فهرستگان نسخه های خطی ایران فنخا جلد 15 دیوانی انسی - دیو و پری نامه

مشخصات کتاب

سرشناسه:درایتی ، مصطفی ، 1334 - ، گردآورنده

عنوان و نام پدیدآور:فهرستگان نسخه های خطی ایران (فنخا)[Book]/ به کوشش مصطفی درایتی؛ ویراستار مجابی درایتی.

مشخصات نشر:تهران: سازمان اسناد و کتابخانه ملی جمهوری اسلامی ایران، 1390 .

مشخصات ظاهری:45‌ج.؛ 5/ 22 × 5/ 28 س م.

فروست:نسخه شناسی؛ 1.

شابک:دوره : 978-964-446-271-9 ؛ ج.1 : 978-964-446-272-6 ؛ ج.2 : 978-964-446-273-3 ؛ ج.3 : 978-964-446-274-0 ؛ ج.4 : 978-964-446-275-7 ؛ ج.5 : 978-964-446-276-4 ؛ ج.6 : 978-964-446-277-1 ؛ ج.7 : 978-964-446-278-8 ؛ 400000 ریال : ج.8 : 978-964-446-279-5 ؛ 500000 ریال: ج.9 : 978-964-446-280-1 ؛ 500000 ریال:ج.10 : 978-964-446-281-8 ؛ 500000 ریال: ج.11 978-964-446-282-5 : ؛ 500000 ریال: ج.12 978-964-446-283-2 : ؛ 500000 ریال:ج.13 978-964-446-284-9 : ؛ ج.14 978-964-446-285-6 : ؛ ج.15 978-964-446-286-3 : ؛ ج.16 978-964-446-287-0 : ؛ ج.17 978-964-446-288-7 : ؛ ج.18 978-964-446-289-4 : ؛ ج.19 978-964-446-290-0 : ؛ ج.20 978-964-446-291-7 : ؛ 500000ریال:ج.21‌978-964-446-292-4: ؛ 500000ریال:ج.22:978-964-446-293-1 ؛ 500000 ریال: ج.23 978-964-446-294-8 : ؛ 500000ریال:ج.24 978-964-446-295-5 : ؛ 500000ریال:ج.25 978-964-446-296-2 : ؛ ج.26 978-964-446-297-9 : ؛ 500000 ریال: ج.27 978-964-446-298-6 : ؛ 500000 ریال:ج.28 978-964-446-299-3 : ؛ ج.29:978-964-446-300-6 ؛ ج.30:978-964-446-301-3 ؛ ج.31: 978-964-446-302-0 ؛ ج.32: 978-964-446-303-7 ؛ ج.33: 978-964-446-304-4 ؛ ج.34: 978-964-446-305-1 ؛ ج.35: 978-964-446-306-8 ؛ ج.36: 978-964-446-311-2 ؛ ج.37: 978-964-446-312-9 ؛ ج.38: 978-964-446-313-6 ؛ ج.40: 978-964-446-314-3 ؛ ج.41: 978-964-446-317-4 ؛ ج.42: 978-964-446-318-1 ؛ ج.43: 978-964-446-319-8 ؛ ج.44: 978-964-446-320-4 ؛ ج.45: 978-964-446-397-6

وضعیت فهرست نویسی:فاپا

یادداشت:ص.ع. به انگلیسی: Mostafa Derayati. Union catalogue of Iran manuscripts.

یادداشت:ج.2 - 4 (چاپ اول: 1390).

یادداشت:ج.5 و 7 - 22 ( چاپ اول: 1391).

یادداشت:ج.8 (چاپ اول: 1391) (فیپا).

یادداشت:ج.23(چاپ اول : 1391).

یادداشت:ج. 26 - 32 (چاپ اول: 1392) (فیپا).

یادداشت:ج.24 - 25 و 27 - 31(چاپ اول: 1392).

یادداشت:ج.33- 45(چاپ اول: 1393)(فیپا).

یادداشت:ج.1-5، 35-45 (چاپ دوم: 1402).

مندرجات:ج.1. آئین- اجوبه.- ج.2. احادیث - ارثماطیقی.- ج.3. ارجاع - اشیاء.- ج.4. اصابه - انژکسیون.- ج.5. الانساب - بسیط.- ج.6. البشائر - تخبیس.- ج.7. تجوهر - ترتیل.- ج.8. ترجام - تقریظی.- ج.9. تقسیمات - جامه.- ج.10. الجانب - جوامع.- ج.11. جواهر - حاشیه.- ج.12. حاشیه - حسرت نامه.- ج.13. حسنات - الخلفاء.- ج.14. خلق - دیوان امینی.- ج.15. دیوانی انسی - دیو و پری نامه.- ج.16. الذات - روض.- ج.17. الروضه - سراچه.- ج.18. سراح - شرح الازهار.- ج.19. شرح اساس - شرح شمسیه.- ج.20. شرح الشواهد - شرعیه.- ج.21. شرف - ضیافت.- ج.22. الطاسه - عموم.- ج.23. عناصر - فسوه.- ج.24. فصاحه - قرآن.- ج.25. قرآن (مترجم) - کتاب: سیبویه.- ج.26. کتاب الشاه - کیهان شناخت.- ج.27. گاتها - مثیر.- ج.28. مجادله - مراتع.-ج.29.مراثی-مطلب.-ج.30.مطلع-مفیض.-ج.31.مقابر-منشات.-ج.32.منشات-نامیه.-ج.33. نان-نهریه.-ج.34. نهزه یهود.-ج.35. نمایه مولفان 1: آباده ای -شیو.-ج.36. نمایه مولفان2: صائبا-یوهان.-ج.37.نمایه موضوعی1: آداب و سنن-فضایل و مناقب.-ج.38.نمایه موضوعی2: فقه هیئت.-ج.39.نمایه زبان ها 1: آلمانی، اردو، ارمنی، اسپانیایی، انگلیسی، اوستایی....- ج.40.نمایه زبان ها 2: فارسی، فرانسوی، کردی، لاتین، لری، هندی نمایه نسخه های به خط مولف.- ج.41. نمایه کاتبان 1: آبادانی-خیوقی.-ج.42. نمایه کاتبان 2: دابوئی-کیومری.-ج.43. نمایه کاتبان 3: گازرانی- الیهوی

موضوع:نسخه های خطی -- ایران -- فهرستگان ها

موضوع:Manuscripts -- Iran-- Union lists

شناسه افزوده:سازمان اسناد و کتابخانه ملی جمهوری اسلامی ایران

رده بندی کنگره:Z6620 / الف9‌د36 1390

رده بندی دیویی:011/ 31

شماره کتابشناسی ملی:2596708

اشاره

بسم الله الرحمن الرحیم

فهرستگان

نسخه های خطی ایران (فنخا)

جلد پانزدهم

الانساب - بسیط

به کوشش

.مصطفی درایتی

نسخه شناسی/ 1

فهرستگان نسخه های خطی ایران(فنخا)

مولف : مصطفی درایتی Derayatimostafa@yahoo.com

ویراستار:دکترمجتبی درایتی چاپ اول: 1391

ناشر:سازمان اسناد و کتابخانه ملی جمهوری اسلامی ایران

شمارگان:1000 نسخه

مدیریت فنی وکامپیوتر: مهندس امین رشیدی ،مهندس محبوبه درایتی

آماده سازی اطلاعات:علی علیزاده یزدی ،حسین متدین طوسی تقی چیت سازیزدی ،ابراهیم ملکی ،عباسعلی علیزادهیزدی

تایپ و تصحیح :طاهره موسوی فر،سمیرا عابدپور،ملیحه فولادی ،ملیحه اسلامی

طرح روی جلد: برگرفته از جلد نسخه خطی کلیات سعدی دوره صفوی

با شماره ثبت 19165 کتابخانه ملی

خوشنویسی روی جلد:مهدی فلاح

صفحه آرایی :مهندس محبوبه درایتی

ناظر چاپ:نصرتا... امیرآبادی چاپ

وصحافی :قلم قم

نشانی : تهران بزرگراه ش-هید حقانی (غرب به شرق)، بعد از ایستگاه مترو، بلوار کتابخانه ملی

تلفن فروشگاه: 81623318- 81623315-88941946 دورنگار: 88947496

وب سایت : www.nlai.irپست الکترونیک انتشارات: Publication@nlai.ir

مرکز الوثائق و امکتبه الوطنیه فی الجمهوریه الاسلامیه الایرانیه

الفهرس الموحّد

للمخطوطات الایرانیه

الخامس عشر

دیوانی انسی-دیو و پری نامه

اعداد:

مصطفی الدرایتی

رموزواختصارات

-آتشی: مجموعه آقای سید علی آتشی در یزد

-آثار ملی: کتابخانه آثار ملی کاشان

-آغاز: برابر: آغاز برابر نمونه کتاب

-آغاز و انجام برابر: آغاز و انجام برابر نمونه کتاب

-احتمالاً غیر همانند: در مورد نسخه های فاقد مؤلف به کاررفته است که نام مشترک دارند و ما به احتمال آنها را متفاوت می دانیم

-احتمالاً همانند: در مورد نسخه های فاقد مؤلف به کار رفته که نام مشترک دارند ولی ما احتمال می دهیم برخی از آنها یک اثر است ولی مطمئن نیستیم.

-احتمالاً بعضا همانند: در مورد نسخه هایی به کار رفته که نام مؤلف آنها معلوم نیست ولی نام مشترک دارند و تعدادی نسخه به این نام معرفی شده است و برخی از آنها احتمال می رود یک کتاب باشند ولی مطمئن نیستیم.

-ادبیات: با نام شهر تهران: کتابخانه دانشکده ادبیات دانشگاه تهران؛ با نام شهر مشهد: کتابخانه دانشکده ادبیات دانشگاه فردوسی مشهد؛ با نام شهر اصفهان: دانشکده ادبیات دانشگاه اصفهان.

-اصغر زاده: مجموعه اصغر زاده

-الفبائی: فهرست الفبائی نسخه های خطی کتابخانه آستان قدس رضوی.

-الهیات: با نام شهر تهران: کتابخانه دانشکده الهیات دانشگاه تهران؛ با نام شهر مشهد: دانشکده الهیات دانشگاه فردوسی مشهد.

-امام جمعه: کتابخانه امام جمعه زنجان

-امام صادق: مدرسه امام صادق چالوس و مدرسه امام صادق قزوین و کتابخانه مؤسسه امام صادق قم و کتابخانه حوزه علمیه امام صادق اردکان یزد. که هر کدام با قرینه نام شهر قبل از آن قابل تشخیص است.

-امام عصر: کتابخانه مدرسه امام عصر شیراز

-امام هادی: کتابخانه عمومی امام هادی در مشهد

-امیرکبیر: کتابخانه امیر کبیر در باغشاه فین

-امیرالمؤمنین: کتابخانه امیرالمؤمنین بشرویه

-انجام برابر: انجام برابر نمونه کتاب.

-اندازه: اندازه صفحه.

-اوراق عتیق: مجموعه ای به همین نام که به کوشش محمد حسین حکیم از طریق کتابخانه مجلس شورای اسلامی منتشر شده است.

-اهدائی ف: فهرست نسخه های خطی اهدائی رهبری به آستان قدس رضوی، تالیف رضا استادی

-اهدائی رهبر: مجموعه فهارس نسخه های خطی اهدائی رهبری به آستان قدس رضوی که چندین جلد آن منتشر شده است.

-بی تا: بدون تاریخ کتابت.

-بی کا: بدون کاتب.

-پ: پشت

-تا: تاریخ کتابت.

-جا: محل کتابت.

-چهل ستون: مدرسه چهل ستون تهران

-حجتیه: کتابخانه مدرسه حجتیه

-حججی: کتابخانه آیه اﷲ حججی نجف آباد

-حقوق: دانشکده حقوق دانشگاه تهران

-حوزه علمیه: حوزه علمیه آشتیان

-خاتم الانبیاء:کتابخانه مدرسه خاتم الانبیاء (صدر) بابل

-دائرة المعارف: کتابخانه مرکز دائرة المعارف بزرگ سلامی

-دار الحدیث: کتابخانه مرکز دار الحدیث در قم

-دانشگاه: کتابخانه مرکزی دانشگاه تهران

-د.ث: به معنای دفتر ثبت کتابخانه مجلس شورای اسلامی است.

-دهگان: مجموعه ابراهیم دهگان اراک.

-دیانی: کتابخانه شیخ محمد علی دیانی بیرجند

-ذکاء،یحیی: مجموعه ذکاء یحیی

-ر: رو

-رایانه: رایانه کتابخانه ملی ایران و کتابخانه آستان قدس رضوی و در مواردی کتابخانه مسجد گوهرشاد. لازم به ذکر است که شماره بعد از آن در مورد کتابخانه ملی غیرقابل پیگیری است و منظور شماره صفحاتی است که متن پیاده شده فایل آن می باشد که در اختیار ماست و برای کنترل کار خود ما می باشد.

-رضوی: کتابخانه مرکزی آستان قدس رضوی

-روضاتی: مجموعه شخصی سید احمد روضاتی

-سپهسالار: کتابخانه مدرسه عالی شهید مطهری (سپهسالار)

-سریزدی: کتابخانه مسجد حظیره (سر یزدی)

-سعیدنفیسی: نسخه های خطی مرحوم سعید نفیسی

-سم: سانتیمتر

-سنا ف: فهرست نسخه های خطی کتابخانه مجلس سنا (که مجموعه آن به کتابخانه مجلس شورای اسلامی منتقل شده است.

-سلطنتی: کتابخانه کاخ گلستان (سلطنتی)

-شاهچراغ: کتابخانه آستانه حضرت شاهچراغ شیراز

-شیخ علی حیدر: مکتبه شیخ علی حیدر (مؤید)، این مجموعه شخصی که ظاهرا هنگام جنگ کویت توسط صاحب آن از کویت به ایران منتقل شده بود ابتدا در قم نگهداری می شد و بعد دچار مشکلاتی شد و معلوم نبود در چه محلی نگهداری می شود. آخرین اطلاع این است که این مجموعه به شهر مشهد و به آستان قدس رضوی انتقال یافته است و ضمن مجموعه اهدائی رهبری نگهداری می شود.

-ص: صفحه

-صادقیه: کتابخانه مدرسه فتحعلی بیگ (صادقیه) دامغان

-طبسی: کتابخانه طبسی حائری در قم

-عبد العظیم:آستان مقدس حضرت عبدالعظیم در شهر ری

-عکسی: این تعبیر در دو جابه کاررفته است:یکی در کنار شماره برخی از نسخه ها که به معنای آن است که نسخه، عکسی است و باید برای یافتن نسخه در کتابخانه معرفی شده،به عکسی بودن توجه شود؛ودوم در معرفی مأخذ است که منظور فهرست عکسی آن کتابخانه می باشد.

-علامه طباطبائی: کتابخانه علامه طباطبائی شیرازکه نام شیراز در قبل از آن آمده است.

-علامه طباطبائی: مکتبه علامه طباطبائی قم که نام شهر قم در قبل از آن آمده است.

-علوم پزشکی: کتابخانه دانشگاه علوم پزشکی تهران

-عمومی ساری: کتابخانه عمومی ساری

-عمومی: باکلمه قبل سمنان:کتابخانه عمومی سمنان

-عمومی: باکلمه قبل مراغه:کتابخانه عمومی مراغه

-غیر همانند: در مورد نسخه هایی که نام آنها یکی است ولی نسخه ها متفاوت است و به دلیل صرفه جویی و جلوگیری از تکرار، نام مکرر آنها حذف شده است.

-ف: این رمز در مورد مأخذ بهکار رفته است و هنگامی که برای یک کتابخانه فهرستی به نام همان کتابخانه به صورت مستقل منتشر شده باشد، نام مأخذ آن با رمز »ف:« به معنای فهرست، به کار رفته است و اگر نام مأخذ با نام کتابخانه متفاوت باشد، نام مأخذ ذکر شده است.

-فاضل: کتابخانه آیة الله فاضل خوانساری

-فاضل قائینی: کتابخانه فاضل قائینی قم

-فرهاد معتمد: مجموعه فرهاد معتمد

-فرهنگ و هنر: کتابخانه فرهنگ و هنر مشهد

-فرهنگ و ارشاد: کتابخانه فرهنگ و ارشاد اسلامی کاشان

-فیاض: مجموعه دکتر علی اکبر فیاض

-فیضیه: کتابخانه مدرسه فیضیه قم

-فیلم ها: فهرست فیلم های کتابخانه مرکزی دانشگاه تهران

-قاضی طباطبائی: مجموعه محمد علی قاضی طباطبائی تبریز

-قمر بنی هاشم: کتابخانه قمر بنی هاشم دامغان

-کا: کاتب

-کاتب = مؤلف: نسخه به خط مؤلف است.

-کاظمینی: کتابخانه میرزا محمد کاظمینی

-گ: برگ.

-گلپایگانی: کتابخانه عمومی حضرت آیة الله العظمی گلپایگان.

-گوهرشاد: کتابخانه مسجد جامع گوهرشاد.

-مجلس: کتابخانه، موزه و مرکزاسناد مجلس شورای اسلامی

-محدث ارموی مخ: فهرست مجموعه نسخه های خطی محدث ارموی، مخطوط

-محمد هلال: کتابخانه امامزاده محمد هلال آران کاشان، مخطوط.

-مختصر ف: فهرست مختصر نسخه های خطی مجلس شورای اسلامی که در سال 1387 منتشر شده است.

-مخ: به معنای مخطوط بودن فهرست می باشد.

-مدارک فرهنگی: سازمان مدارک فرهنگی انقلاب

-مدرسی: کتابخانه سید محمد مدرسی در یزد

-مرعشی: کتابخانه عمومی آیة الله العظمی مرعشی نجفی

-مرکز احیاء: مرکز احیاء میراث اسلامی، قم.

-مرکز مطالعات: کتابخانه پژوهشگاه علوم و تحقیقات اسلامی قم

-مروی:کتابخانه مدرسه مروی تهران

-مسجد اعظم: کتابخانه مسجد اعظم قم

-مطالعات فرهنگی: کتابخانه (پژوهشگاه) مؤسسه مطالعات و تحقیقات فرهنگی

-معصومیه: آستان مقدسه حضرت معصومه علیها سلام

-مفتاح: مجموعه محمد حسین مفتاح

-ملک: کتابخانه ملک

-ملی: با نام قبلی تهران: کتابخانه ملی ایران؛ با نام قبلی شیراز: کتابخانه ملی شیراز؛ با نام قبلی تبریز: کتابخانه ملی تبریز.

-مهدوی: مجموعه دکتر اصغر مهدوی

-موزه ملی: کتابخانه موزه ملی ایران (موزه ایران باستان)

-مؤسسه آیة الله بروجردی: مؤسسه حضرت آیة الله العظمی بروجردی.

-مولوی: عبد المجید مولوی (قسمتی از این مجموعه به کتابخانه دانشکده الهیات دانشگاه فردسی مشهد منتقل شده است).

-مینوی: مجتبی مینوی

-نجومی: مجموعه سید مرتضی نجومی

-نسخه پژوهی: مجموعه ای با همین عنوان که چند شماره از آن از طرف کتابخانه مجلس شورای اسلامی و به کوشش ابوالفضل حافظیان منتشر شده است.

-نشریه: نشریه کتابخانه مرکزی دانشگاه تهران

-نک: این علامت به معنای »نگاه کنید« می باشد و در موارد ارجاع به کار رفته است. ارجاع دوگونه است: گاهی عنوان ارجاع داده شده کلاً در جای دیگری که راهنمائی شده، ثبت شده است و گاهی قسمتی از عنوان ارجاعی در محل دیگری ثبت شده است که در واقع به معنای »نیز نگاه کنید« می باشد.

-نواب: کتابخانه مدرسه نواب مشهد

-نمازی: کتابخانه مدرسه نمازی خوی

-نوربخش: کتابخانه نوربخش (خانقاه نعمت اللهی تهران)

-وابسته به:این اصطلاح در جایی به کار رفته که کتاب معرفی شده به اثری دیگر وابسته است و بیشتر در مورد شرحها، حاشیه ها، تعلیقه ها، منتخب ها،مختصر ها ، گزیده ها، و ترجمه ها به کار رفته است و نام کامل اثر اصلی، همراه با نام مؤلف آن معرفی شده است و در صورت نیاز می توانید به اثر اصلی مراجعه کنید.

-وزیری: کتابخانه وزیری یزد

-همانند: این کلمه در جایی بهکار رفته، که اثر معرفی شده فاقد نام مؤلف است و چند نسخه از آن در کشور وجود دارد و به معنای آن است که نسخه ها یک اثر است.

آوانگاری و اختصارات

در آوانگاری عناوین کتاب ها چند نکته هست که باید یادآوری شود:

1- در آوانگاری فقط حروفی که تلفظ م یشوند، ضبط می گردند. مثال: آداب الشریعة = ādāb-oš šarīa

2- عنوان کتاب های فارسی با تلفظ فارسی و عنوان کتاب های عربی با تلفظ عربی آوانگاری شده اند .

مثال: آداب صوفیه= ādāb-e sūfīye

آداب الصوفیة= ādāb-uṣ ṣūfīya

3-کلمات و ترکیباتی که از زبان های دیگر (از جمله عربی) به فارسی وارد گردیده، با تلفظ متداول در فارسی ضبط شده است.

مثال: اسطرلاب = ostorlāb

ابواب الجنان=jenān ol-abvāb

4-چون در آوانگاری مقصود فقط نشان دادن تلفظ کلمات است، حروف اول عناوین مانند دیگر حروف کوچک نوشته شده است.

5-برای آوانگاری کلماتی که بارها تکرار شده اند، از اختصار استفاده شده است

الف - آوانگاری کلمات و ترکیبات فارسی:

1.مصوت ها:

2.صامت ها:

ب- آوانگاری کلمات و ترکیبات عربی :

1.مصوت ها:

2.صامت ها:

دیوان

دیوان انسی / شعر / فارسی

d.-e onsī

مشهد؛ ادبیات؛ شماره نسخه:208 فرخ

انسی از شاهزادگان قاجار و از شعرای عهد ناصر الدین شاه بوده؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ کاغذ فرنگی؛ جلد: تیماج مشکی، 85گ، 15 سطر (6×5/ 15)،اندازه: 16×25سم [ف: - 66]

دیوان الانشائیات / شعر / عربی

d.-ul inšā’īyyāt

حریری، قاسم بن علی، 446 - 516 قمری

harīrī, qāsem ebn-e ‘alī (1055 - 1123)

مجموعه ای است از خطابه ها در پند و اندرز به ترتیب و ویژه ماه های سال (قمری) و برخی ایام خاص با ذکر حمد و تمجید پروردگار و پیامبر اکرم (صلی الله علیه و اله) و در پایان نیز چند خطبه نکاح.

تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه:17126

آغاز: بسمله قال الشیخ الامام ... الحریری البصری رحمه اﷲ تعالی علیه الخطبه الاولی من شهر المحرم الحمدﷲ منشی؛ انجام: و جعل نکاحهما نکاح فاطمة و صلی اﷲ علی سیدنا محمد و آله و صحبه و سلم تسلیما کثیراً.

خط: نسخ، بی کا، بیتا؛ مصحح؛ جلد: تیماج جگری، 500ص، 10 سطر، اندازه: 5/ 17×24سم [ف: 2/ 47 - 25]

دیوان انصاری / شعر / فارسی

d.-e ansārī

[306 الذریعه 9/ 108و]

تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه:8864

آغاز: از ابرو دو دیده می رود ژاله شب ×× در باغ دلم شکفته شد لاله شب؛ انجام: بنده ام گر تو ز هیچم نشماری شمار ×× من که باشم که درآیم به شماری باری دیوان: انصاری، با تخلص «انصاری ، پیر انصاری» رباعی و غزل و مثنوی است؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 14؛ کاغذ: فرنگی، 92گ، 14 سطر (9×15)، اندازه: 14×20سم [ف: 17 - 238]

دیوان انصاری اصفهانی شعر / فارسی

d.-e ansārī-ye esfahānī

انصاری اصفهانی، میرزا موسی، - 1360 قمری

ansārī esfahānī, mīrzā mūsā ( - 1941)

شامل غزلیات، مثنویات، قطعات و رباعیات از جمله مثنویات یکی مناظره با قمر است دیگر مناظره درخت و اره و دیگر (که در آخر دیوان به خط شاعر افزوده شده) مناظره سنگ با شیشه است. از جمله ابیات مثنوی درخت و اره این است: «بود اندر حوالی چمن ×× شجری سالخورده و کهنی / چه شجر چون درخت وادی طور ×× بود ظاهر از او تجلی نور / شاخه او کشیده سر به فلک ×× ریشه او رسیده پشت سمک / خرم و تازه روی و سبز ورق ×× بر تنش پیرهن ز استبرق». در پایان دیوان پس از مثنوی سنگ و شیشه قصیده ای است «در مدح شاه اولیا» و پس از آن دو قطعه که گویا ماده تاریخ کتاب است. قطعه ها از این قرار است: «دنیا که به ما نقش دو رنگی بنمود ×× تیر ستمش به دل خدنگی بنمود / این سینه که وسعت دو عالم را داشت ×× وسعت بگرفت از او و تنگی بنمود». قطعه دوم: «چیزی نیافتند زعزم رمیم من ×× غیر از لسان صادق و قلب سلیم من / گرشافعم به حشر امام زمان بود ×× بخشد مرا به فضل خدای کریم من»

تهران؛ نوربخش؛ شماره نسخه:703

آغاز: آغاز غزلیات جناب آقای میرزا موسی انصاری سنبله. بیرون زحد کون و مکان است دل ما ×× فارغ زغم هر دو جهان است دل ما / بر روی نکویت نگران است دل ما ×× دنبال تو هر سوی

روان است دل ما؛

خط: نستعلیق و شکسته، کاتب = مؤلف، تا: 1360ق؛ کاغذ:فرنگی، جلد: مشمع قهوه ای، 219گ، 15 سطر، اندازه:5/ 15×20سم [نشریه: 13 - 78]

دیوان انصاف / شعر / فارسی

d.-e ensāf

انصاف، ایرج میرزا بن فتحعلی شاه،1222-1295 قمری

ensāf, īraj mīrzā ebn-e fath-‘alī-šāh (1807 - 1878)

تهران؛ نوربخش؛ شماره نسخه:5/ 445

آغاز: از نافه تن مشک نبات است مرا؛ انجام: معلوم شود که مرده یا در خوابی.

رباعیات اوست؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: دوشنبه 7 رمضان 1286ق؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج زرد، 6ص (333-338 )، 14 سطر، اندازه: 15×22سم [ف: 2 - 137]

دیوان انوری ابیوردی / شعر / فارسی

d.-e anvarī-ye abīvardī

انوری، محمد بن محمد، - 583 ؟ قمری

anvarī, mohammad ebn-e mohammad ( - 1188)

دیوانی است در مدح بزرگان دوره شاعر. آقابزرگ در الذریعة می گوید: حکیم انوری در اصل شاعر نبوده و روزگار او را مجبور به گفتن اشعاری در مدح سلاطین کرده است. علم فراوان او در شعرش آشکار است چنان که فهم اشعارش نیاز به شرح و تفسیر دارد. دیوان انوری در حدود 15220 بیت شعر دارد.

آغاز: باز این چه جوانی و جمال است جهان را ×× وین حال که نوگشت زمین را و زمان را / مقدار شب از روز فزون بود بدل شد ×× ناقص همه این را شد و زاید همه آن را چاپ: دو مجلد به اهتمام محمد تقی مدرس رضوی توسط بنگاه ترجمه و نشر کتاب؛ تبریز، 1266

[نسخه های منزوی 3/ 2559-2562؛ الذریعة 9/ 1154و 1155؛ مکتبة امیرالمؤمنین 1/ 301؛ مشار فارسی 2/ 2379؛ فرهنگ سخنوران 2/ 911-912؛ مشترک پاکستان 7/ 15-16و 9/ 2283-2284؛ دنا 5/ 58-67 (285 نسخه)]

شرح و حواشی:

1- شرح دیوان انوری؛ عمرانی، علی بن محمد (-560)

2- شرح دیوان انوری؛ شادی آبادی، محمد بن داود (806-956)

3- دیوان انوری ابیوردی (منتخب)؛ حسینی کاشانی، محمد بن علی (1024-)

4- شرح قطعه ای از انوری؛ نصیرای همدانی، نصیرالدین بن مسعود (- 1030)

5- دیباچه شرح انوری؛ فراهانی، ابوالحسن (-1040)

6- شرح دیوان انوری = شرح مشکلات؛ فراهانی، ابوالحسن (-1040)

7- شرح دیوان انوری؛ قائم مقام، ابوالقاسم بن عیسی (1193-1251)

8- شرح لغات دیوان انوری؛ روح افزائی، محمد بن محمد صالح (- 13)

9- شرح دیوان انوری؛ فیض قمی، علی اکبر بن محمد ( -13)

10- شرح دیوان انوری؛ دنبلی، محمد بن عبد الرزاق (-13)

11- شرح بیت عطیه هیلاج انوری؛ حکیم، عبدالغنی

12- اشعار

13- شرح دیوان انوری (8 عنوان)

14- شرح قصاید دیوان انوری

آغاز: منصب احمد چه داند کنج غار؛ انجام: صبح همه روزهات ضامن بصبوح

خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 6 [رایانه]

نسخه اصل: حکیم اقلو علی پاشا ش 669؛ خط: نسخ، بی کا، تا: 544ق، 35 سطر [فیلمها ف: 1 - 421]

آغاز: گر دل و دست بحر وکان باشد ×× دل و دست خدایگان باشد / پادشاه جهان که فرمانش ×× بر جهان چون قضا روان باشد خط: نسخ، بی کا، تا: ظاهراً 680ق؛ مجدول؛ جلد: تیماج مشکی، 172گ، 19سطر، اندازه: 16×23سم [ف: 37 - 4]

نسخه اصل: موزه بریتانیا 3713 ؛ کا: محمد شاه بن علی بن محمود بن شادبخت اصفهانی، تا: 692ق؛ 87گ (36-122) [ف: 128]

آغاز: اگر محول حال جهانیان به قضاست ×× چرا مجاری احوال بر خلاف هواست؛ انجام: گر غمت انوری بر آتش دل ×× آب حسرت ز دیده می بازد

منتخب از آن؛ خط: نسخ، کا: منصور بن کمال الدین حسینی، تا: 695ق؛ مجدول، دارای هفده ترنج (در اول دیوان ها) و هفده سرلوح کتیبه الوان؛ جلد: تیماج قهوه ای، 21گ (82ر-102پ)، 15 سطر، اندازه: 14×22سم [ف: 38 - 37]

نسخه اصل: چستربیتی 103. نزدیک 1200 بیت با مقدمه نثر در یک صفحه؛ کا: محمد شاه بن علی بن محمود بن شادبخت اصفهانی از کوی کران، تا: 23 ذیحجه 699ق؛ 98گ (318-415) [ف: 130]

7.شیراز؛ علامه طباطبائی؛ شماره نسخه:1216

خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 7؛ افتادگی: آغاز؛ چند برگ اول و آخر در محرم 1086 ترمیم شده؛ مجدول؛ اندازه: 5/ 14×5/ 22سم

[ نسخه پژوهی: 2 - 162]

8.تهران؛ سپهسالار؛ شماره نسخه:209

آغاز: مقدری نه بآلت بقدرة مطلق ×× کند بشکل بخاری چو گنبد ازرق

خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 7؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ شامل قصاید و غزلیات و مقطعات و مثنوی هجو قاضی بلخ (162 بیت) و رباعیات (305 رباعی) می باشد، نسخه در حدود 13100 بیت دارد؛ واقف: سپهسالار؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: میشن، 359ص، 19 سطر،اندازه: 5/ 16×25سم [ف: 2 - 566]

9.تهران؛ ملک؛ شماره نسخه:5267

آغاز: گر دل و دست بحر و کان باشد ×× دل و دست خدایگان باشد؛ انجام: ... ×× تا کی شب ... دل چو شب دوش باشد عنوان نسخه «کلیات» انوری است ؛ خط: نسخ کهن، بی کا، تا: قرن 7؛ افتادگی: انجام ؛ تملک: لطفعلی ابن محمد کاظم در 1328؛ کاغذ: دولت آبادی، جلد: رویه میشن قهوه ای، 211گ، 20 سطر، اندازه: 17×24سم [ف: 2 - 264]

قصاید است؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 7؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ کاغذ: سفید، جلد: تیماج مشکی، 133گ، 17 سطر (11×17)، اندازه: 17×24سم [سنا: ف: 2 - 195]

11.تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه:51- ف

نسخه اصل: فاتح ش 3784؛ خط: نسخ، کا: محمد بن عبداﷲ بن محمد حافظ، تا: اواخر شوال 708ق [فیلمها ف: 1 - 88]

12.تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه:5/ 108-ف

نسخه اصل: ایاصوفیا 2051 (209). قصاید؛ بیکا، تا: با تاریخ 730ق [فیلمها ف: 1 - 409]

13.تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه:2/ 240-ف

نسخه اصل: اونیورسیته ش 496، فارسی؛ خط: نسخ، کا: حسین بن محمد بن محمد بن محمد ابی القاسم مدینی، تا: 9 جمادی الاول 759ق؛ 208گ، 26 سطر [فیلمها ف: 1 - 441]

تهران؛ مینوی؛ شماره نسخه:185بخش3

نسخه اصل: همان نسخه بالا [ف: 122]

خط: تعلیق خوش، بی کا، تا: 768ق [نشریه: 1 - 15]

آغاز: گر دل و دست بحر و کان باشد ×× دل و دست خدایگان باشد / باز شاه جهان که فرمانش ×× برجهان چون قضا روان باشد؛ انجام: جانا لبم از شراب غم خشک مکن ×× چشمم ز سرشک هیچ دم خشک مکن / درعشق گران رکاب صبری دادی ×× زنهار خد زین ستم خشک مکن

خط: تعلیق، کا: احمد بن علی بن احمد الشیرازی، تا: جمعه 20 صفر 785ق؛ مجدول مذهب و لاجوردی، در اول نسخه ابیاتی از حکیم سنایی و شمسه و کتیبه مذهب و مرصع، دستخط مرحوم محمد مهدی حسینی فراهانی ملقب به ملک الکتاب و متخلص به عشرت آمده که در سال 1250 در قم نوشته ؛ جلد: تیماج سرخ، 237گ، 19 سطر، اندازه: 17×5/ 24سم [ شورا: ف: 37 - 98]

نسخه اصل: فاتح ش 3786؛ بی کا، تا: قرن 7 و 8؛ 255گ، 20 سطر [فیلمها ف: 1 - 88 و 3-268]

تهران؛ ملی؛ شماره نسخه:169- عکسی

نسخه اصل: همان نسخه اصل بالا [نشریه: 2 - 273]

17.مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه:11851

آغاز: ز آنکه امروز از او او لامری میزدان دینی؛ انجام: کین منت خلق کاهش جان است

خط: نسخ ترکستانی، بی کا، تا: قرن 8 [الفبائی: 256]

18.تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه:7/ 573-ف

نسخه اصل : لالا اسماعیل ش 487ر. از دیوان انوری؛ بی کا، تا: قرن 8؛ 6گ (31پ - 36ر) [فیلمها ف: 1 - 500]

نسخه اصل: کتابخانه خدیوی مصر ش 1428؛ کا: فرصت غریب، تا: 823ق [ف: 129]

20.تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه:667- ف

نسخه اصل: حراجچی اوغلو ش 925؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1 محرم 838ق؛ 320گ، 18 سطر [فیلمها ف: 1 - 88]

21.تهران؛ سلطنتی؛ شماره نسخه:2/ 883

آغاز: برابر؛ انجام: نزد سیمرغ بت از آن خوشتر ×× کش عیادت کند غراب البین

منتخب دیوان انوری. مشتمل بر قصاید به ترتیب قوافی و یک قطعه ؛ خط: نستعلیق متوسط، کا: عبداﷲ کاتب اصفهانی، تا: 862ق؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: مقوای ابره میشن، اندازه: 21×31سم [ف: 4 - 1026]

22.تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه:8527

خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 8 و 9؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: مقوا، 256گ، 21 سطر (11×17)، اندازه: 15×25سم [ف: 17 - 155]

23.تهران؛ ملی؛ شماره نسخه:498

آغاز: که پا شد از دهن ابر در چمن لؤلؤ ×× که پوشد از اثر باد در سمن قرطق؛ انجام: دست طلب تو باز در کوفت درم ×× تا باز پرگار برد باز دارد گرم

حاوی قصائد و غزلیات و رباعیات انوری است؛ خط: نستعلیق، بیکا، تا: محتملاً قرن 9؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ مجدول؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج سبز، 333گ، 17 سطر (5/ 7×14)، اندازه: 5/ 12×5/ 21سم [ف: 1 - 476]

خط: نسخ، کا: حسین بن علی حسینی، تا: 977ق؛ جلد: تیماج سرخ، 522ص، قطع: ربعی [ف: 2 - 16]

خط: نستعلیق، کا: نظام دهلوی، تا: محرم 985ق ؛ مجدول؛ 753ص (1-753متن) [ف: 10 - 1572]

آغاز: صبا به سبزه بیاراست دار دنیی را ×× نمونه گشت جهان مرغزار عقبی را / نسیم باد در اعجاز زنده کردن خاک ×× ببردآب همه معجزات عیسی را؛ انجام: با دلبرم از زبان باد سحری ×× گل گفت پیاپی به چمن درنگری / گفت آیم اگر تو جامه بر خود ندری ×× چون رنگ به خنده بیرون نبری شامل: قصاید (1پ-217ر)، مقطعات (217ر-320پ)، غزلیات (320پ-384ر) و رباعیات (384پ-407ر)؛ خط: نستعلیق، کا: سوزی بن علی ساوجی، تا: 4 ربیع الاول 988ق؛ مجدول، یادداشت علی قلی که این نسخه را از سرکار نواب والاخان عمو در 27 محرم 1282ق هدیه گرفته است با مهر «عبده علی قلی» (بیضی)، یادداشتی در غره صفر 1285ق از شکراﷲ؛ مهر: «سرو رشید جهان آن که غلام علی است / از خلف فتحعلی شاه محمد قلی است» (مستطیل)، بدیع الزمان میرزا در شوال 1284ق با یادداشتی که در معرفی صاحب مهر نوشته شده است: «این خط و مهر جدا مجد بنده درگاه نادر قاجار است. نام نامی آن علین آرامگاه محمدقلی میرزا از پادشاه ایران ملک آرا لقب داشت و مقر حکمرانی آن حضرت طبرستان و جرجان و استرآباد بود و حکمرانی طوایف آن الی حد خیوق و خوارزم و جرجان و استراباد از جانب آن حضرت به پدر بزرگوار این فقیر بدیع الزمان میرزا که از پادشاه صاحب ... داشت مفوض بود. فی شهر شوال 1284»، مهر: کتابخانه جعفر سلطان القرایی؛ تملک: علی قلی در سال 1281ق؛ کاغذ: نخودی، جلد: میشن مشکی، 408گ، 17 سطر (2/ 7×8/ 14)، اندازه: 15×2/ 25سم [ف: 2/ 29 - 764]

27.تهران؛ سلطنتی؛ شماره نسخه:307

آغاز: آغاز قصائد: بسمله. مقوری به بآلت بقدرت مطلق ×× کند بشکل بخاری چو گنبد ارزق؛ آغاز غزلیات:ای غارت عشق تو جهانها ×× بر باد تو خانمانها؛ آغاز رباعیات:ای بحر کرم نهایتی نیست ترا ×× وای وعده وصل غایتی نیست ترا؛ آغاز مقطعات: نگر تا حلقه اقبال ناممکن نجنبانی ×× سلیما ابنها لامل که محروما مسکینا؛ انجام: پایان قصائد: مشتری گر بتو رسیدی هیچ ×× بدل و جانت مشتری بودی؛ پایان غزلیات: این سخن چون بگوش قاضی شد ×× گفتی از خشم موش قاضی شد؛ پایان رباعیات: دی گر بفروزد عز دین عدل عمر ×× و زجود تهی کرد زمین عدل عمر / امروز بقصد زبان جهان می گوید ×× ای عدل عمر بیا ببین عدل عمر. فرغت عن هذا الکتاب اسمه کلیات ملک الشعرا حکیم اوحدالدین انوری طاب ثراه و جعل الجنة مثواه. فی یوم الاربعا من شهر شعبان سنه 989 تسع و ثمانین و تسعمائه محرره بنده حضرت محمد کیشی خان محمد ابن عبدالغنی قریشی والسلام. تم. پایان مقطعات: جز صبر و بردباری روی همی نه بینم ×× چون عاشقم چه چاره جز صبر و بیقراری

قصاید و رباعیات به ترتیب حروف قوافی است و مقطعات و غزلیات نامنظم و بیترتیب است؛ خط: نستعلیق، کا: خان محمد قریشی، تا: 989ق ؛ مجدول، دارای چهار سرلوح کتیب های مذهب مرصع بسیار خوب؛ مهر: «بسم اﷲ الرحمن الرحیم انه من سلیمان 1271»، «الراجی الی اﷲ شاهرخ 1267»، مهر ولیعهدی مظفرالدین شاه قاجار نقش شیر و خورشید و شمشیر؛ کاغذ: دولت آبادی نخودی، جلد: مقوای روکش تیماج گلی، 661ص، 21 سطر، اندازه: 14×25سم [ف: 3 - 98]

28.تهران؛ بیانی، مهدی (دکتر)؛ شماره نسخه:2/ 56

خط: نستعلیق تحریری، کا: مجدالدین علی قوسی شوشتری، تا: 995ق [نشریه: 1 - 15]

29.تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه:3983

خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 9 و 10؛ مصحح، محشی؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: تیماج تریاکی، 230گ، 20 سطر (8×16)، اندازه: 15×23سم [ف: 12 - 2979]

خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ دارای مجلس رنگین، مجدول ؛ جلد: تیماج ماشی، 333گ، 11 سطر (6×13)، اندازه: 5/ 11×21سم [ف: 1 - 118]

مشهد؛ مولوی؛ شماره نسخه:187

همان نسخه بالا؛ تا: قرن 9 و 10 [نشریه: 5 - 28]

آغاز: بسمله، مقدری ... به قدرتی مطلق کند ز شکل بخاری جو؛ انجام: گر چه در دور تو ای دریا دل کان ... کامل خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 10 [رایانه]

خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 10؛ مجدول، دارای سرلوح؛ محشی؛ جلد: تیماج قهوه ای، 355گ، 17 سطر، اندازه: 17×24سم [ف: 2 - 158]

خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 10؛ با یادداشت محمد بن عبداﷲ در تاریخ 1287، محشی با حواشی لغوی؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: تیماج تریاکی، 242گ، 17 سطر (10×17)، اندازه: 14×22سم [ف: 16 - 166]

آغاز: بسمله. مهمترین شغلی که اصحاب نطق و در است بدان نازند و ارباب فهم و کمال آن را دستور سازند ... آغاز متن: مقدری نه به آلت به قدرت مطلق ×× کند به شکل بخاری چو گنبد ازرق

دیباچه ای به نثر، دارای: قصیده، قطعه، غزل، مثنوی، غزل ها به ترتیب الفبایی، در پایان رباعی ها؛ خط: نستعلیق تحریری، بی کا، تا: قرن 10؛ کاغذ: نخودی، جلد: مقوا تیماج قهوه ای، 326گ، 19سطر (7×17)، اندازه: 14×5/ 23سم [ف: 2 - 107]

خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 10؛ افتادگی: انجام ؛ کاغذ: سپاهانی

[نشریه: 2 - 76]

خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 10؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ مجدول؛قطع: ربعی [نشریه: 7 - 155]

خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 10؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ مجدول؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: گالینگور، 272گ، 15 سطر (5/ 6×15)، اندازه: 10×5/ 17سم [ف: 16 - 723]

آغاز: برابر

قصائد و غزلیات آن مرتب به حروف تهجی برحسب ردیفها و شامل مقطعات و رباعیات نیز می باشد، در حدود 7900 بیت شعر است ؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 10؛ افتادگی: وسط ؛ واقف: سپهسالار؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: تیماج، 194ص، 21 سطر، اندازه: 13×22سم [ف: 2 - 567]

مشهد شامل قصاید و غزلیات و مثنویات و رباعیات؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 10؛ افتادگی: انجام؛ 252گ، 25 سطر، اندازه: 12×22سم [ف: - 183]

مشهد؛ میبدی؛ شماره نسخه:60

همان نسخه بالا [ف: 1 - 71]

خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 10 و 11؛ افتادگی: انجام؛ با پیشانی زرین، مجدول؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج سبز، 400گ، 14 سطر (8×17)، اندازه: 13×34سم [ف: 17 - 157]

