسخه حاضر منتخبی است از آن ارجوزه که توسط مجد الدين رازی برگزیده شده است.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 15504
آغاز: احمد ربی حالة الضراء ** حمدی له في حالة السراء؛ انجام: و حین من الله بالا تمام ** ارختها باحسن الختام
خط: نسخ، کاتب = مؤلف، تا: قرن 14؛ جلد: چرم، 16گ، 12سطر، اندازه: 11/2×18سم [ف: 43- 131]
mn.-ol kalam
مجموعه ای است مرکب از انواع اشعار شعرای قدیم و جدید با دیباچه ای منثور در تسمیه کتاب، ولی جامع آن از خود نام نبرده است.
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 4989
آغاز: الحمدلله الخالق البرايا و الشكر لواهب العطايا؛ انجام: تخت تو تاج آسمان تاج تو فر ایزدی به حکم تو طوق گردنان طوق تو زلف سروری
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ در متن و هامش؛ واقف: نایینی؛ جلد: پارچه ای، 166گ، اندازه: 17×23سم [ف: 7- 847]
mn.-ol lobāb = mn.-ol bayān
نظام الملك، هاشم علی خان، 1074 - 1144 قمری
nezām-ol-molk «hāšem ‘alī xān (1664 - 1732)
تاریخ عمومی شبه قاره است از چیرگی اعراب برسند تا روزگار نگارنده به ویژه تیموریان هند، در سه جلد: 1. از گشودن هند تا لودی خان؛ 2. از آغاز تیموریان تا محمد شاه؛ 3. دیگر پادشاهان شبع قاره به ویژه دکن. (احمد منزوی)
آغاز: جلد دوم: جهان جهان شکر و سپاس افزون از قیاس پادشاهی را سزاست ...
جلد سوم: حمد بی حد و ثنای لا تعد پادشاهی را سزاوار ...
چاپ: مشار؛ به کوشش محمود احمد فاروقی به اردو ترجمه و چاپ شده است.
[آربری 220؛ استوری 467/1 و 1310؛ فهرستواره منزوی 1351/2]
آغاز: برابر جلد 2
بی کا، تا: قرن 12؛ 4ص (41- 44) [ف: 37- 315]
جلد دوم است؛ خط: نستعلیق هندی، بی کا، تا: قرن 11 و 12؛ کاغذ: هندی، جلد: تیماج مذهب، 597گ، 21سطر (11×21)، اندازه: 18×30سم [ف: 15- 4202]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 27 ربیع الثاني 1177ق؛ کاغذ: هندی، 338گ، 25 سطر (11×27)، اندازه: 19×35سم [ف: 16- 79]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12 و 13؛ تملک: محمد حسن تهرانی 1335؛ جلد: تیماج، 341گ، 16سطر (15/5×26)، اندازه: 24×34/5سم [ف: - 422]
آغاز: برابر جلد 2
خط: شکسته تعلیق، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ 362گ، اندازه: 14×27سم [ف: 155-2]
mn.-ol latā'ef
مجموعه ای از داستانهای لطیف و حکم و امثال است که با نثری ادیبانه و زیبا، مشهون با اشعار و روایات، از کتب و آثار پیشینیان، نقل شده است.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 14244/4
آغاز: لطاسف تحمیلات و اثنیه متکاثره، مرخالی را شاید که مکونات علویه و محدثات سفلیه امور؛ انجام: و عنان مهدی بگرفت و گفت صداقت بما قلت و إن کانت الرابعة و الخامسة فرود آی که ترا دویها (دهم). تمت
خط: نستعلیق ترکستانی خفی، بی کا، تا: قرن 13؛ مجدول؛ 64گ ( 291-228)، 17 سطر، اندازه: 8×17سم [ف: 36- 53]
منتخب اللغات- فرهنگ رشیدی
mn.-e loqāt
منتخبی است از واژگان اغلب عربی که برخی از آنها منتخب (گویا منتخب اللغات) و لوامع استخراج و به فارسی ترجمه و معنا شده است.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 18111/6
آغاز: عالج بکسر اللام موضع ریگست ببادیه منتخب الاثر بالکسر خلاصة السمن و الاثر بفتحتین مابقی من رسم الشيء ... هنا بالفتح عطا دادن و گوارا شدن طعام و بالکسر عطاه منتخب ... ؛ انجام: ... کب بالفتح و تشدید بابر و افکندن منتخب بالفتح بسر افتادن منتخب.
در این نسخه از ص287 تا 406 این واژگان در حواشی تحریر شده است؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ جلد: تیماج، 130ص (406-277)، اندازه: 16×22سم [ف: 50- 16]
mn.-e loqāt-e ab-ol-fazl
از: ابوالفضل (؟). فرهنگ واژگان عربی به فارسی است به ترتیب حروف الفبا.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 18111/2
آغاز: بسمله، باب الالف ابتلا گرفتار شده امتلا گرانی شکم، انتما افزایش نسبت، احبا دوستان، اخلا دوستان، اتکا تکیه زدن، اطلا بلند کردن، اجتنا چیدن؛ انجام: پسری آسانی، ید طولی دست درازی، بومی روزینه، یاوری قوت دادن، یهدی راه راست نمودن، یطافی چوکیدار.
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ جلد: تیماج، 83ص (39- 121)، اندازه: 16×22سم [ف: 50- 16]
mn.-ul lugat-i sahjahani
رشیدی، عبدالرشید بن عبد الغفور، - 1077 قمری
rashidi, “abd-or-rašīd ebn-e ‘abd-ol-qafūr(- 1667)
اهدا به: شهاب الدين محمد شاه جهان (1037- 1068ق)
تاریخ تأليف: 1046ق
فرهنگ عربی به فارسی معروف ورایجی است در لغت و تفسیر واژه های عربی به فارسی به ترتیب حرف اول واژه ها ودر هر حرفی به ترتیب حرف آخر واژه ها. این کتاب غیر از کنز اللغات است. در مقدمه آن می گوید: «این کتابی است در تحقیق بیان لغات ضرورية كثيرة الاستعمال منتخب از کتب معتبره چون قاموس و صحاح و صراح به عبارت فارسی عام فهم خاص پسند و تحقیق الفاظ و تنقیح معانی و اعتبار حرف ملفوظ نه مکتوب در عنوان باب و فصل با رعاية حرف اول و دوم و آخر چنان که حرف اول باب و حرف آخر فصل باشد بی رعاية مأخذ اشتقاق و اسقاط حروف زواید تا هر قاصی و دانی از آن بهره ور شود الخ». در آخر کتاب تاریخ اتمام تأليف را که به سال 1046ق بوده با ذکر مآخذ آورده و آن این است: «نسخه جامع زلغات عرب ** از نسخ معتبره، منتخب / نسخه قاموس ومهذب صحاح ** کنز و اسامی و مصادر صحاح / یافته اتمام بعهد شهی ** از حق و از خلق جهان آگهی / سلطنت آرای ممالک ستان ** شاه | جهان، ثانی صاحبقران / از پی تاریخ اش بی قال وقیل ** گفت خرد «منتخب بی بدیل»» آغاز: بسمله. ستایش و سپاس مالک الملكي که تذکار آلای بی احصای و نعمای بی منتهایش و تعداد سوابق فیض و لواحق عطایش در دایره حصر نکنجد... بسمله. ابتدا آغاز کردن. ابتغاء خواستن. ابتلاء آزمون و در بلا و رنج افکندن ...
انجام: معالهاء یاه یاه کلمه است که برای راندن شتران گویند مع اليايوي بضم یاء و فتح و او و تشدید یاء آخر نام مردی است تمت تمام شد منتخب اللغات ... یافته اتمام بعهد شهی** از حق و از خلق جهان آگهی / سلطنت آرای و ممالک ستان ** شاه جهان ثانی صاحب قران / از پی تاریخش بی قال و قیل ** گفت خرد منتخب بی بدیل.
چاپ: مشار فارسی، ج 4، ص 4993؛ کلکته، 1223ق و 1808م، با حروف سربی نستعلیق؛ لکهنو، سنگی، 1904م، رحلی، 770ص، 11ص + (صص1- 759)؛ هند، بمبئی، فتح الكريم، به اهتمام: قاضی عبدالکریم و جناب قاضی رحمة الله بن قاضی فتح محمد
[مشترک پاکستان 258/14 ؛ الذريعة 428/22 و 438/22 ؛ نسخه های منزوی 1936/3 ؛ مشار فارسی 3711/3؛ لغتنامه دهخدا 339/40؛ فرهنگ نامه ها 223؛ کشف الحجب و الاستار ص 559؛ میراث مشترک ایران و هند: 1: 78 و 2: 114؛ دنا 10: 112- 111 (46 نسخه)]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: میر عبدالله، تا: صفر 1056ق؛ کاغذ: هندی، جلد: چرمی، 468گ، 17 سطر، اندازه: 14×21/5سم [ف: 3- 1324]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق هندی، کا: محمد عارف عباسی، تا: 10رجب 1080ق، برای میرزا محمد مراد؛ کاغذ: کشمیری، جلد: چرمی، 345گ، 23 سطر (8/7×17/2)، اندازه: 16×28سم [ف: 138-13]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: پنج شنبه 2 شعبان 1085ق؛ مصحح؛ اهدایی: رهبری، اسفند 1376؛ جلد: مقوا، رویه مشمع، 432گ، 17سطر، اندازه: 16×27سم [اهدائی رهبر: 10- 91]
نسخه اصل: کتابخانه گنج بخش 463؛ خط: نستعلیق خوش، کا: داود بن محمد اسحاق، تا: رجب 1092ق [فیلمها ف: 3- 209]
مقدمه را ندارد؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ جلد: تیماج سرخ [نشریه: 3- 48]
خط: نستعلیق هندی، بی کا، تا: قرن 11؛ قطع: رحلی [نشریه: 3- 48]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: آغاز و انجام کاغذ: هندی، 383گ، 19سطر (12×22)، اندازه: 19×30سم [ف: 17 -471]
خط: نستعلیق هندی، بی کا، تا: قرن 12؛ مصحح، محشی، مجدول؛ مهر: «عبده الراجي محمد» (بیضوی)، «لا اله الا الله الملك الحق المبين عبده محمد» (بیضوی)؛ جلد: تیماج، 382گ، 19سطر، اندازه: 17/5×26سم [ف: 28- 187]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11 و 12؛ افتادگی: انجام (آغاز در دیباچه و انجام افتاده و می رسد به «هدن بالضم آشتی»)؛ کاغذ: هندی، جلد: تیماج عنابی، 253گ، 24 سطر (10×21)، اندازه: 15×25سم [ف: 13- 3491]
آغاز: برابر؛ انجام: غلبه صفرا یا سودا در روی بدن آدمی ظاهر شود و اول
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12[رایانه]
آغاز: برابر؛ انجام: مع النون. یرقان بفتحتین زردی که در کشت افتد وزردی یا سیاهی که از غلبه صفرا یا سودا در روی بدن آدمی ظاهر شود و اول.
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: انجام؛ مصحح، محشی؛ اهدایی: رهبری، خرداد 1372؛ جلد: میشن، 275گ، 21 سطر، اندازه: 22/5×38سم [اهدائی رهبر: 10- 92]
آغاز: و همواری قدم گستردن برافکندن و جام؛ انجام: اندیشه
فکاهست فتح فا و فتح حا خویشی
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: آغاز و انجام [رایانه]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ دارای سر لوح، مجدول؛ مهر:«داخل کتابخانه حاجی محتشم السلطنه شد» (بیضی)؛ تملک: عبدالله بن محمد؛ جلد: تیماج مذهب، 517گ، 17 سطر، اندازه: 16/5×26سم [ف: 21- 329]
خط: نسخ، کا: محمد ظهیر عرف محمد حافظ بن شیخ عبدالواسع صوفی حنفی قادری چشتی، تا: چهارشنبه 24 رجب 1104ق؛ مجدول؛ تملک: سید محمد امام جمعه چهارمحال در 24 جمادی الاول 1328، 25 سطر، اندازه: 16×24سم [ف: -31]
آغاز: شنع، بالضم زشت شمردن، شنوع، بالضم زشتی و قباحت؛ انجام: برابر
خط: نسخ، کا: ابراهیم نجفی، تا: سه شنبه 28 جمادی الثاني 1105ق، جا: مکه؛ اندازه: 13/5×23سم [نسخه پژوهی: 3- 110]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: جمادی الثاني 1112ق؛ فاقد خطبه و دیباچه ندارد؛ واقف: سردار کل یار محمد خان افشار، 25 خرداد 1332؛ جلد: چرمی، 442گ، 17- 18سطر، اندازه: 18×24/5 سم [ف: 13- 138]
خط: نسخ، کا: حسینی طبیب، مرتضی بن محمد مهدی، تا: یک شنبه 20 رجب 1141ق؛ مجدول، مقابله شده؛ کاغذ: سپاهانی، 306گ، 22سطر (9×20)، اندازه: 13/5×24سم [ف:-206]
خط: نستعلیق، کا: محمد غفور ولد قاضی محمد جعفر، تا: سه شنبه 16 ربیع الثاني 1147ق؛ 315گ، 21 سطر، اندازه: 17/5×27سم [ف:-86]
آغاز: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1150ق؛ دارای یک سر لوح؛ 494گ، 19سطر، اندازه: 16×28سم [ف: 2- 285]
انجام: یئوس بالفتح ناامیدی یبس بضم و بضمتین خشک شدن یا بس ...
خط: نستعلیق زیبا، بی کا، تا: قرن 12 یا 13؛ افتادگی: انجام؛ دارای سرلوح، مجدول؛ جلد: چرم، 355گ، 21 سطر، اندازه: 23/5×38/5سم [ف: 43- 81]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12 و 13؛ جلد: تیماج، قطع: رحلی [نشریه: 3- 48]
آغاز: بسمله ابداء آغاز کردن وابتغاء خواستن ابتلاء آزمودن و در بلا ورنج افکندن ابتناء بنا کردن ابداء بالکسر آشکار کردن و آفریدن؛ انجام: برابر
فاقد خطبه کتاب؛ خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج، 240گ، 17- 22 سطر، اندازه: 16×20سم [ف: 8- 4593]
آغاز: بسمله اما بعد چنین بنده افقر وذره احقر عبدالرشید حسینی المدني اص" والتتوی مولدا که این کتابی است در تحقیق بیان لغات ضرورية كثيرة الاستعمال منتخب از کتب معتبره؛ انجام: برابر
خط: تحریری، بی کا، تا: ربیع الثاني 1205ق؛ جلد: تیماج، 254گ، 22 سطر، اندازه: 20×30سم [ف: 8- 4593]
آغاز: بسمله. بنده افقر و زمره احقر عبدالرشید؛ انجام: برابر
خط: نسخ و نستعلیق، کا: عباس بن محمد ازغدی مشهدی، تا: 1206ق؛ جلد: تیماج [رایانه]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق تحریری، کا: سید محمد حسینی بن شاه عزالدین حسینی چشتی مشهدی، تا: دوشنبه 10 صفر 1207ق؛ تملک: عبدالباقی بن جلال الدين حسینی، محرم 1283ق با مهر «ابن جلال الدين عبد الباقي الحسيني» (بیضی)، خلیل بن عبدالباقی الحسيني؛ جلد: تیماج منقش، 215گ، 23سطر (14×22/5)، اندازه: 20/5 ×29سم [ف: 3- 314]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1208ق؛ جلد: تیماج، 642گ، 19سطر، اندازه: 18×27سم [ف: 10- 1298]
خط: نستعلیق، کا: عبدالرحیم بن محمد منشی باشی، تا: 1217ق؛ کاغذ: ترمه، 386گ، 21 سطر، اندازه: 15×24/8سم [ف: 4- 788]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: محمد بن عبد الله، تا: 1223ق، به نام سید لطف الله صاحب؛ جلد: تیماج [رایانه]
خط: نسخ، کا: محمد باقر بن حسنعلی حسینی طبیب اصفهانی، تا: 15 رجب 1224ق، جا: مشهد رضوی، کاغذ اصفهانی؛ 214گ، 26 سطر (11/5×20)، اندازه: 19×28/5سم [ف: 1- 580]
مشهد؛ مولوی؛ شماره نسخه: 629
همان نسخه بالا [نشریه: 5- 100]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: مشهدی، ابراهیم بن محمد، تا: 1228ق؛ جلد: تیماج، 233، 22سطر (8 × 14)، اندازه: 15 × 21سم [ف: 4-415]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ و نستعلیق، کا: محمد علی بن سیف الدين محمد نیشابوری، تا: 1233ق؛ جلد: مقوا [رایانه]
آغاز: بسمله. اما بعد چنین گوید بنده حقیر عبدالرشید الحسيني؛ انجام: برابر.
خط: نسخ، کا: ابراهیم جرجانی، تا: 1233ق؛ جلد: تیماج [رایانه]
آغاز: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1234ق؛ مجدول؛ واقف: سپهسالار؛ جلد: تیماج مذهب، 165ص، اندازه: 21/5 × 30/5سم [ف: 2-294]
آغاز: برابر
خط: نسخ جلی، کا: عبد الرحيم بن کربلائی محمد هریسی الاصل، تا: 1235ق، جا: خوی؛ جلد: تیماج مذهب، 244گ، 24سطر، اندازه: 20 × 30سم [ف: -56]
قم: مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 461/1
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 2-57]
خط: نستعلیق، کا: باقر بن مرحوم میرزا محمد علی ترشیزی، تا: 15 محرم 1236ق؛ تملک: باقر بن مرحوم محمد هاشم حسینی اصفهانی با مهر «باقر الحسيني» در رجب 1267؛ 317گ، اندازه: 19 × 29/5سم [ف: 3-83]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 19 شوال 1239ق؛ کاغذ هندی؛ 567گ، 15 سطر هندی (10 × 20)، اندازه: 16/5 × 28/5سم [ف: 1-580]
مشهد؛ مولوی؛ شماره نسخه: 630
همان نسخه بالا [نشریه: 5-101]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: سید بخش علی میر چه جو، تا: 8 رجب 1239ق، جا: لکهنو هند؛ دارای یک سرلوح مرصع، مجدول، مصحح، محشی با نشان «12» و «ه»؛ جلد: مشمع، 271 گ، 23 سطر (15 × 29)، اندازه: 24/5 × 35/5سم [ف: 41-584]
آغاز و انجام: برابر
کا: حیدر علی بن علی مردان ایجی زنجانی، تا: یکشنبه 22 شعبان 1240ق، جلد: تیماج مذهب، 178گ (1پ-178 پ)، 25سطر، اندازه: 21 × 31سم [ف: 30-232]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: تنکابنی، محمد علی بن محمد باقر، تا: جمعه 15 ربیع الثاني 1240ق، جا: زنجان؛ مجدول؛ جلد: تیماج، 207گ، 23سطر، اندازه: 20 × 30سم [ف: 3-174]
آغاز: بسمله، أما بعد چنین گوید بنده احقر ... عبد الرشيد الحسيني المدني. که این کتابیست در تحقیق تبیان لغت ضروریه کثیر الاستعمال
خط: نستعلیق، کا: محمد علی بن کربلائی زین العابدين، تا: شوال 1240ق؛ مهر: «محمد الشريف»؛ اهدایی: حسین تراب یزدی؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج، 217گ، 25سطر (8/5 × 14)، اندازه: 14 × 21سم [ف: 4-1382]
آغاز: برابر؛ انجام: کتاب نسخه جامع لغات عربی در یوم جمعه ... 1242
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1242ق [رایانه]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: با تاریخ 1241ق؛ مهر: «عبده رضا قلی» (یضوی)، «لا اله الا الله الملك الحق المبين عبده رضا قلی» (مربع)؛ 168گ، 29 سطر، اندازه: 19 × 29سم [ف: 15-136]
خط: نستعلیق، کا: عبدالعلی بن معصوم، تا: 1249ق؛ تملک: صدیق الملك در 1309؛ جلد: میشن، 313گ، 25 سطر، اندازه: 19/8 × 29/5سم [ف: 4-788]
خط: نسخ، کا: ابوالقاسم بن حسنقلی، تا: 1249ق؛ قسمتی از مقدمه کتاب (از ابتداء تا اما بعد) را نویسنده ننوشته و از اما بعد شروع کرده؛ مصحح، مقابله شده، یادداشتی از محمد حسین بن فضل الله حسینی می باشد که در همان سال نگارش نسخه نوشته شده و از قرینه عبارت آخر نسخه که مقدمه برای نوشتن نام کسی است که نسخه را نویسنده برای وی نوشته و ناتمام مانده معلوم می شود که برای سید نام برده بالا که از علماء آن عصر بوده نگارش یافته؛ واقف: سپهسالار؛ جلد: تیماج، 191ص، 26سطر، اندازه: 21 × 30/5سم [ف: 2-249]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ و نستعلیق، کا: عبدالعلی، تا: اواسط ذیقعده 1250ق، واقف: رضا نایینی، مرداد 1311؛ جلد: چرمی، 240 گ، 23سطر ( 13 × 24/4)، اندازه: 21/5 × 33/9سم [ف: 13-137]
خط: نسخ، کا: حیدر علی بن محمد حسینی حسینی، تا: 20 شعبان 1250ق؛ مصحح، محشی؛ 223گ، اندازه: 19/5 × 30سم [ف: 3-83]
خط: نسخ، کا: صادق بن محمد رضا جلائی بلغوری، تا: سه شنبه 19 ذیقعده 1251ق؛ واقف: محمد رضا، ذیحجه 1297، 191گ، 31سطر، اندازه: 14/5 × 26سم [ف: -8]
آغاز: بسمله اما بعد چنین گوید بنده افقر وذره احقر عبدالرشید الحسيني ... که این کتاب در تحقیق بیان لغات ضرورية كثيرة الاستعمال منتخب از کتب معتبره؛ انجام: برابر فاقد خطبه؛ خط: تحریری، کا: حسن ابن حسین خراسانی، تا: 1251ق، جا: مشهد رضوی؛ جلد: تیماج، 182گ، 27 سطر، اندازه: 2617سم [ف مخ: 2-540]
خط: نستعلیق شکسته، کا: علی بن مهدی بیارجمندی، تا: 25 شوال 1253ق، جا: مشهد رضوی مدرسه جعفریه؛ جلد: میشن، 176گ، 23 سطر، اندازه: 15/5 × 22 سم [ف: 4- 788]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: رمضان 1253ق؛ مهر: نظر علی؛ 202گ، 28 سطر (12 × 21)، اندازه، 21 × 33 سم، اندازه: [ف: 16-241]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1257ق [رایانه]
خط: نستعلیق، کا: ابوالفیض بن عبدالحسین همدانی، تا: 1257ق، جا: قزوین مدرسه حاج ملا صالح؛ تملک: عبدالله بن محمد نبی قزوینی در 1307، محمد کاظم بن احمد در 1271؛ جلد: میشن، 208گ، 27 سطر، اندازه: 21 × 35سم [ف: 4-788]
آغاز: بسمله. باب الالف مع الاف ابتداء؛ انجام: الحمدلله الذي وفقنا للاتمام ... ابن آدینه محمد، محمد الخبوشاني
خط: نسخ، کا: محمد بن محمد آینه خبوشانی، تا: 1259ق [رایانه]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: ذیحجه 1261ق؛ جلد: تیماج، 207گ، 32سطر (13/5 × 21)، 21/5 × 30/5 سم [ف: 9-1255]
آغاز: بسمله اما بعد چنین گوید بنده افقر و ذره احقر عبدالرشید الحسيني المدني اصلا و التتوي مولدا که این کتابی است در تحقیق بیان لغات ضرورية كثيرة الاستعمال منتخب؛ انجام: برابر خط: نسخ، کا: علی اکبر بن حسن روینی اسفراینی، تا: 1262ق، جا: مشهد رضوی مدرسه نواب؛ واقف: علی مردان خان تیموری (نصرت الملك)؛ جلد: تیماج، 240گ، 29 سطر (9 × 20)، اندازه: 16 × 27/5سم [ف: 509]
مشهد؛ مدرسه خیرات خان؛ شماره نسخه: 48
همان نسخه بالا [رشت و همدان: ف: -1769]
آغاز: باب الالف بالالف ابتداء آغاز کردن، بتغاء خواستن، ابتلاء آزمودن و در بلاء و رنج افکندن ابتناء بنا کردن، ابداء بالکسر آشکار کردن و آفریدن، ابراء بیزار کردن؛ انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: ذیقعده 1262ق، به حسب فرمایش جناب معلی القاب علیرضا بن ملا معصومعلی ساکن قریه پردنکون من قراء کلارستاق؛ افتادگی: آغاز؛ مصحح، محشی؛ جلد: مقوا، 295گ، 22 سطر، اندازه: 15 × 27سم [ف: -158]
آغاز: ابتدا آغاز کردن؛ انجام: و توانایی
خط: نستعلیق، کا: عبدالرزاق بن محمد بن حسینی لواسانی، تا: جمعه 13 ربیع الاول 1301ق؛ قطع: رحلی [نشریه: 3-158]
خط: نستعلیق، کا: عباس کابلی، تا: 1297ق؛ جلد: میشن، 225گ، 20سطر، اندازه: 19/8 × 30/8 سم [ف: 4-788]
آغاز: سرم راندن سگ و بضم دهان روده که مخرج ثقل است ... باب السين مع النون سبحان بالضم پاکی کردن و خدا را بپا کی خواندن؛ انجام: باب الميم مع الألف، مأوي جای برگشتن، و الباقي في مجلده ثانیه.
کا: عبدالرحمان، تا: قرن 14؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ رکابه دار؛ 260ص (19-278)، 19 سطر، اندازه: 13 × 20/5 سم [ف: 44-46]
خط: نسخ، بی کا، بی تا، جلد: تیماج سیاه، 151گ، 21 سطر، اندازه: 16 × 22سم[ف: -158]
آغاز: یا مالک چه نسبت آلوده لوث امکان را آن مقدس؛ انجام: یعمور بالفتح بزغاله و بره ... و یفعل من الجنس ...
خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز و انجام [رایانه]
آغاز: بسمله حمد له ... اما بعد چنین گوید بنده افقر؛ انجام: ولایت است و سلام و الاكرام.
خط: نستعلیق شکسته، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام [رایانه]
خط: نسخ، بی کا، بی تا، 265 گ، 23 سطر، اندازه: 17 × 28سم [ف: 2-104]
منتخب اللغة - فرهنگ عربی فارسی
mn.-ol loqa
خاکسار، عبد الله، ق 12 قمری
xāksār, ‘abd-ol-lāh(- 18c)
تاریخ تأليف: 1163ق
از فرهنگ سروری آنچه دبیران و نویسندگان را می باید گزین کرده است.
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 2/ 1920
آغاز: بسمله. حمدله ...... اما بعد غرض اصلی و مطلب کلی از ترتیب و تحریر این نسخه آنکه اکثر اوقات منشیان ذیشان و نگارندگان ارقام و احکام در حین تحریر مراسلات ... محتاج بلغات فارسی می شوند؛ انجام: الياء یاری آشنایی و دوستی.
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ کاغذ: سپاهانی، 14گ (60پ - 73ر)، ابعاد متن: 7 × 14، اندازه: 11 × 20سم [ف: 8-533]
mn.-ul luġa
محمد تقی، ق13 قمری
mohammad taqī(- 19c)
فرهنگ عربی به فارسی است و از کنز اللغة گرفته شده و برای دو پسر او محمد و علی ساخته شده است. عنوانها «باب» است به حسب حروف تهجی آخر کلمه. در «فرهنگ نویسی در هند» (ص 285) از منتخب اللغه محمد باقر بن کربلایی ساخته 1291ق یاد شده است.
[لغت نامه دهخدا 48/3؛ فرهنگنامه ها ص 243 و 294]
تهران؛ لغت نامه دهخدا، شماره نسخه: 63
آغاز: بسمله. و الصلوة و السلام علی محمد ... اما بعد این چند کلمه ایست در بیان معانی الفاظ بحسب اللغة خواستم این مجموعه شود از جهت ولدان محمد و علی؛ انجام: و البدو و الظهور
خط: نسخ ریز، بی کا، تا: قرن 11 و 12؛ قطع: ربعی [نشریه: 3-48]
mn.-ul luga
همدانی، محمد بن محمد حسین، ق13 قمری
hamadānī,mohammad ebn-e mohammad hoseyn (-
19c)
به درخواست: محمد علی خان در 28 «باب» و لغات به ترتیب حرف اخر مرتب شده است.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 15 سرود
خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: 1286ق؛ جلد: تیماج، قطع: رقعی [نشریه: 13-409]
mn.-ol loqat-e nāserī
این نسخه، که فرهنگ فرانسه به فارسی است، ظاهرا باید آن فرهنگ فرانسه به فارسی ای باشد که ناصرالدین شاه تدوین کرده است. این نسخه از حرف «M» شروع می شود و در «Oy» ختم می گردد. علاوه بر لغت و معنی، پاره ای جملات و اصطلاحات فرانسوی نیز در آن وجود دارد. در حاشیه صفحه اول به خط ناصرالدین شاه آمده است: «صنیع الدوله تصحیح کرده است». غیر از این در متن نیز به خط ناصرالدین شاه عباراتی چند وجود دارد ولی باید متوجه بود که کاتب نسخه کسی دیگر جز ناصرالدین شاه است.
تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 491
آغاز: منتخب اللغة ناصری. N برنج نارنجی Nacarat؛ انجام: سامع - حاضر Oyant
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13، جا: تهران؛ با سرلوح، مجدول؛ 46گ، 12 سطر (8/5 × 14)، اندازه: 14/5 × 22سم [ف: 1- 471]
mn.-e lavāme‘-e jāmī = mn.-e š.-e xamrīye-ye ebn-e
fărez
وابسته به: لوامع انوار الكشف و الشهود علی قلوب ارباب الذوق و الجود = شرح خمریه ابن فارض = شرح قصیده میمیه فارضیه؛ جامی، عبدالرحمن بن احمد (817-898)
شرحی به نظم و نثر بر قصیده میمیه ابن فارض که به خمریه نیز مشهور است نگاشته و آن را «لوامع انوار الكشف و الشهود علی قلوب ارباب الذوق و الجود» نامیده و این رساله گزیده ای از آن شرح است و تنها رباعیات مربوط به هر بیت را آورده است. به احتمال بسیار گزیده همان کاتب نسخه باشد. [فهرستواره منزوی 809/7]
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 16244/33
آغاز: شربنا علی ذکر الحبيب مدامة ** سکرنا بها من قبل ان یخلق الكرم / مائیم ز جام عشق تو جرعه کشان ** به جرعه کشان خود گذر جرعه فشان؛ انجام: علی نفسه فلیبك من ضاع عمره ** و لیس له فیها نصیب ولا سهم ... هر کس که زمی بعمر خود بهره نخورد ** گو خون بگری که عمر ضایع کرد کا: سید محمد حسینی همدانی، تا: حدود قرن 13؛ بر فراز برگ آغازین عبارت «هذه قصيدة ميمية في تعریف الخمر للعالم العامل شرف الدين ... المعروف بابن الفارض که نوشته می شود و یکی از
عرفا شرحی به مذاق خود بر آن نوشته بود می نویسم» آمده؛ 2گ (164ر-165پ)، 26سطر(7/5 × 15)[41-251]
تیم منتخب مثنوی- هداية المضلين
منتخب مثنوی-سراج الساكين
منتخب مثنوی-مفتاح التوحيد
mn.-e masnavī-ye mowlavī
وابسته به: مثنوی معنوی = مثنوی مولوی؛ مولوی، جلال الدين محمد بن محمد (604-672ق) گزیننده شناخته نشد. اشعار به حسب موضوع تنظیم گردیده است، مثلا در برگ دوم زیر عنوان «باب در مرگ مجاز» این گونه انتخاب شده است: 1. مرگ هر یک ای پسر همرنگ اوست ... از دفتر سوم بیت 3439 نیکلسن؛ 2. آن که می ترسی ز مرگ اندر فرار ... از دفتر 3 بیت 3441 نیکلسن؛ 3. خلق در بازار یکسان می روند ... از دفتر 3 بیت 3515 نیکلسن؛ 4. همچنان در مرگ یکسان می رویم ... از دفتر 3 بیت 3516 نیکلسن؛ 5. عاقبت آید صباحی خشم دار ... از دفتر 3 بیت 3989 نیکلسن؛ 6. عذر خود از شه بخواه ... از دفتر 3 بیت 3990 نیکلسن؛ 7. هین بده ای زاغ این جان ... از دفتر 5 بیت 808 نیکلسن؛ 8 کشتن و مردن که ... از دفتر 1 بیت 707 نیکلسن؛ 9. آنچه بامعنیست ... از دفتر ابیت 708 نیکلسن؛ 10. گوید اندر نزع ... از دفتر 1 بیت 709 نیکلسن؛ 11. در دقایق خویش را ... از دفتر 6 بیت 776 نیکلسن؛ 12. دردها از مرگ ... از دفتر 1 بیت 2301نیکلسن.
عناوین موجود به این شرح است: 1. باب در مرگ مجاز؛ 2. باب در مرگ ابرار؛ 3. حکایت: استن حنانه از هجر رسول ...... 4. باب در مذمت اهل دنیا؛ 5. حکایت آن یکی می گفت در عهد شعیب .... 6. باب در مذمت اهل نفاق؛ 7. الحكايت آن یکی با شمع برمی گشت زود؛ 8 حکایت به طریق تمثیل؛ 9. باب در عقل؛ 10. باب در صدق؛ 11. باب در عشق؛ 12. باب در اخلاص؛ 13. باب در توبه؛ 14. باب در زهد؛ 15. باب در فقر؛ 16. باب در جهاد؛ 17. باب در مراقب؛ 18. باب در تقوا؛ 19. باب در ذکر؛ 20. باب در استغفار؛ 21. باب در خلوت؛ 22. باب در خوف؛ 23. تتمه خوف؛ 24. باب در رجا؛ 25. حکایت؛ 26. باب در صبر؛ 27. باب در شکر؛ 28. باب در عقل؛ 29. باب در توکل؛ 30. باب در نفس؛ 31. حکایت؛ 32. باب در شهوت؛ 33. باب در حرص؛ 34. باب در قناعت؛ 35. باب در طمع؛ 36. باب در حسد؛ 37. باب در عداوت شیطان؛ 38. باب در عقبه؛ 39. باب در عدل و ظلم؛ 40. باب در حسن خلق؛ 41. باب در جوان مردی؛ 42. باب در ادب؛ 43. باب در کبر و عجب؛ 44. باب در ریاست؛ 45. باب در رحم و شفقت؛ 46. باب در مکاشفه و مشاهده؛ 47. باب در وجد و شوق؛ 48. باب در فنا و بقا؛ 49. باب در طلب؛ 50. باب در صحبت؛ 51. باب در وصف اولیا روح الله؛ 52. باب در روح.
مشهد؛ نواب؛ شماره نسخه: 673
آغاز: مرغ را اندر قفس (قفص) بی سبزه زار؛ انجام: سیف و خنجر چون علی ریحان او نر گس و نسرین عدو جان او
خط: نستعلیق، کا: ملا حسین طلاکوب، تا: 18 جمادی الثاني 1120ق؛ افتادگی: آغاز، واقف: علی مردان خان تیموری (نصرت الملك)؛ جلد: تیماج مشکی، 61گ، 18سطر (7/5 × 17)، اندازه: 12 × 21سم [ف: -532]
منتخب مجربات - ادوية العين
montaxab-e mojarrabāt
افندی، حکیم،
afandī, hakīm
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 10968
آغاز: هذا کتاب علم حکت من مجربات حکیم افندی. اذا صعدة العلم عن برادة النحاس یصعد؛ انجام: بوندن اعلایسی او لماز کتم ایده س (کذا)
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ ضمیمه دارد [رایانه]
منتخب مجمع النخب -المنتخب في اصول المذهب
mn.-e mohammad sa‘īd
کهوکر کلیهلکی، محمد سعید بن کرم الله، ق12 قمری
kahū kar kolīholakī, mohammad sa‘īd ebn-e karam-o llah(- 18c)
تاریخ تأليف: 1112ق (= منتخبی)
انتخابی است نیکو از گفته های بزرگان دین و حکمای صواب نمای و اولیای مشکل گشای با ابیاتی مناسب مطالب، که به سال 1112 موافق لفظ «منتخبی» و سی و چهارمین سال جلوس ابوالمظفر محمد اورنگ زیب (1069-1118ق)، انتخاب شده است. این کتاب مشتمل بر یک «مقدمه» و پنج «باب» و یک «خاتمه» است: مقدمه: در شمه ای از حقیقت و كيفية آدمی زاد؛ باب 1. اجناس فضایل انسان؛ 2. تهدید اهل جرم و خطا؛ 3. بیان دوست و دشمن؛ 4. تدبیرات امور و مواعظ حکما و عقلا؛ 5. کلمات و نکات و لطایف متفرقه؛ خاتمه: در گفتارهای ختم خلافت مرتضی علی رضی الله عنه.
آغاز: حمدی که حضرت آفریدگار را بسزد جل جلاله کجا از زبان این حیران هیچمدان که زبون نفس دون است
انجام: انك مجیب الدعوات و قاضی الحاجات و رافع الدرجات یا ارحم الراحمين [فهرستواره منزوی 467/6]
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 6631
آغاز و انجام: برابر خط: نستعلیق، کا: احمد علیخان، تا: 5 ذیحجه 1280ق؛ جلد: گالینگور، 194 گ، 10 سطر، اندازه: 12/5 × 19 سم [ف: 17-200]
mn.-ol mahmud
محمود میرزا قاجار، 1214 - 1271 ؟ قمری
mahmūd mīrzā dājār (1800 - 1855)
به دستور: فتحعلی شاه قاجار
تاریخ تأليف: محرم 1238ق
به فرمان پدر خود فتح علی شاه در شرح و ترجمه فارسی کلمات قصار پیامبر ساخته است. او مؤلف گلشن محمود است در شمارش فرزندان پادشاه که در دیباچه از آن یاد می کند.
آغاز: بسمله. حمد بی حد و سپاس بی قیاس مرخدایی را که واجب که افهام و عقول دانشوران سخندان و نکته سنجان رطب اللسان فصاحت بیان در درک شریفش
سرگردان انجام: ورنه ما را گفتگو بسیار بود. تمام شد کتاب منتخب المحمود ... طلب آمرزش نمایند.
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: صفر 1238ق؛ با سرلوح، جدول؛ 77گ، 10 سطر (7 × 14)، اندازه: 11 × 19سم [ف: 16-43]
آغاز: بست سبحان الله این چه جلالست که خود دوربین اینای {کذ} مرسل و عقل خرده بین؛ انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: ربیع الاول 1266ق؛ افتادگی: آغاز؛ جلد: تیماج، 63گ، 10 سطر، اندازه: 15 × 20/5سم [ف: -667]
mn.-e mer’āt-ol asrār
وابسته به: مرآة الاسرار؛ منجم، علی بن اسماعیل (13)
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 27727
آغاز: ذکر طبقه هفدهم در بیان مجملی از احوال خواجه معین الدين ... و غیره آن امام ارباب طریقت؛ انجام: در زمان سلطنت طلسان فیروز شاه واقع شد مرقد پاک وی در دهلی ... خلق است رحمة الله علیه بی کا، بی تا[رایانه]
mn.-ul marāti
طریح نجفی، عبدالوهاب بن محمد علی، ق 11 قمری
torayh-e najafī, 'abd-ol-vahhāb ebn-e mohammad ‘alī( 17c)
مجموع 120 قصیده است در رثای حسین بن علی علیه السلام و واقعه عاشورا و برخی نیز درباره رسول اکرم علیه السلام و فاطمه زهرا علیه السلام است از شاعران: شیخ علی بن عبدالعزیز خلیعی، شیخ محمد بن سمین، علی بن حماد، محمد بن حماد، سید مرتضی، شیخ صالح بن عرندس، سید علی بن جعفر، فضل العميد، شیخ ناصر الدين بن علی بن مسلم فقیه، علی بن خلوس، شیخ محمد ابن عبدالوهاب، شیخ علی بن محمد شهفینی، شیخ احمد، دعبل خزاعی، سلمان ملقب به ینار، شیخ علی بن حسین سبعی، شیخ نعاس، شیخ منصور، امیر علی بن مقرب، شیخ نعمان، شیخ سیف بن عمیره، شیخ عبدالمهدی بن صالح، حسن بن راشد حلی، ابو الحسين بن ابی سعید فقیه، شیخ محمد درمکی، عبدالوهاب بن محمد علی نجفی، شیخ احمد نیلی، شیخ راشد بن سلیمان جزیری، علی بن عبدالحمید، شیخ مفلح بحرانی، شیخ احمد بن متوج، شمس الدين محمد بن شفیع، داود بن محمد بحرانی، شیخ محمد بن فیاض در مکی، شیخ صالح بن عبدالوهاب العرندي، شیخ مغامس بن داغر البحراني، شیخ عبدالحمید، شیخ محمد علی بن احمد طریح نجفی، شیخ حسن النجي، شیخ عبدالله در مکی، شیخ عبدالعلی بن حماد، نعمان اعرج حسینی، محمود بن موسی، شیخ یحیی زیدی، محمد بن شفیع، ابوالحسن بن عبدالعزیز خلیعی موصلی. در حواشی قصاید یاد شده یادداشت هایی است که نشان می دهد آن قصاید در عزاداری شیعیان عراق خوانده می شده است. (طباطبائی بهبهانی)
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 122-طباطبائی
آغاز: بسمله قال الشيخ علی الخليعي ... یحکی ظلم فاطمة: لم ابك ربعة للاحبة قد خلا ** و عفی و غیره الجديد و امحلا؛ انجام: و سنوته الأطهار و اسری حواسر ** بغیر بطاء تهدی بهن العراس جزء اول کتاب بر 16 کراس مرتب گردیده و در صفحه 291 پایان می یابد، باقی کتاب بر 16 کراس مرتب گردیده؛ خط: تعلیق، کاتب = مؤلف، تا: 14 رجب 1073ق؛ در حاشیه قصاید اشاره شده است به اینکه هر کدام از قصاید باید در چه مراسمی قرائت شود؛ کاغذ: بغدادی، جلد: تیماج عسلی، 154گ، 23 سطر، اندازه: 14/5 × 20سم [ف: 22-45و24-100]
mn.-ol marāsī
تهرانی، حسن، 1373 قمری
tehrānī,hasan (1954 -)
مشهد، رضوی؛ شماره نسخه: 25733
آغاز: بسمله. چون تأليفات اغلب علمای ما کثر الله امثالهم؛ انجام: رو به نجف نمود و سری شکوه باز کرد (کذا)
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 14؛ ضمیمه نسخه ش 25731 [رایانه]
mn.-ul marāṯi
در مراثی و مصایب حسین بن علی (علیه السلام) به عربی بیشتر به شعر و مانند منتخب طریحی با «المنتخب في جمع المراثي و الخطب» (الذريعه 420: 22) و با آن پیوستگی دارد، در آغاز هر باب آن مقدمه مانندی است با حمد و خطاب «یا ایها المومنون» مانند آن یکی، جلد دوم منتخب طریحی مجلس مجلس است هر یک سه باب مانند این یکی، در آن آمده است: «الفصل الثامن و فیه خمسة أبواب الباب الاول اما بعد حمدالله مبدع الموجودات و الصلاة علی نبیه المختار». فصل 4 و 5 و 9 آن هر یک در 5 باب است.
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 8868
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ 236گ، 18 سطر (10 × 15)، اندازه: 15 × 20سم [ف: 17- 238]
mn.-ol marāsī
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 10292/2
ناشناخته؛ بی کا، تا: 1248ق، جا: بسطام شاهرود؛ مصحح، محشی؛ قطع : وزیری [میراث شهاب: س8 ش 4-69]
mn.-ol masā'el
میرزای شیرازی
mīrzā-ye šīrāzī
یزد؛ وزیری؛ شماره نسخه: 2438/3
آغاز: بسمله حمد له أما بعد چنین گوید ... سید غلامحسین بن سید فتح الله
خط: نسخ، کا: رضا بن حاج عباس، تا: 1280ق؛ اهدایی: سید علی خرمی بنادکی؛ 11گ (144-154)، اندازه: 10 × 17سم [ف: 4-1294]
منتخب مسائل العويص - العويص في الفقه (منتخب)
mn.-ol masā’el men-ar rasā’el
تبریزی خیابانی، علی بن عبدالعظیم، 1281 - 1366 قمری
tabrīzī xīyābānī, ‘alī ebn-e ‘abd-ol-‘azīm (1865 - 1947)
مسائل فقهی را از رساله عملیه مراجع تقلید با عبارت های آنها انتخاب کرده است. در این نسخه مقدمه ای در اصول دین و احکام طهارت و مقداری از احکام صلات آمده است.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 2/ 4500
آغاز: فصل اول، منهج الرشاد حکمت خلقت انسان، قال الله أفحسبتم انما خلقناکم عبثا و انكم لا ترجعون
خط: نسخ، کاتب = مؤلف، بی تا، پس از آن مجالس دیگری با عناوین «مجالس مختصره» و «نوادر المقاصد» یا بدون هیچ عنوان خاصی تدوین شده است؛ جلد: تیماج، 49گ (53پ -101پ)، اندازه: 11 × 17سم [ف: 12-76]
منتخب المصائب - المنتخب في جمع المراثي و الخطب
mn.-ol masā’eb
قمی تهرانی، حسنعلی بن محمد، ق14 قمری
qomī tehrānī, hasan-‘alī ebn-e mohammad(- 20c)
فرازهایی از تاریخ زندگانی و منتخباتی از مصائب حضرات معصومین علیهم السلام با عناوین «مصيبة، واقعة» و شبیه به یادداشت هایی است که اهل منبر برای خود گرد می آورند [فهرستواره منزوی 1799/3]
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 3518
آغاز: در مصائبیکه در دوره زندگانی حضرت رسول بوجود مقدسش وارد شده، قال رسول الله ما اوذی نبی مثل ما اوذیت؛ انجام: در این مقام مناسب است تذکر دادن شهادت و دفن این امام را با شهادت و دفن امام حسین علیه السلام
خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، بی تا، در حاشیه افزودگی دارد؛ جلد: مقوایی، 66گ، اندازه: 17 × 21/5سم [ف: 9-314]
mn.-ol masā’eb va molaxxas-en navā’eb
عبا فروش، علی بن جواد، ق 14 قمری
‘abāforūš, ‘alī ebn-e javād(- 20c)
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: بدون شماره
کاتب = مؤلف، تا: 1320ق [میراث شهاب: س 5ش 3 و4-152]
mn.-ol matlab
رکن مازندرانی، اسحق بن علینقی
rokn-e māzandarānī,eshāq ebn-e ‘alī-naqī
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 18883/2
آغاز: الحمدلله رب العالمين ... اما بعد چنین گوید اسحق ... که دراین وقت بخاطر فاتر این حقیر فقیر قلیل البضاعة؛ انجام: اطناب ننموده بمراتب دیگر می پردازد امید که فقیر را از دعای خیر یاد آوری نمایند که هر یک از مطالب و مسایل را در کتب فقها مستخرج و استکتاب نمود.
خط: نسخ، کا: اسماعیل بن حبیب تولیمی ساکن بجارنبه رشت، تا: یک شنبه 27 محرم 1233ق؛ جلد: تیماج، 120گ، اندازه: 16 × 21سم [ف: 51-193]
mn.-ul muṭawwal
وابسته به: المطول في شرح تلخیص المفتاح = مطول؛ تفتازانی، مسعود بن عمر (722-792ق)
سعدالدین تفتازانی کتاب تلخیص المفتاح خطیب قزوینی را دو بار شرح نموده که یکی شرح المختصر و دیگری را شرح المطول نام نهاده است. نسخه موجود، تلخیص مطول است که برخی از عبارات آن را گزینش نموده و در ضمن اصل عبارات تلخیص المفتاح آورده است. به نام نویسنده این منتخب دست نیافتیم.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 15434/7
آغاز: بسملة، أي نبذ من علم الفصاحة و البلاغة و توابعها الفصاحة وهی في الأصل تنبیء عن الإبانة و الظهور یوصف به المفرد یقال كلمة فصيحة و الكلام یقال یوصف بها الأخير؛ انجام: و جمیع فواتح السور و خواتمها واردة علی أحسن الوجوه و أكملها، اللهم بلغنا منتهی البلاغة و أطلق لساننا علی الفصاحة بحق النبي و آله.
خط: نسخ، بی کا، تا: پنج شنبه 21 جمادی الاول 1282ق؛ مصحح، محشی با نشان «منه و 12»؛ 20گ (126پ -145 پ)، 22سطر (10 × 15/5)، اندازه: 15 × 21سم [ف: 39-223]
منتخب مفاتیح الغيب - المحجب العزيز المنتخب من تفسیرالکبیر
منتخب مفتاح الاسرار - جواهر الاسرار
به منتخب مفتاح النبوة - ارشاد المضلين في نبوة خاتم النبيين
mn.-ol maqāsed fī osūl-el ‘aqāyed
اصول دین مکتب تشیع را در پنج «اصل» به اختصار برگزار کرده است.
قم؛ مسجد اعظم؛ شماره نسخه: 4029
آغاز: بدان که اصول دین بر مذهب شیعه اثناعشریه پنج است توحید عدل نبوت امامت معاد توحید و نبوت و معاد را از اصول دین دانند؛ انجام: واین مدارک واعضاء تمام آلات و ادوات ومظاهر صفات و افعال و آثار نفس انسان منافات با وحدت ذاتیه او ندارند و بقاء تمامی اعضاء واجزاء بسته به بقای نفس انسان است.
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا، افتادگی: انجام؛ 6گ، 16 سطر، اندازه :10 × 17سم [ف مخ: 5-2140]
mn.-ol maqāsed va montajab-ol favā’ed
تبریزی خیابانی، علی بن عبد العظيم، 1281-1366 قمری
tabrīzī xīyābānī, 'alī ebn-e ‘abd-ol-‘azīm (1865 - 1947)
مؤلف، پس از این که جلد اول کتاب «وقایع الايام» خود را به پایان برد، بر آن شد که مطالب متفرقه مستحسنه را که ضمن خواندن کتاب های مختلف به دست می آورد و مناسب با منبر و تأليفاتش می باشد، در جنگی گرد آورده برای خود نگاه دارد.
این جنگی محتوی مطالب اعتقادی و تاریخی و اخلاقی و تفسیری و حدیثی است و همچنین قصایدی انتخاب شده در فضائل و مناقب و مصائب حضرات ائمه معصومین علیه السلام و پند و اندرز، با نقل مصادر آنچه نقل می کند.
آغاز: الحمد لله رب العالمين ... چون بفضل ملک علام از جمع و طبع مجلد اول از کتاب وقایع الايام فراغت حاصل شد
جلد اول کتاب؛ خط: نسخ و نستعلیق، کاتب = مؤلف، بی تا، جلد: تیماج، 358 گ، اندازه: 17/5 × 22سم [ف: 12-61]
جلد اول، خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، بی تا، این نسخه جلد اول کتاب نامیده شده با سر آغاز جلد اول که ذکرش رفت ولیکن آن نسخه نیست، در حاشیه مطالب مناسب اضافه شده؛ جلد: تیماج، 244گ، اندازه: 11/5 × 21/5سم [ف: 12-61]
جلد دوم کتاب و روز چهارشنبه 8 جمادی الاول 1336 به پایان رسیده؛ خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، بی تا، جلد: تیماج، 362گ، اندازه: 17 × 22 سم [ف: 12-62]
جلد سوم کتاب و شب 28 جمادی الثاني 1341 به پایان رسیده؛ خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج مشکی، 310گ،
اندازه: 17 × 22 سم [ف: 12-62]
آغاز: الحمد لله رب العالمين ... چون بفضل ملک علام از جمع و طبع مجلد اول از کتاب وقایع الايام فراغت حاصل شد
جلد چهارم کتاب و به روز 25 جمادی الاول 1345 پایان یافته؛
خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج، 176 گ، اندازه: 17 × 22سم [ف: 12-63]
جلد پنجم کتاب و در 15 ذیحجه 1349 به پایان رسیده؛ خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، بیتا؛ جلد: تیماج، 177گ، اندازه: 17 × 22سم [ف: 12-63]
جلد ششم کتاب و انتخاب شده از دو اوین شعراء می باشد و 16 ذیحجه 1349 به پایان رسیده؛ خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج، 186گ، اندازه: 17 × 22سم [ف: 12-63]
جلد هفتم کتاب؛ خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، بی تا، جلد: تیماج، 200گ، اندازه: 17 × 22سم [ف: 12-64]
جلد هشتم؛ خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، بی تا؛ جلد: مقوایی، 126گ، اندازه: 17 × 23سم [ف: 12-64]
منتخب مقالة في أحكام النجوم - منتخب اسرار النجوم
منتخب مقطع تحمیل الصناعه - تکمیل الصناعة (منتخب)
mn.-ul maq‘ad-il muqīm = muxtaṣar-ul maq‘ad-il
muqīm
گزیده ای است از کتاب «المقعد المقيم» تأليف ابوالفرج عبدالرحمن بن جوزی (508-597ق) در علوم قرآنی.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 15648/1
آغاز: بسملة، هذه الكراسة نقلتها من کتاب المقعد المقيم للشیخ أبي الفرج عبدالرحمن بن علی الجوزي رحمه الله في علوم القرآن مما کانت العربية تنقسم قسمین أحدهما الظاهر الذي لا یخفی علی سامعیه ولایحتمل غیر ظاهرة؛ انجام: «فصل، إثنان أحدهما مکی و الثاني مصری یحیی بن معاد ثلاثة أحدهم نیشابوری و الثاني رازی و الثالث سیری یوسف بن اسباط ثلاثة أحدهم کوفی و الثاني حمصی و الثالث سلمی
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ مصحح؛ تملک: حسین بن حسن شامی عاملی مشغری و دستخط وی در مشهد مقدس مبنی بر این که این نسخه را برای خودش کتابت نموده؛ مهر: کتابخانه محمدجعفر فیض مهدوی؛ کاغذ: شرقی، 32گ (1پ - 32ر)، 15 سطر، تندازه: 7 × 12/5سم [ف: 39-602]
منتخب مکاتیب قطبیه - مکاتیب (منتخب)
mn.-on men-al āyāt le-daf -el balīyyāt
طباطبائی بروجردی، اسد الله، ق13 قمری
tabātabā'ī borūjerdī, asad-ol-lāh( - 19c)
اهدا به: ناصرالدین شاه قاجارتاریخ تأليف: دهه دوم رجب 1273ق
مختصری است شامل جمله از آیات استکفاء و بعضی از ادعیه مأثوره در حفظ.
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 3436
آغاز: آغاز پس از خطبه و نام مؤلف (که چون قبل از قدوم میمنت ملزوم ماه مبارک رجب المرجب)؛ انجام: العلى العظيم.
خط: نسخ، بی کا، بی تا، محتملا به خط مؤلف؛ دارای یک سرلوح، مجدول؛ واقف: نائینی؛ 14گ، 14 سطر، اندازه: 10 × 16سم [ف: 6-296]
al-mn. men-al adavāt
در سه «باب» اسماء و افعال و حروف و هر یک در چند فصل».. لغتی است عربی به فارسی و گاهی ترکی دارد.
تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 385/2
آغاز: بسمله حمدله أما بعد حمدالله القدير علی عطائه العزيز ... فانی لما اقترح علی بعض من وجب علی و البروات؛ انجام: لاباس ای لاشدة هیچ سختی نیست بی کا، تا: قرن 10؛ کاغذ: ترمه ختائی، 15 سطر، اندازه: 17 × 23/5سم [ف: 5-20]
mn.-ol manāqeb
طبیب کاشانی، احمد بن محسن، ق14 قمری
tabīb-e kāšānī, ahmad-e bn-e mohsen(- 20c)
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 26654
آغاز: بسمله. الحمدلله الذي فضل ... و المعمم بالراعة؛ انجام: ولا یفرق بینی و بینهم طرفة عین ابدا.
خط: نسخ تحریری، کاتب = مؤلف، تا: 1330ق؛ افتادگی: انجام [رایانه]
mn.-ol manāhej = manāhej-oš šāreʻīn (mn.)
سلماسی، عبدالمناف بن محمود، ق13 قمری
Salmāsī, ‘abd-ol-manāf ebn-e mahmūd(- 19c)
وابسته به: مناهج الشارعين؛ حسینی علوی، محمد بن احمد (-11)
اهدا به: عباس میرزا گزیده ای از «منهج الشارعين» است که همانند اصل آن، در 14«منهج» و هر منهج دارای چند «شارع» است.
آغاز: بسمله. الحمدلله الذي جعل الأرض مهاد او الجبال او تادا .. و بعد چنین گوید ... عبدالمناف بن محمود السلماسي که چون کتاب المسمى بمناهج الشارعين المنسوب إلى ... السيد محمد بن السيد احمد العلوي العاملي الشهير بعبد الحسيب الفاطمي ... کتابی بود مرغوب ... از گلزارش گلچینی نموده با علاوه چیزهائی که مناسب بوده مختصری از آن انتخاب نماید
انجام: که از وقت خروج او تا ظهور قائم آل محمد ص هشت ماه باشد بی کم و زیاد و قد اتفق الفراغ من تسوید هذه النسخة الشريفة المسماة بمنتخب المناهج في شهر شعبان المعظم من شهور سنة أربع و اربعین و مأتين بعد الألف من هجرة النبوية ص سنة 1244 [فهرستواره منزوی 561/9]
تهران؛ حقوق؛ شماره نسخه: 88 - ب
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: شعبان 1244ق؛ جلد: تیماج، 124گ، 22سطر (10/5 × 20)، اندازه: 19 × 29/5سم [ف: - 206]
المنتخب من تفسیر القرآن و النكت المستخرجة من کتاب التبيان - التبيان في تفسیر القرآن (منتخب)
al-mn. min tamhīd-il qawāʻid
وابسته به: تمهید القواعد الأصولية و العربية لتفریع الأحكام الشرعية؛ شهید ثانی، زین الدين بن علی (911-965ق) مؤلف در ابتدا «تمهید القواعد» را به مرحوم علامه حلی نسبت داده و اظهار نموده که از صد قاعده ای که در تحقیق قوعد اصولیه و صد قاعده ای که در تحقیق قواعد عربیت در آن کتاب است برخی را انتخاب نموده است. شایان ذکر است 100 قاعده اصولی و 100 قاعده عربیت مربوط به تمهید القواعد مرحوم شهید ثانی است و به علامه حلی ارتباط ندارد و در این نسخه یا از ناحیه مؤلف و یا از ناحیه ناسخ اغلاط فراوان ادبی وجود دارد.
قزوین؛ امام صادق؛ شماره نسخه: 804/1
آغاز: و قد شرعت في یوم الثلثا في استخراج بعض من الأحكام (...) کتاب تمهید؛ انجام: ففی حمل الأمر علی الاستحباب او الاباحة الوجهان تم
خط: نسخ و نستعلیق، کا: مرحوم شعبان، تا: 1291ق؛ جلد: مقوا، 14ص (6-19)، 18 سطر، اندازه: 20 × 30سم [ف: 2-358]
المنتخب من خواص الحيوان - حياة الحيوان (منتخب)
mn.-on men r.-oš šeyx yahyā al-bāxarzī
باخرزی، یحیی بن احمد، - 736 قمری
bāxarzī, yahyā ebn-e ahmad(- 1336
مؤلف با استفاده از چند کتاب و رساله معتبر (به قول خودش) این رساله را به روش علمای متقدم جمع آوری نموده است. اسامی کتب و رسائل عبارتند از: 1. قوت القلوب ابوطالب مکی؛ 2. آداب المريدين ابو نجیب سهروردی؛ 3. عوارف المعارف شهاب الدين سهروردی؛ 4. رسالة الخلوة و دو رساله دیگر از نجم الدين کبری؛ 5. وصية السفر سیف الدين باخرزی؛ 6. حلية الابدال؛ 7. رسالة الأمر المربوط؛ 8 کنه الابد شیخ محیی الدين عربی؛ 9. منازل السائرين ابو عبدالله مرجانی.
قم: مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 1206/7
آغاز: باب السماع قال الله تعالی فبشر عبادی الذين یستمعون القول فیتبعون أحسنه الى قوله ... پیغامبر (صلی الله علیه و آله) چون این آیه پیش او بخواندند
نسخه اصل: کتابخانه ایاصوفیا، استانبول - ترکیه 4792؛ خط: نسخ، کا: اسعد بن علی بن محمد کاتب، تا: 813ق؛ 14ص (124-137) [عکسی ف: 4-17]
al-mn. min sunan-il ‘arab
ثعالبی، عبدالملك بن محمد، 350 - 429 قمری
saʻālebī, 'abd-ol-malek ebn-e mohammad (962 - 1038)
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 480/2ف
نسخه اصل: ملت فیض الله ش 2133؛ خط: نسخ، بی کا، تا: نزدیک به پایان شعبان 1028ق؛ از روی نسخه مورخ ده روز گذشته از جمادی الثاني 652 و مقابله شده با خط مؤلف در 888، 34گ ( 102-69)[فیلمها ف: 1-490]
al-mn. min š.-i nahaj-ul balāġa li-ibn-i abi-l ḥadīd
محمد علی بن محمد ابراهیم
mohammad ‘alī ebn-e mohammad ebrāhīm
وابسته به شرح نهج البلاغة؛ ابن ابی الحديد، عبدالحمید بن هبة الله (586-655) گزیده ای است از شرح نهج البلاغه ابن ابی الحديد معتزلی.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 15744/2
آغاز: قال محمد علی بن محمد ابراهیم: الحمدالله حق حمده ... و بعد، فهذه نبذة مما اتخرجت و کتبت بنفسی من قول ابن ابی الحديد في شرح نهج البلاغه؛ انجام: و السعيد من انصف من نفسه و رفض الهوى و تزود التقويبالله التوفيق
خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: قرن 13؛ مصحح، محشی؛ 69گ (144-76) ، 28-31سطر، اندازه: 10 × 18سم [ف: 40-71]
منتخب منطق الطير - اختیارات امیریه
al-mn. min-al fiqh
رسی یمنی، یحیی بن حسین، - 298 قمری
rasī yamanī, yahyā ebn-e hoseyn(- 911)
مطالب فقهی است به طور مبوب در ده جرء که شاگرد وی، ابو جعفر محمد بن سلیمان کوفی جمع آوری نموده، با عناوین«سالته، قال، قلت». این کتاب مورد اعتماد هادویان زیدی در فقه می باشد. [مؤلفات الزيدية 61/3، فهرست نسخه های عربی واتیکان 34/1 اعلام المؤلفين الزيدية ص 717]
قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 1228
آغاز: قال أبو جعفر محمد بن سلیمان الكوفي انی لما رایت الامة قد اختلفت في دینها و تضادت في حلالها و حرامها
نسخه اصل: کتابخانه واتیکان - رم 1071؛ خط: کوفی یمنی، کا: ابراهیم بن عبدالله بن سالم، تا: آخرین پنج شنبه شوال 537ق؛ مصحح؛ 398ص[عکسی ف: 4-53]
al-mn. min-al kāfi wa-l ‘uyūn wa-l amālī wa-l iḥtijāj
اخبار این کتاب از کتب کافی وعیون وامالی صدوق واحتجاج طبرسی وسائر کتب معتبره در حدیث انتخاب شده، مؤلف مقدمه ای قبل از شروع به نقل روایات پس از حمد و ثنا مبنی بر این که این کتاب از اخبار کتب مذکوره در فوق جمع آوری شده انشاء نموده ولی از خود نامی نبرده است. کلیه این منتخب در حدود 7180 بیت است.
تهران؛ سپهسالار؛ شماره نسخه: 1870
آغاز: بسمله الحمدلله الذي فضلنا علی سائر الأمم والادیان؛ انجام: ومن أعان أخاه المؤمن علی سلطان جابر اعانه الله علی اجازة الصراط عند رخص الاقدام تمت
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 10؛ واقف: سپهسالار؛ کاغذ: سمرقندی، 123ص، 19 سطر، اندازه: 18/5 × 29/5سم [ف: 1-315]
المنتخب من کتاب الامثال - الامثال الصادرة عن بیوت الشعر
al-mn. min k.-iṯṯiqāt
مشهدی، محمد علی بن محمد، ق 12 قمری
mašhadī, mohammad ‘alī ebn-e mohammad(- 18c)
نسخه کهن که ابو غروبه عبد الهادي بن محمد بن عبدالله از حافظ ابو محمد عبدالقادر رهاوی از ابو از هر صریقنی از نویسنده روایت کرده است. به ضمیمه «المعجم في مشتبه اسامی المحدثين» که در این فهرست معرفی شده است.
تهران؛ مرکز فرهنگی خراسان شماره نسخه: 21عکسی
خط: نسخ، بی کا، تا: احتمالا قرن 6؛ 40گ [جنگ: 1-469]
mn.-un min k.-ittibb-in nafsānī
در بیان امراض روحی و اخلاقی و درمان آنها.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 10103/19
آغاز: الفصل الثاني في الامراض الروحانية و ادویتها اعلم أن القلب في الحقيقة بمنزلة القالب في الشريعة و لا معول الأعلى القلب؛ انجام: ... و قد قال تعالی قل ان کنتم تحبون الله ... قد وقفت علی اتمام هذه المنتخبات في شهر رمضان ... اللهم وفقنی في مطالعتها.
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13، 13ص (66-78)، اندازه: 14/5-21سم [ف: 32-128]
al-mn, min kalām-i 'alī
احادیثی را از کلمات امیر المؤمنين علی از کتاب های «نهج البلاغه» و «غرر الحكم و درر الكلم» و «دیوان» منسوب به آن حضرت، انتخاب و در سه قسمت درج نموده است. قسم اول منتخبات از نهج البلاغه فقط از باب خطب، قسم دوم منتخبات از
غرر الحكم به ترتیب حروف تهجی، قسم سوم منتخبات از دیوان. در نسخه حاضر احادیث در لابه لای سطور به فارسی ترجمه شده و در قسم اشعار نیز هر بیت شعر با یک بیت شعر فارسی ترجمه شده است. در نسخه حاضر احادیث در لابه لای سطور به فارسی ترجمه شده و در قسم اشعار نیز هر بیت شعر با یک بیت شعر فارسی ترجمه شده است.
قم؛ معصومیه؛ شماره نسخه: 441/1
آغاز: الحمد لله الذي خلق الانسان علمه البيان و اکرمه نبور العقل و ضیاء العرفان و خصه بحمل الأمانة و فضل الوجدان و الصلوة و السلام علی اکرمهم اقدم الاصفياء و خاتم الانبياء؛ انجام: قال صحو المعلوم و محو الموهوم فقال زدنی یا مولای قال اطف السراج فاطلع الصبح.
خط: ثلث، کا: محمد مقیم بن نظام، تا: جمعه 20 شعبان 1121ق؛ جلد: مقوا، 45گ (1ر-45ر)، 12-24سطر (8 × 16)، اندازه: 13/5 × 23/5سم [ف: 2-53]
al-mn. min muxtaṣar-il miṣbāḥ-ul mutahajjid
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 15735/5
آغاز: فصل في ذکر عبادات الشرع عبادات الشرع خمس الصلوة و الزكوة و الصوم و الحج و الجهاد؛ انجام: و نسئله من رحمته ما یجوز به خیرالدارین و الله ولی ذلك و هو حسبی و نعم الوكيل.
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ مصحح؛ جلد: تیماج، 621ص (684-64)، 12سطر، اندازه: 13 × 19/5سم [ف: 44-34]
المنتخب من مسائل الخلاف - مسائل الخلاف (منتخب)
al-mn. min musnad-i ‘abd ibn-i ḥamīd
کشی، عبد بن حمید، - 249 قمری
kašī, ‘abd ebn-e hamīd(- 864)
کتابی است حدیثی مشتمل بر مسانید خلفا و بسیاری از مشاهیر صحابه. ظاهرا عبد بن حمید دو مسند نوشته است کبیر و صغیر. از مسند کبیر تا کنون اطلاعی در دست نیست. اما مسند صغیر که از آن به «المنتخب من المسند» نام برده شده مشتمل است بر مقداریکه «ابراهیم بن خزیم الشاشيم از مصنف شنیده است.
چاپ: بیروت، عالم الكتب، 1408ق.
[کشف الظنون679/2 ؛ هدية العارفين 437/1؛ معجم المؤلفين 66/5؛ سزگین 70/1 و 70/1 -169]
آغاز: بسم الله الرحمن الرحيم. اللهم صلی علی محمد و علی آل محمد، أخبرنا الشيخ الامين تقی الدين ابو الخطاب محفوظ بن عمر بن ابی بکر بن الحامض الحنبلي البغدادي ... قال ثنا ابراهیم بن خزیم الشاشي قال ثنا ابو محمد عبد بن حمید بن نصر؛ انجام: قال: کان الموصى بهذه الوصية ثوبان. آخر المنتخب و الحمدلله رب العالمين ...
نسخه اصل: فیض الله افندی، استانبول ش 548؛ خط: تعلیق، بی کا، تا: قرن 7؛ مصحح، در پایان صورت سماعی است که در اصل منقول منه بوده به تاریخ 522ق، همچنین چند سماع است که یکی از آنها را علی بن احمد بن عبد المحسن ... الغرافي به تاریخ رجب677ق نوشته؛ 207گ، 20سطر[عکسی ف: 2-471]
آغاز: أخبرنا الشيخ الامين تقی الدين ابو الخطاب محفوظ بن عمر بن ابی بکر بن الحامض الحنبلي البغدادي ... قال ثنا أبو محمد عبد بن حمید بن نصر؛ انجام: أن الزهري قال: کان الموصى بهذه الوصية ثوبان، آخر المنتخب ...
نسخه اصل: ایا صوفیا - استانبول، ش 894 این نسخه احتمالا قطعه ای از این مسند، یا منتخبی از آن است، در پایان نسخه، چنین آمده: آخر المنتخب، و تم هذا المنتخب المنيف؛ خط: نسخ، کان حسین بن ابراهیم، تا: نیمه محرم 1009ق، جا: قسطنطنیه، برای مصطفی بیك ابن محمد وزیر؛ مصحح؛ قبل از کتاب وقف نامه آن به خط احمد شیخ زاده مفتش حرمین شرفین؛ 204گ، 19سطر[عکسی ف: 2-14]
آغاز: بسم الله الرحمن الرحيم، اللهم صلی علی محمد و علی آل محمد. اخبرنا الشيخ الامين تقی الدين ابو الخطاب محفوظ بن عمر بن ابی بکر بن الحامض الحنبلي البغدادي ... قال انا ابراهیم بن خزیم الشاشي قال ثنا ابو محمد عبد بن حمید بن نصر؛ انجام: قال کان الموصى بهذه الوصية ثوبان. آخر المنتخب و الحمد لله رب العالمين ...
نسخه اصل: ایاصوفیا، ش 894؛ خط: نسخ، کا: حسین بن ابراهیم، تا: 15 محرم 1090ق، برای مصطفی بیک فرزند محمد پاشا وزیر عثمانی؛ مصحح؛ 49گ، 19 سطر (عکسی ف: 2-363]
al-mn. men mīlād
نصیر الدين طوسی، محمد بن محمد، 597 – 672 قمری
nasīr-od-dīn-e tūsī, mohammad ebn-e mohammad (1201 - 1274)
خواجه نصیرالدین طوسی آن را برای پسر یکی از اکابر قریه زوزن استخراج کرده که ولادتش در روز چهارشنبه 28 رمضان 607ق واقع شده است (نخست یک صفحه ای به عربی سپس به فارسی است و باز عربی).
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 3/ 6360
خط: نستعلیق، کا: شریف آملی، بهاء الدين، تا: 992ق؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: تیماج، 2گ (73-74پ)، 27 سطر (13 × 16) اندازه: 19 × 26 سم[ف: 16-251]
منتخب مواعظ نهج البلاغة - تذكرة الطالبين
منتخب نشتر عشق - نشتر عشق (منتخب)
mn.-on nasāyeh
ابوالقاسم بن حسن، ق13 قمری
ab-ol-qāsem ebn-e hasan(- 19c)
اهدا به: فتحعلی شاه قاجار
تاریخ تأليف: 1246ق
در این رساله نویسنده نصایحی که شاهانرا در ملکداری به کار آید و منطبق بر شعائر اسلامی است بیان کرده و می گوید اگر حکومت شاهی بر این قواعد متکی شود بی شک سعادت دو جهانی و جهانبانی کامل این جهان را به دست می آورد.
تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 1288/6
آغاز: بسمله، الحمدلله الذي خضع رقاب الامراء لهیبته و تواضع؛ انجام پایان کتاب: در قضای حوائج آنها سعی نماید و مشقت بیشتر بکشد.
پایان نسخه: تمات شد این رساله شریفته که مسمی است به منتخب النصايح روز یکشنبه في شهر رمضان المبارك 1246 ... کا: علی اکبر بن شیخ محمد هزار جریبی+ مازندرانی، تا: قرن 13: 103گ، 15 سطر (7 × 13/5)، اندازه: 12/5 × 21سم [ف: 3-353]
mn.-un nafīs
شیخ الرئيس قاجار، ابوالحسن بن محمد تقی، 1264 - 1336 قمری
šeyx-or-ra’īs-e qājār, ab-ol-hasan ebn-e mohammad
taqī (1848 - 1918)
چاپ: مشار فارسی، ج 4، ص 4998، بمبئی، 1312ق، رقعی، 218ص؛ تهران، سنگی، 1312، رقعی، 218ص [الذريعه 441/22]
شیراز؛ امام عصر؛ شماره نسخه: 254
خط: نستعلیق، کا: میرزا حسام الدين، تا: 1317ق؛ 153گ، 14سطر (14 × 16)، اندازه: 15/5 × 21سم [ف: 1-140]
منتخب نهج البلاغة - وصایا الامام علی بن ابی طالب (علیه السلام)
mn.-ol vozarā’
ابراهیمی قمی، احمد بن شرف الدين حسین، 953 - 1015 ؟ قمری
ebrāhīmī-ye qomī, ahmad ebn-e šaraf-od-dīn hoseyn
(1547 - 1607)
تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: عکسی بدون شماره
نسخه اصل: توبینگن شماره 3784؛ بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ از این کتاب چاپ شده چون فوق العاده کمیاب است عکس تهیه شده؛ افتادگی: انجام؛ 51گ (2پ -52ر) نشریه: 3-104]
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 3752/1- عکس و 3753/1 عکس
نسخه اصل: همان نسخه اصل بالا [فیلمها ف: 3-227]
تهران؛ مینوی؛ شماره نسخه: 35/1 بخش2
نسخه اصل: همان نسخه اصل بالا[ف: -69]
منتخب وفیات الاعيان - وفیات الأعيان (منتخب)
mn.-un wa fī-h-il aslāf wa taḥiyyat-ul axlāf
غزانی، هارون بن بهاء الدين، - 1306 قمری
qazānī, hārūn ebn-e bahā-od-dīn(- 1889)
رساله ای است در ذکر ولادت، هجرت و وفات حضرت رسول الله علیه السلام و ذکر ارباب رياسة العامة (خلفاء راشدین) تا سال 1298 ق که در آن شش طایفه را معرفی نموده است: 1. خلفاء الأصحاب عیون أرباب النهي؛ 2. ملوک سفيانية؛ 3. أمراء مروانية؛ 4. خلفاء عباسی فرقه اول (عراقیون)؛ 5. خلفاء عباسی فرقه ثانیه المصريون منهم؛ 6. قیصرهای اسلامی و سلاطین عثمانی تا بهاء الدين القزاني.[إيضاح المكنون 714/2؛ هدية العارفين 418/1]
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 11616/5
آغاز: الحمدلله رب العالمين والصلاة و السلام علی رسوله محمد و آله أجمعين، أما بعد فیقول العبد الفاقر إلى العون الرباني؛ انجام: و هذا آخر ما أوردناه في هذا المنتخب بعون الله و حسن توفیقه.
خط: نستعلیق، کا: محمد شاکر فرزند علی الله فرزند محمد رحیم، قزانی شروانی، تا: 7 شعبان 1296ق؛ 20گ (66-85)، 17 سطر، اندازه: 7/5 × 14سم [ف: 29-355]
mn.-ul hidāya fī adillat-il bidāya
قاری هروی، محمد طاهر بن عبد الله، ق 12 قمری
qārī-ye heravī, mohammad tāher ebn-e ‘abd-ol-lāh(-
18c)
وابسته به: بداية الهداية؛ حر عاملی، محمد بن حسن (1033-1104ق)
تاریخ تأليف: 1106ق
کتاب شرحی است استدلالی و مزجی بر کتاب «بداية الهداية» تأليفي شیخ حر عاملی و آن را مصدر داشته به مقدمه ای شامل 86 «باب» مختصر، در مباحث مقدماتی و اصولی و مذیل داشته است به «خاتمه» در رد اعتراضات بر اخباریان: باب اول مقدمه: «وجوب العمل بالأدلة العقلية في اثبات حجية الادلة السمعية»، باب آخر: «ان کل ما لیس بواجب جاز ترکه».
آغاز: نحمد اللهم علی ما الهمتنا دلایل ربوبیتك الجلية (کذا) الجزيلة و ملكة المعرفة بالحجج و الآيات و نشکرك علی ما اکملت لنا من عظیم آلائك الجلية و الخفية و قوة حفظ الدرايات و الروايات فعرفتنا وجوب وجودك قبل الخلق و الايجاد صونا و حفظا لنا من الغواية و هدیتنا صراطك المستقيم نصرة و عونا في بداية الهداية
انجام: و کان الرضا (علیه السلام) في السفر یقولها بعد کل صلوة یقصرها ثلثین مرة و یقول هذا تمام الصلوة [پایان جلد اول]
آغاز و انجام: برابر
ج 1؛ خط: نسخ، کان محمد مؤمن بن حاج محمد علی اسحق آبادی، تا: 1106ق؛ مصحح؛ واقف: شاهزاده خانم مشهدی، 9 شوال 1115؛ 279گ، 15 سطر، اندازه: 12 × 19سم [ف: 5-656]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد مؤمن بن حاج محمد علی اسحق آبادی، تا: ذیحجه 1106ق؛ مصحح؛ جلد: تیماج مذهب، 309گ، 15سطر، اندازه: 12 × 19سم [ف: 5-657]
آغاز: ربنا و تسبیحه و تهلیله و تقدیسه الى قال ثم إن الله تبارك و تعالی خلق آدم و أودعنا صلبه؛ انجام: برابر
ج 1، حاوی مبحث طهارت و صلات؛ خط: نسخ، کان محمد تقی بن جلال الدين تربتی، تا: صفر 1106ق، جا: مشهد رضوی؛ افتادگی: آغاز؛ اهدایی: رهبری، خرداد 1373؛ 167گ، 15سطر، اندازه: 12 × 18سم[اهدائی رهبر: 3-739] و[ف: 21-1501]
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 1222
همان نسخه بالا [اهدائی ف: -237]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد مؤمن بن محمد علی اسحاق آبادی، تا: 6 ذیحجه 1106ق؛ 279گ، 15 سطر، اندازه: 12 × 19سم [ف: 20-508]
mn.-ul hidya min madāyiḥ-il mu’ayyidīya = ad-d.uṣṣaġīr
ابن نباته، محمد بن محمد، 686 - 768 قمری
ebn-e nobāte, mohammad ebn-e mohammad (1288 -1367)
دیوان کوچک اشعار ابن نباته است که در آن بخشی از مدایح مؤيديه - قصائد و ابیاتی در مدح ملک موید، مالک و حاکم قریه «حما» در شام - جمع آوری شده است. [اکتفاء القنوع: ص 392؛ کشف الظنون 1850/2]
تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 3554/1
آغاز: بسمله، أما بعد حمدالله موید من یشاء من عباده ... فانی لما نسبت بالمدائح الشريفه السلطانية الملكية المويديه ... خلد الله ملکه و سلطانه: نفس عن الحب ما حالت و لا غفلت ** بای ذنب و قال الله قد قتلت؛ انجام: کلما عجت في حماه علی خیر موطن ** اجد الاكل و الندى فحماتی تحبنی
خط: نسخ، کا: صواف، کاظم بن یاسین، تا: 988ق؛ محشی با امضای «ا ح م»؛ جلد: تیماج، 25گ (1پ -25پ)، 17سطر(10×16)، اندازه: 14 × 19سم [ف: 16-95]
montaxabī az kalām-e bozorgān
علم الهدي، محمد، ق 11 قمری
‘alam-ol-hodā, mohammad(- 17c)
تاریخ تأليف: 1069ق
علم الهدي قسمت اول منتخبات خود را اختصاص به کلمات بزرگان فلسفه و دین و تاریخ داده و از زبان شیخ بهائی و سید مرتضی و صدر المتالهين و بو علی سینا کلماتی نقل کرده است. در این منتخبات نام کتب مهم چندی است که به وسیله بزرگان فرهنگ اسلامی تدوین شده و سپس باز التقاطاتي ازگفتار بزرگان است؛ به نقل از کتاب سدید الدين ابوالفضل شاذان بن جبرئیل اسماعیل قمی داستانی از سلمان آمده و سپس گفتار مفصل و پند آمیزی او ذکر می شود؛ باز کلماتی چند از بزرگان دین آمده است؛ خطبه ای از خطبه های علی علیه السلام ذکر می شود؛ مباحثی چند از کتب بزرگان دین در مباحث فلسفی و دینی نقل می شود، صورت اجازه سید سند می آید؛
صورت اجازه جمع آوری کننده این منتخبات در سال 1069ق قرار دارد و در آخر آن مطالبی از کتاب مهیج الدعوات و منهج العنايات ابن طاووس علوی نقل می شود، البته در این منتخبات چند رباعی نیز وجود دارد.
تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 1307/2
کا: محتملاً علم الهدي، تا: قرن 11؛ جلد: تیماج، 181ص، 19 سطر (8/5 × 16/5)، اندازه: 16 × 25سم [ف: 3-369]
muntaza-ul axbar wa muxtasar-ul atar fi dikr-il
a’immat-il athār wa sīrat-id du‘āt-il abrār
خط: نسخ، کا: ابراهیم بن موسی بهائی دونجی بن شیخ طبیب بن ابراهیم جی، تا: 1273ق، برای عبدالقادر نجم الدين [فیلمها ف: 2-83]
نسخه اصل: کتابخانه انجمن اسماعیلی بمبئی. ج 1؛ خط: نسخ، کا: حمود بن یحیی عرب خراشی، تا: 7 شعبان 1331ق؛ جا: بمبئی مدرسه آدم جی ابن فیربهاء [فیلمها ف: 2-83]
نسخه اصل: شیخ قطب الدين بهائی ابن سلیمان جی برهان پوری در گذشته 24 شوال پس از 1240، در دو جلد؛ خط: نسخ، کا: طاهر بن حمد میان صاحب عبدعلی، تا: یکشنبه 27 ربیع الاول 1352ق، جا: برهان پور[فیلمها ف: 2-83]
al-muntaza'-ul awwal min aqwāl-il a'imma
قاسمی، حمیدان بن یحیی، ق6 قمری
qāsemī, hamīdān ebn-e yahyā(- 12c)
گفته های امامان زیدیه را درباره نص و حصر امامت و اوصاف امام و حکم مخالفین آنها از فرق دیگر اسلامی، از اميرالمؤمنين علیه السلام تا امام منصور بالله عبدالله بن حمزة بن سلیمان، به ترتیب امامان گرد آورده است.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 7404/6
آغاز: اما بعد حمدالله تعالی علی سوابع نعمه و ما أوضحه لجمیع المتعبدين من بوالغ حکمه و الصلاة علی من اختاره لختم ارساله؛ انجام: و فتی یقول حکی لنا أشياخنا ** ما ذلك الاسناد من اسنادی
خط: نسخ، کا: حسین بن قاسم بن حسین الداعي، تا: 1336ق؛ 12گ (113پ -124پ)، اندازه: 17 × 25سم [ف: 19-205]
al-muntaza‘-uṯṯānī min aqwāl-il a’imma
قاسمی، حمیدان بن یحیی، ق6 قمری
qāsemī, hamīdān ebn-e yahyā(- 12c)
در این رساله گفته های امامان زیدیه را در باره ذات و صفات الهي و بعضی مسائل توحید، از گفته های حضرت امیر المؤمنين علیه السلام تا امام منصور بالله گرد آورده است.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 7407/7
آغاز: أما بعد حمد ذی الجلال و الاكرام و الصلاة علی محمد و آله المختارين علی علم علی الأنام، انجام: و لکنه من لم یحط اصل دینهعن الرفض لم یشعر بلبس المعارض.
خط: نسخ، کا: حسین بن قاسم بن حسین الداعي، تا: 1336ق؛ 10گ (124پ -133ر)، اندازه: 17 × 25سم [ف: 19-205]
al-muntaza‘-ul muxtār min-al ġayṯ-il midrār-il mufattiḥli-kamā’im-il azhār fī fiqh-il a’immat-il aṭhār
نجری، عبدالله بن محمد، 825 – 877 قمری
najārī, ‘abd-ol-lāh ebn-e mohammad (1422 - 1473)
وابسته به: الأزهار في فقه الائمة الاطهار ایمنی، احمد بن یحیی (775-840ق) «الأزهار في فقه الائمة الاطهار» به روش فقه زیدی نوشته شده و از المهدي لدین الله احمد بن یحیی بن مرتضی یمنی امام شیعی زیدی است و خود بر آن به نام «الغيث المدار» شرح دارد. کتاب ما شرحی است مفصل بر همین ازهار از فخر الدين ابو الحسن عبدالله بن أبي القاسم محمد بن مفتاح نجری زیدی. این شرح مزجی گزیده ای است از شرح خود ابن مرتضی و از بهترین کتاب های فقهی زیدی است و در آن نقل اقوال علماء بزرگ سنیان بسیار آمده و به روایات نیز استدلال می کند.
چاپ: مصر، مطبوعات شركة التمدن، 4جزء، 1332ق. [معجم المطبوعات ص 247؛ بروکلمان 187/2و ذیل 244/2 فهرست برلین ش 4922؛ فهرست موزه بریتانیا ش 377-381؛ الذريعه 532/1]
آغاز: بسمله. (مقدمة لا یسع المقلد جهلها) بمعنی انه لا یجوز له الاخلال بمعرفتها. فصل ذکر فیه مولانا ... من یجوز له التقليد و من یحرم علیه و ما یجوز فیه التقليد من الأحكام وما لا یجوز فقال (التقليد) هو قبول قول الغير من أن یطالبه بحجة؛ انجام:
(فللمشتری) ای فالقول في ذلك کله للمشتری ... و ان کان في المقدار فقولان الأول مع الهادي و الثاني التحالف و الموادة نسخه ما مبحث تقلید است و طهارة تا بیع و فتاوای سنیان و زیدیان در آن آمده است، در صفحه عنوان نسخه آمده: «کتاب شرح الازهار المنتزع المختار من الغيث المدرار المفتح لکمام الأزهار في فقه الائمة الاطهار تأليف سیدنا الفقيه العلامة الحبر الصمصام عبدالله ابن مفتاح نفع الله به»؛ خط: نسخ، کان مساوی ینبعی زیدی، عبدالعزیز بن محمد، تا: 11 شوال 1057ق؛ جلد: مقوا، 284گ، 35سطر (14 × 22/5)، اندازه: 20/5 × 30 سم [ف: -482]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12 [مختصر ف: -817]
آغاز: مقدمة لایسع المقلد جهلها بمعنی أنه لا یجوز له الاخلال بمعرفتها فصل ذکر فیه مولانا علیه السلام؛ انجام: و یجب علیها أن تمنع نفسها و علی الحاكم اخبارها قبل ولا یقبله هنا لایعلم بالرضاع بخلاف الطلاق.
جلد اول و دوم کتاب و تا احکام رضاع می باشد؛ خط: نسخ، کا: علی بن سعد بن سعید بن صالح، تا: یکشنبه 15 ربیع الاول 1341ق؛ محشی؛ تملک: محمد بن ابراهیم بن حسین به تاریخ رجب 1343، قاسم بن یحیی المداني به تاریخ 24 ربیع الأول 1374، شهادت مطهر بن احمد بن یحیی به تاریخ 24 ربیع الاول 1374، یحیی بن صالح بن حسین سراجی به تاریخ 1375/2/27؛ 410گ (1پ -410ر)، 20 سطر، اندازه: 23 × 32سم [ف: 7-58]
al-muntaza‘ min-at tājī fī axbār-id dawlat-id
diylamīyya li-’abī isḥāq aṣ-ṣābī
الكتاب التاجي في أخبار (= آثار) الدولة الديلمية که به اختصار الكتاب التاجي خوانده می شود از ابو اسحاق ابراهیم بن هلال حرانی صابی (ح 380ق) است که به فرمان تاج الملة عضدالدوله احتمالا در بین سال های 369 تا 371 ق تأليف شده و با این که اصل کتاب مفقود است ولی از محتویات آن اطلاعاتی در دست است. ابن حسول در قرن پنجم هجری به قصد رد الكتاب التاجي، «رسالة في تفضیل الأتراك علی سائر الدخبار» را نگاشت و مفصل ترین گزارش درباره محتویات کتاب تاجی را به جای گذاشت. این تلخیص کار یک شیعه زیدی است که در درجه نخست به امامان علوی دیلم و گیلان و طبرستان توجه داشته و قسمت های مربوط به تاریخ این امامان را از کتاب تاجی به تفصیل آورده است. زبان و انشای این تلخیص با شیوه ادبی صابی سازگار نیست و تلخیص کننده اشاره می کند که عبارات را به تمامی نقل نکرده، و متعهد به حفظ صورت اصلی نوشته تاجی نبوده است. در آغاز تلخیص حاضر سخن از زادگاه دیلمیان و جیلیان آمده و پس از آن فهرست اسامی نیاکان عضدالدوله می آید و آنان را از اعقاب شیر زیل می داند. شجره نسب عضدالدوله را به بهرام گور پسر یزدجرد ساسانی رسانیده و جیلیان را اخلاف شیرزاد و شاهنشاه باوند نوشته است. سپس گزارشی از مسلمان شدن ایشان به دست داعیان علوی، خصوصا حسن بن زید بن اسماعیل بن حسن ملقب به داعی الحق در سال 250ق داده است. گزارش جنگ هایی که میان دیلمیان و رقیبان ایشان، سامانیان خراسان، پیش از آنکه دیالمه به سال 315ق بر صحنه سیاست ظاهر شوند صورت گرفته، در این کتاب آمده است. شرح مختصری درباره ابوالحسن علی بن بویه، که بعدها عمادالدوله لقب یافت، در ضمن بیان حوادثی که به سال 337ق در زمان فرمانروایی رکن الدوله در ری پیش آمد، ذکر شده است. سپس از مبارزات رکن الدوله با امام علوی ابوالفضل لاطائر، و وشمگیر و رانده شدن مهاجمان خراسانی توسط رکن الدوله سخن گفته و به لشکر کشی معزالدوله به موصل بر ضد نصیر الدوله نیز به صورت ضمنی اشاره کرده است. آخرین تاریخی که بر برگ 16 نسخه دیده می شود سال 360ق است. برگ های آخر این تلخیص با گزارش تفصیلی شجاعت فوق العاده لیلی بن النعمان که در 309ق به دست سامانیان به قتل رسید و با قصیده ای دراز در مدح وی پایان می پذیرد. اینها نوع حوادثی است که قاعدتا باید در بخش اول کتاب تاجی آمده و عنوان مقدمه ای را داشته باشد تا پس از آن تاریخ طلوع آل بویه و رسیدن ایاشن به فرمانروایی نوشته شود. ویلفرد مادلونگی متن موجود را در «أخبار أئمة الزيدية في طبرستان و جیلان» به چاپ رسانده است.
[راهنمای کتاب، س 11، خرداد 1347، مقاله تلخیص تاب التاجي تأليف صابی، ترجمه احمد آرام، صص 8-28؛ طاوس یمانی 122؛ فرهنگ آثار ایرانی اسلامی 149/1؛ فهرس المخطوطات المصورة (معهد المخطوطات العربية) الجزء الثاني التاريخ 300/3؛ لغت نامه دهخدا، ماده «صابی»؛ معجم المؤلفين 124/1]
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 1010/1
آغاز: الحمدلله حمد الشاكرين وصلواته علی سید الاولين و الآخرين محمد و علی اهل بیته .. هذا ما انتزع من الكتاب المعروف بالتاجی في أخبار الدولة الديلمية الذي ألفه أبو اسحق ابراهیم بن هلال الكاتب الصابي و بین فیه فضيلة أهل الديلم علی م ن سواهم من أهل البلاد و حسن سیرتهم و دخولهم في الاسلام طوعة و انقیادهم لمن دعاهم من أهل البيت (ع)؛ انجام: تمت القصيدة قال في الأصل و هذا آخر ما انتها اليه ذکر من خرج من أهل البيت علیهم السلام في هذه الجهة في هذا الكتاب و الحمدلله وحده و صلواته علی سیدنا محمد و آله و سلامه، قال في الام و یلتو ذلك نبذة في ذکر من دعا بعدها ولاء الأئمة علیهم السلام قال
فیها بسم الله الرحمن الرحيم.
نسخه اصل: کتابخانه متوکلیه یمن، شماره 145 (شماره نسخه در جامع کبیر صنعا 1090)؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا، 16گ (1-16)، 23سطر [عکسی ف: 3-32]
al-muntaza‘ min kutub-il imām-il manṣūr
قاسمی، حمیدان بن یحیی، ق6 قمری
qāsemī, hamīdān ebn-e yahyā(- 12c)
بعضی از زیدیان که خود را از شیعیان امام منصور می دانند به مذهب اعتزال گرویده اند. مؤلف در این کتاب طی چهار فصل» این پندار را رد کرده و اعتزال را درست نمی داند. عناوین چهار فصل چنین است: 1. فیما استدل به من الاخبار الموافقة للکتاب و العترة؛ 2. في شبه حکاها عن المخالفين و أجاب عنها؛ 3. في اقوال في مدح العترة و ذم مخالفیهم؛ 4. في نقل اقوال فضلاء العترة في معنی ذلك.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 7404/2
آغاز: أما بعد حمدالله من نعم لاتحصی و محامد لاتستقصی و الصلاة علی خیر مبعوث إلى الورى و أول مبعوث من الثرى؛ انجام: قال الامام علیه السلام و هذا معنی قوی عندنا و به نقول و الله أعلم به.
خط: نسخ، کا: حسین بن قاسم بن حسین الداعي، تا: 1336ق؛ جلد: تیماج، 15گ (7پ -21ر)، اندازه: 17 × 25سم [ف: 19-201]
al-muntaẓam fī tārīx-il mulūk wa-l umam
ابن جوزی، عبدالرحمن بن علی، 508؟ – 597 قمری
ebn-e jawzī, ‘abd-or-rahmān ebn-e ‘alī (1115 - 1201)
کتاب معروفی است در تاریخ و سرگذشت دانشمندان و محدثان. مؤلف کتابش را به ترتیب سال ها تنظیم نموده و در اول هر سال وقایع مهم آن سال را ذکر نموده و بعد از آن اعیان وفات یافته در آن سال را به ترتیب حروف اسامی ذکر کرده است. او در ذکر شخصیت ها نوعا به جایگاه حدیثی و مشایخ و طرق نقل احادیث آنها پرداخته است. (علی صدرائی خوئی)
چاپ: هند، حیدرآباد، دائرة المعارف عثمانی، 1357 قمری، سربی، به اتهمام دائرة المعارف عثمانی؛ حیدر آباد، مطبعة دائرة المعارف العثمانية، 1357 و 1359ق.
[کشف الظنون 1850/2و 1851؛ میراث مشترک ایران و هند: 2: 324 و 2: 393]
شرح و حواشی:
1- مختصر المنتظم و ملتقط الملتزم؛ مصنفك، علی بن محمد (803-875)
نسخه از تاریخ سال 301 است تا سال 333 برابر با ص 121 - 339 ج 6 چاپ 1357 دکن و نسخه ما گزیده ای است از این کتاب و پاره ای از مطالب المنتظم در آن نیست؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 8 و 9؛ قطع: رحلی (ف: 2-84]
آغاز: و اما نسبته فهو علی بن ابی طالب بن عبدالمطلب بن هاشم بن عبد مناف بن قصی بن کلاب بن مرة؛ انجام: و اسحاق و علی و محمد و فاطمة تزوجها محمد بن ابراهیم بن محمد بن علی بن عبد الله بن عباس در شرح حال امیر مؤمنان علی علیه السلام تا امام صادق علیه السلام؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ مصحح، محشی؛ تملک: «شاهزاده علی قلی میرزا» به سال 1270 با مهر «الواثق بالله العلى عبده علی قلی» (مربع)؛ جلد: تیماج، 120گ، 19 سطر، اندازه: 15 × 25سم [محدث ارموی مخ: 3-1555]
آغاز: محمد بن الصباح قال حدثنا ابو الثناء؛ انجام: انه علی ما یشاء قدیر.
مشتملست بر ذکر وفیات اکابر سنه 367 تا 574ق که با ابراهیم بن محمد نصر آبادی نیشابوری آغاز و به عمار بن سلامه پایان می پذیرد، و برابر با چهار جلد آخر نسخه مطبوع و قدری کمتر است، یعنی از صفحه 88 جلد هفتم تا پایان جلد دهم؛ خط: نسخ، کا: محمد بن سلطان محمد شریف، تا: 8 رجب 1092ق، مجدول؛ واقف: نایینی؛ جلد: ساغری، 298گ، 23سطر (12 × 21)، اندازه: 19/8 × 29/5 سم [ف: 7-174]
از سال 368 است تا 570( جلد 5 تا 10)؛ خط: نسخ، کا: شهمیرزادی، آقا بابا بن محمد مهدی، تا: سه شنبه 15 محرم 1285ق؛ تملک: اعتضاد السلطنه در 1285؛ واقف: سپهسالار، 1297ق؛ جلد: تیماج، 212 گ، 30 سطر (14 × 26)، اندازه: 22/5-37سم [ف: 5-664]
آغاز: الحمدلله الذي سبق الازمان و ابتدعها و الأكوان و اخترعها و الجواهر و جمعها و الاجسام و صنعها. آغاز: ... تلوح ثم فعل بالثانی مثل ذلك فلما رأى صبرهم علی ما فعل بهم و حفظهم لدینهم
نسخه اصل: کتابخانه بین المللي پاریس- فرانسه 5903. از حوادث سال 175 تا 202؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ نسخه قدیمی؛ 307ص [عکسی ف: 2-150]
نسخه اصل: کتابخانه احمد ثالث - ترکیه 3075 م. جلد چهارم از باب خلافت یزید بن عبد الملك تا حوادث سال 197؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ نسخ قدیمی، مصحح، دارای لوح زیبا؛ از موقوفات سلطان محمود خان خادم حرمین شریفین؛ 526ص [عکسی ف: 4-132]
muntaqilat-uṭṭālibīya = al-muntaqila fī ‘ilm-in nasab
طباطبائی، ابراهیم بن ناصر، ق 5 قمری
tabātabā’ī, ebrāhīm ebn-e nāser(- 11c)
انساب آل طالبیان است که در پی کشور گشایی ها، به اکناف جهان پراکنده شده اند، بر حسب الفبايي در نام شهرها، هر حرف در یک «باب» و سربندهای کوچکتر «ذکر». برای نشانی: «باب الجيم، هذه اسماء البلدان و المواطن التي انتقل اليها الطالبيون. في هذا الباب، حرف جده، جذوع، جحفه، جنبلا، جزیره ... جندیسابور ... جیلان. جرجان، جرمغان، جوزجان. حرف جده. ذکر من ورد جده من ولد الحسن بن علی بن ابیطالب».
در این کتاب آمده است: «و رد الرى امام السيدة ام فخر الدولة و صار نقیب الغرباء من جهة مانكدیم النقيب نقیبیه من محمد بن ابی عبدالله و حده و من المرتضي و حده و منه في رجلین القاسم و امیر کارایتها بالری في سنة تسع و خمسین و اربعمائة» و القاسم بن المرتضى هذا هو صدیقی ادام الله تمکینه ... قال شیخی الكيا الاجل السيد الامام النسابة المرشد زین الشرف ابوالحسین یحیی بن الحسين أدام الله نعمته» و «وجدت بخط الكيا الاجل السيد النسابة المرشد بالله زین الشرف ادام الله علوه» و «قال الشيخ الكيا الأجل السيد الامام النسابة المرشد بالله زین الشرف ابو الحسين یحیی بن الحسين أدام الله نعمته» و «و عن السيد الامام الاجل النسابة شیخ الشرف ابی حرب محمد بن المحسن: ابو العباس احمد بن الحسن الا عور هذا کان بالكوفة و مات بطبرستان سنة احدی وستین وستمائة و انقرض نسبه». در عمدة الطالب جلالی (ص 153 چاپ سنگ 1318 بمبئی) از این کتاب و مؤلف آن با عنوان «مصنف کتاب المنتقلة» یاد گشته است.
مؤلف شاگرد کیا زین الشرف المرشد بالله ابوالحسن یحیی بن حسین بن اسمعیل حسینی نسابه بوده و گویا کتاب را در بود او آغاز کرده و پس از مرگ او هم بدان می پرداخته است. در آن نقل شده از ابن ابی جعفر شریف شیخ الشرف ابو الحسن محمد بن ابی جعفر محمد حسینی عبیدلی نسابه (-435ق) نگارنده تهذیب الانساب و نهاية الأعقاب (الذريعة 4: 508) و الانتصار البني فاطمة الأبرار (عمدة الطالب تیموری)، ابن الدينوري حسینی نسابه، شیخ الشرف سید ابو حرب محمد بن محسن حسینی نسابه، شریف نسابه ابو عبدالله حسین بن طباطبای بغدادی صاحب کتاب النسب المبسوط استاد ابوالحسن عمری (عمدة الطالب تیموری)، شریف ابوالحسن علی بن محمد العمري ابن الصوفي، سید ابو الغنائم عبدالله بن حسین حسینی دمشقی زیدی نسابه نگارنده کتاب آل الرسول، سید ابی جعفر محمد بن قاسم بن جعفر بن محمد صوفی طالقانی نسابه، ابوالحسین محمد بن قاسم تمیمی نسابه، ابونصر سهل بن عبدالله بن داود بخاری نسابه، شبل تکین نسابه، نیز از کتاب المعقبين ساخته ابن خداع أبي القاسم حسین بن جعفر احوال بن حسین بن جعفر بن احمد بن محمد بن اسمعیل نسابه مصری. در این رساله روشن شده که چگونه سادات و خاندان هاشم به شهرهای اسلامی رفته و در آنجاها مانده اند. این اثر به ترتیب حروف تهجی شهرها مرتب است. در آن از «النسب المبسوط» یاد گردیده است. در برگ پایان نام «منتقلة الطالبية» افزوده است. در الذريعه (23/4) کتابی بدان نام نشان داده شده که با نشانی های نسخه جور است و همانجا نام نگارنده به نقل از «جنة النعيم» سید ابو اسماعیل ابراهیم بن عبدالله بن حسن بن علی الشاعر یاد شده است.
آغاز: بسمله. الحمدلله الذي انطق خلقه بالحجج و هداهم الى اوضح المنهج ... ثم انی لما رأيت بنی اعمام ارباب الطالبية ... تفرقوا في البلاد ... و ککل من تورد منهم اصفهان و ادعی انه من الطالبية و سالته عن نسبه اورد نسبته صحيحة.
انجام: باليمامة محمد بن الحسن ... بن علی بن ابی طالب ع و السلام علی من اتبع الهدي: ما رایت في ذکر المعقبين من الطالبيين.
[الذريعه 23: 4-5؛ عمدة الطالب جنة النعيم 213 و 498؛ جامع الانساب روضاتی ص 71 چاپ 1376ق؛ عمدة الطالب جلالی چاپ 1318 بمبئی ص 153؛ جنة النعيم محمد باقر بن آخوند ملا محمد اسماعیل کجوری چاپ سنگی 1293 ق تهران ص 212 و 498؛ حواشی النقض ص 407 و 461؛ یادداشتهای قزوینی 192: 6]
آغاز: الأرض فیه مبهما لحقت الشام بباب الشين ... باب الالف هذه اسماء البلدان و المواطن ... في هذا الكتاب و قد انتقل اليه الطالبيون. اندلس؛ انجام: برابر
کاتب: محمود بن صدر الدين بن سیفال داروغه، تا: 140ق؛ افتادگی: آغاز؛ محشی [ف: 23-572]
تهران؛ دائرة المعارف؛ شماره نسخه: 375/3 -عکسی
نسخه اصل: همان نسخه بالا[عکسی ف: 2-267]
تهران؛ ادبیات، شماره نسخه: 22/2 عکسی حکمت
نسخه اصل: همان نسخه بالا[ف: 2-36]
تهران؛ دانشگاه، شماره نسخه: 1715- ف
نسخه اصل: همان نسخه بالا[فیلمها ف: 1-390]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: شریف، ابوالقاسم، تا: 1258ق؛ درهامش صفحه ای که در آن از «فرزاد» یاد شده، اعتضاد السلطنه می نویسد که این روستا همان «فرح زاد» تهرانست که اکنون از آن من است؛ 155ص (2-156) [ف: 5-664]
قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 582/3
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 2-172]
خط: نسخ، کا: قزوینی آشوری، محمد بن محمد قلی، تا: 1303ق [ف: 6-476]
4.تهران؛ لغت نامه دهخدا؛ شماره نسخه: 198
این عکس از «آمل» است تا «یمامه» (ص 70-202) و بخش نخستین نسخه را ندارد؛ بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز [نشریه: 3-58]
المنتقلة في علم النسب - منتقلة الطالبية
al-muntaqīyāt-us sunnīyat-is sanīya
طرینی، عبدالجواد بن ابراهیم، - 1073 قمری
tarīnī, ‘abd-ol-javād ebn-e ebrāhīm(- 1663
پاسخ سؤالي است در دراية الحديث که اگر حدیثی موضوع باشد و حفاظ حدیث به آن وضع اشاره کرده باشند آیا روایت آن برای کسی که علم یا ظن بدان وضع دارد حرام است یا خیر؟ و همچنین پاسخ به برخی سؤالات دیگر در همین موضوع.
