فهرستگان نسخه های خطی ایران فنخا جلد 22 الطاسه - عموم

مشخصات کتاب

سرشناسه:درایتی ، مصطفی ، 1334 - ، گردآورنده

عنوان و نام پدیدآور:فهرستگان نسخه های خطی ایران (فنخا)[Book]/ به کوشش مصطفی درایتی؛ ویراستار مجابی درایتی.

مشخصات نشر:تهران: سازمان اسناد و کتابخانه ملی جمهوری اسلامی ایران، 1390 .

مشخصات ظاهری:45‌ج.؛ 5/ 22 × 5/ 28 س م.

فروست:نسخه شناسی؛ 1.

شابک:دوره : 978-964-446-271-9 ؛ ج.1 : 978-964-446-272-6 ؛ ج.2 : 978-964-446-273-3 ؛ ج.3 : 978-964-446-274-0 ؛ ج.4 : 978-964-446-275-7 ؛ ج.5 : 978-964-446-276-4 ؛ ج.6 : 978-964-446-277-1 ؛ ج.7 : 978-964-446-278-8 ؛ 400000 ریال : ج.8 : 978-964-446-279-5 ؛ 500000 ریال: ج.9 : 978-964-446-280-1 ؛ 500000 ریال:ج.10 : 978-964-446-281-8 ؛ 500000 ریال: ج.11 978-964-446-282-5 : ؛ 500000 ریال: ج.12 978-964-446-283-2 : ؛ 500000 ریال:ج.13 978-964-446-284-9 : ؛ ج.14 978-964-446-285-6 : ؛ ج.15 978-964-446-286-3 : ؛ ج.16 978-964-446-287-0 : ؛ ج.17 978-964-446-288-7 : ؛ ج.18 978-964-446-289-4 : ؛ ج.19 978-964-446-290-0 : ؛ ج.20 978-964-446-291-7 : ؛ 500000ریال:ج.21‌978-964-446-292-4: ؛ 500000ریال:ج.22:978-964-446-293-1 ؛ 500000 ریال: ج.23 978-964-446-294-8 : ؛ 500000ریال:ج.24 978-964-446-295-5 : ؛ 500000ریال:ج.25 978-964-446-296-2 : ؛ ج.26 978-964-446-297-9 : ؛ 500000 ریال: ج.27 978-964-446-298-6 : ؛ 500000 ریال:ج.28 978-964-446-299-3 : ؛ ج.29:978-964-446-300-6 ؛ ج.30:978-964-446-301-3 ؛ ج.31: 978-964-446-302-0 ؛ ج.32: 978-964-446-303-7 ؛ ج.33: 978-964-446-304-4 ؛ ج.34: 978-964-446-305-1 ؛ ج.35: 978-964-446-306-8 ؛ ج.36: 978-964-446-311-2 ؛ ج.37: 978-964-446-312-9 ؛ ج.38: 978-964-446-313-6 ؛ ج.40: 978-964-446-314-3 ؛ ج.41: 978-964-446-317-4 ؛ ج.42: 978-964-446-318-1 ؛ ج.43: 978-964-446-319-8 ؛ ج.44: 978-964-446-320-4 ؛ ج.45: 978-964-446-397-6

وضعیت فهرست نویسی:فاپا

یادداشت:ص.ع. به انگلیسی: Mostafa Derayati. Union catalogue of Iran manuscripts.

یادداشت:ج.2 - 4 (چاپ اول: 1390).

یادداشت:ج.5 و 7 - 22 ( چاپ اول: 1391).

یادداشت:ج.8 (چاپ اول: 1391) (فیپا).

یادداشت:ج.23(چاپ اول : 1391).

یادداشت:ج. 26 - 32 (چاپ اول: 1392) (فیپا).

یادداشت:ج.24 - 25 و 27 - 31(چاپ اول: 1392).

یادداشت:ج.33- 45(چاپ اول: 1393)(فیپا).

یادداشت:ج.1-5، 35-45 (چاپ دوم: 1402).

مندرجات:ج.1. آئین- اجوبه.- ج.2. احادیث - ارثماطیقی.- ج.3. ارجاع - اشیاء.- ج.4. اصابه - انژکسیون.- ج.5. الانساب - بسیط.- ج.6. البشائر - تخبیس.- ج.7. تجوهر - ترتیل.- ج.8. ترجام - تقریظی.- ج.9. تقسیمات - جامه.- ج.10. الجانب - جوامع.- ج.11. جواهر - حاشیه.- ج.12. حاشیه - حسرت نامه.- ج.13. حسنات - الخلفاء.- ج.14. خلق - دیوان امینی.- ج.15. دیوانی انسی - دیو و پری نامه.- ج.16. الذات - روض.- ج.17. الروضه - سراچه.- ج.18. سراح - شرح الازهار.- ج.19. شرح اساس - شرح شمسیه.- ج.20. شرح الشواهد - شرعیه.- ج.21. شرف - ضیافت.- ج.22. الطاسه - عموم.- ج.23. عناصر - فسوه.- ج.24. فصاحه - قرآن.- ج.25. قرآن (مترجم) - کتاب: سیبویه.- ج.26. کتاب الشاه - کیهان شناخت.- ج.27. گاتها - مثیر.- ج.28. مجادله - مراتع.-ج.29.مراثی-مطلب.-ج.30.مطلع-مفیض.-ج.31.مقابر-منشات.-ج.32.منشات-نامیه.-ج.33. نان-نهریه.-ج.34. نهزه یهود.-ج.35. نمایه مولفان 1: آباده ای -شیو.-ج.36. نمایه مولفان2: صائبا-یوهان.-ج.37.نمایه موضوعی1: آداب و سنن-فضایل و مناقب.-ج.38.نمایه موضوعی2: فقه هیئت.-ج.39.نمایه زبان ها 1: آلمانی، اردو، ارمنی، اسپانیایی، انگلیسی، اوستایی....- ج.40.نمایه زبان ها 2: فارسی، فرانسوی، کردی، لاتین، لری، هندی نمایه نسخه های به خط مولف.- ج.41. نمایه کاتبان 1: آبادانی-خیوقی.-ج.42. نمایه کاتبان 2: دابوئی-کیومری.-ج.43. نمایه کاتبان 3: گازرانی- الیهوی

موضوع:نسخه های خطی -- ایران -- فهرستگان ها

موضوع:Manuscripts -- Iran-- Union lists

شناسه افزوده:سازمان اسناد و کتابخانه ملی جمهوری اسلامی ایران

رده بندی کنگره:Z6620 / الف9‌د36 1390

رده بندی دیویی:011/ 31

شماره کتابشناسی ملی:2596708

اشاره

بسم الله الرحمن الرحیم

فهرستگان

نسخه های خطی ایران (فنخا)

جلد بیست و دوم

الانساب - بسیط

به کوشش

مصطفی درایتی

نسخه شناسی/ 1

فهرستگان نسخه های خطی ایران(فنخا)

مولف : مصطفی درایتی Derayatimostafa@yahoo.com

ویراستار:دکترمجتبی درایتی چاپ اول: 1391

ناشر:سازمان اسناد و کتابخانه ملی جمهوری اسلامی ایران

شمارگان:1000 نسخه

مدیریت فنی وکامپیوتر: مهندس امین رشیدی ،مهندس محبوبه درایتی

آماده سازی اطلاعات:علی علیزاده یزدی ،حسین متدین طوسی تقی چیت سازیزدی ،ابراهیم ملکی ،عباسعلی علیزادهیزدی

تایپ و تصحیح :طاهره موسوی فر،سمیرا عابدپور،ملیحه فولادی ،ملیحه اسلامی

طرح روی جلد: برگرفته از جلد نسخه خطی کلیات سعدی دوره صفوی

با شماره ثبت 19165 کتابخانه ملی

خوشنویسی روی جلد:مهدی فلاح

صفحه آرایی :مهندس محبوبه درایتی

ناظر چاپ:نصرتا... امیرآبادی چاپ

وصحافی :قلم قم

نشانی : تهران بزرگراه ش-هید حقانی (غرب به شرق)، بعد از ایستگاه مترو، بلوار کتابخانه ملی

تلفن فروشگاه: 81623318- 81623315-88941946 دورنگار: 88947496

وب سایت : www.nlai.irپست الکترونیک انتشارات: Publication@nlai.ir

مرکز الوثائق و امکتبه الوطنیه فی الجمهوریه الاسلامیه الایرانیه

الفهرس الموحّد

للمخطوطات الایرانیه

الثانی عشرین

الطاسه- عموم

اعداد:

مصطفی الدرایتی

رموزواختصارات

-آتشی: مجموعه آقای سید علی آتشی در یزد

-آثار ملی: کتابخانه آثار ملی کاشان

-آغاز: برابر: آغاز برابر نمونه کتاب

-آغاز و انجام برابر: آغاز و انجام برابر نمونه کتاب

-احتمالاً غیر همانند: در مورد نسخه های فاقد مؤلف به کاررفته است که نام مشترک دارند و ما به احتمال آنها را متفاوت می دانیم

-احتمالاً همانند: در مورد نسخه های فاقد مؤلف به کار رفته که نام مشترک دارند ولی ما احتمال می دهیم برخی از آنها یک اثر است ولی مطمئن نیستیم.

-احتمالاً بعضا همانند: در مورد نسخه هایی به کار رفته که نام مؤلف آنها معلوم نیست ولی نام مشترک دارند و تعدادی نسخه به این نام معرفی شده است و برخی از آنها احتمال می رود یک کتاب باشند ولی مطمئن نیستیم.

-ادبیات: با نام شهر تهران: کتابخانه دانشکده ادبیات دانشگاه تهران؛ با نام شهر مشهد: کتابخانه دانشکده ادبیات دانشگاه فردوسی مشهد؛ با نام شهر اصفهان: دانشکده ادبیات دانشگاه اصفهان.

-اصغر زاده: مجموعه اصغر زاده

-الفبائی: فهرست الفبائی نسخه های خطی کتابخانه آستان قدس رضوی.

-الهیات: با نام شهر تهران: کتابخانه دانشکده الهیات دانشگاه تهران؛ با نام شهر مشهد: دانشکده الهیات دانشگاه فردوسی مشهد.

-امام جمعه: کتابخانه امام جمعه زنجان

-امام صادق: مدرسه امام صادق چالوس و مدرسه امام صادق قزوین و کتابخانه مؤسسه امام صادق قم و کتابخانه حوزه علمیه امام صادق اردکان یزد. که هر کدام با قرینه نام شهر قبل از آن قابل تشخیص است.

-امام عصر: کتابخانه مدرسه امام عصر شیراز

-امام هادی: کتابخانه عمومی امام هادی در مشهد

-امیرکبیر: کتابخانه امیر کبیر در باغشاه فین

-امیرالمؤمنین: کتابخانه امیرالمؤمنین بشرویه

-انجام برابر: انجام برابر نمونه کتاب.

-اندازه: اندازه صفحه.

-اوراق عتیق: مجموعه ای به همین نام که به کوشش محمد حسین حکیم از طریق کتابخانه مجلس شورای اسلامی منتشر شده است.

-اهدائی ف: فهرست نسخه های خطی اهدائی رهبری به آستان قدس رضوی، تالیف رضا استادی

-اهدائی رهبر: مجموعه فهارس نسخه های خطی اهدائی رهبری به آستان قدس رضوی که چندین جلد آن منتشر شده است.

-بی تا: بدون تاریخ کتابت.

-بی کا: بدون کاتب.

-پ: پشت

-تا: تاریخ کتابت.

-جا: محل کتابت.

-چهل ستون: مدرسه چهل ستون تهران

-حجتیه: کتابخانه مدرسه حجتیه

-حججی: کتابخانه آیه اﷲ حججی نجف آباد

-حقوق: دانشکده حقوق دانشگاه تهران

-حوزه علمیه: حوزه علمیه آشتیان

-خاتم الانبیاء:کتابخانه مدرسه خاتم الانبیاء (صدر) بابل

-دائرة المعارف: کتابخانه مرکز دائرة المعارف بزرگ سلامی

-دار الحدیث: کتابخانه مرکز دار الحدیث در قم

-دانشگاه: کتابخانه مرکزی دانشگاه تهران

-د.ث: به معنای دفتر ثبت کتابخانه مجلس شورای اسلامی است.

-دهگان: مجموعه ابراهیم دهگان اراک.

-دیانی: کتابخانه شیخ محمد علی دیانی بیرجند

-ذکاء،یحیی: مجموعه ذکاء یحیی

-ر: رو

-رایانه: رایانه کتابخانه ملی ایران و کتابخانه آستان قدس رضوی و در مواردی کتابخانه مسجد گوهرشاد. لازم به ذکر است که شماره بعد از آن در مورد کتابخانه ملی غیرقابل پیگیری است و منظور شماره صفحاتی است که متن پیاده شده فایل آن می باشد که در اختیار ماست و برای کنترل کار خود ما می باشد.

-رضوی: کتابخانه مرکزی آستان قدس رضوی

-روضاتی: مجموعه شخصی سید احمد روضاتی

-سپهسالار: کتابخانه مدرسه عالی شهید مطهری (سپهسالار)

-سریزدی: کتابخانه مسجد حظیره (سر یزدی)

-سعیدنفیسی: نسخه های خطی مرحوم سعید نفیسی

-سم: سانتیمتر

-سنا ف: فهرست نسخه های خطی کتابخانه مجلس سنا (که مجموعه آن به کتابخانه مجلس شورای اسلامی منتقل شده است.

-سلطنتی: کتابخانه کاخ گلستان (سلطنتی)

-شاهچراغ: کتابخانه آستانه حضرت شاهچراغ شیراز

-شیخ علی حیدر: مکتبه شیخ علی حیدر (مؤید)، این مجموعه شخصی که ظاهرا هنگام جنگ کویت توسط صاحب آن از کویت به ایران منتقل شده بود ابتدا در قم نگهداری می شد و بعد دچار مشکلاتی شد و معلوم نبود در چه محلی نگهداری می شود. آخرین اطلاع این است که این مجموعه به شهر مشهد و به آستان قدس رضوی انتقال یافته است و ضمن مجموعه اهدائی رهبری نگهداری می شود.

-ص: صفحه

-صادقیه: کتابخانه مدرسه فتحعلی بیگ (صادقیه) دامغان

-طبسی: کتابخانه طبسی حائری در قم

-عبد العظیم:آستان مقدس حضرت عبدالعظیم در شهر ری

-عکسی: این تعبیر در دو جابه کاررفته است:یکی در کنار شماره برخی از نسخه ها که به معنای آن است که نسخه، عکسی است و باید برای یافتن نسخه در کتابخانه معرفی شده،به عکسی بودن توجه شود؛ودوم در معرفی مأخذ است که منظور فهرست عکسی آن کتابخانه می باشد.

-علامه طباطبائی: کتابخانه علامه طباطبائی شیرازکه نام شیراز در قبل از آن آمده است.

-علامه طباطبائی: مکتبه علامه طباطبائی قم که نام شهر قم در قبل از آن آمده است.

-علوم پزشکی: کتابخانه دانشگاه علوم پزشکی تهران

-عمومی ساری: کتابخانه عمومی ساری

-عمومی: باکلمه قبل سمنان:کتابخانه عمومی سمنان

-عمومی: باکلمه قبل مراغه:کتابخانه عمومی مراغه

-غیر همانند: در مورد نسخه هایی که نام آنها یکی است ولی نسخه ها متفاوت است و به دلیل صرفه جویی و جلوگیری از تکرار، نام مکرر آنها حذف شده است.

-ف: این رمز در مورد مأخذ بهکار رفته است و هنگامی که برای یک کتابخانه فهرستی به نام همان کتابخانه به صورت مستقل منتشر شده باشد، نام مأخذ آن با رمز »ف:« به معنای فهرست، به کار رفته است و اگر نام مأخذ با نام کتابخانه متفاوت باشد، نام مأخذ ذکر شده است.

-فاضل: کتابخانه آیة الله فاضل خوانساری

-فاضل قائینی: کتابخانه فاضل قائینی قم

-فرهاد معتمد: مجموعه فرهاد معتمد

-فرهنگ و هنر: کتابخانه فرهنگ و هنر مشهد

-فرهنگ و ارشاد: کتابخانه فرهنگ و ارشاد اسلامی کاشان

-فیاض: مجموعه دکتر علی اکبر فیاض

-فیضیه: کتابخانه مدرسه فیضیه قم

-فیلم ها: فهرست فیلم های کتابخانه مرکزی دانشگاه تهران

-قاضی طباطبائی: مجموعه محمد علی قاضی طباطبائی تبریز

-قمر بنی هاشم: کتابخانه قمر بنی هاشم دامغان

-کا: کاتب

-کاتب = مؤلف: نسخه به خط مؤلف است.

-کاظمینی: کتابخانه میرزا محمد کاظمینی

-گ: برگ.

-گلپایگانی: کتابخانه عمومی حضرت آیة الله العظمی گلپایگان.

-گوهرشاد: کتابخانه مسجد جامع گوهرشاد.

-مجلس: کتابخانه، موزه و مرکزاسناد مجلس شورای اسلامی

-محدث ارموی مخ: فهرست مجموعه نسخه های خطی محدث ارموی، مخطوط

-محمد هلال: کتابخانه امامزاده محمد هلال آران کاشان، مخطوط.

-مختصر ف: فهرست مختصر نسخه های خطی مجلس شورای اسلامی که در سال 1387 منتشر شده است.

-مخ: به معنای مخطوط بودن فهرست می باشد.

-مدارک فرهنگی: سازمان مدارک فرهنگی انقلاب

-مدرسی: کتابخانه سید محمد مدرسی در یزد

-مرعشی: کتابخانه عمومی آیة الله العظمی مرعشی نجفی

-مرکز احیاء: مرکز احیاء میراث اسلامی، قم.

-مرکز مطالعات: کتابخانه پژوهشگاه علوم و تحقیقات اسلامی قم

-مروی:کتابخانه مدرسه مروی تهران

-مسجد اعظم: کتابخانه مسجد اعظم قم

-مطالعات فرهنگی: کتابخانه (پژوهشگاه) مؤسسه مطالعات و تحقیقات فرهنگی

-معصومیه: آستان مقدسه حضرت معصومه علیها سلام

-مفتاح: مجموعه محمد حسین مفتاح

-ملک: کتابخانه ملک

-ملی: با نام قبلی تهران: کتابخانه ملی ایران؛ با نام قبلی شیراز: کتابخانه ملی شیراز؛ با نام قبلی تبریز: کتابخانه ملی تبریز.

-مهدوی: مجموعه دکتر اصغر مهدوی

-موزه ملی: کتابخانه موزه ملی ایران (موزه ایران باستان)

-مؤسسه آیة الله بروجردی: مؤسسه حضرت آیة الله العظمی بروجردی.

-مولوی: عبد المجید مولوی (قسمتی از این مجموعه به کتابخانه دانشکده الهیات دانشگاه فردسی مشهد منتقل شده است).

-مینوی: مجتبی مینوی

-نجومی: مجموعه سید مرتضی نجومی

-نسخه پژوهی: مجموعه ای با همین عنوان که چند شماره از آن از طرف کتابخانه مجلس شورای اسلامی و به کوشش ابوالفضل حافظیان منتشر شده است.

-نشریه: نشریه کتابخانه مرکزی دانشگاه تهران

-نک: این علامت به معنای «نگاه کنید» می باشد و در موارد ارجاع به کار رفته است. ارجاع دوگونه است: گاهی عنوان ارجاع داده شده کلاً در جای دیگری که راهنمائی شده، ثبت شده است و گاهی قسمتی از عنوان ارجاعی در محل دیگری ثبت شده است که در واقع به معنای «نیز نگاه کنید» می باشد.

-نواب: کتابخانه مدرسه نواب مشهد

-نمازی: کتابخانه مدرسه نمازی خوی

-نوربخش: کتابخانه نوربخش (خانقاه نعمت اللهی تهران)

-وابسته به:این اصطلاح در جایی به کار رفته که کتاب معرفی شده به اثری دیگر وابسته است و بیشتر در مورد شرحها، حاشیه ها، تعلیقه ها، منتخب ها،مختصر ها ، گزیده ها، و ترجمه ها به کار رفته است و نام کامل اثر اصلی، همراه با نام مؤلف آن معرفی شده است و در صورت نیاز می توانید به اثر اصلی مراجعه کنید.

-وزیری: کتابخانه وزیری یزد

-همانند: این کلمه در جایی بهکار رفته، که اثر معرفی شده فاقد نام مؤلف است و چند نسخه از آن در کشور وجود دارد و به معنای آن است که نسخه ها یک اثر است.

آوانگاری و اختصارات

در آوانگاری عناوین کتاب ها چند نکته هست که باید یادآوری شود:

1- در آوانگاری فقط حروفی که تلفظ م یشوند، ضبط می گردند. مثال: آداب الشریعة = ādāb-oš šarīa

2- عنوان کتاب های فارسی با تلفظ فارسی و عنوان کتاب های عربی با تلفظ عربی آوانگاری شده اند .

مثال: آداب صوفیه= ādāb-e sūfīye

آداب الصوفیة= ādāb-uṣ ṣūfīya

3-کلمات و ترکیباتی که از زبان های دیگر (از جمله عربی) به فارسی وارد گردیده، با تلفظ متداول در فارسی ضبط شده است.

مثال: اسطرلاب = ostorlāb

ابواب الجنان=jenān ol-abvāb

4-چون در آوانگاری مقصود فقط نشان دادن تلفظ کلمات است، حروف اول عناوین مانند دیگر حروف کوچک نوشته شده است.

5-برای آوانگاری کلماتی که بارها تکرار شده اند، از اختصار استفاده شده است

الف - آوانگاری کلمات و ترکیبات فارسی:

1.مصوت ها:

2.صامت ها:

ب- آوانگاری کلمات و ترکیبات عربی :

1.مصوت ها:

2.صامت ها:

ط

اشاره

ط

» طارقات ← اصطلاحات صوفیان

الطاسة فی معرفة القبلة / هیئت عربی

at-tasa fi marifat-il qibla

اشرف الرسولی، عمر بن یوسف، - 696 قمری

ašraf-or-rasūlī, ‘omar ebn-e yūsof (- 1297)

در این رساله نویسنده برای یافتن قبله در امکنه مختلفه راهنمای چندی نشان می دهد و با شناسایی عمل سوزن انحراف قبله را دقیقا بررسی می کند. او از نخستین عمل آغاز به سخن می کند و سپس یکایک آنها را بیان می دارد و نظر دارد که با این اعمال شخص قادر است در هر مکانی قبله را بشناسد.

تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 2/ 1510

آغاز: بسمله، الحمد لله الرحمن الرحیم، الواهب المنان، صلواته على - نبیه الذی انزل علیه القران؛ انجام: بمنه و طوله وقوته و حوله و هو حسبی و کفی. خط: نسخ، بی کا، تا: 697ق؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: تیماج مذهب، 5ص، 25 سطر (12×18)، اندازه: 19×25سم [ف: 10-7]

طاسین الازل و الجواهر الاكبر = من لایحضره الحكیم / علوم غریبه / فارسی

țasīn-al azal wa-l al-javāher-ol akbar = man lā-yaḥdar u-hul hakim

کتابی است در اعمال و طلسمات گوناگون و تعاویذی که هر روزه به کار آید، به گونه ای که شخص را از مراجعه به حکیم این علم، بی نیاز کند؛ مشتمل بر: خواص بسم الله، فصل فی معرفة حجر المکرم، فصل فی الخواص اجزاء المولدات الثلاثه من الحیوان و النبات و الجماد، فی الأحجاز و المعادن، فی ذکر طبایع الالبان و اللحوم و الشحوم، ادویة النافعة لقیام الشهوة و حركة الباه و اکثار المنی، من اسرار الغریبه و غیره

تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه:16499

آغاز: بسمله، حمدله، اعلم وفقک الله تعالى لمراضه و جعل مستقبل امرک خیر من ماضیه ان من علم؛ انجام: .... ادویة هذا الفن اذا عملت بر وطف و مسحت بر المكان.

خط: نستعلیق، بی كا، تا: قرن 14؛ جلد: تیماج مشكی، 52ص، 19-22 سطر، اندازه: 12×18/2سم [ف: 45 - 271]

طاعون / طب / فارسی

ta'un

طباطبائی، محمد رضی، ق13 قمری

tabātabā'ī, mohammad razī (- 19c)

به دستور: علیقلی میرزا اعتضاد السلطنه در پنج «فصل»: 1. تعریف طاعون؛ 2. اسباب آن؛ 3. علامات آن؛ 4. علاج آن؛ 5. بیان حفظ صحت و احتراز از این مرض. آغاز: بسمله تنزیه و تقدیس مبدعی را سزد که مواد موجودات را بخلعت .... چاپ: تهران، 1293ق، همراه با طرز جلو گیری و معالجه طاعون، کار دکتر طولوزان، چاپ سنگی؛ دارالخلافه طهران، سنگی، 1293، جیبی، 47ص (صص 25-71)

[دنا 269/7؛ فهرستواره منزوی 3529/5]

مشهد؛ گوهرشاد؛ شماره نسخه:1112/5

آغاز: برابر خط: چاپی، كا: نصرالله تفریشی، تا: 1293ق؛ مهر: حاج سید سعید؛ جلد: تیماج، 24گی، اندازه: 17810سم [ف: 3-1544]

طاعون = رساله در كیفیت مرض طاعون / طب /

فارسی

ūn‘tā e-maraz e-keyfīyat dar .r = ūn‘tā

به دستور: ناصر الدین شاه قاجار این رساله توسط گروهی از پزشکان به سرپرستی دکتر تلوزان استاد دارالفنون در سه «فصل» نگارش یافته است: 1. قواعد منع سرایت مرض طاعون از عراق عرب به ایران؛ 2. تحقیق علمی و حقیقت و ماهیت مرض طاعون؛ 3. مرض طاعون و درجه آن. آغاز: بسمله حمدله أما بعد بر ارباب بصیرت و دانش معلوم باد که قریب چهار سال است چاپ: چاپ 1293ق

[دنا 269/7؛ فهرستواره منزوی 3581/5]

مشهد؛ گوهرشاد؛ شماره نسخه:1112/4

آغاز: برابر رساله چاپی است؛ بی کا، تا: 1293ق؛ مهر: حاج سید سعید؛ كاغذ: فرنگی، 12گ، اندازه: 10×17سم [ف: 3 - 1544]

الطاعون و الوباء / شعر، پاسخ پرسش ها / عربی

at-tā‘ūn wa-l wabā'

بکری صدیقی، محمد بن محمد، 898؟ - 952 قمری

bakrī seddīqī, mohammad ben mohammad (1493-1546)

پرسش منظومی است درباره طاعون و وبا و فلسفه و حکم آن. اصل پرسش در شانزده بیت و پاسخ آن در پنجاه و هشت بیت می باشد.

قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه:3835/5

آغاز: پرسش: ماذا یقول العالم المحقق ×× الفاضل المجتهد المدقق؛ پاسخ: الحمدالله مبید النقم ×× و الشكر الله معید النعم / و بعد فالطاعون خیر رحمه ×× و نقمة علی طغاة الامه؛ انجام: ما رفعت مسألة لمفتی ×× فجاء عنها بجواب ثبت خط: نسخ، بی كا، بیتا؛ جلد: مقوایی، 3گ (11ر13-ر)، 17 سطر،اندازه: 13×19سم [ف: 10 - 216]

طاقدیس / شعر - فارسی

tāqdīs

نراقی، احمد بن محمد مهدی، 1185؟ - 1245 ؟ قمری

narāqī, ahmad ebn-e mohammad mahdī (1772 - 1830)

مثنوی است عرفانی در برابر «مثنوی معنوی» در چهار «صفه» که دو صفه آن را در حدود ده هزار و پانصد بیت سروده و در گذشته است و سپس فرزند او محمد جواد شفایی صفه سوم آن را سروده و صفه چهارم نظم نشده است. در این مثنوی امثال و حکم و پند و اندرزهایی باز گو شده و به مناسبت، داستان های تاریخی دینی می آورد و جا به جا مناجات هایی با قاضی الحاجات دیده می شود. آغاز: ای رفیقان بشنوید این داستان ×× بشنوید این داستان از راستان / پادشاهی بود در ملک جهان ×× مالک ملک جهان و ملک جان انجام: آن یکی گفتا که پیغمبر رسید ××گفت آن یک شیر حق حیدر رسید / ای امیران بنگرید این شاه کیست ×× شاه چبود آیت الله کیست. قد تمت الكتاب.

چاپ: تهران، سنگی، 1271، وزیری

[الذریعة 612/9 و 134/15 و 90/19 و 238؛ نسخه های منزوی 2993/4؛ دنا 270-269/7 (17 نسخه)؛ مشار 1337]

آغاز: برابر؛ انجام: جمله را سازد فدا از بهریار به پازند بر جمله ابراهیم وار / تمام شد صفت اول از طاقدیس. صفه اول؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج قهوه ای، 144گ، 19 سطر، اندازه: 14×21سم [ف: 1 - 378]

خط: نستعلیق، بی كا، تا: قرن 13؛ در متن و هامش، مجدول [نشریه:7 - 193]

آغاز: گر شما را غفلت و آلایش است ×× پیش ما هم رحمت و بخشایش است؛ انجام: لوح دوران شد تهی از نقش حق xx ای تو دفتردار بر کیوان ورق در فهرست به اشتباه طوطی نامه شیخ بهائی آمده (فهرست رایانهای 689)؛ خط: نستعلیق، كا: میرزا اسداالله، تا: 1244ق، برای میرزا اسداالله؛ هفت صفحه از آغاز نونویس، مصحح؛ 98ص (1- 98)، 15 سطر(9/5×14/5)، اندازه: 15×18/5سم [ف: 8 - 228]

خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1253ق؛ جلد: تیماج مذهب، 247ص، 21 سطر دوستونی، اندازه: 20/5 × 30/5سم [ف: 21 - 139]

آغاز: پاد؛ خط: نستعلیق، کا: ریز محمد علی حسینی، تا: یک شنبه جمادی الأول 1255ق، به فرموده آقا میرزا ابوتراب؛ جلد: رویه مرغش، 106گ، 25 سطر چهار ستونی، اندازه: 21/7×32سم [ف: 3 - 542]

آغاز و انجام: برابر خط: نستعلیق، کا: عبدالله حسینی تفرشی، تا: 1256ق؛ واقف: نایینی؛ 248گی، 20 سطر (1576)، اندازه: 22614سم [ف: 7- 645]

آغاز و انجام: برابر خط: نستعلیق، بی کا، تا: رمضان 1256ق؛ جلد: تیماج سرخ،

128گ، 21 سطر چهار ستونی، اندازه: 21×30سم [ف: 5 – 2832]

خط: نستعلیق، كا: عبد الحفیظ بن محمد علی بن محمد جعفر تاجر کاشانی، تا: سه شنبه 10 محرم 1256ق؛ افتادگی: وسط (میان برگهای 7 و 8 افتاده و سه برگ سفید گذارده شده)؛ 136، 19

سطر(13×22)، اندازه: 22×31سم [ف: 5 - 185]

آغاز و انجام: برابر

خط: نستعلیق، بی كا، تا: 27 ربیع الثانی 1260ق؛ جلد: میشن قهوه ای، 346گ، 15 سطر، اندازه: 14/7×22/5سم [ف: 3 - 541]

آغاز: چون بر ابراهیم آن خلیل بی مثال ×× که گذشت از جان و از فرزند ومال / جمله را بهر حق قربان نمود ×× جمله را قربان آن سلطان نمود؛ انجام: برابر

مثنوی دوم را دارد؛ خط: نستعلیق، بی كا، تا: 1260ق؛ جلد: تیماج سبز، 149گ، 17 سطر، اندازه: 14×21سم [ف مخ: 3 - 1341]

آغاز و انجام: برابر

خط: شكسته، نستعلیق، كا: میرزا اسداالله، تا: با تاریخ 1290ق؛ با اصلاحات شاعر در ،1290 با یادداشت عباس قلی سپهر که حاج ملا محمد نسخه را در روستای اسحاق آباد در 1290 به او داده؛ 83گ، 14 سطر، اندازه: 13/8×21/3سم [ف: 3 - 542]

آغاز: برابر؛ انجام: خاطر آئید ای گروه بی كسان ×× همچو پروانه بگرد این جوان / دیده از شمع رخش روشن كنید ××خیمه را از قامتش گلشن كنید

خط: نستعلیق، بی كا، تا: با تاریخ 1299ق؛ جلد: تیماج مذهب، 117گ (102پ218-پ)، 11 سطر، اندازه: 11/5×18/5سم [حوزه و موزه عبدالعظیم: ف: - 143]

آغاز: برابر؛ انجام: ای امین حق شه دنیا و دین ×× ای تو خیر المرسلین را جانشین / التفاتی كن بسوی این غلام ×× نام او بس باشد نه بود تمام

خط: نستعلیق، كا: حسنعلی كاتب، تا: 1320ق؛ جلد: تیماج، 167گ، 15 سطر(8×12)، اندازه: 15×21سم [ف: 2 - 221]

كا: اكبر خویی، بیتا؛ انتقالی از كتابخانه پهلوی - مجموعه نوازی؛ 145گ، اندازه: 17/7×24سم [رایانه]

آغاز و انجام: برابر

خط: نستعلیق، بی كا، بیتا؛ مجدول، دارای سر لوح؛ جلد: تیماج قهوه ای، 136گ، 19 سطر، اندازه: 20×30سم [ف: 2 - 92]

» الطالب و المطلوب ← الرسالة اللطیفة

»مطالب و مطلوب ← طالب و مطلوب

طالب و مطلوب / رمل / فارسی

matlūb va tāleb

نصیرالدین طوسی، محمد بن محمد، 597 - 672 قمری

mohammad e-ebn mohammad ,tūsī e-dīn-od-nasīr (1274 - 1201)

چند رساله منسوب به خواجه در رمل وجود دارد، از آن جمله یكی به عربی و چهار تا به فارسی است. از میان رساله های فارسی یكی به چند نام آمده: كشف الحجب و الاستار آن را «رساله در رمل» نامیده، كشف الظنون در ضمن رسائل رملی او نام «وافی نصیر طوسی» بدان داده كه احتمالاً همین رساله است كه سارتن می گوید كتاب وافی در علم رمل او «الرسالة السلطانیة فی خط الرمل» خوانده شده و در برخی نسخه ها به نام «رساله در احكام دوازده گانه رمل» نامیده شده و در نسخه كتابخانه مجلس بدان نام «طالب و مطلوب خواجه» داده شده است. در مقدمه می گوید: «چنین گوید بنده دعاگوی نصیرالدین محمد طوسی كه چون یرلیغ جهان مطاع بر آن نافذ شد كه این ضعیف در مقدمات اشكال رمل و احكام آن مختصری در غایت اختصار بنویسد، هر چند این بنده كمینه را محل آن نبود و خود را شایسته آن نمی دید اما یرلیغ جهانگشای امر متحتم و فرمانی نافذ بود ابا نمودن متعسر نمود، اهتمام نموده این مختصر در قلم آورده شد امیدوارم در نظر كیمیا اثر مقبول افتد انشاء االله». آغاز: حمد بی حد و ستایش بلا حد حضرت موجودی را كه چندین هزار اشكال مختلفه سعد و نحس از یک نقطه واحد در دائره وجود اظهار فرمود و درود و ستایش متجاوز الحد و العد موجودی را كه كافه خلائق را از تیه ضلالت و طریق معكوس شقاوت بجاده مستقیم سعادت شریعت هدایت نمود و رحمت ... و بعد چنین گوید بنده دعاگوی نصیرالدین محمد الطوسی كه چون یرلیغ جهان مطاع نافذ شد كه این ضعیف در مقدمات اشكال رمل و احكام آن مختصری در غایت اختصار بنویسد هر چند در خود را شایستگی آن نمی دانست ... بباید دانست كه هر علمی را موضوعی ضروریست و موضوع علم رمل نقطه است از جهت آنكه بحث در این علم از زوج و فرد كنند كه ایشان از عوارض ذاتی نقطه اند و محمول او بیوت بر اشكال مقدم از برای آنكه بیوت محلند و اشكال حال. و هر آینه محل بالذات مقدم خواهد بود بر حال پس واجب شد اول شرح بیوت كردن. بدانكه خانهای رمل شامزده است اول منسوبست بطالع زمان و ... آغاز:2 حمد بی عد و ستایش بلا حد من الازل الی الابد حضرت معبودی را که چندین هزار اشکال مختلف سعد و نحس از نقطه واحد در دایره وجود باظهار رسانید ... اما بعد چنین فرماید ... كه چون یرلیغ جهانمطاع عالم مطیع

انجام: بنگرد در خانه مطلوب چه شكل آمده است آن را با شكل مطلوب ضرب كنند و بر همان طریق حكم كنند اما درین صورت دلالت بر مكث كند. تمت

[دنا 7/270 (27 نسخه)]

شرح و حواشی:

1- شرح رساله رمل خواجه نصیر؛ ابهری، نورالدین بن فتح اﷲ

آغاز و انجام: برابر1

خط: نستعلیق، بی كا، تا: قرن 10؛ مجدول؛ جلد: میشن قرمز،11گ (105پ-115پ)، 18 سطر، اندازه: 13×21سم [ف: 6-432]

آغاز: برابر1

خط: نستعلیق، بی كا، تا: قرن 10؛ كاغذ: سمرقندی شكری، جلد:مقوا، 4ص (166-169)، قطع: رقعی [ف: 10 - 2026]

آغاز: برابر1؛ انجام: فصل چون یرلیغ همایون صادر شده بود ...

معلوم كند بر همان طریق اما درینطریق دلالت بر توقف باشد، اینست تسكین اصل بیوت كه ذكر شد، و اﷲ أعلم.

خط: نستعلیق، بی كا، تا: قرن 10؛ مصحح؛ جلد: تیماج، 2گ (50-51)، 27 سطر (10×16)، اندازه: 14×22سم [ف: 34 - 283]

بی كا، تا: سلخ ذیحجه 1023ق؛ 4گ (88پ-91ر)، اندازه:12/5×19سم [ف: 2 - 7]

خط: نستعلیق، بی كا، تا: 18 شعبان 1023ق؛ جلد: میشن تریاكی،8گ (2پ-9پ)، 15 سطر، اندازه: 12/5×19/4سم [ف: 6 - 303]

آغاز: برابر1؛ انجام: و مقابل هر خطی از خطوط مذکور مکتبی وضعی بود

خط: نستعلیق تحریری، بی كا، تا: 1050ق [ف: 19 - 303]

آغاز: چون یرلیغ همایونی صادر شده بود که این نسخه در غایت اختصار باشد و آنچه مقصود از مطولات این فن است در این مختصر بر بزرگان پوشیده نماند از این جهت تسکین دائره بدوح اختیار کرد و بر طالب و مطلوب اختیار نمود؛ انجام: برابر این نسخه بدون بسمله و خطبه و دیباچه و بدون فاصل های به دنبال نسخه قبل (رساله 6315/4 رمل) آمده؛ خط: نستعلیق تحریری، بی كا، تا: 1050ق؛ جلد: تیماج قرمز، 3ص (348-350)، 15 سطر، اندازه: 15/5×33/5سم [ف: 19 - 305]

آغاز: برابر2؛ انجام: برابر

كمی خلاصه تر از بقیه نسخه ها است؛ خط: نستعلیق، كا: محمد محسن، تا: شعبان 1071ق؛ كاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج عنابی، 5ص (218-222)، 18 سطر، اندازه: 9/5×19سم [ف: 10 - 333]

خط: نستعلیق، بی كا، تا: قرن 11 [نشریه: 7 - 41]

بیكا،تا:قرن12؛ مجدول؛ كاغذ: فستقی، 16-20 سطر [ف: 9-293]

آغاز: برابر1؛ انجام: اما در این صورت عمل بدایره کند و اﷲ اعلم بالصواب و الیه المرجع و المآب.

خط: نسخ، بی كا، تا: قرن 12؛ مهر: حاج سید سعید؛ جلد: تیماج قهوه ای، 17 سطر (7×14)، اندازه: 11×20/5سم [ف: 3 - 1104]

آغاز: برابر1؛ انجام: پانزدهم ... جماعت مثمر جست منسوب به عطارد ... فصل چون یرلغ همایون صادر شده ...

خط: نستعلیق، كا: ملا مراد علی كربلائی، تا: پنجشنبه 11 جمادی الاول قرن 12؛ افتادگی: انجام؛ جلد: تیماج قهوه ای، 5گ (1ر -5پ)، 13 سطر، اندازه: 10/5×15سم [ف: 12 - 200]

آغاز: برابر2

خط: نسخ و نستعلیق، كا: علی اكبر كرمانشاهی، تا: 1113ق، جا:تهران و مشهد رضوی؛ 2گ، اندازه: 13×21سم [ف: 4 - 2092]

آغاز: برابر2؛ انجام: و بر همان طریق حكم كنند، اما در این طریق دلالت بر دیری كند و اﷲ اعلم بالصواب.

خط: تحریری، بی كا، تا: قرن 12 یا 13؛ جلد: چرم، 7ص (35 – 41)، اندازه: 11×18سم [ف: 1/47 - 190]

آغاز: برابر2 انجام: و اگر مطلوب در رمل نباشد بنگرد كه در خانه مطلوب چه شكل است، آن را با شكل مطلوب ضرب كنند و متولد معلوم كند بر همان طریق، اما در این طریق دلالت بر توقف باشد. این است تسكین اصل بیوت كه ذكر كرده شد. و اﷲ أعلم بالصواب.

خط: نستعلیق، كا: میرمحمد باقر بن سلطان كاشانی، تا: ربیع الثانی 1239ق؛ مصحح، با نشان »بلغ مقابلة« مقابله گردیده؛ تملك:عبداﷲ بن محمد قلی به تاریخ ذیقعده 1255 با مهر «عبداﷲ» (بیضی)؛ مهر: «لطفعلی بن محمد كاظم ...» (بیضی)؛ جلد: تیماج قهوه ای، 4گ (100پ-103پ)، 23 سطر (7×15/5)، اندازه:11×21سم [ف: 39 - 316]

خط: نستعلیق ریز، بی كا، تا: 6 ربیع الاول 1265ق؛ كاغذ: فرنگی، 67ص (1-67)، 17 سطر (10×17)، قطع: ربعی [ف: 17 - 131]

آغاز: برابر2؛ انجام: فصل چون یرلیغ همایون صادر شده بود ...

معلوم كند بر همان طریق اما درینطریق دلالت بر توقف باشد، اینست تسكین اصل بیوت كه ذكر شد، و اﷲ أعلم.

خط: نستعلیق، كا: محمد بن محمد باقر كاشانی، تا: سه شنبه 9 محرم 1279ق؛ كاغذ: فرنگی، جلد: تیما ج قهوه ای، 3گ (90ر-92ر)، 17 سطر، اندازه: 15/5×22سم [ف: 3 - 207]

آغاز: برابر1؛ انجام: اگر از این اشکال یکی بود ×× ترد کند آخر ندامت رسد تمام شد.

از اول تا آخر؛ خط: نستعلیق، بی كا، تا: 4 ربیع الاول 1285ق؛ جلد: تیماج، 26گ، 16 سطر، اندازه: 17×21سم [ف: 4 - 2064]

آغاز: برابر2؛ انجام: فصل چون یرلیغ همایون صادر شده بود ...

معلوم كند بر همان طریق اما درینطریق دلالت بر توقف باشد، اینست تسكین اصل بیوت كه ذكر شد، و اﷲ أعلم.

خط: نستعلیق، كا: محمد باقر بن مرتضی طباطبائی، تا: 21 محرم 1300ق؛ كاغذ: فرنگی، جلد: تیماج قرمز، 2گ (58پ-59پ)، 23 سطر، اندازه: 11/5×19سم [ف: 12 - 266]

آغاز: برابر2 انجام: در خانه مطلوب چه شكل آمده است آن شكل را با شكل مطلوب ضرب كنند و مقوله را معلوم كنند و بر همان طریق حكم كنند كه در این صورت اگر دلالت بر نیكیت كند نیک است و اگر دلالت بر نحوست، نحس. خاتمه: در عمل افراد و ازواج هرگاه دو شكل ... این جمله را نیک باید فهم كرد و نكات دقیقه این علم را ملاحظه كن كه فایده كلی دارد و الحمدﷲ اولاً و آخراً و ظاهراً و باطناً و ازلاً و ابداً

این نسخه قسمت آخر رساله را تلخیص كرده و خاتمه ای بر آن افزوده كه در نسخه های دیگر نیست ولی متن قسمت اول و دوم با نسخه های دیگر تقریبا مطابق است ؛ خط: شكسته نستعلیق، كا:احمد بن محمد علی اصفهانی، تا: جمعه 4 ربیع الاول 1311ق؛ جلد: گالینگور سرخ، 12ص (210-221)، 14 سطر [ف: 36 - 80]

آغاز: برابر1؛ انجام: (جداول است) ایلول- کثرت سرما و باران - ارزانی نعمت - فتنه درمیان مردم- فتنه درمیان عوام- نقصان آب و غله- بسیاری باران- فساد.

خط: نسخ، بی كا، بی تا، جلد: ساغری قهوه ای، 8گ، 12 سطر، اندازه: 17×22سم [ف: 4 - 2135]

آغاز: برابر2 انجام: برابر

خط: نستعلیق، بی كا، بیتا؛ كاغذ: فرنگی، جلد: میشن سیاه، 3گ(39پ-41پ)، 20 سطر، اندازه: 14/1×20/8سم [ف: 6 - 289]

آغاز: برابر2؛ انجام: این شكل در همه كارها نیكو باشد (شكل).

این صورت بفساد آرد (صورت)، و السلام

خط: نستعلیق، بی كا، بیتا؛ در متن؛ جلد: میشن قهوه ای، 49گ (24پ-72ر)، 15 سطر، اندازه: 12/8×28/8سم [ف: 6 - 259]

آغاز: سوال از جهة بیمار رمل زنند اگر: در 9 باشد دلیل رحیل است و بیاض در 6 دلیل كفنست

خط: نستعلیق، بی كا، بیتا؛ افتادگی: آغاز؛ 23گ (1-23)، 18-16 سطر، اندازه: 12×20سم [ف: 4 - 2136]

بخشی از؛ خط: نستعلیق، بی كا، بیتا؛ 12ص (138-149)، 15سطر (5×10)، اندازه: 10×17سم [سنا: ف: 1 - 142]

آغاز: برابر1؛ انجام: و اگر سئوال كند كه مرا از امیر و یا پادشاه نظری باشد یا نه نظر در خانه اول درهم نماید اگر سعد باشد دلیل بر شادمانی باشد از جانب پادشاه و امیر و اگر نحس باشد پادشاه و امیر بدبود و ملالت برسد.

بیكا، بیتا؛ كاغذ: فرنگی، جلد: تیماج سبز، 5ص (92-96)، اندازه: 14×26سم [ف: 12 - 2998]

رسائل رمل؛ بی كا، بیتا؛ خریداری از مهردخت همایی [رایانه]

خط: نسخ، بی كا، بی تا [الفبائی: - 284]

الطالب و المطلوب / علوم غریبه / عربی

aṭ-ṭālib-u wa-l maṭlūb

ناشناخته:

آغاز: بسمه تعالی و اما زیادة التمثیل الموعود فی صورة العمل بالحروف؛ انجام: ازداد سرعة فی القول و ظهور الاثر و ﷲ سبحانه هو الموفق رسالة فی علم الحروف و استخراج الطالع؛ خط: نستعلیق، بی كا، تا:1277ق؛4گ(30پ-33پ)،اندازه:13/5×18/5سم[ مؤید: 2 - 8]

آغاز: بسملة، الحمدﷲ رب العالمین ... الفصل الاول: خذ ما یوافق حاجتک معنی من آیة أو إسم أو أسماء اﷲ تعالی فاجعل و اطرح ... وضع فی كل بیت عدد الطرح إلا فی ثالث الثانی و خامس؛ انجام: خاتمة خذ إسم الحاجة و الطالب و المطلوب و اطرح ... یا ودود و یا عطوف.

رساله كوتاهی است در بیان طالع اشخاص كه از سه «فصل» و «خاتمه» ترتیب یافته ؛ خط: نسخ، كا: عبداﷲ بن عبدالقادر مكری، تا: 1292ق؛ محشی، مجدول؛ كاغذ: فرنگی، 1گ (5)، 16 سطر، اندازه: 10/5×15سم [ف: 39 - 253]

طالب و مطلوب / علوم غریبه / فارسی

tāleb va matlūb

ناشناخته:

آغاز: طریقه مخمس تحبیب، اسم طالب در یک ضلع و اسم مطلوب در یک ضلع

بندیست در ایجاد محبت میان دو تن؛ خط: نسخ، بی كا، تا:1082ق؛ كاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج قهوه ای، 1گ (317ر -317پ)، 25 سطر (15×29)، اندازه: 23×35سم [ف: 14 - 110]

آغاز: ور زوج بود نصرت اعداد كمتر است ×× ور مختلف بود ظفر از آن اكثر است / ور زوج مستوی شد مطلوب می رود ××گر فرد مستوی شد طالب مضطر است

ابیاتی است در جفر؛ خط: نستعلیق تحریری، كا: علی محمد ابن میرزا محمد سنجانی، تا: پنج شنبه 19 جمادی الاول 1236ق؛ جلد:مقوا، 1ص (43)، اندازه: 15×21سم [ف: 1 - 49]

» طالع ← احكام طالع

الطالع / طالع بینی / عربی

aṭ-tāle‘

غیر همانند:

بدینگونه: «قال ارسطوطالیس المشتری و الزهرة اذا كانا فی المقام الثانیة اعطیا الخیر الكثیر - دل علی خلاص الاخوال من البلاء» احكام نجوم است ؛ خط: نستعلیق، كا: ابراهیم افشار، تا: 1293ق؛

3گ (69ر-71ر)، 15 سطر (6/5×12)، قطع: ربعی [ف: 17 - 105]

آغاز: ابتداء القول و استفتاح الحکم اعلم ان اول ما ینبغی ان یعمل به الموالید اقامة الطالع وتصحیحه بدرجته و دقیقته و اوتاده ودرج بروج الفلک الباقیة

رساله مفصلی است در کیفیت بررسی طالع نوزاد و احکام مترتب برآن و ... ؛ خط: نسخ، بی كا، تا: قرن 14؛ جلد: مقوا، عطف تیماج، 74گ (1پ-74ر)، 28 سطر، اندازه: 22×35سم [ف مخ]

طالع / طالع بینی / فارسی

tāle‘

تهران؛ ملك؛ شماره نسخه:3395/19 خط: نسخ، بی كا، تا: قرن 11 [ف: 6 - 391]

» طالع بینی ← بیمارنامه دانیال نبی

» طالع بینی ← اختر بینی

طالع بینی / طالع بینی/ عربی

bīnī‘ tāle

ابومعشر فلكی، جعفر بن محمد، 172 - 272 قمری

mohammad e-ebn far‘ja ,falakī e-šar‘ma-abū(789-886)

این رساله در مورد طالع بینی است. مطابق عقیده قدماء، هر كدام از موالید در یكی از برجهای دوازده گانه حمل، ثور، جوزا، سرطان، اسد، سنبله، میزان، عقرب، قوس، جدی، دلو، جوزا قرار می گرفتند كه با استفاده از نام مولود و نام مادر او و احتساب آن به حساب ابجد، برج متعلق به وی را استخراج می كردند. در این كتاب، در مورد هر یک از بروج، خصوصیات جسمانی و اخلاقی، خانه زندگی، خانه برادران و خواهران، خانه والدین، خانه اولاد، خانه همسران، خانه امراض، خانه موت، خانه سفرها، خانه سلطان، خانه آمال و آرزوها و خانه دشمنان آورده شده است.

تهران؛ ملی؛ شماره نسخه:4833

آغاز: بسمله و به نستعین، الحمد ﷲ علی آلائه و الصلوة و السلام علی رسله و انبیائه؛ انجام: من الملبوس الابیض و الملون و الاخضر و اذا ادخل علی حاكم یقف عن یمینه و اذا نام یضع راسه ناحیة الشمال.

خط: نستعلیق خوش، كا: محمد كاظم بن محمد صالح مشهور به فرشته، بیتا؛ كاغذ: فرنگی، جلد: تیماج سرمه ای، 14گ (2پ -15پ)، 12 سطر (7/5×12/5)، اندازه: 12/5×19سم [رایانه]

طالع بینی / طالع بینی / فارسی

bīnī‘ tāle

بیرجندی، عبدالعلی بن محمد، - 934 قمری

(1528 -) mohammad e-ebn alī‘-ol-abd ‘,bī

رساله ای است در طالع بینی شامل عمل استخراج طالع به حسب بطلیموس، استخراج طالع به حسب نمودار هرمس، عمل استخراج طالع به حسب نمودار زردشت، طریق عمل استخراج طالع سال عالم به عمل اوج و مركز و عمل طالع سال به قوس و جیب.

تهران؛ ملی؛ شماره نسخه:15669

آغاز: من تحقیقات المحقق البیرجندی. عمل استخراج طالع بحسب نمودار بطلیموس بباید دانست كه؛ انجام: این ساعات بود از اول شب آینده و السلم علی من اتبع الهدی خط: نستعلیق بد، بی كا، بی تا؛ در برگ (35پ- تا 36) جدول نصف قوس النهار به عرض بلده و جدول معرفت مواضع نقاط مركز و خاصه و وسط و رأس قمر در ماه های جلالی ترسیم شده؛ جلد: تیماج، 3گ (31پ-33پ)، اندازه: 13/5×20سم [رایانه]

طالع بینی / طالع بینی / فارسی

قاجار، محمد ولی بن فتحعلی، ق13 قمری tāle‘ bīnī

qājār, mohammad valī ebn-e fath-‘alī (- 19c)

تاریخ تألیف: 1336ق

محمد ولی میرزا طالع ورود خود را به شهر یزد (برای حكومت) در 1336 قمری استخراج كرده و در ذیل جدول طالع یادداشتی دارد درباره حكومت خود و درباره عبدالرضا خان.

[دنا 271/7؛ فهرستواره منزوی 2991/4]

تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه:6399/71

بی كا، تا: قرن 13؛ 651ص، اندازه: 14/5×19سم [ف: 19 - 533]

طالع بینی / طالع بینی / فارسی

bīnī‘ tāle

رضوی قاینی، عبداالله بن محمد معصوم، 1010 قمری

sūm‘ma mohammad e-ebn lāh-ol-abd ‘,qāyenī razavī (- 1602)

كتابی است در طالع بینی كه عبداﷲ رضوی قائنی احكام درجه طالع هر یک از از فرزندان خود را به دست آورده و با تقویم كواكب ثبت نموده و زایجه طالع هر یک از آنها را نوشته است.

تهران؛ ملی؛ شماره نسخه:15669

آغاز: بسمله. الحمدﷲ الذی زین السماء بزینة الكواكب ... اما بعد فقیر حقیر عبداﷲ بن محمد معصوم الرضوی القاینی را بخاطر رسید كه؛ انجام: ساعات از اول شب دوشنبه مذكور ... ساعت قمر مسقط بیرون آوردیم بود ...

خط: نستعلیق، بی كا، بی تا؛ كاغذ: اصفهانی نخودی، جلد: تیماج، 12گ (37پ-48پ)، اندازه: 13/5×20سم [رایانه]

طالع بینی / طالع بینی / عربی

tāle‘-bīnī

رساله ای است در طالع بینی كه در آغاز، طریق بینی را با اسم پدر و حساب جمل كبیر محاسبه نموده، سپس نتیجه و ما حصل را بیان می نماید.

قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه:11249/1

آغاز: ... حساب اخذ الناظر لرجل كان اولا مراة و هو ان تخشب اسم الشخص؛ انجام: فعلک مثل الواحد و اﷲ تعالی اعلم و هذا الجدول

خط: نسخ، بی كا، تا: قرن 8؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ كاغذ: خانبالغ، 4گ (2-5)، 15 سطر، اندازه: 9×13/5سم [ف: 28 - 357]

طالع بینی / طالع بینی/ فارسی

tāle‘ bīnī

غیر همانند:

آغاز: بسمله، باب اول در احكام ستارگان؛ انجام: چنانكه تمامیاین حالات را از جدول درتوان یافت بعون اﷲ و حسن توفیقه.