غزل به ترتیب تهجی سپس رباعی است؛ خط: نستعلیق ریز، بی کا، تا: 10 و 11؛ افتادگی: انجام ؛ مجدول؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج مشکی، 299گ، 21 سطر (5/ 5×15)، اندازه: 10×19سم [ف: 17 - 140]

خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 10 و 11؛ افتادگی: آغاز ؛ مجدول؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج ترکی، 422گ، 17 سطر (7×15)، اندازه: 12×22سم [ف: 16 - 179]

آغاز: مقدری نه بآلت بقدرت مطلق ×× کند بشکل نجاری چه گنبد ازرق

خط: نستعلیق، بی کا، تا: نیمی از نسخه احتمالاً قرن 11؛ مجدول؛ مهر: «هو المالک بمنه و طوله ... العبد ... الفضل» (محرابی) ؛ جلد: تیماج قهوه ای، 337گ، 17 سطر، اندازه: 5/ 16×7/ 26سم [ف: 41 - 197]

منتخب قصاید؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ 3ص (542-544) [مختصر ف: 613]

خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: انجام؛ در متن و هامش، مجدول؛ تملک: محمود پسر میرزا حسینخان در رمضان 1315، میرزا فتحعلی مخصص؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج تریاکی کار اشرف حسینی در 1301، 263گ، 15 سطر

(10×5/ 19)، اندازه: 5/ 13×5/ 23سم [ف: 11 - 2213]

خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11 و 12؛ با سرلوح وزی ری؛ جلد: تیماج تریاکی [نشریه: 3 - 395]

خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ با دیباچه نثری؛ قطع: ربعی [نشریه: 6 - 645]

قصاید است؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ محشی؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: گالینگور، 178گ، 20 سطر (7×16)،اندازه: 15×26سم [ف: 16 - 195]

آغاز: باز این چه جوانی و جمال است جهان را ×× وین حال که نوگشت زمین را و زمان را / مقدار شب از روز فزون بود بدل شد ×× ناقص همه این را شد و زاید همه آن را؛ انجام: ای انوری مداهنت سرو چون کنی ×× ای سعی کی نموده وکجا کرد روزگار / آن آستان محل که زبس خرج جود او ×× خورشید را چه سایه کرد روزگار

منتخب اشعار؛ خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 11؛ افتادگی: انجام؛ 3ص (326-328) [ف: 8 - 414]

آغاز: گر دل و دست بحر و کان باشد؛ انجام: گر آتش آه ماست دیر بگرفت ×× ور خط بخون ماست زود آوردی کامل ولی نامرتب؛ خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 11؛ مجدول؛ کاغذ: نخودی، جلد: مقوایی، 200گ، 21 سطر (5/ 7×15)، اندازه: 10×19سم [ف: 7 - 374]

آغاز: برابر؛ انجام: در غیبت تو خوشست ما را ×× آن به که بدین طرف نیایی

قصاید، غزلیات، مقطعات و رباعیات؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ دارای سرلوح مذهب، مجدول، دارای کمند؛ کاغذ: نخودی، جلد:روغنی،215گ،17سطر،اندازه: 5/ 14×5/ 24سم [ف: 9 - 126]

آغاز: صبا ز سبزه بیاراست دار دنیا را ×× نمونه گشت زمین مرغزار عقبی را / نسیم باد در اعجاز زنده کردن خاک ×× ببرد آب همه معجزات عیسی را؛ انجام: گفتم که نثار جان کنمکسرائی ×× گفتا برخم که باد می پیمائی / تو زنده بجان دیگران

می باشی ×× از کیسه خویش چون فقع بلسانی خط: نستعلیق زیبا، کا: محمد بن عنایت اﷲ، تا: قرن 11؛ مجدول،دارای پنج سرلوح رنگین زیبا؛ جلد: تیماج مشکی، 238گ، 20سطر، اندازه: 15×25سم [ف: 10 - 364]

خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 10-11؛ کاغذ: هندی شکری، جلد: تیماج قهوه ای، قطع: نیم خشتی [نشریه: 13 - 433]

آغاز: برابر؛ انجام: منم از قاضیان مشارالیه ×× و آن دگر ... ماست عز علیه

خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 10-11؛ دارای سه سرلوح مذهب، مجدول، یادداشت به خط فرهاد میرزا معتمدالدوله: «این دیوان انوری مرتب را آقا میرزا مهدی دائی روز دوشنبه 15 شهر رجب المرجب 1295 فی یوم الاستفتاح مبارکباد ورود فرستاده و انا العبد فرهاد بن ولیعهد ...»؛ کاغذ: دولت آبادی، جلد: روکش کاغذی، 246گ، 15سطر، قطع: نیم خشتی [ف: 24 - 80]

خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 10 و 11؛ افتادگی: انجام؛ با سرلوح، مجدول؛ قطع: وزیری؛ 375گ [نشریه: 7 - 155]

آغاز: برابر؛ انجام: من دانم و مطرب و حریفی هم دم ×× مستی و طرب فزون و هشیاری کم.

شامل قصاید، مقطعات، مثنویات و غزلیات به ترتیب قوافی میباشد؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ دو ستونه، دارای دو سرلوح، مجدول مذهب؛ واگذاری بنیاد مستضعفان در شهریور 1367؛ کاغذ: نخودی، جلد: تیماج مشکی، 219گ، 22-25 سطر، اندازه: 11×2/ 23سم [ف: 17 - 154]

آغاز: صبا بسزه بیاراست دار دنیی را ×× نمونه گشت زمین مرغزار عقبی را؛ انجام: ای عشق مرا بصد هزاران زاری ×× کشتی تو درین کفایتی نیست ترا

مرتب بترتیب قوافی از الف تایاء؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11 ؛ مجدول؛ واقف: نایینی؛ کاغذ: نخودی، جلد: تیماج ماشی، 329گ، 17 سطر (5/ 8×5/ 18)، اندازه: 17×28سم [ف: 7 - 371]

آغاز: گر دل و دست بحر و کان باشد ×× دل و دست خدایگان باشد؛ انجام: بیدار شو این باقی شب را دریاب ×× ای بس که بجویی و نه بینیش بخواب

خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ با یک سرلوح، مجدول؛ واقف: نایینی؛ کاغذ: نخودی، جلد: تیماج مشکی، 119گ، 45 سطر (24بیت متن 21 هامش) (3/ 11×5/ 25)، اندازه: 16×29سم [ف: 7 -373]

آغاز: ای ملک تو را عرصه عالم سرکوئی ×× با حجت عدل تو ستم بیهده گوئی

شامل قصاید و مقطعات و رباعیات و غزلیات می باشد و در حدود 8200 بیت دارد؛ خط: نستعلیق خوب، بی کا، تا: قرن 11؛ یک سرلوح کوچک ظریف، مجدول مذهب؛ واقف: سپهسالار؛ کاغذ: کشمیری، جلد: ساغری، 232ص، 18 سطر،اندازه: 5/ 13×5/ 23سم [ف: 2 - 568]

آغاز: ای قاعده تازه ز دست تو کرم را ×× وی مرتبه تو ز بنان تو قلم را؛ انجام: ای محنت هجر بر دلم سرنائی ×× وی دولت وصل از درم درنائی

در حدود 11350 بیت ؛ خط: نستعلیق خوب، بیکا، تا: قرن 11؛ افتادگی: انجام؛ با سه سرلوح زیبا، مجدول مذهب؛ واقف: سپهسالار؛ کاغذ: متن خان بالغ، جلد: تیماج، 227ص، 26 سطر در متن و حاشیه، اندازه: 15×5/ 24سم [ف: 2 - 566]

آغاز: بی مدد عزم قاهرش نگشا دست ×× کوکبه روزگار هیچ مکین را؛ انجام: بیفکند ز دست ×× وان دست مرا چنین در آورد ز پای

خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 11؛ افتادگی: آغاز؛ مجدول؛ کاغذ: فستقی، جلد: رویه میشن سیاه، 241گ، 17 سطر، اندازه: 5/ 14×1/ 24سم [ف: 2 - 264]

آغاز: انصاف تو مصریست که دورسته اودیو ×× نظم از جهت محتسبی داد دکان را؛ انجام: چون نیست امید آنکه امید برگردد کار ×× ایدل پس کار خویشتن چون نشوی

خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ کاغذ: ترمه، جلد: رویه میشن قهوه ای، 388گ، 17 سطر، اندازه: 11×7/ 18سم [ف: 2 - 263]

آغاز: صبا به سبزه بیاراست باغ دنیی را ×× نمونه گشت چمن مرغزار عقبی را؛ انجام: زانست که می کند بعید اضحی ×× از بهر ترا آن حمل این ثور ری

خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 11؛ متن و هامش؛ کاغذ: ترمه، جلد: رویه میشن سیاه، 242گ، 17 سطر، اندازه: 5/ 12×8/ 22سم [ف: 2 -263]

آغاز: صبا بسبزه بیاراست داردینی را ×× نمونه کشت زمین مرغزار عقبی را / نسیم باد دراعجاز زنده کردن خاک ×× ببرداب دم معجزه عیسی را؛ انجام: هر روز به نویی آن بت سلسله موی ×× جای دگری به دوستی درتک و پوی / ماهی تو وماه را چنان باشدخوی ×× هر روز به منزلی دگر داری روی

خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: انجام؛ جلد: تیماج

مشکی، 255گ، 14-21 سطر، اندازه: 17×28سم [ف: 4 - 1864]

انجام افتاده در حرف یا؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛افتادگی:انجام؛ با سرلوح، مجدول؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: سرمه ای، 255گ، 21 سطر (7×16)، اندازه: 14×24سم [ف: 1-246]

شامل: غزلیات و رباعیات (3پ-37پ) و قصاید (64ر-157پ) و مقطعات (158پ-238ر) ؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج مشکی، 211گ (2پ-37پ و 64ر -238ر)، 15 سطر (10×19)، اندازه: 15×24سم [ف: 1 - 246]

آغاز: مگر تا حلقه اقبال ناممکن بجنبانی ×× سلیما ابلهالا بلکه مرحوما و مسکینا؛ انجام: حکم تو گسسته بار صحبت ×× برعلت چونی و چرائی

یک صفحه از دیباچه دیوان در نسخه مانده ؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 10 و 11؛ با سرلوح؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: تیماج سرخ، 142گ، 14 سطر (6×12)، اندازه: 5/ 9×16سم [ف: 1 - 246]

شامل قصاید غزلیات و رباعیات همه با ترتیب الفبایی؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ در متن و حاشیه، مجدول مذهب؛ از قصاید چند برگ (از اواخر حرف یاء) افتاده و غزلیات از ص 229 آغاز شده است؛ کاغذ: خان بالغ شکری، جلد: تیماج قرمز، 235گ، متن 17 و حاشیه 30 سطر، اندازه: 11×5/ 18سم [نشریه: 119 - 13]

خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11، مجدول، با سرلوح ؛ جلد: تیماج سرخ، قطع: ربعی [ف: 2 - 16]

آغاز: ... با دایه عفو و سخطت الف گرفتند / چون ناف بریدند شفا را و الم را؛ انجام: از نام خدا و رسول نامت / ترکیب حروف و رقم گرفته

دارای قصیده، غزل و قطعه هاست ؛ خط: نستعلیق پخته، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ 234گ، 20 سطر (8×17)، اندازه: 14×23سم [ف: 1 - 109]

خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ 305گ، 15 سطر، اندازه: 5/ 13×23سم [ف: 2 - 203]

آغاز: صبا بسبزه بیاراست دار دنیی را ×× نمونه گشت زمین مرغزار عقبی را؛ انجام: ترا چه در میان غم انوری راست ×× تو بی معنی ازین غم بر کناری

شامل: قصاید، قطعات، رباعیات و غزلیات 12500 بیت؛ خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 11؛ مجدول؛ تملک: معتضد الدوله به تاریخ 1329؛ کاغذ: ترمه اصفهانی، جلد: تیماج قهوه ای، 655ص، 20 سطر (7×5/ 15)، اندازه: 12×22سم [ف: 8 - 90]

آغاز: بباد عدم بر دهد گر بخواهد ×× خلاف تو خاکستر آفرینش؛ انجام: هیچ دانی که او خود ار خر کیست ×× بکن اندیشه درین شافی

شامل: قسمتی از قصاید و قطعات و هزلیات 4500 بیت؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ مهر: عبدالصمد با تاریخ 1266؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: تیماج سیاه، 258ص، 18 سطر (9×5/ 15)، اندازه: 5/ 13×5/ 21سم [ف: 8 - 91]

آغاز: آن بجاه به هنر به ز فلک؛ انجام: دل گفت که ز خواب دیر بیدار شدی ×× چرخست و رسن برد کنون می گوئی شامل: قصاید و قطعات و غزلیات که حاوی مدائح و مسائل حکمی و مطایبات می باشد بدون رعایت ترتیب حروف تهیجی آخر قوافی (ص 1-567)، از 567 تا 571 رباعیات (567-571)؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: محتملاً قرن 11؛ افتادگی: آغاز؛ مجدول؛ کاغذ: دولت آبادی، جلد: تیماج قهوه ای، 286گ، 17 سطر(5/ 5×5/ 11)، اندازه: 5/ 9×18سم [ف: 6 - 282]

آغاز: گر دل دوست بحر و کان باشد ×× دل و دست خدایگان باشد؛ انجام: خط عذار بر ورق حسن او تمام ...

خط:نستعلیق،بی کا،تا:قرن11؛کاغذ: ترمه، جلد: میشن سیاه، 84گ (49ر-132پ)، 18 سطر، اندازه: 1/ 15×4/ 23سم [ف: 8-142]

آغاز: حکیم اوحدالدین انوری، اوصاف و فضیلت او اظهر من الشمس است، از شعرای روزگار کم کسی در دانشمندی ... همتای بوده است ... مقدری نه بآلت بقدرت مطلق ××کند ز شکل بخاری چو گنبد ازرق؛ انجام: طوق داغ ترا ... برند ×× فلک از گردن جهان زبرین

با دیباچه ای به نثر در سرگذشت او؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: انجام؛ در متن؛ کاغذ: ترمه، جلد: تیماج یشمی،

73ص (450-522)، 31 سطر، اندازه: 17×6/ 25سم [ف: 8 - 286]

77.تهران؛ ملک؛ شماره نسخه:3/ 4716

خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ دارای چهار پیشانی اسلیمی مذهب، مجدول مذهب؛ کاغذ: ترمه سمرقندی آبی و سفید، جلد: میشن قرمز، 31 سطر، اندازه: 5/ 19×2/ 29سم [ف: 8 - 64]

78.تهران؛ ملی؛ شماره نسخه:585

آغاز: بسمله، مقدری نه بآلت بقدرت مطلق ×× کند ز شکل بخاری چو گنبد ازرق؛ انجام: عمری جگرم خورد ز بدخویی چرخ ×× یک روز نرفته راه دلجوئی چرخ

شامل: قصاید (ص 1-409)، قطعات (409-590)، سه رباعی و سه قطعه (590-591)، غزلیات (591-639)، رباعیات (639-683)؛

خط: نستعلیق، بی کا، تا: محتملاً قرن 11؛ افتادگی: انجام؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج سیاه، 342گ، 15 سطر (8×15)، اندازه: 15×21سم [ف: 2 - 86]

79.تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه:2/ 2487

خط: نستعلیق، بیکا، تا: 1 ربیع الاول 1001ق؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: تیماج قهوه ای، 412ص (حاشیه 1-412)، 21 سطر (5/ 10×25)، اندازه: 5/ 23×5/ 37سم [ف: 9 - 1256]

80.مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه:24665

آغاز: ای عقل تو پیرو بخت برنا؛ انجام: در روی تو کاشکی خجل نیستمی ... سنه 1002

خط: نستعلیق، کا: حسین بن حیدر بن محمد، تا: 1002ق [رایانه]

81.تهران؛ سپهسالار؛ شماره نسخه:212

آغاز: صبا به سبزه بیاراست دارد نیی را ×× نمونه گشت زمین مرغزار عقبی را

در حدود 14000 بیت ؛ خط: نستعلیق، کا: علیجان بن حیدرعلی، تا: 1005ق؛ دارای دو سرلوح کوچک، در ابتداء مقطعات و رباعیات سرسوره های میناکاری ظریفی است، مجدول مذهب؛ تملک: جلال الدین محمد منجم ؛ واقف: سپهسالار؛ کاغذ: دولت آبادی، جلد: میشن، 342ص، 21 سطر، اندازه: 13×5/ 24سم [ف: 2 -567]

آغاز: آغاز دیباچه: مهمترین شغلی که اصحاب نطق و دراست ... حمد خداوندی است؛ انجام: زان پیش که بگسلند جان از تن تو ×× از بهر خدا علایق از جان بگسل

این متن، نظم الفبایی دیگر نسخ موجود دیوان شایع انوری را ندارد. قابل ذکر اینکه دیباچه ای ناتمام به آغاز این دیوان افزوده اند که نویسنده مدعی نظم دادن و نگاشتن فهرستی بر دیوان است که البته فهرستی در نسخه دیده نمی شود؛ خط: نستعلیق، بیکا، تا: 1005ق؛ دارای سرلوح مذهب و مرصع؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج یشمی، 336گ، 19 سطر، اندازه: 5/ 12×22سم [ف: 24 - 81]

آغاز: نصر فزاینده باد ناصر دین را ×× صدر جهان خواجه زمان و زمین را؛ انجام: جان بی تو کنون فراق من می طلبد ×× دل بی تو کنون ماتم جان می دارد

شامل: قصاید مرتب شده بر حسب ترتیب حروف تهیجی از الف تا یاء (گ1-149)، مقطعات (14-232)؛ غزلیات (232-279)، رباعیات (279پ-290)؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1006ق؛ با سرلوح، مجدول؛ کاغذ: بخارائی، جلد: مقوایی، روکش پارچه، 289گ، 17 سطر (8×16)، اندازه: 16×5/ 25سم [ف: 6 - 822]

آغاز: صبا بسبزه بیاراست دار دنیی را ×× نمونه گشت زمین مرغزار عقبی را؛ انجام: گفت آیم اگر تو جامه بر خود ندری ×× چون رنگ بخنده نیز بیرون نبری

شامل: قصاید (1-237)، قطعات و هزلیات (238-341)، غزلیات (341-418)، ربعیات (418-448) به ترتیب الفبا بر حسب حرف آخر 1600 بیت؛ خط: نستعلیق، کا: حسن بن محمد، تا: 1007ق، برای آقا ملک؛ در هامش لغات شرح شده ، مجدول؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: میشن سیاه، 448ص، 21 سطر متن 16 سطر حاشیه (10×16)، اندازه: 14×21سم [ف: 8 - 89]

خط: نستعلیق، کا: هداد اسماعیل قریشی، تا: 20 محرم 1007ق؛ مجدول؛ کاغذ: رنگارنگ [نشریه: 7 - 155]

آغاز: گر دل و دست بحر و کان باشد؛ انجام: دامن بحدیث درد من باز مزن ×× من دانم و اشک لعل دامن دامن کامل؛ خط: نستعلیق جلی، کا: صدر جونپوری هندی، تا: 25 رمضان 1008ق، جا: مقام حاجی پور؛ مجدول؛ واقف: یارمحمد خان افشار؛ کاغذ: سرکه ای، جلد: تیماج مشکی، 344گ، 15 سطر (11×21)، اندازه: 18×5/ 30سم [ف: 7 - 375]

87.تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه:13199

آغاز: صبا به سبزه بیاراست دار دنیی را ×× نمونه گشت زمین مرغزار عقبی را؛ انجام: دل با همه بی رحمی و بیدادگری ×× آید بر من نشیند و زارگری

خط: نستعلیق، کا: علیجان بن حیدر علی هروی، تا: 15 ربیع الاول 1008ق؛ مجدول، با سرلوح مزدوج مذهب مرصع ؛ تملک: فرهاد میرزا به ولیعهد عباس میرزا 29 صفر 1282، محمد مؤمن بن اسداﷲ؛ مهر: «عبده محمد جعفر الحسینی المشهدی» ؛ جلد: تیماج قهوه ای، 187گ، 21 سطر، اندازه: 12×5/ 23سم [ف: 36 - 284]

88.تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه:1/ 1141-ف

نسخه اصل: بادلیان ش 54 وینفیلد (ش 2662). گزیده ای از دیوان؛ خط: نستعلیق، کا: ابوالمعالی حسین، تا: رجب 1012ق؛ 17 سطر [ فیلمها ف: 1 - 567]

89.تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه:9675

قصاید و غزلها و رباعیها است؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: چهارشنبه 26 صفر 1014ق، جا: ساری مازندران؛ افتادگی: انجام؛ راسته در متن و چلیپا در هامش؛ مجدول؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج مشکی، 126گ، 16 سطر (13×25)، اندازه: 16×5/ 28سم [ف: 17 - 449]

90.شیراز؛ علامه طباطبائی؛ شماره نسخه:1215 خط: نسخ، کا: محمد امین بن احمد مشکی کاشانی، تا: 1014ق؛ با سرلوح مذهب، مجدول ؛ اندازه: 14×23سم [نسخه پژوهی:2-162]

91.تهران؛ سلطنتی؛ شماره نسخه:309

آغاز: صبا بسبزه بیاراست دار دینی را ×× نمونه گشت زمین مرغزار عقبی را / نسیم باد در اعجاز زنده کردن خاک ×× ببردآب همه معجزات عیسی را؛ انجام: ای شاه گر آنچه می توانی

نکنی ×× زین پس بجز از دریغ دانی نکنی / اندر رمه خدای گرد آمد گرگ ×× هیهات اگر توشان شبانی نکنی قصاید، قطعات، غزلیات، رباعیات مرتب تنظیم شده؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1015ق؛ مهر: کتابداران کتابخانه پادشاهان مغولی هندوستان،مشیر السلطنه1322؛مجدول، یک سرلوح مذهب؛ کاغذ: دولت آبادی نباتی، جلد: مقوای روکش چرم ساغری مشکی، 806ص، 12 سطر، اندازه: 5/ 15×5/ 24سم [ف: 3 - 96]

92.تهران؛ دانش سرای عالی- کتابخانه میرزا عبدالعظیم خان قریب گرکانی؛ شماره نسخه:166

خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1015ق؛ آغاز 26 برگ نونویس سده 14؛ قطع: وزیری [نشریه: 5 - 626]

خط: نستعلیق، کا: زین العابدین یزدی، تا: جمادی الاول 1016ق؛ مجدول، با سه سرلوح، قطع: وزیری [نشریه: 7 - 155]