[هدية العارفين501/1 ؛ ایضاح المكنون 569/1؛ معجم المؤلفين84/5]
قم: مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 1965
آغاز: الحمدلله الذي جعل الحمدله فلا ینبغی الا له الحمد لله و أشهد أن لا اله الا الله وحده لا شریك له شهادة مخلص ما غیر الحق ولا بدله
نسخه اصل: کتابخانه کاشف الغطاء- نجف اشرف؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11، در عصر مؤلف؛ 35ص [عکسی ف: 5-423]
muntaqa-l āmāl fī qawā‘id-i ‘ilm-ir rijāl
استر آبادی، علی بن محمد جعفر، 1242 - 1315 قمری
estarābādī, ‘alī ebn-e mohammad ja‘far (1827 - 1898)
کسانی که به کتاب های رجال مراجعه می کنند، با اصطلاحات و مشکلاتی مواجه می شوند که فهم و حل آنها ضروری است تا بتوانند كاملاً استفاده کنند. این کتاب برای رفع نیازهای مذکور در سه بخش تنظیم شده که به عنوان سه کتاب در رجال و حدیث و درایه تأليف شده و هر کدام دارای چند باب می باشد. در نسخه حاضر چهار باب از کتاب اول آمده و ناتمام است.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 2/ 3090
آغاز: أحمد اللهم علی آلائك و صل علی اولیائك و امنائك و تابع اللهم بیننا و بینهم في یوم لقائك؛ انجام: أو کانت مسطورة في کتاب المشتركات و علیه أوله التكلان
خط: نسخ، کاتب = مؤلف، بی تا؛ مصحح؛ جلد: تیماج، 37گ (33پ -69پ)، اندازه: 10/5 × 15 سم [ف: 8-314]
muntaqa-l jumān fi-l aḥādīṯ-iṣṣiḥāḥ wa-l ḥisān
عاملی، حسن بن زین الدين، 959 – 1011 قمری
‘āmelī, hasan ebn-e zayn-od-dīn (1552 - 1603)
تاریخ تأليف: کتاب حج در جمعه 26 شعبان 1006ق؛ محل تأليف: دمشق
مؤلف، از اعاظم و ارکان علمی امامیه است که بنا به نوشته برخی او تنها حدیث صحیح و حسن را حجت دانسته و سایر احادیث را قابل عمل ندانسته و به همین منظور این کتاب را تأليف نموده است. دانشمندان و محدثان اسلامی براین باورند که نامبرده درباره احادیث روش بسیار سخت و محتاطانه ای را برگزیده که فساد و زیان آن خیلی بیشتر از مصلحت آن است زیرا لازمه آن عمل به برخی از احکام شرعیه و معطل بودن غالب احکام خواهد بود (امل الآمل 57/1: ريحانة الادب 391/3 ؛ اعیان الشيعه 92/5؛ الذريعه 6/23). یاد آوری می شود وی در این تأليف از دو رمز «بصحی» و «بصحر» که اولی نشانه «ما یرویه العدل المنصوص علیه بالتوثیق بشهادة ثقتین عدلین» و دومی علامت «الصحيح علی المشهور» است استفاده کرده است. کتاب مشتمل بر مقدمه است که حاوی دوازده فایده رجالی و نیز شامل کتب: طهارت، صلات، زکات وخمس، صیام و حج می باشد و سایر کتب آنگونه ای که از شواهد پیداست تدوین نگردیده برخی از فوائد دوازده گانه آن بدین شرح است: 1. في معنی الاقسام الاربعة للحدیث؛ 2. في عدم الاكتفاء بتزكية العدل الواحد؛ 3. في اختلاف مسلك المشايخ الثلاثة في ذکر السند؛ 4. في ذکر مشایخه بالاجازة؛ 5. بیان طریق الشيخ في کتابه الى اکثر من روی عنهم معلقا: 6. بیان كلية للتمیز بین المشتركات؛ 11. في اصحاب عدة الكليني؛ 12. محمد بن اسماعیل المصدر به في بعض اسانید الكافي. (براتعلی غلامی مقدم)
آغاز: الحمد لله الذي نطقت بحدیث وجوب وجوده و أزليته ... اما بعد، فهذا ... أجمعنا علی أن نوردفیه بتوفیق الله تعالی ما تبین لنا انتظامه في سلك الاتصاف باحد الوصفين في الجملة من الاخبار ...
چاپ: قم، 1362ش، انتشارات جامعه مدرسین، تحقیق علی اکبر غفاری؛ اصفهان، جاوید، تحقیق یدالله رحیمیان دستجردی، 1383 ق.
[الذريعة 5/23 -8؛ معجم المطبوعات، رفاعی ص 318؛ ريحانة الأدب 1393/3؛ روضات الجنات ص 180؛ دنا 10: 120-118 (63 نسخه)]
شرح و حواشی:
1- الفوائد الاثني عشر الرجالية = الفوائد الرجالية؛ عاملی، حسن بن زین الدين (959-1011)
2- هداية المحدثين الى طريقة المحمديين = مشترکات الرجال = شرح جامع المقال؛ کاظمی، محمد امین بن محمد علی (-1088)
3- حاشية هداية المحدثين الى طریق المحمدين؛ کاظمی، محمد امین بن محمد علی (-1088)
آغاز: برابر؛ کتاب الصلوة: بسمله کتاب الصلوة باب تفصیل فرائض اليوم و الليلة و الترغيب في اقامتها بحدودها والمحافظة علیها و ترهیب المضيع لها و المتسخف بها؛ انجام: کتاب الطهارة: کیف غفل عن اتحاد الوقت في الصورتين مع وضوحه في الخبر حتی احتمل فیه ما ذکر ؛ کتاب صلوة: یا خیر المسؤلين و یا خیر المعطين ارزقنی و ارزق عیالی من فضلك فإنك ذولفضل العظيم. تم کتاب الصلوة من کتاب ... و فرغ منه مؤلفه ... سحر ليلة الثلاثا الثانيه من شهر ربیع الثاني سنه اربع بحمد الألف من الهجرة النبوية حامداً الله سبحانه ... فنعم المولي و نعم المعين
مشتمل بر کتاب طهارة و صلوة؛ خط: نسخ تحریری، کاتب = مؤلف، تا: قرن 11؛ دارای خط خوردگی بسیار و ظاهرا به دست مؤلف صورت پذیرفته، نسخه شماره 623 همین مجموعه طباطبایی مجلد دوم این کتاب و تتمه نسخه حاضر است؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج مذهب، 203، 26-24سطر، اندازه: 15 × 26سم [ف: 24- 321]
آغاز: برابر
انجام: یا خیر المسئولين و یا المعطين ارزقنی و ارزق عیالی من فضلك فانك ذوالفضل العظيم، تم کتاب الصلوة من کتاب منتقی الجمان في الأحاديث الصحاح و الحسان و الحمد لله وحده.
نسخه ای بسیار نفیس که به فاصله چهارده روز بعد از تأليف کتاب از روی نسخه اصل، به خط مؤلف کتابت شده؛ خط: نسخ، کا: نجیب الدين علی بن محمد بن مکی، تا: 16 ربیع الاول 1004ق؛ مصحح، با عبارت «انتهت بمن الله و حمده مقابلته من اصله المكتوب منه علی یدی کاتبه» و «ثم سماعاً ایده الله تعالی» و «ثم بلغ قرائة أيده الله و منه زید مجده»، دارای سر لوح؛ تملک: نجیب الدين علی بن محمد، محمد صالح» با مهر «محمد صالح العباد» (بیضی) به تاریخ چهارم جمادی الاول 999ق؛ مهر: عبده محمد، و الله ... من خلقه و عصمتی» (بیضی)، «یا ارفع من کل رفیع 1107 ه» (مربع)؛ کاغذ: شرقی، جلد: تیماج مذهب، 235گ (2ر -236ر)، 25 سطر (9/5 × 19)، اندازه: 15/5 × 26سم[ف: 33-105] و [میراث شهاب: س 9ش 2-25]
آغاز: برابر؛ انجام: انما أمر الناس ان یا تواهذه الأحجار فیطوفوابها ... و یعرضوا علینا نصرهم. الحمد الله رب العالمين.
خط: نسخ، کا: محمد صالح ابن جمال الدين، تا: 4 ربیع الاول 1005ق، جا: شیراز؛ دارای سرلوح، مجدول؛ کاغذ: سپاهانی، 266گ، 26 سطر (9 × 28)، اندازه: 16/5 × 38سم [ف: 12-166]
فقط کتاب طهارت؛ خط: نسخ، کا: موسی بن علی بن محمد بن علی اللحام، تا: سه شنبه 20 رجب 1007ق؛ تملک: محمد الحر(شیخ حر عاملی) با مهر «العبد محمد بن الحسن الحر» (بیضی)، علی بن عباس بن محمد رضا قمی محدث زاده به تاریخ شوال 1390؛ 212گ، 19 سطر، اندازه: 14/5 × 21سم [ف: 4-54]
آغاز: بسمله کتاب الصلوة باب فرائض اليوم و الليله و الترغيب في اقامتها؛ انجام: یا خیر المسئولين و یاخیر المعطين ... فانك ذوالفضل العظيم.
تمام کتاب صلوة؛ خط: نسخ، کا: محمد بن حسن (فرزند فاضل مؤلف)، تا: چهارشنبه 12 ربیع الثاني 1010ق؛ ارسالی دانشگاه علوم اسلامی رضوی در مهر 1368؛ جلد: تیماج مذهب، 146گ، 25 سطر، اندازه: 15/6 × 27سم [ف: 14-544]
آغاز: برابر؛ انجام: تم کتاب الصلاة ... حامداً لله سبحانه مصلياً علی النبي و آله متوسلا بهم اليه جل جلاله ...
خط: نستعلیق، کا: نجیب الدين بن محمد بن مکی عاملی (کتاب طهارت) و ابوطالب بن کنعان تبریزی انصاری(کتاب صلاة)، تا: رمضان 1011ق، جا: بغداد؛ کتاب طهارت از روی خط مؤلف، کتاب صلاة از روی نسخه ای که از نسخه مصنف نوشته شده و مصنف آنرا مقابله کرده، مصحح، با علامت بلاغ، اجازه ای که نجیب الدين علی بن محمد بن مکی بن عیسی بن حسن عیسی الشامي العاملي الجبيلي (کاتب قسمت اول کتاب) به جهت ابو طالب بن کنعان تبریزی (کاتب قسمت دوم کتاب) به تاریخ شنبه دوم شوال1011 نوشته؛ جلد: تیماج، 231 گ، اندازه: 18 × 26سم [ف: 3-352]
آغاز: برابر انجام: و ارزق من فضلك فانك ذوالفضل العظيم. تم کتاب الصلوة من کتاب ... و الحمدلله ... ارحم الراحمين.
خط: نسخ، کا: زین الدين بن علاء الدين دزفولی مشهور به عباس مطلبی، تا: 1012 ق، برای شیخ تقی نقی مؤتمن شیخ صالح بن حسن؛ مصحح، محشی با نشان «منه دام ظله»، با امضای قرائت به این عبارت: «بلغ قراءة ایده الله تعالی»، از روی نسخه مؤلف کتابت شده؛ تملک: عیسی بن محمد جزائری ساکن نجف اشرف با مهر «بنده آل محمد عیسی بن محمد» (بیضی)، محمدرضا بن محمد صفی حسین کاشانی که کتاب را سید کامل امیر ابوالقاسم به او بخشیده با مهر «المتوكل علی الله الغني محمدرضا الحسيني» (مستطیل)؛ جلد: تیماج مذهب، 624، 17 سطر، اندازه: 20 × 29/5سم [ف: 45-95]
آغاز: أخبارنا المروية في کتبنا معلومة مقطوع علی صحتها اما بالتواتر من طرق الاشاعة ...
خط: نسخ، کا: بدر الدين بن احمد بن ادریس حسینی عاملی
انصاری، تا: 25 رمضان 1017ق، جا: مکه مکرمه؛ افتادگی: آغاز؛ از روی خط فرزند مصنف (پایان کتاب الطهارة)، مصحح، با علامت بلاغ، مقابله کتاب طهارت از روی نسخه تصحیح شده مؤلف در ماه ذیقعده 1147 پایان یافته، و نیز مقابله کتاب را حسین بن محمد ابراهیم حسینی (میر حسینا قزوینی) با نسخه خط مؤلف روز یکشنبه اواسط جمادی الاول 1955 به پایان برده؛ جلد: تیماج، 203گ، 31سطر، اندازه: 21 × 30سم [ف: 14-63]
انجام: قال النبي ثم سلموا علی و سألوني عن اخی فقلت هو في الارض اتعرفونه قالوا و کیف لانعرفه و قد یحج البيت
خط: نسخ، بی کا، تا: 25 رمضان 1017ق، جا: مکه مکرمه؛ افتادگی: انجام؛ واقف: محمد سمیع بیك خان بن ملك حسین بن محمد بن محمد تقی اردکانی، 1146؛ 332، 17 سطر، اندازه: 19 × 25/5سم [ف: 2-75]
آغاز: من عدد شعر معزی کلب و یقول الله عزوجل ملیکته إلى السماء الدنيا و الى الارض بمكة؛ انجام: فیطوفوا بما ثم يأتونا فیحیرونا بولایتهم و یعرضوا علینا نصرهم.
کتاب الاعتكاف تا پایان کتاب الحج؛ خط: نسخ، کا: حاجی بن محمد توبلی کتکانی اوالی بحرانی از روی نسخه بدر الدين بن احمد ادریس عاملی انصاری حسینی، تا: جمعه 7 شوال 1018ق، جا: مکه مکرمه؛ افتادگی: آغاز؛ در خدمت فرزند مؤلف ابی جعفر محمد بن حسن و از روی نسخه اصل، مصحح، محشی ظاهراً به خط فرزند مؤلف؛ جلد: تیماج، 85گ، 29 سطر، اندازه: 20/5 × 30 [ محدث ارموی مخ: 3-1554]
آغاز: برابر؛ انجام: ارزقنی و ارزق عیالی من فضلك فانك ذو الفضل العظيم تم کتاب الصلوة ... فرغ منه مؤلفه ... سنة اربع بعد الالف و الحمدلله رب العالمين
از ابتدا تا پایان کتاب صلات؛ خط: نسخ، کا: محمد بن علی بن ثابت، تا: 7 رجب 1021ق؛ منقول از نسخه ای که بر مؤلف قرائت شده و صورت انهاء قرائت آن نسخه به (تاریخ 23 ربیع الثاني 1007)؛ مهر: محمد بن الحسن بهاء الدين اصفهانی «لك البهاء کله»، محمد جواد حسینی حسنی « یا جواد لا یبخل علی عبده ابی محمد» (بیضوی)؛ اهدایی: رهبری، اردیبهشت 1386 کاغذ: ، جلد: میشن، 247گ، 21 سطر، اندازه: 14 × 20/5سم [اهدائی رهبر: 2 اخبار 2-733]
آغاز: برابر انجام: تم کتاب الصلوة من کتاب منتقی الجمان ... بلطفه و رأفته و اوزعه شکر نعمته سحر ليلة الثلثا الثانية ... فنعم المولي و نعم المعين.
طهارت و صلات؛ خط: نسخ، کا: ناصر ابن جماز حسینی نجفی، تا: دوشنبه 7شوال 1026ق، جان: اصفهان؛ مهر: «محمود بن علینقی الحسني الحسيني الطباطبائي 1225» (بیضی)، «المجتبى الطباطبائي» (بیضی)، «ضیاء الدين محمد الحسيني 1184» (چهار گوش)، «احمد بن محمد الحسيني» (چهار گوش)؛ جلد: تیماج، 264گ، 25 سطر (9 × 20)، اندازه: 16 × 27سم [ف: 51-135]
جلد دوم؛ خط: نسخ، کا: محمد بن حسن خوراسکانی، تا: 26 رمضان 1027ق؛ تملک: سید حسین بن حیدر حسینی کرکی عاملی که نسخه را به تاریخ اواخر ذیقعده 1036 به مولانا نظام الدين تستری بخشیده؛ جلد: تیماج، 313گ، 19 سطر، اندازه: 17 × 26سم [ف: 10 × 162]
آغاز: اطلاق الصحة علی طریق الشيخ الى ابن ابی عمیر نظیر اطلاقها في الخلاصة علی الطريق الى الجماعة المجهولين؛ انجام: فیطوفوا بها ثم يأتونا فیخبرونا بولایتهم ویعرضوا علینا نصرهم ...
خط: نسخ، کا: عبدالله بن ربیع حویزاوی، تا: سلخ شعبان 1031ق؛ افتادگی: آغاز؛ مصحح، محشی؛ جلد: تیماج، 413گ، 17سطر، اندازه: 19 × 25/5سم [محدث ارموی مخ: 3-1554]
آغاز: برابر؛ انجام: فانك ذوالفضل العظيم. تم کتاب الصلوة من کتاب منتقی الجمان في الأحاديث الصحاح و الحسان ... و فرغ منه مؤلفه ... حسن بن زین الدين بن علی العاملي ... سحر ليلة الثلثا الثانية من شهر ربیع الثاني سنة اربع بعد الألف ... مصلیا علی النبي و آله متوسط بهم اليه ... في الإمداد بالتوفیق لا کمال هذا الكتاب و العانة علی الأمور الصعاب فنعم المولي و نعم المعين (هذه صورة خطه مؤلفه قدس الله روحه و نور ضریحه علی ید اقل عباد الله ... صقر بن فضل السهلاني الجوازري و کان ذلك ضحوة یوم السبت سلخ شهر جمادی الاول سنة ثلثة و ثلثین و الف و قد کتبته لاستادی و نور بصری الشيخ الفاضل ... الشيخ بهاء الدين العاملي عامله الله بلطفه الخفي بمحمد و علی).
دارای دیباچه و طهارة و صلوة؛ خط: نسخ خوش، کا: سهلانی جوازری، صقر بن فضل، تا: شنبه پایان جمادی الاول 1033ق، برای شیخ بهائی؛ محشی با نشان «منه رحمه الله» و «منه قدس سره) ؛ مهر: «تفتیش شد سنه 1311»، «محمد ناطق»؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: تیماج مذهب، 251گ، 21سطر (11 × 16)، اندازه: 19 × 26سم [ف: 5-1579]
از کتاب زكاة تا حج؛ خط: نسخ، کا: محمد بن حاجی نظری، تا: جمعه 9 ربیع الثاني 1040ق؛ مصحح، مقابله شده توسط محمد معصوم بن معز الدين محمد اردستانی؛ تملک: محمد تقی بن محمد بن حسین شریف به تاریخ 1288 با مهر «محمد تقی» (بیضی)، محمد شریف بن محمد قائمی مازندرانی به تاریخ 1055 در اصفهان؛ 167گ، 23 سطر، اندازه: 20 × 26سم [ف: 15-347]
آغاز: أما بعد فهذا کتاب منتفی الجمان في الأحاديث الصحاح و الحسان أجمعنا علی أن نورد فیه بتوفیق الله تعالی؛ انجام: حامد لله سبحانه مصلية علی النبي و آله متوسط بهم اليه جل جلاله في الإمداد بالتوفیق لاکمال هذا الكتاب و الاعانة علی الأمور الصعاب فنعم المولي و نعم المعين.
شامل کتاب طهارت و صلاة و فاقد خطبه است؛ خط: نسخ و نستعلیق، کا: محمد فرزند حاجی سطری، تا: دوشنبه 3 صفر 1040ق؛ مصحح، با عبارت «بلغ مقابلة» مقابله شده، محشی با نشان «منه رحمه الله»؛ مهر: «حیدر بنده آل علی»؛ 217گ (112-328)، 23 سطر (12×18/5)، اندازه: 26×17/5سم [ف: 30-182]
آغاز: بسمله، محمد بن یعقوب الكليني رضی الله عنه عن محمد بن یحیی؛ انجام: فیخبرونا بولایتهم و یعرضوا علینا نصرهم ... وعترته الطيبين الطاهرين.
از صلوة تا پایان حج ختم، لکن از ابتدای حج دو سوم آن ساقط و مصدر به 10 ورق از استبصار شیخ طوسی و مذیل به مختلف الشيعه تأليف علامه حلی می باشد و نیز کاتب صورت خط مؤلف را اشتباها سنه 1040نوشته؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1040ق؛ واقف: علی اصغر احمدئی، 1365؛ جلد: تیماج، 313گ، 21 سطر، اندازه: 21×30/6سم [ف: 14-543]
آغاز: برابر؛ انجام: فیخبرونا بولایتهم و یعرضوا علینا نصرهم ... و عترته الطيبين الطاهرين.
خط: نسخ خوش، کا: محمد امیر بن علی طبسی، تا: 1 جمادی الثاني 1045ق؛ محشی غالبا با رمز «منه»؛ جلد: تیماج، 196گ، 32سطر، اندازه: 39×26سم [ف: 14-542]
آغاز: الاتصاف باحد الصفيتن في جملة من الاخبار و المتضمنة للاحکام الشرعية؛ انجام: فیطوقوا بها ثم يأتونا فیخبرونا بولایتهم و یعرضوا علینا نصرهم.
خط: نسخ خوش، کان ابن عبدالغالب علی، تا: جمادی الثاني 1047ق؛ افتادگی: آغاز؛ 899ص، 19سطر (21×11)، اندازه: 21×30سم [عکسی ف: 1-380]
آغاز: برابر؛ انجام: محمد بن یعقوب عن علی بن ابراهیم عن ابیه عن ابن ابی عمیر ... ثم يأتونا فیخبرونا بولایتهم و یعرضوا علینا نصرهم. تم کتاب الحج از «کتاب الطهارة» تا «کتاب الحج» و در پایان نسخه تاریخ اتمام کتاب حج، روز جمعه 26 شعبان 1006 در دمشق، ذکر شده؛ خط: نسخ زیبا، کا: محمد بن محمد الجزايري، تا: 1048ق؛ مصحح، مقابله شده، در آخر نسخه دستخط مؤلف آمده و ظاهرا مقابله و تصحیح توسط مؤلف انجام شده؛ خرید این نسخه توسط محمد علی الطبيب از آقا علی کتاب فروش در 1138؛ مهر: «لا اله الا الله الملك الحق المبين محمد علی 1130» (مربع)، محمد مسیح بن محمد امین «عبده محمد مسیح بن محمد امین الحسنى الحسيني 1033» (مدور)، «لا اله الا الله الملك الحق المبين محمد جعفر الحسيني» (مربع)، «عبده محمد جعفر بن محمد حسین» (بیضوی)، «غیاث الدين جعفر بن محمد حسینی 1230» (مربع)، «یا ابراهیم 1237» (مربع)؛ جلد: تیماج، 357گ، 27 سطر، اندازه: 19×30سم[ف: 1-19]
آغاز: پس از خطبه: کتاب الزكوة و الخمس و فعل المعروف باب فرض الزكوة صحی محمد بن یعقوب الكليني؛ انجام: قال قال عشر ذی الحجة و ایام
قطعه ای از کتاب است، صفحاتی بی ترتیب، از باب زكوة و خمس و حج را دارد؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا، افتادگی: وسط وانجام؛ یادداشتی از شیخ حسین بن عبدالصمد عاملی (برادرزاده شیخ بهایی) مورخ دهم جمادی الثاني 1048؛ واقف: شیخ بهایی؛ جلد: مقوا، 21گ، 25 سطر، اندازه: 25×17سم [ف: 3135]
جلد دوم؛ خط: نسخ، کا: حسین بن شریف تبریزی متخلص به صانع، تا: شنبه 21 جمادی الثاني 1051ق، جا: عباس آباد اصفهان؛ مصحح، با اصل مقابله شده به تاریخ اواخر محرم 1056؛ تملک: جمال الدين محمد بن حسین خونساری، محمد مؤمن بن جمال الدين؛ 264گ، 21 سطر، اندازه: 25×17سم [ف: 6-162]
جزء اول کتاب و تا پایان کتاب الصلاة؛ خط: نسخ، کا: محمد حسین بن شریفا تبریزی متخلص به صانع، تا: سه شنبه 10 صفر 1051ق، جا: عباس آباد اصفهان؛ 312گ، 21 سطر، اندازه: 25/5×17سم [ف: 1-184]
آغاز: او بامارة وعلامة دلت علی صحتها وصدق روایتها فهی موجبة للعلم
از ابتداء کتاب تا آخر کتاب حج؛ خط: نسخ، کا: علی بن ابراهیم بن عبدالحسین، تا: 1060ق؛ افتادگی: آغاز؛ مصحح، محشی از مؤلف؛ واقف: سپهسالار؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: چرمی، 303ص، 27 سطر، اندازه: 20×29/5سم [ف: 1-323]
آغاز: برابر؛ انجام: عن زراره عن أبي جعفر (علیه السلام) قال انما أمر الناس أن يأتوا هذه الأحجار فیطوفوا بهایم يأتونا فتخیدو ثا بولایتهم فیعرضوا علینا نصرهم ...
خط: نسخ، بی کا، تا: 1060-1033ق؛ مجدول و مذهب؛ 433ص (411+22)، 21 سطر، اندازه: 28×18/5سم [ف: 3-1326]
خط: نسخ، کا: حسین بن عبد السيد بن خليفة بن منصور بن احمد الجزايري، تا: 16 ربیع الاول 1067ق؛ محشی با نشان «منه دام ظله»
و «سید نورالدین دام ظله»، در پایان آمده که وی نسخه را خوانده و تحقیق نموده، جز او با آنهاء قراءت نورالدین ابن ابی الحسن حسینی موسوی عاملی در مکه در پایان روز پنج شنبه آغاز جمادی الأول گویا برای کاتب، مقابله شده؛ تملک: سید نعمت الله حسینی جزایری، حسین بن عبدالله بن خلیفه احمد بن منصور جزایری؛ 137گ، 20سطر (17×12)، اندازه: 31×21سم [ف: 2-187]
کتاب طهارت و صلاة؛ خط: نسخ، بی کا، تا: صفر 1071ق؛ مصحح، محشی از مؤلف، مقابله کتاب ار حیدر علی بن میرزا محمد شیروانی از روی نسخه مؤلف؛ تملک: ملا محمد باقر علامه مجلسی، حسین بن عباس بلاغی، احمد بن لطفعلی تبریزی با مهر «و مبشرا برسول يأتي من بعدی اسمه احمد» (مربع)؛ جلد: تیماج، 185گ، 23 سطر، اندازه: 18/5×24/5سم [ف: 19-33]
خط: نسخ، کا: حسینی نجفی نیشابوری، کمال الدين حسن، تا: پنج شنبه 26 ربیع الثاني 1072ق، با بلاغ سماع؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج مذهب، 19 سطر (12×17)، اندازه: 26×20سم [ف: 345-16]
آغاز: بسمله. کتاب الصلوة باب تفصیل فرایض اليوم و الليلة و الترغيب في اقامتها؛ انجام: فقال لا يأتي امرأته لیلا ولا نهارة ... تم کتاب الصيام و الاعتكاف
شامل کتاب صلات و زکات و صوم؛ خط: نسخ، بی کا، تا: 1073ق؛ اهدایی: رهبری، بهمن 1383؛ جلد: تیماج، 265گ، 21سطر، اندازه: 26×14سم [اهدائی رهبر: 2 اخبار 2-734]
آغاز: باسناده عن احمد بن محمد بن عیسی ... سالته عما فرض الله من الصلاة فقال: خمس صلوات
از اوایل کتاب صلاة تا آخر حج؛ خط: نسخ، کا: طالقانی، ابراهیم بن محمد قاسم، تا: سه شنبه 18 محرم 1073ق؛ افتادگی: آغاز؛ جلد: تیماج، 403گ، 21 سطر [جنگ: 1-500]
خط: نسخ، کا: علی رضا بن محمد نصیر، تا اواخر ذیقعده 1078ق؛ افتادگی: آغاز؛ مصحح؛ تملک: عبدالمطلب بن محمد، عبداللطیف امامی به تاریخ 1151، محمد ابراهیم المرزي؟ در شیراز؛ 416گ، 25 سطر، اندازه: 30×17سم [ف: 5-284]
بی کا، تا: 1078ق [نشریه: 7-542]
از آغاز کتاب تا پایان کتاب الحج؛ خط: نسخ، بی کا، تا: شنبه 22 ربیع الثاني 1079ق؛ مصحح؛ تملک: سید محمد اردبیلی به سال 1349ق، محمد تقی و محمد و عبد الوهاب فرزندان محمدعلی مشهور به ملاصفیه؛ یادداشت رجالی مفصلی در تعیین محمد بن اسماعیل به نقل از فوائد سید عبدالله بن نورالدین بن نعمت الله جزائری؛ جلد: تیماج، 346گ، 26 سطر، اندازه: 18×28/5سم [ف: 130-28]
آغاز: برابر؛ انجام: و یعرضوا علینا نصرهم تم الكتاب الحج ... الف الف تحیه خط: نسخ، بی کا، تا: 1084ق [الفبائي: -557]
آغاز: بسملة، الحمدلله رب العالمين، کتاب الزكاة والخمس الصدقة و المعروف، باب فرض الزكاة صحی محمد بن یعقوب الكليني رضی الله عنه عن عدة من أصحابنا عن احمد بن محمد عن الحسين بن سعید ... عن أبي عبدالله علیه السلام قال: إن الله عزوجلفرض الزكاة کما فرض الصلاة؛ انجام: عن أبي جعفر علیه السلام قال: إنما أمر الناس أن يأتوا هذه الأحجار فیطوفوا ثم يأتونا فیخبرونا بولایتهم و یعرضوا علینا نصرهم
از کتاب الزكاة تا کتاب الحج؛ خط: نسخ، بی کا، تا: ربیع الثاني 1093ق؛ مصحح، محشی؛ تملک: شیخ حر عاملی صاحب کتاب وسائل الشيعة، ولی الله بن محمد شفیع حسینی به سال 1107، محمد باقر بن زین العابدين موسوی به تاریخ رجب 1292؛ مهر: «محمد باقر بن محمد نقی «تقی الموسوي» (بیضوی)، شیخ حر عاملی «العبد محمد الحر» (بیضوی)، ولی الله بن محمد شفیع به تاریخ 1107 «أفوض أمري إلى الله عبده ولی الله» (مربع)؛ 251گ (1ر-251ر)، 22 سطر، اندازه: 9×15 سم [ف: 39-250]
تا حج است؛ خط: نسخ، بی کا، تا: شوال 1097ق؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج مذهب، 236گ، 23 سطر (11×17/5)، اندازه: 25×17/5سم [ف: 9-947]
انجام: قال فالتفت اليه رسول الله صلی الله علیه و آله فقال له انظر الى ابی قبیس.
از کتاب الصلوة تا پنجمین سطر از کتاب الحج؛ خط: نسخ، کا: ظاهر بن ناصر بحرانی، تا: دوشنبه 7صفر 1098ق؛ افتادگی: انجام؛ واقف: سیدرضا موسوی زنجانی، آبان 1345؛ جلد: تیماج مذهب، 251گ، 21 سطر، اندازه: 15/4×21/5سم [ف: 14-544]
از طهارت تا حج؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ 528گ، 19سطر، اندازه: 22×33/5سم [ف: 1-546]
فقط چند برگ آغاز کتاب؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ 12گ (24پ-35پ)، 28 سطر، اندازه: 20×28/5سم [ف: 11-38]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ مصحح، محشی، با علامت بلاغ؛ یادداشتی در استعاره کتاب از «زین العابدين بن محمد رضا» و
«نصرالله حسینی»؛ وفقنامه کتاب از «مولی مهدی بن ابی ذر نراقی»؛ تملک: ابو علی، بدیع الزمان در کربلا؛ جلد: مقوایی، 198گ، 23 سطر، اندازه: 17×25/5سم [محدث ارموی مخ: 3-1554]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ کاغذ: ترمه، جلد: میشن، 16سطر، اندازه: 16×27سم [ف: 6-6]
خط: نسخ، کا: مسیب بن شمس الدين کاتب، تا: قرن 11؛ کاغذ: سپاهانی [نشریه: 11-918]
کتاب الصلوة؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: آغاز؛ جلد: تیماج، قطع: وزیری بزرگ [اوراق عتیق: 1-274]
انجام: ن محمد بن یعقوب عن علی بن ابراهیم عن أبيه عن ابن ابی عمیر عن حماد عن الحلبي عن ابی عبدالله (علیه السلام) قال
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: انجام؛ 122گ، 21 سطر، اندازه: 23/3×18/4سم [ف: 14-544]
جزء اول کتاب و مشتمل بر کتاب طهارت و صلاة؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ مصحح؛ وقف نامه کتاب به تاریخ 1125 با تصدیق فاضل هندی، مهر: محمد بن الحسن الحر (صاحب وسائل) «العبد محمد الحر» (بیضوی)، ولی الله بن محمد شفیع حسینی «افوض امری الى الله عبده ولی الله» (مربع)، فاضل هندی «البهاء کله لله» (بیضوی)؛ جلد: مقوایی، 329گ، 23 سطر، اندازه: 14/5×20/5سم [ف: 15-82]
آغاز: برابر؛ انجام: و ارزق عیالی من فضلك فانك ذوالفضل العظيم. تم کتاب الصلوة ... و الاعانة علی الأمور الصعاب فنعم المولي و نعم النصير.
تا پایان کتاب الصلاة؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ تملک: ناصر بن احمد بن عبد الصمد موسوی بحرانی، علی بن حاتم بن محمد بن عبدالله بن عمران خطی؛ جلد: تیماج مذهب، 200گ، 27 سطر، اندازه: 20×29سم [ف: 31-70]
از آغاز تا پایان حکم متیمم؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ محشی با نشانه «منه رحمه الله»؛ جلد: تیماج، 81گ (94پ -174پ)، 27 سطر (22×13)، اندازه: 20×29سم [ف: -712]
آغاز: المصنفات و توسعوا في طریق الروايات و اوردوا في کتبهم ما اقتضی رأيهم ایراده من غیر التفات الى تشتمل علی فوائد اثنی عشره الاولى اصطلح المتاخرون من اصحابنا؛ انجام: و رواه الشيخ باسناده عن محمد بن یعقوب بنفسه السند محمد علی بن الحسين.
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ کاغذ: اصفهانی، 438ص، 25 سطر، اندازه: 32×18سم [ف: 17-255]
فقط مقدمه کتاب؛ خط: نسخ، کا: محمدصادق بن نظام الدين حیدر نائینی، تا: 1102ق، جا: مشهد رضوی؛ مصحح، محشی؛ 44گ (40پ -83)، 15سطر، اندازه: 15/5×9 سم [محدث ارموی مخ: 3-1554]
خط: نسخ، کان محمد شریف بن محمد رضای لاهیجانی گیلانی، تا: سه شنبه 8 ذیقعده 1109ق؛ خود کاتب آن را با نسخه اصل در دوشنبه 23 جمادی الثاني 1111 مقابله کرده، محشی با نشان بخطه قدس سره، منه بخطه»؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج، 349گ، 19 سطر (20×10)، اندازه: 17×27/5سم [ف: 6655]
آغاز: حاصله مع السلف الأولين علی طرف النقيض مما هو فیه مع الخلف الآخرين فاکثروا لذلك فیه؛ انجام: فیخبرونا بولایتهم و یعرضوا علینا نصرهم تم کتاب الحج من کتاب منتقی الجمان ... تأليف الشيخ الفاضل المدقق الشيخ حسن بن الشيخ زین الدين بن علی بن احمد بن جمال الدين بن تقی الدين صالح بن مشرف العاملي ... المعصومين ...
خط: نسخ، کا: محمد بن محمد مؤمن جهرمی، تا: 1125ق؛ افتادگی: آغاز؛ مصحح؛ 954ص، 26 سطر، اندازه: 15×25/5سم [ف: 2/47-16]
آغاز: برابر؛ انجام: یقوی في ادخال الحديث المشتمل علیه في قسم الحسن
مشتمل بر مقدمه و 12 فائده است؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ اهدایی: رهبری، مهر 1386؛ جلد: گالینگور، 25گ، 19سطر، اندازه: 12/5× 19/5سم [اهدائی رهبر: 2 اخبار 2-734]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13، 301گ، 25 سطر، اندازه: 33×21سم [ف: 1-98]
از کتاب الطهارة تا پایان کتاب الحج؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ واقف: بنت حاجی ابوطالب مازندرانی و زوجه آقا محمد نقی، 1251؛ 221گ (1پ -221ر)، اندازه: 31×21سم [ف: 1-223]
آغاز: بسمله الحمدلله ... کتاب الزكوة و الخمس و الصدقة ... قال ان الله عزوجل فرض الزكوة کما فرض الصلوة؛ انجام: انما امر الناس أن يأتوا هذه الاحجار فیطوفوا بها ثم یاتونا فخبرونا بولایتهم و بعرضوا علینا نصرهم
جلد دوم، از کتاب الزكوة تا پایان کتاب الحج؛ خط: نسخ، کا: احمد بن شیخ حسن قفطان، تا: 1278ق، با یک واسطه از نسخه اصل رونویس شده، مصحح، مقابله شده؛ مهر: «اسمه احمد» مورخ
1278؛ 258گ، 23 سطر، اندازه: 29×14/5سم [ف: 24-385]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 14؛ افتادگی: انجام؛ در پایان ننوشته مانده: «عن النفساء و کم» (مبحث نفاس)؛ 97گ (82پ -178پ)، 19 سطر (15×9)، اندازه: 21×17سم [ف: 11-2063]
آغاز: بسمله کتاب الصلوة باب تفصیل فرائض اليوم والليلة والترغیب ... محمد بن یعقوب عن محمد بن یحیی ... قال سئلت ابا جعفر علیه السلام عما فرض الله عز وجل من الصلوة فقال خمس؛ انجام: تم کتاب الصلوة من منتقی الجمان في الأحاديث الصحاح والحسان والحمد لله وحده ...
صلاة؛ کا: ابوالحسن علی بن ابی طالب قمی نجفی، تا: رجب 1318؛ جلد: تیماج مذهب، 235گ، 19 سطر، اندازه: 22×17سم [ف: 8-4606]
آغاز: اما بعد، فهذا کتاب الانتقاء منتقی الجمان في الاحاديث الصحاح و الحسان اجمعنا علی أن نورد فیه بتوفیق الله ما تبین لنا انتظامه
از اول تا صلاة مسافر بدون خطبه کتاب؛ خط: نسخ، کا: هادی بن میرزا ملایری، بی تا، افتادگی: انجام؛ 103گ، 33سطر، اندازه: 30×21سم [ف: 8-4606]
آغاز: برابر؛ انجام: ادخال الحديث المشتمل علیه في القسم الحسن کتاب الطهارة الى آخره
فقط مقدمه کتاب را شامل است که مشتمل بر مسائل درایه است؛ خط: نسخ، کا: ناجی بن علی، بی تا؛ مصحح، با علامات بلاغ؛ در آخر رساله انهایی است از جمالی که برای کاتب (ناجی بن علی) نگاشته؛ 19گ، 19سطر، اندازه: 21×15/5سم [ف: 8-4606]
آغاز: برابر؛ انجام: عن عبدالله علیه السلام قال تقعد النفساء اذا لم ینقطع عنها الدم .. عن الحسن بن علی بن یقطین قال سالت ابا الحسن الباقر علیه السلام عن النفساء.
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ جلد: تیماج، 96گ، 20سطر (16×9/5)، اندازه: 21×15سم [ف: 14-32]
آغاز: برابر؛ انجام: جواب المختلف عن حجه الشيخين و رده بان لفظ الروازه یبنی علی ما بقی من صلاته
باب طهارت همراه با مقدمه کتاب؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ مصحح، محشی با نشان «منه رحمه الله»؛ تملک: رضا موسوی زنجانی در شهر مشهد به سال 1350ق، محمد تقی، محمد باقر بن محمد تقی؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: مقوا، 154گ، 20سطر (17×7)، اندازه: 25×13/5سم [ف: 17-425]
آغاز: و ستأتي حکایته و لوالدی رحمه الله کلام في بیان اوصاف الراوي نية علی المقتضي؛ انجام: فیط فوابها ثم يأتونا فیخبرونا بولایتهم. تم.
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ محشی؛ جلد: تیماج، 826ص، 22 سطر، اندازه: 30×20سم [ف: 7-373]
بی کا، بی تا[نشریه: 5-304]
جلد دوم و مشتمل بر کتاب زكاة تا کتاب نکاح؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ مصحح؛ جلد: مقوایی، 200گ، 23 سطر، اندازه: 18×25سم [ف: 6-161]
al-muntaqā fī sīrat-il mustafā = sīrat-un nabī = mūlid un nabī= sīrat-ur rasūl
کازرونی، محمد بن مسعود، - 758 قمری
kāzerūnī, mohammad ebn-e mas‘ūd(- 1358)
در سیره رسول الله (صلی الله علیه و اله وسلم) مشتمل بر چهار قسم« و یک «خاتمه»: قسم 1. فیما کان من اول خلق نوره الى زمان ولادته صلی الله علیه و سلم و فیه ثمانية أبواب؛ 2. فیما کان من اول ولادته الى اوان نبوته صلی الله علیه و سلم و فیه تسعة ابواب؛ 3. فیما کان من زمان نبوته صلی الله علیه و سلم مدة اقامته بمكة و فیه تسعة ابواب؛ 4. فیما کان سنة ست و سنة سبع من نبوته صلی الله علیه و سلم و ذکر اسلام حمزه و عمر رضی الله عنه؛ خاتمه: في انواع شتی یعود الكل الى تعظیم النبي علیه السلام و فیه سبعة فصول.
آغاز: الحمدلله الذي خلق نور محمد قبل الاشياء ثم خلق من نوره العرش و الكرسي و اللوح و أرواح جمیع الأنبياء والأولياء
انجام: اللهم نور باحادیث نبیك صلی الله علیه و سلم و علی آله و سلم ابصارنا و اطلق بها السنتنا و فرح بها عن قلوبنا و اشرح بها صدورنا و استعمل بها أبداننا انك رؤف رحیم و صلی الله علی رسوله محمد و آله اجمعین
شرح و حواشی:
1- مولود النبي (ترجمه) = ترجمه مولود المصطفى = سیره عفیفی = ترجمه المنتقى في سيرة المصطفي؛ کازرونی، عفیف بن سعید (-8)
آغاز: اما بعد فانه یقول خادم الاحاديث النبويه سعید محمد بن مسعود ... لکل عمل رجال بایدیهم یرتفع أعلامه ... قال شارح مشارق الأنوار ... في کتاب له في مولود النبي ... و فیه عن الأوزاعي؛ انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ فاقد دیباچه است؛ محشی؛ چند برگ الحاقي حاوی اشعار متفرقه عربی و فارسی است از امیر
علیشیر و امام شافعی و میرزا قوام الدين و نیز دو صلوات نامه به قلم فرهاد میرزا معتمدالدوله مورخ 1285 ق در سنندج و نیز در باغ تپه؛ تملک: محمد حسین و فرهاد میرزا مورخ 1285ق؛ جلد: تیماج، 223گ، 21 سطر، اندازه: 26×16/5سم [ف: 24/2-74]
آغاز: برابر؛ انجام: و کتابته ضحی یوم است یوم اربع وعشرین من شهر ذی القعده الحرام سنه ست و ثلاثین بعد الألف
خط: نسخ، بی کا، تا: 1036ق [رایانه]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: امام، تا: 18 شعبان 1195 ق، برای ملا یوسف، مصحح، 199گ، 23 سطر، اندازه: 18×27سم [ف: 9-333]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، بی تا، ظاهرا توسط اشخاصی متعدد نوشته شده؛ 168گ، 33سطر، اندازه: 26×14سم [ف: 2-839]
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 3102-ف
نسخه اصل: همان نسخه بالا[فیلمها ف: 2-76]
muntaqa-l la’āli wa murtaqa-t taʻālī
صغناقی، حسین بن علی، - 711 قمری
saqnāqī, hoseyn ebn-e ‘alī(- 1312)
وابسته به: اللآلي الفريدة في شرح القصيدة الشاطبية؛ فاسی، محمد بن حسن (580-672ق)
شیخ ابو محمد قاسم بن فيرة بن خلف شاطبی اندلسی شافعی (590ق)، منظومه ای لامیه در قرائت هفت گانه در 1173 بیت سروده است که به نام «حرز الأماني و وجه التهاني» یا «قصیده شاطبیه» موسوم گردیده است و بر این قصیده شروحی نگاشته شده است که از آنجمله است شرح شیخ ابی عبدالله محمد بن حسن فاسی مقری (-672ق) به نام «اللالي الفريده» که شرح متوسطی است. حسین بن علی بن حجاج بن علی سغناقی حنفی حلبی، بر این شرح مقری، فوائدی افزوده است و به نام «منقی اللالي و مرتقی التعالي» نامیده است که کتاب حاضر باشد.
مشهد؛ الهيات؛ شماره نسخه: 19318
آغاز: بسمله و کوفیهم تساءلون مخففا و حمزه و الاحام بالخفض جملا اخبر ان الكوفيين وهم عاصم و حمزه و ... و قصر قیاما یصلون ضم کم صغا نافع بالرفع و احلة جلا ...
خط: نسخ، بی کا، بی تا، افتادگی: آغاز؛ مهر: «لا اله الا الله الملك الحق المبين شمس الدين» (بادامی)؛ جلد: میشن، 62گ، 25 سطر (20×12/5)، اندازه: 25×18سم [ف: 2-381]
al-muntaqā min aḥādīt-il aḥkām ‘an xayr-il anām
ابن تیمیه، عبدالسلام بن عبد الله، 590 - 652 قمری
ebn-e taymīye, ‘abd-os-salām ebn-e ‘abd-ol-lāh (1195 - 1255)
کتابی است در احادیث عامه برگرفته از صحیح بخاری، صحیح مسلم، مسند احمد بن حنبل، سنن ترمذی، سنن نسائی، سنن ابی داود و سنن ابن ماجه، با علائم اختصاری به ترتیب فقهای عصر مؤلف تنظیم شده است. مؤلف جد ابن تیمیه معروف و از فقهای بزرگ حنبلی می باشد. این کتاب توسط سراج الدين عمر بن علی بن ملقن شافعی شرح شده است. نام کتاب در نسخه چاپی المنتقى من أخبار المصطفي آمده است. این مجلد از کتاب الطهارة آغاز و تا آخر کتاب الأقضية و الأحكام ادامه می یابد.
چاپ: هند، 1292ق.
[کشف الظنون 1851/2 ؛ معجم المؤلفين 236/5]
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 11410
آغاز: الحمدلله الذي لم یتخذ ولد ولم یکن له شریك في الملك و خلق کل شیء فقدره تقديرة ...، هذا کتاب یشتمل علی جملة من الأحاديث؛ انجام: من سرته حسنته وسائته سیئته فذلك المؤمن، رواه أحمد و الترمذي
خط: نسخ کهن، کا: عثمان فرزند شیخ حسین فرزند شیخ محمد، مفعلی سلیمی حنبلی، تا: پنج شنبه 19 ربیع الثاني 736ق، جا: دمشق؛ نسخ قدیم، مصحح، مقابله شده با عبارت: «بلغ مقابلة و تصحیحا»؛ تملک: عیسی بن سعید بن سلیمان، ملا محمد افغانی؛ مهر: «سالک راه محمد باشد» (بیضی)؛ جلد: تیماج، 254گ، 27 سطر (20×14)، اندازه: 26×20سم [ف: 29-17]
al-muntaqā min tārīx-i ibn-il furāt
ابن قاضی شهبه، ابوبکر بن احمد، 779 - 851 قمری
ebn-e qāzī-ye šahba, ābūbakrebn-e ahmad (1378-1448)
وابسته به: تاریخ ابن الفرات؛ ابن الفرات، محمد بن عبدالرحیم ( 807-735ق)
منتخبی است از تاریخ ابن الفرات موسوم به تاریخ الدول و الملوك. ابن فرات ناصر الدين محمد بن عبدالرحیم مصری
حنفی شیفته تاریخ بود و همواره به نوشتن مطالب تاریخی اشتغال داشت. یادداشت های خود را در دفترهایی که شمار آن را صد جلد گفته اند، گرد آورد، آن گاه چکیده این مطالعات را در کتابی در حدود 20 جلد، موسوم به «تاریخ الدول و الملوك»، معروف به تاریخ ابن الفرات نگاشت. این تاریخ مشتمل بر
حوادث قرن ششم تا زمان مؤلف است که به ترتیب معکوس از قرن هشتم آغاز کرده، سپس به ذکر وقایع قرن هفتم و بعد قرن ششم پرداخته است.
[دائرة المعارف بزرگ اسلامی 393/4-394]
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 1111/1
آغاز: نسخه: سنة ثلاث و سبعین و سبعمائة فیها ولی عزالدین ایدمر ... و في هذه السنة زاد نیل مصر زيادة عظيمة و ثبت ثباتا عظیما
نسخه اصل: کتابخانه چستربیتی، دبلین ایرلند جنوبی، ش 4125؛ خط: نسخ، کاتب = مؤلف، تا: قرن 9، 202ص (2-203)، 25 سطر [عکسی ف: 3-231]
al-muntaqā min tārīx-i ibn-i daqmāq
ابن قاضی شهبه، ابوبکر بن احمد، 779 - 851 قمری
ebn-o qāzī-ye šahba, ābūbakr ebn-e ahmad (1378 - 1448)
وابسته به: نزهة الأنام في تاریخ الاسلام؛ ابن دقماق، ابراهیم بن محمد ( 750-809ق)
منتخبی است از تاریخ ابن دقماق به نام «نزهة الأنام في تاریخ الاسلام». ابن دقماق صارم الدين ابراهیم بن محمد بن ایدمر العلائي، مورخ حنفی مذهب مصری، در تاریخ مهارت داشته و آثار بسیاری در این زمینه تأليف کرد. مقریزی مجموعه تأليفات و نوشته های او را بیش از 200 می داند. از معروف ترین آثار اوست: «نزهة الأنام في تاریخ الاسلام» در تاریخ عمومی اسلام شامل 12 جلد که رویدادهای تا 779ق را بر حسب ترتیب سنوات آورده است.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 1111/2
آغاز: من تاریخ خادم الدين ابراهیم بن محمد بن ایدمر العلائي، تواریخ المصر بین ذکر هذه الحادثة مبسوطة و ملخصه آن
نسخه اصل: کتابخانه چستربیتی، دبلین ایرلند جنوبی، ش 4125؛ خط: نسخ، کاتب = مؤلف، تا: قرن 9؛ 3ص (204-206)، 25 سطر [عکسی ف: 3-232]
al-muntaqā min k.-i ibtilā’-il axyār bi-n-nisā’-il ašrār
بلبیسی، محمد بن ابراهیم، - 937 قمری
belbīsī, mohammad ebn-e ebrāhīm(- 1531)
متن کتاب از اسماعیل بن نصر شافعی است. بلبیسی در آغاز این منتخب می گوید: «فصل جامع لأحاديث نبوية و آثار مروية و فواید و فراید و تحف و حکایات عنیت بجمعها من کتاب ابتلاء الأخبار بالنساء الأشرار للشیخ شمس الدين اسمعیل بن نصر بن محمد بن عبدالواحد بن نصر بن عبدالمحسن الشافعي المعروف بابن القطعة عفا الله عنه بمنه و کرمه ....».
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 1115/5
آغاز: فصل جامع لأحاديث ... قال رحمه الله بسنده في کتابه المشار اليه اعلاه عن أبي موسی الاشعرى ... قال ثلاثة یدعون الله فلا یستجیب لهم رجل کانت تحته امرأة سيئة الخلق فلم یطلقها؛ انجام: اما سمعته یدعو المدبرين عنه فکیف لا یقبل المقبلين اليه.
نسخه اصل: کتابخانه چستربیتی، ش 3400؛ خط: نسخ، کا: محمد بن ابراهیم بلبیسی مقدسی وفایی شافعی خطیب، تا: با تاریخ 107ق؛ 10ص (181-190)، 27 سطر [عکسی ف: 3-244]
al-muntaqā min k.-i ḥādi-l qulūb ilā ‘allām-il ġuyūb
بلبیسی، محمد بن ابراهیم، - 937 قمری
belbīsī, mohammad ebn-e ebrāhīm(- 1531)
منتخباتی از کتاب «حادی القلوب ...» بونی است که در چند مجلس تنظیم شده است.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 1115/1
آغاز: بسمله. رب یسر و اعن استمد العون من ممد الكون هو المستعان ... المجلس الأول الحمدلله الذي أضحك ثغور العقول بمشاهدة؛ انجام: علی من لیس له ملجأ سواك یا أرحم الراحمين و أكرم الأكرمين امین ... هذا آخر ما وقع علینا الاختيار من منتقی حادی القلوب الى علام الغيوب للشیخ أبي العباس احمد البوني القرشي رحمة الله علیه انتقاه لنفسه ثم لمن شاء الله من بعده العبد الفقير الى رحمة ربه سبحانه و تعالی ابوالفتح محمد بن ابراهیم بن محمد ابن مقبل البلبيسي المولد المقدسي المنشأ الدمشقي الوطن الشافعي ال مذهب الوفائي الخرقة الخطيب و الوعظ الحرفة ... حسبنا الله و نعم الوكيل.
نسخه اصل: کتابخانه چستربیتی، ش 3400؛ خط: نسخ، کا: محمد بن ابراهیم بلبیسی مقدسی وفایی شافعی خطیب، تا: پنج شنبه 16 ذیقعده 107ق، جا: دمشق جامع توبه؛ 57گ (1-57)، 27سطر اعکسی ف: 3-243]
al-muntaqā min k.-i manhal-il ‘adb
بلبیسی، محمد بن ابراهیم، - 937 قمری
belbīsī, mohammad ebn-e ebrāhīm(- 1531)
مطالب صوفیانه ای است در قالب خطبه ها، ادعیه، مواعظ و اشعار که در مجالس متعدد خوانده می شد. شماره چند مجلس در این نسخه آمده است.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 1115/2
آغاز: بسمله. المجلس السادس عشر من المنتقي الثاني و هو المجلس الأول: الحمدلله الذي قهر الوجود بالفنا و تفرد في دوامه بالبقا و أعجز العقول؛ انجام: و اجزه عنا أفضل ما جزیت نبیا عن امته خیر امین یا ارحم الراحمين ... آخر دعوا هم ان الحمدلله رب العالمين.
نسخه اصل: کتابخانه چستربیتی، شماره 3400؛ خط: نسخ، کاتب = مؤلف، تا: پنج شنبه 16 ذیقعده 107ق، جا: دمشق جامع توبه؛ 67ص (58-124)، 27سطر [عکسی ف: 3-244]
al-muntaqa min mu'jam-ittabarani wa musnad-il muqillīn
گزیده ای است از احادیث معجم الاوسط و الكبير طبرانی (360ق)، و مقداری از مسند دعلج بن احمد بن دعلج سجستانی بغدادی.
قم: مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 612/6
آغاز: أخبرنا الحافظ أبو الحجاج یوسف بن خلیل بن عبدالله الدمشقي أخبرنا أبو سعید خلیل بن أبي الرجا ابن أبي الفتح الرازاني قراءة علی و أنا أسمع باصفهان
نسخه اصل: کتابخانه دار الكتب الظاهرية (مدرسه عمریه)، دمشق 3771. بی کا، تا: احتمالا قرن 6 و 7؛ 46گ (200-245) [عکسی ف: 2-222]
|man takallam-a fi-h ad-darqutni
ابن زریق، محمد بن عبدالرحمن، - 803 قمری
(ebn-e zorayq, mohammad ebn-e (abd-or-rahman( - 1401
وابسته به: سنن الدارقطني؛ دارقطنی، علی بن عمر (306-385)
رجالی که علی بن عمر دارقطنی در «السنن» تضعیف کرده یا آنها را از متروکین یا مجهولین شمرده، در این کتاب جمع آوری کرده است.
قم، مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 608/3
آغاز: احمد بن الحسن المضري روی عن ابی عاصم روی عنه عبدالباقی بن قانع قال الدارقطني کذاب متروك
کتابخانه دار الكتب الظاهرية (مدرسه عمریه) -دمشق 3770؛ خط: نسخ، کاتب = مؤلف، بی تا؛ 48گ (87-134) [ عکسی ف: 2-205]
men tamām-e r.-e sayf-od-dīn al-bāxarzī
سیف الدين باخرزی، سعید بن مطهر، 586-659؟ قمری
sayf-od-dīn bāxarzī, sa‘īd ebn-e motahhar (1191- 1262)
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 643/32-ف
نسخه اصل: بغداد لی وهبی ش 2023؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا، 1ص (179ر) [فیلمها ف: 1-519]
man tawaffa an-ha zawj-u-ha
بسام، محمد بن خلف، - 309 قمری
bassām, mohammad ebn-e xalaf(- 922)
رساله ای است درباره زنانی که شوهرانشان در گذشته اند و آنان پاره ای مطالب ناگفته را افشاء نموده اند. نام کامل کتاب، روی برگ عنوان نسخه، چنین آمده: «کتاب من توفی عنها زوجها فاظهرت العموم و باحت بالمکتوم». در مصادر مهم نامی از این رساله برده نشده است، لکن به قرینه این که «ابو عمر محمد بن العباس بن محمد بن زکریا بن حیویه» آنرا از مؤلف، روایت نموده، و ذهبی در سیر اعلام النبلاء (264/14) «ابو عمر بن حبویه» را در عداد روایت کنندگان از مؤلف، آورده، باید مؤلف، همان «محمد بن خلف بن المرزبان ... الأجرى» باشد.
چاپ: ریاض، محقق: عبدالعزیز بن ناصر المانع، جامعة الملك سعود، مجلة كلية الآداب، مجلد 8، 1981م.
[اسیر اعلام النبلاء 264/14 ؛ الوافي بالوفیات 44/3]
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 983عکسی
آغاز: أخبرنا الشيخ الصالح الزاهد المسند ... ثنا ابو عمر محمد بن العباس بن محمد بن زکریا بن حیویه الخراز قرائة علیه، ثنا ابو عبدالله محمد (احمد) بن خلف بن المرزبان؛ انجام: فلما فرغت من الشعر شهقت فماتت. اخره ولله الحمد و المنة.
نسخه اصل: چستربیتی، ش 3493 (اربری، فهرست خطی عربی 107/2)؛ خط: نسخ معرب، کا: احمد بن عبدالله بن ابی الغنايم المسلم بن حماد بن ميسرة أزدي، تا: 12 ربیع الثاني 634ق؛ در پایان صورت سماعی که در اصل منقول منه چنین است: ابومنصور موهوب بن احمد بن الخضر الجواليقي در محرم 493 ه آنرا بر ابی الحسن المبارك بن عبد الجبار الصيرفي سماع نموده است؛ 6گ، 17 سطرا عکسی ف: 2-464]
muntaha-l idrāk bi-taħrīr-i siyar-il kawākib wa-l aflāk
تاریخ تأليف: دوشنبه 16 جمادی الاول 1172ق
تأليف مخلاطی در یک مقدمه» و بیست و یک «باب» و «خاتمه».
تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 3337
خط: نسخ، بی کا، تا: 1172ق؛ مجدول؛ تملک: محمد سعید کاتب حکیم دار شام در 1256، سید احمد مخلاطی فرضی پسر مؤلف؛ 328گ، 27 سطر، اندازه: 22/2×16/2سم [ف: 1-546]
muntaha-l idrāk fī taqāsīm-il aflāk
خرقی، محمد بن احمد، - 533 قمری
xaraqī, mohammad ebn-e ahmad(- 1139)
در کیفیت ترکیب افلاک و تقسیم آنها و تأليف شده پس از دیدن کتاب ابو جعفر خازن و ابوعلی بن هیثم در سه «مقاله» هر یک در چندین «باب»: مقاله 1. بیان ترکیب الافلاك و نعوت حرکاتها و ما یتعلق به من المقدمات الموصلة اليه و ما یعرض في الافلاك من احوال الكواكب در بیست باب؛ مقاله 2. بیان هيئة الارض و انقسامها الى العامر و غیر العامر و ما یعرض فیها من اختلاف المطالع و الطوالع لاختلاف اوضاع المساكن، در هفده باب؛ مقاله 3. ذکر التواريخ و مقادیر الأزمنة و ما یتعلق بهما من ذکر الغرابات و الأدوار، در 11 باب.
آغاز: الحمدلله المتفرد بالخلق و الابداع المتوحد بالجود و الاصطناع الذي عجز عن وصف ذاته کل واصف و سعد بعرفانه کل عارف ...
آغاز: برابر؛ انجام: فهذا ما اردناه من بیان امر الكسوفين و حین انتمینا الى ههنا فلنختم المقالة بهذا الباب و الباب بهذا التفصيل.
جلد اول و فقط مقاله اول؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 6، در حیات مؤلف؛ مصحح، مجدول با اشکال هندسی، روی برگ اول نام کتاب و مؤلف با دعای بقای وی؛ تملک: صالح بن عبدالکریم بحرانی به سال 1064ق، صالح بن جارالله صیمری در 12 شوال 1118ق هنگام انتقال از نیریز به شیراز، یوسف بن محمود بن حسن کشاد (؟)، محمد بن عبدالله به سال 800ق، ابو علی حسین بن علی بیداری به سال 703ق، علی بن فضل الله؛ جلد: تیماج مذهب، 94گ، 17سطر، اندازه: 16×19/5سم [ف: 20-10]
انجام: فعلمت انها هی عید السنابل هو اليوم الأول من حزیران یحیون بالسنابل من زرع الحنطة فيقرؤون علیها و یدعون بالبركة و یتوسلون الى الله تعالی.
جلد دوم و مقاله دوم و سوم؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 6 دنباله نسخه قبل (شماره 6413 مجلس) است با تمامی خصوصیات آن که در دو جلد صحافی شده اند؛ جلد: تیماج مذهب، 96گ، 17سطر، اندازه: 16×19/5سم [ف: 20-11]
muntaha-l idrāk fi mudrik-il aflāk
خفری، محمد بن احمد، - 957 ؟ قمری
xafrī, mohammad ebn-e ahmad(- 1550)
وابسته به: التحفة الشاهية = تحفه شاهیه؛ قطب الدين شیرازی، محمود بن مسعود (634-710ق)
به نام: امین الدين محمد کاشانی وزین الدين علی بن جلال الدين هبة الله کاشانی
تاریخ تأليف: 911ق (= «صراط علی حق نمسکه»)
مانند شرحی است بر تحفه شاهی و در چهار «مطلب»: 1. فیما یحتاج تقدیمه (در سه مقصد)؛ 2. هيئة الاجرام العلوية (در هفده مقصد)؛ 3. هيئة الأرض (در سیزده مقصد)؛ 4. معرفة مقادیر الابعاد و الاجرام (در بیست فصل). خفری در دیباچه چنین می گوید: «واردت ان اتتبع فیه الفاظ التحفة الشاهيه التي لم یسبقها ما قبلها و ادرجا في اثناء الكلام لیکون کشرح لها فسمیته بمنتهی الادراك في مدرك الافلاك و جعلتها علی اربع مآرب احدیها حكاية الأرصاد مجملا و ثانیها بیان كيفية استخراجات الحركات مفصلا و ثالثتها ذکر الاجرام علی الوجه الذي انتهی اليه انظار العلمائ و رابعتها ذکرالمنائح التي فاضت علی بعناية رب العالمين و رتبته علی اربعة مطالب».
آغاز: تبارک الله و سبحانه ما اعظم شانه ... اما بعد فیقول الفقير ... محمد بن احمد الخفري ... و کان اجل العلوم بیانا ... هو علم الهيئه ... في تضاعیف کتاب مشتمل علی زبدة المبسوطات المؤلفه و لباب المجموعات المصنفة في ترکیب الافلاك و محتو علی محصل ما انتهی عنده نهاية الادراك
انجام: ثم الزهره ثم عطارد و هذه اصغر الكواكب قدر و ... اعلم بحقایق الامور.
[فهرستواره منزوی 3069/4]
آغاز: برابر؛ انجام: و هذا آخر الكلام علی القمر و أحواله و الحمدلله رب العالمين و الصلاة و السلام علی محمد المصطفى الأمين و آله الطيبين الطاهرين.
خط: نسخ زیبا، بی کا، تا: قرن 10؛ مجدول، دارای سرلوح؛ جلد: تیماج، 152گ، 15 سطر، اندازه: 20/5×13سم [ف: 4-65]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 10؛ نسخه در دست میرزا عبدالرحیم بغایری بوده با حاشیه های او با کاغذ: دولت آبادی، جلد: تیماج، 386ص، 19 سطر، اندازه: 23/5×15/5سم [ف: 19-394]
بی کا، تا: قرن 11[نشریه: 7-542]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ جلد: تیماج، 101گ، 21 سطر (15×7/5)، اندازه: 14/5×20/5سم [ف: 665-5]
خط: نسخ، کا: احمد بن شیخ حسین قفطان، تا: 1278ق [مختصر ف: -817]
بی کا، بی تا؛ نسخه موزه ای به خط بسیار خوش، مجدول؛ بر پشت برگ نخستین طغرای گرد است که نام آن شاهی که این نسخه به نام او فراهم شده با طلا نوشته شده: «... امین الدولة و الدين محمد» [نشریه: 7-542]
muntaha-1 adīb fi xulāşat-i muġn-il labīb
صوفی، تهور علیشاه
sūfī, tahavvor ‘alīšāh
وابسته به: مغنی اللبيب عن کتب الأعاريب؛ ابن هشام، عبدالله بن یوسف (708-761ق)
این کتاب در دو بخش است، در متن «مغنی اللبيب» ابن هشام مختصر شده و در حاشیه مطالبی که احتیاج به توضیح داشت، با عناوین «قوله، قوله» توضیح و شرح شده است.
جلد اول و مشتمل بر سه باب می باشد؛ خط: نسخ، بی کا، بیتا؛ ابواب کتاب در این تحریر تغییر داده شده و باب اول را به جای باب هشتم نهاده اند و گویا کتاب در چهار جلد باشد، گویا به خط مؤلف، مجدول؛ 126گ، اندازه: 15×22/5سم [ف: 16-204]
جلد چهارم کتاب و دارای باب هشتم در مفردات می باشد؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا، گویا به خط مؤلف؛ مجدول؛ جلد: مقوایی، 138گ، اندازه: 15×22/5سم [ف: 16-205]
muntaha-l irādāt fī jam'-il muqni“ ma‘a-t tangīḥ wa zīyādāt
ابن نجار، محمد بن احمد، 898 - 972 قمری
ebn-e najjār, mohammad ebn-e ahmad (1493 - 1565)
وابسته به: المقنع؛ ابن قدامه، عبدالله بن احمد (541-620ق)
«المقنع» در فقه حنبلی تأليف موفق الدين عبد الله بن قدامه حنبلی را قاضی علاء الدين علی بن محمود مرداوی معروف به ابن مغلی حنبلی (-828ق) شرحی نموده به نام «التنقيح المشبع في تحریر احکام المقنع». فتوحی مسائل این متن و شرح را در کتاب حاضر جمع کرده و فوائد و مسائلی که لازم بود افزوده و آنچه که سست بود انداخته است.
چاپ: القاهرة، مكتبة دار العروبة، نشره عبدالغنی عبدالخالق، الطبعة الأولي، 1962م، جزأن، 802ص
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 7053
آغاز: أحمد الله و حق لی أن احمد و أصلى و أسلم علی خیر خلقه احمد و علی آله و صحبه و تابیعهم علی المنهج الأحمد؛ انجام: افتاده: و أنكر الاخر لزم المقصر نصفها الا أن یکون عدلا و یشهد
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 10؛ تملک : معتوق ابن عبدالله به تاریخ 987ق؛ 175گ، 23 سطر، اندازه: 30×20سم [ف: 18- 222]
muntaha-l ağrād fi ‘ilm-i šifā’-il amrād = nihāyat-ul agrād fi ‘ilm-il amrād
عنحوری، یوحنا (حنین)، ق13 قمری
anhūrī, yūhannā (honayn)(- 19c)
مشتمل است بر دو مجلد و اصل آن چنان که محمد الهراوي در مقدمه کتاب مسطور داشته، تأليف معلمین روسیه و سانسون است و بعد از افتتاح مدرسه طب در بیمارستان آبی زعبل در مصر یکی از مدرسین مدرسه مذکور موسوم به خواجه دفینیو آن را با برخی اضافات و تقدیم و تأخير بعضی ابواب و حذف پارهای عبارات به زبان لیتوانی ترجمه نمود و پس از او یوحنا عنحوری (حنین عنحوری) از مترجمین همان مدرسه در عصر محمد علی ترجمه او را به زبان عربی نقل کرد و بعد محمد الهراوي مذکور و علی افندی هیبه آن را به اتفاق با اصل مطبوع فرانسوی مطابقت نمودند.
آغاز: سبحانك مبرئ الأكمه و الأبرص و محیی الموتي مبدئ أطوار الكائنات في جمیع اللحظات ... اما بعد فیقول ... ان الطب اليوم قد اخضل روضه و اعتل رائق النسيم حوضه
چاپ: مصر، بولاق، 1250ق
[فهرستواره منزوی 3736/5]
آغاز: برابر؛ انجام: ان شفائها أنما یتم بشفاء المرض الأصلي أعني الالتهاب المعدي أو البواسير و الله أعلم بالصواب و اليه المرجع و
المآب.
جلد اول، خط: نسخ خوش و شکسته نستعلیق، بی کا، تا: اواخر قرن 13؛ مصحح، محشی؛ 128گ، 28سطر (10/5×25)، اندازه: 20/5×34 سم [ف: 30-254]
آغاز: الحمدلله و الصلاة و السلام علی رسولة محمد صلی الله علیه و آله و سلم، هذا هو المجلد الثاني منکتاب ... الباب الثامن في تهیجات المجموع؛ انجام: یمقدار لطیف معتدل لطیف معتدل خصوصا مع الشوق في تدابیر المرضى هذا
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ مصحح، محشی؛ جلد: تیماج، 148گ، 22سطر (19/5×9)، اندازه: 34×22 سم [ف: 28-336]
خط: نسخ خوب، بی کا، تا: 1259ق، جا: تبریز؛ در دیباچه مترجم نام سلطان عصر را که یکی از خدیوهای مصر بوده است نوشته بوده یک بی بصیرتی نام همان سلطان را محو کرده و نام ناصرالدین شاه قاجار را نوشته در صورتی که در تاریخ کتابت کتاب ناصرالدین شاه هنوز جالس سریر سلطنت نبود[ف: -214]
آغاز: برابر؛ انجام: خصوصا مع التنوع في تدبیر المرضى هذا آخر کتاب نهاية الأغراض في علم الامراض رابع کتاب طبع من الكتب الجديدة المترجمة بالمدرسة المفيدة التي انشأها صاحب السعادة بمارستان العسكرية بابی زعبل لتکون محل الطب الخ.
خط: نستعلیق خوش، کا: زین العابدين بن محمد بن الزين (کذا) العابدين بن محمد بن حاجی مهدی قوچانی، تا: 1304ق، جا: تهران؛ واقف: خان بابا مشار، 1338؛ جلد: تیماج، 283گ، 22 سطر، اندازه: 19×27سم [ف: 19- 571]
جلد دوم از منتهی الاغراض است؛ بی کا، بی تا، این نسخه از روی نسخه چاپی که در مصر در مطبعة بولاق به طبع رسیده نوشته شده [ف: -215]
muntaha-1 afkār fī ibānat-il asrār
اثیر الدين ابهری، مفضل بن عمر، - 660 ؟ قمری
asīr-od-dīn-e abharī, mofazzal ebn-e omar(- 1262)
مؤلف در آغاز می گوید از این پیش برای دوستان گزیده هایی در منطق و فلسفه نگاشتم و پس از آن به خاطرم سخنانی تازه رسید که آنها را نیز بر کتاب افزودم و به نام «منتهی الأفكار في آبانة الاسرار» نامیدم. کتاب در سه بخش منطق و الهيات و طبیعیات ترتیب یافته است: بخش 1. منطق، در یک مقدمه و دو قسم ساخته شده، و با عنوانهای «المقصد، اللامع، البحث» ترتیب یافته است، انجام: «فجاز أن یلزمه صدق کل واحد من الجزئين مع کذب احدهما فان المحال لایبعد ان یلزمه محال و الله اعلم. تم «المنطق بحمد الله و منه»؛ بخش 2. الهيات، در شش «مقصد»، با عنوان های «مقصد» و هر مقصد در لامع و بحث»، آغاز: «(بسملة) القول في العلم الالهى و فیه مقاصد. المقصد الأول في الامور العامه و فیه لوامع، اللامع الاول في الوجود و فیه مباحث البحث الأول المشهور أن الوجود مشترک ...»، انجام: «علی ما نطق به الكتاب الالهي قال: «کلما نضجت جلودهم بدلناهم جلودا غیرها لیذوقوا العذاب أن الله کان عزیزا حکیما» و الله اعلم و الحكم ... و نعم الوكيل»؛ بخش 3. در هفت «مقصد» ترتیب یافته و عنوانها مانند دو بخش پیش است، آغاز: «القول في العلم الطبيعي و فیه مقاصد المقصد الأول فیما یعم الاجسام و فیه لوامع ...». (عبد الحسين حائری)
آغاز: الحمد لله مخترع انواع الحقايق و مصطنع اصناف الحقايق ... و بعد فقد سبق منی في العلوم الحكمية اختصارات و رسائل صورتها؛ انجام: و آن ادرکت المعقولات کلها و تطالعها بالفعل و تعقل انها تعقلها یسمی عقلا مستفادا و الله اعلم لاصواب ... و الله اجمعین
خط: نسخ، بی کا، بی تا، نام مؤلف در فهرست نیامده (فهرست رایانه ای 998)؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: تیماج، 155ص (213-358)، 23 سطر، اندازه: 25×18/5سم [ف: 9-133]
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 2/ 2310-ف
نسخه اصل: همان نسخه بالا[فیلمها ف: 1- 671]
آغاز: اما بعد الثناء علیه و الصلوة علی رسوله محمد و آله فلما فرغت من تحریر العلوم الثلاثه الموسومة بمنتهی الافكار سنح للفکر زیادات في قواعد المنطق؛ انجام: فهذه الطرايق هی اصول الجدل فمن احکمها و اطلع علی حقیقتها سهل علیه انواع التراكيب الجدلية و حلها تم المنطق من کتاب منتهی الافكار و یتلوه القسم الالهي
تحریر دومی است از بخش منطق کتاب در پنج مقاله، دو بخش دیگر (الهي و طبیعی) آن یکی نیز بر این یکی باید افزوده شود دیباچه)؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا، نام مؤلف در فهرست نیامده (فهرست رایانه ای 998)؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: تیماج، 49ص (359-407)، 23 سطر، اندازه: 25×18/5سم [ف: 1359]
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 2310/3-ف
نسخه اصل: مهمان نسخه بالا [فیلمها ف: 1- 671]
muntahā amal-il adīb min-al kalām ‘alā muġn-il labīb
ابن ملا، احمد بن محمد، 937 - 1003 قمری
ebn-o mollā, ahmad ebn-e mohammad (1531 - 1595)
وابسته به: مغنی اللبيب عن کتب الأعاريب؛ ابن هشام، عبدالله بن یوسف (708-761ق)
تاریخ تأليف: 997ق
مؤلف که از علماء و ادباء قرن دهم هجری بوده و شاگردی رضی الدين ابوالبقا محمد بن ابراهیم بن یوسف بن عبدالرحمن بن حسن حلبی حنفی (-971ق) را نموده و از این شرح او معلوم می شود که در علم ادب دستی قوی داشته و به کتب سابقین آشنا بوده و در این شرح خویش مطالب مهمه ای از دانشمندان پیشین گرد آورده و مخصوصا مطالب دمامینی و شمنی در شرح مغنی و شرح شواهد سیوطی را بر آن کتاب ذکر نموده و تحقیقاتی از خود دارد و گذشته از شرح مطالب مغنی اللبيب به مناسبت نام اشخاص، شرح حال و مؤلفات ایشان را نیز بیان نموده و صاحب روضات می گوید که شرح ابن ملا بزرگ است و من بر مجلد اول آن که به خط مؤلف بود دست یافتم. در مقدمه آن را «منتهی امل الاديب من الكلام علی مغنی اللبيب» نامیده است.
تهران؛ سپهسالار؛ شماره نسخه: 3229
آغاز: بسمله حمدا لمن شرح صدورنا لفهم اسرار العربية الخ؛ انجام: و اما الباء ففی متعلقه نظر لایکون حالا من الشراي بتقدیر کائنا لانه مبتداء و المبتداء
شامل شرح از ابتداء مغنی تا اواخر مبحث آمای مفتوحه می باشد؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا، افتادگی: انجام؛ واقف: سپهسالار؛ جلد: تیماج، 170ص، 25 سطر، اندازه: 18/5×28/5سم [ف: 2-380]
muntaha-s su'ul fi S.-i mu'arrab-il fusul
نیلی، علی بن یوسف، ق8 قمری
nīlī, ‘alī ebn-e yūsof(- 14c)
وابسته به: الفصول النصيرية في الأصول الدينية = فصول اعتقادی؛ نصیر الدين طوسی، محمد بن محمد (597-672ق)
خواجه نصیرالدین طوسی، کتاب موجزی به فارسی در کلام نگاشته است که به نام «فصول نصیریه» موسوم است. این کتاب را رکن الدين محمد بن علی فارسی گرگانی (زنده به سال 728ق) شاگرد علامه حلیبه عربی ترجمه کرده است. این ترجمه، یا به عبارت دیگر تعریب فصول نصیریه، رامتکلم و فقه بزرگ شیعی، ظهیر الدين علی بن یوسف بن عبدالجلیل نیلی شاگرد فخرالمحققین و استاد احمد بن فهد حلی شرح نموده است. شرحی مزجی تحت عنوان «قوله، قوله، ص، شرح - ص، ش» است.
آغاز: الحمدلله مبدع نظام الاصول و مخترع ترتیب الفصول بحکمته تبهر العقول ساطع الانوار الباهرة و خالق النفوس الطاهرة وصلی الله علی سیدنا محمد المؤيد بالمعجزات القاهرة و اله الانجم الزاهرة ... وبعد فهذا کتاب منتهی السئول في شرح الفصول صنفها المول ...
انجام: و اکمل التحية و الاكرام و المسئول من الله العظيم شانه العزيز سلطانه الواضح برهانه أن یجعلنا ممن شکر عمله و غفر زلله و جعل الى الجنة منقلبه انه لایخیب من سأله و لا یخسر من أمله و الحمدلله وحده
چاپ: در لکهنو چاپ شده است
[آثار و احوال خواجه 251؛ الذريعة 385/13 و 249/17 و 10/23؛ کشف الحجب 561 و 560]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: جعفر بن حسن استر آبادی، تا: 845 ق، جا: الامبلنگی؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج مذهب، 60گ (73پ - 132)، 17سطر (11/5×8)، اندازه: 12/5× 16/5سم [ف: 14-161]
تهران؛ مفتاح؛ شماره نسخه: 135/4
همان نسخه بالا [نشریه: 7-230]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 148ق، جا: سبزوار؛ 39گ (92پ-130ر)، 24 سطر (5×13/5)، اندازه: 17/8×9سم [ف: 29/2-635]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: احمد بن عبدالحسین حلی، تا: سلخ شوال 955ق؛ مصحح؛ مهر: «الواثق بالله الغني عبده محمد علی» (مربع)؛ جلد: تیماج، 116گ، 11 سطر، اندازه: 20×14سم [ف مخ: 5-2141]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: ملك علی بن محمد تبریزی، تا: 1 شعبان 961ق؛ مصحح، رکابه دار؛ مهر: «خادم شرع نبی فتح علی 1282» (بیضی)؛ اهدایی: شیخ عبدالله نورانی، 1380/3/16ش؛ جلد: تیماج، 42گ (1پ -42پ)، 17سطر، اندازه: 12/5×19سم[ف: 44-187]
خط: نستعلیق، کا: بدیع الزمان بن مرتضی الأنصاري، تا: گویا جمعه 24 جمادی الاول 1048ق؛ 41گ (93-133)، اندازه: 20×12سم [ف: 3-37]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: رمضان 1062ق؛ مصحح، محشی؛ تملک: ابراهیم بن محمد، محمد جعفر بن محمد سعید غیرت، علی بن ابراهیم به تاریخ 1346 قبا مهر «الراجي علی» (بیضی)؛ جلد: تیماج، 74گ، 12 سطر، اندازه: 18×11سم [مختصر ف: -817]
خط: نستعلیق، کا: نظام بن صادق تویسرکانی، تا: 1074ق، کاغذ: سپاهانی [نشریه: 11-938]
اصفهان؛ ادبیات، شماره نسخه: 42/2
همان نسخه بالا[نشریه: 5-305]
خط: نستعلیق، کا: محمد رضا بن غیاث الدين علی حسینی، تا: دهه آخر ربیع الثاني 1081ق، جهت برادرش محمدشفیع؛ مصحح؛ تملک: حیدر علی کرشکی؛ 55گ (1پ-55)، 15 سطر، اندازه: 10/5×14/5سم[محدث ارموی مخ: 3-1555]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ مصحح؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج، 68ص، 18سطر، اندازه: 20/5×13/5سم [ف: 17-94]
آغاز: برابر؛ انجام: فیکون ملزومه اعنی سکونه منتفیا و عن الثالث آن مراده ع انكم تعرفون ربكم.
خط: نسخ و تحریری، کا: محمد علی بن محمد ابراهیم کرهرودی، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ مصحح، محشی؛ 17گ (105پ -121پ)، 15 و 16 سطر (13/5-12/2×7-5/6)، اندازه: 18×11سم[رایانه]
خط: نستعلیق، کا: محمد رضا بن استاد باقر صفار خونساری، تا: 1226ق؛ جلد: تیماج قرمز، 82گ (1پ -182)، 12 سطر، اندازه: 15×10/5سم [ف: 12-198]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: شعبان 1231ق؛ جلد: مقوا، 18 سطر (13×7)، اندازه: 10×17سم[ف: -452]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: حسین بن حاجی محمد، تا: 1234ق؛ مهر: کتابخانه مجدالدین؛ جلد: مقوا، 18 سطر (13×6/5)، اندازه: 10×17سم[ف: 3-1590]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: مراد علی جانی واعظ، تا: 1248ق؛ جلد: گالینگور، 43گ، 12-17 سطر، اندازه: 17×11سم [ف: 8-4606]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ خفی خوش، بی کا، بی تا، دو یادداشت تملک: یکی مربوط به سال 1271 ق و دیگری 1258ق؛ جلد: مذهب، 61گ (2پ -62پ)، 22 سطر (16×9)، اندازه: 13×20/5سم [رایانه]
آغاز: برابر؛ انجام: بمعنی انه مسموع فلقوله حتی یسمع کلام الله و أما
خط: نسخ، بی کا، تا: با تاریخ 1273ق؛ افتادگی: انجام؛ جلد: تیماج، 16ص (203-218)، اندازه: 18/2×11/4سم [ف: 43-192]
آغاز: برابر؛ انجام: حیث أنه لیس بمتحیز استحال حلول الاعراض فیه ... من جملة الصفات
خط: نسخ، کا: محمد علی بن محمد حسن خوانساری امامی، تا: 1276 و 1277ق؛ مصحح، محشی؛ جلد: تیماج، 13ص (226-238)، اندازه: 11/5×17/5سم [ف: 1-207]
قم مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 1831/7
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 5-294]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: چهارشنبه 10رمضان 1299ق؛ جلد: تیماج، 79گ، 11سطر، اندازه: 17×11سم [ف: 8-4607]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: عبدالغفار، تا: پنج شنبه 5 شعبان 1299ق؛ مصحح؛ جلد: تیماج، 90گ، 11 سطر، اندازه: 11×17/5سم [محدث ارموی مخ: 3-1555]
آغاز: برابر
خط: نستعلیق، کا: محمد صادق بن ملاعلی اشرف، تا: 1301ق، جا: اردبیل؛ جلد: تیماج، 52گ (81پ -132پ)، اندازه: 19×12/5سم [ف: 31-46]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ زیبا، کا: سردار کابلی، حیدر قلی، تا: 21 رمضان 1344ق، جا: کرمانشاه؛ مصحح، با عبارت «بلغ قبالا، بلغ قبالا و تصحیحا علی ید الاقل حیدر قلی 21 ذی القعده 1344 ه» دوبار مقابله شده، محشی؛ 39گ (1پ -39پ)، 19 سطر، اندازه: 17×9سم [ف: 33-439]
آغاز: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ نسخه ناقص؛ مجدول؛ جلد: تیماج، 14سطر، اندازه: 21×15سم [ف: 11-364]
آغاز و انجام: برابر
خط شکسته نستعلیق، بی کا، بی تا 42گ، 15 سطر، اندازه: 17×11سم [ف: 4-260]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا، جلد: مقوایی، 50گ (1پ -50ر)، 14سطر، اندازه: 19×12سم [ف: 6-237]
muntaha-š šaraf fī faqā'il-il kūfa wa-n najaf
محفوظ، حسین بن علی، - 1430 قمری
mahfūz, hoseyn ebn-e ‘alī(- 2009)
دکتر حسین علی محفوظ کاظمینی از خاندان معروف و اصیل آل محفوظ در عراق، دارای آثار و تأليفات بسیار و استاد برجسته دانشگاه های کشورهای مختلف است که دوره دکترای زبان و ادبیات فارسی را در دانشگاه تهران گذراند و مقالات فراوانی از وی در مجلات مختلف به چاپ رسیده است. ارجوزه در بیان فضائل نجف و کوفه است، به نام های: 1. درة الصدف في فضائل النجف، در 103 بیت؛ 2. الجواهر المصفوفة في فضائل الكوفة.هر یک از آنها مقدمه ای کوتاه به نثر دارد. ارجوزه اول را در تاریخ 1993/6/25 میلادی سرودهاست. منتهی الشرف اخیر همراه با چند رساله و منظومه دیگر از آثار دکتر محفوظ در شماره 23 مجله «الكوثر» به چاپ رسیده است.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 1890
آغاز: آغاز درة الصدف: بسمله. النجف الأشرف مدينة العلم العظمي و مدرسة الفقه الكبرى و جامعة الاسلام العليا .. ، النجف حضرة علی علیه السلام حظيرة القدسهنا تسجد الشمس عند الصباح ** و یرکع عند المساء القمر ... / النجف الأشرف في البلاد ** أكرم مشهد و خیر وادی؛ آغاز الجواهر المصفوفة: الكوفة في المأثور: الكوفة جمجمة العرب و رمح الله و کنز الايمان ... الكوفة الروحاء ما أدراكا ** ما هی، قد طاولت الأفلاكا؛ انجام: والسبح و التقديس و التمجيد ** زنة عرشه کما یریدانجام: والحمدالله علی النعماء ** عدد ما في الارض و السماء / سبحانه ما هبت الرياح ** و ما طوی سدل الدجي صباح
نسخه اصل: در کتابخانه مؤلف در کاظمین؛ خط: نسخ، کا: عبدالکریم آل حاج غانم دباغ کاظمی، تا: غره رجب 1419ق، به دستور مؤلف؛ 13ص، 28سطر [عکسی ف: 5-323]
muntaha-talab min aš‘ār-il ‘arab
ابن میمون، محمد بن مبارك، ق6 قمری
ebn-e maymūn «mohammad ebn-e mobārak(- 12c)
تاریخ تأليف: 579 - 588ق
در شصت سالگی در 588-579 گرد آورده آنهم پس از این که بسیاری از آنها را بر ابو محمد عبدالله بن احمد بن احمد بن احمد بن الخشاب و ابوالفضل بن ناصر خوانده است. در شش جزو دارای شعرهای 264 شاعر عرب و 1051 قصیده و 29 مقطوعه و سی و نه هزار و نهصد و نود بیت شعر با فهرست شعرها و شاعران (ص ع). به گفته او باید در دو جزو باشد در هر یکی صد قصیده با شرح غرایب آنها. با قصاید مفضلیات و قصاید اصمعی و نقائض جریر و فرزدق و ابن درید در شوارد و بهترین قصاید هذیل و آنچه که در الطبقات ابن سلام حمجی آمده است.
چاپ: مجله المورد البغدادية، محقق: حاتم صالح الضامن و یحیی الجبوري، قسم اول، جلد 8، عدد 3، ص 521-310، 1396 ق.
[فهرس المخطوطات المصورة 536/1]
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 583-ف
نسخه اصل: لاله لی ش 1941. نسخه تا پایان جزو یکم است از کعب بن زهیر و می رسد به ها شمیات کمیت؛ خط: نسخ، بی کا تا: یک شنبه 10 جمادی الاول 995ق [فیلمها ف: 1-390]
منتهی العقول - مشتهی العقول و منتهی النقول
muntaha-1 gāyāt fī fadā'il-is suwar wa-l āyāt
قزوینی، محسن بن محمد طاهر، - 1150 قمری
qazvīnī, mohsen ebn-e mohammad tāher(- 1738)
در فضایل سور وآیات قرآنی بنا بر آنچه در روایات آمده مشتمل بر یک مقدمه وده «فصل»: المقدمة: فیما یستحب اللقاري من تحسین اللفظ وتزیین الصوت بقراءة القرآن بالحان العرب؛ فصل 1. ذکر ما یجب رعایته لیحسن به اللفظ من الادغام والاظهار والاخفاء والقلب والأشمام وغیر ذلك؛ 2. ذکر القراء واصنافهم؛ 3. اقسام القرآن؛ 4. ذکراول ما نزل من القرآن و کم سنین نزل القرآن؛ 5. جواز كتابة علامة آیات القرآن وعشره وخمسه و اسماء سوره وتزیینه بالذهب؛ 6. بیع القران والفرق بینه والفرقان؛ 7. ذکر اسامی القراء المشهورين في الأمصار و رواتهم؛8 فضل حامل القرآن؛ 9. فضل القرآن وثوابه علی الاجمال؛ 10. ذکر ثواب السور القرآنية علی التفصيل.
آغاز: الحمدلله الذي انزل القرآن في شهر رمضان هدی للناس و بینات من الهدي و الفرقان فجعله نورا یتوقد مبانیه
انجام: و هی هکذا اسم المروي عنه و رمزه بالحمرة و الراوي و رمزه بالسواد.
قم: مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 2863/2
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: 1134ق؛ مصحح، محشی، با استکتاب محمد معین بن محمد یوسف»؛ با مهر: «یا معین الضعفاء» (بیضوی)؛ جلد: تیماج، 95گ (62پ-156ر)، 16 سطر، اندازه: 12×17/5سم [محدث ارموی مخ: 3-1556]
montaha-1 kalām = tanbīh-o ahl-el xawz
فیض آبادی، حیدر علی بن محمد حسن، ق13 قمری
feyz ābādī, heydar ‘alī ebn-e mohammad hasan(- 19c)
تأليف مولوی حیدر علی فیض آبادی از علمای اهل سنت که میر حامد حسین «الاستقصاء الإفحام» را در رد آن نوشته است. همچنین سید علی اظهر بن سید حسن رساله کتاب «سیف الله الاكبر ملقب بذوالفقار حیدر» معروف به «اسکات اللئام بقض منتهی الكلام» را به اردو در رد آن نوشته است.
چاپ: لکهنو، نولکشور؛ ناشر ناصر علی، سنگی، 1282ق
شرح و حواشی:
1- استقصاء الإفحام و استیفاء الانتقام في نقض منتهی الكلام؛ کنتوری، حامد حسین بن محمد قلی (1246-1306ق)
2- رجال استقصاء الإفحام؛ کنتوری، حامد حسین بن محمد قلی (1306-1246ق)
3- حاشیه استقصاء الإفحام
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 28591
آغاز: بسمله، أما بعد برخواطر صافیه اخوان روحانی و ضمائر زاکید خلان ایمانی که از سمعان و استناره اش؛ انجام: فضائل مرتضوی را کما هو في نفس الأمر بطفیل حضرت مصطفوی میرانه یتم.
کامل؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1237ق؛ تملک: حامد حسین؛ جلد: تیماج مذهب، 17 سطر (18×10)، اندازه: 28×18سم [رایانه]
muntaha-1 maram fi salat-il al-qasr wa-1 itmam = salat ul musāfir
رضوی قمی، محمد بن محمد باقر، 1100-1160؟ قمری
razavī qomī, mohammad ebn-e mohammad bāqer (1689 - 1747)
تاریخ تأليف: 1149ق
رساله ای است مختصر در بیان احکام نماز مسافر و شرایط آن به صورت مستدل همراه با نقل اقوال علما. عناوین کتاب به صورت «مسئله» می باشد: مسئله 1. تحقیق المسافة؛ 2. فیما یفهم من ظاهر قول ابن ابی عقیل؛ 3. ذکر وجه جمع بین الأخبار لبعض الفضلاء 4. بقاء حکم السفر؛ 5. مساواة البحر للبر؛ 6. ان التقصير یجب مع العلم ببلوغ المسافة؛ 7. لزوم استمرار القصد؟ 8 في ما لو قصد التردد في اقل من اربعة فراسخ ... .
آغاز: پس از خطبه و نام مؤلف: هذه مسائل تعم بها البلوي و تدعوا اليها الحاجة بسطنا القول فییها بعض البسط و لم نخف الاطالة في نقل العبارات لان في تحقیق بعض الأقوال و نسبته الى القائل تشویشا و اضطرابا
انجام: فالمتجه علی ما اخترناه من عذر الجاهل و فاقا للمحقق الورع و غیره هو الصحة لایتانه بالواجب علیه في الواقع و باعتقاده تقربا الى الله تعالی
[أعيان الشيعة 386/7 و 406/9 ؛ الذريعة 11/23 ؛ معجم المؤلفين 87/9 و 196/11]
القصر و الاتمام و نية الاقامة؛ خط: نسخ، کاتب = مؤلف، بی تاب محشی با نشان «منه عفی عنه، منه مدام ظله»؛ 36گ، 16 سطر، قطع: ربعی [نشریه: 7-37]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، بی تاب نسخه ظاهرا مسوده اصلی است؛ جلد: تیماج، 86ص (1-86)، 17سطر، اندازه: 18×12سم [ف: -298]
آغاز: برابر؛ انجام: و هذا التغيير في ایجاد سبب الصوم و عدمه فیتبعه المسبب والا فالصوم قبل الوصول الى محل الترخص ...
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: انجام 100گ (6پ-105پ)، اندازه: 22×16/5سم [ف: 1-204]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: 1148ق؛ ضمن دو صفحه تقریظ منظوم عربی در 20 بیت و تاریخ ختم تأليف کتاب، اثر طبع محمد بن حسین حسینی خادم، با اجازه ای به خط و مهر مولانا رضی الدين بن محمد بن محمد حیدر حسینی، مقیم مکه، به ملازین العابدين بن ملا محمد علی مقیم مشهد رضوی، تاریخ آن 20 ذیحجه 1150؛ واقف: رضوی قمی، محمد بن محمد باقر؛ جلد: تیماج، 61گ، 17 سطر، اندازه: 22×16سم [ف: 5-658]
آغاز: برابر
کا: میر حسین بن شاه رضا سنکچاره پشتی، تا: 1152ق؛ جلد: تیماج، 32گ (1ر-32ر)، اندازه: 20×16سم [ف: 45]
قم مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 1380/1
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 4-225]
آغاز: بسمله، حمد المبدى النعم و نصلی علی نبیه عنصر الكرام و آله سادات الأمم ... فهذه مسئلة حررتها علی ما وصل اليه ذهنی الفاتر اجابة لالتماس بعض الخلان و هی انه هل یشترط في نية الاقامه؛ انجام: عند الاختلاف و الله دلیل المتحيرين و قابل عذر المضطرين و الله المعين تمت بعون الله تعالی.
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ محشی با امضای عفی عنه؛ واقف:
حاجی آقا حسن سلیمانی؛ جلد: گالینگور، 14 (1ر-14ر)، 16سطر (16×9)، اندازه: 14×22/5سم [ف: 19-570]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ واقف: رضوی قمی، محمد بن محمد باقر، شهریور 1317؛ جلد: میشن، 61گ، 17سطر، اندازه: 21×16سم [ف: 20-508]
آغاز: برابر؛ انجام: أقول قد عرفت مما سبق سورة أخرى أيضا کما یظهر بتذکره فتذکر.
خط شکسته نستعلیق، کا: فتح الله، تا: سه شنبه 5 محرم 1256ق، جا: نجف اشرف؛ مصحح، محشی با نشان «منه رحمه الله»؛ مهر: «عبده عیسی بن فتح الله» (بیضی)، «عیسی» (بیضی)؛ 32گ (91-122)، 27و28 سطر، اندازه: 16×10سم [ف: 29-603]
muntaha-l masā'il
موحدی قمی، محمد بن عبد الله، ق14 قمری
movahhedī qomī, mohammad ebn-e ‘abd-ol-lāh(- 20c)
تاریخ تأليف: 1380ق
فروع فقهی را مطابق فتوای آية الله بروجردی تنظیم کرده است و پس از درگذشتش با فتوای آية الله مرعشی تطبیق نموده است. این جلد از احکام اعیان نجسه تا احکام دیات و تحریر دوم کتاب می باشد.
آغاز: الحمدلله الذي فقهنا بشرائع دین الاسلام و فهمنا الأوامر و النواهي من الحلال و الحرام من الأوائل الى الختام
خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، بی تا، جلد: تیماج، 160گ، 22 سطر، اندازه: 21×17سم [ف: 23-257]
مشتمل بر احکام روزه و زکات و خمس؛ خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، بی تا، 66گ، 18 سطر، اندازه: 18×21/5سم [ف: 23-258]
احکام خمس و زکات؛ خط: نسخ و نستعلیق، کاتب = مؤلف، بی تا؛ 30گ، 18 سطر، اندازه: 18×21/5سم [ف: 23-258]
زكاة المال و البدن و بتحریر دیگری است جز دو تحریر سابق؛ خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، بی تا، 22گ، 19 سطر، اندازه: 20×14سم [ف: 23-258]
خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، بی تا، جلد: مقوایی، 10گ، 17سطر، اندازه: 18×11/5سم [ف: 23-259]
muntaha-1 matlab fi tahqiq-il madahab
علامه حلی، حسن بن یوسف، 648 - 726 قمری
‘allāme-ye hellī, hasan ebn-e yūsof (1251 - 1326)
تاریخ تأليف: ربیع الأول 693ق
ضمن آن در هر مسأله ای موارد اختلاف میان مذاهب فقهی اهل سنت را بیان می دارد، با ذکر ادله آنان، سپس با ادله قاطعه آنها را رد و نظریه خویش را اثبات می کند. این کتاب از متون فقهی استدلالی معروفی است که اختصارا به او «منتهی» گویند و مشتمل بر نه مقدمه در غرض از علم فقه و علت نیاز به آن و رتبه علم فقه در میان علوم و موضوع و مبادی و مسائل و تعریف آن و بیان وجوب تحصیل فقه، و بقیه کتاب شامل چهار قاعده است: قاعده اول در عبادات از طهارت تا امر به معروف و نهی از منکر، قاعده دوم در عقود که تا معاملات را نگاشته و به تأليف بقیه آن موفق نگردیده است. آنچه حضرت علامه از این کتاب نوشته است در هفت جلد تنظیم یافته و جلد ششم آن تا آخر کتاب تجارت به پایان می رسد. مؤلف در مقدمه کتاب را چنین توصیف فرموده است: «احببنا أن نکتب دستورا في هذا الفن یحتوی علی مقاصده یشمل علی فوایده علی وجه الايجاز و الاختصار مجتنبین الاطالة و الاكثار مع ذکر الخلاف الواقع بین اصحابنا و الاشارة الى مذهب المخالفين المشهور مع ذکر ما یمکن أن یکون حجة لکل فریق» و در کتابش «خلاصة الأقوال» نیز چنین توصیف نموده است: «کتاب منتهی المطلب في تحقیق المذهب لم یعمل مثله ذکرنا فیه جمیع مذاهب المسلمين في الفقه و رجحنا ما نعتقده بعد ابطال حجج من خالفنا فیه یتم انش تع عملنا منه الى هذا التاريخ و هو شهر ربیع الاخر سنه ثلث و تسعین و ستمائة سبع مجلدات».
مأثور خامه مؤلف، هفت جزء از این کتاب بوده و در اجازهای که مؤلف برای سید نجم الدين مهنا بن سنان، در محرم 720ق نگاشته، تنصیص فرموده که هفت جلد از این کتاب را تأليف نموده است. موجودی از این کتاب شش جزء است که چاپ هم شده. جزء هفتم دیده نشد. تاریخ پایان نگارش کتاب طهارت 16 ربیع الثاني 682قو پایان جزء ششم 11 جمادی الثاني 688ق و جزء هفتم ربیع الاول 693ق.
آغاز: الحمد لله المتفضل فلا یبلغ مدحته الحامدون المنعم فلا یحصی نعمه العادون الكريم فلا یحصر مدی کرمه الحاصرون چاپ: چاپ محقق شده
[الذريعة 11/23و 12؛ معجم المطبوعات العربية في ایران 548؛ کشف الحجب: 561؛ ایضاح المكنون 574/2 ؛ مكتبة امیر المؤمنين 415/4؛ دنا 10: 123-126 (95 نسخه)]
آغاز: بسمله المبحث الخامس في بقية اقسام الصوم ... اقسام الاول في الجواب منه. مسئلة؛ انجام: في الحرم الا مذبوحا قد ذبح في اکل ثم ادخل الحرم.
از اواخر صوم و تمام اعتکاف تا اواخر حج؛ خط: نسخ، کا: = مؤلف، بی تا؛ افتادگی: انجام (تا صنف سوم در محرمات صید را داراست)؛ مصحح، دارای بلاغ؛ تملک: محمد رسول بن عبدالعزیز مورخ پنج شنبه بیستم ربیع الثاني 1236ق؛ مهر: «محمد رسول الله» ( چهارگوش)، حاج سید سعید؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: تیماج، 263گ، 17-22 سطر، اندازه: 21×15/5سم [ف: 2-664]
قم، مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 116
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 1-138]
آغاز: بسمله، الكتاب السادس في الجهاد وسيرة الامام والامر بالمعروف والنهی عن المنكر وفیه مقاصد؛ انجام: و کتبه حسن بن مطهر یوسف بن مطهر مصنف الكتاب ...
خط: نسخ، کا: علامه حلی، حسن بن یوسف، تا: قرن 7، بنا به نظریه آقای گلچین معانی خط مؤلف است؛ محشی؛ اهدایی: احمد شریعت عقدائی؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج آلبالویی، 148گ، اندازه: 14×23/5سم [ف: 2-455]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 10؛ با نشانی بلاغ؛ جلد: تیماج قرمز، 381گ، 23 سطر، اندازه: 18/5× 24/5سم [ف: 19-240]
آغاز: برابر
جلد اول کتاب؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 10؛ مصحح، محشی، با علامت بلاغ و مقابله آن روز سه شنبه 15 رجب 984 پایان یافته؛ تملک: محمد علی به تاریخ 1197 با مهر «المتوكل علی الله الغني عبده محمد علی» (مربع) و «عبده محمد علی» (بیضی)، محمد علی بن زین العابدين اصفهانی به تاریخ 1113 با مهر «محمد علی بنده علی ولی الله» (بیضی)؛ جلد: تیماج، 299گ، 19سطر، اندازه: 24×18سم [ف: 12-48]
کتاب الصلاة؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 10؛ مصحح، با امضای بلاغ، یادداشتی از حیدر حسینی که کتاب از شیخ محمد درویش نزد وی امانت بوده و مهر «المتوكل علی الله ...» (بیضی) و یادداشتی از عبدالنبی بن علی کاظمی که کتاب را از شیخ محمد علی بن حاج میرزا امانت گرفته و یادداشت اعارة کتاب توسط عبدالنبی بن علی فتال از حاج میرزا رشتی معروف به صراف و یادداشتی از محمد بن سید محسن در برگرداندن کتاب به ورثه حاج میرزا؛ تملک: محمد علی بن حاجی میرزا صراف رشتی با مهر «رب نجنی بمحمد و علی» (مربع)؛ مهر: «محمد بن قاسم الحسيني» (مربع)، مهر دایری وقف کتاب بر خزانه مجتهدیه؛ جلد: تیماج، 205گ، 21 سطر، اندازه: 30×20سم [اوراق عتیق: 1-166]
بی کا، تا: قرن 10؛ خریداری از امرالله صفری [رایانه]
آغاز: برابر؛ انجام: في کل ما یمکن الانتفاع به من الاجارة و العارية و غیرهما.
ج 1؛ خط: نسخ، کا: محمد بن محمد علی بن محمود بن احمد، تا: یک شنبه 9 ذیحجه 126ق، جا: حله سیفیه؛ واقف: حاج فاضل، اسفند 1365؛ 162گ، 25 سطر، اندازه: 25×18سم [ف: 21-1504]
جلد چهارم کتاب؛ خط: نسخ، کا: محمد بن علی بن حسن بن ابی الحسن شیبانی، تا: 2 جمادی الثاني 972ق؛ از روی نسخه مؤلف، مصحح، کار مقابله از روی خط مؤلف توسط علی بن ادریس انجام گرفته؛ جلد: مقوایی، 200گ، 21 سطر، اندازه: 25×17/5سم [ف: 20-94]
آغاز: هنا و لو ملك القابض کما في غیره من الفرض لم یکن للمالك استفاذة العين؛ انجام: و یمضی إلى الموقف و یفیض مع الإمام و الضابظ ما ذکرناه نحن
جلد سوم و از مسائل زکات تا پایان مسائل حج؛ خط: نسخ، کا: علی بن یوسف بن علی بن شفیعا حنبلی، تا: جمعه 12 شوال 973ق؛ افتادگی: آغاز؛ مصحح، مقابله شده؛ جلد: تیماج، 252گ، 23سطر (19×12)، اندازه: 18×27سم [ف: 31-602]
آغاز: برابر؛ انجام: قال کتب من أفطر یوما من شهر رمضان متعمدا فعلیه عتق رقبة مؤمنة و صوم یوم ابدل یوم و هو عام في الرجل و المرأة.
ج 1-3، از مقدمه تا اواسط صوم؛ خط: نسخ و نستعلیق، کاتب اکثر اوراق: محمدبن شاه منصور تبریزی، تا: 27 شعبان 973ق؛ افتادگی: انجام؛ از نسخه اصل استنساخ و با آن نیز مقابله شده، نیمی از طهارت به خامه یوسف بن یعقوب طالقانی که با یک واسطه از نسخه اصل استنساخ و با آن مقابله کرده [ف: 21-1503]
بخشی از کتاب حج؛ خط: نسخ، بی کا، تا: پنج شنبه 22 شوال 974ق؛ تملک: شمس الدين محمد بن کمال الدين حسین قهپایی؛ 130گ، 23 سطر، اندازه: 24×17سم [ف: 1-272]
آغاز: بسمله، حمدله، الكتاب السادس في الجهاد و سيرة الامام و الأمر بالمعروف و النهي عن المنكر؛ انجام: جعلوا علیهم السلام شیعتهم في حل ما لهم و ذلك علی عمومه.
ج4-6، جهاد، حج و صوم؛ خط: نسخ و نستعلیق، کا: میسی عاملی، عبدالکریم بن ابراهیم، تا: جمعه 5 رمضان 975ق؛ نسخه نامرتب و برخی از اوراق ساقط شده، با یک واسطه با نسخه اصل
توسط ابوالقاسم بن فتح الله حسینی در سال 978ق، تصحیح و مقابله شده و دستخط او در پایان ج 4 و 5 دیده می شود؛ جلد: مقوا، 196گ، 30سطر، اندازه: 30/3×20/5سم [ف: 21-1507]
صلاة و زکات و خمس و مقداری از صوم است که پایان جزو سوم می شود؛ خط: نسخ، کا: محمد بن شمس بن علی بن حسن بن ابی الحسن بن جعفر غسانی شیبانی خطی غروی، تا: دوشنبه 6 ربیع الاول 981ق، جا: قزوین، برای خزانه نقیب شاه اسدالله حسینی؛ با خط بهاء الدين محمد عاملی در پایان جزو نخستین، مقابله شده در 25 جمادی الاول 981، در پایان جزو دوم تاریخ تأليف 28 ربیع الاول 683، نقل شده؛ کاغذ: ترمه، جلد: میشن، 574گ، 23 سطر، اندازه: 1877×24/7سم [ف: 1-546]
آغاز: الفصل السابع في بقية افعال الحج و فیه مباحث الأول في زيارة البيت ...