در طالع بینی و مشتمل بر: باب 1 . احکام سیارگان كه در اول ولادت در خانه افتاده باشند، 2. خانه مال و معاش و یاران شد، 3. خانه برادران و خواهران و اقارب باشد، 4. خانه پدر و املاک و عاقبت كارها، 5. خانه فرزندان و هدیه و خرمی باشد، 6. خانه بیماری و بندگان و چهار پایان سم گشوده باشد، 7. خانه زنان و انبازان باشد، 8. خانه مرگ و میراث و خوف باشد، 9. خانه علم و دین و سفر و خواب، 10. خانه عمل و پادشاهی و صفت و مادر باشد، 11. خانه سعادت و دوستان باشد، 12. خانه دشمنان و چهار پایان سم بسته. پس از این ابواب خانه ها بحث می شود و سعد و نحس می آید؛ خط: نستعلیق، كا: حیدر بن علی بن اسماعیل بن عبدالعالی، تا: 1058ق؛ جلد: تیماج تریاكی، 17ص (148-164)، 14 سطر (6×12/5)، اندازه: 12/5×19/5سم [ف: 10 - 212]

اگر مساله پرسند از تن و جان و زندگانی خویش بنگر به خداوند طالع تا كجا است و اگر در خانه بود نیكو حال و نظری نیک به طالع دارد؛ خط: نسخ خوش، كا: محمد جعفر بن محمد طبسی، تا:1097ق؛ مجدول؛ جلد: چرمی، 9گ (51پ-59ر، ابعاد متن:7×13، اندازه: 12×19سم [رشت و همدان: ف: - 1235]

آغاز: بسمله، تبارک الذی جعل فی السماء بروجا و جعل فیها سراجاً و قمراً منیرا ... مالک الملكی كه مصباح صباح و جعلنا سراجاً وهاجا ... این كتابی است كه حكمای پیشینگان بجهت طالع وقت مسئله اختصار فرمودند، تا صاحب احكام سرگردان نباشند؛ انجام: و اگر بجای نحس باشد دلیل بشفای پادشاه رساله در استخراج درباره طبایع وقت و ضمیر؛ خط: شكسته نستعلیق، بی كا، تا: قرن 12-13؛ كاغذ: آبی، 42گ (1پ-42ر)، 14 سطر، اندازه: 11/8×19/9سم [ف: 6 - 309]

منظوم و منثور؛ بی كا، بی تا؛ 5گ (94پ- 98ر در هامش) [ف: 6-260]

آغاز: بهتر باشد بر او حرام و دروغ باو نسازد و شراكت هم باو نسازد و از روزهای پنج شنبه جمعه دوشنبه خوب بود؛ انجام: بسم اﷲ الرحمن الرحیم و ننزل من القرآن ما هو شفاء رحمة للمتقین و لایزید الظالمین الاخسار برحمتک یا ارحم الراحمین تمام شد خط: نستعلیق، بی كا، بی تا؛ افتادگی: آغاز؛ جلد: گالینگور

زرشكی، 7گ (21-27پ)، 14-11 سطر (8-8/5×15-16)،اندازه: 10/7×17/6سم [رایانه]

آغاز: بسمله ... و بعد استخراج اوساط كواكب بطول بلده قاین كه هست؛ انجام: جدول

شامل جداولی است در استخراج كواكب، استخراج تقویم شمس و قمر مربوط به سال 1041ق. برابر با سال 1001 یزدجردی؛ خط: نسخ و نستعلیق، بی كا، بیتا؛ 16گ (11-26پ)، ابعاد متن : 11/5×17، اندازه: 13/5×20سم [رایانه]

بیكا، بیتا؛ انتقالی از كتابخانه پهلوی - مجموعه نوازی؛ 23گ، اندازه: 14/3×18/5سم [رایانه]

در طالع بینی؛ بی كا، بیتا؛ انتقالی از كتابخانه پهلوی - مجموعه نوازی ؛ اندازه: 12/3×17/3سم [رایانه]

صورت استخراج طالع كسی است كه مستخرج از او نام نمی برد و در پایان می نویسد: «چون تسییر قران ملت در طالع كنند و نزدیک به درجه طالع معلوم می شود كه طالع مبارک نزدیک است و الحمدﷲ علی كل حال». در آغاز از كندی بدین گونه یاد می كند: «یعقوب بن اسحاق كندی روایت كند از حكما هند كه انتهاء درجه قران ملت موافق درجه مولود باشد با درجه دیگر ...

چون باری تعالی ... در ملتی شخصی را موجود گرداند و اخلاق و عادات او بدان شرع بپروراند در دنیا و آخرت از اهل آن ملت باشد»؛ بی كا، بی تا؛ 11ص (328-338)، قطع: رقعی [ف: 19 - 550]

آغاز: بسمله. چون طالع نهادی بعد از سئوال اگر خداوند طالع در طالع بود سئوال از حال تن و جان بود و اگر در بیت المال بود از مال بود، و اگر در سیم بود از خویشان؛ انجام: یا از خویشان با عنوان های «طالع» و «مسئله»؛ خط: نسخ، بی كا، بیتا؛ 24گ(206پ-229پ)، 14 سطر، اندازه: 12×20سم [ف: 6 - 430]

آغاز: حكمای ترک گویند كه سكزیلدوز ستاره ایست كه؛ انجام: باشد به شود و سزاواری افتد و بیماری.

گزارش طالعها از روی برج ها ؛ خط: نستعلیق پست، بی كا، بیتا؛ افتادگی: آغاز و انجام ؛ كاغذ: نخودی، جلد: مقوا، 6گ (1-6)، 11 سطر (8×16)، اندازه: 12/5×18/5سم [ف: - 17]

طالع بینی (جداول) /طالع بینی

tāle‘-bīnī (jadāvel)

قم؛ مركز مطالعات؛ شماره نسخه:875/6

خط: نسخ، بی كا، بی تا ؛ جلد: گالینگور سبز، 15گ (53پ-67ر)، اندازه: 12×18سم [ف: 2 - 133]

طالع بینی و فال /پیشگویی / فارسی

tāle‘ bīnī va fāl

ناشناخته:

آغاز: سئوال كردی بخانه قرعه رو، از جای بجا رفتن خوبست؛ انجام: نا پاكی دارد.

به نام جانوران كه نام آنها در هامش نسخه دیده می شود و سپس «فالنامه شاه ولایت» و «باب نوروزنامه» و طالع دوازده برج است؛ خط: نستعلیق، بی كا، تا: قرن 14؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ 17گ،13 سطر (8/5×15)، اندازه: 10/5×15/5سم [ف: 14 - 4051]

آغاز: زاید زنی بود نیكو رو و نیكو چشم و نیكو ابرو؛ انجام: طالع جدی - هر آن زنی كه بدین طالع.

این جزوه كه اول و آخر آن افتاده شامل قسمت های زیر است: 1.

طالع بینی، 2. شرح یس مغربی و اصل آن، 3. فال نامه؛ خط: نستعلیق، بی كا، بی تا ؛ محشی؛ كاغذ: نخودی، جلد: پارچه سبز،52ص، 12 سطر (6×11)، اندازه: 11×16/5سم [ف: 1 - 288]

طالع جنین / هیئت / عربی

tāle‘-e janīn

قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه:11224/18

آغاز: فنرید ان نذكر فی هذا الباب صورة الجنین و ما یدبره فی الشهور و الایام و نهمل القول فی العلل؛ انجام: ثلاث و عشرین درجة واحدی و خمسین دقیقة علی ما زعم بطلمیوس رساله ای است در احكام نجوم و بیشتر در موالید و فاقد سرآغاز می باشد و به نظر می رسد بخشی از یک كتاب است؛ خط: نسخ، بی كا، تا: قرن 13؛ كاغذ: فرنگی، 30گ (130-159)، 29 سطر، اندازه: 10×21/5سم [ف: 28 - 330]

طالع دیونامه بیماران / هیئت / فارسی

tāle‘-e dīv-nāme bīmārān

رساله مختصری است در نجوم و بیان طالع های مختلف: طالع 1.حمل، 2. ثور، 3. جوزا، 4. سرطان، 5. اسد، 6. سنبله، 7. میزان، 8. عقرب، 9. قوس، 10. جدی، 11. دلو، 12. حوت. در هر باب احوال صاحبان طالع ها را بیان می کند و این که اگر بیمار باشند آینده احوال ایشان را می گوید.

قم؛ طبسی؛ شماره نسخه:128/2

آغاز: هذا کتاب ستاره شمار سلیمان پیغمبر بحساب ابجد کبیربسمله ا ب ج د ... اما بعد این رساله ایست مختصر دربیان طالع

دیونامه بیماران واحکام آن باب اول طالع حمل بدانکه حمل خانه مریخ است خداوند این طالع را؛ انجام: بحرمة هذه الاسماء المعظم قران طالعش تا دوانزده روز مخاطره است چون ازین بگذرد شفا یابد انشاء اﷲ تعالی

خط: نسخ، بی كا، بیتا؛ جلد: تیماج مشکی، 9گ، 15 سطر، اندازه: 15×21سم [ف مخ: 1 - 321]

طالع سال / هیئت / فارسی

tāle‘-e sāl

غیر همانند:

از قول حكمای تركستان؛ بی كا، تا: قرن 11 [نشریه: 2 - 110]

بی كا، بی تا؛ 17 سطر، اندازه: 13×19/5سم [ف: 2 - 406]

طالع سالهای عالم / طالع بینی / فارسی

tāle‘-e sāl-hā-ye ‘ālam

تهران؛ ملك؛ شماره نسخه:3651/4

آغاز: طالع سالهای عالم. چون زیج بكید متصل شود در عالم اختلاف و حرب پدید آید؛ انجام: بخلاف این بود؛ و اﷲ اعمل بالصواب، تمت

گفتاریست كوتاه؛ بی كا، تا: قرن 13؛ مجدول؛ جلد: میشن قرمز، 2گ (195پ-196ر)، 20 سطر، اندازه: 20/9×30سم [ف: 7 - 12]

طالع سلطان عبد الحمید خان عثمانی/هیئت / تركی

osmānī ‘e-xān hamīd l-abdo ‘soltān e-‘tāle

ثانی موسی زاده، محمد عبیداالله، ق14 قمری

(c20 - (lāh-ol-obeyd ‘mohammad ,zāde-mūsā s

طالع سلطان عبدالحمید خان بن احمد خان عثمانی را بر قاعده زیج میرزا الغ بیک و نسخ معتبره احكام موالید، استخراج نموده، و ضمناً اخلاق و مزاج و خصوصیات وی را در دو فصل و سیزده بیت از روی قواعد نجومی ذكر داشته است.

قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه:1481

آغاز: حمد و سپاس صانعی را سزاست كه خیام فیروزه فام افلاک را بی واسطه علاقه و عماد بر افراشت؛ انجام: آخر الامر مخذول و منكوب و مقهور و مغضوب او لملریله گرفتار قید بند و حبس زندان او لملرینه.

خط: نستعلیق، بی كا، بی تا؛ مجدول؛ مهر: «العبد محمد حسن»

(بیضی)؛ 17گ، 21 سطر، اندازه: 12×22سم [ف: 4 - 273]

طالع سلطان محمود / طالع بینی / فارسی

tāle‘-e soltān mahmūd

تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه:6400/17

جدول است و در صدر آن نوشته: « صورت طالع سلطان محمود غزنوی كه ولادت او در خراسان بود در شهر غزنوی روز سه شنبه در ماه خرداد سال 330 نزد جردی». استخراج كننده پس از جدول به تفصیل درباره طالع سلطان و فتوح او و قران های سعدی كه در طالع او بود و از آنجمله قرانی كه پیش از فتح هندوستان در طالع او افتاد سخن می گوید؛ بی كا، بیتا؛ كاغذ: سمرقندی، جلد: تیماج مشكی، 3ص (353-355)، قطع: رقعی [ف: 19 - 552]

» طالع شناسی ← دیونامه

طالع شناسی و ادعیه / طالع بینی، دعا

tāle‘ šenāsī va ad‘īye

تهران؛ ملی؛ شماره نسخه:25491

بی كا، بی تا؛ اهدایی از وزارت ارشاد در تاریخ 7/9/86 [رایانه]

طالع مردان/هیئت / فارسی

tāle‘-e mardān

رساله مفصلی است در بیان احكام طالع برج های دوازده گانه.

قم؛ دارالحدیث؛ شماره نسخه:304

آغاز: بسمله. طالع حمل خداوندش مریخ است و برج نر است و بهاریست و طبع وی گرم و خشک است و آتشی است و ستاره آدم علیه السلام است؛ انجام: گفت درمان آنست كه مرغی كه یک پر سیاه نباشد بكشد و شش وی بر آن بیمار بمالد تا شفا یابد اینست ... تمت الرسالة.

خط: نستعلیق، بی كا، تا: 1027ق؛ 27گ، 13 سطر، اندازه:13×18سم [ف: - 283]

طالع مردان و زنان / طالع بینی / فارسی

tāle‘-e mardān va zanān

رساله ای متوسط که در آن طالع مردان و زنان مطابق ماه های رومی بیان شده است.

قم؛ مسجد اعظم؛ شماره نسخه:3330/4

آغاز: مردی که طالعش حمل باشد نظر کردیم بر این طالع میمون و مبارک از ستاره های اسعد و نحس است که خدایتعالی بیافریده است و هر یک برجی را مکانی داده است و حساب کردیم طالع تو حمل آمده؛ انجام: بسم اﷲ الرحمن الرحیم یا الهی ... یا عزیز یا عزیز یا عزیز یا ستار یا ستار یا ستار و توکلت علی الحی الذی

لایموت فسبحان اﷲ و الحمدﷲ رب العالمین برحمتک یا ارحم الراحمین

خط: نستعلیق، بی كا، تا: قرن 13؛ 36گ، 15 سطر، اندازه:16×21سم [ف مخ: 3 - 1344]

طالع مسأله / هیئت / فارسی

le’mas e-‘t

کندی، یعقوب بن اسحاق، 185؟ - 252؟ قمری

(801-866) eshāq e-ebn qūb‘ya ,kendī

طالع مسأله در استخراج صلاح و فساد مسائل و ضمائر است به اعتبار بودن زحل در بیوت دوازده گانه و همچنین دیگر كواكب.

مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه:5503

آغاز: بسمله، الحمدﷲ فاتح الرحمة و ولی النعمة و واهب العقل و ولی العدل و وفی العهد و صادق الوعد، چنین گوید یعقوب بن اسحق الكندی كه چنین گویند قدما و حكماء پیشین كه اهل صناعت نجوم بودند كه این علم نجوم دو گونه است یكی خاص و یكی عام؛ انجام: و این آنست كه یاد كردیم كه هیلاج بروز از آفتاب گیرند در مولود بروز اگر اندر نهم طالع یا اندر دهم و اﷲ اعلم بالصواب و الیه المرجع و المآب

خط: نستعلیق، بی كا، تا: قرن 11؛ واقف: نایینی؛ كاغذ: حنایی،17گ، 19 سطر (7/2×13)، اندازه: 12/5×19/2سم [ف: 8 - 238]

طالع مسأله / هیئت / فارسی

tāle‘-e mas’ale

شریف بكری، علی بن محمد، ق7 قمری

šarīf bakrī, ‘alī ebn-e mohammad (- 13c)

رساله ای است بیسروته در كیفیت استخراج صلاح و فساد مسائل و ضمایر كه از اواسط فصل پانزدهم از برج هفتم آغاز و به فصل نودم ختم می شود، به دنبال آن برج هشتم است در پنج فصل، و برج نهم در بیست و سه فصل، و برج دهم تا اواسط فصل هشتم بیشتر ندارد. در آن یاد شده است از قول: درینوس، ماشاء اﷲ، بطلیموس، یعقوب كندی و هرمس. مصنف كتاب ظاهراً علی بن محمد شریف بكری است كه در موارد عدیده چنین آورده است: «قول علی بن محمد الشریف و مصنف این كتاب گوید» و «قول علی بن محمد الشریف البكری مصنف این كتاب گوید» و «قول علی بن محمد الشریف مصنف این كتاب گوید» و نام مصنف همه جا شنگرف مرقوم است.

[فهرستواره منزوی 2987/4]

مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه:5549

آغاز: باشد و بدان ناحیت روی نهاده باشد كه دلیل اندران ربع باشد، و بود كه آن سه دلیل كه گفتیم از وی را شهادت عالیتر باشد؛ انجام: و اگر سهمین اندر خانه های مریخ باشد دلیل خط: نستعلیق، بی كا، تا: قرن 12؛ واقف: حاج وزیر وظایف، 1309ش؛ كاغذ: اصفهانی، جلد: مقوایی، 104گ، 17 سطر(8/5×14/5)، اندازه: 12/4×19/3سم [ف: 8 - 239]

طالع مسائل = احكام الاحكام/ هیئت / فارسی

m ol-ahkām = el’masā e-‘t

فارسی، محمد تقی بن محمد، ق10 قمری

fārsī, mohammad taqī ebn-e mohammad (- 16c)

مؤلف بعد از آن كه در استخراج مسائل هیوی از اسطرلاب، كتاب «حل اسطرلاب» را نگاشت به تألیف كتاب حاضر پرداخت و در آن چگونگی استخراج طالع مسئله و احكام آن را از كتاب «برهان الكفایة» علی بن محمد بكری با اضافاتی از كتاب بطلمیوس در چند «فصل» تنظیم و بیان نموده است.

آغاز: بسمله غیب گفتن نبود در خور کس ×× عالم الغیب خدا باشد و بس، و عنده مفاتح الغیب لایعلمها الا هو بعد از حمد و ثنا و صلوات و دعا چنین گوید فقیر غنی ابوالخیر محمد ابن الفارسی که چون فراغت از کتاب حل الاسطرلاب واقع شد خواستیم که در شرح طالع مسأله احکام آن چند مسأله نویسیم ...

برهان الکفایة بود از آن کتاب مسایل مفید التقاط نمودم انجام: در هر نظری که ناظر باشد بلکه خدا اگر مسعودبود بر عطیه بیفزاید و اگر منحوس بود از عطیه بکاهد و اﷲ اعلم بالصواب.

[دنا 273/7 (11 نسخه)؛ فهرستواره منزوی 2987/4-2988]

آغاز: برابر؛ انجام: از برج و دولت كند بر آن و اﷲ اعلم و احكم بالصواب

خط: نسخ، بی كا، تا: قرن 10؛ كاغذ: حنایی، جلد: كالینگور

[الفبائی: 4 - 392]

خط: نستعلیق، بی كا، تا: قرن 10؛ 15 سطر [ف: 5 - 340]

آغاز: یا مایل و تدظفر یابد بر گریخته و اگر جز این باشد ظفر نیابد ... در باب در دیده طالع و صاحب و كوكبی كه قمر از وی منصرف است دلیل صاحب كالاست ... اگر پرسند كه دزد آشناست یا بیگانه؛ انجام: اگر شمس بدحال بود زیان مرد را بیشتر بود و اگر زهره بدحال بود زیان به زن رسد

بخشی از رساله ای است در طالع مسئله، در این نسخه چند فصل است و خاتمه در مسائل متفرقه، در هر باب سؤال ها با «اگر پرسند» آغاز می شود؛ خط: نستعلیق، بی كا، تا: قرن 11؛ كاغذ: سمرقندی شكری، جلد: تیماج، 11گ (1-11)، 12 سطر، اندازه: 13/5×21سم [نشریه: 13 - 264]

آغاز: برابر؛ انجام: طالع و صاحبش دلیل فروشنده و هم بهاء آن.

ناقص

خط: نستعلیق شكسته، بی كا، تا: 1027ق؛ با اشكال نجومی؛ جلد:تیماج مشكی، 16 سطر، اندازه: 15/5×21/5سم [ف: 10 - 166]

آغاز: برابر؛ انجام: اگر شمس بدحال بود زیان مردان بیشتر بود و... بد حال بود زبان بزن رسد.

خط: نستعلیق، بی كا، تا: 2 صفر 1102ق؛ اهدایی: رهبری، خرداد 1373؛ كاغذ: حنایی، جلد: مقوا، 15گ، 21 سطر، اندازه:12/5×22سم [ اهدائی رهبر: 9 - 19]

آغاز: برابر؛ انجام: و اگر شمس بد حال بود زیان مرد را بیشتر بود، و اگر زهره بدحال بود زیان بزن رسد

خط: نسخ و نستعلیق، كا: عبدالرحیم بن محمد كریم بغایری، تا:1240ق؛ جلد: چرمی، 38ص (81-118)، اندازه: 10/5×15/5سم

[ف: 8 - 424]

آغاز و انجام: برابر

خط: نستعلیق شكسته، كا: لطف علی قراتاتار، تا: یک شنبه 1 محرم

1260ق،جا:تبریز(زندان)؛ 47ص (141-187) [ عكسی ف: 1 - 12]

آغاز و انجام: برابر

خط: نستعلیق، بی كا، تا: چهارشنبه 29 ربیع الاول 1271ق؛ تملک:محمود حسینی بن مرحوم میرزا فضل اﷲ به تاریخ 1271 ق؛ جلد:تیماج مشکی، 20گ، 17 سطر، اندازه: 12×19سم [ف: 5 - 2833]

بی كا، بی تا [د.ث. مجلس]

آغاز: برابر؛ انجام: اگر شمس بدحال بود زیان مرد را بیش تر بود و اگر زهره بدحال بود زیان بزن رسد. و اﷲ اعلم بالصواب، تمت الكتاب.

بیكا، بی تا؛ 23گ (80پ-102ر)، اندازه: 15/5×17سم [ف: 55]

آغاز: برابر؛ انجام: و نیرین به تثلیث و تسدیس بیفزاید و به مقابله و تربیع كم كنند و عطارد منحوس كم كند و مسعود بیفزاید خط: نستعلیق، بی كا، بیتا؛ تملك: هادی ناصحی فرزند شیخ فضل اﷲ مجتهد مرداد 1341 با مهر «هادی ناصحی» (بیضی) ؛ جلد:تیماج مشكی، 67گ (117ر-183پ)، 21 سطر (6×13/5)، اندازه: 13/5×20/5سم [ف: 2 - 48]

آغاز: برابر؛ انجام: و اینقدر كافیست كه بدانند در علم استخراج بعون اﷲ تعالی

خط: نسخ، بی كا، تا: اواخر قرن 10 و اوایل قرن 11؛ با اشكال؛ كاغذ: حنایی، جلد: مقوایی، 18ص (57-74)، 22 سطر (18/5×21/3)، اندازه: 19/7×25/5سم [ف: 8 - 379]

طالع مسئله / طالع بینی / فارسی

tāle‘-e mas’ale

تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه:820/3-طباطبائی

آغاز: بسمله اتفاق است مر خداوندان این علم را كه ضمیر خداوند مسئله از دلیل طالع پدید آید و دلیل طالع آن ستاره ای بود كه وی را شهادت را از دوازده جای؛ انجام: اگر زهره اند و طالع مراحمت بود مهر با مرش آید از آن طرف.

عنوان بخشهای رساله «باب» است و در هر باب دستور یافتن پاسخ سؤالی است بر اساس قواعد شناخت طالع مسئله؛ خط: نستعلیق، بی كا، تا: قرن 11؛ جلد: تیماج قهوه ای، 67گ (65پ-95پ و160ر -195پ)، 17 سطر، اندازه: 9×19سم [ف: 23 - 114]

طالع الموالید / طالع بینی / عربی

ṭāli‘-ul mawālīd

كتابی است در طالع موالید كه با استفاده از احكام اخترشناسی به تشریح آن پرداخته است و از «ماشاء اﷲ بن اثری»، اخترشناس قرن دوم هجری نقل قول می نماید. برخی موضوعات طرح شده در رساله به صورت پراكنده بدین شرح آمده: 1. معرفة اعمال طالع الموالید الیلیة و النهاریة؛ 2. معرفة استخراج النمودارات (شامل نمودار بطلمیوس و هرمس)؛ 3. معرفة استخراج الزمان؛ 4. معرفة استخراج الهیلاج و الكدخداه؛ 5. معرفة التسییر؛ 6. معرفة مطرح الشعاع و ... .

قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه:12926/2

آغاز: الحمد ﷲ وحده و الصلاة و السلام علی من لا نبی بعده، اما بعد فهذه نبذة فی معرفة اعمال طالع الموالید الیلیة و النهاریة و هو أن تقوم الشمس لوقت الولادة و تأخذ جزوها بالبدان كانت الولادة نهاراً؛ انجام: و القوس د، و الجدی و، و الدالی ح، و الحوت د، ایام فان كان القمر متصل برب طالع الجلوس فانه ما یحكم بشیء من البروج جملة كافیة تم.

خط: نسخ، بی كا، تا: 21 محرم 1132ق ؛ مجدول، مصحح؛ 47گ (27پ-73پ)، 23 سطر، اندازه: 13/5×20سم [ف: 32 - 792]

» طالع مولود ← طالع نامه

طالع مولود / هیئت / فارسی

d e-‘tāle

مسعودی غزنوی، محمد بن مسعود، ق6 قمری

mas‘ūdī qaznavī, mohammad ebn-e mas‘ūd (- 12c)

وابسته به: كفایة التعلیم فی صناعة التنجیم؛ مسعودی غزنوی، محمد بن مسعود (-6)

بخشی است از كتاب «كفایة التعلیم» عنوان نسخه چنین است: در احكام قانون دانستن عمر مولود از دو طریق بیرون نرود یا قیاسی یا قانونی.

تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه:6400/5

بی كا، بی تا؛ جلد: تیماج مشكی، قطع: رقعی [ف: 19 - 549]

طالع مولود / طالع بینی / فارسی

tāle‘-e mowlūd

رمال، حیدر بن محمد، ق 7 قمری

rammāl, heydar ebn-e mohammad (- 13c)

مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه:5632/8

آغاز: باب دویم - در استخراج مسقط النطفه و طالعش، چون خواهی كه جزو طالع و مسقط نطفه بنمودار بدانی؛ انجام: «هشتم- هفتم - ششم» جدول است

تذكر: نام مؤلف از رایانه آستان قدس ثبت شد. رساله ای است به فارسی و ناقص الاول در بیست و دو باب و از باب دوم شروع می شود؛ خط: نسخ، كاتب = مؤلف، تا: 680ق؛ افتادگی: آغاز؛25ص (101-125)، اندازه: 21/8×15/5سم [ف: 8 - 440]

طالع مولود = استخراج تقویم / هیئت، طالع بینی / فارسی

tāle‘-e mowlūd = estexrāj-e taqvīm

میر منجم، حسین بن غیاث، ق 10 قمری

mīr monajjem, hoseyn ebn-e qīyās (- 16c)

از جمال الدین حسین بن كمال الدین غیاث فارسی، مدعو به میر منجم (دیباچه). در استخراج طالع مولود، برای یكی از بزرگان كه نام او در دیباچه نیامده است و از فحوای گفته مؤلف برمی آید كه آن بزرگ تاریخ دقیق زایش خود را نمی دانسته و پس از تحقیق به دست آمده است كه در شب پنج شنبه غره شوال سال هفتم از یاغی گری امیر سید ارغون -- كه در 880ق رخ داده بود -- یعنی در 887 ق بوده است و در آغاز قسم دوم نام وی شیخ محمد آمده كه ظاهراً جایگاه وزارت داشته است.

از محرم 924 و شوال 938 چنان سخن رفته كه ممكن است تاریخ نگارش میان این دو سال بوده باشد.

در تقویم و اعمال و احكام مولود، در دو «قسم» و هر قسم در بخش های كوچک تر: قسم 1. اعمالی كه در تصحیح طالع و دلایل آن و تسییرات و انتهائات ... در پنج باب: باب 1) تحقیق زمان و مكان ولادت در پنج فصل: اول در تصحیح تواریخ و ذكر زمان ولادت، در چند «وصل» ... 2) در استخراج مطالع طالع، در چند فصل: اول در استخراج مطالع طالع، در چند وصل، دوم در عمل نمودارات و تصحیح درجه طالع، در چند وصل، سوم در نمودار حكیم اسكندرانی، چهارم نمودار حكمای هند در چند وصل، 3) در استخراج تقاویم سیارات، در هفت فصل: اول استخراج تقاویم كواكب سبعه سیاره، در هفت وصل، دوم میل آفتاب، در هفت وصل، سوم نطاقات كواكب، در چند وصل، چهارم رجعت و استقامت كواكب، درشش وصل، پنجم استخراج سهام، در چهار وصل، ششم خطوط كواكب، در چهار وصل، هفتم قوه و ضعف كواكب در نه وصل، 4) اعمال كلیه مدار تسییرات در نه فصل: اول استخراج ارتفاع در چهار وصل، دوم استخراج سعه مشرق و تعدیل النهار در چهار وصل، سوم مطالع قمر كواكب، در چند وصل، چهارم استخراج قوس اول در چهار وصل، پنجم استخراج قوس اول در سه وصل، شم استخراج عرض آفاق در دو وصل، هفتم استخراج مطالع مصحح كواكب در چهار وصل، هشتم مطارح شعاعات، در پنج وصل، نهم طریق استخراج تقاویم بعضی كواكب ثابته، در چند وصل، 5) هیالیج طالع، در هفت فصل و هریک در چند وصل، فصلها: اول در تحقیق هیالجات و تعیین كدخدا، دوم در ایراد بعضی جداول، سوم ترتیب دلایل اصلی، چهارم ترتیب و تركیب جداول مطالع، پنجم استخراج مطالع مصححه در آفاق، ششم تسییرات دلایل، هفتم انتهاآت و ذكر فردارات؛ قسم 2. احكام طالع همایون، در پنج باب: 1) احكام طالع همایون، در چهار فصل و هر فصل در چند وصل، فصل ها: اول در بیان قوای نفسانی، دوم در بیان حواس ظاهره و باطنه، سوم در صفات و مزاج، چهارم در بیان اخلاق و اوصاف مولود ...، 4) در مدلولات بیوت اثنا عشر، در دوازده فصل: اول در احكام بیت طالع، ... پنجم احكام خانه پنجم، ششم خانه ششم منسوب به آلام و امراض، ... دهم خانه دهم، منسوب به سلطنت و دولت و جاه، خانه یازدهم، منسوب به دوستان، خانه دوازدهم، منسوب به دشمنان، 5) در احكام طالع به دلایل مفرده، در هشت فصل: اول سهام كواكب سبعه و سهام مفرده، دوم احكام بودن كواكب در بیوت یكدیگر، سوم در بودن كواكب در حدود خود، چهارم در استدلال به وجوه كواكب، پنجم نظرات كواكب به یكدیگر، ششم در استدلال به كواكب ثابته، هفتم در احكام اثنا عشریات، هشتم در دلایل متفرقه.

آغاز: قسم یكم: لطیف ترین اختری كه از افق عنایت رب العباد طالع و تابان است ... قسم دوم: الحمدﷲ الذی حكمه المبرم اصوب الاحكام، و كلامه المتقن اصدق الكلام ...

[دنا273/7؛ فهرستواره منزوی 2988/4]

تهران؛ دائرة المعارف؛ شماره نسخه:249

آغاز: برابر؛ انجام: توقع از مكارم اخلاق و اشفاق حكمای خرده بین ... عفو بر هفوات ... كه از روی سهو و نسیان سر زده، مستور

دارند ...

خط: نسخ پخته، بی كا، تا: 12 ربیع الاول 1006ق، جا: لاهور؛مجدول؛ تملك: محمد ابراهیم بن محمد اشرف منجم با مهر «عبده محمد ابراهیم المنجم 1010» (چهارگوش) و «افوض امری الی اﷲ عبده محمد ابراهیم»؛ مهر: «حسین منی و انا من حسین»، «محمد ابراهیم» ؛ كاغذ: حنایی، جلد: تیماج قهوه ای، 305گ، 21 سطر (9×17)، اندازه: 17×26سم [ف: 1 - 169]

طالع مولود / طالع بینی / فارسی

tāle‘-e mowlūd

منجم شیرازی، احمد بن میرزا جان، ق 11 قمری

monajjem-e šīrāzī, ahmad ebn-e mīrzā jān (- 17c)

اهداء به: شاه عباس صفوی

تاریخ تألیف: 1056ق؛ محل تألیف: شیراز

به درخواست میرزا شرف جهان بن امیر ابراهیم حسنی حسینی شریفی طالع مولود وی را به سال 1008ق در شیراز به طور تفصیل در كتاب حاضر در یک «مقدمه» و سه «مقاله» گردآورده و در سال 1056ق مشغول به تألیف آن بوده است. عناوین كتاب چنین است: مقدمه: در آنچه دانستن آن ضروری است ؛ مقاله 1.

اعمال الجزئیات؛ 2. اعمال الكلیات؛ 3. الاحكام الكلیة لطالع الولادة.

تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه:6491

آغاز: به نام خدایی كنم ابتدا كه محتاج اویند شاه و گدا حمد و سپاس عالی اساس بی نهایت و شكر و ثنای بی قیاس دور از نهایت سزاوار قادری است جل جلاله و عم نواله كه درجات ارتفاع آفتاب عظمت و جلال؛ انجام: لهذا بعضی از دلایل كه احكام آن مكرر می نمود تصرفی در آن ننمود و بعینه مرقوم گردانید و احكام را مدللا مرقوم نمود كه محل اعتماد باشد و اﷲ اعلم و احكم بالصواب.

خط: نستعلیق، كا: محمد جعفر بن عنایت اﷲ شیرازی، تا: سه شنبه 2 ذیقعده 1056ق، به امر میرزا شرف جهان شریفی؛ دارای سرلوح مرصع مذهب، با كتیبه مرصع مذهب، مجدول؛ تملك: محمد سعید سبزواری، محمد مهدی دارانی (دارابی) بن حاجی حسین به سال 1236ق؛ در شش برگ پایانی احكام طالع ولادت میرزا شرف جهان مذكور در 49 سالگی و سال 1057ق افزوده شده؛ جلد: مقوا، 163گ، 17 سطر، اندازه: 14/5×23سم [ف: 20 - 69]

طالع مولود / طالع بینی / فارسی

tāle‘-e mowlūd

منجم شوشتری، حسن، ق13 قمری

monajjem-e šoštarī, hasan (- 19c)

منجم آن را برای تقدیم به حسام السلطنه در هنگام عبور او از شیراز به قصد زیارت حضرت رضا (علیه السلام) فراهم آورده بود.

تهران؛ چهل ستون؛ شماره نسخه:293/1

آغاز: حمد و ستایش مرخداوندی را جل شأنه شایسته بی كا، بی تا؛ 23گ، قطع: بیاض رقعی [چند نسخه-ف: - 374]

طالع مولود / طالع بینی / فارسی

tāle‘-e mowlūd

تونی، شرف الدین حسن

tūnī, šaraf-od-dīn hasan

مقدمه مختصر در معرفت استخراج طالع مولود.

كاشان؛ رضوی؛ شماره نسخه:77/2

بی كا، بی تا؛ 14ص [نشریه: 7 - 40]

طالع مولود / طالع بینی / عربی

tāle‘-e mowlūd

آغاز: اما بعد حمد واجب الوجود فنقول اذا كان الطالع برج؛ انجام: وربما فارق و طنه و جاور فی بلد اردی من وطنه وجیزه ای است مختصر در شش ورق و دارای لاحقه ای است به زبان فارسی در یک ورق؛ خط: نسخ و نستعلیق و شكسته، بی كا، تا: قرن 13؛ با اشكال نجومی؛ جلد: چرمی، 6گ، اندازه:14/5×20/2سم [ف: 10 - 184]

در هامش روایت نبوی است و شناخت دزد از روی طالع بینی و سخن ارسطو و پزشكان و درباره «انس» و جز اینها؛ بی كا، بیتا؛4گ (98پ-101پ)، اندازه: 13/6×17/3سم [ف: 5 - 189]

آغاز: الحمدﷲ الذی جعل فی السماء بروجاً و جعل فیها سراجاً و قمراً و منیراً؛ انجام: و شصت و هفتم و هفتاد و نهم و نود و یكم (ناقص)

به مناسبت ولادت ابوالنصر سام میرزا بن شاه اسمعیل صفوی در روز سه شنبه 21 شعبان 923ق تألیف شده و مجهول المؤلف است.

در مقدمه آمده است كه «درین ایام سعادت انجام كه افلاک را اوضاع محموده و كواكب را امتزاجات مسعوده حاصل بود، اتفاق افتاد ولادت با سعادت گلبن بوستان سلطنت ... ابوالمظفر شاهزاده سام لازالت رایات اقباله ... و هو سلالة سلطان جمیع السلاطین ...

الواصل الی جوار رحمة ربه الجلیل ابوالمظفر شاه اسمعیل اسكنه اﷲ تعالی فرادیس الجنان ... داعیه آن شد كه بتحقیق جزو طالع و ما یتعلق به اشتغال نماید، و چون در آن شروع برفت مناسب چنان نمود كه جمیع اعمال آنرا ببراهین قطعیه و دلایل هندسیه استخراج

نماید و بر وجهی كه مستحسن افاضل جهان و اقران زمان باشد ... پس بجهت تحقیق تاریخ هجری در زمان ولادت می گویم كه مترصدان زمان ولادت تقریر نمودند كه وقوع این ولادت در روز سه شنبه بیست و یكم شعبان سنه ثلاث و عشرین و تسعمایه هجری بوده است».بنابراین كتاب مزبور پس از مرگ شاه اسمعیل و در عهد شاه طهماسب نوشته شده است، ظاهراً در زمانی كه سام میرزا در هرات میزیسته و حكمران خراسان بوده؛ خط: نستعلیق، بی كا، تا: نیمه دوم قرن 10؛ مجدول؛ شخصی به غیر از كاتب متن، پشت صفحه اول كتاب نوشته: «كتاب دستور الموالید ملاعبدالعلی بیرجندی» و چنانكه گذشت نه نام كتاب معلوم است و نه نام مؤلف و از آثار بیرجندی متوفی 934ق هم نیست و قرائن نشان می دهد كه پس از مرگ بیرجندی تألیف شده؛ واقف: نایینی؛ كاغذ: شكری، جلد: تیماج، 201گ، 19 سطر (10/5×17/5)، اندازه: 19/3×26/7سم [ف: 8 - 240]

آغاز: طالع نامه باب طالع حمل هر آن فردی كه بطالع حمل زاید ستاره وی آتشی است؛ انجام: و قد خاب من حمل ظلما و الحمدﷲ رب العالمین تمت الكتاب بعون الملک الوهاب.

رساله (یا بخشی از رساله) در طالع مولود، گویا از قرن 7 نام بیشتر برج ها و روزها را كاتب در نسخه نیاورده و جای آن سفید است و از آن جمله است فقره ذیل «خداوندش، ماه برج آبی هر آن فردی كه بدین طالع زاید ستاره وی آبی بود خانه ماه بود مردی نیكو»؛ خط: نستعلیق تحریری، كا: محمد بن حسین، تا:978ق؛ كاغذ: دولت آبادی، جلد: تیماج قرمز، 23ص (1-23)،18-21 سطر، اندازه: 12/5×18سم [ف: 19 - 383]

آغاز: حكم اول از خداوند خانه اول: طالع باشد آن كوكب بحقیقت دشمن باشد اندر شرف خداوند طالع آن كوكب دوست خداوند؛ انجام: یازدهم ق احتراق صاحب دوازدهم ... فساد نحس و احتراق در دوازدهم ... ضعیف باشد و كم گزند باشد واﷲ یعلم الغیب وما یعلمه الاهو. تم

برای هر مولود دوازده خانه اختصاص داده كه هر خانهای مشتمل دوازده فصل است مطالب تحت عنوان خداوند خانه دویم و ... تا خداوند خانه دوازدهم بعد مطلبی است بیان احكام هفت كوكب ستاره و ...؛ خط: نسخ و نستعلیق، بی كا، تا: رجب 1183ق؛ افتادگی: آغاز؛ كاغذ ترمه، جلد: سبز [ف: 1 - 331]

آغاز: احكام بودن هفت كوكب در دوازده خانه. طالع زحل در طالع مولود. چون زحل در طالع مولودی باشد، مولود با بزرگان مخالطت كند و جاه و حرمت فزون گردد ولیكن بد دل باشد و...؛ انجام: اكثر مردم مفسد بد اصل باشند و اه ام ناشناخته. شاید بخشی از كتابی بزرگتر باشد. در پیش بینی آینده مولود، بر حسب زایش در یكی از دوازده برج. نامبوب، با سربندهای در خور: احكام بودن هفت كوكب در دوازده خانه: طالع زحل در طالع مولود، زحل در طالع زحل، زحل در دوم، زحل در سوم ... زحل در دوازدهم، احكام مشتری در بیوت طالع مولود، مشتری در طالع مشتری، مشتری در دوم، ... مشتری، در دوازدهم؛ احكام مریخ در بیوت طالع از مولود، مریخ در مریخ، مریخ در دوم ... مریخ در دوازدهم، همچنین دیگر كواكب؛ خط:نسخ تحریری،بی كا،تا:قرن13؛23گ (82پ-104ر) [ف: 1 - 169]

آغاز: بسمله. الحمدﷲ الذی جعلنی من المتفكرین و لم یجعلنی من الغافلین ... و بعد، غرض از آفرینش افلاک و انجم؛ انجام: انشاء اﷲ تعالی سال به سال استخراج و قلمی گردد. مع احكام طوالع تحویلات و فردارات و سایر ادله

تقویم سالهای 1220-1221ق؛ نشان مهر «لا اله الا اﷲ الحكیم الكریم 1212» در آغاز و انجام نسخه به گونه ای آمده كه نام استخراج كننده را نشان می دهد. ممكن است نام او «كریم» باشد.

طالع مولود احمد خان بیگلر بیگی دارالسلطنه تبریز است كه در پنج شنبه 3 ربیع الثانی 1168ق زاده شده بود و بایستی طالع مولود او در 1221ق استخراج شده باشد. نخست جدول های تقویمی است از سال 1168ق: جدول معرفت استخراج اوساط كواكب 1168ق و تحویل سال، جدول استخراج تقاویم كواكب، استخراج بعد كواكب از معدل النهار، سهام ... سپس جدول استخراج تسییرات و طالع تحویل سال 1220ق، آنگاه جدول سنوی 7 ذیقعده 1221 كه بایستی سال استخراج باشد. در پایان رساله ای است در پیش بینی اخلاق مولود كه همان خان است؛ خط: نسخ و نستعلیق تحریری، بی كا، تا: قرن 13، و بایستی همان سال استخراج (1221ق) باشد؛ مجدول؛ 35گ (2پ-36پ) [ف:170 - 1]

آغاز: بسمله، الحمدﷲ رب العالمین ... و بعد بدانكه بودن خداوند طالع در طالع دلیل كند كه مردی اندر شهر خویش باشد؛ انجام:و چون درمایل الوتد بود میانه تر باشد، و چون در زایل الوتد بود ضعیف باشد و كم گزند باشد

رساله ای است مشتمل بر دو «قسمت»: 1. احكام بودن صاحب طالع در دوازده خانه مولود یا سایل، 2. احكام بودن هفت كوكب سیاره و رأس و ذنب در دوازده خانه و احكام رجعت و احتراق صاحب هر خانه و فساد نحس و احتراق در هر خانه طالع مولود یا سایل؛ خط: نسخ، كا: محمد بن مهدی شوشتری، تا: قرن 13؛ كاغذ: سفید فرنگی، جلد: پارچه ای، 106ص (1-106)، 15 سطر (8/5×14/2)، اندازه: 16×22سم [ف: 8 - 295]

خط: نستعلیق، بی كا، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج مشكی، 5گ (110پ-114ر)، 15سطر (6/5×11)، قطع: ربعی [ف: 17 - 105]

خط:نستعلیق،كا: رسول ایروانی، تا: 1278ق، جا: یزد [الفبائی: 392]

آغاز: بسمله، الحمدﷲ رب العالمین و العاقبة للمتقین و الصلوة و السلام علی سیدنا و نبینا؛ انجام: و سلم تسلیماً تسلیماً و كثیراً كثیراً تمت تمام شد كار من نظام شد (كذا)

مجهول المؤلف و بسیار مغلوط، در مقدمه آمده كه: «این مختصریست بر دوازده بروج نهاده شد و در قسمت بیست و چهار قسم شده دوازده قسم از ان مردان و دوازده قسم از ان زنان و از هر بروج بدو قسم طالع برون آورده شد ذكر و انثی از قول حكماء ماضی خواجه بذرجمهر و جان ماضی حكیم و بقراط حكیم جالینوس حكیم و لقمان و علی ابوسینا رحمة اﷲ علیهم اجمعین».

(كذا) در پایان رساله داستان بی اصلی است از سلیمان نبی و دوازده دیو كه هر یک متعلق بیكی از بروج اثناعشر است و پرسش و پاسخ ایشان؛ خط: نستعلیق، بی كا، تا: اواخر قرن 11 و اوایل قرن 12؛ واقف: آقا زین العابدین خادم اصفهانی، 1166ق؛ كاغذ: حنایی، جلد: پارچه ای، 28گ، 15 سطر (7/5×14/3)، اندازه: 12/8×22/2سم [ف: 8 - 241]

نسخه اصل: پاریس S. P. 1488. طالع مولود ركن الدین علاء الاسلام كیخسرو پسر علاء الدین حسن نو مسلمان پسر محمد علی ذكره السلام زاده در لمسر در 9 رجب 632؛ بی كا، بیتا [فیلمها ف: 1 - 595]

» طالع المولود مردان ← طالع نامه حضرت آدم

» طالع نامه ← احكام نجوم

» طالع نامه ← زایچه

طالع نامه / هیئت / فارسی

tāle‘-nāme

فارسی، محمد تقی بن محمد، ق10 قمری

fārsī, mohammad taqī ebn-e mohammad (- 16c)

در كیفیت اطلاع بر عمل طالع مولود و تقویم «بر وجهی كه از سلطان العلما برهان الحكما استاد البشر العقل الحاد یعشر لازال دولته منصورا ... استفاده نموده» كه بایستی اشاره به میر غیاث الدین منصور دشتكی (- 948ق) باشد، پس از این كتاب پیش از 948ق كه سال درگذشت دشتكی بوده نگاشته شده است.

(احمد منزوی)

آغاز: بسمله، فقیر حقیر ابوالخیر محمد التقی الفارسی، در این رساله كه موسوم است به «طالع نامه» چند كلمه از كیفیت اطلاع عمل مولود و نمودارات مصححه آن، و تقویم كواكب در اوقات استخراج سهام ...

انجام: اگر ... درجات ناظر باشند خوفی نباشد بلكه غیر خوف ...

دیگر نباشد واﷲ اعلم بحقایق الامور ... دشمنان از منسوبات آن خانه آن كواكب ... واﷲ اعلم و احكم و استغفراﷲ العظیم و اتوب الیه

[دنا 275/7؛ ذریعه 15:135؛ نسخه های منزوی 1: 328؛ فهرستواره منزوی 4/2991]

آغاز و انجام: برابر

خط: نستعلیق، بی كا، تا: قرن 10؛ مجدول؛ جلد: میشن، 30گ (1پ-30ر)، 18 سطر، اندازه: 13×21سم [ف: 6 - 430]

آغاز و انجام: برابر

خط: نسخ، بی كا، تا: قرن 11؛ كاغذ: حنایی، 43ص (5-47)، 22 سطر (12×18/5)، اندازه: 20×25/5سم [ف: 8 - 404]

آغاز و انجام: برابر

خط: نسخ، بی كا، تا: قرن 11؛ كاغذ: حنایی، جلد: مقوا، 22گ (4-25) [ الفبائی: 4 - 392]

تهران؛ دائرة المعارف؛ شماره نسخه:512/2-عكسی

اصل نسخه: همان نسخه بالا [عكسی ف: 2 - 188]

خط: نستعلیق، بی كا، تا: قرن 11؛ دارای اشكال هندسی، مجدول، محشی؛ جلد: تیماج مذهب، 30گ (1پ-30ر)، 21 سطر، اندازه:15×24سم [ف: 20 - 312]

آغاز و انجام: برابر

خط: نستعلیق، بی كا، تا: 2 صفر 1102ق، جا: كابل؛ اهدایی: رهبری، خرداد 1373؛ كاغذ: حنایی، جلد: مقوا، 41گ، 21 سطر، اندازه: 12/5×22سم [اهدائی رهبر: 9 - 82]

آغاز و انجام: برابر

خط: نستعلیق، بی كا، تا: قرن 13؛ با نقاشی نزدیک به یكدیگر، مجدول؛ كاغذ: دولت آبادی شكری، جلد: تیماج، 79ص (306-384)، 19 سطر، اندازه: 14×24سم [ف: 19 - 368]

طالع نامه = زایچه / طالع بینی / فارسی

tāle‘-nāme = zāyčhe

كاشانی، عماد بن یحیی، ق 10 قمری

kāšānī, ‘emād ebn-e yahyā (- 16c)

كتابی است مفصل در استخراج طالع عضدالدوله امیر زاده رستم بهادر بن امیر زاده عمر شیخ بهادر بن امیر تیمور گوركان از سال 783ق كه تاریخ ولادت رستم بهادر است، دارای اشكال و جداولی دقیق و زیبا. مقدمه و متن این كتاب به طالع نامه تألیف عبدالرزاق بن محمد معین كاشانی (- قرن 9)، بسیار نزدیک

است. این مؤلف نوه عماد الدین یحیی بن احمد كاشی (- 766ق) است و همین عماد الدین یحیی دارای چندین تألیف است و ظاهراً در برخی از منابع بین نام او و نوهاش اشتباه رخ داده و آن دو را یكی دانسته اند. (سید محمود مرعشی)

[دنا 275/7 (2 نسخه)؛ معجم المؤلفین: 184/13؛ هفت اقلیم رازی: 453/2؛ ریاض العلماء: 330/5؛ اعلام الشیعة، قرن 10 ه: 275؛ كشف الظنون: 1764/2؛ الاعلام: 135/8؛ تاریخ اجتماعی كاشان: 81، معجم الانساب و الاسرات الحاكمة فی التاریخ الاسلامی: 402]

قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه:12754

آغاز: حمد موفور و ستایش نامحصور سزای حضرت سلطانیست كه درجات ارتفاع آفتاب عزت و كبریایش به علاقه اسطرلاب فكر و مقایس حواس بی شبهه و التباس معلوم نشد؛ انجام: سال شصت و دوم در این سال امور ملک ... و در آخر سال اندک نقصان مالی ... گردد اما موجب مزید سلطنت شود، سال شصت و سیوم ...

كامل؛ خط: نسخ زیبا، بی كا، تا: قرن 9 یا اوایل قرن 10، نسخه در زمان مؤلف كتابت شده؛ افتادگی: انجام؛ مصحح، دارای اشكال و جداول بسیار دقیق و زیبا، مجدول، مذهب؛ مهر: «ابو القاسم الرضوی 1131» (مستطیل) ؛ نسخه ای دیگر نیز نزد مرحوم حسن نراقی كاشانی موجود بوده؛ كاغذ: شرقی، جلد: تیماج قهوه ای، 116گ، 11 سطر (13×17)، اندازه: 18/5×23سم [ف: 32 - 416]

طالع نامه / هیئت / تركی

tāle‘-nāme

چلبی، محمد بن یوسف، - 1154 قمری

Čalabī, mohammad ebn-e yūsof (- 1742)

در احكام نجوم و از تألیفات محمد چلبی موقت جامع شهزاده است.

مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه:12084/1

آغاز: بسمله، حمدله، و بعد اشو مختصری بوفقیر عربی و فارسی و فرنگی؛ انجام: خصوصا بورک حرارتندن و صفرا و حمی دن شبهه بودر

خط: نسخ، بی كا، بیتا؛ افتادگی: انجام؛ جلد: تیماج، اندازه: 10/5×18/4سم [ف: 10 - 150]

طالع نامه / طالع بینی / فارسی

tāle‘-nāme

شریف خاتون آبادی، احمد بن محمد مهدی، - 1155 قمری

šarīf xātūn-ābādī, ahmad ebn-e mohammad mahdī (-1742)

رساله مختصری است در استخراج طالع و توابع آن که خاتون آبادی به درخواست جعفر بن مولی قطب الدین اصفهانی نگاشته است. رساله در معرفت تقویم از تألیفات این مؤلف است که چند نسخه از آن سراغ داریم.

[دنا 275/7 ؛ نسخه های منزوی 266/1 «رساله درمعرفت تقویم»]

قم؛ گلپایگانی؛ شماره نسخه:893/1-5/183

آغاز: بسمله حمدله و صلاة بعد این دستورالعملی است در استخراج طالع و توابع آن که عالیحضرت ... مولانا احمد الشریف المنجع الخاتون آبادی الاصفهانی مسوده فرموده ... بدانکه هرگاه؛ انجام: قمر نقصان کنند ودر شب بر عکس وهمچنین نهم الغیب نیز مخالف است

خط: نستعلیق، بی كا، بی تا؛ افتادگی: انجام ؛ جلد: تیماج قهوه ای، 4گ، 18 سطر، اندازه: 11/5×18سم [ف: 5 - 2834]

طالع نامه = طالع مولود = زایجه كلبعلی بیک بن احمد خان دنبلی / طالع بینی / فارسی

tāle‘-nāme = tāle‘-e mowlūd = zāyeje-ye kalb-‘alī beykebn-e ahmad xān-e donbalī

هندی، محمد رضا، ق 12 قمری

hendī, mohammad rezā (- 18c)

از محمد رضا هندی ستاره شناس است برای كلبعلی بی كا پسر احمد خان پسر مرتضی خان دنبلی كه در خوی در شب دوشنبه 11 ذیقعده 1174 زاده شده است در یک «مقدمه» و چهار «مقاله» و یک «خاتمه» و از باب چهارم مقاله یكم تا پایان كتاب بیشتر جدول نجومی است. (دانش پژوه)

آغاز: بسمله. الحمدﷲ الذی خلق الانسان فی احسن تقویم و الصلاة ... حمد و سپاس عالی اساس بی غایت و شكر و ثنای بی قیاس دور از نهایت ... اما بعد، بر رای عالم آرای ارباب دانش و ضمیر منیر اصحاب بینش ...

[دنا 275/7 (4 نسخه)؛ فهرستواره منزوی 2934/4]

آغاز: برابر؛ انجام: [جدولها] همه سال شركت شمس خط: نستعلیق تحریری، بی كا، تا: قرن 12؛ جلد: تیماج، 87گ، 17 سطر (8×15)، اندازه: 14/5×21/5سم [ف: 1 - 127]

آغاز: برابر

خط: نستعلیق شكسته، بی كا، بی تا؛ دارای جداول استخراجات؛ 80گ، 17 سطر، اندازه: 15×21سم [ف: 2 - 95]

تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه:1604-ف

نسخه اصل: همان نسخه بالا [فیلمها ف: 1 - 139]

آغاز: برابر

خط: نستعلیق، بی كا، بی تا؛ جلد: تیماج تریاكی، 81گ (2پ -82ر)، 17 سطر (8/5×14/5)، اندازه: 14×20سم [ف: 11 - 2190]

طالع نامه / طالع بینی / فارسی

tāle‘-nāme

منجم، محمد باقر بن محمد حسین، ق 13 قمری

monajjem, mohammad bāqer ebn-e mohammad hoseyn(- 19c)

به درخواست: فخرالدوله شاهزاده هلاكو

پدر مؤلف در دربار فتحعلی شاه قاجار منجمی می كرد تا این كه در سال 1253ق به رحمت ایزدی پیوست. از این سال مؤلف به جای پدرش در دربار مشغول خدمت می شود و به كار منجمی می پردازد. او طالعها و شواهد فلكیه را استخراج و در رساله حاضر جمع آوری نموده است.

آغاز: درخشان تر ستاره كه در هر مقام و در هر حال در افق كلام و در مطلق مقال علمای اعلام و فضلای صاحب كمال طالع و لامع گردد.

[دنا 575/7]

تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه:13467/3

آغاز: برابر

فقط مقدمه رساله است؛ خط: شكسته نستعلیق، بی كا، بیتا؛ جلد:تیماج، 4گ (81پ-84پ)، اندازه: 14/5×21سم [ف: 36 - 419]

طالع نامه / طالع بینی / فارسی

tāle‘-nāme

منجم شوشتری، حسن، ق 13 قمری

monajjem-e šoštarī, hasan (- 19c)

تهران؛ چهل ستون؛ شماره نسخه:293/2

آغاز: الحمدﷲ علی حسن التوفیق و اشكره علی ظهور التحقیق بی كا، بی تا؛ 13گ، قطع: بیاض رقعی [چند نسخه-ف: - 374]

طالع نامه / طالع بینی / فارسی

tāle‘-nāme

علوی فاطمی، محمد جعفر بن محمدحسن، ق 14 قمری

‘alavī fātemī, mohammad ja‘far ebn-e mohammadhasan (- 20c)

رساله ای است در طال عبینی افراد كه با استفاده از حساب ابجد كبیر انجام می گیرد.

قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 2/ 12818

آغاز: اگزین یا مرد بخواهد بداند كه طالعش سعد یا نحس است اسم خودش و مادرش را به حساب ابجد كبیر حساب كند به هر عدد كه مجموع آن دو اسم شود دوازده؛ انجام: صاحب این طالع هرگز بی دعا و نام خدا نباشد و این تعویذ را همیشه با خود بدارد از شرور مزبوره محفوظ ماند ... هی هی هی ا. ط.

خط: نستعلیق شكسته، بی كا، تا: 1321 ق؛ مجدول؛ مهر: «ابن ابوجعفر الفاطمی الطباطبائی » (بیضی)؛ 7گ ( 15 ر- 21 ر)، 28 سطر( 5/ 11 × 5/ 19 )، اندازه: 5/ 14 × 23 سم [ف: 32 - 548 ]

طالع نامه / علوم غریبه / فارسی

tāle‘-nāme

واعظ قزوینی، تقی بن علی

vā‘ez-e qazvīnī, taqī ebn-e ‘alī

رساله کوتاهی است در علوم غریبه و احکام طالع و غیر آن که در ظهر نسخه از تقی قزوینی دانسته شده است.