آغاز: صبا به سبزه بیاراست دار دنیا را ×× نمونه گشت زمین مرغزار عقبی را؛ انجام: گر دود دل من است دیرت بگرفت ×× ور خط به خون ماست زود آوردی

خط: نستعلیق، بی کا، تا: سلخ رجب 1016ق، جا: اصفهان؛ با چهار سرلوح مذهب، مجدول مذهب ؛ کاغذ: ترمه، جلد: میشن قهوه ای، 340گ، 21 سطر، اندازه: 5/ 12×8/ 22سم [ف: 2 - 262]

بی کا، تا: 6 شوال 1017ق؛ 314ص (1-314 هامش)[نشریه:5-345]

آغاز: سمند فخر دین فاخر زفخرت مفتخر بادا ×× کمند قهر هر قاهر زقهرت مقتصر بادا؛ انجام: در ملک تو او را درزبانها همه این باد ×× کای ملک ترا عرصه عالم مرتویی خط: نستعلیق، بیکا، تا: 12 جمادی الاول 1018ق؛ مجدول مذهب، با کتیبه مذهب ؛ جلد: تیماج قهوه ای، 338گ، 12 سطر، اندازه: 10×17سم [ف: 6 - 3372]

خط: نستعلیق خوب، بی کا، تا: 20 رمضان 1018ق؛ 381گ، 17 سطر، اندازه: 12×23سم [ف: - 143]

خط: نستعلیق، بیکا، تا: 20 ذیحجه 1019ق؛ مجدول، با سرلوح؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج مشکی، 396گ، 17 سطر (9×15)، اندازه: 14×23سم [ف: 13 - 3050]

آغاز: ای قاعده تازه ز دست تو کرم را ×× وی مرتبه نور بنان تو قلم را / از سحر بیان تو و اعجاز کف تست ×× گر کار گذاری است قلم را و کرم را؛ انجام: دی در چمن آن زمان که طوفی کردی ×× با گل گفتم کزان شرابی خوردی / گل گفت که سهل بود گفتم که برو×× چون جامه دریدنی و چه رنگ آوردی

خط: نستعلیق، کا: احمد بن اسداﷲ شولستانی، تا: 18 جمادی الثانی 1019ق؛ مجدول مذهب مرصع، آغاز قصاید و غزلیات سرلوح مزدوج مرصع مذهب، محشی؛ جلد: روغنی زرد مذهب، 308گ، 21 سطر، اندازه: 14×24سم [ف: 26 - 303]

100.تبریز؛ ملی؛ شماره نسخه:2654

آغاز: گر دل و دست بحر و کان باشد ×× دل و دست خدایگان باشد؛ انجام: ای دل بنشین به عافیت یکباری ×× تا باز نیفکنی مرا در کاری/ تلخی عشق اگر ترا سیری نیست ×× من سیر شدم ز جان شیرین باری

قصاید و غزلیات و رباعیات شاعر بدون مراعات حروف قوافی نوشته شده ؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1021ق، مجدول، مذهب؛ تملک: میرزا قربانعلی سر رشته دار با تاریخ 1304» ؛ جلد: چرمی، 319گ، 17-16 سطر ، اندازه: 5/ 12×25سم [ف: 2 - 525]

101.تهران؛ مهدوی؛ شماره نسخه:107

خط: نستعلیق، بی کا، تا: سه شنبه 10 ربیع الاول 1022ق؛ کاغذ: سپاهانی [نشریه: 2 - 76]

102.مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه:4604

آغاز: ای قاعده تازه زدست تو کرم را ×× وی مرتبه نو زبنان تو قلم را؛ انجام: دل با همه بیرحمی و بیداد گری ×× آید برمن نشیند و زارگری

کامل؛ مرتب بترتیب قوافی از الف تایاء ؛ خط: نستعلیق، کا: محمد صالح بن عبدالوهاب جوشقانی، تا: ربیع الاول 1023ق؛ واقف: نایینی؛ کاغذ: کاهی، جلد: تیماج بنفش، 268گ، 25 سطر (7×5/ 7)، اندازه: 5/ 13×5/ 26سم [ف: 7 - 371]

103.تهران؛ ملی؛ شماره نسخه:16839

کا: شیخ ذوالفقار، تا: 1025ق؛ انتقالی از کتابخانه پهلوی - مجموعه نوازی؛ 229گ، اندازه:7/ 16×8/ 26سم [رایانه]

آغاز: صبا بسبزه بیار است دار دنیی را ×× نمونه گشت زمین مرغزار عقبی را

شامل قصاید و مقطعات و عزلیات و رباعیات مرتبه به ترتیب حروف تهجی و در حدود 12000 بیت میباشد؛ خط: نستعلیق خوب، کا: محمد صالح حسینی، تا: 1025ق؛ با یک سرلوح ظریف، مجدول مذهب؛ تملک: عبداﷲ منشی طبری به سال 1278 که مصحح شرح قاموس و از منشیان دانشمندان این عصر میباشد؛ کاغذ: بخارایی، جلد: سوخته معرق، 423گ، 15 سطر، اندازه: 16×25سم [ف: 3 - 195]

شامل: قصاید و قطعات و نصایح و موعظات و متفرقات (ص 1-421)، غزلیات مرتب شده بر حسب ترتیب حروف تهجی آخر قوافی (422-502)، رباعیات ترتیب یافته طبق ترتیب حروف آخرقوافی؛ خط: نستعلیق، کا: باقی بن خواجه محب اﷲ، تا: 1029ق؛افتادگی: آغاز و انجام؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج قرمز،

272گ، 23 سطر (8×16)، اندازه: 5/ 9×5/ 21سم [ف: 3 - 224]

آغاز: در مدح دستور اعظم ابوالفتح طاهر گفته: صبا بسبزه بیاراست دار دنیی را ×× نمونه گشت زمین مرغزار عقبی را؛ انجام: پایان نسخه: گر آتش آه ماست دیرت بگرفت ×× ور خط به خون ماست زود آوردی

قصاید، مقطعات، غزلیات و رباعیات؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: 16 جمادی الاول 1032ق؛ افتادگی: انجام ؛ محشی؛ کاغذ: بغدادی، جلد: تیماج تریاکی، 553ص، 23 سطر (8×18)، اندازه: 14×24سم [ف: - 137]

107.تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه:951

آغاز: مقدری نه به آلت بقدرت مطلق ×× کند بشکل بخاری چو گنبد ازرق

قصاید و مقطعات و غزلیات و رباعیات بدون مراعات نظم و ترتیبی می باشد و در حدود 7500 بیت است؛ خط: نستعلیق، کا: علی شیر، تا: 1033ق، جا: برهانپور؛ کاغذ: دولت آبادی، جلد: مقوایی، 221گ، 21 سطر، اندازه: 12×21سم [ف: 3 - 195]

108.تهران؛ ملی؛ شماره نسخه:16816

بیکا، تا: 1039ق؛ انتقالی از کتابخانه پهلوی - مجموعه نوازی؛ 191گ، اندازه: 4/ 12×1/ 22سم [رایانه]

109.تهران؛ ملی؛ شماره نسخه:2543

آغاز: نصر فزاینده باد ناصر دین را ×× صدرجهان خواجه زمان وزمین را؛ انجام: این پای مرا چنین بیفکند زدست ×× وآن دست مرا چنین درآورد زپای.

شامل: قصاید مرتب شده بر حسب ترتیب حروف آخر قوافی (ص 1-406)، قطعات مرتب شده بر حسب ترتیب حروف آخر قوافی (ص 407-594)؛ مثنویات (594-602)، غزلیات مرتب بر حسب ترتیب حروف آخر قوافی (602-715)؛ خط: نستعلیق، کا: محمد یحیی، تا: 1043ق، جا: قزوین؛ با سرلوح مذهب، مجدول؛ کاغذ: بخارایی، جلد: مقوایی، گالینور مشکی، 389گ، 17 سطر (5/ 8×5/ 19)، اندازه: 17×5/ 27سم [ف: 6 - 48]

110.تهران؛ نوربخش؛ شماره نسخه:173

آغاز: مقدری نه به آلت به قدرت مطلق؛ انجام: در روی تو کاشکی خجل نیستمی.

خط: نستعلیق، بی کا، تا: صفر 1045ق؛ کاغذ: ایرانی، جلد: تیماج قهوه ای، 872ص، 17 سطر، اندازه: 17×29سم [ف: 1 - 181]

111.تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه:5495

خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1048ق؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج مشکی، 325گ، 15 سطر (7×5/ 15)، اندازه: 5/ 13×5/ 22سم [ف: 21 - 16]

112.تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه:8664

خط: نستعلیق، کا: محمد کاظم بن عبدالمطلب همدانی، تا: 5 ذیقعده 1051ق؛ مجدول، دارای سرلوح مذهب مرصع، با کتیب های مذهب؛ تملک: عبدالحمید؛ جلد: گالینگور سبز، 219گ، 14 سطر، اندازه: 5/ 16×5/ 24سم [ف: 28 - 195]

آغاز: گر دل و دست بحر و کان باشد ×× دل و دست خدایگان باشد؛ انجام: ترسم که شب اجل امانم ندهند ×× تا باز بروز وصل دل شاد کنم.

مشتمل است بر قصاید و مقطعات و مثنوی در هجو قاضی کیرنگ و غزلیات و رباعیات در حدود دو هزار بیت؛ کا: محمد جعفر شیرازی، تا: 1055ق؛ کاغذ: الوان، جلد: چرمی ماشی معرق، 93ص (297-389)، اندازه: 5/ 14×5/ 23سم [ف: 7 - 587]

آغاز: برابر؛ انجام: گفت آیم اگر تو جامه بر خود ندری ×× چون رنگ زری بخنده بیرون نبری

مرتب به ترتیب قوافی و منقسم به سه کتاب است: 1. قصاید، 2. مقطعات، 3. غزلیات و رباعیات؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: 23 ذیقعده 1058ق؛ دارای سرلوح زیبا، مجدول؛ واقف: نایینی؛ کاغذ: شکری، جلد: چرمی، زمینه عنابی، 382گ، 19 سطر (7×17)، اندازه: 8/ 13×8/ 22سم [ف: 7 - 372]

کا: قاسم دیوانه، تا: 1062ق [نشریه: 5 - 343]

آغاز افتاده و در پایان میرسد تا به رباعی ها؛ خط: نستعلیق، کا: محمود بن عبداﷲ سمرقندی، تا: دوشنبه پایان رجب 1065ق؛ افتادگی: آغاز؛ مجدول؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج مشکی، 177گ، 14سطر (7×15)، اندازه: 14×5/ 21سم [ف: 1 - 246]

117.تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه:1433

خط: نستعلیق، بی کا، تا: 11 ربیع الثانی 1067ق؛ مجدول، با سرلوح؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج تریاکی، 310گ، 15 سطر (9×5/ 18)، اندازه: 14×26سم [ف: 8 - 104]

118.قم؛ مرکز مطالعات؛ شماره نسخه:236

آغاز: صبا به تازه بیاراست باغ دنیا را ×× نمونه گشت زمین مرغزار عقبی را / نسیم باد در اعجاز زنده کردن خاک ×× ببرد آب همه معجزات عیسی را؛ انجام: ای شاه گر آنچه می توانی نکنی ×× زین پس بجز از دریغ دانی نکنی / اندر رمه خدای گرد آمد گرگ ×× هیهات اگر تو شان شبانی نکنی

خط: نستعلیق زیبا، کا: رضا قلی روملو، تا: 17 شعبان 1080ق؛ تملک: محمد مهدی بن عبداﷲ رضوی؛ مهر «الراجی الی اﷲ محمد حسین» (بیضی) ؛ جلد: تیماج قهوه ای، 202گ، 17 سطر، اندازه: 13×25سم [ف: 1 - 209]

نسخه اصل: نسخه آقای افشار شیرازی؛ بیکا، تا: محرم 1086ق[فیلمها ف: 1 - 88]

قطعه ای از حکیم انوری ؛ بیکا، تا: 1086ق؛ 1ص (10ر) [ف: 1/ 47 -20]

121.تهران؛ نوربخش؛ شماره نسخه:777

قصاید و غزلیات و قطعات و رباعیات اوست آمیخته و بدون رعایت ترتیب؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11 تا اوایل 12؛ افتادگی: آغاز و وسط و انجام؛ کاغذ: کاهی، جلد: تیماج مشکی، 206گ، 18 سطر، قطع: وزیری [نشریه: 13 - 160]

122.تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه:5035

خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11 و 12؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج مشکی، 413گ، 16 سطر (7×5/ 16)، اندازه: 14×26سم [ف: 15 - 4092]

123.مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه:16336

آغاز: بسمله، سپهر رفعت و کوه و قار و بحر سخا ×× علاء دین که سپهریست از سنا و علا؛ انجام: یکقطره از آن برزخ زیبات رسید ×× وین حال بدان خوشتر از آن گشت پدید دیوان کامل است. قوافی مقطعات و غزلیات آن به ترتیب حروف تهجی نبوده و از انتها، قسمتی از رباعیات آن ساقط شده ؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11 و 12ق؛ واگذاری بنیاد مستضعفان در شهریور 1367؛ کاغذ: حنایی، جلد: تیماج، 359گ، 17 سطر، اندازه: 3/ 12×5/ 25سم [ف: 17 - 155]

خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 11 و 12؛ در متن و هامش؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج مشکی، 97گ، 17 سطر (5×13)، اندازه: 16×24سم [ف: 13 - 3494]

چند بیت از اشعار اوست با عنوان : «من کلام انوری علیه الرحمه»؛ خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12 ؛ کاغذ: نیلی، جلد: میشن قهوه ای، 1ص (81 حاشیه)، سطور چلیپا، اندازه: 4/ 16×3/ 28سم [ف: 1/ 29 - 405]

خط:نستعلیق،بی کا،تا:قرن 12؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج قهوه ای، 366گ، 17 سطر (5/ 5×12)، اندازه: 10×20سم [ف: 1-246]

127.تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه:5101

قطعات و قصاید و رباعیات و مراثی اوست؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ در متن و هامش؛ کاغذ: فرنگی، جلد: مقوا، 158گ، 15 سطر (9×16)، اندازه: 12×19سم [ف: 15 - 4113]

128.مشهد؛ میبدی؛ شماره نسخه:483

خط: نستعلیق خوش، بی کا، تا: قرن 12؛ مجدول، دارای سرلوح؛ مهر: «لا اله الا اﷲ الملک الحق المبین عبده محمد تقی» (مربع)؛ جلد: تیماج قهوه ای، 318گ، 17 سطر، اندازه: 17×27سم [ف: 2 - 157]

129.تهران؛ مینوی؛ شماره نسخه:75

خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12 ؛ مجدول؛ کاغذ: نخودی، قطع: ربعی [نشریه: 6 - 644]

130.تهران؛ دائرة المعارف؛ شماره نسخه:800

آغاز: ... آنکه. سیر و سکون یمین و یسارش - نطق و نظر داده اند کلک و نگین را خط: نستعلیق پخته، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ 131گ، 7 سطر چلیپا، اندازه: 5/ 4×5/ 9سم [ف: 2 - 107]

131.مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه:4606

آغاز: لطف ار مایه وجود شود ×× جسم را صورت روان باشد؛ انجام: هم برین دل اگر نخواهی ماند ×× تا نه بس در جهان نماند کس

خط: نستعلیق، بی کا، تا: اوایل قرن 12؛ افتادگی: آغاز؛ مجدول؛ واقف: نایینی؛ کاغذ: شکری، جلد: تیماج مشکی، 186گ، 19 سطر (9/ 7×2/ 14)، اندازه: 7/ 13×23سم [ف: 7 - 372]

132.قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه:3194

آغاز: همی چگویم و گوئیم که زیره و کرمان ×× همی چگویم و گوئیم که بصره و خرما؛ انجام: عمری که تر و خشک من آن بود گذشت ×× و آن مایه که ... / افسوس که روز بیغمی دیر رسید ×× بس چون ...

خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: آغاز؛ جلد: تیماج زرشکی، 107گ، 17 سطر، اندازه: 5/ 11×5/ 23سم [محدث ارموی مخ: 2 - 698]

133.مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه:4601

آغاز: مقدری که نه بآلت بقدرت مطلق ×× کند ز شکل بخاری چو گنبد ازرق؛ انجام: گر وصل تو درمان دلم خواهد کرد ×× پس یکنفس از درد تو بیدرد مباد

خط: نستعلیق هندی، بی کا، تا: قرن 12 ؛ واقف: حاج قائم مقام؛ کاغذ: کاهی، جلد: روغنی، 182گ، مختلف السطر (3/ 13×5/ 23)، اندازه: 19×5/ 31سم [ف: 7 - 370]

آغاز: برابر؛ انجام: که آتش آه ماست دیرت بگرفت ×× ور خط بخون ماست زود آوردی.

دیوان کامل و به ترتیب قوافی است ؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ دارای چهار سرلوح ؛ واگذاری بنیاد مستضعفان در شهریور 1367؛ کاغذ: حنایی، جلد: تیماج عنابی، 402گ، 17 سطر دوستونه، اندازه: 2/ 11×5/ 20سم [ف: 17 - 154]

آغاز: بسمله، مقدری نه بآلت بقوت مطلق ×× کند ز شکل بخاری چو گنبد ازرق؛ انجام: می روشن، حجره خالی و موسم گل ×× ای گلبن نو شکفته یارم گفتن

خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 12؛ افتادگی: انجام؛ به ترتیب قوافی نیست؛ واگذاری بنیاد مستضعفان در شهریور 1367؛ کاغذ: نخودی،جلد: تیماج قهوه ای، 242گ،16 سطر، اندازه:

14×5/ 23سم [ف: 17 - 157]

آغاز: آری عرق ابر نوبهاری ×× در کام صدف خوشگوار باشد؛ انجام: جانا بر نور شمع دود آوردی.

خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: آغاز ؛ واگذاری بنیاد مستضعفان در شهریور 1367؛ کاغذ: حنایی، 256گ، 25 سطر، اندازه: 5/ 8×19سم [ف: 17 - 158]

خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ اندازه: 14×22سم [نسخه پژوهی: 2 -162]

138.قم؛ گلپایگانی؛ شماره نسخه:3693- 23/ 19

آغاز: برابر؛ انجام: در چشمه تیغ بی کفت آب مباد ×× در زلف زره پی کنفت تاب مباد / بی یاد مبارک تو در دست ملوک ×× درآب فسرده آتش ناب مباد

خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: انجام؛ جلد: تیماج قهوه ای، 354گ، 20 سطر، اندازه: 19×29سم [ف: 4 - 1864]

139.تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه:2380

آغاز: ای تیغ تو ملک جم گرفته ×× انصاف تو جای ستم گرفته؛ انجام: تا کی ز پی شکم بدرها پویی ×× بنشین و بخور طعام ذا غصه خویش

شامل: قسمتی از قصاید، غزلیات، قطعات، هزلیات و رباعیات 5500 بیت؛ خط: نستعلیق ترک، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: آغاز و وسط و انجام؛ کاغذ: فرنگی، جلد: میشن سبز، 528ص، 23 سطر (9×19)، اندازه: 5/ 17×28سم [ف: 8 - 91]

آغاز: ای رایت رفیعت بنیان نظم عالم ×× وی گوهر شریفت مقصود نسل آدم؛ انجام: با محنت چون توییی توان ساخت ×× زهر غم چون توییی توان خورد

ابتداء قصاید بدون رعایت ترتیب تهجی حروف آخر قوافی (گ 1-331)، قطعات (332-573)، رباعیات (573-625)، زیادت و اشعار متفرقه؛ خط: نستعلیق خوش، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: انجام ؛ کاغذ: فرنگی، جلد: مقوایی، چرم بلغار مشکی، 660ص، 21 سطر (10×20)، اندازه: 17×26سم [ف: 6 - 474]

آغاز: برابر؛ انجام: و ان دگر ... ماست عزالیه

خط: نستعلیق پخته، بی کا، تا: قرن 12؛ کاغذ: نخودی، صورتی، مغز پسته ای، جلد: تیماج عنابی، 290گ، 11 سطر، اندازه: 5/ 10×5/ 20سم [ف: 1 - 109]

خط: نستعلیق، کا: صفایی، تا: چهارشنبه ربیع الاول 1126ق؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: روغنی، 175گ، 15 سطر (5/ 10×20)، اندازه: 5/ 15×25سم [ف: 11 - 2149]

آغاز: اگر محول حال جهانیان نه قضاست ×× چرا مجاری احوال بر خلاف رضاست / بلی قضاست بهر نیک و بد عنان کش خلق ×× ببدان دلیل که تدبیرهای جمله خطاست؛ انجام: تارای توار قدح بشمشیر آمد ×× کرد سپهت زیر فلک زیر آمد / نصرت بزبان تیغ تیزت می گفت ×× تا باز که از ملک جهان سیر آمد.