جزء پنجم؛ و از ابتدای زيارة البيت کتاب حج تا انتهای کتاب المزار می باشد و در روز شنبه 10 جمادی الاول شنه 687 به پایان رسیده؛ خط: نسخ نازیبا، کان علی بن یوسف بن علی بن محمد شهیر به این ... العاملي، تا: سه شنبه 8 ربیع الثاني 982ق، جا: نجف اشرف؛ در برگ اول نام کتاب و مؤلف آن به خط صاحب معالم آمده که مرحوم «محمد بن محمد خوانساری» آنرا تأييد کرده با مهر «معتصم بمحمد و الآل عبدهم حسن بن زین الدين» (هشت گوش)، مصحح، با علامت بلاغ، محشی از صاحب معالم و یک حاشیه از «محمد اسماعیل الفدائي»، علامت بلاغ از روی خط مؤلف توسط صاحب معالم؛ تملک: محمد اسمعیل بن محمد هادی با مهر «افوض امری الى الله عبده محمد اسمعیل» (مربع)؛ جلد: تیماج، 184گ، 21 سطر، اندازه: 16×21/5سم[ف: 1-56]
قم: مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 94
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 1-116]
آغاز: صل الظهر و من المعلوم أنه کان یبادر الى اداء الفريضة؛ انجام: قلت أي شیء سنبلة قال لو کان کل من یمر يأخذ منه سنبلة کان
خط: نسخ، کا: جانعلی کاتب عتبه عالیه رضویه، تا: چهارشنبه 20 جمادی الثاني 982ق؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ 313گ، اندازه: 23/5×18سم [کتابخانه های گلپایگان: ف: -44]
آغاز: فرع، لو خاف الغاسل علی نفسه من البرد زالت الكراهية بلا خلاف، مسئله؛ انجام: کان في نفس طلابها قلقلة ... لایتعذر الابانة عصمنا الله من الزلل وامنا من وقوع الخطل.
جلد سوم و کامل است؛ خط: نسخ، کا: زین العابدين بن محی الدين بن علی بن كرامة بعلبکی، تا: 26 ربیع الاول 982ق؛ مصحح، مقابله شده، با علامت بلاغ؛ 225گ، 21 سطر[ف: 1-271]
آغاز: في بقية اقسام الصوم و ینظمه اقسام؛ انجام: و لاقطعنی صلة حتی مات
از مبحث دوم از کتاب صوم تا آخر کتاب تجارت (آخر جزء ششم)؛ خط: نسخ، کا: علی بن حاج قوام الدين بن محمود بن قوام الدين (عاقولی) لیثی نجفی حلی، تا: غره ذیقعده 982ق؛ مصحح؛ واقف: فاطمه خانم دختر ملا ابوالبقاء رشتی، جمادی الثاني 1128؛ جلد: تیماج، 142گ، 41سطر، اندازه: 36×23سم [ف: 5-659]
آغاز: الكتاب السادس في الجهاد. و سيرة الامام و الأمر بالمعروف و النهي عن المنكر. و فیه مقاصد. الاول فیمن یجب علیه و فیه مباحث. الاول و پایان می یابد به «خاتمة هذا المقصد. و هی تشتمل علی فصول. فصل ینبغی ترك الحرص ... تم الجزء السادس من کتاب منتهی ... و یتلوه الجزء السابع، المقصد الثاني في عقد البيع و شروطه. و الحمدالله وحده و صل الله علی سیدنا محمد و آله. فرغت من تسویده (11 جمادی الثاني 688 ق) ...
خط: نسخ پخته، کا: صالح بن محمد بن عبدالله (؟) بن محمود الزبيدي، المعروف بیتی سلامة، تا: جمعه 11 ربیع الثاني 982ق، جا: نجف اشرف؛ مقابله شده، با نسخه ای که به خامه نگارنده، در شهر نجف، در جمعه 3 محرم 983ق، یادداشت به امضای «حسن بن زین العابدين علی بن احمد الشامي العاملي» بدون ذکر واژه «شهید، برای پدر»؛ تملک: حسن بن زین الدين با مهر «معتصم بمحمد و الآل، عبده حسن بن زین الدين» (هشت گوش)؛ واقف: محمد بن میرزا حسین طباطبائی، 1225ق؛ جلد: تیماج، 165گ، 21سطر (15×11)، اندازه: 21×15سم [ف: 2-243]
جزء سوم کتاب؛ خط: نسخ، کا: صالح بن محمد بن عبدالاله بن محمود زبیدی معروف به بنی سلامه، تا: پنج شنبه 22 رمضان 982ق؛ واقف: محمد بن محمد حسین طباطبائی، 1225؛ 280گ، 15سطر، اندازه: 21×15/5سم [ف: 3-655]
آغاز: الكتاب الثاني في الصلاة و فیه مقدمة و مقاصد اما المقدمة ففیها فصول؛ انجام: السادس: قال الشيخ اذا تمکن من الخروج و الصلاة علی الأرض کان افضل
کتاب دوم: از ابتدای کتاب صلاة تا صلاة قصر؛ خط: نسخ، کا: علی بن ابراهیم مذحجی حساوی نجفی، تا: 21 ربیع الثاني 982ق؛ مهر: «محمد جعفر الحسيني الرضوي» (مربع)، «الراضى بقضاء الغني محمد جعفر الحسيني الرضوي» (بیضوی)؛ جلد: گالینگور، 351گ، 21 سطر، اندازه: 25×16سم [ف: 2-329]
آغاز: المقصد الثامن في أخل بواجب عمدة بطلت صلاته، سواء
کان جزاء منها او شرطة كالطهارة و ستر العورة؛ انجام: و قال الاتود خراج مادام لی عملی ثم سألني عن عیالی فاخبرته بمبلغهم
... فما أديت في عمله خراج مادام حیا و الا قطعنی صلته حتی مات
کا: سلطان احمد بن شمس الدين (بخش نخست) و علی بن زین العابدين حسینی (بخش دوم)، تا: 9 ربیع الاول 985ق؛ مصحح؛ مهر: «محمد باقر بن محمد تقی موسوی» (بیضی)؛ جلد: تیماج، مذهب، 449گ، 30سطر (20×12)، اندازه: 32×20 سم [ف: 36 -534]
آغاز: برابر؛ انجام: جازالانتفاع به في کل ما یمکن الانتفاع به من الاجازة و العارية و غیرهما. آخر الجزء الأول من کتاب منتهی المطلب.
نسخه اصل: کتابخانه شخصی حجت الاسلام میر دامادی اصفهانی؛ خط: نسخ، کا: علی بن محمد بن هلال، تا: شنبه آخر صفر 985ق؛ از روی نسخه اصل مقابله و تصحیح شده؛ مهر: «عبده الراجي محمد جواد الموسوي» (بیضوی)؛ واقف: میر سید حسین؛ 595ص، 21سطر [عکسی ف: 4-234]
ج 1 و 2؛ خط: نسخ، کان علی بن زین العابدين حسینی کاشانی، تا: ذیحجه 990ق، جا: کاشان؛ جلد: تازه، 532گ، 23 سطر، قطع: اربعی[آستانه قم: -177]
آغاز: برابر؛ انجام: فما أديت في علمه خراج مادام حیا ولا قطعنی صلته حتی مات
از آغاز کتاب تا پایان جزء ششم؛ خط: نسخ، کا: جلال الدين بن محمد بن عمادالدین زواری، تا: پنج شنبه 13 شعبان 991ق؛ مصحح توسط فضل الله بن محمد، با نسخه ای که علی بن منصور بن حسین مزیدی از روی نسخه مؤلف نگاشته مقابله کرده؛ مهر: «المتوكل علی الله الغني محمد رضا الحسيني» (مربع)؛ تملک: محمد رضا بن محمد صفی حسینی کاشانی به سال 1178؛ جلد: تیماج، 468گ، 31سطر، اندازه: 23/5×34/5سم [محدث ارموی مخ: 3-1557]
جزء چهارم و پنجم و ششم کتاب؛ خط: نستعلیق، کا: ابوطالب بن کنعان انصاری تبریزی، تا: 993ق؛ افتادگی: انجام؛ از روی نسخه ای که از نسخه مؤلف نوشته شده بود، مصحح، محشی از مؤلف؛ 338گ، 21 سطر، اندازه: 20×25سم [ف: 2-382]
از کتاب الصوم تا پایان جزء چهارم؛ خط: نسخ مایل به نستعلیق، بی کا، تا: اوائل شنبه 24 شعبان 997ق؛ مصحح، محشی و در یک مورد با عنوان «محمد حسن»، یادداشت امانت کتاب از حاجی بن حاجی معصوم برادر حاجی زین العابدين قزوینی؛ تملک: حسین بن محمد طباطبایی به سال 1244ق، ملا علی خویی؛ مهر: «عبده محمد الحسني الحسيني» (بیضی)؛ «محمد بن قاسم الحسيني» (مربع)؛ مهر دایری وقف کتاب بر خزانه مجتهدیه؛ جلد: تیماج، 154گ، 23 سطر، اندازه: 5/ 30×20سم [اوراق عتیق: 1-165]
از خلل واقعه در نماز تا پایان جزء سوم؛ خط: نسخ، کا: خمیس بن زید، تا: قرن 11؛ مصحح، با با نشانی بلاغ، یادداشتی در شروع به قرائت آن در جمادی الثاني 1007ق؛ تملک: حسین بن محمد طباطبایی، ملا علی خویی، حاج حسن قزوینی، زین العابدين تاجری قزوینی؛ مهر: «عبده محمد الحسني الحسيني» (بیضی)، «محمد بن قاسم الحسيني» (مربع)؛ دایری وقف کتاب بر خزانه مجتهدیه ؛ جلد: تیماج، 157گ، 29 سطر، اندازه: 20×29سم[اوراق عتیق: 1-163]
آغاز: برابر؛ انجام: و الصلوة علی الأرض کان أفضل و هو جید الأن استیفاء الأفعال.
جزء اول و دوم؛ خط: نسخ، کا: سید عبدالقادر بن ابی الحسن احمد رفاعی حسینی، تا: قرن 11؛ افتادگی: انجام؛ استنساخ از روی نسخه صحیحه مقابله شده، مصحح؛ واقف: شهاب الدين مرعشی نجفی؛ جلد: گالینگور، 348گ، 31سطر، اندازه: 19/5×29سم [ف: 2-630]
جزء اول تا ششم؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ 670گ، 27 سطر، اندازه: 29×19سم [ف: 1-110]
آغاز: برابر؛ انجام: في کل ما یمکن الانتفاع به من الاجاده ... و غیر هما
طهارت؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ کاغذ: اصفهانی، 251گ، 27 سطر (18×11)، اندازه: 24×17/5سم [ف: 7-323]
آغاز: برابر؛ انجام: یتم یومه ذلك و لیس علیه شیء و للشیخ قول آخر هذا اجود. تم الجزء الثالث من کتاب منتهی المطلب في تحقیق ال مذهب. و الحمدلله وحده و یتلوه في الجزء الرابع البحث الثامن في بقية اقسام الصوم.
از آغاز تا پایان جزء سوم؛ خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ تاریخ وقف: 1067؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج، 355گ، 27سطر (21×12)، اندازه: 26×18 سم [ف: 13-141]
آغاز: ... الرحيم وبه نستعین، انسان عن غیره من انواع الحيوان؛ انجام: ثم ذکر وصف صلاة الخوف مع الايام فقال وصفه صلاة الخوف أن یفرق الامام.
خط: نسخ شکسته، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: آغاز؛ محشی؛ تملک: حاج محمد صالح مورخ 1281؛ اهدایی: مهدی سیگاری؛ 142گ، 24 سطر (18×11)، اندازه: 19×25/5سم [ف: 1-47]
آغاز: بسمله، المبحث الثامن في بقية اقسام الصوم و ینظمه اقسام الأول في الواحب منه؛ انجام: فما ادیت في عمله خراجا مادام حیا ولا قطعنی صلته حتی مات.
ج4-6، از «المبحث الثامن في بقية اقسام الصوم» تا ابتدای «المقصد الثاني في عقد البيع»؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ مصحح، مزین؛ واقف: سید ابوالحسن ملکی، محرم 1415؛ جلد: میشن، 169گ، 41سطر، اندازه: 24×35/3سم [ف: 21-1504]
آغاز: بسمله، المقصد الثامن في الخلل الواقع في الصلاة و فیها مباحث؛ انجام: و زاد في آخرها مقدار ما فاته من الوقت.
ج3-4، از «المقصد الثامن في الخلل الواقع في الصلاة» تا انتهای صوم؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ با یک واسطه با نسخه اصل در هشتم شعبان 1051 تصحیحو مقابله شده؛ واقف: سید علی اصغر اصغرزاده، اردیبهشت 1338؛ جلد: تیماج مذهب، 416گ، 20 سطر، اندازه: 26×18سم [ف: 21-1508]
آغاز: بسمله، المقصد الثامن في الخلل الواقع في الصلاة و فیه مباحث؛ انجام: فایقاع العبادة فیه علی وجهها اولی في غیرها.
ج3-4؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: انجام؛ واقف: حاج احمد فاضل، اسفند 1365؛ جلد: میشن، 236گ، 25 سطر، اندازه: 17/5×24/5سم [ف: 21-1509]
تا پایان جزو سوم است؛ خط: نسخ، کا: عرب شیرازی، محمد هادی، تا: قرن 11؛ کاغذ: ترمه، جلد: میشن، 447گ، 30سطر، اندازه: 19×5/ 30سم [ف: 1-547]
از طهارت تا پایان جزو دوم؛ خط: نسخ، کا: عابدین بن اسماعیل حسینی، تا: قرن 11؛ با سرلوح، مجدول؛ کاغذ: ترمه، جلد: میشن، 233گ، 29 سطر، اندازه: 38/3×25/5سم [ف: 1-547]
آغاز: برابر؛ انجام: لأن ایام رمضان اشرف من غیرها فایقاع العبادة فیه علی وجهها اولی من غیره.
ج 1-3، از ابتدای مقدمه تا اواسط صوم؛ خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ نسخه ناتمام؛ مصحح؛ واقف: ابوالحسن، محرم 1415؛ 245گ، 41 سطر، اندازه: 35/3×24سم [ف: 21-1505]
آغاز: قدر لا یدر ایهما هو و لیس یقدر علی ماء غیره؛ انجام: و قولهم ان وقت القضا بین الرمضانين ممنوع و وجوب القضا فیه.
ج 1-3، از اوایل طهارت تا اواسط صوم؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: آغاز ووسط وانجام؛ 474گ، 29 سطر، اندازه: 18/5×24/5سم [ف: 21-1506]
آغاز: طریق الخاصه ما رواه الشيخ عن عبدالرحمن بن ابی عبدالله؛ انجام: لوجود المعنى فیه و الوجه عندی المنع من ذلك عملا
از اوایل کتاب صوم تا اواخر مکاسب (بیع)؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ 282گ، 29 سطر، اندازه: 32×21سم [ف:- 299]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: انجام؛ کاغذ: سپاهانی [نشریه: 11-918]
اصفهان؛ ادبیات، شماره نسخه: 31
همان نسخه بالا[نشریه: 4-479]
آغاز: فان شاء صام ثلاثا و صوم المتعة ... و اما صوم الحرام فصوم یوم الفطر و یوم الاضحى و ثلاثة ایام من ایام التشريق وصوم السئك؛ انجام: فما ادیت في عمله خراج، مادام حية و لا قطعنی صلته حتی مات.
بخشی از کتاب الصوم تا پایان جزء که در تجارت است؛ خط: نسخ، کا: عبدالرضی پسر حسن بن محمد بن احمد، تا: چهارشنبه 23 ربیع الاول 1016ق، جا: اصفهان؛ تملک: آقا سید عبدالله بهبهانی در 1285 با مهر «عبده الراجي عبدالله الموسوي» (بیضی)؛ وی در پایان کتاب تاریخ تولد پنج تن از اولاد خود را نوشته که به ترتیب عبارتند از: 1. تولد سید احمد دوشنبه 1جمادی الثاني 1293 در طهران ، 2. تولد سید محمد در طهران شب نیمه جمادی الاول 1291، 3. تولد سید محمد حسن شب دهم ذیقعده 1285 در نجف اشرف، 4. تولد سید محمد مهدی در طهران 15 شعبان 1289، 5. تولد سید مصطفی در طهران ظهر سوم صفر 1303؛ 788ص، 23 سطر، اندازه: 19×25/5سم [ف: 10-166]
آغاز: برابر؛ انجام: قال علیه السلام اذا مات المؤمن بکت علیه بقاع الأرض التي کان یعبد الله عز و جل فیها و الباب الذي کان یصعد فیه و موضع سجوده. تم و الحمدلله رب العالمين.
کامل؛ خط: نسخ، کا: موسی بن علی بن محمد بن معتوق نباطی عاملی، تا: پنج شنبه 21 ربیع الثاني 1021ق؛ مصحح، با علامت بلوغ و مقابله، محشی با نشان احمد؛ جلد: تیماج مذهب، 330گ، 25 سطر (14×22)، اندازه: 20/5×29/5سم [ف: 51-94]
آغاز: برابر؛ انجام: قال یتم ذلك و لیس علیه شیء و للشیخ قول آخر و هذا أجود
از جزء اول تا پایان جزء سوم کتاب را که در شرایط قضاء صوم است؛ خط: نستعلیق، کا: عناية الله فیروز آبادی، تا: 1022ق، جا: فیروز آباد فارس؛ تملک: محمد مسیح بن نجیب الدين محمد الشريف و محمد بن علی احسائی، حسین بن محمد احسائی؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج، 445گ، 25 سطر، اندازه: 19/5×25/5سم [ف: 24-115]
آغاز: برابر
کتاب طهارت تا نیم صفحه از کتاب زکات؛ خط: نسخ، کا: محمد صادق بن محمد و ناصر الدين محمد بن احمد خراسانی تونی بیدستانی، تا: 1027ق، جا: مشهد رضوی؛ مصحح، محشی؛ جلد: تیماج، 307گ، اندازه: 25×35سم [ف: 1365]
آغاز: بسمله رب یسر ولا تعسر، الفصل السابع في بقية أفعال الحج وفیه مباحث، المبحث الأول اذا قضی مناسکه بمنی من الرمي والذبح والحلق والتقصیر رجع إلى مكة وطاف طواف الزيارة ویسمی طواف الزيارة؛ انجام: فلا یجوز التصرف فیها الا باذنه ولو ان احدا یدخلها لم یکن ماثوما خصوصا اذا ناول في ذلك ما روی عنهم علیهم السلام من انهم جعلوا شیعتهم في حل مما لهم ذلك علی عمومه تم الجزء الخامس من منتهی المطلب والحمدلله.
جلد پنجم؛ خط: نسخ جلی، بی کا، بی تا؛ مصحح؛ واقف: فتح الله واعظ تبریزی، 1039 ق؛ 220گ، 19سطر[ف: 1-272]
آغاز: برابر؛ انجام: في کل ما یمکن الانتفاع به من الاجارة و العارية و غیر هما.
ج1، حاوی همه مباحث طهارت؛ خط: نسخ، کا: محمد بن محمد جزایری، تا: صفر 1047ق، جا: بغداد؛ واقف: خان بابا مشار، خرداد 1345؛ 155گ، 27 سطر، اندازه: 20×29/5سم [ف: 21-1503]
کتاب حج تا جهاد؛ خط: نسخ، کا: رمضان بن علی بن مسعود عزی احسائی، تا: 24 محرم 1051ق؛ 408گ، 21 سطر، اندازه: 18×21/5سم [ف: 2-350]
جزو چهارم؛ خط: نسخ، بی کا، تا: ربیع الثاني 1056ق؛ مجدول؛ 225گ، 29 سطر، اندازه: 37/6×25/4سم [ف: 1-547]
از خلل واقعه در نماز تا پایان جزء سوم؛ خط: نسخ، بی کا، تا: اواخر ذیقعده 1064ق، جا: هیدج از توابع ابهر؛ مصحح؛ تملک: محمود حسینی؛ جلد: تیماج، 151گ (2پ -152 پ)، اندازه: 20/5×5/ 30سم [اوراق عتیق: 1-163]
آغاز: بسمله از فصل السابع في بقیه افعال الحج و فیه و مباحث ... اذا قضی مناسکه؛ انجام: و لا قطعنی صلته حتی مات تم الجزء السادس من کتاب منتهی المطلب
از بقیه اعمال حج تا اول عقد بیع (جزء 7 از مقصد ثانی)؛ خط: نسخ، کا: سمنانی، عزیز الله بن فتح الله، تا: 1064ق؛ مصحح، مقابله شده؛ 267گ، 28 سطر، اندازه: 31×19/5سم [ف: 299]
آغاز: برابر؛ انجام: فما ادیت في عمله خراجا مادام حیا و لا قطعنی صلته حتی مات.
ج 1-6؛ خط: نستعلیق شکسته خوش، کا: محمد حسین رویدشتی اصفهانی، تا: دوشنبه 12 ربیع الاول 1066ق؛ دارای سرلوح، مجدول، مصحح، مقابله شده با نسخه اصل؛ با خط فرهاد میرزا؛ واقف: سید جلال الدين تهرانی، مرداد 1361؛ جلد: ساغری مذهب، 424گ، 26سطر، اندازه: 36×22/5سم [ف: 21-1501]
از فصل هفتم در بقیه افعال حج تا پایان جزء ششم؛ خط: نسخ، کا: خلف بن یوسف بن نجم نجفی، تا: شنبه 10 ربیع الثاني 1084ق؛ مصحح، محشی؛ تملک: محمد حسن بن محمد معصوم قزوینی، محمد بن علی طباطبایی با مهر «عبده محمد الحسنى الحسيني» (بیضی)، حسین بن محمد طباطبایی، ملا علی خویی به سال 1249؛ مهر: «محمد بن قاسم الحسيني» (مربع)؛ مهر دایری وقف کتاب بر خزانه مجتهدیه؛ جلد: تیماج، 256گ، 23 سطر، اندازه: 25×18سم [اوراق عتیق: 1-181]
آغاز: برابر؛ انجام: لیس علیه شی و الشيخ قول اخر هذا اجود.
شامل کتاب اول در طهارت، دوم در صلوة و سوم در خلل صلوة تا آخر کتاب صوم؛ خط: نسخ، کا: ابن کمال الدين محمد یوسف حسینی، تا: 1094 ق - 1092ق؛ مصحح، یادداشت مقابله مبنی بر این که این نسخه با نسخه عبدالله تستری که از نسخه اصل اخذ شده و نسخه های متعدد دیگر که ماخوذ از نسخه ی اصل اخذ شده مقابله شده است؛ مهر: «العبد المذنب محمد ...» (چهارگوش)، «قد اتاك یا محسن المنشي» (بیضی)، «عبده حسن ابن سلیمان الطباطبايي» (بیضی)؛ انتقالی از سازمان مدارک فرهنگی انقلاب اسلامی؛ جلد: مقوا، 534گ، 30سطر (23×11)، اندازه: 28/3×15سم [رایانه]
آغاز: برابر؛ انجام: و هو جید لأن استیفاء الأفعال حینئذ یکون اتم.
ج 1-2، از مقدمه تا ابتدای «المقصد الثاني في الخلل الواقع في الصلاة»؛ خط: نسخ، کا: محمد بن سعید بن محمد بن عبدالله، تا: 17 صفر 1099ق؛ محشی با رمز «خع ن»؛ جلد: تیماج با رقم «بالله المحمود في کل فعاله عمل حسین 1185» ، 387گ، 27 سطر، اندازه: 29×19/5سم [ف: 21-1508]
آغاز: بسمله المقصد الثامن في الخلل الواقع في الصلوة وفیه مباحث الأول ما یجب منه الاعادة مسئلة من اخل بواجب؛ انجام: مسئله وفیه فسقط به فعل الرمي وههنا فرض الرمي بان فلم یحصل الخلل بوفیه هذا آخر الجزء الرابع ... والحمدلله.
از المقصد الثامن في الخلل الواقع في الصلاة تا نیمه افعال حج؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ جلد: مقوا، 412گ، 22 سطر، اندازه: 2×16سم [ف: 8-4607]
آغاز: اولین عنوان در سطر 15 از صفحه اول: فروع، الأول الأركان قد ذکرنا انها خمسة القيام؛ انجام: و عن أبي بصیر قال
قلت لابی عبدالله (علیه السلام) رجلا صام یوما نافلة فأكل و شرب ناسية؟ قال یتم یومه ذلك و لیس علیه شیئی و للشیخ قول آخر، هذا اجود، تم الجزء الثالث من کتاب منتهی المطلب في تحقیق ال مذهب و الحمدلله وحده.
جلد سوم و چهارم که از اوایل مبحث ارکان نماز تا آخر کتاب صوم را دارد، یعنی بخشی از صلاة که کتاب دوم می شود و کتاب سوم در زکات و کتاب کتاب چهارم در صوم؛ خط: نسخ خوش، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: آغاز، تملک: محمد مکی بن محمد بن شمس الدين بن حسن بن زین الدين ابن علی بن خیر الدين من سلالة ابی عبدالله الشريف الشهيد ابن مکی بن احمد بن حامد مطلبی حارثی همدانی خزرجی عاملی با مهر «محمد بن ابی عبدالله الشريف من ولد الشهيد المكي العاملي» (چهارگوش) و توسط همو قراءت و مقابله شده؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج، 19 سطر (16×10)، اندازه: 18/5× 25/5 سم [ف: 4-1925]
تنها کتاب الحج از فصل 7؛ خط: نستعلیق، کا: حسینی، مرتضی بن عزیز الله، تا: قرن 12، جلد: تیماج، 28گ (1پ-28پ)، 24سطر (10×16)، اندازه: 15×20سم [ف: 8-544]
از احکام خلل صلاة تا آخر صوم؛ خط: نسخ، کا: نعمت الله بن پیر محمود جندقی، تا: قرن 12؛ 230گ، 23 سطر، اندازه: 25×18/5سم [ف: 1-73]
انجام: فلا یلزمه الصيام کما لو شك في دخول وقت الصلاة فانه لا یلزمه الصلاة و فرقوا بین الشك هنا و الشك في القبلة ...
از خلل نماز تا کتاب الصوم؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: انجام؛ 219گ، 21 سطر، اندازه: 18×24/5سم [ف: 1-120]
از آغاز کتاب الصلاة تا پایان مقصد هفتم؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12، 215گ، 25 سطر، اندازه: 19×27/5سم [ف: 2-411]
انجام: و یقف و یدعو بعد الحصاة السابعة ثم یمضی الى الثالثة و هی جمرة العقبة یختم بها الرمى فیرمیها کما ...
خط: نسخ، کا: محمد بن یعقوب نجفی، تا: با تاریخ 1143ق، جا: کربلا؛ افتادگی: انجام؛ 386گ، 33سطر، اندازه: 30×18سم [ف: 476-2]
آغاز: برابر؛ انجام: السادس ان قلنا بجواز البيع جاز الانتفاع به في کل ما یمکن الانتفاع به من الاجارة والعارية وغیر هما.
کتاب الطهارة؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13 جلد: تیماج، 188گ، 26 سطر، اندازه: 21×30سم [ف: 8-4607]
آغاز: برابر؛ انجام: فأكل و شرب ناسية قال یتم یومه ذلك ولیس علیه شیء و للشیخ قول آخر وهذا أجود.
از آغاز کتاب الطهارة تا پایان جزء سوم و اواسط کتاب الصوم؟ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ مصحح، با امضای بلاغ؛ جلد: تیماج، 456گ، 28 سطر، اندازه: 31×21سم [محدث ارموی مخ: 3 -1557]
آغاز: البحث الثامن في بقية اقسام الصوم وینظمه اقسام الأول في الواجب منه مسألة صوم كفارة قتل الخطا واجب؛ انجام: فما أديت في علمه خراج مادام حية ولا قطعنی صلته حتی مات تم الجزء السادس ...
از بحث هشتم کتاب الصوم تا پایان جزء ششم؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ مصحح؛ جلد: تیماج، 311گ، 28 سطر، اندازه: 21/5×31/5سم [محدث ارموی مخ: 3-1557]
کتاب ثالث در زکات و خمس؛ خط: نسخ نازیبا، کا: محمد علی، تا: 19 رجب 1207ق؛ محشی؛ اهدایی: احمد شریعت عقدائی؛ 232گ، ابعاد متن: 10/5×20، اندازه: 24×13سم [ف: 3-996]
آغاز: کتاب الخامس في الحج و العمرة ...
خط: نسخ، کا: محمد علی بن شیخ عباس، تا: 3 محرم 1207ق؛ افتادگی: آغاز؛ اهدایی: احمد شریعت عقدایی؛ جلد: تیماج، 115گ، 23 سطر (11×17)، اندازه: 14×20سم [ف: 3-1057]
آغاز: برابر؛ انجام: و قال (علیه السلام) اذا ماتت المرئة في نفاسها لم ینشر لها دیوان یوم القيامة و قال (علیه السلام) موت الغريب شهادة و قال (علیه السلام) اذا مات المؤمن بکت علیه بقاع الأرض التي کان یعبد الله عزوجل فیها و الباب الذي کان یصعد فیه و موضع سجوده تم ...
خط: نسخ، کا: محمد، تا: 1220ق؛ کاغذ: ترمه، جلد: چرمی، 329گ، 29 سطر، اندازه: 21×30/5سم [ف: 3-1327]
جزو یکم است؛ خط: نسخ، کا: سمنانی، بابا بن رجب علی، تا: پنج شنبه 2 شوال 1235ق، جا: اصفهان (سپاهان)؛ جلد: تیماج، 190گ، 24 سطر (20×10)، اندازه: 17/5×27سم [ف: 5-666]
آغاز: بسمله، الكتاب الثاني في الصلاة و فیه مقدمة و مقاصد اما المقدمة ففیها فصول؛ انجام: قال یتم یومه ذلك و لیس علیه شیء و للشیخ قول آخر هذا اجود.
ج2-3، از صلات تا ابتدای «المبحث الثامن في بقية اقسام الصوم»؛ خط: نسخ، کا: محمد بن حسن کدکنی، تا: 11 جمادی الثاني 1236ق، به امر علامه سید محمد رضوی خراسانی؛ اهدایی: رهبری، خرداد 1373؛ جلد: تیماج، 321گ، 26و27 سطر، اندازه: 29/5×20سم [اهدائی رهبر: 3-740] و [ف: 21-1505]
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 30
همان نسخه بالا[اهدائی ف: -238]
جزء اول و دوم کتاب؛ خط: نسخ، کا: قومشه ای، محمد علی بن محمد قاسم، تا: دوشنبه 8 ربیع الثاني 1238ق؛ 234گ، 31 سطر، اندازه: 21×30سم [ف: 1-88]
آغاز: نجاسة المتغير بعین ما ذکرتم من الوجهين ولا یمکن للمستدل هنا المعارضة اما علی تقدیر عدم الموجبية فظاهر لان السائل تمسك بعین ما تمسك بهالمستدل علی ذلك التقدير؛ انجام: وان کان موسر الم یجز له أن ینفق مالهم شیئا الا علی سبیل القرض وله ان یقرض من مال ولده الصغير لان الولى علیه ومنه ابن ادریس من ذلك مسئله طهارت - حج تا بیع؛ خط: نسخ، کان محمد علی بن ابوالحسن نائینی، تا: شوال 1241ق؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ جلد: تیماج، 277گ، اندازه: 20×29سم [ف مخ: 5-2142]
آغاز: الكتاب الثالث في الزكوة و الخمس و فیه مقدمه و مقاصد اما المقدمة ففیها فصول الفصل الاول في ماهیتها الزكاة في اللغة یقال بمعنبین الزيادة و النمو و الثاني التطهير؛ انجام: و الحمدلله وحدها و صلی الله علی سید المرسلين ... قد وقع الفراغ من كتابة العبد ... بحق محمد و آله (صلی الله علیه و اله وسلم) یا ارحم الراحمين.
کتاب زکات و حج؛ خط: نسخ، کا: صفر علی نجف آبادی، تا: 1248ق؛ 475ص، 27 سطر، اندازه: 30×19سم [ف: 10-961]
از خلل صلوة تا اول عقد بیع؛ خط: نسخ، کا: غلامرضا عطار بن آقا محمد حسین اصفهانی، تا: سلخ رجب 1255ق؛ 350گ، 26-33 سطر (12×21/5)، اندازه: 21/5×30سم [ف: 3-962]
آغاز: برابر؛ انجام: قال الشيخ اذا تمکن من الخروج و الصلاة علی الأرض کان افضل و هو جید لأن الاستيفاء الأفعال حینئذ یکون اتم ... من سنة ثلث و ثمانین و ستمائة و الحمدلله وحده.
ج3-1، از ابتدای مقدمه تا انتهای «المقصد السابع في صلاة الخوف»؛ خط: نسخ، کان حسین بن محمد علی قاضی سعید خوانساری، تا: شنبه 24 ربیع الثاني 1258ق؛ اهدایی: رهبری، خرداد 1373؛ جلد: تیماج، 206گ، 24 سطر، اندازه: 22×32/5سم [اهدائی رهبر: 3-740] و [ف: 21-1506]
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 515
همان نسخه بالا[اهدائی ف: -238]
کتاب الحج؛ کا: محمد هاشم بن محمد قاسم افشاری، تا: صفر 1261ق، جا: قزوین [ف: - 39]
صلات؛ کا: محمد هاشم بن محمد قاسم افشاری، تا: 1262ق؛ رضی الدين بن علی اکبر موسوی قزوینی با نسخه مؤلف مقابله کرده [ف: -38]
جزء اول؛ کا: محمد هادی بن عبدالرحیم قزوینی، تا: 1263ق؛ رضی الدين بن علی اکبر موسوی قزوینی با نسخه مؤلف مقابله کرده [ف:-39]
جلد اول و دوم؛ خط: نسخ، کان محمد بن غلامعلی، تا: 1265ق؛ 308گ، 29 سطر، اندازه: 22×32 سم [ف: 2-24]
آغاز: برابر؛ انجام: السادس، ان قلنا بجواز البيع جاز الانتفاع به في کل ما یمکن الانتفاع به من الاجازة و العرية و غیرهما ...
ج1؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: با تاریخ 1269ق؛ مصحح؛ تملک: سیدعلی کلبایکانی در 1296ق؛ مهر: «الواثق بالله الغني موسی ابن محمدعلی» (بیضی)؛ 256گ، 22 سطر (12/5× 20/5)، اندازه:21×30سم [ف: 39-223]
صوم تا تجارت؛ کا: محمد بن مهدی حسینی اصفهانی، تا: 1278ق؛ قطع: رحلی [ف:-245]
طهارت و صلاة؛ بی کا، تا: 1281ق؛ قطع: رحلی [ف: -245]
جزء اول و دوم؛ خط: نسخ، کا: محمد حسن بن عبدالله کاتب، تا: 1282ق؛ 240گ، 32سطر، اندازه: 30×20سم [ف: 1-272]
آغاز: بسمله، المقصد الثامن في الخلل الواقع في الصلاة و فیه مباحث؛ انجام: فما ادیت في عمله خراجا مادام حیا و لا قطعنی صلته حتی مات.
ج3-4، از «المقصد الثامن في الخلل الواقع في الصلاة» تا ابتدای عقد البيع و شروطه»؛ خط: نسخ خفی، کا: محمدحسن بن عبدالله کاتب، تا: سه شنبه 20 شوال 1283ق؛ با دستخط مرحوم سید مصطفی خوانساری و مهر سید اسدالله بن سید محمد باقر شفتی؛ اهدایی: رهبری، خرداد 1373؛ جلد: تیماج مذهب، 325گ، 33سطر، اندازه: 30/5×20سم [اهدائی رهبر: 3-741] و [ف: 21-1509]
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 155
همان نسخه بالا[اهدائی ف: -238]
آغاز: الحمدلله المتفضل فلا یبلغ مدحته الخامدون ... اما بعد فان الله تعالی لما أوجد الأشياء؛ انجام: .. السادس ان قلنا بجواز البيع جاز الانتفاع به في کل ما یمکن الانتفاع به فیه من الاجازة والعارية وغیرها
تمام کتاب طهارت؛ خط: نسخ زیبا، کا: محمدباقر، تا: چهارشنبه 4 شوال 1290ق؛ جلد: مقوا نارنجی، 99گ، 33 سطر، اندازه: 36×23سم [ف مخ]
آغاز: بسمله. البحث الثامن في كيفية اقسام الصوم و ینظهر اقسام. الأول في الواجب منه؛ انجام: مسئلة. قال المفيد رح ... ما روی عنهم (علیه السلام) من انهم جعلوا شیعتهم في حل ممالهم و ذالك علی العموم. تم الجزء الخامس من کتاب منتهی المطلب في تحقیق ال مذهب و یتلوه في الجزء السادس ... الكتاب السادس في الجهاد و سيرة الامام و حکم الرباط و الأمر بالمعروف و النهي عن المنكر. فرغت من تسوید هذا الجزء في یوم السبت عاشر جمادی الأول سنة سبع و ثمانین وستمائه (687ق) و کتب العبد الفقير إلى الله حسن بن یوسف بن مطهر مصنف الكتاب ..
از «احکام صیام» تا پایان «کتاب مزار»؛ خط: نسخ خوش، کا: احمد بن محمد علی بن ابوالقاسم کرمانی، تا: 19 رجب 1318ق؛ 317ص (167+150)، 34سطر (26×13/5)، اندازه: 21×30سم[عکسی ف: 1-381]
آغاز: برابر؛ انجام: آن کتابنا هذا لا یخلو عن مطالب دقيقة و مباحث عميقة لم یوجد في شیء من صحف الأولين و لم یسطر في دفاتر الاقدمين ... و ان یجعل ذالك خالصا لوجهه علیه توکلت و اليه انیب
دیباجه منتهی؛ خط: نسخ، کا: عبرت نائینی، محمد علی، تا: چهارشنبه 28 جمادی الاول 1354ق؛ 4گ (25ر-28پ)، 17سطر (15×7)، اندازه: 23×15سم [ف: 14-291]
آغاز: برابر؛ انجام: فصل و روی ابن بابویه عن الصادق و قال اذا مات المؤمن بکت علیه بقاع الأرض التي کان یعبد الله عزوجل فیها و الباب الذي کان یصعد فیه عمله و موضع سجوده
از آغاز کتاب تا آخر جزء سوم؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ مجدول، با سرلوح، مصحح، تملک: مسعود بن شمس المحمود لاهیجی در کربلا؛ مهر: «یا ولی الله» (بیضی)؛ واقف: غلامرضا بن حسینعلی عصار، 1281؛ جلد: تیماج مذهب، 378گ، 31سطر، اندازه: 35×22سم [ف: 1-96]
آغاز: بسمله الكتاب الثاني في الصلوة و فیه مقدمه و مقصد؛ انجام: من الاجارة و العارية و غیر هما و هذا آجر الجزء الأول من منتهی المطلب.
کتاب الصلوة تا آخر جزء اول؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ مجدول؛ 21 سطر (14/5×7/5)، اندازه: 24×15سم [ف: 2-52]
بی کا، بی تا[نشریه: 13-362]
جزء سوم؛ بی کا، بی تا[ف: -39]
آغاز: احببنا ان نکت دستورا في هذا الفن یحتوی علی مقاصده و یشتمل علی فوائده علی وجه الايجاز و الاختصار؛ انجام: فقد ذهب بعضهم الى عدم الطهارة ذکره ابن جنید و بعض الجمهور لأنها طهارة.
خط: نستعلیق، بی کا، بیتا؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ مصحح، محشی که از فخر المحققين دانسته اند، رکابه دار؛ یادداشت ابوالقاسم بن حسن که نسخه را از آقا سید حسین عاریه گرفته؛ جلد: مقوا، 157گ، 27 سطر، اندازه: 20×29سم [ف: 44-211]
آغاز: برابر؛ انجام: و الصلوة عن الأرض کان افضل .. و الحمدلله رب العالمين
خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، بیتا [رایانه]
بی کا، بی تا؛ انتقالی از کتابخانه پهلوی - مجموعه نوازی؛ 439گ، اندازه: 20×25/5سم [رایانه]
muntaha-l maqāsed fi-n naḥw
طباطبائی تبریزی، محمود بن علی اصغر، - 1310 قمری
tabātabā’ī tabrīzī, mahmūd ebn-e ‘alī asqar(- 1893)
کتاب مفصلی در علم نحو است برای آن که در آموزش آن علم بنیان جدیدی بگذارد: «فاردت تأليف کتاب التجديد ابنیته المنهدمة و ترتیب مقاصد لرفعة اعلامة المنخفضة». تحریر اولیه کتاب در 18 سالگی مؤلف نوشته شده است. [الذريعه، ج23، ص 13]
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 9166
آغاز: نحمد اللهم یا من جعل في مقاصدنا نورا من انوار وجوده و دوام بقائه و جعله مصباح یدل به علیه ... و بعد یقول العبد الفقير الى المولى الغني محمود بن علی اصغر المشتهر بشیخ الاسلام ابن محمد تقی القاضي الحسني الحسيني الطباطبائي التبريزي ... ان العلم کما نطق به الكتاب و السنة و اتفق علیه عظماء الائمة ... مقدمة. النحو في اللغة علی معان منها الطريق و القصد ورد البصر الى شیئی و الاعتماد علی شیئی؛ انجام: ان اللام متعلقة بیاء بل قالا في یا عبد الله ان النصب بیاء. هذا کلامه یقول المؤلف الحقير آن هذا القدر هو الذي تیسر لی تحریره من مقاصد و مسائله .. علی دماء الشهداء و الصلوة و السلام علی نبینا محمد و آله المعصومين الاتقياء. انجامه: «کتب هذه الأوراق المشتملة علی الخطوط المختلفة مصنفه الفقير محمود بن علی اصغر بن محمد تقی بن محمد الحسني الحسيني الطباطبائي التبريزي جعل الله مستقبل ایامه خيرة بالنبی و الولي سنه 1260».
خط: نسخ، کاتب = مؤلف، تا: 1260ق؛ مصحح، با خط خوردگی و اضافات؛ با دستخط برادر مؤلف عبد الجواد حسنی حسینی طباطبایی در 1266ق، با تقریظی بر کتاب از عباس بن شیخ حسن بن شیخ جعفر نجفی که بر روی آن خط کشیده اند (مربوط به زمان حیات مؤلف)؛ مهر: مؤلف «ابن محمود علی اصغر الحسني الحسيني» (بیضی)، کتابخانه جعفر سلطان القرايي؛ 377گ، اندازه: 25/5×15/3سم [ف: 2/29-825]
muntaha-1 maqāl fi ahwāl-ir rijāl = rijāl-u abi 'alī al ha'iri
مازندرانی 1216قمری حائری، محمد بن اسماعیل، 1159-
māzandarānī hā'erī, mohammad ebn-e esmāʻīl (1746 - 1802)
تاریخ تأليف: 1194ق
شرح حال روات حدیث که در «منهج المقال» میرزا محمد استر آبادی آمده با حواشی وحید بهبهانی بر همین کتاب را یکجا گزارش کرده است با اضافات سودمندی از منابع رجالی دیگر و تحقیقات کوتاهی که به نظر مؤلف رسیده است. مؤلف از ذکر روات مجهول الحال خودداری کرده و احوال آنها را متعرض نمی گردد. در آغاز کتاب پنج «مقدمه» در احوال ائمه علیهم السلام و در پایان دوازده «فایده» رجالی افزوده شده است. نام رجال به ترتیب حروف آغاز آنها پس از آن کنی و القاب و نام زنان ذکر می شود، و برای مصادر و منابعی که از آنها نقل می کند رموز اختصاری قرار داده است. در آن مجاهیل را یاد ننموده ولی شاگرد او مولی درویش علی در رساله ای جدا گانه و همچنین شیخ محمد علی آل کشکول در اکمال منتهی المقال آندسته راویان را برشمردند.
آغاز: نحمدك یا من رفع منازل الرواة بقدر ما یحسنون من الرواية عن الأئمة الهداة ونشکرك یا من عرفنا مراتبهم و درجاتهم علی نحوه
انجام: في اول کتابه و روی هو عن أبي القاسم حسین بن روحرضی الله عنه.
چاپ: مشار عربی، ص 919 چاپ تحقیقی این کتاب توسط مؤسسه آل البيت (علیهم السلام) قم انجام شده است؛ تهران، سنگی، 1302ق، رحلی، 376ص؛ [تهران]، سنگی، 1267، رحلی
[الذريعة 13/23 ؛ مصفی المقال ص 394؛ ريحانة الادب 137/5، مستدرک 402/3 ؛ هدية الاحباب ص 36؛ فوائد رضویه 294؛ کنی و الالقاب 119/1؛ روضات ص 401؛ مقباس الهداية 120؛ تنقیح المقال81/2]
شروح و حواشی:
1- تلخیص المقال فیما له دخل في علم الدراية و الرجال؛ حسینی، فتاح بن اسماعیل (-14)
2- حاشية منتهی المقال
3- منتهی المقال (منتخب)
خط: نسخ، کاتب = مؤلف، تا: 1194ق، تاریخ ندارد، و لیکن کهنه ترین تاریخ که بر پشت نسخه دیده می شود 1194ق است و گویا در همان تاریخ نوشته شده است؛ با دست خوردگی های بسیار از خود نگارنده، پیداست که وی نخست کتاب را نگاشته و نام استاد خویش آقا باقر را در آغاز آورده، و سپس سید محسن اعرجی به او دستور داده تا مشتر کات را نیز بر آن بیفزاید، پس نگارنده این این کار کرده و نام سید محسن و دستور او را در حاشیه لای سطر 12 و 13 و در کرانه چپ صفحه یادداشت کرده، در برگ ار نیز به خامه خود نوشته که من مشترکات را پس از پایان یافتن کتاب در حاشیه ها افزوده ام، در برگ 3پ سید مهدی نامی که این نسخه را پس از مرگ نگارنده اش خرید، بر او اعتراض کنان می نویسد: من از او خواستم تا مشترکات را بیفزاید نه اعرجی، عبارت سید مهدی چنین است: «ورد مؤلف هذا الكتاب المشهد الرضوي و ارانی هذا الكتاب الذي بخطه و ما کان فیه ذکر المشترك، قلت له کتابك جامع لکن فیه نقص من جهة ترك المشترك، و بعد مدة مديدة ارانی هذا و فیه ما کتبه من الحواشي، و اسند ان السيد المحسن الكاظماوي امره بالالحاق و لم یذکرنی، اما لما بین العرب و العجم من المنافرة کما یشهد منهم، او لعدم معرفته ره بحالی، و بعد الملاقات الثانية في عراق العرب کان بظهر الاخلاص الخاص و صاربنی و بینه محبة كاملة، و استنبطت الحق له في عدم ذکر اسمی في کتابه عند ذکر سمیی، و عذره من غیر الجهة المذكورة اوضح حرره محمد مهدی الحسيني الموسوى المشتري لهذا الكتاب من ورثه بواسطة الحاج محمد کاظم الكاظماوي ..»؛ جلد: تیماج، 239گ، 23 سطر (16×12)، اندازه: 21×15سم [ف: 2-664]
تا نیمه سرگذشت «حسن بن زیاد الصقيل» است؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: انجام؛ جلد: تیماج حنایی، 121گ، 22سطر (15/5×8/5)، اندازه: 15×20/5سم [ف: -484]
آغاز: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ مهر: حاج سید سعید؛ 429گ، 24-22 سطر (10×15/5)، اندازه: 21×14/5سم [ف: 2-645]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ قطع: رحلی [نشریه: 3-59]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج، 328گ، 25سطر (15×9)، اندازه: 21×14/5سم [ف: 16-687]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: علی، تا: قرن 13؛ محشی به امضای «منه عفی عنه»؛ اهدایی: رهبری، بهمن 1383، جلد: تیماج مذهب، 366گ، 30سطر، اندازه: 31×21سم [اهدائی رهبر: 8-118]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: زینی بن شیخ باقر بن شیخ زینی نجفی مسکنا و مدفنا ان شاء الله، تا: قرن 13؛ مصحح؛ مهر: «موسی الكاظمي» (بیضی)، علی سید عباس ولد حلی «علی مع الحق 1287» (بیضی)؛ تملک: محمود موسوی اصفهانی ده سرخی در مرحم 1379ق؛ اهدایی: رهبری، مهر 1386؛ جلد: تیماج مذهب، 276گ، 30سطر، اندازه: 21×29سم [اهدائی رهبر: 8-119]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ محشی به لفظ «منه ره»؛ واقف: شیخ محمد صالح علامه حائری، مرداد 1351؛ جلد: تیماج، 341گ 27 سطر، اندازه: 20×30/5سم [ف: 27-249]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12 و 13؛ با یادداشت محمد هاشم موسوی خراسانی در 1303[نشریه: 7-299]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: میشن، 322گ، 28 سطر، اندازه: 17/1×27/7سم [ف: 1-547]
انجام: روی عن ابی عبدالله في الرجال ضعیف جدا لایلتفت اليه ولا اعتمد علی شیء مما یرویه وفی ...
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ تملک: عباس النجفي؛ مهر: «عبده سلیمان الحسيني» (بیضی)؛ جلد: تیماج، 300گ، 24 سطر، اندازه: 30×20/5سم [محدث ارموی مخ: 3 -1559]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13، در عصر مؤلف؛ مصحح، با علامت بلاغ، محشی؛ جلد: تیماج، 242گ، 23 سطر، اندازه: 15×21/5سم [محدث ارموی مخ: 3-1558]
آغاز: برابر؛ انجام: ابراهیم بن عبدالحمید حسن کما في صه بابراهیم هاشم و يؤيده الطريق الاخر وهو کالحسن ایضا آذیبعدان کتابه معدود في الأصول وقد روی عنه اکابر العلماء
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13، در پایان سه برگ فایده رجالی به نقل از کتاب حاجی جعفر استرآبادی؛ جلد: تیماج مذهب، 219گ، 31سطر، اندازه: 21×30سم [ف: 8-4608]
آغاز: وان الراوي احمد مع ظهور صحبته معه ومرفی الفوائد الشهيد في امثال ذلك اقول غیر خفی علی المتتبع آن غلو القميين لیس الغلو المعروف المستلزم للکفر؛ انجام: سلام بن ابی عمرة الخراساني ... وفی مشکا ابن ابی عمرة الخراساني عنه عبدالله بن جیله الحناط ذکر في ابن ابی عمرة تعق مرفیه
از احمد تا سلام بن حمزه؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ 70گ، 30سطر، اندازه: 30×20سم [ف: 8-4608]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ مصحح، محشی با عناوین «منه عفی عنه» و «علی رازی»؛ جلد: تیماج، 258گ، 35 سطر، اندازه: 31×21سم [ محدث ارموی مخ: 3-1558]
آغاز: برابر؛ انجام: اقول في مشکان بن حمدون ... ابراهیم الاحمري تمت باب الظاء
جلد اول و تا انتهای باب الظاء؛ خط: نسخ، کا: محمد بن حبیب موسوی کربلائی صمیری، تا: 5 شعبان 1221ق؛ مصحح، با نشان بلغ؛ توسط آقای حائری زاده به کتابخانه مجلس اهدا شده؛ جلد: تیماج، 281گ، 19 سطر، اندازه: 22×15سم [ف: 2/27-57]
آغاز: في زهده وورعه و اطاعته لعلی تعق عاصم بن عمر بن؛ انجام: برابر
مجلد دوم و از باب العين آغاز می شود؛ خط: نسخ، کا: محمد بن حبیب موسوی کربلائی صمیری، تا: 22 جمادی الثاني 1222ق؛ افتادگی: آغاز؛ مصحح، با نشان بلغ دید؛ جلد: تیماج، 284گ، 25-19 سطر، اندازه: 22/5×15/5 سم [ف: 27/2-58]
خط: نسخ، کا: احمد بن مصفی خوینی، تا: 1228ق؛ از روی خط مؤلف، با اصل مقابله شده است؛ جلد: تیماج قهوه ای، 326گ، 24 سطر (15×10/5)، اندازه: 21×15سم [ف: 5-666]
آغاز: برابر؛ انجام: محمد بن محمد و الحسين بن عبدالله - فالطریق صحیح.
خط: نسخ، بی کا، تا: 1229ق؛ جلد: تیماج، 367گ، 23 سطر (15×11)، اندازه: 21×15/5سم [ف: 10-16]
خط: نسخ، کا: شیر علی بن نجف علی هندی کربلائی، تا: 1230ق؛ 350 گ، 26 سطر، اندازه: 30×20سم [ف: 1-48]
کا: عبدالله بن محمد خوئی، تا: دوشنبه 23 ربیع الاول 1230ق[ف: -34]
خط: نسخ، کا: محمد بن محمد نصیر مازندرانی، تا: شوال 1231ق؛ مصحح، محشی از ملا محمد جعفر شریعتمدار استرآبادی؛
402گ، 26 سطر، اندازه: 21×15سم [ف: 8-311]
آغاز: برابر
انجام: و منهم المفيد محمد بن محمد و الحسين بن عبیدالله الغضائري فالطریق صحیح.
خط: نسخ، کا: صفر علی بن اسماعیل صباغ نجف آبادی، تا: اول صفر 1234ق؛ مهر: «عبده محمد ابراهیم» (بیضوی)؛ جلد: تیماج مذهب، 283گ، 27 سطر، اندازه: 21×30سم [ف: 1- 176]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: نجفعلی بن شعیب، تا: 26 جمادی الثاني 1235ق، جا: قزوین مدرسه ملا ویردی خان؛ مصحح، با علامت بلاغ؛ واقف: حاجی آقا خان بربری؛ 255گ، 22سطر[ف: 1-272]
خط: نسخ، کا: دامغانی، محمد تقی بن ابو طالب، تا: یک شنبه 16 جمادی الاول 1238ق؛ مصحح، محشی؛ جلد: تیماج، 384گ، 21 سطر، اندازه: 15×21/5سم [محدث ارموی مخ: 3-1558]
خط: نسخ، کا: ربیع بن نصر الله حسینی تنکابنی، تا: محرم 1239ق؛ مصحح، محشی؛ جلد: تیماج، 308گ، 29 سطر، اندازه: 15×27/5سم [محدث ارموی مخ: 3-1559]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: 23 ذیحجه 1242ق؛ محشی با نشان «منه عفی عنه»؛ واقف: سید محمد حسن حسنی سمنانی؛ جلد: گالینگور، 292گ، 29 سطر، اندازه: 28/5×20سم [ف مخ]
خط: نسخ، کا: ابن سید عبدالغفور طباطبائی، تا: 15 ذیقعده 1243ق، مصحح، محشی؛ جلد: تیماج قهوه ای، 256گ، اندازه: 21×30سم[محدث ارموی مخ: 3-1558]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: عبدالله بن قاسمعلی یزدی، تا: 2 جمادی الأول 1243ق؛ مصحح، محشی؛ جلد: تیماج، 263گ، 30سطر، اندازه: 30/5×21سم [محدث ارموی مخ: 3-1558]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ خوش، کا: محمد باقر بن حیدر نجفی کرمانی، تا: 12 شعبان 1244ق، جا: کربلا؛ یادداشت استکتاب برای خود از سید کاظم رشتی؛ 538ص، 28سطر (13×22/5)، اندازه: 30×21سم [عکسی ف: 1-381]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمدبن احمد بن محمد دهدشتی بهبهانی، تا: جمعه 7 رمضان 1244ق؛ از روی خط مؤلف؛ محشی؛ جلد: تیماج، 548ص، 30سطر، اندازه: 20×29/5سم [ف: 3/ 40-231]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ و نستعلیق، کا: محمد علی بن محمد حسن بن ابو طالب کاشانی آرانی، تا: جمادی الثاني 1244ق؛ مصحح؛ جلد: تیماج مذهب، 375گ، 27 سطر، اندازه: 30×20سم [ف: 2-357]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: محمد طاهر بن ابوالقاسم نوری رازی طهرانی، تا: جمعه 16 رمضان 1245ق؛ محشی با نشانه های منه و صح؛ یادداشت وقف محمد طاهر نوری در روز مجمعه 16 رمضان 1245ق؛ مهر وقف ملا محمد جعفر طهرانی؛ اهدایی: ناصر کاتوزیان؛ جلد: تیماج، 365گ، 23 سطر (10×15)، اندازه: 22×15سم [ف: 19-138]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: عبد العظيم بن علی اردکانی یزدی، تا: 14 رجب 1245ق، جا: نجف اشرف؛ مصحح؛ تملک: محمد موسوی جزائری به تاریخ 9 جمادی الثاني 1376 ؛ جلد: تیماج، 245گ، 33سطر، اندازه: 30×20سم [ف: 3-268]
خط: نسخ، کا: علی بن ابو علی (فرزند مؤلف)، تا: 2 ذیقعده 1245ق؛ مصحح؛ جلد: تیماج، 290گ، 28 سطر، اندازه: 21×30/5سم [ف: 14-62]
خط: نسخ، کا: محمد بن ملا ابوطالب شوشتری، تا: 13 محرم 1246ق؛ محشی با نشانی «لمحرره مهدی» یا از مؤلف؛ جلد: تیماج، 216گ، 32سطر، اندازه: 20×5/ 30سم [ف: 14- 279]
آغاز: و المعراج شرحه رحمه الله علی الفهرست و لم یشرح منه الا قلیلا و لم اعثر علی هذین الأخيرين إلى الإن؛ انجام: برابر
از «المقدمة الأولى في تاریخ موالید الائمه علیهم السلام و وفاتهم» تا آخر کتاب؛ خط: نسخ، کا: درویش بن المرحوم کاظم السباح، تا: 17 شعبان 1246ق؛ افتادگی: آغاز؛ از روی نسخه پسر مصنف که او، آن را از روی نسخه مؤلف استنساخ کرده؛ 236گ، 31سطر، اندازه: 30×20سم [ف: 8-4608]
خط: نسخ، کا: حاج محسن بن حبیب بن دخیل حمیری کربلائی، تا: سه شنبه 23 ربیع الثاني 1246ق؛ جلد: تیماج، 293گ (1پ - 293پ)، 30سطر، اندازه: 21×30/5سم [محدث ارموی مخ: 3 -1559]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: ابوالقاسم بن محمد مشهدی، تا: جمعه 12 رمضان 1246ق؛ واقف: نائینی؛ 245گ، 23 سطر، اندازه: 30×20سم [ف: 6-625]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محسن بن حبیب بن دخیل حمیری، تا: 1246ق؛ 209گ (1پ-209)، اندازه: 30×20/5سم [ف: 13-77]
خط: نسخ، کا: حمیری کربلایی، محسن بن حبیب، تا: 2 رمضان 1246ق؛ محشی با نشانه «منه» و «عفی عنه»؛ جلد: تیماج، 245گ، 32سطر (12×21/5)، اندازه: 21×30سم [ف: 1-443]
آغاز: فضال علی و لشیخنا الشيخ یوسف البحراني ره الآتي ذکره ... و المجمع هو مجمع الرجال تأليف مولانا عناية الله ره و الحاوي هو حاوی الأقوال فی؛ انجام: برابر
خط: نسخ، کا: فخار، محمد بن صفر، تا: غره رمضان 1246ق؛ افتادگی: آغاز؛ 270گ، 24 سطر، اندازه: 29×17/5سم [ف: 38 -408]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: سه شنبه 1 جمادی الثاني 1246ق؛ واقف: محمد ایرانی مجرد، بهمن 1350؛ جلد: میشن مذهب، 208گ، 32سطر، اندازه: 30/5×20/5سم [ف: 27-248]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ خوش، بی کا، تا: 1246ق؛ محشی به لفظ «منه ره» و «منه عفی عنه»؛ واقف: حسن فرید محسنی، شهریور 1354؛ جلد: تیماج مذهب، 202گ، 24 سطر، اندازه: 30×21سم [ف: 27-249]
خط: نسخ، بی کا، تا: 1246ق [الفبائي: -558]
خط: نسخ، بی کا، تا: 1246 ق [الفبائي: -558]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، تا: پنج شنبه 12 ربیع الاول 1248ق؛ محشی به لفظ «منه ره»، نسخه توسط محمد کاظم همدانی در پنج شنبه، ششم رمضان 1249 تصحیح و مقابله شده؛ جلد: تیماج مذهب بازوبندی مزین به کریمه تنزیل من رب العالمين»، 302گ، 29 سطر، اندازه: 20×29/7سم [ف: 27-248]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: ملا ابوالقاسم، ابراهیم آبادی (تا باب میم) و ادامه به خط نسخ ملا علی قارپوز آبادی قزوینی زنجانی، تا: جمعه 15 محرم 1248ق؛ محشی از آخوند ملا علی بن گل محمدی قارپوز آبادی زنجانی قزوینی (-1290ق)، از عالمان برجسته زنجان که تأليفات بسیاری داشته و مدرسه و مسجد چهل ستون زنجان از آثار این دانشمند است، در سال 1277 ق، مصحح؛ مهر: «یا علی الأعلى» (مربع)، «محمد جواد» (بیضی)، «حسینعلی» (بیضی)؛ تاریخ وقف: 22 جمادی الثاني سال 1247؛ جلد: تیماج مذهب بر فراز ترنج عبارت: «تنزیل من رب العالمين»، 317گ، 27سطر (21×12)، اندازه: 21×31/5سم [ف: 29-494]
خط: نسخ، کا: علینقی بن حسین بن علینقی همدانی، تا: 1249ق، به دستور آخوند ملا محمد حسین؛ جلد: تیماج، 211گ، 25 سطر، اندازه: 21/5× 30/5سم [ف: 3-344]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: 1249ق؛ جلد: چرمی، 381گ، 29 سطر، اندازه: 14×20/5سم [ف: 3-1327]
خط: نسخ، کا: محمد علی بن حاج ملا محمد حسن کاشانی ارانی، تا: 1251ق؛ جلد: روغنی مذهب، 566ص، 26 سطر، اندازه: 30×20سم [ف: 21-330]
خط: نسخ، بی کا، تا: یک شنبه 23 محرم 1253ق؛ جلد: تیماج، 330گ (3پ -332پ)، 26 سطر، اندازه: 30×20سم [محدث ارموی مخ: 3-1559]
آغاز: برابر؛ انجام: قد ظهر من کلام الشيخ ره انه ...
خط: نسخ، کا: محمود بن علی نقی طباطبائی، تا: دوشنبه 20ربیع الثاني 1253ق؛ اهدایی: وزیری؛ کاغذ: ترمه اصفهانی، 231گ، 35سطر (21×12/5)، اندازه: 31×20سم [ف: 1-176]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: ابن محمد حسن خوانساری، تا: 1255ق؛ مصحح، مقابله شده، با بلاغ مقابله، محشی دار با نشان «منه عفی عنه» و «منه ره» و «محمود عفی عنه»؛ جلد: تیماج، 192گ، 35 سطر، اندازه: 30×20سم [ف: 44-210]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، تا: 1256ق؛ جلد: تیماج، 300گ، 19سطر، اندازه: 30×20سم [ف: 2-357]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: عبد الصمد بن محمد باقر انصاری، تا: صفر 1259ق؛
از روی نسخه علی بن شیخ ابی علی «فرزند مؤلف کتابت شده، محشی با امضای الوحيدي؛ تملک: محمد بن محمد مهدی خویی با مهر «عبده الراجي محمد مهدی» (بیضی)؛ جلد: تیماج، 345گ، 25 سطر، اندازه: 30×20سم [ف: 33/2-128]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ و نستعلیق، کا: میرزا حسن قزوینی، تا: 1259ق؛ واقف: سید جلال الدين تهرانی، مرداد 1361؛ جلد: تیماج مذهب، 299گ، 23-25 سطر، اندازه: 20×30/5سم [ف: 27-249]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: رجب 1262ق؛ واقف: حاج وزیر وظائف، اسفند 1309، 423گ، 24 سطر، اندازه: 31×21سم [ف: 6-626]
خط: نسخ، بی کا، تا: رمضان 1264ق، برای میرزا محمد حسن مجتهد؛ 227گ، 29 سطر، اندازه: 31/8×20/5سم [ف: 1-547]
خط: نستعلیق، کا: محمد علی بن حاج ملا احمد انصاری، تا: پنج شنبه 18 جمادی الاول 1265ق؛ مصحح؛ جلد: تیماج، 185گ، 31سطر، اندازه: 31/5×20سم [محدث ارموی مخ: 3-1559]
آغاز: برابر؛ انجام: فلذا لم یذکر الا خمسة منها جزاه الله عن محمد و آله خیر الجزاء. تم.
خط: نسخ، کا: محمد بنه حسن بیلندی گنابادی خراسانی، تا: 29 جمادی الثاني 1265ق، به خواهش ملا شیخ جعفر؛ جلد: تیماج، 227گ، 30سطر (14×22)، اندازه: 21×30/5سم [ف: -126]
خط: نسخ عالی، کا: حیدر علی، تا: 1250ق؛ 449گ، اندازه: 19/5×20/5سم [ف: -93]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ خوش، بی کا، بی تا [عکسی ف: 1-381]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: موسوی، ابراهیم بن اسماعیل، تا: شنبه 29 شوال؛ مصحح، محشی از مؤلف با یک حاشیه «لراقمه حسن بن علی»؛ جلد: مقوایی، 228گ، 30سطر، اندازه: 19×27سم [ف: 1-395]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: نجفی، زینی بن باقر، تا: شنبه محرم؛ مصحح؛ تملک: سید عباس ... حلی، محمود موسوی الده سرخی الاصفهاني در محرم 1379، موسی نجل الشيخ محمد ...، شیخ علی العاملي؛ جلد: چرم، 279گ، 30سطر، اندازه: 21×29سم[مؤيد: 1-323]
خط: نسخ، بی کا، بی تا[الفبائي: -558]
خط: نسخ، بی کا، تا: نزدیک عصر مؤلف؛ مصحح، دارای سرلوح؛ تملک: احمد بن لطفعلی تبریزی، حسن بن باقر بن احمد با مهر «المتوكل علی الله محمد باقر بن محمد علی» (مربع)، محمد بن موسی به تاریخ ذیحجه 1347؛ جلد: تیماج، 342گ، 29 سطر، اندازه: 20×30سم [ف: 26-44]
خط: نسخ، بی کا، بی تا، 57گ (185ر-241پ)، اندازه: 30×20سم [ف: -8]
آغاز: برابر؛ انجام: و قد روی عنه اکابر العلماء.
خط: نسخ، بی کا، بی تا، افتادگی: انجام؛ واقف: نائینی؛ 253گ، 29 و 30سطر، اندازه: 26×36سم [ف: 6-626]
خط: نسخ، بی کا، بی تا، ناتمام؛ گزیده منهج المقال و حاشیه آن از بهبهانی است؛ جلد: میشن، 8گ (114پ-121پ)، 30 و 20 سطر، اندازه: 19×29سم [ف: 6-105]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق ریز، بی کا، بی تا؛ مصحح، محشی با امضای منه؛ مطالبی در احوال خالد بن عبدالله ازهری (838-905ق) به امضای محمد موسوی خوانساری و به تاریخ 1320ق نوشته شده؛ جلد: تیماج مذهب، 241گ، 27سطر (17×10/3)، اندازه: 16×22/5سم[ف: 18-58]
muntaha-l maqāl (mn.)
وابسته به: منتهی المقال في أحوال الرجال = رجال أبي علی الحائري؛ مازندرانی حائری، محمد بن اسماعیل (1159-1216ق)
انتخابی از کتاب «منتهی المقال» معروف به «رجال ابو علی» است. برخی ابواب آن چنین است: مقدمه 1. في تاریخ موالید الائمه علیهم السلام و وفاتهم؛ مقدمه 2. ذکر جماعة راو القائم علیه السلام؛ مقدمه 3. في کنی الائمه و القابهم علیهم السلام؛ مقدمه 4. بیان اسامی الرجال یحصل فیهم الاشتباه عند الاطلاق؛ مقدمه 5. في فوائد تتعلق بالرجال التقطتها من فوائد الاستاد.
[الذريعة 13/23 رقم 7845]
بشرویه؛ امیر المؤمنين؛ شماره نسخه: 45/4
آغاز: بسمله و صلی الله علی محمد و آله ... و بعد هذا ما وضعته لما فقلته من کتاب الشيخ ابو علی الله مقامه في قرب الولى العلى صلی الله علیه و آله، انجام: و تحصیل امارات تورث لهم الوثوق المعتدبه کما انه عند المتاخرين ایضا کذلك
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا، جلد: تیماج، 6گ (72پ -77پ)، 25سطر، اندازه: 21×15سم [ف مخ]
muntaha-l munā fī š.-i asmā’-il-lāh
بیضاوی، عبدالله بن عمر، - 685 ؟ قمری
beyzāvī, “abd-ol-lāh ebn-e ‘omar(- 1287)
اهداء به محمد قزوینی مؤمني
در شرح نود و نه اسم حسنای الهي مرتب بر دو «قسم»: مقدمات شامل هفت «مقدمه» و غایات شامل دو «قطب» مؤلف در مورد این کتاب تعبیر «منتهی امانی اولی الالباب في شرح اسماء الله» را به کار برده است. نسخه ای از این کتاب در منابع یافت نشد.
[کشف الظنون 1858/2]
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 10033/2
آغاز: العظمي و اسمائه الحسنى علی قدر ما یفی به القوة البشرية؛ انجام: المعنى انه المتولي لامور العباد و المتصرف فیها فاقد بخشی از دیباچه است؛ خط: نسخ، کا: علی بن محمد بن علی واعظ حنفی، تا: ذیقعده 889ق؛ افتادگی: آغاز؛ تملک: ریحان الله موسوی، شرف الدين محمد مکی بن محمد ضیاء الدين بن شمس الدين بنحسن بن زین الدين من ذرية الشريف ابی عبدالله الشهيد شمس الدين محمد بنمکی مطلبی عاملی جزینی عاملی به تاریخ 1175ق؛ 36ص (9-44)، 19 سطر، اندازه: 18×13سم [ف: 32-47]
muntaha-1 wuṣūl ilā ‘ilmay-il kalām wa-l uṣūl
علامه حلی، حسن بن یوسف، 648 - 726 قمری
‘allāme-ye hellī, hasan ebn-e yūsof (1251 - 1326)
تاریخ تأليف: جمعه 16جمادی الاول 687ق
کتابی است مشتمل بر دو «قسم»: 1. علم کلام؛ 2. علم اصول فقه؛ و هر یک مشتمل بر فصولی و ابوابی، که در پایان قسم اول تاریخ فراغ مؤلف از تأليف را روز جمعه 16 جمادی الاول 687ق نوشته اند.
[الذريعه 15/23 شماره 7848؛ مكتبة العلامة الحلى ص 197]
آغاز: في تقسیم الموجودات و فیه نوعان الاول الوجودات وهو ... الوجود او المحدث وهو الذي ... و ههنا فصول
نسخه اصلی: کتابخانه موزه بریتانیا - لندن 8326؛ خط: نسخ نازیبا بی کا، تا: قرن 18 افتادگی: آغاز و انجام؛ مصحح، محشی؛ مهر: «شفیع یحیی ممد و العترة الطاهرة في الآخرة» (بیضوی)؛ 246ص [عکسی ف: 3-443]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 18 با نسخه اصل مقابله شده؛ مهر: «ابن حبیب الله التركه افضل»؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: تیماج، 97گ، 39سطر (18×7/5)، اندازه: 21×12سم [ف: 8-390]
آغاز: و اذا وفقنا الله تعالی اتمام الفن الأول من هذا الكتاب فنشرع في الفن الثاني منه وهو المتعلق باصول الفقه ... علی مقدمة وقواعد اما المقدمة ففیها مباحث اصول الفقه علم بقوانین كلية یعرف بها طرف الأحكام الشرعية اجما؛ انجام: او کان الوصف حقيقية او باعثا او مضبطا او طاهرا او متحدا او اعم بعد یا او مطرد منعکسا او مناسبا او اشتمل عل یاحد الضروريات الخمسة او کان الفرع مشاركة في غیر الحكم ... و ارشادنا فیما أوردناه و نسأله أن یجعل ذلك لوجهه خالصا انه سمیع الدعا قریب مجیب
فن دوم (اصول فقه)؛ خط: نسخ، کا: نظام الدين محمد بن حسن، بی تا؛ 76گ (1پ-76ر)، اندازه: 12×22/5سم [ف: 37-61]
بی کا، بی تا انتقالی از کتابخانه پهلوی - مجموعه نوازی؛ 52گ، اندازه: 14/7× 21/5سم [رایانه]
muntaha-l wuṣūl fī š.-i zubdat-il uşūl
حویزی، لطف الله بن عطاء الله، ق 12 قمری
hovayzī, lotf-ol-lāh ebn-e ‘atā?-o-llāh(- 180)
وابسته به: زبدة الاصول؛ شیخ بهائی، محمد بن حسین (953-1030ق)
شرح مزجی متوسطی است بر کتاب «زبدة الاصول» شیخ بهاء الدين عاملی. مؤلف در این شرح می خواهد مشکلات کتاب را حل نموده و به مباحث دیگر کمتر می پردازد.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 1118/5
آغاز: نحمدك یا من هدانا لسلوك طریق الشرع المبين و تشکر کن یا من وفقنا لمعرفة أصول السنة التي نزل بها الروح الامين؛ انجام: و أن یجعله خالصا لوجهه الكريم و موجبة لثوابه الجسيم وان یجعل قدم صدق لیوم الدين
خط: نسخ، کا: حسن بن خمیس، تا: چهارشنبه 6 جمادی الاول 1094ق؛ مصحح، محشی؛ جلد: تیماج، 137گ (139ر - 275)، 25 سطر، اندازه: 19×28/5سم [ف: 3-290]
muntaha-l wuşūl fi š.-i zubdat-il uşūl
طبری، محمد کاظم بن رضا، ق13 قمری
tabarī, mohammad kāzem ebn-e rezā(- 19c)
وابسته به: زبدة الاصول؛ شیخ بهائی، محمد بن حسین (953-1030ق)
شرح زبدة الأصول از محمد بن رضا طبری کاظمی نگارنده طريقة الرشاد في شرح الارشاد» و «شرح تجرید».
قم؛ فیضیه؛ شماره نسخه: 390
آغاز: الحمد لله الذي هدانا لهذا وما کنا لنهتدی لولا؛ انجام: هذا ما تیسر لنا من شرح هذه الرسالة الوجيزة مع قصر الباع في الصناعة
خط: نسخ، بی کا، تا: 1246ق؛ 241گ، 23 سطر، اندازه: 21×11سم [ف: 1-273]
man tayaqqana-ttahara Wa-1 hadat wa Sakka fi-1 muta’axxir (r.-un fi hukm-i)
موسوی شهرستانی، محمد جعفر بن محمد حسین، - 1260 قمری
mūsavī šahrestānī, mohammad ja‘far ebn-e mohammad hoseyn(- 1844)
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 1111/5
آغاز: بسمله. الحمدلله رب العالمين ... فیقول ... ابن محمد حسین محمد جعفر الموسوي الشهرستاني ... ان هذه رسالة في حکم من تیقن الطهارة و الحدث و شك في المتأخر من وجوب الطهارة او العدم؛ انجام: لتحقق الرفع في احدیهما المصحح للصلوة. تمت بالخیر و العافية ... علی ید ... ابن محمد حسین محمد جعفر الموسوي الشهرستاني في تاسع عشر من شهر صفر سنة ستین بعد المأتين و الالف 1260 في دار السلطنة اصبهان.
خط: نسخ، کاتب = مؤلف، تا: صفر 1260ق، جا: اصفهان؛ 8گ (56پ -63ر)، 15 سطر (12×7)، اندازه: 11×15/5 سم [ف: 5 -1897]
mantūr-ul xitāb fī mūshūr-il abwāb
قشیری، عبدالکریم بن هوازن، 386 - 465 قمری
qošayrī, ‘abd-ol-karīm ebn-e havāzan (997 - 1073)
نام کتاب در سر آغاز و پایانه به گونه بالا آمده است. با سربندهای «باب» بی شماره: التوبة، الانابة، القناعة، الورع، الزهد، التوكل، الشكر، الذكر، الفكر، العبودية، المجاهدة، البكاء، الدعاء، التواضع، الجوع، الصمت، الاستقامة، الحزن، الارادة ... و می رسد به: المشاهدة، الفراق، الوصال.
چاپ: مجلة المجمع العلمي العراقي، محقق: قاسم السامرائي، نشز ضمن: اربع رسائل في التصوف، مجلد18، 1389ق.
[کحاله 6/6؛ زرکلی 57/4 ؛ بغدادی، هدیه 607/1 «منثور الخطاب في شهود الألباب»]
تهران؛ دانشگاه، شماره نسخه: 3/ 420-ف
آغاز: بسمله. لا اله الا الله عدة للقائة. هذه منثور الخطاب في مشهور الأبواب. قال الاستاد ... القشيري (ق). الحمدلله علی نعمة و الصلاة علی محمد و زمرته. هذه الفاظ تخبر عن اوصاف اهل الصفوة و بالله الحول؛ انجام: باب الوصال. الوصل لیس فوقه موهوم لکنه ... عن اوهام الاغيار بلفظ الجنة. بالله الحول و المنه و منه الطول و المنه. انتهی منثور الخطاب في مشهور الابواب ...
نسخه اصل: ایاصوفیا ش 4128؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا، 7گ (149-143)، 19سطر [فیلمها ف: 1- 466]
تهران؛ دائرة المعارف، شماره نسخه: 115/3-عکسی
اصل نسخه: همان نسخه بالا[عکسی ف: 2-267]
al-mantūr-ul ‘ūdī ‘ala-l manļūm-us sūdī
ابن حلبی، محمد بن ابراهیم، - 971 قمری
ebn-e halabī, mohammad ebn-e ebrāhīm(- 1564)
تاریخ تأليف: اوایل شعبان 959ق
شرح قصیده ابوالسعود محمد بن محمد مصطفی عمادی (898 -982ق) است.
[معجم التاريخ التراث الاسلامي، ج 4، ص 2440؛ پرینستون، ماخ، ص 358]
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 8931/33
آغاز: الحمد لله و کفی و سلام علی عباده الذين اصطفی. اما بعد فیقول الفقير الراجي لمن هو اليه لاجی ذوالقصور المنجلي محمد بن الحنبلي ... هذه بقية لا ترد غلیظ و نهبة لا تعد الأشياء قلیلا حملنی علی رقم رقیمها و رسم سقیمها سید لا یسعنی رده ... علی الدرة القسيمة و العروس الوسيهة ميمية شیخ مشایخ الاسلام و علم العلماء الحكماء الاعلام مفتی الديار الرومية ... و لعمرك أن هذا التعليق بها لا یلیق و هل یلایم خالص الخلاص التعليق او یناسب معینیا غیر دلوها او یوافق عروس غیر کفوها ... لسرحت في مروض روضها الرومية و لشرحت شرحا و سیط ... مسمی بالمنثور العودي علی المنظوم المسعودي (کذا)». آغاز قصیده: ابعد سلیمی مطلب و مرام ** و غیر هواها لوعة و غرام؛ انجام: فلم ابدل من الحد المبداء و عطف علیه الختام قلت لان ما له طرفان اذا اعتبر ختامه
مبدأ کان مبدأؤه ختاماً منتهی. و ههنا انتهی الكلام علی هذه الدرة المكنونة والقصيدة الميمونة علی ید مبدیه و مسدیه الفقير الحقير محمد بن الحنبلي في اوایل شعبان سنة تسع و خمسین و تسعمائة تمت بحمد الله و حسن ختامه.
کامل؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ جلد: میشن مذهب، 11گ (44پ-54ر)، ابعاد متن: 10/5×23، اندازه: 13×27/7 سم [ف: 366-29/1]
al-mantur wa-l manzum = bilagat-un nisa
ابن ابی طاهر، احمد بن ابی طاهر، 204 - 280 قمری
(820-894)ebn-e abī tāher, ahmad ebn-e abī tāher
کتاب در 14 جزء مرتب شده است. زرکلی در الاعلام می گوید که تنها دو جزء یازده و دوازده را یافته است، حال آن که نسخه دانشگاه سه جزء آن (یازده و دوازده و سیزده) را در بردارد.
چاپ: بیروت، دار عویدات، محقق: محسن غیاض، چاپ اول، 159ص، قسمتی از کتاب: القصائد المفردات التي لا مثل لها.
[معجم المطبوعات سر کیس، ج 1، ص 370-371؛ تاریخ نگارش های عربی، ج1، ص496؛ الذريعه، ج3، ص 142، ج26، ص 126؛ الاعلام، زرکلی، ج 1، ص 141]
سه جزء 11 و 12 و 13 از کتاب المنثور و المنظوم با نام بلاغات النساء شناخته می شود؛ خط: نسخ، بی کا، تا: 1092ق؛ 163گ، 25سطر [فیلمها ف: 1-390]
آغاز: بسمله. قال ابوالفضل احمد بن ابی طاهر هذا کتاب بلاغات النساء و جواباتهن و ظریف کلامهن و ملح نوادر هن و اخبار ذوات الراي منهن علی حسب ما بلغته الطاقة و اقتظته الرواية و اقتصرت علیه النهاية مع ما جمعناه من اشعارهن في کل فن مما وجدناه یتجاوز كثيراً من بلاغات الرجال المحسنين و الشعراء المختارين و بالله تقتنا و علیه تولنا و هذه نبذة اخترناه من هذا الكتاب و اثبتناه في هذه المجموعة؛ انجام: رخیص یا محمد للصدیق فلم تقبل فخبتت ابا المعلي كخيبة طالب الطرف العتيق. انتهی
قسمت کوتاهی از آغاز کتاب؛ خط: نستعلیق، کا: سید محمد طباطبایی طبیب یزدی، تا: با تاریخ 1286ق، جا: تهران؛ جلد: میشین، 2گ (58ر-59ر)، اندازه: 22×35/3 سم [ف: 29/1-57]
al-manjāt fī manāqib-i sufun-in najāt
رودسری، محمد کاظم، ق 12 قمری
rūdsarī, mohammad kāzem(-18c)
تاریخ تأليف: شنبه 9 صفر 1110ق
چهل حدیث است در فضایل حضرت امیر المؤمنين علیه السلام، بیست و چهار حدیث اول از کتاب محمد بن شاذان انتخاب شده و بقیه از مجموع الرائق.
آغاز: الحمدلله الذي من علینا بمحمد و آله و لم یجعلنا من سائر الأمم المبتدعين و الصلاة أرضاها علی محمد.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 2782/1
آغاز: برابر؛ انجام: نجز بحمد الله جل جلاله و أشكره علی توفیقه التصنيفه...
خط: نستعلیق و دعاها نسخ، بی کا، تا: صفر 1112ق؛ مصحح؛ 26گ (1پ-26ر)، 15 سطر، اندازه: 13×19 سم [ف: 7-342]
al-munajjih
مغربی، ابوسعید بن ابراهیم، ق4 قمری
maqrebī, abū-sa‘īd ebn-e ebrāhīm(-10c)
کتاب «المنجح» مانند کتب تقویم الأدوية به صورت جداولی است که در عرض، شانزده قسمت می شود و در بخش های طولی نام ادویه مفرده به ترتیب حروف الفبا ضبط شده؛ عناوین قسمت های عرضی عبارتند از: قسم 1. اسماء ادویه مفرده؛ 2. ماهیت دواء؛ 3. نوع؛ 4. اختیار دارو؛ 5. مزاج دارو؛ 6. قوه دارو؛ 7. منفعت اعضاء رأس؛ 8. منفعت اعضاء صورت؛ 9. منفعت معده و کبد؛ 10. منفعت جمیع بدن؛ 11. کیفیت استعمال؛ 12. کمیت؛ 13. مضرتها؛ 14. اصلاح دارو؛ 15. بدل دارو؛ 16. علامت دارو.
[کشف الظنون: 1859؛ مجله معهد المخطوطات العربيه: 312/5]
آغاز: لما کانت الأدوية و الاغذية لحفظ صحة الانسان و هیولی للمداواة لاستقامة الابدان کان من الواجب علی الطبيب
در فهرست ناشناس؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ نسخه نفیس و قدیمی، در اصل نسخه تاریخ تأليف و تحریر معین نیست و در ورقه ملصق به آخر کتاب سطور ذیل ملحوظ می شود: «کتبه لنفسه اضعف خلق الله تعالی الغارق في بحر الذنوب الراجي العفو والغفران من علام الغيوب ابوطاهر المتطبب حامداً له تعالی و مصلیا علی محمد و آله و صحبه و ذلك في العشر الاخر من ذی الحجة سنة خمسة عشرة و سبعمائة للهجرة النبوية علیها افضل السلام»، اگر چه خط این چند سطر به خط کتاب چندان بی مشابهت نیست اما کاغذ از حیث جنس و رنگ با کاغذ نسخه تفاوت کلی دارد و پیداست که خود نسخه مدتی پیش از تاریخ 715 نوشته شده است؛ 143گ، 19سطر، اندازه: 17/5×24 سم [ف: 311-2]
آغاز: الفصل في تعریف الأفعال الكلية للادوية المفرده الدواء اللطيف. هو الذي من شأنه اذا نفعل عن الحار الغريزى أن ینقسم في أبداننا الى اجزاء صغیره جداً کانه الزعفران؛ انجام: الشكل بیض لا رمزانة فیه و نباته مثل لسان الحمل احمر اللون تنبت في الأماكن الجبلية، تم و الحمدلله رب العالمين.
خط: نسخ، بی کا، تا: 987ق؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج مذهب، 16ص (62-77)، 15سطر، اندازه: 13×18 سم [ف: 19-80]
آغاز: هذه حاشية نکتب من کتاب المنجح في التداوي من صنوف الامراض و الكاوي حرف الألف اجاص مضر بالمعدة لارخانه بدله تمر هندی؛ انجام: مضر بالروح النفساني یصلحه العسل الدارچینی بدله لفاح و بذر النحج
منتخب، فاقد جداول است، اما اسامی ادویه به ترتیب حروق الفبا آمده سپس منفعت یا مضرت دارو، کیفیت استعمال، اصلاح دارو و بدل آن ضبط شده؛ خط: نسخ، کا: محمد علی، تا: 1250ق، مجدول؛ اهدایی: رهبری، مهر 1386؛ جلد: میشن، 17گ، 12 سطر، اندازه: 8/8×15 سم [اهدائی رهبر: 9-428]
monajjeh-ol afrād va mowred-ol ertīyād
تاریخ تأليف: 825 ق
در چهار فصل: 1. معرفت جمع و افراد الفاظ؛ 2. ابنیه افعال؛ 3. تکرار الفاظ؛ 4. بی عنوان با ترجمه لغت ها به فارسی.
آغاز: الحمد الله الذي انزل کلامه بالعربية و امر الناس کلهم بقرائته علی وجه الصحة ... من بعد الفاظ چندی املا خواهد شد در تاریخ سنة خمس و عغشرین و ثمائة مشتمل بر چهار فصل ... المسماة بمنجح الافراد و مورد الارتياد
آغاز: برابر؛ انجام: ترمص آفتاب، تشاوه غفلت.
بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: انجام؛ کاغذ: سپاهانی، 47گ (239 - 285)، 16 سطر (6×12/5)، اندازه: 10×15 سم [ف: 16-626]
آغاز: برابر؛ انجام: و آن چهارده زبان که برو آمده است. و السلام خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ کاغذ: ترمه [ف: 5-383]
al-munajjih fi-t tadāwī min şunūf-il amrād wa-š šakāwī
کتابی مختصر که در آن اسامی ادویه به ترتیب حروف هجا آمده است. نسخه حاضر بخشی از کتاب است.
مشهد؛ شیخ علی حیدر؛ شماره نسخه: 606/2
آغاز: هذه حاشية تکتب من کتاب المنجح في التداوي من صنوف الامراض والشکاوی. حرف الالف؛ انجام: مضر بالروح النفساني، یصلحه الدار چینی بدله لفاح و بذر البنح
خط: نسخ، کا: محمد علی، تا: 1250ق، برای محمد تقی؛ 18گ (68پ-85پ)، 12سطر، اندازه: 9×15 سم [مؤيد: 2-114]
munjid-ul lahfān ilā taħrīr-il awzān
جلد کی، علی بن ایدمر، - 762 قمری
(1361-)jeldakī, “alī ebn-e aydamor
تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 3186/6
آغاز: بسمله، الحمدلله المفيد المبدي المعيد و الصلوة و السلام علی سیدنا محمد اشرف ... و بعد فقد الفت هذه المقدمة في الوزن الذي تاه الناس فیه من اقوال الحكماء و ما تلقیته من افواه العلماء؛ انجام: لمن یفشا علمها لغیر اهلها، و الحمدلله علی التمام و صلی الله علی سیدنا مصباح الظلام
خط: نستعلیق، کا: محمد علی طهرانی، تا: شوال 1303ق؛ 7گ (104پ-111پ)، 17 سطر، اندازه: 13/2×20/7 سم [ف: 6-273]
munjid-ul muqri’īn wa muršid-uțţālibīn
ابن جزری، محمد بن محمد، 751 - 833؟ قمری
(1351-1430)ebn-e jazarī, mohammad ebn-e mohammad
در هفت «باب» است: 1. القراءة و القاري؛ 2. قراءت به تواتر رسیده؛ 3. قرائت های ده گانه؛ 4. در شمارش قاریان بزرگ که شانزده تن را یاد می کند؛ 5. داستان ها که درباره ایشان شنیده ام؛ 6. نسبت قاریان هفت و ده گانه؛ 7. نظر کسانی که به هفت قراءت بسنده کرده اند. در باب چهارم از طبقات القراء شمس الدين ذهبی محمد (673-748ق) نقل می کند، و به «طبقات القراء» تأليف خود که شاید همان «النهاية یا غاية النهاية» باشد حوالت می دهد. پس از این، داستانی در شش سطر است که با «قال المؤلف» شروع می شود. او می گوید پس از آن که این تأليف را به پایان رسانیدم در میان خواب و بیداری به من الهام شد: این که تو تواتر برخی قرائت های قرآن را نفی کردی درباره منطقه خودت می باشد و ممکن است همان قرائت در هند یا ختا و شرق دور به تواتر رسیده باشد و به من دستور داده شد که این را به پایان کتاب بیفزایم و این شگفت آور است. (علینقی منزوی)
آغاز: قال الشيخ الإمام المجتهد ... اما بعد حمدالله الذي خلقنا علی السنته نعتقد العشرة و الصلوة علی خیر الخلق محمد و آله و صحبه الكرام البررة فهذا منجد المقرئين و مرشد الطالبين قال ابو
القاسم الهذلي
چاپ: قاهره، مكتبة القدسي، 83ص، 1350ق؛ قاهره، محقق: عبدالحی الفرماوي، مكتبة جمهورية مصر، 296ص، 1977م.
آغاز: برابر؛ انجام: ان الحق ذلك في هذا الكتاب وهذا عجب و الله اعلم و الحمدلله رب العالمين و صلی الله علی محمد و اله اجمعین تمت
کا: محمود بن عمر بن حسین بن ابی بکر بن ابی الحسن بلیانی، تا: سه شنبه 19 رمضان 843ق؛ مصحح، مقابله شده، مهر: «لا اله الا الله الملك الحق المبين»، کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج تریاکی، 42گ، 17 و 21 سطر (10×17/5)، اندازه: 15×24 سم [ف: 1-465]
مشهد؛ مولوی؛ شماره نسخه: 493/3
همان نسخه بالا [نشریه: 5-72]
آغاز: برابر؛ انجام: فقال الامام ابو حامد الغزالي في تلاوة القرآن حق تلاوته أن یشترك فیه اللسان و العقل و القلب فحظ اللسان تصحیح.
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 10؛ افتادگی: انجام؛ 26گ، 23 - 24 سطر، اندازه: 13×19 سم [ف: 8-4609]
آغاز: برابر؛ انجام: النسبة المؤلفة المنزلة بل فیها متسع فالی یوم القيامة. انتهی کلام الامام الرازي و هو کما تری في غاية الانصاف فهذا معاشر الاخوان ... جعلنا و ایاکم من اهل القرآن (گ 155) ... یا ارحم الراحمين. قال المصنف: فرغت من تأليفه آخر نهار الاحد 15 رجب ثلاث وسبعین و سبعماءة بمنزلی بدرب هبيرة داخل دمشق ... و کتبه محمد بن محمد ابن محمد الجزري الشافعي.
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 9 یا 10؛ کاغذ: ترمه، 26ص (130 - 155)، ابعاد متن: 9/2×16/3، اندازه: 14×22/5 سم [ف: 11-570]
munajjazāt-ul marīd
خواجوئی، محمد اسماعیل بن حسین، - 1173 قمری
(1760-)xaju'i, mohammad esma'il ebn-e hoseyn
آغاز: بسمله، بعد الحمد و الصلاة یقول ... اسماعیل المازندراني اختلف اصحابنا في منجزات المريض اذا کانت تبرعا و مات في ذلك المرض فقیل أنها كالمؤخرات من الثلث فاذن لا فرق بینهما و قیل انها من اصل المال و هو الا قوی
انجام: بل یعمل بما تقتضیه قواعد الأصحاب و الله اعلم بالصواب
چاپ: در مجموعه ثانیه از رسائل فقهیه مؤلف چاپ شده است. قم، در الكتاب الاسلامي.
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 11198/7
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ جلد: مقوا، اندازه: 13/5×21 سم [ف: 1/21-688]
munajjazāt-ul marīd
طباطبائی کربلائی، علی بن محمد علی، 1161 - 1231 قمری
(1748-1816)tabātabā'ī karbalā'ī, ‘alī ebn-e mohammad ‘alī
اگر مریض معامله محاباتی انجام دهد یعنی مبیع را به کم تر از ثمن المثل بفروشد یا بیشتر از قیمت آن بخرد و هم چنین اعمال تبرعی مانند هبه، وقف، صدقه، عتق و به طور کلی هر آن چه موجب تضییع مال است انجام دهد آیا از مثلث اموال او خارج می گردد یا از اصل؟ مؤلف می گوید: اگر از این بیماری بهبودی یابد بی هیچ خلافی تمامی موارد مذکور صحیح و همه آن ها از اصل مال خارج می شود و اگر از دنیا برود مسأله مورد اختلاف است برخی از فقها قائل به ثلث و عده ای معتقد به اصل اند مؤلف قول اول را برگزیده و برای اثبات آن دلایل زیادی آورده است.
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: ض 14876
آغاز: بسمله، اختلف الأصحاب (رحمة الله علیه) في منجزات المريض و المراد بها المعجلة حال الحياة؛ انجام: و بالجملة الاستدلال بامثال هذه الأخبار لتشیید هذا القول مما لا یرتکبه محصل سیما في مقابلة ماقد مناه من الأخبار الواضحة المنار و صلی الله علی محمد و آله الطاهرين...
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ واقف: سید محمد باقر سبزواری، محرم 1405؛ 10گ، 19 سطر، اندازه: 15×21 سم [ف: 21-1510]
munajjazāt-ul marīd
میرزای قمی، ابوالقاسم بن محمد حسن، 1151 - 1231 قمری
(1739-1816)mīrzā-ye qomī, ab-ol-qāsem ebn-e mohammad hasan
تاریخ تأليف: شوال 1198ق
در این رساله استدلالی احکام متعلق به تصرفات مریض مورد بحث قرار گرفته و این موارد عنوان شده است: 1. وصیت مریض در ثلث اموال خویش جایز و نافذ است و هیچ اختلافی بین فقها دیده نمی شود؛ 2. آیا تصرفات مریض در بیش از ثلث نافذ است یا نه؟ فقها معتقدند اگر این تصرف موجب تضییع مال نباشد مثلاً مبیع را بفروشد و ثمن المثل آن را دریافت کند یا مالی را به
قیمت واقعی خود بخرد جایز و نافذ است. ولی در مورد تفویت مثل هبه، عتق، ابراء، معامله محاباتی اگر اجازه وراث نباشد آراء علما مختلف است. مرحوم میرزا قائل به جواز شده و دلایل ذیل را آورده است: 1. الأصل؛ 2. الاستصحاب؛ 3. الاجماع؛ 4. قوله علیه السلام، الناس مسلطون علی اموالهم؛ 5. العمومات؛ 6. الأخبار الكثيرة.
آغاز: بسمله الحمدلله وحده الذي انجز وعده ... فهذه رسالة في مسئلة منجزات المريض و بینها و عجالة في توضیح حکم برعات المشارف بالموت و فتویها
انجام: ثم أن لهذه المسألة و متمماتها فروعاً و شعباً و غصوناً كثيرة مذكورة في کتب اصحابنا و لما کان وضع الرسالة لبیان اصل المسألة فلنقتصر علی ما ذکرنا و الحمدلله اولا و آخرا
چاپ: دارالخلافه طهران، سنگی، 1319ق، رحلی، 8ص (جوامع الرسائل: صص 750757)
آغاز: بسمله، اتفق الاصحاب، بل العلماء ظاهرا، کما ادعاه غیر واحد، علی أن الوصية انما یجوز في الثلث، الا أن یجیز الوارث وانما نسب الخلاف الي علی بن بابویه؛ انجام: برابر
خط: شکسته نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: سه شنبه 15 ربیع الثاني 1195ق، جا: قم؛ با نشان «بلغ قبالا» مقابله شده، محشی از مؤلف؛ 4گ (36پ-39پ)، 29 سطر، اندازه: 10/5×19/5 سم [ف: 198-37]
خط: نسخ، کا: محمد حسن پودئی سمیری، تا قرن 13، از عصر مؤلف؛ جلد: تیماج، 10گ (97ر-106پ)، 21 سطر، اندازه: 15×21/5 سم [ف: 24-76]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ و نستعلیق، کا: محمد علی رضوی، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج، 16ص، اندازه: 14×21 سم [ف: 1/21-665]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: حسین بن ابراهیم، تا: 1217ق؛ واقف: محمد باقر سبزواری، محرم 1405؛ جلد: گالینگور، 8گ، 24 سطر، اندازه: 14×21 سم [ف: 21-1511]
آغاز و انجام: برابر
کا: محمد حسین بن محمد مهدی همدانی، تا: 1226ق؛ 11گ (150ر-160ر) [ف: 1805-5]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: ابو طالب بن محمد حسن کاشانی آرانی، تا: با تاریخ 1228ق؛ جلد: گالینگور، 9گ، 22 سطر، اندازه: 16×22 سم [ف مخ: -74]
قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 262/9
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 1-304]
آغاز: برابر
تذکر: نام مؤلف با تطبیق آغاز به دست آمد؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1245ق؛ جلد: تیماج، 17 سطر (9×15/5)، اندازه: 15×21 سم [ف: 3-732]
آغاز: برابر؛ انجام: و تصادم الأهوال فرج عنا الكريم المتعال بمحمد و آله و أصحابه.
خط: نسخ، کا: عبدالوهاب تربتی، تا: 1253ق؛ جلد: تیماج، 19ص، 21 سطر، اندازه: 16×21 سم [ف: 20-210]
آغاز: برابر؛ انجام: و لايؤاخذني فیما قصرت فیه من الكد و الاجتهاد فانه ولی العفو و المغفرة و ملهم الرشد و السداد.
خط: نسخ، کا: غلام رضا بن محمد حسین اصفهانی، تا: 1255ق؛ 8گ (127پ-134ر)، اندازه: 15×21 سم [ف: 4-64]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: 13 صفر 1261ق؛ جلد: تیماج، 10گ، 20 سطر، اندازه: 15×21 سم [ف: 8-4609]
آغاز: بسمله. حمدله ... اعلم أن تصرفات المالك في ماله یتصور علی وجوه؛ انجام: و حال اقرار المريض تمت الرسالة بید ... سید حسن بن ابی طالب الحسني الحسيني في ليلة التاسوعا سنة 1299 (در آخر جدولی است درباره همین مسئله)
کا: حسنی حسینی، حسن بن ابوطالب، تا: 1298ق؛ 11ص (252 - 262)، 19سطر (6/5×13/5)، اندازه: 11×18 سم [ف: 9-1471]
آغاز: برابر؛ انجام: من التبرعات من الأصل و لا یلحق بالمرض خلافا لابن الجنيد حیث الحقها بها و مع ما بینا من اصل المسئلة فلا اشکال ... و الحمدلله اولا واخرا
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ 28 ص (348-375)، 24 سطر، اندازه: 14×21 سم [ف: 2-153]
خط: نسخ، بی کا، تا: از عصر مؤلف؛ جلد: تیماج، 10گ (91ر-100ر)، 21 سطر، اندازه: 15×21 سم [ف: 24-100]
آغاز: برابر؛ انجام: من التبرعات من الأصل ولا یلحق بالمرض خلافا لابن الجنيد حیث الحقها بها و مع ما بینا من اصل المسئلة فلا اشکال ... و الحمدلله اولا واخرا
بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج مذهب، 8 گ [ف: 1-399]
munajjazāt-ul marīd
نراقی، احمد بن محمد مهدی، 1185؟ - 1245؟ قمری
(1772-1830)narāqī, ahmad ebn-e mohammad mahdī
تاریخ تأليف: 29 ربیع الاول 1210ق
رساله ای مختصر در مباحث منجزات مریض که در سه «فائده» تنظیم شده است، در مقدمه سه بحث درباره معنی موثق و اصحاب اجماع و عدم حجیت شهرت مطرح شده است.
آغاز: بعد الحمد الواجب الوجود و تمجیده و الشكر له علی توفیقه و تسدیده ... اقول و انا العبد ... انه قد امرنی من یجب علی طاعته
انجام: أن لا ینسوا مضمون المامور معذور و اغمضوا عما عثروا | علیه فانی معروف بالقصور و بالسهو و الخطاء مشهور قدتم
[الذريعة 16/23]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13، در پایان تأليف رساله شب سه شنبه 29ربیع الأول 1215 ذکر شده که با توجه به نسخه مورخ 1210 صحیح نیست؛ 9گ، 23 سطر، اندازه: 20×31 سم [ف: 8-4610]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج، 25گ (104پ-128ر)، 17 سطر (8×16/5)، اندازه: 15×21 سم [ف: -731]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 14 ربیع الثاني 1210ق؛ مصحح، یادداشت صدرالدین محمد بن ابی تراب، و یادداشت محمد جعفر بن محمد ابراهیم کاشانی مشهور به علامه فیضی، به سال 1369 ق؛ مهر: «صدرالدین محمد بن محمد الفيضي» (بیضوی)؛ 25گ (1-25)، 16 سطر، اندازه: 8×16 سم [ف: 34-272]
آغاز و انجام: برابر
خط: ثلث، کا: رضوی، ابراهیم بن علی اکبر، تا: دهه سوم صفر 1319ق؛ جلد: تیماج، 24گ، 15 سطر، اندازه: 16×22 سم [ف مخ]
munajjazāt-ul marīd
مشکور حولاوی، مشکور بن محمد، - 1273 قمری
(1857-)maškūr-e hūlāvī, maškūr ebn-e mohammad
مشکور بن محمد حولاوی (اطراف بصره) نجفی از فقهای معروف امامیه در زمان خویش بوده است که در سال 1273 ق در حمام هندی نجف غرق و از دنیا رفت در حالی که بیش از هفتاد سال از عمر او گذشته بود. منجزات مریض را به طور مفصل و استدلالی در این رساله بحث نموده است که شرحی است بر یکی از عبارات کتاب شرایع الاسلام در خصوص تصرفات مالی مریض.
آغاز: بسمله و صلی الله علی محمد و آله الطاهرين و رحم الله علمائنا و مشایخنا اجمعین و الحمدلله رب العالمين قال قدس سره، اما منجزات المريض الواقعة في وقت مرضه الذي لم یتخلل بینه و بین موته...
انجام: لمکان کونه سخاء بالمال في زمان أمل الحياة قد یمنع منه الحرص و الشيخ إن لم یکن هو الغالب بخلاف الوصية لکونها سخاء بالمال بعد الموت فتأمل جيداً...
چاپ: در سال 1323 ق چاپ شده
[الذريعة 19/23]
آغاز: برابر
خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ کاغذ: اصفهانی، 19گ (69-51)، 21 سطر (9/5×17)، اندازه: 15/5×21 سم [ف: 2-802]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ 32گ (3ر-34پ)، 15 سطر، اندازه: 7/5×13/5 سم [ف: 39-402]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 14؛ مصحح؛ مهر: کتابخانه فضل الله نوری (مربع بزرگ)؛ 18گ (1پ-18ر)، 24 سطر، اندازه: 15×21 سم [محدث ارموی مخ: 3-1559]
munajjazāt-ul marīd
انصاری، مرتضی بن محمد امین، 1214 – 1281 قمری
(1800-1865)ansārī, morteza ebn-e mohammad amīn
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 6956/4
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج، ابعاد متن: 9×15، اندازه: 15×21 سم [ف: 16-411]
munajjazāt-ul marīd
کنی تهرانی، علی بن قربان، 1220 - 1306 قمری
(1806-1889)kanī tehrānī, ‘alī ben qorbān
همدان؛ مدرسه غرب؛ شماره نسخه: 1103/2
آغاز: اذا تصرف المريض في مرضه المخوف الذي مات فیه و کان؛ انجام: فالمرجع الأصول الفقاهية من الاستصحاب و البرائة هذا غاية ما سنح لی بعدا التامل التام و الله عالم بحقائق الاحكام.
خط: نسخ، بی کا، بی تا، قطع: خشتی [رشت و همدان: ف: -1460]
munajjazāt-ul marīd
حسینی طهرانی، محمد، - 1317 قمری
(1900-)hoseynī tehrānī, mohammad
رساله ای است متوسط در فروعات و مسائل منجزات مریض که به صورت استدلالی و همراه با نقل قول اقوال و رد یا تأييد آن ها نوشته شده است.
قزوین؛ امام صادق؛ شماره نسخه: 539/1
آغاز: بسمله ... اعلم أن التصرف قسمان: منجز و معلق فههنا مقامان المقام الأول في...؛ انجام: و غاب الوكيل بحیث لا ینفع الرجوع عن الوكالة لعدم امکان اخباره بالرجوع
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1312ق؛ مظنون به خط مؤلف است؛ واقف: سید محمد پروین چی؛ جلد: تیماج، 110ص (1-110)، 21سطر، اندازه: 17×21 سم [ف: 2-52]
munajjazāt-ul marīd
طباطبائی حائری، جعفر بن علی نقی، - 1321 قمری
(1903-)tabātabā'ī hā’erī, ja'far ebn-e ‘alī naqi
تاریخ تأليف: پنج شنبه 1 ربیع الثاني 1296ق
رساله فقهی و استدلالی است درباره «منجزات مریض» که به درخواست یکی از دوستانش نگاشته است.
[الذريعة 251/10]
قم؛ گلپایگانی؛ شماره نسخه: 6931/4 - 35/111
آغاز: بسمله الحمد لله وحده و الصلوة علی افضل من وحده و اکمل من عبده محمد و آله الناهظين باثقال الإمامة بعده؛ انجام: و في المنجزات لاخلاف في تقدیم الاسبق ولو کان فیهما عتق لما عرفت و الله العالم و الحمدلله علی کل حال و في جمیع الأحوال
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 14؛ محشی با نشان «منه عفی عنه»؛ جلد: تیماج، 13گ، 20 سطر، اندازه: 16×21 سم [ف: 8-4610]
munajjazāt-ul marīd
نجفی قوچانی، محمد حسن بن محمد، 1256 - 1322 شمسی
(1877-1943)najafi qūčānī, mohammad hasan ebn-e mohammad
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 15802/1
آغاز: بعد از خطبه مختصر: ثم أن الكلام في منجزات المريض و تارة یقع الكلام في المضاف؛ انجام: و هو قوله اذا ابان به فهو جائز و ان اوصی به فهو من الثلث.