قم؛ طبسی؛ شماره نسخه: 500

آغاز: در بیان احکام و ضمایر و طالع بر این نوع می باشد اول ×× در بیان ضمیر نقطه طریق را راندیم در پنجم نشست می نماید از اولاد یا دوستی که؛ انجام: اگر از این خیالات بیرون آیی فرح پیدامی کنی خرم و خوشحال می شوی همه اش را در پی عبادت نماز روزه کوشش بنما تا از این هم و غم بیرون روی

خط: نستعلیق، بی كا، تا: قرن 14 ؛ روی برگ اول چنین نوشته: «من قول سرخاب عمله من نقطه» و در پشت برگ اول چنین آمده:«هذا کتاب رمل من کشف ضمائر وجمؤ طالع من قول تقی الحسینی بن علی القزوینی 7 ؛»1337 گ، 11 سطر، اندازه: 9× 12 سم [ف مخ: 1 - 322 ]

طالع نامه / طالع بینی / تركی

tāle‘ nāme

یزد؛ وزیری؛ شماره نسخه: 3192

آغاز: خیریتورن اولورهم؛ انجام: و بالله و الله اكبر

خط: نستعلیق، بی كا، تا: 1012 ق؛ افتادگی: آغاز؛ مهر: «عبده مهدی» ؛ اهدایی: حاج اسدالله اسكندری؛ كاغذ: اصفهانی، 97 گ، 14 سطر ( 15×9 )، اندازه: 14 × 20 سم [ف: 5 - 1565 ]

طالع نامه / طالع بینی / فارسی

tāle‘-nāme

غیر همانند:

آغاز: ... شود و از آن منفعت بیند وبیشتر اوقات خرم باشد و كار وی منقلب / ... اگر قمر در خانه 2 باشد از جهت مال و

خدمتكاران و شاگردان غم بیند؛ انجام: باید كه در كتب و نامه وانگشتری و جواهر و زینت و روی بزرگان و اشراف نگاه كنند،نشاید دید از مردم سیاه سفید بینند.

رساله ای است در طالع بینی اشخاص. افزودگی هایی شامل دعای صاحب الامر (علیه السلام) در روز جمعه، اشعاری از شیخ بهاء الدین عاملی در تاویل حدیث «حب الوطن من الایمان»، بعد از انجام؛ خط: نسخ، بی كا، تا: اواخر قرن 11 یا اوایل قرن 12؛ افتادگی: آغاز؛ كاغذ: فرنگی، جلد: كاغذی، 4گ (88ر-91پ)، 18 سطر(8/5×13)، اندازه: 13/5×19/5سم [ف: 37 - 53]

آغاز: باب طالع ثور خداوندش زهره است؛ انجام: و لوح حیات و ممات اینست

در پایان بیشتر بابها این جمله دیده می شود: عبداﷲ هلال گوید؛ خط: نستعلیق، كا: محمد ابراهیم بن مولانا شاه منصور اصفهانی، تا: 1050ق؛ 56گ، 12 سطر، اندازه: 12×19سم [ف: 2 - 81]

آغاز: ... دویم از آن مریخ سیم ازآن شخص مذکر و نهاریست و لیل است بربادهای خوش گرم و تر است و بادی و مغربی بر طبع خون بطعم شیرین صورتش تمام بالادرست اعضاء گشاده ابرو؛ انجام: رجعت مریخ دلالت کند برماندن امرا و سران سپاه و سپاهیان و ارباب سلاح وگرفتاری دزدان و قطاع طریق و عیاران و کساد سلاح و ستور، رجعت زهره دلالت کند ...

رساله ای متوسط در بیان طالع اشیاء و احکام آنها با استفاده از تحولات و تغییرات کواکب و منظومات و سیارات که به صورت «فصل، فصل» آورده شده است، برخی عناوین فصول عبارتند از:

بیان قوه وضعف کواکب، بیان رباطات و مراکز کواکب، دلایل تغییر هوا، دلایل اسعار از غلا و رخص، دلایل حرب و فتنه، احکام انتهای طالع قران، احکام خسوف و کسوف، احکام احتراقات در مثلثات اربع، احکام اتصالات کواکب سبعه سیاره؛ خط: نستعلیق، بی كا، تا: قرن 12؛ افتادگی: آغاز و انجام ؛ مصحح؛ جلد: تیماج قهوه ای، 89گ، 16 سطر، اندازه: 11×16سم [ف مخ:1343 - 3]

آغاز: بسمله الحمدﷲ رب العالمین ... طالعنامه مردان اما بعد بدانكه هرگاه خواهد كه بداند طالعش؛ انجام: در آب اندازد و آب را بخورد بیمار دهند تا بخورد كه شفا یابد بفرمان خدای تعالی بسمله اسكن الیها ... و لا یزید الظالمین الا خسارا در دو بخش: طالعنامه مردان و طالع نامه زنان؛ خط: نسخ و نستعلیق، بی كا، تا: قرن 12؛كاغذ: فرنگی، 47گ (40پ-86پ)، 16 سطر (10×15)، اندازه: 15×20سم [ف: - 240]

آغاز: بسمله باب اول در بیان زحل و لوازم و از طبائع و خواص او اکنون باید دانست که جای زحل فلک هفتم است و دو برج او را لازم است؛ انجام: اما از ایشان مشتری تابستانی است و مریخ وعطارد بهاری و قمر مغربی تابستانی دوازده «باب» است در معرفت طالع: 1. زحل، 2. مشتری، 3.مریخ، 4. شمس، 5. زهره، 6. عطارد، 7. قمر، 8. در بیان هر خانهکه قمر را چه اقتضاء بود، 9. تذکیر و تأنیث بروج و طبایع ایشان، 10. انقلاب، 11. هفت اقلیم، 12. شمس و مشتری و مریخ شرقی اند؛ خط: نستعلیق، بی كا، تا: قرن 12؛ افتادگی: انجام؛ در آخر رساله تاریخ وفات میر عبدالمطلب در 1182 ؛ جلد: تیماج قهوه ای، 13گ، اندازه: 9×15سم [ف مخ: 1 - 321]

آغاز: بسمله، فال نامه كه از فرمایش امام بحق ناطق و جناب جعفر صادق (علیه السلام) كسی كه خواهد فال؛ انجام: دغدقه مكن كه عاقبت كار تو بمراد است انشاءاﷲ تعالی

خط: نستعلیق، بی كا، تا: 1103ق؛ ضمیمه نسخه ش 29260 [رایانه]

در طالع بروج با افسون؛ خط: نسخ، كا: محمد علی بن كاتب تبریزی، تا: 1195ق؛ جلد: تیماج، قطع: ربعی [نشریه: 3 - 403]

آغاز: بسمله باب حمل هر آن مردی که بدین طالع از مادر بزاید نیکو رو و نیکو خو و بازی دوست باشد؛ انجام: و یک مرتبه بسیار خواهان و مایل زنی گردد و در آخر عمر زنی کند که از آن زن نعمت بسیار یابد و گاه گاه در کار خود.

رساله کوتاهی است در بیان احکام طالعهای بروج دوازده گانه عربی از حمل تا آخر؛ خط: تحریری، بی كا، تا: قرن 13؛ افتادگی:

انجام؛ 32گ، 11 سطر، اندازه: 12×18سم [ف: 5 - 2834]

آغاز: و اگر دلیل با قمر باشد از سخن و خصومت پرسد و اگر ماه در طالع باشد از خبر یا از خصومت یا از سفر پرسد و اگر دلیل با ذنب بود؛ انجام: تربیع دلیل است بر پدید آمدن کار دبیران و وزیران، وجکها و تامها و کسادی پیشها و نحوست اصحاب قلم و محاسبان کیمیا

کتابی نجومی است در بیان احکام طالع و چگونگی سعد و نحس وقایع بر حسب محاسبات حالات کواکب مختلف؛ خط: نسخ، بی كا، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز؛ مصحح؛ جلد: تیماج مشکی، 106گ، 18 سطر، اندازه: 10×17سم [ف: 5 - 2833]

چند طالع نامه است به خط محمد ولی میرا و ظاهراً هم استخراج او است (نام او در این صفحه دیده نمی شود اما خط بدون شک از اوست)، عنوان طالع نامه ها به ترتیب: طالع نامه ورود به دارالخلافه در نوبت ثانیه از غره شوال 1243، طالع گرفتار شدن نوكرها در نزد ... هفتم شهر شعبان 1243، طالع رسیدن خبر اغتشاش یزد؛ بی كا، تا: قرن 13؛ 1ص (83)، اندازه: 14/5×19سم [ف: 19 - 519]

شش طالعنامه است به خط ابوالقاسم یزدی و ظاهراً استخراج خود او است عناوین طالع نامه ها به ترتیب از این قرار است:

طالعنامه نواب اشرف و الا (گویا محمد ولی میرزا) سوم پنج شنبه 15 ربیع الثانی 1255 به نحوی است كه در زایجه نگاشته است؛ كا: ابوالقاسم یزدی، تا: قرن 13؛ كاغذ: فرنگی سفید، جلد: تیماج مشكی، 3ص (170-172)، اندازه: 14/5×19سم [ف: 19 - 525]

طالع تحویل شمس و سال قران و جلوس و مرگ و سال تولد شاه زاده های قاجار از زن و مرد از 1227 تا 1274، روز و ماه و سال تولد آنها در این دفتر آمده و بسیار سودمند است. طالع 1159و 1180و 1193و 1311 هم در آن هست كه 15 گ از جدول آن نجومی است؛ خط: نستعلیق، بی كا، تا: قرن 13 ؛ مجدول؛ 33گ، ابعاد متن: 8×13، اندازه: 16×28سم [سنا: ف: 1 - 126]

خط: نستعلیق شكسته، بی كا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ مهر:

حاج سید سعید؛ جلد: تیماج قهوه ای، 11-16 سطر (12×15/5)، اندازه: 15×20/5سم [ف: 2 - 765]

آغاز: بسمله بسم اﷲ وباﷲ والی اﷲ اللهم یا هو یا هو یا من لا اله الا هو واشهد ان لا اله الا اﷲ وحده لاشریک له؛ انجام: نباید صبر کردن روز چندی از این اندیشه بگذر باش خرسند. زمرد پشت بالای سیاه رنگ ×× ورا دشمن شناسی دوست مپسند مجموعه ای است شامل فواید گوناگون در علوم غریبه همچون طالعنامه، فرایم وتسخیرات و فالنامه به نقل از امام صادق علیه السلام موسوم به فالنامه زوج و فرد شامل 16 خانه و در پایان فالنامه به نظم فارسی؛ خط: نسخ، بی كا، تا: قرن 13؛ مجدول؛ جلد: تیماج، 32گ، 17 سطر، اندازه: 17×22سم [ف: 5 - 2835]

آغاز: بدان و آگاه باش ای صاحب طالع كه در برج حمل ستاره تو سیر دارد و صاحب قدم باشی و در هر جا كه همسر تو باشد و اسم تو بر آن تعلق دارد اگر دست در خاک كند زر بی غش گردد.؛ انجام: و اگر غیر این بكند نمی گذارد اولاد او به حد رشد برسد می كشیم یا خفه می كنیم و این است دعا كه وقت جمل با عسل بخورند (طلسمی آمده است).

احكام طالع را در ماه های دوازده گانه با ادبیاتی عامیانه گرد آورده است؛ خط: نسخ، بی كا، تا: قرن 13؛ مجدول، دارای دوازده مجلس نقاشی آبرنگ ضعیف؛ جلد: تیماج قهوه ای، 24گ، اندازه: 17×21/5سم [ف: 20 - 124]

آغاز: فان تولو افقل حسبی اﷲ ... خطروی دریكسالگی؛ انجام:

مرگ زنان و كودكان بسیار بود و اﷲ اعلم بالصواب خط: نسخ، بی كا، تا: قرن 13؛ كاغذ: آبی، جلد: تیماج [رایانه]

آغاز: طالع یزدان نام آن پری ربیع است نزد حضرت سلیمان علیهالسلام آوردند سلام كرد حضرت جواب سلام باز داد رساله مفصلی است در ذكر طالع ها و بیان احكام هر یك، كه درآن طالع ها را به ترتیب بروج ذكر و خصوصیات نوزاد هر طالع رابیان كرده است؛ خط: نستعلیق، بی كا، تا: رمضان 1232ق، : برای آخوند ملا محمد ولی؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ 74گ، اندازه: 10×16سم [ف: 5 - 2835]

آغاز: طالع اصل ولادت تبارک در شهر ربیع الاول سنه 1203 ناقصه هجری طالع الاصل؛ طالع تسیر عظمی در تحویل سال مبارک سنه 1233 ناقصه هجری طالع التسیر؛ انجام: ایشان نیز مقبول طبع شریف و الا شده در انتظام امور آنها سعی كلیه بعمل آورند و اﷲ تعالی عالم بحقایق الامور و دقایقها و هو العزیز الحكیم.

طالع نامه یكی از امرای قاجار است كه در سی سالگی وی به تاریخ 1233 تنظیم شده و طالع ماه های مختلف سال مذكور و چگونگی حال و روز امیر در این سال را همراه با جدول های نجومی در بردارد؛ خط: نستعلیق، بی كا، تا: 1233ق، جا: تهران؛ مجدول مذهب؛ جلد: تیماج قهوه ای، 9گ، 16 سطر، اندازه:10/5×15سم [ف: 1 - 378]

آغاز: در احکام بودن ستارگان سته در دوازده خانه طالع مولود زحل در طالع. چون زحل در طالع مولود بود با بزرگان مخالطت کند؛ انجام: خیر به نظر آمد عرض کردم ان شاء اﷲ مدلولات منحوسه نیز مبدل به خیر گردد

مطالبی تحت عناوین «طالع -طالع» آورده است؛ خط: نستعلیق، بی كا، تا: 1234ق؛ چند فایده به نظم و نثر در آخر طالع نامه آمده است، در انتهای رساله فایدهای در علوم غریبه ذکر شده؛ جلد:گالینگور سبز، 31گ، اندازه: 11×16سم [ف مخ: 3 - 1341]

خط: نستعلیق، بی كا، تا: 1255ق؛ جلد: تیماج عنابی، 27ص، 21 سطر (10/5×21/5)، اندازه: 14/5×25سم [ف: 1 - 523]

آغاز: من كلام جالینوس حكیم رحمه اﷲ علیه این طالع نامه از گفته جالینوس؛ انجام: ولایت خود را ازبرای ما ... تمت الرساله بید اقل خلق اﷲ

خط: نستعلیق، كا: اسماعیل بن عبداﷲ خوانساری، تا: 1273ق؛ كاغذ: نخودی، جلد: تیماج [رایانه]

آغاز: که چون خواهند بدانند که تولد او به طالع کدام برج بوده اسم آن شخص را و اسم مادر او را به حساب این ابجد حساب نمایند و چون نام شخص را و مادر او را به این حساب نمودند؛انجام: و صاحب این طالع از برای او از روزها روز یک شنبه از

برای او خوب است و از ماهها ماه رجب و از رختها رخت سبز وسفید و از نگینها فیروزه و از چهارپایان آن چه کزو سم است وچون ماه نوبیند به روی زنان بیند تا بر روی مبارک باشد ابتدا روش استخراج تولد شخصی در یکی از طالع بروج را بیانکرده سپس به احوال یمن و نحس بروج دوازدگانه را بررسی کرده ؛ خط: نستعلیق، بی كا، تا: 1286ق؛ افتادگی: انجام؛ فائده در قسمتی ازعلم کیمیا ... و منافع افیون یک برگ آن به عربی است؛ جلد: تیماج قهوه ای، 4گ، 19 سطر، اندازه: 13×21سم [ف مخ: 3 - 1343]

آغاز: بسملة، حبذا مولود مسعودیكه خامه تحریر از توصیف ذاتش فاتر و مرحبا موجود عاقبت محمودیكه زبان تقریر از تعریف صفاتش قاصر است. ده نوبتم از نه فلک و هشت بهشت ×× هفت اخترم از شش جهت این نامه نبشت؛ انجام: ایشان را به جزای عمل خود رسانند و هر كس نسبت به سركار بنای خلاف و عناد بگذارد و در مقام دشمنی برآید البته ذلیل و مخذول و منكوب گردد آمین یا رب العالمین و صلی اﷲ علی محمد و آله الطاهرین

طالع نامه فردی است به نام شیخ محمد حسین مشهور به آقا كه به سال 1252ق زاده شده، احكام بیوت دوازده گانه طالع در خصوص وی به تفصیل بیان شده است؛ خط: نسخ و نستعلیق، بی كا، تا: قرن 14 ؛ مجدول، مذهب؛ جلد: كاغذ مذهب، 6گ، 18 سطر (10×16/5)، اندازه: 12/5×20سم [ف: 39 - 299]

آغاز: الحمدﷲ رب العالمین و صلواته علی محمد و آله اجمعین اما بعد چنین گفته اند حکیمان بسیار احکام کرده اند ولیکن اعتماد بر آن است که هندوان گفتهاند چون طالع نهادی؛ انجام: و ماه نیز نحس بود دلیل کندکه خداوند کار باوی ناخوش بود ولیکن زیان نرسد و اگر در وسط السماء بود و خداوند طالع مسعود بود از خداوند کار نیکوئی باشد. اگر پرسند که کدام کار مرا بهتر بود بنگر به خداوند و

تا برج نهم را دارد، علم طالع را به وسیله «سؤال، سؤال» در بروج دوازده گانه بیان کرده و از حکمایی چون بطلمیوس و ابوالبحران و دیگران بسیار نقل کرده است؛ خط: نستعلیق، بی كا، بیتا؛ افتادگی: انجام؛ جلد: گالینگور سبز، 34گ، 17 سطر، اندازه:18×22سم [ف مخ: 3 - 1342]

آغاز: بسمله. تبارک الذی جعل فی السماء ... فروخته حكمت اوست ... این كتابی است كه حكمای پیشینگان به جهت طالع وقت اختصار فرمودند ... چون خواهی كه دلیل ضمیر در زایچه طالع وقت مساله بدانی بنگر به خداوند طالع؛ انجام: این همه دلیل عزل كند و اگر به جای نحس سعد باشد دلیل بقای پادشاه بود در طالع وقت مسأله؛ بی كا، بی تا؛ جلد: میشن قرمز، 32گ (42پ-73)، 13 سطر، اندازه: 10/7×15/9سم [ف: 5 - 158]

آغاز: بسمله و به نستعین طالع نامه ابجد صغیر از جهة مرد: جمل،ثور، جوزا. سرطان، اسد، سنبله، میزان، عقرب، قوس، جدی؛انجام: فصل حیات و ممات، بدانكه آن پرندگان این لوحرا بر دو لوح ...

بی كا، بیتا؛ 17ص (108-124)، قطع: رقعی [ف: 9 - 453]

آغاز: بسمله. ای ترا آفتاب و ماه غلام ×× خانه های نجوم سبعه تمام / حمل و عقرب است با بهرام×× قوس و حوتست مشتری رارام؛ انجام: داحیا قیوبیا برحمتک یا ارحم الراحمین به نظم و نثر و طالع نامه است برای دوازده برج و ساعت نامه و دعای: دزد و شیر زنان و طاعون و ماده گاو و دوستی و خواب؛ خط: نستعلیق، بی كا، بیتا؛ جلد: تیماج مشكی، 14گ (217 -230)، 14 سطر (13×17)، اندازه: 17×21سم [ف: 13 - 3315]

آغاز: اگر خواهی كه طاع كسی را بیازمائی نام او را با نام مادرش بحساب ابجد صغیر حساب كن؛ انجام: و قران او به سه سالگی و چهل و پنج سالگی است چون از این بگذرد عمر در از یابد و السلام و اﷲ اعلم و رسوله صلی اﷲ علیه و آله ...

خط: نستعلیق، بی كا، بیتا؛ كاغذ: فرنگی، جلد: چرمی، 2گ، 20 سطر، اندازه: 12×21سم [ف: 3 - 949]

آغاز: پس از بسمله: ضمیر را دلیل از سهم ضمیر است بسیار آزموده خلاف نیابد بنكر كه صاحب ساعت در كدام برج است؛ انجام: دلیل بر عذاب و چوب كند خصوصا كه نظر تربیع و مقابله باشد.

نسخه فاقد مقدمه است و نام كتاب بخط مغایر به این جهت مؤلف شناخته نشد. عناوین مطالب بیشتر در عنوان مسئله ذكرشده.

چون: «مسئله اگر بپرسند از خصومت و دعوی طالع و صاحب طالع» و «مسئله اگر بپرسند كه بیمار مسحور است یا نه بنگر بخانه دوم و سیم و ششم و هشتم و دوازدهم اگر یكی از نیرین اندر این مواضع باشد»؛ خط: نسخ، بی كا، بی تا؛ با اشكال نجومی؛ جلد:میشنی، 14 سطر، اندازه: 13/5×20/3سم [ف: 18 - 122]

آغاز: در باب طالع مردان اسم مرد و ماردش بحساب ابجد صغیر كند؛ انجام: باسم شفای فلان زاد فلانه نافع باد خط: نستعلیق، بی كا، بیتا؛ كاغذ: اصفهانی، جلد: مقوایی، 27ص (95-121)، 14 سطر (7×12)، اندازه: 9×13سم [ف: 5 - 1692]

آغاز: حمل، ثور، جوزا، سرطان ... فال نامه مردان. حمل، هر مردی كه طالع حمل در وجود آید خوش طبع و خوش خلق و خوش صورت باشد. و در هر پهلوی او نشانی باشد؛ انجام: و بر

سبزه نگاه كند یكتن مهرور لباس پشم شهر نكنی هر روزه دررشت كند (؟)

در دو بخش، فال نامه مردان و برج النساء؛ خط: نستعلیق، بی كا، بیتا؛ سپس دعای زیاد شدن شیر، و چند مطلب از كتاب اسرار قاسمی در كیمیا (100پ-128پ)؛ كاغذ: فرنگی، جلد: تیماج، 13گ (88ر-100ر)، اندازه: 10×14/5سم [ف: 11 - 116]

خط: نستعلیق، بی كا، بی تا؛ جلد: تیماج تریاكی، 36گ (60ر-95پ)، اندازه: 12/5×19/5سم [ف: 20 - 235]

آغاز: بسمله، ا ب ج د ه و ز ح ط ی ک ل م ن حساب ماهای عربی حمل آتش سرو خاكی؛ انجام: پنج ساعت برسد انشاء اﷲ تعالی طاله نامه ...

خط: نستعلیق تحریری، كا: دین محمد، بی تا؛ جلد: مقوا [رایانه]

طالع نامه امیر محمد شریفا = طالع امیرمحمد شریفا/ هیئت / فارسی

tāle‘ nāme amīr mohammad šarīfā = tāle‘ amīrmohammad-e šarīfā

منجم شیرازی، میر محمد باقر بن میر عنایت الله، ق 11 قمری

monajjem-e šīrāzī ،mīr mohammad bāqer ebn-e mīr‘enāyat-ol-lāh (- 17c)

تاریخ تألیف: 1091 ق

كتابی است در استخراج طالع امیرمحمد شریفا كه زادروز وی در سه شنبه 24 جمادی الاول 1034 ق بوده است. در بخشی از دیباچه، چنین آمده است: «حمد بیحد ... ابوالقاسم محمد المصطفی المجتبی المزكی صلوات الله و سلامه علیه و آله و اولاده ... اسدالله الغالب مطلوب كل مطالب مظهر العجائب و مظهر الغرائب علی ابن ابی طالب صلوات الله و سلامه [علیه] ... و بر آل و امجاد او كه هر یک از ایشان گوهر صدف امامت و اختر برج هدایت اند ... اتفاق افتاد ولادت با سعادت عالی حضرت سامی رتبت، منیع منزلت، قدسی فطرت، فرشته سیرت ... مستوفی الملكی امیر محمد شریفا سلمه الله تعالی فی الدارین در بهترین وقتی از اوقات ... و سابقا حضرت حقایق و معارف آگاهی مولانا محمد حسین قاینی طالع مولودی به جهت این مولود عاقبت محمود نوشته و درجه طالع تخمین را به چهار نمودار محقق نموده ... به تفصیل نوشته و در این ولا كه تاریخ سنه 191 هجری نبوی است به كمترین بندگان، میر محمدباقر میر عنایت الله منجم شیرازی نمودند كه ملاحظه نمود [ره] احكامی بر این طالع خجسته مطالع مزید نمای و فقیر یک یک از این اعمال مذكوره را ملاحظه نموده تمام را درست نوشته شده و تكرار او باعث طول می شد لهذا احكامی چند كه او به تفصیل ننوشته ... به قانون استادنا ما تقدم چند كلمه از مقتضیات طالع بر سبیل تتبع مشایخ ... بقدر قدرت بیان نمایم ...».

قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه:15770/2

آغاز: حمد بیحد و ثنای بیعد سزاوار حكیمی است علیم و خالقی واجب التعظیم كه این نه قبه خضراء نگاشته ید قدرت اوست ... و بعد، بدانكه ارباب فضل و بینش؛ انجام: اولا شروع در بحث ارواح سه گانه [كه آن] روح طبیعی و روح نفسانی و روح حیوانی است نمودیم امید كه موافق تقدیر آید، و اﷲ اعلم بحقایق الامور...

تنها شامل دیباچه كتاب است؛ خط: شكسته نستعلیق، كا: گویا به خط محمدامین بن فرج اﷲ بن محمدامین شوشتری، تا: اوایل قرن 12؛ افتادگی: انجام؛ كاغذ: فرنگی، جلد: تیماج قهوه ای، 2گ (167-168)، 23 سطر (12×17)، اندازه: 16×19سم [ف: 40 - 107]

طالع نامه بروج / علوم غریبه / فارسی

tāle‘ nāme-ye borūj

مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه:16318

آغاز: بسمله، در خصوص صله و جایزه گرفتن از جناب معلم؛ انجام: قدرش بدان مخفی دارازنا محرم كه نایابست و اﷲ اعلم بی كا، بی تا؛ كاغذ: نخودی، جلد: میشن [رایانه]

طالعنامه پریان / علوم غریبه / فارسی

tāl‘enāme-ye parīyān

مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه:24219

آغاز: هذا كتاب طالعنامه پریان بجهة هر مریضی از چهار كتاب است؛ انجام: یا اوتا و یا غوث و یا قطب

خط: نستعلیق خفی، كا: لاهیجانی، غلامحسین بن بشیر، تا: قرن 14؛ ضمیمه نسخه ش 24216؛ قطع: رقعی [رایانه]

طالع نامه حضرت آدم = طالع المولود مردان/طالع بینی / فارسی

tāle‘-nāme-ye hazrat-e ādam = tāle‘-ol molūd-e mardān

رساله مختصری است در بیان طالع مردان و خصوصیات و احکام

مردانی که در طالع های مختلف به دنیا می آیند در دوازده «باب »:1. حمل، 2. ثور، 3. جوزا، 4. سرطان، 5. اسد، 6. سنبله، 7. ملهم، 8. عقرب، 9. قوس، 10 . جدی، 11 . دلو، 12 . حوت.

قم؛ طبسی؛ شماره نسخه: 3/ 128

آغاز: بسمله این رساله ایست مختصر در بیان طالع مردان و ستاره و احکام آن باب اول طالع حمل هر آنمردی که بطالع حمل زاید

آتشی بود مرد نیکو روی خردمند و دانا و عاقل بود؛ انجام: اللهم احفظ صاحب هذا التعویذ بحق محمد و آل محمد اجمعین آمینرب العالمین تمام شد طالع المولود مردان.

خط: نسخ، بی كا، بی تا؛ جلد: تیماج مشکی، 16گ، 15 سطر،اندازه: 15×21سم [ف مخ: 1 - 322]

طالع نامه رمل / طالع بینی / فارسی

tāle‘ nāme-ye raml

رساله مفصلی است در پیشگویی طالع های افراد از اشکال خانه های رمل.

قم؛ گلپایگانی؛ شماره نسخه:4906- 24/206

آغاز: بسمله چه بر طالع برآید شکل لحیان ×× بزودی مطلبت گردیده آسان؛ انجام: که آن چیزی تو را مقصود باشد ×× به خیر وخرمی خواهد برآمد

خط: تحریری، بی كا، تا: قرن 12؛ جلد: تیماج قهوه ای، 113گ، اندازه: 9×14سم [ف: 5 - 2836]

طالع نامه زنان / طالع بینی / فارسی

tāle‘ nāme-ye zanān

غیر همانند:

خط: نستعلیق، بی كا، تا: قرن 13؛ جلد: مقوا سفید، 13 سطر، اندازه: 11×16سم [ف: 2 - 228]

آغاز: بسمله طالع اول حمل است حکما گفته اند که بر آن زنی که بطالع حمل زاید علامت وی آن بود که زنی بود نیکو روی ونیکو خوی؛ انجام: عمر وی بهشتاد سال برسد انشاء اﷲ تعالی وتقدس

رساله مختصری است در طالع مولود زنان، که احکام و خصوصیات زنانی که در طالع های مختلف زاده شوند را، در دوازده باب بیان می کند؛ خط: نسخ، بی كا، بیتا؛ جلد: تیماج مشکی، 11گ، 15 سطر، اندازه: 15×21سم [ف مخ: 1 - 323]

آغاز: طالع حمل نساء هر آن زنیکه بطالع حمل بود آتشی باشد خوب صورت و شیرین گفتار باشد و خوب [...] بزرگ چشم بود و بعضی گندم گون و بعضی سرخ و سفید؛ انجام: چون ماه بیند بر روی ماه [...] نگاه کند تا بر وی مبارکباشد عبداﷲ هلال گویدکه خداوند این طالع باید که این نامها را با خود دارد تا درامان خدای تعالی باشد ان شاء اﷲ

رساله ای مختصر در بیان طالع زنان که در طول ایام دوازدگانه سال تعیین شده؛ خط: نستعلیق، بی كا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ 11گ، 11 سطر، اندازه: 11×17سم [ف مخ: 3 - 1343]

طالع نامه فتح علی شاه / طالع بینی / فارسی

tāle‘ nāme-ye fath ‘alī šāh

نگارنده پس از ستایشگری ها از فتحعلیشاه قاجار (1211-1250ق) كه در جمعه ششم جمادی الثانی 1186ق زاده است زایجه او را كشیده و در یازده «فصل» آنچه را كه می باید در زندگی او رخ دهد پیش بینی نموده است.

تهران ؛ دانشگاه؛ شماره نسخه:942

آغاز: بسمله. تبارک الذی له ملک السموات و الارض ... كریمی واهب العطیه كه از خزانه اعطی كل شیی خلقه هر یک از آحاد كائنات و افراد ممكنات؛ انجام: و ظلال جلال بر مفارق بندگان پاینده باد بحق محمد و آله الامجاد.

خط: نستعلیق، بی كا، تا: قرن 13؛ مجدول، مذهب؛ در 1292 از آن كسی بوده؛34گ،10سطر(8×15)،اندازه:13×20سم [ف: 4 - 921]

طالع نامه مردان / طالع بینی / فارسی

tāle‘ nāme-ye mardān

غیر همانند:

خط: نستعلیق، بی كا، تا: قرن 13؛ جلد: مقوا سفید، 13 سطر، اندازه: 11×16سم [ف: 2 - 228]

آغاز: الحمدﷲ رب العالمین ... اما بعد بدانکه این کتاب طالع مولود استادان بر حسب دوازده برج اعتبار تمام کرده اند و در این باب کتابها ساخته اند و چنان بود که شاه جهان؛ انجام: و بحق نوح نبی اﷲ و بحق موسی کلیم اﷲ و بحق عیسی روح اﷲ و بحق محمد مصطفی رسول اﷲ احفظ صاحب هذا الکتاب بحق هذا الاسماء الاعظم

رساله ای مختصر که در آن طالع مردان در ایام دوازده گانه سال تعیین شده است؛ خط: نستعلیق، بی كا، تا: 1240ق؛ 29گ، 11 سطر، اندازه: 11×17سم [ف مخ: 3 - 1344]

طالع نامه مردان و زنان/ طالع بینی / فارسی

tāle‘ nāme-ye mardān va zanān

غیر همانند:

آغاز: طالع نامه مردان اول نام انکس ونام مادر آن کس به حساب ابجد دوازده دوازده طرح کند تا هر جا برسد که کدام برج است ملاحظه نماید ا ب ج د ه- و ز ح ط ک؛ انجام: طالع عقرب:هرآن زنی که به طالع عقرب باشد زنی باشد بلند بالا ونیکو وظریف طبع خوش زبان ابرو کشیده برحکمت دانا باشد وصاحب این طالع ...

رساله ای کوتاه در بیان طالع مردان و زنانی که در ماه های سال

زاده شده باشند و در آن سعدی و نحسی طالع آنها ذکر شده است؛ خط: نسخ، بی كا، تا: قرن 12؛ افتادگی: انجام؛ جلد: تیماج قهوه ای، 22گ، اندازه: 12×17سم [ف مخ: 3 - 1344]

آغاز: بسمله، ستاره حمل مردان خانه مریخ است شرف آفتابست هر مردی كه در این طالع باشد نیكو روی بود دراز بالا و میش چشم؛ انجام: در طالعش در یک سالگی و پانزده سالگی و بیست و دو سالگی چون این بگذرد عمرش به شصت و نه سال برسد تمت كتاب ...

رساله مختصری است در معرفت طالع مردان و زنان؛ خط: نسخ، بی كا، تا: 1255ق؛ مصحح، در برگ های 1-4 یادداشت هایی پراكنده؛ كاغذ: فرنگی فستقی، جلد: تیماج قهوه ای، 41گ (4پ-44پ)، 13 سطر (6/5×14)، اندازه: 11×17سم [رایانه]

طالع نامه نجومی / طالع بینی / فارسی

tāle‘ nāme-ye nojūmī

خوئی، محمد صادق بن علی یار، ق 13 قمری

xū’ī, mohammad sādeq ebn-e ‘alī yār (- 19c)

روزگار مؤلف از فصل سوم كتاب به دست می آید: «در روز یک شنبه بیستم جمادی الثانی ... در سنه 1240 سئوال از طالع خود نمود ...». مؤلف در دیباچه نام خود و عنوان رساله را آورده و از كار دیگر خود به نام طالعنامه رملی كه پیش از این اثر نوشته است، یاد می كند. در چهارده «فصل»: 1. هرگاه سؤال كنند از گرانی و ارزانی؛ 2. در بیان تعیین طالع وقت؛ 3. چون در كتب نجومی از طالع خود سؤال كنند؛ 4. هرگاه اسطرلاب حاضر نباشد و سؤال شود؛ 5. در بیان قوت و ضعف و مقدار آنها؛ 6. عمده كه دانستن آن در احكام لازم باشد؛ ... 12. تتمه پارهای از سهمها؛ 13. قوای كواكب در بروج؛ 14. منازل قمر.

آغاز: بسمله. حمدی به عدد ثوابت ستارگان و ثنایی به مدد سیارگان آسمان ... اما بعد، چنین گوید محمد صادق بن علییار خویی ...

[دنا 278/7؛ فهرستواره منزوی 2993/4]

تهران؛ دائرة المعارف؛ شماره نسخه:80/4

آغاز: برابر؛ انجام: و آن منزل یازدهم است و اﷲ اعلم خط: نسخ پخته، كا: كاظم بن آقا كوچک اصفهانی، تا: 1289ق؛23گ (121پ-143ر) [ف: 1 - 170]

طالع نامه و احكام سال / هیئت / تركی

tāle‘-nāme va ahkām-e sāl

طالع نامه یكی از پادشاهان ترک است كه در آغاز از او به عنوان پادشاه اسلام اسكندر غلام نام برده شده و به وقایع اتفاقیه وزیر اعظم و وزرا و شیخ الاسلام و دفترداران و محاسبان و اهل دیوان و اهل حرم و عوام ناس و اهل بازار پرداخته و سپس به اوضاع جوی و برودت و حرارت هوا و جنگ و قتال و احكام هر یک از ماه ها اشاره شده است.

تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه:6721

آغاز: الشروع فی الاحكام ... چون نیر اكبر نیر النوبه برج شرف و اقبالنده و صاحب عاشر سعد اصغر بیت تا سعده صاحب حادی عشره مقارون و سهم السعاده بیت سادسده مشتری به مجاسد و سائر دلائل و قرائن؛ انجام: و مشاهیر و كبارده آفت و عوام ناسده تشویش ... سكر كون مرورنده ظاهر اوله العلم عنداﷲ الملیک العزیز العلام.

خط: نسخ تركی، بی كا، تا: قرن 11؛ مجدول، دارای سرلوح مذهب؛ 16گ، 23 سطر، اندازه: 10/5×17سم [ف: 20 - 220]

طالع نامه و بیمارنامه / طالع بینی / فارسی

tāle‘-nāme va bīmār-nāme

مهدی بن عبدالرحیم، ق 13 قمری

mehdī ebn-e ‘abd-or-rahīm (- 19c)

نویسنده می گوید نام هر كس را بگیر و در حساب ابجد كبیر هفت هفت و در حساب ابجد صغیر دوازده دوازده طرح كن پس از آنكه چنین حساب كردی اگر برای بیماری اوست به بیمارنامه نظر كن و اگر برای طالع است به طال عنامه و در این صورت اگر طرف مرد بود به طالع نامه مرد و اگر زن بود به طالع نامه زن رجوع نما تا نتیجه را دریابی ... . بیمارنامه: حاوی دوازده باب است به نام ماه های سال: حمل و ثور ... تا حوت.

آغاز: حساب ابجد كبیر كه هفت طرح كند.

انجام: با خود دارد كه محفوظ بود در پناه حق تعالی باشد.

[دنا 278/7؛ فهرستواره منزوی 2994/4]

تهران؛ ملی؛ شماره نسخه:3016/5

آغاز و انجام: برابر

در این نسخه مقابل هر باب چه بیمارنامه و چه طالع نامه ادعیه و ادعیه لازم نیز آمده ؛ بی كا، تا: قرن 13؛ جلد: میشن مذهب، 31ص

(108-139)، 18 سطر (11×16)، اندازه: 16/5×22سم [ف: 6-788]

طالع نامه و خواب نامه و غرایم / طالع بینی / فارسی

tāle‘ nāme va xāb nāme va qarāyem

کتابی است در بیان طالعهای مختلف که با اسامی بروج معنون شده و از جالینوس و جاماسب نقل شده است پس از آن ابوابی است در تعبیر خواب به نقل از امام جعفر صادق علیه السلام و سپس نیک و بد نوروز و قسم نامه و غرایم و تسخیر جن و مطالبی از این دست.

قم؛ گلپایگانی؛ شماره نسخه:7075-36/75

آغاز: و بلند بالا و زیرک وا زخدمت بزرگان بهرمند باشد ...

الطالع ... بدانکه جالینوس و جاماسب حکیم چنین فرموده اند که برج ثور خانه زهره است؛ انجام: اگر خواهی که جن گرفته به سخن آید بایدکه این طلسم را بنویسند و بشوید و بدهند به خورد فی الحال به سخن آید

خط: نسخ و نستعلیق، بی كا، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز؛ جلد:تیماج قهوه ای، 45گ، 17 سطر، اندازه: 16×22سم [ف: 5 - 2835]

طالع و اختیارات ایام/پیشگویی / فارسی

tāle‘ va extīyārāt-e ayyām

شیراز؛ شاهچراغ؛ شماره نسخه:1101/1

آغاز: ... بدانكه خدای عز و جل آدمی را بیافرید و به مرتبه خرد و فضیلت كفایت بر دیگر جانوران افزونی نهاده و ایوان بنیان او را به نظر صائب و فكر ثاقب روشن گردانید

خط: نستعلیق شكسته، بی كا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ 19گ (1-19)، اندازه: 10/5×17/5سم [ف: 3 - 130]

طالع و بروج/طالع بینی / فارسی

tāle‘ va borūj

تهران؛ ملی؛ شماره نسخه:18629

یک قطعه چلوار در طالع و بروج؛ بی كا، بی تا؛ انتقالی از كتابخانه پهلوی - مجموعه نوازی ؛ اندازه: 9×9سم [رایانه]

طالع و زایجه / طالع بینی / فارسی

tāle‘ va zāyeja

تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه:1236/7-ف و 1338/7- ف نسخه اصل: بادلیان Add. 69 اوزلی (ش 1241)؛ بی كا، تا: با تاریخ 1200ق [فیلمها ف: 1 - 582]

طالع ولادت / هیئت / فارسی

tāle‘-e velādat

تنگلو شاه بابلی، ق 1 میلادی

tangalū-šāh-e bābelī (- 1c)

اصفهان؛ دانشگاه؛ شماره نسخه:193/3

آغاز: الحمدﷲ رب العالمین ... چنین گوید ... هر ولادتی كه واقع شود درجه طالع او مبدأ خانه اول بود و هر درجهای از درجات فلک را علیحده به تجربه حكمی كرده اند؛ انجام: ل پای او كوتاه بود و واعظ باشد و به ظاهر زاهد نماید اما حریص باشد بر جمع مال و آنچه جمع كند به وارثان بگذارد.

خط: نسخ، بی كا، تا: 29 ربیع الثانی 1270ق؛ جلد: تیماج زرشكی، 11گ (42پ-52پ)، اندازه: 11×18سم [ف: 1 - 143]

طالع الولادة / هیئت / عربی

ṭāli‘-ul wilāda

طباطبائی بروجردی، محمد بن عبدالكریم، ق12 قمری

tabātabā’ī borūjerdī, mohammad ebn-e ‘abd-ol-karīm(- 18c)

رساله ای است كوتاه در بیان احكام اخترشناسی كه به مناسبت، به ولادت حضرت محمد مصطفی و حدیث غدیر می پردازد. در این رساله آنچه كه برای زادروز از زایچه احتیاج می شود، بیان گردیده است.

آغاز: بسمله، فائدة إعلم أن مولد كل مولود عند أرباب التنجیم زمان یصادف و ضعاً من أوضاع الشمس بالقیاس إلی أجزاء البروج ...

انجام: لاینبغی فی إیقاع تلک الوظایف التأسی بموالید الأنبیاء و الأوصیاء علیهم التحیة و الثناء و العلم عند اﷲ تعالی.

[الذریعة: 135/15؛ طبقات اعلام الشیعة (قرن 12 ه-): 645]

آغاز و انجام: برابر

نسخه ای از این رساله بین برگهای 144پ-146پ مجموعه شماره «1409 » مرعشی نیز هست كه معرفی نشده؛ خط: نسخ، بی كا، تا: 1279ق؛ كاغذ: فرنگی، 4گ (131پ-134ر)، 17 سطر (7/5×14/5)، اندازه: 13×21/5سم [ف: 32 - 979]

آغاز: برابر

خط:نسخ زیبا،بی كا،بی تا؛ 19 سطر، اندازه: 14×21سم [ف: 1-192]

قم؛ مركز احیاء؛ شماره نسخه:31/8

نسخه اصل : همان نسخه بالا [عكسی ف: 1 - 44]

طالع ولادت / هیئت / فارسی

tāle‘-e velādat

غیر همانند:

طالع ولادت سراج الدین میرزا جلال الدین محمد قاسم بن میرزا محمد معصوم است در 980ق و ظاهراً از استخراجات محمد باقر یزدی است؛ خط: نستعلیق، كاتب = مؤلف، تا: قرن 14؛ مجدول، با اشكال نجومی؛ جلد: تیماج عنابی، 2گ (24ر-25ر)، اندازه:17/5×25سم [ف: 20 - 232]

تاریخ ولادت و طالع مولودی است كه نام او را سیاه كرده اند اما

با دشواری خوانده می شود: «تاریخ تولد شب عید 7 ج 2-862 ه- ق موافق نیسان رومی و یكم شهریور قدیم 827 و 11- اردیبهشت جلالی 385»؛ بی كا، بی تا؛ 358ص، قطع: رقعی [ف: 19 - 553]

الطاهر / كیمیا / عربی

aṭ-ṭāhir

جابر بن حیان، 120 - 198 ؟ قمری

jāber ebn-e hayyān (739 - 814)

آغاز: كتاب الطاهر و هو الخامس و الثلثون و انا ذاكر فیه الشمس و عللها و ما فیه من التدابیر بكلام استوفی فیه كل ما فیه؛ انجام:

فهذا مما تقام به البرهان فی ذلک و سوف باتی من ذلک بما هو اقوی من هذا فی مواضعه ان شاء اﷲ.

خط: نسخ، بی كا، تا: صفر 1288ق؛ 3گ (88پ-90پ)، 19 سطر (8/5×14/5)، اندازه: 13/7×22/3سم [ف: 2/29 - 616]

آغاز: خلاف ذكر ظهر ولكن فی مدة ابعد و فی تقطیر اكثر فاعرف ذلک و تحفظ؛ انجام: فاعمل بما قد ذكرناه فی ذلک و لا یخالف ما قد ذكرنا لتصیب ما یحب بذلک ان شاء اﷲ عزوجل. تم الكتاب الثالث و الخمسون من السبعین مقالة.

خط:نسخ،بی كا، تا: صفر 1288ق ؛ افتادگی: آغاز؛ 1ص (128پ)، 19 سطر (8/5×14/5)، اندازه: 13/7×22/3سم [ف: 29/2 - 618]

الطاهرة فی القراءات العشر الباهرة / شعر، تجوید / عربی

aṭ-ṭāhira fi-l qirā’āt-il ‘ašar-il bāhira

حافظ اصفهانی، محمد طاهر بن عرب، 786 - 875 ؟ قمری

hāfez-e esfahānī, mohammad tāher ebn-e ‘arab (1385 -1471)

قصیده ای است در 1153 بیت در قرائت دهگانه معروف كه به روش قصیده شاطبیه «حرز الامانی و جه التهانی» شاطبی، نظم شده با رموزی در اثنای اشعار. برای اینكه منظومه نیازی به شرحی جداگانه نداشته باشد، ناظم توضیحاتی كوتاه بین سطرها داده است. در پایان اجازه ای است از ناظم برای امام الدین محمد بن ناصر الدین عمر بن عثمان شیرازی زرقانی به تاریخ اوایل شعبان 845ق در اصفهان، پس از اینكه زرقانی متن و مقداری از حاشیه را در شیراز نزد ناظم خوانده است.

قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه:6724

آغاز: عذوبتها تروی غلیلا و لفظها ×× یحاكی صفا در وعقدﹾا مفصلا؛ انجام: محمد المهدی و الال و صحبه ×× صلاة بها نرجو الشفاعة یوم لا

خط: نسخ معرب، بی كا، تا: گویا از عصر ناظم؛ افتادگی: آغاز؛ توضیحات ناظم بین سطرها نوشته شده، اجازه وی در صفحه آخر با مهر، گویا در اواسط نسخه افتادگی داشته كه در چند جا برگ های سفید گذاشته اند؛ جلد: تیماج مشكی، 84گ، 7 سطر، اندازه: 17/5×25سم [ف: 17 - 279]

الطاهریة = اجوبة مسائل ملا طاهر / كلام و اعتقادات / عربی

aṭ-ṭāhirīyya = ajwibat-u masā’il-i mullā ṭāhir

احسائی، احمد بن زین الدین، 1166 - 1241 ؟ قمری

ahsā’ī, ahmad ebn-e zayn-od-dīn (1753 - 1826)

تاریخ تألیف: 18 رجب 1236ق

هجده پرسش و پاسخ است در مسایل گوناگون عرفانی - عقیدتی كه در آن روزگار در میان بوده است. نمایه این هجده پرسش در «فهرست كتب مشایخ» (صص264-266 ردیف 109) آمده است. نخستین پرسش از «سهو نبی» در برخی از احادیث، دهم «یونس» و رویدادهایش، هیجدهم نماز شب در مفرده وتر می باشد.

آغاز: حمدله. صلاة . اما بعد، فیقول العبد المسكین ... الاحسایی، ان الفاخر و العلم الزاهر الآخوند الطاهر الملا محمد طاهر اصلح اﷲ احواله ... قد ارسل الی محبة و داعیة مسایل یرید جوابها ...

قال سلمه اﷲ مأالمراد من سهو النبی (صلی الله علیه واله) .

انجام: و لو تعمدت العكس صحت. الحمدله رب العالمین ... قد فرغ من تسوید هذه الاجوبة لیلة الثامنة عشر من شهر رجب المرجب سنة ست و ثلاثین بعد المأتین و الألف بقلم العبد ...

الاحسایی المطرفی، حامداً مصلیاً مسلماً مستغفراً.

چاپ: دارالسلطنه تبریز: دارالطباعه مشهدی حاجی آقا، 1273ق، رحلی، (جوامع الكلم:ج1؛ قسم2؛ صص219-227)

[دنا 278/7؛ فهرست كتب ... احسائی، ص 58-59]

آغاز: برابر

نسخه اصل: كتابخانه مشایخ - كرمان الف 7؛ كاتب = مؤلف، بی تا؛ 39ص (286-324) [عكسی ف: 6 - 263]

آغاز و انجام: برابر

خط: نسخ تحریری، بی كا، تا: 18 صفر 1257ق؛ 34ص (123-156) [عكسی ف: 1 - 183]

آغاز: برابر

كامل؛ خط: نستعلیق، بی كا، بی تا؛ جلد: تیماج مذهب، 13گ،اندازه: 15×21سم [ف: - 255]

آغاز: من سواهم و أن یجعلهم القوام علی سائر خلقه و القائمین مقامه فی سایر عالمه؛ انجام: برابر

خط: نسخ خوانا، بی كا، بی تا؛ افتادگی: آغاز؛ جلد: مقوا قهوه ای، 3گ (2ر-4ر)، اندازه: 15×21سم [ف: 1 - 409]

طاهریه/ فقه / فارسی

tāherīyye

اصفهانی، عبدالرحیم بن كرمعلی، ق 14 قمری

esfahānī, ‘abd-or-rahīm ebn-e karam-‘alī (- 20c)

چون اختلاف بود بین علما در این كه آیا خون ائمه علیهم السلام پاک است یا نجس، مؤلف رساله حاضر را در این موضوع نگاشته و آن را در یک «مقدمه» و چند دلیل ترتیب داده است.

چاپ: میراث حوزه اصفهان، دفتر هشتم، مركز تحقیقات رایانه ای حوزه علمیه اصفهان، تابستان 1390ش، تحقیق و تصحیح جویا جهانبخش، صص 367- 443

اصفهان؛ مدرسه صدر بازار؛ شماره نسخه:646/2

آغاز: الحمدﷲ رب العالمین ... به مقتضای و أمر بالمعروف و اعرض عن الجاهلین در مقام این برآمدم كه اظهار معروف نمایم؛ انجام: دماء آن انوار مقدسه الهیه محمد و آل محمد صلوات اﷲ علیهم أجمعین أطهر و أطیب اشیاء است هذا اعتقادی فمن شاء فلیؤمن و من شاء فلیكفر.

خط: نسخ، كا: سید محمود بن محمد مهدی، تا: 1288ق؛ مصحح، توسط مؤلف ؛ مهر: «اگر چه مجرمم عبدالرحیم» (بیضی)؛ جلد:تیماج، 16گ (7پ-22ر)، اندازه: 11/5×18سم [ف: 2-474]

طایفه شیبانی = تاریخچه بنی شیبان / تاریخ / فارسی

tāyefe-ye šeybānī = tārīxčhe-ye banī šeybān

مجیر شیبانی، علی محمد، 1229 - 1307 شمسی

mojīr-e šeybānī, ‘alī-mohammad (1850 - 1928)

تاریخچه ای است از خاندان بنی شیبان كه ساكن ولایت كاشان می باشند. ابتدا در دو صفحه شرحی از سابقه نسب این خاندان می آورد، سپس رجال منسوب به این طایفه را به ترتیب تاریخی ذكر می كند. در پایان كتاب، مؤلف زندگی خود را كه توسط فرزندش ضیاءالدین خان نگاشته شده در سه صفحه آورده و متذكر شده كه در صورت چاپ كتاب باید این شرح حال تلخیص شده و در پایان كتاب آورده شود. بر اساس نوشته فرزند مؤلف، روزنامه های «ایران»، «اطلاع»، «شرف»، «شرافت»، «مرآت السفر و مشكوة الحضر» و «خلاصة الحوادث» تماماً تحت اداره خاصه و به قلم مؤلف منتشر می شدند. مؤلف سپس به سمت نمایندگی مجلس ارتقاء یافته است. او همچنین این كتاب ها را از تألیفات پدرش نام می برد: كتاب تاریخ و جغرافیای مملكت سودان؛ رساله امتناع شرب مسكرات؛ رساله لاتسرق در منع سرقت، این رساله و رساله قبلی به طبع رسیده اند؛ خلاصه تاریخ جنگ دولتین روس و ژاپن كه نسخه منحصر آن تقدیم مظفرالدین شاه شده است؛ رساله نوروزیه كه در ذیل جراید به طبع رسیده است ؛ ترجمه مقداری از جلد اول مقدمه تاریخ ابن خلدون مغربی؛ رساله الانكشافات الناصریة كه در ذیل روزنامجات ایران چاپ شده است. همچنین گفته كه وی اشعاری نیز سروده كه در نسخه حاضر نیامده است.

چاپ: گنجینه بهارستان، بخش تاریخ 1، به كوشش سید سعید میر محمد صادق، تهران، كتابخانه مجلس شورای اسلامی، بهار 1384ش، با تصحیح سید سعید میر محمد صادق.

تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه:7930

آغاز: طایفه شیبانی كه از طوایف بزرگ ساكن ولایت كاشان و از اصیل ترین شعوب و قبایل بشمارند اصل ایشان از عرب بن شیبان و سلسله نسب ایشان منتهی بمعدن بن عدنان است كه از قبایل عرب مستعربه می باشند؛ انجام: و اخیرا به مصر مسافرت و مأموریت یافته و فعلا در مركز به ریاست اداره محاكمات وزارت خارجه موقتا برقرار است.

خط: نستعلیق، كاتب = مؤلف، بیتا، بیتا؛ جلد: گالینگور مشكی، 53گ، 20 سطر، اندازه: 14×21سم [ف: 26 - 409]

الطائفة الیزیدیة / ادیان و مذاهب / عربی

aṭ-tā’ifat-ul yazīdīya

كردی، صالح

kordī, sāleh

در این رساله نویسنده نخست به شرح اعتقادات یزیدیه (شیطان پرستان، فرقه ای كوچک با عقایدی كه بخش هایی از آن از اسلام و مسیحیت و زرتشتی گرفته شده و عمده پیروان آن از كردها می باشند) پرداخته و با برشمردن انحرافات و عقاید مخالف اسلام آنان حكم به ارتداد یزیدیه می دهد. سپس با اعتماد بر گفتار اشخاص مرتبط با یزیدیه سه فرقه از آنها را برمی شمرد و در پایان به برشمردن فتاوی فقیهان و امامان مذاهب سنی درباره یزیدیه پرداخته و در نهایت حكم به كفر و ارتداد این گروه و فرزندان شان می دهد.

آغاز: بسمله. اللهم الهمنا الصواب و جنبنا الغی و العمی و الارتیاب ... اما بعد فهذه كلمات فی بیان مذهب الطائفة الیزیدیة و حكمهم و حكم الاموال الكائنة فی یدیهم. اعلم انهم متفقون علی اباطیل من عقائد و اقاویل ...

انجام: و الحال إنا مأمورون بأن نقول الحق أینما كنا، و لانخاف فی اﷲ لومة لائم. وفقنا لما یحب و یرضی، انه خیر الموفقین و الحمد ﷲ رب العالمین.

چاپ: به كوشش محمد رضا انصاری، میراث اسلامی ایران، 3 (1375): 149-158.

تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه:15940/16

آغاز: بسمله. اللهم الهمنا و جنبنا الغی و العی و الارتیاب ... اما بعد فهذه كلما فی بیان مذهب الطائفة الیزیدیة و حكمهم و حكم الاموال الكائنة بأیدیهم. اعلم انهم متفقون علی اباطیل من عقاید و اقاویل

خط: نسخ و نستعلیق، بی كا، بی تا؛ جلد: تیماج فرنگی، 2گ (89پ-90پ)، اندازه: 16×22سم [ف: 44 - 147]

» طب ← نزهة الملوك

» طب ← لب طب

» طب ← فنون خمسه طب

» طب ← فیزیولوژی

» طب ← حفظ صحت

» طب ← مجربات

» طب ← رساله ای در طب

» الطب ← وجیزة فی الطب

» طب ← اوزان طبی

» طب ← طبی

» طب ← منافع امینی

» طب ← تبها

» الطب ← زبدة التجارب

» طب ← حفظ صحت

» طب ← بیماریها و درمان

» طب ← فیزیولوژی

» طب ← التشریح (رسالة فی)

» طب ← اصطلاحات الطبیة

» الطب ← منتخب الطب

الطب (ارجوزة فی) / طب / عربی

ṭibb (urjūzat fī)

ابن عبد ربه، سعید بن عبدالرحمن، - 328 ؟ قمری

ebn-e ‘abd-e rabbe ،sa‘īd ebn-e ‘abd-or-rahmān (- 941)

ارجوزه ای است در 208 بیت در پزشكی كه این عناوین در آن آمده: فضل الطب، وصف الطب، سبب الاسقام، علامة السیئة و هبوب الریاح، فی الحمیه و التغذی، فی حفظ الصحة، فی صفة النفس، فی صفة الراس و الابخر الصاعدة له، فی وصف المعدة، فی وصف الحمی، اعلام الموت فی افراغ السوداء.

تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه:6527/3

آغاز: الحمدﷲ الذی برانا ×× و ركب العقول و الاذهانا / و من بالاسماع و الابصار ×× یهدی بها من كان ذا الاعتبار؛ انجام: و شعبه منظرها كالصافن ×× فی كعبه یعرفها بالصافن / و طاهر فی الكعب الرد رقی ×× عرق یكنی بالنسا محقق

خط: نسخ، كا: علی بن قدامه، تا: قرن 8؛ مصحح؛ جلد: تیماج قهوه ای، 8گ (100ر-107ر)، اندازه: 15×21/5سم [ف: 20 - 101]

الطب (ارجوزة) / طب، شعر / عربی

ṭibb (urjūza)

ابن سینا، حسین بن عبدالله، 370 ؟ - 428 قمری

ebn-e sīnā, hoseyn ebn-e ‘abd-ol-lāh (981 - 1038)

منظومه ای است در بیان دستورات طبی که خود تجربه کرده و نیز آثار و خواص رؤیت برخی ستاره ها و کواکب و بیان این که دیدن فلان کوکب و ستاره چه تأثیر و خاصیتی بر جای می گذارد. تعداد ابیات در نسخه ها متفاوت است و از 17 تا 145 بیت آمده است. قنواتی به شماره 113 و مهدوی در صفحه 27 فهرست خود آن را یاد كرده اند.

آغاز: بسمله. الحمدﷲ الملیک الواحد ×× رب السماوات العلی الماجد / و هذه ارجوزة قد اکتمل ×× فیها جمیع الطب علم و عمل

[دنا 279/7 (12 نسخه)؛ الذریعة 495/1؛ مصنفات ابن سینا: 27؛ الذریعة:495/1؛ الاوقاف العامة موصل 241/2]

شرح و حواشی:

1- شرح ارجوزة ابن سینا؛ ابن رشد، محمد بن احمد (520-595)

2- الجوهر النفیس فی شرح ارجوزة الرئیس؛ كحال، موسی بن ابراهیم(879-)

آغاز: الحمدﷲ الملیک الواحد ×× رب السموات العلی الماجد / سبحانه منفردا بالقدم ×× مخرج موجود اتنا من عدم؛ انجام: و آله الافاضل الاطهار ×× و صحبه و نسله الاخیار

خط: نسخ، بی كا، تا: قرن 9؛ تملک: محمد اخلاصی؛ كاغذ:دولت آبادی، 86گ، 9 سطر، اندازه: 16/6×22/2سم [ف: 1 - 25]

آغاز: بسمله، قال الشیخ الرئیس ابو علی سینا لماجرت عادة الحكما و فضلاء القدماء؛ انجام: و قد فرغت من جمیع العمل ×× فالان اقطع بقول مكمل

خط: نسخ، بی كا، تا: محتملاً قرن 10؛ كاغذ: هندی، 102ص (1-102)، 34 سطر (5/5×16/5)، اندازه: 7/5×20سم [ف: 9 - 449]

آغاز: قال الشیخ الرئیس الفاضل الفیلسوف ابوعلی الحسین بن سینا البخاری، رضی اﷲ عنه و اجره ثوابه، فی تقسیم الطب: الطب حفظ صحة برؤ مرض ×× من سبب فی بدن منه عرض / قسمته الاولی لعلم و عمل ×× و العلم فی ثلثة قد اكتمل؛ انجام: اقل ما تبرء فیه شهر ×× و ربما یتم ذاک عشر / و قد عرفت من جمیع العلل ×× والآن اقطع بقول مكمل

خط: تعلیق، بی كا، تا: با تاریخ962ق؛ تملك: مصطفی بن عبداﷲ

در 962، خلیفه سلطان در 1041، محمد طاهر پزشک تفرشی در 1135، محمد ابراهیم قزوینی در 2 ذیقعده 1245؛ 9گ (61پ-69پ)، 31 سطر، اندازه: 13×23سم [ف: 6 - 2403]

آغاز: قال الشیخ ... فی تقسیم الطب: الطب حفظ صحة برؤ مرض ×× من سبب فی بدن منه عرض / قسمة الاولی تعلم و عمل ×× و العلم فی ثلثة قد اكتمل؛ انجام: و الصبر یسقی منه من دینار ×× و اضعفه ان یحتج الی اكثار / اصلحه ان ... كثیرا ×× بالصمغ و المقل و بالكتیرا

خط: نستعلیق، بی كا، تا: قرن 12؛ جلد: تیماج قهوه ای، 1ص (170ر)، 29 سطر، اندازه: 18/5×25/5سم [ف: 38 - 626]

آغاز: توق اذا اطعمت ادخال مطعم ×× علی مطعم من قبل فعل الهواضم

یازده بیت عربی است همراه با ترجمه منظوم فارسی؛ خط:نستعلیق، بی كا، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج قهوه ای، 1گ (111ر و پ)، اندازه: 13/5×21/5سم [ف: 30 - 230]

آغاز: الحمدﷲ علی ما انعما ×× حمدا به یجلو عن القلب العما؛ انجام: لا طفه بالمسهل و النقوع ×× و القی ذوی الراحة و الهجوع خط: شكسته نستعلیق، بی كا، تا: قرن 13؛ محشی؛ 2گ (57-58)، 18 سطر، اندازه: 9×16سم [ف: 28 - 551]

آغاز: برابر؛ انجام: و قد فرغت من جمیع العمل ×× والان اقطع بقول مکتمل

خط: نسخ، كا: اختیار بن عبداﷲ شهاب ترشیزی، تا: 1244ق؛ در نسخه ما دیباچه منثور نیست ولی در چاپ پاریس هست؛ 43گ (24پ-66پ) [ف: 5 - 186]

آغاز: برابر؛ انجام: و قد فرغت من جمیع العمل ×× والان اقطع بقول مكتمل

بیكا، تا: جمعه 15 ذیحجه 1249ق؛ واقف: سید سعید طباطبائی،1332؛ جلد: تیماج قهوه ای، 38گ، 20 سطر [ف: 5 - 188]

آغاز: برابر؛ انجام: تمت الارجوزة السیذائیة ×× بعون الخالق البریة خط: نسخ، كا: احمد وقار شیرازی، تا: 1297ق؛ 15گ (134پ- 148ر)، 26 سطر، اندازه: 21×35سم [ف: 2/27 - 39]

آغاز: توق اذا اطعمت ادخال مطعم ×× علی مطعم من قبل فعل الهواضم؛ انجام: و لیس علی النفوس اشد بأسا ×× من ادخال الطعام علی الطعام

خط: نسخ، بی كا، تا: قرن 14 ؛ مهر: حاج سید سعید؛ جلد: تیماج، 1گ (6)، 15 سطر (5/5×11/5)، اندازه: 11×18سم [ف: 3- 1418]

آغاز: برابر؛ انجام: و قد فرغت من جمیع العمل ×× والآن اقطعبقول مكمل

جمعاً 136 بیت ؛ خط: نسخ، كا: محمد علی زاهدی، تا: 1382ق؛ 59گ، اندازه: 12×16سم [نشریه: 13 - 396]

خط: نستعلیق، بی كا، بی تا [سنا: ف: 1 - 22]

بی كا، بی تا [ف: 1 - 373]

آغاز: برابر؛ انجام: وقد فرغت من جمیع العمل ×× و الآن اقطع بقول مكتمل.

بی كا، بیتا؛ كاغذ: ترمه، جلد: میشن زرد، 9گ (80پ-88پ) اندازه: 23×39/5سم [ف: 7 - 426]

طب / طب / فارسی

tebb

عصار تبریزی، شمس الدین محمد بن محمد، - 784 ؟قمری

‘assār-e tabrīzī, šams-od-dīn mohammad ebn-emohammad (- 1383)

مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه:24339

آغاز: آفریدن دهان حق سبحانه و تعالی؛ انجام: و از این شریفتر و بزرگتر باقی نیست و تریاق الاكبر نیک

خط: نستعلیق، بی كا، تا: قرن 14؛ افتادگی: آغاز و انجام [رایانه]

طب/ طب / عربی

tebb

طبیب، محمد بن جلال، ق11 قمری

tabīb, mohammad ebn-e jalāl (- 17c)

اهداء به: شاه عباس دوم (1052-1077ق)

بخش بندی نشده و بدان نامی نداده است. با سربندهای «قاعده» بی شماره و بسیاری تجربه های خود را در آن آورده است. نگارنده در دیباچه می گوید از كودكی و عنفوان جوانی، پس از دانش های دینی و اسلامی به پزشكی می پرداختم و من از خاندان مشهور در این صناعت بودم، پس «مختصر»ها را حفظ كرده و «مطولات» را مطالعه كردم، پس به نگارش این كتاب پرداختم و این به روزگار عباس دوم بود. ناگاه بی آنكه به نام كتاب و بخش بندی آن بپردازد آغاز می كند: «قاعدة. قال فاضل الاطباء ابقراط ما كان من الامراض یحدث من الامتلاء فشفاوه. یكون بالاستفراغ».

آغاز: الحمدﷲ الذی صور اجنة المكنونات فی ارحام التقدیر

كیف شاء ثم رباها بكمال صنعه ... فیقول المقتبس نورالیقین من مشكورة فیض ربه المجیب محمد بن جلال المدعو بنور الطبیب شفاهما اﷲ من الام الآثام و داوی امراض ذنوبهما ...

انجام: و یشرب الشراب الریحانی باقداح صغار متداركة فانه قل ما یتم فعل السموم مع هذا التدبیر بمشیة اﷲ تعالی و عونه. تمت بتوفیق اﷲ.

[دنا 279/7]

تهران؛ دائرة المعارف؛ شماره نسخه:1841-عكسی

آغاز و انجام: برابر

خط: نسخ خوش، بی كا، تا: قرن 13؛ وقف نامه بر گروه شیخیان كرمان و تولیت محمد خان نوشته 4 ربیع الثانی 1289ق؛ 340ص، 17 سطر (12×23)، اندازه: 21×30سم [عكسی ف: 1 - 254]

طب / طب / فارسی

tebb

؟ تنكابنی، احمد بن محمد حسین، ق13 قمری

tonekābonī, ahmad ebn-e mohammad hoseyn (- 19c)

در دوازده «مطلب»: 1. بیان شرافت علم طب؛ 2. وصیت اطباء؛ 3. طبیعت مرض ... . گویا این رساله از احمد بن محمد حسین تنكابنی باشد زیرا از نگارش دیگر خود كه شرح جوامع سید ایلاقی باشد یاد می كند و شرح جوامع تنكابنی مزبور در فهرست دانشكده پزشكی (ص 261) شناسانده شده است.

[فهرستواره منزوی 3531/5]

آغاز: شكر بی حد و قیاس حكیمی را سز ... جلت عظمته كه زمام حل و عقد در قبضه كن فیكون اوست؛ انجام: كتیرا [ی] سفید از هر یک پنج درهم مساوی كوفته پخته (كذا) حب سازند.

خط: نستعلیق، كا: محمد جعفر بن محمد علی حسینی، تا:

یک شنبه 11 رجب 1180ق؛ كاغذ: نخودی، جلد: ت یماج قهوه ای، 146گ، 21 سطر، اندازه: 8×20سم [ف: 5 - 664]

آغاز: الاول فی بیان شرافت علم طب بدانكه علم طب بعد از علم الهی از جهت اشرف است

در دوازده مطلب: 1. بیان شرافت علم طب، 2. وصیت اطباء، 3. طبیعت مرض؛ خط: نستعلیق، بی كا، بیتا؛ 75گ (1-75)، 15 سطر، اندازه: 11×18سم [ف: 3 - 134]

طب / طب / فارسی

tebb

شروانی، عبدالصمد بن علی، ق13 قمری

šervānī, ‘abd-os-samad ebn-e ‘alī (- 19c)

رساله ای طبی است در دو «مقاله»: مقاله 1. علم نظری طب، دارای هفده «باب»؛ مقاله 2. علم عملی طب، دارای پنجاه و نه باب. این رساله، گزیده ای است از آثار محمود بن الیاس طبیب و كتاب زاد المسافرین محمد مهدی بن علینقی شریف طبیب (- پس از 1141 ق) و قرابادین حكیم سید مظفر بن محمد حسینی شفایی (- 963ق). نامی از این مؤلف و رساله وی در منابع موجود یافت نشد.

قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه:15016/1

آغاز: الحمد ﷲ رب العالمین ... بدانكه این رساله چند باب است از علم طب كه اقل عباد اله عبدالصمد ابن مرحوم حاجی علی شروانی ازتصنیفات مولانا محمود بن الیاس منتخب و تحریر نموده و بمنتخب كتاب زاد المسافرین و قرابادین مرحوم حكیم شفایی منضم نموده كه ناظران را از مطالعه آن فیض وافی حاصل شده؛ انجام: یک قدح آب ترب بخورد گزیده گی هیچ گزنده اثر نكند، تمام شد مقالات.

خط: نستعلیق، كاتب = مؤلف، تا: قرن 13؛ مصحح، محشی، دو برگ مطالب گوناگون در آغاز و یک برگ مطایبات در پایان آمده، برخی از این مطایبات به خط محمد باقر اصفهانی است؛

21گ (3-23)، 19-20 سطر، اندازه: 11×17سم [ف: 38 - 47]

طب / طب / فارسی

tebb

متطبب هروی، ابوالمظفر بن مستنصر

motatabbeb heravī, ab-ol-mozaffar ebn-e mostanser

رشت؛ جمعیت نشر فرهنگ؛ شماره نسخه:126/3خ آغاز: بسم اﷲ الرحمن الرحیم ... اما بعد بدانكه مولف این كتاب ابو المظفر ابن كیقباد بن مظفر بن جاماس كه سعادت خدایگانی سلطان المشرق را ... ابو المظفر بن سنجر بن ملک شاه ... كتابی در معالجت ... از چهار صد و چهار كتاب طب برگزیده آمد (تا برگ 85)

خط: نستعلیق، بی كا، تا: قرن 13 [رشت و همدان: ف: - 1204]

طب (بیاضی) /طب / فارسی

(tebb-e (bayāzī

محمد شریف جراح، ق13 قمری

mohammad šarīf-e jarrāh (- 19c)

مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه:28836

آغاز: قند سفید بست درهم كوفته و بیخته؛ انجام: سه چندان عسل كف گرفته بسر شند و شربت چهار مثقال وقوه این معجون تا چهار سال فایده دارد و می ماند و نافع است و اﷲ اعلم بالصواب

تمة الكتا بعون الملک الوهاب ... سنه 1253

خط: نستعلیق جلی، بی كا، تا: 1253ق؛ افتادگی: آغاز؛ قطع:خشتی [رایانه]

طب /طب / فارسی

tebb

هندی، طالب محمد

hendī, tāleb mohammad

مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه:19437

آغاز: بسمله. الحمدﷲ الذی خلق الانسان و جعله اشرف؛ انجام:

معالجه كنند چنانكه در مطولات مذكور است

خط: نستعلیق، بی كا، تا: قرن 13 ؛ ضمیمه نسخه ش 6361 [رایانه]

الطب / طب / عربی

aṭ-ṭibb

حكیم افریزی

hakīm-e afrīzī

رساله مختصر و ناتمامی در دو قسم؛ قسم اول شامل «مقدمه» و «خاتمه» و دو «مقاله» .

مشهد؛ گوهرشاد؛ شماره نسخه: 3/ 1769

آغاز: بسمله، و منه الاعانة فی التتمیم الحمدلله الذی الهم الانسان علم الطب لحفظ صحة الابدان و ازالة المرض بقدر الامكان؛ انجام: و هی بیاض العین غظت جمیع الاجزاء و التحمت علی القرنیة و الأنف.

خط: نستعلیق مورب، بی كا، بی تا؛ واقف: سید سعید طباطبائی، 1332 ؛ كاغذ: شكری، جلد: تیماج قهوه ای، 7گ [ف: 5 - 187 ]

الطب / طب / عربی

aṭ-ṭibb

غیر همانند:

آغاز: 43 این جزار 44 التمیمی 45 ابن سمجور 146 الفافقی ...

(بعد از فهرست ابواب) و ها أنا اشرع فی المقصود و التوفیق من الله المعین و المعبود الباب الاول فی القول الكلی فی الحمیات الحمی حرارة غریبة تشتعل فی القلب؛ انجام: ربغ الجلد الاحمر یؤخذ قشر اللمیون

وی مدرس فارسی زبان و كم اطلاع نسبت به لغت عرب بوده است. مثلا لغات مثل «تخم طهیوج، ادرنجوبه، ریوند و ...» را به همان شكل فارسی آورده. انشاء به كار رفته در این اثر می رساند كه وی باید از مردمان قرن 13 ق باشد. رساله مشتمل بر 364 باب در امراض مختلف بدن است كه مؤلف برای هر كدام نسخه ای خاص گاه مفرده و گاه مركبه یا هر دو نوشته است: باب 1. القول الكلی فی الحمیات، 2. علاج الحمیات الحارة الصفراویة المحرقة و الغب، 3. فی الاویة النافسة للحمی، 12 . الجمود و الشخوص، 22 . العشق، 32 . الطرفة، 46 . القروح العین، 58 . النملة، 100 . الحفر، 200 . وجع المثانة، 364 . قلع الآثار من الثیاب. وی قبل از شروع در اباب، اسامی 87 نفر از حكماء و اطباء هند، اطباء فرس، اطباء روم را بیان می كند از جمله: ابن مندویه، ابن فارس، موسی بن میمون، عبدالله بن جبرئیل، ابن جناح، ابن هیثم، ابن طهاربخت، سمرقندی و ...، چون نسخه ناقص الاول است غرض اصلی مؤلف از درج این اسماء دانسته نشد؛ خط: نستعلیق تحریری، بی كا، تا: قرن 12 ؛ افتادگی: آغاز و انجام (میزان كسری از هر طرف حدود یک یا دو برگ)؛ اهدایی: رهبری، اسفند 1376 ؛ جلد: تیماج عنابی، 147 گ، 14 سطر، اندازه: 5/ 14 × 5/ 22 سم [اهدائی رهبر: 9 - 319 ]

آغاز: بسملة، حرق السرطانات، یؤخذ السرطانات النهریة و هی أحیاء و یلقی فی قدر نحاس و یحرق حتی یصیر رماداً و قیل یقطع أذنابها و أرجلها و یكشف بطونها و یغسل غسلاً؛ انجام: و تاطل إثنی عشر مثقالاً و عند بعض سبعة دراهم و عند أخیر من استاران و قال الجهدی او فتیان منان خمسة و عشرون استارا ...

رساله ای است در ادویه مفرده كه دستور العمل های پزشكی را با استفاده از معجون ها، مشروبات، صفوف، حبوبات، قر صها، شیاف ها و برخی ادویه جات دیگر بیان داشته است. به نظر می رسد بخشی از یک كتاب مبسوط باشد؛ خط: شكسته نستعلیق، بی كا، تا: قرن 13 ؛ مصحح، محشی به فارسی؛ كاغذ: فرنگی، 21 گ ( 230 پ- 250 ر)، 22 سطر، اندازه: 9× 14 سم [ف: 39 - 230 ]

آغاز: فصل فی تعریف الطب و موضوعه و اقسامه قال الشیخ الرئیس الطب علم یحفظ به ... و للطب تقسیمات بغیر هذا الاعتبارات ذكرناها فی كتبنا المطولة الفصل الاول؛ انجام: انجام رساله [برگ 67 پ]: امراض المفاصل و عرق النساء و ... و كذا السونجان و تریاق الاربعة و الحمان بعد التخفیق؛ انجام نسخه [برگ 68 پ]: الخنازیر و السرطانات ... ابتدا مسهلات الخلط للازرورد ثم القطع و المرهم

رساله مختصری است مشتمل بر یک فصل [مقدمه] و هفت «فصل» : فصل [مقدمه] فی تعریف الطب، فصل 1. الامور الطبیعیة و هی سبعة، فصل 2. التشریح، 3. فی ینوه [كذا] الاسباب و هی اما ضروریة او غیر ضروریة، 4. احوال البدن؛ فصل 5 و 6 (در نسخه نیست)، 7. امراض الظاهر من الرأس الی المقدم از امراض الرأس (سعفه و خزاز) تا امراض المفاصل و عرق النساء و تقرس. در نسخه حاضر از اوایل فصل هفتم (مرض سرسام و عشق) تا پایان این فصل بعد از فصل چهارم و قبل از فصل هفتم كتابت شده؛ خط: نسخ تحریری، كا: سلمان بن شیخ جلیل (خلیفه سید عزالدین بن شعبان رئیس خلفاء الرفاعیه)، تا: 1220 ق؛ اهدایی: رهبری، مهر

1386؛ 22گ، 17 سطر، اندازه: 15/5×21سم [اهدائی رهبر: 9-321]

آغاز: فنقول انا قد بینا فی غیر هذا لموضح من كتابنا هذا ان اوجاع المفاصل لحدث علی الامر الاكثر من الازمان؛ انجام: و یتجذبها الی خارج علی ما سنذكره من ذلک عند ذكرنا استعمل بالید و سنذكره.

خط: نسخ و تحریری، بی كا، تا: با تاریخ 1304ق، جلد: گالینگور قهوه ای، 4گ (201-204)، اندازه: 12×19/5سم [ف: 2/47 - 91]

آغاز: تریاق شرودیطوس حار یابس ینفع من سدد الكبد و الأورام الجاسیة و الرطوبات التی فی البطن و الصدر و سیلان الدم الی الاعضاء الداخلة و العفونة؛ انجام: جوارش یقوی المعدة و یشهی الطعام كابلی عود یرض و ینقع فی خل خمر و ماء ورد غمرة یوما و لیلة و یصفی من خرقة و یعقد بنصف رطل سكر نقی و یضاف الیه نصف مثقال عنبر خام.

رساله مفصلی است در طب و اصول داروسازی و ذكر غذاها و نسخه هایی برای تقویت اعضا كه مؤلف از كتاب ها و سخنان اشخاص مختلف جمع آوری نموده و بعد از هر نسخه مدرک نقل خود را ذكر می كند. مطالب مندرج در این رساله عبارتند از: تریاقات، مخدارت به فارسی، معجون ها، مفرحات، فی المعاجین، فی الاشربة، فی السكنجبینات، جوارشنات، فی الأریاجات، فی الأطرفیلات، فی الحبوبات، فی المطبوخات، فی السفوفات، فی الأقراص، فی اللعوقات، فی الاضمدة، فی الأطلیة و الللطوخات، فی الأكحال و البرود و أشیاف العین، فی الزوورات و السنونات، فی السعوطات و العطوسات، فی المربیات، فی الربوب، فی الحبوبات، فی الأشربة. مؤلف بعد از هر فصل خواص هر دارو و غذا و طریق تهیه هر كدام را ذكر نموده است؛ خط: نسخ، بی كا، بی تا؛ تملك: احمد حسین بن احمد شریف حكیم طبیب تنكابنی در سال 1296؛ جلد: تیماج قهوه ای مذهب، 104گ، 19 سطر، اندازه: 14×20سم [ف: 38 - 605]

بی كا، بی تا؛ خریداری از غلامحسین هوشیار منش [رایانه]

طب / طب / فارسی

tebb

غیر همانند:

آغاز: نقل من خط المرحوم المبرور مولف هذه الرسالة ... زرده تخم مرغ را بر كرباس آب ندیده نیل رنگ كرده بیشتر این كتاب مجربات پزشكی و دستورهایی است برای درمان بیماری های مختلف كه گردآورنده مدعی است آنها را خود تجربه كرده. این فواید در نسخه حاضر بدون ترتیب و تنظیمی مخصوص به سال 1211ق فراهم آمده؛ خط: نسخ، كاتب =مؤلف، بی تا؛ وقف نامه كتاب به تاریخ 10 رمضان 1350ق با مهر«عبده الراجی محمد بن محمد جعفر الموسوی» (بیضی)؛ تاریخ وقف: 10 رمضان 1350ق؛ جلد: تیماج مشكی، 113گ، 16 سطر، اندازه: 11×17سم [ اوراق عتیق: 2 - 328]

آغاز: ... سرد و خشكست گلو را و خناق را سود دارد و چون در چشم كشند سپیده ببرد؛ انجام: خنده هر كه اندک خندد عاقل بود و هر كه بسیار خندد مساعد بود و هر كرا اندر خنده.

ابواب نسخه فصل ششم از مقالت ششم: فصل ششم: اندر ارواح، فصل هفتم: اندر احجار، مقالت هفتم: در معرفت داروها و طبع آن و عطرها و طبع آن در دو فصل: فصل 1) معرفت داروها و طبع آن، فصل 2) عطرها؛ مقالت هشتم: در روغنها و علم فراست، فصل 1) روغنها، فصل 2) علم فراست ؛ خط: نستعلیق، بی كا، تا: قرن 10؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ جلد: تیماج مشكی، 33ص (163-195)، 14 سطر، اندازه: 11×16سم [ف: 45 - 91]

آغاز: المقالة الثانیة فی العصب: امتیاز انسان و حیوان از نبات و جماد بدو امر است ... المقالة الثالثة فی العضلات ... المقالة الرابعة فی الارادة؛ انجام: می شود بشیب عضل مستقیم و متصل شود اطراف او باطراف.

خط: نستعلیق، بی كا، تا: 1029ق؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ 99گ، 23 سطر (6×17/5)، اندازه: 12/5×23سم [ف: 51 - 184]

آغاز: باب چهارم در دفع درد بیونجی و چهار فصل فصل اول در دفع بیونجی فصل دوم در دفع نزله در زبان هندوی؛ آغاز ضمیمه: بسمله. باب، از خیر (كذا) در نسخه عوض داروها در هند از روی ملک ولایت ... در دارو و ادویه ها كه ... از آن عوض و بدل در هندوی كدام ادویه می باشد؛ انجام: وجوب نان و فلكاودانه علاجی خورد ... و كل ما یالتی

كتابی است مشتمل بر ده ها باب در ذكر امراض گوناگون كه غالباً هر باب شامل دو قسم است: 1. علامات زحمت ها (بیماری ها)، 2.علاج زحمتها، اما شماره ابواب آغاز نسخه به خاطر استنساخ از روی نسخه ای مشوش نیز مقدم و مؤخر شده: باب 4. دفع درد بیونجی ( چهار فصل)، باب 11. دفع مرض بیهوشی كه در زبان ماند و مورجها روک گویند، 12. دفع تبهای عامی ...، 17.فضیلت علاج مرض استسقا، 19. فضیلت از دفع زحمت كه از خوردن شراب حادث شود، 20. فضیلت در زحمت نوعی از دیوانگی كه در زبان هندی آن را اغاد گویند، 21. مرض باد در زحمت باد صرع 22. زحمت مذكور از دفع درد بادی ...، 30.فضیلت دفع زحمت بستگی بول ...، 40. علاج زحمت افزونی خصیه ...، 50. زحمت كه در زبان آن كنت اوک (كذا) گویند وزحمت برص ...، 60. امراض چشم كه در زبان هندوی نیتراوك(كذا) گویند ؛ خط: نستعلیق هندی، بی كا، تا: قرن 12؛ افتادگی:

آغاز و انجام؛ مصدر است به 6 برگ در بیان نسخه عوض و بدل داروها در چند باب به ترتیب حروف الفبا، اوراق 285 تا 297 (آخر نسخه) متعلق به باب 22 و ادامه برگ 49 نسخه است كه اشتباها در آخر نسخه صحافی شده ؛ اهدایی: رهبری، تیر 1381؛

299گ، 21 سطر، اندازه: 19×37سم [اهدائی رهبر: 9 - 325]

آغاز: با آن منظم كرد تا كتاب جامع مستغنی از سایر قرابادیات

باشد باب الالف اطریفل كبیر بواسیر را نافع باشد؛ انجام: سفیداب

سرب انذروت موم سفید رال كوكرد قنبله تمت النسخه.

در بیان خواص داروها و چگونگی ساخت آنهاست، به ترتیب

الفبایی اسامی ادویه، مشتمل بر نسخ مجرب در رشته های مختلف

پزشكی؛ خط: نسخ، بی كا، تا: قرن 13 ؛ افتادگی: آغاز؛ جلد:

گالینگور، 246 ص، 9 سطر، اندازه: 11 × 5/ 17 سم [ف: 50 - 40 ]

آغاز: فصل اول در علامات زیادتی و نقصان اخلاط ثلاثه؛ انجام: و اگر فایده حاصل ناید مرض زیادت گردد بدانكه مرض دیگر است

رساله ای است فاقد مقدمه، مشتمل بر هجده «فصل» (در صورتی كه نسخه حاضر ناتمام رها نشده باشد): فصل 1. علامات زیادتی و نقصان اخلاط ثلاثه و بول و غایط، 2. بیان نقصان اخلاط ثلاثه و دهان و هلامت آن، 3. بیان علامات و اسباب علامات دور شدن اخلاط ثلاثه، 4. علامات زیادتی اخلاط ثلاثه ...، 6. معالجه را چهارپای است ...، 9. بیان رفتار نبض، 10 . بیان فال نیک و بد از تعبیر خواب و غیره، 12 . اقسام زمین، 13 . بیان عنصر غالب زمین و تهیه دارو از آن (این دو فصل در مبحث جغرافیایی و طبی و زراعی است)، 18 . بیان طریق قرار گرفتن ... و كیفیت صورت بستن جنین از او؛ خط: شكسته نستعلیق، بی كا، تا: قرن 13 ؛ اهدایی: رهبری، بهمن 1383 ؛ كاغذ: نخودی، جلد: مقوا، 28 گ، 22 سطر، اندازه: 16 × 24 سم [اهدائی رهبر: 9 - 322 ]

آغاز: فصل اول از باب اول ارشدک الله تعالی، معرفت مریض كما هو حقه حكیم قدیم و كریم و رحیم داند جل جلاله و عم نواله و شفاؤه اما اصحاب تجارب یوفور تجربه؛ انجام: باب چهلم در معرفت زن عقیمه ... فصل دوم در علاج حمل و فرار حمل فصل سیوم در علاج حیض شناختن

كتابی است متوسط، مشتمل بر چهل باب (و یا بیشتر)، برخی ابواب در چند فصل كه به لحاظ افتادگی اول و آخر آن، عنوان دقیق آن مشخص نشد، پس به معرفی كامل ابواب آن می پردازیم: باب 1-در؟ شامل هشت فصل: 1) معرفت مریض، 2) نگاهداشت موازنه خوردن و آشامیدن و خفتن، 3) در نبض نگریستن، 4) دلیل دیدن، 5) نصایح متقدمه، 6) در خوردن طریفل یعنی ترپهلا ...، 7) حجامت، 8) ناخن چیدن، باب 2. دفع سبوسه و شپش، 3. معالجت و صداع (سه فصل)، 4. معالجت چشم و پلک (دوازده فصل)، 5.در علاج رعاف بینی (دو فصل)، 6. علاج دهان و دندان و لب و زبان (؟فصل)، 7. دفع لكنت زبان، 8. علاج بوی دهان (؟)، 9. علاج خلق و كام، 10 . علاج تشنگی و خشكی زبان و كام، 11 . علاج دفع آب رفتن از دهان، 12 . علاج صفای بشره و دفع كلفه و كهیل و رخ (چهار فصل)، 13 . علاج درد گوش (سه فصل)، 14 . علاج درد شكم و خله و سینه و دل و گرده و پشت و پهلو و شانه (پنج فصل)، 15 . علاج سپرز و جگر و غلوله شكم و استسقاء (چهار فصل)، 16 . دفع اسهال و كناک و اخلاط و علاج مقعد (سه فصل)، 17 . علاج اسهال آوردن، 18 . در استفراغ، 19 . دفع قی و علاج هیضه، 20 . علاج نزله و زكام و انواع سرفه (سه فصل)، 21 . در غرغره و ناس (دو فصل)، 22 . علاج قضیب (چهار فصل)، 23 . علاج آماس، 24 . در مجامعت (نه فصل)، 25 . علاج شكنج و نعلک و دنبل (دو فصل)، 26 . علاج سنگ و ریگ مثانه و ریگ گرده، 27 . علاج پرمیو و سوزاک بول و شب ادراری و دفع احتلام (شش فصل)، 28 . علاج خواصات یعنی درد پیوندها (كذا)، 29 . علاج ... یعنی سرخچه، 30 . علاج سنگرهنی و كرهنی و اتیسار (كذا) (دو فصل)، 31 . علاج بواسیر یا باسور و ناسور (دو فصل)، 32 . علاج كرم شكم، 33 . علاج امراض دست و پا و زانو، 34 . در حبة الاحمر (كذا) از بیماری های چشم، 35 . علاج اشتها و هضم غذا و ورم معده و خناق (پنج فصل)، 36 . علاج انواع سپنات یا حمیات و تبها (هشت فصل)، 37 . علاج پستان و ... بغل، 38 . علاج بستن خون حیض و حامله و مستحاضه (دو فصل)، 39 . گشادن حیض، 40 . معرفت زن عقیمه و حمل و كیفیت جنین (چهار فصل)؛ خط: نستعلیق، بی كا، تا: قرن 13 ؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ اهدایی: رهبری، اردیبهشت 1386 ؛ كاغذ: نخودی، جلد: تیماج فرنگی، 89 گ (از برگ 9 تا 121 : اوراق 9 تا 13 و 70 تا 88 تكرار اوراق 14 تا 33 است كه بعدا كتابت شده)، 17 سطر، اندازه: 14 × 5/ 23 سم [اهدائی رهبر: 9 - 322 ]

آغاز: بسمله. اول حمل 2 ثور 3 جوزا 4 سرطان 5-اسد 6-سنبله 7-میزان 8-عقرب 9-قوس 10 -جدی 11 -دلو 12 -حوت و سال را بر دوازده آفرید همچنانكه موش گاو ... و در تن آدمی دوازده ركن آفریده دو گوش دو چشم دو بینی دهان؛ انجام: باید كه مرد و زن در محل ... نباشند و غذا چرب و شرینی خورده باشند و تا

رساله ای است مختصر مشتمل بر مطالب: خداوند هر یک از بروج، ماه ها، سیارات و اركان تن آدمی را بر 12 قسم آفریده، ذكر طبایع چهارگانه و مثال های هر یك، علتها و علامات خون، صفرا، بلغم و سودا و علاج هر یك، علامات مرگ و صحت، طریق گرفتن نبض، علامات قاروره و تركیب آن، علامات امراض از سرتا پا و علاج آنها؛ خط: نستعلیق، بی كا، تا: قرن 13 ؛ افتادگی: انجام؛ محشی؛ اهدایی: رهبری، مهر 1386 ؛ جلد: تیماج قهوه ای

آغاز: بسمله،تشخیص رابع در مداوی سموم مشتمل بر پنج فصل اول در تدبیر منع تأثیر سموم و احتراز آن؛ انجام: آن سال باران بسیار باشد و اﷲ اعلم بالصواب.

عنوان های كتاب «تشخیص» و «باب» است. بعضی از عنوان عبارتند از: تشخیص پنجم: در اوزان، باب هشتم: در مطبوخات، باب شانزدهم: در ادویه، باب بیستم: در ذكر خواص غریبه، باب بیست و چهارم: در دستور معالجات طیور ؛ خط: نسخ، بی كا، تا:قرن 13، جلد: تیماج، 132گ، اندازه: 15×20/5سم [ف: 51 - 59]

آغاز: بسمله، در بیان فصد و منفعت آن تارک سر كه آنرا یافوج گویند منفعت آن آن است كه دامنها و ریشها كه بسر ظاهر شود؛ انجام: روشنائی چشم را بر دو صورت گفته شده و اﷲ اعلم بالصواب.

خط: نسخ، بی كا، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج مشكی مذهب، 132گ، اندازه: 15×20/5سم [ف: 51 - 59]

شاید بخشی از كفایة یا قرابادین باشد. پاراگراف ها تقریبا یک در میان سفید است. بعضی از عنوان ها عبارتند از: مقاله ششم و آن نیز مشتمل است بر فصلی چند، فصل اول: درد شقیقه؛ خط: نستعلیق، بی كا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام ؛ جلد: تیماج قهوه ای، 160گ، 21 سطر (10×13/5)، اندازه: 15×21سم [ف: 51 - 137]

آغاز: ... نباتی است كه تخم وی مستعمل است و مانند تخم كرفس بود برزكی و بلون كبود بود و شكل زیره؛ انجام: دل چه خواهی نگه كرم بفرما نبرد، دل قوی دار كه ما نامرد حیرت تست، هیچكس زهره ندارد كه دل ما ببرد. (به نقل از حكیم شفایی).

چند دستور العمل دارویی و طبی مانند استفاده از اطر بلال جهت دفع باد فتق، درد گوش، حبس بول، و ...؛ خط: نستعلیق، كا: ملا محمد طاهر نوری، تا: 24 جمادی الاول 1240ق؛ 3گ (161ر-163ر)، 21 سطر (8/5×14/5)، اندازه: 13×20سم [ف: 19 - 83]

آغاز: ... و حقایق احوال ظاهری و باطنی امراض ... از مجربات اهل زمان فراهم آورده؛ انجام: گاو چرب كرده در آن كوه نهند و محكم شود. تمت.

از ناشناسی كه شاید نامش در بخش آغازین دیباچه بوده كه افتاده است. در یک «مقدمه» و بیست و سه «باب»: مقدمه در احكام ایام سبعه و بیان تولد فرزندان، باب 1. بیان صفرا و سودا و خون و بلغم، 2. صداع های دموی، 3. درد شقیقه و در سرسام، 4. سبات و جنون و صرع و سكته، 5. فالج و اختلاج و رعشه، 6. زكام و نزله و امراض بینی، 7. لب، دندان و دهان، 8. حلق و حناق و سرفه، 9. معده و پیچش شكم و جوع البقر و هیضه، 10. استسقاء و یرقان و سپرز و قولنج، 11. گرده و مثانه، 12. باه و مجامعت، 13. درد پشت و كمر، 14. تب ها، 15. بیماری ظاهر اعضا، جوشها،خنازیر، 16. آتشك، 17. امراض چشم، 18. خنازیر، فصد، 19.جراحی، 20. گزیدگی جانوران، 21. زنان، 22. خضاب و آرایش، 23. بیماری اسبان و شتران و دیگر جانوران، نسخه ای دیگر، گویا از همین كتاب در كتابخانه آیت اﷲ گلپایگانی قم نگاهداری می شود (ن.ك: ج 2/ص 130) ؛ خط: نستعلیق تحریری، بی كا، تا:

جمادی الثانی 1247ق؛ افتادگی: آغاز؛ جلد: گالینگور عنابی، 117گ، اندازه: 17×21/5سم [ف: 3 - 218]

آغاز: فصل فی امزجة اللحوم: اللحوم اكثرها حارة رطبة كثیر الغذاء مولد للدم و بعضها افضل من بعض فی ذلک و مختلف اللحوم بحسب اختلاف اصناف؛ انجام: سمی الشراب المتوسط و ان مضی علیه اربع سنین سمی القدیم و المتوسط سمی الشراب العتیق. انجامه: قد تمت الرسالة فی بیان اللحوم و المیاه و شجوم بحسب الامزجة.

رساله طبی با عنوان «فی بیان اللحوم و المیاه و شحوم بحسب الامزجة»، در شناخت گوشتهای مختلف و نوشیدنی ها و نیز عناوین اسماء، منفعت، مضرت، و دفع مضرت در 4 ستون نگاشته شده است ؛ خط: نستعلیق شكسته، كا: ملا محمد طاهر نوری، تا:1248ق؛ كاغذ: فرنگی، جلد: مشكی، 12گ (120پ-131پ)، ابعاد متن: 5/5×10، اندازه: 10×17سم [ف: 19 - 62]

آغاز: شطر الحسب الامزجة الحارة الیابسة مخوف فی آخره مولد عن البلغم و الصفراء العلامة دوامها مع خفتها یوماً و صعویتها یوما؛ انجام: التفاح الشامی و السفر جل و قطع العود و ... مرقها.

رساله طبی در شناخت طبع سرد و گرم گوشت ها و خوراكی ها و غیره؛ خط: نستعلیق شكسته، كا: ملا محمد طاهر نوری، تا:

1248ق؛ كاغذ: فرنگی، جلد: مشكی، 2گ (132ر-133پ)، ابعاد متن: 5/5×10، اندازه: 10×17سم [ف: 19 - 62]

آغاز: ضماد كفل صنف من الرمد الذی معه وجع شدید مأخوذ من شخص جربه علی الاشخاص؛ انجام: چون پشت و گاه وقایه عضوی دیگر كه شریفتر از وی باشد چون مخف كه دماغ دردی است. انتهی كلامه.

رساله طبی و دستورات دارویی فارسی و مطالبی با موضوعات گوناگون در متن و حاشیه ؛ خط: نستعلیق شكسته، كا: ملا محمد طاهر نوری، تا: 1248ق؛ كاغذ: فرنگی سفید، 6گ (156ر-161ر)، ابعاد متن: 5/5×10، اندازه: 10×17سم [ف: 19 - 63]

آغاز: این از تركیب محمد زكریا است و در كتاب حاوی مذكور است و خواص این حب آن است؛ انجام: بیخته به روغن بادامچرب كرده، بآب صمغ عربی حب سازند، تمام شد مختصریست در ساخت و تهیه و خواص حب كه در امر مجامعت

و انزال و قوت معده و تیزی فهم مفید است؛ خط: نسخ و تحریری، بی كا، تا: با تاریخ 1262ق؛ كاغذ: نخودی، 3گ (193ر-195ر)، اندازه: 11/5×17/5سم [دو كتابخانه اراك: - 179]

آغاز: حمدله اما فرفیون كه به فرانسه كوروتون گویند و او یكنوع نباتی است كه در؛ انجام: مذكور استعمال نمایند حسب الامر سر كار خداوندگاری حكیم باشی قلمی شد

رساله ای است در خواص اشیاء و برخی كاربردهای آنها از نباتات و اثمار و برخی فلزات و معدنیات كه بیشتر در علاج امراض مورد استفاده قرار می گیرند، این رساله تألیف دوران معاصر و حدود قرن سیزدهم است و احیاناً مترادف فرانسوی برخی از واژه ها را نیز ذكر می نماید، همچنین لغات مصطلح در زبان خارجی برای اصطلاحات علم پزشكی را فراوان به كار می برد ابتدا از كلمه فرفیون شروع و بدون نظم معین الفبائی، اشیاء را تشریح می كند فصل هایی در لابه لای كتاب از قبیل: فصل فی المحرمات، قابضات، منشعات آمده است و در انتها درباره اعصاب و بیماری تشنج و دستورالعمل هایی برای درمان آن ارائه می نماید؛ خط:نستعلیق، بی كا، تا: شعبان 1270ق، جلد: تیماج، 140ص (1 -140)، 12 سطر، اندازه: 17×22سم [ف: 2 - 433]

آغاز: ... و بسترد و آنچه باو متعلق باشد و بدنرا فربه كند و قضیب را بزرگ كند و آنچه منع رویانیدن موی كند فصل دهم در بیان اكتحال و زرور و شیافات؛ انجام: سه روز در میان شیر خر پرورده كند بعد استعمال نماید، خیلی مؤثر خواهد شد.

ابتدا از درمان با دعا و تعویذ و طلسمات شروع می كند و پس از ذكر چند طلسم، نسخه های پزشكی دارویی و گیاهی تجویز می كند كه برای بیماریهای مذكور در رساله مجرب و نافع است.

نسخه از آغاز فصل دهم تا آخر رساله را داراست ؛ خط: نستعلیق نازیبا، بی كا، تا: قرن 14؛ افتادگی: آغاز؛ جلد: تیماج، 120ص (1 -120)، 11 و 15 سطر، اندازه: 11×17/3سم [ف: 45 - 232]

آغاز: بسمله، صفت شراب صندل از برای خفقان؛ انجام: سواک و لا اخاف شیاً من دونک یا رحیم

فصولی است در انواع بیماریها و روش مداوای آن همراه با ادعیه، به صورت «فصل، فصل» شامل: صفت شراب صندل از برای خفقان، فصل اندر مسلسل بول، صفت معجون در دفع

بواسیر، فصل در دفع گناه، دفع خوف، دفع امن بودن، دفع ضرر از جانوران، دفع خوف از سلطان، دعا از برای شكیبایی، زیادتی نعمت و تندرستی، خوف از جن، دفع هم و غم، حمل زنان، دفع گناهان، محفوظ بودن، تقرب تحیات و با روایاتی از ائمه معصومین ؛ خط: نسخ معرب و نستعلیق، بی كا، بی تا؛ 63گ (92ر-154ر)، 14 سطر، اندازه: 11/5×17/60سم [دو كتابخانه اراك: 202]

آغاز: بچشم كه از خال گردد سفید ×× كه بر كنده بادش از آنچشمم امید؛ انجام: شود عاشق آنكس ز جان و ز دل ×× نخواهد جز آنكس ز آب و ز گل تمام شد 1228ق

منظومه طبی. با عنوان «عبارات چندی كه از اطبا فرموده شده» در علاج بیماری هایی چون آبله چشم، شب كوری، علاج غبار چشم، دردسر، گوش درد شكم، درد جگر و انواع بیماریهای دیگر ؛ بی كا، بی تا؛ 8گ (81ر-88پ) [ف: 19 - 612]

آغاز: بقراة حكیم می فرماید كه هر كه صرع پیدا كند صبر شهی دود كند و خود را بران دود نگه بدارد و صرع را رفع كند هر كه؛ انجام: و به بنده بسته شود در گردن گوشت خارپشت به سر حشفه بندد در خود

رساله طبی در علاج بیماری ها به نقل از بقراط حكیم، افلاطون ابوذر حكیم، ابواسمیق، عیسی، جالینوس و ابوعلی حكیم به فارسی؛بی كا، بیتا؛مهر: «محمد حسین» (چهارگوش)؛ 6گ (91ر-96پ)،11 سطر (6/5×10)، اندازه: 11/5×15/5سم [ف: 19 - 612]

متفرقات طبی فارسی شامل طاعون، وبا و علاج، ضیق النفس، دفع تب، صرع و فصلی در بیان قوه ادویه و معاجین و جوارشات و مركبات به نقل از الزهری الاندلسی كه در پایان با عنوان «الرسالة المعمولة فی اعمار الادویة» آمده است ؛ خط: نستعلیق شكسته، كا:

ملا محمد طاهر نوری، تا: 1248ق؛ كاغذ: فرنگی، 8گ (161ر-168ر)، ابعاد متن: 5/5×10، اندازه: 10×17سم [ف: 19 - 63]

الطب (ارجوزة) / طب / عربی

ṭibb (urjūza)

مشتمل است بر 76 بیت در موضوعات طبی.

مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه:10108/10

آغاز: بسمله اول یوم تنزل الشمس برج الحمل ×× تشرب ماء فاترا علی عجل؛ انجام: و طیبة الانس مع النكاح ×× مع كل كاعبة رواح

خط: نستعلیق شكسته، بی كا، تا: قرن 11؛ كاغذ: حنایی، جلد:مقوا، اندازه: 19×25سم [ف: 19 - 238]

طب (پاتولوژی) / طب / فارسی

tabb (pātoložī)

کتابی است مفصل و از كتاب های دارالفنون عصر ناصری است. در این كتاب نام بیماری های پس از آن تشخیص و علاج آن را می آورد، با عناوین «تشخیص مرض، تقدمة المعرفة، اسباب، علاج» پس از معرفی خود بیماری. اصل این كتاب از دكتر گریزل فرانسوی است.

همدان؛ دانشگاه بوعلی؛ شماره نسخه:13

آغاز: بدانكه پا اوت لوژی علمی است كه در او گفتگو می شود از احوال بدن انسان از حیثیت مرض

جلد اول؛ خط: نستعلیق، بی كا، تا: جمعه 5 ذیحجه 1293ق؛ مهر:«دكتر عزت - نصرت»؛ 313گ، 19 سطر (21/5×34) [ف: - 14]

طب (منتخب) / طب / فارسی

tebb-e (mn.)

ناشناخته:

آغاز: هر كه را درد معده باشد یک شاخ سداب بخاید؛ انجام:

تركیدن لب بر طرف می شود نقل از كتاب طب شده است خط: نسخ و نستعلیق، بی كا، تا: 1059ق؛ جلد: تیماج عنابی، 3ص، اندازه: 13/5×22/5سم [ف: 1 - 544]

بی كا، بیتا؛ انتقالی از كتابخانه پهلوی - مجموعه نوازی؛ اندازه:22×34/6سم [رایانه]

طب الائمة = طب اهل البیت / طب، حدیث / عربی

tibb-ul a’imma = ṭibb-u ahl-il bayt

ابن بسطام، حسین بن بسطام، ق 4 قمری

ebn-e bastām, hoseyn ebn-e bastām (- 10c)

ابن بسطام، عبدالله، ق 4 قمری

ebn-e bastām, ‘abd-ol-lāh (-10c)

شامل اخبار وارده از ائمه معصومین (علیهم السلام) در بیان سودها و ضررهای خوراكی ها و نوشیدنی ها همراه با عزائم و آیات و ادعیه با عنوان «عوذه، رقیه» در جهت دفع بیماری ها و گرفتاری ها به اهتمام حسین و برادرش ابوعتاب عبداﷲ از فرزندان ابن بسطام بن شاپور الزیات جمع آوری و در كتاب حاضر نگاشته شده است. علامه مجلسی این كتاب را در بحار الانوار آورده است.

آغاز: الحمدﷲ رب حق حمده وصلی اﷲ علی محمد وآله الطیبین الطاهرین الاخیار وبعد فهذا الکتاب یشتمل علی طب اهل البیت علیهم افضل التحیة والسلم حدثنا ابوغیاث والحسین ابن بسطام انجام: بسم اﷲ الرحمن الرحیم ان کنتم تؤمنون باﷲ و الیوم الاخر و بالنبیین وما انزل فاسلکم بحق اﷲ و بحق نبیکم و نبینا و ما انزل علیهما لاتحولتم عن مسکننا تم چاپ: در هندوستان به چاپ رسیده

[الذریعة 139/15 و140؛ دنا 281/7-282 (44 نسخه)؛ نسخه های منزوی 502/1؛ فهرستگان نسخه های خطی حدیث و علوم حدیث شیعه 5/5-7]

شرح و حواشی:

1- مفتاح الشفاء عصاره؛ شوشتری، فیض اﷲ ( -11)

2- مفتاح الشفاء = طب الائمة (ترجمه)

آغاز: برابر

خط: نستعلیق، بی كا، تا: 972ق؛ مصحح، مقابله شده؛ جلد: تیماج، 56گ، 19 سطر (7/5×24)، اندازه: 12/5×18سم [ف: 2 - 163]

خط: نسخ، كا: مخدوم بن نوراﷲ حسینی، تا: 6 صفر 983ق؛ 78گ (1پ-78پ)، 17 سطر، اندازه: 17×25/5سم [ف: - 48]

خط: نسخ معرب، بی كا، تا: قرن 11؛ 130گ، 14 سطر، اندازه:13×18/5سم [ف: - 45]

خط: نسخ، بی كا، تا: قرن 11؛ 135گ (2پ-136پ)، 12 سطر، اندازه: 13×20/5سم [ف: 1 - 170]

خط: نسخ، بی كا، تا: قرن 11؛ جلد: تیماج قهوه ای، 39گ (138پ-176پ)، 19 سطر، اندازه: 16/5×25/5سم [ف: 23 - 91]

آغاز: برابر

خط: نسخ، بی كا، تا: قرن 11؛ جلد: مقوایی، 123گ، 14 سطر، اندازه: 13×19سم [ف: 18 - 267]

آغاز و انجام: برابر

خط: نسخ، بی كا، تا: قرن 11؛ 49گ، 18 سطر، اندازه: 12×19سم

[ف مخ: 3 - 1348]

آغاز و انجام: برابر

خط: نستعلیق، كا: سیدمراد بن محمدنبی قائنی، تا: قرن 11؛ 50گ (124-173)، اندازه: 9/5×16/5سم [ كتابخانه های قائن: ف: 96]

انجام: عن ابی عبداﷲ الصادق علیه السلام ان رجلا قال له یابن رسول اﷲ ان قوما من علماء العامة یروون ان النبی (صلی الله علیه واله) قال ان اﷲ یبغض اللحامین و یمقت اهل البیت.