خط: نستعلیق، بی کا، تا: با تاریخ 1192ق؛ مصحح، با نشان بلاغ، محشی، یادداشت مطالعه کتاب مورخ 1192ق؛ کاغذ: سپاهانی نخودی، جلد: تیماج قهوه ای، 322گ، 19 سطر (6×16 و 7×2/ 16)، اندازه: 12×5/ 23سم [رایانه]

آغاز: صبا بسبزه بیاراست دار دنیی را ×× نمونه گشت زمین مرغزار عقبی را / نسیم باد در اعجاز زنده خاک ×× ببرد آب همه معجزات عیسی را؛ انجام: تسلیم چو بر حادثه روز شود ×× هم حادثه یار و حیله آموز شود / پرسان که بود چو حالها گر دانست ×× روزی بشب آید و شبی روز شود

شامل قصاید و عزلیات و ترجیع بند و رباعی؛ خط: نستعلیق، بی کا، بیتا؛ دارای دو سرلوح بسیار زیبا؛ یادداشت بتاریخ های 1197 و 1198، یادداشت محمد کاظم واله اصفهانی، قبل از آغاز غزلیات یادداشت در تقسیم شعر بر شش قسم به تاریخ 1201 و نام محمد کاظم واله اصفهانی؛ مهر: «عبده احمد»؛ کاغذ: سپاهانی، 316گ، 17 سطر (15×17)، اندازه : 13×21سم [ف: 13 - 8]

خط: نستعلیق، کا: عبداﷲ بن علی حسنی، تا: قرن 12-13 [مختصر ف: 364]

خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ ناتمام؛ کاغذ: ترمه، جلد: روغنی [نشریه: 2 - 76]

خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ کاغذ: فرنگی، جلد: مقوا، 244گ، 22 سطر (5/ 6×15)، اندازه: 15×23سم [ف: 16 - 726]

هجویات؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12 و 13 [ف: 8 - 196]

اشعار از اوست؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12 و 13 [ف:8-195]

آغاز: بسمله. اگر محول حال جهانیان نه قضاست ×× چرا مجاری احوال بر خلاف رضاست / بلی قضاست بهر خیر وشر عنا نکش خلق ×× بدان دلیل که تدبیرهای [تو] جمله خطاست؛ انجام: ای دل مگذار عمر چون بی خبران ×× ایمن ... روزگار گذران / تو طاق نه با تو همان خواهد کرد ×× ایام که گردو می کند با دگران خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج قهوه ای، 268گ،15 سطر، اندازه: 14×21سم [ف: 4 - 1863]

آغاز: برابر؛ انجام: زلف پرخم نگار داند ز چشم×× شکل جرارهای اهوازی / باشد از روی نسبت وصولت ×× سوی دشمن چو حمله آغازی

بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ جلد: تیماج، 257گ، 11-12 سطر، اندازه: 13×20سم [ف: 4 - 1864]

آغاز: ور بایدت انوری وگرنه ×× غم خور که همیشه نازوال است / بی مایه همی طلب کنی سود ×× زان گاهی سود که زیان است؛ انجام: ای فتنه روزگار شب نوش منه ×× وابد الان را غاشیه بردوش منه / زلفی که هزار جان از او درخطر است ×× از چشم بدان بترس و درگوشه منه

خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ جلد: مقوایی سبز، 22گ، 14-23 سطر، اندازه: 12×21سم [ف:4-1864]

آغاز: ای قاعده تازه زدست تو کرم را ×× وی مرتبه تو زبنان تو قلم را؛ انجام: منم از قاضیان مشارالیه ×× وآن دگر گیر مالت عزعلیه

خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج سیاه، 263گ، 21 سطر، اندازه: 20×30سم [ف مخ: 2 - 912]

آغاز: صبا به سبزه بیاراست دار دنیی را ×× نمونه گشت زمین مرغزار عقبی را

شامل قصائد و مقطعات و غزلیات و در حدود 9850 بیت می باشد ؛ خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 13؛ یک سرلوح، مجدول، یادداشتی مورخ به سال 1230 محمد حسین طباطبائی نائینی؛ واقف: سپهسالار؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج، 314ص، 16 سطر، اندازه: 17×28سم [ف: 2 - 569]

آغاز: برابر

شامل قصاید و مقطعات مثنوی و رباعیات، در حدود 12400 بیت؛ خط: نستعلیق خوب، بی کا، تا: قرن 13؛ واقف: سپهسالار؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج، 257ص، 23 سطر، اندازه: 5/ 12×5/ 20سم [ف: 2 - 569]

آغاز: بسمله، مقدری نه بآلت، بقدرت مطلق ×× کند ز شکل بخاری چو گنبد ازرق؛ انجام: از تلخی عشق اگر ترا سیری نیست ×× من سیر شدم و جان شیرین، باری.

قصاید و مقطعات و مثنویات، غزلیات و رباعیات، که قوافی آن به ترتیب حروف تهجی نیست ؛ خط: شکسته نستعلیق، بیکا، تا: قرن 13؛ واگذاری بنیاد مستضعفان، در شهریور 1367؛ کاغذ: شکری فرنگی، جلد: تیماج مشکی، 305گ، 14 سطر در متن و 12 سطر در حاشیه به طرز چلیپائی، اندازه: 14×20سم[ف:17-156]

آغاز: بسمله، ای قاعده تازه ز دست تو کرم را ×× وی مرتبه نو ز بنان تو قلم را؛ انجام: دوش تا روز هر دو نغنودیم ×× او ز شادی و من ز گرسنگی

خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ دارای چهار سرلوح ساده، مجدول؛ کاغذ: شکری فرنگی، جلد: تیماج خرمایی، 344گ، 21 سطر دو ستونه، اندازه: 5/ 16×5/ 30سم [ف: 17 - 157]

آغاز: برابر؛ انجام: بخدمت تو چنان بسته بوده ام بخدا ×× که هیچ بسته نباشد چنین بآب زلال

در حدود یک ثلث دیوان شامل قصاید از حرف الف تا لام؛ خط: نستعلیق خفی، بی کا، تا: قرن 13؛ واقف: ملکزاده کوثر؛ کاغذ: شکری فرنگی، جلد: چرمی عنابی، 71گ، 28-30 سطر (6×2/ 11)، اندازه: 5/ 10×4/ 16سم [ف: 7 - 374]

خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ یادداشتی از «محمد قاسم» در سال 1309؛ جلد: تیماج قهوه ای، 329گ، 13 سطر، اندازه: 15×21سم [ف: 2 - 133]

بخش رباعیات را ندارد؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ متن و حاشیه ؛ جلد: مقوایی، 185گ، 13 سطر، اندازه: 5/ 14×25سم [ف: 5 - 96]

آغاز: مقدری نه بآلت بقدرت مطلق (ص 124 چاپ 1266 تبریز)؛ انجام: من جان و جهان را بباد دادم ×× ای جان و جهان ترا بقاباد خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ کاغذ: فرنگی نخودی، جلد: تیماج حنایی، 128گ، 23 سطر (15×22)، اندازه: 22×33سم [ف: -110]

آغاز: برابر

خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ در متن و حاشیه، مجدول مذهب مرصع؛ در صفحه اول غزلی از شیخ ابوتراب و در صفحه آخر نیز اشعاری که احتمالاً از همین شیخ ابوتراب است؛ جلد: تیماج روغنی، 155گ، اندازه: 12×5/ 22سم [ف: 36 - 293]

رباعیات؛ خط: شکسته، بی کا، تا: قرن 13 [ف: 8 - 210]

خط: نستعلیق و شکسته، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ کاغذ:فرنگی شکری، جلد: تیماج مشکی، قطع: خشتی [نشریه: 13 - 433]

آغاز: فغان که از حرکات سپهر کج رفتار ×× فتاد طرح جدالی میانه من و یار؛ انجام: غبار مقدم آن سرو قد رعنا را ×× ز چشم انوری دل شکسته دور مدار

قصیده ای از انوری؛ خط: نستعلیق تحریری، بی کا، تا: قرن 13،

خط ماوراء النهری؛ مجدول، رکابه دار. همه مجدول، راسته و چلیپا؛ کاغذ: بسیار نازک کدر، جلد: مقوایی با روکش تیماج، 3گ (35پ-37پ)، اندازه: 9/ 12×8/ 19سم [ف: 1/ 27 - 407]

آغاز: صبا بسبزه بیاراست دار دنیی را؛ انجام: تا بر استاد عاشقی خوانیم ×× روز کی چند باب ناز و نیاز

شامل قصاید، قطعات و هزلیات 9500 بیت؛ خط: نستعلیق، کا: میرزا شفیع، تا: قرن 13؛ جلد: میشن زرد، 492گ (1-492)، 19 سطر (6×15)، اندازه: 5/ 13×5/ 21سم [ف: 8 - 451]

آغاز: برابر؛ انجام: اینک بنگر که آن خداوند کرام ×× بفکند ز هر مه نوی زهر تمام

شامل: قصاید (1-248)، قطعات (248-377) که بر حسب حروف تهجی منظم شده است و رباعیات (378-410) حدود 6200بیت؛ خط: نستعلیق خوش، بی کا، تا: قرن 13؛ تملک: لطفعلی بن موید الدوله قاجار به تاریخ 1288، یوسف ترکی به تاریخ 1273؛ کاغذ: فرنگی، جلد: میشن سیاه، 410ص، 18 سطر (5/ 5×13)، اندازه: 12×22سم [ف: 18 - 10]

آغاز: بسمله. صبا به سبزه بیاراست دار دنیا را؛ انجام: او خداوند بود و ما بنده

خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ کاغذ: شکری، جلد: تیماج مشکی، 160گ، 18 سطر (5/ 9×5/ 16)، اندازه: 5/ 15×5/ 21سم [ف: 1 - 109]

آغاز: کند بکلک خطا بر رخ قضا و قدر ×× نهد بنطق جفا بر کف صواب و خطا؛ انجام: ز شرع جان تو آن شعله های نوروزند ×× کزو بهر فلکی آفتابی افروزی

شامل: قصاید، قطعات، غزلیات و رباعیات، 8000 بیت؛ خط: شکسته نستعلیق خفی خوش، کا: سرخوش، تا: 22 ذیحجه قرن 13؛ افتادگی: آغاز؛ تملک: ملک الشعراء بهار؛ مهر: صبوری؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج سیاه، 319ص، 17 سطر متن 32 سطر حاشیه (10×18)، اندازه: 17×22سم [ف: 8 - 94]

170.تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه:2385

آغاز: مقدری نه بالت بقدرت مطلق ×× کند ز دود بخاری چو گنبد ازرق؛ انجام: کتابکی است مثمن بخط من خادم ×× چو اشک و چهره من جلدش از درون و برون

شامل قصاید و قطعات بدون ترتیب 6200 بیت؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ کاغذ: ترمه سمرقندی، جلد: تیماج سیاه، 410ص، 17 سطر(9×20)، اندازه: 5/ 15×5/ 26سم [ف: 8 - 95]

171.تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه:2387

آغاز: نهد ار قصد کند همت او ×× بر محیط فلک اعظم کام؛ انجام: گذشت ظلم تو ز اندازه بر مسلمانان×× ز کردگار بترساین چه نا مسلمانیست

قسمتی از قصاید و غزلیات و قطعات بدون ترتیب، 5500 بیت؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ کاغذ:ترمه سمرقندی، جلد: میشن قرمز، 304ص، 16 سطر(5/ 7×16)، اندازه: 5/ 16×5/ 26سم [ف: 8 - 96]

آغاز: بسمله، ای قاعده تازه ز دست تو کرم را ×× وی مرتبه نو ز بنان تو قلم را؛ انجام: دل با همه بیرحمی و بیدادگری ×× آید بر من نشیند و زارگری

شامل: قصاید مرتب شده بر حسب ترتیب حروف تهجی کلمات آخر قوافی (ص1-385)، قطعات (386-592)، غزلیات (592 -600)، ایضاً غزلیات (601-707)، رباعیات (708-759)؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ با دو سرلوح، مجدول؛ کاغذ: فرنگی، جلد: نقاشی، بوم زر و گل و بوته، 375گ، 19 سطر (8×19)، اندازه: 5/ 14×27سم [ف: 3 - 313]

آغاز: نوش لب لعل تو قیمت شکر شکست ×× چین سر زلف تو رونق عنبر شکست؛ انجام: بیعتی شاه باد دست جهان گر جهان ×× دست ستم عدل شاه تا شب محشر شکست قصیده زیبای تائیه ایست، در 55 بیت، در مدح ملک پیروز شاه.

انوری، از شاعران بزرگ و صاحب دیوان اشعار است و این قصیده، در صفحه 47-49 دیوان چاپی او آمده؛ خط: شکسته نستعلیق، کا: محمد معین بن عبدالرزاق کاشانی، تا: نیمه نخست قرن 13؛ کاغذ: فرنگی، 3گ (83-85)، 12 سطر، اندازه: 7×17سم [ف: 34 - 261]

آغاز: ... بادام دو مغز است که از خنجر الما ×× سنا داده لبش بوسه سراپای کان را / (7پ) نوش لب لعل تو قیمت شکر شکست ×× چین سر زلف تو رونق عنبر شکست / (9پ) ای مسلمانان فغان از دور چرخ چنبری ×× و از نفاق تیر و قصد ماه و کید مشتری / (12ر) جرم خورشید چه آید بشبستان حمل ×× اشهب روز کند ادهم شب را رحل؛ انجام: آنکه خارج بود از مکرمتش روی دریا ×× همچو از معجزه های نبوی زرق و حیل گزیده ای از دیوان انوری است که در آن چهار قصیده از قصاید مشهور وی با مطلع های یاد شده است؛ خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: نیمه قرن 13؛ افتادگی: آغاز؛ مجدول؛ کاغذ: ترمه نازک سبز مغز پسته ای، 7گ (6ر-12پ)، 12 سطر، اندازه: 8×5/ 13سم [ف: 2/ 40 - 123]

بی کا، تا: قرن 13؛ 180ص، 25 سطر، اندازه: 10×23سم [ف: 3- 6]

آغاز: برابر؛ انجام: فرعون و عذاب ابد و ریش مرصع ×× موسی و کلیم اللهی و چوب شبانی

فقط قصائد دیوان انوری است؛ خط: نستعلیق خوش، بی کا، تا: قرن 13؛ با سرلوح، مجدول؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج، 44گ، 15 سطر(11×5/ 21)، اندازه: 20×30سم [ف: 1 - 76]

تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه:1903-ف

نسخه اصل: همان نسخه بالا [فیلمها ف: 1 - 88]

177.تهران؛ ملی؛ شماره نسخه:93

آغاز: برابر؛ انجام: گفتی ببرم جان تو و باکی نیست ×× جانانه ز بهر جان نه نیکوست مکن

شامل: قصائد و غزلیات و رباعیات؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ مهر: ناصرالدین شاه؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج سیاه، 394گ، 18 سطر(10×19)، اندازه: 18×29سم [ف: 1 - 79]

تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه:1972-ف

نسخه اصل: همان نسخه بالا [فیلمها ف: 1 - 88]

178.تهران؛ ملی؛ شماره نسخه:6734

آغاز: برابر؛ انجام: دشتی آید ز خون دل میلا میل کشتی اید به خون دل مالامال

قصاید، قطعات، غزلیات و رباعیات؛ خط: نستعلیق، کا: محمد شفیع تفرشی، تا: 1203ق؛ کاغذ: فرنگی نخودی، جلد: تیماج قهوه ای مذهب، 152گ، 15سطر در حاشیه و 24 سطر در متن (5/ 7×15)، اندازه: 20×32سم [رایانه]

179.تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه:7986

خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1203ق ؛ مجدول؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج عنابی، 300گ، 17 سطر (6×5/ 18)،اندازه: 16×26سم [ف: 757 - 16]

180.تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه:2381

آغاز: برابر؛ انجام: با ناز تو هر سری ندارد سر تو ×× دانی که کشد بار ترا هم خر تو

شامل: قصاید به ترتیب الفبا در متن و مقطعات و مطایبات و هزلیات در حاشیه، 9000 بیت؛ خط: شکسته نستعلیق خفی خوش، کا: محمد هاشم همدانی، تا: 1206ق؛ مهر ملکیت: رضا قلی؛ کاغذ: فرنگی، جلد: روغنی، بوم سبز، 411ص، 17 سطردر متن، 14سطر درحاشیه، اندازه: 9×15سم [ف: 8 - 92]

181.مشهد؛ میبدی؛ شماره نسخه:153

آغاز: درو بحکم روان کرده هفت سیاره ×× ز لطف داده و طنشان دوازده جوسق

خط: نستعلیق، بیکا، تا: 24 محرم 1208ق؛ افتادگی: آغاز؛ جلد: تیماج قهوه ای، 325گ، 19 سطر، اندازه: 12×5/ 20سم[ف:1-127]

182.تهران؛ ملی؛ شماره نسخه:6114

آغاز: بحمدﷲ نه زان جنس است قدرتش که در ذاتش نهایت را مجالست چو خورشید است رایش نی که آنرا خلل های کسوفست و زوالست؛ انجام: ای رایتو آفتاب و ای کلک توتیر وی چونتر جوان نبود در عالم پیر دانی همه علمها مکر عیب خدای داری همه چیزها مکر غیر نظیر.

شامل: قصاید به ترتیب حروف تهجی آخر فوافی، قطعات به ترتیب حروف تهجی آخر قوافی، مثنویات و غزلیات و رباعیات؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1208ق ؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ مصحح؛ کاغذ: اصفهانی نخودی، 312گ، 19 سطر (5/ 10×5/ 21)، اندازه: 18×31سم [رایانه]

نسخه اصل: مجلس 86666/ 1027/ 680؛ بی کا، بی تا؛ تملک محمد ابراهیم در روز 16 شعبان 1219 [فیلمها ف: 3 - 89]

آغاز: ای قاعده تازه زدست تو کرم را ×× وی مرتبه نو ز بنان تو قلم را؛ انجام: شام همه شبهات بصبح آبستن ×× صبح همه روزهات ضامن بصبوح

خط: نستعلیق درشت خط، بی کا، تا: ربیع الاول 1227ق، برای فتح علی شاه؛ با یک سرلوح زرین، مجدول؛ کاغذ: ترمه اصفهانی، جلد: رویه پارچه ساغری سیاه، 322گ، 17 سطر، اندازه: 6/ 26×3/ 40سم [ف: 2 - 264]

خط: نستعلیق، بی کا، تا: ربیع الثانی 1229ق، جا: تهران؛ مجدول؛ تملک: عبداﷲ منشی طبری در 1271 ؛ قطع: ربعی [نشریه: 6 - 644]

خط: نستعلیق، کا: فضل اﷲ حسینی، تا: شنبه 14 شعبان 1230ق؛ مجدول؛ تملک: محمد حسین حکیم باشی در 1307؛ کاغذ:فرنگی، جلد: تیماج تریاکی، 345گ، 15 سطر (13×25)، اندازه: 5/ 19×29سم [ف: 8 - 74]

187.تهران؛ سپهسالار؛ شماره نسخه:208

آغاز: مقدری نه بآلت بقدرت مطلق ×× کند زشکل بخاری چو گنبد ازرق

شامل قصائد و مقطعات و مثنوی هجو قاضی و غزلیات و رباعیات می باشد، حدود 12000 بیت؛ خط: شکسته نستعلیق، کا: محمد رضی بن محمد رحیم آشتیانی قمی، تا: 1230ق؛ واقف: سپهسالار؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج، 238ص، 18 سطر در متن و 8 سطر در حاشیه، اندازه: 5/ 16×22سم [ف: 2 - 568]

188.تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه:2382

آغاز: این جهان را ایمنی از دولت طغر لتکین ×× جاودان منصور بادا رایت طغر لتکین؛ انجام: گردون ز جمال پایگاه تو نهاد ×× عالم عرض جوهر جاه تو نهاد

شامل: قصاید، قطعات، ساقی نامه، 8700 بیت؛ خط: شکسته نستعلیق خوش، کا: زین العابدین همدانی، تا: 1230ق؛ مجدول مذهب، با سرلوح مذهب مرصع ؛ کاغذ: ترمه اصفهانی زرد، جلد: تیماج سیاه، 312ص، 14 سطر متن 32 سطر درحاشیه (10×17)، اندازه: 14×5/ 21سم [ف: 8 - 93]

آغاز: مقدری نه بآلت بقدرت مطلق ×× کند زشکل بخاری چو

گنبد ازرق؛ انجام: گفتا که چه ام نیست طمع باری خواه ×× چندان که شویم از مسلمانی کاه

خط: نستعلیق، کا: میرزا حسین علی، تا: چهارشنبه 25 ربیع الثانی 1233ق؛ مصحح، بنا بر آنچه در پایان نسخه ضبط شده، سیزده هزار و پانصد وچهل بیت می باشد؛ جلد: تیماج مشکی، 334گ، 19 سطر، اندازه: 15×21سم [ف: 4 - 1864]

آغاز: بسمله، ای قاعده تازه ز دست تو کرم را ×× وی مرتبه نو زبنان تو قلم را؛ انجام: من هم بجوار زلف آنم ×× کز عشوه تو در جوال آنی

قصاید و مقطعات و رباعیات و غزلیات به ترتیب حروف تهجی؛ خط: نستعلیق خوش، کا: قربانعلی نوری ناتلکناری، تا: جمادی الثانی 1234ق؛ با سرلوح مزدوج پرکار و کتیبه، دارای کمند، مجدول؛ کاغذ: نباتی، جلد: مقوا روغنی، 251گ، 17 سطر، اندازه: 5/ 14×4/ 25سم [ف: 17 - 155]

آغاز: برابر؛ انجام: و گر هزل خواهی سبکروح باشد ×× نباشد زمن بر تو بیم گرانی

قصاید در متن و مقطعات و غزلیات و رباعیات در هامش ؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1236ق؛ مجدول، با یک سرلوح؛ واقف: نایینی؛ کاغذ: شکری فرنگی، 221گ، 30-33 سطر (8/ 12×24)، اندازه: 17×29سم [ف: 7 - 370]

خط: شکسته نستعلیق، کا: احمد مهندس، تا: 4 ربیع الثانی

1236ق؛ 238گ، 18 سطر، اندازه: 11×5/ 19سم [ف: 2 - 82]

خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1240ق؛ مجدول؛ تملک: علی نقی بن علی؛ مهر: حاجی محمد نخجوانی مورخ 1242؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج سرخ، 134گ، 24 سطر (13×22)، اندازه: 20×32سم [ف: 1 - 246]

آغاز: متکبر بواسطه او متواضع شود؛ انجام: مگس را پدید آورد روزگار ×× که تا بر سریری ز رحمت زید

خط: نستعلیق، کا: محمد علی حسینی کازرونی، تا: 1 جمادی الاول 1242ق؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج زرد، 217ص (2-218)، 17 سطر، اندازه: 14×20سم [ف: 1 - 16]

بی کا، تا: 1244ق؛ خریداری از ایثار طباطبایی [رایانه]

آغاز: برابر انجام: زانست که می کند بعید اضحی ×× از بهر ترا آن حمل این ثور فدی

شامل قصاید (1-291)، مقطعات (293-435) و رباعیات (437 -460) 10500 بیت؛ خط: نستعلیق، کا: علی حسین، تا: 1246ق،برای میرزا محمد علی مستوفی؛ مهر: محمد صادق طباطبائی، عبداﷲ الحسینی ؛ مجدول، با سرلوح مذهب مرصع ؛ کاغذ: ترمه، جلد: ساغری سیاه، 460ص، 25 سطر (9×5/ 16)، اندازه: 13×23سم [ف: 8 - 94]

حکمت خط: شکسته نستعلیق، کا: محمد اسمعیل شیرازی برای شکراﷲ خان سردار نوری شیرازی، تا: 1246ق، مجدول، با سرلوح زیبا؛ جلد: تیماج مشکی، قطع: ربعی [ف: 2 - 16]

آغاز: برابر؛ انجام: از تلخی عشق اگر ترا سیری نیست ×× من سیر شدم ز جان شیرین باری

خط: نستعلیق، بی کا، تا: 14 ذیقعده 1247ق؛ واگذاری بنیاد مستضعفان در شهریور 1367؛ کاغذ: شکری، جلد: تیماج دارچینی، 359گ، 18 سطر، اندازه: 5/ 13×21سم [ف: 17 - 156]