خط: نستعلیق تحریری، کاتب = مؤلف، بی تا؛ نسخه ناتمام مانده؛ مصحح، مقابله شده، محشی از مؤلف؛ واقف: محمد مهدی ابراهیمی نژاد، خرداد 1363؛ 14گ، 18-21 سطر، اندازه: 10/5×17/5 سم [ف: 16-22]
munajjazāt-ul marīd = tasarrofāt-e marīz
بهبهانی، عبدالله بن اسماعیل، 1262 - 1328 قمری
(1846-1910)behbahānī, ‘abd-ol-lāh ebn-e esmāʻīl
تاریخ تأليف: اواسط ذیحجه 1299ق
بحث استدلالی است در منجزات مریض و مشتمل بر دو «مقام»: 1. تفصیل الحال في حکم منجزاته و تبرعاته؛ 2. شأن اقاریره و اعترافاته.
آغاز: بسمله، الحمدلله رب العالمين ... و لیعلم ان مما اضطربت فیه الأفهام و زلت فیه اقدام کثیر ... حکم تصرفات المريض...
انجام: فان المقام من مزال الاقدام و کلمات الاصحاب علی غاية من التشويش و الاضطراب و الحمدلله ... عبدالله الموسوي ... في اواسط ذی الحجة الحرام سنة 1299.
[الاعلام زرکلی 199/4؛ معجم المؤلفين 35/6]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کاتب = مؤلف، تا: نیمه های ذیحجه 1299ق؛ جلد: میشن، 73گ، 15 سطر، اندازه: 17/4×21/6 سم [ف: 1-548]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کاتب = مؤلف، تا: 1299ق؛ جلد: تیماج [رایانه]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کاتب = مؤلف، تا: 1299ق؛ جلد: تیماج، اندازه: 16/5×21/5 سم [ف: 10-1556]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: اوایل قرن 14؛ واقف: سید محمد باقر سبزواری، محرم 1405؛ جلد: تیماج، 79گ، 15 سطر، اندازه: 17×21 سم [ف: 21-1513]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: 1301ق؛ جلد: تیماج، 58گ (51پ-108پ)، 17 سطر، اندازه: 16/5×21 سم [ف: 28-11]
munajjazāt-ul marīd
موسوی خوانساری، محمد حسین بن محمد، - 1328 قمری
(1910-)mūsavī xānsārī, mohammad hoseyn ebn-e mohammad
در این رساله چند مقدمه از مقدمات منجزات مریض و بعضی از مسائل آن بحث شده، و گویا قطعه ای از کتابی باشد در این موضوع که به طور مفصل و استدلالی نوشته شده است.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 3041/4
آغاز: المقدمة الثالثة من مقدمات مسألة منجزات المريض في تحقیق معنی العطية و التبرع فنقول قال العلامة في القواعد؛ انجام: بل العتق یکشف عن حصول الملكية قبله فما لا یعتق یکشف عن عدم حصول الملكية فیه
خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، بی تا؛ جلد: تیماج، 25گ (53پ-77پ)، 23 سطر، اندازه: 11×18 سم [ف: 8-242]
munajjazāt-ul marīd
اشرفی مازندرانی، خضر بن اسماعیل، - 1336؟ قمری
(1918-)ašrafī māzandarānī, xezr ebn-e esmāʻīl
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 16960/3
آغاز: بسمله، الأصل الأولى في المعاملات کالعبادات
خط: نسخ تحریری، بی کا، تا: محرم 1310ق؛ جلد: مقوا، 14گ، اندازه: 11×17/7 سم [ف: 16-60]
munajjazāt-ul marīd
یزدی، محمد کاظم بن عبد العظيم، 1247؟ -1338؟ قمری
(1832-1920)yazdī, mohammad kāzem ebn-e 'abd-ol-'azīm
رساله ای است استدلالی و مبسوط درباره احکام متعلق به تصرفات مریض است که آیا تصرفات او مانند هبه، وقف، ابراء، بیع و شراء، از اصل مال وی خارج می شود یا از ثلث، در دو «مقام» بحث شده: 1. التصرفات المعلقة علی الموت؛ 2. التصرفات الغير المعلقة علی الموت.
آغاز: بسمله، الحمدلله و الصلاة علی محمد و آله ... هذا ما جری به قلمی حین البحث عن تصرفات المريض
انجام: و کذا لو و کله و غاب الوكيل بحیث لا ینفع الرجوع عن الوكالة لعدم امکان اخباره الرجوع.
چاپ: تهران، سنگی، 1316، رحلی، 39ص
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: ض 13026
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 14؛ مصحح، مقابله شده؛ واقف: شیخ عبدالله مجتهد پور، مرداد 1362؛ جلد: میشن، 66گ، 19سطر، اندازه: 15×21 سم [ف: 21-1512]
munajjazāt-ul marīd
حجت کوه کمری، محمد بن علی، 1310 - 1372 قمری
(1893-1953)hojjat-e kūh-kamarī, mohammad ebn-e ‘alī
تأليف سید محمد حجت با اجازه اجتهاد آقا ضیاء عراقی که در حدود سال های 1331 تا 1333 نوشته شده است.
قم؛ حجت کوهکمری؛ شماره نسخه: 51/15
خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، بی تا؛ مصحح [ف: -51]
munajjazāt-ul marīd
صافی گلپایگانی، محمد جواد بن عباس، -1378 قمری
(1959-)sāfi golpāygānī, mohammad javād ebn-e ‘abbās
به دستور: شیخ محمد علی تویسرکانی (استاد مؤلف)
تاریخ تأليف: جمعه از ماه صفر 1311ق
مسأله مشکل و مشهور بین علماء درباره منجزات مریض و تحقیق قول حق در این مسأله را در چهار «مقدمه» و با استفاده از اخبار و روایات.
قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 949/6
آغاز: في المسألة الغامضة المشهورة بینهم لمنجزات المريض و تحقیق الحق في تلك المسألة یتوقف علی مقدمات
نسخه اصلی: کتابخانه شیخ لطف الله صافی قم؛ خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: 1310-1312 ق؛ 23 ص (251-273) [عکسی ف: 3-173]
munajjazāt-ul marīd
طباطبائی تبریزی، محمد رضا بن محمد یوسف، 1296 - 1378 قمری
(1879-1959)tabātabā'ī tabrīzī, mohammad rezā ebn-e mohammad yusof
رساله در مرحله اول تأليف باقی مانده است.
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 13485/2
آغاز: الحمدلله رب العالمين ... اما بعد فهذه تحقیقات انیقه و مطالب شریفه و تقریرات حصینه للاستاد الكامل العلاقه السيد الأجل السيد محمد رضا تبریزی الاصل حین ما جری به بحثه الشريف ... الكلام في تصرفات المريض فنقول التصرف الصادر من المريض الجامع؛ انجام: فلا یترتب الاثار التي موضوعاتها ذالك و هذا واضح جداً.
خط: نسخ و نستعلیق تحریری، بی کا، تا: قرن 14؛ 9گ (16-24)، 21سطر، اندازه: 13×20 سم [ف: 16-414]
munajjazāt-ul marid
ناشناخته:
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ قطع: رقعی [میراث شهاب: س 9 ش 2 - 34]
آغاز: بسمله الحمدلله الملك العلام و ملهم الاحكام الى الرسل و الحكام ... اما بعد فقد التمس منی بعض اخوان الصفا و خلان الوفاء؛ انجام: هذا آخر ما أوردناه في تحقیق المسئلة و تنقیحها مع تلاطم امواج العوائق و تهاجم أفواج العلائق الحمدلله اولا و آخرا ... الاخبار الانجين.
رساله ای است درباره نافذ بودن تصرفات مریض از دیدگاه فقهی؛ خط: نسخ، بی کا، تا: 1247ق، جلد: تیماج، 24ص (75-98)، 11سطر، اندازه: 10/5×15 سم [ف: 2/47-106]
آغاز: الكلام في تصرفات المريض الذي کان في زمن موته و هی تارة تکون منجزة و اخری تکون معلقة علی الموت
تقریر بحث های شیخ ضیاء الدين عراقی است به صورت استدلالی با ملحقی در عدالت و فائده ای در حمل؛ خط: نسخ، بی کا، تا: در عصر استاد نوشته شده؛ 14گ، اندازه: 13/5×21 سم [اوراق عتیق: 347-2]
al-munajjiz fī mas’alat-il irt
از یکی از شاگردان حاجی اشرفی بارفروشی حاجی ملا محمد بن ملا محمد مهدی (- 1315ق) (ريحانة الادب 1: 57) به عربی و عبارت های فارسی او با عنوان «امامنا حجة الاسلام دام علوه» در آن آمده است.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 469
خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف (گویا)، تا: جمعه 26 صفر 1311ق؛ 58گ، 21سطر (7×15)، اندازه: 14×21 سم [سنا: ف: 1-270]
min-al jawāhir-il muļi'a fī šarh-id durrat-il bahīyya
عبدالحق دهلوی، عبدالحق بن سیف الدين، 958 - 1052 قمری
(1551-1643)abd-ol-haqq-e dehlavī, 'abd-ol-haqq ebn-e sayf-od-dīn‘
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 9747/15
في شرط الشكل الرابع؛ کا: محمد پادشاه صاحب، تا: قرن 12؛ کاغذ: هندی، 4گ (99پ-102ر)، اندازه: 15×23 سم [ف: 17 - 475]
munajjim-ul ‘ulūm fi ‘ilm-i aḥkām-in nujūm
شریفی حسینی، میرزا مخدوم بن سید شریف، - 995؟ قمری
(1587-)šarīfi hoseynī, mīrzā maxdūm ebn-e seyyed šarīf
تاریخ تأليف: 974 ق
رساله ای است در اخترشناسی، شامل مقدمه، فواید، قواعد، ضوابط، روابط، طلایع، صنایع و خاتمه که به شخصیتی که نامش در نسخه نیامده پیشکش گردیده است.
آغاز: الحمد الله کلما وقب لیل و عسق و لاح نجم و خفق و الصلوة علی شمس شق القمر محمد و آله النجب الغرر، اما بعد، فلما توجهت بالصوصول الى رواق الشوكة و مستقر الاقبال ... فاحببت ان اهدی اليه ما کان لایقا بشأنه و مناسبا لمکانه و الالهام قد اشار با تحاف مؤلف مشتمل علی جملة المسائل العلمية ... فلما کان علی احکام النجوم و متعلقاتها من علم الطلسمات و غیرها في هذا الزمان اقل ... و ها أنا العبد الضعيف ... ابن السيد شریف اشرف الشريفى الحسني الحسيني اشرع في المقصود...
[روضات الجنات 304/5، ريحانة الادب 246/3؛ معجم المؤلفين 312/12؛ الذريعة 77/9؛ مقدمه ترجمه مصائب النواصب، چاپ تهران [1369ه. ق]؛ هدية العارفين 258/2؛ فرهنگ سخنوران 529؛ قاموس الاعلام 4510/6]
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 16092
آغاز: برابر؛ انجام: العنق: یهنیه علی المال، علی الحرمة یساره علی ولد حسن الخلق و زيادة العز علی الخوف، الكتفان اليمني...
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: انجام؛ مصحح، محشی؛ جلد: مشمع، 48گ، 20سطر (6/5×13/5)، اندازه: 13×21 سم [ف: 699-40]
من جوامع الحكايات - جوامع الحكايات
monjīyat-ol ‘ebād 'an balāya-l belād
استر آبادی، علی بن محمد جعفر، 1242 - 1315 قمری
(1827-1898)estarābādī, “alī ebn-e mohammad ja'far
تاریخ تأليف: 1269ق
رساله ای است در بیان احکام، ادعیه و ادویه وباء و طاعون مشتمل بر یک «مقدمه» و سه «باب»: مقدمه: در بعضی اخلاق که مناسب حال ناس در ابتلای به امتحان است؛ باب 1. بیان حکم فرار است؛ 2. بیان ادعیه وباء و طاعون؛ 3. ادویه آن ها. این رساله بعد از شیوع وبا در تهران نگاشته شده است.
آغاز: الحمدلله الذي نجی المومنين عن الهلكات و اغناهم بایمانهم ... اما بعد پس می گوید ... در سنه 1269 هزار و دویست و شصت و نه در ماه رجب آثار تنبیه و امتحان در شهر طهران بروز نموده...
[الذريعة 19/23؛ نقباء البشر 1361/4؛ ريحانة الادب 210/3]
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 16169/2
آغاز: برابر؛ انجام: فصل بجهت درد سر نمک نرم در کرباس آب ندیده کرده گرم کند و بر...
خط: نستعلیق، بی کا، تا: حدود قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ احتمال دارد نسخه اصل به خط مؤلف باشد، مصحح؛ 54گ (110پ-163پ)، 13 سطر (6×12)، اندازه: 10×18 سم [ف: 118-41]
al-munjī li-l-'ibād min ahwāl-i yawm-il ma‘ād
رساله موجزی است شامل پنج «فصل» و «خاتمه»: 1. توحید؛ 2. عدل؛ 3. نبوت؛ 4. معاد؛ 5. اعتقادات حقه؛ خاتمه ایمان.
مشهد؛ گوهرشاد؛ شماره نسخه: 1154/8
آغاز: بسمله الحمدلله رب العالمين الرحمن الرحيم ... و بعد فهذه وجيزة في العقائد الاسلاميه والاصول الامامية الاثني عشریه؛ انجام: جعلنا الله و ایاکم من المهتدين والحمدلله رب العالمين.
بی کا، تا: جمعه 2 شعبان 1200ق؛ مهر: حاج سید سعید؛ جلد: مقوا، 6ص، اندازه: 11/5×17 سم [ف: 3-1606]
منحة الابرار - تحفة الأبرار
منحة الأبرار - تحفة التجار
minħat-ul aḥbāb fī š.-i taħrīr-i tanqīḥ-il lubāb
اجموری، عبدالبر بن عبدالله، -1166 قمری
(1753-)ajmūrī, “abd-ol-berr ebn-e ‘abd-ol-lāh
وابسته به: تحفة الطلاب بشرح تحریر تنقیح اللباب؛ انصاری، زکریا بن محمد (826-926ق)
شرح مفصلی است بر «تحریر تنقیح اللباب» شیخ الاسلام ابویحیی زکریا بن محمد انصاری.
آغاز: الحمدلله الذي فقه في دینه من اصطفاه و هدی لفهم شريعة من ارضاه و جعل العلماء ... و بعد فیقول الفقير إلى الله تعالی عبدالبر بن الشيخ عبدالله ... الاجموري الشافعي
[معجم المطبوعات 485/1؛ الأوقاف العامة بغداد 642/1]
قم؛ گلپایگانی؛ شماره نسخه: 2021 - 11/121
آغاز: برابر؛ انجام: قوله بنت مخاص وفی تقییده في غیر هذا الكتاب بنت المخاص بالانثی و ابن اللبون
گویا از آخر نوشته نشده؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ جلد: تیماج، 226گ، 17 سطر، اندازه: 15×21 سم [ف: 8-4611]
minħat-us sulūk fī š.-i tuhfat-il mulūk
بدر العيني، محمود بن احمد، 762 - 855 قمری
(1361-1452)badr-ol-‘eynī, mahmūd ebn-e ahmad
وابسته به: تحفة الملوك في الفروع؛ زین الدين الرازي، محمد بن ابی بکر (-666ق)
«تحفة الملوك» فقه حنفی بسیار مختصری است در ده «کتاب» از زین الدين محمد بن ابی بکر حسن رازی حنفی، و عینی در شرح مزجی خود بیشتر اشاره به ادله مسائل می نماید و اقوال علما را کمتر می آورد.
[الاوقاف العامة بغداد 559/1 و 560/1]
آغاز: أن أحرى ما یملی في تباشیر الخطب و الديابيج و أحسن ما یتلی في بحابیح الذخائر و الديابيج؛ انجام: و لیکن هذا آخر ما کتبنا من شرح الكتاب بعون الله الملك الوهاب و صلی الله علی سیدنا محمد و آله...
خط: نسخ، کا: شریف درویش بن عثمان، تا: 1129ق، جا: بغداد؛
مجدول؛ واقف: اوزیر حسن پاشا، 27 ربیع الاول 1130؛ جلد: تیماج، 184گ، 19 سطر، اندازه: 12/5×23 سم [ف: 2-329]
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ نسخه قدیم، مصحح؛ جلد: تیماج، 148گ، 23 سطر، اندازه: 18×25 سم [ف: 4-13]
minḥat-uš šifā’ = mojarrabāt-e hakīm-ol-molk ardestānī
رساله ای است در بیان انواع بیماری ها و مجربات مؤلف با استناد بر اقوال اطبایی چون ابوعلی سینا، جالینوس، عمادالدین محمود و غیره. این کتاب از امراض سر و چشم شروع می شود و به نهش الحيات و العقارب، نزف السم، افیون و فالج و علاج زحیر خاتمه می یابد.
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 27818
آغاز: بسمله هذا نسخة شريفة من مجربات السيد میر محمد مهدی المخاطب بحکیم الملك اردستانی و سمیتها بمنحة الشفاء في کتاب الرحمة لیس للطبیب أن یبرء المريض علیه لکن؛ انجام: یدق و یتحلل و ... المحص بماء فراح و یسلخ و یشرب علیه ماء قاترا (کذا) مرة بعد اخری تمت
کا: محمد اکبر مخاطب بن حکیم علیخان، تا: قرن 12؛ اهدایی: رهبری، دی 1380؛ جلد: تیماج، 14گ، 15 سطر، اندازه: 12×32 سم [اهدائی رهبر: 9-429]
al-minħat-ul 'āridīya ‘alā algāz-il fārdīya = š.-u algāz-i ibn-il farid
حلبی، حسین بن عبد الله، -1034 قمری
(1625-)halabī, hoseyn ebn-e ‘abd-ol-lāh
تاریخ تأليف: 1018ق
شرح بیست معمای شعری است که شاعر معروف عمر بن الفارض سروده است و مؤلف شرحی نموده بود ولی چون در راه حج از وی دزدیده شد، بار دیگر آن ها را شرح نموده است. (سید احمد اشکوری)
آغاز: بسمله و به نستعین في کل الأمور نحمدك یا من شرح صدور الصدور لحل عقد معانی المعميات و الألغاز ... اما بعد فان الالغاز المنسوبة إلى ... عمر بن الفارض ... رایت مذاهب المتحلين فیها غیر مهذبه
آغاز: برابر؛ انجام: ارخ و مافیه رین الف و ثامن عشر
خط: نسخ عربی، کا: محمد بن احمد، تا: 9 صفر 1042ق؛ جلد: تیماج مذهب، 20گ (137ر-156پ) [ف: 110-1708]
آغاز: برابر؛ انجام: سیدنا و مولانا محمد و علی آله و صحبه و وارثیه و حزبه و سلم تسليماً و عظم تعظيماً آمین آمین یا رب العالمين.
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ مصحح، محشی؛ جلد: مقوایی، 26گ (1پ-26ر)، اندازه: 14×20 سم [ف: 4-233]
al-minhat-ul ata'iya wa-zza'irtat-ul xata'iya
خطائی، عمر بن احمد
xatā’ī, ‘omar ebn-e ahmad
منظومه ای است در سی و نه بیت به جهت یافتن مضمرات و پیدا کردن مکنونات، که در جدول هایی توضیح داده شده است. این زایر چه مربوط به علم حروف می باشد، و در پایان هر جدولی را در دوازده بیت به نظم کشیده است.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 4650/4
آغاز: أما بعد حمد الله کما یلیق ... فاعلم أيها الباحث عن نتائج الزائر چه السبتية و موضوعها في الدائرة الكرية
خط: نستعلیق، کا: احمد بن محمود متطبب اولمی گیلانی، تا: 866ق؛ 34گ (21پ-54ر)، اندازه: 12/5×17 سم [ف: 12- 222]
minħat-ul kirām bi-š.-i bulūg-il marām
ابن شاهین، یوسف بن شاهین، 828 - 899 قمری
(1425-1494)ebn-e šāhīn, yūsof ebn-e šāhīn
وابسته به: بلوغ المرام من ادلة الأحكام؛ ابن حجر عسقلانی، احمد بن علی (733-852ق)
تاریخ تأليف: یکشنبه دوم ذیقعده 865ق
ابن شاهین که نوه دختری ابن حجر است کتاب جد خود را شرح نموده و آن را «منحة الكرام بشرح بلوغ المرام نامیده است».
چاپ: در لکنهو و لاهور و مصر چاپ شده است
[ایضاح المكنون 579/2؛ هدية العارفين 563/2؛ معجم المؤلفين 304/13]
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 22عکسی
آغاز: قوله: و عن أبي أمامة الباهلي ... قال: قال رسول الله (صلی الله علیه و آله): أن الماء لا ینجسه شی الاماغلب علی ریحه و طعمه و لونه؛ انجام: اخر الجزء الخامس من منحة الكرام بشرح بلوغ المرام الفقير رحمة ربه تعالی یوسف بن شاهین الكر کی سبط احمد بن حجر العسقلاني الشافعي ... فرغ منه تبییضا في یوم الاحد ثانی ذی
القعدة الحرام سنة خمس و ستین و ثمانی مائة الحمد لله رب العالمين...
نسخه اصل: مدرسه احمدیه حلب. قطعه ای از کتاب و مشتمل است بر مباحثی از کتاب طهارت؛ خط: نسخ، کاتب = مؤلف، تا: یکشنبه 2 ذیقعده 865ق؛ مصحح: 44گ، 15 سطر [عکسی ف: 1 - 21]
al-minhat fi fada'il-il subha
سیوطی، عبدالرحمن بن ابی بکر، 849 - 911 قمری
(1446-1506)soyūtī, ‘abd-or-rahmān ebn-e abī-bakr
رساله موجزی در بیان فضایل تسبیح (سبحه) است که مؤلف با آوردن روایاتی نبوی (صلی الله علیه و آله) به آن پرداخته است و کسانی از صحابه و بزرگان فقه و حدیث و تصوف که ملتزم با آن بوده اند را بر می شمارد و نکته و فضیلتی را برای تسبیح بیان می دارد؛ برخی از این افراد عبارتند از: ابوهريرة، ابوالدرداء، ابومسلم الخولاني، عمر البزار، عبدالقادر الكيلاني، الجنيد، السدي السقطي، المعروف الكرخي و ... باید افزود که بر اساس روایات متواتر شیعی، سنت بدست گرفتن تسبیح و انجام ذکر مخصوص (34 الله اکبر، 33 الحمدلله و 33 سبحان الله) پس از ادای هر فریضه، یادگار حضرت فاطمه زهرا سلام الله علیها می باشد که پیامبر عظیم الشأن اسلام آن را به وی آموخته است؛ لیکن در این رساله به این موضوع مسلم بین فرق، کوچک ترین اشاره ای نشده است. (حسین متقی)
آغاز: بسملة، الحمدلله و کفی و سلام علی عباده الذين اصطفی و بعد فقد طال السئوال عن السبحة فهل لها أصل في السنة الشريعة علی صاحبها أفضل الصلوة و السلام فجمعت ذلك هذا الجزء ... أخرج الديلمي في مسند الفردوس بسند ینتهی إلى علی بن ابی طالب رضی الله عنه أنه قال قال رسول الله صلی الله علیه و سلم نعم المذكر السبحة...
انجام: قال الشيخ عمادالدین رحمه الله ملغزاً في سبحة و منظومة الشمل یخلو بها اللبيت فتجمع من همته إذا ذکر الله جل اسمه علیها تفرق من هیبته و الحمدلله رب العالمين و الصلاة و السلام علی نبیه محمد سید الأنبياء و المرسلين صلاة و أئمة إلى یوم الدين قد تم و کمل
چاپ: قاهره، مطبعة المنيرية، 5ص، 1353ق، در جزء دوم الحاوي للفتاوی چاپ شده.
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: غلام محیی الدين، تا: قرن 12؛ مجدول؛ اهدایی: رهبری، فروردین 1372؛ جلد: مقوا، 2گ، 23 سطر، اندازه: 17×25/5 سم [اهدائی رهبر: 2 اخبار 2-734]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق تحریری، کا: حاج صالح قرطبی، تا: 1121ق؛ مجدول، مصحح؛ 2 گ (63ر-64پ)، 27 سطر، اندازه: 9/5×16/5 سم [ف: 40/2-363]
minah-ur rawd-il azhar fī š.-il fiqh-il akbar
قاری هروی، علی بن سلطان محمد، - 1014 قمری
(1606-)qārī heravī, ‘alī ebn-e soltān mohammad
وابسته به: الفقه الاكبر؛ ابوحنیفه، نعمان بن ثابت (80-150ق)
شرحی است مزجی و مفصلبر کتاب «الفقه الاكبر» امام ابو حنیفه نعمان بن ثابت با استناد به آیات و روایات و اقوال جمهور علمای اهل سنت. شارح، در ابتدای شرح، علم توحید را اشرف علوم دانسته به شرط آن که از مدلول کتاب و سنت و اجماع خارج نگردد و ادله صرفاً عقلانی در آن وارد نشود. سپس، کراهت علمای متقدم و برخی از علمای متأخر از علم کلام و دلایل این کراهت را ذکر کرده است.
آغاز: بسمله الحمدلله الواجب الموجود ذی الكرم و الفضل و الجود الأول القديم بلا ابتداء و الاخر الكريم بلا انتهاء ... فیقول افقر العباد ... علی بن سلطان محمد قاری ... اعلم أن التوحيد الذي هو اساس بناء التاييد
چاپ: بهامش الدقائق المحكمة في شرح المقدمة الشيخ الاسلام ذکریا الأنصاري، مصر، جزء 1، 1302ق؛ قازان، 1887م؛ و با شرح از طاش کبری زاده، مکه، 119ص، 1303ق؛ و با شرح از ابن مصنف در مصر، 96ص، 1308 ق چاپ شده.
[اعلام زرکلی 167/5؛ کشف الظنون 1287/2؛ معجم المطبوعات العربية 1794/2؛ معجم المؤلفين 100/7]
شروح و حواشی:
1- الروض الازهر في شرح الفقه الاكبر (ترجمه)
آغاز: برابر؛ انجام: و بحسن الخاتمة و ینبغی أن یعود المسلم من الكفر و یذکر هذا الدعاء صبا حامساء فانه مسبب النجاة من الكفر اللهم انی اعوذبك من ان اشرك بك شیئا و انا اعلم و استغفرك لما لا اعلم ... و هذا خاتمة ماقصدناه و تتمة ما اردناه و نسأل الله العافية في الدنيا و الاخرة و ان یختم لنا بالحسنی ویبلغنا المقام الأسني ... و الحمدلله اولا و آخرا
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 13 جمادی الاول 1268ق؛ مصحح؛ جلد: گالینگور، 151گ، 17سطر، اندازه: 14×22/5 سم [ف: 8-4611]
آغاز: برابر؛ انجام: و سایر علامات یوم القيامة ... لان حد اصول
الدين، علم یبحث فیه عما یجب به الاعتقاد و هو قسمان، قسم یقدح الجهل
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ مجدول، مصحح، محشی؛ تملک: محمد بن عبدالقادر؛ جلد: مقوایی، 90 گ، 25سطر (8/5×14)، اندازه: 15×21 سم [ف: 13-243]
'minaḥ-us samī“ bi-š.-i tamlīḥ-il badī' bi-madḥ-iš šafi
حمیدی، عبدالرحمن بن احمد، -1005 قمری
(1597-)hamīdī, ‘abd-or-rahmān ebn-e ahmad
گزیده کتاب فتح البديع است که آن، شرح قصیده تملیح البديع بمدح الشفيع می باشد که ناظم و شارح و تلخیص کننده، یک نفر است.
[الأوقاف العامة 143/3؛ کشف الظنون: 483/1؛ هدية العارفين: 547/1؛ الأوقاف العامة موصل 113/4]
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 12622
آغاز: ... الالفاظ الرقيقة الرائقة السنية فحر دوهو حیروه و قد دوه احسن تقدیر و قر روده؛ انجام: کنی الكنانقيض التصريح باسما جمع اسم او اسما العم المشهود علی امرأة «عمادام» ما یصح أن تکون...
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ مصحح و در مواردی با امضای «عبد الله؛ جلد: مقوایی، 19سطر (10×13)، اندازه: 13/5×18 سم [ف: 32-49]
minah-ul gaffar fī š.-i tanwīr-il abşār = š.-u tanwīr-il absār
تمرتاشی، محمد بن عبد الله، 939 - 1004 قمری
(1533-1596)tamortāšī, mohammad ebn-e ‘abd-ol-lāh
وابسته به: تنویر الابصار و جامع البحار؛ تمرتاشی، محمد بن عبدالله (939-1004ق)
آغاز: بسمله. کتاب في بیان احکام البيوع وجه المناسبة بینه و بین ما قبله ان ما قبله ازالة الملك لا إلى مالك و فیه اليه؛ انجام: ذلك بالاراضی المقدسة و اشتهر و کان ذلك في یوم الاحد من شهر جمادی الأولى سنة تسع ماية و سبع و تسعین و الحمدلله رب العالمين...
جلد دوم کتاب؛ خط: نسخ، کا: علی بن ... احمدی محلی، تا: سه شنبه 7 جمادی الاول 1099ق؛ مصحح، رکابه دار؛ جلد: تیماج مشکی، 284گ، 35سطر، اندازه: 20×30 سم [ف: 31-27]
آغاز: کتاب في بیان احکام البيوع وجه المناسبه بینه و بین ما قبله ازالة الملك لا ابی مالك و فیه کان ما قبله بمنزلة البسيط و هو کالمرکب و هو؛ انجام: و نفع به و باصلة و فتح لنا و لهم سلوك الطريقة المحمدية و الملة القومة الحنفية أنه علی ذلك قدیر و بالاجابة سبحانه و تعالی ... و صلی الله علی سیدنا محمد و آله.
جلد دوم منح الغفار از کتاب البيوع تا کتاب الفرائض؛ خط: نسخ تحریری، بی کا، بی تا؛ با سرلوح و کتیبه مذهب، مجدول، با سرلوح؛ تملک: مهدی بن الحسين الخواجه [میری] 1424ق؛ کاغذ: هندی، جلد: تیماج مذهب، 163گ، 33 سطر (11/9×22/5)، اندازه: 19/5×30/2 سم [رایانه]
min hikayat-issufiya = axbar-ul arifin
بابا کوهی، محمد بن عبد الله، - 442 قمری
(1051-)bābā kūlī, mohammad ebn-e ‘abd-ol-lāh
در کارهایش از کتاب الحكايات» (دبا) و «اخبار العارفين» (حاجی خلیفه) یاد شده است که دايرة المعارف می افزاید: اما نسخه ای از آن در دست نیست. در آغاز نسخه در دست، نام نگارنده محمد و نام کتاب حکایات الصوفيه آمده است. حکایت هایی است پند آموز از پیران صوفیان، بخش بندی نشده و بی سربندی ویژه. (احمد منزوی)
آغاز: من جمع ابی عبدالله محمد بن عبدالله بن عبید الله بن باکویه الشيرازي. قال سری السقطي لما مات بشر بن الحارث وجد له صحيفة مکتوب فیها بسمله. کانوا یتعلمون العلم فاذا علموا [زرکلی 227/6 «اخبار العارفين»؛ دبا 91/3 واژه ابن باکویه؛ الذريعه 117/9 «دیوان بابا کوهی»؛ اعلام 251/1 بابا طاهر]
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 420/5 -ف
آغاز: برابر؛ انجام: و قال المقلوب ثلاثة قلب...
نسخه اصل: ایاصوفیا ش 4128؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ 17گ (168-152)، 19 سطر [فیلمها ف: 1-466]
تهران؛ دائرة المعارف؛ شماره نسخه: 115/5 -عکسی
اصل نسخه: همان نسخه بالا [عکسی ف: 2-104]
al-minah-ul makkīya fī š.-il hamzīya = afdal-ul qurā fī Š.-i umm-ul qurā
ابن حجر هیثمی، احمد بن محمد، 909 - 973؟ قمری
ebn-e hajar-e haysamī, ahmad ebn-e mohammad (1504
(1566-
وابسته به: القصيدة الهمزية في المدائح النبوية = ام القرى في مدح خیر الورى؛ بوصیری، محمد بن سعید (608-696ق)
تاریخ تأليف: 966 ق
شرحی مزجی مفصلی است بر «القصيدة الهمزية في المدائح النبوية» مسمی به «ام القرى» سروده شیخ شرف الدين ابی عبد الله محمد بن سعید دولاصی بوصیری. شارح بعد از آن که فهمید که ناظم نام قصیده خود را «ام القرى» نهاده، او هم نام شرحش را «افضل القرى في شرح ام القري» نامیده است. بوصیری (صاحب قصیده برده) این قصیده را در مدح حضرت پیامبر (صلی الله علیه و آله) و اوصاف شریف آن حضرت سروده است و قوافی آن مختوم به همزه می باشد. (صدرائی خوئی)
آغاز: بسمله الحمدلله الذي اختص نبینا محمداً صلی الله علیه و سلم بکتاب اخرص الفصحا و اعجز البلقا عن التفوه بمثل اقصر سورة من سوره بل آية من آیات ... هذا و أن من ابلغ ما مدح به النبي (صلی الله علیه و آله) ... و احسن ما کشف عن کثیر من شمایله من الوزن ... قصيدة من ماثر و خصائصه و معجزاته و افصح ما اشارت اليه منظومة من بدایع کمالاته ... و نظمة نظم الدرر و الجوهر از شیخ الامام العارف الكامل ... بوصیری...
انجام: أي الموجودات في الدنيا و الاخرة و آمدها بالاول مع انقطاعه بفنا هذه الدار المامر و للتبرك بذکر المتعبدين آخر کلامه و بالثانی الذي لاینقطع لدوام نعیم الجنه و عذاب النار ... متفضلا بکل ما تتمناه انه الجواد الكريم الروف الرحيم سبحان ربك رب العزة عما یصفون و سلام علی المرسلين و الحمدلله رب العالمين و صلی الله علی سیدنا محمد و علی آله و صحبه و سلم تم و لله الحمد.
چاپ: بولاق 1292ق، المطبوعات الخيرية 1307 ق 278ص؛ السعودية، دار المنهاج، تحقیق احمد المحمد، الطبعة الثانية، 1430ق، 712ص
[کشف الظنون 1347/2؛ قاهره، فؤاد سید 121/3؛ الأوقاف العامة موصل 55/2 و 114/4]
شرح و حواشی:
1- أنفس نفائس الدرر؛ حفنی، محمد بن سالم (1101-1181ق)
آغاز: برابر؛ انجام: و بما مر أن الخارق لایسمی كرامة الا أن ظهر علی ید من مر یعلم أن الكرامة لا تشتبه بالسحر اصلاً لانا ننظر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 10؛ افتادگی: انجام؛ جلد: تیماج، مذهب، 124گ، 29 سطر، اندازه: 21×31 سم [ف: 25-30]
آغاز: برابر؛ انجام: و کلما غفل عن ذکرك و ذکره الغافلون. آمین. آمین. آمین. (وقع الفراغ من قرب نصف ليلة الجمعة سابع عشر رجب المرجب سنة أربع و ثلاثین و الف ... في مصر القاهرة بالجامع الأزهر فنسال الله الموت علی دین الاسلام)
خط: نسخ، بی کا، تا: جمعه 17 رجب 1034ق؛ تملک: محمود طباطبایی در 1274؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج زرد، 97گ، 25سطر (10×25)، اندازه: 16×20 سم [8-529]
آغاز: برابر؛ انجام: و الحمدلله رب العالمين ... و لجمیع المسلمين آمین
خط: نسخ، کا: عبد القادر، تا: 1035ق [الفبائي: -558]
خط: نسخ، کا: حجازی، ابراهیم بن صالح، تا: 1039ق، جا: حلب؛ جلد: تیماج مذهب، 324گ، 19 سطر (9/5×15/5)، اندازه: 14/5×21 سم اف: 7-262]
آغاز: برابر؛ انجام: ... و کلما غفل عن ذکرك و ذکره الغافلون امین یا رب العالمين.
خط: نسخ، کا: الحاج حسن بن عبد الله، تا: 1100ق، کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج، 229گ، 25 سطر (8/5×16)، اندازه: 14/5×21/5 سم [ف: 7-216]
بی کا، تا: قرن 12؛ مصحح؛ قطع: وزیری [میراث شهاب: س 9ش 2 - 25]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: یونس، تا: پنج شنبه 2 ربیع الاول 1178ق؛ جلد: تیماج، 176گ (1پ-176ر)، 19 سطر (13×17)، اندازه: 16×21 سم [ف: 2-235]
آغاز: برابر؛ انجام: و ادام النفع ببقاء ذاته...
خط: نسخ، کا: یوسف بن رمضان، تا: 16 رمضان 1184ق؛ جلد: میشن سیاه، 23 سطر، اندازه: 16/7×22/2 سم [ف: 9-205]
خط: نسخ، کا: موسی المفتقر، تا: غره ذیحجه 1191ق؛ 116گ، 25سطر، اندازه: 16×205 سم [ف: 1-99]
آغاز: برابر؛ انجام: من مسالمتها و اغتنام السلامة.
خط: نسخ پخته، بی کا، تا: قرن 13؛ 49گ (75ر-123ر) [ف: 3 - 316]
خط: نسخ، کا: فاوجی، محمد بن محمود، تا: شنبه 2 جمادی الأول 1269ق؛ محشی با نشان «ق، نهایه، شرح الصدر»؛ مهر: لطف الله؛ 200گ، 19 سطر (9×15)، اندازه: 15×21 سم [ف: -677]
نسخه پاکیزه؛ بی کا، تا: 1275 ق [د.ث. مجلس]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ کهن، بی کا، بی تا، نسخ به شیوه بغدادی قدیمی، با یادداشتی بدین شرح «اندشته في مكة المكرمه شرفا الله سبحانه السنه اربع و اربعین مائه و الف (1144) اسئله تعالی أن یحشرنی تحت لواء حبیبه و رزقنی شفاعته امین. انت للعرش یا جلیل سمائه عند عیناك من له العليا لکاتبه أحمد بن محمد میرزا من الله تعالی علیه بشفاعته حبیبه محمد سید الوري صلی الله علیه و سلم صلوة و سلاما في اليوم الثامن عشر من رمضان المبارك لنه ست و اربعین و مائه الف 1146»، مجدول؛ مهر: ناصر الدين شاه قاجار؛ کاغذ: بغدادی، جلد: چرم مذهب، 474ص، 21 سطر، اندازه: 15/2×20/6 سم [ف: 7-101]
آغاز: برابر
خط: نسخ معرب، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ مصحح؛ جلد: تیماج، 21 سطر (11×14/5)، اندازه: 16×21/5 سم [ف: 2-108]
al-minaḥ-ul wafiya bi-š.-ir rīyād-il xalīfiya
دمنهوری، احمد بن عبد المنعم، 1111؟ - 1192 قمری
(1700-1778)damanhūrī, ahmad ebn-e 'abd-ol-mona“em
در اصول دین . «الرياض» منظومه ای است از علی بن خليفة حسینی مساکنی مالکی در هشت «باب» چنان که خود گفته: «فهی الرياض اما تی ابوابها ** کعداد ابوب الجنان ثمان»؛ تاریخ اتمام منظومه: 1130. شیخ الإسداد احمد بن عبدالمنعم دمنهوری مصری این منظومه را شرح کرده و «المنح الوفية» نامیده است.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 50
آغاز: حمدا لمن اقام بدایعه آية علی وجود وجوده
خط: نسخ، بی کا، تا: 1130ق، مجدول؛ 320گ، 17سطر، اندازه: 11×15/5سم [ف: 2-23]
min xatt-i sams-id-din faxxar
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 8932/42
آغاز: من خط السيد شمس الدين فخار رحمه الله حدثنی شیخنا عمید الرؤسا ابن ایوب اللغوي اطال الله بقاءه في بعض شهور سنة ثلاث و تسعین و خمس مائة قال هو الصاحب بن عباد رحمه الله في بعض اسفاره ببلد خوزستان فکتب إلى الشيخ ابی هلال العسكري؛ انجام: بلدة تمطر التراب علی الناس ** کما تمطر السماء الرذاذا / خربت عاجلا و اخرب ذو ** العرش باعمال اهلها الكو اذا
خط: نسخ تحریری، کا: محمد بن علی بن حسن جباعی، تا: شنبه 18 شوال 852ق؛ با بلاغ مقابله؛ جلد: میشن، 2ص (103-104)، اندازه: 18/2×28 سم [ف: 29/1-386]
al-munxal
ابن مغربی، حسین بن علی، 370 - 418 قمری
(981-1028)ebn-e maqrebī, hoseyn ebn-e ‘alī
صرف اصلاح المنطق است با جمیع فوائدش بدون تکرارها و شواهدش.
[معجم المؤلفين 30/4؛ فهرس المخطوطات المصورة 371/1]
تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 970
آغاز: الحمدلله تعد نعمته و حسبنا الله موفقا لطاعة
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 8؛ کاغذ: دولت آبادی، جلد: میشن، 114گ، 14 سطر، اندازه: 15×21 سم [ف: 1-548]
al-manxūl fī ‘ilm-il uṣūl = al-manxūl min taʻlīq-il uṣūl
غزالی، محمد بن محمد، 450 - 505 قمری
(1059-1112)qazālī, mohammad ebn-e mohammad
کتاب شامل دوره کامل و متوسط مباحث علم اصول است که در عناوین «کتاب، باب، مسئله» نگاشته است: «باب القول في الأحكام الشرعية، القول في حقائق العلوم، الباب الثاني في ماخذ العلوم و مصادرها، کتاب البيان و فیه ثلثة فصول، القول في اللغات و فیه سبع مسایل، القول في مقدار من النحو و معانی الحروف، کتاب الأوامر، القول في النواهي، کتاب العموم و الخصوص، القول في الاستثناء و فیه اربعة فصول، کتاب التاويل، کتاب المفهوم، القول في افعال رسول الله صلی الله علیه و سلم القول في شرایع من قبلنا، کتاب الاخبار و الكلام في هذا الكتاب یقع في قسمین القسم الأول في اخبار التواتر و فیه اربعة ابواب ... القسم الثاني في اخبار الآحاد و فیه خمسة أبواب، کتاب النسخ و فیه اربعة ابواب ... القسم الثاني في اخبار الآحاد و فیه خمسة ابواب، کتاب النسخ و فیه أربعة أبواب، کتاب الاجماع و فیه خمسة أبواب، کتاب القياس و فیه عشره ابواب الباب الأول في حده و اثباته ... الثاني في مراتب القياس ... الرابع في الاستدلال المرسل و قیاس المعنى ... الخامس في الاستصحاب، السادس في الاستحسان، کتاب الترجيح، کتاب الاجتهاد و الكلام فیه في اربعة فصول، کتاب الفتوى و فیه بابان احدهما في الاجتهاد و احکامه و الثاني احکام التقليد». تاریخ تأليف: مرحوم استاد
همایی (غزالی نامه، ص 261) می نگارد: «این کتاب را غزالی در جوانی زمان حیات استادش امام الحرمين - متوفی 478ق نوشت و همین کتاب بود که یکی از دستاویزهای دشمنان غزالی گردید که گفتند بر امام ابو حنفیه طعن کرده است». (وفادار مرادی)
آغاز: بسمله، الحمدلله رب العالمين و صلی الله علی محمد خیر خلقه ... قد تقرر عندی ذوی الألباب أن الفقه اشرف العلوم و اعلاها قدرا و اعظمها خطرا اذ به تعرف الاحكام و یتمیز الحلال عن الحرام و هو علی علو قدره و تفاقم امره في خکم الفرع المتشعب عن علم الاصول
انجام: و ما اعتنی به الشارع في تفاصیل أحواله هذا تمام القول في الباب و هو تمام المنخول من تعلیق الأصول بعد حذف الفصول و تحقیق کل مسئلة بماهية العقول مع الاقلاع عن التطويل و التزام ما فیه شفاء الغليل و الاقتصار علی ما ذکره امام الحرمين رحمه الله في تعالیقه من غیر تبدیل و تزید في المعني و تقلیل سوی تکلف في تهذیب کل کتاب بتقسیم فصول و تبویب ابواب روما لتسهیل المطالعة عند مسیس الحاجة الى المراجعة و الله اعلم بالصواب.
چاپ: دمشق، محقق: محمد حسن هیتو، دار الفكر، چاپ دوم، 1400 و 1402ق.
[فهرس المخطوطات المصورة 353/1 و 252/1؛ نسخه مورخ 591 دارالکتب 188 اصول مخطوطات مكتبة السيد عباس الحسيني الكاشاني في کربلاء (القسم الأول من حمید مجید هدو، ص 280 ش 152)؛ فهرست بدوی ش 2]
شرح و حواشی:
1- الرد علی کتاب المنخول للغزالی في التكلم علی مذهب ابی حنيفة
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 10؛ مصحح؛ واقف: ملا موسی؛ جلد: تیماج، 134گ، 19 سطر، اندازه: 13×20 سم [ف: 16-480]
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 1424-ف
نسخه اصل: همان نسخه بالا [فیلمها ف: 2-7]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ از روی نسخه ش 90 آستان قدس برای ابوطالب موسوی به دستور امیر رکن الدوله؛ جلد: میشن، 125گ، 19 سطر، اندازه: 12/7×22/9 سم [ف: 1-548]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: ابن اسعد صفر علی، تا: 1236ق؛ جلد: تیماج قرمز، 19سطر، اندازه: 16×22/5سم [ف: 16- 360]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج [الفبائي: -558]
المنخول من تعلیق الأصول - المنخول في علم الاصول
min-ad durr-un nafīs fi ajnās-it tajnīs
صفی الدين حلی، عبدالعزیز بن سرایا، 677- 750 قمری
(1279-1350)safi-yod-dīn-e hellī, 'abd-ol-'azīz ebn-e sarāyā
تهران؛ ادبیات؛ شماره نسخه: 361/4
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13[ف: 3-59]
mandūb-uşsīyām
صمیری، عبدالله بن علی، ق 5 قمری
samīrī, “abd-ol-lāh ebn-e ‘alī(-11c)
در فهرست دفتر که به خط صاحب روضات است مؤلف رساله شیخ عبدالله صمیری یاد شده است.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 2761/9
آغاز: بسمله، و به ثقتی. الحمد لله الذي ندب عباده الى الصيام وزین بلاده بحکماء الاسلام و من علیهم و بنعمه الجسام التي من جملتها التكليف المودى الى دار السلام و الصلوة و السلم علی اشرف الانام و مصباح ... و بعد فلما من الله سبحانه و هو اهل علی مملو که الاقل بالوصول الى ارض الدكن و حط مرحلة ساحة ذی المجد؛ انجام: الترويه قال الشاعر. و صوم یوم الترويه كفارة ستین الايحصرها العبارة تمت الرسالة الشريفة و هی من تصانیف الشيخ الفاضل ... شیخ عبد الله بن الشيخ علی بن سیف الصيمري.
خط: نسخ، کا: محمد بن بدوی، تا: 1117ق؛ کاغذ: اصفهانی، 8ص (363-370)، 15 سطر، اندازه: 12×19 سم [ف: 9-160]
min-ad dawlat-il mārdānīya ilā mamlikat-i dīyār bakr wa aʻyān-i-hā
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 1612/33-ف
نسخه اصل: نسخه ش 216 کتابخانه تقوی که اکنون در کتابخانه مجلس شورای ملی است 64614-4559؛ کا: عبدالحی، تا: 822ق، جا: ماردین در شمال عراق [فیلمها ف: 1-619]
min dūn-i qā'im-iz zamān wa-l hādī ilā tā‘at-ir raḥmān
سموقی، علی بن احمد، ق 5 قمری
sammūdī, ‘alī ebn-e ahmad(-11c)
پاره ای از اعتقادات درزیان را بیان نموده و به رد دیگر ادیان می پردازد، با سرآغازی در بحث های شبه فلسفی. مؤلف در آغاز می گوید: هر چه در معانی و الفاظ این رساله صواب باشد به برکات قائم الزمان، و هر چه خطاء و لغزش است از عجز و تقصیر وی می باشد.
قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 782/12
آغاز: أن الأشخاص الروحانية انما مع العالم منها اسماء یتوهموها ولایت حققوها [کذا]
نسخه اصل: کتابخانه واتیکان -رم 912؛ خط: نسخ معرب، بی کا، تا: قرن 12؛ 176گ (17-192) [عکسی ف: 2-468]
mundirāt-ul mawt
با این عنوان: «من منذرات الموت عما نقل عن ابقراط في الثبور، قیل وجدت في قبر ابقراط في الانذار بالموت وهی خمسة و عشرون قضية في الموت».
تهران؛ ادبیات؛ شماره نسخه: 253/8
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11 [ف: 3-40]
min r.-il mufāxira bayn-as siyf wa-l qalam
ابن نباته، محمد بن محمد، 686 - 768 قمری
(1288-1367)ebn-e nobāte, mohammad ebn-e mohammad
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 4957/3
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج، 10ص (18-9)، اندازه: 17/5×21/8 سم [ف: 7-816]
manzil-ul manāzil
نوزده منزل از منازلی که عقول می توانند مدارج آن ها را طی کرده تا به بالاترین مرتبه عروج کنند، با بیانی مرموز صوفیانه به نثر و گاهی اشعاری از خود مؤلف. این رساله به صورت سؤال و جواب نگاشته شده و از بزرگان واصلین به منزل اول را در عصر خود محمد الأواني را می شمرد.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 8407/2
آغاز: الحمدلله الذي نفخ العقول بعلوم الرياضات و هذبها ثم وضع لها المنازل علی مدارجها و رتبها فعرفت عند معارجها في السماوات العلى؛ انجام: و بشراه للنبیین بالمغفرة اعلام بالستر من غیر مشاهدة، انقضی الكتاب و الحمدلله رب العالمين.
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 14؛ جلد: تیماج، 31گ (40ر-70پ)، 17سطر، اندازه: 15×22/5 سم [ف: 22-8]
al-manzila bayn-al manzilatayn
احسائی، احمد بن زین الدين، 1166 - 1241؟ قمری
(1753-1826)ahsā’ī, ahmad ebn-e zayn-od-dīn
یزد؛ وزیری؛ شماره نسخه: 23/11
خط: نسخ نازیبا، بی کا، تا: 12 جمادی الثاني 1280ق؛ 3ص (221 - 223)، 25سطر (10×15)، اندازه: 16×22 سم [ف: 1- 39]
manzilat-u ziyd ibn-i ‘alī ‘ind-a ‘ulamā’-il imāmīya = ‘ibārāt-u jamʻ-in min ‘ulamā’-il imāmīya fi ziyd ibn-i ‘alī
حسینی سبزواری، جعفر بن محمد، ق 11 قمری
hoseynī sabzevārī, ja'far ebn-e mohammad(-17c)
زید بن علی بن الحسين که در زمان هشام بن عبدالملك خلیفه وقت اموی میزیست، بر علیه حکومت قیام نمود و به دست یوسف بن عمر امیر کوفه به سال 121 ق به شهادت رسید. نظریات گوناگونی در مورد ایشان ابراز شده و گروهی معتقد به امامت زید هستند که فرقه زیدیه از آن جمله اند. لیکن علمای امامية این نظریه را رد می کنند و مقام و منزلتی در خور فرزند امام معصوم که مورد تأييد ائمه اطهار بوده است برای ایشان قائل هستند. این رساله در بر گیرنده عبارات و روایات برخی از بزرگان علمای امامیه است که در شأن و منزلت زید بن علی با ذکر اسناد و روایات به بین مطلب پرداخته اند. از آن جا که رساله قبلی با این رساله در یک مجموعه و با یک خط کتابت شده و نام رساله در پایان فهرست رساله قبلی آمده از این رو به احتمال زیاد این رساله نیز از جعفر بن محمد سبزواری می باشد. آغاز: الله أحمد حمداً واصلی علی محمد و آله المحمود مجداً صلاة تزید زيداً و تکسر کل منکر حجداً أما بعد: فهذه عبارات جمع من علماء الإمامية رضوان الله علیهم و روایاتهم في زید بن علی بن الحسين جمعتها لیعلم الناظر فیها
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 12958/2
آغاز: برابر؛ انجام: قال قاضی القضاة ابن السكي سألت شیخنا ابا عبدالله الدهني الحافظ ایهما احفظ، مسلم بن الحجاج صاحب الصحيح او النسائي، فقال: النسائي، ثم ذکرت ذلك للشیخ الوالد فوافق علیه و کان ابن الحداد أحد ائمة الشافعية کثیر الحديث و الحفظ و لم یحدث عن غیر النسائي و قال رضیت و حجة بینی و بین الله تعالی.
خط: نسخ، بی کا، تا: نیمه دوم قرن 12؛ مصحح، محشی؛ در انجام نسب نامه ای که شاید از مؤلف باشد بدین عبارات آمده: «کتب ... انه ینتهی نسب مشعباً إلى جد السيد الفاضل السيد محمد صاحب المدارك أعني السيد الجليل القدر الوب الحسن الموسوي ... وجدت بخط جدی المرحوم میرزا فضل الله الموسوي، حرره العبد المذنب علی اکبر بن فتح الله بن محمد علی بن فتح الله بن فضل الله بن فتح الله بن عبدالله بن فضل الله بن عبدالله بن فضل الله بن ابو الحسن بن محمد بن عبدالله بن أحمد بن حمزة بن سعد بن حمزة بن محمد بن عبدالله بن محمد بن علی بن عبدالله بن محمد بن طاهر بن حسین بن ابراهیم نب الامام موسی الكاظم، و کان المرحوم المغفور محمد بن علی الموسوي من اعاظم الروضة المقدسة في جناب القبلة من سمت الرأس الأمام في ثلاث عشر و ستمائة (613)، هکذا مرقوم في جدران الحرم «بسم الله الرحمن الرحيم قد اتفق تجدید الازار السيني القاساني في دولة السيد...»؛ جلد: مشمعی، 4گ (76-79)، 21سطر (10×14)، اندازه: 15×21 سم [ف: 32-849]
...al-manzila ala-1 hadrat-il xatmiya
ترکه اصفهانی، علی بن محمد، - 836؟ قمری
(1433-)torke-ye esfahānī, 'alī ebn-e mohammad
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 10196/8
آغاز: المنزلة علی الحضرة الختمية الكمالية الآتية بجوامع الكلم علیه الصلوة و من ذلك ما؛ انجام: لکان اکمل و اتم تم في 3 من ذی الحجه حجه 827 و السلام.
خط: نسخ، بی کا، تا: 828-841ق؛ تملک: محمد حسین حسینی در تبریز در 1016ق؛ مهر: «عبده علی نوری 1196 ه» (بیضی)؛ جلد: تیماج، 120ص، 23 سطر، اندازه: 15×23 سم [ف: 32-236]
منزل ششم اهل وحدت - مقام وحدت
manzel-e nohom va dahom
نسفی، عزیز الدين بن محمد، ق7 قمری
nasafī, 'azīz-od-dīn ebn-e mohammad(-13c)
منزل نهم و دهم منازل السائرين اوست. در دیباچه می گوید: چون منازل پیشین را به پایان رسانیدم، خواستم از سخنان اهل منزل نهم و دهم چیزی ننویسم، چون مقام ایشان نداشتم و درویشان چیزی که ندارند، از آن سخن نمی گویند و درویشان خواستند که کتاب [منازل السائرين] تمام باید کرد، درخواست ایشان اجابت کردم ... با سربندهای فصل بی شماره: فصل، بدان اهل منزل نهم و دهم می گویند که مطلوب طالبان از مجاهدات...؛ فصل، بدان که اهل منزل نهم و دهم می گویند که بیشتر مردم از حقیقت راه بی خبرند؛ فصل، روزی جماعتی درویشان از منزل نهم و دهم که این بیچاره در خدمتشان بودم...
تهران؛ دائرة المعارف؛ شماره نسخه: 533/15
آغاز: بسمله، حمدله، عاقبه، صلات. اما بعد، چنین گوید اضعف ... که چون این منازل را که گذشت تمام کردم، در خاطر داشتم که از سخنان اهل منزل نهم و اهل منزل دهم چیزی ننویسم؛ انجام: کار خود می کند. تمام شد منزل نهم و دهم و تمام شد منازل السائرين...
خط: نستعلیق تحریری، بی کا، تا: قرن 12؛ 6گ (89ر-94پ) [ف: 247-1]
manzel-hā va farsax-hā-ye mīyān-e harāt va masjed-e kūfe
گوهری هروی، محمد ابراهیم بن آقابابا، ق14 قمری
gowharī heravī, mohammad ebrāhīm ebn-e ācā-bābā(-20c)
منظومه از گوهری به گفته چهل زوار آگاه از هرات.
[فهرستواره منزوی 256/1]
تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 6449/3
آغاز: بترتیب از هری تا شهر کوفه ** باسمه گوهری بهرت برد نام؛ انجام: بهشتاد و سه فرسخ بعد سیصد ** بشصت و هشت منزل ختم آمد
خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: قرن 14 [ف: 9-396]
manzel-e haštom
نسفی، عزیز الدين بن محمد، ق7 قمری
nasafī, ‘azīz-od-dīn ebn-e mohammad(-13c)
منزل هشتم از منازل السائرين اوست. مؤلف نامی بدان نداده است. با سربندهای فصل، بی شماره: فصل، بدان که اهل معرفت مدت ها میان علما...؛ فصل، بدان که اهل معرفت می گویند آدمیان
علم محسوسات دارند و...؛ فصل، بدان که اهل معرفت می گویند که مصلحت سالکان آن است که...
تهران؛ دائرة المعارف؛ شماره نسخه: 533/14
آغاز: بسمله، حمدله، عاقبه، صلات. اما بعد، چنین گوید ... که اهل منزل هشتم را اهل معرفت می گویند، و اهل معرفت قومی به غایت بزرگند، چنان که صفت بزرگی ایشان آن چنان که هست، نتوانم کردن؛ انجام: و آخرت رستگار بود. تمام شد منزل هشتم. و الحمدلله...
خط: نستعلیق تحریری، بی کا، تا: قرن 12؛ 3گ (87ر-89پ) [ف: 247-1]
منزل هفتم - سخن اهل وحدت
منزوحات البئر - انفعال ماء البئر و عدمه
manzūḥāt-ul bi’r (urjūza)
حر عاملی، محمد بن حسن، 1033 - 1104 قمری
(1624-1693)horr-e ‘āmelī, mohammad ebn-e hasan
ارجوزه ای است در 16 بیت در احکام منزوحات بئر.
آغاز: ینزج ماء البئر للبعید ** و الثور و الفقاع و العصير
انجام: و الق دلوا حسب للعصفور ** وبول ذی رضاعة صغیر
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ جلد: تیماج، 1گ (102ر-102پ)، 18 سطر، اندازه: 12/5×19 سم [محدث ارموی مخ: 1-108]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ قطع: ربعی [نشریه: 3-34]
خط: نسخ، کا: شیرازی، تا: 20 شوال 1094ق؛ جلد: تیماج، قطع: ربعی [نشریه: 3-34]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج، 1گ (83پ-83پ)، اندازه: 15/5×21/5 سم [محدث ارموی مخ: 1-108]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ 1گ (93ر-93پ)، 13 سطر، اندازه: 11×17 سم [محدث ارموی مخ: 1-108]
al-munazzah ‘an-iš šukūk fi istixlās-i xasīşat-il mulūk
در یک «مقدمه» و یک «اصل» و دو «فرع» و یک «ثمره».
رشت؛ شاد قزوینی؛ شماره نسخه: 11/8
بی کا، بی تا [نشریه: 5-395]
mansik-ul ħajj
ابن عبد الوهاب، محمد بن عبد الوهاب، 1115 - 1206 قمری
(1704-1792)ebn-e “abd-ol-vahhāb, mohammad ebn-e “abd-ol vahhab
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 4229/6
آغاز: بسمله. اعلم رحمك الله ان الله سبحانه امر بامری و هما الحج و العمرة؛ انجام: و غفل عن ذکره الغافلون.
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11 و 12؛ کاغذ: بغدادی، 11گ (138-128)، 16 سطر (7×11)، اندازه: 11×16 سم [ف: 13-3204]
المنسك الصغير - خلاصة الاعتبار في الحج و الاعتمار
al-mansik-ul kabīr
شهید اول، محمد بن مکی، 734 - 786 قمری
(1334-1385)šahīd-e avval, mohammad ebn-e makkī
تاریخ تأليف: شوال 765ق؛ محل تأليف: حله
شهید دارای دو رساله درباره مناسک حج است یکی که با عنوان «خلاصة الاعتبار في الحج و الاعتمار» و یا «المنسك الصغير» نام دارد. دارای دو فصل است در اعمال عمره و حج، و اعمال عمره را چهار دانسته که عبارت از احرام، طواف، سعی و تقصیر است و اعمال حج را در پنج باب احرام، وقوف عرفه، اتیان منی، اتیان مکه برای طواف و سعی و طواف نساء و بازگشت به منی است. رساله ای است بسیار مختصر و فتوایی. از این رساله خود شهید در غاية المراد (ج 1، ص 281) نام برده و در اجازه خود به به ابن نجده در سال 770ق نیز آورده: «فمما سمعه علی من مصنفاتی ... و خلاصة الاعتبار في الحج و الاعتمار». رساله دیگری از شهید با عنوان «المنسك الكبير» است که آن هم مختصر و عاری از استدلال است که شهید بعد از «خلاصة الاعتبار» تأليف کرده که شامل «مقدمه» و دو «مقاله» و «تکمیل» است: المقدمة في حده و غایته و نبذ من الترغيب؛ مقاله 1. افعال عمرة التمتع و الأفراد؛ مقاله 2. افعال الحج؛ التكميل في زيارة البشير النذير و اهل بیته المخصوصين بالتطهیر. شهید ثانی در روضة البهية از منسك الكبير نقل کرده است و در آخر رساله دارد که: «کتب بالحلة
في شهر شوال سنة خمس و ستین و سبعمأة»، یعنی بعد از تأليف غاية المراد در سال 757ق و آن چه در غاية المراد اشاره کرده منسك الصغير است که پیش از غاية المراد تأليف شده است. این هر دو رساله در فهارس مغشوش و بعضاً ناشناس آمده و با توجه به آن چه در آغاز و بعضاً انجام آن ها آمده اكثراً «المنسك الكبير» است گرچه بعضی آغاز آن با منسك الكبير و انجام آن با منهج الصغير سازگار است که نشان از اختلاط دارد.
آغاز: بسمله. الله احمد علی جمیع فرائضه و سننه و ایاه اشکر علی حسن توفیقه و مننه و اسئله المزيد من فضله في سره و علنه و الاعانة علی الإبانة لمناسك حج بیته الحرام و انجاز خلاصة محتومها با مجز الكلام ... فهذه الرسالة في فرض الحج و العمرة مجردة عن دلیل و هی مبنية علی مقدمة و مقالتین و تکمیل.
انجام: لوجوب الجميع علیه بالاصالة و علی بالنيابة قربة إلى الله. و اما التكميل فاعلم انه قد ثبت في العلوم الحقيقية ... و الاحاديث بتعین ثواب زیارتهم اجمالا و تفصیلا مذکور في کتب الاصحاب و الاحاديث و هی كثيرة. و هذا آخر الرسالة و الحمد لله علی کل حالة و الصلاة علی المبعوث الى خیر امة و آله خیر ائمة. کتب بالحلة في شهر شوال سنة خمس و ستسن و سبعمأة
چاپ: اول بار در 1416 قدر مجلة میقات الحج، العدد الرابع؛ ضمن رسائل الشهيد الاول، سال 1423ق، تحقیق و چاپ شده؛ ضمن موسوعة الشيد الأول، قم، 1430ق، جلد 18، صص 238 - 255
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق تحریری، بی کا، تا: قرن 10؛ مصحح؛ 3گ (118 - 120)، 25 سطر، اندازه: 9×12 سم [ف: 36-356]
آغاز: برابر؛ انجام: لوجوب ذلك علیه و علی قربة الى الله ... في الافعال و الحمدلله رب العالمين
خط: نسخ، کا: بحرانی، یحیی بن حسین، تا: 27 جمادی الثاني 908ق؛ 11گ (65پ-76ر)، اندازه: 13×22 سم [ف: 5-436]
آغاز و انجام: برابر
تذکر: نام کتاب ومؤلف به استناد جلد 703/34 تعیین گردید؛ خط: نسخ، کا: محمد بن حسن بن احمد بن فرج بن احمد بن حسن بن مبارك او الي سهلاولی، تا: 947ق؛ با اجازه ای که ابراهیم بن اسماعیل بن عبدالله حسینی اوالی به جهت کاتب نوشته، و اجازه دیگری که همین شخص به جهت کاتب بتاریخ 21 شوال 943 نوشته؛ 8گ (28ر-35پ)، اندازه: 10×14 سم [ف: 9-88]
آغاز و انجام: برابر
تذکر: در فهرست به نام «خلاصة الاعتبار في الحج و الاعتمار» آمده که به قرینه آغاز تصحیح شد؛ خط: نسخ، کا: اوالی بحرانی، محمد بن ابراهیم، تا: ربیع الثاني 158ق، جا: اردبیل؛ مصحح، محشی با نشان «ه 12» و غیر آن؛ مهر: «محمد نبی الله علی ولی الله الفقير شیخ محمد» (دایره)؛ طی یادداشتی از کاتب نسخه، مؤلف را فخر الدين بن علامه حلی دانسته؛ 7گ (229-235)، 19سطر، اندازه: 8×13 سم [ف: 34-703]
آغاز و انجام: برابر
تذکر: نام مؤلف به استناد نسخه ش 13732/16 مرعشی ذکر شد؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ کاغذ: سپاهانی، 9گ (356پ-364پ)، 18سطر (7×13)، اندازه: 14×20 سم [ف: 15- 4239]
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج، 6 ص (270-275)، اندازه: 13×20 سم [سنا: ف: 1-250]
آغاز: برابر
نسخه اصل: کتابخانه شهرداری - گرگان. تذکر: نام مؤلف به استناد آغاز ذکر شد؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ 17گ (717-733) [عکسی ف: 2-191]
mansūbāt (jadāvel)
دو جدول است یکی با عنوان: جدول منسوبات بروج دوازده گانه و حالات و دیگری با عنوان دیگر و در حاشیه افقی جدول اخیر اسامی ملل مذاهب نقش شده است.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 6367/18
خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: 1195ق؛ 4ص (402-405)، 17 سطر، اندازه: 14×19/5 سم [ف: 19-446]
mansūbāt (jadval)
تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 3456/9
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 10 [ف: 6-432]
mansūbāt-e aškāl
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 607/27
از کشف الاسرار؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: رجب 1277ق؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: تیماج، 15ص (620-634)، ابعاد متن: 10×14، اندازه: 14×20 سم [سنا: ف: 1-395]
mansubat-e boruj (jadval)
احکام و منسوبات دوازده برج است، دارای یک خانه برای منسوبات و 6 خانه برای ادلاء اعضاء بدن و شهرها.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 6321/9
بی کا، بی تا؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: تیماج، 1 ص (124)، اندازه: 12×17 سم [ف: 19-316]
mansubat-e boruj va kavakeb (jadval)
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 12949/5
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ 2ص، اندازه: 17×21/5 سم [ف: 18 - 142]
mansūbāt-e belād
بلاد منسوب به شمس، زهره و عطارد.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 6360/6
خط: نسخ، کا: محمد رضا پسر محمد باقر خراسانی، تا: 1223ق؛ 2ص (455-456)، 19 سطر، اندازه: 14/5×21 سم [ف: 19-407]
mansībāt-e boyūt (jadval)
یزدی، ابوالقاسم بن احمد، ق13 قمری
yazdī, ab-ol-qāsem ebn-e ahmad(-19c)
جداولی روشن برای منسوبات دوازده خانه طالع «از موالید و مسائل و سال عالم واختیارات». این جداول از ابوالقاسم یزدی است که از نزدیکان محمد ولی میرزا بود و پاره ای از آثار وی در این دفتر هست اما در این جا نام نویسنده نیامده است. در توضیحات بالای صفحات جداول می گوید: «جمیع مطالب و مقاصد متعلق به این بیوت می باشند، آن چه قلمی شده است عشری از اشعار آن ها نمی باشد لیکن اصول آن ضبط شد».
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 6399/34
بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج، 4ص (88-91)، اندازه: 14/5×19 سم [ف: 19-521]
mansūbāt-e boyūt (jadval)
تتمة جداول شماره 34 [نسخه بالا] است و در جداول خاص منسوبات بلدان توصیف کامل هر یک از بلاد شده است.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 6399/36
بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج، 22 ص (99-120)، اندازه: 14/5×19 سم [ف: 19-521]
mansubat-e boyut-e raml
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 607/33
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 15رجب 1277ق، جا: ارض اقدس؛ ابعاد متن: 10×14، اندازه: 14×20 سم [سنا: ف: 1-395]
mansūbāt-e boyūt-e šānzdah-gāne (jadval)
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 1181/4
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ مجدول؛ جلد: تیماج، 5ص (400-396)، 19سطر [سنا: ف: 2-161]
mansūbāt-ul kawākib (jadwal)
تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 3431/4
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13 [ف: 6-412]
mansūbāt-e kavākeb-e sab‘e (jadval)
یزدی، ابوالقاسم بن احمد، ق13 قمری
yazdī, ab-ol-qāsem ebn-e ahmad(-19c)
این جداول نیز از همان یزدی است و مانند دیگر جدول های منسوبات دارای توضیح مفصل در هر خانه ای است. نام نویسنده در این جا نیز نیامده است.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 6399/35
بی کا، تا: قرن 13؛ 6ص (92-97)، اندازه: 14/5×19 سم [ف: 19 - 521]
mansūbāt-e kavākeb-e sab‘e-ye sayyāre (jadāvel)
منسوبات متعلق به طب است به ترتیب طبایع و کیفیات گیاهان و دانه ها و درختان اندام بدنانسان، بیماری ها و داروها. برای هر یک جدولی خاص رسم شده و جداول داروها به ترتیب الفبا
است و برای هر یک از هفت ستاره، این ترتیب الفبايي تکرار شده است. این جداول ادویه در نوع خود جالب است.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 6399/1
بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج، 14ص (2-15)، اندازه: 14/5×19 سم [ف: 19-514]
mansubat-ol kavakeb va-1 boruj va-1 horuf va asma'-el mala'ek
تهران؛ سپهسالار؛ شماره نسخه: 2931/46
آغاز: بسمله. در آن که این جمله که درین فصل ها یاد کرده می شود تا ندانند و استحضار نکنند در عمل تکسیر ماهر و قادر نگردند در آن دایره های نجومی و حروفی و رمالی دیده می شود؛ بی کا، بی تا [ف: 5-666]
mansūbāt va madlūlāt-e boyūt (jadval)
نخست جدول منسوبات بیوت دوازده گانه به اعتبار ارباب ثلاثه مثلثه و سپس جدول مدلولات.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 6399/30
بی کا، تا: قرن 13؛ 1 ص (84)، اندازه: 14/5×19 سم [ف: 19-520]
mansūjāt va extīyārāt-e nojūmī
حصیبی، حسام
hasībī, hesām
در پنج «باب». جز شرح سی فصل حسام بن شمس الدين خطیب لاهیجانی به نام موضع الرسوم في علم النجوم.
[نسخه های منزوی 358]
تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 3117/8
آغاز: بسمله، و به نستعین، بعد از حمد حق سبحانه و تعالی و نعت رسول الله صلی ... این مختصری است مفید در بعضی از منسوبات و اختیارات نجومی از منشأت فقیر حسام الحصيبي المشتهر به خانی؛ انجام: حوت است و صاحب طالع مشتری است، و الله اعلم بالصواب و اليه المرجع و المآب
بی کا، تا: پنج شنبه 3 رمضان 1277ق، جا؛ تهران؛ جلد: میشن، 11گ (61پ-71ر)، 16 سطر، اندازه: 17×22 سم [ف: 6-229]
منشآت - آتشکده
منشآت - تحفه بهائی
منشآت - ترسل
منشآت - جریده منشآت
منشآت - خوان خلیل؟
منشآت - دیباچه سخن
منشآت - رقعات
منشآت - شرفنامه
منشآت - مکاتیب
منشآت - نامه سلاطین
منشآت - نامه نگاری
منشآت - همایون نامه
منشئآت - سرمشق جنون
منشئات - مکاتبات
منشئات - مکاتبات
monsa'at
ابن عمید، محمد بن حسین، 298؟ - 360 قمری
(911-972)ebn-e ‘amīd, mohammad ebn-e hoseyn
از ابوالفضل محمد بن العميد وزیر رکن الدوله ابوعلی حسن بن بویه دیلمی است.
آغاز: من انشاء الاستاذ ابی الفضل ابن العميد
انجام: هذا خیر قدر.
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ خوش و معرب، بی کا، تا: قرن 7؛ دو ورق از آغاز و یک سطر از آخر نونویس؛ جلد: پارچه ای، 46گ، 7 سطر (8/5×10/5)، اندازه: 12/8×16/3 سم [ف: 7-856]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: اوایل قرن 14؛ واقف: نایینی؛ جلد: پارچه ای، 23گ، 14سطر (10/5×15/5)، اندازه: 16/8×22 سم [ف: 7-855]
munsa'at
قابوس بن وشمگیر، -403 قمری
(1013-)qābūs ebn-e vošmgīr
آغاز: للامیر قابوس بن وشمگیر الى الوزير العتبي بخراسان في تأخير الجواب؛ انجام: الواجع في سیبه کالواجع في قبته
نامه هایی است از قابوس وشمگیر (به کسانی مانند عبدالله بن اسماعیل بن میکال، عبدالله بن محمد بن وندویه کاتب و اسپهبد خالوی قابوس، ابوالفتح بن العميد و صاحب بن عباد و ابوسحاق صابی)، و از بدیع الزمان همدانی، صاحب بن عباد (بیشتر نامه های صاحب به قابوس است)، ابو اسحاق ابراهیم بن هلال صابی ابو حفص وراق، ابوبکر خوارزمی (به ابوسعید رستمی وعدنان رئیس هراة)، محمد بن عبدالجبار عتبی، احمد بن ابراهیم ظبی؛ خط: نسخ، کا: علی سمونی یا سموتی، تا: 1260ق؛ جلد: تیماج، 18گ (105-122)، اندازه: 13×20/5 سم [ف: 22-1]
آغاز: بسمله. فصل في سرد جملة من رسائل الأمير شمس المعالي قابوس بن وشمگیر فقد قیل انها قليلة النظير في البلاغة و الفصاحة و الصناعة ... فمنها ما کتبه الى الوزير العتبي بخراسان في تاخر الجواب؛ انجام: واحلی الله اهل الفضل من فواضله و ارواهم بدر مخالفه
خط: نسخ، کا: عبدالله بن محمد حسن هشترودی، تا: رجب تا جمادی الثاني 1337ق؛ جلد: گالینگور، 7گ (39پ-45ر)، 21سطر، اندازه: 15×21 سم [ف: 31-93]
monsa'at
عین القضاة، عبد الله بن محمد، 492 - 525 قمری
(1100-1132)ayn-ol-qozāt, “abd-ol-lāh ebn-e mohammad‘
تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 2412/16
آغاز: بسمله، انظر الى ناقتی في ساحة الوادي ضعیفه للسری تحت ابن میاد؛ انجام: و تفسیر کل شیی ء در آخر سورت یوسف چه گویی اندک سریست اندیشه کن که طرفه اشارتیست و الله ینبهك علیه
در این قطعه شکایت از رنج هستی می کند و می گوید بند هستی مزاحم آدمی است تا در وادی قدس بپرواز آید، او می گوید حدیث عشق با همه نتوان گفت مگر آن که خود عشق زبان گشاید و آن چه ناگفتنی است باز گوید و من از فاش گفتاری خود باک ندارم؛ خط: نسخ، کا: محمد بن علی الدامغاني الجابر می المولد، تا 659ق؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج، 4ص (281-285)، 19سطر (6×15/5)، اندازه: 9/5×19 سم [ف: 5-551]
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 3059/17 -ف
نسخه اصل: همان نسخه بالا [فیلمها ف: 2-51]
monša’āt
رشید وطواط، محمد بن محمد، -573 قمری
(1178-)rašīd-e vatvāt, mohammad ebn-e mohammad
نسخه اصل: از ترکیه نسخه فاتح 4074؛ بی کا، تا: 550ق [نشریه: 2-277]
نسخه اصل: اونیورسیته ش 552 فارسی. نامه ای از او؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 7 و 8؛ 25سطر [فیلمها ف: 1-443]
نسخه اصل: موزه بریتانیا 6316 .Or. چهار نامه اوست به سدید الدين مجد الافاضل سدید بن نصر حاتمی و افضل الوزراء اسعد بن منصور حاکمی هر یکی دو تا؛ خط: نسخ، بی کا، تا: 751ق؛ 4گ (52پ-56پ)، 17سطر [فیلمها ف: 1-528]
نسخه اصل: نور عثمانیه 4312؛ کا: توفیق نامراد، تا: پایان محرم 991ق [فیلمها ف: 3-186]
آغاز: الى کاتب یزاحمه و یبرم علی أداته و دواته. عذلتنی ادام الله بجهتك و حرس مهجتك علی اعتکافی في الزاوية؛ انجام: قد افسدت دوائی و قلمی ** واطالت غنائی و المسي
خط: نستعلیق و شکسته، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: مقوا، 3گ (97پ-99پ)، اندازه: 11×21/4 سم [ف: 29/1 - 182]
آغاز: لرشید الدين محمد العمري المعروف بالوطواط؛ انجام: و لسانه وافده و فقره قایده.
خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: قرن 14؛ تحریر چلیپا؛ واقف: نایینی؛ جلد: مقوایی، 15گ، اندازه: 17/7×22/5 سم [ف: 7-855]
نسخه اصل: ایاصوفیا ش 4015. چهار نامه اوست به سدید الدين مجد الافاضل سدید بن نصر حاتمی و افضل الوزراء اسعد بن منصور حاکمی هر یکی دو تا؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ 34گ (1 - 34)، 22 سطر [فیلمها ف: 1-523]
کا: مینوی، مجتبی، بی تا؛ از روی نسخه ش 8316 .Or موزه بریتانیا مورخ روز سه شنبه آغاز ربیع الاول 701 [نشریه: 6-681]
بی کا، بی تا [نشریه: 2-280]
monsa'at
خاقانی، بدیل بن علی، 520 - 595؟ قمری
(1127-1199)xāmānī, badīl ebn-e ‘alī
[فرهنگ ایران زمین 1/11 و 329/12؛ مشترک پاکستان 739/5؛ معجم التاريخ التراث الاسلامي 41/1]
نسخه اصل: لالا اسماعیل ش 600؛ خط: نسخ، بی کا، تا: با تاریخ 820ق؛ با یادداشت درویش منصور قاطع در 820 در شهر بلدیس؛ 62گ، 25 سطر [فیلمها ف: 1-257]
آغاز: من منشات حکیم خاقانی. منشات خاقانی علیه الرحمه قسماً بنعمة الله که هم تشویر خوردمی و عرق خجلت بر چهره آوردمی و همانا که بر رای شریف مجلس سامی؛ انجام: به لئیم واضع ماند به هنگام مستی که به خرمی و بی خبری ندهد و به درمش دهد گهری باز ستاند
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ جلد: تیماج، 17گ (23پ-48پ)، اندازه: 13×22/2 سم [ف: 29/1 -548]
خط: تایپی، کا: حروچینی، تا: 1337ق؛ پایان نامه به راهنمائی حسین خطیبی [مختصر ف: -824]
monsa'at
کمال اصفهانی، اسماعیل بن محمد، 568؟ -635 قمری
(1173-1238)kamāl-e esfahānī, esmāʻīl ebn-e mohammad
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 195/34-ف
نسخه اصل: حمیدیه ش 1447. شعر فارسی با شعرهای فارسی سلمان در پاسخ او؛ بی کا، تا: با تاریخ 755 ق [فیلمها ف: 1-424]
monša’āt
خونجی، محمد بن ناماور، 590 - 646 قمری
(1195-1249)xūnajī, mohammad ebn-e nāmāvar
تهران؛ مینوی؛ شماره نسخه: 154/20بخش 3
آغاز: سالت العقل ارشادی بنصح مسلم في المعاد و في المعاني فقال تحاش هذا الناس طرا ممالا في السلامة کالتحاشی (17ب) وله: یا رب مالی غیر بابك ملتجا ... در آن منفعتی اندیشه کرد ... و امداد سعادت متواصل بمحمد و عترته
نسخه اصل: مجموعه طبیب ظل السلطان؛ خط: نسخ کهن، بی کا، تا: ذیحجه 663ق؛ 2گ (17پ-18ر) [ف: -117]
آغاز: لعل انا سایسمعون ب مذهبی؛ انجام: دواعی کرامت هر دو منزل در نما بالمصطفی و عترته الاكرمين
نسخه اصل: مجموعه طبیب ظل السلطان؛ خط: نسخ کهن، بی کا، تا: ذیحجه 663ق؛ 1گ (16پ-17پ) [ف: -117]
monsa'at
صدرالدین قونیوی، محمد بن اسحاق، 607-673 قمری
(1211-1275)sadr-od-dīn qūnīyavī, mohammad ebn-e eshāq
تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 157 -عکسی
نسخه اصل: از ترکیه - نسخه انقره 664؛ کاتب = مؤلف، تا: 677ق [نشریه: 2-280]
monsa'at
جوینی، محمد بن محمد، -683 قمری
(1285-)joveynī, mohammad ebn-e mohammad
درباره بسیاری از موضوعات مانند تدریس در دو مدرسه نخجوان و فتح دربند به خواجه هرون و جمال الدين و آزادی بنده یی بنام جوهر و جز این ها.
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 242/1 -ف
نسخه اصل: او نیورسیته ش 552 فارسی؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 7 و 8؛ 25سطر [فیلمها ف: 1-443]
monša’āt
صاحب دیوان، محمد، -683 قمری
(1285-)sāheb dīvavn, mohammad
در این بخش، هشت فقره از انشاهای شمس الدين جوینی صاحب دیوان آورده شده و در یکی از آن ها صاحب دیوان اشاره به تاریخ 677 دارد. موضوع منشآت، وقف نامه، عتق نامه، وصیت نامه و غیره است و نخستین آن ها نامه و دستوری است خطاب به قاضی شهاب الدين مرندی در مورد بحث و تدریس در مدرسه نخجوان جوین و مدرسین و طلاب آن مدرسه، انشاء هفتم، وصیت نامه است که از نظر تاریخی مهم است.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 14590/101
بی کا، تا: سه شنبه 21 ربیع الاول 723ق؛ جلد: تیماج، 3ص (412 - 414)، 41سطر، اندازه: 19×32 سم [ف: 41-90]
monsa'at
نیریزی، علی بن محمد، ق7 قمری
neyrīzī, ‘alī ebn-e mohammad(-13c)
از انشاآت ارشد الدين علی بن محمد النيريزي.
تهران؛ مینوی؛ شماره نسخه: 154/18 بخش 3
آغاز: الحمدلله الذي اذهب عنك الحزن؛ انجام: کتبه الداعي ... علی بن محمد النيريزي
نسخه اصل: مجموعه طبیب ظل السلطان؛ خط: نسخ کهن، بی کا، تا: ذیحجه 663ق [ف: -117]
monša’āt = mn.-e savāneh-ol afkār = mokātebāt-e rashidi
رشید الدينفضل الله همدانی، 648؟ - 718 قمری
(1251-1319)rašīd-od-dīn fazl-ol-lāh-e hamadānī
مجموعه ای است از نامه ها و تعدادی رسائل مختصر خواجه رشید الدين فضل الله با انشائی ادبی و زیبا با اشعار؛ عناوین برخی از نامه ها چنین است: به مولانا مجد الدين اسماعیل قانی نوشته، در مذمت مردمان بصره، به فرزند امیر علی حاکم عراق، به فرزند امیر محمود حاکم کرمان ، به سنقر باورجی حاکم بصره، خواجه معروف خوار زاده خود ... به شیخ صفی اليدن اردبیلی، به مولانا شرف الدين طبسی در پایان نسخه مرعشی منتخب سوانح الافكار رشیدی نامیده شده است. (سید محمود مرعشی)
آغاز: حمدی که بیان خوانندگان کون و مکان و ان من شیء الا یسبح بحمده در تقریر شطری از آن قاضی آید و ثنایی که بنان نویسندگان و هم و امکان
انجام: و ذات مبارک آن جناب بعد از این تجرع اقدایح مصایب و كأسات نوایب مصون و مأمون دارد.
چاپ: لاهور، 1364ق
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: اوایل قرن 11؛ مصحح؛ در یادداشت آغاز نسخه اشتباهاً به رشید الدين وطواط نسبت داده شده؛ جلد: تیماج مذهب، 42گ (165-206)، 21سطر (6/5×12)، اندازه: 13×20/5 سم [ف: 32-455]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ مجدول؛ 11سطر (8/5×15)، اندازه: 15×21 سم [نشریه: 3-139]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: محمد علی تبریزی، تا: 1303ق؛ جلد: مقوا، 93ص (91+2)، 15 سطر، اندازه: 16×21/5 سم [ف: 3-1316]
نسخه اصل: او نیورسیته ش 884 فارسی؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ 148گ، 12 سطر [فیلمها ف: 1-203]
monsa'at
ابن یمین، محمود بن یمین الدين، 685؟ - 769؟ قمری
(1287-1368)ebn-e yamīn, mahmūd ebn-e yamīn-od-dīn
مشتمل بر مرآت الفتوح، کنز المعاني، تحقیقات، تجلیات، مشابهات، فردوسیه، تاج المدايح، نوادر، مجمع الغرايب، مرتفعات، تذكرة الاحباء، عریضه به شاهزاده شجاع معیار الادراك، معذرت نامه و غیرها.
یزد؛ وزیری؛ شماره نسخه: 2405/1
آغاز: بسمله، در نزد محبت همه جا خصل حکست ** صد مهره داغ هر طرف سبز تکست
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ اهدایی: وزیری؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج، 101گ (1-101)، 16سطر (15×17/5)، اندازه: 11×19 سم [ف: 4-1282]
monsa'at
عبید زاکانی، عبید الله، -772 قمری
(1371-)obeyd-e zākānī, ‘obeyd-ol-lāh‘
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 5634/7-ف
نسخه اصل: مجلس 2807؛ بی کا، بی تا [فیلمها ف: 3-172]
monša’āt
چلبی، فریدالدین
Calabi, farid-od-din
مکاتیب فریدالدین چلبی است به بهاء الدين و در پاسخ حاجی پاشا و محمود چلبی با رقعه میر عبدالجبار به فریدالدین چلبی (همه به فارسی) با شعرهای نجومی فریدالدین چلبی و چند نامه عربی و فارسی دیگر.
تهران؛ ادبیات؛ شماره نسخه: 194/3 حکمت
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 7 و 8؛ قطع: ربعی [ف: 2-51]
monsa'at
ابراهیم سلطان بن شاهرخ بن امیر تیمور، ق 8 قمری
ebrāhīm soltān ebn-e šāhrox ebn-e amīr teymūr(-14c)
تهران؛ بیانی، مهدی (دکتر)؛ شماره نسخه: 4/6
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 905 ق [نشریه: 2-45]
monsa'at
جلال عکاشه، ق8 قمری
jalāl-e ‘okāše(-14c)
جلال الدين فریدون بن عکاشه از منشیان زبردست قرن هشتم بوده و در دربار ابواسحاق اینجو در شیراز می زیسته و در سفینه هایی که در قرن هشتم گرد آمده نظم و نثر او را بسیار نقل کرده اند.
آغاز: الحمدلله العلى الأسماء محیی نبات الأرض بماء السماء؛ انجام: صحاح في حسان.
فهرست آثاری که از وی در این مجلد آمده بدین قرار است: رساله رحیقیه - به مدح جلال الدين مسعود شاه، الرسالة الربيعيه مدح غیاث الدين کیخسرو و طاب ثراه، الرسالة الربيعيه مدح شیخ ابو اسحاق، الرسالة الرحيقيه مدح شیخ ابو اسحاق، مکتوبی چند در مصطلحات فنون و علوم نوشته، این مکتوب به یکی از حجاج نوشته، وله في الدعوة بالافطار، وله في تهنية العيد، وله في الدعوة بمجلس اللهو و الهزل، الرسالة الميميه، این مکتوب بملک سار(!) نوشته و استعفا از رفتن به هندوستان نموده، الرسالة الحديديه، نامه ای به جمال الدين شیخ ابواسحاق، در تهنية قدوم از سفر و استعفاء از استقبال، این مکتوب از فرموده سلطان مرحوم شیخ ابواسحاق علیه الرحمه به هراوه نوشته، در جواب مکتوب ملک هراوه نویسد از زبان ملک مرحوم شیخ ابو اسحاق علیه الرحمه نسخه فتح نامه از زبان امیر مرحوم جلال الدين مسعود شاه علیه الرحمه نوشته، رسالة النخليه، مکتوب در تعزیه ملک مرحوم شرف الدين محمود شاه، مکتوب در جواب تعزیه نامه شیخ الاسلام المرحوم امین الملة و الدين علیه المغفرة در عزاء امیر مرحوم محمود شاه علیه الرحمه، مکتوب به اتابك الاعظم المرحوم مظفر الدنيا و الدين، رقعه در استدعا صهباء؛ خط: رقاع، کا: حاجی محمد الحافظ، تا: شعبان 786ق؛ در میان صحایف 33 - 34 و 95 و 96 نسخه افتادگی دارد، این نسخه در همان زمان مولف در 786 فراهم شده؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: تیماج، 226ص، 8 سطر، اندازه: 8×13 سم [ف: 6-218]
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 4763-ف
نسخه اصل: همان نسخه بالا [فیلمها ف: 3-103]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 9 [نشریه: 2-44]
آغاز: اللهم انا نستوهبك تمام ما اولیتنا ... اما بعد بزرگ ترین موهبتی ... دوستی باشد که .. شاهزاده جهان، ملکه زمین و زمان ... خدیجه عصمتی که دین محمدی ... (من منشآته): ازال الله عنكم کل آفة ... چنین می نماید که این کتاب چه را بنام شاهزاده یی خدیجه نام نگاشته است؛ انجام: که حریم ملک و ملت را شادروان است، بر ذروه کیوان باد. تمت منتخبات المنسوبة إلى المولى المغفور جلال الدين عكاشة
این کتابچه سی و اند قطعه نثر و نظم است که به برخی از آن ها نام ویژه داده است مانند: رساله منطقیه رساله طبیه، رساله نجومیه، اصطلاحات حکما ء، اصطلاحات محاسبین، نامه ای از زبان ملك الاسلام کیخسرو برای شیخ الاسلام امین الدين، فتح نامه برای مسعود شاه، چکامه ای میمی به قافیه نون در کرم در 18 بیت، آغاز: «زهی بذات کریم تو زنده جان کرم ** زهی زمان تو دیباچه زمان کرم»، چکامه دالی (به قافیه راء) در سی بیت، که آغازش چنین می باشد: «لاله را از ژاله درج در گوهر کرده اند ** حقه یاقوت گل پر زر احمر کرده اند»، چکامه میمی (به قافیه یاء) در 13 بیت است، آغاز: «مدتی اسباب عیش و کامرانی داشتیم ** ساغر لذت پر آب زندگانی داشتیم»، دیگر چکامه ای به قافیه قاف است در 15 بیت، آغاز: «مرا ز عالم علوی خبر رسید که خوش ** فرشته ز مطبقان طاق سبع طباق»، چکامه ای به قافیه ها در 19 بیت، آغاز: «ای حریم ملک و ملت را پناه ** آسمان را آستانت سجده گاه»، و چنین نماید که این کتابچه گلچینی از منشآت عکاشه است نه همه آن.؛ خط: نسخ، کا: محمد بن یوسف، تا: 884ق؛ جلد: تیماج حنایی، 23گ (21-43)، اندازه: 12×18 سم [ف: 2-277]
آغاز: در این رسایل که مسطور می گردد اصطلاحات هر فن را بطریق ابهام درج کرد تا مترسل را دستور باشد؛ انجام: رانه گردانند سوابق الطاف ملحق گردد و سلام الله علی جنابه العالي
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 10؛ جلد: تیماج، 11گ (69-79)، 19سطر، اندازه: 17×23/8 سم [ف: 43-26]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12 و 13؛ جلد: تیماج، 20سطر (12×21)، اندازه: 22×32 سم [سنا: ف: 1-21]
آغاز: بسم الله العليم ازال الله عنكم کل آفة و سد علیكم سبل المخافة...
شامل رساله های نحویه، صرفیه، منطقیه، طبیه، نجومیه و تعزیه؛ خط: نستعلیق شکسته، بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج سبز، 4گ (172پ-175پ)، اندازه: 11/5×18 سم [ف: 31-151]
نسخه اصل: کتابخانه پرفسور مکر مین بن خلیل بن الالبستاني؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ 15گ (48-62) [فیلمها ف: 1-446]
آغاز: صفایح حمد و سپاس و صحایف شکر بی قیاس؛ انجام: باقی بدوامی که در اعداد سنینش ** آحاد شمارند الوف دو... در برگ های 111 تا 129 نسخه کتابچه ای دیده می شود که آن را
نصرالله بن عبد المؤمن منشی سمرقندی برای فرماندار سمرقند گرد آورده و در آغاز نام وزیر او (خواجه ناصر الدين عمر) را یاد کرده است، و در دیباچه گوید: چون بجز سخن سرمایه نداشتم، دفتری از منشآت منشیان بنام فراهم آورده پیشکش ساختم؛ بی کا، بی تا [ف: 2-281]
monsa'at
حسینی ناصری، حسین بن محمد، ق 8 قمری
hoseynī nāserī, hoseyn ebn-e mohammad(-14c)
آغاز: بسمله: من منشآت ابوالمعالی الحسين بن محمد بن محمد الحسيني الناصري الى القاضي لاصدر الامام العلامة نظامالامة تاح الملة والدین محمد بن اسحق الأصفهاني ذکر الله راحلین بخیر عرجو اليه صاتم مروالما تارجت ارض قاسان فیما تقدم من الزمان بمقدم مولانا ... نظام الملة والدین تاج الاسلام والمسلمین علامة العالم؛ انجام: فهذه عجالة الحال لانقاوة المقال و هو حسبنا و نعم الحسيب
نوشته ای از ابوالمعالی حسین ناصری بعربی و شعر فارسی هم دارد؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 8و9؛ کاغذ: سمرقندی، 2گ (93پ-94پ)، 21سطر (7×15)، اندازه: 12×22 سم [ف: 1-486]
آغاز: وله الى واحد منالاطباء موردا فیها مصطلحاتهم: مادام که فحول علمای طبیعت بل حذاق حکمای طب معرفت احمال بدن آن برادر تحدید فن خود جنس و فصل ذاتی نهند؛ انجام: لعل مسقمها یوما یداویها والدعاء ضعف الاولى
نامه دیگری از او؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 8 و 9 ق؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: تیماج، 3گ (94پ-96ر)، 21سطر (2×12)، اندازه: 7×15 سم [ف: 1-486]
آغاز: وله الى واحد من اهل التنجيم موردا فیها مصطلحاتهم: همیشه با واحد صمد که رب المشارق والمغارب است راکب اسد را که شاه کواکب است از افق السماء ذات البروج طلوع دهد؛ انجام: ماه و مهرو کیوان و کاتبه ** والمشتری واناهید و بهرام
نامه دیگری از او؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 8 و 9 ق؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: تیماج، 1گ (96ر-96پ)، 21سطر (7×15)، اندازه: 12×22 سم [ف: 1-487]
آغاز: (وله من الرسائل العربية) بسمله. اللهم یا باری اعیان البرايا بلطایف الابداع و المرايا؛ انجام: بقیت لتبقی جدة الملك مدر کا ** من العمر و العلياء ما یتوقع
و صل الله علی سید المرسلين محمد و آله و صحبه اجمعین و الحمد الله رب العالمين
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 8 و 9 ق؛ کاغذ: سمرقندی، 5گ (104ر-108ر)، 21سطر (7×15)، اندازه: 12×22 سم [ف: 1-487]
monsa'at
دهلوی، ملک اختسان، ق 8 قمری
dehlavī,malek extesān(-14c)
تهران؛ بیانی، مهدی (دکتر)؛ شماره نسخه: 2/4
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 9 [نشریه: 2-44]
monsa'at
نعمة الله ولی، نعمة الله بن عبدالله، 730؟ - 834 قمری
(1330-1431)ne‘mat-ol-lāh-e valī, ne'mat-ol-lāh ebn-e ‘abd-ol-lāh
چاپ: در ضمن رساله های حضرت سید نورالدین شاه نعمت الله ولی جلد اول صص 368-374 به سال 1355 شتهران به چاپ رسیده
خط: نستعلیق، کا: محمد مظفر بن محمد حکیم، تا: 1066ق؛ 33 سطر (9×20)، اندازه: 13×24 سم [سنا: ف: 1-208]
آغاز: الحمدلله الذي انشأنا اعياناً ثابته في علمه اولاً و انشأه ارواحنا بعد النشأ الروح الكلية ثانياً و انشأ اشباحنا في عالم العناصر ... نشئه انسان اگر خواهی که دانی بی گمان ** منشآت ما بخوان و نشئه انسان بدان؛ انجام: و بقاء البقاء بالله این قیامت حاصل شده، بیت: گر ز خود فانی شوی حالی تمام ** این قیامت رو نماید و السلام.
خط: نستعلیق زیبا، بی کا، تا: حدود قرن 13؛ 3گ (118ر-120ر)، 14 سطر (8×14) [ف: 682-41]
خط: نسخ، کا: عباس بن محمد شیرازی همدانی، تا: 1264 ق [الفبائي: -560]
خط: نسخ ریز، کا: عباس بن حاجی محمد شیرازی الاصل همدانی المسكن، تا: 1264ق؛ 2ص (148-149)، 29 سطر، اندازه: 19/5×32 سم [ف: 32-148]
آغاز: الحمدلله الذي انشاء اعیاننا؛ انجام: این قیامت رو نماید و السلام.
خط: شکسته نستعلیق خوش، بی کا، تا: 1265ق؛ مجدول؛ 2ص (39-38)، 25 سطر، اندازه: 14/5×23/5 سم [ف: 10-586]
monsa'at
ترکه اصفهانی، علی بن محمد، -836؟ قمری
(1433-)torke-ye esfahānī, ‘alī ebn-e mohammad
تهران؛ بیانی، مهدی (دکتر)؛ شماره نسخه: 4/1
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 905ق [نشریه: 2-45]
monsa'at
شرف الدين علی یزدی، -858 قمری
(1454-)šaraf-od-dīn 'alī-ye yazdī
[راهنمای کتاب 762/14]
منشآت فارسی و عربی شرف الدين علی یزدی است: 1. الباب الأول في ما یتعلق بالمکاتبات وفیه مقصدان. چند فصل باید در آن باشد که در این نسخه شش فصل است، 2. دیباچه مولود امیر اسدالله، 3. دیباچه مولود شیخ محمود معروف بسیلت، 4- دیباچه احکام تقویم، 5. دیباچه برای امیر تر خان در پشت کتابچه، 6. خاتمه کلیات شیخ سعدی، 7. منشور میرزا ابراهیم سلطان برای خواجه نصیر مذهب، 7. منشور واعظی که خواجه صاین الدين علی مجلسی او را مشرف ساخته است، 9. اجازه گونه ای به التماس حاجی علی نجار و رفقا در هرات به عربی، 10. صورت خط امیرزاده ابراهیم که بر پایان قرآنی که به کلین فرستاده اند، نوشته است به عربی، 11. کتابه سقف عمارت باغ بهشت شیراز در 836 به عربی، 12. کتابه برج ابلق برابر میدان سعادت شیراز به عربی، 13. کتابه قبر تیمور به عربی، 14. کتابه قبر خواجه شاه علی بن فخر الدين ابی بکر کھچویی به عربی، 15. کتابه قبر ضیاء الدين محمود قاری شیرازی در روز سه شنبه 9 شوال 760ق، 16. منشئات و نامه ها وطالع نامه و زایجه و تعزیت نامه و منشور تیراندازی و کمانداری و دیباچه مولود با تاریخ 849 ق؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 9؛ کاغذ: ترمه، جلد: میشن، 81گ، 23 سطر، اندازه: 11/7×21 سم [ف: 4-789]
نسخه اصل: روان کوشکو ش 1019. به نظم و نثر؛ بی کا، تا: 867ق؛ 237گ، 15سطر [فیلمها ف: 1-259]
این نسخه را شادروان بیانی در نشریه (2: 45) و راهنمای کتاب (4: 3ص 239) شناسانده و علی مؤيد ثابتی هم در دیباچه اسناد و نامه های تاریخی (ص 12) از آن یاد کرده و دانش پژوه آن را خوانده و در مجلد وحید (4: 11 ص 1057) از آن سخن داشته است، این نکته ها نیز در این جا آورده می شود: 1. از منشآت صاین الدين ابو محمد علی ترکه خجندی (-835ق) در نسخه ای از رسائل او در مجلس چند تائی هست (فرهنگ ایران زمین 14: 307) و در منشآت دانشکده ادبیات (1: 449) هم از او یاد شده است (نیز مجموعه یک گیل)، 3. درباره دیباچه ترجمه شمسیه که در این نسخه هست باید دانست که مولی علاء الدين علی بن محمود بن محمد شاهرودی بسطامی هروی رازی فخری حنفی مصنفک (803-875ق) شرحی به فارسی بر شمسیه کاتبی دارد (چلبی) که در روز پنجشنبه 10 ربیع الاول 863 آن را بپایان برده و نسخه اصل آن به خط خود او در قاهره هست (فهرست طرازی 2: 335 ش 2 فلسفه و منطق فارسی طلعت)، این ترجمه که به نام علاء الدين ابوالمظفر سلطان محمد شده و او هم گویا همان سلطان محمد میران شاه پسر بایسنقر (905-855) است مانا جز شرح فارسی مصنفک است، 4. در جامع مفیدی (3: 251) از خواجه کمال الدين محمد اشکذری و پسرش خواجه عبدالقادر مستوفی یزد نام برده شده است، دانسته نشد که او را با ابوالکریم بن علی اشکذری منشی چه نسبتی است، این یکی هم به گواهی نسخه ش 2576 باید ابوبکر بن علی اشکذری باشد نه ابوالکریم که در آن جا آمده و نه اسکندری که در فهرست دانشگاه یاد شده است؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: پنج شنبه 12 ربیع الاول 905ق؛ تملک: شهاب؛ مهر: اسدالله؛ جلد: تیماج سبز، 274گ، 29سطر (8×15)، اندازه: 13×21 سم [سنا: ف: 1-157]
تهران؛ بیانی، مهدی (دکتر)؛ شماره نسخه: 4/4
همان نسخه بالا [نشریه: 2-45]
نسخه اصل: برون (7) 5 . Or. H (ص 107 فهرست)؛ بی کا، بی تا [فیلمها ف: 2-283]
monsa'at
جمالی اردستانی، جمال الدين محمد، 814 - 883؟ قمری
(1412-1479)jamālī ardestānī, jamāl-od-dīn mohammad
[الذريعة 161/9]
تهران؛ سپهسالار؛ شماره نسخه: 229/1
آغاز: بسمله. من کلمات قدوة العشاق ... مولانا احمد الملقب بجمالی ... در بیان تأويل «اکثر اهل الجنة البله» ای عزیز اهل عافیت؛ انجام: بار دیگر صحبت اتفاق افتاد و السلام علی اتبع الهدي ... علی العجالة حقیر مسوده نمود 2 شنبه 4 شعبان 1244
دوازده رساله عرفانی است، در رساله دوم به وجدی که او را در آدینه 17 ربیع الاول 863 بعد از نماز پسین در مرقد روزبهان دست داده است اشارت می کند، او در رساله نهم به کتاب کنزالدقایق و شرح کنوز و روح القدس و میزان الحقايق حوالت می کند؛ خط:
نستعلیق، کا: مشهدی محمد امین عطار پسر کربلائی رجب علی رشتی از محله زاهدان رشت، تا: 1246ق؛ جلد: تیماج، 26گ (1پ-26پ)، 17 سطر (6×13)، اندازه: 11×21 سم [ف: 5-669]
monša’āt
کاتب، هاشم بن عبدالعزیز
kāteb, hāšem ebn-e 'abd-ol-'azīz
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 229/6
از شرف الدين هاشم پسر کمال الدين عبدالعزیز پسر شهاب الدين فضل الله کاتب، وی در دیباچه این کتابچه خود را چنین شناسانده است، ولی یکی از نامه های امضای محمد منشی خالدی دارد (گ 263پ) عنوان های این کتابچه: بیع نامه، سلم نامه، آزاد نامه، اجاره نامه و ... می باشد؛ خط: نسخ، کا: محمد بن یوسف، تا: 884ق، جلد: تیماج حنایی، 16گ (251-266)، اندازه: 12×18 سم [ف: 2-279]
monsa'at
کوبنانی، ابواسحاق، -886 قمری
(1482-)kūbnānī, ābū-eshāq
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 15330/1
آغاز: فتح ابواب کلام بنام ملک علام اقتدار برحمن الرحيم است وانشاء حمد و متضمن هدایت؛ انجام: فرخنده و مبارک و میمون و سعد بادنوروز و مهرگان و بهار و خزان تو
به دستور استادش قاضی میر حسین بن معین الدين میبدی یزدی، منشآت او را جمع آوری کرده است؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: آخر رجب 979ق؛ 39گ، 19 سطر، اندازه: 17×23/8 سم [ف: 43-26]
monša’āt = makātīb
جامی، عبدالرحمن بن احمد، 817 - 898 قمری
(1415-1493)jāmī, “abd-or-rahmān ebn-e ahmad
آغاز: بسمله. بعد از انشای صحائف ثنای و محمدت الله الذي انزل علی عبده الكتاب و پس از ادای وظائف درود و تحیت ... - رقعه هایی که به درویشان مخدومی ارشاد مابی خواجه عبیداله مد الهم سبحانه ظلال ارشاده نوشته شد...
چاپ: هند، کانبور، نول کشور، 1873 میلادی؛ بارها به چاپ رسیده و نسخه های خطی آن فراوان است از جمله بیش از پنجاه نسخه دست نویس آن در شبه قاره شناسایی شده است.
[مشترک پاکستان 18/5؛ الذريعة 26/23؛ مكتبة امیر المؤمنين 701/2]
شرح و حواشی:
1- مشرب العطشان؛ قراباغی، محمد رفیع بن دوست محمد (-11)
آغاز: رساله منشآت: مدالله ظلال انفاقه و اشفاقه دولتما باشها با احمدا مخدوما را دعوات و تسلیمات مخلصانه ... می رود
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 9؛ کاغذ: سمرقندی، قطع: وزیری کوچک [ف: 2-40]
آغاز: برابر انجام: که صد ماه شعبان دیگر نماید تم الانشاء جامی بعون الرحمان المغفرة العامي.
خط: نستعلیق ترک، کا: ایوب بن صائلمش، تا: قرن 9؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: تیماج، 58گ (102-159)، ابعاد متن: 8/5×14، اندازه: 13×19 سم [ف: 3-890]
آغاز: برابر؛ انجام: رقعه مشعر بوصول آن چه سلطان جهانشاه فرستاده بود: از جمله عوارف و عواطف حضرت ... و یک عدد برگ چون کلیم...