خط: نسخ و نستعلیق، كا: سید نعمت اﷲ جزائری، تا: قرن 11؛ افتادگی: انجام؛ مصحح، با امضای بلاغ؛ تملك: سید نعمت اﷲ حسینی جزائری (كه خود را كاتب نسخه معرفی كرده)؛ جلد:گالینگور، 78گ، 15 سطر، اندازه: 12×18/5سم [ف:20-206]

آغاز: برابر؛ انجام: النفس بالنفس و العین بالعین و الانف بالانف ... اذا اخذت ... و تركت حتی تجف (كذا)

در فهرست بدون مؤلف ولی سرآغاز شبیه كار ابن بسطام است؛ خط: نسخ، بی كا، تا: قرن 11؛ واقف: رضا نائینی، مرداد 1311؛37گ، 23 و 24 سطر، اندازه: 18×29سم [ف: 26 - 362]

آغاز و انجام: برابر

خط: نستعلیق، كا: جعفر بن غازی رازی، تا: رمضان 1055ق؛ 57گ (182-238)، 19 و 20 سطر، اندازه: 17×25سم [آینه پژوهش: سال4ش22 - 103]

آغاز و انجام: برابر

خط: شكسته نستعلیق، كا: عبدالرشید بن نور الدین شوشتری، تا:شنبه 11 ربیع الثانی 1059ق، جا: شوشتر؛ مصحح، محشی، مجدول؛ كاغذ: شرقی، جلد: مشمع زرشكی، 13گ (1ر-13ر)، سطور مورب (18×28)، اندازه: 22/5×35سم [ف: 33 - 536]

آغاز و انجام: برابر

خط: نسخ خوش، كا: ابن مر سلطان محمد حسینی، تا: جمعه غره جمادی الثانی 1062ق؛ 146ص، 18 سطر (11/5×22)، اندازه:21×30سم [عكسی ف: 1 - 254]

خط: نسخ و نستعلیق، كا: محمد شریف الحامد بن محمد نصیر سركانی، تا: شنبه 9 محرم 1070ق؛ جلد: مقوایی، 43گ (7پ-49پ)، اندازه: 12/5×22/5سم [ف: 14 - 312]

آغاز و انجام: برابر

خط: نسخ، كا: احمد بن شاهجان هزار جریبی، تا: 1071ق؛ مصحح، مقابله شده در سال 1342ق، توسط ابوتراب موسوی خونساری؛ جلد: تیماج عنابی، 96گ، 15 سطر، اندازه: 12/3×19/3سم [ف: 14 - 340]

آغاز و انجام: برابر

خط: نسخ، كا: ابراهیم بن مظفر دماوندی، تا: اواخر دهه سوم ربیع الاول 1072ق؛ جلد: تیماج قهوه ای، 9گ (243پ-251ر)، 19 سطر، اندازه: 13×25سم [ف: 1 - 203]

آغاز و انجام: برابر

بی كا، تا: 1073ق؛ مجدول؛ 134ص (26-159)، 18 سطر (7×15)، اندازه: 12/5×21سم [ف: 16 - 86]

تهران؛ مفتاح؛ شماره نسخه:348/3

همان نسخه بالا [نشریه: 7 - 234]

آغاز و انجام: برابر

بیكا، تا: چهارشنبه 3 شوال 1074ق؛ 29گ (1پ-92ر)، 15 سطر، اندازه: 13×20سم [ف: - 168]

خط: شكسته نستعلیق، كا: محمد زمان تویسركانی، تا: 1075ق؛ با روایات مستند، اندازه: 10×19سم [رشت و همدان: ف: - 1544]

آغاز: قال یاعلی قلت لبیک یا رسول اﷲ قال ان الدعاء یرد البلاءوقد ابرم ابراماً قال الوشا قلت لعبد اﷲ بن سنان هل فی ذلک دعاء موقت قال اما انی فقد سألت عن ذلک الصادق علیه السلام؛ انجام: برابر

خط: تحریری، بی كا، تا: 2 شوال 1078ق، جا: اصفهان؛ افتادگی:آغاز؛ 53گ، 18 سطر، اندازه: 14×19سم [ف: 5 - 2844]

آغاز: فقال عزوجل اولئک الذین اشترو الضلالة بالهدی؛ انجام:برابر

خط: نستعلیق خوش، بی كا، تا: 9 ربیع الثانی 1080ق؛ افتادگی: آغاز؛ 93ص (79-172)، 18 سطر (11/5×22)، اندازه: 21×30سم

[عكسی ف: 1 - 255]

آغاز: و تكتب علی ورق ظبی و علقها علی العضد الایسر سبعة ایام فانها تسكن و هی هذه الترجمة

خط: نسخ، كا: حمزه بن شمس الدین نجفی، تا: ذیقعده1081ق، جا: اصفهان؛ افتادگی: آغاز؛ جلد: مقوایی، 71گ (1ر-71پ)، 16 سطر، اندازه: 12×19سم [ف: 20 - 281]

آغاز: ذنباً اصلاً قال و یوحی الی صاحب الیمین أن أكتب بعبدی ما كنت تكتب له و هو صحیح فی صحیفة من الحسنات مقدار الثواب فی كل علة؛ انجام: و یقرأ بعدها ما قراه اولاً و إنا أنزلنا سبعین مرة و یكبراﷲ و یهلله و یصلی علی النبی [صلی اﷲ علیه و اله] و آله [علیهم السلام ] كل واحد منهم سبعین مرة خط: نسخ، بی كا، تا: دوشنبه 13 جمادی الثانی 1084ق؛ افتادگی:

آغاز؛ مصحح، با عبارت «بلغ قبالاً مع أصله الذی لا یخلو من سقم بقدر الطاقة و أنا اقل خلق اﷲ عبداﷲ الیزدی 1084» مقابله شده، محشی با رمز «س»، «س م د»،«ص» و «ق»؛ مهر: «علینقی» (بیضی)، «عبداﷲ» (مربع)؛ كاغذ: فرنگی، جلد: تیماج سورمهای، 80گ، 15 سطر (6×13)، اندازه: 8×12سم [ف: 31 - 74]

آغاز و انجام: برابر

خط: نسخ، كا: عبدالخضر بن زیادة بن فرج آل حسینی بن ابراهیم بن مالک اشتر، تا: 14 رمضان 1084ق؛ كاغذ: نخودی، جلد: مقوا، 83گ، 17 سطر، اندازه: 13×19سم [ف: 5 - 207]

خط: نسخ، كا: محمد علی بن نظر علی، تا: دهه آخر صفر 1086ق، جا: مشهد رضوی مدرسه فاضلیه؛ مصحح؛ 59گ

(57پ-115پ)، 14 سطر، اندازه: 12/5×18سم [ف: 10 - 48]

خط: نسخ، كا: عبدالعلی بن میرزا محمد مومن حسینی، تا:1089ق؛ 36گ (11پ-46ر)، 25 سطر، اندازه: 19×24/5سم [ف:

371 - 2]

خط: نسخ، بی كا، تا: محرم 1089ق؛ با امضای مقابله؛ جلد: مقوایی، 44گ (201پ-244ر)، 23 سطر، اندازه: 17/5×24/5سم

[كتابخانه های قائن: ف: - 125]

آغاز و انجام: برابر

خط: نسخ، كا: عبداﷲ، تا: یک شنبه 6 شعبان 1091ق؛ جلد: تیماج عنابی، 15 سطر (7×13)، اندازه: 11×18/5سم [ف: - 382]

آغاز: برابر؛ آغاز ترجمه بنام خدای بخشنده مهربان بعد از حمد وسپاس الهی پس این کتاب فروگرفته است طب اهل بیت علیهم السلام را؛ انجام: برابر

خط: نسخ و نستعلیق، بی كا، تا: صفر 1091ق؛ با ترجمه زیرنویس، مصحح، مجدول مذهب، محشی با نشان «منه»؛ جلد: تیماج قهوه ای، 151گ، 12 سطر، اندازه: 11×17سم [ف: 5 - 2843]

آغاز: و یرفع لكم الدرجات و اما الوجع خاصة فهو تطهیر و كفارة قال فقبل سلمان ما بین عینیه و بكی

خط: نستعلیق، بی كا، تا: قرن 12؛ افتادگی: آغاز؛ جلد: تیماج قهوه ای، 76گ، 19 سطر، اندازه: 10×19سم [ف: 1 - 232]

آغاز و انجام: برابر

بدون مؤلف؛ خط: نسخ، بی كا، تا: قرن 12؛ كاغذ: سپاهانی،136گ، 14 سطر (5×19/5)، اندازه: 12×18سم [ف: 5 - 186]

آغاز و انجام: برابر

خط: نسخ، بی كا، تا: قرن 12؛ مصحح؛ اهدایی: رهبری، خرداد 1373؛ 168گ، 11 سطر، اندازه: 16/5×9سم [ف: 26 - 359]

آغاز و انجام: برابر

خط: شكسته نستعلیق، كا: محمد حسین، مازندرانی، تا: سه شنبه 19 صفر 1101ق؛ مصحح، محشی با رمز «ق» و نقل مطلبی از مكارم الاخلاق و در پایان حدیثی از أبی جعفر علیه السلام مربوط به زراعت آمده ؛ كاغذ: شرقی، جلد: كاغذی، 56گ (70-125)، 15 سطر (8×14/5)، اندازه: 12/5×18/5سم [ف: 29 - 255]

آغاز: برابر؛ انجام: و ادخل رأسک فی قمیصک و اذن و اقم و اقرأ سورة الحمد سبع مرات قال ففعلت ذلک فكان فسطت (كذا) عن عقال الحسن بن بسطام بن محمد بن خلف تا مبحث «حمی» است؛ خط: نستعلیق، كا: عنایت اﷲ كافی كشمیری،تا:شوال1104ق؛ افتادگی: انجام؛ اهدایی: رهبری، اسفند 1376؛ 10گ، 25 سطر، اندازه: 12/5×25/5سم [ف: 26-361]

خط: نسخ، بی كا، تا: 7 شوال1122ق؛ مصحح، با امضای بلاغ؛ جلد: تیماج سرمه ای، 73گ (1پ-73پ)، 17 سطر، اندازه:14×23/5سم [ف: 20 - 223]

آغاز و انجام: برابر

خط: نسخ، بی كا، تا: با تاریخ 1145ق؛ واقف: نادرشاه، 1145؛ كاغذ: فستقی، جلد: مقوا با روكش پارچه، 74گ، 17سطر، اندازه: 12×22سم [ف: 5 - 207]

آغاز و انجام: برابر

خط: نسخ خوش، بی كا، تا: قرن 13؛ محشی؛ واقف: حاج سید عبدالباقی آیت اللهی شیرازی، اسفند 1374؛ جلد: تیماج قهوه ای، 77گ، 16 سطر، اندازه: 11×17/5سم [ف: 26 - 360]

آغاز و انجام: برابر

خط: نستعلیق، بی كا، تا: قرن 13؛ اهدایی: رهبری، دی 1380؛ 82گ، 15 سطر، اندازه: 16/5×24سم [ف: 26 - 360]

آغاز: برابر؛ انجام: تمت الكتاب بعون اﷲ الملک الوهاب تم سنه 1212 تم بالخیر

در فهرست بدون مؤلف؛ خط: تحریری، بی كا، تا: 1212ق؛149ص (267-415)، 19 سطر، اندازه: 12/5×19سم[نشریه:3-352]

در فهرست بدون مؤلف، در این رساله دستورهای پزشكی و بهداشتی به روایت از امامان شیعی آمده است؛ كا: سید حسین حلبی حسینی، تا: رجب 1235ق؛ 68گ (64پ-131پ) [ف:401]

آغاز و انجام: برابر

خط: نسخ، كا: حاجیه سكینه خاتون بنت محمد باقر، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج، 115گ، 10 سطر، اندازه: 17×21سم [ف: 5 - 2843]

آغاز: و اکثر اجرا من کل احد لما شربت الماء فیها و ذکرت الحسین (علیه السلام) و لعنت علی ظالمیه و ... فی آداب الضیف و الضیافة و هی اربعة و عشرون شیئاً منها انه ص قال من الجفاء ان یدعی الرجل؛ انجام: و فی الجمعة ساعة لاترد فیها الدعاء ... فان مات فی یومه اولیلته مات شهیدا وبعث آمنا وما استخف احد بحرمته.

خط: تحریری، بی كا، تا: قرن 14؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ جلد:کاغذی، 16گ، 27-28 سطر، اندازه: 11×18سم [ف: 5 - 2844]

آغاز و انجام: برابر

خط: نسخ، كا: حیدر قلی بن نور محمدخان ( سردار كابلی)، تا: سه شنبه 22 رجب 1311ق ؛ مجدول، مصحح؛ جلد: تیماج مشکی،

134گ، 12 سطر، اندازه: 13×21سم [ف: 5 - 2843]

آغاز: برابر؛ انجام: للنمل یدق الکندر ادما وتلقی فی حجر النمل ویکتب فی شیء.

خط: نسخ، بی كا، بی تا؛ افتادگی: انجام ؛ مجدول، دارای سرلوح مزدوج وگل وبته؛ جلد: تیماج مشکی، 89گ، 15 سطر، اندازه: 12×18سم [ف مخ: 3 - 1348]

آغاز و انجام: برابر

خط: نسخ معرب، بی كا، بیتا ؛ جلد: تیماج مشکی مذهب، 43گ، 21 سطر، اندازه: 19×29سم [ف: 5 - 2843]

آغاز و انجام: برابر

خط: نسخ، بی كا، بی تا؛ كاغذ: ترمه، جلد: میشن زرد سیر، 16گ (1پ-16پ)، اندازه: 23×39/5سم [ف: 7 - 422]

آغاز و انجام: برابر

خط: نستعلیق، بی كا، بی تا؛ 66ص (1-66) [عكسی ف: 3 - 520]

آغاز: الحمدﷲ رب العالمین و الصلاة و السلام علی سیدنا محمد و آله الطیبین الطاهرین الی یوم الدین اما بعد اعلم ارشدک اﷲ تعالی ان اﷲ سبحانه بمنزله المؤدب و الناس بمنزله الاطفال؛ انجام: ومن عمل بما وصفت فی کتابی و دبر به جسده امن باذن اﷲ تعالی من کل دآء و صح جسمه بحول اﷲ و قوته فان اﷲ یعطی العافیة لمن یشاء

خط: نستعلیق، بی كا، بیتا؛ فایده ای در حدیث از امیر المؤمنین علی علیه السلام؛ جلد: تیماج مشکی، 14گ، 12 سطر، اندازه:11×17سم [ف مخ: 3 - 1347]

آغاز و انجام: برابر

خط: نسخ زیبا، بی كا، بیتا؛ مجدول، مصحح، محشی؛ 124گ (1پ-124ر)، 14 سطر، اندازه: 11/5×16سم [ف: 7 - 321]

خط: نسخ، بی كا، بی تا؛ 57گ (126-182)، 20 سطر، اندازه:13×18سم [صد و شصت نسخه: - 56]

آغاز و انجام: برابر

در فهرست بدون مؤلف؛ خط: نسخ، بی كا، بی تا؛ مجدول؛ با سرلوح؛ تملك: ملا محمد بن محمد مهدی؛ 192گ (1پ-192پ) [ف: 4 - 787]

طب الائمة / طب، حدیث / عربی

ṭibb-ul a’imma

طبیب، محمد قاسم بن غلامعلی، ق 11 قمری

tabīb, mohammad qāsem ebn-e qolām ‘alī (- 17c)

كتاب حاوی اخبار و مأثورات وارده در باب معالجات (از ادویه و ادعیه و اطعمه) و جهات مربوطه به علم طب است كه آن را به ترتیب كتب طبی مرتب و مبوب نموده و به تفسیر برخی از الفاظ حدیث و تعریف برخی از امراض نیز پرداخته است. در یک «مقدمه» و پانزده «باب» و «خاتمه»: المقدمة فی الامور الكلیه و الطبایع و اصل و ما یجری مجراه؛ باب 1. الصداع و ما یجری مجراه؛ 2. الشقیقه؛ 3. امراض العین؛ 4. الامراض الدماغیه و ما یجری مجراه؛ 5. الامراض العارضة للانف و الاسنان و اللسان و الحلق و الاذن و الفم؛ 6. المسلول و المبطون و البواسیر و امراض المعدة و الامعاء و السرة؛ 7. علاج وسوسة الصدر و دفع الجن و الخوف و الحزن و الغم و امراض القلب و غیره؛ 8. وجع الطحال و وجع الجنب و الخاصرة؛ 9. علاج وجع المثانة و الفرج و الساقین و الفخذین و الرجلین و العراقیب و باطن القدم؛ 10. تكثیر الولد و ما ینفعه و ما یضره و فی وجع الظهر و ما یتعلق بالتوالد و التناسل و الحیض و غیره؛ 11. الاشیاء الضارة؛ 12. طرد السحرة و الهوام و السباع و الشیاطین و دفع الضرر السموم؛ 13.الحمیات؛ 14. الزینة؛ 15. علاج الامراض العامة التی لایختص بعضو واحد و الادعیة و الادویة و التدابیر التی لا یختص بمرض عضو واحد و الاشیاء النافعة كذلک و فی الامور الكلیة؛ و الخاتمة فی الدواب و ما یصلح للانسان و ما ینبغی للمرض ان یفعل و الموت و ما یتعلق به و النصیحة و ثواب العلة و ما یجری مجراه. (مهدی ولایی)

آغاز: بسملة، الحمدﷲ ألهمنا بحقائق الأشیاء و خصصنا ببدایع الآلاء و جعل لصلاح أبداننا مناف العقاقیر و الأدواء ... و بعد، فیقول ... إنی لقد كنت برهة من الزمان عازماً علی أن أجمع الطب المأثور عن الائمة علیهم السلام تیمناً بكلماتهم الشریفة و بیاناتهم اللطیفة ...

انجام: بل نترک منه شیئاً تحلله الحركة التشجینة لئلاً یحلل من الرطوبة العزیزیة أقول شوتوخس، هی الحمی الدمویة المعروفة بالطبعة و ههنا أقطع الكلام شاكراً ﷲ علی توفیقه للاتمام ...

[دنا 282/7]

تنها بخشی از مقدمه؛ خط: نسخ، بی كا، تا: قرن 11؛ افتادگی:

آغاز و وسط؛ 22گ (1ر-22پ)، 15 سطر [چند نسخه-ف: - 238]

آغاز: ابن غلامعلی الطبیب محمد قاسم غفر ذنوبهما و ستر عیوبهما انی لقد كنت برهة من الزمان عازما علی ان اجمع الطب المأثور عن الائمة علیهم السلم؛ انجام: و ما انزل علیهما الا تحولتم عن مسكننا

خط: نسخ، كا: ابراهیم بن زین العابدین حسینی مازندرانی، تا: 18

ذیقعده 1076ق؛ افتادگی: آغاز و وسط؛ واقف: حاجیه تاج ماه بیگم، 1262ق؛ كاغذ: نخودی، جلد: تیماج ماشی، 302گ، 15سطر، اندازه: 12×19/5سم [ف: 5 - 208]

آغاز و انجام: برابر

خط: نستعلیق، بی كا، تا: ربیع الثانی 1192ق؛ مصحح، محشی؛173گ، 16 سطر (8/5×18)، اندازه: 15×26/5سم [ف: 39 - 95]

طب الائمة / طب، حدیث / عربی

ṭibb-ul a’imma

حسینی، محمد بن اكبر، ق 12 قمری

hoseynī, mohammad ebn-e akbar (- 18c)

رساله مختصری است كه محمد حسینی ابن میرزا اكبر از گفتار ائمه هدی (علیه السلام) در موضوع طب انتخاب كرده است.

شیراز؛ شاهچراغ؛ شماره نسخه:546

آغاز: بسمله و به نستعین - هذه نبذة نقلها من كتاب طب الائمه ...

جمع ابن عتاب و الحسین ابن بسطام بخذف الاسناد لضعف الطریق و اﷲ ولی التوفیق؛ انجام: تم الانتخاب من الرسالة بعون اﷲ ... سنه 1111 الهجریه ... بقلم ... ابن المیرزا الاكبر محمد الحسینی فی بلدة اصفهان ...

خط: نستعلیق، كا: محمد حسینی ابن میرزا اكبر، تا: 1111ق، جا: اصفهان؛ محشی؛ كاغذ: سفید، جلد: مقوا، 50ص، 16سطر (7×14/5)، اندازه: 12/5×19سم [ف: 2 - 408]

طب الائمة / طب، حدیث / عربی

ṭibb-ul a’imma

غیر همانند:

روایت های شیعی است است در پزشكی، احتمالا همان كار ابن بسطام باشد ؛ خط: نستعلیق، كا: قاضی محمد مقیم بن ابی البقاء شریف سپاهانی، تا: دوشنبه 28 رمضان1086ق؛ 63گ (61پ-123ر)، 14 سطر (11×16)، اندازه: 10×14/5سم [ف: 8 - 581]

خط: نسخ، بی كا، تا: قرن 11؛ كاغذ: اصفهانی، 82گ (42پ-123پ)، 16 سطر (7/5×14/5)، اندازه: 12/5×20سم [ف: - 255]

آغاز: بسمله. الحمداﷲ الذی جعل للأشیاء خصائص یوجب [توجب] حكمته و بعث الانبیاء بشرایع تقتضی رأفته؛ انجام: اتینا رسول اﷲ فعلمنا كذا كذا فقالوا انطلقوا واﷲ لا یقدر علیكم لص بعد هذا الكلام تم الحرز

مؤلف شناخته نشد، اما طبق نسخه كهن مرعشی (5358/4) قبل از 882ق می زیسته است. رساله مختصری است در بیان خواص بعضی از میوه ها و گیاهان و فواید آنها با استناد به احادیث روایت شده از پیامبر اكرم (صلی الله علیه واله) و اهل بیت (علیهم السلام) كه بدون ترتیب خاصی گردآوری شده و در پایان چند حدیث مرتبط با پزشكی و یک حرز در حفظ متاع از امام صادق (علیه السلام) نیز آمده است (رک نیز:خواص الفواكه) ؛ خط: نسخ خوش، كا: محمد رضا، تا: 1071ق؛ مصحح؛ اهدایی: رهبری، مهر 1386؛ كاغذ: نخودی، جلد: تیماج قهوه ای، 15گ، 11 سطر، اندازه: 17×19سم [اهدائی رهبر: 9- 329]

خط: نستعلیق، كا: عبدالعزیز بن محمد صادق، تا: ربیع الاول 1102ق؛ با ترجمه فارسی؛ كاغذ: ترمه، جلد: میشن تریاکی،209گ، 9 سطر، اندازه: 11/3×16/9سم [ف: 1 - 360]

روایت هایی است كه از امامان شیعی در پزشكی آمده، محتملاً همان كار ابن بسطام باشد؛ خط: نسخ، بی كا، تا: قرن 13؛ مجدول، با سرلوح؛ كاغذ: فرنگی، جلد: تیماج، 97گ، 15 سطر (10/5×17)، اندازه: 16×22سم [ف: 8 - 165]

بندی از طب الائمة؛بی كا،تا:قرن13؛كاغذ:فرنگی[نشریه:11- 947]

آغاز: از حضرت صادق (علیه السلام) منقول است كه هر كه ریش خود را هفتاد بار شانه كند؛ انجام: به روغن چرب كردن تنكی موی می برد

قابل عنوان نیست؛ خط: نسخ، بی كا، بی تا؛ واقف: آیت اللهی شیرازی، اسفند 1374؛ جلد: تیماج مشكی [ف: 26 - 361]

بی كا، بی تا [نشریه: 5 - 367]

» طب الائمة(ترجمه) ← مفتاح الشفاء

طب الائمة (ترجمه) / طب، حدیث / فارسی

tibb-ul a’imma (t.)

آمل؛ پیشنماز، میرزا ابوالحسن؛ شماره نسخه:2

خط: نستعلیق، بی كا، تا: قرن 12 ؛ قطع: بغلی [نشریه: 5 - 400]

» طب الائمة علیهم السلام ← خواص الفواكه

طب الائمة (منتخب) / طب، حدیث / عربی

ṭibb-ul a’imma (mn.)

منتخب ادعیه و عوذات از كتاب طب الائمة، پیش از آغاز رساله چند منتر برای رفع گزیدگی و امان از نیش حشرات سمی آورده است؛ بی كا، بی تا؛ مجدول مذهب؛ جلد: گالینگور قهوه ای، 8گ (22پ-29پ)، اندازه: 12×20/5سم [ف: 2 - 44]

خط: نسخ مورب، بی كا، تا: قرن 13؛ كاغذ: شكری و نخودی، 3گ (330-332)، اندازه: 20×30سم [اوراق عتیق: 2 - 388]

طب الابدان من اخبار مرویة عن النبی = طب النبویة / طب / عربی، فارسی

ṭibb-ul abdān min axbār-e marwīyi ‘an-in nabī = ṭibbunnabawīyya

ابوالقاسم حبیب نیشابوری، ق 12 قمری

ab-ol-qāsem habīb-e neyšābūrī (- 18c)

در خواص ادویه گوناگون و انواع اغذیه و طعام ها است و برای اثبات مطالب طبی خود از روایات و احادیث بدون ذكر سند در چند باب استفاده گردیده است.

آغاز: بسمله، الحمدﷲ رب العالمین و الصلوة و السلام علی رسول محمد و آله اجمعین هذا طب الابدان من اخبار مرویه عن النبی انه قال العلم علمان علم الابدان و علم الادیان.

انجام: اذا اضطجعت من اللیل النوم فقل بسم اﷲ اعوذ بكلمات اﷲ التامات من غضبه و من عقابه و من همزات الشیطان و ان یحضرون فقالها و ذهب عنه ذلک صدق.

[دنا 283/7؛ فهرستواره منزوی 3537/5]

تهران؛ ملی؛ شماره نسخه:929/11

آغاز: بسمله، الحمدﷲ رب العالمین و الصلوة و السلام علی رسول محمد و آله اجمعین هذا طب الابدان من اخبار مرویه عن النبی انه قال العلم علمان علم الابدان و علم الادیان؛ انجام: اذا اضطجعت من اللیل النوم فقل بسم اﷲ اعوذ بكلمات اﷲ التامات من غضبه و من عقابه و من همزات الشیطان و ان یحضرون فقالها و ذهب عنه ذلک صدق.

خط: نستعلیق بد، بی كا، تا: 1083ق؛ جلد: تیماج مذهب، 8ص (204-212)، 18 سطر (9×15)، اندازه: 14/5×20سم [ف: 2 - 467]

الطب الاحمدی لدفع الحمی / طب / عربی

ṭibb-ul aḥmadī li-daf‘-il ḥimā

بحرانی، احمد بن صالح، 1075 - 1124 قمری

bahrānī, ahmad ebn-e sāleh (1665 - 1712)

[دنا 283/7؛ الذریعة 140/15]

تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه:7613/2

فقط دو برگ از این كتاب موجود است؛ خط: نسخ، بی كا، بی تا؛ جلد: تیماج قهوه ای مذهب، 3گ (115پ-117پ)، 25 سطر، اندازه: 21×33/5سم [ف: 26 - 115]

» طباخی ← مادة الحیاة

طباخی / آشپزی / فارسی

tabbāxī

غیر همانند:

آغاز: شكر و سپاس مرآن منعمی را؛ انجام: تا تلخ نشود و در مصالح ...

دارای یک فصل 5 باب است؛ خط: نسخ، كا: محمد جعفر بن امین انصاری، تا: 1093ق؛ كاغذ: اصفهانی، جلد: میشن زرشكی،39ص (18-56)، 12 سطر، اندازه: 12×19سم [ف: 9 - 222]

آغاز: صفت سنگسر بیارند گوشت بره فربه و زیره كنند و آب و نمک به قدر حاجت در دیگ كنند و گوشت را كف بگیرند؛ انجام: و در روی تخته چرب كرده پهن كنند و در روغن داغ برشته كنند هر دو روی آن را و بیرون آورند و با عسل بخورند.

چندین باب كوتاه بدون شماره است در پختن برخی از غذاها؛ خط: نستعلیق زیبا، بی كا، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز؛ مجدول؛8گ (137ر-144ر)، 18 سطر، اندازه: 14×21سم [ف: 20 - 171]

آغاز: نان باقرخانی، میده، روغن زرد، شیر، نمك، خمیر، در هوای گرم درمیده ماده نمک آمیخته از سر خمیر نرم تر كرده به طرز سمبوسه میده را؛ انجام: زعفران بمالد و در سیخ كرده از از گهپاچ بسته بریان كند لعاب ... و روغن داده باشد تا كه طیار شود بعد از آن از دیگران برگیرد و بخورد.

در پختن انواع نان و آش و قلیه و برنج و كباب و انواع غذاهای هندی؛ خط: نستعلیق هندی، بی كا، تا: قرن 13؛ جلد: گالینگور سبز، 31گ، اندازه: 13×23/5سم [ف: 20 - 195]

طباخی ایرانی / آشپزی / فارسی

tabbāxī-ye īrānī

در ساختن انواع غذاهای ایرانی از قبیل چلو و خورش و سوپ و شیرینیجات و غیره. مؤلف این كتاب را بعد از فراغت از ترجمه كتاب «طباخی فرنگی» (شماره اول این مجموعه) نگاشته است.

یزد؛ كاظمینی؛ شماره نسخه:532/2

آغاز: الحمدﷲ رب العالمین ... و بعد چون از ترجمه كتاب طباخی فرنگی فارغ شدم خواستم كتابی در طریقه طبخ ایرانی نویسم خط: شكسته نستعلیق، كا: غلامعلی بن محمد تقی، تا: 5 رجب 1319ق؛ جلد: تیماج مشكی، 71گ (50پ-120پ)، 11 سطر،

اندازه: 11/5×18سم [ف: 2 - 215]

طباخی جدید (ترجمه) / آشپزی / فارسی

tabbāxī-ye jadīd (t.)

علی بخش میرزا قاجار، 1254 قمری

‘alī baxš mīrzā qājār (1838 -)

اهدا به: مظفر الدین شاه (1313-1324ق)

تاریخ تألیف: 1302ق

مترجم، كه از پیش خدمت های خاصه مظفرالدین شاه بوده، مأمور می شود تا كتابی در فن خوراكپزی از زبان فرانسه بفارسی ترجمه كند. او این كتاب را كه حاوی اطلاعات زیادی درباره اغذیه فرنگی و طرز پختن آنهاست فراهم می آورد. بنا بر قول مترجم از آوردن نام و ساختن اغذیهای كه در صرف و مزه مشروبات الكلی به كار می رود خودداری شده است. عبارات كتاب ساده و بی اغلاق ولی واجد لغات فرانسه بی شمار است.

آغاز: ترجمه: بسمله. الحمدﷲ رب العالمین و الصلوة و السلام علی سید المرسلین و آله الطیبین الطاهرین و بعد چون یكی از سته ضروریه و اعظم نعماء الهیه بر انسان اكل و شرب است [دنا 283/7؛ فهرستواره منزوی 3873/5]

تهران؛ ملی؛ شماره نسخه:490

آغاز: برابر؛ انجام: و باندازه چلو دمی آب ریخته بملایمت بجوش آرند تا آب را كشیده بحد دمی برسد خط: نستعلیق خوش، كاتب = مؤلف، تا: 1302ق، جا: تبریز (احتمالا)؛ 88گ، 9 سطر (7×13)، اندازه: 14×21سم [ف: 1-470]

طباخی فرنگی (ترجمه) / آشپزی / فارسی

tabbāxī-ye farangī (t.)

ترجمه كتابی است در ساختن انواع غذاهای فرنگی و شیرینیجات.

یزد؛ كاظمینی؛ شماره نسخه:532/1

آغاز: طریقه طبخ سوپ رشته با آب لیمو نیم من گوشت گوسفند

را بار كرده بعد از طبخ كامل آب گوشت را بار كرده بعد از طبخ

كامل آب گوشت آنرا یعنی آب خالی آن را علی حده برداشته به

دیگ جداگانه ریخته

خط: شكسته نستعلیق، كا: غلامعلی بن محمد تقی، تا: 13 رمضان

1318 ق؛ جلد: تیماج مشكی، 49 گ ( 1پ- 49 پ)، 11 سطر،

اندازه: 5/ 11 × 18 سم [ف: 2 - 214 ]

طباخی و حلواپزی / آشپزی / فارسی

tabbāxī va halvā-pazī

حلوایی، یحیی بن حسین، قمری

halvāyī, yahyā ebn-e hoseyn

رساله ای متوسط در روش و شیوه آشپزی و پختن انواع عرق ها، شیرینی ها، مرباها و حلواها در یازده «فصل»: 1. در گرفتن عرق ها؛ 2. پختن اشربه؛ 3. مرباها؛ 4. ساختن قرص ها؛ 5. ساختن گوارش ها؛ 6. ساختن حب ها؛ 7. ترکیب کردن؛ 8. ساختن حلواها؛ 9. ساختن حلوای عسلی؛ 10. ساختن حلوای دوشابی؛ 11. پختن آشها.

آغاز: سپاس و ستایش پروردگایرا که عالم و عالمیان را آفریده و ایشان را مجسم گردانیده از عناصر اربعه و ایشان را از خوردن طعام ناگزیر کرده که و ماجعلناکم جسداً لایاکلون الطعام و سال بسال و ماه بماه

انجام: و مقدار دو درم دارچین و نیم درم خولجان دروی افکند وروغن جوز بقدر حاجت بر سر آن کند و بخورد و بامداد و شبانگاه از وی قوتی بینند که عجب بماند

[نسخه های منزوی 427/1؛ دنا 283/7؛ فهرستواره منزوی 3863/5 با عنوان «شراب و حلوا پزی» و در شش «فصل» دانسته كه نسخه علوم پزشكی چنین است با سرآغازی همانند]

آغاز و انجام: برابر

خط: نستعلیق، بی كا، تا: قرن 13؛ 59گ، 15 سطر، اندازه:15×20سم [ف مخ: 3 - 1346]

آغاز: برابر؛ انجام: و اﷲ اعلم بالصواب تم بعون اﷲ الملک الوهاب فی غره شهر جمادی الاول سنه 1212 در شش فصل، در ترتیب دادن و راست كردن و پختن عرقها و شرابها و مرباها و حلواها و آشها؛ خط: تحریری، بی كا، تا: 1 جمادی الاول 1212ق؛ 44ص (201-244)، 19 سطر، اندازه:12/5×19سم [نشریه: 3 - 352]

الطباشیر = التباشیر = میزان الله / عرفان و تصوف / فارسی

aṭ-ṭabāšīr = at-tabāšīr = mīzān-ul lāh

خراسانی، محمد جعفر بن محمد طاهر، 1080 - 1175 ؟ قمری

xorāsānī, mohammad ja‘far ebn-e mohammad tāher (1670 - 1762)

در كیفیت سلوک و عرفان و كشف هایی كه نصیب مؤلف شده به ویژه درباره عدد 75 و 99 كه به تكرار از آن یاد می كند و ظاهراً نخست اشاره به سال عمر و دوم اشاره به تعداد روزهای مهلت او است از آغاز شروع بیماری آخرین او. مؤلف تعداد 24 صحیفه از صحف ادریس را آورده و می گوید همه در كتابی در نزد او بوده و اكنون آن كتاب در دسترس او نیست و بیش از این را نقل نمی تواند كرد. مؤلف به ترجمه حال خویش در كتاب

«اكلیل المنهج» -- تألیف دیگرخود -- اشاره می كند و می گوید:

«سخن در لیله نود و نه و در لیله تالی لیله سابقه كه لیلة السبت باشد آن را لیلة الطباشیر نام نهادیم و هم به این جهت این نوشته را كتاب الطباشیر نام نهادیم و مراد از كتاب الطباشیر كه در اكلیل المنهج ذكر كرده ام در ترجمه جعفر بن طاهر الخراسانی همین كتاب است. به بنده تباشیری نموده شد بر وجهی كه تبرید دل حزین باشد». (فاضل هاشمی)

همان كه در الذریعه (3: 309) شناسانده شده و گویا همان رساله كه در فهرست منزوی (2: 1027) به نام سیر و سلوک دهدار و (در ص 1072) با نام تباشیر آخوند كرباسی یزدی عنوان گردیده است

آغاز: بسمله، الحمدﷲ الذی جعلنی من امة محمد صلی اﷲ علیه و آله ... شب جمعه نوزدهم شهر جمادی الثانیه هزار و صد و پنجاه و یک كه قمر در جوزا ...

انجام: و جعل من قدسه الی سبیله المستقیم ... و هو علی كل شیء قدیر.

[الذریعة 309/3 و 145/15؛ دنا 283/7 (9 نسخه)؛ نسخه های منزوی 1072/2؛ فهرستواره منزوی 169/7 و 510/7 از محمود دهدار و به نام سیر و سلوک 1007/8 با عنوان «میزان اﷲ»]

آغاز و انجام: برابر

خط: نسخ، بی كا، تا: قرن 12؛ كاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج، 24گ، 20 سطر (7×17)، اندازه: 11×21سم [ف: 14 - 3591]

آغاز و انجام: برابر

خط: نستعلیق، بی كا، تا: قرن 12؛ جلد: تیماج مشكی، 42ص (425-466)، اندازه: 10×15سم [ف: 3/24 - 11]

آغاز و انجام: برابر

خط: نسخ، بی كا، تا: قرن 12؛ جلد: تیماج سرخ، 31گ، 15 سطر، اندازه: 12×20سم [ف مخ: 3 - 1346]

آغاز و انجام: برابر

بیكا، تا: قرن 13؛ 17گ (230پ-246پ)، اندازه: 10/5×16سم [ف: 22 - 223]

خط: نسخ و نستعلیق، بی كا، تا: قرن 13 [ف: - 125]

آغاز و انجام: برابر

خط: نستعلیق شكسته، بی كا، تا: قرن 13؛ در پایان سرگذشت مؤلف است از ریاض الجنه زنوری؛ كاغذ: فستقی، جلد: میشن مشكی، 19گ، 17 سطر، اندازه: 13/5×20سم [ف: 4 - 804]

آغاز و انجام: برابر

خط: نستعلیق شكسته ریزنویس، بی كا، تا: دوشنبه 23 شعبان 1217ق [عكسی ف: 1 - 58]

آغاز: برابر؛ انجام: هذا یوم ینفع الصادقین صدقهم ... تاریخ ولادت بنده از این نظم ظاهر شود: بسال الف و ثمانین بطالع مسعود ×× رسید مژده مولود عاقبت محمود؛ تاریخ هجرت از طوس به اصفهان 27 شعبان 1102 بتاریخ ورود مدرسه ملا عبداﷲ سنه 1122 تاریخ خروج از مدرسه كه نهایت اقتدار و ریاست بنده بود و عامه و خواصه را رجوع به این بنده اراده كسبی كردم و در فكر عزلت بودم پس دكان كرباس فروشی گشودم ... تا آنكه آفتاب در ثور و قمر در اسد بجهة عزلت داخل خانه خود شدم سال 1125 و این تاریخ وقت عروض مرض الهی بود ... و در لیله طباشیر مژده خلاصی اتمام شدن محنت بر وجهی كه خدا خواسته رسید تمت الكلام.

خط: شكسته نستعلیق، بی كا، تا: با تاریخ 1221ق؛ 26ص (151-176)، قطع: ربعی [رشت و همدان: ف: - 1422]

آغاز و انجام: برابر

خط: نسخ خوش، كا: محمد باقر خوانساری، تا: 1259ق؛ 49ص (260-308)، 15 سطر، اندازه: 12×20سم [ف: 17 - 444]

بی كا، تا: 1335ق [نشریه: 13 - 363]

آغاز و انجام: برابر

خط: نستعلیق، بی كا، بی تا؛ جلد: تیماج مشكی، 19گ (69پ-87پ)، 16 سطر، اندازه: 13×19/5سم [ف: 9 - 176]

طباشیر الحكمة = تحفه ناصریه / كلام و اعتقادات / فارسی

tabāšīr-ol hekmat = tohfe-ye nāserīyye

میرزا بابا شیرازی، ابوالقاسم بن عبدالنبی، 1212 ؟- 1286 قمری

mīrzā bābā šīrāzī, ab-ol-qāsem ebn-e ‘abd-on-nabī (1798 - 1870)

وابسته به: حدیث الحقیقة؛ منسوب به علی بن ابی طالب (علیه السلام) ، امام اول (-40)

اهدا به: ناصرالدین شاه (1264-1313ق)

تاریخ تألیف: 1273ق

شرحی است مفصل بر حدیث حقیقت «لما اراد اﷲ ان یخلق محمد ص ...» كه از «توحید» مفضل گرفته كه به نام ناصرالدین شاه قاجار و تهماسب میرزا مؤید الدولة نگاشته شده است. این كتاب كه در حكمت و معرفت و خلقت حضرت رسول (صلی الله علیه واله) و

اهل بیت اطهارش می باشد.

آغاز: بسمله و به نستعین الحمدﷲ الحمید الحامد المحمود العلی الوهاب الودود المبدع نور الانوار بقدرته و موهبته انجام: كه جز این ندارم آرزویی ×× تمنای دل راز فضلت برآور آمین رب العالمین

چاپ: شیراز، 1319ق، چاپ سنگی، 458ص

[دنا 284/7 (6 نسخه)؛ فهرستگان حدیث 13/5؛ فهرستواره منزوی 170/7 و9/413]

خط: نستعلیق، بی كا، تا: قرن 13 [نشریه: 2 - 67]

آغاز و انجام: برابر

خط: نستعلیق و نسخ خوش، بی كا، تا: 1273ق، جا: شیراز؛ مجدول؛ كاغذ: فرنگی فستقی، جلد: تیماج قرمز، 187گ، 20 سطر (11/5×20)، اندازه: 19/5×29/5سم [ف: 1 - 37]

تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه:1893-ف

نسخه اصل: همان نسخه بالا [فیلمها ف: 1 - 45 و 139]

آغاز و انجام: برابر

خط: نسخ، كا: محمد علی بن غفور حسینی نظام الدین (بخش خطی)، تا: محرم 1369ق؛ محشی، نسخه اصلی كتاب چاپ سنگی مورخ 1319ق بوده ولی به دلیل ناقص بودن و افتادگی ابتدا و انتهای كتاب و از ص 427-463 از انتهای كتاب را نونویسی و تحریر نموده اند؛ جلد: گالینور قرمز، 436گ، 22 سطر، اندازه: 15×22سم [ف: 33/2 - 55]

آغاز و انجام: برابر

خط: نسخ، بی كا، بی تا؛ محشی؛ جلد: تیماج، 370ص، 21 سطر (10×17/5)، اندازه: 16/5×25/5سم [ف: 2 - 270]

آغاز: برابر؛ انجام: و اقول. قال الشیخ ابوالحسن البكری رحمة اﷲ خط: نستعلیق شكسته تحریری، بی كا، بی تا؛ کاتب شاید نگارنده، سپس «حیات القلوب» از همو؛ 30گ (2پ-9ر و 10پ-31پ)

[ف: 3 - 45]

طب الاطفال / طب / عربی

ṭibb-ul aṭfāl

همدان؛ مدرسه غرب؛ شماره نسخه:4593/6

آغاز: وقت نبات الاسنان عرض لهم فی الفم ورم و مضیض فی اللئله و حمیات و تشنج و اختلاف لاسیما اذا نبت الانیاب و ربما عرض لهم ورم الحلق و حمكه فی الاذنین و رمد و ... اما القلاع فینبغی ان یطلق اللسان؛ انجام: و لا ینبغی ان یسقو الاطفال الشرابفانه یزید فی رطوبة ابدانهم اذ كانت طبیعتهم الرطوبة و ایضا فانه یملاء روسهم بخارا ... تمت صورة ما فی النسخة علی كثرة اختلالها صححنا بعضا و اشرنا الی بعض و تركنا ... فی الیوم التاسع عشر من جمای الاولی سنه 1305 الحمد ﷲ رب العالمین و صلی اﷲ علی محمد و آله الطاهرین المعصومین.

خط: نستعلیق، كا: آقا محمد اسمعیل همدانی، تا: 19 جمادی الاول 1305ق ؛ قطع: خشتی [رشت و همدان: ف: - 1504]

طب اطفال /طب / فارسی

tebb-e atfāl

بخشی از رساله مفصلی است در پزشکی اطفال، کاتب خطبه و مقدمه و عنوان باب ها و فصول را در کتابت ساقط نموده، بنابراین شناسایی کتاب از جهت نام و مؤلف دشوار است. در آغاز آن از معالجه و پرورش اطفال بحث شده پس از آن معالجه ام الصبیان و پس از آن امراضی که کودکان دچار آن می شود ابتدا علل امراض و پس از آن علاجش را بیان نموده است.

قم؛ گلپایگانی؛ شماره نسخه:5524-27/194

آغاز: در تدبیر اطفال باید که چون طفل متولد شود تن او از خشکی هوا حفظ کند بلباس و غیره آنگاه روده ناف او را که؛ انجام: و یا دوغ گاو باره و آب هندوانه شستن مناسب بود و حنا بر کف دست و پای طفل بستن از معدات چیده است.

خط: نستعلیق، بی كا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ جلد: مقوا، 27گ، 11 سطر، اندازه: 13×19سم [ف: 5 - 2844]

طباع الحیوان / حیوان شناسی / عربی

ṭibā‘-ul ḥayawān

ابن بطریق، یحیی بن بطریق، - 200 ؟ قمری

ebn-e betrīq, yahyā ebn-e betrīq (- 816)

ترجمه ابن بطریق در 19 قول.

تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه:2309-ف

نسخه اصل: مجلس طباطبائی ش 1141 (31848)؛ خط: نسخ، بی كا، بی تا؛ 586ص [فیلمها ف: 1 - 317]

طباع كواكب (جدول) / هیئت / فارسی

tebā‘-e kavākeb (jadval)

تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه:6399/43

دلایل ثبات، توسط و زوال وانقلاب كواكب سبعه سیاره؛ بی كا، تا: قرن 13؛ 135ص، اندازه: 14/5×19سم [ف: 19 - 523]

» طب اكبر ← طب اكبری

» طب الاكبر ← طب اكبری

» طب الاكبر ← فرهنگ مقصد الطالبین

» طب الاكبر ← كتاب صراح

» طب الاكبر ← ادعیة

طب اكبری = تشریح طب اكبری = طب الاكبر / طب / فارسی

tebb-e akbarī = tašrīh-e tebb-e akbarī = tebb-ol akbar

شاه ارزانی، محمد اكبر بن محمد، - 1134 قمری

šāh arzānī, mohammad akbar ebn-e mohammad (-1722)

وابسته به: الاسباب و العلامات = اسباب العلل و علاجها و علاماتها؛ سمرقندی، محمد بن علی (-619)

اهداء به: اورنگ زیب عالمگیر (1069-1119ق)

تاریخ تألیف: 1112ق

ترجمه و گزارشی است از «الاسباب و العلامات» ابوحامد محمد سمرقندی و «شرح الاسباب و العلامات» نفیس بن عوض کرمانی، در 28 «فصل» و یک «خاتمه». او در این ترجمه دلایلی را كه در متن نیست نیاورده و فوایدی از شرح اقسرائی و سدید كازرونی و كفایه منصوری و موجز و ذخیره خوارزم شاهی و قانون و حاوی گرفته بر آن افزوده است.

آغاز: بسمله و به نستعین رب وفقنی باتمام هذا الكتاب صحیح ترین كلامی كه مشام ناطقه دانش آئین را كه آئینه ادراک محسوسات و معقولات از شمیم ...

چاپ: مشار 3432/3 (11 چاپ)

[نسخه های منزوی 558/1 (8 نسخه)؛ مشترک پاكستان 617/1 «طب اكبر» (54 نسخه)؛ دنا 284/7 (23 نسخه)؛ الذریعة 12/2 و141/15؛ مكتبة امیرالمؤمنین 485/2؛ فهرستواره منزوی 3538/5]

آغاز: برابر؛ انجام: باب در امراض بینی: نیمه بالای وی استخوان است و نیمه زیرین غضروف و مجری بینی تا مصفاة که آنرا عظم مناسبتی گویند گشاده است و ...

جلد اول؛ خط: نستعلیق، بی كا، تا: قرن 11؛ افتادگی: انجام؛ مصحح؛ مهر: «عبده الراجی محمدهادی» (بیضی)؛ جلد: مقوا اسلیمی، 218گ، 17 سطر، اندازه: 14×24سم [ف مخ: 3 - 1347]

آغاز: ارزانی بن میر حاجی محمد مقیم چنین تسوید می نماید که این منزوی زاویه خمول ... بطب الاکبر موسوم گشت؛ انجام: مقاله پنجم اندر حمی جدری وحصبه باید دانست که جدری وحصبه وحمیقا اگر چه درامراض ... با پوست ملتصق باشد و برداشته نبود وریم نکند

خط: نسخ، بی كا، تا: قرن 12؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ 319گ، 27سطر، اندازه: 21×31سم [ف مخ: 1 - 323]

آغاز: برابر؛ انجام: بفاتحه خیر یاد دارند

خط: نستعلیق، بی كا، تا: اواخر قرن 12؛ دارای یک سرلوح، مجدول، مذهب؛ كاغذ: نخودی، جلد: تیماج، 462گ، 22 و 23 سطر، اندازه: 17×29سم [ف: 19 - 333]

خط: نستعلیق، بی كا، تا: قرن 12؛ مجدول با سرلوح مذهب، اندازه:16/5×28سم [نسخه پژوهی: 2 - 194]

آغاز: برابر؛ انجام: زیرا كه چون سده در محدب كبد بود ... جمع می گردد و از آن كه به واسطه سده محدب. (سپس سه صفحه به خط دیگر نوشته و به كتاب افزوده اند تا به عنوان امراض كبد برسد)

تا امراض كبد دارد؛ خط: نستعلیق و تحریری، بی كا، تا: قرن 11 و 12؛ افتادگی: انجام؛ 547ص، 21-24 سطر، اندازه:16/5×25/5سم [نشریه: 3 - 316]

خط: نستعلیق، بی كا، تا: قرن 12؛ افتادگی: انجام؛ تملك: فرهاد میرزا در 1304؛ كاغذ: ترمه، جلد: میشن سیاه، 213گ، 30 سطر، اندازه: 23×38/8سم [ف: 3 - 543]

خط: نستعلیق، كا: حكیم ولی اﷲ لاهوری، تا: 1118ق؛ مجدول، دارای سرلوح مذهب مرصع؛ جلد: تیماج قهوه ای مذهب، 458گ، 21 سطر، اندازه: 17×28/5سم [ف: 20 - 269]

آغاز: برابر؛ انجام: و فوائد ضروریه كه درین مختصر ترتیب یافته اگر آن ار بخواهند ازین خاتمه نشان موضع او دریابند و این درویش دلریش را به فاتحه باد كنند

خط: نستعلیق، بی كا، تا: یكشنبه 3 ربیع الاول 1152ق؛ اهدایی: رهبری، اسفند 1376؛ كاغذ: نخودی، جلد: مقوا، 370گ، 27 سطر، اندازه: 20×28سم [اهدائی رهبر: 9 - 326]

بیكا، تا: 1186ق؛ انتقالی از كتابخانه پهلوی - مجموعه نوازی؛ اندازه: 20/5×28/3سم [رایانه]

انجام: و بعد ذلک جهت تقویت معده و اثبات حمل ادویه بارد قابض مقوی چون سماق و ورد و طباشیر و فوفل و صندل و پوست انار و حضض و عصاره

خط: نستعلیق، بی كا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ مجدول، با سرلوح و كتیبه مرصع مذهب، مصحح ؛ جلد: گالینگور قهوه ای، 100گ، 33 سطر، اندازه: 21×32سم [ف: 20 - 308]

نسخه حاضر دنباله نسخه قبل و مشتمل بر جلد دوم و از امراض كبد تا پایان كتاب؛ خط: نستعلیق، بی كا، تا: قرن 13؛ مجدول، با سرلوح؛ 72گ، 33 سطر، اندازه: 21×32سم [ف: 20 - 308]

خط: نستعلیق، بی كا، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ جلد:مقوایی، 318گ، 22 سطر، اندازه: 18×28سم [ف: - 12]

خط: شكسته، نستعلیق، كا: محمد علی بن عبدالكریم، تا: جمعه 17 شوال 1233ق؛ اندازه: 16×27/7سم [ف: 3 - 543]

آغاز: برابر؛ انجام: تمت التمام بعون اﷲ الملک لایزد العلام علی ید تراب اقدام السادات ابن محمد حسین الرضوی علینقی فی یوم الثلثا من شهور سنه ثلثه و ثلثین و مائتان بعد الالف من الهجرة النبویه ... و السلم علی من اتبع الهدی

خط: نسخ، كا: علی نقی بن محمد حسین رضوی، تا: 1233ق؛ 456ص، 27 سطر، اندازه: 20×32سم [نشریه: 3 - 316]

آغاز: بسمله. باب اندر امراض كبد ابن باب مشتمل است بر چند فصل؛ انجام: و فوائد ضوروریه كه درین مختصر ترتیب یافته اگر آن را بخواهند ازین خاتمه نشان موضع او دریابند و این درویش دلریش را به فاتحه یاد كنند

جلد دوم؛ خط: شكسته نستعلیق خفی، كا: سید ابوالحسن بن حكیم میرعلی، تا: 11 ذیحجه 1233ق؛ اهدایی: رهبری، بهمن 1383؛ 181گ، 17 سطر، اندازه: 16×20سم [اهدائی رهبر: 9- 327]

جلد اول؛ خط: نستعلیق، كا: محمد باقر، تا: جمعه 13 ربیع الثانی 1247ق، جا: شاه جهان آباد ؛ كاغذ: هندی، جلد: تیماج مشكی، 311گ، 19 سطر (10×21)، اندازه: 16×27سم [ف: 8 - 633]

جلد دوم؛ خط: نستعلیق، كا: محمد باقر، تا: 13 رجب 1247ق؛ تملك: سردار كابلی در 1314ق؛ كاغذ: هندی، جلد: تیماج، 285گ، 19 سطر (10×21)، اندازه: 16×27سم [ف: 8 - 633]

آغاز: برابر؛ انجام: ازین خاتمه نشان موضع او دریابند و این درویش را بفاتحه خیر یاد دارند.

خط: نستعلیق، كا: سید عابد علی كنكیروی ترمذی (با كمک چند كاتب دیگر كه نامشان در ترقیمه آمده)، تا: 14 ربیع الاول 1257ق؛ مصحح؛ جلد: پارچه ای سبز، 695ص (1-695)، 22 سطر، اندازه: 20×31/5سم [ف: 50 - 133]

آغاز: برابر؛ انجام: و فوائد ضروریه كه در این مختصر ثبت یافته و آنرا بخواهند از این خاتمه نشان موضع او دریابند ...

خط: نستعلیق، كا: محمد قاسم سرناپ، تا: 11 رجب 1264ق؛مصحح توسط مولوی محمد یوسف علی خان صاحب، محشی؛ جلد: تیماج، 292گ، 25 سطر، اندازه: 20×31سم [ف: 3 - 284]

خط: نستعلیق، بی كا، تا: آخر شوال 1272ق؛ 298گ، 23 سطر، اندازه: 22×32سم [ف: - 30]

آغاز: و بعد ملاحظه کتب طبیه و صحف حکیمه به ظهور رپبوست که هر چند در رسائل معتبره هذا الفن اسباب و علامات امراض مع الکلیات مذکور است لیکن چنانچه در کتاب فیض انتساب؛ انجام: و استنشاق همین است و اگر این را بسط کنند یعنی در بینی چکانند اقوی باشد و آب خیار و کاهو و گشنیز به روغن گل سرخ و اندکی در شیشه که گلو گشاده باشد ریزند و بخیسانند و هر ساعت لخلخله نمایند ... و یا از عدس مقشر و آب انارترش یا آب غوره

جلد اول تاقسم دوم (صداع مادی)؛ خط: نستعلیق، بی كا، تا:1286ق؛ افتادگی: آغاز و انجام ؛ جلد: تیماج ق هوهای، 4گ، 19 سطر، اندازه: 13×21سم [ف مخ: 3 - 1347]

بیكا، تا: 1328ق؛ انتقالی از كتابخانه پهلوی - مجموعه نوازی؛ اندازه: 21/6×34/1سم [رایانه]

بیكا، بی تا؛ خریداری از علی اكبر سلطانی [رایانه]

بی كا، بی تا؛ انتقالی از كتابخانه پهلوی - مجموعه نوازی؛ اندازه:20/8×34/3سم [رایانه]

آغاز: برابر؛ انجام: مزاج او گرم و خشک است و اﷲ اعلم خط: نستعلیق، بی كا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ جلد: مقوا [رایانه]

بی كا، بی تا؛ خریداری از رضا میدانی [رایانه]

آغاز: برابر

مشتمل بر بیست و هشت فصل؛ بی كا، بی تا [ف: 2 - 301]

آغاز: بسمله حمدله اما بعد این مختصری است در تشریح از كتاب طب اكبری مشتمل بر چند باب، باب اول در تشریح سر شامل بخش تشریح آن كتاب ؛ خط: شكسته، نستعلیق، بی كا، بی تا؛ 13گ (32-44)، 18 سطر، اندازه: 12×21/5سم [ف: 3 - 793]

خط: نستعلیق، بی كا، بیتا؛ 297گ، 23 سطر، اندازه: 30×21سم [ف: - 22]

» الطب الایلاقی ← الاسباب و العلامات

طب انگریزی = طب انگلیسی / طب / اردو

tebb-e angrīzī = tebb-e engelīsī

محمد فضل حق بن مولوی سعدالله،

mohammad fazl-ul haqq ebn-e mowlavī sa‘d-ol-lāh

مختصری است در برخی نسخه های پزشكی جدید با ذكر داروهای ژنریک و درمان برخی بیماری ها با ذكر علایم بالینی كه گاهی معادل فارسی و عربی آنها نوشته شده است.

مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه:31472

آغاز: بسمله. حمدله ... اما بعد هه كتاب فن داكتری اور طبابت انگریزی؛ انجام: مسمی به علاج مختصر هی اسمین امراص كی نام كی ترتیب حروف تهجی ...

خط: نستعلیق تحریری، بی كا، تا: قرن 14، برای صاحبزاده محمد؛ افتادگی: انجام؛ اهدایی: رهبری، بهمن 1383؛ 21گ، 24 سطر، اندازه: 17×27/5سم [اهدائی رهبر: 9 - 330]

» طب انگلیسی ← طب انگریزی

طب اورنگ شاهی / طب / فارسی

tebb-e ūranj šāhī

حكیم امین آبادی، درویش محمد

hakīm amīn ābādī, darvīš mohammad

به نام: اورنگ زیب بهادر

مشتمل بر 7 «باب» و هر باب در چند «فصل». مؤلف چنان كه در مقدمه آورده، خود را مرید شیخ فرید شكر كنج می داند.

تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه:18122

آغاز: بسمله حمد و سپاس مر حضرت حكیمی را كه بحكمت بالغه و قدرت كامله ... بعد هذا این فقیر حقیر درویش محمد حكیم امن آبادی مرید حضرت قطب الاقطاب؛ انجام: ینوع زهر نباتی كه وی را لبنی محرق و مسهل و مقطع بود آن را ینوع گویند چنانچه شیرم مارزبون و مانند آن.

خط: نستعلیق، بی كا، تا: 1111ق؛ مجدول؛ جلد: ارغوانی، مذهب، 623ص، 15 سطر، اندازه: 14×20/5سم [ف: 50 - 21]

» طب اهل البیت ← طب الائمة

الطبایع = كتاب الطبایع / طب / عربی

aṭ-ṭabāyi‘ = k.-uṭ ṭabāyi‘

جالینوس، 129 - 199 میلادی

jālīnūs (129 - 199)

كتابی طبی است در طبایع و صفت و عجایب خلق انسان در چند باب، چون: باب اجتماع الطبایع، باب فیتركیب جسد الانسان من الاعضاء المفردة والمركبة، باب فی قسم الطب و اقسامه، باب الانذار بالحوادث قبل ان یقوی و یعظم. این كتاب از اقوال جالینوس گرد آوری شده و از سوی مترجمان عرب به عربی ترجمه شده است. نامی از این كتاب در منابع موجود یافت نشد.

قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه:15062

آغاز: الحمدﷲ كما یستحقه ... هذا كتاب الطبائع وصفة خلق الانسان و عجائب خلقه و كل حار و بارد و كل داء و دواء؛ انجام: فی المقعدة یندز بالبواسیر الدمامیل یخشی منه خراج عظیم.

خط: نسخ، بی كا، تا: سه شنبه 12 محرم 1300ق؛ مصحح؛ 50گ، 8 سطر (6×13)، اندازه: 12×21سم [ف: 38 - 150]

الطبایع = سرائر الاسرار / هیئت / عربی

aṭ-ṭabāyi‘ = sarā’ir-ul asrār

ابومعشر فلكی، جعفر بن محمد، 172 - 272 قمری

abū-ma‘šar-e falakī, ja‘far ebn-e mohammad (789-886)

در این كتاب كه به گفته مؤلف به لطائف اسرار نجوم به بهترین شكل پرداخته، حالات و طبایع برج های دوازده گانه از برج حمل تا برج حوت مورد بحث قرار گرفته و پس از آن در بحث و بررسی اقالیم به بیوت پرداخته شده و تحت بیوت طالع، دوازده بیت نقل شده است. سپس سیارات هفت گانه برشمرده شده بررسی قرار گرفته است. از برخی از قدما مانند حسن بن سهل و دحیه هندی نقل می كند. در اواخر كتاب پس از آن كه می گوید: «قال الحسن بن سهل حول درج الشعرا الی درج المطالع» فصلی است با عنوان «مفاتیح ابواب الاحكام» و پس از چند صفحه این عنوان «فصل الفصول و الاسرار» كه دارای 6 فصل است به چشم می خورد.

آغاز: بسمله، و سرائر الاسرار لابی معشر و هو كتاب الطبایع فاعلم ذلك، قال ابومعشر حین حكمت المطویات من العلوم و امتحنت لطایف اسرار النجوم ...