199.تهران؛ مهدوی؛ شماره نسخه:65

خط: نستعلیق، بی کا، تا: 11 جمادی الثانی 1247ق [نشریه: 2 - 76]

200.اراک؛ بیات، عبدالحسین؛ شماره نسخه:69

آغاز: برابر؛ انجام: زانست که می کند به عید اضحی ×× از بهر ترا آن حمل این ثور فدی

جمعا حدود ده هزار بیت؛ خط: نستعلیق، کا: محمد هادی کاتب آشتیانی، تا: 1248ق؛ دارای سرلوح، مجدول، در متن و حاشیه؛ کاغذ: سفید فرنگی، جلد: تیماج مشکی، 231گ، 28 سطر، اندازه: 12×5/ 18سم [نشریه: 6 - 103]

شامل: قصاید، قطعات، هزلیات؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1248ق؛ مجدول، با دو سرلوح مذهب ؛ اندازه: 15×5/ 24سم [نسخه پژوهی: 2 - 162]

شامل قصاید و مقطعات و غزلیات و رباعیات؛ خط: نستعلیق زیبا، بی کا، تا: 1248ق؛ دارای چهار سر لوح مرصع، مجدول، پایان نسخه ناقص است و به این بیت ختم می گردد: «دل بر تو ز ناله ات کجا گردد نرم ×× آن را که هزار دیده باشد بی شرم»؛ کاغذ: فرنگی آبی کم رنگ، جلد: ساغری مشکی، 761ص، 19 سطر، اندازه: 14×5/ 24سم [ف: 21 - 81]

خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: 3 جمادی الثانی 1249ق؛ افتادگی: آغاز؛ 286گ، 19 سطر، اندازه: 5/ 17×5/ 29سم [ف: 1 - 32]

خط: نستعلیق شکسته، بی کا، تا: ذیقعده 1249ق؛ افتادگی: آغاز؛ به خواهش محمد حسین بیگ؛ 261گ، اندازه: 13×5/ 20سم

[نسخه پژوهی: 2 - 162]

خط: نستعلیق، بی کا، تا: جمادی الثانی 1249ق ؛ مجدول؛ کاغذ:

فستقی، جلد: میشنسیاه،340گ، 17 سطر، اندازه: 8/ 16×9/ 28سم [ف: 2 - 262]

آغاز: برابر؛ انجام: خود را چه دهم عشوه یقین می دانم ×× کاندر سر دل شود بآخر جانم

قصاید و مثنویات و رباعیات در متن و غزلیات و مقطعات در هامش؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1250ق؛ با یک سرلوح مذهب مرصع پرکار، مجدول؛ واقف: محمد ایرانی مجرد؛ کاغذ: نخودی و فستقی، جلد: روغنی، 122گ، اندازه: 14×20سم [ف: 9 - 126]

207.تهران؛ مفتاح؛ شماره نسخه:1250

خط: نستعلیق، کا: محمد هادی بن حاجی عبداﷲ کاتب آشتیانی قمی، تا: سهشنبه 26 ربیع الاول 1251ق؛ جلد: روغنی زیبا، قطع: ربعی [نشریه: 7 - 155]

208.تهران؛ مفتاح؛ شماره نسخه:1120

خط: نستعلیق، کا: محمد هادی بن حاجی عبداﷲ کاتب آشتیانی قمی، تا: شنبه 26 ربیع الاول 1251ق؛ جلد: روغنی، آراسته، قطع: ربعی [نشریه: 7 - 155]

209.اصفهان؛ جابری انصاری؛ شماره نسخه:9

خط: نستعلیق، کا: محمود مشهور به میرزا آقاسی ولد میرزا محمد انصاری، تا: 1252ق [نشریه: 6 - 594]

خط: نستعلیق، بیکا، تا: پنج شنبه 28 ذیحجه 1254ق؛ کاغذ: ترمه، جلد: روغنی [نشریه: 2 - 76]

شامل: قصاید و مقطعات و رباعیات و غزلیات؛ خط: نستعلیق، کا: ملاحسین کاشانی، تا: 1254ق، حاشیه به خط محمد یوسف بن ابراهیم مورخ 1247ق ؛ کاغذ: فرنگی، جلد: گالینگور زرشکی، 249گ، 12 سطر،اندازه: 5/ 14×20سم [نشریه: 13 - 74]

آغاز: برابر؛ انجام: دشمنانت تا بروز حشر سنگ انداز عمر ×× دوستانت تا به روز عید سنگ انداز می

نزدیک پنج هزار بیت است که شامل قصاید، غزلیات، رباعیات، و هزلیاتی که از چنین حکیم فرزانه بعید به نظر می رسد؛ خط: شکسته نستعلیق خوش، کا: محمد هادی ابن شمسعلی همدانی، تا: دوشنبه 24 ربیع الاول 1256ق؛ دارای سرلوح رنگین، مجدول؛ جلد: شمیز رو طلایی، 300گ، 16 سطر، اندازه: 14×25سم [ف: 1 - 130]

آغاز: مقدری که نه به آلت بقدرت مطلق ×× کند ز شکل بخاری چو گنبد ازرق؛ انجام: چون رنگ رزی به خنده بیرون ببری.

خط: نستعلیق، کا: حسن بن جعفر، تا: 1257ق؛ دارای سرلوح مذهب، مجدول به زر ؛ کاغذ: ترمه، جلد: میشن سیاه، 403گ، 17 سطر، اندازه: 5/ 13×8/ 21سم [ف: 2 - 263]

آغاز: بسمله.صبا بتازه بیار است باغ دینی را ×× نمونه گشت زمین مرغزار عقبی را / نسیم باغ در اعجاز زنده کردن خاک؛ انجام: با دلبرم از زبان باد سحری ××گل گفت پیاپی بچمن درنگری / گفت آیم اگر تو جامه برخود ندری ×× چون رنگ زری بخنده بیرون نبری

قصاید و غزلیات و قطعات و رباعیات اوست، با عنوان های «در مدح ...» و «قال ایضاً» و «قال فی بحر ...» و «له ایضاً»؛ خط: نستعلیق، کا: محمد تقی بن شیخ محمد بحرینی، تا: 1257ق، برای نصراﷲ خان، یکی از درباریان فتحعلی شاه؛ دارای یک سرلوح زرین؛ مهر: ملک الکتاب زین العابدین، «حاج سید نصراﷲ تقوی»؛ کاغذ: دولت آبادی، جلد: تیماج زنگاری، 273گ، 25 سطر (5/ 8×24)، اندازه: 5/ 19×34سم [ف: 14 - 253]

بی کا، تا: 1258ق؛ انتقالی از کتابخانه پهلوی - مجموعه نوازی؛ 369گ، اندازه: 14×4/ 25سم [رایانه]

تمام قصاید و غزلیات و مقطعات بترتیب حروف تهجی نوشته شده. در حدود 12500 بیت می باشد؛ کا: حبیب اﷲ بن محمد باقر حسینی، تا: 1259ق ؛ مجدول ؛ واقف: حاجی محمد علی بادامچی [ف: - 158]

217.تهران؛ ملی؛ شماره نسخه:16845

کا: نصر قزوینی، تا: 1260ق؛ انتقالی از کتابخانه پهلوی - مجموعه نوازی؛ 341گ، اندازه: 5/ 11×7/ 22سم [رایانه]

218.تهران؛ ملک؛ شماره نسخه:5452

آغاز: صبا بسبزه بیاراست باغ دنیی را ×× نمونه گشت زمین مرغزار عقبی را؛ انجام: گفت آیم اگر تو جامه بر تن ندری ×× چون رنگرزی بخنده بیرون نبری

خط: نستعلیق، بی کا، تا: دوشنبه 21 صفر 1260ق؛ از روی نسخه مورخ 1033 استنساخ شده، مجدول؛ کاغذ: ترمه، جلد: میشن قهوه ای، 358گ، 19 سطر، اندازه: 3/ 14×5/ 25سم [ف: 2 - 265]

219.یزد؛ وزیری؛ شماره نسخه:35

آغاز: برابر؛ انجام: ور با همه کس بهر خلافی که رود ×× ورکار شود دراز کاری داری

خط: نستعلیق، بی کا، تا: پنج شنبه 27 شوال 1260ق؛ محشی؛ اهدایی: وزیری؛ جلد: مقوایی تیماج مشکی، 225گ، 15 سطر (8×5/ 15)، اندازه: 5/ 16×26سم [ف: 1 - 45]

220.تهران؛ دائرة المعارف؛ شماره نسخه:98

آغاز: بسمله. ای قاعده تازه ز دست تو کرم را ×× وی مرتبه نو ز بنان تو قلم را؛ انجام: که هست از تو دین قدر بالا گرفته ...

تنها قصیده ها ؛ خط: نستعلیق پخته، بی کا، تا: رجب 1260 تا رجب 1261، جا: تبریز، نزد سید ابوطالبا ؛ جلد: تیماج مشکی، 137گ، 14 سطر (9×18)، اندازه: 14×23سم [ف: 1 - 109]

آغاز: برابر؛ انجام: تو زنده بجان دیگران میباشی ×× از کیسه خویش چون فقع بگشایی

خط: نستعلیق، بی کا، تا: 6 ذیحجه 1262ق؛ در متن و هامش، مجدول؛ کاغذ: فرنگی، جلد: میشن قهوه ای، 380گ، 15 سطر، اندازه: 3/ 16×5/ 21سم [ف: 2 - 263]

بی کا، تا: 1262ق؛ انتقالی از کتابخانه پهلوی - مجموعه نوازی؛ اندازه: 5/ 14×9/ 19سم [رایانه]

آغاز: بسمله، مقدری نه بالت بقدرت مطلق ×× کند ز شکل بخاری چو گنبد ازرق؛ انجام: منم از قاضیان مشار الیه ×× وان دگر کیر ماست عز علیه.

خط: نستعلیق خوش، کا: یعقوب بن مرحوم ابوالحسن، تا: 1263ق، جا: آشتیان؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج ماشی، 177گ، 23 سطر(5/ 6×5/ 14)، اندازه: 12×21سم [ف: 3 - 277]

آغاز: بسمله، صبا بسبزه بیاراست دار دنیا را ×× نمونه گشت زمین مرغزار عقبی را؛ انجام: گفتیم اگر تو جامه برتن بدری ×× چون رنگ رزی بخنده بیرون نبری

شامل: قصاید، مقطعات و رباعیات هر یک مرتب شده بر حسب ترتیب حروف آخر قوافی؛ خط: شکسته نستعلیق، کا: میرزا حسن، سیف اﷲ میرزا، تا: 1264ق ؛ مجدول؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج ماشی، 360گ، 19سطر ، اندازه : 5/ 16×5/ 27سم [ف: 5 - 460]

قصاید است و نزدیک به 7500 بیت؛ خط: نستعلیق، کا: محمد نصیر، تا: صفر 1264ق؛ افتادگی: آغاز؛ لغات در حاشیه شرح شده است ؛ تملک: عبداﷲ در مشهد در ربیع الثانی 1325؛ کاغذ: سفید، جلد: تیماج سرخ، 250گ، 15 سطر (7×13)، اندازه: 13×19سم

[سنا: ف: 1 - 87]

آغاز: کتاب قصائد استاد الشعراء حکیم انوری: ای قاعده تازه ز دست تو کرم را ×× وی مرتبه نوز بنان تو قلم را؛ انجام: امروز چنان شد که بناچار دو دست ×× در گردن درد و رنج هجران کردم

شامل قصائد و غزلیات و رباعیات اوست؛ خط: نستعلیق عالی، کا: محمود فرزند وصال شیرازی، تا: 1264ق، جا: شیراز، برای محمد قلی خان ایل بیگی فارس؛ روی دو جلد کتاب، روی زمینه لاکی با گل و بته و بلبل به طرز بدیعی نقاشی شده و داخل جلد روی زمینه مشکی گل زنبق را با آب طلا نقش کرده اند، مذهب و میناکاری شده، با سه سر لوح عالی، مجدول، در پایان دیوان مرحوم حکیم قطعه ای در اتمام کتاب و مدح ایل بیگی سروده که آغاز و انجام آن چنین است: آغاز: «شاد و خرم باش زین پسای کتاب مستطاب ×× زانکه چشم بخت تو بیدار خواهد شد ز خواب»؛ واقف: حسین ایگار، اردبیهشت 1331؛ کاغذ: سفید، 393گ، 15 سطر (5/ 10×5/ 19)، اندازه: 18×5/ 28سم [ف:2-248]

آغاز: بسمله. مقدری نه به آلت به قدرت مطلق - کند ز شکل بخاری چو گنبد ازرق؛ انجام: زلفی که هزار جان ازو در خطر است - از چشم بدان بترس و بر گوش منه.

نخست قصیده ها است. بی ترتیب الفبایی، سپس قطعه، در پایان رباعیها، متن و هامش؛ خط: نستعلیق تحریری، بی کا، تا: جمادی الثانی 1264ق؛ 271گ، 17 سطر، اندازه: 8×16سم [ف: 3 - 141]

آغاز: برابر انجام: امید بقا یکی شد و بیم هلاک ×× چون من بجهان بمردم از مرگ چه باک

شامل: قصاید، غزلیات، هزلیات و رباعیات 8450 بیت؛ خط: نستعلیق جلی، بی کا، تا: 1266ق، برای قادر پاشا؛ مهر: محسن امینی مجدی ؛ کاغذ: فرنگی، جلد: میشن آلبالویی، 570ص، 15 سطر(7×5/ 15)، اندازه: 13×22سم [ف: 8 - 96]

229.تهران؛ مفتاح؛ شماره نسخه:590

خط: نستعلیق، کا: غریب شاه، تا: 1273ق، برای سید امیر نصراﷲ محمد بهادر سلطان؛ نسخه افغانی است؛ قطع: ربعی [نشریه: 7-155]

230.تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه:355

آغاز: ای قاعده تازه زدست تو کرم را ×× وی مرتبه تو زبنان تو قلم را

شامل قصاید و مقطعات و ر باعیات؛ خط: نستعلیق، کا: عبدالوهاب بن وصال، تا: 1275ق؛ دارای سر لوح؛ 236گ، 22 سطر، اندازه: 10×20سم [ف: 2 - 210]

231.تهران؛ الهیات؛ شماره نسخه:176

خط: نستعلیق، کا: یحیی بن آقا جان نوری، تا: 24 ربیع الاول 1280ق، برای میرزا محمد باقر لشکر نویس؛کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج سبز، 210گ، 15 سطر (9×5/ 17)، اندازه: 5/ 18×28سم [ف: - 56]

232.تهران؛ مفتاح؛ شماره نسخه:1169

خط: نستعلیق، بیکا، تا: 1295ق؛ قطع: وزیری [نشریه: 7 - 155]

233.تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه:1/ 8128

آغاز: بسمله - صبا بسبزه بیاراست دار دنیا را ×× نمونه گشت زمین مرغزار عقبی را / نسیم باد ز اعجاز زنده کردن خاک ×× ببرد آب همه معجزات عیسی را؛ انجام: خواستم گفت که خورشید بر دست [کذا] یابد ×× گفت خورشید که با او سخن من بگذار

نسخه ناقص و بسیار جدیدی از دیوان انوری است که در بخش قصاید، به حرف قافیه «ر» پایان می یابد؛ خط: شکسته نستعلیق، بیکا، تا: قرن 13 و 14؛ افتادگی: انجام؛ در متن و چلیپا؛ جلد: مقوایی با روکش تیماج زیتونی، 41گ (1پ-41پ)، اندازه:

5/ 13×4/ 20سم [ف: 1/ 27 - 241]

قصایدی است با شرح در زیر سطور و حواشی؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 14 [نشریه: 5 - 374]

[کذا] به پیمبر چه رسید ...

قطعه ای است از او؛ خط: شکسته نستعلیق، کا: صحبت اﷲ خان ملقب به دبیر همایون، تا: آغاز قرن 14؛ در متن و حاشیه، رکابه دار؛ کاغذ: نازک کاهی، جلد: تیماج قهوه ای، 4ص (269، 571، 595-596)، اندازه: 4/ 13×21سم [ف: 1/ 27 - 347]

آغاز: برابر؛ انجام: باقی بوجود تو پس از پانصد سال - هم گوهر مصطفی هم نام علی

خط: نستعلیق زیبا، کا: محمود بن میرزا یوسف آشتیانی، تا: 1303ق، جا: آشتیان؛ جلد: تیماج زرشکی، 300گ، 11 سطر، اندازه: 16×21سم [مؤید: 3 - 64]

آغاز: بسمله. و هو اوحدالدین اصلش از ابی ورد در اول حال خاوری تخلص کرده ... از عهد دولت آل سامان که رودکی قانون شعر فارسی ساز کرده الی الآن که یک هزار و سیصد و چارده هجری است چهار کس گوی فصاحت از همگنان ربودهاند؛ انجام: دل بی یار گیردی نیکستی ×× یا دامن کار گیردی نیکستی

نسخه کامل و مصدر به شرح حال شاعر است ؛ خط: نستعلیق، کا: محمد رحیم بن محمد حسن الکوهینی تفرشی، تا: 10 رمضان 1313ق، به دستور آقا میرزا علیخان از رجال دوره ناصری؛ کاتب که «عارف کوهی» تخلص کرده در انتها دو قطعه در مدح «میرزا علیخان» سروده؛ کاغذ: نخودی، جلد: تیماج عنابی، 406گ، 17 سطر، اندازه: 5/ 13×5/ 20سم [ف: 17 - 158]

شامل: قصاید، قطعات و رباعیات ؛ خط: نستعلیق ریز، بی کا، تا: 1325ق؛ محشی، در آخرین برگ این بیت آمده: «این قدر می خواهمت از کوری چشم رقیب ×× یا تو شوی مهمان من یا من شوم مهمان تو» ؛ کاغذ: نازک، جلد: تیماج قهوه ای، 187ص، 21 سطر (2/ 7×5/ 14)، اندازه: 14×5/ 20سم [ف: - 33]

خط: نسخ، کا: محمد عفی عبرت نائینی، تا: 1342ق؛ دارای سرلوح مرصع، مجدول؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج مشکی، 454ص، 27 سطر، اندازه: 11×5/ 18سم [ف: 17 - 253]

آغاز: برابر؛ انجام: از کیسه خویش چون فقع بگشایی.

شامل قصاید، قطعات، غزلیات، رباعیات و هزلیات 9000 بیت؛بی کا، بی تا؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج زرشکی، 110گ (2 -111)، ابعاد متن : 22×34، اندازه: 5/ 28×40سم [ف: 8 - 432]

آغاز: این جهان را ایمنی از دولت طغرل تگین ×× جاودان منصوربادا رایت طغرل تگین

خط: شکسته نستعلیق، بی کا، بی تا؛ جلد: مقوا، 269ص، 13 سطر در متن و 29 سطر در هامش (12×5/ 19)، اندازه: 20×29سم

[رشت و همدان: ف: - 1121]

قصیده در 66 بیت؛ خط: شکسته نستعلیق، بیکا، بیتا؛ کاغذ: ترمه، جلد: میشن قرمز، 4گ (147ر-150ر)، 12 سطر، اندازه: 14×22سم [ف: 9 - 408]

آغاز: از بسکه سوده چهره ترا بر در آفتاب ×× بگرفته آستان تو را در زر آفتاب؛ انجام: از چه فریاد نشاطی نکند در بر یار ×× چشمش امروز بفریاد رسی افتاده است

منتخبی است از قصائد و غزلیات انوری؛ خط: نستعلیق، بی کا، بیتا؛ هر دو بیت در یک سطر؛ کاغذ: فرنگی فستقی، جلد: تیماج قرمز، 21ص (345-365)، 24 سطر (14×5/ 22)، اندازه: 5/ 20×30سم [ف: 1 - 100]

آغاز: سپهر رفت و کوه و قار بحر سخا ×× علاء دین که سپهریست از سناو علا؛ انجام: آبم بشد از شکایت بی نانی ×× کو مجدالدین ابوالحسن عمرانی

خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ صفحه اول و آخر نونویس بخط حقی در 1358؛ تملک: حاج سیف اﷲ ناصری در 1320؛ جلد: تیماج قهوه ای، 273گ، 15سطر، اندازه: 15×21سم [مؤید: 3 - 131]

آغاز: بسمله، ای قاعده تازه ز دست تو کرم را وی مرتبه نو ز بنان تو قلم را؛ انجام: خسرو پیروز شاه آنکه ببرم و برزم بذلش لشکر فزود باسش لشکر شکست

شامل سیزده قصیده ابتدای دیوان انوری می باشد که به علت افتادگی از انجام قصیده سیزدهم ناقص است؛ خط: شکسته نستعلیق، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام ؛ کاغذ: فرنگی نخودی، جلد: تیماج قهوه ای، 16گ (2پ17-پ)، 14 و 15 سطر (7/5×14-14/5)، اندازه: 14×20/8سم [رایانه]

گزیده ای از دیوان انوری؛ بی کا، بی تا؛ انتقالی از کتابخانه پهلوی - مجموعه نوازی ؛ اندازه: 6/ 8×9/ 18سم [رایانه]

خط: نستعلیق متوسط، بی کا، بی تا؛ کاغذ: فرنگی، جلد: گالینگور مشکی، قطع: خشتی [نشریه: 13 - 431]

بی کا، بی تا؛ خریداری از بانو فرانک علی آبادی [رایانه]

بی کا، بی تا؛ انتقالی از کتابخانه پهلوی - مجموعه نوازی؛ 302گ، اندازه: 5/ 11×5/ 19سم [رایانه]

آغاز: ای خدایت به پادشاهی خلق در ازل تا ابد پسندیده ابد از کشته زار مدت تو خوشه عمر جاویدان چیده؛ انجام: بر جان منت نیست دمی دلسوزی ×× بر وصل توام نیست شبی دلسوزی / در عشق کسی بود باین بدروزی ×× وای من مستمند هجران روزی خط: نستعلیق خوش، بی کا، بی تا؛ با سه سرلوح و کتیبه، مجدول، مصحح؛ کاغذ: فرنگی نخودی، جلد: تیماج قهوه ای، 260گ، 17 سطر (9×7/ 14)، اندازه: 16×6/ 25سم [رایانه]

بی کا، بی تا؛ خریداری از فقیه مرندی ؛ اندازه: 16×5/ 24سم [رایانه]

اشعار انوری؛ بی کا، بی تا؛ انتقالی از کتابخانه پهلوی - مجموعه نوازی ؛ اندازه: 4/ 14×7/ 23سم [رایانه]

بی کا، بی تا؛ با آرایش [نشریه: 5 - 343]

قصائد؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج مشکی، 5ص (434-438)، اندازه: 16×5/ 27سم [ف: 36 - 416]

بی کا، بی تا [نشریه: 7 - 566]

آغاز: مقدری نه بآلت به قدرت مطلق؛ انجام: آنکه در کلک او مرتب شد ×× هر چه دو ملک دهر مقدور است قصاید، غزلیات و رباعیات؛ خط: نستعلیق، بی کا، بیتا؛ افتادگی: انجام؛ دارای سرلوح؛ کاغذ: ایرانی آبی، جلد: روغنی، 533ص، اندازه: 14×22سم [ف: 2 - 53]

آغاز: مقدری نه بآلت به قدرت مطلق؛ انجام: دل هر چه زید دید پسندید از تو ×× و از جمله جهان برید و نبرید از تو قصاید، غزلیات، رباعیات؛ خط: نستعلیق، بی کا، بیتا؛ افتادگی: انجام؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج سرخ، 784ص، 16 سطر، اندازه: 12×12سم [ف: 2 - 54]

آغاز: از دوازدهمین بیت قصیده ای در مدح فخر السادة مجیر الدین ابوطالب بشرح آتی آغاز می شود: چیست کلک تو یکی آلت اسرار نگار ×× چیست نطق تو یکی طوطی الهام سرای؛ انجام: و با بیت مذکور در زیر که یازدهمین بیت قصیده ای است در مدح سید السادات محمد جعفر علوی ختم می گردد: خشک سالی کرم از ابر کفت یافت بهار ×× وای اگر ابر کفت نایژه نگشاید وای چهارده قصیده از دیوان انوری است که قصاید اول و آخر ناقص می باشد؛ خط: نسخ تعلیق، بی کا، بی تا؛ مجدول مذهب؛ 11گ، 18سطر، اندازه: 5/ 13×5/ 20سم [ف: 1 - 76]

آغاز: فی المدح دستور ابوالفتح طاهر گوید بحر محتث حرف الالف صبا بسبزه بیاراست دار دنیی را ×× نمونه گشت زمین مرغزار عقبی را؛ انجام: من از عشق تو شبهای دراز ×× بامه گله کردمی وبا پروین ...