نامه هایی است به نظم و نثر به نام اشخاص و برخی بی نام، با عنوان های رقعه؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: 195ق؛ افتادگی: انجام؛ کاغذ: ترمه، جلد: میشن، 17گ (402پ-418پ)، 31سطر، اندازه: 25/2×34 سم [ف: 8-98]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 10؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: مقوا، 44گ، 19سطر (6×15)، اندازه: 13×19 سم [ف: 16-72]
به نثر؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 10؛ مذهب، مجدول، با سرلوح مذهب مرصع عالی، شرحی است به این مضمون که به موجب دستور فتحعلیشاه قاجار میرزا محمد شفیع صدر اعظم مربی و معلم شاهزاده محمود میرزا کتاب حاضر را به جهت شاهزاده مزبور در تاریخ ذیحجه 1230 ضبط نموده است با مهر محمود میرزا...» چون طالع خسروی است مسعود / محمود آمد صفات محمود 1217»؛ مهر: مشیر السلطنه 1322، ناصرالدین شاه قاجار 1274؛ کاغذ: بخارائی، جلد: میشن مذهب، 25 و 27 سطر، اندازه: 25×35/5 سم [ف: 3-240]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 10؛ کاغذ: ترمه، جلد: میشن پشت معرق، 27سطر [ف: 3-635]
خط: نستعلیق، کا: توفیق نامراد گیلانی، تا: قرن 10؛ مجدول، دارای سرلوح مرصع مذهب جدید، با یادداشتی از حمید کاظم زاده در خطاب به نورالله خان که چیزی از کتاب درک نکرده، یادداشت دیگری از عبدالحسین راجی در تأييد گفتار کاظم زاده
به سال 1328ق؛ تملک: حاج محمدرضا به سال 1339ق، فیض الله بن عبدالقادر با مهر «گشت مهر فؤاد فیض الله» (بیضی)، عبدالعلیم بن احمد افندی، سلمان الحسيني به سال 1310ق؛ مهر: «شرف دارد محمد انبیاء» (بیضی)، «محمد اسمعیل» (بیضی)، «عبده الراجي محمد علی» (بیضی)؛ جلد: تیماج مذهب، 59گ، 15 سطر، اندازه: 12/5×19/5 سم [ف: 28-143]
آغاز: رقعه آخری [دو بیت عربی که کاتب درست نخوانده و غلط نویسی کرده ... ایام کنت من اللغوب مراحا] یاد آن روزی که در میخانه منزل داشتم ** جام می بر دست و جانان در مقابل داشتم؛ انجام: از استخوان کشته درین کوی کاتبی ** هر جا قدم نهی قلم دست و پا بود.
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 10؛ افتادگی: آغاز؛ تملک: لطفعلی بن محمد کاظم صدر الافاضل در 1309؛ مهر: «آتش گل ستان شد بر ابراهیم» (هشت ضلعی)؛ جلد: تیماج، 94گ (245-338)، 19سطر، اندازه: 17×23/8 سم [ف: 43-27]
خط: نستعلیق، کا: ظهوری، تا: 902ق؛ کاغذ: بخارائی، جلد: تیماج مذهب، اندازه: 26×36 سم [ف: 3-249]
خط: نسخ، کا: هروی، محمد بن حسن، تا: شوال 909ق؛ کاغذ: سمرقندی، 27 سطر (2/5×15)، اندازه: 23/5×33/5 سم [ف: 17-90]
بی کا، تا: 132ق؛ انتقالی از کتابخانه پهلوی - مجموعه نوازی؛ 98گ، اندازه: 17/1×23/2 سم [رایانه]
آغاز: برابر؛ انجام: به آن سان که خواهی نصیب تو بادا ** بقای مصون ز احتمال تباهی
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ مجدول، دارای سرلوح؛ 1 گ (59پ-؟)، 14سطر، اندازه: 10/5×19 سم [ف: 125-2]
مکتوب؛ بی کا، تا: قرن 11؛ 1 ص (93پ) [ف: 37-473؛ فهرست رایانه ای: ج 4-985]
آغاز: اما چون بضرورت حکم وقت و اقتضای حال رقعه چند در مخاطبه ارباب جاه و جلال و مجاوبه فضل و کمال اتفاق افتاده بود؛ انجام: مقلوب شده روزی بدخواه تو باد تمت الرساله حکایت خواجه جهان علیه الرحمه و الرضوان ... خوش دمی باشد که ما را کشته ازین میدان برند تمت الحكاية اعادة الغدر ... اطیب الكلام.
عناوین بعضی از نامه ها عبارتند از: جواب مکتوب سلطنت شعاری حسن بک، جواب مکتوب ملك التجار به جانب هند، به بعضی از مشایخ مهنه، جواب مکتوب شیخ معین الدين محمد ولد شیخ صفی الدين ایجی، به سلطان محمد رومی نوشته شد؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ فاقد خطبه است؛ جلد: مقوایی، 114گ، 17 سطر، اندازه: 11/5×19/5 سم [ف: 17-522]
آغاز: اما چون بضرورت حکم وقت و اقتضای حال؛ انجام: خوش آن که ره وصال تو پیمودم (ناقص).
خط: نستعلیق، کا: احمد بن خلیل، تا: 1017ق؛ افتادگی: آغاز و انجام (فاقد خطبه است)؛ واقف: خان بابا مشار، شهریور 1338؛ جلد: چرمی، 113گ، 11سطر (6/5×15)، اندازه: 14/3×20/5 سم [ف: 7-857]
آغاز: برابر؛ انجام: رقعه که مخادیم که کتاب مثنوی این فقیر برده بودند نوشته شده بود؛ طیب الله وقت ای ذی کرمکرده آب بقاز رشح قلم ... آثار آثامه بتسوید این شرح توفیق یافت مقر بذلات اقلامه و اذ قال اتممته قدبدا بما قال اتمامه تمت الرسالة...
خط: نستعلیق، کا: حسن ولد مولانا محمدی، تا: 1080ق، جا: قره آغاج؛ 83گ، 12سطر، اندازه: 14×19/5 سم [ف: 3-1334]
شامل: شرح دو بیت مثنوی از جامی با سر آغاز: «عشق جز نایی و ما جزنی نه ایم»، رقعه ای به خان خانان؛ خط: نستعلیق، کا: محمد صادق جامی، تا: دوشنبه غره صفر 1080ق، جلد: تیماج، 7گ (89پ-95ر)، اندازه: 15/5×25/5 سم [ف: 28-49]
آغاز: برابر؛ انجام: و اذ قال اتممته قد بدا بما قال اتمامه
خط: نستعلیق، کا: امیر محمد بن احمد مقصود لو قراغاجی، تا: جمعه ربیع الثاني 1080ق، در نزد میر محمد رفیع؛ محشی؛ جلد: تیماج، 181گ، اسطر، اندازه: 12/5×19/5 سم [مختصر ف: -823]
آغاز: برابر؛ انجام: متعقلات في ذری اعلی القلل، و کاه از بساط دیو و انبساط جمال...
منشئات و رقعه هایی است ادبی با ابیاتی از شعر (و بعضی از نامه ها به عربی) که بدون ترتیب مخصوص در این مجموعه گرد آورده شده، بیشتر این رقعه ها دوستانه و پاره ای به بزرگان دولتی نوشته شده و چند معما نیز دارد، کسانی که بدان ها نامه نگاشته شده و نامشان در این مجموعه آمده چنین است: سلطان حسین میرزا، خواجه امیر حسین یزدی، میر علی شیر، امیر عبدالوهاب، سید احمد لاله، قاضی زاده رومی، سلطان جهان شاه، سلطان محمد رومی، حسن بیک، قاضی عیسی، شیخ نجم، شروانشاه؛ تذکر: نام مؤلف به قرینه آغاز نسخه تعیین شد؛ خط: نستعلیق شکسته، بی کا تا: قرن 12؛ افتادگی: وسط و انجام؛ جلد: تیماج، 82گ، اندازه: 14×22 سم [ف: 12-114]
آغاز: برابر؛ انجام: ان الذين کفرو اسواء.
نام مؤلف به قرینه آغاز نسخه تعیین شد؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ 216گ، اندازه: 15/5×26/8 سم [ف: 7-853]
آغاز: برابر؛ انجام: گفتند چو قصه سفر بر سفرت ** داغی دگرم بر سر آن داغ فزود ... ادعوا لك الا له في هذا الدعا لیست اعانتك اطاق نیتی تمت تمام شد.
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1102ق؛ جلد: چرمی، 97ص (2+95)، 13 سطر، اندازه: 13×23/5 سم [ف: 3-1335]
آغاز: برابر؛ انجام: هر کس دلیل عشق چیزی گفتند آن نکته که وصل بود ناگفته بماند
خط: نستعلیق، کا: ثامی؟ اصفهانی، تا: احتمالاً قرن 13؛ در پشت اولین برگ نام کتاب به غلط جهانگشای خاقانی نوشته شده بدین مضمون «هذا الكتاب جهانگشای خاقانی» و دراوست انشاءات و رقعه جات و معروف و مشتمل است بر هفت داستان و یادداشت دیگری نیز دین مضمون: «بسمه الله تعالی من عواری الدهر لدی الجاني عبد الرزاق بن علیرضا اصفهانی الحايري»؛ 60گ (106پ-165پ)، 14سطر (9×16)، اندازه: 13/6×20 سم [رایانه]
آغاز: بارگاه دولت روز افزون مشاع امید محرومان ... بیت: منت ایزد را که از ... لطف و جمال؛ انجام: به تحریر این شرح توفیق یافت مقرب ذلات اقل مه، و اذ قال التممه بما قال تاریخ اتمامه، مجموعه نامه های جامی به نام «نامه ها؛ منشآت جامی» به کوشش و پیشگفتار ارزشمند عصام الدين اورون بایف، و اسرار رحمانوف، از سوی مرکز نشر میراث مکتوب، اکبر ایرانی؛ خط: نستعلیق پخته، کا: حسین علی بن لطف علی، تا: 1201ق؛ افتادگی: آغاز و انجام (دیباچه را ندارد)؛ اهدایی: دکتر صادق کیا؛ 63گ (72ر-134پ)، 14سطر (7×12)، اندازه: 11/5×16/5 سم [ف: 3 - 161]
خط: نستعلیق، کا: محمد امین، تا: جمعه جمادی الاول 1405ق، جا: مدینه منوره مدرسه شفاء، در خدمت استاد خود عبد الجليل افندی داغستانی؛ با قرائت حاجی علی افندی داغستانی، در پایان نسخه آمده: «به آثام خودم هست جامی اسیر ** محی الله آثار آثامه / به تسوید این شرح توفیق یافت ** مقرا بزلات اقلامه / واذ قال اتممته قد بلدا ** بما قال تاریخ اتمامه»، این قطعه پایان اشعة اللمعات است و تاریخ 886 را می رساند که تاریخ انجام آن است نه منشئات؛ 56گ، 16 سطر، اندازه: 15×21 سم [ف: 4-789]
آغاز: برابر؛ انجام: گفت ترا اگر چه پسته پاک آمد ** گمان مبر که رسد در صفات بسینه من
خط: شکسته نستعلیق، کا: محمدعلی ابن میرزا معصوم نجم ثانی، تا: 1229ق، جا: خوی؛ اشعاری به عربی از سروده های مرحوم میرزا علی آقا مجتهد تبریزی که به خط خود درباره فاجعه بتوپ بستن حرم حضرت رضا توسط روس ها سروده شده و «شلغ» به حساب جمل 1330ق است، بیشتر سروده های وی از بین رفته است؛ مهر: الواثق الراجي محمد علی» (بیضی)؛ اهدایی: دکتر مهدی آذر، آذر 1369؛ جلد: تیماج، 45گ، 11سطر (7/5×12)، اندازه: 13/5×20 سم [ف: 19-665]
آغاز: منشئات مولانای جامی علیه الرحمه ... هو الله سبحانه شوق و غرام شیوه اهل ناموس وشیمه ارباب نامست لاجرم خاطر فاتر در اقدام برین مرام رخصت نداد؛ انجام: ادعوالك الاله في هذه الدعا ** لیست سوی اعانتك الخلق امنیتی / نبایی ثنایی بنادر بیانی ** که درشعر کس ثانی وی نیایی / رساند و نبایی بیانی که به ز آن ** ز شعر نبایی بیایی بیابی
خط: نستعلیق، کا: احمد در کاشیخانی ارمانی، تا: غره ذیحجه 1257ق، حسب الامر ملا محمد سنندجی؛ مصحح؛ جلد: تیماج، 97گ، 11 سطر، اندازه: 10/5×15 سم [ف: 8-4631]
آغاز: سلام علی عاکفی منزل ** به حل من فاق کل الانام / سلام علی طائفی كعبة ** بطور افها تم حج الكرام؛ انجام: رساند نیابی بیانی که به زان ** ز شعر بنائی بیابی بیابی
خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، تا: 23 رمضان 1277ق؛ محشی؛ جلد: تیماج، 76گ، 12 سطر، اندازه: 16×21 سم [ف: 2-43]
آغاز: برابر؛ انجام: فتحی که نصیب نیک خوان توشر ** مقلوب شده نصیب بدخواه تو باد
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 15 شعبان سال پنجم جلوس محمد عالم گیر پادشاه غازی؛ محشی؛ مهر: سید محمد حسینی خراسانی «العبد محمد الحسيني» (مربع)؛ جلد: تیماج، 77گ، 15سطر، اندازه: 14×26 سم [محدث ارموی مخ: 3-1562]
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ جلد: تیماج، 52گ، 16سطر (10×16)، اندازه: 17×22 سم [ف: 13-3180]
نسخه اصل: ایاصوفیا ش 4209؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ 27سطر [فیلمها ف: 1-162]
سه مکتوب است از عبدالرحمان جامی و دو مکتوب نخست صوفیه ای است خطاب به فقراء و اهل طریقت درباره مرتضی اعظم (= همان سید حسین طائفی) و بقیه خطاب به «نواب کامیاب حضرت خلافت پناهی سلطنت شعاری» است یا دیگری و در بیشتر آن ها از خواجه شمس الدين محمد یاد شده، در کنار این صفحه صورت توقیع عبدالرحمان جامی چندبار نفش شده؛ بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج، 140ص، اندازه: 12/5×19 سم [ف: 10-1975]
آغاز: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ در اولش «از کتب داداش حاجی موسی اعلی الله مقامه است حرره احمد بن محمد حسن»؛ واقف: امین پناهنده؛ جلد: تیماج، 18سطر، اندازه: 10×15 سم [ف: -395]
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ کاغذ: ترمه، جلد: تیماج، 14گ (168-155)، 17 سطر (6×13)، اندازه: 11×17 سم [ف: 16-112]
آغاز: برابر؛ انجام: قطعه: بنای ثنای بنادر بیانی ** که در شعر کس ثانی وی نیابی / رساند نیابی بیانی که به زان ** ز شعر ثنائی پیاپی بیابی
خط: نسخ و نستعلیق، کا: محمد، بی تا؛ جلد: تیماج، 34گ (168 - 201)، 22 سطر (9/5×16/5)، اندازه: 16×21 سم [ف: 11-2343]
آغاز: برابر؛ انجام: آن که افزاید جمال آن ز خط ** داده توقیع خداوندی جمال و پیکرش
نسخه اصل: کتابخانه ندوة العلماء، لکهنو، هند، شماره 10 (ردیف 187)؛ خط: نستعلیق درشت خط، بی کا، بی تا؛ 164ص، 7 سطر[عکسی ف: 5-167]
آغاز: برابر؛ انجام: اقبال و کامرانی در ساخت آمال و امانی آماده باد.
نسخه اصل: کتابخانه ندوة العلماء، لکهنو، هند، شماره 3 (ردیف 159)؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ 58ص، 15 سطر [عکسی ف: 5 - 189]
خط: شکسته نستعلیق، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ نسخه ترکی است، با ترجمه لغات به ترکی زیر سطور؛ قطع: ربعی [نشریه: 7 - 252]
بی کا، بی تا؛ خریداری از امان الله [رایانه]
monsa'at
ارزنجانی، طیب بن شرف الدين، ق9 قمری
arzanjānī, tayyeb ebn-e šaraf-od-dīn(-15c)
تاريختأليف: شب دوشنبه 10 محرم 820ق
کتابی است در آداب نامه نگاری و منشی گری به نثر و نظم. دارای ابواب متعدد با عناوین: في القاب سلاطین، جواب القاب سلاطین عظام، مرثیه امراء عظام و نویان کرام، جواب امراء عظام و نویان، مرتبه خواتین، مرتبه وزرا و نواب و اهل قلم، جواب نواب و وزرا و اهل قلم، مرتبه قضات، جواب قضات و علما، مرتبه مفتیان و علما، مرتبه واعظان، مرتبه سادات عظام، مرتبه مشایخ عظام، مرتبه خطبا، مرتبه محتسبان، مرتبه اطبا و حکما، مرتبه منجمان، مرتبه شعرا، مرتبه حافظان و خوش خونان، مرتبه برادران و دوستان، تهنیت نامه، تهنیت فرزند، عیادت نامه، جواب عیادت نامه، عزانامه، جواب عزانامه، مکتوبات امراء نصاری و افرنج، صورت احکام اول میرداماد، حکم قضات، نامه شکر، نامه شکایت، آزادنامه عبد، سوگندنامه.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 9497
آغاز: بسمله. شکر و سپاس و حمد بی قیاس خداوندی را که انسان را بحکم و لقد کرمنا بنی آدم خلعت اجتنابپوشانید؛ انجام: خشنودی تو غایت خشنودی منست ** دارمنگاه پی تو تا روح در منست
خط: نستعلیق تعلیق، کاتب = مؤلف، تا: 7 رجب 821ق، مجدول؛ جلد: مقوا، 82گ، 7 سطر، اندازه: 13×19 سم [ف: 30-170]
monsa'at
بسطامی، عبدالواسع، ق 9 قمری
bastami, abd-ol-vase(-15c)
در سال 861ق زمان والی زمان معز السلطنه ابوالقاسم بابر بهادر خان نگاشته است.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 15330/3
آغاز: بعد از گشایش کلام ستایش خجسته فرجام ذی الجلال و الاكرام پادشاهی؛ انجام: دولت از آفت ذبول و انقلاب مصون و محروس باد بالنبی و آله الامجاد
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 10؛ جلد: تیماج، 13گ (69-57)، 19سطر، اندازه: 17×23/8 سم [ف: 43-26]
monsa'at
سمرقندی، نصرالله بن عبد المؤمن، ق 9 قمری
samarqandī, nasr-ol-lāh ebn-e 'abd-ol-mo'men(-15c)
منشآت و مکاتیب؛ خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: نیمه نخست قرن 9؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ مجدول؛ مهر: محمد مهدی؛ 91گ، 23سطر (8×18)، اندازه: 12×23 سم [سنا: ف: 1-101]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 9 [نشریه: 2-44]
جواب مکتوب فریدون عکاشه؛ خط: نستعلیق، کا: سمرقندی،
نصرالله بن عبد المؤمن، تا: قرن 9؛ 3ص (107-109)، 23 سطر (8×18)، اندازه: 12×23 سم [سنا: ف: 1-102]
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 3388-ف
نسخه اصل: همان نسخه بالا [فیلمها ف: 2-133]
در سمرقند برای خواجه نصر الدين عمر وزیر ساخته است، شامل است بر: منشآت جلال الدين فریدون عکاشه مانند ربیعیه و جز آن، نامه تاج الدين ملک اخستان به عماد الدين فقیه کرمانی شاعر و منشات دیگر او، نامه سید مطهر شیرازی به خواجه تاج الدين سلمانی و نامه او از زبان پادشاه فارس به ملک معز الدين حسین، نامه ملک سنجری به سلطان قطب امیر تیمور گورکان، نامه خواجه معین الدين خوافی، نامه خواجه نعمان الدين شیرازی؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ کاغذ: سپاهانی، 40ص (293 - 332)، 23 سطر (9×17)، اندازه: 15×24 سم [ف: 16-36]
monsa'at
قوام الدين یزدی، محمد بن ابوبکر، ق9 قمری
qavām-od-dīn yazdī, mohammad ebn-e ābūbakr(-15c)
تهران؛ بیانی، مهدی (دکتر)؛ شماره نسخه: 4/5
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 905 ق [نشریه: 2-45]
monsa'at
خواجه نعمان الدين شیرازی
xāje no‘mān-od-dīn šīrāzī
تهران؛ بیانی، مهدی (دکتر)؛ شماره نسخه: 2/6
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 9 [نشریه: 2-44]
monsa'at
معین الدين جامی
moʻīn-od-dīn-e jāmī
تهران؛ بیانی، مهدی (دکتر)؛ شماره نسخه: 2/7
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 9 [نشریه: 2-44]
monsa'at
امیر علیشیر نوائی، علیشیر بن کیچکنه، 844 - 906؟ قمری
(1441-1501)amīr “alī-šīr-e navā'ī, “alī-šīrebn-e kīčakne
آغاز: حمد موفور اول صانعه کیم علمی منشی سی صنعی قیل بیله کلام مجید
خط: نستعلیق، کا: امیر محمد بن صفی شاه ساکن موضع سماشی من اعمالاردبیل، تا: 971ق؛ جلد: تیماج، 44گ (64پ-107ر)، 15سطر، اندازه: 17/5×24/5 سم [ف: 37-27]
خط: نستعلیق، کا: میر علی اکبر ولد میر محمد محسن زکی حسینی، تا: قرن 13، جا: محمد آباد بیدر؛ جدول و کمند بندی شده، محشی؛ کاغذ: ترمه، جلد: میشن آلبالویی، 2گ (243ر- 244رهامش)، 13 سطر، اندازه: 22/3×34 سم [ف: 7-363]
monsa'at
دوانی، محمد بن اسعد، 830 - 908؟ قمری
(1427-1503)davvānī, mohammad ebn-e as‘ad
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 8960/6
شامل این بخش ها: 1. نامه دوانی به فارسی سره، آغاز: «درین نامه چیزی به جز فارسی نیست. آرزومندی به دیدار آن برگزیده آفریدگار و یگانه روز گار روشنی چشم مردمی زور بازوی جوانمردی»، 2. وقف نامه دیوان حافظ، آغاز: «وقف نامه دیوان حافظ که حضرت پادشاه مغفور سلطان بر مرقد خواجه حافظ وقف کرده بود و بر ظهر آن دیوان نوشته شده و هو هذا: رئذان خرابات تجرید را رموزیست که عقلا خرده دان در نیابند»، 3. تهنیت نامه و دو رقعه کوتاه؛ بی کا، تا: قرن 11؛ جلد: تیماج عنابی، 2 ص (40-41)، اندازه: 11/3×21/7 سم [ف: 29/1-472]
monsa'at
کاشفی، حسین بن علی، -910 قمری
(1505-)kāšefî, hoseyn ebn-e ‘alī
اصفهان؛ روضاتی، سید محمد علی؛ شماره نسخه: 2/33
آغاز: من جمله منشآت مولانا حسین واعظ بسلاطین نویسند آفتاب عالمتاب دولت قاهره؛ انجام: و ادامت انعقاد جماعتش از آفت زوال و آسیب عین الكمال دور
خط: نستعلیق زیبا، بی کا، تا: با تاریخ 955ق؛ 18گ (275پ-292پ)، اندازه: 12×17 سم [نشریه: 5-143]
monsa'at
میبدی، حسین بن معین الدين، -911؟ قمری
(1506-)meybodī, hoseyn ebn-e moʻīn-od-dīn
آغاز: آغاز (ص 79) ای کبوتر گر پری روزی به برج آن پری ** نامه من می کنم در گردنت آن جا بری؛ انجام: انجام (ص 86) و انا الحسين بن المعين الميبدي ** لازال محفوظا بحظ الأجزلانجام (ص 244) ... کتابه محراب مزار شیخ علی ... تحريراً في عشرة ذوالقعده سنه ثلثین و تسعمایه الهجريه النبويه.
احتمال می رود بخشی از همان منشآت شرف الدين (شاگرد می بدی) باشد که در آغاز همین جنگ گذشت، عنوان آن در مجموعه حاضر (ص 79) «تتمه من منشآت قاضی میر حسین یزدی علیه الرحمه» ثبت شده، بخشی دیگر ظاهرا از صفحه 135 شروع می شود: «فواید الهام فراید نعمة...»؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 10؛ جلد: تیماج، 122گ (79-68 و 135-244)، 19سطر، اندازه: 17×23/8 سم [ف: 43-26]
نسخه اصل: نسخه آقای نصرت الله سیفی امینی. چنین است فهرست آن: نامه درویش مسعود و امیر نورالدین احمد و شرف الدين احمد بن محمود و زین الدين علی فرمدی (بعربی) و عبدالرحمن جامی و امیر عبدالوهاب، صحیفه ای در شأن مولانا محمد بن مولانا علی شاه طبیب درباره تریاق فاروق، نامه خواجه عبیدالله سمرقندی و خواجه یحیی بن خواجه عبیدالله سمرقندی و الهي بیک، پاسخ نامه خواجه نظام الدين احمد و نامه او، نامه امیر سراج الدين عبد الوهاب، پاسخ نامه شیخ شمس الدين لاهیجی و نامه او، نامه شاه نورالدین نعمة الله و خواجه حسام الدين ابراهیم و سید نصرالله و عمادالدین، تسکین محبان که از تکفیر حقیر ملول بودند، سجل وقفیه خانقاه خبیص از خواجه اختیار الدين عبد القادر کرمانی، رقمی که بر محضر توبه خواجه اختیار الدين عبد القادر کرمانی ثبت یافت، سجل مورخ 895. نامه های: سلطان مسعود، مولانا محمد تالشی، قاضی صفی الدين عیسی، شرف الدين علی، کارنامه سید محمد ریسمان باز، منشور محمد قواس از زبان نقیب نجف، کارنامه جلال الدين تیرانداز، پاسخ نامه شیخ کمال الدين مسعود، پاسخ نامه های صوفی خلیل بیک و عبدالرحمن جامی و امیر علی شیر نظام الدين و افضل الدين محمد، نامه امام الدين شیخ علی و کمال الدين مسعود و شرف الدين محمود و امیر سراج الدين عبدالوهاب و غیاث الدين شیخ ابواسحق تبریزی و ادریس منشی و سلطان ابراهیم بن سلطان جهانگیر و پیر علی بیک، خطبه حواشی شرح مطالع مسعود رومی به عربی؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 9 و 10؛ مجدول، 181گ، 7 سطر، اندازه: 13×20 سم [فیلمها ف: 1-258]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 15رمضان 985ق؛ تملک: عبدالحسین اندریانی از عبدالرضا (؟) بیک پسر محسن بیک، مهر: مقصود بن محمود دزماری، محسن بن محمود سلطان دزماری، رضا خان پسر کاظم خان اندریانی درمانی قراچه داغی؛ خریداری از محمد جعفر بیک پسر سعدالله بیک یوزباشی در 20 محرم 1120؛ 158گ، 12 سطر (6×11)، اندازه: 12×18 سم [سنا: ف: 1-157]
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 3409-ف و 3524-ف
نسخه اصل: همان نسخه بالا [فیلمها ف: 2-136 و 160]
مشتمل بر مکاتبات با علمای عصر، مانند: جلال الدين دوانی، محمد طالشی، قاضی صفی الدين عیشی، قاضی امام الدين شیخ علی، شاه شرف الدين دیلمی، ابواسحق تبریزی، خواجه نظام الدين احمد، امیر سراج الدين عبدالوهاب، و بسیاری مکاتیب مختلف و اخوانیات و غیره؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: 985ق [نشریه: 45-2]
شصت و دو نامه است بدین گونه: 1. جواب نامه مولانا جلال دوانی، 2 و 3 و 4. سه نامه دیگر به همو، 5. نامه دیگر به همو به وسیله مولانا زین الدين علی الشامي فرستاده، 6. جواب نامه سلطان ابراهیم، 7. نامه به سلطان منداد محمد شاه که به وسیله خواجه اختیار الدين فریدون فرستاده و حاوی مطالب مهمی است، 8. نامه به شمس الدين محمد تالشی و ارسال شرح بر شمسیه منطق و بیان آن که از جانب سلطان دعوت و احضار دربار شده، 9 و 10. جواب نامه قاضی عیسی و شرحی از حالات خود، 11 و 12 و 13. سه نامه به هجو و بیان قرار داروغه به فیروز کوه و وقایع دیگر، 14 و 15. نامه به قاضی شیخ علی و بافتن فرشی که برای دار الحديث خواسته، 16 و 17. نامه به شاه شرف الدين محمود دیلمی وزیر و بیان عسرت رعایای یزد، 18 و 19. دو نامه به مولانا غیاث الدين ابواسحق قاضی تبریزی، 20 و 21. دو نامه به شیخ شرف الدين ابواسحق کوبنانی، 22. دیباچه منشآت ابو اسحق کوبنانی، 23 و 24. جواب نامه خواجه نظام الدين احمد، 25. نامه به قاضی میر عبدالوهاب، 26 و 27. دو نامه به شیخ محمد لاهیجی شارح گلشن راز، 28 و 29. دو نامه به شاه نعمة الله، 30. نامه به خواجه حسام الدين ابراهیم، 31. نامه به جمال الدين سید نصر الله، 32. نامه به مولانا عماد الدين محمود، 33. شکوه از فاضلی که در اثناء وعظ حدیثی را به غلط تفسیر کرده، 34. نامه و منشور در تعریف هنرنمایی سید محمد ریسمان باز، 35. منشور در تعریف جلال الدين تیر انداز، 36. منشور محمد قواس که با صغر سن هزار تیر در ده هشت ساعت متوالی به طبله انداخته، 37. نامه به قاضی عیسی و اشاره به این که سلسله نوربخشیه واسطه اتحاد فیمابین است، 38. نامه به سلطان ابراهیم، 39. نامه به مولانا محمد تالشی، 40. نامه به زین الدين پیر علی بیک، 41. به قاضی عیسی و شرح
اوضاع یزد و هجوم ملخ به زراعت ها و اهتمامی که پیر علی بیک در دفع آفت نموده موثر نشده، 42. خطبه حواشی شرح مطالع که برای مولانا مسعود رومی نوشته، 43. به قاضی عیسی و اشاره به تکفیر خود، 44. به قاضی شرف الدين نوشته، 45. به درویش مسعود، 46. به امیر نورالدین احمد، 47. به قاضی عیسی، 48. به زین الدين علی فریدی، 49. به مولانا جامی، 50. به قاضی شیخ علی نوشته، 51. نامه به قاضی عیسی که منحصرا الفاظ قرآن مجید در آن بکار برده، 52. به قاضی میر عبدالوهاب و ارسال نسخه ای از شرح دیوان، 53. در شان شمس الدين محمد طبیب و اجازه میبدی درباره تریاک فاروق که افعی در اجزاء آن داخل بود، 54. به خواجه عبید الله سمرقندی، 55. به خواجه یحیی بن خواجه عبید الله سمرقندی، 56. به الهي بیک والی یزد و پند و اندرز و غیره، 57. به قاضی شیخ علی و شکایت از بی رواجی علوم، 58. به میر عبدالوهاب و شرح مطلبی که وسیله تکفیر او شده و نقل عقاید علماء و رد مدعای آن ها، 59. به خواجه یحیی بن خواجه عبید الله سمرقندی، 60. به الهي بیک و بیان آن که مایل است ترک قضاوت کند، 61. نامه و رساله با عنوان (تسکین محبان که از تکفیر فقیر ملول شده اند و در این نامه تمام بزرگانی که از آغاز اسلام تا آن زمان مورد اتهام و حبس و زجر و قتل قرار گرفته اند با قضایای مورد اتهام و تکفیر آنان ذکر می نماید، 62. کتابه بنای میرزا شیخ علی بنیمان که در عهد سلطان یعقوب آق قونیلو انجام شده؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: گالینگور مذهب، 62گ (4-65)، ابعاد متن: 8/5×27/5، اندازه: 13×24 سم [ف: 16-594]
چنین است عنوان نامه ها: 1. پاسخ نامه سلطان، 2. نامه مولانا محمد طالشی، 3. نامه مولانا عمادالدین، 4. در شکوه از فاضلی، 5. کارنامه سید محمد ریسمان باز، 6. منشور محد قاس از زبان نقیب نجیب، 7. کارنامه جلال الدين تیرانداز، 8. نامه قاضی صفی الدين عیسی، 9. پاسخ نامه شیخ نجم الدين مسعود، 10. نامه قاضی صفی الدين عیسی، 11. نامه خواجه یحیی بن خواجه عبدالله سمرقندی، 12. نامه الهي بیک، 13. تسکین محبان که از تفکیر فقیر ملول اند، 14. سجل خانقاه فیض از خواجه عبدالقادر، 15. رقم محضر خواجه اختیار الدين عبدالقادر کرمانی، 16. سجل اجارتنامه خواجه علاء الدين عبدالقادر کرمانی، 17. سجل قباله مزارع خریداری قاضی امام الدين شیخ علی، 18. سجل اجارت زمین موات، 19. کتاب برای در حمام فقیران، 20. پاسخ نامه جامی و علیشیر نوایی و افضل الدين محمد، 21. نامه قاضی شیخ علی، 22. نامه شیخ نجم الدين محمود، 23. نامه مشرف الدين محمود، 24. نامه امیر عبدالوهاب، 25. نامه غیاث الدين ابوالحسن تبریزی، 26. نامه ادریس منشی، 27. نامه سلطان ابراهیم پسر سلطان جهانگیری، 28. نامه محمد تایشی، 29. نامه پیر علی بیک جمشید، 30. خطبه برای مسعود رومی، 31. نامه نور الدين نعمت الله ثانی، 32. نامه حسام الدين ابراهیم، 33. نامه سید نصر الله، 34. نامه درویش مسعود، 35. نامه امیر نورالدین احمد، 36. نامه مولانا زین العابدين علی، 37. نامه جامی، 38. نامه امام الدين شیخ علی، 39. پاسخ به نامه امام شیخ علی، 40. صحیفه ای در شآن مولانا محمد مولانا علیشاه طبیب برای تریاق، 41. نامه خواجه عبدالله سمرقندی، 42. نامه خواجه یحیی بن عبید الله؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ 71گ، 17سطر (7/5×13)، اندازه: 13×20 سم [ف: 1-491]
آغاز: من کلام قاضی میر حسین میبدی، بسم الله الرحمن الرحيم و به نستعین. مثل كلمة طيبة أصلها ثابت و فرعها في السماء این نصیحتی چند که هر صباح مطالعه باید کرد ... لمحه در تعلم سعی نمای؛ انجام: و کار خود به خدا باز گذارد و توکل ترک ملحظه اسباب است آورده ند
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: انجام؛ جلد: تیماج مذهب، 8گ (48ر-55پ)، اندازه: 13×22/2 سم [ف: 29/1-548]
آغاز: بسمله و علیك الاعتماد یا کریم. سپاس یکی را که دست قدرت او اوراق اطباق فلک را رقم زده خامه انشا ساخت و خطاب مستطابش صدای فاتوا بسورة من مثله در کردن کردون انداخت؛ انجام: ملا زمان آن عتبه علی الشان صدرنشین مجالس قدس و خدام آن حضرت شمع طراز محفل انس باشد.
مجموعه ای است از مکاتیب قاضی میر حسین میبدی (-909ق) که با نثر زیبایی نگاشته است؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: اوایل قرن 11؛ واقف: حسین کی استوان، آبان 1348؛ جلد: مقوا، 83گ، 16سطر، اندازه: 9/3×16/5 سم [ف: 17-518]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12 و 13؛ جلد: تیماج، 20سطر (12×21)، اندازه: 22×32 سم [سنا: ف: 1-21]
خط: نستعلیق، کا: ساقی خراسانی، محمد زمان بن کلبعلی خان 1232، تا: 1232ق؛ در 2ر-5ر در فهرست رساله ها استو سخنی درباره نفحات لاهوتیه است نوشته محمد علی بن اسماعیل تفرشی خسروی با شمارش بیت های آن ها با نامه ملا اسماعیل ارغدی مشهدی خراسانی به آقا محمد حسین؛ جلد: میشن، 3گ (161ر-163پ)، 21 و 23 سطر، اندازه: 16×21 سم [ف: 5-355]
آغاز: بسمله سپاس یکی را که دست قدرت او ادراک؛ انجام: بحق القلم و ما یسطرون
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ 30گ [الفبائي: -559]
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 1047-ف
نسخه اصل: همان نسخه بالا [فیلمها ف: 1-258]
monsa'at
بیانی کرمانی، عبدالله بن محمد، 865 - 922 قمری
(1461-1517)bayānī kermānī, ‘abd-ol-lāh ebn-e mohammad
گزیده ای است از منشآت خواجه عبدالله مروارید: تعریف کشمیر، تعریف عمارت، تعریف پشه، تعریف سرما، وصف بیابان، تعریف دریا؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ مجدول؛ کاغذ: ترمه، جلد: میشن، 3گ (60پ-62ر)، اندازه: 13/3×23/5 سم [ف: 7-85]
بی کا، بی تا؛ نویسنده از منشیان دربار تیموریان هرات بود و در این شهر می زیست؛ 113گ [جنگ: 1-469]
monsa'at
سلطان علی مشهدی، 841؟ - 926؟ قمری
(1438-1520)soltān ‘alī-ye mašhadī
تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 4137/14
خط: نستعلیق، کا: محمد شریف، تا: قرن 11 و 12[ف: 7-213]
monsa'at
هاتفی، عبد الله بن محمد، - 927؟ قمری
(1521-)hātefī, ‘abd-ol-lāh ebn-e mohammad
چند نامه است از حاجی خبوشانی
تهران؛ ادبیات؛ شماره نسخه: 113/3 حکمت
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 9؛ کاغذ: سمرقندی، قطع: وزیری کوچک [ف: 2-40]
monsa'at
حسینی هروی، حسین بن غیاث الدين، -928 قمری
(1522-)hoseynī heravī, hoseyn ebn-e qīyās-od-dīn
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 3362-ف
نسخه اصل: نسخه آقای حاجی باقر رقت؛ خط: تعلیق، بی کا، تا: 961ق؛ 33ص [فیلمها ف: 2-130]
monša’āt = tarassol
حسینی هروی، حسین بن غیاث الدين، - 928 قمری
(1522-)hoseynī heravī, hoseyn ebn-e qīyās-od-dīn
تهران؛ سلطنتی؛ شماره نسخه: 99
آغاز: سپاس بیقیاس و ستای بی آلایش پادشاهی را زیبد که به ترتیب قدرت کامله و بر تبت خلعت شامله خاک غمناک سرای عدم را بازهار کلهر بهارستان وجود نگارستان ساخت ... الى آخر؛ انجام: ایلدرم بایزید بمطلوب خود نوشته بودند بر سینه پر سوز عاشقان مشتاق و بحق شعله آتش شوق سرگشتگان بادیه بیجای فراق که این مخلص از ملامت دور و محب مهجور چنان آرزو مند است بوصال آن مطلع الانوار فضل و کمال که شمه ای از آن بزبان قلم تحریر و برقم این نظم اختصار می نمود. عمریست که در آرزوی خدمت تو جان می دهم توزین سخن بیخبری.
عناوین مطالبی که در رساله مورد بحث نگاشته شده است چنین می باشد: حمد و ثنای یزدان، در باب امارت قوشخانه، نامه به خواجه عطاء الله، نامه پادشاه مرحوم سلطان حسن میرزا به جناب حسن بیک نوشته بودند، مولانا جامی تعریف بهارستان نوشته بودند، به مولانا عبدالحی منشی نوشته بودند، ایلدرم بایزید به مطاوب خود نوشته بودند، عناوین مذکور با انشائی مقید و مصنوع و مختصر مرقوم است؛ خط: شکسته ممتاز، بی کا، بی تا؛ مجدول، مذهب، با سرلوح؛ تملک: محمد صادق به سال 1152، محمد حسین شاملو در سال 1292، نظام الملك در سال 1273؛ مهر: محمد صادق؛ کاغذ: خانبالغ، جلد: تیماج مذهب، 38ص، 5 سطر چلیپایی، اندازه: 15/5×23 سم [ف: 7-293]
monsa'at
حقیری هروی، احمد بن نظام الدين، - 942 قمری
(1536-)haqīrī heravī, ahmad ebn-e nezām-od-dīn
تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 3833/1
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 10؛ مجدول، با دو سرلوح زرین؛ کاغذ: ترمه، جلد: میشن، 12سطر، اندازه: 14×23 سم [ف: 7-81]
monša’āt
خواند میر، غیاث الدين بن همام الدين، 880-942 قمری
(1476-1536)xānd mīr, qīyās-od-dīn ebn-e hammām-od-dīn
صورت نامه هایی است که به اشخاص و شخصیت های علمی و سیاسی و در مناسبت های متفاوت نگاشته شده و سبک آن به صورت ادبی قدیم و مسجع تنظیم شده است.
قزوین؛ امام صادق؛ شماره نسخه: 31/1
آغاز: ای حمد تو دیباچه منشور کمال ** شکر تو طراز صفحه حسن جمال؛ انجام: در رشک زصحن جان ... افلاک ** شد مضجع پیک شاه اهل ادراک. تمام شده هذه المنشآت بتوفیق الملك العلام.
خط: نسخ زیبا، بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج، 14سطر [ف: 1-348]
monsa'at
یوسفی هروی، یوسف بن محمد، - 966 قمری
(1559-)yūsofi heravī, yūsof ebn-e mohammad
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 8864/3
آغاز: از منشات محمد یوسف هروی، مفرده از دفاتر مدحات و مجملی از روزنامجه دعوات که سمتوفیان تخیل و محاسبان تأمل تا روز حساب تنقیح
می باید از نوشته های یوسف بن محمد یوسفی هروی طبیب باشد؛ بی کا، تا: قرن 11؛ جلد: میشن، 1 ص (5پ)، ابعاد متن: 8/6×17/3، اندازه: 15/6×27/9 سم [ف: 29/1-168]
monsa'at
فراقی اصفهانی، غیاث الدين محمد
ferāqī esfahānī, qīyās-od-dīn mohammad
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 8333
آغاز: بسمله تیمنا بذکر من جری بامره القلم و بحکمه کل الأمور قد انتظم چون محرر این وثیقه و مسطرین نمیقه اوتی کتابه بمیینه و زید یقینه في دینه بارقام این صحیفه مامور بود؛ انجام: و ز تفرقه خاطرم به اکرام رسید ** این نامه به سعی ناتمام چون من / المنة الله که به اتمام رسید ** تمام شد منشآت حضرت ... غیاث / الملة والدین محمد اصفهانی به تاریخ نهصد و هشتادو دو، قطعه: زمان صفر بود روزی نکو که این نامه فرخنده چون همای باخر رسیده ز فضل خدای. کند کار منشی ز بهر عوام ** نشانده بنفشه ثمن را تمامتمت تم تم انشای اصفهانی
در آن از تاریخ ذیقعده 952و رجب 921 و محرم 981 یاد شده است، در الذريعه (816: 9) از او یادی نیست، انشای او در نشریه (173: 2 ش 873 مهدوی) و فهرست فیلمها (17: 1) شناسانده شده و جز این یکی است، در فهرست ایوانف (123: 2 ش 138 مورخ 26 شعبان 1063) از منشآت محمد اصفهانی دارای تاریخ 971 و 1000 یاد شده است؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: صفر 982ق؛ مجدول؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج مذهب، 131گ، 10سطر (6×12)، اندازه: 11×17 سم [ف: 17-110]
monsa'at
ابوالفتح گیلانی، - 997؟ قمری
(1589-)ab-ol-fath-e gilani
تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 2125/6
خط: شکسته نستعلیق، کا: محمد حسینی قاینی، تا: 1096ق [ف: 5 - 425]
al-munša’āt = 'ilm-uš šurūt wa-s sijillāt
درویش محمد بن افلاطون
darvīš mohammad ebn-e aflātün
مجموعه ای از نامه ها و مکتوبات نگاشته شده به دوستان و بزرگان و غیره به زبان ادبی و با استفاده از نثر متکلفانه و نظم است که به جهت آموزش و تمرین منشیان تدوین و تنظیم شده است.
آغاز: الحمدلله الذي زین سماء الشريعة بنجوم العلماء الأبرار و جعلها ذريعة لیوم تشخص فیه الأبصار ... و بعده فان العبد العليل ... قد حرره هذه المجلد الجميلة محتوية علی...
آغاز: برابر؛ انجام: فالمامول من کرمهم العميم و لطفهم الجسيم الانعام و بالقبول و العمل بالمدلول نیلا به الثواب من الملك الوهاب.
تذکر: نام کتاب در فهرست «الصكوك الصحيحة الشريعة» آمده است؛ بی کا، تا: ذیحجه 998ق؛ مجدول، نسخه توسط محمد بن اسماعیل المولي در شهر قسطنطنیه وقف عمومی شده است؛ مهر: «المحفوف بعنایت الله شاهین عبدالله» (بیضوی)؛ جلد: تیماج، 51گ (67پ-117پ)، اندازه: 14×19 سم [ف: 1/33-189]
آغاز: برابر؛ انجام: من جمیع مالی علی ال مذهب المختار تقبل الله الملك الغفار.
صورت قبالجات و سندهای شرعی که در هر موضوع می نوشته، در این مجموعه به طور نامرتب گرد آورده شده است؛ خط: نسخ ثلث، بی کا، تا: قرن 12؛ تملک: سید احمد فرزند مرحوم شیخموس افندی حاج زین زاده؛ مهر: «الحق یعلور و لا یعلی نگین خاتم اهل صفانیست الا بنام مصطفی» (بادامی)؛ 37گ (1 - 37)، 21 سطر، اندازه: 8×14 سم [ف: 29-256]
آغاز: برابر؛ انجام: و العمل بالمدلول نیلا به الثواب من الملك الوهاب.
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: مقوایی، 58گ (89پ-146ر)، اندازه: 11×15 سم [ف: 11-363]
monsa'at
گنابادی، قاضی اختیار بن علی، ق 10 قمری
gonābādī, qāzī extīyār ebn-e ‘alī(-16c)
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 3495-ف
نسخه اصل: نسخه مجلس؛ بی کا، بی تا [فیلمها ف: 2-153]
monsa'at
محمد بن شمس الدين، ق10 قمری
mohammad ebn-e šams-od-dīn(-16c)
به نام: میرزا علی خان
تاریخ تأليف: جمادی الثاني 997ق
رساله ای است در اصول انشاء، شامل یک «مقدمه» و چهار «مطلب» بدین قرار: در بیان احکام دینیه، مطالبات سلطانیه، عرایض، خاتمه در مرقعات تهنیت عید، و در قسمت عرایض برای هر صنفی عریضه به خصوص دارد.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 2665/14
آغاز: عنوان نامه سعادت ابدی و دیباچه منشور دولت سرمدی حمد و سپاس؛ انجام: مرا حضور تو در دیده میفزاید نور ** خوشا دمی که مشرف شوم بنور حضور
بی کا، تا: با تاریخ 1060ق؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: میشن، 49گ (518-470)، ابعاد متن: 11×22، اندازه: 16×26/5 سم [ف: 8-423]
monša’āt
فیضی، ابوالفیض بن مبارك، 954 - 1004 قمری
(1548-1596)feyzī, ab-ol-feyz ebn-e mobārak
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 9087/11
خط: نسخ کهن معرب، بی کا، تا: با تاریخ قرن 11؛ جلد: تیماج مذهب، 2گ (22ر-23ر)، اندازه: 15/1×28/4 سم [ف: 2/29-730]
monsa'at
خان احمد گیلانی، 942 - 1005؟ قمری
(1536-1597)xān ahmad-e gīlānī
آغاز: اقتباس انوار هدایت از مصابیح علوم بی انتهای حضرت افادت مرتبت افاضت منقبت؛ انجام: سفارش نامه ملا محمد حافظ: چون عمدة الحفاظ فضا پلماب خصایل آیاب افادت و افاضت دستگاه شمساً لمشارق البلاغه و الفصاحه مولانا محمد حافظ هر سال در مجلس خاص روضة الشهدا با حسن وجوده خوانده و می خواند و تجدید اسماع واقعات و حالات واجب الاستماع حضرات رفیع الدرجات شهدای کربلا علیهم من التحيه و التسليمات اتمها و از کیها می نماید امداد و اسعاد او بر همه از اکابر و اصاغر و وضیع و شریف و خواص و عوام من الانام في دارالاسلام لازم و متحم میشود مقرر فرمودیم که متعنان مجلس و غیر ذلك در مساعدت و اکرام جهد و اتمام کنند تا مورد مثوبات و مهبط برکات شوند. تحريراً في شهر محرم الحرام سنه اربع تسعین و تسعمائه.
از خان احمد اشعار و نامه های فراوان در کتاب ها و مجموعه های ادبی زمان باقی مانده، که همگی دلیل کمال دانش و آگاهی وی از فنون شاعری و نویسندگی است. فهرست نامه های او در مجموعه: 1. رقعه که به کمال الدين حسین نوشته، 2. رقعه که به ملاجلال منجم نوشته، 3. جواب کتاب میر عطاء الله مفتی، 4. عریضه که ملا عزیز به خان احمد نوشته، 5. جواب عریضه ملا عزیز منشی، 6. رقعه که میر مجنون به خان احمد نوشته، 7. جواب کتابت میر مجنون، 8 به ملاحسین سالو کده نوشته، 9. کتابی که میر عبدالجلیل کو که به خان نوشته، 10. جواب کتابت او، 11. جواب عریضه زیدیه، 12. رقعه که خان احمد مرحوم به محمد امین خان ولد جمشید خان نوشته، 13. کتابتی که به کامران میرزای کوهدمی نوشته، 14. کتابتی که ملک سلطان محمد رستمداری به مغفرت دستگاه خان احمد نوشته، 15. کتابتی که به امر حمزه خان نوشته، 16. جواب کتابت ملک سلطان محمد، 17. رقعه که به حسن خان نوشته نقل از خط خان، 18. کتابتی که به شیخ نعمت الله باهو نوشته، 19. ايضاً به شیخ نعمت ... نوشته، 20. به حکیم نورالدین محمد گیلانی نوشته، 21. به حاشیه دستور العلم وزارت مسیح نوشته، 22. جواب کتابت خواجه مسیح که از الكاء روم نوشته، 23. کتابتی که میر جلیل کو که نوشته، 24. جواب کتابت او، 25. کتابتی که به شاهزاده نوشته، 26. عریضه که به شاه جنت مکان علیین آشیان شاه عباس نوشته، 27. جواب که شاه جنت مکان نورالله مضجعه نوشته، 28. کتابتی که به حسن خان نوشته، 29. کتابتی که به حسن خان نوشته، 30. کتابتی که به خواجه ملا جلال نوشته، 31. کتابتی که به عبدالرزاق نوشته، 32. کتابتی که به یکی از بزرگان نوشته، 33. کتابتی که به یکی از بزرگان نوشته، 34. کتابتی که به یکی از فضلا نوشته، 35. کتابتی که به شاهزاده بیکم نوشته، 36. کتابتی که به میرزا هدایت الله نوشته، 37. ايضاً من مکتوباته، 38. کتابتی که به ملا شمس الدين محمد حکیم نوشته، 39. کتابتی که به میرزا خان نوشته، 40.
کتابتی که به میر روح الله نوشته، 41. کتابتی که به میر ابوالفتح و حکیم همام در هند نوشته، 42. کتابتی که به میر همایون نوشته، 43. کتابتی که به میر ابوالفتح نوشته، 44. کتابتی که به میر جلیل نوشته، 45. ايضاً کتابتی که به میر مشارالیه نوشته، 46. کتابتی که به پیر ملا شمس لنگرودی نوشته، 47. کتابتی که به ملک جهانگیر پادشاه مازندران نوشته، 48. کتابتی که به امیر غیب سلطان نوشته، 49. کتابتی که به یکی از مقربان پادشاه جنت مکان نوشته، 50. کتابتی که به امیر غیب سلطان نوشته، 51. کتابتی که به میر عباس نوشته، 52. کتابتی که به میرزا سلمان اعتمادالدوله نوشته، 53. کتابتی که به عمه خود که زوجه یکی از ملکان مازندران است نوشته، 54. رقعه که به سلطان مراد حاکم مازندران نوشته، 55. رقعه که به الوندديو یکی از امرای مازندران است نوشته، 56. رقعه که به مسیب خان حاکم ری نوشته، 57. رقعه که به شاه نعمت الله نوشته، 58. رقعه که به یکی از بزرگان نوشته، 59. رقعه که به قلی بیک عودی نوشته، 60. رقعه که به شاهلک سپهسالار نوشته، 61. رقعه که به شاه قاسم نوشته، 62. رقعه که به یکی از سادات رفیع الدرجات صفویه نوشته، 63. رقعه که به میر میران موسوی نوشته، 64. کتابتی که به میر افضل صدر نوشته، 65. کتابتی که به خلیل بیک نوشته، 66. عریضه که شیر علی فراش نوشته، 67. جواب، 68. کتابتی که به مرشد قلیخان اعتمادالدوله نوشته، 69. رقعه که به محمد شریف نوشته، 70. رقعه که به عمه خود نوشته، 71. رقعه که به مراد خان نوشته، 72. به مرشید قلیخان نوشته، 73. رقعه که به امیر حمزه خان نوشته، 74. کتابتی که به امر سیاوش نوشته، 75. کتابتی که به شاهرخ بیک نوشته، 76. کتابتی که به میر سلطان مراد خان ثانی والی مازندران نوشته، 77. به خاتم المجتهدين شیخ بهاء الدين محمد علیه الرحمه نوشته، 78. کتابتی که به امیر غیب سلطان نوشته، 79. کتابتی که به مرحوم مرشد قلیخان نوشته در حین که نواب علیه عالیه زینب بگم به دیلمان تشریف آورده بودند، 80. حکم شاه جنت مکان شاه طهماسب علیه الرحمه که به خان احمد فرستاده سنه 975، 81. عریضه که خان احمد به پایه سریر اعلی نوشته، 82. صورت حکم شاه جهان مطاع جنت آرامگاه شاه طهماسب که در باب گرفتن خان مرحوم به اسم معصوم بیک صفوی عز ورود و شرف صدور یافته، 83. عریضه که به پایه سریر اعلی شاه جنت مکان در باب مقدمه جمشید خان نوشته، 84. عریضه که به نواب غفران پناه جنت آرامگاه نوشته، 85. عریضه که به شاهزاده جنت مکان حمزه میرزا نوشته، 86. عریضه که به شاهزاده جنت مکان حمزه میرزا در باب فتح ترکمان تکلو نوشته، 87. کتابتی که شاه جنت مکان شاه اسماعیل ثانی به خان احمد نوشته، 88. سواد منشوری که غفران پناه جنت آرامگاه شاه سلطان محمد به خان احمد نوشته مستمال ساخته طلب فرموده اند، 89. عریضه که به پایه سریر اعلی نوشته بوده، 90. عریضه که به پادشاه غفران پناه جنت آرامگاه شاه عباس نوشته، 91. سواد منشوری که پادشاه گیتی ستان علیین آشیان شاه عباس نور مرقده در سنه که گیلان را از خان احمد گرفته بود و خان مرحوم در کشتی نشسته بود نوشته، 92. سواد حکم جهان مطاع که به اهل گیلان به طریق استمالت وقتی که خان احمد بکشتی نشسته بود نوشته، 93. سواد مکتوبی که میرزا ابوطالب میرزا به خان احمد نوشته، 94. به حسین خان کوهدم نوشته، 95. جواب کتابت کامران کوهدمی که خان احمد نوشته، 96. ازارنامه استاد بهار، 97. ملا جلال طبیب به نواب غفران پناه نوشته، 98. جواب، 99. عریضه میر عبدالملك مانعجانی، 100. جواب عریضه او، 101. عریضه که ملا آقا جان رمال نوشته، 102. جواب عریضه او، 103. جوابی که ملا آقا نوشته، 104. حکم سر کاری سازندها که به محمد مؤمن عودی نوشته، 105. حکم معافی استاد خضر شاه صرنائی، 106. جواب عریضه استاد شاه بنیاد خراط، 107. حکم بیک محمود میرشکار، 108. جواب عریضه قوالان رودسر که به خواجه کمال رودسری نوشته، 109. جواب عریضه مردم تیجان، 110. عریضه میر علی کاردگر که به خان نوشته، 111. جواب عریضه او، 112. دستورالعمل وزارت ملا میر حسین، 113. در حاشیه همین دستورالعمل، 114. دستورالعملی که به جهت استاد محمد کحال یزدی نوشته، 115. جواب عریضه میر عبدالغنی مشهدی، 116. جواب عریضه پسر ملا توفیق که بعد از بریدن بینی مواجب او را قطع نموده بوده، 117. جواب عریضه شخصی که نوشته بود که میر اشرف را به خواب دیده ام، بعضی چیزها بتو پیغام کرده، 118. جواب، 119. عریضه ملا عبدالوامع منشی، 120. جواب عریضه او، 121. سواد حکم مهرداری ملا میر حسین، 122. در حاشیه حکم او نوشته، 123. حکمی که بعد از استخلاص از حبس که ثانی الحال گیلانرا به او مرحمت نموده بودند و به گیلان فرستاده بود، 124. حکم وزارت خواجه مرتضی، 125. جواب کتابت ملا میر حسین، 126. خواجه ملا جان، 127. حکم وزیر انور رائی، 128. در حاشیه همین حکم نوشته، 129. عریضه که شخصی در باب صاحب مرشد نوشته، 130. جواب عریضه او، 131. جوابی که مولوی نوشته، 132. جوابی که خان مرحوم نوشته، 133. حکم امیر الامرائي میر جهانگیر، 134. حکم ترخانی میر جهانگیر، 135. حکمی که در باب همراهی یهودی که مسلمان شده بود نوشته، 136. سواد عریضه شخصی که به خان نوشته، 137. جواب فقره که نوشته که از خاطر عاطر محو و منسی شده، 138. ایضا در جواب فقره که حبس بول موجب المرض است اگر ادار کند ممکن که آب یافت نشود، 139. جواب فقره که از بنده عشر طلب نکرده از عشور و زكوة خود حساب کند، 140. کتابتی که به الك سکندرخان حاکم گرجستان نوشته، 141. عرضه میر عبد الجليل کوکه، 142. جواب عرضه میر عبدالجلیل، 143. رقعه که به میر عبدالجلیل نوشته، 144. عدالت نامه برای معافی معافان نوشته، 145. رقعه دیگر هو الموصل الى المقصد، 146. جواب او، 147. حکم سر کاری سازندها که به جهت استاد زیتون نوشته، 148. حکم سپهسالاری تولم که به استاد زیتون داده، 149. حکم
شیخ الاسلامي ملا عبدالله، 150. حکم که در باب همراهی ملا محمد روضه خوان نوشته، 151. حکم مهرداری لاجین غلام، 152. حکمی که در باب استمرار موقوفات ملا عبدالوهاب نوشته، 153. حکم شیخ الاسلامي شیخ کرم الله که املا فرموده، 154. حکم پیشوایی میر حیدر نامی در سلسله حیدریه، 155. حکم رخصت خواجه علی بیک که به کعبه معظمه روانه شود، 156. حکم درستری کیا جلال الدين محمد، 157. حکم سپهسالاری کو که به میر حسین داده، 158. شجره به جهت سیدی نوشته، 159. سفارش نامه شمس الدين ملا محمد مداح، 160. حکم املاک میر افضل صدر، 161. سفارش نامه ملا محمد حافظ. این نامه ها مجموعه خوبی از منشآت دوره صفویه است و به خصوص از نظر سبک انشای زیبا و عبارات استوار آن دوره حائز کمال اهمیت است و به ویژه نویسنده سعی کرده است که با در آمیختن نثر و نظم و استشهاد به آیات و احادیث بر لطافت سخن بیفزاید و از یکنواختی آن بکاهد و به علت کثرت آن، فواید زیادی از نظر ادبی و هم از جهت تاریخی و سیاسی و اوضاع اجتماعی و ... می توان برد و مخصوصا که جامع سعی داشته است هم نامه های صادره از طرف خان احمد و هم نامه های رسیده به او را جمع آوری کند، یکی دیگر از مزایای این بخش در برداشتن احکام و فرامین سلاطین و امرا و خان احمد در مورد واگذاری مناصب و مشاغل درباری به اشخاص می باشد که گوشه های زیادی از طرز معیشت و زندگی پر تجمل آن ها را بر ما آشکار می سازد. و هم چنین اغلب نامه ها مختوم به تاریخ نگارش می باشند و این خود یکی دیگر از امتیازات محسوب می گردد؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ واقف: خان بابا مشار، اردیبهشت 1346؛ 78ص (232-309)، اندازه: 21×30 سم [ف: 9-278]
آغاز: في الجمله در دلم از ماده دیگر نست و الا کار طول بقاء یک شخص با غضب پادشاه عالمیان پناه معلوم؛ انجام: برای پادشاه زاده عالمیان حاشا لیاقت دارد، خوش آمد گویان بعضی بواسطه.
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ جلد: تیماج، 92گ، 15 سطر، اندازه: 9×15/7 سم [نشریه: 6-97]
چنین است فهرست نامه ها: 1. جواب شاه به خان احمد، 2. نامه به میر همایون، 3. نامه به میر ابوالفتح، 4. نامه به میر جلیل، 5. نامه به ملک جهانگیر پادشاه مازندران، 6. نامه به میر غیب سلطان، 7. نامه به یکی از مقربان پادشاه، 8. نامه به امیر غیب سلطان، 9. نامه میرزا سلمان اعتماد الدوله، 10. نامه به عمه خود زن یکی از ملکان مازندران، 11. نامه به سلطان مراد دوم فرمانروای مازندران، 12. نامه به الوند دیو فرمانروای مازندران، 13. نامه به مسیب خان فرمانروای ری، 14. نامه به شاه نعمة الله، 15. نامه به قلی بیک عودی، 16. نامه به شاه ملک سپهسالار، 17. نامه به شاه قاسم، 18. نامه به سیدی صفوی، 19. نامه به میر میران یزدی، 20. نامه به خلیل بیک، 21. نامه شیر علی فراش، 22. نامه به مرشد قلیخان اعتماد الدوله، 23. نامه به عمه خود، 24. نامه به شاهرخ بیک، 25. نامه به میر سلطان مراد ثانی فرمانروای مازندران، 26. نامه به شیخ بهاء الدين محمد، 27. نامه به امیر غیب سلطان، 28. نامه خان به مرشد قلی خان هنگامی که زینب بگم در دیلمان آمده بود، 29. حکم شاه تهماسب به خان احمد، 30. حکم شاه تهماسب درباره گرفتن خان به معصوم بیک صفوی، 31. نامه به شاه درباره جمشید خان، 32. نامه به شاه، 33. نامه به شاهزاده سلطان حمزه میرزا، 34. نامه به شاهزاده سلطان حمزه میرزا، 35. نامه به شاهزاده حمزه میرزا درباره فتح ترکمان بکلو، 36. نامه شاه اسماعیل دوم به خان احمد، 37. منشور شاه سلطان محمد به خان احمد و دلجویی از او، 38. نامه خان احمد به شاه، 39. منشور شاه عباس در رجب هزار به خان احمد هنگامی که آن جا را از او گرفته و او در کشتی نشسته بود، 40. حکم شاه به مردم گیلان و استمالت آن ها در رجب هزار هنگامی که خان در کشتی نشسته بود، 41. منشور شاه سلطان محمد به خان احمد و خواستن او را نزد خود، 42. نامه میرزا ابوطالب میرزا به خان احمد، 43. پاسخ خان احمد به نامه کامران کوهدمی، 44. آزادنامه استاد بهار، 45. نامه میر عبدالملک مالفجانی، 46. نامه ملا آقا جان رمال، 47. پاسخ خان به نامه او، 48. پاسخ ملا آقا خان، 49. حکم سرکاری محمد مومن عودی برای سازنده ها، 50. حکم معافی استاد خضر شاه ناصر ثانی، 51. نامه استاد شاه قباد خراط، 52. حکم سگ میر محمود و میر شکار، 53. پاسخ نامه قوالان رودسر به خواجه کمال رودسری، 54. پاسخ نامه مردم تیمجان، 55. نامه میر علی کارگر به خان، 56. پاسخ این نامه، 57. دستور العمل وزارت ملا میر حسین یزدی، 58. دستور العمل برای استاد محمد کحال یزدی، 59. پاسخ خان به نامه ملا توفیق که پس از بریدن بینی مواجب او را قطع کرده بود، 60. نامه کسی که سید اشرف را در خواب دیدم و به تو پیغام هایی فرستاد، 61. پاسخ این نامه، 62. حکم مهرداری ملا میر حسین، 63. حکمی که پس از رهائی از حبس و دادن گیلان به او به آن جا فرستاد، 64. حکم وزارت خواجه مرتضی، 65. پاسخ نامه ملا میر حسین از خان، 66. حکم وزیر الوزرائي خواجه ملا جان، 67. نامه کسی درباره صاحب مرشد، 68. پاسخ آن، 69. پاسخ مولوی، 70. پاسخ خان، 71. حکم امیر الامرائي میر جهانگیر، 72. حکم ترخانی [و معافی از تکلفات رسمی و تعظیمات عادتی] میر جهانگیر، 73. حکم همراهی بیهودی که مسلمان شده بود، 74. نامه کسی به خان، 75. نامه بالک اسکندر خان فرمانروای گرجستان، 76. نامه میر عبدالجلیل کوکه، 77. پاسخ نامه میر عبد الجليل، 78. نامه ای به نظم، 79. حکم سرکاری [و کلانتری] سازنده ها [و نوازنده ها] برای زیتون، 80. حکم سپهسالاری تولم برای استاد زیتون، 81. حکم شیخ الاسلامي ملا عبدالله، 82. حکم همراهی ملا محمد [حافظ] روضة [الشهدا] خوان، 83. حکم
مهرداری لاچین غلام، 84. حکم استمرار موقوفات ملا عبدالوهاب، 85. حکم شیخ الاسلامي شیخ کرم الله، 86. حکم پیشوایی میر حیدر از سلسله حیدری، 87. حکم رخصت خواجه بیک به رفتن کعبه، 88. حکم خدام و رستری کیا جلال الدين محمد، 89. حکم سپهسالار کو که که به میر حسین داده، 90. شجره برای سیدی، 91. سفارش نامه ملا شمس الدين محمد مداح، 92. حکم املاک میر فضل صدر، 93. سفارش نامه ملا محمد حافظ مورخ 994؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: چهارشنبه 21 ربیع الثاني 1183ق؛ افتادگی: آغاز؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج، 45گ، سطور چلیپایی (7×12)، اندازه: 11×16 سم [ف: 11-2281]
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 4890-ف
نسخه اصل: همان نسخه بالا [فیلمها ف: 3-107]
monša’āt
صادقی افشار، صادق، 940 - 1022؟ قمری
(1534-1614)sādeqī afsār, sādeq
آغاز: منشآت ترکی که به ملمعات مشهور است. در اظهار ضعف بیماری نوشته شد. خسته دل دیباچه شرح هو الله الشافي رقمی یبرلد مرقوم قیلسا؛ انجام: یا رب دعای خسته دلان مستجاب کن. قدتم الكتاب
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ کاغذ: ترمه سمرقندی، 15گ (63پ-77ر)، 19 سطر، اندازه: 13×21 سم [ف: 4-660]
در نسخه ما گزیده ای است که تنها همان عنوان ها است با یکی دو سطر از آغاز هر بندی، چنین است عنوان ها: در اظهار بیماری نوشته شد هر خسته دل شکسته کیم دیباچه شرح حالین هو الله الشافي ..، در اظهار کوفت عارضی نوشته شد، در عذر چوب چینی خوردن نوشته شد، به یکی از خواتین نوشته شد، به خدمت ملا زمان نواب همان اشرف اعلی نوشته شد به نظم و نثر ترکی با نام صادقی کتابدار، به یکی از خوانین، به یکی از خانان، در طلب به یکی از شاهزاده ها، به نواب مشیر خان تکلو، به برادر طریقت دده ابوالقاسم سر مست، رقعة اخری با نام صادقی کتابدار، به یکی از ملا زمان دفتر خانه، به خدمت محمد قلی میرزا مخدوم زاده جانم خان نوشته شد، به خدمت نواب کامران میرزا، به یکی از یاران موفق، خدمت پیره محمد استاجلو نوشته شد، به خدمت یکی از یاران، به یکی از وزراء شاعر صنعت، به یکی از یاران موافق و نویسنده های مشق، به یکی از وزراء عالی جاه، به اسم قاضی همسایه در عذر کوفت پای یکی از مطلوبان که به فارسی است و چنین می انجامد: «یا رب دعای خسته دلان مستجاب بار برب العباد، قد تم المنشات»؛ خط: نستعلیق، کا: باستانی راد، حسین علی، تا: قرن 14؛ جلد: تیماج، 8گ (90ر-97پ)، ابعاد متن: 7/5×16، اندازه: 14×23 سم [ف: 16-544]
monsa'at
ظهوری ترشیزی، نورالدین محمد، -1026؟ قمری
(1617-)zohūrī toršīzī, nūr-od-dīn mohammad
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 993ق، کاغذ و خط و تصویر کار کشمیر؛ جلد: چرمی، قطع: رقعی [نشریه: 6-65]
نامه به شیخ فیضی و خطبه خوان خلیل و دیباچه گلزار ابراهیم و نامه ای به همان شیخ ابو الفضل فیضی از او؛ خط: نستعلیق ریز، کا: رضوی، نصیر الدين محمد، تا: قرن 11؛ 6گ (135پ-140ر)، 42 سطر (13×23)، اندازه: 20×31 سم [ف: 16-341]
آغاز: فقرهای چند که در بیرونقی بازار سخن از گفتار مولانا ظهوری علیه الرحمه به نظر رسید قلمی شد. روزگاری است که کلک دفتر سخن سنجان معنی پرور در ماتم کریمان سخا گستر پلاس سوگواری در گردن؛ انجام: و دیگری به درگاه نیاز با زبان دمساز نبوده گل سر سبد چمن سخن بود لب به دندان تاسف می گزد که چرا.
خط: نستعلیق و شکسته، بی کا، تا: 9 ذیقعده 1094ق؛ افتادگی: انجام؛ جلد: میشن [ف: 29/1 -122]
خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: 1096 ق [ف: 426-5]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: احتمالاً قرن 12؛ چلیپا، مجدول؛ 42ص (4-45)، 14-22 سطر، اندازه: 16×26 سم [ف: 45-83]
خط: نستعلیق، کا: میر علی اکبر ولد میر محمد محسن زکی حسینی، تا: قرن 13؛ 3گ (241ر-243ر در هامش) [ف: 7-363]
خط: نستعلیق، کا: غلام حسین، تا: 8 شوال 1257ق، به دستور محمد حسین خان صاحب قبله جمع دار بهادر متدوری؛ محشی؛ 105گ، 12 سطر (9×13)، اندازه: 15×23 سم [سنا: ف: 2-55]
دیباچه های نورس و گلزار ابراهیم و خوان خلیل، تعویذ به آشنا، دیباچه، رقعه؛ خط: نستعلیق، کا: احمد حسین بن محمد حمید، تا: جمعه 22 جمادی الاول 1261ق؛ محشی؛ کاغذ: هندی، 85گ، 11سطر (10×14)، اندازه: 14×19 سم [ف: 17-482]
خط: نستعلیق خوش، کا: علی قلی، تا: 139 (؟)؛ مجدول؛ تملک: محمد شفیع و محمد تقی میرزا، خانلر خان نصر الله میرزا پسر محمد شاه قاجار، عالم گیر میرزا آن را تعارف نموده و همین خانلر آن را به مریم سلطان بخشیده بود، نواب عالیه آن را به علی قلی داده با خط او مورخ 29 محرم 1294؛ جلد: تیماج، 29گ، 6 سطر (15×21)، اندازه: 21×30/5 سم [ف: 10-1931]
آغاز: از زبان بیان عندلیب خوش الحان خامه دوستان طراز تواند برداشت؛ انجام: که شاید خود بزبانی در بزم حضور گزارش دهد. بالنبی و آله الامجاد
نامه ها و پاسخ ها به سران روزگار و دوستان و دیباچه هایی بر کتاب هایی چند؛ خط: شکسته نستعلیق، بی کا، بی تا؛ کاغذ: ترمه کشمیری، 98گ (16ر-113ر)، 15سطر، اندازه: 20/3×29 سم [ف: 9-323]
monsa'at
نصیر ای همدانی، نصیر الدين بن مسعود، -1030 قمری
(1621-)nasīrā-ye hamadānī, nasīr-od-dīn ebn-e mas‘ūd
آغاز: کنون کز نشاط هوا در چمن...
من منشئات، خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1097ق، جا: بندر مبارکه؛ 5گ، اندازه: 12×22 سم [ف: 3-88]
آغاز: مبدعی که سبعه معلقات هفت آسمان نمونه از بدایع انشاء الطايف ابداع اوست؛ انجام: از دیوان رحمت پادشاهی صادر گشته آب رفته می بجوی شیشه و پیاله باز آید.
خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: قرن 11؛ افتادگی: انجام؛ 35ص (122-88)، 12 سطر، اندازه: 12/5×19/5 سم [ف: 50-227]
آغاز: به قطبشاه والی گلکنده، بر بیاض موسوم به نورس، در بیاض ... نظام، به میر معین خراسانی جهت طلب آب باغ محمدرضا زابلی (؟) که در اصفهان واقع است
خط: نسخ کهن معرب، بی کا، تا: با تاریخ قرن 11؛ 3گ (70پ-72پ)، اندازه: 15/1×28/4 سم [ف: 2/29-733]
خط: نستعلیق ریز، کا: رضوی، نصیرالدین محمد، تا: قرن 11؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماح، 5گ (99ر-103پ)، 42 سطر (13×23)، اندازه: 20×31 سم [ف: 16-340]
مکتوب نصیرای همدانی به میرزا محمد هادی و تعریف باغی که سلطان در اصفهان برای سکونت به وی داده؛ بی کا، تا: قرن 11؛ 5گ (162-166) [ف: 9-1399]
خط: نستعلیق خوش، بی کا، تا: قرن 11؛ اهدایی: دکتر علینقی منزوی؛ 1 ص (52ر) [ف: 2-245]
خط: نستعلیق، کا: محمد حکیم هندی، تا: قرن 11؛ جلد: پارچه ای، 1 ص (395)، 21 سطر، اندازه: 21×34 سم [ف: 38-299]
آغاز: مبدعی که سبعه معلقات هفت آسمان نمونه ای از بدایع انشا و لطایف ابداع اوست؛ انجام: هرگز بعرض مطلبی و مدعایی و التماسي و استدعایی تصدیق نداده و توجه معنوی التفات باطنی قناعت نموده.
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ کاغذ: دولت آبادی، جلد: تیماج، 59گ، 10-12 سطر، اندازه: 13×20 سم [نشریه: 6-84]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ مجدول؛ کاغذ: ترمه، جلد: میشن، 7 گ (64پ-70ر)، اندازه: 13/3×23/5 سم [ف: 7-86]
از منشآت او؛ خط: شکسته نستعلیق، کا: محمد طاهر بن حسن (بابا حسن بیک) آراسنجی قزوینی، تا: 1079ق؛ 1 ص (7ر) [ف: 43-55]
آغاز: مبدعی که سبعه معلقات عفت آسمان نمونه ای از بدایع انشاء و لطایف ابداع اوست...
چندین نامه و انشاء است به نظم و نثر؛ خط: شکسته نستعلیق چلیپا، کا: جنونی، تا: 15 ربیع الثاني 1100ق؛ کاغذ: ترمه، جلد: میشن، 7گ (42ر-48ر)، اندازه: 12/3×22/8 سم [ف: 8-337]
آغاز: چگویم از صفای اصفهان و نزهت این جنت بنیان که اگر ... این نگارخانه چینی را دیدی؛ انجام: که تعجیل او باعث کوتاهی سخن شد حق تعالی ناصر و نصیر باد
منشآتی است از نصیرا همدانی، شامل انشائی در تعریف اصفهان، بیاض نورس موسوم به رشیدا، دیباجه ای که بر مکاتیب قطب السالكين جهرمی نگاشته با این آغاز: «مبدعی که سبعه معلقات...»، دیباجه بیاض، مکتوبی که به میر معین وزیر اصفهان نوشته است، مکتوبی که به مظفر حسینی کاشی نوشته، مکتوبی که در طلب اسطرلاب نوشته، 2 مکتوب به محمد حسین حلبی، دیباجه کلیات، مکتوبی که به میرزا محمد هادی بن آقا رضا زابلی نوشته و چند انشای کوتاه دیگر؛ خط: نستعلیق، کا: مسیحا فدشکوئی، محمد مسیح بن اسماعیل، تا: اواخر قرن 11 یا اوایل قرن 12 ق؛ مصحح؛ 6گ (108-113)، 26سطر مورب، اندازه: 13×22 سم [ف: 451-34]
آغاز: ... فهم رمز و ایما و خلف الصدق خانواده خرد و آلایم
بروابط قرابت معنوی پذیرای نصیحت؛ انجام: جام آبی بیاد حسین، حق تعالی بظاهر و باطن ممد و معین باد. میر معین در جواب نوشته که بچشم آب دهیم، والسلام علی من اتبع الهدي.
مشتمل است بر: دیباجه لعل قطبی خودش، دیباجه مرقع، رقعه به مظفر حسین کاشی یا مظفر حسینی کاشی، دیباجه شرح دیوان انوری. به میر محمد مؤمن پیشوا نوشته، به میرزا نورالله نوشته، به میرزا محمد هادی بن آقا رضا زابلی «دابلی» نوشته، دیباجه حلل مطرز. به ملا محمود گیلانی نوشته، دیباجه بر بیاض میرزا نظام. به مظفر حسین کاشی نوشته، دیباجه که بر مکاتیب شیخ محمد جرجانی نوشته، به یکی از اطبا نوشته، دیباجه بیاضی دیگر، دیباجه که بر مکاتیب شیخ محمد جرجانی نوشته، به یکی از اطبا نوشته، دیباجه بیاضی دیگر، دیباجه که بر بیاض نورس رشیدا نوشته، دیباجه که بر بیاض میرزا نظام دستغیب نوشته، در صفت دارالسلطنه اصفهان نوشته، دیباجه که از زبان میر ابوالحسن فراهانی بر دیوان انوری نوشته، در طلب مرکب به شمسا بن حکیم سیفا نوشته، انشایی دیگر، دیباجه که خدام فضیلت پناه آخوند مولانا محمد کاظم نائینی دام افاداته بر بیاض عزیزی نوشته اند. (این دیباجه در لابلای منشآت نصیرا آمده و گویا نبایستی از و باشد)، به عزیزی نوشته، به اعزه شیراز نوشته، در وقایع سال 1014 ق در مان شاه عباس صفوی، دیباجه بر منشآت خودش، دیباجه بیاض دیگر، به یکی از شعراء نوشته، به یکی از احباب نوشته. به میرزا محمد امین در طلب اسطرلاب نوشته، در طلب عینک نوشته، به یکیاز اعزه صفاهان نوشته، رقعه که در طلب آب به میرزا معین وزیر نوشته؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: آغاز؛ مصحح، محشی؛ 34گ (1-34)، 19 سطر، اندازه: 10×17/5 سم [ف: 38-776]
بی کا، تا: قرن 12؛ مجدول؛ جلد: گالینگور، 9گ (حاشیه 226پ-234پ)، اندازه: 21×30/5 سم [ف: 38-321]
کا: محمد کاظم، تا: 20ربیع الثاني 1114ق؛ خط چلیپایی؛ مجدول؛ جلد: گالینگور، 2 ص (233-234) [ف: 37-317]
دو رقعه: رقعه ای که در باغ به عزیزی به جهت طبع نوشته و رقعه به میر معین وزیر همدان و جواب وی؛ خط: نستعلیق چلیپا، بی کا، تا: با تاریخ 1148ق؛ مجدول؛ جلد: تیماج، 1 گ (2ر-2پ)، اندازه: 12×20 سم [ف: 38-176]
خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج، قطع: وزیری کوچک [نشریه: 13-424]
خط: شکسته نستعلیق، کا: شاملو، مرتضی بن حسن، بی تا؛ مجدول، با سرلوح زرین؛ جلد: تیماج، 4ص (26-29)، 21سطر (3×12)، اندازه: 10×18 سم [سنا: ف: 1-91]
آغاز: رقعه که نصیرای همدانی به یاران شیراز نوشته؛ انجام: بنشینیم و از پاکشم این خار شکسته فیض عالی ابدی باد
بی کا، بی تا؛ 31ص (19-49)، اندازه: 13×24 سم [ف: 32-211]
آغاز: جواهر محامد بی قیاس الهي نه اندازه ایست که تنگنای فضای گنجینه جنگ لوح محفوظ
منشآت و مکاتباتی است که مؤلف به مناسبت های مختلف نگاشته است با این عناوین: دیباچه شجره مبارکه، دیباچه منشآت موسوم به خطبة الخطب، دیباچه دیوان، دیباچه بیاض، در وصف دارالسلطنه اصفهان، نامه ای که به قاضی نورالله شوشتری نوشته است؛ خط: شکسته نستعلیق، بی کا، بی تا؛ در برگ 31 شعری توسط مصطفی الحسيني الاصفهاني به تاریخ سه شنبه 10 شعبان 1299 در عراق نوشته شده؛ جلد: تیماج، 32گ (1پ-32ر)، اندازه: 14/5×21 سم [ف: 36-418]
خط: شکسته نستعلیق، بی کا، بی تا؛ مجدول؛ کاغذ: ترمه، 17سطر، اندازه: 14/4×21/7 سم [ف: 7-211]
خط: شکسته نستعلیق، کا: شاملو، مرتضی بن حسن، بی تا؛ مجدول، با سرلوح زرین؛ جلد: تیماج، 2ص (48-49)، 21 سطر (3×12)، اندازه: 10×18 سم [سنا: ف: 1-91]
monša’āt = favāyed-ol ma‘ānī
حسینی، امان الله خان بن مهابت خان، -1046 قمری
(1637-)hoseynī, amān-ol-lāh xān ebn-e mehābet xān
امان الله خان حسینی ملقب به خان زمان بهادر خان زاد فیروز جنگ، از امیران جهانگیر پادشاه (1014-1037ق) و شاه جهان (1068-1037ق) و نگارنده چندین اثر در پزشکی مانند دستور الهنود، ام العلاج و گنج باد آورد، صاحب مجموعه هایی از رقعات و انشاء های دیوانی است. مشهورترین و پرنسخه ترین آن ها کتابی است موسوم به رقعات امان الله که چندین بار چاپ شده و نسخه های خطی فراوانی دارد. اما آن چه در اختیار ماست باوجود آن که در دیباچه نام امان الله را داراست از نظر مشخصات آن با کتاب دیگری از او که چارلز ریو در فهرست موزه بریتانیا (ج877/2 به نقل از فهرست مشترک منزوی) فصول آن را به دست داده كاملاً مطابق است. بر این اساس نام «فواید المعاني» که استاد منزوی برای مجموعه ثانی ثبت کرده با آن که در دیباچه نسخه حاضر نیامده، به عنوان نام دوم در نظر گرفته شد. مؤلف، این مجموعه را که در دیباچه، «منشآت» خوانده گویا به نیت استفاده مبتدیان در چهار فصل تدوین کرده است: 1. عرایض و
مکاتبات؛ 2. رقعات؛ 3. حواشی؛ 4. متفرقات. از آن جا که در قطعه شعری در انتهای کتاب، امانی با نام «جهانگیر» بازی ادبی کرده، به نظر می رسد این اثر در عصر جهانگیر نگاشته شده باشد.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 8122/1
آغاز: بسمله - سرنوشت خامه عنبرین شمامه که در جویبار چشمه حیوان نشو و نما یافته نیایش یگانه ایست که نقوش کاینات رشحه قلم اختراع اوست و خط و خال روی نامه که صفحه زرینش از گل خورشید رنگ افروزش پذیرفته حروف ستایش فرزانه ایست که طراز نگارستان هستی طوطیه ابداع اوست؛ انجام: و اولاد امجادش یعنی آینه اسرار ارض و سما که هر یک آفتاب عالمتاب سروری و ماه فلک نیکو اختری هذا صلوات الله علیهم اجمعین. اما بعد، قلیل البضاعت و عدیم الاستطاعت امان الله مخاطب بخانزاد خان فیروز جنگ ... دولت محرومیت خاص و اعلی مراتب اختصاص یافته پادشاه جهان پناه کیوان جاده ملایک سپاه صاحب تخت صاحبقرانی رفعت افزای تخت گورکانی، از آن دادش جهانگیری جهاندار ** که بر اهل جهانش دید غم خوار / نسب داری که از شاهان عالم ** رساند پادشاهی تا بآدم / شهنشاها شهنشاهی عطا کن ** سپه داری سپه با او وفا کن بالخیر. [رقم:] تمت الكتاب مستطاب خانزاد خان بعنایت ملک الوهاب بفرمایش عالیحضرت معالی منقبت سلالة النجباء الكرام عضادة الاصفياء العظام سمو المكان خانصاحب فیض بخش و فیضر سان فیاض زمان میر علی خان. الهي در جهان باشد با قبال ** جوان بخت و جوان دولت جوان سالسیزدهم ماه جمید الاول سنه 1218 بروز مبارک پنج شنبه از دست بنده درگاه بخیر و سعادت شد. الهي شمع مقصودم بیفروز ** منور کن شبم چون صبح نوروز
خط: شکسته نستعلیق هندی، بی کا، تا: پنج شنبه 13 جمادی الاول 1218 ق، به دستور میر علی خان؛ دارای رکابه، مجدول؛ جلد: تیماج مذهب، 12 سطر، اندازه: 10/5×17/3 سم [ف: 27/1-229]
monsa'at
فوقی یزدی، احمد، -1050 قمری
(1641-)fawqi yazdī, ahmad
آغاز: بسمله. فقراتی چند که دارالسلطنه لاهور انتظار یافته در وقتی که عازم دارالخلافه شاه جهان آباد بود. شبی در عزلت گه تنهایی با شاهد خود سرگرم شراب صحبت بودم؛ انجام: از شر دیو نفس در امان بدار ادبالنون و الصاد (تمت بالخیر)
چنین است عنوان های آن: 1. قصه شوزلیه، 2. مقدمه عاشق شدن میرزا خان فرزند ملک بیک تبریزی با بچه ریسمان باز، 3. نامه بچه ریسمان باز به میرزاخان، 4. ابیاتی که به آن بچه نوشته اند، 5. پاسخ آن بچه به میرزا، 6. شرح رقعه مولا محمد حسین کاشی، 7. رقعه ای که در بندر سورت به میرزا خانی نوشته شد، 8. لغزی عجیب، 9. نصیحت به فرزند خود، 10. نغمات اوطوز گنج در چهل نغمه؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: 8 جمادی الاول 1140ق، جا: دولت خانه میرزا عیسی خان؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج، 42گ (257پ-298)، 20سطر (7×17)، اندازه: 13×24 سم [ف: 9-1486]
خط: شکسته نستعلیق، کا: توپچی، ابراهیم، تا: 1216ق؛ 12گ (110پ-121ر)، 12 سطر، اندازه: 11×17 سم [ف: 4-664]
monsa'at
قدسی منجم
qodsī-ye monajjem
آغاز: علی الله في کل الامور تو کلی و بالخمس اصحاب العباء توسلی؛ انجام: هرگز سخن اهل غرض گوش نکردم ** وز جانب احباب فراموش نکردم. چون غرض عرض اخلاص بود بر دعا اختصار نمود ظلال دولت و اقبال و جاه و عز و شرف بعون حضرت حق تا ابد مخلد باد بمحمد و آله الامجاد
به ترتیب حروف الفبا و به تعداد حروف الفباي عربی، بیست و هشت مکتوب و جواب آن است که به ترتیب از هر کدام از مکتوب ها یکی از حروف الفبا حذف شده است، مؤلف درباره کتابش می گوید: «بعد از تعلیق ترسل حمد و ثنای خالق ارض و سما و تنمیق توسل صلوات زاکیات به شفاعت سید رسل و انبیا و آله و اولاده مصابیح الدجا خصوصا ایمه هدی پوشیده نماند که قسم املا و انشا طوری شریف و طرزی لطیف است و مقیمان سه مقام را از خاص و عام دانستن و به کار بستن و به قول و فعل در آوردن لازم و متحتم است علی الخصوص درین دور که طور تقاضای آن می کند و کلام و انام امام مصنوع و مطبوع در رشته تقریر تحریر انتظام یابد الحق آن چه استادان این فن لطیف شریف تصنیف و تالیف نموده به مسامع مجامع طالیان این صنایع و بدایع رسانیده در داد فصاحت و بلاغت دقیقه نامرعی نگذاشته اند اکنون که به حکم المامور معذور این قلیل البضاعت آثم قدسی منجم قدم قلم بر بساط انبساط این وثیق نهاده رقعه چند که یاران به یاران و دوستان به دوستداران نویسند ترتیب و ترکیب نموده و هر یک از مرکبات مراسلات آن رعایت یکی از حروف مفردات نموده و جواب به همان نوع نوشته اگر اصحاب دانش و ارباب بینش این قاعده و روش داخل صنایع در مکاتبات رسمی و بدایع در مفاوضات عرفی دانند یا ندانند حاکمند. مکتوب محذوف الألف...»؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1059ق، جلد: تیماج مذهب،
19گ (70پ-88ر)، اندازه: 13/5×23 سم [ف: -59]
آغاز: بعد از تعلیق ترسل حمد و ثنای خالق الارض و السماء و تلیق توسل صلوات زاکیات به شفاعت رسل و غنچه گل توکل؛ چندین نامه متفرقه است که هر یک از آن ها را با حذف یکی از حروف الفبا در تمامی نامه تنظیم و از حرف الف تا یاء را داراست؛ خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13 یا 14؛ 24گ، اندازه: 11×18 سم [ف: 2-225]
monša’āt
لاهیجی، عبدالرزاق بن علی، -1071؟ قمری
(1661-)lāhījī, “abd-or-razzāq ebn-e ‘alī
نامه او به نظام الدين احمد است و به برادر خود حکیم همام (دو تا) و به نواب خان خانان (دو تا) و به شاه جمال الدين حسینی انجو و به نواب میرزا کوکه و به برادر خود در هنگام مرگ.
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 6710/53
خط: نستعلیق ریز، کا: رضوی، نصیر الدين محمد، تا: قرن 11؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج، 2گ (134پ-135)، 42 سطر (13×23)، اندازه: 20×31 سم [ف: 16-341]
monsa'at
برهمن لاهوری، چندربهان، -1073؟ قمری
(1663-)berahman-e lāhūrī, čandarbahān
شامل: رقعه به میر عبد الكريم، رقعه به خواجه بهاگ مل و رقعه ای به حاجی محمد جان قدسی.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 14209/142
خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: قرن 11؛ جلد: پارچه ای، 3ص (384-382)، 21 سطر، اندازه: 21×34 سم [ف: 38-298]
monsa'at
نصر آبادی، محمد طاهر، 1027 - 1083 قمری
(1618-1673)nasr-ābādī, mohammad tāher
آغاز: من کلام میرزا طاهر نصر آبادی. بعد از حمد قادر مختار و نعت سید ابرار و منقبت ائمه اخیار معروض می دارد که شبی از شب ها؛ انجام: لبم بوسید و گفت این انگبین است ** نشان دادم که جای بوسه این است
بی کا، تا: 1113ق؛ 2ص (48-49)، اندازه: 15/6×27/7 سم [ف: 422-29/1]
که در آغاز آن ها القاب شاه اسمعیل و شاه طهماسب و محمد خدابنده و حمزه میرزا و عباس میرزای ماضی و صفی و عباس دوم و شاه سلیمان است، سپس نامه شاه عباس دوم است به خواندگار روم مصحوب کلب علی سلطان تا میرسد به دیباچه در علم عروض و قوافی و رساله خیال و خواب وحید. سپس تاریخ نوشتن نسخه و نام نویسنده آن و در آمده «خیال میرزا محمد طاهر نصر آبادی در قم تهماسب به خوندگار روم و چند رقعه دیگر»؛ خط: نستعلیق، کا: محمود بن محمد کاظم اصفهانی، تا: 1247ق، برای میرزا شکرالله؛ مهر: فتاح، بهرام علی، بیانی، محمد حسین؛ جلد: تیماج مذهب باسجع صادق بن محمد باقر، 158گ، 12سطر (9×13)، اندازه: 14×20 سم [سنا: ف: 1-155]
آغاز: جهان مطاع و مناشیر لازم الاتباع باسم بیکلر بیکیان و عساکر نصرت نشان؛ انجام: که بگوش هوش و سامعه معنی نیوش رسیده نسبت به بنی نوع...
نامه های دوستانه و سیاسی و سر آغاز چند کتاب که از منشئات نصر آبادی است با ابیاتی چند از نظم او یا دیگران، در این مجموعه گرد آورده شده، نام وی روی برگ 90 آمده و باید از منشئات قرن یازدهم باشد و تاریخ غره رجب 1077 روی برگ 92 دیده می شود. عناوین پاره ای از این نوشته ها در نسخه سفید مانده و عناوین نوشته شده چنین است: 1. نامه ای که به پادشاه دکن مصحوب میرزا مقیم کتابدار نوشته، 2. جواب یکی از خواتین عظام، 3. رقم وزارت محمد بیک اعتماد الدوله، 4. در شرح اختراعی که محمد بیک به جای اسطرلاب نموده، 5. رقمی که به جهت بوداق سلطان چوله نوشته، 6. کتابتی که به ملا محمد مهدی نوشته شده، 7. به یکی از دوستان نوشته، 8. جواب مکتوبی که به یکی از امراء سرحد نوشته، 9. کتابتی که به نذر علی بیک نوشته شده، 10. رقمی که در طلب ملا محسن کاشی نوشته، 11. کتابتی که به یاران قزوین نوشته شده است، 12. ايضاً به یاران قزوین نوشته، 13. در جواب کتابت حسن بیک، 14. عذر غفلت و طلب مغفرت از بخشنده بیمنت، 15. به میرزا فصیح نوشته، 16. کتابتی که به میرزا باقر وزیر قورچی نوشته، 17. مکتوبی که به عبدالعزیز خان نوشته، 18. کتابتی که به میرزا نصیر حنابطه نویس خویش خود نوشته، 19. کتابتی که به میرزا فصیح برادر خود نوشته، 20. به پادشاه اروس نوشته، 21. به آقا رضی قزوینی نوشته، 22. ایضا به مشار اليه نوشته، 23. رقعه ای که در جواب منشی الممالك نوشته، 24. به یاران قزوین نوشته، 25. سرآغاز وقف نامه ای، 26. در باب اجرای آب و سیور غال محمد بیک، 27. دیباچه رساله امارت پناه، 28. صلح نامه مصحوب مهدی خان نزد عبدالعزیز خان والی ترکستان، 29. رقم سیور غال ده نیم
معادن که به محمد بیک نوشته، 30. رقمی که به میر جمله دکتر نوشته، 31. دیباچه رقم شخصی، 32. به میرزا یوسف برادر خود نوشته، 33. دیباچه رقم القاب محمد بیک اعتماد الدوله، 34. رقعه ای که به حسن بیک منشی نوشته، 35. به یکی از دوستان نوشته، 36. به حسن بیک منشی نوشته، 37. به ابوالغازی خان نوشته، 38. کتابتی که در جواب عزیزی نوشته، 39. به یکی از دوستان نوشته، 40. دیباچه رقم شخصی، 41. صورت مکتوب میرزا علی خان به آخوند مسیحا، 42. جواب آقا رضی به میرزا علی خان، 43. نامه آقا حسین بمیرزا ابوالفتح، 44. به ملا زمان معصوم میرزا نوشته، 45. رقعه عبدالعزیز خان پادشاه بخارا به میرزا محمد حسین حکیم باشی، 46. جواب محمد طاهر نصیر آبادی، 47. به شیخ محمد نواده شیخ لطف الله نوشته، 48. از زبان کو کنار به فضل علی سلطان حاکم سبزوار، 49. نصیرای همدانی به خدام محمد حسین چلبی نوشته، 50. نصیرای همدانی به خدام مظفر حسین کاشی، 51. رقعه صادق بیک افشار به یکی از مغنیان، 52. قورق فواحش که میرزا علی خان نوشته، 53. نامه ای که به مصحوب کلبعلی سلطان سیل سپر نوشته، 54. به جهت خلعت محمد بیک اعتماد الدوله نوشته، 55. به جهت خلعت میرزا محمد شفیع منجم نوشته، 56. فتح نامه بعد از استیصال جغتای نوشته شده، 57. دیباچه اشعار سلاطین، 58. دیباچه رساله در علم عروض، 59. رقعه ای که بحسین بیک منشی به طلب اسب نوشته، 60. جواب رقعه حسین بیک؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ جلد: تیماج، 130گ، 19 سطر چلیپا، اندازه: 10×19 سم [ف: 325-10]
monsa'at
وقاری یزدی، محمد امین بن عبد الفتاح، -1083؟ قمری
(1673-)vaqārī yazdī, mohammad amīn ebn-e 'abd-ol-fattāh
آغاز: حضرت فیاض، ودود وجود، فایض الجود، آن یگانه گوهر دریای فضل و حکمت؛ انجام: ترقب آن که پیوسته بتفقدات خسروانه مفتخر و مبتهج می فرموده باشند.
سه مکتوب تاریخی است از ملا محمد امین خلف ملا عبدالفتاح طبسی متخلص به وقاری زنده به سال 1083 هجری، و مشتمل است بر: 1. دیباچه در ستایش خداوند و نعت رسول اکرم، 2. مکتوب به مولانا عبدالکریم طبیب، 3. مکتوب به مولانا محمد صادق یزدی، 4. ايضاً مکتوب به مولانا محمد صادق یزدی؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: جمادی الاول 1227ق؛ واقف: خان بابا مشار؛ جلد: تیماج، 4گ، اندازه: 15×20 سم [ف: 9-74]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1239ق [الفبائي: -560]
monša’āt
صائب تبریزی، محمد علی بن عبدالرحیم، 1016؟ - 1086؟ قمری
(1608-1676)sā’eb-e tabrīzī, mohammad alī ebn-e 'abd-or-rahīm
یکی در قورق شراب، و یکی در توبه از شراب و تعریف تنباکو؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ 2گ (70پ-71ر) [ف: 7-86]
آغاز: حمد بیحد و سپاس بیحد مر حضرت واهب
چند نامه و منشئه از او: 1. نامه در طلب نرگسدان آغاز: «همیشه نرگس بیدار»، 2. در «تعریف تنباکور» آغاز: «شستم لب ز آب شراب تلخ»، 3. زبان شکسته تر از قلم نمی دانم، 4. در تعریف بیاضی دلپذیر «دیباچه بیاض»؛ خط: نستعلیق خوش، بی کا، تا: قرن 11؛ اهدایی: دکتر علینقی منزوی؛ 4گ (79پ-82پ) [ف: 2 - 244]
monsa'at
واعظ قزوینی، محمد رفیع بن فتح الله، 1027 - 1089 قمری
(1618-1678)vāíez-e qazvīnī, mohammad rafī“ ebn-e fath-ol-lāh
آغاز: بسمله منشی ناطقه را دوات دل و قلم زبان از جهت تحریر حمد و ثنای متکلم نطق آفرینی است جل شانه؛ انجام: به سعادات دو جهانی فایز باشید و السلام.
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ کاغذ: سپاهانی، 202ص (44 - 245)، سطور چلیپا (6×12)، اندازه: 9×18 سم [ف: 14-3531]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ مجدول؛ قطع: رحلی [نشریه: 7 -302]
آغاز: بسمله. منشی ناطقه را دوات دل و قلم زبان جهت تحریر حمد و ثنای متکلم نطق آفرین است؛ انجام: بسعادت دو چهان فایض باشند والاسلام علی من اتبع الهدي (تمام شد نسخه مذکور در روز یکشنبه شهر شعبان المعظم 1100 امید که اگر سهوی یا غلطی شده باشد بقلم اصلاح فرمایند)
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11 و 12ق؛ کاغذ: سپاهانی، 135گ، 11سطر (6×11/5)، اندازه: 10×15 سم [ف: 1-499]
کا: فضل علی، تا: دوشنبه 17 ربیع الثاني 1127ق، در خانه حاجی علی نقی بیک تحویل دارنقاش خانه؛ جلد: تیماج، 33ص (12 - 44) [سنا: ف: 2-143]
بی کا، تا: 7 جمادی الاول 1127ق، در خانه حاجی علی نقی بیک؛ جلد: تیماج، 20ص (45-64) [سنا: ف: 2-143]
خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13[ف: 3-63]
آغاز: بسمله و به نستعین. حمد بی حد منعمی را شایسته و ثنای بی منتها مالک الملكي را زیبنده است ... که دست قدرت کامله اش اوراق افراد نوع انسان را برشته الفت مرد و زن شیرازه بسته؛ انجام: اما هر چه آن خسرو کند شیرین بود.
خط: نستعلیق، بی کا، تا: یک شنبه 25 ربیع الثاني 1274ق؛ 88گ (360-273)، 11سطر (9×16)، اندازه: 15×22 سم [ف: 11-2409]
آغاز: صدر نشین محافل الفاظ و معانی و پیش خرام قوافل افعال قلبی
خط: شکسته نستعلیق، بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج، 48گ (33ر-80پ)، اندازه: 14/5×21 سم [ف: 36-419]
monsa'at
محقق خوانساری، حسین بن محمد، 1016 - 1099 قمری
(1608-1688)mohaqqeq-e xānsārī, hoseyn ebn-e mohammad
آغاز: انشای علامی فهامی علامة العلمايي اقایی حفظه الله تعالی و ابقاه. تذرو خوش خرام خامه که آهنگ صریر دلپذیرش همداستان صفیر بلبلان کشمیر است؛ انجام: همواره بر استان صمد کارساز گذاشتن سر بلندی افسر کیانی می داند. فحمداله ثم حمدا له. تم بعون الله و حسن توفیقه.
شامل دو نامه از او، نخستین آن ها در قدغن کردن شراب؛ خط: کا: محمد مهدی ابن محمد صالح رضوی، تا: 1096ق؛ جلد: میشن، 18ص (16-33)، اندازه: 13/9×23/7 سم [ف: 29/1-216]
بی کا، تا: قرن 11؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: گالینگور، 11ص (156 - 166)، اندازه: 18×29 سم [ف: 19-332]
آغاز: طوطی شکر افشان ناطقه که عندلیب هزاردستان چمن بیانست بر شاخچه زبان مترنم آمده
بی کا، تا: قرن 11؛ مجدول مذهب؛ جلد: گالینگور، 6 ص (227 - 232)، اندازه: 20×32 سم [ف: 36-380]
یک انشاء فارسی و یک دیباچه که حسب الامر الاعلى ساخته و دیباچه بیاض مطلع الانوار محمد باقر یزدی و انشایی درباره موقوفات میرزا رضی و وقف قرآن صفی قلی بیک و «عنوان کتابت سلطان هند من شاه عباس» و قباله خانه میرزا شفیع و قورق شراب و تعریف بهار و نامه به میرزا ابوالفتح و دو نامه به مرحوم میرزا ذوالفقار و دو نامه به حکیم داود و نامه به وزیر اعظم از زبان محمد بیگ اعتماد الدوله و نامه شاه عباس دوم به شریف مکه و نامه از زبان میرزا مهدی اعتماد الدوله به شریف زید و کتابه روضه مقدسه به نام شاه سلیمان مورخ 1085 و جهت اسطرلاب دیوان بیگی؛ خط: نستعلیق ریز، کا: رضوی، نصیر الدين محمد، تا: قرن 11؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج، 7گ (75ر-82پ)، 42 سطر (13×23)، اندازه: 20×31 سم [ف: 16- 339]
چند رقعه و منشآت از آقا حسین خوانساری که در موضوعات گوناگون انشاء نموده است بدین ترتیب: الف: وقف نامه، ب: دیباچه بیاض شاه عباس، ج: منشآت متفرقه؛ بی کا، تا: قرن 12؛ مجدول؛ جلد: گالینگور، 13گ (187ر-199پ)، اندازه: 21×30/5 سم [ف: 38-319]
آغاز: تعالی الله زهی ایزد بی همال و یگانه بی شبیه و مثال
بی کا، تا: قرن 12؛ مجدول مرصع محرر؛ جلد: گالینگور، 8گ (193ر-200ر)، اندازه: 21×30/5 سم [ف: 38-320]
بی کا، بی تا [د.ث. مجلس]
monsa'at
محقق خوانساری، حسین بن محمد، 1016 - 1099 قمری
(1608-1688)mohaqqeq-e xānsārī, hoseyn ebn-e mohammad
صاحب کاشانی، محمد مسیح، قرن 12 قمری
sāheb-e kāšānī, mohammad masīh(18c)
در دو بخش تنظیم شده است: 1. منشآت آقا حسین خوانساری، 2. منشآت مسیحای کاشی. بخش اول شامل: در تعریف سخن، در تعریف بهار، دیباچه بیاض، وقف نامه قرآن صفی قلی خان، وقف نامه میرزا رضی، دیباچه بیاض، وقف نامه قرآن صفی قلی
خان، وقف نامه میرزا رضی، دیباچه رساله مطلع الانوار، به جهت عنوان نامه پادشاه هند از جانب شاه عباس، در قورق شراب، قباله خانه مرحوم میرزا شفیع، از زبان آقا باقر حکیم، از زبان محمد خان به وزیر پادشاه روم، به مرحوم میرزا ابوالفتح به مرحوم میر ذوالفقار، از زبان میرزا صایبا به حکیم محمد سعید قمی، به مرحوم حکیم داود، در جواب مکتوب ملاعلیرضا تجلی، جهت کتاب روضه، مکتوب نواب خلد آشیان به شریف مکه، از زبان نواب میرزا مهدی به شریف زید، از جانب حکیم محمد حسین به شریف مکه، قصیده شکوفه، رباعیات. منشآت آقا حسین خوانساری در میراث حوزه اصفهان (دفتر چهارم) به چاپ رسیده است. بخش دوم منشآت عربی آخوند مسیحای کاشی: قباله وقف قرآن مجید، صورة ما کتب في ظهر القرآن الذي استکتب بمطاع الأمر السليمان، صورة ما کتب في ظهر القرآن الذي کتب للمرحوم حسین علیخان، صورة الاجازة المكتوبة للسید امیر عالم الكرماني مدرس المدرسة الاكبرية، ایضا في الاجازة، صورة الإجازة المتعلقة بالصحيفة الكاملة، قبالة النكاح، قبالة اخری، جواب مکتوب الشريف احمد غالب، جواب مکتوب الشريف سعد بن زید، ایضا الى الشريف سعد بن زید، جواب مکتوب ابنه سعید، جواب مکتوب الشيخ سعدان الاحسايي، جواب مکتوب الشيخ ناصر الاحسايي، ایضا في جواب مكتوبة الآخر، جواب کتاب لبعض الاحباب، جواب کتاب السيد فرج الله خان والی حویزه، جواب مکتوب السيد عبدالمحسن المكي، جواب مکتوب آخر للشیخ ناصر الدين، جواب مکتوب الي جناب الفاضل مولانا محمد مسیح الفسايي، مکتوب الى اصحاب القهوه، جواب مکتوب الشيخ محمد جعفر، جواب مکتوب السيد ماجد اقضی قضاء اصفهان، جواب مکتوب میرزا سید مرتضی. ایضا جواب مکتوبه الاخر. ایضا جواب مکتوب السيد ماجی اقضی قضاء اصفهان، جواب مکتوب میرزا سید مرتضی، ایضا جواب مکتوب الشيخ علی العاملي، ایضا في جواب مکتوب الشيخ ناصر الدين الاحسائي، جواب مکتوب بعض الاحباب، کتب الى بعض الاحباب لاعلامه بعدم وصول ما ارسله من الكتاب، جواب مکتوب ابن الشريف سعد بنزید المسمى بسعید، جواب کتاب سعد بن زید، ایضا جواب کتاب السيد عبدالمحسن المكي، ایضا جواب مکتوب آخر من السيد محمد المكي، ایضا جواب مکتوب آخر من السيد محمد المكي، جواب کتاب بعض الأفاضل، کتاب مرقوم إلى بعض فضلاء الأفاضل، ایضا کتاب الى الشيخ سعدان الاحسائي، جواب مکتوب آخر من جانب الشيخ یحیی المكي، من جملة المكاتب الى الشريف سعد بن زید، في تهية السيد عبد بن هبة الله خان والی حویزه. کتب ایضا الى سعد بن زید، کتب إلى ابنه سعید ایضا، کتب ایضا الى المولى الشريف المذكور، من اجوية المكاتيب المكية، الداعي ایضا الى الشيخ یحیی المكي، ما کتب في تبریك الايالة السيد علیخان والی حویزه، مکتوب الى السيد عبدالمحسن، مکتوب آخر الى الشريف سعد بن زید، قباله وقف قرآن الكريم، صورة ما کتب في ظهر کتاب ترجمة مفتاح الفلاح، قباله وقف القرآن المجيد، دیباچه الرسالة الداعيه، وقفیت الكتب المعروفة المكتوبة من نماء الحمام المزبورة، دیباچه کتاب وقایع الشهداء، صورة ما کتب في ظهر تفسیر کنز الدقايق، دیباچه الرسالة المرقومة لشرح حدیث البيضة، قباله وقف کتاب القاموس ...، صورة الشهادات علی هوامش القبالات، صورة ما کتب في ظهر کتاب الكافي، قبالة وقف المدرسة الباقرية. در آخر نسخه منشآتی از دیگران آمده از جمله: منشئات آقا جمال (خوانساری)، منشئات آقا رضیا و منشئات میرزا علیخان.