انجام: فقلت یتخلص من هذه النكبة بعد شهرین یوم یجتمع و المشتری فی درجة بلوغ تسییر هیلاجک فكان كما قلت

شرح و حواشی:

1- مختصر الاسرار (ترجمه)؛ یزدی، ابوالقاسم

آغاز و انجام: برابر

خط: نسخ، بی كا، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج، 230ص (363-592)، 17 سطر (9×13/5)، اندازه: 14×21سم [ف: 10 - 206]

آغاز: برابر؛ انجام: و بصاحب الحادیعشر من جهة الاحباء و طلب

(ناقص)

خط: نسخ تحریری، بی كا، تا: قرن 13؛ جلد: پارچه ای، 77گ، 21 سطر (9×15)، اندازه: 14/2×21/7سم [ف: 8 - 264]

آغاز و انجام: برابر

خط: نسخ، كا: احمد بن ابوالفتح، تا: 1237ق؛ ضمیمه: پس از اتمام كتاب سرائر در نسخه مطالبی در توصیف ادبی كتاب و در بیان اینكه تاریخ تحریر نسخه مقارن با جلوس حشمت شاه قاجار (محمد حسین میرزا) به تخت در سال 1237 بوده، به فارسی نوشته شده است (125پ-127)، آغاز ضمیمه: «حبذا این كتاب مستطاب كه مجموعه ای است مشحون از بدایع و صنایع و احكام ...»، انجام ضمیمه: «چنانچه سالک اصفهانی ماده تاریخ همایونش را بدین دو بیت به رشته نظم كشیده»؛ 107گ (21پ-127)، 19 سطر (7×14/5)، اندازه: 14×21سم [ف: 12 - 445]

آغاز و انجام: برابر

خط: نسخ، بی كا، تا: 1248ق؛ جلد: پارچه ای، 130گ، 16 سطر (9/6×14/5)، اندازه: 15/8×22/3سم [ف: 8 - 264]

آغاز: الحمد ﷲ علی آلائه و الصلوة علی محمد و آله امابعد الباب السادس فی استخراج الخبی اذا اردت ان تعلم هلی خبی لک شی ام لا انظر فی السابع و الاوتاد؛ انجام: برابر

در احكام نجوم است در آغاز با عنوان الباب السادس شروع شده ولی ابواب دیگر عنوانی ندارد و همه را با عنوان (باب آخر) آورده است. تذكر: نام مؤلف به قرینه انجام نسخه تعیین شد؛ خط: نسخ، بی كا، تا: 1264ق؛ كاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج زرد، 99ص (59-157)، 16 سطر، اندازه: 16×21سم [ف: 9 - 52]

خط: نسخ، كا: محمد حسن بن حاجی محمد جعفر تهرانی، تا: 1290ق؛ جلد: میشن قهوه ای، 14 سطر [ف: 5 - 348]

آغاز: برابر؛ انجام: و نظر الزهره یدل علی انه فی مكان طیب الریح من امكنة النسا او تحت فراش او فرش.

بی كا، بی تا؛ كاغذ: اصفهانی نخودی، جلد: تیماج قرمز، 109ص (12-120)، 19و 17و 15 سطر، اندازه: 11/5×18سم [ف: 23 - 73]

انجام: برابر

تذكر: نام كتاب و مؤلف به قرینه انجام نسخه تعیین شد؛ بی كا، بی تا؛ افتادگی: آغاز؛ كاغذ: فرنگی، 44گ (50 ر-93ر)، 21 سطر، اندازه: 15×21/5سم [ف: 3 - 68]

الطبایع / طب / عربی

aṭ-ṭabāyi‘

اقلیمون

eqlīmūn

تهران؛ الهیات؛ شماره نسخه:242/27

خط: شكسته نستعلیق، بی كا، تا: قرن 11؛ 2گ (93پ-94پ)،24-33 سطر (12×22)، اندازه: 17/5×27سم [ف: - 145]

طبایع/طب / عربی

tabāyi‘

مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه:917

آغاز: بسمله. اما الدلیل علی ان الحرارة و البردة هما القوتان؛ انجام: من رطوبه لزجه و اﷲ اعلم بالصواب.

خط: نستعلیق، بی كا، بی تا؛ كاغذ: حنایی، جلد: مقوا [الفبائی: 394]

طبایع (مقاله در) / طب / عربی

tabāye‘- (maqāle dar)

مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه:917

آغاز: بسمله. اما الدلیل علی ان الحرارة و البردة هما القوتان؛ انجام: من رطوبه لزجه و اﷲ اعلم بالصواب خط: نستعلیق، بی كا، بی تا [رایانه]

طبایع آب و باد ... / طبیعیات / فارسی

tabāye‘ āb va bād ...

تهران؛ ملك؛ شماره نسخه:5799/2

آغاز: بدان كه بنای احكام را حضرت دانیال بچهار نقطه قرار داده است. اول آتش بمنزله روح است. دویم باد بمنزله عقل است؛ انجام: در خاک یافتم گفتم ناگاه غایب را خوف بیدار شود در مقام دیگر در احكام خانه هشتم اگر سوال ...

طبایع آب و باد و آتش و خاک این كتاب آغازش با كتاب رمل به شماره 15812 رایانه ملی مطابق است؛ خط: نسخ، بی كا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ كاغذ: فرنگی، جلد: میشن تریاكی، 23گ

(64پ-86پ)، 16 سطر، اندازه: 11×18/2سم [ف: 9 - 45]

طبایع آدمی و معالجات و خواص اعضاء / طب / فارسی

tabāye‘-e ādamī va mo‘ālejāt va xavass-e a‘zā’

تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه:3507/2

آغاز: بسمله. حمدله ... اما بعد بدانكه هر كه آب بنفشه را با سركه كهنه بیامیزد و در رویی كه كلف بوده باشد بمالد بر طرف شود؛

انجام: نافع است و اﷲ اعلم.

خط: نسخ، بی كا، بی تا؛ جلد: تیماج مشكی، 56گ (50ر -105پ)، 12 سطر (7×13)، اندازه: 11×16سم [ف: 12 - 2514]

الطبایع الاربع / كیمیا، طبیعیات / عربی

ṭabāyi‘-ul arba‘

مؤلف پس از بیان و بررسی این قول كه طبایعی را كه خداوند ایجاد نموده چهار تاست، به بیان حصر عناصر در چهار (هوا، زمین، آب و آتش) پرداخته و در بررسی هوا، بادهای چهارگانه را مورد بحث قرار داده و در این میان نفس انسانی و نفس صناعی را همچون باد صبا معتدل و مرطوب و گرم توصیف نموده پس از آن به بیان مطالبی درباره حجر مكرم و تقدم آن و تدبیر اكسیر پرداخته و در آخر ارتباط با زرنیخ و اقسام كبریت ها مباحثی را مورد بررسی قرار می دهند.

تهران؛ ملی؛ شماره نسخه:2473/15

آغاز: بسمله، و اعلم ان الطبایع التی اوجدها اﷲ تعالی اربعة فطبیعیة البرودة متقدمة فی الوجود علی طبیعة الحرارة؛ انجام: من صورة الی صورة و من حرف الی حرف و من مكان الی مكان مظاهر و اعیان و معارف الانسان فافهم.

كا: محمد عبد اللطیف، تا: 1328ق؛ كاغذ: هندی، 6گ (89پ -94پ)، اندازه: 21×34/5سم [ف: 12 - 326]

طبایع الاستبداد و مصارع الاستعباد / - فارسی

tabāyi‘-ul istibdād wa maṣāri‘-ul isti‘bād

حكمت، علی اصغر، 1271 - 1359 شمسی

hekmat, ‘alī asqar (1892 - 1980)

مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه:8985/8

آغاز: استبداد یعنی چه در لغت استبداد آن است كه؛ انجام: پس باید مقداری در اقسام و طبایع استبداد شرحی و تفصیلی گوئیم.

خط: نستعلیق تحریری، كاتب = مؤلف، بی تا؛ جلد: مقوا [رایانه]

طبایع الامراض (پاتولوژی) / طب / فارسی

tabāyi‘-ul amrāḍ (patolo-jī)

؟ متطبب، تقی بن محمود، ق 14 قمری

motatabbeb, taqī ebn-e mahmūd (- 20c)

تهران؛ ملك؛ شماره نسخه:2389/10

خط: شكسته نستعلیق، بی كا، تا: قرن 14؛ 13گ (295پ- 307پ) [ف: 6 - 2]

طبایع انسان / كلام و اعتقادات / عربی

tabāye‘ ensān

كرمانی، محمد كریم بن ابراهیم، 1225 - 1288 قمری

kermānī, mohammad karīm ebn-e ebrāhīm (1810-1871)

مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه:29540

آغاز: بسمله. قد وصل الی كتابكم الكریم و خطابكم الجسیم و اخطت بما فیه و الطلعت علی ظواهره و خوافیه؛ انجام: او من حضر الی سفر او من سفر الی خصر الی غیر ذلک مما تیسر و اﷲ ولی التوفیق.

خط: نستعلیق، بی كا، تا: 1292ق؛ ضمیمه نسخه ش 1616 [رایانه]

» طبایع حروف ← الحروف

طبایع الحیوان / حیوان شناسی / عربی

tabāyi‘-ul ḥayawān

مروزی، شرف الزمان طاهر، قرن 6 قمری

marvzī, šaraf-oz-zamān tāher (-12c)

در پنج «مقاله» است: 1. ذكر الانسان و انواعه و طبقاته من اعلی مراتبه الی ادنی منازله، در بیست و یک باب: 1) ذكر الانبیاء، 2) ذكر المتنبین: در اینجا یاد می شود از: زرادشت، مانی، مزدك، خرم، دینان، بهافرید پسر ماه فیروز از خواف راوند نیشابور و اصل او از زوزن است و در زمان ابومسلم می زیسته است، هاشم بن حكیم مقنع مروی گبر مزدایی رهبر سپیدجامگان، حسین بن منصور حلاج، علوی ایلاقی، ابن ابی الحسین الانباری فقیه كه مانند مدعیان نبوت دیوانه بوده و می گفت كه كسی نمیتواند مرا بكشد و شمشیر نیز نمی تواند مرا بدرد، ولی آزمودند و او را بكشتند، 3) ذكر الملوك: در اینجا نام پادشاهان را بر می شمرد مانند: فغفور، خاقان، قیصر، كسری، بلهرا (در هند)، نسكف (در حبشه)، رتبیل كابل، بطلمیوس قبط، كیارنگ مرو، شارغر شبستان، شیر بامیان، اخشید فرغانه، خوارزم شاه، شروان شاه، كرمان شاه، حوت، كوتوال، 4) ذكر العلماء، 5) ذكر الصوفیة و الزهاد، 6) اهل فارس، 7) ذكر اهل الصین: داستان رفتن طالبیان به چین در روزگار امویان از ترس آنان در اینجا آمده است. نیز یاد می شود در آن از كاغذ چینی خوب كه در سمرقند می سازند و از نامه نوشتن پادشاه قتای به امیر خراسان محمود قراخان در سال موش در 418 و چگونگی مجازات گناه كار در چین، 8) ذكر الترك: در اینجا آمده است كه ولادمیر پادشاه روس كسی نزد خوارزم شاه فرستاد و درخواست كه تا كس بدانجا بفرستد كه بدانها اسلام بیاموزد تا بتوانند با غزا و جهاد دینی از تنگی زندگی به درآیند چه آیین مسیح آنان را از خونریزی باز می دارد و آنان پیش از گرایش به دین ترسایی با ترک تازی و غنیمت جنگی می زیستند، 9) ذكر العرب، 10) ذكر الحبشة، 11) ذكر

خط معدل النهار هو الاستواء، 12) ذكر اصحاب الجزائر و الاطراف، 13) مساكن الجنوب، 14) ذكر الطبیعة، 15) ذكر الذكورة و الانوثة: در اینجا داستان زنی آمده است كه از آمیزش با مردمی گریخته است، 16) صفة الخصیان: در اینجا داستان شیخ زاهد ساوجی شیخ الشیوخ زمان نظام الملک كه پنجاه و دو سال داشته و خود را خواجه كرده است آمده است، سرامد در علوم حكمی زمان گفته است كه خصی و خواجه سست و ترسو است ولی ما خلاف آن را دیده ایم و نیز داستان عمیدالملک ابونصر كندری وزیر طغرل كه خود را خواجه كرده و وزیر مانده است، 17) طول الاعمار و قصرها، 18) العادات، در اینجا داستان مرد سجستانی خادم ملک شاه كه «گربه خوار سلطان» بوده است آمده است، او گربه را از دم آغاز خوردن می كرده تا به سرش می رسید، 19) منافع الاعضاء، 20) ...، 21) ...؛ مقاله 2. ذكر البهائم و الوحوش و السباع و ذوات القوائم الاربع، در سی و پنج باب؛ مقاله 3. الصور البریة و البحریه و هی تشتمل علی باب؛ مقاله 4. الحشرات و هی باب (حیات - الدخال و المتشبت)؛ مقاله 5. الحیوانات البحریة و هی بابا (سمک - اسداف الغیرقین). او نام برخی از جانوران را به فارسی می آورد.

مؤلف در آن از «دیلم» می ستاید و یاد می كند از: ارسطو، بولس، جالینوس، دیوسقوریدوس، افلیمون الحكیم فی كتاب استباط المیاه، سقراطیس فی كتاب الربا، بقراط فی كتاب الخریق، طیموسوس الحكیم، اریتاسوس. نیز از: ماسرجویه، سنان بن ثابت، ابومعشر بلخی، ابوسعید بن شاذان، مزربانی در كتاب الشباب و الشیب، عبداﷲ بن جبرئیل، كتاب السموم، محمد بن زکریای رازی، ابوریحان بیرونی. او می گوید كه در سال قحط و خشک سالی 492 دیده ام كه تهی دستان موش و ملخ می خورده اند. باز یاد می كند از فقیهی كه زنبور را با نشاطی و شتابی می خورده است و می گوید كه دیدم آن مرد طوسی بیابان گرد و كوه نورد را كه «عظایه و حرباء» شكار می كرده و زنده زنده آنها را می خورده است و مردم می گفته اند كه از اولیاء اﷲ است. باز می گوید كه در اصفهان بودم و دیدم كه گروهی از مردم ایذج (نسخه: اندخ) در همسایگی ما آمده بودند و هوا در سردی و گرمی میانه بود. آنان از سرما می نالیدند و آب را در آفتاب گرم می كردند و می نوشیدند ولی ما برف را گران می خریدیم و با آن آب می نوشیدیم. در آن از داستانی یاد شده كه ابوسعید عبداﷲ جبریل درباره مردمی از مشرق كه در 434 دیده است آورده و از ساوجی ملقب به شیخ الشیوخ كه نزد نظام الملک (ره) مقرب بوده است و از عمید الملک ابونصر كندری و طغیان او در برابر طغرل در گركانج (جرجانیه) خوارزم و محاصره او و از چیره شدن طغرل بر او و وزارت دوباره او تا زمان الب ارسلان (ره) و از سلطان محمود (ره). نسخه شماره 21102 عربی موزه بریتانیا كه آغاز و انجامش افتاده همین كتاب است (فهرست گیورتن ریو ص 460 ش 996؛ مینورسكی ص 4) (دانش پژوه، با تلخیص)

آغاز: بسمله. و به نستمد. الحمدﷲ المبدء المعید المحیی المیت الحمید المجید الفعال لما یرید واهب العقل و النفس و مبدع العالم بالكل و الفائض انعامه علی الكل فكل منه بدء و اﷲ یعود ... فجمعنا فی هذا الكتاب منها بما انتهی الینا علمه و تیسرلنا السبیل الی معرفته ... و جعلنا خمس مقالات.

چاپ: گزیده ای از آن با عنوان «ابواب فی الصین و الترک و الهند منتخبة من کتاب طبایع الحیوان» با ترجمه وشرح مینورسکی به انگلیسی، لندن، انجمن آسیائی پادشاهی، 1942م چاپ شده است

نسخه اصل: دیوان هند Ad. 1949؛ بی كا، بیتا؛ 221گ، 21 سطر [فیلمها ف: 1 - 352]

آغاز: برابر؛ انجام: قال بولس الحلزون المحرق له قوة مخففة قلیلة ... قال دیسقوریدوس القنفذ البحری طیب الطعم جید للمعدة ... و نقص اللحم الزائد ... هو غطاء صدف الفرفتن و یسمی ابوخبس و هو طیب الرایحة ... و یکون لونه اسود و هو اصفر و کلاهما طیبا.

نسخه اصل : دانشگاه لس آنجلس 52 م؛ بی كا، تا: قرن 9 و 10؛ افتادگی: انجام؛ 264گ [فیلمها ف: 3 - 132]

طبایع الحیوان / حیوان شناسی / عربی

tabāyi‘-ul ḥayawān

چون حیوان اشرف موجودات عالم سفلی است مؤلف در این كتاب به بیان اجناس و انواع و اشخاص و فصول و احوال و اوصاف و اخلاق و مساكن و منافع و ضررها و سایر خوصیات آنها پرداخته، مشتمل بر پنج «مقاله»: 1. ذكر الانسان و انواعه و طبقاته من اعلی مراتبه الی ادنی منازله، مشتمل بر بیست و یک «باب»؛ 2. ذكر البهائم و الوحوش و السباع و ذوات القوائم الاربع، مشتمل بر سی و پنج «باب»؛ 3. الطیور البریة و البحریة، در یک «باب»؛ 4. الحشرات، در یک «باب»؛ 5. الحیوانات البحریة، در یک «باب».

تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه:14550

آغاز: الحمدﷲ المبدی المعید المحیی الممیت الحمید المجید الفعال لما یرید واهب العقل و النفس؛ انجام: لونه الی البیاض و سم و قد یؤتی به من الولی و یكون لونه اسود و هو اصغر وكلاهما طیبا.

خط: نسخ، بی كا، تا: قرن 13؛ مصحح، محشی؛ مهر: «اللهم صل علی محمد و آل محمد» (مستطیل)؛ تملك: سید ریحان اﷲ بن جعفر موسوی در جمادی الاول 1321؛ جلد: تیماج مشكی مذهب، 147گ، 23 سطر، اندازه: 15/7×21/7سم [ف: 41 - 44]

» طبایع الحیوان الناطقة ← کتاب المخزون

» طبایع الحیوان و خواصها و منافع اعضائها ← منافع الحیوان و النبات

طبایع مركبات / طب / فارسی

tabāye‘- morakkabāt

در بیان طریق دانستن طبایع مركبات از حرارت و برودت و ...

مشهد؛ ادبیات؛ شماره نسخه:53/3 فرخ

خط: نستعلیق، كا: محمد بن میرزا ابوطالب گرایلی، بیتا؛ كاغذ فرنگی، جلد: تیماج مذهب، 2ص (83-84)، 20 سطر (12/5×21/5)، اندازه: 21×30سم [ف: - 187]

طبایع و امزجه مأكولات و ادویه / طب / فارسی

tabāye‘- va amzaje-ye ma’kūlāt va advīye

تهران؛ ملك؛ شماره نسخه:492/28

آغاز: درمعرفت منفعت و مضرت و طبع و مزاج ماكولات؛ انجام: و درد سر ا كه از گرمی باشد زایل كند

خط: نستعلیق، بی كا، تا: قرن 10؛ كاغذ: ترمه سمرقندی، 32ص (279-310 هامش)، 18 سطر، اندازه: 12/2×20/7سم [ف: 5 - 42]

طبایع و امزجه مأكولات و ادویه / طب / فارسی

tabāye‘- va amzaje-ye ma’kūlāt va advīye

تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 3/ 664

خط: نستعلیق زیبا، بی كا، تا: قرن 13؛ مجدول؛ جلد: تیماج، 16گ (61پ-76پ)، 18 سطر، اندازه: 14×21سم [ف: 20 - 170]

طب البشری / طب / عربی

ṭibb-ul bašarī

تونسی، محمد بن سلیمان، قمری

tūnesī, mohammad ebn-e soleymān

رساله ای است در پزشکی کودکان که مؤلف به دستور حاج محمد علی در سه «قسم» تألیف نموده است: 1. قانون صحة الاطفال؛ 2. امراضهم و علاجها؛ 3 تراکیب لادوریة التی یجب استعمالها.

قم؛ گلپایگانی؛ شماره نسخه:2099/1- 11/199

آغاز: بسمله یا من خلق الانسان من سلالة من طین ثم جعله نطفة فی قرار مکین ... وعلی آله وصحبه الذین ارتضعوا البان التوحید من ثدی هیکله النوارنی؛ انجام: وللذی سنه اربع عشرة سنة ثلثا درهم وقس علی ذلک واﷲ الشافی لارب غیره ولامعبود سواه. وهذا آخرما ... ومتعنا ببقاء محیاة السنیة وجعل الملک باقیا فیه وفی اشبانه بسیدنا محمد وآله.

خط: شكسته، نستعلیق، كاتب = مؤلف، تا: سه شنبه 11 صفر 1338ق؛ 29گ، 26 سطر، اندازه: 10×16سم [ف: 5 - 2845]

طب بقراط = شرح بیست باب / طب / فارسی

tebb-e boqrāt = š.-e bīst bāb

گزارشی است بر یكی از متون قدیم كه مطالب تحت عنوان:

«قال البقراط ...، التفسیر ...» آمده و شامل بیست «باب» است و نسخه حاضر از اوایل باب پنجم را دارد بدین شرح: باب 5. وجع الظهر و المفاصل؛ 6. علل الاغطاء و هذا الباب یتنوع علی عشرین نوع؛ 7. علل النساء، در سی و سه فصل؛ 8. القروح و الاورام و الدنبلات و السرطان، در بیست و چهار فصل؛ 9. انواع الحراج، در شش فصل؛ 10. العلامات الدالة طول المرض، در بیست فصل؛ 11. العرق النافعة، در هفت فصل؛ 12. فیما قال فی البول سوی ما ذكر، در شش فصل؛ 13. النوم، در شش فصل؛ 14. البحران و ایامه و الاستفراغات، در شانزده فصل؛ 15. تدبیر المرضی، در دوازده فصل؛ 16. النوم، در شش فصل؛ 17. فیما قال فی الالبان، در یک فصل؛ 18. فیما قال فی الشراب سوی ما ذكر، در سه فصل؛ 19. فیما قال فی المیاه و فی الاشیاء الباردة و الحارة، در نه فصل؛ 20. فیما قال فی الامراض التی یحدث و ...، در هفده فصل. در مواردی آمده است: «و زعم الرازی: بحسب ما قاله الرازی: ذكر جالینوس».

مشهد؛ الهیات؛ شماره نسخه:18845

آغاز: یكن به حمی و اصحابه مفص و ثقل فی الركبتین و وجع فی القطن ... التفسیر: وجع الظهر و المفاصل اذا لم یكن مع حمی دل علی ان الفاعل له خلط كثیر لیس بحاد و لا مایل الی العضن بک هو؛ انجام: و كانه عنی بقوله ... ای تسكنها عنه و اﷲ اعلم بالیقین و الصواب و قد وقع الفراغ من تحریره بتوفیق اﷲ و حسن تیسیره و المحرر صاحبه المعترف بالذنب و القصور عند ربه الغفور محمد بن عبداﷲ المشتهر بالشمس الاردستانی المتطبب انجح اﷲ اماله و ختم له بالحسنی و ذلک فی العشر الاخر من رمضان المبارک سنه خمس و اربعین و سبعمایة الهلالیة ببلدة مدینة الاسلام الاردستان حماها اﷲ عن العاهات و صلی اﷲ علی محمد خیر خلقه و آله الطاهرین الطیبین.

خط: تعلیق، كا: محمد بن عبداﷲ شمس اردستانی، تا: رمضان 745ق، جا: اردستان؛ افتادگی: آغاز؛ مصحح؛ 188ص، 23 سطر (10×16/5)، اندازه: 16/5×22/5سم [ف: 2 - 260]

الطب الجامع / طب / عربی

ṭibb-ul jāmi‘

جیلانی، ابوالقاسم بن عبدالله، ق 13 قمری

jīlānī, ab-ol-qāsem ebn-e ‘abd-ol-lāh (- 19c)

در دیباجه جلد اول آمده است: «هذه مجموعة فی قسمی العلمی و العملی من الطب» و در دیباجه جلد دوم آمده است: «هذا مجلد الثانی من المجموعة المحتویة علی قسمی العلمی و العملی من الطب». كتاب از روی كتب قدماء ساخته شده و در دو مجلد است: نخستین «الحمیات و امراض الرأس الی الطحال» در دو فصل نخستین در شش نوع دومی در پنجاه قسم، مجلد دوم در سیزده فصل است.

آغاز: بسمله. بعد حمداﷲ الشافی المطلق و صلوة علی رسوله؛ انجام: اوفی مجری الطحال الی المعده و الشده اما الورم او لغیره و مادة الیرقان لیست بفضبه والا وجب الحمی ؟ عج جلد اول؛ خط: شكسته تحریری، بی كا، تا: قرن 13؛ 536ص، 1-26 سطر (6/5×7)، اندازه: 11×17سم [نشریه: 3 - 378]

آغاز: بسمله. بعد حمداﷲ الشافی المطلق و الصلوة علی رسوله؛ انجام: من الرطوبة الغریزیه

جلد دوم؛ خط: شكسته تحریری، بی كا، تا: قرن 13؛ تملک:اعتضاد الاطباء در 1332؛ 478ص، 6-26 سطر (6/5×7)، اندازه:11×17سم [نشریه: 3 - 378]

طب جدید / طب / فارسی

tebb-e jadīd

صحت، سید محمد، ق 13 قمری

Sehhat, seyyed mohammad (- 19c)

قم؛ معصومیه؛ شماره نسخه:175/4- 8355

از «اكنه» آغاز می شود، با فهرست در آغاز. مؤلف آن باید همان نویسنده نسخه باشد؛ خط: شكسته نستعلیق، كا: سید محمد طبیب قمی، تا: سه شنبه 8 رجب 1299ق؛ كاغذ: فرنگی، جلد: تیماج تریاكی، 300گ، 14 سطر، قطع: ربعی [آستانه قم: - 144]

طب جدید / طب / فارسی

tebb-e jadīd

غیر همانند:

اثری است مبتنی بر کتابهای اروپایی. نسخه از جنس ششم در سمومات آغاز می شود و عنوان های جنس هفتم در تغییرات تغذیه بدن و هشتم امراض حاصله از تبدیل آلات و محصولات غیرطبیعی و مرض در آن است ؛ خط: نسخ، بی كا، تا: قرن 13؛ 257گ، 17 سطر، اندازه: 17×22سم [ف: 3 - 543]

نسخه ای است بدون خطبه و خاتمه که اوراقش هم به صورت آشفته وصالی گردیده تألیف یکی از شاگردان دکتر شلیمر معلم دارالفنون به روزگار ناصرالدین شاه (1264-1313ق) که درسها را جلسه به جلسه نگاشته است. در برگ 16 آمده: «این رساله است در بیان علم جراحی و مشتمل است بر چند فصل، فصل اول در نزف الدم که بفرانسه همورازی نامند و او عبارت است از ...» در جائی دیگر آمده: «بتاریخ یوم سه شنبه هشتم ماه ذی قعده مطابق سال 1270 گفتگو می شود در ...»، پس از حدود صد برگ:

«باب نهم در مرض کوفت و غیره. فصل در امراض مزاجی گفته می شود کوفت که بفرانسه سفلیس گویند ...»، در یک برگ به آخر مانده: «بتاریخ یوم چهارشنبه سلخ شهر ذی قعده 1273 در خدمت موسیو شلیمر اما شیرخشت که بفرانسه من نامند صمغ شجری است بقدر گل سرخ»؛ خط: شكسته نستعلیق، بی كا، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز و انجام ؛ مهر: حاج سید سعید؛ جلد: تیماج قهوه ای، 341گ، اندازه: 18×21/5سم [ف: 2 - 548]

در آغاز كتاب جداولی است در مزاج و اجناس نه گونه نبض و اجناس بول و امراض. در خود كتاب امراض است سپس علاج و درمان آنها و دستور آشامیدن و جداولی در معرفت مزاج و خواص میوه و مركبات و یقولات و مطبوخات و حلویات و خواص ادویه برای بیماری های جهازهای مختلف بدن؛ خط: نستعلیق، بی كا، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز و انجام ؛ تملك: شیخ عبدالحسین؛ كاغذ: فرنگی، جلد: تیماج سبز، 141گ، 18 سطر (10/5×15)، اندازه: 17/5×23سم [ف: - 92]

بی كا، بی تا؛ خریداری از محمد حسین علوی [رایانه]

آغاز: تعریفات. حکمت طبیعی علمی است که در آن بحث می شود از قوه ثقل و صوت و حرارت و اکتریسیته نور و از آثار که در اجسام از آنها به ظهور می رسد؛ انجام: و در خلف طبقه عنبیه جلدیه که بلاتین کرسالین و هم عدسی بلورین نامند واقع است وجلدیه جسمی است

رساله مختصری است در طب قدیم و جدید، شامل دو بخش ادویه و ترکیب آنها و شناخت اعضای بدن و بیماریهای آن؛ خط: نستعلیق شكسته، بی كا، بی تا؛ افتادگی: انجام ؛ جلد: مقوا، 89گ، اندازه: 11×17سم [ف مخ: 3 - 1352]

» الطب الجدید الكیمیائی ← غایة الاتقان فی تدبیر بدن الانسان

» الطب الجدید الكیمیائی ← الطب الكیمیاوی

الطب الجدید الكیمیائی = الطب الكیمیاوی / كیمیا، طب / عربی

ṭibb-ul jadīd-ul kīmīyā’iī = ṭibb-ul kīmīyāwī

پاراسلسوس، 1493 - 1541 میلادی

pārāselsūs (1493 - 1541)

مترجم: ابن سلوم، صالح بن نصراﷲ، - 1081 قمری

وابسته به: غایة الاتقان فی تدبیر بدن الانسان؛ ابن سلوم، صالح بن نصراﷲ (-1081)

این رساله گزیده ترجمه و شرحی بر نظام طبی كیمیاوی پاراسلسوس (براكلسوس)، طبیب كیمیاوی سوئیسی، است. این رساله را ابن سلوم حلبی از لاتین به عربی ترجمه كرده است و آن را با عنوان «كتاب فی الطب الجدید الكیمیاء الذی اختراعه براكلسوس» در فصل چهارم كتاب خود «غایة الاتقان» آورده است (بنگرید به مدخل: الطب الكیمیاوی). این رساله ترجمه یک اثر مستقل از پاراسلسوس نیست، بلكه مجموعه متونی است كه احتمالاً خود مترجم گردآورده است و در آن بسیار از پاراسلسوس و پیروان وی نقل قول كرده است و به توضیح گفته های ایشان پرداخته است. به طور خاص جامع (مترجم) در میانه متن به نام دو كتاب پاراسلسوس به نامه ای «راغنانی» (؟) و «ایلیاستر» (؟) به عنوان مرجع عباراتی كه از او نقل كرده است اشاره می كند، هرچند این نقل قول ها صرفاً در مقاله اول رساله وجود دارند. در پایان رساله وی مراجعی كه از آنها نقل قول كرده است را چنین ذكر می كند: «هذا ما اخترناه و نقلناه من سنارتوس الجرمانی الذی الف فی صناعة الطب و من قرابادین و افریوس من تقطیر الارواح و الادهان» كه محتملتر آن است كه منابع مقاله چهارم (یا سوم و چهارم) رساله باشند نه كل رساله.

اگر یكسانی این رساله با آنچه در مقاله چهارم غایة الاتقان آمده است را بپذیریم، می توان گفت كه این رساله اثر خود ابن سلوم است كه آن را به طور خاص با كمک گرفتن از آثار سه كس (پاراسلسوس (براكلسوس)، كرولیوس (فرولیوس) (Crollius) (- 1608م) و سنارتوس (Daniel Sennert) (- 1637م)) در توضیح و تبیین نظام طبی كیمیایی ای كه پاراسلسوس بنیادگذارد نگاشته است. وی در مقدمه توضیح می دهد كه كیمیا تا زمان پاراسلسوس (براكلسوس) دانشی بود كه به اصلاح و تغییر برخی معدنیات به طور خاص به منظور تبدیل آنها به طلا مربوط می شد اما پاراسلسوس غرض از علم كیمیا را تغییر داد و آن را به یكی از اقسام طب بدل ساخت و آن را اسباغریا (Spagyric) نامید كه منظور از آن صناعت طب كیمیاوی (= شیمی پزشكی) است.

این كتاب دارای یک «مقدمه» و چهار «مقاله» است: مقدمه فی تعریف الطب الكیمیائی و بیان الحاجة الیها و الغرض منها؛ مقاله 1. فی الجزء النظری من اسباغریا و هو طب الكیمیائی فی الامور الطبیه (شامل ده فصل)؛ مقاله 2. فی اساس الطب الكیمیائی ( شامل نه فصل)؛ مقاله 3. كیفیة تدبیر الادویة و تحلیلها (شامل سیزده فصل)؛ مقاله 4. العملیات (شامل هجده فصل). مترجم عربی (ابن سلوم) رساله «كیمیاء باسلیقا» اثر كرولیوس (فرولیوس)، طبیب كیمیایی و پیرو مكتب پاراسلسوس، را بلافاصله پس از پایان این رساله ترجمه كرده و آورده است. این توالی موجب شده است كه فهرست نگاران عموماً این دو رساله را یک اثر بپندارند و بعضاً هر دوی آنها را به پاراسلسوس یا كرولیوس اسناد دهند، همچنین احتمالاً شكل اسم پاراسلسوس موجب شده برخی فهرست نگاران به اشتباه وی را یونانی بپندارند. در این فهرست در جایی كه تفكیک این دو رساله ممكن نباشد هر دو رساله تحت نام «الطب الكیمیاوی / طب كیمیاوی» به صورت مشترک آمده اند (ن.ك.: الطب الكیمیاوی؛ نیز كیمیاء باسلیقا).

آغاز: بسمله و بعد فهذا كتاب الجدید الكیمیائی الذی اخترعه براكلسوس مشتمل علی مقدمة و مقالات

انجام: و علی هذا المنوال یستخرج ادهان جمیع الاحجار. هذا آخر ما اخترناه و نقلناه من كتاب سنارتوس الجرمانی الذی الف فی صناعة الطب و من قراباذین وافریوس من تقطیر الارواح و الادهان.

چاپ: چاپ سنگی در بمیئی 1329ق در هامش صفوة الصفا

[بروكلمان 2: 595؛ ذیل بروكلمان 2: 666؛ گوته 3: 481، شماره 1941؛ برلین 5: 91-590]

شرح و حواشی:

1- طب جدید كیمیاوی = طب كیمیاوی = پزشكی تازه كیمیائی؛ پاراسلسوس (1493-1541)

2- طب جدید كیمیاوی (مقدمه) = طب كیمیاوی (مقدمه)؛ پاراسلسوس (1493-1541)

خط: نسخ، بی كا، تا: قرن 11؛ جلد: گالینگور مشكی، 54گ (1پ-54ر)، 16 سطر، اندازه: 11×17سم [ف: 24 - 27]

آغاز: برابر؛ انجام: و هو الشعیر المعتدل سدس درهم عشر حبات ثلث درهم عشرون حبة اوقیة ثمانیة دراهم الرطل اثنی عشر اوقیة خط: نسخ، بی كا، تا: قرن 12؛ مصحح، محشی؛ كاغذ: فرنگی، جلد: مشمع مشكی، 86گ، 16 سطر (8×15)، اندازه:15/5×21/5سم [ف: 40 - 93]

آغاز: برابر؛ انجام: فان فعل هذا المرهم بخاصیته فیه یتوسط روح العلم كما یفعل الحدید فی المغناطیس.

خط: نسخ، بی كا، تا: سه شنبه آخر شعبان 1155ق؛ واقف: هاشم قزوینی، 1380؛ كاغذ: نخودی، جلد: مقوا، 82گ، 17 سطر، اندازه: 14/5×20/5سم [ف: 5 - 359]

آغاز: كتاب الطب الجدید الكیمیائی ... المقدمة فی تعریف الكیمیاء و بیان الحاجة الیها و الغرض منها؛ انجام: و علی هذا المنوال یستخرج أدهان جمیع الاحجار.

خط: نسخ، بی كا، تا: قرن 13؛ جلد: گالینكور مشكی، 33گ (43ر-75پ)، اندازه: 14×20سم [ف: 11 - 246]

آغاز: لكن ؟ سهنا ؟ المراد من لفظ الكیمیا؛ انجام: من مكان خصوصی ینحل جمع ذلک الملح من الاروانی ؟ عنوان «المقالة الاولی فی الجزء النظری من اسباء بنا (ای الصناعة الطبیة - آغاز نسخه - گویا یونانی یا لاتینی است و تحریف شده، در فارسی آمده: از چیزهای غریبه كه طب كیمیائی است - ص 383 ره آورد) فی الامور الطبیعیة یشتمل علی فصول» در ص 2 هست؛ خط: تحریری، بی كا، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ 56ص (1 -56)، 18-19 سطر (8/5×9)، اندازه: 16×21سم [نشریه:344 - 3]

آغاز و انجام: برابر

خط: نسخ ریز، كا: بهائی بن احمد العاملی، تا: اواخر قرن 12 یا اوایل قرن 13؛ مصحح، محشی، ركابهدار؛ جلد: مذهب، 6گ (155-160)، 60 سطر، اندازه: 8×18سم [ف: 32 - 106]

بی كا، تا: قرن 13؛ اندازه: 16/5×20/5سم [ف: 15 - 4083]

آغاز و انجام: برابر

خط: نسخ، كا: احمد بن حاج عبدالقادر تبریزی، تا: 1266ق، جا:همدان ؛ كاغذ: فرنگی، جلد: تیماج قهوه ای، 27گ (42پ-68ر)، 19 سطر (6×12)، اندازه: 10×17سم [ف: 13 - 3073]

خط: نسخ، كا: محمد كریم بن حسین محلاتی، تا: 1280ق؛ در1280 مقابله شده؛ 16 سطر، اندازه: 11/2×17/3سم [ف: 7 - 287]

آغاز و انجام: برابر

بعد از رساله نیم صفحه سخنان پراكنده است؛ خط: نستعلیق شكسته تحریری، بی كا، تا: دهه آخر رجب 1285ق؛ 49گ(2پ-50ر)، 13 سطر، اندازه: 16×21/5سم [ف: 19 - 65]

آغاز: برابر

خط: نسخ، بی كا، تا: قرن 14؛ افتادگی: انجام؛ مهر: حاج سید سعید؛ جلد: تیماج قهوه ای، 108گ، 18 سطر (11/5×16/5)، اندازه: 17×22سم [ف: 2 - 563]

آغاز: برابر؛ انجام: و ینفع لعسر البول و علی هذا المنوال یستخرج ادهان جمیع الاحجار.

خط: نسخ، كا: محمد هاشم الخمسه الفاخور تلوئی، تا: 27 شوال 1309ق؛ 32گ (25پ-56ر)، 17 سطر [ف: 36 - 149]

آغاز: برابر؛ انجام: و اذا سقی منه نفع جمیع الامراض الراس البارده و الحاره و امراض العصب و جمیع السدد فی الطحال و لكبد والرحم ...

خط: نسخ، بی كا، بیتا؛ افتادگی: انجام؛ كاغذ: فرنگی، 42گ، 15 سطر (15×16/5)، اندازه: 12/5×22/5سم [ف: 3 - 1055]

آغاز: بسمله الفصل الاول فی الهیولی الاولی و السر الاكبر قال براكلسوس فی كتابه المسمی بر اغنانی اعلم ان داخل السماء و مبدأ؛ انجام: بعطر المحلول فرح الدهر و هو نافع كتابی است مشتمل بر اقوال بر اغنانی، براكلسوس ... در چهار مقاله (مقاله اول در ده فصل، فصول مقاله دوم با آستان قدس 381/19 برابر است. و مقاله سوم و چهارم به ترتیب در 13 و 18 فصل)؛ بی كا، بیتا؛ افتادگی: انجام؛ 68گ (25ر-92پ)، اندازه:13×22سم [ف: 1 - 179]

آغاز: برابر؛ انجام: حشیشته الزجاج والبابونج والجند قوق والافطر والفرعر والرس والجور واللادونه المحلله الایح مفتحه للسدد دارای یک مقدمه وشش مقاله: المقدمة فی تعریف الکیمیا وبیان الحاجة الیه، مقاله 1. فی الجزء النظری، مقاله 2. اساس الطب الکیمیائی، مقاله 3. معرفة خواص هذه الاشیاء، مقاله 4. اعمال حکم المبین، مقاله 5. العملیات بقول جزئی، مقاله 6. استخراج الادهان من النبات و المعادن؛ خط: تحریری، بی كا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ جلد: تیماج سرخ، 7گ، 21-22 سطر، اندازه:17×21سم [ف: 5 - 2847]

آغاز: فی نخبة ما فی كتاب براكلسوس. قال فی المقالة الرابعة فی تدبیر الادویة بطریق صناعة الكیمیا و انواع آلاتها و قرعها؛ انجام: و ینفع لعسر البول، و علی هذا المنوال یستخرج جمیع اذهان الاحجار. تم الكتاب بعون الملک الوهاب

مقاله چهارم در دوازده فصل، مقاله پنجم در هفده فصل؛ خط: نستعلیق شكسته، بی كا، بی تا؛ جلد: میشن قرمز، 13گ (217ر-229ر)، 24 سطر، اندازه: 11/4×18/4سم [ف: 6 - 344]

طب جدید كیمیاوی (مقدمه) = طب كیمیاوی (مقدمه) / كیمیا، طب / فارسی

tebb-e jadīd-e kīmīyāvī (moqadema) = tabb-e kīmīyāvī(moqademe)

پاراسلسوس، 1493 - 1541 میلادی

pārāselsūs (1493 - 1541)

مترجم: جرفادقانی، محمد بن علی اصغر، ق13 قمری وابسته به: الطب الجدید الكیمیائی = الطب الكیمیاوی؛ پاراسلسوس (1493-1541)

تاریخ تألیف: غره محرم 1277ق

ترجمه مقدمه كتاب پاراسلسوس (براكلسوس) در طب كیمیاییاست.

تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه:14729/20

خط: نستعلیق تحریری، كاتب = مؤلف، تا: 1277ق، جلد: تیماج مذهب، 4گ (157پ- 160 ر)، اندازه: 17/7×23سم[ف:41-186]

طب جدید كیمیاوی = طب كیمیاوی = پزشكی تازه كیمیائی / كیمیا، طب / فارسی

tebb-e jadīd kīmīyāvī = tabb-e kīmīyāvī = pezeškī tāzekīmīyā’ī

پاراسلسوس، 1493 - 1541 میلادی

pārāselsūs (1493 - 1541)

وابسته به: الطب الجدید الكیمیائی = الطب الكیمیاوی؛ پاراسلسوس (1493-1541)

مترجم شناخته نشد، گویا در عهد قاجار ترجمه شده است. در یک «مقدمه» و چند «مقاله»: مقدمه در تعریف کیمیا و احتیاج به آن و غرض از آن؛ مقاله 1. در جزو نظری از چیزهای غریبه و او طب کیمیا است در ده فصل؛ مقاله 2. اساس طب کیمیائی در سه فصل؛ مقاله 3. کیفیت تدبیر دواها و تحلیل او و تنقیه او به طریق ایشان در دوازده فصل؛ مقاله 4. عمل میاه به قول کلی و جزئی در هفده فصل.

مشهد؛ گوهرشاد؛ شماره نسخه:410/1

آغاز: بسمله الحمدﷲ رب العالمین و العاقبة للمتقین و الصلوة و السلام علی خیر خلقه محمد و آله اجمعین و بعد پس این کتاب طب تازه کیمیائی است که در آورد او را براکلسوس مشتمل است بر مقدمه و مقالاتی چند پس مقدمه در تعریف کیمیا است و احتیاج بآن و غرض از آن پس می گوئیم کیمیا؛ انجام: و بر همین منوال استخراج می شود دهنهای همه احجار و این چیزی است كه اختیار كردیم و نقل كردیم از سنارنوس الجرمانی آنچنانی كه تألیف كرد صناعت طب را و از قرابادین داقیریوس از تقطیر ارواح و ادهان ...

خط: شكسته نستعلیق، بی كا، بی تا؛ مهر: حاج سید سعید؛ كاغذ: كاهی، جلد: میشن قهوه ای، 34گ (1-34)، 13 سطر (9×16)، اندازه: 14/5×21/5سم [ف: 2 - 518]

» طب جدید كیمیایی ← طب كیمیاوی

طب جمالی و شفاء حالی / طب / فارسی

tebb-e jamālī va šefā’-e hālī

تاریخ تألیف: قرن 8

نویسنده كه از ملازمان شیخ ابواسحاق بوده است بنا بر امر آن سلطان این كتاب را در پزشكی می پردازد و آن را در سه «مقاله» بدین شرح می آورد: 1. امراض از سر تا قدم، در یكصد و سی و دو باب؛ 2. رنج ها كه در ظاهر بدن پیدا می شود، در شصت و پنج باب؛ 3. در تبها، در سی و پنج باب

آغاز: بسمله، حمد بی نهایت و عدد و سپاس بی قیاس كه مهندس عقل از مساحت ساحت.

[دنا 287/7؛ فهرستواره منزوی 3442/5]

تهران؛ ملی؛ شماره نسخه:2647/1

آغاز: برابر؛ انجام: منافع آن در بسیط جهان شایع و مستفیض شده و دست نا اهل و نا جنس پرده عصمت و صیانت خط: نسخ، كا: ابراهیم بن محمد تقی حافظ مشهدی، تا: 1126ق، جا: یمن؛ كاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج قهوه ای، مذهب، 279ص (1-279)، 24 سطر (12/5×22)، اندازه: 21×29/5سم [ف: 6- 209]

طب چشم = چشم پزشكی/ طب / فارسی

tebb-e češm = češm pezeškī

تشریح و بیان امراض چشم، حدقه، مژگان و ابرو و علاج و تدبیر آنها با ادویه گوناگون می باشد و گاه دستورها به صورت منظوم آمده است.

قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه:11750/1

آغاز: ... باب در بیان رک زدن، در رک زدن چنین محمد زكریا می گوید؛ انجام: سماق، اقاقیا، زاج سفید، گلنار، از هر یک مثقال گرفته و بیخته سنون سازند؛ تمت.

خط: شكسته نستعلیق، بی كا، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز؛ مهر: «یا ابا عبداﷲ» (مربع)؛ 25گ (1-25)، 13 سطر، اندازه: 6×11سم [ف:536 - 29]

طب الحكما / طب، شعر / فارسی

ṭibb-ul ḥukamā

منظومه ای است در دستورات كلی پزشكی در بیش از دویست و پنجاه بیت به قوافی و اوزان مختلف.

آغاز: ای كه هستی ز زمره انسان ×× همچو انسان معاش كن زینسان

[دنا 287/7؛ فهرستواره منزوی 3543/5]

آغاز: برابر؛ انجام: از این گوه آبی كه افتد بدست ×× ترا حافظ و محدث و صحت است

خط: نسخ معرب و نستعلیق، بی كا، تا: 1258ق؛ جلد: تیماج مشكی، 4گ (7پ-10ر)، اندازه: 15×24سم [ف: 19 - 214]

آغاز: برابر؛ انجام: هست این تركیب را تعریف قرص سنجری ×× این بود چون یادگار بوعلی نامور

خط: نستعلیق نازیبا، بی كا، تا: قرن 14، جلد: تیماج مذهب، 6ص

(121-126)، 11 و 15 سطر، اندازه: 11×17/3سم [ف: 45 - 232]

طب حكیم لار (ترجمه) / طب / فارسی و تركی

tebb-e hakīm lār (t.)

کتابی است بدون باب و فصل در داروها و بیماری ها و معجون ها و حبها. بدون خاتمه است.

مشهد؛ گوهرشاد؛ شماره نسخه:207/1

آغاز: بسمله الحمدﷲ العلیم الحکیم و الصلوة و السلام علی نبیه الحلیم اما بعد بو ترجمه کیم بر نیجه حکیم لار طبع بلند ارجمند دین دوالار کیم

خط: نستعلیق، بی كا، تا: 1257ق ؛ جلد: تیماج، 12گ (1-12)، 17 سطر (10×19/5)، اندازه: 14×25/5سم [ف: 1 - 177]

» طب خانی ← تحفه خانی

طبخ پلاو / آشپزی / فارسی

tabx-e pelaw

آشپزباشی، نورالله، ق 11 قمری

āšpazbāšī, nūr-o-llāh (- 17c)

تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه:879/32- طباطبائی

آغاز: از تألیف نوراﷲ آشپز شاه عباس اول نقل شد به تاریخ 27 ماه رجب سنه 1089 در بلده طیبه اصفهان. لبنی پلاو با گوشت بره است مع جگر و دنبه

كا: محمد بن میرزا محمد حسینی، تا: 27 رجب 1089ق، جا: اصفهان؛ با اشعاری از حسین بن مطر اسدی، ابن الرومی، اسماعیل بن بشر و بنت المهدی اخت خارون الرشید؛ كاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج عنابی، 123گ، اندازه: 12×20/2سم [ف: 23 - 176]

طبخ مرباها و عرقیات / آشپزی / فارسی

tabx-e morabbā-hā va ‘araqīyyāt

تهران؛ علوم پزشكی؛ شماره نسخه:276/4

طریق گرفتن عرق ها و پختن مرباها؛ بی كا، تا: قرن 12؛ 5ص (192-196) [نشریه: 3 - 352]

طب دارا / طب / فارسی

tabb-e dārā

خطیب، محمد

xatīb, mohammad

اهدا به: فتح علی شاه و عبداﷲ میرزا

در دو «قسم»: 1. نوع علمی طب یا نظری، در چهار جزو؛ 2.عملی.

آغاز: بعد بسمله. حكمت خدائی راست جل جلاله كه سراج و هاج مزاج انسانی را از نار نور مثال حرارت غریزی روشن فرمود كه یكاد زیتها یعضی و لو لم تمسه نار و قدرت پادشاهی راست عم نواله كه بیت مظلم ...

انجام: سال این تألیف شیرین را مؤلف ز در قم ×× آنچنان كز خجلت شهدش شكردرنی برفت / رفته از اول جمادی عشر چون دو سال نیز ×× گفت ختم طب دارا چون دو عشر از دی برفت

[دنا 288/7؛ فهرستواره منزوی 3544/5]

تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه:1315

آغاز و انجام: برابر

خط: نستعلیق، بی كا، تا: 1237ق؛ مجدول، با دوازده تصویر رنگین؛ كاغذ: سفید، جلد: تیماج تریاكی، 200گ، 15 سطر (10×20)، اندازه: 17×30سم [سنا: ف: 2 - 220]

» طب دارا شكوه ← علاجات دارا شكوهی

طب دارالفنون / طب / فارسی

tabb-e dār-ol-fonūn

ناشناخته:

بی كا، بی تا؛ خریداری از جعفر موسی كاظمی [رایانه]

بیكا، بی تا؛ خریداری از دكتر علی اصغر مقصودی [رایانه]

» طب داود خانی ← طب داودی

طب داودی = مجربات داودی = طب داود خانی/ طب / فارسی

tebb-e dāvūdī = mojarrabāt-e dāvūdī = tebb-e dāvūdxānī

عباسی، داودخان بن خدایار خان، ق 12 قمری

‘abbāsī, dāvūd xān ebn-e xodā-yār xān (- 18c)

اهدا به: داود خان عباسی

تاریخ تألیف: 1153ق

كتابی است در درمان بیماری ها از سر تا قدم، در سی و یک «باب»: 1. علاج سر و دماغ؛ 2. علاج امراض چشم؛ 3. امراض گوش؛ 4. امراض بینی؛ 5. امراض دهان و لب؛ 6. علاج پشت؛ 20. آتشك.؛ 25. امراض باد سموم.؛ 30. علاج رشته؛ 31. علاج

اهل عورات. در برخی از نسخه ها از میر عبدالرزاق مشرب اصفهانی (-1127 ق) دانسته شده كه با تاریخ تألیف سازگاریندارد.

آغاز1: فهرست نسخه مجرب از مجربات رضوان فردوس منزلت خان و الاشان مغفرت نشان ... باب اول در علاج سر و دماغ، علاج دردسر. كباب چینی با گلاب سائیده بر پیشانی بمالد ...

2: سپاس بی قیاس و ستایش و نیایش حكیمی را سزد كه از مطب قدرت خود هژده هزار عالم پیدا و هویدا نمود چها طبایع انجام: برابر دانه فلفل و یک گولی از آن بدهان بگیرد كه بغایت خشبو كند فقط، تمت.

[فهرستواره منزوی 3544/5؛ مشترک پاكستان 626/1 (8 نسخه)]

قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه:15297/1

آغاز: برابر1؛ انجام: برابر

خط: نستعلیق، كا: در محمد بن تاج محمد خان افغان، تا: دوشنبه 14 صفر 1302ق؛ كاغذ: شرقی، 44گ (1-44)، 12 سطر، اندازه:10×16سم [ف: 38 - 830]

طب الدواب / طب / فارسی

ṭibb-ud dawāb

غیر همانند:

آغاز: بدان كه اتفاقی است كه بعد از آدمی هیچ حیوانی بهتر از اسب نیست و بهترین ایشان اسبان عربی اند؛ انجام: «نافع باشد»، عنوان «فصل اول در بیطره، دوم در مرغ شكاری» دارد و سپس در باره چهار پایان است و باز دارد «باب دوم در طیور» خط: شكسته نستعلیق، بی كا، تا: 1338ق؛ 34ص (140-173)، 16 سطر، اندازه: 15×20سم [نشریه: 3 - 348]

آغاز: انحراف طبیعت كه آن شعب و اقسام بسیار دارد؛ انجام: به آب سرگین كبوتر بشویند همه بوی های خوش بآب ... پاک شود رساله مختصری است در نگهداری و تیمار و معالجه اسب، در یک فصل؛ خط: تحریری، بی كا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ 3گ (14پ-16پ)، اندازه: 17×23سم [ف: 2 - 295]

طب الرحمة (ترجمه) /طب / فارسی

ṭibb-ur raḥma (t.)

آغاز: بسمله. حمد و سپاس بی قیاس مرخدای را سزاست که در کارخانه غیبی از ذوات مختلف الاجزاء مرکبات اربعه طبایع مرکبات وجود انسانی راساخته؛ انجام: به این بنده و سایر مسلمین انعام و احسان فرماید و صلی اﷲ علی سیدنا محمد و آله و صحبه اجمعین آمین یا مجیب السائلین و یا ارحم الراحمین و الحمد ﷲ رب العالمین الطیبین الطاهرین.

رساله ای است در پزشکی مشتمل بر پنج «باب»، در پایان نسخه نام آن ترجمه طب الرحمة ذکر شده است؛ خط: نستعلیق، بی كا، تا:قرن 12؛ بعد از اتمام رساله چند نسخه پزشکی در 5 برگ و مقدمه کتاب قرعه رضویه در ترجمه رساله ذهبیه آمده است؛ 62گ، 14-16 سطر، اندازه: 15×21سم [ف: 2 - 878]

آغاز: بسمله؛ کتاب الزکوة التی هی لغة الطهارة و منه قتلت نفساً زکیة

رساله ای است در پزشکی مشتمل بر پنج باب، در پایان نسخه نام آن ترجمه طب الرحمة ذکر شده است؛ خط: نسخ، بی كا، تا:1254ق؛ 223گ، 20 سطر، اندازه: 14×21سم [ف: 2 - 878]

طبرسی / تراجم / عربی

tabresī

طریحی نجفی، علاء الدین، ق 11 قمری

torayhī najafī, ‘alā‘-od-dīn (- 17c)

تهران؛ ملك؛ شماره نسخه:2576/11

خط: نسخ، كاتب = مؤلف، تا: با تاریخ 1084ق؛ 1ص (59پ) [ف: 6 - 55]

» طب الرضا ← الرسالة الذهبیة

» طب الرضا (ترجمه) ← الرسالة الذهبیة (ترجمه)

طب رضا شاهی / طب / فارسی

tebb-e rezā šāhī

كتابی در طب به نظم و نثر مشتمل بر دو «فن»: 1. قسمی طب؛ 2. ذكر ادویه مفرده و مركبه و دارای ابواب و فصولی چند. فهرست مطالب در آغاز نسخه آمده است.

تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه:18182

آغاز: بسمله حمد بیحد و ثنای بیعد خالقی را كه جمله كاینات از اربع عناصر آفریده انواع انواع صور و اشكال؛ انجام: و بد بوی عرق نشان عفونت اخلاط باشد لیكن زیادتی.

خط: تحریری، بی كا، بیتا؛ افتادگی: انجام؛ جلد: گالینگور مشكی، 224ص، 21 سطر، اندازه: 13×20سم [ف: 50 - 49]

» طب رضوی ← شرح الرسالة الذهبیة

الطب الروحانی / اخلاق / عربی

aṭ-ṭibb-ur rawḥānī

رازی، محمد بن زكریا، 251 - 313 قمری

rāzī, mohammad ebn-e zakarīyā (866 - 926)

آغاز: بسمله.