شامل قصاید قطعات غزلیات و رباعیات است؛ خط: نستعلیق، بیکا، بیتا؛ افتادگی: انجام؛ دارای دو سرلوحه مذهب، مجدول؛ کاغذ: فرنگی نخودی نازک، جلد: مقوا با تیماج سرخ، 365گ، 19 سطر(6×14)، اندازه: 13×5/ 19سم [ ف: 1 - 1]

آغاز: نگر تا حلقه اقبال ناممکن نجنبانی ×× سلیما ابلهالا بلکه مسکینا و مرحوما؛ انجام: منم از قاضیان مشار الیه ×× وان دگر ...

ماست عز علیه

خط: نستعلیق، بی کا، بیتا؛ جلد: روغنی، 70گ، 38-19سطر ، اندازه: 5/ 11×22سم [ف: 2 - 526]

آغاز: چو دید نامیه کاین یک دو تن ز لشکر او؛ انجام: روزی خوردن و شادی و نشاط و طرب است ...

خط: نستعلیق شکسته، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز و انجام [رایانه]

آغاز: کان فشانی چو با کرم سازی؛ انجام: ابرام به خانه برد و امید برید ...

خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز و انجام [رایانه]

بیکا، بیتا؛ خریداری از امراﷲ صفری [رایانه]

شامل بخشهایی از قصاید و قطعات او؛ خط: نستعلیق شکسته، بیکا، بیتا؛ چند بیتی از ناصر خسرو علوی به خطی جدید افزوده شده؛ کاغذ: نخودی، جلد: میشن قهوه ای، 14ص (501-514)، اندازه: 1/ 16×8/ 27سم [ف: 1/ 29 - 130]

آغاز: ای سایه آن پادشاه که ذاتش ×× آزاد ز عیب و عوار باشد؛ انجام: چون دگر روز بپرسد که فلان خواجه کجاست ×× چون بدو بگردد پس بادا بگراید

خط:نستعلیق،بی کا،بی تا؛افتادگی:آغاز؛واقف:حاذقی؛کاغذ:کاهی، جلد: مقوایی، 255گ، 15 سطر، اندازه: 15×22سم [ف: 9 - 127]

منتخب از آن؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ کاغذ فرنگی؛جلد:مقوا،53گ،17و20سطر،اندازه:14×20سم[ف: - 235]

خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ دارای دو سرلوح، مجدول مذهب؛ کاغذ فرنگی، جلد: تیماج روغنی، 206گ، 12 سطر (9×5/ 17)،اندازه: 5/ 15×25سم [ف: - 67]

آغاز: بسمله صبا بسبزه بیاراست دارد دنیا را ×× غونه کشت زمین مرغزار عقبی را؛ انجام: آن شد که من از عشق تو شب های دراز ×× با همه کله کردمی وبا پروین راز

خط: شکسته، نستعلیق، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام ؛ جلد: تیماج قهوه ای، 269گ، 18 سطر، اندازه: 15×21سم [ف: 4 - 1864]

آغاز: سنگ قصاب حرص را ارزد ×× استخوان دنده بر قفا ساطور / جرعه جام جو ذاکر بخورم ×× نشکند ورد منتم مخمور؛ انجام: از بند تو چگونه بود روی جستنم ×× کان دم که از تو دورترم با توام بهم / درچشم دلی مرا تو خیالی که دل چو خصم ×× پیوسته داردم به وصال تو مهتسهم خط: نستعلیق، بی کا، بیتا؛ جلد: گالینگور سبز، 212گ، اندازه: 14×26سم [ف مخ: 2 - 912]

270.قم؛ مسجد اعظم؛ شماره نسخه:2/ 1234

آغاز: نصر فزاینده باد ناصر دین را ×× صدر جهان خواجه زمان زمین را؛ انجام: زمانه را اگر این یک جفاست بسیار است ×× به جای من چه کز این صدهزار گونه جفاست

شامل قصاید مدح؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج قهوه ای، 28گ، 14 سطر، اندازه: 15×21سم [ف مخ: 2 - 912]

271.قم؛ مسجد اعظم؛ شماره نسخه:1778

آغاز: لب ناهید می سراید نایی ×× دست جنک است می نوازد جنک / بود و بر یاد خواجه بی گه وکاه ×× جام ساقیت پرشراب حورنک؛ انجام: در عشق کسی بود بدین بدروزی ×× وای من مستمند هجران روزی / با دل گفتم کرد بلا می پویی ×× نشبین که نه مرد عشق آن مه رویی

خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ مجدول ؛ جلد: تیماج زرشکی، 220گ، اندازه: 14×25سم [ف مخ: 2 - 912]

272.قم؛ مسجد اعظم؛ شماره نسخه:2/ 4001

آغاز: برابر؛ انجام: ای انوری مداهنت سرو چون کنی ×× ای سعی کی نموده وکجا کرد روزگار / آن آستان محل که زبس خرج جود او ×× خورشید را چه سایه کرد روزگار تا حرف «دال» را در ب ردارد؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ فائده در غزلی از قاآنی «خیزید یک دو ساغر صهبا بیاورید» ؛ جلد: گالینگور سبز، 86گ، اندازه: 18×21سم [ف مخ: 2 - 912]

273.تهران؛ مفتاح؛ شماره نسخه:905

خط: نستعلیق، کا: میرزا غلام رضا، بی تا؛ مجدول، با سرلوح ؛ جلد: روغنی، قطع: وزیری [نشریه: 7 - 155]

خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ 4گ (372-375ر) [ف: 37 - 390]

آغاز: امن تذکر حیران بذی سلم ×× فرجت دمعا من مقلة بدم؛انجام: امروز بیک حمله هزار اسب بگیر ×× فردا خوارزم و صد هزار اسب تر است

یک قصیده مطول به زبان عربی، مقطعات، غزلیات، رباعیات، منتخبات؛ خط: تعلیق، بی کا، بیتا؛ در ضمن در قسمت منتخبات از حرف باء شروع شده و از اول ساقط است، همچنین قطعه مشهور انوری که به قاضی حمید الدین فرستاده و جواب منثوری که دریافت کرده در این نسخه است؛ کاغذ: بغدادی، جلد: تیماج روکش ترمه لاکی، اندازه: 4/ 9×6/ 19سم [ف: 4 - 1162]

آغاز: صبا بسبزه بیاراست باغ دینی را ×× نمونه گشت زمین مرغزار عقبی را؛ انجام: با دلبرم از زبان باد سحری ×× گل گفت بیائی بچمن در نگری / گفتم که اگر تو جامه برخود ندری ×× چون رنگ رزی بخنده بیرون نبری

شامل قصاید، غزلیات، مقطعات، رباعیات که به ترتیب تنظیم شده ؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ یک سرلوح مذهب مرصع؛ مهر: حسین بن هدایت اﷲ، محمد رضا الحسینی، مشیر السلطنه 1322، «العبد المذنب محمد صفی محمد ظهیر الدین بن الحسینی»، ناصرالدین شاه قاجار؛ تملک: محمد حکیم بن حکیم مظفر اردستانی ؛ کاغذ: بخارایی نباتی، جلد: مقوای روکش چرم ساغری لاکی، 690ص، 15 سطر، اندازه: 17×26سم [ف: 3 - 93]

خط: نسخ کهن، بی کا، بیتا؛ افتادگی: آغاز و انجام [فیلمها ف: 3 - 16]

278.تهران؛ سلطنتی؛ شماره نسخه:2362

آغاز: مقدری نه بآلت بقدرت مطلق ×× کند بشکل بخاری چو گنبد ازرق؛ انجام: شام همه شبهات بصبح آبستن ×× صبح همه روزهات ضامن بصبوح

تمت الکتاب بعون اﷲ الملک الوهاب دیوان حکیم انوری خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ اهدایی: محمد خان بهادر، شانزدهم شهریور 1343 ؛ مجدول زرین؛ کاغذ: ختائی نخودی، جلد: مقوای روکش تیماج لاکی، 746ص، 19 سطر، اندازه: 5/ 16×29سم [ف: 101 - 3]

279.تهران؛ سلطنتی؛ شماره نسخه:263

آغاز: صبا بسبزه بیاراست دار دینی را ×× نمونه گشت جهان مرغزار عقبی را / نسیم باد در اعجاز زنده کردن خاک ×× ببرد آب همه معجزات عیسی را؛ انجام: هم ابر به دست در فشانت ماند ×× چون یک شنبه شد ماه بجامت ماند / تقدیر بعزم تیز کامت ماند ×× روزی بعطا دادن عامت ماند

مشتمل است بر قصاید (مدح)، مقطعات، غزلیات (به حروف

تهجی )، رباعیات از صفحه 32 تا آخر کتاب؛ خط: نستعلیق، بی کا، بیتا؛ با نوشته ای بدین شرح «هو اﷲ سبحانه و تعالی شانه این کتاب شریف از مرحوم عماد الدوله بوده است که به محمد میرزای پسرش رسیده بود بعد از فوت در بازار اقل حقیر حسین قوام دفتر ابتیاع کرد خط سلطان علی مشهدی به نظر می آید 1314» ؛ یادداشت دیگری در حاشیه صفحه اول «هو اﷲ تعالی این کتاب مستطاب را حقیر فقیر یکصد تومان ابتیاع کرده ولی بیشتر قیمت دارد ضبط شد حسین قوام دفتر آشتیانی 1314 یا خط میر علی است یا خط سلطانعلی خراسانی حقیر خط سلطانعلی می داند فرزندی علی اصغر قدرش را بداند»، مجدول، با یک سرلوح مذهب مزدوج مرصع ممتاز، محشی؛ کاغذ: دولت آبادی، جلد: مقوای روکش چرم ساغری عنابی، 769ص، 17 سطر، اندازه: 15×5/ 24سم [ف: 3 - 102]

قصاید انوری؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ مجدول، رکابه دارد؛ جلد: تیماج مشکی،16ص (377-392)، 21سطر، اندازه: 13×5/ 23سم [ف: 44 - 153]

دیوان انوری ابیوردی (منتخب) / ادبیات / فارسی

d.-e anvarī-ye abīvardī (mn.)

حسینی کاشانی، محمد بن علی، - 1024 قمری

hoseynī kāšānī, mohammad ebn-e ‘alī ( - 1615)

وابسته به: دیوان انوری ابیوردی؛ انوری، محمد بن محمد ( -583)

دفتری از اشعار و سروده های منظوم اوحدالدین علی انوری (قرن 6) که شامل اصل دیوان قصاید، مقطعات، غزلیات، رباعیات و مشتمل بر دوازده هزار بیت می گردید و انتخاب کننده از بین آنها اشعار آبدار را برگزیده و مقدمه ای نیز بر ابتدای آن نگاشته است.

قم؛ مسجد اعظم؛ شماره نسخه:2047

آغاز: ... هیچکس آن کتاب را ازحکیم بگرو نگرفت لاجرم حکیم راازآن حال کلفتی عظیم روی نمود ... اما دیوان حکیم انوری آنچه بنظر راقم حروف تقی الدین محمد الحسینی رسیده از قصاید و ... اکثر قصاید و چند قطعه درین ... باز این چه جوانی و جمال است جهانرا ×× وین حال که نوگشت زمین را و زمانرا؛ انجام: از دوستی تو برنگردانم روی ××گرروی زمین بحمله دشمن گیرد / باقدر توآب آسمان ریخت باد ×× باخاک درت ستاره آمیخته باد ...

خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 10؛ افتادگی: آغاز (یکی دو برگ از مقدمه) و انجام؛ مهر: «سکینه سلطان» (بیضی)؛ جلد: تیماج سیاه، 123گ، 19 سطر، اندازه: 13×23سم [ف مخ: 5 - 2137]

دیوان اوجی نطنزی / شعر / فارسی

d.-e owjī-ye natanzī

اوجی نطنزی، ق11 قمری

owjī natanzī ( - 17c)

اوجی از اهالی نطنز و از شعرای نیمه اول قرن یازدهم هجری بوده، در هرات زندگانی می کرده و تشیع وی از ابیات موجوده در این کتاب آشکار است. دیوان وی مشتمل بر ده هزار بیت از قصیده، ترکیب بند، قطعه و غزل می باشد و قصاید او بیشتر در مدح حضرت علی بن موسی الرضا (علیه السلام) و ولی نعمت وی حسن بیک شاملو می باشد و به سال 1050 جهان را بدرود گفته است.

1.تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه:952

شامل قصایدی در مدح شاه صفی و غزلیات مرتبه به ترتیب حروف تهجی و قطعات و رباعیات می باشد؛ در حدود 2000 بیت است؛ خط: نستعلیق خوب، کا: عبدالرشید خطاط معروف، تا: 1043 و 1044ق؛ مجدول مذهب؛ کاغذ: دولت آبادی، جلد: مقوایی، 75گ، 14 سطر، اندازه: 5/ 14×5/ 23سم [ف: 3 - 196]

2.تهران؛ مفتاح؛ شماره نسخه:1/ 895

ترجیع بند اوجی درباره شاه صفی؛ خط: نستعلیق چلیپا، بی کا، تا: قرن 12 ؛ مجدول؛ قطع: بیاضی رحلی [نشریه: 7 - 135]

3.تهران؛ نوربخش؛ شماره نسخه:233

آغاز: گرنه به ذکر تو بود در خروش ×× ناطقه سیماب فشاند بگوش؛ انجام: در هر دو جهان آرزوی من غم تو است ×× وان راز دل حزین خود می جویم

مشتمل است بر: قصیده، غزل، رباعی؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ کاغذ: ایرانی، جلد: تیماج، 300ص، 17 سطر، اندازه: 12×21سم [ف: 1 - 214]

دیوان اوحدی / شعر / فارسی

d.-e awhadī

اوحدی، علی نقی

awhadī, ‘alī naqī

تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه:12/ 304

قصیده اوست؛ خط: نستعلیق چلیپا، بی کا، تا: قرن 12؛ کاغذ:رنگارنگ، جلد: تیماج مشکی، 17ص (282-298)، 16 سطر چهارستونی (3×20)، اندازه: 13×25سم [سنا: ف: 1 - 153]

دیوان اوحدی کرمانی / شعر / فارسی

d.-e awhadī-ye kermānī

اوحدالدین کرمانی، حامد بن ابی الفخر، 561 - 635 قمری

awhad-od-dīn-e kermānī, hāmed ebn-e abe-l-faxr

(8321 - 6611)

چاپ: چاپ شده

1.تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه:2/ 6782-عکس

نسخه اصل: قاهره 152 و 153 ادب؛ بی کا، تا: 719ق [فیلمها ف: 3 - 260]

2.تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه:273/ 9466

رباعی؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ 1ص (556) [مختصر ف: 386]

3.قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه:28/ 15387

آغاز: در خرابات عاشقان کویست ×× وندر آن خانه یک پری رویست / طوق داران چشم آن ماهند ×× هر کجا بسته طاق ابرویست؛ انجام: چون پس از عمرها که گردیدم ×× بجز این آستان نمی دانم / من و آن دلبر خراباتی ×× فی طریق الهوی کما یأتی

ترجیع بندی است در 136 بیت که در دیوان چاپی وی نیامده و از سوی احمد بن موسی استادی به خواهش دوستانش شرح شده؛ خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ کاغذ: شرقی، 5گ (283ر-287پ)، سطور چلیپایی، اندازه: 9×14سم [ف: 39 - 131]

آغاز: فی الترجیع: در خرابات عاشقان کوئیست ×× و اندر آن خانه پری روئیست / طوق داران چشم آن ماهند ×× هر کجا بسته طاق ابروئیست؛ انجام: قصد درد خویشتن گفتم ×× گر نیابد به دید داروی درد / من و آن دلبر خراباتی ×× فی طریق الهوا کما یأتی

ترجیع بند؛ خط: نسخ و نستعلیق، کا: جمال الدین محمد حسنی، تا: جمعه 24 رمضان 1110ق؛ محشی؛ کاغذ: شرقی نخودی، جلد: میشین مشکی، 10ص (170-179)، اندازه: 3/ 22×9/ 34سم [ف: 89 - 29/ 1]

آغاز: نیست رنگی در آبگینه و آب ×× باده شان رنگ می دهد دریاب؛ انجام: این جان و تنت که هست شمشیر و غلاف ×× آنروز بود غلافش از جوهر تیغ

در عنوان اشعار او نوشته شده: «من کلام اوحدالدین کرمانی» ولی در ادامه آن اشعار در عنوان یک رباعی نوشته: «و له ایضا من اوحدی» که شاید نشانگر خلط اوحدی مراغی / اصفهانی با اوحد الدین کرمانی باشد. از وی رباعیات و چند بیت مثنوی نیز در صفحات 673-674 آمده است؛ خط: شکسته نستعلیق، کا: صحبت اﷲ خان ملقب به دبیر همایون، تا: آغاز قرن 14؛ راسته و چلیپا، رکابه دار؛ کاغذ: نازک کاهی، جلد: تیماج قهوه ای، 4ص (256-257، 673-674)، اندازه: 4/ 13×21سم [ف: 1/ 27 - 342]

نسخه اصل: ایاصوفیا ش 2910. رباعیات؛ بی کا، بی تا [فیلمها ف: 1 -600]

7.تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه:6944-عکس

نسخه اصل: نسخه احمد ثالث 21/ 1878. رباعیات؛ خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، بیتا؛ قرطای در فهرست (8702) آن را ازخواجوی کرمانی پنداشته (با خط مینوی در پایان در شناساندن نسخه)؛ 10گ (294پ-303ر)، 15 سطر [فیلمها ف: 3 - 266]

8.تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه:6/ 2323

ترجیع بند؛ خط: نسخ قدیم خوش، بی کا، بی تا ؛ مجدول؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: تیماج زرشکی، 11گ (105-115)، 25 سطر، اندازه: 8×16سم [ف: 8 - 8]

آغاز: تا هست غم خودت ببخشایندت ×× تا با تو توئی هست به نمایندت؛ انجام: تو بر سر آن گنج چو در صحرا برف ×× روزی دو سه بنشسته و برخاسته گیر

رباعیات اوحدالدین کرمانی است؛ خط: نستعلیق، بی کا، بیتا؛کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج قرمز، 10ص (353- 262)، 14 سطر(8×20)، اندازه: 5/ 16×28سم [ف: 1 - 128]

دیوان اوحدی مراغه ای / شعر / فارسی

d.-e awhadī-ye marāqe-ī

اوحدی مراغه ای، 670 - 738 قمری

awhadī marāqe-ī (1272 - 1338)

دیوان قصاید، غزلیات به ترتیب حروف تهجی با تخلص

«اوحدی»، مقطعات، رباعیات، به انضمام «ده نامه». ده نامه پانصد بیت است و در شنبه 20 رجب 706 به انجام رسیده است. آغاز ده نامه: «بنام آنکه ما را نام بخشید ×× زبانرا در فصاحت کام بخشید / شنیدم کز هوسناکان جوانی ×× بنا گه فتنه شد بر دلستانی ...»؛ انجام ده نامه: «دلم مصباح گشت و فکرتم زیت ×× بدان فکرت بگفتم پانصد بیت / شب شنبه که بود آغاز هفته ×× رجب را بیست روز از ماه رفته».

چاپ: چاپ شده

[الذریعة 9/ 111 و8/ 284؛ مشار فارسی 818]

1.تهران؛ مینوی؛ شماره نسخه:13/ 244 تا 247 بخش3

نسخه اصل: کتابخانه خدیوی مصر ش 1428؛ کا: فرصت غریب، تا: 823ق [ف: 129]

2.تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه:22/ 241-ف

نسخه اصل : نسخه اصل: اونیورسیته ش 538. در 484 بیت.