چاپ: با نام جعلی المكاتيب المكية در میراث ماندگار 2/545 - 623 به چاپ رسیده است.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 9609
آغاز: بسمله. در تعریف سخن نوشته اند سبحان الله این چه گوهر گرانمایه و اختر بلند پایه است که
خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ تملک: فضل الله در 1331؛ جلد: تیماج مذهب، 227گ، سطور مورب، اندازه: 15/5×23 سم [ف: 31-12]
monsa'at
استر آبادی، محمد شفیع بن محمد علی، ق 11 قمری
estarābādī, mohammad safī“ ebn-e mohammad ‘alī(-17c)
آغاز: بسمله یحکی أن شابا نشأ في النشب و الشروة وحداه الى اللهو و اللعب حادی العبوة؛ انجام: فکیف بمن یرع في البهاء و کان غرة سیماء الجمال.
بی کا، تا: حدود 1125ق؛ کاغذ: ترمه، جلد: میشن، 15ص (401 - 415)، اندازه: 13/5×21/8 سم [ف: 5-95]
آغاز: بسمله و به ثقتی لما اقتعدت قعدة الطعن و نحانی عن الوطن فرط الشجن؛ انجام: فکان الحق في واد و هو في واد، فمن یظل الله فما له من هاد.
بی کا، تا: با تاریخ 1125ق؛ کاغذ: ترمه، جلد: میشن، 5ص (396 - 400)، اندازه: 13/5×21/8 سم [ف: 5-95]
آغاز: بسمله الحمدلله الذي احل الحلال فبذخ في مصاء الصلاح ایوانه و شمخ في معارج الفلاح بنیانه؛ انجام: في الواوات بنهار الحجة الف و اربع و تسعین لهجرة النبي المختار صلی الله علیه و آله الاطياب الاطهار...
خط: نستعلیق معرب، بی کا، تا: حدود1125ق؛ کاغذ: ترمه، جلد: میشن، 4ص (436-439)، اندازه: 13/5×21/8 سم [ف: 5-96]
monsa'at = name-ha
اعتماد الدوله الخاقاني اسلام خان، ق 11 قمری
eʻtemād-od-dole xāqānī eslām xān(-17c)
از اعتماد الدوله الخاقاني اسلام خان، از روزگار شاه جهان پادشاه (1068-1037ق). دربردارنده: 1. فتح نامه بلخ که در حیات شاه جهان پادشاه نوشته؛ 2. نامه ای که از سوی علیا حضرت شهزاده بیگم صاحبه دختر شاه جهان به نواب که از سوی علیا حضرت شهزاده بیگم صاحبه دختر شاه جهان به نواب زینب بیگم دختر شاه تهماسب؛ 3. نامه به شاه نعمت الله، که در کسوف درویشان دربنگاله می زیسته؛ 4. منشئه ای به مناسبت تخت نشینی شاه جهان؛ 5. نامه به نواب ظفر خان؛ 6. درباره خبرداری ملک دکن، به میرزا راجه؛ 7. نامه درباره میرزا صالح مشهدی، که ملازم نواب علیمردان خان بوده؛ 8. درباره نزاع میان عادل خان و قطب الملك، که به دستور حکیم محمد حسین حاجب بیجا پور؛ 9. درباره مرگ زاهد خان به حوری خانم؛ 10. درباره نزاع میان زمین داران کرناتک (علیخان و قطب الملك) به دستور همان حکیم محمد حسین؛ 11. درباره دعوی دو زن بر یک پسر.
تهران؛ دائرة المعارف؛ شماره نسخه: 1070/20
خط: نستعلیق خوش، بی کا، تا: قرن 11؛ اهدایی: دکتر علینقی منزوی؛ 4گ (53ر-56پ) [ف: 2-244]
monsa'at
ایواغلی، حیدر بن ابوالقاسم، ق 11 قمری
īvāqlī, heydar ebn-e ab-ol-qāsem(-17c)
نامه ها و فرمان های دیوانی و درباری است. در این نسخه از ترسل بهائی که منشی الب ارسلان در محرم 528ق ساخته است (858 در نسخه) یاد گشته و در آن آمده که در محرم 1009 ق از این ترسل شش منشور برگزیده و نخستین از آن ها منشوری است که «بجهت باز گذاشتن ولایت چند شاهزاده، ملک شاه نوشته اند». این نسخه هم باید مجمع الانشاء باشد و درست مانند نسخه شماره 84 .Pers D بادلیان (ش 2711 ج 3 فهرست) (فیلم 2943) و نسخه شماره 2067 دیوان هند و نسخه 8688 .Add موزه بریتانیا (ریو 388/1 و 1087/3 و ذیل 398 و ترکی 86) و دو نسخه ادبیات تهران ش 21 ب (ص 446-449 فهرست) و ش 44 ج (ص 463 فهرست) است و گردآورنده آن ها [پسر] ابوالقاسم ایواغلی حیدر است (ریو) و نام کتاب باید «طهماسب نامه» باشد (فهرست دیوان هند) یا مجمع الانشاء و نسخه جامعه مراسلات الألباب (ریو) نسخه دیگری از همین کتاب حیدر بن ابی القاسم که مجمع الانشاء هم خوانده می شود در کتابخانه ملی هست به شماره 1179 (فهرست 177/1) (نیز غزالی نامه همائی ص 235 چاپ دوم) و می رسد تا به نیمه فصل 5 جزو دوم و فصل های 6 و 7 این جزو و خاتمه را ندارد. گویا نسخه لیندسیانا در منچستر ش 834 (ص 109) به نام مراسلات پادشاهان از ابن ابی القاسم اصفهانی که در 1096 در همین شهر نوشته شده است همین مجمع الانشاء باشد (استوری 1282/1). چنین است فهرست نامه ها: 1. مکتوب شاه عباس صفوی به سعد الدين معلم خواندگار روم؛ 2. کتابت سعد الدين معلم خوندگار به شاه عباس در پاسخ نامه او؛ 3. کتابت اعتماد الدوله وزیر شاه عباس به ابراهیم پاشا وزیر اعظم روم؛ 4. مکتوب شاه عباس به سلطان محمد قیصر روم؛ 5. ایضا منشور شاه عباس به سلطان محمد قیصر روم و تهنیت جلوس مصحوب ذوالفقار خان در 1004ق؛ 6. نامه سلطان حسین میرزای بایقرا در جواب شاه اسماعیل در 1910ق؛ 7. نامه عبدالله خان اوزبک به سلطان مرادخان قیصر خوندگار روم؛ 8. فتحنامه شاهرخ بهادر پیش ملک کیومرث رستمداری درباره گشودن تبریز و آذربایجان در 824ق؛ 9. مکتوب وای منک خان پادشاه ختابه شاهرخ میرزا در 815؛ 10. مکتوب شاهرخ میرزا به ناصر کیا و سادات و اعیان کوه و گیلان در 149ق؛ 11. عریضه خواجه نظام الملك به سلطان جلال الدين ملک شاهسلجوقی؛ 12. جواب این عریضه از ملک شاه؛ 13. مکتوب خواجه رشید به مولانا صدرالدین ترکه درباره کتابی که مولانا به نام خواجه ساخته است؛ 14. مکتوب در جواب نظام الملك درباره تدریس مدرسه بغداد؛ 15. مکتوب میر صدرالدین محمد بن میرزا شرف جهان حسینی به آقا عنایت ندیم به دستور شاه؛ 16. مکتوب عبد المؤمن خان اوزبک پسر عبدالله خان به شاه عباس صفوی در 1003ق؛ 17. پاسخ شاه عباس به عبد المؤمن خان؛ 18. مکتوب عبد المؤمن خان به شاه عباس به ترکی؛ 19. پاسخ شاه عباس در جواب عبدالمومن خان در 1000ق؛ 20. نامه عبدالمؤمن خان اوزبک به شاه عباس؛ 21. پاسخ شاه عباس در جواب عبد المومن خان؛ 22. نامه عبدالمومن خان به شاه عباس؛ 23. پاسخ شاه عباس در جواب عبد المومن خان؛ 24. نامه عبدالمومن خان به شاه عباس؛ 25. مکتوب شاه عباس به سلطان مرادخان؛ 26. مکتوب شاه عباس به خان احمد گیلانی در رجب 1000ق؛ 27. مکتوب شاه عباس به خان احمد گیلانی روز شنبه 27 صفر 975 در آن از مردم خواری صوفیان یاد شده است؛ 28. مکتوب خان احمد در جواب شاه عباس؛ 29. مکتوب شاه طهماسب به سلطان سلیمان قیصر روم؛ 30. پروانچه شاه طهماسب در تخفیف وجوهات تبریز؛ 31. پروانچه شاه عباس در باب ایشیک آقاسی گری به مسوده نظام الدوله علی خان بیک اوحدی؛ 32. صورت نشان امیر دیوانی شخصی؛ 33.
صورت نشان استیفای میرزا شکر الله؛ 34. سواد نشان وزرات یکی از وزرای عالی مقدار؛ 35. منشور شاه اسماعیل به خواجه امیر بیک؛ 36. صورت عرضه داشت امیر بیک در جواب حکم اشرف؛ 37. منشور استیفای ممالک برای خواجه غیاث الدين شکرالله؛ 38. پروانچه ملاحسن مذهب به مسوده قاضی عبدالله در 923؛ 39. نامه عبید اوزبک در جواب شاه اسماعیل؛ 40. مکتوب شاه اسماعیل در جواب عبید از یک؛ 41. مکتوب شاه اسماعیل به سلطان مراخان قیصر روم به مسوده عبدی بیک؛ 42. مکتوب شاه عباس در تعزیت سلطان روم؛ 43. مکتوب شاه عباس به سلطان سلیم خان در تعزیت؛ 44. مکتوب محمد همایون پادشاه هند به شاه طهماسب زمانی که از هند به قزوین می رفته است در 951ق؛ 45. نامه همو بدو؛ 46. جواب این نامه؛ 47. منشور میرزا شاهرخ گورکان به ملک ناصرالدین حاکم مصر درباره حاجیان و بازرگانانی که دزدان آن ها را چپاول کرده بودند در 11 شعبان 843ق؛ 48. عریضه اسکندر پادشاه به شاه عباس؛ 49. مکتوب امیر تیمور گورکان به ملک ناصر الدين پادشاه مصر نوشته؛ 50. مکتوب سلطان حسین میرزا بایقرا به سلطان یعقوب بیک؛ 51. مکتوب امیر تیمور گورکان به سید علی کیا حاکم گیلان؛ 52. مکتوب کار کیا ناصر به امیر خلیل شیروانی؛ 53. مکتوب کار کیا ناصر به امیرزاده سلطان محمد؛ 54. مکتوب کار کیا رضی به ملک مظفر؛ 55. مکتوب امیر محمد رشتی نزد کار کیا ناصر در 848؛ 56. مکتوب کار کیا ناصر به ملک کیومرث؛ 57. منشور الب ارسلان سلجوقی در باز گذاشتن ولایات چند به شاهزاده ملک شاه؛ 58. مکتوب الب ارسلان جهت قاضی اسلام از انشای بھائی منشی الب ارسلان مورخ محرم 857 (؟)؛ 59. منشور الب ارسلان که ناحیه ای از طبقات خوارزم را به یکی از فرزندان خود بخشیده است؛ 60. منشور الب ارسلان برای وزرات نظام الملك برای ملک شاه؛ 61. فریادنامه اسیران روم به سلطان سنجر سلجوقی؛ 62. مثال شاه سلطان سنجر به ملک روم از انشاء معین اصم؛ 63. نشانی که سلطان سلیم شاه غازی پسر جلال الدين اکبر پادشاه هند به نام کامران بیک نوشته؛ 64. سواد مکتوب عزیزی در جواب یاری که به زیارت کعبه و روضه های رسول و ائمه رسیده؛ 65. مکتوب اسکندر پاشاه در جواب کتاب ارکان دولت شاه طهماسب صفوی؛ 66. مکتوب ملامیر باقری به یکی از وزراء؛ 67. سواد مکتوب سید محمد نوربخش در نصیحت مریدان و اهل معرفت؛ 68. سفارش نامچه سید محمد نوربخش درباره فرزند خود شاه قاسم هنگام سفر او به اصحاب عرفان؛ 69. مکتوب سید محمد نوربخش به میرزا شاهرخ؛ 70. سواد مکتوب مولانا عبدالخالق منشی در هجو نصرالله نام معاصر بابر چهارمین پادشاه گورکانی در رمضان 855؛ 71. مکتوب ملاحسین قصه خوان به محمد منصورا مسوده مولانا روح الله؛ 72. عریضه معین الدين منصور شیرازی بنورالدهر حاکم لار بمسوده مولانا روح الله شیرازی؛ 73. مولانا روح الله از جانب کسی به شیخ محمد نامی نوشته؛ 74. مولانا روح الله شیرازی بجمالا حسینا نوشته؛ 75. از همو از جانب کسی که به امیر عمادالدین شریف نوشته؛ 76. از همو از جانب خواجه محمد کلیددار پیش بعضی نوشته؛ 77. از همو که از جانب کسی به میرزا خان مستوفی نوشته؛ 78. از همو که از کسی به محمد زمان بیک نوشته؛ 79. در جواب طبقه علمای اعلام نویسند؛ 80. به طبقه اوسط نویسند؛ 81. در جواب ایشان نویسند؛ 82. در جواب طبقه ادنی؛ 83. در جواب طبقه اعلی از علماء؛ 84. مکتوب شاه عباس به سعدالدین معلم خواندگار روم به مسوده میر محمد باقر داماد دران از نهاية العقول فخرالدین رازی یاد شده است؛ 85. مکتوب علمای ماوراء النهر به علمای مشهد مقدس؛ 86. مکتوب ملامحمد مشکک به علمای ماوراء النهر؛ 87. مکتوب خان احمد گیلانی در جواب زیدیه؛ 88. مکتوب علی خان اوحدی به یکی از علما؛ 89. مکتوب خواجه علی بیک پسر جهانگیر گیلانی که به پسر عبدالرزاق نوشته به مسوده ملا عبدالواسع منشی؛ 90. مکتوب پسران ملاعبدالرزاق به ملاعبدالواسع منشی؛ 91. مکتوب خان احمد گیلانی به ملاعبدالله به مسوده ملاعبدالواسع منشی؛ 92. مکتوب خواجه نصیر به اثیر الدين ابهری نوشته. بخش دوم صورت فتح نامجات: 93. فتح نامه در دفع و تدبیر قرایوسف ترکمان آذربایجان؛ 94. فتح نامه یکی از سلاطین ماوراء النهر در فتح بخارا؛ 95. بشارت نامه فتح قلعه خجند مورخ اواخر صفر 857ق؛ 96. فتح نامه میرزا محمد سلطان نزد کار کیا سلطان فرمانروای لاهیجان مورخ 20 ذیحجه 853ق؛ 97. مکتوب میرزا بابر نزد کار کیا سلطان محمد در فتح جرجان مورخ 6 ربیع الأول 854ق؛ 98. فتح نامه امیر زاده جهان شاه بهادر پسر قرایوسف ترکمان نزد کار کیا سلطان محمد فرمانروای گیلان مورخ 7 شعبان 854 از ارزنجان؛ 99. فتح نامه میرزا محمد سلطان نزد امیر محمد رشتی درباره فتح هرات مورخ 20 ذیحجه 853ق؛ 100. فتح نامه هند؛ 101. مقدمه فتح نامه؛ 102. فتح نامه شاه طهماسب به ملک کیومرث حاکم رستمدار پس از به دست آوردن القاس میرزا که نزد سلطان سلیمان رفته و به اصفهان باز گشته پس از گشودن الكاي آذربایجان و بخی از دیار بکر و ارزنجان و ممالک روم و پس از صلح با خواندگار روم و پایتخت ساختن قزوین مورخ محرم 956؛ 103. فتح نامه شاه اسماعیل به قانصو الغوري پس از کشتن شیبک خان اوزبک؛ 104. منشور الب ارسلان در تفویض ولایت قهستان در وجه امیر عمید الملك؛ 105. عنایت نامه الب ارسلان بخواجه نظام الملك و افزودن مرسوم او؛ 106. جواب مکتوب وای خان پادشاه ختا که ابراهیم سلطان بن شا ملک میرزا در خوارزم نوشته؛ 107. منشور سلطان محمد به شاه فتح الله شیرازی؛ 108. مکتوب شاه اسماعیل ثانی به محمد حکیم میرزای هندی برادر جلال الدين اکبر شاه هندی؛ 109. مکتوب صدر الدين موسی الصفوي به سلطان محمد جلایر پسر سلطان اویس مورخ 11 ربیع الاول 781؛ 110.
مکتوب شاه عباس در جواب مکتوب سعدالدین معلم خواندگار؛ 111. مکتوب سلطان سلیمان به شاه طهماسب؛ 112. مکتوب خان احمد گیلانی به شاه عباس؛ 113. جواب این مکتوب از شاه عباس مورخ 100ق؛ 114. مکتوب شاه عباس به مفتی خواندگار روم؛ 115. مکتوب شاه طهماسب به سلطان سلیمان خواندگار روم مورخ صفر 1009ق؛ 116. عریضه القاس میرزا بسلطان سلیمان قیصر روم؛ 117. مکتوب امیر تیمور گورکان باره نخستین بایلدرم بایزید قیصر روم؛ 118. مکتوب امیر تیمور گورکان به پادشاه مصر؛ 119. مکتوب همایون پادشاه به بهادر خان فرمانروای گجرات؛ 120. جواب این مکتوب؛ 121. مکتوب میرزا جهان شاه به کار کیا سلطان محمد؛ 122. مکتوب میرزا بابر نزد کار کیا سلطان محمد مورخ 6 ربیع الاول 854؛ 123. نشان امارت قوشخانه جهت امیر شجاع الدين محمد بهادر برلاس؛ 124. مقالات شاه طهماسب با ایلچیان سلطان قیصر روم علی پاشا و حسن آقای قاپوچی باشی همین قیصر در پنج فصل: 1) یاغی شدن اولامه تکلو، 2) غازی خان، 3) القاس، 4) اسکندر پاشا، 5) سلطان بایزید، در آن از آن خوابی که در 959 و 961 دیده است یاد شده است و از کاغذ فرنگی؛ 125. مکتوب شاه اسماعیل به یکی از سلاطین؛ 126. مکتوب شیبک خان به شاه اسماعیل؛ 127. جواب مکتوب شاه عباس به عبدالمومن اوزبک؛ 128. مکتوب عبد المومن خان اوزبک به شاه عباس؛ 129. جواب این مکتوب؛ 130. مکتوب شاه عباس به عبدالله خان اوزبک؛ 131. منشور شاه اسماعیل ثانی به خان احمد گیلانی.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 606
آغاز: صورت منشوری که بندگان نواب کامیاب سپهر رکاب همایون اشرف اقدس اعلی بمولانا سعدالدین معلم خوند کار روم نوشته اند حضرت افادت و افاضت پناه فضائل و کمالات اکتناه
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1249ق؛ 17 سطر، اندازه: 34×20 سم [شورا: ف: 2-361]
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 2324-ف
نسخه اصل: همان نسخه بالا [فیلمها ف: 1- 249]
monsa'at
تفرشی، محمد علی، ق 11 قمری
tafrešī, mohammad ‘alī(-17c)
من منشآت میرزا محمد علی تقریشی ملازم وزیر آذربایجان.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 8852/18
آغاز: خوشا حال هر فردی از افراد بشر که صاحب خیر و دافع شر تواند بود به تخصیص مندنشینان صفه عدالت
خط: نستعلیق و شکسته، بی کا، تا: شعبان 1097ق؛ جلد: میشن مذهب، 3ص (72-74)، اندازه: 16/1×27/8 سم [ف: 29/1 -125]
monsa'at
تونی، محمد قاسم بن عبد القادر، ق 11 قمری
tūnī, mohammad qāsem ebn-e ‘abd-ol-qāder(-17c)
بخشی از نامه ها و مرسلاتی که مؤلف به معاصران خود در موضوعات متعدد نگاشته است.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 13633/2
آغاز: سبحان الله هر چه دیده قلم را زا مکحله دوات سرمه سلیمانی می کشم پریزادان معنی نقاب را چهره نمی گشایند؛ انجام: اگر بند بر زبان خامه گذارم دوری نه و بعقل انسب و بصواب اقرب خواهد بوداذا لم تستطع امراً فدعه xx و جاوزه إلى ما تستطعه
خط: شکسته نستعلیق چلیپا، بی کا، تا: قرن 11؛ مجدول مذهب؛ 19گ (27پ-45پ)، اندازه: 18×26/5 سم [ف: 37-159]
monsa'at
حسینی، محیی الدين بن عبدالحی، ق 11 قمری
hoseynī, mohī-od-dīn ebn-e 'abdolhayy(-17c)
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 9667/2
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ 23گ (148ر- 170ر) [مختصر ف: -822]
monsa'at
حسینی تفریشی، ابوالمفاخر بن فضل الله، ق 11 قمری
hoseynī tafrīšī, ab-ol-mafāxer ebn-e fazl-ol-lāh(-17c)
نسخه به دو قسمت تقسیم می شود: قسمت اول تاریخ کوتاه و نا تمامی است از سه سه سال نخست حکومت شاه صفی (1038 - 1041ق) که آن را به عنوان نمونه نوشته است؛ قسمت دوم که بیشترین صفحات کتاب را شامل می شود شامل 55 مکتوب است. مکتوبات آن را می توان به چهار دسته اخوانی، دیوانی عریضه به پادشاهو متفرقه تقسیم کرد که بیشترین آن مربوط به اخوانیات است که 44 نامه را به خود اختصاص داده است. نام این اشخاص در مجموعه دیده می شود: میرزا طالبخان، میرزا عبدالحسین منشی الممالك، شیخ بهاء الدين محمد، میر عبد الغني، میرزا حاتم بیگا، قوام الدين حسین بیگی، میرزا ابراهیم همدانی، شاه سلیم پادشاه هندوستان، جواب مکتوب اعتماد الدوله، میرزا شاهرخ بیگ، میرزا محمد حسین ابهری، صورت
وقفنامه املاک مؤلف، عیسی خان قورچی باشی، صفی قلیخان، و متفرقات دیگر.
چاپ: تهران، کتابخانه و مرکز اسناد مجلس شورای اسلامی، 1390 ش، با تصحیح و تعلیق دکتر محسن بهرام نژاد، 177 صفحه، +53 صفحه مقدمه.
قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 2585/2
آغاز: بنده قدیم محمد حسین الحسيني در تنگنای ویرانه خویش در بر روی آشنا و بیگانه بسته بود در این گوشه بی توشه تنهایی به یاد آوری سو الف از مان
نسخه اصل: کتابخانه ملی وین - اتریش؛ خط: نستعلیق، کا: محمد نصیر بن محمد جعفر نصیری طوسی، تا: ذیقعده 1087ق؛ مصحح؛ عکسی [ف: 7-175]
monsa'at
حسینی مدنی، ضامن بن شدقم، ق 11 قمری
hoseynī madanī, zāmen ebn-e šadqam(- 17c)
دیباچه ها، نامه ها و مطالبی است که والد یا جد مؤلف نگاشته اند با بعضی از جواب های آن بدین تفصیل: الف - دیباچه ای از والد مؤلف به شریف حسن بن ابی نما بن محمد بن برکات حسینی؛ ب- صورة کتاب اقطاع الرخصة؛ ج- جواب بعض الاخوان؛ د ترجمة السيد طاهر العلوي الحسيني القزويني؛ ه- ديباجة کتبت البعض الطالبين في المدينة؛ و- رسالة إلى شیخ حرم المدينة؛ ز-ديباجة کتاب في المدينة سنة 986؛ ح- ديباجة کتاب جوابا البعض المراسلين بالمدينة سنة 986؛ ط - بعض کتابات اخری.
قم: مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 601/7
نسخه اصل: کتابخانه سپهسالار-تهران؛ خط: نسخ، کاتب = مؤلف، تا: قرن 11؛ 16گ (431-446) [عکسی ف: 1952]
monša’āt = nāme-hā
طباطبائی زواره ای، جلال الدين محمد، ق 11 قمری
tabātabā'ī zavvāre’ī, jalāl-od-dīn mohammad(- 17c)
[مشترک پاکستان 141/5-142 «رقعات جلال؛ منشآت جلال»، همانجا 739 «منشآت»؛ استوری 565/1 ؛ صفا (3) 1491/5، 1761؛ اعلام 454/1جلال اردستانی]
در بر گیرنده: 1. در تعریف جشن نوروزی و تخت همایون، به نثر آمیخته به نظم، آغاز: «زهی جشن نوروزی پادشاه ** کزو روی نو یافت خورشید ماه»، 2. منشئه ای در ستایش از شاهجهان پادشاه، آغاز: «حمدی که میزان قیاس همچو سنگ مقدارش بر نسنجد»، 3. نامه به ابوطالب کلیم کاشانی (د 61 یا 1062 ق) به نثر آمیخته به نظم، آغاز: «شاه صورت و معنی ملك الكلام شاه طالبا را هوای هوا خواهانه قلندر پسند»، 4 نامه به ضیاء پسر ملاحالی تقدیری، به نثر آمیخته به نظم، آغاز: «شیرینی جان مزه زندگانی عیش نوش گوار»؛ خط: نستعلیق خوش، بی کا، تا: قرن 11؛ اهدایی: دکتر علینقی منزوی؛ 4گ (47ر -50پ)[ف: 2-244]
چند نگاشته از جلالا اردستانی بدین ترتیب: 1. در شکوه روزگار، آغاز: «آغاز: آنم که برم زبان عالم سودیست ** بود دو جهان در نظرم نابودیست / ماییم کز آتشکده فطرت ما ** خورشید شراره و گردون دودیست. عمرهاست که در عرصه گیتی به نیروی دردمندی رایت سربلندی می افرازم ...»، 2. درباب گدایان مبرم، آغاز: «آزرده دلیم از دلا آزاری چند ** دلبسته نقش زردرم واری چند / چون کیسه زر به بند دیناری چند ** ماننده سربسته و سیاری چند. خدا از این گروه ...»، 3. رقعه از جلالاء به دوستی نوشته: «روزگاریست چشم انتظار این امیدوار در راه عنایت»، 4. رقعه ای از جلالاء اردستانی که به افضل خان نوشته؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11، 4ص (213-216)[ف: 10-1151]
بندی از منشات میرزا جلالا؛ خط: نستعلیق چلیپا، بی کا، تا: قرن 11و 12ق، مجدول، بیاضی رحلی [نشریه: 7-135]
monsa'at
طغرای مشهدی، - 1100 قمری
toqrā-ye mashadī(- 1689)
شامل: رقعه به میرزا بزمی، رقعه ای به کاظم، جواب رقعه ایلچی شاه صفی، معذرت نامه به میرزا حمزه و عبرت نامه به رحیمی؛ خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: قرن 11؛ جلد: پارچه ایسرخ، 5ص (387-391)، 21 سطر، اندازه: 34×21سم [ف: 38-298]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ قطع: ربعی [ف: 2-49]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1039ق؛ 25ص (251-275)، اندازه: 11/5×17/5سم [ف: 32-205]
آغاز: ثنای بهار پیرائی که انگشت سبزه ره به دانه های شبنم غلطان؛ انجام: دارم ز خدا امید کاین شوخ مقال - در بزم سخن ساز ملامت نشود
نظم و نثر فارسی در نصایح عرفانی است و شامل چند رساله است
که اول آنها «فردوسیه» است؛ خط: نستعلیق، کا: رفیع الدين محمد متخلص به رافع، تا: 1078 و 1079ق، جلد: تیماج، 13 (25ر -37پ)، اندازه: 29/5×15سم[مؤيد: 3-343]
سه انشاء از ملاطغرا با عناوین: تجلیات، کنز المعاني، مجمع الغرائب است؛ خط: نستعلیق، کا: رفیع الدين محمد متخلص به رافع، تا: 1078 و 1079ق، جا: اصفهان؛ از برگ 84 تا 101 پ تذکره شعرای مختلف است که از مجموعه میر سید حمید ایلچی پادشاه یمن که به اصفهان آمده بود نقل شده است؛ جلد: تیماج، گ (78ر-83پ)، اندازه: 15×29/5سم[مؤيد: 3-343]
بی کا، تا: 1080ق، جا: اصفهان؛ جلد: میشن، 10گ (71پ-80ر)، 18سطر، اندازه: 24×16سم [ف: 5-397]
آغاز: قلندر شدن در ملک پنجاب و تعریف مسجد و باغ نمودن ...
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1097ق، جا: بندر مبارکه؛ 26گ، اندازه: 22×12سم [ف: 3-88]
آغاز: بسمله. ثنای بهار پیرایی که انگشت سبزه را بدانه های شبنم غلطان ...
خط: شکسته نستعلیق چلیپا، کا: جنونی، تا: 15 ربیع الثاني 1100ق؛ 25گ (57ر-81پ)، اندازه: 22/8×12/3سم [ف: 8-338]
آغاز: رقعه دیگر، خضر سرچشمه معاش عقده گشای بی سعی و تلاش موجه فیضان عزت و کمال نشاء صدور شرف العلم بالمال؛ انجام: از نقش تماشا خالی نخواهد بود زیاده زیاده است و الدعاء.
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ مصحح، محشی؛ 29گ (95-123)، 12 سطر، اندازه: 12×6سم [ف: 38-326]
اصل نسخه: گنج بخش، ش 2086 (گنج 1304/2)؛ خط: نستعلیق تحریری، بی کا، تا: قرن 12؛ 41ص (9-49) [عکسی ف: 2-268]
آغاز: رخنه دارد از دست نشینی آلات کلماتش ... از تازگی هوای سخن مجموعها ... در ریشه دواتی و از آیاتی انجام: که از مردم نادان شنود بحث بیجان شود از غالیشاناز گل فریاد صد فصل از آن قالب بیجان شود ... العاقبة بالخیر، والسلام علی سید الأنام.
شامل نامه هایی است به میر محمد مقیم، قاضی نظاما، میر حسین، روشن قلم، شمسای خوشنویس، مسیح الزمان، قاضی زاده، طالب کلیم، میرزا ابوالفتح و دیگران. رقعه التماس نامه یا بخشی از آن در حاشیه برگ پایانی این نسخه، و گویا بخشی از «شرف نامه» وی در پایان، آمده است؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ مصحح؛ جلد: تیماج، 12گ (74-85)، 19سطر (10×17/5)، اندازه: 25×16سم [ف: 38-788]
فردوسیه، تاج المدايح مجمع الغرايب، مرتفعات، کنز المعاني، مشابهات، تعداد النوادر، تحقیقات، آشوب نامه، مرآت الفتوح، تذكرة الاتقياء، وجدیه، ثمره طبیعی، مشارق الانوار؛ بی کا، تا: قرن 12؛ کاغذ: ترمه، جلد: میشن یشمی [ف: 5-488]
بی کا، تا: 1110ق؛ مجدول مرصع محرر؛ جلد: گالینگور، 9گ (حاشیه 1134 - 142ر)، اندازه: 30/5×21سم [ف: 38-318]
فردوسیه، تاج المدايح مجمع الغرايب، مرتفعات، کنز المعاني، مشابهات، تعداد النوادر، تحقیقات، آشوب نامه، مرآت الفتوح، تذكرة الاتقياء، وجدیه، ثمره طبیعی، مشارق الانوار؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1123-1124ق؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ جلد: تیماج، 94گ، 15 سطر (14×7)، اندازه: 15×14سم [ف: 16-62]
آغاز: طغرا تا کی تیغ زبان تیز کنی ** در وصف شهان سخن جلو ریز کنی؛ انجام: هر دو به مقابله آن پرداخته از بس غلط بر آمد نتوانستن صحت داد معلوم شد که در تصنیف کاتب را زیاده از نصف دخل است.
مشتمل برنامه های وی به ایلچی شاه صفی، ملامحمد مقیم، محمد شفیع، میرزا جوهری، میرزا حمزه، شاهزاده شجاع، قاضی نظاما، میر حسین، روشن قلم، شمشای خوش نویس، مسیح الزمان قاضی زاده، خواجه لاله، میرزا صانعی، تیمورخان، طالب کلیم، شاه صاحب، میرزا بزمی، میرزا ابوالفتح. اشعاری مختلف در منقبت امیر مؤمنان علی (ع) فردوسیه ملا طفرا، طوطیه، تاج المدايح، الهاميه، مرآت الفتوح، آهنگ بلبل، کنز المعاني، تجلیات، مرقعات تعداد النوادر، مجمع البحرين (مجمع الغرائب)، تحقیقات، بهاریات؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: 7 ذیحجه 1189ق، مصحح، محشی؛ مهر: کتابخانه مجدالدین (مستطیل)؛ جلد: تیماج مذهب، 74گ، 17 سطر، اندازه: 23×14/5سم [ف: 28-176]
نسخه اصل: بادلیان 69 .Add اوزلی (ش 1241). بهاریه یا مشابهات ربیعی و مجمع الغرايب و دیباچه معیار الادراك یا جوش بلبل و عبرت نامه یا عنبرنامه و هجویات یا رقعات؛ بی کا، تا با تاریخ 1200ق [فیلمها ف: 1-584]
خط: نستعلیق هندی، بی کا، تا: قرن 13؛ کاغذ: هندی، جلد: تیماج، 15 سطر (19×9)، اندازه: 15×27سم [ف: 15-4094]
آغاز: ثنای بهار پیرائی که انگشت سبزه را به دانه های شبنم غلطان سبحه گردان تهلیل خویش نمود و حمد نیسان آرائی که پنجه بنفشه را از نم وضوی باران به بستن پیمان؛ انجام: خیال تند و فکر تیز باید ** سمند طبع را مهمیز باید / سخنور با سخن دارد سر و
کار ** زمین فکر چه گلخن چه گلزار
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا، جلد: تیماج مذهب، 41گ (17پ-57پ)، 17سطر [ف: 36-423]
آغاز: آغاز رساله فردوسیه طغرا عبارت است از این بوستان معنی پروری که چون در موسم اردی بهشت؛ انجام: وجود ایشان از رهگذر و رواجل محصون و مأمون باد
مجموعه ای از منشآتی است که به نثر و نظم در مناسبت های مختلف انشا شده و پاره ای از اینها چون نام خاصی داشته به عنوان رساله های جداگانه در فهرست ها معرفی شده است. منشآتی که عناوین خاصی دارد و در این مجموعه آمده چنین است: فردوسیه، بکر المعاني، الهاميه، مرآة الفتوح، کثیر المعاني، نوادر النوادر، تحقیقات، تذكرة الاتقيا، خمسه ناقصه، کاشف الغيوب، اشارات خطاب، عبرت نامه؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ مجدول؛ جلد: مقوایی، 118گ، 13 سطر، اندازه: 26×17سم [ف: 8-88]
خط: نستعلیق خوش، بی کا، تا: نزدیک عصر مؤلف؛ مجدول، دارای سر لوح رنگین؛ جلد: تیماج، 287گ، 15 سطر، اندازه: 15×9سم [ف: 20-310]
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ کاغذ: هندی، جلد: مقوا، ابعاد متن: 10/5×20، اندازه: 31×20سم [ف: 17-30]
monsa'at
علوی، میر محمد باقر، ق 11 قمری
alavī, mīr mohammad bāqer(- 17c)
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 14215/46
بی کا، تا: قرن 12؛ مجدول مرصع محرر: 1گ (حاشیه اول برگهای 143ر -149ر)، اندازه: 21×30/5سم [ف: 38-318]
monša’āt
قزوینی، محمد نصیر بن حاجی خلف، ق 11 قمری
qazvīnī, mohammad nasīr ebn-e hājī xalaf(- 17c)
نامه هایی است دوستانه از محمد نصیر بن حاجی خلف قزوینی، شامل: نامه ای در مرگ میرزا نظام الدين احمد شیرازی، نامه با شرف، نامه به میرزا محمد حسن و در طلب باز، نامه به میرزا محمد هاد، نامه آقا حسین خوانساری به آخوند ملا خلیل قزوینی، اجازه آقا حسین خوانساری به عربی، وصیت نامه و آزادنامه و نامه سید قطب شیرازی به داعی محمد نصیر به شعر فارسی.
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 4387/7
خط: نستعلیق، کان محمد نصیر، بی تا؛ کاغذ: سپاهانی، 49گ ( 187-139)، سطور چلیپا (23×10)، اندازه:12×25سم [ف:13-3350]
monsa'at
میر قاری لاهیجی، ق 11 قمری
mīr qārī lāhījī (- 170)
به نظم و نثر.
تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 975/65
آغاز: رسید از عوالی دیار معالی ** مثالی به توقیع عالی موشح
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ کاغذ: ترمه، جلد: میشن، 3گ (20پ -22ر)، 22 سطر، اندازه: 24/4×13سم [ف: 7-100]
monsa'at
نظامی، عبدالواسع بن مطهر، ق 11 قمری
nezāmī, “abd-ol-vāse“ ebn-e motahhar(- 17c)
دارای: 1. نشان از همان سلطان حسین میرزا بایقرا به شیخ سید حسین، درباره تفویض نسق مهمات شرعی خراسان (مشترک 905/5 «نشان» بایقرا)؛ 2. نشان از همو به قاضی شمس الدين امامی به شرکت قاضی میرک درباره فضای شهر هرات؛ 3. نشان از همو به قاضی نظام الدين محمد مشهور به قاضی میرک، نیز درباره فضای هرات؛ 4. نشان از همو به مولانا حسین واعظ و منجم، درباره فضای سبزوار، 5. نشان درباره مهم احتساب هرات و موقوفات به مولانا نورالدین؛ 6. نشان احتساب هرات به نجم الدين محمود و جلال الدين محمد قاینی بر سبیل مشارکت نظام الدين احمد خوافی؛ 7. نشان تدریس مدرسه سلطانی به امیر سیدابراهیم مشهدی؛ 8 نشان تدریس به شمس الدين بحرآبادی از نواحی اسفراین در مدرسه نعمت نعمت آباد؛ 9. نشان تدریس در «قدمگاه» حضرت علی به رشيدالدولة و الدين حیدر محمد؛ 10. نشان تدریس حدیث و مهر کردن فتاوی در مشهد خراسان به امیر سید افضل؛ 11. به خواجه عبدالله انصاری مهنه ای برای سرپرستی مزار خواجه عبدالله هروی؛ 12. نشان از همان سلطان حسین میرزا برای «رخصت راه حجاز» اجازه نواختن و سرودن به کجوک» میرزا؛ 13. دیباچه کتابی از پزشکان آن روزه، درباره حفظ صحت؛ 14. دیباچه کتاب علم تشریح از مولانا عبدالرزاق و منشآت دیگری که گویا از هموست.
تهران؛ دائرة المعارف؛ شماره نسخه: 1070/21
خط: نستعلیق خوش، بی کا، تا: قرن 11؛ اهدایی: دکتر علینقی منزوی؛ 8گ (57ر-64ر) [ف: 2-244]
monsa'at
نظامی هروی، کمال الدين عبدالواسع، ق 11 قمری
nezāmī heravī, kamāl-od-dīn ‘abd-ol-vāse'(- 17c)
منشآت و نامه های چندی است مناسب اشخاص و مقام های گوناگون، که نظامی برای آموزش دو فرزند یکی از وزرای وقت (رشید الدين و کمال الدين) انشا نموده و هنگام سفر نگاشته است.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 7936/4
آغاز: سپاس بیقیاس متکلمی را که منشی مناشی دیوان دانش و کاتب مناشیر اسرار آفرینش قلم تقدیر و رقم تصویر اوست؛ انجام: و امیدواری در کسب کمالات دارین و ادراک سعادت منزلین ندانست و من التأييد انه حمید مجید.
کا: غیاث الدين محمود، تا: 1015ق؛ جلد: تیماج، 5گ (141ر-145ر)، اندازه: 20×31/5سم [ف: 20-268]
monša’āt
قاضی زاده کرهرودی، محمد قاسم
qāzī zāde karahrūdī, mohammad qāsem
نثر آمیخته به نظم.
تهران؛ دائرة المعارف؛ شماره نسخه: 1070/24
آغاز: از منشآت و دستورالعمل ارباب سخن قاضی محمد قاسم الشهير به قاضی زاده کرهرودی. صانعی که صحن سرابستان افلاک را به گلهای شب گشای کواکب بیاراست
خط: نستعلیق خوش، بی کا، تا: قرن 11؛ هنری؛ اهدایی: دکتر علینقی منزوی؛ 11گ (82پ -83پ)[ف: 2-245]
monsa'at
لاهیجانی، محمد باقر بن عبدالملك
lāhījānī, mohammad bāqer ben 'abd-ol-malek
منشآت نظم و نثر اوست.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 8841/53
آغاز: فواید چند از انشات حاجی محمد باقر لاهجانی، سلامت اسالیب نظم وجودت تراکیب نثر دیباچه نویسان سفینه فصاحت منوط به افتتاح نام خجسته فرجام متکلم بی آلتی است ... اما بعد این کلمات چند است معرا از شایبه انتحال مقالات موزونان و مبرا از ننگ انتهاب نتایج خیالات منشیان فراهم آورده کد یمین طبیعت و حاصل عرق جنین فکرت راقم حروف؛ انجام: در جواب رقعه شیخ الاسالم قزوین که در تعریف سرمای زمستان به عالی حضرت وزیر لاهجان نوشته بود نوشته ... بر ذات تو ای مرجع ارباب امید ** یا رب بادا مبارک این عید جدید / هر روز تو ماه هر ماه تو سال ** هر شام تو صبح باد و هر صبح تو عید
کا: جمال الدين محمد حسنی، تا: پنج شنبه 16 رمضان 1107ق، جا: قندهار (چهار دیواری)؛ جلد: میشن، ص (307-311)، اندازه: 34/9×22/3سم [ف: 29/1-95]
monsa'at
وحید قزوینی، محمد طاهر بن حسین، 1015 - 1112 ؟ قمری
vahīd-e qazvīnī, mohammad tāher ebn-e hoseyn (1607 - 1701)
خط: نستعلیق خوش، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ قطع: ربعی [نشریه: 7-302]
خط: نستعلیق خوب، بی کا، تا: قرن 11؛ کاغذ: اصفهانی، 5ص (241-237)، اندازه: 25×15/5سم [ف: 23-213]
آغاز: انامل تقدیم محمدت قدیمی مفتاح گنجینه مقال تواند بود که مانند انفاس جدیده؛ انجام: اعلام آن را لازم دانند اشاره خواهند نمود.
مؤلف که منشی دربار شاه سلیمان صفوی و شاه عباس صفوی بوده، مکاتبات و مراسلات خود را به امرا و حکام وقت و فرمان های صادره از دربار را که خود او انشاء نموده، جمع آوری نموده است، همچنین دیباچه هایی را که بر بعضی از کتاب های خود و معاصرینش نوشته و نامه های شخصی را که نگاشته در این مجموعه درج نموده است، فهرست مکاتبات و فرامین موجود: - نامه به جای عنوان خالی مانده است، سواد مکتوبی که سلطان دارشکوه در حینی که اراده ایمان داشته مسوده شد، که در جواب نامه او نوشته شود، جواب مکتوب سلطان مراد، - مکتوبی که بوالی بیجاربور نوشته شد، - مکتوبی که بوالی دکن نوشته شد، - جواب مکتوب سلطان مراد، - نامه ای که مصحوب شاهقلی بیک در باب طلب قندهار به پادشاه هندوستان نوشته شده، - نامه ای که از فتح قندهار به پادشاه مزبور نوشته شده، - نامه ای که به عبدالعزیز نوشته شده، - نامه ای که از جانب اعلیحضرت شاهنشاهی به عبدالعزیز خان نوشته شده است، - صلح نامه مسوده شده مصحوب مهدیخان سلطان عرب نزد عبد العزيز خان والی ترکستان فرستاده شود، - نامه دار قرار قندهار در زمان اعلیحضرت نوشته شده، - نامه ای که به عبدالعزیز خان والی بر
شش قصبه والد او نوشته است، - مکتوب اعلیحضرت به عبدالعزیز خان، - رقعه به عبد العزيز خان، - نامه ای که به سلطان مراد نوشته شده است، - نامه ای که به ابوالفارس خان والی اوز کنج نوشته است، - نامه به عبدالعزیز خان، - ایضا نامه به عبدالعزیز خان، - نامه ای که در جواب نامه پادشاه دکن نوشته شده، - نامه ای که مصحوب میرزا مقیم کتابدار پادشاه و الاجاه فرستاده شد، - نامه ابوالغازی خان، - جواب نامه حاکم ملتان که به ذوالفقار خان نوشته است، - سواد فتح نامه که بعد از استیصال جماعت دار الشكوه ولیعهد والی ولایت هندوستان به ممالک محروسه نوشته است، - سواد فتح نامه دار القرار که در زمان نوشته شد، - رقمی که در حین محاصره قندهار به دولت خان نوشتاه شده، - رقمی که در باب تقی سلطان به حاکم و آن که از جمله حکام ولایت روم است نوشته شده، - رقمی که به میرزا مقیم گلابدار نوشته شده است، - رقم اعتمادالدوله که در باب سیورغال ده نیم معادن نوشته شده است، - رقمی که در باب طلب مولا محمد محسن کاشی نوشته شده است، رقمی که به جهت خلعت اعتماد الدوله نوشته شده است، - رقمی که به جهت خلعت میرزا شفیع منجم نوشته شده است، - دیباچه رسم سیور غال شخصی نوشته است، - رقمی که به جهت اجرای آب و سیور غال اعتماد الدوله نوشته شده، - دیباچه رقمی به شخصی (2 نامه با این عنوان)، - دیباچه رقم و القاب محمد بیک اعتماد الدوله، - دیباچه رقم و القاب محمد بیک اعتماد الدوله، - دیباچه رقم میر آبی اصفهان، - دیباچه رقم شخصی، - دیباچه رقم شخصی، - یک نامه به ترکی - آزاد نامه (چند نامه با این عنوان)، - در بیان معنی شعر خواجه حافظ: پیر ما گفت خطا بر قلم صنع نرفت ** آفرین بر نظر پاک خطا پوشش باد، - در بیان معنی شعر حافظ: ماجر اکم کن و باز آکه مرا مردم چشم ** خرقه از سر بدر آورده و بشکرانه بسوخت، - عریضه ای که به شاه نجف نوشته شده ، به جهت ترکیب خط نستعلیق نوشته شد، - دو کلمه که در خاتون دیوان خود انتخاب نموده و تصحیح آن نوشته شد، - در باب تصحیح شرح فارسی بر خلاصه الحساب نوشته بوده است، - معنی که به جهت شعر خواجه حسین خان نوشته بوده است، - وقف نامچه به جهت قرآن مجید، - در بیان معنی شعر مولوی، - بیان معنی اشعار سیف اسفرنگ، - معنی شعر مولا عرفی، - به مرحوم علیخان، - جواب و سؤال دانشمندان، - به رستم محمد خان حاکم حازر و ساوه نوشته است، - دیباچه که به جهت امامت که میر روح الامين فرموده اند نوشته است، این دیباچه بر «رساله امامت» میر روح الامين حسینی نگاشته شده است، در همین دیباچه تصریح شد که این کتاب به شاه سلیمان صفوی تقدیم شده و به زبان فارسی می باشد و در آن احادیثی در امامت که مورد قبول عامه نیز می باشد جمع آوری شده است. در این جنگ از این کتاب فقط همین دیباچه آمده است، - دیباچه رساله ادعیه، - در نکوهش آزار حکماء، - شرح رقم تیول میرزا هدایت طبیب نوشته است، - جواب کتابت کلهر والی اور گنج، - مسوده نامه ای که از عبدالرحیم خان به تو کل خان والی نوشته شده است، - جواب نامه توکل خان از جانب ولی نعمت عالمیان، - جواب کتابت تو کل خان از جانب خود نوشته است، - جواب کتابت تو کل خان از جانب قبل سلطان اکبر پادشاه، - به یکی از سلاطین عظیم الشأن نوشته شده است، - دیباچه رقم تی تی فال (نام شخصی که برای جائی حاکم تعیین نموده اند)، - دیباچه رقم رقم وزارت اصفهان است، - دیباچه رقم وزارت اصفهان است، - دیباچه رقم وزارت اصفهان است، - دیباچه رقم شخصی، - رقمیدر باب وزارت میرزا مهدی اعتمادالدوله نوشته شده است، - دیباچه رقم تفنگچی باشی بوداق سلطان، - دیباچه رقم بیگربیگی صفی قلی خان ولد رستم خان، - دیباچه رقم صدرات میرزا محمد مهدی، - دیباچه رقم صدرات میرزا ابوصالح صدر ممالک، - رقم وزارت دیوان اعلی شیخعلی زنگنه، - شرح حاشیه به خط مبارک نواب اشرف، - رقم میرزا محمد حسین طبیب حرم علیه الرحمة، - رقم نجف قلی بیک توشمال باشی، - رقم تو شمال باشی گری مصطفی بیگ، - رقم توپچی گری نجف قلی بیگ، دیباچه رقم دویان بیگی گری بیلگر بیگی ایوان رستم بیگ، - رقم قضای درالسلطنه اصفهان به اسم سید ماجد، - رقم قورچی باشی گری صفی قلی خان، - دیباچه رقم وزارت خراسان میرزا سعد الدين، - رقم تولیت منصور بیک ناظر بیتوتات، - به میرزا محمد امین برادر خود نوشته است، - مهدیقلی بیگ نواده قرجقای خان نوشته است، - رقمی که میرزا صالح ولد مرحوم میرزا نواب نوشته است، - در منقبت ائمه (علیهم السلام)، - نامه ای به یکی از بزرگان، - القابي که به جهت پادشاهان صفویه حسب الامر الاعلى نوشته شده در توحید خانه ذاكرین در اثنای ذکر هر روز ذکر مینمود، - کتابت به شاه زاده مذکور بود، - بوزیر اعظم خواند کار، - سواد نامه همایون که به شاه زاده سلطان اکبر نوشته، - ایضا به شازاده مشار اليه، - مکتوب که به وزیر اعظم خواندگار جم اقتدار روم نوشته شد، - سواد نامه همایون به خواندگار، - مکتوب به سلطان اکبر نوشته است ، - مکتوب به والی ترکستان بوده است؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ جلد: تیماج، 144گ، 16 سطر (16×7)، اندازه: 22×13سم [ف: 2-252]
آغاز: مکتوبی که در زمان شاه غفران پناه ... گیتی سنان صاحبقرانی انارالله برهانه به والی بیجابور نوشته اند: سلاطین بلند اقبال و خسروان میمون فال را در ارض مقدسه نوع انسان حال کواکب درخشان؛ انجام: معلم مکتب اسرار سبحانی عالم خبایای او امر ربانی بالغ مدارج ... اسرار الهي دن واقف و آگاه خضر ترویج شریعت غرایز له همه جا همراه بنده لرینه لطف حضرت اله سلطان علی شاه
بخش نخست: در سه بخش فارس و عربی و ترکی از دوران صفوی از شاه عباس دوم و شاه سلیمان، آغاز و انجام (فهرست
فیلمها 20/1)
افتاده و عنوانها بدین گونه است: 1. نامه محمد شاه به والی بیجارپور، 2. نامه شاه عباس دوم به والی دکن، 3. پاسخ نامه سلطان مرادبخش در زمان شاه عباس دوم، 4. نامه شاه عباس دوم به والی هندوستان اورنگ زیب، 5. پاسخ نامه عبدالعزیز خان والی ترکستان در زمان شاه عباس ثانی، 6. صلح نامه که در زمان شاه عباس مسوده نموده همراه مهدیخان سلطان عرب نزد عبدالعزیز خان والی ترکستان فرستاده، 7. فتح نامه قندهار، 18 نامه شاه عباس دوم به عبدالعزیز خان والی ترکستان، 9. نامه شاه عباس دوم به پادشاه اروس، 10. نامه شاه عباس دوم به عبدالعزیز خان والی ترکستان در پرسش قضیه ندر محمد خان پدر او، 11. نامه شاه عباس دوم هنگامی که بر سر قندهار رفته بود همراه شاهقلی بیک در باب طلب آنجا والی هندوستان، 12. نامه شاه عباس دوم پس از فتح قلعه قندهار به پادشاه و فرمانروای هندوستان، 13. نامه شاه عباس دوم در پاسخ نامه عبدالعزیز والی ترکستان، 14. فتح نامه شاه عباس دوم پس از استیصال جماعت دارا شکوه و ولی عهد والی هندوستان به ممالک محروسه، 15. رقم شاه عباس دوم به تقی سلطان کرد از حکام روم، 16. رقم شاه عباس دوم برای امتیاز الويه سپاه، 17. رقم شاه عباس دوم به میرزا مقیم کتابدار که به ایلچی گری نزد والی ولایت دکن رفته بود، 18. رقم شاه عباس دوم به سیور غال محمد بیک اعتمادالدوله در باب ده نیم معادن، 19. رقم شاه عباس دوم در طلب مولانا محمد کاشی، 20. رقم شاه عباس دوم برای خلعت محمدبیک اعتماد الدوله، 21. رقم شاه عباس ثانی برای خلعت میرزا شفیع منجم، 22. دیباچه رقم سیورغال برای کسی در زمان شاه عباس دوم، 23. دیباچه رقم کسی در زمان شاه عباس ثانی، 24. دیباچه رقم شاه عباس دوم برای القاب محمد بیک اعتمادالدوله، 25. نامه شاه عباس دوم به عبدالعزیز خان والی ترکستان، 26. نامه شاه عباس دوم به عبدالعزیز خان والی ترکستان، 27. نامه شاه عباس دوم به سلطان مراد بخش گورکانی، 28. دیباچه رقم شاه عباس ثانی (با افتادگی)، 29. نامه شاه عباس دوم در پاسخ نامه عبدالعزیز خان والی ترکستان، 30. نامه شاه عباس دوم به ابوالغازی خان والی اور گنج، 31. نامه شاه عباس دوم همراه بوداق سلطان تفنگچی آقاسی به پادشاه اورنگ زیب، 32. نامه شاه عباس دوم به عبدالعزیز خان والی ترکستان، 33. نامه شاه عباس دوم به عبدالعزیز خان والی ترکستان، 34. نامه شاه عباس دوم به ابوالغازی خان، 35. نامه شاه عباس دوم همراه میرزا مقیم کتابدار به پادشاه دکن، 36. نامه شاه عباس دوم به پادشاه دکن، 37. دیباچه وزرات رقم کسی در زمان شاه عباس دوم، 38. دیباچه رقم طبابت زمان شاه عباس دوم برای کسی، 39. دیباچه رقم کسی در زمان شاه عباس نوشته، 40. دیباچه رقم میرابی، 41. دیباچه رقم شاه عباس دوم، 42. دیباچه رقم شاه عباس دوم برای کسی، 43. رقم زمان شاه عباس دوم برای اجرای قنات آباد که شهر نوی بسازند و آب آن قنات را به سیورغال محمد بیک اعتمادالدوله داده بودند، 44. رقم زمان شاه عباس دوم به میرزا مهدی اعتمادالدوله، 45. رقم زمان شاه عباس دوم به نام میر جمله، 46. رقم زمان شاه عباس دوم هنگامی که بوداق سلطان چوله به ایلچی گری روانه بلاد هندوستان شد، 47. دیباچه رقم وزارت کسی در زمان شاه عباس دوم، 48. دیباچه رقم سوم زمان شاه عباس دوم برای خود او، 49. دیباچه رقم تنفگچی آقاسی گری بوداق سلطان چوله در زمان شاه عباس دوم، 50. دیباچه رقم دیوان بیگی گری صفی قلی بیک پسر رستم خان در زمان شاه عباس دوم، 51. پاسخ نامه حاکم (لارستان؟) به ذوالفقار خان در زمان شاه عباس دوم، 52. نامه یکی از حکام سر حد در زمان شاه عباس دوم، 53. نامه زمان شاه عباس دوم که قرار مرتضی قلیخان قاجار قورچی باشی و بیگلر بیگی آذربایجان را با وزیر اعظم بگذارد، 54. نامه زمان شاه عباس دوم از میرزا محمد تقی اعتمادالدوله به صفدرخان، 55. نامه زمان شاه عباس دوم از میرزا محمد تقی اعتمادالدوله در پاسخ نامه صفدرخان، 56. دیباچه رقم میرزا محمدمهدی پسر میرزا حبیب الله شاه عباس دوم، 57. دیباچه رقم زمان شاه عباس دوم برای عزیزی، 58. دیباچ رقم دیگر، 59. تعلیقچه شاه عباس دوم برای نوشتن فرمان به نام میرزا محمد مقیم کتابدار، 60. دیباچه رقم برای سرداری علی بیک غلام خاصه سراجه، 61. نامه به ابوالغازی خان والی اور گنج، 62. دیباچه رقم برای دوستی، 63. دیباچه رقم استیفای ممالک برای دوستی، 64. دیباچه رقم نظارت بقاع برای دوستی، 65. دیباچه رقم برای قوللر آقا سیگری، 66. دیباچه رقم ایشیک آقاسی باشیگری ایوان اعلی برای اغورخان، 67. دیباچه رقم برای رباعی و خرازی اصفهانی، 68. دیباچه رقم وزارت، 69. دیباچه رقم وزارت، 70. دیباچه رقم حکومت بحرین در زمان سلطان پسر فراق خان، 71. دیباچه رقم برای کسی، 72. دیباچه رقم برای کسی، 73. دیباچه رقم بیگلر بیگی گری، 74. دیباچه رقمی برای ولد سلطان بداغی در پاسخ او، 75. دیباچه رقم استیفاء، 76. دیباچه رقم میرآخوری، 77. دیباچه رقم شفقت، 78 و 79. دو دیباچه رقم برای عزیزی، 80 دیباچه رقم جمشید خان در باب کسی، 81 دیباچه رقم برای عزیزی، 82 سه دیباچه رقم عزیزی، 83 دیباچه رقم بیگلر بیگی گری، 84. رقم درباره درویشان، 85 دیباچه رقم بیگلر بیگی گری قندهار، 86 رقم نظارت نفقه، 87 دیباچه رقم قضای مشهد، 88. رقم عوض سیورغال میرزا سید علیا و ولد خلیفه سلطان، 89 دیباچه رقم قوللر آقاسی گری، 90. نامه به میرزا محمد امین برادر خود، 91. نامه به عزیزی، 92. نامه به بیگلر بیگی آذربایجان، 93. رقعه دیگر، 94. گزارش شعر: گه آدینه ببازار رسیدم وقتک چاشت ** دیدم که خر خواجه حسن شاخ نداشت / دادم تبری به پینه دوزی که بدوز ** حلاجی کرد از او کلاهی برداشت، تا اینجا نامه های زمان شاه عباس دوم بوده و از این پس نامه های زمان شاه سلیمان صفوی است: 95. رقم صدرات میرزا ابوصالح در زمان شاه سلیمان، 96. دیباچه رقم زمان شاه سلیمان برای
خدمت نظارت بیوتات نجف قلی بیک، 97. دیباچه رقم توشمال باشیگری لطف علی بیک در زمان شاه سلیمان، 98. دیباچه رقم توپچی باشیگری نجف قلیخان در زمان شاه سلیمان، 99. رقم زمان شاه سلیمان برای وزرات شیخ علی خان زنگنه، 100. رقم زمان فرمانروائی شاه سلیمان برای میرزا محمد طبیب حرم، 101. رقم زمان شاه سلیمان برای دیوان بیگی گری ابوالقاسم خان، 102. رقم سید ماجد قاضی اصفهان در زمان شاه سلیمان، 103. رقم قورچی گری رکاپ صفی قلی بیک نواده عباس قلی خان بیگلر بیگی هرات، 104. شرح حاشیه رقم که پادشاه خود نوشته اند، 105. رقم وزارت مشهد مقدس برای میرزا سعدالدین محمد، 106. رقم تولیت مزار مقصود بیک، 107.دیباچه رقم جلوس دوم پادشاه، 108. گزارش بیت «شکستگی است زبان سوال را پروبال ..»، 109. گزارش دیگر از یکی از بزرگان، 110. عنوان نامه ای که در نسخه نیامده، 111. گزارش شعر سیف اسفرنگ: کند اگر بتکلم نظر بقدرت عددت ** قیاس جوهر فرد ارچه خصم تست عدیم، 112. گزارش شعر خواجه حسین ثنائی: در مسلخی که خنجر قصاب ره نیافت ** ساز و قناره از جگر خنجر آدینه، 113. خاتمه شرخ خلاصة الحساب فارسی که خود نوشته اند، 114. خاتمه دیوان خود او، 115. گزارش بیت حافظ: ماجرا کم کن و باز که مرا مردم چشم ** خرقه از سر بدر آورد و بشکرانه بسوخت، 116. در اعتراف به جز خود در حمد خدا، 117. پاسخ نامه دوستی، 118. نامه ای از زبان خود و فرزند خود به شاه مردان علی عمران، 119. پاسخ نامه به بیگلر بیگی تبریز و سرلشکر علی خان زنگنه، 120. نامه به میرزا محمد معصوم وزیر رشت، 121. نامه شاهوردی خان درباره سفارش ملامحمد ابراهیم که در عتبات است، 122. پاسخ نامه علی خان، 123. پاسخ نامه میرزا سعدالدین محمد وزیر خراسان، 124. پاسخ نوشته علی خان زنگنه، 125. گزارش بیت حافظ: پیر ما گفت خطا بر قلم صنع نرفت ** آفرین بر نظر پاک خطا پوشش باد، 126. گزارش بیت حافظ: ماجرا کم کن و بازا که مرا مردم چشم ** خرقه از سربدر آورد و بشکرانه بسوخته، 127. نامه ابوالقاسم خان، 128. آزادنامه یکی از کنیزان، 129. در تعریف کمال ظهوری و شعوری و دوری و رسمی و تمام و ناقص و زاید، 130. نامه به دوستی، 131. نامه به دوستی، 132. نامه به دوستی در سفارش دوستی، 133. پاسخ به نامه مسیحای نسائی، 134. پاسخ به نامه میرزا سعدالدین محمد وزیر خراسان، 135. پاسخ به نامه قلی خان زنگنه، 136. پاسخ به نامه آخوند ملامحمدمهدی قزوینی، 137. پاسخ به نامه علی قلی خان لر حاکم لرستان، 138. پاسخ به نامه آقا رضی قزوینی، نیمی عربی و نیمی فارسی، 139. پاسخ نامه آخوند مولانا محمد خلیل الله قزوینی، نیمی عربی و نیمی پارسی، 140. پاسخ نامه میرزا ضیاء الدين، 141. فتح نامه شاه عباس دوم پس از استیصال جماعت چغتای ممالک ایران، 142. رقم شاه عباس دوم به دولت خان، 143. پاسخ نامه اندر علی بیک، 144. پاسخ نامه یکی از بزرگان، 145. پاسخ نامه آشنایی، 146. نامه به میرزا محمد فصیح برادر خود، 147. نامه به یاران قزوین به پارسی سره، 148. پاسخ نامه میرزا حسین بیک منشی، 149. نامه به میرزا محمد فصیح برادر خود درباره مرگ میرزا محمد هادی، 150. نامه به میزا محمد باقر وزیر قورچیان سرکار خاصه شریفه، 151. نامه به میرزا نصیر صابطه نویس، 152. نامه به آقا رضی قزوینی، 153. نامه به آقا رضی قزوینی، 154. پاسخ نامه منشی الممالكي میرزا زین العابدين منشی الممالك، 155. نامه به میرشاهمیر قزوینی، 156. نامه به یکی از آشنایان، 157. نامه به منوچهر خان، 158. نامه به آقارضی و میرشاهمیر مرعشی، 159. نامه به میرزا حسین بیک منشی درخواست، 160. نامه به خلیل خان بختیاری، 161. نامه به برادر خود میرزا محمد یوسف درباره حرکاتی که نه به شیوه ایشان بوده است، 162. نامه به آخوندی مولانا محمد مهدی درباره آنکه بی خود رنجیده، چند روزی از رفت و آمد کناره جسته، 163. پاسخ نامه میرزا حسین بیک، 164. پاسخ نامه دوستی، 165. نامه به دوستی در گله گزاری، 166. نامه به آخوند مولانا محمد باقر طالقانی، 167. نامه در مرگ پسر دوستی، 168. پاسخ به نامه صفی قلی خان، 169. پاسخ نامه ابوالقاسم خان، 170. نامه ای درباره قضیه محمد نعیم پسر میرزا محمد یوسف برادر خود، 171. پاسخ به نامه میرزا محمد امین برادر خود، 172. پاسخ به نامه میرزا سعدالدین محمد وزیر مشهد مقدس معطی، 173. پاسخ نوشته میرزا محمد امین برادر خود، 174. نامه به میرزا صادق پسر خود درباره مرگ پسرش محمد صالح، 175. نامه به سید ماجد فاضل، 176. نامه به میرزا یوسف برادر خود، 177. آزاد نامه برای غلام خود اغلور لولو، 178. نامه به آقا رضی قزوینی و دیگران، 179. نامه به صایبا، 180. پاسخ به نامه آقا رضی ملا محمد رفیع واعظ قزوینی، 181. نامه به آقا رضا گیلانی، 182. نامه به میرزا محمد سعید همشیره زاده خود درباره مرگ مادرش، 183. نامه به میرزا سعدالدین محمد وزیر خراسان، 184. در پاسخ آقا رضی، 185. کتابتی که به وزارت و رفعت پناه نامه به میرزا سعدالدین محمد وزیر مشهد مقد، 186. پاسخ نامه میرزا سعدالدین محمد وزیر مشهد، 187. پاسخ نامه صفی قلی خان بیگلر بیگی هرات، 188. لغز به نام سیاوش، 189. نامه به میر نجات، 190. پاسخ نامه علی خان زنگنه، 191. تحقیق درباره حروف عدد، 192. آزاد نامه غلام خود، 193. نامه به میرزا سعدالدین محمد وزیر خراسان، 194. نامه به حسین بیک منشی، 195. نامه به علی خان زنگنه حاکم تبریز، 196. نامه به صایبان 197. نامه به سعید، 198. تولیت نامه، 199. نامه به برادر خود میرزا محمد امین، 200. پاسخ نامه علی خان زنگنه، 201. نامه میرزا سعدالدین وزیر خراسان، 202. پاسخ نامه مهدی قلی بیک نواده قرچقای خان، 203. آزاد نامه، 204. ایضا آزادنامه خواجه محبت، 205. آزاد نامه غلام خود او، 206. سخنی درباره چشم زاغ، 207. نامه به حکیم محمد صالح (تا اینجا منشأت فارسی بود). پس از آن منشآت عربی است و آغاز آن چنین است: «یا معشر
الفضلاء أدام الله طلالکم و اصلح بالکم و حصل مآلکم ... یقول عبدالملك المجيد اللطيف محمد المدعو بالطاهر الوحيد الشريف هذه بادرة منی بدرت ولامعة شرقت ... و هی لما کنت مولعا بتجوال نظری في بساتین الدساتير و ملاحظة الاساطير ...»، 208. هذا المكتوب مکتوب ممن هو وحید و فرید دهره و کفی هذا من التصريح الى السيد العلى المغربي، 209. منه مدظله العالي في جواب مکتوب هذا السيد الذي سبق ذکره، 210. منه دام ظله العالي، 211. منه مدظله السامي الى الشيخ بهاء الدين الاصفهاني و ابیه، 212. رقعة منه مدظله العالي الى بعض الخلان، 213. منه ایضا الى بعض الخلان، 214. منه ادام الله عمره الشريف الى السيد السند المحمد البحراني، 215. منه ایضا اليه، 216. منه ایضا دام ظله، 217. و منه دام ظله، 218. منه ادام الله ایام افاداته إلى یوم الدين في ديباجة رسالة النحو، 219. منه ادام الله ایام افاداته الى یوم الدين في دیباچه جواب حجة الشيخ في «ان الواحد لا یصدر عنه الاالواحد»، 220. رقعة منه الى بعض الخلان، 221. منه دام ظله في جواب مکتوب الشيخ بهاء الدين محمد اصفهانی و ابیه، 222. منه مدظله في جواب مکتوب اقضی النضاة السيد الماجد، 223. منه مدظله الى المسيح الفسوى، 224. کتبه دام ظله لديباجة رسالة میرزا محمد حسین الطبيب، 225. ديباجة منه في جواب شبهة الاستلزام، 226. منه مدظله في ديباجة بعض تعلیقاته، 227. منه ایضا ادام الله اقباله الى بعض الخلان، 228. منه مدظله، 229. منه مدظله السامي الديباجة بعض مصنفاته، 230. منه مدظله السامي في ديباجة اثبات الواجب، 231. من مدظله في جواب مکتوب آقارضی القزويني، 232. منه مدظله الى بعض الخلان، 233. منه مدظله السامي في جواب مکتوب بعض الخلان، 234. منه مدظله السامي في خاتمه الكلام الحميد المجيد، 235. رقمی از شاه عباس دوم در پاسخ شریف درباره رخصت حاجیان، 236. منه مدظله السامي، 237. تا منشأت ترکی شش نامه عربی به همان عنوان منه مدظله السامي و 12 نامه دیگر عربی است بی عنوان، بخش ترکی: 238. رقم ترکی که در زمان شاه عباس دوم از بزرگان چرکس نوشته اند، 239. نامه ترکی که در زمان شاه عباس دوم در پاسخ نامه خواندگار روم که اسمعیل آقا متفرقه آقاسی ایلچی آورده بود و با همین ایلچی فرستاده شده است، 240. القاب ترکی که به همت صوفیان صاف اعتقاد شده که بعد از ذکری که کرده میشود و اسامی شریف هر یک از پادشاهان و الاتبار صفه صفویه را که بر زبان آوردند بعد ازین القاب اسم شریف مبارک برده شود، 241 القاب شاه گیتی ستان شاه اسمعیل، 242. القاب شاه طهماسب، 243. القاب شاه سلطان محمد، 244. القاب شاهزاده سلطان حمزه میرزا، 245. القاب شاه عباس ماضی بهادر خان، 246. القاب شاه صفی، 247. القاب شاه عباس دوم، 248. القاب پادشاه زمان و فرمانروای دوران شاه سلیمان بهادر خان، 249. دیباچه بر لغات ترکی که خود نوشته قلمی فرموده اند، 250. دوازده رقمی که قلمی نموده اند که در توحید خانه خوانده شود (تا اینجا به زبان ترکی) و نیز بخش دیگری است فارسی بقرار زیر: 251. درباره پرسشی که حکمای هند از فضلاء خراسان نموده اند، 252. تحقیقی در اعتقاد متصوفه، 253. في شأن امیر المومنين به عربی، 254. دیباچه عزیزی که فارسی نموده اند، 255. دیباچه عزیزی بر رسم الخط کلام مجید نوشته بودند، 256. دیبا چه علم صرف، 257. در شرح اختراع آلتی که محمد بیک نموده بود نوشته اند، 258. دیباچه رساله زمان سلطان در آداب تعلیم جوارح، 259. دیباچه تاریخ شاه عباس دوم، 260. دیباچه علم معانی و بیان خود او، 261. دیباچه رساله علم اصول، 262. خاتم کلام مجید ربانی که به فرمان شاه عباس دوم نوشته و آن را به نام او ساخته است، 263. در عذر غفلت و طلب مغفرت از بخشنده بی منت 264. دیباچه ای که به فرمان شاه عباس دوم بر اشعار سلاطین نوشته اند، 265. دیباچه رساله علم عروض، 266. دیباچه دیوان میر نجات، 267. دیباچه بیاض ابوالقاسم بیک آبدار باشی، 268. دیباچه بر کتاب «لب الاشارات» که فارسی نموده اند، 269. دیباچه بیاض عزیزی، 270. در متن سخافت اقوال شیخ رئیس درباره «مهية من حیث همی لیست الاهي»، آغاز بخش فارسی (افتاده): «مکتوبی که در زمان شاه غفران پناه ... گیتی سنان صاحبقرانی انارالله برهانه به والی بیجابور نوشته اند: سلاطین بلند اقبال و خسروان میمون فال را در ارض مقدسه نوع انسان حال کواکب درخشان ...»، انجام بخش فارسی: «رقعه که به حکمت و افادت و افاضت پناه حقایق و معارف آگاه حکیم محمد صالح قلمی فرموده اند: یکتن از بوبردگان خوان فضلت بوعلیست ** پر غلط نبود اگر گویم دگر یک بوقراط پیوسته نجوم سبعه طبیعیه در آسمان بدن آن نتیجه ادوار و ارکان . دیگر آنچه در طبله فضلت و دکانچه حکمت آن مسیحای وقت و عیسی (عیسای) زمان اشارت خواهد فرمود» (پاره ای از این بخش فارسی در پایان نسخه آمده است)، آغاز بخش عربی: «بسم اله یا معشر الفضلاء أدام الله ظلالکم و اصلح بالکم و حصل آمالکم و حول ... یقول عبدالملك المجيد اللطيف محمد المدعد بالطاهر الوحيد الشريف هذه بادرة منی بدرت لامعة و شرقت ...»، انجام بخش عربی: «ولم اغادر منه لفظا و لاحرفا و لامظروفا و لاظرفا فالمرجو منه أن ینظر اليه بعین العناية و الاذعان حله التوفيق من الله الملك المنان و علیه التكلان»، آغاز بخش ترکی: «رقم ترکی که در زمان نواب خاقان خلد آشتیان گیتی ستان صاحبقرانی شاه عباس ثانی انار الله برهانه بیکی از اعاظم بلاد چرکس نوشته اند: جرات شعار جلادت اطوار یکیت لق قلچی ننگ کسری مکن لق سناننک اثری واش می لق ...»، انجام بخش ترکی (گویا ناتمام): «معلم مکتب اسرار سبحانی عالم خبایای او امر ربانی بالغ مدارج ... اسرار الهي دن واقف و آگاه خضر ترویج شریعت غرایز له همه جا همراه بنده لرینه لطف حضرت اله سلطان علی شاه»؛ خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ کاغذ: ترمه، جلد: میشن ، 204گ (1-204)، 15 و 17 و 19سطر، اندازه: 22×12سم [ف: 5-473]
آغاز: بسمله. دو کلمه که در پشت منشأت خود نوشته: در وقتی که موکب همایون از کشمیر دلپذیر بدار السلطنه لاهور تمام سرور مراجعت مینمودند قدردان صورتخانه معنی ... فردوسية: ثنای بهار پیرائی که انگشت سبزه را بدانه های شبنم غلطان سبحه گردان؛ انجام: و از این نعما بهره مند نگردیبر سفره طغرا مطلب آش و هریسه ** کاینجا طبق کاغذ مطبوع معانی است / از قاشق کلکش اگر آواز بر آید ** قوت دل عشاق چو گفتار فغانی است شامل: 1. عرضه داشتی به شاهزاده شجاع، 2. پاسخ نامه ایلچی شاه صفی، 3. نامه به میر محمد مستقیم، 4. عبرت نامه به مقیما، 5. معذرت نامه به حمزه خان، 6. نامه به نظامی، 7. نامه به میرحسین، 8- نامه به شمسای خوش نویس، 9. نامه به مسیح الزمان در طلب سرکه، 10. نامه به قاضی زاده در باب سرمای راه کشمیر، 11. نامه به خواجه لاله، 12. واقعه درباره پادشاه دکن، 13. نامه به تیمور خان، 14. سوادنامه به طالبا، 15. نامه به شاه ابوالحسن، 16. نامه به میرزا بزمی، 17. نامه به میرزا کاظم در پاسخ کاغذ سفید، 18. نامه به یکی از دوستان، 19. نامه به میرزا رحیم، 20. نامه به محمد شفیع، 21. نامه به یکی از دوستان، 22. نامه به ملامقیم؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12 کاغذ: ترمه، جلد: میشن، 118گ (283پ - 400ر)، اندازه: 22×12سم [ف: 5-489]
عنوان های بابت 22 و 23 و فصل چهارم و بابت دویم و بابت سیم و فصل پانزدهم را دارد و می رسد به بابت پنجم و نسخه آشفته ایست و ناقص. نخستین عنوان: بابت دویم در جواب معذرت سیر و شکار قندهار که سوادش قبل ازین در کتاب سیم قسم سیم بابت سیم فصل دوازده این باب در سلک تحریر در آمده. آخرین عنوان: بابت پنجم از میرزا خان بیک سهای تخلص وزیر کاشان که سه رقعه است؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ نسخه آشفته ایست و ناقص کاغذ: سپاهانی، جلد: مقوا، 15گ، 15سطر (14×9)، اندازه: 14×10سم [ف: 16-45]
مشتمل است بر مکاتبات سلاطین صفوی و بیشتر شاه عباس ثانی با سلاطین و رؤساي ممالک خارجی و دیگر مکاتیب دیوانی و اخوانیات و دیباچه ها و غیره؛ خط: نسخ خفی عالی، بی کا، تا: قرن 12[نشریه: 2-48]
آغاز: انامل محبت قدیمی مفتاح گنجینه مقال تواند بود
صورت منشئاتی است برای آموزش نامه نگاری با عبارت پردازی مسجع به روش منشیان قدیم؛ خط: نسخ معرب و نستعلیق، بی کا، تا: 9 ذیحجه 1121ق؛ تملک: میرزا نصر الله؛ مهر: «یا ابا عبدالله» (بیضوی)؛ 86گ، 15سطر، اندازه: 7/5×11/5سم [ف: -50]
آغاز: مکتوبی که مصحوب امارت پناه کلبعلی؛ انجام: وسيلة الى ادخار الثواب.
شامل منشأت او بزبان فارسی و عربی و دیباچه هایی است که بر تأليفات خود یا مؤلفات دیگر نوشته؛ خط: نسخ تعلیق، کا: محمد حسن، تا: 1125ق؛ جلد: میشن، 654ص، 14سطر، اندازه: 26/5×16سم [ف: 6-217]
خط: نستعلیق، کا: محمد بن الشريف، تا: ربیع الثاني 1166ق [فیلمها ف: 2-107]
آغاز: حمد بیحد و ثنای بیعدد حکیمی را سزد و قادری را شاید که بحکمت بالغه و قدرت شامله، انجام و این کلمات بر سبیل حجت قلمی گردید في شهر ... سنة ... در صورت حساب سیاق از مرثیه آحاد.
منشآتی است برای مقامات مملکتی و طبقات و اصناف مختلف که به صورت عریضه طرح و الگو قرار داده شده است و کسی که آنها را جمع آوری نموده غیر از پدید آورنده منشات است، زیرا در مقدمه کتاب آنها را به محمد طاهر نسبت داده، سپس از فوت او در سال (1126 ق) و مدفن او در حضرت عبد العظيم (ری) خبر داده است: «و حبذا چنین بیان زیبا که نتایج افکار منشآتش خاصه خلاصه مقاله های زمان وافصح دوران، رأس و رئیس منشیان مرشد محمد طاهر، بردالله مضجعه و جعل الجنة مسکنه، از جمله فصحای زمان و ارباب عرفان و وحید زمان خود بود، عمر شریفش هفتاد و پنج ارتحالش از دار فانی، در یوم جمعه شهر شعبان المعظم سنه (1126) از دار فانی بسرای ... مدفن شریفش در آستان امام واجب التعظيم شاه عبدالعظیم». بنا بر قراین یاد شده، گمان می رود که او «محمد طاهر» معروف به «وحید قزوینی» باشد. و الله تعالی اعلم؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ مطالب نسخه بدون نقطه کتابت شده؛ 24گ (114-137)، 8سطر، اندازه: 6/5×10/5سم [ف: 29-200]
در خاتمه نسخه، رساله «خیال خواب» محمد طاهر نصر آبادی نیز نوشته شده؛ خط: شکسته نستعلیق، کا: محمود بن محمد کاظم اصفهانی، تا: 1247ق [نشریه: 2-48]
خط: نستعلیق، کا: جواهر علی، تا: 29 جمادی الاول 1270ق؛ محشی؛ کاغذ: هندی، 212ص، 17 سطر (17×13)، اندازه: 33×21سم [ف: 17-469]
اصل نسخه: گنج بخش، ش 316 (ف1213/3). نامه های آن دو شاه است به بزرگان روزگار و دیباچه ها، از آن میان: «دیباچه رساله که در علم عروض نوشته» و «دیباچه لب الاشارات» که خود تأليف کرده، با سربندهای: مکتوبی که مصحوب کلب علی سلطان به خواندگار روم ارسال شد، جواب نامه خواندگار روم،
جواب مکتوب سلطان مراد بخش، مکتوبی که به والی بیجاپور نوشته شد، مسوده مکتوبی به فرمانروای دکن سمت ابلاغ یافت، در جواب سلطان مراد بخش، نامه به اورنگ زیب، در جواب عبدالعزیز خان، به عبدالعزیز خان در واقعه محمد خان ... رقم به میر جمله، دیباچه رقم سردار علی بیگ، دیباچه علم معانی بیان، دیباچه جهت میرزا حسین (حسن) طبیب خاصه که بر «مرآت الاعجاز» نوشته (مورخ 1066) دیباچه دیوان مهریخان، دیباچه بر بیاض عزیزی، تعریف میرزا معزالدین، جواب نامه حاکم ملتان، به آخوند میر مهدی، به قاضی فروسی خاتمه جامع عباسی، و جز آنها ...؛ خط: نستعلیق شکسته، کا: سسهو یانهو، تا: 7 ذیحجه 1241ق، جا: هانسی؛ 207گ [عکسی ف: 2-268]
بی کا، بی تا، خریداری از امرالله صفری [رایانه]
بی کا، بی تا [نشریه: 7-795]
خط: شکسته نستعلیق خوش، بی کا، بی تا [نشریه: 2-48]
آغاز: نیایش خالقی را سزاست که زبان محمدت سکال را در کلمات رنگین کسوت طاوسی در بر کرده که در فضای حقایق سخن سرائی بال فصاحت گشاید؛ انجام: بخت و حکمرانی در مسند ایالت متمکن و برقرار و پیوسته در او رنگ فرماندهی پروراناد - همواره نهال برومند وجودشان از حوادث روزگار بوقلمون مصون و محروس باد - تمت الكتاب بعون الملك الوهاب.
این کتاب به زبان فارسی است - نام گردآورنده آن ذکر نشده ولی در مقدمه نام «محمد طاهر وحید» نوشته شده است، این کتاب مشتمل است بر نامه هایی که شاه عباس صفوی بهادرخان (شاه عباس کبیر) به اشخاص و امراء نوشته است و همچنین منتخباتی است از کتب و نوشته اشخاص مخصوصا کتاب «اکبر نامه» بعد از برگ چهارم چند برگی از آن افتاده است؛ خط: نستعلیق خوش، بی کا، بی تا؛ دارای یک سر لوح مذهب، مجدول مذهب؛ کاغذ: ترمه، جلد: تیماج، 252گ، 17سطر (7×17/5)، اندازه: 23×13سم [ف: 2-221]
monsa'at
عالی شیرازی، محمد، - 1121 قمری
'ālī šīrāzī, mohammad(- 1710)
آغاز: بسملة، امشب که سفیر گردون به تسیر مدبر منیر به مؤداي نص و القمر قدرناه منازل حتی عاد کالعرجون القديم، چهارده منزل را از مراحل ایام طی نموده؛ انجام: واقعه را ظاهر و باطنا به عرض دوحه باغ سلطنت رسانیده نوعی کنند که زمین مذکوره به دستور فدک به قاضی وقت گذاشته شود چون فضیلت مآب اضطراب نمود زیاده نرفت
رساله ای است در نامه نگاری شامل چند انشاء ادبی با عبارات نغز با نثر آمیخته به نظم، با قراینی که به دست آمد به نظر می رسد که از نعمت خان عالی باشد، لیکن منبعی نیافتیم که ما را بیشتر رهنمون سازد؛ خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13، 15گ (86ر-100پ)، 13 سطر، اندازه: 11×6 سم [ف: 39-476]
حمزه میرزا می خواست آن را چاپ کند؛ خط: نستعلیق، کان حمزوی، میرزا بزرگ بن علی اکبر، تا: سه شنبه 20 جمادی الثاني 1302ق؛ جلد: تیماج، قطع: ربعی [ف: 2-42]
monsa'at
نابی رهاوی، یوسف بن عبدالله، - 1124 قمری
nābī rahāvī, yūsof ebn-e ‘abd-ol-lāh(- 1712)
آغاز: ضمائر ارباب فضل و عرفانه پوشیده دکلدر که اشعار بلاغت شعار سلاست آثار ده نادره گفتار و ادای نژاد انشاده و سیی نامداری متنبی دوران منشی اولان؛ انجام: او چکزدن بردن خلاص اولمش اولور نعم المطلوب و نعم المأمول و نعم المسؤول باقی بر کون مقدم سرنگوندر که نیران باد برب العباد
مجموعه مکاتبات و اشعار و مواد التواريخ مؤلف است با تخلص «نابی» وی از نویسندگان دربار عثمانی است که اغلب مکاتبات بین پادشاه عثمانی و سلاطین صفویه انشاء اوست، نام این اشخاص در مجموعه حاضر آمده است: محمد پاشا، احمد خان، ابراهیم پاشا، سید بستان افندی، شیخ صادق افندی، علی پاشا، قلایلی پاشا، رامی افندی، سید فیض الله افندی، اسماعیل افندی، مصاحب پاشا، عارف افندی، سلطان عیسی، سلطان محمد، محمود آغاتیماریتی، حسین آغا، سلیمان پاشا، عبدالباقی پاشا، امرالله افندی، حسین پاشا، مصطفی پاشا، مصطفی افندی، فتحی افندی، فایق افندی، خلیل پاشا، صدرالدین چلبی، ابوبکر افندی، باقی پاشا و ...؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ با یادداشتی از باستانی راد درباره کتاب حاضر و مؤلف؛ جلد: تیماج، 170گ، 21 سطر، اندازه: 19×13سم [ف: 28-88]
آغاز: ضمائر ارباب فضل و عرفانه پوشیده د کلار که اشعار بلاغت شعار و سلامت ده ناوده گفتار ... نابی افندی؛ انجام: و مجادله کریمی (در اظهار حزن نابی در افتراق باقی پاشاه)
از نابی افندی و به ترکی و به نثر و نظم با دیباچه ای در سرگذشت
او از حبشی زاده پس از مرگ او؛ خط: نسخ ترکی، بی کا، تا: قرن 13، مجدول؛ جلد: تیماج، 57گ، 21 سطر (7×13/5)، اندازه: 20×12/5سم [ف: 10-1642]
آغاز: ضمائر ارباب فضل و عرفانه پوشیده دکلدر؛ انجام: تمت منشآت نابی الفقير بعون الله الغدير سنة 1147
بی کا، بی تا، 200گ، 19سطر، اندازه: 21×13سم [ف: 2-4]
monsa'at
مسیحا فدشکوئی، محمد مسیح بن اسماعیل، 1037؟ - 1127 قمری
masībā fedeškū’ī, mohammad masīh ebn-e esmāʻīl (1628 - 1715)
آغاز: و من مکاتیب العبد المحرر محمد مسیح الى بعض الاحباب ... خطرات ذکر ك تستتیر مودتی ... من فرایض العرايض إلى جناب عزیز مصر؛ انجام: همگی را بآب صبر و تحمل فرو نشاند انه علی کل شئ قدیر و بالاجابة جدیر و السلم علی من اتبع الهدي منشآتی است از محمد مسیح فسوی با عناوین: و من مکاتیب العبد المحرر محمد مسیح الى بعض الاحباب، مما کتبه المحرر من لسان بعض احبائه لبعض اصدقائه، مما کتب في جواب مکتوب بعض الاحباء، من مزخرفات المحرر في حاشية مکتوب بعض احبائه دام ایام دولته و بقائه، و له ایضا في حاشية مکتوب، بعد از فوت مرحوم میرزا محمد علی ... میرزای جالینوس آل آقا محمد شریف دام ظله نوشته شد، و چند انشای کوتاه دیگر. این محمد مسیح بایستی همان محمد مسیح بن اسماعیل فسوی شیرازی باشد که از شاگردان آقا حسین خوانساری (- 1098ق) و از علمای بزرگ و صاحب چند اثر علمی بوده و بخشی از منشآت آقا حسین را در حیات وی کتابت کرده؛ خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: اواخر قرن 11 یا اوایل قرن 12؛ مصحح، محشی با نشان «12»؛ 3گ (129-131)، 20-22 سطر، اندازه: 21×12سم [ف: 34 -454]
از منشآت مسیحای کاشی ... به این شرح ... «همواره فرمانفرمایا قلمرو دولت و اقبال و رونق افرادی گلزار همیشه بهار عظمت و اجلال بوده ...»؛ کا: شاملو، مرتضی بن حسن، تا: 1102ق؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج مذهب، اندازه: 28×17/9سم [ف: 4-1181]
monsa'at = tarassol = dastur-e name-negari
بیدل دهلوی، عبدالقادر بن عبد الخالق، 1054 - 1133 قمری
bidel-e dehlavi, abd-ol-qader ebn-e abd-ol-xaleq (1645 - 1721)
آغاز: بسمله عجز مراتب حمد وثنا تسلیم بارگاه صمدی که خامه را در معرکه آغاز ثنایش از نقطه سپر انداختن است وسخن را در جولانگاه اندازش از خط ...
آغاز: ... هستی نقد انفاسیست که بی توقف از گنج خانه
بی کا، تا: قرن 12؛ مجدول مرصع محرر؛ جلد: گالینگور، 11گ (متن 47ر-57پ)، اندازه: 21×30/5سم [ف: 38-316]
خط: نستعلیق، کا: محمد کاظم بن محمد زمان خطیب، تا: سلخ رمضان 1160ق؛ 107گ، 15 سطر، اندازه: 21×12سم [ف: 1-135]
آغاز: برابر؛ انجام: رقعه: نصرت وفتح قرین احوال باد ... خیر اندیشان را امان بخشد از آشوب ملال این یکی در کنف فضل ازل راحت اندوزد و آن درزدبال. تمت
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13، 93گ، 15-17 سطر، اندازه: 14×13سم [ف: 8-4630]
آغاز: برابر؛ انجام: و عاقبتکم محمود.
خط: نستعلیق، کا: کهرک رای، بی تا، کهرک رای پسر جسونت رای پسر کاسی رام کانستهه شری باست کری از جکله کوره جهان آباد به فرمایش غوث صاحب دراودگیر نیلور صوبه کرنانك در سه بهر روز چهارشنبه 15 ربیع الاول 1222؛ کاغذ: هندی، 166گ، 15سطر (9×16/5)، اندازه: 21×13سم [ف: 17-485]
آغاز: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ اهدایی: وزیری؛ 43گ (102-144)، 16سطر (15×17/5)، اندازه: 19×11سم [ف: 4-1282]
آغاز: برابر؛ انجام: بسعی اندیشه تهیه این اقبال ... (پس از این چهار صفحه است که گویا مربوط به این رساله نباشد و نثری است از حضوری، با تاریخ 1299؛ بی کا، بی تا[نشریه: 5-335]
monsa'at
حسینی مازندرانی، محمد صادق بن محمد طاهر، - 1135 قمری
hoseynī māzandarānī, mohammad sādeqebn-e
mohammad tāher(- 1723)
مجموعه دیباچه ها و نامه هایی که مؤلف نوشته بوده، به خواهش دوستان در این کتاب جمع نموده است. برای آقا محمد رفیع ابن جمال الدين محمد خوانساری (الكواكب المنتثرة: 282) نوشته است. یک متن ادبی مغلق و سنگین است.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 1/ 18820
آغاز: بسمله، شکرین مقالی که طوطی ناطقه در شاخسار بوستان سخن طرازی بزمزمه آن سراید ...
خط: نستعلیق شکسته زیبا، کاتب = مؤلف، بی تا؛ به صورت چلیپا؛ جلد: تیماج، 89گ، اندازه: 17×9/5سم [ف: 51-161]
monsa'at
حسنی طباطبائی، محمد بن محمد نصیر، - 1154 قمری
hasanī tabātabā'ī, mohammad ebn-e mohammad nasir( - 1742)
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 29708
آغاز: بسمله حمدا لمعبود وقف علی سرائر عباده فلم یسلب عنهم نعمت الله الوجود و حذر من تخطا عن؛ انجام: و حرائم و سائر ما یتبعها و ما یتعلق بها مقرر ...
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1109ق؛ افتادگی: انجام؛ ضمیمه نسخه ش 16803؛ جلد: تیماج [رایانه]
monsa'at
راغب، محمد راغب بن محمد، 1110 - 1176 قمری
rāqeb, mohammad rāqeb ebn-e mohammad (1699 - 1763)
نامه های دیوانی و درباری است به ترکی و عربی و فارسی از راغب محمد پاشا و گرد آورده احمد نزهت با سرگذشت راغب پاشا. نامه و فرمان صفی میرزا در زمان نادرشاه و گفتگوی نمایندگان ایران و عثمانی برای صلح و گزارش گفتگوی حسین علی خان زنگنه معیرالممالك و احمد پاشا والی بغداد درباره مذهب جعفری به دستور نادر شاه و پاسخ خلیفه در همین باره و پاسخ صدراعظم عثمانی به نادر شاه و پاسخ نامه زکیخان نماینده نادر شاه هنگام محاصره بغداد در آن هست.
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 3945
آغاز: الله حسبی و هو. بسمله. بنام خدا میکنم ابتدا ** چه نامست الله نام خدا. نام نامی ایزد بی علت و اسم سامی منعم بی منت شاهی است منظومه آثار و مطلع قصیده گفتار اولمدقچه پذیرفته حسن اختتام و شایسته قبول خاص و عام اولمپوب؛ انجام: کتبه ... محمد المدعو ... بالراغب لست خلون من الشهر الثاني من العشر السابع عشر الاثنتين من الألف الثاني من هجرة من لیس له من الرسل الكرام المداني.
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ مجدول، با سرلوح زرین آراسته؛ کاغذ: استنبولی، جلد: تیماج، 69گ، 27 سطر (16×6)، اندازه: 19×11سم [ف: 12-2934]
monsa'at
استر آبادی، محمد مهدی بن محمد نصیر، 1100 - 1180؟ قمری
estarābādī, mohammad mahdī ebn-e mohammad nasīr (1689 - 1767)
چاپ: مشار فارسی، ج 1، ص 546، ؛ هند، بمبئی، 1346 قمری، سنگی، وزیری، 36ص ص
آغاز: در ناامیدی بسی امید است ** پایان شب سیه سپید استالله بعد عسر یسرا، إن مع العسر یسرا، الحمدلله که جذبه محبت آن دوست؛ انجام: اگر دانستمی نایره فراق چنین جانسوز است من دامن وصلت از کف داد می میترسم آرزوی جمالت بخاک برم
خط: شکسته، بی کا، تا: قرن 13؛ 9گ (107-115)، 14سطر، اندازه: 6/5×11/5سم [ف: 36-142]
شامل: دیباچه بیاض نصر الله میرزا، دیباچه نکاحی که باری شاه زاده رضاقلی میرزا دیباچه وقفنامه که برای املاک جعفر آباد و عید آباد خود نوشته، جواب مکتوبی که به حاجی یوسف بیگی در مازندران نوشته شد، جوابی که ثانی آن حال نگارش یافته، شخص از اهل استر آباد اسب خود را گم کرده حاکم وعده نموده بود است او را پیدا نماید عوض بدهد در اثنای استشهاد این جانب شهادت توشتم رقعه که در باب تحصیل خواجه سرا تبریزی نوشته شده، از جانب عزیزی به میرزا رحیم حکیم باشی نوشته شده، به عزیزی از اطباء که کیف ازو طلب شده و او کم فرستاده نوشته شد؛ خط: نستعلیق شکسته، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: مخملی بنفش، 26ص (48-73)، سطور چلیپایی (19×11/5)، اندازه: 13/9×21/5سم [ف: 29/1-571]
قریب این عناوین: مراسله منشی که به درویش محسن قلمی نموده، جواب مراسله سید مفید که شفاعت عصاران نموده، جواب مراسله سید مفید که شفاعت عصاران نموده بود، مراسلهای که به یکی از وزرا و دوستان قلمی شده، مراسله ای که به خوند کار روم منشی از جانب خود قلمی نموده، مراسله ای که به مرزا
عبدالباقی به جهت اشعار قلمی شده، مراسله ای که در خصوص ازهار و لیمو قلمی شده، رقعه ای که به تبریزی نوشته شده؛ خط: نستعلیق شکسته، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: مخملی بنفش، 41ص (123-83)، سطور چلیپا (19×11/5)، اندازه: 13/9× 21/5سم [ف: 571-29/1]
آغاز: بسمله. حبذا ابن بیاض دلا را که تذرو رنگین پر و بالی است از جلد نگارین شهپر پر نقش و نگار گشوده؛ انجام: تمت الكتاب بعون الله الملك الوهاب من المنشآت من الفارسية و العربيه و التركيه من مولفات ... میرزا مهدی خان منشی الممالك في یوم الاثنين ثمان عشرین شهر محرم الحرام سنه ما ئتان و عشرین بعد الالف من الهجرة ... في یداقل عباد محمد محسن ابی لطفعلی داد وی سواد کوهی.
این کتاب به زبان فارسی و عربی و ترکی و عبارت است از نامه هایی که میرزا مهدی خان استر آبادی منشی دیوان نادرشاه افشار به اشخاص مختلف نوشته است؛ خط: نسخ و نستعلیق، کان محمد محسن فرزند لطفعلی دادوی سواد کوهی، تا: محرم 1220ق؛ جلد: تیماج، 96گ، 15سطر (15/5×9)، اندازه: 21×15/5سم [ف: 260-2]
آغاز: بسم الله خیر الاسماء ** اول دفتر به نام صانع و فرد قدیم؟ انجام: نقیری هشت قطمیر است و انكه ** ده دو ذره باشد و آن قطمیر.
خط: نستعلیق، کا: محمد تقی گرگانی، تا: محرم 1234ق؛ جلد: تیماج، اندازه: 10/5×21/5سم [ف: 5-664]
آغاز: چگویم خواهی گفت شتر خون دیده است ... بعرض می رساند که نمی داند از دست بی لطفی های ملازمان بچه زبان شکایت نماید؛ انجام: که قربان پای جواهر آسای مبارکت شوم. وقایع دوران سلطنت او را نگاشته، وی از منشیان زیردست بوده لکن نوشته هایشان آمیخته به تصنع و تکلف و پر از لغت های مشکل است؛ خط: نستعلیق، کا: محمد تقی گرگانی، تا: ذیحجه 1239ق؛ جلد: تیماج، اندازه: 10/5×21/5سم [ف: 5-663]
monša’āt = enšā’-od dorar = makātīb
استر آبادی، محمد مهدی بن محمد نصیر، 1100 - 1180؟ قمری
estarābādī, mohammad mahdī ebn-e mohammad nasīr (1689 - 1767)
آغاز: بسمله، حبذا این بیاض دل آرا که تذور رنگین پر و بالی است از خلد نگارین شهپر پر نقش و نگار گشود و طاووس پر خط و خالی که ...
چاپ: مشار فارسی، ج 1، ص 546 و 551؛ طهران، 1327ق، همراه منشآت قائم مقام؛ تبریز 1281ق، چاپی به نام ترسل در 1279ق؛ بمبئی، سنگی، 1346ق، وزیری، 36ص؛ ایران، 1320ق، خشتی، 128ص؛ تهران، 1294ق، 109ص 1344ق؛ 1297ق، خشتی، 118ص؛ ایران، 1324 قمری، سنگی، خشتی، 131 ص، به درخواست حاجی علی آقا تاجر کتابفروش، فارسی و عربی و ترکی آذری
آغاز: برابر
حاوی تعدادی زیادی از مراسلات و قبالجات و مکتوبات متفرقه است از جمله مراسله ای به میرزا عبدالباقی ولد مرحوم میرزا رحیم حکیم باشی در اوانی که کلانتر بوده و مراسله به میرزا حکیم باشی و مراسله ای در سال 1151؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ 168گ، 11سطر [سه کتابخانه اصفهان: ف: - 40]
آغاز: به آسمان می شود قلب دل از دست داده و مقدم و مؤخر از هجوم تماشائیان مقدم و مؤخر ایستاده؛ انجام: لتجلب منا لطفا موفورا ولا تقم بالمخالفة فتقعد ملوما محذورا.
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ جلد: مقوا، 71گ، 15 سطر، اندازه: 14/5×8 سم [ف: 44-102]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12، جلد: تیماج مذهب، 18گ (112پ-129ر)، 24 سطر، اندازه: 28×17/5سم [ف: 30-200]
آغاز: که در آغوش جان دراز کشیده؛ انجام: جا و مقام آشنا و ... جهت و سبب آمدن و
خط: نستعلیق تحریری، بی کا، تا: احتمالا قرن 12؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ 136ص، 14 سطر، اندازه: 20×15سم [ف: 27/2-57]
آغاز: صورت نکاحنامه مرحوم میرزا باقر منجم بانشای مهدیخان؛ انجام: تجلیل تبدیل یافت فکان ذلك في شهر فلان
خط: نسخ شکسته، بی کا، تا: قرن 12؛ جلد: مقوا [رایانه]
آغاز: برابر؛ انجام: و مترد دین مشار اليه را مباشر این امور دانسته از قول و فعل أو تخلف جایز روا ندارند.
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ جلد: تیماج، 110گ، اندازه: 18×15سم [ف: 33/2-178]
آغاز: افراق نوشته بجهت بعضی احبار ودوستان ایراد کرده می شود؛ انجام: و لو کان فاحشا بل افحش بمال المصالحه مبلغ یکهزار دینار.
خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: اواخر قرن 12؛ افتادگی: آغاز و
انجام؛ قسمتی بی سرو ته از منشآت؛ واقف: سردار کل یار محمد خان افشار؛ جلد: تیماج، 67گ، 6سطر (13×9)، اندازه: 21/5×17سم [ف: 7-852]
آغاز: برابر؛ انجام: تا به بینیم که با نجفقلی خان کارما بکجا منتهی خواهد شد، باقی ایام شوکت و کامرانی بکام باد.
خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: اواخر قرن 12؛ قسمتی از منشآت؛ واقف: نایینی؛ 38گ، اندازه: 14×21/5سم [ف: 7-853]
آغاز: تعالی الله زهی بلندی پایه سخن که بیان را در رفعت شأنش زبان در دهان افکند؛ انجام: و پیرایه افسر صاحب کلاهی و زمانی در مرتبه شوخ چشمی آویزه گوش و گردن.
خط: شکسته نستعلیق و نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ 1گ (117)، 24سطر، اندازه: 10×17سم [ف: 30-613]
آغاز: گریزگاهی ندارم و یقین میدانم که ایشان نیز با وجود اطلاع؛ انجام: لاجرم بغیر از اعتراف بعجز پناهی ... قایل شدن بقصور.