و به نستعین. كتاب الطب الروحانی لمحمد بن زكریا الرازی رحمة اﷲ علیه. الاراء فی المدخل الی الفلسفة ثلثة: احدها رای الفرقة التی تری الدخول الیها من صناعة الهندسة و الثانی رای من تری الدخول الیها من اصلاح اخلاق النفس و الثالث رای من تری الدخول الیها من صناعة المنطق. و لیس و لاواحد من هذه الاراء بمرذولة و لابمطرح، الا ان الذی اختاره افلاطن الحكیم و اشیاعه هذا الرای الثانی و ذاک انه باكسابه النفس الاخلاق الحمیدة و بتزكیتها عن الشره و الحرص علی الشهوات یفرغها للنظر مجردة من هموم الدنیا بمقدار ما یمكن ذلک فی الانسان و بحسب همته و قوة نفسه الشهوانیة و ضعفها. و لما كانت كتب الحكماء فی اصلاح الاخلاق طویلة و النكت و المعانی التی الحاجة الیها ضروریة ایضا مبددة فیها غیر مجتمعة رایت ان افد لهذا الغرض مقالة وجیزة مختصرة ما امكن. انظم فیها الاصول و العیون و النكت المحتاج الیها فی اصلاح الاخلاق نظما یسهل التعلق بها و یسرع. و انا فاعل ذلک و جاعل كتابی عشرون فصلا فی فضل العقل و مدحه ... فی دفع الخوف من الموت و هذا مبدء الكلام فی ذلک الفصل الاول فی فضل العقل و مدحه اقول ان الباری عز اسمه انما اعطانا العقل و حبانا به لننال و نبلغ به من المنافع العاجلة والاجلة غایة ما فی جوهر مثلنانیله و بلوغه

انجام: و اذقد اتینا علی قصد كتابنا هذا ... و مستحقه چاپ: قاهره، النهضة، محقق: عبداللطیف العبد، چاپ اول، 124ص، 1397ق.

[دنا 288/7؛ سزگین 275/3 و 291؛ بروكلمان 284/4 ترجمه عربی]

آغاز و انجام: برابر

نسخه اصل: کتابخانه دکتر یحیی مهدوی؛ خط: نسخ معرب، بی كا، تا: یک شنبه 27 ربیع الاول 636ق؛ كهن تر از سه نسخه ای است كه كراوس از روی آنها چاپ كرده است و دیباچه ای دارد كه در آن یكی نیست و دیباچه آن را هم ندارد و در متن هم نیز اندكی از آن جدایی دارد؛ كاغذ: سمرقندی، جلد: تیماج مشكی، 17 سطر (10×14) [فیلمها ف: 1 - 611]

كا: هادی علی بن احمد بن محمد نوشابادی حنفی كاتب، تا: ذیقعده 759ق، جا: بغداد؛ 38گ (7ر-44پ) [ف: - 134]

نسخه اصل: باید از مصر باشد؛ بی كا، بیتا؛ به گواهی ص ع باید با تهذیب الاخلاق احمد بن زكریا یحیی بن عدی باشد. ولی در نسخه همان طب روحانی تنها است [ف: - 133]

طب ژزف فردریک (ترجمه) / طب / فارسی

tebb-e žozef fredrīk (t.)

كاشانی، محمدتقی بن محمد هاشم،1256-1319قمری

kāšānī, mohammad taqī ebn-e mohammad hāšem(2091 - 0481)

به امر: ناصرالدین شاه قاجار

تاریخ تألیف: 10 شوال 1281ق

این رساله، كه تز دكترای ژزف فردریک است، حاوی اطلاعات طبی جدیدی است كه در زمان ترجمه متداول بین اطباء بوده است. مترجم می گوید: مطالب نارسا و مبهم در حاشیه شرح شده است. مباحث آن از حرارت غریزی شروع می شود و تا سرخچه و جدری (آبله) مفصلاً می آید. جدول های این كتاب بهترین راهنما و مشكل گشای خواننده است.

آغاز: الحمد لولیه و الصلوة علی نبیه ... چون اعلیحضرت شاهنشاه ... ناصرالدین شاه ... كه پیوسته همت عالیش صرف ترقی جان نثاران

انجام: ترممطر بمشقت به مافوق درجه متعارفی می رسد [دنا 288/7؛ فهرستواره منزوی 3364/5]

آغاز و انجام: برابر

مترجم تعلیقاتی بر این كتاب دارد كه در هامش صفحات نسخه موجود است؛ خط: نسخ، كاتب = مؤلف (شاید)، تا: 1281ق؛ محشی از مترجم؛ كاغذ: فرنگی، جلد: تیماج عسلی، 43گ، 15 سطر، اندازه: 16/5×22سم [ف: 24 - 172]

آغاز و انجام: برابر؛ پایان نسخه : فرغت من ترجمه هذه الرساله فی العاشر فی شهر شوال المكرم سنه 1281

خط: نسخ خوش، بی كا، تا: شوال 1281 ق، جا: تهران؛ كاتب محتملاً مترجم، دارای جدول هایی برای نمایش حرارت بدن و ایام بیماری؛ مجدول؛ كاغذ: فرنگی، جلد: تیماج قرمز، 48 گ، 14

سطر ( 7× 14 )، اندازه: 15 × 22 سم [ف: 2 - 66 ]

طب ژزف رک (ترجمه) = حدائق ناصریه / طب /فارسی

tebb-e žozef rk (t.) = hadā’eq-e nāserīyye

كاشانی، محمدتقی بن محمدهاشم، 1256 - 1319 قمری

kāšānī, mohammad taqī ebn-e mohammad hāšem(1840 - 1902)

به دستور: علی قلی میرزا؛ برای: ناصرالدین شاه تاریخ تألیف: 1283ق

کتابی را که مسیو ژزف رک درباره نباتات مشهور نگاشته و در 1807م چاپ شده است، در دو جلد ترجمه شده و مطالبی بر آن

افزوده شده است. مترجم محمد تقی طبیب بن محمد هاشم ابن محمد حسین انصاری است که از شاگردان دارالفنون بوده است.

در پایان جلد دوم کتاب فهرستی از داروها به فارسی و فرانسه هست.

آغاز: حمدا لمخترع الكاینات و لمبدع الموجودات و شكرا لمن اظهر آثار قدرته فی اجرام الفلكی ... و بنا بر ابلاغ حكم جهان مطاع كه فیلسوف زمان وحید عصر و فرید دهر عالیجاه مسیحا فطرت ...

انجام: زیرا كه از كتب بسیار تفحص نمودم معلوم شد كه به فاء موحده و لاتینی است و احتمال است كه به واسطه سهو در استنساخ به قاف مشهور شده باشد.

[دنا 288/7؛ فهرستواره منزوی 3365/5]

آغاز و انجام: برابر

خط: نسخ زیبا، كاتب = مؤلف، تا: قرن 13؛ مصحح؛ جلد: تیماج، 247گ، 13 سطر، اندازه: 17×25سم [ف: 20 - 159]

آغاز و انجام: برابر

جلد اول ؛ خط: نسخ، بی كا، تا: 1283ق؛ تملك: اعتضاد السلطنه 1284 ق؛ واقف: سپهسالار، 1297؛ جلد: تیماج مشکی، 239گ، 12 سطر، اندازه: 14/5×22سم [ف: 3 - 417]

آغاز: بسمله. حمداً لمخترع الکائنات و لمبدع الموجودات ... و بعد حسب الامر اعلی حضرت اقدس شاهنشاه ناصرالدین ... و بنا بر ابلاغ حکم استادی دکطر طلعزان اعلام نمودند، این بنده جان نثار ابن محمد هاشم ابن محمد حسین الانصاری، محمد تقی الطبیب الکاشی که سالها در مدرسه مبارکه دارالفنون ... در ظل تربیت ... وزیر علوم و صنایع و تجار علی قلی میرزا ... مشغول به تحصیل علوم جدیده و ... بودم؛ انجام: فرق باشد ما بین لغت یونان و پارسی با عربی.

جلد دوم ؛ خط: نسخ، بی كا، تا: 1283ق؛ تملك: اعتضاد السلطنه 1284 ق؛ واقف: سپهسالار، 1297ق؛ كاغذ: فرنگی، جلد: تیماج مشکی، 283گ، 12 سطر، اندازه: 14×22سم [ف: 3 - 418]

طب سبحانی / طب

tabb-e sobhānī

تهران؛ ملی؛ شماره نسخه:17369

بی كا، بی تا؛ خریداری از مصطفی حسینی؛ 200گ، اندازه:15×24/8سم [رایانه]

طب سریانی / طب / فارسی

tebb-e soryānī

تهران؛ ملی؛ شماره نسخه:17669

كتاب طب سریانی؛ بی كا، بی تا؛ انتقالی از كتابخانه پهلوی - مجموعه نوازی ؛ اندازه: 19/2×32سم [رایانه]

» طب سكندر شاهی ← معدن شفا سكندر شاهی

طب سكندری / طب / عربی

tebb-e sekandarī

یونانی، سكندر بن اسماعیل، ق 12 قمری

yūnānī, sekandar ebn-e esmā‘īl (- 18c)

به اشارت: نواب محمد علیخان

وی این رساله را پس از شرح قانونچه در معالجات بیماری های رایج بین مردم (با حذف مقدمات متداول در كتاب ها) و مفردات و معاجین نوشته است.

آغاز: بسمله، و به ثقتی، الحمدﷲ رب العالمین و الصلوة و السلام ... بعد از شرح فارسی قانونچه حسب الاشاره نواب مستطاب ...

خلف صدق قاسم خان نواب محمد علیخان احقر عباد اسكندر نامراد در معالجات بعضی از امراض كه بیشتر میان مردم ... بی طول ذكر امور طبیعی و مقدمات ضروری طبی بنا بر ادویه مفرده و معاجین مركبه سهل الاخذ مشهوره مرقوم نموده تا جایی كه طبیب نباشد هر كس كه اندک سوادی داشته باشد، امراض سهل را تواند تدبیری نمود كه زایل شود یا آنكه بیشتر نگردد تا طبیب و یا سبیل ...

انجام: دیگر چیزهای صریح بسیار است كه هیچكدام با هم برابر نیست ایندوا كه او را درست آمد.

[دنا 288/7؛ الذریعه 21/17؛ فونان 104 و 70؛ بنگال 832/1؛ نسخه های منزوی 599/1؛ فهرستواره منزوی 3546/5]

آغاز و انجام: برابر

خط: نستعلیق، كا: محمد خان، تا: 1074ق، جا: قندهار؛ جلد: مذهب، 23ص (192-214)، اندازه: 14/5×23/5سم [ف: 19 - 64]

آغاز: برابر؛ انجام: و اذا اتخذ ضماد من دقیق الشعر و ماء الهندباء نفع من الخفقان و جمیع الاورام الحارة. و قد تمت.

خط: نستعلیق، كا: ابوطالب بن محمد شریف، تا: 10 ربیع الاول 1243ق؛ 14 سطر (6×12/5)، اندازه: 10/5×16/5سم [ف: - 478]

طب شافی / طب، شعر / فارسی

tebb-e šāfī

تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه:18743

آغاز: بسمله، سیوم عنصر آ من بعد این ×× كه دریا روان هست بروی زمین؛ در بیماری زنان، روابط زناشوئی، چگونگی حمل و بارداری، مرتب بر 16 باب؛ انجام: یقین زدانش سهل آسان بود×× ز زایند بی بچه شادان شود

نسخه نادر؛ خط: نستعلیق، بی كا، تا: قرن 14؛ افتادگی: انجام (تا باب دوازدهم) ؛ جلد: گالینگور، 51گ، 13 سطر (10/5×17/5)، اندازه: 13/5×20/5سم [ف: 51 - 127]

» طب شاهرخی ← شرایط جراحی

طب شریفی = تألیف شریفی / طب / فارسی

tebb-e šarīfī = ta’līf-e šarīfī

دهلوی، محمد شریف بن محمد اكمل، 1138 - 1231 قمری

dehlavī, mohammad šarīf ebn-e mohammad akmal (1726 - 1816)

اهداء به: شاه عالم (1173-1221)

در مفردات ادویه هندی و در تحقیق الفاظ ادویه هندی است؛ به ترتیب تهجی از الف تا هاء. مانند تحفة المؤمنین و اختیارات بدیعی ساخته شده است. مؤلف پسر حاذق الملک حكیم محمد اكمل خان است و در شاه جهان آباد می زیسته و علاج الامراض را در 1177 ساخته است.

آغاز: بسمله. برگ درختان سبز در نظر هوشیار×× هر ورقی دفتری است معرفت كردگار. گلهای گوناگون و درختهای موزون دلیلی ساطع و برهانی است قاطع بر اثبات ... در دل گذشت كه كتابی در مفردات ادویه هندی مثل تحفة المومنین و اختیارات بدیعی ترتیب دهد ... و نامش تألیف شریف در خاطر رسید ...

چاپ: دهلی، 1300ق، 226ص، سنگی؛ و چند بار دیگر

[دنا 289/7 ؛ نسخه های منزوی 486؛ فهرستواره منزوی 3330/5]

آغاز: برابر؛ انجام: به اتمام رسید نسخه مسمی به تألیف شریف تألیف نموده حكمت مآب حكیم محمد شریف خان در تحقیق الفاظ ادویه هندیه به تاریخ نهم جمادی الثانی سنه 1200 هجریه محمد صلی اﷲ علیه و سلم و آله الامجاد. هر كه خواند دعا طمع دارم ×× زانكه من بنده گنه كارم

خط:نستعلیق، بی كا، تا: 9 جمادی الثانی 1200ق؛ افتادگی: وسط و انجام؛274ص،19سطر(8/5×9)،اندازه: 15×24سم [نشریه: 3 - 303]

خط: نستعلیق، كا: منشی محمد عمر بن عبدالرحمان، تا: 27 ذیقعده 1255ق، برای محمد صادق بابامیان صاحب؛ 107گ، 19 سطر (11/5×23)، اندازه: 19×30سم [ف: 17 - 26]

» طب شفائی ← قرابادین شفائی

» طب شهاب ← شفاء المریض

» طب شهابی ← شفاء المریض

» طب شهابی ← علامات جلیه

طب الصادقین / طب / عربی

tibb-uṣ ṣādiqayn

كتابی است در طب قدیم كه دستورات پزشكی و بهداشتی را با استفاده از روایات ائمه معصومین آورده است. از شناخت طبایع چهارگانه انسان آغاز نموده و بیماری های گوناگون را با درمان آنها و آداب مداوای بیمار و عیادت وی با اعمال بهداشتی از قول معصومین بیان نموده است، این كتاب غیر از طب الائمة معروف می باشد.

قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه:12874/11

آغاز: الحمد ﷲ و الصلاة و السلام علی محمد و آله اجمعین، حدثنا ابو همام قال: حدثنا الحمیری عن احمد بن محمد بن عیسی بن ایوب عن بعض اصحابنا؛ انجام: و عنه: قال حدثنا الحمیری عن احمد بن محمد بن عیسی ... رجعت الی بلادک و اردت أن یأتی اهلک فاقرأ ... و ذالنون اذ ذهب مغاضباً، الآیة ثلاث مرات فانه سیر زق ...

نام كتاب در انجام جزء اول نسخه (برگ 208) آمده؛ خط: نسخ، بی كا، تا: قرن 9؛ افتادگی: انجام؛ مصحح، محشی؛ 57گ (173ر-229پ)، 22 سطر، اندازه: 9/5×14سم [ف: 32 - 667]

طب العارفین و علاج الموحدین / طب / فارسی

ṭabb-ul ‘ārifīn wa ‘ilāj-ul muwaḥḥidīn

نصیرالاسلام، محمد علی بن حسین، ق 14 قمری

nsīr-ol-eslām, mohammad ‘alī ebn-e hoseyn (- 20c)

در طب قدیم است و گاهی از آیات و روایات نیز در مسائل اخلاقی استفاده شده و همچنین درباره صنایع، خارج از موضوع طب، مطالبی آورده شده است.

قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه:11171

آغاز: الحمدﷲ رب العالمین حبیب قلوب الصادقین و طبیب نفوس الوالهین و مشفی صدور المخبتین؛ انجام: اما باید قبل از طلا موضع را به آب بار هنگ، بشویند

خط: نسخ، بی كا، تا: قرن 14؛ محشی؛ 345گ، 13 سطر (11×15)، اندازه: 18×22سم [ف: 28 - 243]

طبع و مزاج حروف / طب / فارسی

tab‘ va mezāj-e horūf

بندی در طبیعت و مزاج. حروف به فارسی در یک صفحه کهحروف را دارای طبایع اربعه می داند (حار، بارد، یابس، رطب) و جدولی برای آنها آورده است.

مشهد؛ گوهرشاد؛ شماره نسخه:246/2

خط: نستعلیق، بی كا، بیتا؛ مجدول؛ مهر: حاج سید سعید؛ جلد:تیماج عنابی، 1ص (124پ)، اندازه: 16/5×25سم [ف: 1 - 213]

طب العیون (رسالة فی) = الكحالة / طب / عربی

ṭibb-ul ‘uyūn (r. fī) = al-kaḥāla

رساله ای است در چشم پزشكی. مؤلف بعد از بیان هر یک از امراض چشم تحت عنوان «مطلب» (در چند فصل) به طریقه معالجه آن بیماری با انواع داروها پرداخته و بعد از ذكر راه های درمان نام یک یا دو طبیب را كه چنان درمانی توصیه كرده بیان می كند، از جمله: جالینوس، رازی، ابن ماسویه، عبداﷲ بن احمد مالقی معروف به ابن ابیطار (-646ق)، موسی بن میمون قرطبی (-605ق)، مدائنی (ظاهراً همان ابن سدیر، علی بن محمد (- 606ق) است)، ابن سفیان ابن هبل، علی بن احمد بن هبل (-610ق)، بختیشوع (-256ق)، عبداﷲ (عبیداﷲ) بن جبرئیل بن بختیشوع (-451ق)، حسن بن نوح قمری (قرن 4 ق)، ابن بطلان (-458ق)، هندی (ظاهراً محمد بن علی صنوبری (-815ق) است)، عبدالملک ابن زهر اشبیلی (-557ق)، ابوجریح، [اسحاق] بن عمران (-251ق)، عبداللطیف بغدادی (-629ق)، احمد بن ثابت، ابن ثابت، ابن جزله (-493ق)، اسحاق بن حنین (-299ق)، ابن رشید (ظاهر رشید الدین ابن ابی اصیبعه (-616ق) است)، رشیدالدین بن صوری (-639ق)، ابن واقد [ابن وافد] (-360ق)، ابن هیثم بصری (-430؟ق)، [محمد بن حسین] ثعلبی (-697ق)، ابوالقاسم بن سمحون، طبری، تمیمی [محمد بن احمد] (-370؟ق.) و غیره.

مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه:40173

آغاز: النملة عبادة عن جالینوس و المدائنی النداء الذی یقع علی الشجر اذا جمع و اكتحل به ینفع الرمد السینوس و المدائنی الا ترنج حماضه اذا اكتحل؛ انجام: عنزرورت یخرج الغذاء [القذاة] من العین صحتها و الحمداﷲ رب العالمین

ناقص الاول و موجودی آن از اواسط [مطلب] الرمد و سپس مطلب السبل تا مطلب المضر بالبصر است؛ خط: نسخ تحریری، كا: سلطان بن شیخ خلیل (خلیفه سید عزالدین بن شعبان رئیس خلفاء رفاعیه)، تا: چهارشنبه 28 ذیحجه 1220ق؛ افتادگی: آغاز؛ اهدایی: رهبری، مهر 1386؛ كاغذ: نخودی، جلد: تیماج مذهب، 72گ، 17 سطر، اندازه: 15/5×21سم [اهدائی رهبر: 9 - 331]

» طب غیاثی ← غیاثیه

tebb-e qīyāsī

امیران حسینی، علی بن علی، ق 9 قمری

amīrān hoseynī, ‘alī ebn-e ‘alī (- 15c)

در انواع خوردنی ها و آشامیدنی ها و پوشیدنی ها

رشت؛ جمعیت نشر فرهنگ؛ شماره نسخه:89/11م خط: نستعلیق خوش، بی كا، بی تا؛ تا ص 159، اندازه: 5/5×25سم

[رشت و همدان: ف: - 1202]

طب فریدی = فرید / طب / فارسی

tebb-e farīdī = farīd

طبیب یزدی، عبدالله، ق 11 قمری

tabīb-e yazdī, ‘abd-ol-lāh (- 17c)

اهداء به: بوالمظفر محمد قلی قطب شاه (988 - 1020ق)

در بیماریهای گوناگون اعضا و جوارح از سر تا پا و چگونگی درمان هر یک از آنها، گرفته شده از گفته های انبیا و اولیا و ائمه هدی و حكما و اطبا با ذكر نام حكما و كتاب های آنها، مشتمل بر یک «مقدمه» و بیست «باب» و یک «خاتمه»: مقدمه: در احكام سته ضروریه، دارای شش فصل؛ باب 1. امراض رأس؛ 2. مرض های چشم؛ 3. امراض گوش؛ 4. امراض بینی؛ 5. امراض دهن؛ 6. امراض حلق و قصبه شش و صدر؛ 7. امراض معده؛ 8.امراض جگر و طحال؛ 9. امراض امعاء؛ 10. مرضهای مقعده؛ 11. مرضهای كرده و مثانه؛ 12. قوه باه و امراض آلات تناسلی؛13. ادویه مفرده به جهت اوجاع ظهر و مفاصل؛ 14. حمیات؛15. ذكر اورام بثور؛ 16. جراحت ها و قرح ها؛ 17. داروهای شكستن استخوان و مفاصل؛ [18. بیماریهای مو]؛ 19. داروهای دفع زهر؛ 20. معالجه زهرهای نباتی؛ خاتمه: دارای سه باب النوادر و الخواص و الزیادة.

آغاز: الحمد ﷲ رب العالمین ... غرض از تسوید این أوراق بیان حفظ صحت و معالجه امراض مفرده و مركبه است انجام: روغن كنجد جوشانیده بر موضع لكه باید ریخت و بصابون و آب گرم باید شست

[دنا 289/7 (3 نسخه)؛ فهرستواره منزوی 3549 ؛ الذریعه 221/16؛ فهرستواره منزوی 3549/5]

خط: نستعلیق، بی كا، تا: قرن 13؛ 61گ (42پ-102پ)، 26 سطر

(14/5×24/5)، اندازه: 20×29سم [ف: 17 - 405]

آغاز و انجام: برابر

خط: نستعلیق، بی كا، تا: دوشنبه 25 جمادی الثانی 1253ق؛ روی برگ اول قصیدهای است از میر الشعرا؛ تملك: محمد حسین طبیب حافظ الصحه ؛ جلد: تیماج قرمز، 164گ، 19 سطر، اندازه: 15×21سم [ف: 13 - 404]

» طب الفقراء ← من لا یحضره الطبیب

» طب الفقراء و المساكین ← قصر النزهة

طب الفقراء و المساكین / طب / عربی

tibb-ul fuqarā’ wa-l masākīn

ابن جزار، احمد بن ابراهیم، - 395 ؟ قمری

ebn-e jazzār, ahmad ebn-e ebrāhīm (- 1006)

كتاب طب الفقراء برای درویشان و مسكینان، كه به علت عدم استطاعت مالی نمی توانند دسترسی به پزشک و داروهای دشواریاب پیدا كنند، تألیف شده است. مؤلف پیشتر كتاب مفصل در طب موسوم به زاد المسافر و قوت الحاضر تألیف كرده كه خبر آن در شهرها پراكنده گردیده و حكیمان اثر آن را نیكو شمردهاند. كتاب حاضر، گزیده ای از زاد المسافر است و در آن طی 70 «باب»، داروهایی را معرفی كرده كه با سهولت و آسانی و با مؤونت كم در اختیار تهیدستان و فقیران قرار می گیرد. 25 باب نخست، به بیماری های سر اختصاص یافته و باب های 26 تا 53 مربوط به امراض داخلی همچون جهاز تنفسی و جهاز هاضمه و جهاز تناسلی است و بابهای 54 تا 70 درباره بیماری های عمومی است مانند: نقرس، و رم ها و دمل ها، سوختگی ها، بیماری های پوستی، سرطان، گزیدن و گاز گرفتن حیوانات و ... .

چاپ: این كتاب با تحقیق دكتر وجیهه كاظم ال طعمه، به وسیله چاپخانه دانشگاه تهران به چاپ رسیده

[دنا 289/7؛ تاریخ نگارش های عربی سزگین 428/3؛ دائرة المعارف بزرگ اسلامی 227/3-229؛ فهرس مخطوطات الطب الاسلامی فی مكتبات تركیا 30؛ الطب الصیدلیه ص 210؛ معجم المؤلفین 1-137 ؛ عیون الانباء 2-37-38؛ كشف الظنون 2-1095؛ بروكلمان (عربی) 4-296]

قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه:1103/1

آغاز: بسمله. كتاب مجموع من كتب الاوایل فی علاج الفقرا و المساكین بالادویة التی تسهل وجودها مما عنا بجمعه و تألیفه احمد ابن ابراهیم ابن ابی خالد المتطبب قال احمد انی لما رأیت كثیراً من علما الاطبا و افاضلهم وضعوا كتاباً فی علاج الادواء التی تعرض فی جمیع اعضا الانسان ... و سمیته كتاب طب الفقرا و رتبته علی ثمانین باباً و باﷲ التوفیق الباب الاول فی الصداع؛ انجام:الباب السبعون فیمن لدغه الافعا فینبغی ان یضمد ... و قد ذكرنا فی كتاب زاد المسافر و فی سایر كتبنا علاج جمیع الأمراض و العلل ... و انما اختصرنا فی هذا الكتاب علاج العلل بالأدویة التی تسهل وجودها بأیسر كلفة و اقل مؤنة لینال منفعته عامة الناس و أهل الفقر و المسكنة و فیه كفایة و بلاغ ... و قد تم طب الفقرا ...

نسخه اصل: كتابخانه خراجچی اوغلی در بروسه تركیه، ش 1126؛ خط: نسخ، كا: حسن بن محمد، تا: 12 جمادی الثانی 805ق؛ 49ص (2-50)، 16 سطر [عكسی ف: 3 - 207]

طب الفقراء و المساكین / طب / عربی

tibb-ul fuqarā’ wa-l masākīn

طب برای عامه یا قرابادین قسمت دیگری از كتاب حاضر در نسخه شماره 878 مجلس است اما نام صحیح این كتاب و هر كتاب پزشكی دیگر كه بر این گونه است باید طب الفقراء باشد در مقابل كتاب های پزشكی دیگر كه برای ملوک و حكام و با نظم كلاسیک تألیف شده است. بخشی از كتابی است در خواص داروهای مفرد و مركب و نیز عوذات و منترها برای بیماری ها و امراض و اعراض مختلف تقویت باه و آرایش صورت بدون نظم معمول در كتاب های معروف پزشكی (كه به ترتیب امراض است و یا به ترتیب اعضای بدن).

آغاز: بین یدیک فان عنده دواء ک فاطلق سبیلنا ... فقال الملک ... آتونی بدواة ... فكتب یقول من عند الملک الذی حكمه اﷲ فی الناس ... انی لا اشتكی الیک فرسان ... و لكن من جاریه فی رقی و ملكی؛ انجام: القول فی حب المسک اسمع طریق حب المسک من رجل×× یفعلها باح بین العالمین بفمی ... فیالحل فی ذمتی ان كنت تفعله×× و لیس فی ذمتی ان كان فی الحرمی خط: نستعلیق، بی كا، بی تا؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ نسخه شماره 878 مشتمل بر بخش دیگری از همین كتاب و ادامه آن است و قسمت هایی از این كتاب در آن بخش تكرار شده است ؛ جلد: تیماج مشكی، 37گ (39-75)، اندازه: 15×21سم [ف: 23 - 559]

آغاز: فمن رغب فی نفع روحه الرئیسه و اصلاح نفسه النفیسه فلیرتب له هذا االدواء لانه یكسب الجسد بكل معنی لطیف ...

تمت . ذكرمنفعة سفوف ... اذا دهن الاحلیل بدهن؛ انجام: باب اذا كان یخرج من الانسان الدم و لم ینقطع یؤخذ زبل الفرس الطری یحط علیه ینقطع باذن اﷲ تعالی ... روی للطحال یؤخذ طحال قنفد و یجفف فی التنور ... فان اكله جمیعه یبرأ برء تاما ... لكن هذا اذا عجز عنه الاطباء و لم یوجدله دواء و خیف علیه من الهلاک ...

بقیه بخش قرابادین كتابی است در پزشكی (= بخش داروهای تركیبی) و نسخه های تركیب ادویه بدون رعایت ترتیبات متداول در كتاب های پزشكی در آن یاد شده است. قسمت های از چند

كتاب در آن آمده و نسخه های تقویت و معالجه باه نیز در آن بسیار است. چند عنوان باب و تعداد بیشتر عنوان فصل دارد و 3 باب از آن بابها عنوان حروف الفباء است بدون ترتیب و به این گونه: باب حرف العین و ما یذكر فیه من اوجاع العین و الانف و النزلات الحاره و الباردة و الزكمه و الرعاف من طب الفقراء باب حرف الفاء و ما یذكر من اوجاع الفم و الاسنان و اللثه ... و وجع المعده در این كتاب از این نامها و كتابها به این گونه یاد شده است: قال عبداﷲ (یا) عبداﷲ ابن بیطار، من حكمة الشیخ المختص بالحكمه نقلها من حكمة لقمان ، من حكمة الفقیر حاج نصراﷲ بن الشیخ محمد بن فارس ، قال الشریف من كتاب عتیق بالكوفیه ، من حكمة الشیخ محمود بن الشیخ علی رضی اﷲ عنه، من امالی الشیخ ابی جعفر الطوسی عن علی بن الحسین؛ خط: نسخ، بی كا، بی تا؛ افتادگی: آغاز و انجام ؛ كاغذ: ، جلد: تیماج مشكی، 30ص (1-30)، 19 سطر ، اندازه: 15/5×21سم [ف: 23-160]

طبقات الارض =زمین شناسی / جغرافیا / فارسی

tabaqāt-ol arz = zamīn šenāsī

مستشار الدوله، یوسف بن كاظم، - 1313 قمری

mostašār-od-dowle, yūsof ebn-e kāzem (- 1896)

اهدا به: ناصر الدین شاه ( 1264 - 1313 ق)

وی این كتاب را برای ناصر الدین شاه از تركی (استامبولی) به فارسی ترجمه كرده و در پایان آن فرهنگ مصطلحات نهاده است.

آغاز: حمد بی پایان لایق خداوند لایزالی است كه زمینها و همه اشیاء موجوده در آنها.

انجام: داخل كردن در نزد حكمت شناسان امر محال نبودنش محل انكار نخواهد بود. پایان فرهنگ: الهاء: هشاشت: ملایمت و ختت. هجوم: حمله كردن، چیزی را بروی چیز دیگر انداختن، الیاء، یاد: معروف یشم یا یشب.

چاپ: تهران، 1882 م؛ [تهران]، سنگی، 1299 ، جیبی، 5+ 7+ 271 ص

[دنا 7/ 290 ؛ الذریعه 15 / 146 ؛ فهرستواره منزوی 5/ 3873 ]

آغاز و انجام: برابر

خط: نستعلیق، كا: احمد موسوی سرمتی، تا: 1297ق؛ جلد: تیماج قهوه ای، 220ص، 15سطر، اندازه: 18×28سم [ف: 19 - 83]

آغاز: بسمله. بدانكه حكیم علی الاطلاق جلت حكمته و عظمت نعمته ... هو العزیز المتعال. مخفی نماند كه این جلد؛ انجام: در نزد حكمت شناسان امر محال قیل و قال ... فی سنه ... 1330 الهجره النبویه

خط: نستعلیق، كا: هاشم منجم باشی، تا: 1330ق [الفبائی: 297]

» طبقات اعلام الشیعة ← الانوار الساطعة فی المائة السابعة

» طبقات اعلام الشیعة ← الثقات و العیون فی سادس القرون

» طبقات اعلام الشیعة ← الحقائق الراهنة فی تراجم أعیان المائة الثامنة

» طبقات اعلام الشیعة ← الروضة النضرة فی علماء المائة الحادیة عشرة

» طبقات اعلام الشیعة ← الضیاء اللامع فی عباقرة القرن التاسع

» طبقات اعلام الشیعة ← الكرام البررة فی القرن الثالث بعد العشرة

» طبقات اعلام الشیعة ← الكواكب المنتثرة فی القرن الثانی بعد العشرة

» طبقات اعلام الشیعة ← النابس فی القرن الخامس

» طبقات اعلام الشیعة ← النابغة من الرواة فی الرابعة من المآت

» طبقات اعلام الشیعة ← نقباء البشر فی القرن الرابع عشر

» طبقات اعلام الشیعه ← احیاء الداثر من مآثر من فی القرن العاشر

» طبقات اكبر شاهی ← طبقات اكبری

» طبقات اكبری ← تاریخ هند

طبقات اكبری = طبقات اكبر شاهی / تاریخ / فارسی

tabaqāt-e akbarī = tabaqāt-e akbar šāhī

هروی، احمد بن محمد مقیم، - 1003 قمری

heravī, ahmad ebn-e mohammad moqīm (- 1595)

تاریخ عمومی است از دوران حكومت غزنویان تا سال 1002، و آن را در یک «مقدمه» و نه «طبقه» و یک «خاتمه» تنظیم نموده:

مقدمه: در غزنویان از سبكتكین و سال 367 تا سال 582؛ طبقه 1. پادشاهان دهلی از معزالدین غوری و سال 574 تا اكبر و سال 1002، مشتمل بر سی و شش تن؛ طبقه 2. پادشاهان دكن از سال 748 تا سال 1002، سی و شش تن؛ طبقه 3. پادشاهان گجرات از سال 793 تا 980، شانزده تن ؛ طبقه 4. شاهان بنگاله، بیست و یک تن؛ طبقه 5. شاهان مالوه، دوازده تن؛ طبقه 6. شاهان جونپور از سال 784 تا 995؛ طبقه 7. شاهان کشمیر از 747 تا 995ق؛ طبقه 8. پادشاهان سند از سال 860 تا 1001؛ طبقه 9. پادشاهان ملتان از سال 847 تا 923 ؛ خاتمه: جغرافیای كامل هندوستان. از ترجمه انگلیسی و چند تلخیص آن گزارش شده است.

آغاز: سپاس رفعت اساس پادشاه حقیقی را سزد كه حل و عقد نظام عالم و ضبط و ربط بنی آدم در وجود عالی ورود فرمانروایان ...

چاپ: لكهنو، مطبعة نو لكشور 1292 ق؛ در 3 مجلد، از سوی انجمن آسیائی كلكته چاپ است.

[دنا290/7 (2 نسخه)؛ استوری 433/1؛ آربری 310؛ مشار فارسی 3443/3، فهرست مشترک 397/10 - 398؛ فهرستواره منزوی 1292/2]

آغاز: برابر؛ انجام: به اندكی گمانی كه نسبت به كسی به هم رساندی خون او ریختی و راه های سند را از جمیع جوانب مسدود ساخته بود

از ابتدا تا طبقه هشتم سند؛ خط: نستعلیق، بی كا، تا: قرن 11؛ با تملكی در 19 شعبان 1077 ق؛ اهدایی: رهبری، اردیبهشت 1386؛ 458گ، 25 سطر، اندازه: 19×28سم [اهدائی رهبر: 8 - 433]

آغاز: برابر

نسخه اصل: كتابخانه دانشگاه پنجاب - لاهور 1323/4374؛

خط: نستعلیق، كا: مولانا شیخ فرید ساكن دهلی، تا: 10 صفر 1050ق؛ مصحح، محشی، مجدول؛ 808ص [عكسی ف: 7 - 35]

آغاز: برابر؛ انجام: چون تفصیل قصبات را درین مختصر گنجایش نیست تفصیل شهرها داده به ترتیب حروف تهجی نوشته خواهد شد واﷲ اعلم بالصواب

خط: نستعلیق خوب، بی كا، تا: قرن 11 و 12؛ مصحح، با شمسه بزرگ مذهب مرصع هشت پر، با سرلوح گنبدی مذهب، مجدول، مذهب؛ اهدایی: رهبری، آبان 1373؛ جلد: تیماج، 349گ، 21 سطر، اندازه: 18×31سم [اهدائی رهبر: 8 - 432]

خط: نستعلیق هندی، بی كا، تا: قرن 12؛ مجدول؛ تملك: میرک امام قلی؛ كاغذ: سپاهانی، 568گ، 23 سطر (10×19)، اندازه: 18×28سم [ف: 15 - 4203]

شرح حال حاكمان و اسیران هندوستان از زمان ورود مسلمانان به آن سرزمین به بعد كه مفصل در دو جلد نگاشته شده؛ بی كا، بی تا [جنگ: 1 - 462]

طبقات الامم / تاریخ / عربی

tabaqāt-ol omam

ابن صاعد اندلسی، صاعد بن احمد، 420 - 462 قمری

ebn-e sā‘ed-e āndolosī, sā‘ed ebn-e ahmad (1030 -1070)

در تاریخ ملت های جهان و آثار علمی و دینی و فلسفی و اجتماعی مهمی كه دارند، در این كتاب به روشی فشرده و مختصر، گزارش شده و خصایص هر كدام از آنها را بازگو می كند. ملت ها را هفت ملت دانسته: ملت فرس، كلدانی ها، یونانی ها، قبطی ها، حبشه، هندی ها، چینیها. ضمن بیان هر یک از این ملت ها دانشمندان و متفكرین و فلاسفه مهم آن ملت را نامیده و آثار برجسته هر یک را شمرده است. (سید احمد اشكوری)

چاپ: مصر، 136ص، بدون تاریخ؛ مطبوعات الیسوعیین، 145ص، 1912م.

[دنا 290/7 (3 نسخه)؛ بروكلمان، ذیل 6/1 و 585]

آغاز: قال ابو القاسم صاعد بن احمد ... فی سالف الدهور قبل تشعب القبایل و افتراق اللغات سبع امم؛ انجام: و اصناف المعدنی من الاجساد الذهب و الفضة و ... و الاكسیر یركب من جسد و روح و اﷲ اعلم بالصواب تم بحمد اﷲ تعالی و منه و صلواته علی سیدنا محمد و اله و سلم كثیراً.

نسخه اصل: نسخه چستربیتی، ش 3950 (اربری، فهرست خطی عربی 69/4)؛ خط: نسخ، بی كا، تا: قرن 6؛ مصحح، محشی؛ 69گ، 25 سطر [عكسی ف: 2 - 391]

بی كا، بی تا؛ از روی چاپ بیروت در 1912 با دیباچه عربی و فرانسوی [فهرستواره مینوی: - 175]

تهران؛ بنیاد فرهنگ ایران؛ شماره نسخه:ف71 همان نسخه بالا [نشریه: 11 - 998]

آغاز: الحمدﷲ رب العالمین ... قال الفقیه القاضی ... اعلم أن جمیع الناس فی مشارق الارض و مغاربها و جنوبها و شمالها؛ انجام: و یستوعب فنون الحكمة هذا و هو بعد فتی لم یبلغ الاشد الا ان اﷲ یخص بفضله من یشاء و هو علی كل شیء قدیر خط: نسخ، بی كا، بیتا؛ جلد: تیماج قهوه ای، 60گ (85پ -144پ)، 17 سطر، اندازه: 13/5×18/5سم [ف: 14 - 364]

طبقات الانبیاء و بعض احوالهم / گوناگون / عربی

ṭabaqāt-ul anbīyā’ wa ba‘ḍ-i aḥwālihim

از آدم تا اسكندر ذوالقرنین؛ نویسنده از او پس از عیسی یاد كرده و نوشته در نوبت او اختلاف است.

تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه:9080/2

آغاز: فصل فی ترتیب الانبیاء و ذكر اعمارهم و انسابهم. آدم علیه السلام. ابوالبشر بین خلقه و بعث محمد صلی اﷲ علیه و آله خمسه آلاف و ثمانمائة سنه و عاش آدم علیه السلام تسعمائة و ستین سنة؛ انجام: التاسع انه رای فی منامه كانه اخذ بقرنی الشمس. العاشر انه كان له قرنا من من نحاس.

خط: نستعلیق، بی كا، تا: قرن 12، در زمان سلطنت شاه سلطان حسین صفوی بین سالهای 1105-1135ق كتابت شده؛ 3گ (90پ-92ر)، اندازه: 13/7×19/7سم [ف: 29/2 - 715]

طبقات الاولیاء / عرفان و تصوف، تراجم / فارسی

tabaqāt-ol awlīyā’

تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه:760/2-ف و 915/2-ف

نسخه اصل: پاریس S. P. 113 (بلوشه 149)؛ خط: نسخ، بی كا، تا:یک شنبه اواخر رمضان753ق؛13سطر[فیلمها ف:1 – 536 و 548]

» طبقات پادشاهان و پیامبران ← مشجرات

طبقات پادشاهان و پیامبران = مشجرات / تاریخ جهان / فارسی

tabaqāt-e pādešāhān va payāmbarān = mošajjarāt

طبقات ملوک ماضی از طوفان نوح تا خوارزمشاهیان و الموتیان و مصریان و دیگران تا هولاكو در نیمه ربیع الثانی 655ق و كشتار ملحدان با جدولهای نام ملحدان.

تهران؛ ملك؛ شماره نسخه:1482/1

خط: نستعلیق، بی كا، بیتا؛ كاغذ: فرنگی، جلد: میشن یشمی، 5گ (15ر-19ر)، 15 سطر، اندازه: 19×29سم [ف: 5 - 273]

طبقات پیغمبران و پادشاهان / انساب / فارسی

tabaqāt-e peyqambarān va pādešāhān

فخر مدبر، محمد بن منصور، ق 7 قمری

faxr-e modabber, mohammad ebn-e mansūr (- 13c)

درست مانند كتاب «زین الاخبار» گردیزی و «جنات الخلود» شاید از فخر مدبر.

[دنا 290/7؛ راهنمای كتاب س 6 ش 4 و 5 ص 347 بنام مشجر الانساب (فهرست آربری برای نسخ الیس)؛ فهرستواره منزوی 635/1]

تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه:195/62- ف

نسخه اصل: حمیدیه ش 1447؛ بی كا، تا: با تاریخ 755ق [فیلمها ف: 1 - 426]

طبقات تیموری = اكبرنامه / تاریخ / فارسی

tabaqāt-e teymūrī = akbar-nāme

براری امی، محمد بن محمد جمشید، ق 11 قمری

barārī ommī, mohammad ebn-e mohammad jamšīd (-17c)

تاریخ تألیف: 1079ق

در مقدمه می گوید: «اما بعد این مجلد ثانی است از مجمل مفصل كه نیازمند درگاه باری محمد براری امی ابن جمشید ابن جباری خان ابن مجنون خان قاقشال مؤلف ساخته از تطویل به تقلیل پرداخته و چون این جلد مبنی و مخبر است از احوال طبقه گوركان مسمی به طبقات تیموری گشته ...».

تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه:9542

آغاز: بسمله. اساس سپاس را چه یارا كه در حریم كبریای الهی قامت استقامت تواند افراشت؛ انجام: طبع امی از پی تاریخ آن ×× هشتم ماه محرم گفته است

خط: نستعلیق، كاتب = مؤلف، تا: 19 شعبان 1091ق، جا: جهانگر نگر عرف دهاكه؛ ركابه دار؛ جلد: مقوا، 281گ، 17 سطر، اندازه:15/5×26/5سم [ف: 30 - 211]

طبقات الحنابلة / تراجم / عربی

tabaqāt-ol ḥanābila

ابن ابی یعلی، محمد بن ابی یعلی، 451 - 526 قمری

ebn-e abī ya‘lā, mohammad ebn-e abī ya‘lā (1060 -1133)

شرح حال علمای حنبلی است كه مؤلف آن را در شش طبقه قرار داده طبقه اول و دوم را به ترتیب حروف تهجی و چهار طبقه باقی را به تربیت سال های وفات تنظیم نموده است.

چاپ: در سال 1371ق در مصر (قاهره) در دوجلد، با تحقیقات شیخ محمد حامد مفتی در 745ص به چاپ رسیده

[دنا 290/7؛ كشف الظنون 1097/2؛ مشار عربی 605]

شرح و حواشی:

1- ذیل طبقات الحنبلیة؛ ابن رجب، عبدالرحمن بن احمد (736-795)

تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه:13857

آغاز: حدثنا الشیخ الامام الحافظ ابوالعز عبدالمغیث بن حرب بن زهیر الحربی قال حدثنا ... هذا كتاب استخرنا اﷲ تعالی فی تألیفه و سألناه المعونة علی تصنیفه؛ انجام: ابو البركات بن احمد بن طلحة قرأ علی الوالد الخصال و سمع منه الحدیث ... و عزة بهاء جماله و السلام علی من ابتع الهدی و آثر ضیاء الرشد علی ظلم الوری خط: نسخ، بی كا، تا: قرن 13؛ جلد: مقوایی، 273گ، 31 سطر، اندازه: 17×27سم [ف: 37 - 420]

» طبقات الحنبلیة ← طبقات الحنابلة

» طبقات الحنفیة ← تاج التراجم

» طبقات الحنفیة ← كتائب أعلام الأخیار من فقهاء مذهب النعمان المختار

طبقات الحنفیة / رجال / عربی

tabaqāt-ol ḥanafīyya

ابن حنائی، علی بن امرالله، 916 - 979 قمری

ebn-e hannā’ī, ‘alī ebn-e amr-o-llah (1511 - 1572)

تاریخ تألیف: 959ق

در طبقات حنفیه و بیان شرح حال مشاهیر آنان است، مرتب در 21 طبقه، كه از ابوحنیفه شروع شده و به ابن كمال پاشا ختم شده است. مؤلف پیش از شروع در شرح احوال رجال،

مختصری درباره تاریخ فقه و طبقات فقهای اهل سنت آورده و در وصف این كتاب گفته است: «... فهذا كتاب مختصر فی ذكر أصحاب الحنفیة ذكرت فیه المشاهیر من الائمة مع سلسلتهم علی طبقاتهم و أحوالهم علی درجاتهم الأقدم فالأقدم علی الترتیب البلیغ و النظام درجاتهم الأقدم فالأقدم علی الترتیب البلیغ و النظام الأحكم بحیث لایسع الفقیه جهل لحاجته الیه فی معرفة من اعتبر قوله فی انعقاد الاجماع فی محل الاتفاق و الاجتماع و یعتد به فی الخلاف فی محل الافتراق و الاختلاف و افتقاره الیه فی الترویج و الاعمال عند تعارض الأقوال بقول أعلمهم و أورعهم فی الاحوال ...». در برخی فهارس به رفیع الدین شیروانی نسبت داده شده (دار الكتب المصریة 248/5) است.

آغاز: الحمدﷲ الذی رفع قدر العلماء و جعلهم بمنزلة النجوم فی السماء ... و بعد فهذا مختصر فی ذكر طبقات أصحاب الحنفیة ذكرت فیه المشاهیر من الائمة الذین نقلوا علم الشریعة فی كل طبقة و نشروها بین الامة ...

[دنا 290/7؛ کشف الظنون 1099/2؛ الاعلام، زركلی: 264/4؛ عثمانلی مؤلفلری: 400/1؛ فهرس المخطوطات دارالكتب الظاهریة، التاریخ و ملحقانه: 336/2؛ فهرس الخزانة التیموریة: 79/3-80؛ فهرس الكتب الموجودة بالمكتبة الازهریة: 485/5؛ فهرست چستربیتی، آربری: 31/3 شماره 3572؛ هدیة العارفین: 748/1]

آغاز: برابر؛ انجام: ثم انتقل العلم الی طبقة المولی الفاضل أحمد بن كمال پاشا یسر اﷲ تعالی لما یحبه و یشاء كان وحید عصره و فرید دهره یشهد له تصانیفه المشهورة المتداولة، له مناقب عجیبة، أخذ عن مولانا الفاضل سنان پاشا و مولانا خواجه زاده و عن مولانا الف طلایی (؟) و عن مولانا عرب المغنی و مولانا الفاضل لطفی المقتول توفی رحمه اﷲ لسنة أربعین و تسعمائة ...

نسخه اصل: كتابخانه واتیكان، نسخه شماره 26 (المخطوطات العربیة فی مكتبة الفاتیكان، ترجمه اشكوری: 289)؛ خط: نستعلیق، بی كا، تا: قرن 11؛ مصحح، در اول و آخر نسخه یادداشت های پراكنده ای به چشم می خورد، از جمله شرح حال چند نفر مانند سعدی چلبی مفتی و قادری چلبی و ابی السعود افندی و شیخ محمد افندی، انجامه كاتب به فارسی است و در آن آمده: «تمت الاوراق بقدرة الخلاق. غریق رحمت یزدان كسی باد ×× كه كاتب را بالحمدی كند یاد / این قدر در حضور اهل دلان ×× بس بود یادگار درویشان»؛ 194ص، 13 سطر [عكسی ف: 3 - 229]

آغاز: برابر؛ انجام: ثم انتقل الی طبقة المولی الفاضل احمد بن كمال پاشا اخذ عن مولانا سنان پاشا و مولانا لطفی. كان وحید دهره و فرید عصره صاحب التصانیف المقبولة المتداولة توفی رحمه اﷲ تعالی سنة اربعین و تسعمائة

خط: نستعلیق، بی كا، تا: قرن 11؛ محشی. با این یادداشت ها: فهرست طبقات حنفیه بر اساس متن كتاب (35پ-39ر)،منقولاتی از جواهر المضیئة من طبقات الحنفیة تألیف عبدالقادرحنفی و هدایه و خلاصة و حیوة الحیوان دمیری درباره علمای حنفی و شرح احوالاتشان (40ر-44پ)، نسب نامه نبی اسلام تا آدم (44پ-45ر)، فایده ای درباره مبدا تاریخ شماری ملل از ظهریه (45ر)، ضابطه شناخت شب قدر از ابن عربی (45ر-45پ)، شرح حدیث 73 فرقه مسلمانان (45پ-52ر)، 73 فرقه ای كه بنا به فرمایش حضرت رسول از اسلام منشعب شده اند به گونه ای مختصر نام برده شدهاند، چنان كه می نویسد: «سنذكر هذه الفرق النیف و السبعین بعون ربنا و توفیقه. ان هذه الفرق تنشعب من ستة فرق و هم الحروریة و رفاضیة والقدریة و الجبریة و الجهیمیة و المرجئة»، آغاز:«فال حدثنا الحسین بن شعبان، قال محمد بن المثنی بن ابی عدی عن محمد بن ابی سلیمة عن ابی هریرة عن النبی انه قال افترقت الیهود علی احدی و سبعین فرقة»، انجام: «بعضهم اولیاء بعض یأمرون بالمعروف و ینهون عن المنكر ولم یقل بالاهواء و اﷲ اعلم بالصواب و الیه مرجع و المآب»، كلمات قصار كوتاه و جملات پراكنده ای تحت عنوان «كتاب الفواید» (52پ -55ر)، دو غزل به تركی (55پ-56ر)، حدیثی از پیامبر به نقل از فردوس الاخبار (56ر) ؛ اهدایی: رهبری، اردیبهشت 1386؛ 35گ (1پ-35پ)، 17 سطر، اندازه: 11/5×20سم [اهدائی رهبر: 8-261]

آغاز: برابر؛ انجام: مولانا سیخ محمد الافندی المعنی الشهیر بین العلماء بیحیوی ... له فضائل کثیرة و معارف غیر متناهیة خصوصاً فی الفقه و الکلام له رسائل کثیرة و تحقیقات بدیعة علی الهدایة و الکلام.

عکسی است ؛ خط: نستعلیق، بی كا، بی تا؛ مصحح؛ جلد: گالینگور قهوه ای، 95گ، 13 سطر، اندازه: 21×30سم [ف: 5 - 2848]

طبقات خواجگان نقشبندیه / تفسیر / فارسی

tabaqāt-e xājegān-e naqšbandīye

تهران؛ ملك؛ شماره نسخه:4056/8

آغاز: مقاله در ذكر طبقات خواجگان سلسله نقشبندیه ... من اولها الی آخرها، هم بوجه اجمال هم به طریق تفصیل؛ انجام: امام جعفر صادق (رض) الی آخر النسبة ... و اﷲ تعالی اعلم بالصواب.

خط: نستعلیق، بی كا، تا: 940ق؛ كاغذ: ترمه، جلد: میشن، 2گ (86ر-87ر)، 25 سطر، اندازه: 15×23سم [ف: 7 - 175]

» طبقات الرجال ← رجال البرقی

» طبقات الرواة ← طرائف المقال فی معرفة طبقات الرجال

» طبقات الرواة ← مشایخ الاجازة

طبقات الرواة / رجال / عربی

tabaqāt-or ruwāt

طباطبائی بروجردی، محمد حسین،1253-1340 شمسی

tabātabā’ī borūjerdī, mohammad hoseyn (1874 - 1961)

قم؛ مؤسسه آیة اﷲ بروجردی؛ شماره نسخه:263

طبقه ششم تا دوازدهم می باشد؛ خط: نستعلیق، كاتب = مؤلف، بی تا؛ 152گ، اندازه: 18×22/5سم [ف: 1 - 153]

» طبقات الزیدیة الصغری ← الزهر فی أعیان العصر

طبقات سلاطین / تاریخ / فارسی

tabaqāt-e salātīn

ناشناخته:

آغاز: قسم دوم احوال سلطان فرس كه ابتداء ایشان كیومرث است؛ انجام: طایفه سیم غزنویه عدد ایشان دوازده نفر ... بیست و هشت سال.

خط: نسخ و نستعلیق، بی كا، تا: قرن 12؛ جلد: تیماج مشكی، 6ص (11-16)، اندازه: 7×15سم [ف: 24/3 - 46]

طبقات سلاطین را به نقل از كتاب لب التاریخ در اینجا گرد آورده است ؛ خط: نسخ و نستعلیق، بی كا، تا: رجب 1233ق، جا: اصفهان؛ جلد: تیماج مشكی، اندازه: 15×21سم [ف: 1 - 156]

طبقات سلاطین اسلام / تاریخ / فارسی

tabaqāt-e salātīn-e eslām

گویا گرفته شده از نسخ جهان آرای.

[دنا 291/7؛ فهرستواره منزوی 635/1]

تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه:3525/17- ف

نسخه اصل: نسخه آقای بنی آدم ؛ خط: نستعلیق، بی كا، تا: قرن 11؛ قطع: رحلی [فیلمها ف: 2 - 162]

» الطبقات السنیة فی تراجم الحنفیة ← التراجم السنیة فی تراجم الحنفیة

طبقات شاه جهانی / تراجم / فارسی

tabaqāt-e šāh jahānī

كشمیری، محمد صادق

kešmīrī, mohammad sādeq

شرح حال 418 تن از عالمان و ادیبان كه به نام شاه جهان (مدفون در تاج محل هند) فرزند جهانگیر تیموری هند تألیف شده است.

چاپ: به كوشش محمد اسلم خان، مجله تحقیقات فارسی، دهلی، 1993: ص 1-100.

تهران؛ مركز فرهنگی خراسان؛ شماره نسخه:87عكسی

خط: نستعلیق خوانا، بی كا، بی تا؛ 412گ [جنگ: 1 - 462]

» طبقات الشافعیة ← اسماء الرجال

طبقات الشافعیة / رجال / عربی

tabaqāt-oš šāfi‘īya

اسنوی، عبدالرحیم بن حسن، 704 - 772 قمری

esnavī, ‘abd-or-rahīm ebn-e hasan (1305 - 1371)

تاریخ تألیف: 769ق

شرح حال بزرگان شافعی مذهب از زمان محمد بن ادریس شافعی تا عصر مؤلف است.

آغاز: الحمد ﷲ ممیت الاحیاء و محی الاموات ... و بعد: فان الشافعی رضی اﷲ عنه ... قد حصل له فی اصحابه من السعادة امور لم تتفق فی اصحاب غیره

چاپ: بغداد، رئاسة دیوان الاوقاف، تحقیق عبداﷲ الجبوری، البعة الاولی، 1970م، الجزء الاول، 951ص

[دنا 291/7؛ مجمع علمی عراقی 75/2 و 77/2؛ مخطوطات التاریخ و السیر و التراجم المتحف العراقی ص272؛ فهرست المخطوطات المصورة، كویت 318/1؛ دایرة المعارف بزرگ اسلامی 711/8؛ فهرست مخطوطات المصورة قاهره جزء 2، قسم 4، ص272-273]

آغاز: برابر؛ انجام: تم الكتاب ... قال المؤلف عفا اﷲ عنه: وافق الفراغ من تحریره فی الیوم الحادی و العشرون من شوال سنة تسع و ستین و سبعمایه و كان ابتداء جمعه قبل سنة خمسین ...