برخی از این نامه عبارتند از: از زبان میرزا صایبا به میرزا سعید حکیم، وقف نامه میرزا راضی، وقف نامه قرآن صفی قلی خان، مکتوب به میرزا ابوالفتح، مکتوب به میرزا ذوالفقار و غیره؛ خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، تا: 1122ق، جا: مشهد رضوی؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ مصحح، مجدول؛ جلد: تیماج، 58ص (104-106)، 15 سطر، اندازه: 13×18/5سم [ف: 24/3-50]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1152ق، به سفارش آقا اسفندیار بن حاجی علی اکبر دستجه ای؛ خطوط چلیپا؛ جلد: گالینگور، 190گ، قطع: بیاضی [ف: 33/2-179]
آغاز: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: چهارشنبه 19 رمضان 1171ق؛ 91گ، 15 سطر، اندازه: 16×10سم [ف: 8-4628]
در بر گیرنده دیباچه ها و رقم عریضه فرمان ها. آنچه سربند داشت بدین گونه است: 1. دیباچه بیاض شاهزاده امام قلی میرزا، آغاز: حبذا این بیاض دل آرا را که تذرو رنگین پر و بالی است خلد نگارین»، 2. دیباچه [دیگر] برای همان شاهزاده. آغاز: «گلگونه حمدی که عذرا، عذرا روی ورق به زیباترین وجهی گلگون نماید»، 3. داستان دختر پادشاه ختن و شهزاده خوارزم، آغاز: گفت وقتی در این سپنج سرا/دختری داشت پادشاه خطا. کرده نام آن، پریچهرش ازده بر سینه آتش مهرش»، 4. وقف نامه صورت وقفنامه که برای مؤمن آباد، جعفر آباد املاک خود نوشته اند». آغاز: «سپاس فزون از مکایله [چنین] ... آلای و لالای جناب رب الا ربانی است که دهکده عالم جبروت را»، 5. دیباچه، وقف نامه «که متجاوز از سیصد اسم کتاب در آن مندرج است». آغاز: «... شکر بیقیاس که سبحه»، 6. نامه. که به امر همایون در حین محاصره بغداد از جانب ملک محمد باقر مدرس که در اردوی معلمی بود به علمای بغداد نوشته، آغاز: «راقم نمیقه و اقل خلیفه محمد باقر (مدرس) دارالسلطنه اصفهان»، 7. نامه به امر اقدس از جانب تیمورخان و له شاهزاده نصرالله میرزا به محمد شاه پادشاه هند نوشته، 8- رقعه که به محسنای قلندر نوشته، 9. نامه که در مبادی حال در تهنیت تسخیر اصفهان به خدمت اقدس اعلا نوشته، 10. عریضه بر تهنیت والیگری خراسان به خدمت اقدس اعلا نوشته، 11. رقم وزارت که به دیوان اعلا که در ایام خاقان شهید شاه سلطان حسین به جهت مرحوم محمد قلی شاملو نوشته، 12. رقم علاوه القاب که در ایام شاه تهماسب به جهت صفی قلی بیگ قاپوجی نوشته، 13. رقم ضابطه نویسی دیوان اعلا به نام میرزا محمد علی نوشته شده، 14. رقم نظارت سرکار خاصه شریف که ایام سلطنت طهماسب میرزا به نام محمد علی خان ولد اصلان خان نوشته شد، 15. رقم صدارت ممالک محروم به اسم میرزا ابراهیم. آغاز: «چون به یمن تأييد ایزدی و الطاف سرمدی صدر ایوان»، 16. رقم حکومت دشتستان و بنادر به نام لطیف خان، 17. رقم ارسال خلعت نوروزی به پیر محمد خان بیگلربیگی، 18. رقم علاوه القاب که در ایام شاه تهماسب به جهت طهماسب میرزا حسن وزیر گیلان، 19. رقم اضافه مواجب میرزا محمد صندوقدار، 20. رقم اضافه مواجب به نام صاحب جمع قبچاقخانه، 21. رقم مهرداری مهر همایون به نام کرم علی بیگ افشار، 22. فرمان به الله یار خان ابدالی در باب ابراهیم خان، 23. رقم درباره جلوس عباس میرزا نایب تبریز نوشته شد، 24. رقم در پاسخ
عریضه ملا محسن مدرس هزار جریبی، 25. رقم به ممالک محرومه در باب اتحاد مذهب که از داغستان نوشته، 26. رقم به محراب بیگ وزیر هرات نوشته، 27. رقم مبارک که پیش از شاهی به نام میرزا محمد خان نوشته، 28. نامه به حسین خان افغان قندهاری، در کناره این منشآت، از همان روزگاران 1254ق، به خامه ای پخته تر سروده هایی است پراکنده، از آن میان داستان دختر پادشاه چین و شهزاده خوارزم (ش3 بالا). 29. مثنوی عشقی، در 122 بیت، آغاز: «خانه بلبل، صفحه از نو دیگر ** سرگذشتی می کند از عشق سر / طرفه نقلی از اسرار بیداد عشق ** قصه شیرین از فرهاد عشق»، انجام: «طاقت این راه نداری ای جان من ** بشنو از شیخ بهایی این سخن اغیر ناکامی در این باره کام نیست ** راه عشق است این ره حمام (؟) نیست»، 30. مناجات و خطاب به «خدا» گله و اظهار آرزو، حدود 200 بیت، آغاز: «ای خدا، عمری است زاری می کنم / ابتهال خاک ساری می کنم. روزگاری صرف محنت کرده ام / با تو دعوی محبت کرده ام»؛ خط: نستعلیق شکسته، بی کا، تا: 1186ق؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج، 45گ [ف: 3-316]
آغاز: برابر؛ انجام: و مترددین مشار اليه را مباشر این امور دانسته از قول و فعل او تخلف جایز روا ندارند.
از دیباچه بیاض میرزا مهدی استر آبادی آغاز می شود ومنشآت واعظ قزوینی هم در آن است؛ خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13[ف: 3-63]
خط: نستعلیق شکسته زیبا، کا: محمود نوری، تا: قرن 13، برای میرزا محمد حسینخان؛ 34گ، اندازه: 20/5×16سم [نسخه پژوهی: 230-2]
آغاز: برابر؛ انجام: که مهر مبارک را حرز انگشت و حسن اعتقاد ساخته بلوازم آمر مزبور قیام نماید.
خط: شکسته نستعلیق، کا: شاید مهر علی، تا: محتملا قرن 13، جا: مسجد مرحوم حاجی کاظم بیک؛ جلد: تیماج مذهب، 61ص (225-165)، 21سطر (14×25)، اندازه: 32×21سم [ف: 5-653]
آغاز: ای کرده بکلک صنع گیتی یکسر ** ز انشاد تو نقش بسته اجسام صور / هر حرف که از خامه حکمت سرزد ** طغرای قضا گشته و عنوان قدرانشاء نامه حمدی که مترسلان صحایف صنایع ابداع املاء نمایند و صحیفه نیاز ... افتقار عجز را رسد چه کلام فصاحت آثار بلاغت شعار لا احصی ثناء علیك انت کما اثنیت علی نفسك از قلم معجز رسیم سحر کاهی
خط: شکسته نستعلیق دیوانی و سیاق، ناخوانا، بی کا، تا: قرن 13؛ 90گ، 7سطر، اندازه: 21×15سم [ف: 8-4628]
آغاز: برابر؛ انجام: و به وجه احسن میسر باوجه با و ساده افاده و استفاده و در صدر انجمن افاضه وبر معراج یگانگی مما رج ومصدر وبر قرار باشند
خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ جلد: تیماج مذهب، 77گ، 15 سطر، اندازه: 21×14سم [ف: 8-4628]
آغاز: برابر؛ انجام: ومشار اليه را مباشر این امر داشتم از خون وفعل او تخلف و تجاوز جایز و روا ندارند تمام شد
خط: شکسته، نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج، 48گ، 15سطر، اندازه: 21×14سم [ف: 8-4627]
آغاز: برابر؛ انجام: زبان اخلاص نشان بالحمد لله الذي هدانا لهذا وما کنا لنهتدی لولا أن هدانا الله گویان نموده به این موهبت عظمی ونعمت کبری شاکر وراضی شده سجدات شکر به جا آورده جری ذلك في شهر فلان تم بالخیر الحمدلله
بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج، 112گ، 21 سطر، اندازه: 23×15سم [ف: 8-4628]
آغاز: سرود سرایان دلکش رقص افکن دلهای ... وقف نامه که را قم الحروف در خصوص وقف کردن کتابهای خود نوشته فراید طریفه حمد و سپاس و طرایف فریده شکر بیقیاس که نتیجه الاصداق غروبها؛ انجام: عقاید اقل دعات علمای قبه الاسلام بلخ و بخارا اینکه عقاید صحیحه اسلامیه اهالی بنحویست که علمای فوق بیان نموده این فرقه ...
بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ جلد: مقوا، 17گ، 15سطر، اندازه: 14×20سم [ف: 8-4629]
آغاز: برابر؛ انجام: تکمیل امر سفارت و تشئید اساس مصالحه مستلزم خیر و البشارت، سعی مشکور بظهور خواهد آورد باقی ظل دولت و اقبال مخلد ولا یزال باد.
با نامه «دیباچه بر بیاض نواب شاهزاده امام قلی میرزا» شروع می شود و با نامه «مکتوبی که در ایام سفارت از بغداد در جواب مکتوب ... وزیر و عظیم روم نوشته» خاتمه می یابد؛ خط: شکسته نستعلیق خوش، بی کا، تا: قرن 13؛ مصحح، مذهب؛ 26گ (1پ - 26پ)، 17سطر، اندازه: 30/9×19/4سم [ف: 27/1-76]
خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج مذهب، 14سطر (16×9)، اندازه: 21×14سم [ف: 16-46]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ 170ص (77-246)[ف: 2-273]
آغاز: برابر؛ انجام: که جواب مطابق سؤال عرض نشده بوده است درین خصوص این اخلاص مخصوص را تقصیری ...
خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ تملک: ریحان الله موسوی در 29 ذیحجه 1309، موسی موسوی در 2 جمادی الثاني 1311؛ جلد: تیماج، 79گ، 12سطر، اندازه: 15/2×10/5سم [ف: 3741]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ در متن و هامش [نشریه: 7-246]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12 و 13؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ جلد: تیماج، 84گ، 12سطر (16/5×8/5)، اندازه: 21×12/5سم [ف: -423]
آغاز: برابر؛ انجام: وقفنامه رضاقلی میرزا در خصوص وقف کردن کتابهای خویش فراید طریفه حمد و سپاس ... و کامکاری خسرو ملک پرور مالک خدم خدیو فلک قدر نجم چشم.
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ تملک: الله بخش ولد محب علی خان در ربیع الاول 1231؛ جلد: تیماج، 83گ، 17سطر، اندازه: 21×16/5سم [ف: - 202]
خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ قطع: ربعی [نشریه: 7-301]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12 و 13ق؛ قطع: بیاضی ربعی [نشریه: 301-7]
خط: نستعلیق تحریری، کا: حسین، تا قرن 13؛ 103گ، 15سطر (16×9)، اندازه: 22×16سم [ف: 1-249]
آغاز: گلگونه حمدی که عذار عذرای ورق را به زیباترین وجهی گلگون نماید و غازه شکری که رخسار عروس دل آرای صفحه را به نیکوترین صورتی آراید؛ انجام: و متوطنین و مترددین مشارالیه را مباشر این امر دانسته از قول و فعل حسابی او تخلف روا ندارند.
خط: نستعلیق، کا: علی عسکر بن حاجی محمد اردوبادی، تا: چهارشنبه 24 شوال 1206ق، جهت آخوند ملا علی روضه خوان؛ مهر: «لا اله الا الله الملك الحق المبين عبده مسلم» (مربع)، «یا علی ادر کنی» (مربع)، «طالب الحسيني» (بیضوی)، «محمد صادق» (بیضوی)، «سلام علی ابراهیم» (بیضوی)، «الله محمد علی (بیضوی)؛ جلد: تیماج، 76گ، 15سطر، اندازه: 15/5×21/5سم[ محدث ارموی مخ: 3-1561]
آغاز: بسمله این نسخه کز آراستگی چون چمن است ** چون صحن چمن پر از گل یاسمن است؛ انجام: و آب شمشیر آشتبار هواخواهان از لوث وجود پردازد سنه 1210
خط: شکسته نستعلیق خوب، کا: عباس ابن رضاقلی، تا: رجب 1210ق، جا: ورتوان؛ مصحح، محشی؛ مهر: «عبده علی» (چهار گوش)؛ جلد: تیماج، 120گ، 12 سطر (14×9 و 13/5×8/5)، اندازه: 15/5×19سم [ف:-45]
خط: نستعلیق، کا: عبدالرحیم رانكوئی، تا: حدود 1212ق؛ رکابه دار؛ جلد: تیماج، 40گ (1ر-40ر)، 17 سطر، اندازه: 21×15سم [ف: 44-89]
خط: نستعلیق تحریری، کا: محمد صالح بن عبدالله شاملو اوجی مشهدی، تا: 1220ق، به خواهش آقا حسین علی در ارومی [ارومیه] جلد: تیماج، 88گ، 13 سطر (15×8)، اندازه: 14×19/5سم [ف: 1-249]
خط: نستعلیق، کان عبدالکریم بن میرزا احمد، تا: 14 ربیع الاول 1221ق؛ افتادگی: آغاز؛ مهر: «المتوكل علی الله عبده غفار» (بیضوی)؛ 18 سطر، اندازه: 20×15سم [ف: -304]
آغاز: برابر؛ انجام: شبی داخل سراپرده گشته پادشاه را مقتول سری که در سریر جهان نمی گنجید در میدان اردوی کوی لعب طفلان ساختند تمام شد
خط: نستعلیق، کا: خسرو بن محمد نبی نوری باکو کرنجی، تا: صفر 1222ق؛ اهدایی: جواد کمالیان، 1354ش؛ 62گ، 12 سطر، اندازه: 22×18سم [ف: 1-317]
آغاز: برابر؛ انجام: و متوطنین و مترددین مشار اليه را مباشر این امر دانسته و از قول و فعلا و تخلف جایز روا ندارند، تم بعون الملك المنان
کامل؛ خط: نسخ و نستعلیق، کا: عوضعلی بن درویشعلی، تا: 14 ذیقعده 1222ق؛ 112گ، اندازه: 14×20سم [ف: -168]
آغاز: زیباترین عروسی که شایسته تخت نشینی حجله ...
خط: نستعلیق شکسته، کا: محمد باقر حسینی، تا: 26 رجب 1223ق؛ 6گ، اندازه: 14×9/5 سم [ف: 3-84]
آغاز: برابر؛ انجام: متوطنین و مترددین مشارالیه را مباشرین این امر دانسته و از قول و فعل او تخلف جایز روا ندارند
خط: نستعلیق و شکسته نستعلیق، بی کا، تا: 14 جمادی الاول 1223ق؛ واقف: خان بابا مشار؛ جلد: تیماج، 84گ، 12سطر، اندازه: 20×15سم [ف: 9-66]
آغاز: ... خون در عروق لعل بدخشان افسرده؛ انجام: گلدسته روضه مناعت و اجلال. گوهر معدن شاهنشاهی نگین خاتم ظل اللهي فروغ دودمان کورکانی چراغ خان صاحبقرانی غره ناصیه صبح دولت قره باصره آفتاب عظمت مزین افسر جهانبانی مربع نشین اورنگ کشورستانی میگردد ...
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1226ق؛ جلد: چرمی، 81گ، 15سطر، اندازه: 14×19/5سم [ف: 3-1346]
خط: نستعلیق، کا: علیقلی بن رضا، تا: 1227ق، جا: لورجان؛ جلد: تیماج، 15سطر، اندازه: 28×17/5سم [ف: -117]
آغاز: برابر؛ انجام: چراغ خان صاحب قرائی غره ناحیه صبح دولت قره باصره آفتاب عظمت مزین افسر جهانبانی مربع نشین اورنگی کشور ستائی می گردد تمت
خط شکسته، نستعلیق، بی کا، تا: 1229ق، جلد: تیماج، 63گ، 15سطر، اندازه: 21×13سم [ف: 8-4627]
خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: شعبان 1229ق؛ جلد: تیماج، 58گ، 15سطر (12×7)، اندازه: 19×12سم [ف: 13-3485]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: یک شنبه 5 رجب 1229ق؛ قطع: ربعی [نشریه: 7-257]
بی کا، تا: 1232 ق [نشریه: 4-324]
آغاز: این مختصری است از منشئات مرحوم مبرور رضوان آشیان فردوس مکان ... که از جهت سالکان مسالک بیان
خط: نستعلیق شکسته، کا: محمد آشتیانی، تا: 1234ق؛ جلد: تیماج، 309ص، 14 سطر (16×7)، اندازه: 20×10سم [ف: 5-166]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1234ق؛ جلد: تیماج، 14 سطر، اندازه: 21×16سم [ف: -221]
آغاز: برابر
خط: نستعلیق، کا: محمد تقی بن حاج محمد خان، تا: 27 رجب 1235ق؛ باشش لوحه رنگین؛ مهر: «محمد تقی بن محمد خان» (بیضوی)، «عبده الراجي محمد تقی»؛ جلد: تیماج، 74گ، اندازه: 20×14سم [ف: 11-194]
آغاز: چندانكه در چمن خضرای سپهر نسترن بیضای صبح عنبر افشان و غنچه حمرای مهر گل ...
بخشی از منشآت مؤلف؛ خط: شکسته نستعلیق چلیپا، کا: محمد ولی، تا: 1235ق؛ مجدول مذهب مرصع محرر؛ جلد: تیماج، 27گ (8پ -34ر) [ف: 36-237]
خط شکسته نستعلیق، کا: محمد تقی بن حاجی محمد خان، تا: 7 رجب 1235ق؛ با سه مجلس تصویر؛ قطع: ربعی [نشریه: 7-301]
آغاز: برابر، انجام: که از سریر جهان نمی گنجید در میدان اردوی کوی لعب طفلان ساختند
خط: نستعلیق، کا: دورنایی نوری، زین العابدين بن محمد طاهر، تا: 1 رجب 1236ق، جا: گزنه از توابع نور؛ 42گ (215پ-256پ)، 20سطر (13×21/5)، اندازه: 5/ 20×30/5سم [ف: -129]
دارای: 1. دیباچه بیاض امامقلی میرزا، آغاز: «حبذا این بیاض دلآرا»، 2. عروسنامه رضا قلی میرزا، آغاز: «گلگونه حمدی که عذار»، 3. وقف نامه کتابهای خودش، 4. وقف نامه مزریعه، 5. وقف نامه آسا، 6 رقمی که به طریق استشهاد در خصوص گمشدن مادیان نوشته، 7. نامه به خواندگار، در مطالبه خمسه، 8 (فرمان فتحنامه هرات)، 9. نامه به خواندگار پس از رد کردن بعضی از مطالب خمسه و نظر علما، 10. نامه در پاسخ میرزا محمد یوسف وزیر مازندران، 11. نامه به همان وزیر، 12. نامه مشعر بر تحصیل خواجه سرا، 13. نامه به طبیب که وعده خلافی نوشته، 14. در خصوص فرستادن ادویه، 15. به ملا خلیل که از زیارت مشهد برگشته، 16. ملا محمد باقر استر آبادی بهعلمای بغداد، 17. از زبان نواده محمد شاه (هند) به محمد شاه، 18. در پاسخ میرزا محمد امین حکیم، 19. به کسی که ساعت فرستاده، 20. به میرزا عبدالباقی، 21. به محسنای قلندر، 22. به وزیری، 23. در پاسخ احمد پاشا والی بغداد، 24. رقم وزارت محمد قلیخان، 25. رقم القاب صفی قلی بیگ قاپوجی باشی مازندران، 26. رقم ضابط نویسی به نام میرزا محمد علی، 27. رقم نظارت سرکار خاصه به نام محمد علیخان به روزگار شاه تهماسب نوشته، 28. رقم چرخچی باشی محمد علیخان، 29. رقم باغبان باشی گری میرزا مهدی ملقب به کوکب، 30. رقم صدارت میرزا ابراهیم، 31. رقم ایالت فتحعلیخان افشار، 32. رقم ایالت دشتستان دنیاور به نام لطیف خان، 33. رقم خلعت به پیر محمد خان، 34. رقم اضافه مواجب، 35. رقم مهرداری کرمعلی بک، 36. رقم به مولانا محمد زکی شیخ الاسلام، 37. رقم به ملا محسن، 38. فرمان به وزیر هرات، 39. رقم درباره آزاد کردن غلامی، 40. نامه به خواندگار درباره رسیدن ساعت، 41. نامه به وزیر اعظم، 42. نامه به پادشاه روس (سه نامه)، 43. نامه به پادشاه هند، 44. به محمد پادشاه هند، 45. نامه درباره فتح هند به خواندگار روم، و بسیار نامه ها که سربند آنها نانویس مانده؛ خط: نستعلیق پخته، کا: علی اکبر بن سلطان، تا: پنج شنبه 27 جمادی الاول 1236ق؛ 38گ (121پ-158ر)[ف: 3-316]
نامه های تاریخی است از میرزا مهدیخان استرابادی منشی نادرشاه وسه نامه نخستین نسخه شماره 79ج را دارد سپس: مراسله در خصوص مطالب خمسه به خواند گارروم، فرمان عفو ظهر الدوله ابراهیم خان به الله یار خان، مراسله بعد از رد بعضی از مطالب خمسه مع اظهار عقاید علمای ایران جواب مکتوب میرزا محمد یوسف، برخی از شماره های دیگر همان نسخه تا می رسد به فرمان «میر شبی هرات» که بدینجا می رسد « تخلف جایز دارند»؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: شنبه 14 جمادی الثاني 1239ق؛ مهر: حسینقلی بن فتحعلی؛ جلد: تیماج، 142گ، 23سطر (22×13/5)، اندازه: 31×20/5سم [ف: 1-458]
آغاز: برابر؛ انجام: و کامکاری باشند بعد از ترویح شمایم بهارستان دعا بر لوح مدعا مینگارد
خط: نستعلیق، بی کا، تا: ذیقعده 1239ق؛ محشی؛ جلد: تیماج، 60گ(38پ-97ر)، 13 سطر، اندازه: 14/5×20سم[مؤيد: 3-172]
خط: نستعلیق، کا: محمد علی بن عبدالله حسینی کازرونی، تا: یک شنبه 27 ذیقعده 1239ق؛ 10گ(151پ-160ر)، اندازه: 19/5×29/5سم [مؤيد: 3-204]
آغاز: برابر؛ انجام: بر وفق مرام مخلصان بی ریا از اثمار حصول مرادات و میوه های نیل سعادات برخوردار و کامروا باشند. تم
کامل؛ خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: محرم 1239ق، جا: مشهد رضوی، جهت فرزندش آقا جان نوشته؛ جلد: مقوا، 68گ، 15 سطر، اندازه: 19×14سم [ف: -153]
خط: شکسته نستعلیق، کا: علی نقی رازی، تا: 20 ذیحجه 1240ق؛ افتادگی: انجام [نشریه: 3-40]
آغاز: برابر؛ انجام: و ما برحت آیات دولته و شوکته مكشوفة الى الافلاك قربان صداقت ترجمان باستدعا و التماس گشاده عرضه می دارد که قربان خاک پای جواهر آسای مبارکت شوم.
خط: نسخ، بی کا، تا: ذیقعده 1241ق؛ جلد: تیماج مذهب، 95گ (1پ-95پ)، 12 سطر، اندازه: 15×21/5سم [ف: 26-105]
آغاز: برابر
بی کا، تا: 1239 و 1243ق؛ 17گ [ف: -121]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: یک شنبه 26 صفر 1244ق؛ جلد: میشن سیاه، 15سطر، اندازه: 23/4×15/7سم [ف: 7-49]
بی کا، تا: 1246ق [ف: 185]
آغاز: برابر؛ انجام: عمال دیوانی و مباشرین اعمال و اشغال مملکت و کلانتر و اصناف عامه سکنه و متوطنین مشارالیه را مباشر این امر دانسته از قول و فعل تخلف جایز ندارند.
دارای مراسلات و وقفنامه ها و فرمانها و استشهاد از قرن 11: 1. مکتوب میرزا محمد یوسف وزیر مازندران و پاسخ به او، 2. مراسله ملا خلیل که از زیارت مشهد برمی گشت، 3. نامه ملا محمد باقر مدرس به علماء بغداد هنگام محاصره به امر همایون، 4. عریضه تیمور خان پسر شاهزاده نصرالله میرزا به پادشاه هند به امر اقدس، 5. نامه میرزا امین حکیم، 6. نامه میرزا عبدالباقی، 7. نامه به محسنای قلندر، 8 عریضه به شاه هنگام تسخیر اصفهان، 9. نامه به طوفان شاعر، 10. نامه به احمد پاشا والی بغداد، 11. نامه به والی خراسان به شاه، 12. رقم وزارت محمد علی خان که در ایام شاه سلطان حسین نوشته، 13. رقم در خصوص القاب صفی قلی قلیخان قاپو چی باشی که در زمان شاه طهماسب نوشته شده، 14. رقم ضابطه نویسی به اسم میرزا محمد علی، 15. رقم نظارت سرکار خاصه به اسم محمد علی خان پسر اصلان خان، 16. رقم علاوه القاب جهت میرزا حسن در ایام شاه طهماسب، 17. رقم در خصوص سر کردگی، 18. رقم در خصوص باغبان باشی میرزا مهدی ملقب به کوکب، 19. رقم صدارت ممالک به اسم میرزا ابراهیم، 20. رقم ایالت به اسم فتح علی خان افشار، 21. رقم ایالت أنا دشتستان و بنادر به اسم لطیف خان نوشته شده بود، 22. رقم که به پیر محمد خان در خصوص خلعت نوشته اند، 23. رقم اضافه مواجب میرزا محمد، 24. رقم اضافه مواجب به اسم صاحب جمع قیچاقخانه، 25. رقم که در خصوص کرم علی بک نوشته، 26. رقعی که به ملا محمد زکی شیخ الاسلام نوشته شده، 27. رقم مبارک که قبل از سلطنت نوشته، 28. رقم ایضا به مشار اليه فرمان گشته، 29. فرمان همایون، 30. رقمی که در جواب عریضه ملا محسن نوشته شده، 31. فرمانی که به حسین خان غلجایی نوشته شده است، 32. فرمانی که به وزیر هرات نوشته اند، 33. مراسله که در خصوص رسیدن وجه مع ساعت به خوند گار نوشته شده اند، 34. فرمان همایون شد، 35. عریضه که به اشرف اقدس نوشته شده، 36. مراسله که به وزیر اعظم نوشته شده، 37. مراسله که راقم حروف به وزیر اعظم نوشته، 38. مراسله که به پادشاه روس قلمی گردیده است، 39. مراسله که به وزیر پادشاه روس نوشته ، 40. از طرف نصر الله میرزا پادشاه هند نوشته شده، 41. مراسله به خوندگار نوشته شده، 42. مراسله که به وزیر اعظم نوشته شده، 43. مراسله که از طرف نصر الله میرزا به وزیر اعظم خوندگار نوشته شده، 44. مراسله که در جواب مکتوب وزیر اعظم از طرف نصرالله میرزا نوشته شده، 45. و له ایضا، 46. فرمانی که در خصوص میر شبی هرات نوشته؛ خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: 1246ق؛ جلد: تیماج، 7گ، 16سطر (15×8)، اندازه: 14/5×20/5سم [ف: 16-12]
آغاز: برابر؛ انجام: چون قطره بود جرمم و عفو تو محیط، چون عرض غرض بود بعجز و تظلم ختم نمود دیگر حکم حکم محکم است.
کا: محمد حنیفه بن محمد جعفر ارموی، تا: ربیع الأول 1250ق؛ جلد: تیماج، 72گ، 16 سطر، اندازه: 20×15سم [ف مخ]
خط: نستعلیق، کا: نوری نمارستاقی، محمد قاسم، تا: جمعه 18 صفر 1252ق، نویسانده میرزا آقا خان وزیر عساکر هنگام تحصیل او؛ جلد: تیماج مذهب، 81گ، 14 سطر (18×10)، اندازه: 28×18سم [ف: 16-77]
خط: نستعلیق تحریری، بی کا، تا: 1255ق [نشریه: 2-48]
خط شکسته نستعلیق، بی کا، تا: صفر 1257ق؛ جلد: تیماج، 150گ، 15 سطر، اندازه: 22×14سم [ف: 1-137]
آغاز: برابر؛ انجام: از قول و فعل او تخلف و تجاوز جایز روا ندارد والسلام.
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1258ق؛ جلد: تیماج مذهب، 109ص (109-1)، 13 سطر (15×9/5)، اندازه: 15×21/5سم [ف: 6-234]
آغاز: برابر
خط: تحریری، کا: محمد باقر بن ملا علی مرحوم کو لقی، تا: جمادی الاول 1259ق؛ 59گ، 17سطر، اندازه: 17×27سم [ف: - 4628-8]
آغاز: برابر؛ انجام: و اضاف تمامت سکنه مترودین و متوطنین و غیره
از میرزا مهدیخان است: 1. دیباچه بیاض اماقلی میرزا، 2. عروسی نامه رضا قلی میرزا، 3. وقف نامه ها، 4. به میرزا یوسف وزیر مازندران، 5. استشهاد یک استر آبادی درباره گم کردن اسب، 6. تحصیل خواجه سرا، 7. نامه به میرزا رحیم حکیم، 8 طلب کیف، 9. از بیگلر بیگی استرابادی به میرزا صادق برادر حکیم باشی، 10. به مرحوم ملا خلیل که از زیارت برگشت، 11. از ملا محمد باقر مدرس به علمای بغداد هنگام محاصره بغداد، 12. از تیمورخان پسر شاهزاده نصر الله میرزا به محمد شاه پادشاه هند، 13. به کسی که ساعتی فرستاده، 14. در پاسخ میرزا عبدالباقی طبیب، 15. به سید مفید ، 16. تهنیت تسخیر اصفهان، 17. به میرزا طوفان شاعر، 18. پاسخ احمد پاشا والی بغداد، 19. تهنیت ولایت خراسان، 20. رقم وزارت محمد قلیخان در زمان شاه سلطان حسین، 21. رقم ضابط نویسی به نام میرزا محمد علی، 22. رقم نظارت سرکار خاصه به نام محمد علی پسر اصلان خان در زمان شاه طهماسب، 23. رقم سرکردگی محمد علیخان، 24. رقم باعبانباشیگری میرزا مهدی کو کب، 25. رقم صدارت میرزا محمد ابراهیم ، 26. رقم ایالت فتحعلیخان کوس احمد لوی افشار، 27. رقم ایالت عبداللطیف خان در دشتستان و بنادر، 28.رقم خلعت نوروزی برای پیر محمد خان، 29. رقم اضافه مواجب به نام میرزا محمد خان، نیز به نام صاحب جمع قباچاقخانه، 30. رقم مهرداری کرمعلی خان، 31. نامه به جناب ملا زکی، 32. فرمان شاهی، 34. نامه ملا محسن مدرس، 35. فرمان برای میرزا حسین خان غلجائی، 36. فرمان برای وزیر هرات امیر محراب بیک، 37. نامه در رسیدن تنخواه با ساعت به خوند گارروم، 38. فرمان فتح قلعه هرات، 39. نامه به خوندگارروم، 40. دو نامه به وزیر اعظم، 41. نامه به وزیر پادشاه روس، 42. از میرزا نصرالله به پادشاه هندوستان، 43. نامه شاهزاده نصرالله به وزیر اعظم، 44. صلحنامه در خصوص مطالب خمسه به خوند گارروم، 45. نامه به محمد شاه پادشاه هندوستان، 46. نامه درباره فتح هند به خوند گارروم؛ خط: نستعلیق، کان گرگانی، حسن، تا: جمعه 25صفر 1260ق؛ مجدول؛ جلد: تیماج، 59گ، 16سطر (15×8)، اندازه: 22/5×13/5سم [ف: 1- 469]
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 1438-ف
نسخه اصل: همان نسخه بالا[فیلمها ف: 1-209]
خط: نستعلیق، کا: عباس ولد ملا کاظم، تا: 15 محرم 1261ق؛ 54گ، 16 سطر، اندازه: 14/5×20سم [ف: -123]
آغاز: برابر؛ انجام: در صدر انجمن افاضه و بر معارج یگانگی و یکرنگی مخارج و مصدر و برقرار باشند.
خط: نستعلیق پست، بی کا، تا: رجب 1262ق؛ واقف: سید محمد باقر مولوی عربشاهی سبزواری، محرم 1405؛ جلد: تیماج، 115گ، 12 سطر، اندازه: 21×15سم [ف: 17-520]
آغاز: برابر؛ انجام: و بر معارج یگانگی و یکرنگی مخارج و مصدر و برقرار باشند.
خط: نستعلیق، بی کا، تا: شعبان 1263ق؛ واقف: سید محمد باقر سبزواری، محرم 1405؛ جلد: تیماج، 115گ، 12 سطر، اندازه: 15×21/5سم [ف: 17-520]
آغاز: برابر؛ انجام: و هم سد راه نجات فراریان آن طایفه خذلان نمود باد، برب العباد.
خط: نسخ و نستعلیق، کا: ملا حسینعلی آشتیانی، شکیکی، تا: شنبه 19شعبان 1264ق؛ جلد: تیماج، 54گ (21پ -74ر)، اندازه: 17×21/5سم [ف: 1-31]
آغاز: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 8 ذیقعده 1264ق؛ 67گ، 15 سطر، اندازه: 20×14سم [ف: 8-4628]
چنین است فهرست عنوان های این نسخه: دیباچه بیاض شاهزاده امامقلی میرزا از میرزا محمد مهدی [منشی استر آبادی]، دیباچه وقف نامه بر جعفر آباد و عید آباد املاک خود شاهزاده و نامبرده نوشته، دیباچه وقف نامه بر کتب که متجاوز از سیصد اسم کتاب در آن مندرج است، جواب مکتوبی که به حاجی یوسف بیک وزیر مازندران [نوشته است] (در پاسخ است)، شخصی از اهل استر آباد که اسب خود را گم کرده حاکم وعده نمود که اسب او را پیدا نماید یا عوض بدهد در آن باره استشهاد نموده معظم اليه مذکور نیز شهادت نوشته، رقعه ای که درباره تحصیل خواجه سرا به عزیزی نوشته است و پنجاه اسم خواجه در آن مندرج است، از جانب عزیزی به میرزا رحیم حکیم باشی نوشته است، به عزیزی از اطبا که کیف ازو طلب شده بود و او که فرستاده نوشته است در عهد خان سعید شهید شاه سلطان حسین که سفاین رودسر در دره غرق شده بود نوشته است، مکتوبی که به میرزا صادق برادر حکیم باشی نوشته است، شرحی که در حاشیه مکتوب نوشته است، به مرحوم ملا خلیل که از زیارت مشهد برگشته بود نوشته است، به موجب امر همایون در حین محاصره بغداد از جانب ملا محمد باقر مدرس که از اردوی معلی می بود به علمای بغداد نوشته است، عریضه ای که به موجب امر اقدس از جانب تیمور
خان والا شاهزاده نصرالله میرزا که در بطن مخدره گورکانیه متولد شده بود به خدمت محمد شاه پادشاه هند نوشته است، به مرحوم سید مفید استر آبادی که از اشخاص جماعت عصار بوده نوشته است، رقمی که به پیر محمد خان بیکر بیکی هرات (و برای) ارسال خلعت نوروزی (روی این عبارت خط سرخ کشیده شده و زیر آن نوشته است:) رقم حکومت (ناخوانا) به بنادر عمان به اسم لطیف خان نوشته است، رقمی که علاوه القاب در ایام سلطنت طهماسب میرزا به جهت میرزا حسن وزیر نوشته است، رقمی که به پیر محمد بیکلر بیگی هرات (ناخوانا) در ارسال خلعت نوروزی نوشته است، رقم علاوه القاب که در ایام سلطنت طهماسب میرزا به جهت میرزا حسن وزیر گیلان نوشته است، رقم چرخچی باشی به اسم لایسمی فاعله، رقم اضافه مواجب باسم صاحب جمع قبچاچخانه (؟)، رقم مهر داری همایون باسم کرمعلی افشار نوشته است، رقم که به ملا محمد زکی شیخ الاسلام اصفهان نوشته است، رقم مبارک که قبل از سلطنت به اسم میرزا محمد رضای متولی عز صدور یافته (دو نامه است)، فرمانی که به حسین علیجه نوشته است، نه مکتوب، دیباچه وصیت نامه، دیباچه نکاح نامه، دو جواب مکتوب، پنج مکتوب، نامه به جهت خوانین، جواب مکتوب و مکتوبی دیگر، پنج عریضه، در جواب مکتوب عزیزی که در اعادة بناء و افاده تحریر نوشته می شود، دو مکتوب، عریضه ای که عالیجاه احمد خان تفنگچی سابق به عالیجاه طهماسب خان والی خراسان بعد از گرفتن هرات نوشته بود، دو مکتوب، دو نامه به عالیجاه خلد آرامگاه آقا اشرف طبیب نوشته شد با شش پاسخ آن، دو نامه از جانب نواب غفران مآب میرزا ابوصالح صدر بعد از نجات از ورطه معزولی به یکی از امراء عظام نوشت، در جواب مکتوب عزیزی، در جواب مکتوب عزیزی، سه مکتوب، سه نامه بوزیر کان شاه، در جواب مسائله که در ماه محرم الحرام از عزیز نقاش که در علم موسیقی نیز مهارتی (؟) ورود یافته بود نوشته شده است؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: 14 شعبان 1265ق؛ تملک: عبدالحسین؛ جلد: تیماج، 84گ، 15سطر (9/5×15/5)، اندازه: 15/5×21/5سم [ف: -422]
سرود خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1270ق [نشریه: 13-433]
خط: نستعلیق نازیبا، بی کا، تا: چهارشنبه 23 رجب 1271ق؛ 20گ (2پ-21ر)، اندازه: 21×16/5سم [ف: 2-28]
بی کا، تا: 1273ق؛ مجدول؛ جلد: تیماج، 62ص (1-62)، ابعاد متن: 14×7، اندازه: 21×13سم [سنا: ف: 2-72]
آغاز: ای کرده ز کلک صنع ترکیب بشر ابداع نامه شکری کهمنشیان رسایل ابداع رقم کنند
خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: 11 ربیع الثاني 1273ق؛ قطع: ربعی [نشریه: 7-259]
آغاز: برابر؛ انجام: فلک را غیر از اینش نیست کاری ** که یاری را جدا سازد زیاری / چنان دور افکند کز بعد یکچند ** نیام نامه گردید خورسند
خط: نستعلیق، کا: محمد رضی بن میرزا خلیل، تا: شعبان 1275ق؛ مهر: «الواثق بالله الجليل محمد رضی بن محمد خلیل» (مربع)؛ جلد: تیماج مذهب، 128گ، 19 سطر، اندازه: 29×16سم [ف مخ: 5 -2143]
آغاز: برابر؛ انجام: و مترددین مشار اليه را مباشر این امور دانسته از قول و فعل او تخلف جایز روا ندارند.
خط: نستعلیق، کا: حاجی سید رضی بن امیر حسینی، تا: 1276ق؛ از روی نسخهای چاپی استنساخ شده؛ جلد: مقوایی، 55گ (1پ- 55پ)، اندازه: 23×18سم [ف: 4-366]
خط: نستعلیق خوب، کا: میرزا محمود، تا: دهه دوم ربیع الثاني 1277ق، برای جلال الدين میرزا حکمران بروجرد؛ 60گ، اندازه: 11/5×19سم [ف: -21]
آغاز: بسمله کتاب ترسل ... ای کرده بکلک صنع ترکیب بشر؛ انجام: سیه گشته این طارم نیلفام
خط: شکسته، کا: میرزا حسین، تا: 1278ق [الفبائي: -559]
بی کا، تا: 1288ق [میراث اسلامی: 5-575]
آغاز: برابر
در فهرست با عنوان «ترسل» و بدون نام مؤلف. بعضی از عنوانها عبارتند از: دیباچه وقف نامچه میرزا مهدی خان از برای قرآء جعفر آباد نوشته، از برای مولود، نوسینده در تهنیت عروسی نویسند، تعزیه نامچه، رقم نظارت بیوتات که در ایام شاه طهماسب به جهت محمد قلیخان ولد اصلان خان نوشته شده، رقم داروغگی به جهت اصفهان، رقم حکومت قم، رقمی که احمد شاه به جهت نصیر خان شد، در محاصره بغداد از جانب فضایل مآب ملا محمد باقر مجلسی به علمای بغداد نوشته و ...؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: ذیحجه 1289ق؛ جلد: گالینگور، 110گ، مختلف السطر (11/5× 16/5)، اندازه: 21×17سم [ف: -71]
آغاز: برابر؛ انجام: آنکه پیوسته بکلید خامه دلگشا ابواب مسرت بر چهره دوستان باز و مهمات را نگاشته ... خلت طراز سازد
خط شکسته نستعلیق، بی کا، تا: ذیحجه 1296ق؛ مجدول؛ جلد: مقوا، 16گ، 9سطر (14/5×7/5)، اندازه: 14×21/5سم [رایانه]
آغاز: آن که امیر مهراب بیگ وزیر هرات بداند در این وقت به عرض همیون رسید که آن وزارت پناه در قلعه هرات طرح عمارات عالیه
میرزا مهدی خان استر آبادی به وزیر هرات نوشته؛ بی کا، تا: اوایل قرن 14؛ 1ص (75)، اندازه: 21/8×12/6سم [ف: 29/1-493]
آغاز: من کتاب انشای میرزا مهدی خان. بهین فرزند نادر خاک مهین سلاله دودمان افلاک دراری اربعه فلک حلالیت؛ انجام: در طریق فدویت ثابت قدم و با درستکاری توام باشد
خط: نستعلیق و شکسته، بی کا، تا: اوایل قرن 14؛ جلد: چرم، 16ص (335-350)، اندازه: 21/8×12/6سم [ف: 29/1-496]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13 و 14؛ افتادگی: انجام؛ 74گ، سطور چلیپا (13×7)، اندازه: 17×9سم [ف: 13-3393]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 14؛ جلد: تیماج، 28ص (123-150)، اندازه: 16/5×19/5سم [ف: 10-478]
خط: نستعلیق، کا: حاج محمد حسین بن حاج محمد حسن امین الضرب سپاهانی، تا: 1302ق [نشریه: 2-97]
آغاز: برابر؛ انجام: و از قول و فعل او تخلف جایز و روا ندارند تم بالخیر و العافيه ...
خط: نستعلیق مخلوط به شکسته، کا: محمد علی، تا: 1309ق؛ واقف: سید محمد باقر سبزواری، محرم 1405؛ جلد: مقوایی، 74گ، 16سطر، اندازه: 21×17سم [ف: 17-521]
آغاز: بسمله ای کرده ز کلک صنع ترکیب بشر ** زانشاء تونقش بسته اجسام صور ... انشاء نامه حمدی که مترسلان صحایف صنایع ابداع املایند صفحه ثناء انجام: نکاح ملت اثنی عشری وعقد صحیح شرعی حرمان پذیرفت اللهم الف بینهما وطلب نسلها وارزقها اولا وصالح بمحمد و آله الطاهرين
خط: نستعلیق، بی کا، تا: غره شعبان 1309ق؛ مجدول؛ جلد: تیماج مذهب، 24گ، 14 سطر، اندازه: 22×15سم [ف: 8-4628]
آغاز: ای کرده زکلک صنع ترکیب بشر ...
خط: نستعلیق، کا: میرزا فضل الله خان بن جناب اعتماد الحضرة، تا: 20 شوال 1318ق؛ با سرلوح زرین؛ 81گ، 11سطر، قطع: رحلی [چند نسخه ف: -367]
کا: محمد حسین، تا: 1359ق؛ انتقالی از کتابخانه پهلوی - مجموعه نوازی؛ 125گ، اندازه: 14×20/6 سم [رایانه]
آغاز: برابر؛ انجام و سری را که از سر بزرگی در عرصه جهان نمی گنجید در میدان گوی لعب طفلان ساختند.
خط: نستعلیق متوسط، بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج مذهب، 32گ (1پ -32)، 15 سطر (16×8)، اندازه: 20/6×13/3سم [رایانه]
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ جلد: مقوا، 58گ (26پ-83ر)، 12سطر، اندازه: 14/5×8/5سم [ف: 44-179]
آغاز: برابر؛ انجام: و به آواز رشته بر پای بلبل می بندند و بر رخسار بد شکفتگی
خط: نستعلیق تحریری، بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج [رایانه]
بی کا، بی تا، خریداری از بانو سهیلا چاره دار [رایانه]
آغاز: برابر، انجام: چون قطره بود جرمم و عفو تو محیط، چون غرض عرض بود بعجز و تظلم ختم نمود دیگر حکم حکم محکم است
بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج، 12گ، اندازه: 18×11سم [ف: -174]
آغاز: برابر؛ انجام: در وصف کافش همین کافی که دلبر سرکشی است، خنجر بر کف و کاکل مشکین بر دوش انداخته
خط: نستعلیق شکسته، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ واقف: محمد مهدی ابن محمد نصیر؛ 26گ، 12سطر، اندازه: 16×8سم [ف:-54]
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ محشی؛ جلد: تیماج، 314ص (1-314)، ابعاد متن: 19×10، اندازه: 20×29سم [سنا: ف: 2-57]
دیباجه قباله نکاح، رقم در باب مذهب؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ جلد: میشن [ف: 5-374]
بی کا، بی تا؛ با دیباچه «نصرالله میرزا» بنابر آنچه در اینجا هست: «حبذ این بیاض دل آرا ...»؛ قطع: ربعی چند نسخه [ف: -219]
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا، در پایان دفتری جا دارد که در 1244 نوشته شده؛ 3گ، 14سطر (6×12/5)، اندازه: 18×11 سم [ف: 2-271]
خط: نستعلیق شکسته، بی کا، بی تاب افتادگی: انجام؛ 28 ص (105-132)، 15 سطر، اندازه: 21×14/5سم [ف: 26-208]
آغاز: منشآت: سبحان الله طراز خامه عجزم نگارم که به حکم المجاز قنطرة الحقيقه در عالم ایجاد و دهر کون و فساد نمونه آثار وصف القلم بما هو کائن
خط: شکسته نستعلیق، بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج، 26گ (139پ-164پ)، اندازه: 21×14/5سم [ف: 36-421]
بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج، 52گ (109-160)، 18 سطر (16×7)، اندازه: 20×9سم [ف: 13-3312]
آغاز: حبذا این بیاض دلا را که تذور رنگین پر و بالیست؛ انجام: اساس مصالحه متلزم خیر و اکتساب سعی مشکور بظهور خواهد آورد.
فهرست بعضی از نامه ها و مکاتیبی که در این نسخه آمده و در منشآت امامقلی میرزا نیامده، به این قرار است: 1. دیباچه وقف نامه ای که برای جعفر آباد و عبید آباد نوشته، 2. دیباچه ای که بر کتب خود نوشته، 3. صورت رقم وزارت دیوان اعلی که در ایام سلطان حسین جهت مرحوم محمد قلیخان شاملو ولد محمد مؤمن خان نوشته، 4. رقم نظارت باغات و عمارات شاهی در اصفهان باسم میرزا مهدی کو کب، 5. رقم صدارت محروسه باسم میرزا ابراهیم، 6. رقمی که به پیر محمد خان بیگربیگی هرات در باب ارسال خلعت نوروزی نوشته، 7. رقم چرخچی باشیگری، 8 رقم اضافه مواجب میرزا محمد صندوق دار، 9. رقم مهرداری مهر همایون باسم کرمعلی بیک افشار، 10. رقم به ملا محمد زکی شیخ الاسلامي دارالسلطنه اصفهان؛ بی کا، بی تا، دارای سرلوح رنگین کتیبه دار، مجدول؛ واقف: خان بابا مشار؛ جلد: تیماج، اندازه: 30×20سم [ف: 9-61]
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا، افتادگی: آغاز و انجام؛ جلد: تیماج، 19سطر، اندازه: 21×13سم [ف: -305]
آغاز: برابر، انجام: از اقتباس نورمشكاة فیها مصباح منور دارد بی کا، بی تا، 117گ، 11سطر، اندازه: 20×15سم [ف: 8-4627]
آغاز: برابر انجام: متوطنین ومترددین مشار اليه را مباشر این امر دانسته از قول وفعل او تخلف جائز و روا ندارند تمت
از اول تا آخر؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا، افتادگی: آغاز؛ مصحح؛ 84گ، 15 سطر، اندازه: 14×20سم [ف: 8-4627]
آغاز: برابر؛ انجام: چون قطره بود جرمم وعفو تو محیط، چون عرض غرض بود بعجز و تظلم ختم نمود دیگر حکم حکم محکم است.
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا، 90گ، 15 سطر[ف: 1-274]
آغاز: این مختصری است از منشئات مرحوم مبرور رضوان آشیان فردوس مکان ... که از جهت سالکان مسالک بیان
خط: نستعلیق شکسته، بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج، 21گ، اندازه: 16/5×21/5سم [ف: 22-309]
آغاز: برابر؛ آغاز عقد نامه: «گلگونه حمدی که عذارین ورق را به زیباترین وجهی گلگون نماید و غازه شکری که رخسار عروس دل آرای ...»
در این نسخه ابتدا مقدمه منشئات مهدی خان بن محمد نصیر منشی آمده و بعد از آن عقدنامه رضا قلی میرزا ابن نادرشاه افشار: 1. در سلک نکاح مرتبط در سمط عقد دوام ..، 2. غرض از تحریر این ورقه و تمهید این مقدمه آن است، چون امر کثیر الفوايد ...، 3. حمد و سپس بی قیاس زراق علی الاطلاق را سزاوار است، 4. اقبال پناها زبدة الوزراء العظاما مخدوما، 5. پیوسته دماغ شریف نشانه باب ... فیوضات نشا تین باد ... 6. راقم نمیقه و اقل محمد باقر استر آبادی مدرس در دارالسلطنه اصفهان .... 7. آنکه ایالت و شوکت و حشمت و جلالت امیر ... محمد خان بگربیگی در دارالسلطنه هرات ...، 8. عالیجاه سلاله السادات العظام میرزا محمدرضا مستوفی ...، 9. آنکه نایب السلطنه تبریز به عواطف فراوان ... 10. آن که محراب بیک وزیر هرات بداند ...، 11. عالی جاه الله یارخان که ارباب اخوی ابراهیم خان ... 12. به بیگلر بیگیان عظام و حکام گرام و سادات عالی مقام و فضلای و اهالی شرع مبین نوشته است، 13. به وزارت باب ایالت و شو کت و جلالت دستگاه رکن رکین دولت روسیه نوشته است، 14. ایضا به وزارت ایالت شو کت و جلالت دستگاه رکن رکین دولت روسیه نوشته است، 15. به وزیر تدبیر عالی موسس دولت عثمانی علی پاشا وزیر در مورد فراریان و خائنین عثمانی نوشته است، 16. به پادشاه و تقاضای رفع خصومت نوشته، 17. نامه ای است به محمد خان ابن سلطان مصطفی خان در مورد افاغنه قندهار ...، 18. به محمد شاه گورکانی در مورد تنبیه افاغنه که توسط محمدعلی خان و قبل از آن علی مردان خان شاملو اداره شده بود، نوشته؛ خط: نستعلیق شکسته، بی کا، بی تا، جا: تبریز؛ جلد: مقوا، 93گ (22ر-114پ)، اندازه: 23×15سم [ف: 2-303]
آغاز: برابر؛ انجام: مراسلات عبهر توأم مواد زمان مهجوری را دفع فرمایند باقی ایام عزت و سعادت بکام و مستدام باد برب العباد ...
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ جلد: چرمی، 67گ، 11 سطر، اندازه: 14×20/5سم [ف: 3-1346]
آغاز: بسمله - منشات عالیجاه مقرب الخاقان میرزا مهدی خان که دیباچه بر بیاض شاهزاده مام قلی میرزا نوشته؛ انجام: صراط الذين انعمت علیهم غیر المغضوب علیهم ولا الضالين - فمن بدله بعدما سمعه فانما اثمه علی الذين یبدلونه
مقداری از منشآت استر آبادی می باشد؛ خط: شکسته، بی کا، بی تا، 132گ، 17سطر (21×10/5)، اندازه: 18/5×26/5سم [ف: 1-44]
آغاز: بسمله. رونق آموز سر کار فیض آثار گلشن سخنوری و نظم و نسق آستانه مقدسه چمن زبان آوری؛ انجام: ارجاع خدمات اتفاقیه ضیاء فزای بصابر خاطر ارادت آیات شد که بعون عنایت الله بی فیض برتر است.
خط: نستعلیق و شکسته، بی کا، بی تا، جلد: تیماج، 81گ، 15 سطر (15/5×9)، اندازه: 21×15/5سم [ف: 2-261]
بی کا، بی تا [ف: 3-1347]
آغاز: برابر؛ انجام: بال و پر عاطفت باز و اقامت احوال اورا زیبنده خلاع فاخره نوازش و بتشریفات ...
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ جلد: چرمی، 107گ، 16 سطر، اندازه: 20/5×15سم [ف: 3-1346]
monsa'at
آدنوی، موسی بن مصطفی، ق12 قمری
ādnavī, mūsa-bn-e mostafā(- 18c)
وابسته به: حاشية الفوائد الفنارية = حاشية شرح ایساغوجی = حاشية قول احمد؛ عمری، احمد بن محمد (-950ق)
تاریخ تأليف: 1142ق؛ محل تأليف: استانبول مدرسه هلی باشا العتيق
حواشی است با عناوین «قوله، قوله» بر حاشیه احمد بن محمد بن خضر مشهور به قول احمد بر شرح شمس الدين محمد بن حمزه فناری بر رساله معروف «الايساغوجي» اثیر الدين ابهری. این حاشیه مختصر بیشتر جنبه توضیحی دارد.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 6163
آغاز: وضع الميزان من توحد جنابه لاقامة الجزاء و التسجيل و تقدس ذاته المتعالي عن القياس و التمثيل؛ انجام: و خاتم ما سمیناه منشئات بالعناية الإلهية و نهایته بأمر الله الذي لا تأخذه نوم و لاسنه.
خط: نسخ، کا: محمد بن محمد الجورمي، بی تا؛ مجدول، پس از کتاب حاشیه ای است در چند برگ بر مقدمه حاشیه حسام الدين کاتی از همین مؤلف؛ جلد: تیماج مشکی، 83گ، 21 سطر، اندازه: 21×13سم [ف: 16-160]
monsa'at
حسینی نطنزی، محمد علی بن محمد، 1081ق 12 قمری
hoseynī natanzī, mohammad ‘alī ebn-e mohammad (1671 - 18c)
دستور فرمان ها و نامه های دیوانی و درباری و به فارسی است.
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 4602/1
آغاز: مادام که قلم وقایع رقم در نظام مهام عالم بسر آمدی علم است و دوات بر جمیع ادوات ذوات النفع راجح و مقدم است؛ انجام: و کتمان الشهادة دال علی ان من الله العزيز لا یخاف و انا من ذرية أرباب العصمة و العفاف.
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ کاغذ: سپاهانی، 43ص (1-43)، سطور چلیپا (13×6)، اندازه: 18×9سم [ف: 14-3530]
monsa'at
ذکای بلگرامی، میر اولاد محمد بن غلام، ق 12 قمری
zokā-ye belegrāmī, mīr owlād mohammad ebn-e qolām(- 180)
نامه هایی است که مؤلف به ادبا و شعرای عصر خود نوشته است.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 13492/1
آغاز: یزدان همه دان را سپاس، نه بدین از رانش که دستگاه نامه طراز ینم داد؛ انجام: نقلی بردارند و به من فرستند و اصل نسخه به طور یادگار پیش نظر سامی باشد فقط.
خط: نستعلیق ناخوانا، بی کا، تا: 15 رمضان 1294ق؛ جلد: مقوایی، 45گ (1ر-45ر)، 11سطر [ف: 36-448]
monsa'at
صاحب کاشانی، محمد مسیح، ق 12 قمری
sāheb-e kāšānī, mohammad masīh(- 180c)
نامه ها و منشآت متفرقه ای است که مؤلف به مناسبت های مختلف نگاشته است با این عناوین: قباله وقف قرآن، صورت برخی نوشتجات بر قرآن کریم، اجازه به سید امیر عالم کرمانی، اجازه به ملامجید طبیب، اجازه برای صحیفه سجادیه، قباله نکاح، جواب مکتوب شریف احمد بن غالب، جواب مکتوب شریف سعد بن زید، جواب نامه شیخ سعدان احسائی، جواب شیخ ناصر احسائی، جواب نامه فرج الله خان والی حویزه در بشارت به فتح بصره، جواب سید عبدالمحسن مکی، نامه به محمد مسیح نسائی، نامه ای به اصحاب قهوه، جواب نامه شیخ محمد جعفر، جواب نامه سید ماجد قاضی القضاة اصفهان، جواب میرزا سید مرتضی، جواب نامه شیخ علی عاملی، جواب شیخ یحیی مکی، نامه به سید عید بن هبة الله خان والی حویزه و ... .
گلپایگان کتابخانه حجة الاسلام گلپایگانی؛ شماره نسخه: 83
آغاز: قبالة وقف القرآن المجيد فاتحة کتاب الكلام حمد متلكم حکیم وقف فرق الانام علی مواقف الفرقان و مفارقه؛ انجام: من موانع التخليد و دواعی الاطلاق الى التقييد و اما رابعا فان لا يؤاجر ولا ...
خط: نسخ معرب زیبا، کاتب = مؤلف (ظاهر)، تا: قرن 12؛ افتادگی: انجام؛ 193گ، 11سطر، اندازه: 12×18/5سم [کتابخانه های گلپایگان: ف: -62]
monša’āt
ظهیرا، ظهیر الدين بن مراد، ق 12 قمری
zahīrā, zahīr-od-dīn ebn-e morād(- 18c)
دو انشاء است، یکی وقفنامه و دیگر نکاح نامه؛ خط: نستعلیق، کان رفیع الدين محمد متخلص به رافع، تا: 1078 و1079ق، جا: اصفهان؛ 1گ (23ر-23پ)، اندازه: 29/5×15سم [مؤيد: 3-343]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11 و 12؛ جلد: مقوا، اندازه: 16/5×26/5سم [ف: 1-375]
انشائهایی است از ظهیرا تفرشی و جز او از زمان صفویه، نام شاه عباس دوم و شاه سلیمان در برخی از آنها دیده می شود، اینک پاره ای از عناوین منشآت این دفتر: در تعریف و توصیف همایون نوشته شده (این انشاء در وصف شاه عباس ثانی است) و نام او را پس از القاب بسیار این گونه می آورد: «سریر افروز اورنگ کیانی ** شه صاحب قران عباس ثانی»، دیباچه مرقع سلیمان قلی بیک که ظهیرای تفرشی نوشته، شخصی از ارباب کمال، به یکی از صاحبان شجاعت، به قوشچی باشی، در باب سوم ماه مبارک رمضان و قورق از ماکولات و مشروبات، در بیشتر این منشآت اشعاری مندرج است و در یکی از آنها که در توصیف برف و باران بی وقت در نراق است» منظومه ای است که چند صفحه از نسخه را فرا گرفته و شاعر در آن به مدح ظهیر تفرشی نیز می پردازد؛ خط: شکسته، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز؛ جلد: تیماج، 78گ، 9 سطر، اندازه: 19×14سم[نشریه: 13- 128]
monsa'at
فندرسکی اصفهانی، ابو طالب، ق 12 قمری
fendereskī esfahānī, abū-tāleb(- 18c)
بی کا، تا: قرن 11؛ 10گ (126-135) [ف: 9-1398]
انشائهای ادبی است در سه قسمت: صیدگاه، بهارستان اقبال، گلستان؛ خط: نستعلیق، کا: رفیع الدين محمد متخلص به رافع، تا: 1078 و 1079ق، جا: اصفهان؛ جلد: تیماج، 5گ (18پ-22پ)، اندازه: 15×29/5سم [مؤيد: 3-343]
monsa'at = dastur-e name-negari
هروی، یوسف، قرن 12 قمری
heravī,yūsof (- 18c)
دستور نامه نگاری است به نظم و نثر از میرزا یوسف هروی که در آن بیان نموده که در هر مطلبی چه شعرهایی شایسته است و چه اشعاری مناسب با موضوع نامه ذکر شود و پس از عنوان هر مطلبی اشعار مربوط به آن ذکر شده است.
آغاز: من کلام میرزا یوسف هروی: سایر بطبقه اعلی از امرا نویسند: عتبه خدام ذوی الاحترام امراء جهان پناه؛ انجام: سرخ: بر سرخ جامه ای نظر از دور دوختم ** پنداشتم تویی تو نبودی و سوختم
خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: قرن 11؛ در سه صفحه پس از اینهم پراکنده ها ایست ادبی و تاریخی که گویا از همین کتاب است. در دو صفحه آخر فهرست همین کتاب است؛ نسخه اصل چه بسیاری از جاها سفید گذارده شده؛ کاغذ: سپاهانی، 146گ، سطور چلیپا (15/5×9/5)، اندازه: 19×13سم [ف: 1475-9]
آغاز: و شارع مودت انحراف ندارد دعایی که نهال امانش بر جویبار اصلها ثابت وفرعها في السماء نشو و نمای یافته باشد؛ انجام: هر آینه وجه مسارعت سعادت خدمت مستعد می گشت و بی شبه بطریق مبادرت بدولت ملازمت مستظهرمی ...
خط: نستعلیق کتابتی، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ مهر: «عبده عبدالوهاب حسینی 277»؛ جلد: تیماج، 111گ، 12 سطر، اندازه: 15/7×10سم [ف: 17-521]
monsa'at
ادیب هندی
adīb-e hendi
شامل بخش های: خطبهای ادبی، مراسلات سیف خان کشمیری، چند دیباچه، مناظره شب و روز، چند متن در مدح بعض اشخاص، مناظره تیغ و قلم، تعریف بازار زنانه، تعریف دکان جوهری، تعریف دکان بزازی، تعریف دکان گلفروشی، تعریف
دکان حلوا فروش، تعریف دکان عطار، تعریف دکان میوه فروش، تعریف دکان تنباکو فروش، تعریف دکان تنبولی تعریف دکان سبزی فروش، تعریف ایام و فصول سال.
خوانسار؛ فاضل؛ شماره نسخه: 238
آغاز: گوناگون نیایش مر داوری را سزد که وجود بشر را از کارخانه عنایت کسوت حیات پوشانید
خط: نستعلیق هندی، بی کا، تا: قرن 12؛ مصحح؛ مهر: «عبدالله الموسوي» (مربع)؛ جلد: مقوایی، 79گ، 15 سطر، اندازه: 22×15سم [ف: 1-198]
قم، مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 210
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 1-235]
monsa'at
کامل، محمد طاهر، قرن 12 قمری
Kāmel, mohammad tāher(18c)
تاریخ تأليف: 1125ق؛ محل تأليف: برهانپور
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 14215/38
آغاز: بسمله نحمده و علی رسول و آله التسليم ... این سفینه محیط بحور معانی و دفینه گنجور آسمانیست
بی کا، تا: قرن 12؛ مجدول مرصع محرر؛ جلد: گالینگور، 22گ (100پ -121پ)، اندازه: 21×30/5سم [ف: 38-317]
monsa'at
کمره ای، محمد مسیح
kamare'ī, mohammad masīh
مجموعه ای از منشئات است که محمد مسیح کمرهای جمع آوری کرده است، وی از تلامذه آقا حسین خوانساری بوده است. در طبقات اعلام الشيعه (قرن 12 ص 723) شرح حال محمد مسیح بن اسماعیل فسائی متخلص به «معنی»(- 1127ق) آمده است واز تأليفات وی «مراسلات مسیحا فسوی» درالذريعة (297/20) معرفی شده است. مطالب موجود در این کتاب: وقف نامه آقا حسین خوانساری، مراسله از زبان جمشید بیک، عریضه میر محمد معصوم غارت زده افاغنه، نامه نواب اشرف به حاکم بندر عباس، رقم شاه طهاسب به حاکم خراسان درباره والی هندوستان، بحر طویل ولی قلی بیک ومیر نجات، رقعه به سید بدر الدين، نامه میرزا علیخان گلپایگانی به آقا جمال خوانساری، نامه آقا حسین خوانساری به میر ذوالفقار، مقاله آقا جمال خوانساری، دیباچه قطع الانوار از آقا حسین خوانساری، نامه میر ذوالفقار گلپایگانی به آقا حسین خوانساری، نامه آقا حسین خوانساری از زبان محمد زمان اعتماد الدوله، دیباچه گلشن فیض در تعریف شیراز وامام ویردی بیک وزیر شیراز از محمد مسیح کمره ای (مؤلف) و مطالب دیگر.
قم؛ گلپایگانی؛ شماره نسخه: 6819-34/189
آغاز: بسمله اعظم اسماء علیم حکیم مطلع غزل هفت بند سبع المثاني حمد متکلمی است که مضمون قصیده های فرقانی تمام اوصاف جاه و جلال است؛ انجام: اگر به جانب کنعانیان وزد بویش مشامشان نکند میل بوی پیراهن بکر و جدول وحوضش بنفشه و سنبل
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: انجام؛ 85 گ، 17سطر چلیپایی، اندازه: 11×17/5سم [ف: 8-4612]
monsa'at
حسینی، شاه طاهر
hoseynī, šāh tāher
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 40/4
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12 و 13؛ کاغذ: سفید، جلد: تیماج، 20سطر (21×12)، اندازه: 32×22سم [سنا: ف: 1-21]
monsa'at
مظفر علیشاه کرمانی، محمد تقی بن محمد کاظم 1150 - 1215 قمری
mozaffar-‘alī-šāh-e kermānī, mohammad taqī ebn-e mohammad kāzem (1738 - 1801)
شش نامه است و یکی از آنها که مفصل است - تذکرات و اشاراتی است عتاب آمیز به یکی از درویشان و مظفر علیشاه به تکرار خطاب به او می گوید «جانم قربان» و در یکجا سه سطر پی در پی این کلمه را به کار می برد و در یک جا می گوید: «این نشأت که در باطن شما جله می کند ذره ای از ذرات ... این حقیر نمی شود که محمد تقی بقائی است و از لطف مولا مظفر علی به نام است که خود را ذره ای از ذرات نور او می داند». نامه نخست را کاتب از نیمه آورده است.
تهران؛ نوربخش، شماره نسخه: 718/5
آغاز: در ثانی عرض می شود کهاگر چه در ملاطفه گرامی بخصوص ناخوشی بدنی اشعاری فرمودند؛ انجام: که سرحقیقت را مجازی نگیریم و دم شیر به بازی نشماریم باقی بقاء رفقا یا علی والسلام علیكم
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج، 9گ (167ر-175پ)، 21 سطر، اندازه: 12×20سم [نشریه: 13-95]
monsa'at
ایروانی، محمد حسین
īravānī,mohammad hoseyn
تهران؛ شهشهانی ، حسین؛ شماره نسخه: بدون شماره
بی کا، تا: 1220ق؛ منشی حسینعلی خان ایروانی، از لحاظ مواد تاریخی اهمیت بسیار دارد [میراث اسلامی: 5-601]
monša’āt
اسکندری خوئی، مهدی
eskandarī xū’ī,mehdī
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 19207
آغاز: بسمله حبذا این بیاض دل آرا که تذرو رنگین؛ انجام: ساکن خوی در مدرسه نمازیه في غره ذیحجه الحرام 1233
خط: نستعلیق، کا: محمد حسن بن محمدرضا زنوزی، تا: 1233ق؛ جلد: تیماج [رایانه]
monsa'at
بهادر، محمد علی بن غلام حیدر، - 1235 قمری
bahādor, mohammad ‘alī ebn-e qolām heydar(- 1820)
نامه هایی که مؤلف در عهد حکومت نظام الملك میر اکبر علیخان بهادر آصف جاه، تحریر نموده است. در این رساله جمع آوری نموده است. اینرساله فاقد ابواب وفصول است و در آن 139 نامه مندرج است.
قم؛ گلپایگانی؛ شماره نسخه: 2790-15/30
آغاز: بسمله مسجع ترین عباراتی که منشیان فصاحت بیان به مددکاری فکر و اندیشه بر صحایف دوران انشا نمایند و مقطع ترین فقراتی که دبیران بلاغت ترجمان به پیش دستی فهم وادراک؛ انجام: به عزیزی در سفارش نوکری سمت ترقیم یافت: نیرنگ طرازی زمانه طرفه ماجراییبر روی کاراوزد ... واجاری پندت را نایب مقرر نموده است ان شاء الله تعالی امروز فرداعنقریب می رسد فقط
خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ جلد: مقوا، 73گ، 9-15 سطر، اندازه: 23×14سم [ف: 8-4626]
monsa'at
نشاط اصفهانی، عبدالوهاب بن محمد رحیم، 1175 - 1244 قمری
nešāt-e esfahānī, 'abd-ol-vahhāb ebn-e mohammad rahim (1762 - 1829)
[الذريعة 41/23؛ مشار فارسی 4334/4]
خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ دارای سرلوح مرصع، مذهب، مجدول، یادداشتی از عباسقلی مشیر افخم وزیر تأليفات سپهر کاشانی که کتاب را به خط مؤلف دانسته و آن را در 1340 ق در تهران از حاج محمدرضا بن شیخ محمد حسن خوانساری نسخ نویس مشهور خریده؛ مهر «مشیر افخم عباسقلی سپهر» (بیضی)؛ جلد: روغنی مذهب، 17گ، 12 سطر، اندازه: 18/5×28سم [ف: 28-192]
آغاز: گرد درگاه داور دار اهمال مهر کرم هلال علم ملک الملوك عالم؛ انجام: و تشریف عاطفت بی قیاس ما نسبت باو مصون از شوایب آندراس.
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ واقف: نایینی؛ جلد: مقوایی، 62گ، 15سطر (9/5×4/4)، اندازه: 8/5×15/5سم [ف: 7-858]
آغاز: این نه خوابست این نه بیداری ** این نه مستی است این نه هشیاری؛ انجام: چون این نسخه کتاب مستطاب اعرف العرفا نشاط عزیز الوجود بود ... حضرت اجل اکرم ... نبوده باشم از آنجائی که تحفه مور نزد سلیمان به ران ملخی بود
منشآت ادبی که نشاط به دوستانش نگاشته و در مجموعه حاضر جمع آوری نموده؛ خط: نستعلیق، کا: حسن علی، تا: پنج شنبه 29 شوال 1209ق؛ 14گ، 15 سطر، اندازه: 22×14سم [ف: 8-4632]
آغاز: بسمله، ناظم العوالم بدیع المناظر احتبس الهواء و احترس؛ انجام: که هم سطوتش زدوستان بجان پناهید رحمتش دشمنان به خدمت گرائید.
درج ثانی از منشآت نشاط؛ مطالب این درج چنانكه نویسنده آورده چنین است: «در مدح اعلیحضرت شاهنشاهی از خطب و قصائد و دیباچه و قبالجات و امثال و دیباچه دیوان همایون خاقان جهان خلد الله ملکه و سلطانه و افاض علی العالمين بره و احسانه من منشات نشاط»؛ خط: نستعلیق، کا: علینقی رازی، تا: 1225ق؛ جلد: تیماج مذهب، 172ص، 15 سطر (18×8)، اندازه: 29/5×17سم [ف: 5-74]
قصاید و غزلیات و قسمتی از منشآت منظوم و منثور میرزا عبدالوهاب معتمدالدوله متخلص به نشاط؛ کا: عبدالحسین، تا: 1299ق؛ جلد: میشن، اندازه: 22×14سم [ف: 9-334]
آغاز: از مرحوم نشاط اصفهانی علیه الرحمه است. در حالتی که ملا عبدالله مدرس را نایب الزياره قرار داده اند از جانب پدر خاقان مغفور عمدة العلماء الاعلام ملا عبدالله قصی الله وصوله الى مقام الرضا
خط: نستعلیق و شکسته، بی کا، تا: اوایل قرن 14؛ جلد: چرم منقش، 9ص (216-224)، اندازه: 21/8×12/6سم [ف: 29/1-495]
بی کا، بی تا[ف: 3-1347]
monša’āt
عباس میرزا قاجار، 1203 - 1249 قمری
abbas mirza qajar (1789 - 1834)
نامه های عباس میرزا است به دربار شاه و صدر اعظم و امیران عثمانی درباره جنگ ایران و روس و درخواست کمک از عثمانی و نامه های دیگر به فارسی و عربی و در صفحه عنوان آمده «مراسلات دول خارجه ایران». فهرست نامه ها: 1. نامه به یکی از پادشاهان عثمانی درباره جنگ ایران و عثمانی و فرانسه با روس؛ 2. نامه به دربار عثمانی و فرستادن آقا ابراهیم برای اعلام اتحاد و دوستی؛ 3. سه نامه به صدر اعظم عثمانی حاجی یوسف پاشا درباره جنگهای ایران و روس و درخواست کمک لشکری؛ 4. پاسخ نامه یوسف ضیا پاشا و ابراهیم پاشا و درخواست کمک در برابر روس ها؛ 5. نامه به یوسف ضیا پاشا و فرستاد عسکر خان افشار به نام سفیر در آن سامان؛ 6. نامه به یوسف ضیا پاشا و فرستادن حاج آقا ابراهیم به سفارت دربار عثمانی؛ 7. نامه به یوسف ضاء پاشا و ابلاغ رسیدن نامه و فرستاده وی؛ 8 نامه به یکی از وزرای عثمانی و ابلاغ رسید نامه او که محمد رفیع افندی آورده بود و خبر تعیین عسکر خان سپهسالار افشار از طرف دربار ایران به سفارت در دربار عثمانی؛ 9. نامه به صدر اعظم عثمانی و خبر دریافت نامه وی توسط سید محمد رفیع افندی و اطلاع دادن از اعزام عسکر خان افشار به سفارت مانند نامه شماره 8. 10. نامه به حلمی ابراهیم پاشا و اظهار شادی از انتصاب و حرکت نامبرده به بخارا و روسیه و گرجستان؛ 11. نامه (گویا به ابراهیم پاشا) و اظهار شادمانی از فتوحات لشکر عثمانی در روسیه و اعلام حرکت منتخب لشکر ایرانی به مقدمة الجيش حسن خان و اعلان حرکت عما قریب نایب السلطنه به دار الضرب (حاجی ترخان) و خواهش از پاشای مزبور که تا وصول لشکر ایران کج دار و مریز با دشمنان بگذارند تا مبادا چشم زخمی به لشکر عثمانی برسد؛ 12. نامه به پاشا (گویا ابراهیم پاشا) و اعلام و اطلاع از شکست جزئی او و دلگرمی دادن به پاشا که انشاالله بزودی بدوروی خواهد نمود؛ 13. نامه به یوسف ضیاء پاشا صدر اعظم عثمانی و اعلام رسید نامه ای توسط سید نورالله و در باب احضار قرابیگ فاتن و گذشتن از جرائم او و روانه ساختن نزد صدر اعظم؛ 14. نامه به یکی از وزرای عثمانی و اعلام اعزام فتحعلی خان ایشیک آقاسی به سفارت به دربار عثمانی؛ 15. پاسخ نامه فیض افندی از طرف وزیر عباس میرزا نایب السلطنه؛ 16. نامه به یکی از سرداران عثمانی درباره اعلام حرکت عباس میرزا با لشکریان از تبریز به میدان قفقازیه؛ 17. نامه وزیر عباس میرزا به صدر اعظم عثمانی در باب جنگ های حدود شکی و شیروان و گزارش وقایع آن حدود؛ 18. نامه به یکی از وزرای عثمانی و گله از عدم مکاتبه و اخبار اخبار غیر معقول از ناحیه زعمای دولت عثمانی؛ 19. نامه ای به صدر اعظم عثمانی و اظهار اخلاص و مروت و اعلام اعزام عسکر خان افشار به سفارت؛ 20. نامه به صدر اعظم عثمانی و اظهار بهجت از اخبار اضمحلال دشمن و اعلام اعزام بابا بیک به عثمانی تا بعد سفیری جهت تهنیت اعزام گردد؛ 21. نامه و گزارش از جنگ های ایران و روس در عهد نیابت سلطنت عباس میرزا به دربار عثمانی و درخواست نوشتن بطلان ادعاهای روسیه راجع به گرجستان و گنجه برای استحضار دول فرنگ؛ 22. نامه تهنیت به دربار عثمانی به جهت جلوس سلطان عثمانی توسط بابا بیک؛ 23. نامه از دربار ایران به دربار فرانسه (گویا ناپلئون) و اظهار دوستی و صورت و ذکر پاره ای از دسایس انگلیس و روس؛ 24. نامه به دربار فرانسه (ناپلئون) و اعلام استماع خبر و مژده هزیمت عساکر نمسا و سقو و اطلاع از آمدن بالیوز حلب و آوردن تمثال ناپلئون به دربار فتحعلی شاه؛ 25. اطلاع به دربار فرانسه از آمدن غراف ایوان کودویج سردار روسیه به فرمان استلپانوف سالار روس به دربار ایران و آوردن نامه ای پرفریب با ارمغان و گشودن در چاپلوسی و سازش و فرستادن این نامه از طریق اسلامبول و بغداد و حلب به دربار فرانسه؛ 26. اعلام رسید نامه پادشاه فرانسه و امپراطور ایطالیا (ناپلئون) به دربار فتحعلی شاه؛ 27. نامه به دربار فرانسه و اعلام وصول اخبار مسرت آثار که از جانب کارفرمایان دولت فرانسه به جنرال غاردان رسیده بود و اظهار مسرت طوایف انكریز (انگلیس)؛ 28. نامه به صدر اعظم فرانسه و افتتاح طریق مکاتبه و مراسله؛ 29. نامه به سردار روس و اعلان وصول نامه و هدیه دوستانه؛ 30. نامه به یکی از سرداران و اعلام وصول نامه سردار مزبور. پس از این چنین است شش نامه و فرمان عربی: به نوح بیک و اسکندر بیک مورخ رجب 1220 و سرخای خان (4نامه)، سپس چهار نامه خصوصی است، آنگاه: نامه به صدر اعظم عثمانی و اعلام وصول نامه توسط سید محمد رفیع روزنامچی و اعزام سفیر به نزد میرزا محمد شفیع به تهران و مطالبی راجع به اتحاد دول عثمانی و ایران و فرانسه و اظهار تعجب از عقد مصالحه روم و روس و فرانسه و درخواست این که دولت عثمانی در عقد مصالحه بین روس و عثمانی منافع ایران را نیز در نظر گرفته رفتار نمایند. پس از این نامه به دربار عثمانی است و اظهار اتحاد و یک جهتی در برابر اعداء کفره؛ سپس: یک نامه عربی؛
آن گاه: یک نامه خصوصی.
تهران؛ حقوق؛ شماره نسخه: 88 - د
آغاز: بسمله، ثنا و ستایش فزون از تتابع قرون و ترادف انفاس بر خداوند نیکی ده نیکی شناس راست؛ انجام: و سایه چتر آفتاب پرور همایون را بر مفارق آمال جمله بندگان گسترده دارد.
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ جلد: تیماج، 88گ، 15 سطر (6×11/5)، اندازه: 10/5×17/5سم [ف: 208]
monša’āt
؟ قائم مقام، أبو القاسم بن عیسی، 1193 - 1251 قمری
qā'em-maqām, ab-ol-qāsem ebn-e ‘īsā (1779 - 1836)
چاپ: مکرر چاپ شده مشار، فارسی 5017/4
[الذريعة 393/2 و 35/23 ؛ ريحانة الأدب 175/6؛ شرح حال رجال ایران 319/2 ؛ مشترک پاکستان، 745/5 و 855؛ دنا 153/10-156]
آغاز: فرزندی نائب السلطنه بداند قائم مقام را که بدربار همایون فرستاده بودی وارد و از مطالبی که داشت استحضاری حاصل گشت ...
کا: سید محمد رضوی قمی، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز؛ جلد: تیماج، 56ص (7-62)، اندازه: 15×21/5سم [ف: 10-1467]
آغاز: کتبت ولم یکن کتابی حاکی عن عذابی؛ انجام: که این بار دیدیم و رسیدیم و السلام.
دو مکتوب: مکتوب اول: نامه ای است که قائمقام میرزا ابوالقاسم فراهانی به میرزا محمد علی اشتیانی مستوفی ولیعهد عباس میرزا نایب السلطنه نوشته است، مکتوب دوم: فرمان فتحعلی شاه قاجار است به قلم میرزا ابوالقاسم فراهانی برای عباس میرزا ولیعهد که خود او حامل این ملفوفه بوده؛ بی کا، تا: قرن 13؛ 5ص (415-419)، 29سطر (10×17/5)، اندازه: 26×17/5سم [ف: 9-323]
آغاز: بسمله. الله جارك في انطلاقك تلقاء مصر ك من عراقك؛ انجام: دستخط مبارک مرقوم و اعلام فرمایند
خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ مجدول؛ 41گ، 12سطر (14×8/5)، اندازه: 15×21/5سم [ف: 1-478]
خط: شکسته نستعلیق، کا: فرهاد میرزا قاجار، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ اصل و مسوده؛ جلد: تیماج، 78گ، 18سطر (20×10)، اندازه: 19×28سم [سنا: ف: 2-296]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ مهر: شعاع السلطنه؛ قطع: ربعی [نشریه: 7-302]
آغاز: بسمله - بعد الحمد و الصلوة علی سیدنا محمد و خاتم النبيين و علی اولاده ... اینکه حقیر سراپا تقصیر و رو سیاه بارگاه کبریا اعنی الرضا الحسيني تفرشی کاتب؛ انجام و شمر با این طینت و نهاد گسیل ندارد که پیمانه احسان را و ارون و دیگ کرم را واژگون سازد العاقبة بالعافیه تمت.
خط: نستعلیق خوش، کا: رضا حسینی تفرشی، تا: قرن 13؛ 82ص، 17 سطر (15×8)، اندازه: 22×15سم [ف: -113]
آغاز: باشند و نیکو یاری دهند و جانب تو را فرو نگذارند؛ انجام: و صاحب مهربان من هیچ می دانید که از تاریخی که دل ...
خط: نستعلیق، بی کا، تا: احتمالا قرن 13؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ 308گ، 11 سطر، اندازه: 21×15/5سم [ف: 2/27-57]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ 134گ (7ر -140پ) مختصر [ف: -821]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج، 21گ، 16سطر، اندازه: 14×22سم [ف: 31- 30]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ جلد: تیماج، 169گ، 15 سطر (15×7)، اندازه: 21×14سم [ف: 16-96]
عریضه ابوالقاسم بن محمد عیسی حسینی فراهانی به پادشاه؛ بی کا، تا: قرن 13؛ قطع: ربعی [نشریه: 7-260]
بی کا، تا: قرن 13[ف: 3-353]
چند عنوان نامه نانویس مانده؛ خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13، 7گ (35پ-41پ) [ف: 7-23]
آغاز: بسمله. حمدله. و الصلوة ... اما بعد جمال المرء کرایم الآداب و اقتناء العلوم و السبق عند المجازات ...
خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ به گواهی یادداشت ابتدای نسخه از نصر الله بن ابوالحسن مجموعه نامه ها و نوشته جات قائم مقام فراهانی به اهتمام فرهاد میرزا از جاهای مختلف در این دفتر گردآوری شده و صدرالافاضل (مالک نسخه) در ابتدای آن آورده که این نامه ها از روی نسخه اصل نقل شده و فرهاد میرزا آن را تصحیح کرده؛ جلد: تیماج، 182گ، 17 سطر، اندازه: 16/5×21/5سم [ف: 44-133]
آغاز: مقرب الخاقان امیر نظام بداند که تحریرات مراسله آن
عالیجاه به نظر رسید به حمدالله تعالی از کار یزد آسوده شدیم. اخوی شجاع السلطنه از رفتار خود نادم شد نصرالله خان را دلجوئی کرد؛ انجام: در این باب هر نوع اعانتی که لازم است بردار کامکار ظل السلطان و ارجمندی صیف الدوله به آن عالیجاه خواهند کرد ان شاء الله تعالی.
بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: میشن، 2ص (361-362)، 15-17 سطر (16×9)، اندازه: 22/4×14سم [ف: 29/1-248]
خط: نستعلیق شکسته، بی کا، تا: قرن 13؛ 6ص (30-35)، سطور چلیپا (19×11/5)، اندازه: 13/9×21/5سم [ف: 29/1-571]
آغاز: به مرحوم میرزا فضل الله نصیرالملك نوشته اند. مخدوم من مکتوب مرغوب بعد از هزار یاس و حرمان دانی چه ذوق دارد؛ انجام: و یک دنیای صرف حد وسط ندارد. ربنا آتنا في الدنيا حسنة وفی الاخرة حسنة وقنا عذاب النار. والسلام.
گزیده ای از نامه های اوست؛ بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: مقوا، 16گ (45ر -60پ)، اندازه: 21/4×11 سم [ف: 29/1-180]
آغاز: و هو. فرمان حکومت ایروان به خط مرحوم قایم مقام. آن که چون خداوند مجید بنده نکو کار سعیدی را که تخم طاعت در مزرع عمل کارد؛ انجام: و اگر به چمن بفرستی بی استخاره مفرست و عالیجاه ارجمندی مستحفظ بدهد والسلام.
خط: نستعلیق و شکسته، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: مقوا، 4گ (63پ -66پ)، اندازه: 21/4×11 سم [ف: 29/1-180]
یکی به مرحوم آصف الدوله و مخاطب دیگری معلوم نیست؛ خط: نستعلیق و شکسته، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: مقوا، 1ص (74پ)، اندازه: 21/4×11سم [ف: 29/1-181]
خط: نستعلیق و شکسته، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: مقوا، 3گ (80پ-182)، اندازه: 21/4×11 سم [ف: 29/1-181]
نامه قایم مقام به شاه درباره ولیعهد شجاع السلطنه؛ خط: نستعلیق شکسته، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: مقوا، 1ص (93ر)، اندازه: 21/4×11سم [ف: 29/1-182]
آغاز: بسمله، حمدله ... اما بعد بر نفس روحانی و عقل آسمانی و فکر ثاقب و رای صائب آنانكه در کشف معضلات؛ انجام: جامع الخيرات مانع الشرور مشهور شد از رایت او آیت مهدی.
خط: نستعلیق خوش، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ 18گ، 9سطر، اندازه: 18×11سم [ف: 17-523]
آغاز: این نه بخواب است این نه بیداری این نه مستی و این نه هشیاری؛ انجام: اگر از طول سخن را تند شب هجرانست و اگر طول بعرض رسانند افسانه ما بیدلان.
مشتمل بر بخشی از درج پنجم از دیوان چاپ سنگی نشاط و همچنین منشآتی از قائم مقام فراهانی می باشد؛ خط: نستعلیق شکسته زیبا، بی کا، تا: قرن 13؛ در انجام نسخه افزودگی هایی در 6 برگ شامل منشآتی اندک درباره نشاط اصفهانی، فرمان عباسقلیخان، فرمان نواب شمعلی میرزا، عریضه میرزا تقی به نواب ولی عهد، آمده؛ 10گ (1-10)، 20 سطر، اندازه: 15×8سم [ف: 791-4]
خط: شکسته، بی کا، تا: قرن 13؛ مجدول؛ جلد: میشن، 109گ، 16سطر، اندازه: 19×12/9سم [ف: 4-791]
آغاز: جاء الكتاب فجائنی روح و ریحان و راحة؛ انجام: امروز را بپویه و امسال را بتک ** کمتر زلحظه یی برساند به دی و پار
خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: اواخر قرن 13؛ واقف: نایینی؛ جلد: تیماج، 130گ، اندازه: 22×14سم [ف: 7-860]
آغاز: ای بر سر کتاب ترا منصب شاهی ... ندانم نامه چاپار یا نافه تاتار
خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: 1208ق؛ افتادگی: انجام؛ در گ 15ر-46پ از فصل 22رساله ای است در عشق و عاشق و معشوق که باید در 110 فصل و یک خاتمه باشد، و مؤلفان در پایان از خود به نام خازن الأشعار منشی باشی امیر محمد قاسم خان امیر نظام یاد می کند و مورخ 18 ربیع الاول 1208 است؛ 47گ، 14سطر (13/5×7)، اندازه: 22×13سم [ف: 1-472]
آغاز: بسمله الحمدلله رب العالمين و الصلوة و السلام علی سید الأولين و الآخرين ... اما بعد در نفس روحانی و عقل آسمانی و فکر ثاقب و رای صایب آنان که در کشف معضلات و حل مشکلات مقصود قاصدانند؛ انجام: برادر با جان برابر مهربانم، شروح مفصله که نوشته بودی همه رسید، برادر گرامی
خط: نستعلیق، بی کا، تا: شوال 1238ق؛ افتادگی: انجام؛ 98گ، اندازه: 23×17سم [ف: 2-270]
نسخه اصل: انجمن آثار ملی؛ خط: نستعلیق، کا: رضای تفرشی، تا: 1240ق؛ 42گ، 15 سطر (21×15) [فیلمها ف: 2-191]
خط: نستعلیق، کا: میرزا محمد علی شرف مهر کانی، تا: رمضان 1256ق؛ 100گ، 9 سطر، اندازه: 20×15سم [ف: -59]
آغاز ثبت مراسلاتی که مرحوم قائم مقام بخط خودش ... نوشتجات آن برادر رسید اگر بیحال بودم بحال آمدم؛ انجام:
بردن بار زیره بر کرمانبر بهار است جلوه های خزان
در این نسخه، نامه ها، دیباجه رساله جهادیه، رساله شکوی، مفتاح النبوة، قصاید و غیر آن آمده است و از نظر ترتیب بانسخه های چاپی همخوانی ندارد؛ خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: 1271ق، جا: مشهد رضوی؛ مصحح، محشی، مقابله شده با نشان «بلغ»؛ مهر: محمد علی «محمد علی ...» (مستطیل)؛ جلد: تیماج مذهب، 219گ، 15سطر (14×8)، اندازه: 17×22/5سم [ف: 34-654]
آغاز: آغاز نامه اول چنین است: بسمله، الله جارك في انطلاقك تلقاء مصر ك من عسراقك حیث انصرفت مجددأ داء اشتیاقی و اشتیاقك ...؟ نامه دوم «سواد فرمان ولیعهدی سرکار اعلی حضرت قدر قدرت اقدس همایون شاهی روح العالمين فداه» که آغاز آن چنین است: از آنجا که تخلق به اخلاق الهي از مستحبات دین مبین و آیین ملک پیغمبران پاک دین ...
خط: نستعلیق، بی کا، تا: ربیع الاول 1274ق؛ یادداشتی در آخر نسخه آمده: «هو الله تعالی، اگر خط مرحوم مبرور آقا میرزا محمد ابوی نباشد مسلما و قطعا این صفحات از آنجا که سواد فرامین است در خطوط مرحوم مبرور میرزا مهدی ملك الكتاب اطاب الله ثراه جد این بنده است که به خط سید مهدی حطیم فراهانی است، در آخر چند شعر از جمله از ابوالفتح بستی آمده که به خطملك الكتاب است؛ جلد: تیماج، 34 ص، 10 و 21 سطر، اندازه: 20×12/2 سم [ف: 40/3-46]
آغاز: از سواد نوشتجات مرحوم قائم مقام است انتخاب کرده مجلد در این صفحه بجهت ... مستوفی الممالك ... نوشتم ... بسمله. رشتی علی این رفتن رشت توز چست؛ انجام: هان ای پسر بکوش که روزی پدر شوی. و السلام.
خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: دوشنبه 27 رجب 1276ق؛ جلد: تیماج، 8گ، 14 سطر[نشریه: 3-485]
خط شکسته نستعلیق، بی کا، تا: یکی به تاریخ 18 ذیقعده 1277ق؛ 9گ (51پ - 59پ) [ف: 7-40]
آغاز: بسمله. الله جارك في انطلاقك تلقاء مصرك من عراقك حیث خرجت بدو اداء آشتیانی و اشتیاقك؛ انجام: هردو را مکرم داشت والسلام علی من اتبع الهدي
خط: نستعلیق، کا: قاجار استر آبادی، حیدر قلی بن آقاخان، تا: اربیع الثاني 1278ق، به فرمایش بختیار؛ با سرلوح، مجدول؛ 188گ، 11سطر (15×8)، اندازه: 20×12/5سم [ف: 1-497]
آغاز: بسمله. از نوشتجات مرحوم قائم مقام انتخاب کرده، مجم؟ در این صفحه سمت تحریر پذیرد؛ انجام: برای من فقیر مرقوم دارند. و السلام ...
31 شماره نامه از جمله نامه ولیعهد به سلطان روم که حامل آن سرهنگ قاسمخان بوده است؛ خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: 8 رمضان 1278ق، برای آقا میرزا محمد مباشر مهام خارجه آذربایجان؛ 11گ (21ر-31ر) [ف: 1-256]
آغاز: بسمله. چون نوع انسان خاصه آنان که روز و شب بقدم ادب در حضرت سلطان جویای نام؛ انجام: میرزا ابوالحسن جندقی و سهراب خان با حاجی محمد نظری نکرده حاکم ده تیول در جا کند (؟) پادشاه است.
چند نامه از منشئات قائم مقام فراهانی؛ خط: شکسته نستعلیق، کان ابوطالب، تا: ذیقعده 1279ق، جا؛ تهران؛ مجدول، دارای سرلوح مذهب؛ جلد: تیماج قهوه ای [ف: 30-63]
خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: 18 رجب 1279ق؛ 76ص [نشریه: 688-6]
نامه ای از قائم مقام به میرزا محمد بروجردی؛ خط: شکسته نستعلیق خوش، کا: محمد رضا افشار، تا: 1280ق؛ کاغذ: ترمه، جلد: مقوایی، 2ص (45-46)، اندازه: 25/5×15سم [ف: 7-791]
رساله شکوائیه، در این رساله، با نثر مخصوص به خود، قائم مقام فراهانی از زمان و زمانه ناله سر می دهد و با سبک ترسل نویسی خاص خود ضمن هر چند سطر عبارتی از آیات قرآنی یا اشعار عربی یا کلمات بزرگان در گفتار خود تضمین می کند، در آخر قصیده ای به زبان فارسی و غزلی است، در ابتداء قصیده آمده فرموده مرحوم آقاست»؛ کا: محمد رضا افشار، تا: 1280ق؛ کاغذ: ترمه، 20 ص (2-21)، اندازه: 25/5×15سم [ف: 7-791]
نامه قائم مقام به میرزا صادق وقایع نگار مروزی؛ خط: نستعلیق و شکسته نستعلیق خوش، کا: محمد رضا افشار، تا: 1280ق، ؛ کاغذ: ترمه، 4ص (35-38)، اندازه: 15×25/5سم [ف: 7-791]
نامه قائم مقام در مقام ضرب باهالی تبریز از قول ولیعهد؛ کان محمد رضا افشار، تا: 1280ق؛ کاغذ: ترمه، جلد: مقوایی، 4ص (41-38)، اندازه: 25/5×15سم [ف: 7-791]
نامه ای از قائم مقام، مخاطب نامعلوم است و در منشآت چاپی هم نیست؛ کا: محمد رضا افشار، تا: 1280ق؛ 1ص (44)، اندازه: 15×25/5سم [ف: 7-791]
کا: محمد رضا افشار، تا: 1280ق؛ 2ص (47-48)، اندازه: 25/5×15سم [ف: 7-791]
نامه قائم مقام به میرزا محمد علی آشتیانی مستوفی؛ کا: محمد رضا افشار، تا: 1280ق؛ 2ص (114-115)، اندازه: 15×25/5سم [ف: 7-792]
خط رمز قائم مقام که خود او ساخته است در ص ع دیده می شود؛ خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: 1281ق؛ جلد: تیماج، ابعاد متن: 14×8، اندازه: 22×16 سم [نشریه: 3-244]
آغاز: صورت بیع شرط نامچه است. مبلغ دوازده تومان تبریزی نقد وجه روپیه جدید الضرب سلطانی از مال خالص سوخته و برشته شعله آتش و فراق گداخته؛ انجام: با نامه همایون از دنبال خواهم فرستاد ... کلاه دوز و خیاط هم در هر صورت از اینجا میفرستم تحریر في شهر ذی قعده الحرام سنة 1281
نوشته هایی است که بیشتر آنها از قائم مقام است؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: ذیقعده 1281ق؛ جلد: تیماج، 52ص (262-313)، 16سطر، اندازه: 14×22سم [ف: 10-48]
آغاز و به نستعین و الله خیر الحافظين بسمله، الله جارك في انطلاقك تلقاء مصر من عراق حیث انصرفت مجددا؛ انجام: فضل القوم من بعد و بعد سابو رعن ملکه فهلك الملك من بعده
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1281ق، جلد: تیماج، 42ص(203-244)، 13سطر (12×6/5)، اندازه: 17×11سم [ف: 4-490]
آغاز: تصدقت گردم درینوقت که محمد بیک روانه بود لازم آمد؛ انجام: فاضل آب میرفته است تفصیل را مشروحا عریضه نماید تا حکم آن بشود
خط شکسته نستعلیق خوش، کان محمد حسین بن عبدالغنی (احتمالا)، تا: 1293 تا صفر 1294ق، در خاتمه در یک صفحه جواب «امیر نظام گروسی» مورخ جمادی الاول 1330؛ 9 و 12سطر، اندازه: 17/4×11سم [ف: 17-365]
آغاز: الحمدلله رب العالمين والصلوة والسلام علی سید الأولين والاخرین محمد وعلی وآلهما. برنفس روحانی وعقل آسمانی وفکر ثاقب درای صائب آنانكه در کشف معضلات؛ انجام: ودامن جان نثاری بر کمر زده بهر خدمت که مقرر گردد چاکرانه معمولا خواهد شد الامر الاشرف الأقدس الأرفع الاعلى مطاع.
خط: شکسته، نستعلیق، کا: محمد رضا بن محمد کریم حلوا خاصچی آشتیانی قمی مشهور به میرزا رضا محرر آشتیانی، تا: 1282ق؛ با یادداشتی از محمد اسماعیل بن میرزا ابراهیم مستوفی آشتیانی که در سال 1299 نگاشته؛ جلد: تیماج مذهب، 124گ، 14سطر، اندازه: 21×17سم [ف: 8-4625]
کا: محمود بن جلال الدين محمد نصیر قلندرشاه خویی، تا: صفر 1289ق؛ جلد: میشن مذهب، 4گ (240-242رو 244ر - 244پ)، اندازه: 12/8×21/5سم [ف: 29/1-334]
بی کا، تا: 1289ق؛ خریداری از عبدالله ناصری [رایانه]
در سه باب؛ خط: نسخ، بی کا، تا: 1289ق؛ افتادگی: انجام؛ 189گ، 15 سطر (18×10)، اندازه: 26×18سم [سنا: ف: 1-38]
آغاز: هو الله تعالی شانه انه العزيز تصدیق کردم در ینوقت که محمد بیک روانه بود لازم آیدبرینمختصر عریضه عبودیت؛ انجام: یک کس بزیر گلشن خلد برین که دید کز خون دیده عارض او لاله زاریست.
خط: نستعلیق، کا: محمد حسین بن عبدالغنی، تا: 1293ق؛ ضمیمه نسخه ش 16358؛ جلد: مقوا [رایانه]
آغاز: بسمله، الحمدلله رب العالمين ... اما بعد بر نفس روحانی و عقل و فکر؛ انجام: ناصح چو بکیش تو سزای سخط است ** بالله که غلط بر تو گرفتن غلط است
خط: شکسته نستعلیق، کا: محمد حسین، تا: 4 رجب 1293ق؛ با دیباچه ای از محمود خان ملك الشعراء؛ واقف: محمد علی صفوت تبریزی، مرداد 1332؛ جلد: گالینگور، 183گ، 18 سطر (23×12)، اندازه: 30/4×19سم [ف: 7-861]
آغاز: فدایت شوم حامل عریضه شیخ کوفی است و دشمن صوفی با مندیل و رداء و تسبیح و عصا از کربلا و نجف آمده هدایا و تحف آورده عزم خدمت نواب کرده؛ انجام: بهترین از این اسبابی برای آنچه میخواهید گیر شما نمی آید، آسمان این جامه را بقد او دوخته است، ایام عزت مستدام و برقرار باد 18
نامه است؛ خط: شکسته نستعلیق چلیپا، بی کا، تا: شوال 1296ق؛ 10گ (38پ-47ر)، اندازه: 21×14سم [ف: 14-205]
نامه هایی دارد که در چاپی نیست؛ خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: قرن 14؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ جلد: مقوا، 196گ، 12سطر (14×10)، اندازه: 22×16سم [ف: 14-3855]
بی کا، تا: قرن 14؛ جلد: مقوا، 59گ (1-59)، 15سطر (15×8)، اندازه: 21×13سم [ف: 12-2677]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 14؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ جلد: تیماج، 88گ، 11سطر (12×9)، اندازه: 22×16سم [ف: 13-3468]
آغاز: ... از دل تنگ ** برون کردیم تا جای تو باشداغلب اهل عالم و نسل آدم ازدو صنف نباشند؛ انجام: آفرین بر ذهن و قاد
شما که نابغه را بجا نوشته بودند هارون بابی نواس گفت: قاتلك الله کانك ههنا او مطلع
خط: نسخ معرب و نستعلیق، بی کا، تا: قرن 14؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ 49گ، 13 سطر، اندازه: 22×17سم [ف: 1-113]
آغاز: پس از بسمله ... ابتدای هر سخن و افتتاح هر کلام بنام پروردگاری شایسته و سزاوار است ... این عریضه ایست عاجزانه ... به خاک راه و غبار در گاه ... نامور خسرو خصم افکن عباس شه آنک ** پای تا سر همه زیبنده تاج و کمر است؛ انجام: فصل رابع در بیان اینکه خبط و خطای وحید شهری در مسائل بدیعی و عروضی بسیار است ... چند فقره از خطاهای او را در این رساله ایراد کنم و الله اعلم بالصواب. اول آنکه.
نامه به شاه عباس؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 14؛ افتادگی: انجام؛ 26ص (136-161)، اندازه: 20×14سم [سنا: ف: 2-41]
خط: نستعلیق شکسته، بی کا، تا: قرن 14؛ جلد: میشن، 151گ، 15سطر، اندازه: 13/3×20/5سم [ف: 4-791]
آغاز: کاغذیست که قائم مقام بمیرزاصادق وقایع نگار ... فتح دولت ایران مخدوم مطاع مشفق مهربان؛ انجام: و لایبقی من سواد غیر البياض من هم خدمت شما است اگر از مطالب بخواهید.
نامه به میرزا صادق وقایع نگار هنگام مأموريت بغداد، کاغذ به میرزا صادق مردی از تبریز، نامه به میرزا محمد علی آشتیانی مستوفی به عربی و فارسی، کاغذ به میرزا بزرگ نوری در مراجعت نواب رکن الدوله، و چند نامه دیگر؛ خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: قرن 14؛ جلد: تیماج، 9گ (1پ -9ر)، 12-15 سطر، اندازه: 21/8×17/2سم [ف: 12841]
خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: قرن 14؛ 12 سطر، اندازه: 20×13سم [ف: 7-31]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 14؛ مجدول، با سرلوح رنگارنگ؛ جلد: مذهب، 525ص (1-511 و 638-651)، 15 سطر (15×8)، اندازه: 22×4سم [ف: 12-2885]
آغاز: ... واسطة العقد نظام عالم و انتظام امور بنی آدم شادروان عز و جلالش از وصمت اشتراک و اندراس مصون؛ انجام: اگر زشت گوید بکشتن کشاند و گر نیک راند ز کشتن رهاند، تمام شد ترسلات.
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 14؛ افتادگی: آغاز؛ جلد: چرم مذهب، 140ص، 10 سطر، اندازه: 22/8×15سم [ف: 45-189]
نامه قائم مقام به دوستی؛ خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: قرن 14؛ 2گ (9پ-10پ)[ف: 6-37]
نامه قائم مقام به داماد خود؛ خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: قرن 14؛ 4گ (22ر - 25ر)[ف: 6-37]
عریضه میرزا بوالقاسم محمد علی فراهانی به ولی عهد پادشاه زمان و قصیده فارسی او؛ خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: قرن 14؛ 10گ (111ر-120ر) [ف: 6-38]
آغاز: بسمله. ای بر سر کتاب تو را منصب شاهی ...
خط: نستعلیق شکسته، بی کا، تا: قرن 14؛ رکابه دار؛ جلد: تیماج، 189گ، 9سطر، اندازه: 12/5×19سم [ف: 31-83]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13 و 14؛ جلد: تیماج، 14ص (61-74)، 20سطر (16×11)، اندازه: 22×18سم [ف: 12-2963]
کا: محمد باقر، تا: چهارشنبه 5 ذیقعده 1301ق؛ 18ص (108-125)، 20سطر (16×11)، اندازه: 22×18سم [ف: 12-2963]
نامه های او است به وقایع نگار؛ خط: نستعلیق، کا: وقایع نگار، علیرضا بن داود، تا: 18 رجب 1302ق؛ مجدول؛ 54گ، 9سطر (11×6)، اندازه: 11×17سم [سنا: ف: 2-231]
تهران؛ مفتاح؛ شماره نسخه: 884
همان نسخه بالا[نشریه: 7-302]
آغاز: الحمدلله رب العالمين ... اما بعد بر نفس روحانی و عقل آسمانی و فکر ثاقب و رای صائب آنانكه در کشف معضلات و حل مشکلات؛ انجام: و کاغذ خاطر جمعی از او برای من بفرست که بدانم انشاء الله تعالی امرشان بقرض نگذرد
خط: نستعلیق، کا: محمد تقی گرگانی، تا: دوشنبه 19 شوال 1304ق؛ 232گ، 13 سطر، اندازه: 20×16سم [ف: 21-119]
خط شکسته نستعلیق، کا: عبد الغفور متخلص به محیط، تا: 1308ق؛ جلد: میشن، 131گ (41پ -171ر)، 15 سطر، اندازه: 21×13سم [ف: 6- 150]
آغاز: بسمله. حمدله. و الصلاة و السلام علی سید الاولين و الآخرين محمد ... اما بعد بر نفس روحانی و عقل آسمانی و فکرت ثاقب و رأي صایب ... مکتوم نیست ...
منشآت دیگران آمیخته است؛ خط: شکسته نستعلیق، کا: محمود بن علی اکبر تفرشی، تا: 1311ق؛ 1ص (92ر)، 15 سطر، اندازه: 35/1×21/8سم [ف: 7-338]
نامه به میرزا صادق در باره ماموریت بعد از فتح ایروان؛ خط: شکسته نستعلیق، کا: محمود بن علی اکبر تفرشی، تا: با تاریخ 1311ق [ف: 7-339]
آغاز: بسمله کاغذیست که قایم مقام بمیرزا صادق وقایع نگار .. نوشته است ... مخدوم مطاع مشفق مهربان من. آمنت بمن نور بك الظلم و اوضع بك اليهم و جعلك آية من آیات ملکه و علامة من علامات سلطانه. رقیمه کریمه رسید؛ انجام: فمنها: من واپس کاروان و پیش از من ** رفتند برادران و خویشانم / یا رب تو بفضل خویشتن باری ** زین ورطه هولناک برهانم ...