نسخه اصل: سلطان احمد سوم - استانبول ش 2840.A (فهرست خطی عربی طوپ قاپی 2/3 و 551)؛ خط: نسخ، كاتب = مؤلف، بی تا؛ مصحح، محشی به خط شیخ الاسلام، جلال بلقینی؛ تملك: محمد بن رجب بن عبد العال به تاریخ شعبان 877؛ 183گ، 25 سطر [عكسی ف: 1 - 441]

آغاز: برابر؛ انجام: باب الشین و فیه فصلان الاول فی الاسماء الواقعة فی الرافعی و الروضة ... قال السمعانی و لد بالشاش وهی مدینة وراء النهر

جلد1. از ابتدای مقدمه تا اوائل «باب الشین» ترجمه «القفال الشاشی» می باشد؛ خط: نسخ، بی كا، تا: قرن 11 و 12؛ افتادگی: انجام؛ تملك: میرزا محمد بن معتمد خان در جمادی الثانی 1138ق با مهر «یا محمد 1102» (بیضی) ؛ اهدایی: رهبری، اسفند 1376؛ كاغذ: كشمیری نخودی، جلد: مقوا، 195گ، 17 سطر

سطر، اندازه: 11/5×20سم [اهدائی رهبر: 8 - 264] و [ف: 27-203]

خط: نسخ، كا: عبدالرحیم شهیر به شیخ عبدالرزاق خراسانی، تا:دوشنبه 5 ذیحجه 1272ق، به فرموده میرزا محمد تقی سپهر لسان الملک مستوفی ؛ جلد: تیماج مذهب، قطع: رحلی [ف: 2 - 81]

طبقات الشافعیة / رجال، تراجم / عربی

tabaqāt-oš šāfi‘īya

ابن قاضی شهبه، ابوبكر بن احمد، 779 - 851 قمری

ebn-e qāzī šahba, ābūbakr ebn-e ahmad (1378 - 1448)

تاریخ تألیف: ذیقعده 841ق

شرح حال علمای مشهور شافعی از قرن سوم هجری تا سال 840ق است و مشتمل بر ترجمه 784 تن می شود. در مقدمه به این نكته اشاره كرده كه نوشته های گذشتگان در باب علمای شافعی یا بسیار مطول و غیرلازم بود و یا بسیار كوتاه و مختصر، از این رو به تألیف این كتاب دست زده و در آن فقط به شخصیت های ممتاز و برجسته -- كه رافعی (624ق) در كتاب «العزیز فی شرح الوجیز» یا كسانی همانند او در كتاب های مشهور از ایشان یاد كرده اند -- پرداخته است. كتاب در بیست و نه «طبقه» تدوین شده و اسماء اشخاص هر طبقه را به ترتیب حروف معجم ذكر نموده است: 1. فی من اخذ عن الشافعی؛ 2 . من اصحاب الشافعی من لم یدک الشافعی و مات الی سنة ثلاث مائة؛ 3. و هم الذین كانوا فی العشرین الاولی من المائة الرابعة؛ 4. و هم الذین كانوا فی العشرین الثانیة من المائة الرابعة؛ 5. و هم الذین كانوا فی العشرین الثالثة من المائة الرابعة؛ 6 . و هم الذین كانوا فی العشرین الرابعة من المائة الرابعة؛ 7. و هم الذین كانوا فی العشرین الخامسة من المائة الرابعة؛ 8. و هم الذین كانوا فی العشرین الاولی من المائة الخامسة؛ ... 29. و هم الذین كانوا فی العشرین الثانیة من المائة التاسعة.

آغاز: الحمد ﷲ الذی رفع قدر العلماء و جعلهم بمنزلة النجوم فی السماء ... بعد فهذا مختصر لطیف اذكر فیه طبقات الشافیعه، اقتصر فیه علی تراجم من شاع اسمه و اشتهر ذكره ...

چاپ: حیدرآباد، دائرة المعارف العثمانیة، ج4، 1401ق.

[بروكلمان ذیل 50/2؛ كشف الظنون 1101/2؛ زركلی الاعلام 35/3؛ معجم المؤلفین 8/3؛ دنا 291/7؛ فهرست كوپریلی 526/1؛ فهرس المخطوطات المصورة كویت 309/1-310؛ دایرة المعارف بزرگ اسلامی 443/4] شرح و حواشی:

1- ذیل طبقات الشافعیة

آغاز: برابر؛ ذیل : بسمله، حمدله و بعد فهذه اوراق یدخل هنا الی كتاب الطبقات و هو مرتب علی ستة اقسام؛ انجام: و اشتهر امره و صار للترک فیه اعتقاد و حج مرارا مات فی شوال سنة ثلث و عشرین و ثمانمایة و دفن بزاویة والده و خلف مالا طایلا رحمه اﷲتعالی و رضی عنه و عنابه بمنه. ذیل: محمد بن عبدالرحمن الكبدی المصری فی الثامنة عشرة.

خط: نسخ زیبا، بی كا، تا: قرن 9؛ با آخرین اصلاحات و اضافات مؤلف (مانند نسخه شماره 370 موزه بریتانیا كه در سال 843ق به خط مؤلف افزودگی هایی دارد) تعلیقات و تحشیه های آن هم شبیه نسخه شماره 1028 كتابخانه كوپریلی تركیه (مورخ 843ق) است كه می باید یكی از آنها از روی دیگری كتابت شده باشد، مصحح؛ تملک: ابو البقاء محمد بن شحنه شافعی در قرن 9، ابراهیم بن ... شافعی اشعری، محمد بن شحنه شافعی؛ اهدایی:رهبری، دی 1380؛ 178گ (15پ-192پ)، 27 سطر، اندازه:17/5×26/5سم [اهدائی رهبر: 8 - 264] و [ف: 27-206]

آغاز: برابر؛ انجام: صاحب الوافی شرح المهذب لا اعرفه و هو متاخر و فی كتابه فوائد و غرایب ... و الحمد ﷲ وحده و صلی اﷲ و سلم علی سیدنا محمد خاتم النبین ... اخر الطبقات نسخه اصل: سلطان احمد سوم - استانبول ش 2836.A (فهرست خطی عربی طوپ قاپی 558/3)؛ خط: نسخ، كا: محمد بن احمد، تا: احتمالاً قرن 9؛ در حاشیه استدراكات و اعتراضاتی كه شیخ الاسلام حافظ احمد بن حجر بر این كتاب نوشته از خط خود او در حاشیه این نسخه نقل شده؛168گ،25سطر[عكسی ف:1- 435]

آغاز: برابر؛ انجام: و اشتهر امره و صار للترک فیه اعتقاد و حج مرارا مات فی شوال سنة ثلث و عشرین و ثمانمآیة و دفن بزاویة والده و خلف مالا طایلا رحمه اﷲ تعالی و رضی عنه و عنابه بمنه.

خط: نسخ، كا: عبدالقادر بن محمد بن جبرئیل عجلولی غوری، تا: سه شنبه 12 ربیع الاول 850ق؛ مصحح، محشی؛ تملك: محمد بن احمد شوبری شافعی؛ اهدایی: رهبری، فروردین 1373؛ 120گ (14پ-133ر)، 25 سطر، اندازه: 18×28سم [اهدائی رهبر: 8 - 263] و [ف: 27-205]

طبقات الشافعیة الصغری = طبقات الصغری / تراجم / عربی

ṭabaqāt-oš šāfi‘īyya-tuṣ ṣuġrā = ṭabaqāt-uṣ ṣuġrā

سبكی، عبدالوهاب بن علی، 727 - 771 ؟ قمری

sobkī, ‘abd-ol-vahhāb ebn-e ‘alī (1327 - 1370)

در تاریخ فقهای شافعی مذهب به طور خلاصه و به ترتیب طبقات، سبكی دو كتاب دیگر در طبقات یكی به نام طبقات الشافعیه الكبری، و دیگری: الطبقات الوسطی، نوشته است. او كتاب «طبقات الشافعیة الكبری» را كه مفصل است مختصر كرده و این كتاب را تدوین نموده است.

[كشف الظنون 1101/2؛ زركلی اعلام 335/4؛ معجم الولفین 226/6؛ بروكلمان ذیل 106/2؛ دنا 292/7]

قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه:71عكسی

آغاز: الحمد ﷲ ... هذا مختصر لطیف فی تاریخ الفقهاء الشافعین اصحاب الامام ابی عبد اﷲ المطلبی محمد بن ادریس الشافعی رضی اﷲ عنه جمعنا فیه ما اوردناه فی كتابنا الكبیر من الاسماء و اقتصرنا فیه نبذ یسیره؛ انجام: هذا آخر المختصر الاصغر من كتابنا طبقات الشافعین ... و ان نصلی علی سیدنا محمد و اله نسخه اصل: چستربیتی، ش 3780 (اربری، فهرست خطی عربی همانجا 9/4)؛ خط: نسخ، كا: احمد بن محمد بن احمد وجیزی، تا: 18 رمضان 769ق، جا: مصر جامع ازهر؛ محشی؛ تملك: هادی ال كاشف الغطا؛ 138گ، 19 سطر [عكسی ف: 1 - 72]

طبقات الشافعیة الكبری / رجال، تراجم / عربی

tabaqāt-oš šāfi‘īyat-ul kubrā

سبكی، عبدالوهاب بن علی، 727 - 771 ؟ قمری

Sobkī, ‘abd-ol-vahhāb ebn-e ‘alī (1327 - 1370)

كتابی است جامع و مشهور و دارای شرح حال مشاهیر فقهای شافعی از قرن سوم تا قرن هشتم هجری. نویسنده در آغاز به شرح حال كسانی كه شافعی را دیده و از او بهره مند شدهاند پرداخته و سپس به عنوان تیمن و تبرک آنان كه موسوم به احمد یا محمد می باشند ذكر نموده و پس از آنها اسامی سایر رجال را به ترتیب حروف هجا آورده است.

چاپ: القاهرة، مكتبة عیسی البابی الحلبی، تحقیق عبدالفتاح محمد الحلو و محمود محمد الطناجی، 1964-1965م، الجزء الاول 360ص، الجزء الثانی 487ص، الجزء الثالث 616ص

شرح و حواشی:

1- تلخیص نزهة الطلاب فی مناقب الأصحاب = ملحق طبقات الشافعیة؛ مظفری، عفیف الدین بن جمال الدین

مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه:22217

آغاز: بسمله، قال سیدنا العبد الفقیر الی اﷲ تعالی قاضی القضاة حاكم الحكام ... الحمد ﷲ نحمده و نستعینه و نستغفره و نستهد و نؤمن به ونتوكل علیه و نسأله الخیر كله ... ابو نصر عبدالوهاب ... الحمدﷲ نحمده و نستعینه؛ انجام: و لیس جازان یسقط عن آخر جازان یسقط عن اوله فیرفع بلا ذكر كما ركع بلا هیئة رفع و هذا آخر الجزء و یتلوه الحسن بن احمد بن یزید بن عیسی بن الفضل

...

جزء اول. از ابتدای كتاب تا پایان احمد و محمد و حرف الف تا اول حسن؛ خط: نسخ، كا: عبدالرحیم بن صالح، تا: پنج شنبه غره رمضان 1059ق؛ تملك: عبداﷲ چلبی تجل حاج محمد مشهور به حكیم زاده ؛ اهدایی: رهبری، فروردین 1374؛ 300گ، 21 سطر، اندازه: 15×21سم [اهدائی رهبر: 8 - 265] و [ف: 27-204]

الطبقات الشافعیة الوسطی / تراجم / عربی

ṭabaqāt-uš šāfi‘īya-tul wusṭā

سبكی، عبدالوهاب بن علی، 727 - 771 ؟ قمری

sobkī, ‘abd-ol-vahhāb ebn-e ‘alī (1327 - 1370)

سبكی دو كتاب دیگر در طبقات دارد یكی «طبقات الشافیعه الكبری» و دیگری «الطبقات الصغری». حاجی خلیفه به تفصیل درباره طبقات سبكی سخن گفته است.

[التاریخ و التراجم ص 269-270؛ كشف الظنون 1101/2؛ بروكلمان ذیل 106/2؛ زركلی الاعلام 335/4؛ دنا 291/7]

قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه:342عكسی

آغاز: الحمد ﷲ ... قال الشیخ الامام ... ابو نصر عبد الوهاب السبكی الانصاری الخزرجی الشافعی؛ انجام: واختم صلانی مع سلامی علی الذی خص بثمانی تمت و بالخیر عمت و اﷲ والموفق المعین نسخه اصل: طوپ قاپی - استانبول ش M 480 (فهرست خطی عربی طوپ قاپی 551/3). جلد اول ؛ خط: نسخ، بی كا، تا: احتمالاً قرن 11؛ مصحح، محشی؛ قبلا وقف مدرسه محمودیه در مدینه منوره بوده؛ 151گ، 25 سطر [عكسی ف: 1 - 302]

طبقات الشعراء / تراجم / عربی

tabaqāt-oš šu‘arā’

ابن مستوفی، مبارک بن احمد، 564 - 637 قمری

ebn-e mostawfī, mobārak ebn-e ahmad (1169 - 1240)

تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه:8-ع

نسخه اصل: اسكوریال ش 279. مختصر كتاب طبقات الشعراء؛ بی كا،تا:شعبان630ق؛27گ،19سطر [فیلمها ف: 1 – 352 و 3-219]

طبقات الشعراء / تراجم / عربی

tabaqāt-oš šu‘arā’

غیر همانند:

با تاریخ ولادت 1247. اشعار ادبای عربی زبان است با اندكی از سرگذشت آنها ساخته از روی یتیمة الدهر ثعالبی و سلافة العصر سید علیخان مدنی و نفحة الریحانة و درست مانند همین سلافه سرگذشت بسیاری از دانشمندان ایرانی كه به عربی شعر سرودهاند در آن هست و بسیار تذكره خوبی است در آن از «سلطان العجم الشاه عباس» و از تاریخ 1608 و 1118 یاد شده است. این عنوانها در نسخه دیده می شود: الباب الاول فی لطائف لطفاء الیمن المیمون و حكایات یسربها كل محزون السید الجلیل احمد بن علی المتوكل ( نسخه، به همین باب آغاز می شود)، الباب الثانی فی لطائف نبغاء الحرمین و حكایات ابهی واصفی من العین: الامیر احمد نظام الدین بن الامیر محمد الشهیر بابن معصوم الحسینی نبغاء المدنیة المنورة: الخطیب احمد بن عبداﷲ البری الحنفی

المدنی من الادباء الطارئین علی بخارا و المرتبطین: ابو منصور الخرزجی و ابوالقاسم الكسروی و ابی غسان التمیمی و البوسنجی ... الباب الثانی فی ذكر العصریین المقیمین بالحضرة البخاریة و الطارئین علیها و المتصرفین فی اعمالها؛ الباب الثالث فی ذكر المامونی و الواثقی و محاسن اخبارهما و اشعارهما؛ الباب الثالث فی لطائف بلغاء مصر و محاسن ظرفاء الشام و العراق: شهاب الدین الخفاجی؛ الباب الرابع فی لطائف نبهاء الروم و المغرب: شیخ الاسلام زكریا بن بیرام الباب الخامس فی لطائف اذكیاء البحرین و عمان و حكایات قلائدها افخر من سموط: الشیخ داود بن ابی شافیر البحرانی الباب السادس من لطائف ادباء الهند و العجم و حكایات یزول بذكرها كل هم و غم: المولوی امین اﷲ نجم، المولوی سلیم اﷲ. پس از این رساله ای در شراب باید باشد چون پیش از این افتادگی دارد دو باب 1 و 2 آن نیست: الباب الثالث فی ذكر طبایعها و منافعها و خواصها. الباب الرابع فی استعمالها علی رای الحكما؛ الباب الخامس ما فی یجب علی مستعملیها و آداب الندیم و حقوق الندامة و ما فی ذلک الفصل الثانی ایضا فی محاسن مصر و القاهره و نجوم السماء الزاهره: المشایخ البكریة.

القسم الثالث فی محاسن اهل الیمن زیادة مما ذكرنا و نذكره ثانیا: السید محمد بن عبداﷲ الامام شرف الدین یحیی الزیدی الیمنی. و مما نذكر من محاسن العجم و البحرین: المیرزا ابراهیم الهمدانی و الداماد الحسینی. شعرهایی به عربی با عنوان «لمحرره» در میانه و پایان نسخه چندین جا هست نیز شعرهای صفی حلی «البحرو الستة عشر مختصراً» ؛ خط: نسخ، كاتب = مؤلف (گویا)، تا: قرن 13؛ آغاز و انجام آن هم كامل نمی نماید و در میانه چند جا افتاده دارد؛ در پایان بندی است به فارسی از كلمات حكما و خطبهای به عربی از «علی صدرالدین» به خط متن این كتاب الطلیعة من شعراء الشیعة شیخ محمد بن طاهرین حبیب سماوی ساخته 1335 نیست؛ جلد: تیماج مشكی، قطع: ربعی [نشریه: 3 - 424]

آغاز: جریر، هو جریر بن عبد عطیة بن حذیفة و لقب حدیقة الخطفی بقوله: و عقانا فی الرسم حطفی؛ انجام: محمداً وهب و هو الفائل و لما اسمنا مسرح اللهو منظرا ... خلید عبس هو من ولد عبداله بن دارم ... فاخذمنه مائة الف درهم

سرگذشت و اشعار شاعران عرب است و تا اندازه ای مانند الورقه ابن جراح و طبقات الشعراء ابن المعتز و ابن فتیبه. در آن آمده:«حدثنی سهل بن محمد عن الاصمعی» (ک 2پ) نیز: «حدثنی عبدالرحمن بن اخی الاصمعی» (3ر،51پ) ابوحاتم سهل بن محمد سجستانی در 248یا 250 یا 255 و اصمعی در 213یا 215یا 216 یا 217 درگذشتند، پس مؤلف شاگرد سجستانی بوده و در قرن 3 می زیسته است. از ابومحمد یا ابوالحسن عبدالرحمن برادرزاده اصمعی كه كتابی در معانی شعر دارد و در روایت ها كه از اصمعی و دیگران می كرده معتمد بوده است در فهرست این ندیم یاد گردید (ص56). نام این شاعران و اشعار آنها در این نسخه هست: جریر، فرزدق، بعیث، لعین، صلتان، كثیر عزه،احوص، ارطاة بن سهیة، ذوالرمة، بهاربن توسعه، رقیات بن قیس،ایمن بن حزیم، مسكین الدرامی، عمر بن ابی ربیعه، ابوالعول، الاعور الشنی، حریث بن محفض، شحیم بن الاعز، حداش بن زهیر، حصین بن همام، كعب وعمیر بن ابناجعیل، عبداﷲ بن همام، هدیة الخشرم، زیادة، شعراء هذیل: ابوذؤیب الهذلی، المنخل الیشكری، ابوخراش، خویلدبن مطیل، ملک بن الحرث، امیة بن ابی عاید، صحر الغی، ابوالعیال، ابوكثیر، عروةبن البرد العبسی، طریح النقهی، عمربن لجا، جریر الافلت، ابوالهندی، الكذاب الجرمازی، الرادق العذلی، سعد بن ناشب، المرار المعدوی، ابووجزة السعدی، المردل بن رمدالیربوعی، الفتال الكلالی، القلاح بن الجناب، ذوالاصدح، نقیط بن زرارة، الردجب، خلف بن خلیفة، العجلالی، جران العود العبدی، القطامی، عبدة بن الطیب، ابوالاسواد الدؤلی، ابن الدمینة، المقنع الهتدی، یحیی بن نوفل، ابن هزمة، العمانی، بشار بن برد، سدیف، مروان بن ابی حفص، ابوعطا السدی، ابن مناده، ابوحید النمیری، ابودلامة، حماد عجرد، مالک بن اسماء، عبید بن ایوب، الاحمر الشعبی، ابوالعتاهیة. من اخبار المحدثین: ابونواس، مسلم بن الولید، الافیشر، المجنون (قیس بن معاذ)، الهیثم بن عدی، العرجی، موسی شهوات، عرفة بن اذینه، الطرماح، العجاج، رؤبه بن العجاج، ابونحیلة، ابوالنجم العجلی، دكین الراجز، الاغلب الراجز، الجمحی، ابودهیل، عدی بن الرقاع، عروة بن حزام، قیس بن ردیح، عمر بن الاهتم ، سویدبن كراع ابن علفا، نهشل، ابوالشیص، دعبل، الخریمی، منصور النمری، الاشجع السلمی، العتامی، علی بن جبلة، محمد بن یسر، محد بن وهیب، خلید بن عیس؛ خط: نسخ، بی كا، تا: قرن 8؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ كاغذ: سمرقندی، جلد: مقوا، 84گ، 4 سطر (12×20)، اندازه: 18×26سم [ف: 1 - 352]

طبقات الشعراء المحدثین / تراجم / عربی

tabaqāt-oš šu‘arā’-il muḥaddiṯīn

ابن معتز، عبدالله بن محمد، 247 - 296 قمری

ebn-e mo‘tazz, ‘abd-ol-lāh ebn-e mohammad (862-910)

شامل شرح حال 130 شاعر كه از بشار بن برد آغاز شده است.

چاپ: قاهره، محقق: عیدالستار احمد فراج، دار المعارف، مطابع دار المعارف، 1375ق.

[التاریخ و التراجم ص 270]

تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه:8661

خط: نسخ، كا: مهدی بن علی نقی تبریزی، تا: 6 شوال 1285ق؛ چاپ اوقاف گیپ، با تصحیح محمد قزوینی در كنار صفحات با مقدمه عباس اقبال به خط او و با مقدمه اقبال به فرانسه درباره چاپ این كتاب؛ 41گ، قطع: رحلی پهن [ف: 17 - 188]

طبقات الصوفیة / تراجم / عربی

tabaqāt-oš ṣūfīyya

سلمی، محمد بن حسین، 325 - 412 قمری

sulamī, mohammad ebn-e hoseyn (938 - 1022)

آغاز: اﷲ جایزته و قال لكل شیء صدق و صدق الیقین الخوف من اﷲ ... و منهم معروف الكرخی و هو ابن محفوظ معروف ابن فیروز كان من دعایه اللهم ان ...

انجام: من هذا جمعه و حفظه دون المجاهدة فیه وسعة رحمته انه ولی قدیر و هذا آخر كتاب طبقات الصوفیة ...

چاپ: لیدن، 1960م، با تصحیح جوهنس بدرسن؛ قاهره، مكتبة الخانجی، 644ص، 1969م

شرح و حواشی:

1- طبقات الصوفیة؛ انصاری، عبداﷲ بن محمد (396-481)

2- نفحات الانس من حضرات القدس؛ جامی، عبدالرحمن بن احمد (898-817)

3- تكمله نفحات الانس = زندگانی جامی؛ لاری، رضی الدین عبدالغفور (-912)

4- رشحة النفحات = تعلیقات نفحات الانس = رشحات القدس در شرح نفحات الانس؛ لاری، رضی الدین عبدالغفور (-912)

5- فتوح المجاهدین لترویح قلوب المشاهدین؛ لامعی برسوی، محمود بن عثمان (-938)

6- رشحات القدس فی شرح نفحات الانس؛ بوزجانی، درویش علی (10-)

7- ترجمة نفحات الانس من حضرات القدس للجامی؛ زیلی، محرم بن محمد (-1000)

8- فهرست نفحات الانس

تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه:9660/1

آغاز و انجام: برابر

خط: نسخ، كا: حسین بن حاجی ردینی هذبانی، تا: پنج شنبه 22 جمادی الاول 620ق؛ جلد: تیماج تریاكی، 119گ (1ر-119ر)، 19 سطر، اندازه: 14×18سم [ف: 31 - 38]

طبقات الصوفیة / تراجم / عربی

tabaqāt-oš ṣūfīyya

احمد بن محمد موسی، ق 8 قمری

ahmad ebn-e mohammad mūsā (- 14c)

تاریخ تألیف: شب چهارشنبه 19 ذیقعده 785ق شرح حال صوفیه كه نسخه از آغاز افتادگی دارد و از بشر حافی شروع می شود.

تهران؛ مركز فرهنگی خراسان؛ شماره نسخه:23عكسی

بی كا، تا: چهارشنبه 3 جمادی الاول 787ق؛ افتادگی: آغاز؛162گ [جنگ: 1 - 462]

طبقات الصوفیه / عرفان و تصوف / فارسی

tabaqāt-oš ṣūfīyya

انصاری، عبدالله بن محمد، 396 - 481 قمری

ansārī, ‘abd-ol-lāh ebn-e mohammad (1006 - 1089)

متن از ابوعبدالرحمان محمد نیشابوری سلمی (-412ق) در 5 «طبقه» و هر طبقه 20 تن به ترتیب تهجی كه به زبان عربی است. خواجه عبداﷲ انصاری در مجلس های تذكیر و موعظه خود این كتاب را پایهی كار خود گذارده، به زبان هروی املاء كرده و مریدان یاد داشت می كردند. پس از مرگ هروی، یكی از مریدان، كتاب را ترتیب داده است. این تحریر 120 تن از صوفیان سه قرن نخستین اسلام را دربر داشته است. عبدالرحمان جانی كار هروی را در «نفحات الانس» پایه قرار داده و بر آن افزوده است. ( احمد منزوی)

آغاز: الحمد ﷲ حق حمده ... قال الشیخ الامام السید شیخ الاسلام ابواسماعیل عبداﷲ ... انصاری ...

چاپ: به كوشش عبدالحی حبیبی قندهاری (كابل، وزارت معارف افغانستان: 1341ش) [دنا 292/7؛ فهرستواره منزوی 2218/3]

نسخه اصل: نافذ پاشا ش 426؛ خط: نسخ، كا: سعاد بن رمتاس بن عبداﷲ،تا:جمعه18شعبان671ق؛245گ،15سطر[فیلمهاف:1 - 139]

نسخه اصل: نور عثمانیه ش 2500؛ خط: نستعلیق، كا: درویش صوفی، تا: یک شنبه 28 رمضان 839ق؛ 276گ، 15 سطر [فیلمها ف: 1 - 139]

نسخه اصل: كتابخانه یوسف آغا در قونیه ش 5886؛ خط: نسخ، كا: عبدالكریم بن یحیی بن محمد سیاوشانی، تا: 1 محرم 862ق؛ 139گ، 23 سطر [فیلمها ف: 1 - 139]

نسخه اصل: كالج فورت ولیم انجمن آسیایی بنكال ش 234 (فهرست ایوانف ص 78 س 234)؛ خط: نستعلیق، بی كا، بی تا؛ مقابله شده در 1015؛ 154گ، 21 سطر [فیلمها ف: 1 - 139]

طبقات الفقهاء / تراجم / عربی

’tabaqāt-ol fuqahā

ابواسحاق شیرازی، ابراهیم بن علی، 393؟ - 476 قمری

abū-eshāq-e šīrāzī, ebrāhīm ebn-e ‘alī (1004 - 1084)

كتابی است در ترجمه فقهای صحابه و تابعین، تابعین تابعین، و پس از آنان فقهاء امصار و بلاد. مؤلف، به طور خلاصه شرح

حال فقها را با ذكر نسب، مقدار عمر، تاریخ درگذشت، مشایخ، و ... بیان نموده است.

چاپ: بغداد، محقق: نعمان الاعظمی الكتبی، مطبعة بغداد، 168، 1356ق.

[دنا 293/7؛كشف الظنون 1105/2؛ بروكلمان، ذیل 70/1-669]

قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه:994عكسی

آغاز: اخبرنا القاضی ... ابو البركات محمد بن علی بن محمد بن محمد بن علی الانصاری الموصلی ... هذا كتاب مختصر فی ذكر الفقهاء و انسابهم و مبلغ اعمارهم و وقت وفاتهم؛ انجام: و منهم ابوبكر بن بیان ... و مولده سنة خمس و ثلثمائة و مات سنة ست و خمسین و ثلاثمائة، و قد ذكرته فی اصحاب مالک رضی اﷲ عنهم اجمعین.

نسخه اصل: سلطان احمد ثالث - استانبول، ش 2841A (فهرست خطی عربی طوپ قاپی 496/3)؛ خط: نسخ معرب، بی كا، تا: اواخر قرن 6؛ مصحح، با نشان بلاغ، اجازه ای به خط محمد بن علی بن محمد انصاری كه در روز دوشنبه یازدهم ربیع الاول 595ق برای ابو الرضا محمد بن سلیمان نوشته، بعد از كتاب سه صورت سماع نوشته شده كه یكی از آنها به تاریخ 472ق است دال بر اینكه عده ای از مشایخ كتاب را بر مصنف سماع نموده است؛ 67گ، 15 سطر [عكسی ف: 2 - 477]

طبقات الفقهاء / تراجم / عربی

tabaqāt-ol fuqahā’

ابن كمال پاشا، احمد بن سلیمان، - 940 قمری

ebn-e kamāl pāšā, ahmad ebn-e soleymān (- 1534)

مؤلف، فقهای اهل سنت را به هفت طبقه تقسیم و سپس هر طبقه را شرح و توضیح داده: 1. مجتهدین در شرع؛ 2. مجتهدین در مذهب؛ 3. مجتهدین در مسائلی كه در آن مسائل، روایتی از صاحب مذهب وارد نشده؛ 4. اصحاب تخریج از مقلدین؛ 5.اصحاب ترجیح از مقلدین؛ 6. مقلدین قادر بر تمییز بین اقوی و ضعیف؛ 7. مقلدینی كه قادر بر امور مذكور نباشند.

آغاز: اعلم ان الفقهاء علی سبع طبقات الاولی، طبقة المجتهدین فی الشرع كالائمة الاربعة و من سلک مسلكهم فی تأسیس قواعد الاصول ...

انجام: السابعة: طبقة المقلدین ... و لا یمیزون الشمال عن الیمین بل یجمعون ما یجدون كحاطب اللیل فالویل لهم و لمن قلدهم كل الویل. و الحمد ﷲ اولا و آخرا و ظاهرا و باطنا

چاپ: در معجم المصنفی چاپ 1344 بیروت (1:154-156) چاپ شده

[دنا 292/7]

خط: نسخ، بی كا، تا: قرن 11؛ كاغذ: استانبولی، جلد: تیماج تریاكی، 13 سطر (6×11)، قطع: بغلی [ف: 17 - 256]

آغاز و انجام: برابر

خط: نستعلیق، بی كا، تا: قرن 11؛ محشی؛ اهدایی: رهبری، اردیبهشت 1386؛ كاغذ: كشمیری، جلد: تیماج قهوه ای، 2گ (39پ-40ر)، 17 سطر، اندازه: 11/5×20سم [اهدائی رهبر: 8-267]

آغاز و انجام: برابر

خط: نسخ و نستعلیق، بی كا، بی تا؛ جلد: تیماج قهوه ای، 3گ (172-174)، ابعاد متن: 4×10، اندازه: 8/5×14/5سم [ف: 13-112]

طبقات الفقهاء الشافعیین / تراجم / عربی

tabaqāt-ol fuqahā’-iš šāf‘eyyn

ابن كثیر، اسماعیل بن عمر، 700 - 774 قمری

ebn-e kasīr, esmā‘īl ebn-e ‘omar (1301 - 1373)

این اثر كه طبقات الشافعیة نیز خوانده شده، ترجمه 950 تن از فقهای شافعیه از زمان شافعی تا عصر مؤلف است. عفیف الدین بن جمال الدین مظفری تراجم دیگری به نقل از نزهة الطلاب فی مناقب الاصحاب سلیمان بن جعفر اسنائی (756ق) بر این نسخه افزوده است . (حافظیان)

آغاز: بسمله. رب یسر ... الحمدﷲ و سلام علی عباده الذین اصطفی و بعد فهذا ذكر تراجم أصحاب الطبقة الاولی من النقلة عن الامام ابی عبداﷲ محمد بن ادریس الشافعی رحمه اﷲ مرتبین علی حروف المعجم علی حسب ما سردناهم أولاً فی ترجمة الامام

چاپ: قاهره، محقق: احمد عمر هاشم و محمد زینهم محمد

عزب، مكتبة الثقافة الدینیة، دار المناهل للطباعة، ج1-2، 1413ق.

[دنا 293/7]

نسخه اصل: كتابخانه چستربیتی، ش 3390. تصویر نیمه نخست این اثر به شماره 1160 خواهد آمد و تصویر حاضر نیمه دوم آن را دربردارد (از المرتبة الثالثة منالطبقة السابعة) و در انتهای آن «كتاب الكنا و الانساب و الالقاب من طبقات الشافعیة» دیده می شود و ملحقی نیز دارد؛ خط: نسخ، بی كا، تا: با تاریخ 749ق؛ 120ص (1-120)، 26 سطر [عكسی ف: 3 - 233]

آغاز: برابر

نسخه اصل: كتابخانه چستربیتی، ش 3390. بخش اول از نسخه را دربردارد، ادامه آن به شماره 1112 گذشت؛ خط: نسخ، بی كا، تا: جمادی الثانی 749ق، جا: مكه مكرمه [عكسی ف: 3 - 344]

طبقات فقهاء الیمن / تراجم / عربی

tabaqāt-u fuqahā’-il yaman

جعدی، عمر بن علی، 547 - 586 ؟ قمری

jo‘dī, ‘omar ebn-e ‘alī (1153 - 1191)

از نخستین آثاری است كه درباره طبقات فقهای شافعیه یمن نگاشته شده است.

چاپ: با تحقیق فؤاد سید، 1957م

قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه:1363/2عكسی

آغاز: بسمله. الحمدﷲ الذی ألهمنا لحمده و أفهمنا لسؤاله و قصده نسخه اصل: مكتبه شیخ مشرف بن عبدالكریم در تعز یمن؛ خط:

نسخ،بی كا،تا:1197ق؛76ص(11-86)،20سطر[عكسی ف:4- 129]

الطبقات فی الاسماء المفردة من اسماء العلماء و اصحاب الحدیث = الاسماء المفردة / رجال / عربی

at-tabaqāt fi-l asmā’-il mufrada min asmā’-il ‘ulamā’wa aṣḥāb-il ḥadīṯ = al-asmā’-ul mufrada

بردیجی، احمد بن هارون، 230 - 301 قمری

berdījī, ahmad ebn-e hārūn (846 - 914)

در نام صحابه و تابعین و محدثان. به ترتیب طبقات كه بغدادی از آن به «الاسماء المفردة من رجال الحدیث» یاد كرد.

آغاز: بسمله. قال الامام الاوحد ابوالقاسم سامان بن ناصر الانصاری فیما اجاز لی روایته عنه من مسموعاته [عن] الحافظ ابوصالح احمد ... [عن] ابوبكر احمد بن هارون بن روح البردعی البردیجی بالاهواز سنة ثمانین و مأتین. قال: الطبقة الاولی من الاسماء المفردة و هو اصحاب

چاپ: دمشق، محقق: سكینة الشهابی، مكتبة طلاس للدراسات والترجمة والنشر، 167ص، 1408ق.

[هدیة العارفین 56/1 البردیجی؛ زركلی 265/1 البردیجی]

كوپریلی 1/1152 ؛ بی كا، تا: قرن 7؛ 11گ (165-175) [ف: 151]

آغاز: برابر؛ انجام: عن عبدالرزاق، مات بمصر. تم الكتاب و الحمد ﷲ رب العالمین. و صلی اﷲ علی سیدنا محمد ...

خط:نسخ كهن،بی كا،تا:2 یا 3 ربیع الاول 622ق؛ سپس «ذیل» آن از ابوعبداﷲ حسین بن احمد؛18ص(329-346)[عكسی ف: 2 - 24]

» الطبقات فی ذكر العلماء و علمهم و مصنفاتهم و الثناء علیهم← الزهر فی أعیان العصر

طبقات القراء المشهورین / تراجم / عربی

tabaqāt-ol qurrā’-il mašhūrīn

ذهبی، محمد بن احمد، 673 - 748 قمری

zahabī, mohammad ebn-e ahmad (1275 - 1348)

چاپ: با عنوان « معرفة القراء الكبار»، قاهره، 1387ق

شرح و حواشی:

1- ذیل طبقات القراء؛ ابن مكتوم، احمد بن عبدالقادر (682-749)

قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه:1350/1عكسی

آغاز: بسمله. قال الشیخ ... الحمد ﷲ و سلام علی عباده الذین اصطفی و اشهد ان لا اله الا اﷲ

نسخه اصل: در یكی از كتابخانه های استانبول تركیه؛ خط: نسخ، بی كا،تا:قرن9یا10؛122گ (1-122)، 27 سطر [عكسی ف: 4 - 98]

الطبقات الكبری / تاریخ پیامبر اكرم (صلی الله علیه واله) / عربی

tabaqāt-ul kubrā

ابن سعد، محمد بن سعد زهری، 168 - 230 قمری

ebn-e sa‘d, mohammad ebn-e sa‘d-e zohrī (785 - 846)

این كتاب در شرح حال پیغمبر اسلام است ابتداء شرحی از اقوام عرب و از انبیاء بنی اسرائیل دارد تا به این حضرت می پیوندد و بعد از خاندان و اجداد پیغمبر بحث می كند و سپس به زندگانی پیغمبر می رسد و از بدو زندگی و دوره جوانی و حوادث ایام و غزوات او تا گاه مرگ صحبت می كند. نویسنده سعی بر آن دارد كه مطالب را با اخبار صحیحه بیاورد.

چاپ: در اكرآباد، محقق: سخاو وهور و فتش و لیبرت وستراستین و بروكلمن، 123ص، 1308ق.

[دنا 293/7 (15 نسخه)؛ بروكلمان 136/1 ذیل 208/1؛ ترجمه عربی 19/3؛ فهرست ظاهریه تاریخ 66502؛ فهرست قرطای ش 6206 تا 6215]

نسخه اصل: شهید علی پاشا 1905. جزو ششم؛ بی كا، تا: با تاریخ 529ق؛ با سماع مورخ 529ق، در فهرس معهد المخطوطات العربیة، التاریخ ش 522 از این نسخه و در ش 1132 از نسخه كهن احمدیه زیتونه توش با سماع 533 جزو 6 و 7 یاد گشته است.

[فیلمها ف: 3 - 38]

آغاز: بسمله، اخبر نا الشیخ ابو محمد عبد اﷲ بن دهبل بن علی بن منصور؛ انجام: فقال جبریل نهنیک یا رسول اﷲ و هناه المسلمون.

جزء اول تا رابع؛ خط: نسخ كهن، كا: محمد اسماعیل بن حسن بن علی بن حسین هرقلی، تا: 679ق؛كاغذ: اصفهانی، 303گ، 17 سطر (12×17/5)، اندازه: 16/5×24/5سم [ف: 7 - 360]

نسخه اصل: طوپقپو سرای احمد ثالث 3 , 11 , 1/2835، جزو 1 و 3 و 11 ؛ بی كا، بیتا [فیلمها ف: 3 - 194 و 204]

تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه:4260-ف تا 4264-ف

نسخه اصل: احمد ثالث در طوپقپو سرای استانبول ش 2835 و 2845. جزو 1 و 3 تا 9 و 11 و طبقات النساء (فهرست قرطای ش 6206 تا 6215) ؛ بی كا، بی تا [فیلمها ف: 3 - 38]

تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه:6008-ف تا 6011-ف

نسخه اصل : همان نسخه بالا، ش 9-2835/6 [فیلمها ف: 3 - 190]

طبقات المحدثین باصبهان و الواردین علیها / تراجم / عربی

tabaqāt-ol muḥaddiṯīn bi-iṣbahān wa-l wāridīn-i‘alayhā

ابن حیان، عبدالله بن محمد، 274 - 369 قمری

ebn-e hayyān, ‘abd-ol-lāh-e bn-e mohammad (888 -980)

شرح حال محدثینی كه از اصفهان برخاسته یا از جاهای دیگر به این شهر برای فراگرفتن حدیث آمده اند. این كتاب در ده طبقه تنظیم شده، از طبقه صحابه كه طبقه اول اند تا عصر مؤلف و شرح حال ها به ترتیب تاریخ درگذشت محدثین ترتیب یافته و در بیشتر آنها احادیثی كه منفرد در نقلش بوده اند با اسناد آورده شده است. این كتاب در سه جزء می باشد، با مقدمه ای در پاره ای از خصوصیات تاریخی شهر اصفهان و آنچه در فضل آن شهر نقل شده است از روایات و گفته های بزرگان. (سید احمد اشكوری)

آغاز: هذا كتاب طبقات اسماء المحدثین ممن قدم اصبهان من الصحابه و التابعین و من كان بها من وقت فتحها الی زماننا هذا مع ذكر كل من تفرد به واحد منهم بذلک الحدیث و لم یروه غیره بذلک الاسناد او حدیث من حدیثه و ذكر انسابهم و اسامیهم و موتهم علی ما روی لنا و ذكر

انجام: موسی بن ابراهیم الاعرج الصوفی ... آخر الكتاب، و الحمد ﷲ

[دنا 293/7؛ المنتخب مخطوطات الحدیث ص 166؛ فهرست تاریخ ظاهریه

665/2؛ ظاهریه 3430، 50؛ تاریخ، باسماع مورخ 635 و 637 و 681؛ فهرست المخطوطات المصورة ش 727 تاریخ؛ یوسف العش فهرست مخطوطات تاریخ و ملحقات /207؛ جنگ 462/1]

آغاز و انجام: برابر

نسخه اصل: ظاهریه - دمشق به شماره تاریخ 65. تمام كتاب؛ خط: تعلیق، بی كا، تا: قرن 7؛ مصحح، دارای سماعات متعدده و در آخر نسخه دو سماع به خط یوسف بن خلیل بن عبداﷲ دمشقی مزی تاریخ اولی روز دوشنبه 19 ذیحجه و دومی چهارشنبه 20 ذیحجه 635 ؛ 168گ، 21 سطر [عكسی ف: 1 - 374]

تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه:3659-ف

نسخه اصل: همان نسخه بالا [فیلمها ف: 2 - 215]

عكس، جلد 1 و 2 ؛ خط: نسخ، بی كا، تا: یک شنبه 14 ذیقعده 681ق [مختصر ف: - 542]

نسخه اصل: اصل: كتابخانه آصفیه، حیدرآباد، هند. جزء اول و دوم كتاب همراه با فهرست كامل كتاب كه ابو الوفاء افغانی (قرن 14) نوشته ؛ بی كا، تا: حدود قرن 10 [جنگ: 1 - 462]

آغاز: الحمدﷲ حق حمده ... أخبرنا شیخنا ابو الحجاج یوسف بن خلیل بن عبداﷲ الدمشقی قال أنبأنا ابو عبداﷲ بن ابی زید الكرابی؛ انجام: من زعم أن من اﷲ شیء مخلوق أو باین منه فهو كافر، آخر الكتاب و الحمد ﷲ وحده و الصلاة و السلام علی محمد و آله بعده

خط: نسخ، كا: محمد صادق بن سید امین المالح، تا: چهارشنبه 5 جمادی الثانی 1325ق؛ جلد: گالینگور، 294گ، 19 سطر، اندازه:18×25سم [ف: 16 - 232]

نسخه اصل: ظاهریه دمشق 3420 ؛ بی كا، بی تا [فیلمها ف: 3 - 247]

طبقات المضلین / تراجم / فارسی

tabaqāt-ol muḍillīn

اعتضادالسلطنه، علیقلی بن فتحعلی، 1234 ؟- 1298 قمری

e‘tezād-os-saltane, ‘alī-qolī ebn-e fath-‘alī (1819-1881)

چاپ: با تصحیح هاشم رضی چاپ شده

خط: نسخ، بی كا، تا: قرن 13 [مختصر ف: - 542]

بی كا، تا: 1296ق؛ جلد: تیماج، 269ص (63-331)، اندازه:30×45سم [ف: 3/24 - 58]

طبقات المعاصرین / تراجم / عربی

tabaqāt-ol mu‘āṣirīn

تهران؛ ملك؛ شماره نسخه:3513

آغاز: الباب الاول الطبقة الاولی فی ذکر جملة من المعاصرین و مشایخهم الی مولی محمد باقر البهبهانی؛ انجام: الحاج ملا نور علی المازندرانی الخرم آبادی اعلی اﷲ مقامه.

از ملا احمد نراقی کاشی آغاز و روی هم 141 تن از دانشمندان متأخر در آن برشمرده شده و گویا جزوی از کتابی است؛ خط:نسخ، بی كا، تا: قرن 13؛ كاغذ: فرنگی، جلد: میشن زرد، 6گ، 15 سطر، اندازه: 14/2×21/6سم [ف: 1 - 361]

» طبقات ملوک ← مشجرات

طبقات ملوک عجم قدیم / تاریخ ایران / فارسی

tabaqāt-e molūk-e ‘ajam-e qadīm

این رساله مختصر پس از ذکر عدم فضیلت عرب بر عجم و دلالت برخی از احادیث بر مذمت ایشان، به ذکر برخی از پادشاهان افسانه ای ایران از جمله پیشدادیان و کیانیان می پردازد.

قم؛ مسجد اعظم؛ شماره نسخه:3839

آغاز: مؤلف گوید در سال 1266 هجری در اسلامبول کتابی دیدم گویا مصنف آن اصلاً انگلیسی بود [...] اکنون نام مصنف و آن کتاب در نظرم نیست؛ انجام: مورخین اسکندر را در سلک ملوک ایران و در آخر طبقه سلسله کیانیان می نویسند چون مقصود ما در این مورد طبقه سلاطین عجمان قدیم بوده است نه تاریخ ملوک ایران لهذا محاربه اسکندر ... و طبقه کیان را در این جا ختم می نمائیم

خط: نستعلیق، بی كا، بی تا؛ افتادگی: آغاز؛ جلد: مقوا، 33گ، اندازه: 18×23سم [ف مخ: 3 - 1353]

طبقات الناس /- عربی

tabaqāt-on nās

تهران؛ ملك؛ شماره نسخه:3279/7

خط: نستعلیق، بی كا، بی تا؛ 1ص [ف: 6 - 347]

طبقات نحاة / رجال / عربی

tabaqāt-e nohāt

زمخشری، محمود بن عمر، 467 - 538 قمری

zamaxšarī, mahmūd ebn-e ‘omar (1075 - 1144)

مشهد؛ الهیات؛ شماره نسخه:23718/2

آغاز: بسمله اعلم ان النحاة علی خمس طبقات اما الاولی فالطراز الاول بندی در طبقات نحاة؛ خط: نسخ، كا: احمد بن محمد طاهر، تا:20 صفر 1123ق؛ محشی؛ كاغذ فرنگی، جلد: تیماج قهوه ای، 15 سطر (8×14)، اندازه: 14/5×20سم [ف: 3 - 981]

طبقات النحاة / تراجم / عربی

tabaqāt-on nuḥāt

تهران؛ ملك؛ شماره نسخه:3079/1

آغاز: بسمله، اعلم ان النجاة علی خمس طبقات، اما الاولی فالطراز الاول الذین هم اقدم مشاهیرهم؛ انجام: و صاحب تصانیف بدیعة كشرح الحماسة و الامثال و غیرهما

در پنج طبقه؛ خط: شكسته نستعلیق چلیپا، بی كا، تا: قرن 11؛ 2گ(2پ-3ر)، 15 سطر، اندازه: 12×18سم [ف: 6 - 201]

طبقات النحاة و اللغویین / تراجم / عربی

tabaqāt-on nuḥāt wa-l luġawīyyīn

ابن قاضی شهبه، ابوبكر بن احمد، 779 - 851 قمری

ebn-e qāzī šahba, ābūbakr ebn-e ahmad (1378 - 1448)

در شرح احوال ادباء از نحویین و لغویین، به ترتیب حروف معجم، و به طور مختصر. مؤلف، در ترجمه اشخاص، پس از ذكر نام كامل، مشایخ و اساتید، تألیفات و در پایان تاریخ درگذشت آنان را آورده است.

چاپ: نجف، محقق: محسن غیاض، مطبعة النعمان، 317ص، 1974م.

[دنا 294/7؛ كشف الظنون 1107/2؛ بروكلمان، ذیل 50/2]

قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه:947عكسی

آغاز: الحمدﷲ حق حمده ... حرف الالف: ابراهیم بن اسحق الاسدی الكوفی النحوی اللغوی؛ انجام: یوسف بن حبیب ابو عبدالرحمن ... و لم یكن له همة الاطلب العلم، جاوز المایة و كان یشرب المطبوخ، مات سنة اثنتین و ثمانین و مایة. تم الكتاب بعون اﷲ الملک الوهاب.

نسخه اصل: چستربیتی، ش 3965 (اربری، فهرست خطی عربی 74/4)؛ خط: نسخ، بی كا، تا: 20 صفر 985ق؛ مصحح؛ تملک محمد شاكر حمزاوی بتاریخ 1295ق؛ 50گ، 21 سطر [عكسی ف: 2 - 427]

طبق الحلوی و صحاف المن و السلوی / تاریخ / عربی

ṭabaq-ul ḥulwā wa ṣaḥāf-ul mann wa-s salwā

ابن الوزیر، عبدالله بن علی، 1074 - 1147 قمری

ebn-ol-vazīr, ‘abd-ol-lāh ebn-e ‘alī (1664 - 1735)

تاریخ تألیف: 5 محرم 1118ق

كتابی است در تاریخ یمن در دو جزء، به ترتیب سنوات. مؤلف، كتاب را با حوادث سال 1046ق آغاز نموده و تا اواخر سال 1090ق آن را ادامه داده است.

[دنا 294/7؛ هدیة العارفین 482/1؛ معجم المؤلفین 86/6]

قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه:820عكسی

آغاز: الحمدﷲ الذی وعد الذین آمنوا و عملوا الصالحات ... و بعد فیقول المفتقر الی مولاه العزیز القدیر عبداﷲ بن علی ... ابن الوزیر؛ انجام: و فی هذا الشهر وصل الخبر بان سلطان ابن سیف ملک العمانیین قبض ببلاده و قعد فی كرسی ملكه بعض اولاده.

نسخه اصل: موزه بریتانیا، ش Or. 3919 (ریو، فهرست خطی

عربی/383).

تمام كتاب؛خط:نسخ،بی كا،تا:شنبه 28 محرم 1191ق، برای سید محمد بن عبداﷲ بن محسن بن حسین بن امام مهدی لدین اﷲ؛ مصحح، محشی؛ 121گ، 29سطر [عكسی ف: 2 - 293]

» طب قیسون زاده ← الطب المنظوم

الطب الكلی / طب / عربی

ṭibb-ul kullī

ابوسهل جرجانی، عیسی بن یحیی، 361 - 401 قمری

abūsahl-e jorjānī, ‘īsā ben yahyā (973 - 1011)

كتابی است شامل اصول مسائل و معالجات طب قدیم در دو «مقاله»: مقاله 1. شامل چهل و نه باب در بیان اقسام بیماریها؛ مقاله 2. شامل چهل و یک باب در بیان درمان ها و دستور ساختن اقسام قرصها و حبها و مسهل ها و شیافها. فهرست اجمالی ابواب هر یک از دو مقاله در مقدمه مقاله ذكر شده است.

آغاز: آغاز مقاله اول: قال ابوسهل عیسی بن یحیی المسیحی قصدی فی هذا الكتاب هو ان یجمع علم الطب علی الطریق الكلی جمعا لایشذ عنه شیی من ابوابه بالقوه لانه متی عرفت الاصول فی كل شییء فجمیع ما یتفرع منها معلوم و الكلیات متی حصلت فالجزئیات المحصورة فیها حاصلة ...

آغاز مقاله دوم: المقاله الثانیه من الكلی و هذا فهرست الابواب ... فی علاج امراض الرأس ... الباب الاول، طلاء نافع للصداع الكاین عن الحرارة. صندل ابیض صندل احمر

[الطب الصیدلیه ص 212 و 216؛ معجم المؤلفین 8-35 و قد ذكر عنوان هذا الكتاب بكفایة الطب الكلی) عیون الانباء 1-327-328؛ سزكین 3-327؛ عكسی دائرة المعارف 188/2]

آغاز: برابر مقاله دوم؛ انجام: و یشرب كل اسبوع مرة مرارة كثیرة.

خط: نسخ، كا: اسعد بن محمد بن اسعد بن اسمعیل بن حسین نسوی، تا: ذیقعده 630ق؛ واقف: ابن خاتون، 1065؛ كاغذ:سمرقندی، 54گ، 27 سطر، اندازه: 17×35سم [ف: 19 - 334]

از نیمه دوم باب یكم مقاله یكم است تا پایان آن؛ خط: نسخ، كا:ابی بكر بن الخلیل التاجر، تا: 727ق؛ كاغذ: سمرقندی، 179گ، 21 سطر (16×22/5)، اندازه: 11×18سم [ف: 8 - 85]

آغاز: برابر مقاله دوم؛ انجام: كل اسبوع مرة مرارا كثیرا. تمت المقالة الثانیة من الطب الكلی، و لواهب العلم الحمد بلانهایة خط: نسخ، بی كا، تا: سه شنبه 26 شعبان 1004ق؛ 166گ (4پ-169پ)، 15 سطر (8×14)، اندازه: 15×22سم [ف: 12 - 2930]

آغاز: برابر مقاله دوم؛ انجام: و یشرب منه كل اسبوع مرة مرارآ كثیر. تمت المقالة الثانیة من الطب الكلی ...

خط: نسخ پخته، بی كا، تا: 26 شعبان 1040ق؛ 170گ (5-174)

[عكسی ف: 2 - 188]

خط: نستعلیق، كا: محمد حسین بن محمد باقر طبیب، تا: دوشنبه 6 ربیع الاول 1075ق؛ كاغذ: سپاهانی، 114گ (101پ-214پ)، 23 سطر (8/5×15)، اندازه: 12/5×22سم [ف: 8 - 596]

آغاز: برابر؛ انجام: پایان مقاله اول: المقاله الثانیه من الكلی و هذا فهرست الابواب ... پایان مقاله دوم: خمسة دراهم بورق احمر مرزنجوش مكد مثقال یدق و ینخل الشربه فی كل یوم مثقال.

كا: محمد رضا خلف آقا میرزا ابوالحسن، تا: 1085ق (مقاله اول) و 1276ق (مقاله دوم)؛ جلد: تیماج قرمز، 214ص، 17 سطر، اندازه: 15×21سم [ف: 4 - 284]

خط: نستعلیق، كا: محمد مقیم بن حاجی نصر، تا: سه شنبه 16 ربیع الثانی 1097ق؛ مصحح، محشی به فارسی به خطی غیرخط اصل و متاخر؛ واقف: محمد اسماعیل بن ... بن محمد طبیب حسینی، 1134؛ 165گ، 21 سطر، اندازه: 13×23سم [ف: 20 - 192]

آغاز: برابر مقاله دوم؛ انجام: خمسة دراهم بورق احمر مرزنجوش و ینخل الشربه فی كل یوم مثقال ... كثیرا تمت الرسالة فی الطب الكلی و الحمد اﷲ رب العالمین ...

مقاله دوم كتاب كه در چهل و دو باب گزارش شده؛ خط:نستعلیق، بی كا، تا: ربیع الاول 1103ق؛ دارای علامات بلاغ، مصحح؛ 110گ، 15 سطر، اندازه: 9×15سم [ف: 2 - 263]

طب كیموئی = كیمیاء الشفاء / طب / فارسی

tebb-e kīmū’ī = kīmīyā’-oš šefā’

فانی، محمد علی بن اسكندر، ق 13 قمری

fānī, mohammad ‘alī ebn-e eskandar (- 19c)

تاریخ تألیف: جمادی الاول 1246ق؛ محل تألیف: بغداد ترجمه ای است از کتاب «کیمیاء الشفاء» ترکی در ادویه مفرده، که آن نیز ترجمهای است از متن فرانسوی. مترجم آن در مقدمه می گوید: در 1243 به قسطنطنیه رفته و رئیس الاطباء عثمانی به نام محمد خراسانی را دیدم و چون پدر محمد خراسانی به فرنگ رفته و شصت سال درس خوانده و طب کیموئی را در نزد حکیم جرمانس خوانده و آن را به ترکی ترجمه و «کیمیاء الشفا» نامیده و به سلطان مصطفی اهدا کرده بود من آن را از ترکی به فارسی ترجمه و مسمی به «طب کیموئی» نمودم. این كتاب به ترتیب حروف الفبا گردآوری شده است.

آغاز: بسمله بر مبتدیان ترکیب معاجین انشاء اهم و واجب، و بر

متصدیان تخمیر خمیره زواهر معنا لازم ... اما بعد چنین گوید ...

الحاج محمد علی بن اسكندر شیروانی ...

انجام: بهمین طریق نرم و مثل غبار كنند، و بقانون مذكور بسایند. قد ختم هذه الرسالة بالیاقوت و الشفاء من الحی الذی لایموت تمام شد

[دنا 295/7 (11 نسخه)؛ فهرستواره منزوی 3552/5؛ الذریعه 201/18؛ نسخه های منزوی 564/1]

آغاز و انجام: برابر

خط: شكسته نستعلیق، بی كا، تا: ذیحجه 1248ق؛ مهر: «كفی بربک هادیاً» (مستطیل)؛ كاغذ: ترمه، جلد: میشن گلی، 53گ (1پ-53پ)، 18 سطر، اندازه: 18/8×29/6سم [ف: 7 - 416]

آغاز: برابر

خط: نستعلیق، كا: محمد بن میرزا مهدی قاری، تا: پنج شنبه 28 ذیحجه 1249ق، جا: قومشه؛ مهر: «جواد الحسینی» (بیضی)؛ جلد: تیماج مشكی، 42گ، 25 سطر، اندازه: 11/5×18سم [ف: 1 - 93]

اصفهان؛ دانشگاه؛ شماره نسخه:274

همان نسخه بالا [نشریه: 11 - 887]

آغاز و انجام: برابر

خط: نسخ، كا: غلامرضا عطار بن محمد حسین اصفهانی، تا:1251ق؛ 44گ (19پ-62ر) اندازه: 21×51سم [ف: - 135]

آغاز: برابر

كا:اسماعیل طبیب پسر میرزا یعقوب طبیب،تا:یک شنبه 27 جمادی الاول 1258ق، جا: تهران؛ 104ص (162-265) [نشریه: 3 - 317]