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1350ق؛ افتادگی: انجام؛ جلد: چرمی، 92گ، 22-17 سطر، اندازه: 16/5×21/5سم [ف: 3-1317]
نسخه اصل: 1- مجلس 8474 شماره 106 صندوق (47/2 ش 745)، 2- مینوی 69 مورخ 18 رجب 1279 (نشریه 688/6)؛ بی کا، بی تا[فیلمها ف: 3-48]
نسخه اصل: نسخه آقای دکتر حافظ فرمانفرمائیان؛ بی کا، بی تا[فیلمها ف: 1-257]
بی کا، بی تا، افتادگی: انجام [ف: 3-1344]
بی کا، بی تاب افتادگی: انجام [ف: 3-1344]
آغاز: الا یا صبا نجد متی ابحت من نجد ** لقد زادنی سراك وجدة علی وجد / باد آمد و بوی عنبر آورد ** بادام شکوفه بر سر آورد. کتاب مستطاب که مجموعه فضائل و آداب بود مصحوب میر اسمعیل بیک
نامه ای از قائم مقام فراهانی به فاضل خان گروسی؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ 5ص، 15 سطر، اندازه: 15×9/5سم [ف: 37-110]
چهارده نامه است بدون نام و عنوان که گویا از منشآت قائم مقامو برخی از دیگران است؛ بی کا، بی تا، جلد: تیماج، اندازه: 21×14سم [ف: 14-207]
89 شماره نامه است که گویا همه از منشآت قائم مقام باشد و در عنوان چند نامه نام قائم مقام آمده است؛ بی کا، بی تا، جلد: تیماج مقوایی، اندازه: 21×14سم [ف: 14-208]
خط: شکسته نستعلیق چلیپا، بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج، 30گ (154ر-183ر)، 14سطر (15×9)، اندازه: 21×14سم [ف: 14-209]
آغاز: الا یا صبا بخدمتی هجت من نجد ** لقد زادنی مسراك وجدة علی وجد؛ انجام: این صداقتمند با کمال امیدواری واستظهار به خدمت پادشاه ذی جاه شتابد
خط: نستعلیق، کا: علی حسینی (پسر قائم مقام)، بی تا؛ جلد: تیماج، 24گ (1ر-24)، 15 سطر[ف: 37-36]
آغاز: بسمله. نوشتجات متفرقه که منجمله منشات معتمد الدوله و قائم مقام و غیره است، انتخاب کرده در این اوراق مینگارد
نامه از قائم مقام به فتحعلی خان؛ بی کا، بی تا، جلد: میشن، 25گ (70ر-94پ)، 21-25 سطر، اندازه: 19/5×29/6سم [ف: 8-88]
نامه قائم مقام به میرزا علی رشتی؛ بی کا، بی تا؛ جلد: میشن، 21-25سطر، اندازه: 29/6×19/5سم [ف: 8-88]
آغاز: بسمله، حمدله، أما بعد بر نفس روحانی و عقل آسمانی و فکر ثاقب و رأي صائب آنان که در کشف معضلات و حل مشکلات مقصود، قاصد آنند؛ انجام: و باغ فضل را بری بدین شیرینی و کان علم را گوهری بدین رنگینی نشان نداده اند، اللهم اغفر لقائله و لقاریه و لمحرره و الجميع المؤمنين و المؤمنات و المسلين و المسلمات
در ایام معزولیش؛ خط: شکسته نستعلیق معرب، کا: عبدالغفور متخلص به محیط، بی تا، در هامش؛ جلد: میشن، 20گ (145پ - 164پ)، 15 سطر، اندازه: 21×13سم [ف: 6-150]
آغاز: نوشتجات آن برادر رسید اگر بی حال بودم به حال آمدم اگر ناخوش بودم خوش شدم
خط: شکسته، بی کا، بی تا، 43گ، 15 سطر، اندازه: 15×21/5سم[ف: 2-490]
شامل نامه های او به میرزا صادق، وقایع نگار، میرزا فضل الله، در تعزیه پسر فاضل خان و میرزا محمد خان شیرازی؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا، جلد: تیماج مذهب، 2گ (9ر - 10پ)، اندازه: 28/4×15/1سم [ف: 2/29-730]
بی کا، بی تا[د.ث. مجلس]
با حواشی؛ بی کا، بی تا[د.ث. مجلس]
خط: نستعلیق، کا: میرزا مهدی ملك الكتاب، بی تا؛ عنوان «سواد فرمان ولی عهدی اعلی حضرت» هم دارد؛ قطع: ربعی [نشریه: 7]
آغاز: بسمله، قائم مقام بوقایع نگار نوشته ای بر سر کتاب ترا منصب شاهی؛ انجام: که آشنا را بیگانه انگاری و دوست را
دشمن پنداری از گنج شایگان ریاض حکایت.
خط: نستعلیق خوش، بی کا، بی تا؛ جلد: مقوا، 36ص، 16سطر (8×15/5)، اندازه: 20/5×13سم [ف: -101]
آغاز: بسمه تبارك و تعالی فدایت شوم امیدوارم نواب والا بی کسالت باشد نمی دانم چرا هیچ بهانه از کاخ و کاشانه؛ انجام: و بر عطار که از بوی او جامه معطر کند از بوی او دار جمله اهل علم و حکمت
مجموعه مکاتبات و مراسلات قائم مقام است که قسمتی از آن به چاپ رسیده است؛ خط شکسته نستعلیق، بی کا، بی تا، جلد: تیماج، 131گ، 18سطر (16×9)، اندازه: 12/8×20سم[رایانه]
آغاز: بسمله. الحمدلله ... اما بعد بر نفس روحانی و عقل آسمانی و فکر ثاقب و رای صائب آنانكه در کشف؛ انجام: و ما راعنی الا سرعة تحولهم من حال إلى حال و تشکهم بمختلفات
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا، افتادگی: آغاز و انجام؛ مجدول؛ جلد: مقوا، 20گ (23-42)، 16-18 سطر (9/7-16810-17/5)، اندازه: 16/5×21/5سم [رایانه]
بی کا، بی تا، خریداری از کیومرث محمودی [رایانه]
شامل: 1. مخدوم مطاع مشفق مهربان من ...، 2. عالیجاه مقرب الخاقان میرزا محمدرضا بداند، تاریخ شهر جمادی الثاني 128 ... 3. جاء الكتاب فجائی روح و ریحان وراقه ... عریضه رکن الدوله در باب ترک رقیمه نگاری ... زبان بریده صم و بکم به کنجی نشسته ... 4. ... بابی و امی فاضل ... ذوالفقار علی در نیام و زبان سعدی در کام ...، 5. مخدوم مهربان چیزی نخواستم که در آب و گل تو نیست ...، 6 مهربان من دیشب که به خانه آمدم، خانه را صحن گلزار و کلبه را طلبه عطار دیدم ..، 7. هر ملک وجودی به خود گرفتی ...، 8- بحمدالله رفع کسالت شد ... چهاردهم ماه نو انشاءالله در دارالخلافه است؛ بی کا، بی تا؛ جلد: مقوا، 22گ (1ر-22پ)، اندازه: 23×15سم [ف: 2-302]
آغاز: بسمله، صدر مجلس هر کتابی مخصوص شکر حضرت رب الارباني است تا شکوه اسم اعظمش در صدر کتب متمکن گردید؛ انجام: و عذب فرات سائع شرابه و هذا ملح احاج هر دو سر دارند اما این کجا و آن کجا و السلام
بی کا، بی تا، متن و حاشیه است؛ جلد: تیماج، 176گ (1ر-176پ)، اندازه: 15×22سم [ف: 2-420]
آغاز: مخدوم مطاع مشفق مهربان من، آمنت بمن نور بك الظلم؛ انجام: قریب است و بجهة آنکه عساکر ظفر پناه
خط: شکسته نستعلیق عالی، بی کا، بی تا، در برگ 45ر کاتب کتاب اول را میرزا عبدالله بن میرزا محمد خان گلپایگانی رضوی ذکر کرده و در برگ 56ر نوشته شده خط میرزا حسین (ایروانی)؛ مهر: «اسدالله»، «معین الرعايا»؛ جلد: تیماج، 55گ (2پ-56ر)، اندازه: 34×21سم [ف: -176]
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا، افتادگی: آغاز؛ برگها در هم صحافی شده؛ مهر: «الراجي محمد بن نصر الله الموسوي» (بیضی)؛ جلد: تیماج، 79گ، اندازه: 21×14سم [ف: 24-110]
انجام: و توجه بعالم قدس مقدور نگردد لاجرم باقتضای کسالت در التزام جهالت باقی مانند ...
خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ جلد: تیماج، 197گ، 15 سطر، اندازه: 22×15/5سم [ف: 26-118]
آغاز: بمیرزا صادق وقایع نگار نوشته است بسمله رب اشرح لی صدری ویسر لی أمري واحلل عقدة من لسانی یفقهوا قولی رقیمه رسید؛ انجام: غافل که معنی دوست مغز است نه پوست
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا، 50گ، 16 سطر، اندازه: 18×11سم[ف: 8-4625]
خط شکسته نستعلیق، بی کا، بی تا؛ تاریخ نگارش جمله ای از منشآت 1222 هجری است؛ اندازه: 11×18/5سم [ف: 2-57]
آغاز: پیرایه آرایش و زیور وزینت باشد. زه به کسر زاء عربی کلمه تحسین و آفرین باشد. کارگاه کن فیکون کنایه از دنیا و عالم باشد؛ انجام: وهرلمحه نوحه با زاری در سر هر کوچه و بازار می روم با گریه به جانب هرقریه می دویدم [...]
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا، در ابتدای کتاب فائده ای در معنی چند لغت از پارسی ذکر شده؛ جلد: تیماج روغنی، 142گ، اندازه: 16×8 سم [ف مخ: 5-2151]
آغاز: از منشئات میرزا ابوالقاسم قایم مقام بیکی از امیر زادگان نوشته اند درباب فارسی که امر و مقرر شده بود همه مرقومات شما را بنظر ولیعهد روحی فداه رساندم فرمودند ما از خود هوا و هوسی نداریم؛ انجام: یاتیهم عذاب یوم عظیم اللهم اجعل عواقب امورنا خیرا
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ 47گ، اندازه: 18×11سم [ف: 8-4625]
monša’āt
فاضل خان گروسی، محمد، 1198 - 1253 قمری
fāzel-xān-e garrūsī, mohammad (1784 - 1838)
آغاز: صاحبا، امید گاها، مدتیست که از اشفاق گوناگون عالی دورم؛ انجام: افسانه اش مخوان که بار درخت ** فصاحت است و ثمر شجره بلاغت
نامه ها و منشآت محمد فاضل خان گروسی است که در شعر راوی تخلص می کرده و از نویسندگان و شاعران دوران قاجار و معاصر با فتحعلیشاه قاجار بوده است، شرح حال و اشعار وی در خاتمه انجمن خاقان بتفصیل آمده است؛ خط: نستعلیق تحریری، بی کا تا: 1277ق؛ 201گ، اندازه: 22×14سم [ف: 9-353]
آغاز: منشآت مرحوم قایم مقام اعلی الله مقامه. بسمله. رقیمه کریمه در اسعد اوقات رسید؛ انجام: و اگر انصاف امعان نظر شود قمی بسیار است و طالقانی در میاننیست.
شامل نامه هایی 1. از: قائم مقام به میرزا صادق مروزی چهار فقره، به وقایع نگار دو فقره، به میرزا فضل الله سه فقره، به میرزا فضل الله سه فقره، به فاضلخان سه فقره، به شعاع السلطنة پنج فقره، در جواب ذوالریاستین، به میرزا محمد علی مستوفی، 2. شرح حال مرحوم معتمد الدوله، 3. از معتمدالدوله به فرمانفرما، دستور العمل از قبل خاقان مغفور بجهة وزارت ملک فارس به نام میرزا محمد باقر به ولیعهد مبرور از قبل خاقان مغفور، 4. از فاضل خان به شاهزاده اردشیر میرزا شش فقره، کاغذی که فاضل خان به جای میرزا آقاسی هنگامی که در گروس بجهة انجام مهمی در خدمت شاهزاده اردشیر میرزا بود نگاشته، به آقاخان محلاتی، بجهة احوال پرسی مریضی، به آقا محمد سعید بن آقا مهد رضوی همدانی، به ملامیرزا محمد ملاباشی، 5. از حکیم قاآنی، به خدمت شاهزادگان عظام، به خدمت اردشیر میرزا سه فقره، قصیده ایکه در عریضه نوشته، 6. از میرزا نقی علی آبادی به قایم مقام، 7. میرزا محمد بروجردی بجهة رسید بره به شخصی نوشته، از قول جناب اتابک اعظم بیکی از صاحب منصبان دولت روس که بجهة تعزیت و تهنیت برکاب همایون می آمد نوشته است، 8. مرحوم مغفور نایب السلطنه بک قطعه نشان به سیف الدوله میرزا عطا فرموده اند، 9. دوباره از قایم مقام به میرزا بزرگ، از جانب ولیعهد به خاقان مغفور، به میرزا ابوالقاسیم ذوالریاستین و ... دیباچه مرحوم قایم مقام به کتاب «اثبات نبوت» پدرش، دیباچه رساله جهادیه، 10. شرح حال میرزا ابوالقاسم قایم مقام، بث الشكوى و دیباچه رساله عروضیه از قایم مقام؛ خط: نستعلیق زیبا، بی کا، بی تا؛ ظاهرا در عهد ناصرالدین شاه قاجار نوشته شده است؛ جلد: چرمی، 161گ، 11-12 سطر، اندازه: 20/5×13سم [ف: 3-1342]
فقط یک نامه به آقاخان محلاتی؛ بی کا، بی تا[ف: 3-1343]
monsa'at
صاحب مازندرانی، محمد تقی بن محمد زکی، - 1256 قمری
sāheb-e māzandarānī, mohammad taqī ebn-e mohammad zakī(- 1840)
کان محمد علی شیرازی، تا: قرن 13؛ مجدول؛ 20ص (21-28 و 45-34 )، ابعاد متن: 29×17، اندازه: 21/5×33/5سم [ف: 8-438]
آغاز: بسمله. پا کا منزها ناپاک پاک را چگونه تنزیه کند؛ انجام: انشاء الله همیشه صحبت دوستانت میسر و گوارا باد و السلام
این منشآت که حاوی نامه ها و داستان هایی چند از علی آبادی است نمونه ای از سبک ترسل نویسی اوایل دوره قاجار است که در پاره ای از موارد معنی فدای لفظ شده و کاملا آشکار است که نویسنده معنی را برای بکار بردن یک صنعت ادبی گردانده است؛ خط: نستعلیق خوش، بی کا، تا: قرن 13، آخر نسخه: في سلخ شوال المكرم 1280؛ جلد: تیماج، 49ص (204-252)، 15 سطر (17×9/5)، اندازه: 21×16/5سم [ف: 1-419]
آغاز: لئالی ثنای مخزن دارا از مخزون دریا که از لجه دل؛ انجام: قافیه اندیشم و دلدار من گویدم مندیش جز.
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ جلد: مقوایی، 24ص (23-46)، 17سطر، اندازه: 22×15سم [ف: 2-56]
آغاز: بسمله هذا کتاب منشآت مرحوم میرزا تقی آقای علی آبادی صاحب دیوان. پا کامنزها ناپاک پاک را چگونه تنزیه کند و شبه ناچیز پدید آورنده همه چیز را بچه چیز تشبیه تواند کرد ... آغاز کتاب منشآت بعد از اعتراف بعجز و تقصیر؛ انجام: و آنچه می نویسم بتو میفرستم (بحمدالله و المنة که این کتاب منشآت که زاده طبع .. مرحوم مبرور میرزا تقی علی آبادی صاحب دیوان ... بید ... محمد صادق منشی ابن محمد علی منشی العلى آبادی سمت اتمام و صورت اختتام یافت برسم معمول همه ساله تقدیم کتابخانه ... شاهزاده ... سر کار احتشام الملك ... گردید ... شب یکشنبه بیست و نهم ذی القعده 1319 صورت اختتام یافت)
خط: نستعلیق، کا: علی آبادی، محمد صادق بن محمد علی، تا: یک شنبه 29 ذیقعده 1319ق، برای کتابخانه شاهزاده احتشام الملك؛ 80گ، 8سطر (4/5×9/5)، اندازه: 9×14/5سم [ف: 207]
monsa'at
فروغ نائینی، محمد علی، 1174 - 1262 قمری
forūq-e nā’īnī, mohammad ‘alī (1761 - 1846)
آغاز: عریضه ای است بخاک پای کیمیا آثار - خاک رهگذار رخش باد سرعت را ابروی مردم دیده امید ساخته ... التفات شاهانه آرزو داشته ... و روز و شب در سفر وحضر حضرت آسمان مقر را مواظب خدمت بوده و دقیقه ای از دقایق اهتمام و اجتهاد را مهمل و متروک نگذاشته ... و این قصیده بهاریه که کاتب راست درین مقام مناسب افتاده تحریر رفت. القصيده بهاریه. باز شد فصل بهار و گشت گلشن چون نگار ** جندا کلکشت گلشن مرحبا فصل بهار / ظل حق فتحعلی شاه آنکه بر عالم بود ** طاعت او فرض بعد از طاعت پروردگار؛ انجام: داد خود می خواستم از گردش گردون فروغ ** راه اگر در بزم شاه دادگر می داشتم / جم نشان فتحعلی شه آنکه با جمشید چرخ ** همسری می جستم ار در پاش سر می داشتم. رباعی: بر در گه دارای جهان خواهم شد ** در داد ز بیداد گران خواهم شد / سر خط غلامی بسگش خواهم داد ** و آزاد ز دست این و آن خواهم شد
میرزا محمد مهدی بن میرزا محمد باقر متخلص به بهجت و ملقب به فروغ الدين که در اشعار و تالیفات خویش به نام فروغ تخلص می کرده به سال 1249ق، در این نسخه مطالب و عناوینی منظوم و منثور به زبان فارسی و عربی در مدح و قدح فتحعلیشاه و بعضی از شاهزادگان قاجار و ذکر حسب و نسب آن قبیله سخن رفته است و شامل مکاتبات، مراسلات، منشات و عرایضی است که با انشائی مقید و مصنوع به رشته تحریر کشیده شده است، عناوین بدین صورت است: عریضه ای به خاکپای کیمیا آثار، - ذکر جلوس خسرو کامکار، - قصیده در مدح فتحعلیشاه، ذکر نزول برف در فصل بهار در سال 1214 هجری قمری که بیست و پنج روز از نوروز گذشته بوده است، - در بیان حسب و نسب فتحعلیشاه، - ذکر تسخیر دامغان در عهد خاقان، بند ترجیعی موشح به نام همایون، - قطعه ای خطاب به صدر اعظم دیوان همایون، - ذکر ورود ایلچی روس به دربار معدلت مانوس، - صورت نامه ای که از جانب بانوی حریم خلافت کبری والده نواب کیکاوس میرزا به والده امپراطور روس راجع به محبت و موالفت و یک جهتی دو دولت ایران و روس، - مراسله ایکه از جانب مهد علیا و ستر کبری همشیره نواب فتح الله میرزا به زوجه امپراطور روس نگارش یافته راجع به عهد دوستی و مودت دولتین، - مختصری از احوال همایون شاهنشاهی که بر صدر تذكرة الشعرا نگارش یافته، - ذکر شمه ای از اخلاق اعلیحضرت ظل اللهي و بعضی از مویدات اقبال همایونی، - نظم و نثر در وصف عمارت کاخ بلور شاهنشاهی، - شرحی که در بقعه شریفه امامزاده واقعه در ساوجبلاغ بر احجار منصوبه مثبت و منبت شده، - قباله نکاحی که هنگام سور میمون شاهزادگان کامکار نگارش یافته، - دیباچه قباله که در وقت بیع و نترای مزرعه موسومه به مبارکه تحویل شد، - خطبه بی نقطه، - خطبه که بر عنوان محضر سیادت سیدی نوشته شد، - شرحی که در آخر دعای جوشن کبیر به جهت قبله عالم روحنا فداه آقا زین العابدين خوشنویس نوشته نگارش یافته متجاوز از شصت اسم دعا بطریق ایهام در آن مندرج است، - صورت نامه همایون که در جواب نامه سلطان محمود خان خواندگار روم مصحوبی سید عبدالوهاب سفیران دولت بهیه نوشته شده راجع به عقد قرارداد مودت و دوستی دولتین، - صورت رقیمه همیون که در جواب ذریعه شاه زمان افغان نوشته شده راجع به تعیین حسنعلی میرزا والی مملکت خراسان به مهمانداری ایام مسافرت جهت شاه زمان و مترقب حصول ملاقات وی، - صورت رسیله همایون که به جناب سلطان العلما حاجی میر محمد حسین اصفهانی امام جمعه در باب انقاد عبا سمت نگارش یافته، - صورت رسیله همایون که به جناب آقا سید مجتهد محمد در فوت مرحمت پناه آقا سید علی به رسم تسلیت و تعزیت سمت ترقیم یافته است، عنوان مراسله همایون که به شیخ المشايخ شیخ احمد احسائی سمت ترقیم یافته، صورت رسیله همایون که به جناب شیخ محمد حسن سمت ترقیم یافته، - صورت فرمانی که به شاهزادگان منوچهر میرزا و کیومرث میرزا صادر شده، - فرمانی که به افتخار وزیر دولت انگلیس در باب انفاد نشان شرف اصدار یافته، - صورت فرمانی که در باب تفویض دارائی دار الملك تهران به نواب کامیاب والا شاهزاده اعظم علی خان شرف اصدار یافته، - صورت فرمانی که در باب انفاد خلعت نوروزی به برخی از خواص امرا صادر شده، - صورت فرمانی که در باب اعطای لقب سلطان العلمائي به جناب حاجی میر محمد حسن امام جمعه و جماعت دار السلطنه اصفهان شرف اصدار یافته است، - فرمان نیابت استیفای ممالک که به اسم مقرب الخاقان میرزا خانلر نوشته شده، - صورت فرمان خانی میرزا تقی خان جواهری باشی، به عنوان فرمان نیابت صدارت اصفهان به اسم میرزا محمد نوشته شده، - صورت فرمان امان نامه امان الله خان والی کردستان، - صورت عریضه ای که بر حسب امر همایون از جانب مقرب الخاقان حاجی محمد حسین خان به نواب نایب السلطنه عباس میرزا نوشته شده در خصوص ارسال یکصد باب چادر جهت نزول ملتزمین در جنگ، - مراسله ای که بر حسب تکلیف یکی از امنای دولت قاهره به رسم امتحان بالبدیهه در طلب کتاب وصاف در چادر دفتر خانه نگارش یافته، - قصایدی در شکر نعمت ادراک خدمت درگاه فلک جاه فتحعلی شاه قاجار؛ خط: نسخ و نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: 1249ق؛ مجدول، با سرلوح، مذهب؛ مهر: ناصر الدين شاه قاجار؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: مقوا، 676ص، 10-12سطر، اندازه: 28/8×18سم [ف: 7-725]
خط: نستعلیق، کا: نایینی، عبدالرحیم، تا: 25 رجب 1275ق؛ افتادگی: آغاز؛ مجدول؛ جلد: تیماج، 104گ، 15سطر (12×22/5)، اندازه: 12/5×35سم [ف: -425]
monsa'at
وصال شیرازی، محمد شفیع بن محمد اسماعیل، 1197 - 1262 قمری
vesāl-e šīrāzī, mohammad šafī“ ebn-e mohammad esma'il (1783 - 1846)
نمونه هایی است از نکاح نامه ها، طلاق نامه، توبه نامه، آزادنامه، مصالحه نامه، وصیت نامه، هبه نامه، تملک نامه، حج نامه نیابت.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 15985/3
آغاز: من کلام میرزا کوچک شیرازی المتخلص بوصال، محبان عزیزان دوستداران شکایتی دارم
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ جلد: مقوا، 19گ (183پ-101ر)، 12سطر، اندازه: 14/5×8/5سم [ف: 44-179]
monsa'at
ریاض همدانی، محمد جعفر، - 1268 قمری
rīyāz-e hamadānī, mohammad ja‘far(- 1852)
دفتر جنگ مانندی است گویا از میرزا جعفر همدانی متخلص به ریاض، نگارنده «مقامات ریاض» که پس از این یاد خواهد شد. نامه هایی است دوستانه و نامه ای به ممیزین اصفهان، و دستورالعملهایی در عمل مساحت و ممیزی، و قصیده ستایش ملا محمد علی واعظ اصفهانی، مثنوی هایی که برای دوستان سروده، جواب عارف مصری در مسجد زکریا در شام.
[الذريعه 325: 29 مجمع الفصحاء 147: 2]
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 4883
آغاز: مکتوب یا محمد حفظه الله تعالی من الآفات و البليات مخدوما، مکرما حسب حالی ننوشتم و شدایا می چند، حاجی آمد که فرستم بتو پیغامی چند. ما که فحشی نتوانیم بعرض تو رساند، لطف شما پیش نهد کامی چند ...
خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13-14؛ در صفحه عنوان آمده: مستوفی منصب، ممیزی شغل، ریاض تخلص، کلماتش دربادی نظر منشی و شاعر می نماید؛ جلد: تیماج، 75گ، اندازه: 21×17سم [ف: 14-23]
monsa'at
قاآنی، حبیب الله بن محمد علی، 1223 - 1270؟ قمری
qā’ānī, habīb-ol-lāh ebn-e mohammad ‘alī (1808-1854)
کاتب = مؤلف، تا: 1252ق؛ 5ص (78-82) [ف: 10-679]
بی کا، بی تا، جلد: تیماج مذهب، 2گ (10پ -11ر)، اندازه: 28/4×15/1سم [ف: 29/2 -730]
monša’āt
قاآنی، حبیب الله بن محمد علی، 1223 - 1270 قمری
qā’ānī, habīb-ol-lāh ebn-e mohammad ‘alī (1808-1854)
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 9087/15
ادامه منشآت قاآنی؛ خط: نسخ کهن معرب، بی کا، بی تا، 1گ (30ر-31پ)، اندازه: 28/4×15/1سم [ف: 2/29-731]
monsa'at
یغما جندقی، ابوالحسن بن ابراهیم قلی، 1196 - 1276 قمری
yaqmā jandaqī, ab-ol-hasan ebn-e ebrāhīm qolī (1782 - 1860)
[الذريعه 1313، فرهنگ سخنوران 658؛ نسخه های منزوی 1900 و 2614؛ مشترک 750/5 «منشآت» همانجا 898 «نامه»؛ مشار مؤلفين 169/1برای کارهای چاپ شده اش؛ دنا 156/10-157]
آغاز: روزت خجسته باد و اختر بختت بفرهی پیوسته گویا فرمان آبشخور دم باز امسال بدان در گشته رخت بازگشت کشد؛ انجام: کار گذاران را از در خشنودی نه سود خویش فرمای پذیرش خواهد رفت
با مقابله نسخه ش 164 فیروز مشخص شد منشآت یغماست؛ بی کا، تا: قرن 13؛ مهر: «عبده الراجي رضا قلی» (بیضی)؛ 133ص (1-133)، 17-15 سطر (16×9)، اندازه: 22/4×14سم [ف: 29/1-247]
آغاز: روزت خجسته باد و اختر بختت بفرهی پیوسته گویا فرمان آبشخورم؛ انجام: از زنج پویائی درین سنگلاخ کام فرسای خار و سندان بازها پیغان دادی و نوید فرستادی
خط: نستعلیق شکسته، بی کا، تا: قرن 13؛ محشی؛ 24گ (76-99)، 23-17 سطر، اندازه: 12×6/5سم [ف: 36-140]
خط: شکسته نستعلیق خوش، بی کا، تا: قرن 13؛ در صدر صفحه نخست این نوشته دیده می شود: «نوشتجات فارسی موبد آموزگار میرزا یغما آقا باقر کاشی که در فین کاشان کوی دارد»؛ جلد: تیماج، 32گ، 21 سطر، اندازه: 23×14/5سم [ف: 21-331]
آغاز: بسمله سر کار قدرت از تندرستی وخر گوهر وبه افتاد کارت دهی را آگهی داد اختر ناساز روی در وروزناکامی در کوتهی آورد؛ انجام: سود بازار جوانی بی زیان باد و آب گلزار زندگانی بی خزان بود شتاب ری را سخت کرده و آهنگ و درنگ ما زید را اسرا کنکاش به من آورده اگر چه دیده تاریک دید خرد را در پرده
بیش از هفتاد نامه است که برای فرزندان و دوستانش نگاشته است؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ جلد: مقوا، 87گ، 16سطر، اندازه: 11/5×21/5سم [ف: 8-4747]
خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ در متن وهامش؛ تملک: حاج محمد ابراهیم مشتری حسام الشعراء در ربیع الاول 1301؛ 80گ، 15 سطر (14×7)، اندازه: 22×14سم [ف: 16-281]
آغاز: هو الله تعالی شأنه، رب اشرح لی صدری و یسرلی امری و احلل عقدة من لسانی؛ انجام: چراغ دولت روز افزون افروخته و جان بدخواهان در شعله قهر سوخته باد الامر الاشرف الاعلى ...
مکتوباتی آمده که بنا بر حاشیه صفحه 70 می بایست کاتب آنها میرزا ابوالحسن یغما باشد؛ خط: شکسته خوش، بی کا، تا: قرن 13؛ 106ص، 15 سطر (15×8)، اندازه: 21×13سم [ف: -110]
آغاز: صورت نامه ها از نوشته جات حضرت یغما، قربانت شوم. عجب پیمان و پیوندی کردم، و عجب ایمان و سوگندی خوردم، بر عقل من
اصل نسخه: آستان قدس ش 4660. چند نامه است؛ خط: نستعلیق پخته، بی کا، تا: 1261ق؛ در «کلیات» یغما؛ 23گ(9-31)[عکسی ف: 2-278]
آغاز: صورت کاغذ ... فرشته نیست بر این بام ...
نامه از آقا خان محلاتی و تحریر از یغما جندقی؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: شوال 1261ق؛ 9گ (1-9) [عکسی ف: 2-225]
آغاز: قبله گاها میدانم حضرت را به حکم تجربت و مکانت نفس و نیروی تو کل تحمل این زریبت و توسل مناعت چندان دشوار نیست
خط: نستعلیق خوش، بی کا، تا: ربیع الأول 1270ق؛ افتادگی: انجام؛ در پایان سه صفحه است باز منشآت یغما و قائم مقام، با یادداشت احمد شریف در رجب 1293؛ جلد: تیماج، 100گ، 15سطر (14×7)، اندازه: 20×14سم [ف: 17-348]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: شوال 1260ق و رجب 1261ق؛ جلد: میشن، 222گ، 12 سطر، اندازه: 22/2×14/9سم [ف: 4-793]
آغاز: بسمله هنگامی که پرورش و پاس سرکار علی قلی میرزا با حکیم باشی بود و رشد آمد شماری دیگر داشت و دوره نزدیک را در بزم وی خاست و نشست کمتر می رفت؛ انجام: مردم بیچاره از شکمبارگی های دستار بندان مفت پسند چه می کشند امیدوارم پاک یزدان این دو برادر را که با هجده هزار کیهان برابرند.
مجموعه نامه های یغمای جندقی است به نثر؛ خط: نستعلیق، بی کا، بیتا؛ افتادگی: انجام؛ جلد: تیماج، 61گ، 20 سطر، اندازه: 35×22سم [ف: 8-4632]
monsa'at
کنتوری، اعجاز حسین بن محمد قلی، 1240 - 1286 قمری
kantūrī, e‘jāz hoseyn ebn-e mohammad qolī (1825-1870)
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 27994
آغاز: خدمت و الدين و اخوات ... آداب و تسلیمات رسانند؛ انجام: ساخت فقط اعجاز حسین ... سنه 1279ق
خط: نستعلیق خفی، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ قطع : وزیری کوچک [رایانه]
monsa'at
درزی، محمد
darzī, mohammad
مشهد؛ الهيات، شماره نسخه: 14860/2
خط شکسته نستعلیق، بی کا، تا: 1286ق، جلد: مقوا، 47گ، اندازه: 18×11سم [ف: 2-165]
monsa'at
هدایت، رضا قلی بن محمد هادی، 1215 - 1288 قمری
hedāyat, rezā qolī ebn-e mohammad hādī (1801 - 1871)
گویا از رضاقلی خان هدایت طبرستانی
[الذريعة 45/22 و 43/23]
تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 6132
آغاز: بسمله. به دشمن کس نکرد اینها که من کردم، من که در هجران دوست شکیبایی نتوانستمی به اختیار خود را دشمن کام نمودم، مگر خود را بارها زین پیش نیازموده بودم؛ انجام: و از کسادی بازار بر مجوش ... حرره محمد علی بر حسب یادگار برای میرزا سلیان تحریر شد، 8 شوال 1293
خط: نستعلیق شکسته، کا: محمدعلی، تا: 8 شوال 1293 ق، برای میرزا سلیمان؛ جلد: میشن، 18گ، 18سطر، اندازه: 18/4×11/6سم[ف: 4-793]
monsa'at
نوری یوشی، علی
nūrī yūšī,‘alī
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 838
خط: نستعلیق، کا: علی بن حاجی ملا میرزا محمد نوری یوشی، تا: 16 محرم 1294ق؛ در پایان فرهنگی است به فارسی به ترتیب تهجی در 8گ نوشته 1294؛ جلد: تیماج، 170گ، 11سطر (13×8)، اندازه: 21×16سم [سنا: ف: 2-73]
monsa'at
کوثر همدانی، علی نقی بن محمد رضا، - 1296 ؟ قمری
kowsar-e hamadānī, “alī naqī ebn-e mohammad rezā(-1879)
منشآت و مکاتبات خصوصی حاجی میرزا علینقی کوثر همدانی و فرزندش محمد حسین است.
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 7053
آغاز: بنواب والا احتشام الدوله یا مرحوم مؤيد الدوله؛ انجام: بی اجازه و نظارت مجتهد مرقوم مصارف فوق را بنماید قبول نخواهد بود محض یادداشت قلمی گردید.
خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: 3 صفر 1338ق، نیمی به خط محمد حسین الشهير به آقا بزرگ بن ملا یونس و نیمی به خط محمد حسین بن حاجی میرزا علینقی به تاریخ های مختلف؛ واقف: درة السلطنة ملکزاده کوثر، آبان 1326؛ جلد: پارچه ای، 143گ، اندازه: 21/1×13/3سم [ف: 7-854]
monsa'at
شمس الدين محمد
šams-od-dīn mohammad
تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 16833
بی کا، تا: 1298ق؛ انتقالی از کتابخانه پهلوی - مجموعه نوازی؛ 56گ، اندازه: 17/6×12سم [رایانه]
monsa'at
افشار، مهدی، ق13 قمری
afsar, mahdi(- 19c)
نامه هایی است که مؤلف که خود از صاحب منصبان عصر قاجاریه بوده از منشات خود که به درباریان نوشته جمع آوری نموده است.
[الذريعة 40/23]
قم؛ گلپایگانی، شماره نسخه: 3933/3-20/53
آغاز: الحمدلله رب العالمين والعاقبة للمتقین والصلوة والسلام علی خیر خلقه محمد و آله الطاهرين بعد الحمد والصلوة علی مستحقیها به عرض می رساند که با وصف وصف تحقیق اخلاص این عقیدت؛ انجام: تاج زرین بر سر نهاده و جبار کبک ابروی بر کمر نشسته مینوی شفق سپهر از حسم سپهر مینایی تشنگان مجلس را آب می بخشید
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ جلد: تیماج، 68گ، 13 سطر، اندازه: 20×16سم [ف: 8-4626]
monša’āt
بدایع نگار، ق13 قمری
badāye' negār(- 19c)
رساله ای است در منشآت و نامه نگاری ها شامل چند فصل خاتمه که مسودات عرایض پادشاهان وحکام وصور مهرنامجات وقبالجات وسجلات شرعیه وعرفیه را گرد آوری نموده است تاریخ برخی از نامه ها 1299 ق است و از جمله مطالب رساله فتح نامه هرات است و از اشعار فارسی بسیار استفاده شده است.
قم؛ گلپایگانی؛ شماره نسخه: 1885/2-10/195
آغاز: بسمله الحمدلله رب العالمين والصلوة والسلام علی خیر خلقه محمد و آله الطاهرين ... این رساله ای است از منشئات نو و کهن و درایراد مجاورات سخن که به مشیت قادر قائل بامر کن درخواطر جوانی از سلسله سادات عالی درجات تعلق گرفته که با تمام این رساله قیام نمایم؛ انجام: گویند که به صورت گاو بود. دانش موسی آن است که در وادی ایمن باشد
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا، افتادگی: انجام؛ جلد: گالینگور، 27گ، 10-11 سطر، اندازه: 11/5×17/5سم [ف: 8-4612]
monsa'at
خسرو میرزا قاجار، ق13 قمری
Xosrow mirza qajar( - 19c)
مشتمل بر عریضه هایی که به پادشاه نوشته است و سایر مکاتیب دیوانی و اخوانی و غیره.
تهران؛ بیانی، مهدی (دکتر)؛ شماره نسخه: 16
خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13 [نشریه: 2-49]
monsa'at
خلخالی، محمود، ق13 قمری
xalxālī, mahmūd(- 190)
نامه هایی است که مؤلف انشاء نموده است. در آخر این کتاب وقف نامه مدرسه و مسجد شاهزاده واقع در جنب قیصیریه زنجان که در سال 1241ق توسط فتحعلی شاه وقف شده، آمده است.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 7605/4
آغاز: الحمد لخالق الخلايق و الشكر الهادي الطرايق حمدالله خارجا عن الحد شکرالله لا یحیط العد تحول عقول الخلق حول جنابه و لم یدرکوا من نوره؛ انجام: پادشاه جم جاه رعیت پرور، سلطان سلاطین، چاکر ملک دین و درایت، سالکی رای ... المطاع بالفرض المسلم بالعدل و المجرد في الافواه المؤيد بفتح جلی فتحعلی شاه لازالت النجوم سايرة علی هواه.
خط: نسخ، بی کا، تا: ذیقعده 1241ق؛ جلد: تیماج مذهب، 25گ (133پ-157ر)، 12سطر، اندازه: 15×21/5سم [ف: 26-107]
monša’āt
خوئی، علی بن جعفر، ق13 قمری
xū’ī, ‘alī ebn-e ja'far(- 19c)
صورت چند نامه و منشآتی است که نوشته و یکی از آنها تاریخ 1242 را دارد. احتمالا نگارنده همان میرزا علی خوئی مهجور است که منظومه «فراق نامه» را سروده و در نسخه های خطی فارسی (3020/4) معرفی شده است.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 5439/4
آغاز: گلگونه حمدی که عذار عذرای صفایح صحایف را رنگین سازد سزاوار جمیل جمال ذی الجلال است؛ انجام: کلب علی نام نهادن مانند کومش خواندن سگهای شکاری است ...
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ جلد: مقوایی، 13گ (74پ-86پ)، اندازه: 22×16/5سم [ف: 14-220]
monsa'at
فایق آشتیانی، محمد تقی، ق13 قمری
faeq-e astiyani, mohammad taqi(- 19c)
نامه های دوستانه میرزا محمد تقی فایق آشتیانی است و شوخی هم دارد و نام او در دیباچه یاد شده است. عنوان و مخاطبان نامه ها: 1. شجره نامه سیادت محمد مازندرانی؛ 2. میرزا نصرالله خان مهندس باشی؛ 3. یکی از زنان مطربه؛ 4. میرزا علیجان کرمانشاهی؛ 5. به خانلر بیک سنقری؛ 6. از جانب مسعود میرزا؛ 7. از جانب اسحق میرزا؛ 8 از جانب ملا علی مجتهد متولی مشهد؛ 9. از جانب امام جمعه تهران؛ 10. از جانب حبیب الله به میرزا علی رضا لشکرنویس؛ 11. به نواب یحیی میرزا در درخواست تنباکو؛ 12. به ملا عبد الواحد قاضی سنقر؛ 13. به مهدی قلی میرزا سهام الملك؛ 14. از محمد باقر سیف الشريعه به حاجی ملا اسمعیل صدر العلماء خراسانی؛ 15. به عطاخان فرشباژش؛ 16. به ملا مسیح؛ 17. از وکیل الدوله به امام جمعه؛ 18. به میرزا اسماعیل؛ 19. از فرج الله خان بمستوفی الممالك؛ 20. به حشمت السلطنه؛ 21. به پاشاخان امین الملك؛ 22. در هجو اسحاق میرزا پسر حشمت الدوله؛ 23. به میرزا محب الله منشی گروسی؛ 24. به آمیرزا علی اکبر.
تهران؛ ادبیات، شماره نسخه: 78 - د
آغاز: نخستین حرفی که منشیان روزنامه نگار؛ انجام: نبینه جای تو
خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13 و 14ق؛ جلد: تیماج، 68گ، 13 سطر (14×7)، اندازه: 10/5×17 سم [ف: 1-498]
monsa'at
قاضی اردلانی، محمد حسین، ق13 قمری
qāzī ardalānī, mohammad hoseyn(- 19c)
نامه های مختلفی را مولف از انشاءات خود و دیگران در این مجموعه گرد آورده و بیشتر از منشآت بیاض و منشآت معتمدالدوله. میرزا عبدالکریم، میرزا صادق بدایع نگار، ملا محمدملاشیر (سبز) علی، میرزا صادق نامی، فاضل خان، میرزا ابوالحسن یغما مشهور به خندق استفاده کرده و در پایان اشعاری ظاهرة از مؤلف کتاب آمده است.
یزد؛ کاظمینی؛ شماره نسخه: 243
آغاز: سبب از تالیف این حروف خجسته مبانی و باعث بر ترکیب این کلمات برجسته معانی آنکه سرگشته بادیه حیرانی محمد حسین قاضی اردلانی؛ آغاز اشعار این کتاب: کرا شاید ثنا زین بس که زیبد آل یس را ** جهان مجد و تمکین آسمان دانش دین
را انجام: دعای دولت ایام نصرتت خواهد ** زدر گهی که چه مسکین در و چه میر و چه شاه
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1263ق؛ مصحح، جلد: تیماج، 457گ، اندازه: 30×20/5سم [ف: 1-211]
monša’āt
قاضی زاده، میرزا محسن، ق13 قمری
qāzī zāde, mīrzā mohsen(- 19c)
عرض لشکر شاه سلیمان و دیباچه رسالة السبق و الرماية او است سپس یک انشاء فارسی.
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 6710/31
خط: نستعلیق ریز، کا: رضوی، نصیر الدين محمد، تا: قرن 11؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج، 3گ (83پ-85ر)، 42 سطر (23×13)، اندازه: 31×20سم اف: 16- 340]
monša’āt
گل سناری، قاسم بن علی، ق13 قمری
gol sonārī, jāsem ebn-e ‘alī(- 19c)
گویا از قاسم گل سناری کاتب همین مجموعه است.
تهران؛ نوربخش، شماره نسخه: 556/5
آغاز: به پادشاه نویسند. عرضه داشت کمترین بندگان به شرف عرض دور افتادگان؛ انجام: و سنت رسول الله ... و عقد دائمی.
کا: قاسم بن علی گل سناری، تا: 1296ق؛ جلد: مقوایی، 56ص (205-150)، اندازه: 1×12سم [ف: 2-201]
monsa'at
لواسانی، محمد بن فتحعلی، ق13 قمری
lavāsānī, mohammad ebn-e fath--alī(- 19c)
مؤلف در ص 86 نام خود را «عبد فقیر محمد بن فتحعلی لواسانی» ضبط کرده و در ص 85 نمونه ای از انشاء خود را درج کرده است. این کتاب شامل نمونه هایی از منشآت منشیان معروف: معتمد الدوله (نشاط)، قایم مقام، میرزا تقی علی آبادی صاحب دیوان)، فاضل خان گروسی، آقا محمد علی مذهب اصفهانی (از کتاب یخچالیه)، میرزا ابوالقاسم همدانی، یغما، میرزا مهدیخان (استرآبادی)، میرزا رضی تبریزی (از جانب دولت علیه به دولت فرانسه نوشته ص187)، سياقة الأعداد از صاحب معجم و سعدی (گلستان) است و در ضمن بعضی اشعار سنائی را دارد (ص 225). از این قرار مؤلف در قرن سیزدهم می زیسته است.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 2259
آغاز: معتمد الدوله مرحوم سیدنا حبشی زاده بربستر؛ انجام: از پسر و دختر کسی نماند و از نسل او کسی باقی نماند.
خط: تحریری، کا: ساوجی، اسدالله، تا: نیمه دوم قرن 13؛ جلد: میشن، 319 ص، 14 سطر، اندازه: 21×14سم [ف: 6-216]
monsa'at
محسن میرزا، ق13 قمری
mohsen mīrzā(- 19c)
تعدادی از نامه های محسن میرزا که به رجال و خویشان نوشته جمع آوری شده است.
تهران، ملی؛ شماره نسخه: 2839/3
آغاز: کاغذی که آن مرحوم بمرحوم سردار کل نوشته اند: فدایت شوم پارسال؛ انجام: و در زمین سخت مثل این بنده شل و النگ خواهد شد.
خط: نستعلیق بسیار خوش، بی کا، تا: قرن 13، 19ص (60-88)، 14سطر (15×8)، اندازه: 22×18سم [ف: 6-486]
monsa'at
محمد قاسم بن محمد مهدی، ق13 قمری
mohammad qāsem ebn-e mohammad mahdī(- 19c)
منشآت ونامه هایی است که مؤلف به معاصران خود نوشته و در این مجموعه جمع آوری نموده است. از جمله نامه هایی که وی به شخصیت ها نوشته این افراد هستند: عریضه ای که از جناب شاهزاده طرف نواب میرزا محمد مقیم در باب تهنیت جلوس به ابراهیم شاه نوشته، به صدرالممالك، ابوالقاسم کاشی در طلب حبه، آقا نظام وزیر کاشان، به شاه سلیمان، ملا علی اکبر ملا باشی نادر شاه میرزا زکی ندیم نادرشاه، میرزا مهدی خان منشی، قاضی عسکر، میرزا اسماعیل نایب الحكومه شیراز، محمد رضا خلف محمد تقی خان، نواب سید نصرالله ساکن نجف، میرزا محمد حیرت، میرزا محمد مقیم، مهدی قلی خان طلا کار گنبد و گلدسته مقدسه، ابوالحسن خان نسق چی باشی و ... .
قم؛ گلپایگانی؛ شماره نسخه: 2429/1-13/109
آغاز: دیباچه بیاض که حسب الخواهش بزرگی رقم زده خامه عنبر آمود فرموده اند: سایه گل تا بود خال رخ بستان ما ** نقطه نام تو بادا مطلع دیوان ما؛ انجام: از اصفهان و عراق آهنگ بلاد مخالف فرمود شعله سوز مصیبت اخوی ام میرزا سید محمد مرغ
بی تاب دلها را کباب کرده و چون بحسب بازیچه های چرخ دو رنگ و کجروشهای خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ جلد: مقوا، 28گ، 11سطر، اندازه: 20×15سم [ف: 8-4624]
monša’āt
مشرف، محمد علی، ق13 قمری
mošref, mohammad ‘alī(- 19c)
آغاز: این نسخه کز آراستگی چون چمن است؛ انجام: تمت الكتاب المنشأت
در تذکره ها چند تن نام «مشرف» می باشند از جمله: 1. مشرف اصفهانی، احمد بیک، 2. مشرف اصفهانی، میرزا حسین، 3. مشرف شهر کردی، اسفندیار ولیکن از میرزا محمد علی مشرف نشانی نیافتم، وی در پایان منشأت گوید: چون ... میرزا محمد علی مشرف ... از کلام عرفا و فصحا و بلغا معرفتی حاصل ساخته و از منشأت ... چیزی دریافته ... از آنها در این کتاب جمع نموده که هر کسی را به کار آید؛ خط: شکسته نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: 1206ق؛ 192ص، 19 سطر، اندازه: 22×17سم [ف: 2-143]
آغاز: این نسخه کز آراستگی چون چمن است ** چون صحن چمن پر از گل و یاسمن است / حرف است و لیک چون در خوشاب ** بی ناطقه عندلیب شکر شکن است
صورت نامه های گوناگون و دیباچه کتاب است که مشرف برای آموختن مبتدیان در این مجموعه گرد آورده و در پایان مختصری از دستور کتابت سیاق را نیز آورده است؛ خط: نستعلیق شکسته زیبا، کاتب = مؤلف، تا: 1256ق؛ مجدول [ف: 19-377]
monsa'at
موسوی جهدی، حسین بن لطف الله، ق13 قمری
mūsavī jahdī, hoseyn ebn-e lotf-ol-lāh(- 19c)
نامه هایی است که مؤلف به دوستان خود در موضوعات مختلف نگاشته است و برای یادگیری فرزند سیدرضا واعظ وسید علی نقی صدرالافاضل در حاشیه این نسخه تحریر نموده است.
قم؛ گلپایگانی؛ شماره نسخه: 1943/3-11/43
آغاز: الحمدلله رب العالمين والصلوة علی محمد و آله اجمعین چنین گوید حسین ... که چون حواشی این ترسل بیاض بود؛ انجام: به دانه ریزی قطرات نیسانی صدف زمین را قابل سنبله حبوب [...] نموده
خط: نسخ، کاتب = مؤلف، تا: 1290ق؛ جلد: مقوا، 5گ، اندازه: 26×16سم [ف: 8-4626]
monsa'at
ندیم خلخالی، عبدالرحیم بن محمد رضا، ق13 قمری
ebn-e mohammad
nadīm-e xalxālī, 'abd-or-rahīm reza(- 19c)
برخی از رسائل و منشآتی است که زنجانی خطاب به معاصرین خود درباره موضوعات مختلف نگاشته است.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 7605/2
آغاز: عریضه ای است به نواب مستطاب نایب السلطنه نصره الله في الدارين قلمی گردید داعی حقیقت دوام دولت قاهره و مخلص واقعی غایبانه جلوه سلطنت غالبه؛ انجام: و از دیدار آب سرشار محروم به ضرب تیغ سنان چندان آبیاری نمودیم که اليوم اکملت لکم دینکم در همان روز واقع گردید الحمدلله رب العالمين و الصلوة علی خیر المرسلين و علی آله الطيبين الطاهرين و علی أصحابه المؤمنين.
خط: نسخ، بی کا، تا: ذیقعده 1241ق؛ جلد: تیماج مذهب، 11گ (96ر-106پ)، 12 سطر، اندازه: 15×21/5سم [ف: 26-106]
monša’āt
همای مروزی، محمد صادق، ق13 قمری
homā-ye marvazī, mohammad sādeq(- 19c)
آغاز: کسانیکه به اندیشه های عبث و خیالات بیجا که از خیالی؛ انجام: قاطر من بنده را نیر از ره احسان به بین ** کانهم استدعای پالانی و افساریش هست
بیاضی است بی سروته مشتمل بر منشآت و مکاتیب خصوصی و بدون عنوان به قلم میرزا محمد صادق همای مروزی وقایع نگار دربار فتحعلیشاه قاجار؛ خط: شکسته نستعلیق، کاتب = مؤلف، بیتا؛ در آخر نسخه پنج صفحه اشعار متفرقه است در هجو و مدح اشخاص؛ واقف: نایینی؛ جلد: پارچه ای، 70گ، اندازه: 20/5×11سم [ف: 7-854]
منشآت و نامه های محمد صادق مروزی، از جمله آنهاست: دیباچه و خاتمه دیوان فتحعلی شاه قاجار (برای قصائد و غزلیات و ترکیب بند و رباعیات دیباچه ای جدا انشاء کرده است)، دیباچه شاهنشاه نامه صبا، خطبه کتیبه مسجد جامع جدید تهران، عنوان وقف نامه عمارات جدید قم، قباله نکاح حسنعلی میرزا، حکمت
رخصت شراب در سور نایب السلطنه، قباله نکاح عبدالله میرزا و توصیف شهر شیراز؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ 101ص (92-192)، 12 سطر، اندازه: 15×21/5سم [ف: 21-233]
آغاز: سرکار پادشاهی حضرت حجت فطرت میرزا عبدالصمد که مرا صدیقی است معتمد اهل وسایل امید که حکایتی دو سه و روایتی سه چار بر ورقی به خط حقیر نگاشته اند ...
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ مصحح، جلد: تیماج، 25گ، اندازه: 21×13سم [ف: 28-211]
آغاز: کاغذیست که بفرزند کامکار نوشته، بسمله، فرزند نیکو سیر محمد جعفر ندانم در کسب چه هنر استدر تحصیل کدام گوهر؛ انجام: باقی، ایام عزت مستدام باد و السلام. تمام شد این کتاب مستطاب شرافت مآب بعون الملك الوهاب در یوم چهاردهم شهر رمضان المبارك ... علیرضا سنه 1354
این نامه ها را به فرزند خود و دیگران نوشته و مجموعا در این دفتر 35 مکتوب است؛ خط: نستعلیق زیبا، کا: علیرضا، تا: 1304 ق، مجدول، دارای یک سرلوح؛ جلد: تیماج مذهب، 188ص، 11سطر، اندازه: 18×11سم [ف: 10-1507]
monša’āt
وزیر لشکر، میرزا موسی، ق13 قمری
vazīr-e laškar,mīrzā mūsā (- 19c)
تهران؛ فرهاد معتمد؛ شماره نسخه: 55
خط: نستعلیق ریز، بی کا، تا: قرن 13 نسخه به سفارش شاهدخت مهرماه خانم عصمة السلطنه دختر فرهاد میرزای معتمدالدوله نوشته شده و در عروسی فرزندش میرزا عبدالحسین خان مشیر اکرم با نظام الملك میرزا کاظم خان بهمراه پندنامه ای به او ارمغان داده؛ جلد: تیماج، 15 سطر (15×7)، اندازه: 22×15سم [نشریه: 3 -247]
monsa'at
امام قلی بیگ
emām qolī beyg
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 15255
خط: نستعلیق، کا: عبد الحفيظ کرمانی، تا: قرن 13[مختصر ف: - 825]
monša’āt
بهشتی کرمانشاهی، احمد
beheštī kermānšāhī, ahmad
به نثر و نظم از احمد بهشتی کرمانشاهی (ص 14 و 23) عنوان عریضه مطایبات» و «صورت گذارش حالی است» در میانه هست.
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 2852
آغاز: بسمله. درخشان گوهر حمد و سپاس فزون اوزهم و قیاس و ایثار پیشگاه لم یزل و لایزالی کهابدیست؛ انجام: که جام می بکف کافر مسلمان داد و العبد بهشتی یاهو
خط: نستعلیق خوش، کاتب = مؤلف، تا: قرن 13؛ با سرلوح زیبا، صفحات زرافشان، محشی لغوی؛ جلد: مقوا، 12گ، 11سطر (15×7/5)، اندازه: 14/5×22/5سم [ف: 10-1696]
monsa'at
رئیس کرمانی، محمد علی
ra’īs kermānī, mohammad ‘alī
گردآوری محمد رضا ابن محمد صادق یزدی به خواهش آقا محمد جواد پسر حاج محمد تقی نراقی، نامه هایی است به میرزا محمد تقی تویسرکانی و محمد حسین خان یزدی و میرزا محمد شفیع وزیر و عبدالعلی فراشی باشی و ملا محمد علی و میرزا ابوالقاسم و حاجی نصرالله همدانی تا می رسد به نوشته «نواب حاجی محمد رحیم خان آقازاده» برای گزارش آمدن انگلیس به بندر بوشهر؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج، 95گ، 14سطر (11×6)، اندازه: 17×11سم [سنا: ف: 2-165]
تهران؛ مفتاح، شماره نسخه: 678
همان نسخه بالا[نشریه: 7-301]
آغاز: بسمله. بجهة تعجیل ظهور دولت و بروز سطوت و صولت دست خدا و قایم ایمه هدی ... و ایضا خطبه که در ایام دولت و سلطنت ناصرالدین شاه ادام الله اقباله ساخته اند. بسمله جهة خلود دولت و اقبا لو ابود شوکت و اجلال دارای اسکندر دربان؛ انجام: عقول از درک اجلالش عقال هش دار و قدم در طریقی که در خور سیر اونه مگذار ... لئن لم تنتهوا عما تقولون لتلقون سیفا قاطعا و سهما فاتلا و ذلا شاملا .. حامد مصلیا مستغفرا.
خط: نسخ و نستعلیق، کا: محمد رضا بن محمد صادق یزدی، تا: 1287ق، جا: همدان؛ 92گ، 14 سطر، اندازه: 16/5×10سم [ف: 1335-3]
monsa'at
شوریده شیرازی، محمد تقی، 1236 - 1305 قمری
šūrīde šīrāzī, mohammad taqī (1821 - 1888)
منشآت: نوشته مرحوم شوریده فصیح الملك از شیراز به خانم نزهت السلطنه و قصیده ای از شوریده فصیح الملك برای شعاع السلطنه با این مطلع: «شد ز دود آه ما آئینه گردون سیاه ** آری آری آینه گردد سیاه از دود آه»، ماده تاریخی که فصیح الزمان ساخته: «جهان پیر بود ای جوان سرای غرور ** در این سرای غرور آنقدر مشو مغرور». و منشآت و حکایات و مطالب متفرقه.
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 18042/7
خط: نستعلیق مخلوط به شکسته، کا: میرزا مصطفی خان منشی باشی (مدیر الممالك)، تا: 1322 - 1330ق؛ جلد: مشمع، 39ص ( 142-104 )، اندازه: 21/7×13سم [ف: 17-484]
monsa'at
فرهاد میرزا قاجار، 1233 - 1305 قمری
farhād mīrzā qājār (1818 - 1888)
آغاز: سپاس و ستایش مرخدایی را سزا که از آب و خاک جان پاک آفریده و او را از همه آفریدگان برگزیده بر از جامه دانشش پوشانیده
چاپ: مشار فارسی، ج 4، ص 5016؛ هند، بمبئی، 1318ق، 19701ص؛ ایران، سنگی، رقعی، 191ص؛ ایران، تهران، 1321ق، سنگی، رقعی، 203ص، به سعی و اهتمام آقا محمد باقر تاجر کتابفروش
[مشار 1578 و 4843، الذريعة 35/23]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ جلد: گالینگور، قطع: ربعی [نشریه: 3-49]
آغاز: برابر؛ انجام: تفاوتی در بیان عربی و فارسی بگذارد که من ننویسم پارسی گو گرچه تازی خوشتر است، ان شاء الله تعالی کمال مراعات در حفظ شأن حالت آنها خواهد شد زیاده زحمت است.»
خط: نستعلیق زیبا، بی کا، تا: 3 ذیحجه 1287ق؛ به صورت چلیپا؛ جلد: تیماج مذهب، 128گ، 11سطر، اندازه: 18×11سم [ف مخ: 2144-5]
خط: نستعلیق خوش، کا: علی رضا حسینی شیرازی (وصال)، تا: محرم 1296ق؛ 116گ، 12سطر، اندازه: 23/5×15سم [ف: -37]
خط: نستعلیق، کا: شیرازی، علی نقی، تا: 1296ق؛ با سرلوح، مجدول؛ تملک: فرهاد میرزا در 22 محرم 1301 که آن را در آغاز نسخه به خط خود مهملات عبدالعاصی فرهاد بن ولی عهد خوانده؛ 123گ، 12 سطر، اندازه: 21/4×14/2سم [ف: 4-792]
انجام: که این نامه بپایان برسد و بطهران برسد زیاده چه مزاحمت نماید.
بی کا، تا: 1299ق؛ افتادگی: آغاز؛ محشی [تراثنا: س 13 ش 4-131]
خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: قرن 14 [نشریه: 11-918]
خط: نستعلیق خوش، کا: میرزا علی اکبر شیرازی خوشنویس، تا: ربیع الأول 1300ق، حسب الامر ساعدالسلطنه امیر تومان و سردار کل قشون مملکت فارس؛ دارای یک سرلوح مرصع، مجدول محشی؛ کاغذ: ترمه، جلد: تیماج، 113گ، 12 سطر (6/5×13/5)، اندازه: 21×13/5سم [ف:-236]
آغاز: برابر
آخرین نامه ها مربوط به سال 1285 قمری است؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 14؛ عنوان دو سه نامه اخیر و چند نامه در میان کتاب و اصل نامه پایانی مربوط به سال 1284ق به خط فرهاد میرزا مؤلف منشآت، مصحح، در آغاز نسخه نامهای پند آمیز مورخ سال 1351 ق به خط محمد باقر ابن غنی یادگاری نوشته شده؛ جلد: چرم، 72گ، 11 سطر، اندازه: 17×11 سم [ف: 43-97]
آغاز: برابر
خط: شکسته نستعلیق، کا: حسینقلی، تا: 23 ذیحجه 1304ق؛ محشی؛ مهر: «... محمد حسین» (بیضی)؛ تملک: عبدالحسین سپنتا؛ جلد: تیماج، 132گ، 11سطر، اندازه: 11×17/5سم [ف: 1-77]
آغاز: ای کرده ز کلک صنع ترکیب بشر ** ز انشاء تو نقش بسته اجسام و صور / هر حرف که از خامه حکمت زدهسر ** طغرای فضا کشته و عنوان قدر. انشاء نامه حمدی که مترسلان صحایف صنایع ابداع املاء نمایند؛ انجام: جهت عکس از مظاهر اجهل ناگزیریم.
6 نامه است؛ خط: نستعلیق، کا: همدانی، عبدالغفار، تا: 1307ق؛ جلد: تیماج، 12سطر (16×12)، اندازه: 12/5×17سم [ف: 16-609]
خط: نستعلیق، کا: علی اکبر پسر میرزا عبدالله، تا: 1310 ق، به فرمایش محمد صادق خان پسر میرزا عبدالله خان؛ مجدول [نشریه: 302-7]
خط: نستعلیق شکسته، کا: سید محمود تفرشی، تا: رمضان 1310ق، جا: شیراز، برای رکن الدوله؛ جلد: میشن، 121گ، 12 سطر، اندازه: 18×11سم [ف: 4-791]
خط: نستعلیق خوش، کا: شمس الدين تفرشی، تا: 10 شعبان 1312ق، 137گ، 11سطر، اندازه: 22×13سم [ف: -41]
آغاز: برابر؛ انجام: بمیرزا هدایت الله وزیر دفتر نوشته. جناب وزیر دفتر دام مجده و زاد وجده ... تاکی دماغی و فراغی باشد که این نامه بیایان برسد و بطهران برسد زیاده چه مزاحمت نماید ...
خط: نستعلیق پخته، کا: علی اکبر بن میرزا عبدالله بن میرزا کوچک شیرازی، تا: 1317ق؛ مجدول و مذهب؛ جلد: چرمی، 144ص (38+106)، 12سطر، اندازه: 16×22/5سم [ف: 3-1343]
خط: نستعلیق، کان علی اکبر بن میرزا عبدالله شیرازی، تا: جمادی الثاني 1317ق، برای ابوالقاسم نصیرالملك وزیر فارس؛ با سرلوح، مذهب، مجدول، محشی؛ نسخه را پسر نویسنده آن عبدالله قوامی در نوروز 1334ش به آقای مینوی بخشیده [نشریه: 6-688]
آغاز: سپاس و ستایش مرخدایی را سزا که از آب و خاک جان پاک آفریده و او را از همه آفریدگان برگزیده بر از جامه دانشش پوشانیده؛ انجام: شام احباب تو روشن همچو صبح از آفتاب ** روز اعدای تو مظلم چون شب تارای وزیر حسب الخواهش جناب آقا محمد باقر ولد خیر الحاج حاجی عبد الرحيم تاجر کتابفروشی ...
خط: نستعلیق، کا: عطاء الله خان کردستانی، تا: 1323ق؛ مهر: کتابخانه اقبال موسس باقر رحیم زاده 1328؛ 209گ، 14سطر، اندازه: 24×19سم [ف: 8-4624]
آغاز: برابر؛ انجام: شامل احباب تو رویش، همچو صبح از آفتاب ** روز اعدای تو مظلم چون شب تار ای وزیر
خط: نسخ و شکسته نستعلیق خوش، کا: غلامرضا بن محمد گرگانی، تا: پنج شنبه 11 ربیع الاول 1325ق، جا: تهران در دکان آقا سید محمد حسینی تبریزی؛ جلد: مقوا، 83گ (12پ -94پ)، 14سطر (16×10)، اندازه: 21×14سم [ف: 19-670]
آغاز: برابر؛ انجام: تا کی دماغی و فراغی باشد که این نامه بپایان برسد و بطهران برین زیاده حد مزاحمت دهد
نامه ها و منشآتی است که فرهاد میرزا به تاریخ های مختلف نگاشته و در آنها جنبه های ادبی پارسی را رعایت کرده است، مرحوم میرزا فرصت شیرازی بر این منشئات تعلیقاتی در حواشی نگاشته با سر آغازی ادیبانه، ولی متأسفانه این تعلیقات در نسخه فقط در صفحه اول آمده است، فهرست منشآت با تاریخ آنچه مورخ می باشد چنین است: 1. داستان سرکوب نمودن یاغیان یزد و کرمان، 2. از طالقان به فرمان فرما فریدون میرزا (1270)، 3. به نواب نصرة الدوله فیروز میرزا، 4. در پشت کتاب دعائی نوشته اند (1276)، 5. به احمد خان از اصفهان (1279)، 6. از قول سلیم سلیمان غلام مهد علیا به شاهنشاه، 7. به نواب شعاع السلطنه (1281)، 8. به نواب اعتضاد السلطنه، 9. به میرزا سعید خان وزیر امور خارجه، 10. به نواب اعتضاد السلطنه (1281)، 11. به آخوند ملا محمد ترک ادیب ملا باشی، 12. به نواب اعتضاد السلطنه از جانب مهد علیا (1282)، 13. به معاون الملك (1282)، 14. به اعلیحضرت شهریاری به شکار گاه جاجرود (1282)، 15. به اعلیحضرت شهریاری به خراسان (1284)، 16. در جواب میرزا ابوطالب وزیر لرستان (1284)، 17. به نواب مؤيد الدوله (1284)، 18. به نواب حسام السلطنه (1284)، 19. به حسنعلی خان وزیر مختار (1284)، 20. در تعریف خاکشی نوشته شده، 21. به نواب اعتضاد السلطنه (1284)، 22. به علی اکبر خان مباشر جوان رود (1285)، 23. به نواب اعتضاد السلطنه از کردستان (1285)، 24. به مستوفی الممالك (1285)، 25. به نواب اعتضاد السلطنه (1266)، 26. به نواب اعتضاد السلطنه (1285)، 27 به سر کار مهد علیا، 28. به حسنعلی خان وزیر مختار، 29 به میرزا رضا وکیل منشی باشی (1286)، 30. به حسنعلی خان وزیر مختار (1286)، 31. به میرزا سعید خان وزیر امور خارجه، 32. به حسنعلی خان وزیر مختار (1283)، 33 به حسنعلی خان وزیر مختار، 34. به نواب اعتضاد السلطنه (1288)، 35 به حسنعلی خان وزیر مختار (1287)، 36. به یکی از اعیان در مقام نصیحت نوشته شده، 37. به حسنعلی خان وزیر مختار (1287)، 38. به میرزا عیسی وزیر دار الخلافه (1288)، 39. به میرزا محمد حسین دبیر الملك، 40. به نواب حشمت الدوله، 41. به میرزا ابوالقاسم امام جمعه طهران، 42. به شاهزاده حاجی نگار خانم به همدان (1291)، 43. به معین الملك وزیر مختار از ینبع (1292)، 44. به میرزا هدایت الله وزیر دفتر؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: ذیحجه 1325ق؛ در آغاز نسخه سر آغاز میرزا فرصت نیز آمده، و در پایان نامه ای از فرصت به فرهاد میرزا و دو قصیده از فرصت در مدح مظفر الدين شاه و علی اصغر خان صدر اعظم و چند نوشته دیگر؛ جلد: تیماج، 101گ، 14 سطر، اندازه: 20×13سم [ف: 9-250]
آغاز: برابر؛ انجام: و فراغی باشد ... مزاحمت نماید تمت المنشات ... و السلام.
خط: نستعلیق، کا: لاهیجانی، یوسف بن مجتبی، تا: 1325ق؛ در آغاز نسخه دیباچه فرصت شیرازی است و آن این است: «منشآت عوالم امکان و مبدآت جواهر اعیان از عقلی روحانی و حسی جسمانی»، فرصت در این دیباچه می گوید: «دوستی عزیز الوجود از من خواست که تعلیقه ای بر منشات بنگارم»، تعلیقه او بر کنار صفحه ها با نشان فرصت آمده، در پایان نسخه نامه و قصیده ای از
فرصت در مدح مظفر الدين شاه؛ 212ص، 14 سطر، اندازه: 22×15سم [ف: 1-46]
آغاز: برابر؛ انجام: و به تهران برسد زیاده چه مزاحمت نماید
خط شکسته نستعلیق، بی کا، تا: ربیع الأول 1329ق؛ با دیباچه و تعلیقات فرصت شیرازی که می نویسد که «در شیراز چند نسخه دیده شده همه مغلوط مگر نسخه میرزا مهدی خان پسر میرزا محمد علی خان وکیل الدولة شیرازی»؛ قطع: ربعی [نشریه: 7-301]
میرسد به ستایش فرصت شیرازی از مظفرالدین شاه و نامه به وزیر مختار مورخ 1287 هم در آن هست؛ خط: نستعلیق، کا: غلام رضا پسر کربلایی محمد گرگانی تهرانی، تا: 1335ق، جا: تهران، نزد محمد حسینی تبریزی؛ جلد: مقوا، قطع: ربعی [نشریه: 7-550]
آغاز: برابر؛ انجام: و کاغذ که به اینجا رسید شاطر برگشت، و کاغذ شما را رسانید، از آن عبارت که نوشته بودید؛ جف القلم و السلام.
نامه هایی است که در تاریخ های مختلف به شخصیات نوشته است، و در آنها جنبه های ادبی فارسی رعایت شده؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج، 84گ، اندازه: 15/5×17سم [ف: 1-302]
آغاز: برابر؛ انجام: بتهران برسد زیاده چه مزاحمت نماید.
مقدمه فرصت را ندارد؛ خط: نسخ تعلیق، بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج مذهب، 268ص، 12 سطر، اندازه: 21×14سم [ف: 6-217]
آغاز: برابر؛ انجام: کاغذ که باینجا رسید خبر گرانی طهران و غلای آن سامان رسید خان مغفور عزیمت کرد. شرح این هجران و این خون جگر ** این زمان بگذار تا وقت دگر
خط: نستعلیق و شکسته، بی کا، بیتا؛ جلد: تیماج، 71گ، 13 سطر (13×8/5)، اندازه: 14/5×20/5سم [ف: 12-280]
monsa'at
قراچه داغی، محمد علی بن احمد، - 1310 قمری
qarāče-dāqī, mohammad ‘alī ebn-e ahmad(- 1893)
مجموعه ای از نامه ها و مکتوبات نگاشته شده به جهت دوستان و بزرگان و غیره به زبان ادبی و با استفاده از نثر متکلفانه و نظم است که به جهت آموزش و تمرین منشیان تدوین و تنظیم شده است.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 10712/4
آغاز: حمدله، یا مونس وحشتی و یا غاية منیتی بروحی انت و نفسی کیف اصف آلام ایام البعد و النوى؛ انجام: و قل لها من لسانی العجمي الذي لا یحسن العربي: یا ريمة كريمة كريمة كريمة الكريم و الكريمة ** ابیت کالتیلیم یا سليمة من البعد في حوی اليمة
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا، جلد: تیماج سیاه، 118ص (299-416)، اندازه: 22×17سم [ف: 1/33-188]
monša’āt
امیر نظام گروسی، حسنعلی بن محمد صادق، 1236 - 1317 قمری
amīr nezām-e garrūsī, hoseyn-alī ebn-e mohammad sadeq (1821 - 1900)
چاپ: مشار فارسی، ج 4، صص5014-5015؛ تبریز، 1321، چاپ سنگی؛ 1328ق، 228ص؛ 1328ق، وزیری کوچک، 1+152ص (170-19)؛ 1325ق، خشتی؛ ایران، تهران، 1331ق؛ ایران، 1326ق، سنگی، رقعی، 228ص؛ ایران، تبریز، کارخانه کربلائی محمد بن عبدالله، 1334ق، سنگی، رقعی، 228ص، به درخواست حاجی میرزا ابراهیم آقا، همراه تصویر مؤلف؛ اخیرا به این مشخصات چاپ شده: -منشآت امیر نظام گروسی، به کوشش علی محمدی برنجه، تهران، سیب سبز، 292ص، وزیری.
آغاز: الحمد علی خالق السماوات و الارضين و الشكر لله رب العالمين ... اما بعد بر ارباب طبع سلیم که دانا و حکیمند
نامه ها و منشآت چندی است که امیر نظام حسنعلی خان فرزند محمد صادق خان کروسی به مناسبت های مختلف نگاشته و گرد آوردنده این مجموعه آنها را در این نسخه جمع کرده و در آغاز آن شرح حال گروسی را افزوده است با تجلیل فراوان از ناصر الدين شاه قاجار، این نسخه دارای شرح حال و سی و دو نامه می باشد؛ خط: نستعلیق خوش، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ جلد: تیماج، 21گ، 19 سطر، اندازه: 23×18سم [ف: 1-160] و [عکسی ف: 7- 170]
نامه تاریخی سیاسی به دوستان درباره حاجی بهاءالدوله سرتیپ اول رئیس قشون آذربایجان، نامه به جناب امیر حسینخان شجاع الدوله، نامه ای هنگام مراجعت از سفر پاریس (معلوم نیست به کی نوشته اند)، نامه به نواب عمیدالدوله، به شاهزاده نصرة السلطنه، به قائم مقام؛ خط شکسته نستعلیق، بی کا، تا: قرن 14؛ 7گ (13پ -19ر)، 13-15 سطر، اندازه: 21/8×17/2سم [ف: 128-41]
آغاز: الحمدلله رب العالمين ... اما بعد ارباب طبع و قاد و ذهن نقاد و رأي صائب و فکر ثاقب که همواره در کشف معضلات؛ انجام: هرات را طوعا و کره از شما میگرفتند باری اندکی با تو بگفتم
غم دل ترسیدم.
نامه ها و منشآت امیر نظام که به مناسبات مختلف نگاشته استریال نسخه باید با سایر منشآت گروسی از جمله شماره 14619/2همین فهرست تطبیق شود، اما آغاز آن با نسخه مرکز احیاء میراث اسلامی (ش 115) متفاوت است؛ خط: شکسته نستعلیق، کان غلامعلی تبریزی، تا: قرن 14؛ مهر: عبدالعزیز مولوی عبدالعزیز»؛ جلد: مقوایی، 72گ، 15-19سطر، اندازه: 18/3×11/2سم [ف: 55-41]
آغاز: بسمله - فدایت شوم. چند روز بود عارضه ای روی داده از حرکت و رفتن در خانه معذور بودم. رقیمه عطوفت شمیمه عالی که درین حالت رسید مزیل غمها شد و مفرح دلها گشت؛ انجام: و ممارست ارک بم را بمشار اليه و نو کر عرب جمعی او بسر کردگی بعالیجاه کریمخان برادش واگذار فرموده بمقرب الزمان ابراهیم خان سرتیب ضابط بم و زیاشیر و بلوچستان امر و مقرر می فرمائیم که حسب المرقوم معمول داشته در عهده شناسد. در فهرست مختصر مجلس ص 821 مولف آن را «حیدر علی خان سلطان» دانسته !؟ خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13 و 14؛ یادداشت های برگ 7پ مر که مهم است اینهاست: معنی بیت زیر: «برخی جانت [شوم] که شمع فلک را ** پیش بمیرد چراغ دان کواکب فدائی جانت که چراغ آفتاب را چنانچه قبل از طلوع آفتاب ستاره ها محو بشوند» [اشتباه معنی کرده البته]؛ - یادداشت هایی به این صورت: «خدمت فیض آیت جناب مستطاب حقایق نصاب شریعت مآب، وحید الزمان فرید الدوران شیخ العلماء الاسلام آقا شیخ محمد باقر فشار کی متع الله المسلمين بطول بقائه، مشرف باد»، «حضور ملاطفت ظهور سر کار بندگان جلالت توأمان شرکت ارکان عظمت بنیان ... آقای اجل امجد آقا میرزا محمد حسن خان دام اقباله العالي شرف اندوز باد»، «از شرف خدمت و بمرحمت سرکار جلالت آثار عظمت اقتدار آقای محترم امین نظام مشرف آید»، «جناب معارف نصاب عوارف انتساب قدوة العرفا مخدوم مکرم آقا سید محمد صالح متولی باشی آستانه منوره حضرت قطب ااولیاء شاه نعمت الله ولی قدس سره العالي ملاحظه فرماید»، «در محضر انور سرکار نواب مستطاب قطب الاقطاب و لب الالباب ... آقای محمد زمان ادام الله افاضاته و افاداته شرفیاب آید»، - قطعه ای در طریقه خوردن «فادزهر» در دوازده بیت به سر آغاز: «چو فادزهر کنی میل ای خلاصه عمر ** طریق خوردن آن را عیان کنم به بیان»؛ جلد: تیماج مذهب، 94گ (8پ-101ر)، 11 سطر، اندازه: 21×14/3سم[ف: 27/1 -438]
خط: شکسته، کا: امیر نظام، تا: 1305ق؛ در آغاز آن گردآورنده مجید فیروز (ناصر الدوله) چنین نگاشته است: «این مرقع به خط مرحوم حسن علی خان گروسی امیر نظام است که دو مراسله اولیه به مرحوم مغفور عبدالحسین فیروزی فرمانفرما عموی این بنده مجید فیروز (ناصرالدوله) نوشته و مراسلات بعدی به مرحوم نظر آقا سفیر ایران در پاریس مرقوم فرموده اند و دو ورقه اخیر خط خود این بنده است که نزد مرحوم عماد الكتاب برای تعلیم فرستاده ام»، نامه نخست خطاب به نصرت خانم است و نامه دوم به عبدالحسین فیروزی، نامه 3-22 به نظر آقا؛ جلد: تیماج، 66ص، اندازه: 21×14سم [ف: 21-330]
خط: شکسته نستعلیق خوش، بی کا، تا: پنج شنبه 13 صفر 1328ق؛ با شرح لغت مشکله متن؛ قطع: رحلی [رشت و همدان: ف: -1685]
آغاز: قربان خاکپای جواهر آسای اقدس همایونت شوم، از زیارت دستخط مبارک اعلی و وصول خلعت آفتاب طلعت همایون که از روی مراحم شاهانه؛ انجام: چرا خط خودتان را با خط جناب امین لشکر مقابله و موازنه می کنید، خط ایشان را با رمل و اسطرلاب نمیتوان خواند، کاغذهای جنابعالی را دیدند و سلام می رسانند.
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 15 ذیحجه 1332؛ 130گ، 16سطر (17×9/5)، اندازه: 12×21/5سم [ف: 37-121]
آغاز: الحمد علی الخالق السماوت و الأرضين ؟ ... اما بعد بر ارباب طبع سلیم که دانا و حکیمند و رأيي صائب و فکری ثاقب دارند
نامه های مختلف گروسی را شخصی فراهم آورده و در آغاز آنها شرح حال وی را نگاشته است، در پاره ای از این نامه ها تاریخ های 1309-1282دیده می شود؛ خط: نستعلیق، کا: محمد بن حسن طباطبائی، تا: سه شنبه 15 ربیع الثاني 1333ق؛ جلد: تیماج، 78گ، اندازه: 20×13سم [ف: 22-307]
بی کا، بی تا؛ خریداری از امرالله صفری [رایانه]
آغاز: بسمله و الحمدلله اما بعد بر ارباب طبع و قاد و ذهن نقاد و رای و فکر ثاقب که همواره در کشف معضلاتست؛ انجام: رو که بر آمد ترا بکم سخنگو آنچه علی را بذر الفقار بر آمد
مجموعه ای از چندین نامه از حسنعلیخان امیر نظام است که گرد آوری شده در ابتدای آن نیز شرح حالی از امر نظام را که میرزا احمد امین الصنايع ذکر کرده است را نوشته است؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ مجدول؛ 18گ، 18-15 سطر (17×9/8و 17/5×9/6)، اندازه: 20/3×13/2سم [رایانه]
شامل مکاتیب خصوصی او که یادداشتی به خط او نیز هست که چاپ شده؛ خط: شکسته نستعلیق، بی کا، بیتا؛ جلد: مقوا، 72گ، 15 سطر (15×7)، اندازه: 19×11سم [ف: -235]
monsa'at
کشفی بروجردی، ریحان الله بن جعفر، - 1328 قمری
kasfi borujerdi, rayhan-ol-lah ebn-e ja'far(- 1910)
مؤلف می نویسد چون شیوه پسندیده علمای پیشین نامه نگاری به یکدیگر بوده و ترک آن را خیانت شمرده اند پس به خواهش آقا سید روح الله رساله ای در مجموع منشات ومکاتیب جمع آوری و در یک مقدمه وهشت انشاء تنظیم نمودم: مقدمهدرذکر احادیث و کلماتی در فضیلت مکاتبه ومراسله؛ انشاء .در مکاتبات سادات وعلماء کرام به همدیگر؛ انشاء 2. در توقیعات سادات وعلما به سلاطین وخوانین؛ انشاء 3. در توقیعات سادات وعلما به طلاب وتلامذه خود؛ 4. در توقیعات سادات وعلما به رعایا؛ 5. در معروضات طلاب به سادات وعلما؛ 6. در معروضات طلاب به سلاطین وخوانین ؛ 7. در آنچه طلاب به هم نویسند؛ 8 در آنچه طلاب به رعایا وتجار واهل مکاسب نویسند؛ خاتمه: در آداب کتابت و متعلقات او.
قم؛ مسجد اعظم؛ شماره نسخه: 2630/3
آغاز: احلی تنميقة صدر من مصدر الخلة والوداد واجلی تعليقة شرق من مشرق الالفة والاتحاد حمد الملك الرئوف الذي رخصنا بتحمیده لنرقع في روض اللذة والوجاد ... که چون شیوه مرضیه علماء انجام: حتی یا ذن الله له وهو خیر الحاكمين واما التفصيل فلما کنت تمنیت التشريف بتقبیل العتبات العاليات ...
تنها مقدمه وانشاء اول را دربردارد؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ 8گ، 18 سطر، اندازه: 18×11سم [ف مخ: 5 -2142]
monsa'at
محلاتی، محمود بن محمد کاظم، 1246-1333 شمسی
mahallātī, mahmūd ebn-e mohammad kāzem (1867-1954)
نامه های دوستانه میرزا محمود خان «منشی جنرال قونسول گری» دولت ایران است در تفلیس که در همین شهر به دوستان نوشته و یا از طرف میرزارضا خان «جنران قونسول» تفلیس در ربیع الثاني 1307ق به کارکنان دولت ایران و دوستان او نوشتهاست و گزیده ای از نامه های دیگر به نام بسیاری از کارکنان و نمایندگان دولت قاجار در آن یاد شده و نامه های او مورخ 1309 و1310 است.
تهران: ادبیات، شماره نسخه: 4- د
خط: شکسته نستعلیق، کاتب = مؤلف، بی تا؛ جلد: تیماج سبز، 129گ، 12سطر (13×7)، اندازه: 21×13سم [ف: 1-490]
monsa'at
حسینی همدانی، محمد بن موسی، - 1349 قمری
hoseynī hamadānī, mohammad ebn-e mūsā(- 1931)
دو متن است یکی به فارسی و دیگری به عربی که ایشان به منظور اجازه برای عالمان، آماده نموده است.
[اعیان الشيعة 78/10 ؛ معجم المؤلفين 93/12 ؛ موسوعة طبقات الفقهاء 594/14 ؛ العرفان (مجله) 299/23]
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 16024/2
آغاز: الحمدالله الذي رفع قدر العلماء بان جعلهم ورثة الأنبياء ... و بعد، مخفی نماند جناب مستطاب سید العلماء؛ انجام: و المأمول من جنابه أن لا ینسالی عن صالح الدعاء کما انی [انشاء الله] لا أنساء
خط: شکسته نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: نیمه نخست قرن 14؛ 3گ (18-20)، 14-15 سطر (15×8)، اندازه: 10×16/5سم [ف: 569-40]
monša’āt
دانش تبریزی، ارفع الدوله، 1270؟ - 1357 قمری
dāneš-e tabrīzī, arfa“-od-dowle (1854 - 1938)
مؤلف به صراحت از خود یاد نکرده اما چندین جا از کتاب دیگرش منتخاب ابو نصر فتح الله بن محمد کاظم شیبانی نام برده است، همچنین از اقامتش در تفلیس و کارپردازی سفارت ایران در آن جا یاد کرده است. تاریخ نامه ها به حدود سال های 1310 تا 1312 ق باز می گردد. شامل این بخش ها: کاغذجات عربی المضمون؛ کاغذجات و عریضه جات دوستانه و غیره است؛ کاغذجات تهنیت است؛ جواب کاغذجات تبریکات عید؛ سواد تلگرافات تبریک و تهنیت عید است؛ سواد کاغذجات تسلیت و سوگواری است؛ سواد کاغذجات متفرقه است از قبیل عریضه و کاغذجات دوستانه و غیره است؛ احکامات و غیره در خصوص مأمورين جزو و احکامات اصناف و غیره است. مطالب این رساله در چند نوبت نوشته شده و ظاهرا از انجام هم ناتمام مانده است.
تهران، دانشگاه؛ شماره نسخه: 10849/4
آغاز: مدتی این مثنوی تأخير شد ** مهلتی بایست تا خون شیر شد / چون به معراج حقایق رفته بود ** بی بهارش غنچه ها نشکفته بود. وقتی رقیمه کریمه زیارت گشت که در تهیه سفر ییلاق کجور بودم تا از شهر حرکت شود و اسباب فراغت در ییلاق جمع آید اسباب خجلت از عدم عرض جواب؛ انجام: جیره و مواجب به قدر کفایت ندارد. زندگانی طهران هم به همه کس معلوم است در مدت نوکری هم بهر خدمت یحیی مأمور شده
بی کا، تا: قرن 14؛ جلد: تیماج، 111گ (83پ -193پ)، اندازه: 11×18/5سم [ف: 20-416]
monsa'at
ادیب کاشانی، محمد جعفر بن محمد مهدی، - 1363 قمری
adīb kāšānī, mohammad ja‘farebn-e mohammad mahdi(- 1944)
مجموعه نامه هایی است که مؤلف به اشخاص مختلف نگاشته است. اکثر نامه ها بین سال های 1326 تا 1329ق می باشد، و نیز برخی از منشآت دیگران را که مؤلف پسندیده در این مجموعه با ذکر نام آنان گرد آورده است. در آغاز چندین نامه از علی محمد بن میرزا محمود خرم منشی شیراز آمده است.
کاشان؛ عاطفی، افشین: شماره نسخه: 68
آغاز: در حاشیه این منشئات آنچه نوشته شود از فقیر حقیر و پدرم مرحوم میرزا محمود خرم من سادات حمزوی شیراز است
خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: قرن 14؛ 129گ، اندازه: 18×11/5سم [ف: 59]
monsa'at
آصفی، ابوالقاسم بن محمد علی، ق 14 قمری
asefi, ab-ol-qasem( - 20c)
مشتمل بر این عناوین: دیباچه کتاب مدایح الحسينيه نظام الدوله صدراعظم، دیباچه جان بخشی میرزا رضای معبر کرمانی، فاتحه خلعت پادشاهی که نظام الدوله در شیراز نوشته، دیباچه زایچه طالع نواب فرمان فرمای فارس حسینعلی میرزا، دیباچه زایچه طالع یکی از شاهزادگان که در ایام ولادت نوشته شده، دیباچه زایچه طالع نظام الدوله که حسب الخواهش میرزا سید حسن تفرشی نوشته، دیباچه وقف قرآن خط مرحوم والد خود علیه الرحمه نوشته شده، دیباچه وقف قرآن مرحوم میرزا هادی فسایی طاب ثراه، دیباچه نکاح نوشته شده، دیباچه نکاح جهة عالیجاه میرزا محمد خلف الصدق مرحمت پناه میرزا هادی نوشته شده، قباله پیشکش کردن یک نفر از غلامان خود به مرحوم مهدیقلی خان قاجار، شرحی که در باب تفویض امر عقود و انكحه شیراز به اسم سید محمد کاظم از جانب یکی از بزرگان نوشته شده، عهدنامه موقوفی صادر مملکتی و مواجب محتسبی مملکت فارس نوشته شده، حسب الخواهش عزیزی بر صدر لوح چهل در چهل نوشته اند (از طرف محمد اسمعیل جابری متولی بقعه سید علاء الدين حسین)، حسب الخواهش عزیزی جهة آخر کتاب آتشکده نوشته شده، حسب الخواهش عزیزی جهة آخر کتاب انوار سهیلی به اسم چراغعلیخان، دیباچه که بر بیاض مغلوط نوشته شده، رقم تولیت بقعه سید علاء الدين حسین به اسم میرزا محمد اسمعیل جابری، رقم وظیفه جهة مرحوم آقا محمد درویش کازرانی، رقم قضاوت قصبه نیریز به اسم عالیجناب سید عفیفا، رقم قضاوت مملکت فارس، رقم مباشری بلوکات خیر و ابج و اصطهبانات نوشته شده، عرایضی که خدمت پادشاه عالم پناه نوشته از جانب یکی از فضلا خدمت اعلیحضرت نوشته اند، قباله مبایعه قریه شمس آباد اربابی خود را به محمد نبی خان وزیر سابق فارس، جهت علی محمد شیرازی در آخر کتاب، از جانب یکی از فضلا، از جانب یکی از علما به دربار پادشاهی، از جانب شیخ محمد امین شیخ الاسلام فارس به دربار پادشاهی، از جانب جمعی از فضلا به دربار شاهی، از جانب یکی از فضلا به دربار شاهی، از جانب میرزا محمد باقر ملاباشی به دربار شاهی، از جانب فاضلی در طلب وظیفه، از جانب بندگان سکندر شانی شاهزاده حسنعلی میرزا فرمانفرمای فارس بدربار پادشاهی، از جانب فرمانفرما به دربار پادشاهی، از جانب فرمانفرما به دربار پادشاهی، از جانب نواب عالیه به دربار شاهی، از جانب جمعی از اهل شیراز به دربار شاهی، از جانب کاتبی بدربار پادشاهی، از جانب جعفر علی خان هندی خدمت حسینعلی میرزا، از جانب عزیزی خدمت فرمانفرما، ایضا خدمت نواب فرمانفرما، از جانب فاضلی خدمت نواب فرمانفرما، ایضا خدمت نواب فرمانفرما (چند نامه)، از جانب عزیزی به حسینقلی خان قاجار و چند نامه دیگر به او، از جوانب عزیزی خدمت نواب عالیه، از جانب عزیزی به مهدیقلی خان قاجار و چندنامه به او، از جانب امامقلی خان ولد مهدی قلی خان در ایام ولادت، از جانب عزیزی خدمت مرحوم مزبور، از جانب محمد ربیع خان مردوسی، عرایضی که به مرحوم مهدیقلی خان حاکم استر آباد نوشته اند، به مرحوم مهدیقلی خان (چند نامه)، خدمت یکی از امرا، به مرحوم مهدیقلی خان قاجار حاکم استر آباد، رقعه بی الف از جانب عزیزی به نظام الدوله، از جانب عزیزی به ربیع خان بیگلر بیگی فارس و نامه ای دیگر به او، شرح ملفوفه، از جانب عمال فارس به میرزا شفیع صدراعظم، به نظام الدوله، از جانب ضابط فارس به میرزا شفیع، از جانب میرزا صادق جواهری به مرحوم نظام الدوله، از جانب عزیزی به نظام الدوله (چند نامه)، به میرزا یوسف وزیر سابق فارس، به مرحوم نظام الدوله (چند نامه)، رقعه بی الف به نظام الدوله (دو نامه این گونه)، عریضه بی الف به مرحوم چراغعلیخان، از جانب عزیزی بمرحوم محمد ربیع خان مردوشی که در آن وقت بیگلر بیگی بود، از جانب عزیزی به مرحوم محمد ربیع خان، از جانب آقا بزرگ مدرس به یکی از امراء، از جانب یکی از فضلا به محمد زکی خان نوری، عریضه خدمت مرحوم میرزا هادی نسائی طاب ثراه (2 نامه)، رقعه جاتی که از جانب بعضی از نوکران مرحوم میرزا هادی به مرحوم مزبور نوشته اند، به عزیزی نوشته اند (چند نامه)، عریضه خدمت عالی شان میرزا محمد کاظم آصفی عم خود نوشته اند، به یکی از منسوبان / دوستان / آشنایان ...، از جانب
میرزا هادی فسائی به یکی از بزرگان، از جانب صدر فارس به سفیر هندوستان (2 نامه)، مراسله جاتی که به دوستان نوشته اند، از جانب میرزا هادی به مرحوم نظام الدوله، مراسله به دوستی جلیل القدر (و چند نامه دوستانه دیگر)، به عالیجاه نظر علی خان قاجار، به مرحوم میرزا حسینعلی مباشر بلوک کرمان، به یکی از محبان، به مرحوم میرزا جعفر فسایی، از جانب میرزا هادی فسایی بایلچی فرنگی، جوابی که بمرحوم میرزا نقی / تقی نوشته اند، در حرمان صحبت دوستی نوشته اند و چند نامه دوستانه)، مراسله از جانب بندگان فرمانفرما به نواب شاهزاده حسینعلی میرزا، از جانب فرمانفرما به حسینعلی میرزا (2نامه)، از جانب یکی از حکام به حاکم دیگر، از جانب یکی از بزرگان فارس به یکی از بزرگان مسیحی، از جانب چراغعلی خان به فرمانفرمای بنگاله، از جانب بزرگی از فارس به یکی از بزرگان انگریز، از جانب میرزا رضا قلی به یکی از اعاظم انگریز، به یکی از بزرگان انگریز، به یکی از محبان / دوستان (چند نامه)، به عالیجاه محمد حسین خان تبریزی، از جانب عزیزی به یکی از تجار، از جانب میرزا یوسف وزیر به محمد حسین خان شمیلی (؟)، از جانب میرزا یوسف وزیر به محمد باقر خان، از جانب مرحوم میرزا هادی فسائی به مشار اليه، به یکی از منسوبان (دونامه)، رقعه به یکی از اطبا، در باب فرستادن غلیان به عزیزی، به یکی از دوستان مشتاق (دو نامه)، در طلب حضور عزیزی، در باب رسیدن مهر ثبتی به عزیزی، در باب دوربینی به مرحوم میرزا آقا میر حمدوی، به عالیجاه حاجی آقای ملا باشی که ... طبیب بوده، در باب ارسال قطعه خط خود به عزیزی، از جانب عزیزی به عزیزی، رقعه به ملا حسن مشهور به ملا حسن کاه، در باب مراسله مطایبه آمیز به یکی از دوستان، [صورت نگارش وقف نامه با عبارات «فلان»]؛ خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ مصحح: یادداشتی از علی اکبر از 1289ق که کتاب را از میرزا محمود امانت گرفته؛ جلد: تیماج، 94گ، 21 سطر، اندازه: 19×28/5سم [ف: 28-182]
خط: شکسته نستعلیق خوش، بی کا، تا: قرن 13؛ رکابه دار، کتابت شده با مسطر، برگها دارای چند نوع آب نقش که یکی نشانگر نقش بانویی نشسته بر تخت و عصا بر دست است؛ جلد: تیماج مذهب، 96گ (29پ -124پ)، 17سطر، اندازه: 30/9×19/4سم[ف: 27/1-77]
آغاز: دیباچه دیوان سخن مدح و ستایش ممدوحی است جل جلاله؛ انجام: بقیه عمر در صومعه حسن نیت آرزوی خلوص عقیدت بدعای دولت ابد مدت قیام وافر نمایم.
دیباچه ای است از میرزا ابوالقاسم آصفی معاصر با حاجی محمد حسین خان صدر اصفهانی نظام الدوله (-1339ق)، که بر کتاب مدایح الحسنيه نظام الدوله نوشته است؛ بی کا، بی تا، دارای سرلوح، مجدول؛ واقف: خان بابا مشار؛ جلد: تیماج دار چینی، اندازه: 30×20سم [ف: 9-62]
monsa'at
حسینی مامقانی، محمد حسن بن محمد، ق14 قمری
hoseynī māmaqānī, mohammad hasan ebn-e mohammad(- 20c)
منشآت ادبی است که مؤلف برای تعلیم و یادگیری نامه نگاری جمع آوری نموده و گویا اغلب آنها انشای خود اوست. او در آغاز چند بخش در مباحث کلی نامه نگاری آورده با این عناوین: عباراتیکه در اول نوشتجات نویسند، عنوان مراسله، صورت عنوان که در مکاتبات نویسند در القاب علما، نجبات، مجتهد، القاب اسامی، القاب بلاد.
قم؛ گلپایگانی؛ شماره نسخه: 8542-57/212
آغاز: بسملهمقدار نصاب زكوة بوزن امروزه که 1347 هجری است هشت وزنه و پنج حقه و نصف
خط: شکسته، کاتب = مؤلف، تا: 1349ق؛ 98گ، اندازه: 16×10سم [ف: 8-4623]
al-munsa'at
فرید نهاوندی، محمد بن علی اکبر، ق 14 قمری
farīd-e nahāvandī, mohammad ebn-e ‘alī akbar(- 20c)
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 25548
آغاز: بسمله حمد له ... و العاقبة لاهل التقوى و اليقين؛ انجام: الا نظر في غیر ثابت خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 14[رایانه]
monša’āt
قزوینی، محمد بن زین العابدين، ق 14 قمری
qazvīnī, mohammad ebn-e zayn-ol-‘ābedīn(- 20c)
نامه هایی است انتخاب شده از نوشته های: میرزا مهدی خان وزیر، معتمد الدولة میرزا عبدالوهاب قریشی اصفهانی، میرزا ابوالقاسم حسینی فراهانی، میرزا جعفر همدانی متخلص به ریاض.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 3762
آغاز: ای کرده ز کلک صنع ترکیب بشر ** ز انشاء تو نقش بسته اجسام و صور / هر حرف که از خامه حکمت زده سر ** طغرای قضا گشته و عنوان قدر؛ انجام: و بدیع ثانی میرزا جعفر همدانی
متخلص بریاض علیه و علیهم رحمة من الله الفياض
خط: نستعلیق زیبا، کاتب = مؤلف، تا: جمعه 14 جمادی الثاني 1306ق، جا: قزوین؛ مجدول؛ جلد: تیماج، 61گ، وسطر، اندازه: 14×22/5سم [ف: 10-152]
monša’āt
الشكرنويس، حبیب الله خان، ق 14 قمری
laškar-nevīs, habīb-ol-lāh xān(- 20c)
تهران، دانشگاه؛ شماره نسخه: 3669/2
با عریضه شکایت او به سپهسالار بی کا، تا: قرن 14، 8گ (67×60)، 15 سطر (15×8)، اندازه: 21×13سم [ف: 12-2677]
monsa'at
همدانی، محمد صادق بن حاجی نظر، ق14 قمری
hamadānī,mohammad sādeq ebn-e hājī nazar (- 20c)
نمونه چند نامه به دوستان است، که مؤلف گوید در سال 1298 به جهت امتحان قلمی گردید. از جمله نامه ای با عنوان: کتابت علامة العلما شمس فلك الشريعة آقا حبیبا به مولانا خلیل الله.
تهران؛ عبدالعظیم؛ شماره نسخه: 367
آغاز: ای بر سر کتاب ترا منصب شاهی؛ انجام: خط سیاه به جهت امتحان اینکه چندی بود تحریر شده بود قلمی گردیده شد ال مذهب و المكتوب واحد.
خط: شکسته نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: 1298ق؛ بین سطور منقش به گل و بوته زرین؛ با یادداشتی از ابوالحسن بن علی اکبر همدانی در 18 ذیحجه 1338؛ جلد: مقوا، 20گ، 8سطر، اندازه: 11/5×17/5سم [ف: 2-631]
monsa'at
قمی، علی بن محمد
qomī, ‘alī ebn-e mohammad
مجموعه نامه ها و فرامین برای طبقات مختلف از جمله علما، حکما، منجمین، سلاطین برای تعلیم نامه نگاری ترتیب داده شده است. پشت جلد کتاب یادداشتی به این مضمون آمده است: انشاء علی بن محمد قمی شمس الدين علی شیرازی به امر شاهرخ وانشاء ناقص دیگر».
قم، مسجد اعظم؛ شماره نسخه: 1010/2
آغاز: ... رهین منت گردانند سابع شهر صفر ختم الله بالخیر والظفر از ... حفظها الله برکاتها عن السلخ سمت آنهاء یافت؛ انجام: نوع دیگر بعز مطالبه فلان رسانند نوع دیگر جناب دولتماب مطالعه نمایند جناب محبت.
خط: نستعلیق، کا: احمد بن کمال بنی اسرائیل، تا: 7 صفر؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ مجدول، محشی لغوی؛ از موقوفات حاج محمد رمضانی به کتابخانه مسجد اعظم؛ مهر: «جان علی بن لطف الله» (مربع)؛ جلد: تیماج مذهب، 44گ، 15 سطر، اندازه: 13/5×23/5سم [ف مخ: 5-2143]
monsa'at
عرب، محمد بن محمد
'arab,mohammad ebn-e mohammad
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 10931/16
آغاز: حمد بی حد و قیاس و سپاس دایم الاساس نثار بارگاه والای کریمی جل شأنه که بی وساطت امیر و وزیر و بی شراکت دبیر و مشیر؛ انجام: و اعلام مجاری حالات و آخر السعادات به مضمون المكتوب نصف الملاقات مسرور می فرموده باشند. زیاده چه تصدیع دهد ایام به کام دوستان باد
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا، جلد: تیماج، 8گ (82ر-89ر)، ابعاد متن: 19/5×10/5، اندازه: 12/5× 21/5سم [ف: 20-514]
monsa'at
فالی، مجدالدین
fālī, majd-od-dīn
تهران، دانشگاه؛ شماره نسخه: 2/267/7-ف
نسخه اصل: کتابخانه پرفسور مکرمین بن خلیل بن الالبستاني؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ 5گ (72-76) [فیلمها ف: 1-446]
monsa'at
رضائی، محمد
rezā'ī, mohammad
تهران، دانشگاه؛ شماره نسخه: 1409/14-عکس
نسخه اصل: کیمبریج، برون (11)؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا [فیلمها ف: 3-222]
monsa'at
شقاقی، ذوالفقار بن طهماسبقلی
Šaqāqī, zolfaqār ebn-e tahmāsbqolī
تبریز؛ ملی؛ شماره نسخه: 2906
آغاز: بسمله. حمد بیحد و سپاس بیعد شایسته ذات اقدس را جل شأنه سزاست که در بدأ خلقت از دوحه اقتدار کل عقل کل را بضیاء صنع صمدیت بکشفایند؛ انجام: ده هزار خروار. الحمدلله رب العالمين و الصلاة و السلام علی محمد و آله الطاهرين.
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا، جلد: چرمی، 53گ، 14-13سطر، اندازه: 13/5×21/5سم [ف: 3-1336]
monša’āt
اردوبادی، میرزا صادق
ordobādī, mīrzā sādeq
دستور نامه نگاری است.
تهران؛ ادبیات، شماره نسخه: 63/2-ج
آغاز: منشآت میرزا صادق منشی اردوبادی سلمه الله تعلی، دیباچه دفتر املاء و عنوان نامه انشاء که بوساطت قلم سمت تحریر پذیرد رقم اسمی از اسمای حسنی او ست؛ انجام: و اعطب علیه البلاء من السماء بمنه وجوده هر که ...
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ 10گ (146ر- 155پ) [ف: 1-469]
monša’āt
تبریزی، برهان الدين
tabrīzī, borhān-od-dīn
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 2/267/1-ف
نسخه اصل: کتابخانه پرفسور مکرمین بن خلیل بن الالبستاني؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا، 3گ (1-3) [فیلمها ف: 1-445]
monsa'at
چلپی، عبدالکریم
Čalapī, 'abd-ol-karīm
نامه های مختلفی است که چلبی به وزرا و بزرگان به مناسبت های گوناگون نوشته و گویا یکی از شاگردانش آنها را در این مجموعه گرد آورده است. در این نسخه نامه ها و اشعار بسیار دیگری در متن و حاشیه افزوده شده که گویا کاتب آنها را از منشیان گرفته و در اینجا گرد آورده است.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 5855
آغاز: هزاران حمد بدیع و ثنای جمیل که عنوان طراز مصحف توحید و هم آغوش استجابت و قبول در است
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا، جلد: تیماج، 169گ، اندازه: 19/5×20سم [ف: 15-238]
monsa'at
الاري، محمد شریف
lārī, mohammad šarīf
این منشات به این ترتیب آمده: 1. صورت مستشهد بدسلوکی حاکم نوشته شده، آغاز: «استشهاد و استخبار و استعلام و استفسار میرود از جماعت متوطنین دار العبادة یزد»؛ 2. در نوشتن به پادشاهان، این نوشته منظوم است، آغاز: «منکه و تعظیم و جلال از کجا ** من ز کجا وین پر و بال از کجا»؛ 3. به دوستی نوشته شده که در عام موسیقی مهارت تمام داشته، آغاز: «تشویق و بعشق و التاع بشرف ... فایض البركات آن گلشن آدمیت»؛ 4. صورت محضر پریشانی و حسن سلوک احداث، آغاز: «مضمون این صحیفه مخبر است از این معنی که حسن بیک احداث سابق دار العبادة یزد»؛ 5. صورت محضری که در حسن سلوک حاکم نوشته شده، آغاز: «استدعا از حضرات سنی المرتبات و علمای عظام عالیمقام و سادات کبار»؛ 6. صورت نکاح نامه، آغاز: الحمدلله الذي احل التزويج و النكاح و حرم الزنا»؛ 7. صورت وقف نامه، آغاز: «الحمدلله الواقف علی ضمایر العباد ... اما بعد مضمون این سطور حقیقت مسطوره؛ 8 به یکی از دوستان نوشته شده، آغاز: «طوطی منشان شکرستان فصاحت و عندلیب نوایان»؛ 9. به دوستی نوشته در اظهار کدخدایی، آغاز: «بذریعه تحیاتی که نفحات آن نسایم باشند» ؛ 10. به عزیزی خوش نوا و دوستی خوش ادا مرقوم شد، آغاز: «تا رفت و فکند آن خوش ادا مرقوم شد»؛ 11. به دوستی خوش نویس نوشته شده، آغاز: ای خط تو اسرار نهان کرده عیان»؛ 12. به یکی از فرزندان نوشته شده، آغاز: «ما را دو روزه دوری دیدار می کشد»؛ 13. در جواب دوستی نوشته شده، آغاز: «بوی خوش تو هر که زباد صبا شنید»؛ 14. در جواب حضرت ظهیر الأنامي میرزا ابراهیم نوشته شده، آغاز: «مشیدار کان سومعه (کذا ... ؟) الفت و اتحاد»؛ 15. در جواب یکی از دوستان صاحب تکیه که گل طلبید نوشته شده، آغاز: «نسیمی که از شمیمش گلستان مودت شکفتگی پذیرد»؛ 16. در تهنیت وزیر اعظم نواب میرزا نوشته شد، آغاز: «منزوی زاویه خاکساری محمد شریف لاری بموقف عرض میرساند»؛ 17. قطعه تاریخ وزارت، آغاز: «چه سر
سبزیست عالم را که نامید از پی عشرت»، 18. در تهنیت فرزندی عنایت نام که به حضرت میرزا هاشم عنایت شده بود نوشته، آغاز: «چه مژده داد از آن شاخ گل نسیم بهار»؛ 16. در تهنیت کد خدای میرزا همایون نوشته، آغاز: رویت زمینشاط گلگون بادا».
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 2885/1
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج، 16ص (18-3)، اندازه: 22×12/5سم [ف: 10-267]
monsa'at
منویه، رکن الدين مسعود
metvīye, rokn-od-dīn mas‘ūd
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 2/267/8-ف
نسخه اصل: کتابخانه پرفسور مکرمین بن خلیل بن الالبستاني؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ 2گ (73-74) [فیلمها ف: 1-446]
monša’āt
منشی یزدی، ضیاء الدين
monší-ye yazdī,zīyā’-od-dīn
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 2/267/2-ف
نسخه اصل: کتابخانه پرفسور مکرمین بن خلیل بن الالبستاني؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا، 7گ (4-10) [فیلمها ف: 1-446]
monša’āt
نیریزی، میرزا اسحق
neyrīzī, mīrzā eshāq
چند نامه او است از روی خط آقا میرزا محمد صادق و رقم او از روی خط خود او.
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 4048/8
خط: نسخ، بی کا، بی تا، جلد: تیماج، 23گ (91-113)، 12سطر (12×5)، اندازه: 18×12سم [ف: 13-3034]
monsa'at
هروی، فخرالدین
heravī, faxr-od-dīn
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 267/2/4-ف
نسخه اصل: کتابخانه پرفسور مکرمین بن خلیل بن الالبستاني؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا، 16گ (32-47) [فیلمها ف: 1-446]
NATIONAL LIBRARY& ARCHIEVS OF THEISLAMIC REPUBLICOF IRAN
Union Catalogue of IranManuscripts
By
Mostafa Derayati
Maqaber - Monsa’at
Volume 31