ترجیعات؛ خط: نستعلیق ریز و خوش، بی کا، تا: با تاریخ 826ق؛ 25 سطر [فیلمها ف: 1 - 443]

3.تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه:3/ 2656

آغاز: چرا پنهان شدی از من تو با چندان هویدایی ×× کجا پنهان توانی شد که همچون روز پیدایی؛ انجام: گر بکشم خویش را در

طلب وصل او ×× سود ندارد که نیست کار برون از نصیب

1500 بیت. غزلیات؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: 834ق؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: تیماج سیاه، 123گ (265-387)، 14 سطر (5/ 11×19)، اندازه: 15×25سم [ف: 8 - 399]

نسخه اصل: پاریس S. P. 17777 (بلوشه 1646). شعر؛ خط: نسخ، بی کا، تا: 852ق، 15 سطر [فیلمها ف: 1 - 539]

نسخه اصل: دار الکتب المصریة ش 25 ادب فارسی م؛ خط: نستعلیق، کا: عبداﷲ بن شعبان بن حیدر، تا: 859ق؛ 34 سطر [فیلمها ف: 1 - 721]

آغاز: سر پیوند ما ندارد یار ×× چون توان شد زوصل برخوردار؛ انجام: ما در قرقیم بر لب آب روان ×× برخیز و بیاگر دل صافی داری

شامل ترجیعات، غزلیات به ترتیب قوافی، سه غزل فهلوی که مطلع اولین آن چنین است: «اورثیر و ساده ایم تارو ×× از بوی تو داد صبح تارو / اندوه تو تاو دل در امه ×× نش هشت که دل دمی درارو»، مثنوی جام جم، کتاب ده نامه، رباعیات است؛ خط: نستعلیق، کا: میرک شیرازی، تا: 870ق، جا: بغداد؛ مجدول، پنج سرلوح به طرح کتیبه مذهب مرصع عالی؛ مهر: حسین بن هدایت اﷲ، محمد رضا الحسینی، مشیرالسلطنه 1322، ناصرالدین شاه قاجار 1274 ؛ کاغذ: بغدادی، جلد: مقوای روکش تیماج تریاکی، 836ص، 17 سطر، اندازه: 18×32سم [ف: 3 - 112]

7.تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه:19/ 17- فیروز

غزلیات اوحد مراغی است بدون ترتیب الفبائی؛ خط: نستعلیق، کا: سلطان علی، تا: 886ق؛ افتادگی: آغاز و انجام ؛ کاغذ: سمرقندی شکری، جلد: تیماج مشکی، 26ص (237-262)، 15 سطر، اندازه: 5/ 11×16سم [ف: 21 - 190]

8.مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه:1/ 4608

آغاز: این چرخ گرد گرد کواکب نگار چیست ×× وین اختر ستیزه گر کینه دار چیست؛ انجام: باوصل من از آب چو آتش مینوش ×× زان پیش که آتش آب رویم ببرد

خط: نستعلیق، بی کا، تا: اواخر قرن 9؛ مثنوی معروف جام جم جزو آن نیست، و مثنوی منطق العشاق یا ده نامه نخست جزو همین مجموعه بوده، بعداً جدا کرده شماره 5004 به آن دادهاند؛ با یک سر لوح، مجدول جدول؛ کاغذ: نخودی، جلد: چرمی عنابی، 427ص (1-427)، 15 سطر (1/ 9×6/ 15)، اندازه: 15×23سم [ف: 7 - 735]

9.تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه:6/ 8167

آغاز: للشیخ الفاضل العالم حکیم اوحدی علیه الرحمة. ای پیکر خجسته چه نامی فدیت لک ×× دیگر سیاه چهره ندیدم بدین نمک / خوبان سزد که بر درت آیند سر بسر ×× زانگاه خاک پای تو باشند یک بیک؛ انجام: لاله خوانند ترا آه ز تاریک دلی ×× سرو گویند ترا آه ز کوته نظری / اوحدی را ز فراقت اثری بیش نماند ×× آه اگر چاره بیچارگی او نبری

غزلیات اوست. از وی - که کلیات اشعارش را سعید نفیسی تصحیح و منتشر کرده - چهل و سه غزل برگزیده و نقل شده است؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: نیمه نخست قرن 9؛ جلد: مقوایی با روکش پارچه، 10گ (21پ-30ر)، اندازه: 14×3/ 21سم [ف: 300 - 27/ 1]

10.تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه:954

آغاز: جرا پنهان شدی از من تو با چندین هویدائی ×× کجا پنهان توانی شد که همچون روز پیدائی؛ انجام: بر غم خوی تو گردون هزار نقش برارد ×× گران هزار نباشد یکی چو خوی تو مشکل حدود 2200 بیت است؛ خط: نستعلیق خوب، بی کا، تا: اواخرقرن 10؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ منتخبی ازدیوان اوحدی، منطق العشاق یا ده نامه وی را نویسنده همین نسخه نوشته و پیوست آنست (ص 186-217)؛ با سرلوح، مجدول مذهب؛ یادداشتها و مهرهایی است که میرساند نسخه در کتابخانه یکی از پادشاهان هند بوده؛ کاغذ: دولت آبادی، جلد: تیماج، 109گ، 13سطر، اندازه: 15×5/ 22سم [ف: 3 - 197]

آغاز: فرزند بر عداوت ابا پراکند ×× تخم خصومتی که چنین لعنتش جزاست؛ انجام: بدان بیچاره رحمت کرد و بخشود ×× چگوید کس که جای مرحمت بود

شامل: قصاید (1-5)، غزلیات (6-250) (این غزلیات به ظاهر بر حسب ترتیب الفبائی حروف آخر قوافی نگاشته شده ولی بر اثر صحافی نابهنجار ترتیب به هم خورده است)، رباعیات (250-282)، کتاب ده نامه و چند غزل و چند حکایت و تمامی سخن و خلاصه سخن که بسیار مغشوش و نامرتب است (283-312)؛

خط: نستعلیق، بی کا، تا: محتملاً قرن 10؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ کاغذ: دولت آبادی، جلد: تیماج ماشی، 156گ، 17 سطر (6×11)، اندازه: 10×17سم [ف: 4 - 416]

12.تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه:11/ 225

آغاز: آن چشم مست من که دلم گشت زار ازو ×× ای دوستان بسوخت مرا زینهار ازو ... تا آنجا که:گفتم که اوحدی زغمت مرد، رحمتی ×× گفتا مرا چه غم که بمیرد هزار ازو؛ انجام: میدان فراخ یافته اوحدی ولی ×× در وصل او عجب که رسد دست تنگ تو

خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 10؛ کاغذ: نخدی رنگ، جلد: تیماج مشکی، 14 سطر (6×5/ 12)، اندازه: 11×18سم [ف: 2 - 248]

13.تهران؛ الهیات؛ شماره نسخه:487

خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 10؛ با سرلوح، مجدول؛ تملک: ابراهیم قدسی ناظر العطار، عطاء اﷲ دهستانی؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: تیماج مشکی، 201گ، 18-20 سطر (5/ 7×14)، اندازه:

12×20سم [ف: - 56]

آغاز: شب غنچه از آن نواله بر خارا ریخت ×× تا گربه بند باز بوئی نبرد

شامل ترجیع بند و ترکیب بند و قصاید و غزلیات و رباعیات، در حدود 8000 بیت است ؛ خط: نستعلیق، بیکا، تا: ظاهراً در اوایل قرن 11؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ به سال 1100 یکی از مالکین در ص 206 ابیاتی راجع به آداب دیدن هلال هر ماه نوشته و این تاریخ را هم نگاشته ولی مسلماً نسخه سالها پیش از آن تاریخ نگارش یافته؛ کاغذ: بخارایی، جلد: تیماج، 334گ، 18 سطر،اندازه: 14×25سم [ف: 3 - 197]

خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ 71ص (66-136) [ف: 8 - 413]

خط: نستعلیق، کا: نورالدین (نورا) محمد لاهیجانی، تا: 1033ق؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: روغنی [نشریه: 2 - 95]

17.تهران؛ ملک؛ شماره نسخه:5263

آغاز: قومی که پی بعالم تحقیق میبرند ×× مشکل بترهات جهان سردرآورند؛ انجام: جز سایه خویشتن نمیبینی تو ×× ای سایه ز خورشید جدا چون گردی

خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 13؛ کاغذ: فرنگی، جلد: رویه میشن قهوه ای، 356گ، 15 سطر، اندازه: 9/ 13×7/ 21سم [ف: 2 - 265]

18.تهران؛ ملک؛ شماره نسخه:5263

خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ کاغذ: فرنگی، جلد: رویه میشن قهوه ای، 356گ، 15 سطر، اندازه: 9/ 13×7/ 21سم [ف: 3 - 626]

19.قم؛ مسجد اعظم؛ شماره نسخه:4106

آغاز: قل هو اﷲ لامر قد قال ×× من له الحمد دائما متعال / احد غیر واجب ماجد ×× صمد لم یلد ولم یولد؛ انجام: ناظران را از اوحیاتی بخش ×× اوحدی نیز را نجاتی بخش / دل او را به ذکر عادت کن ×× کار او ختم بر سعادت کن

خط: نستعلیق، بیکا، بی تا؛ جلد: گالینگور سبز، 95گ، 17 سطر، اندازه: 13×20سم [ف مخ: 2 - 913]

نسخه اصل: موزه بریتانیا Add. 7747 ؛ خط: نستعلیق، بیکا، بیتا؛ 316گ، 16 سطر [فیلمها ف: 1 - 88]

21.تبریز؛ ملی؛ شماره نسخه:3027

آغاز: و ایضأ: تابر گذشت پیشم باز آن پری خرامان ×× نقش مرا فروشست از لوح نیک نامان؛ انجام: گر گرفتی دوستان نو روا باشد ولی ×× یاران قدیم آخر چرا می کرده ای قسمتی از غزلیات به ترتیب حروف تهجی ؛ خط: نستعلیق، بیکا، بی تا؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ مجدول؛ جلد: مقوا، 49گ، 15 -12سطر، اندازه : 10×5/ 16سم [ف: 2 - 527]

22.تبریز؛ ملی؛ شماره نسخه:6ر3198

آغاز: باز غوغای او علم برداشت ×× پیش او خنجر ستم برداشت / من و آن دلبر خراباتی ×× فی طریق الهوی کمایاتی؛ انجام: اشک من سرخ کرد و رویم زرد ×× با من آن بی وفا ببین که چه کرد / قصه درد خویشتن گفتم ×× گر نیاید پدید داروی درد / من و آن دلبر خراباتی ×× فی طریق الهوی کما یأتی ترجیع بند شامل بیست و یک بند و قریب دویست بیت؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ ما بین «رساله مبدء و معاد» و «کتاب الامام الغزالی الی عین القضاة» تجلید شده است. [ف: 1 - 262]

23.تهران؛ نوربخش؛ شماره نسخه:396

آغاز: این چرخ گرد گرد کواکب نگار چیست؛ انجام: چشم بدخواه از آن کمال بعید.

بخش های موجود رباعی، غزل، قصیده، و مثنوی می باشد؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ کاغذ: ایرانی، جلد: تیماج سرخ، 638ص، 16سطر، اندازه: 14×25سم [ف: 2 - 108]

دیوان اودی / شعر / فارسی

d.-e ūdī

اودی، علاء الدین

ūdī, ‘alā‘-od-dīn

چاپ: این ترجیع بندبارها بچاپ رسیده است

[مشترک پاکستان 7/ 702؛ فرهنگ سخنواران 398؛ الذریعة 9/ 733؛ مشارفارسی 4/ 4462]

قم؛ طبسی؛ شماره نسخه:4/ 267

آغاز: بسمله مامقیمان کوی دلداریم ×× رخ بدنیا ودین نمی آریم / بلبلانیم کز قضا وقدر ×× اوفتاده جدا ز گلزاریم؛ انجام: من ندانم که اندر آن حیرت ×× بوصال که داد پیغامی / که بچشمان دل مبین جز دوست ×× هر چه بینی بدانکه مظهر اوست ترجیع بند مامقیمان است، ترجیع بندی است به فارسی در 21 بند که پایان هر بند این بیت است: که بچشمان دل مبین جز دوست ×× هر چه بینی بدانکه مظهر اوست. شاعر تخلصی در شعر ذکر نکرده است. این ترجیع بند بارها بچاپ رسیده است؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ جلد: مقوا، با روکش پارچه ای، 8گ، 13 سطر، اندازه: 16×21سم [ف مخ: 1 - 125]

دیوان اوکتای قاجار / شعر / فارسی

d.-e oktā-ye qājār

اوکتایی قاجار، - 1309 قمری

owktāyī qājār ( - 1892

آغاز: حمد محمودی را جل جلاله که عندلیب هزار ستان بیان

بگلستان جهان بهر داستان که داستان زند خوشتر از ترانه حمدش نوایی نسراید؛ انجام: رسی یار چه خاقان بصد کرشمه و ناز ×× ربود باز بیک عشوه دل ز کف مارا

خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: مقوا، 95گ، 15 سطر، اندازه: 14×22سم [ف: 2/ 33 - 97]

آغاز: حمد محمودی را جل جلاله که عندلیب هزار دستان بگلستان جهان؛ انجام: از اشک روان ز دیدگان اوکتا ×× جاریست بصبح و شام دریا دریا - سبحان اﷲ - ای بار خدایا غزل و مثنوی و رباعی است، با دیباچه ای به قلم شاعر؛ خط: نسخ و نستعلیق، بیکا، تا: 29 تیر 1322ش؛ از روی نسخه اصل مورخ 1264 و متعلق به کتابخانه شخصی استاد فقید مرحوم ملک الشعرای بهار استنساخ شده و در آخر نسخه شش برگ از اشعار اوکتای به خط شکسته خود شاعر الحاق گردیده؛ کاغذ: سفید فرنگی، جلد: پارچه ای، 131گ، 12 سطر (11×15)، اندازه: 6/ 18×5/ 23سم [ف: 7 - 375]

دیوان اهلی خراسانی / شعر / فارسی

d.-e ahlī-ye xorāsānī

اهلی ترشیزی، کمال الدین، - 936 ؟ قمری

ahlī toršīzī, kamāl-od-dīn ( - 1530)

این دیوان همه غزلیات و ساقی نامه ای در مدح ائمه اثنی عشر شیعه علیهم السلام در 85 بیت است که صریح در تشیع وی می باشد.

[ نسخه های منزوی 3/ 2244؛ الذریعه 9/ 112]

1.مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه:1/ 4610

آغاز: بر فلک هر شب رسانم برق آه خویش را ×× تا بسوزم کوکب بخت سیاه خویش را؛ انجام: نه تنها گفتگوی عشق من پیر و جوان دارند ×× که می خوانند درس عشق من طفلان بمکتب هم

نود و پنج غزل است به ترتیب قوافی ازحرف الف تا آخر حرف میم؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: اواخر قرن 10؛ با یک سر لوح مستطیلی، مجدول؛ کاغذ: نخودی، جلد: پارچه ای، 45ص (1-45)، 15سطر (10×2/ 15)، اندازه: 7/ 16×32سم [ف: 7 - 737]

2.تهران؛ سپهسالار؛ شماره نسخه:4/ 279

آغاز: دو چشمم فرش آن منزل که سازد (سازی) جلوه گاه آنجا ×× بهرجا پا نهی خواهم که گردم خاک راه آنجا / چو خوش بزمیست رنگین صحبت جانان چه سود اما ×× که نتوان شد سفید از شومی بخت سیاه آنجا

خط: نستعلیق، بی کا، تا: نیمه اول قرن 10؛ با سرلوح دار، مجدول؛ واقف: سپهسالار؛ کاغذ: بخارایی، جلد: میشن، (261-400)، 12 سطر،اندازه: 5/ 12×23سم [ف: 2 - 571]

3.تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه:8338

آغاز: دو چشمم فرش آن منزل که سازی جلوه گاه آنجا×× بهرجاپانهی خواهم که گردم خاک راه آنجا؛ انجام: عاشق آنستکه باشد به مراد دل دوست ×× جان فشاند به مرادی که مراد دل اوست

غزل است به ترتیب تهجی و رباعی و یک بیت؛ خط: نستعلیق، کا: درویش بخاری، تا: محرم 933ق، به کوشش میرزا قاتل؛ مجدول؛ کاغذ: هندی سفید و کبود، جلد: تیماج سرخ، 51گ، 15 سطر (8×16)، اندازه: 5/ 12×5/ 20سم [ف: 17 - 113]

خط: نستعلیق، کا: پیر محمد کاتب شیرازی، تا: 934ق؛ در متن و هامش؛ کاغذ: سفید متن و حاشیه، جلد: تیماج مشکی، 100ص (1-100)، 16 سطر [سنا: ف: 2 - 241]

آغاز: خدایا تویی واقف از حال من ×× عیانست پیش تو احوال من؛ انجام: بمناجات کنم ختم کلام ×× تا شود مجمع اصناف تمام

حاوی مناجات و غزلیات و رباعیات اهلی است و غزلیات آن به ترتیب حروف تهجی تنظیم یافته است؛ خط: نستعلیق، بیکا، تا: 979ق؛ با سرلوح؛ کاغذ: دولت آبادی شکری، جلد: ساغری سبز، 66ص (611- 676)، 16 سطر(5/ 7×14)، اندازه: 15×25سم [ف: 1 -285]

آغاز: سرگشته ساخت ماه رخت آفتاب را ×× در خون نشاند خال لبت ... را / خوش آنکه همچو صید به فترک بندیم ×× تا بر مراد خویش به ... / زین سبب نشسته ای بر این سریر ×× تا شوی بیچارگان را دستگیر؛ انجام: مونس بیچاره بی خانمان ×× چشم امید از تو دارم در جهان

خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: مقوایی، 38گ، 12 سطر، اندازه: 5/ 13×5/ 19سم [ف: 37 - 289]

دیوان اهلی شیرازی / شعر / فارسی

d.-e ahlī-ye šīrāzī

اهلی شیرازی، محمد بن یوسف، 858 - 942 قمری

ahlī šīrāzī, mohammad ebn-e yūsof (1454 - 1536)

در نسخه دانشکده ادبیات دانشگاه تهران (شماره 32-ج) این منظومه های او دیده می شود:

او سکر مرا کرده تمام ×× مدح او سحر مرا کرده حلال / عمر او را عدد سال دو صد ×× سال او صد به مه و هر مه صد سال» 2. دومین قصیده مصنوع او در ستایش سلطان یعقوب خان (م 896) با دیباچه نثری، یک غزل و یک بیت و سه قطعه از این بیرون می آید، آغاز: «دیباچه قصیده مصنوع ثانی در مدح حضرت یعقوب خان ،حمد بی حد و سپاس بی قیاس مر حضرت عزت را ... هوای جنت کویت نسیم عنبر بار ×× فدای نکهت مویت شمیم مشک تتار»، انجام: «او را کرم عام و طمع کار همه ×× داده کرم او هوس اهل سؤال»

(دانش پژوه)

[الذریعه 18/ 240؛ مشترک پاکستان 7/ 671-675 (7 نسخه) و 8/ 1614 و 6/ 2001-2002؛ نسخه های منزوی 4/ 3089، 3/ 2244 «دیوان اهلی» (32 نسخه)، همانجا 1847 «کلیات اهلی» (14 نسخه)؛ الذریعه 9/ 113 «دیوان اهلی»؛ اعلام 1/ 251 اهلی شیرازی؛ دنا ج5، ص 69-71]

1.تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه:4/ 1384

خط: نستعلیق، کا: پیر محمد کاتب شیرازی، تا: 934ق؛ کاغذ: سفید متن و حاشیه، جلد: تیماج مشکی، 91ص (235-325)، 16 سطر [سنا: ف: 2 - 241]

2.تهران؛ دائرة المعارف؛ شماره نسخه:1/ 526-عکسی

نسخه اصل: مجلس، ش 1131 (مجلس 3/ 537) [بنگرید به کلیاتاهلی]. با دیباچه نثری؛ خط: نستعلیق پخته، بی کا، تا: پیش از مرگسراینده در942ق، در کلیات او [عکسی ف: 2 - 124]

3.تهران؛ سلطنتی؛ شماره نسخه:2203

آغاز: خدایا توئی آگه از حال من ×× عیان است پیش تو احوال من؛ انجام: جهان ملک جاوید پنداشتند ×× به حسرت گذشتند و بگذاشتند

منتخب چند شعر از محمد اهلی شیرازی؛ خط: نستعلیق، کا: شاه محمود، تا: 950ق؛ مجدول، یک سرلوح گنبدی شکل؛ مهر: میرزا مهدیخان نادری «من هدیته المهدی»، ناصرالدین شاه قاجار؛ کاغذ: خانبالغ، جلد: تیماج ساغری خرمایی، 13ص، 11 سطر، اندازه: 12×19سم [ف: 3 - 131]

آغاز: ای همه عالم بر تو با شکوه ×× رفعت خاک در تو پیش کوه؛ انجام: ساقی لب تشنه را از جام خود سیراب کن ×× نسبتی دارد ترا ای ساقی کاس معین

مثنوی سحر حلال اهلی است با دو برگ ابیات نامعلوم؛ خط: نستعلیق، بیکا، بی تا؛ مجدول، مجدول، مذهب و مورخ 952ق در یک مجلد؛ کاغذ: فرنگی، جلد: چرمی، 73ص (30+43)، 16 سطر، اندازه : 5/ 17×23سم [ف: 2 - 528]

آغاز: بنام خداوند لوح و قلم ×× ... زهستی رقم / خداوند جان بخش روزی رسان ×× ... کس بی کس بی کسان؛ انجام: افسوس که ایام جوانی بگذشت ×× دوران نشاط و کامرانی بگذشت / سرمایه عمر و زندگانی چو نماند ×× شد عمر بباد و زندگانی بگذشت

مشتمل بر مثنویات نعوت، ترکیبات، قصاید مراثی و تعازی، ترکیبات مناقب، غزلیات به ترتیب قوافی، مخمسات، مفردات، رباعیات؛ خط: نستعلیق تحریری، بی کا، تا: 967ق؛ کاغذ: ختایی نخودی، جلد: مقوای روکش چرم ساغری مشکی، اندازه: 8/ 12×1/ 20سم [ف: 4 - 1142]

خط: نستعلیق، بی کا، تا: پایان ذیقعده 972ق؛ افتادگی: انجام؛ در متن و هامش، مجدول، باز رباعی و ناتمام؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: روغنی مشکی، 159گ، 15 سطر (10×18)، اندازه: 13×22سم [ف: 16 - 178]

آغاز: بر فلک هر شب رسانم برق آمخویش را ×× تا سوزم کوکب بخت سیاه خویش را؛ انجام: غم مخور اهلی ز دور چرخ جور روزگار ×× زانکه او را نیست بر گردشی خود اختیار / فتنه میبارد ازین چرخ مقرنس هوشدار ×× حافظا در کنج فقر و خلوت شب های تار / تا بود وردت دعا و درس قرآن غم مخور

منتخبی از غزلیات اهلی؛ خط: نسخ، کا: سید داود بن سید حسن، تا: 980ق؛ کاغذ: اصفهانی نخودی، جلد: چرمی، 9گ، 28-30 سطر، اندازه : 16×23سم [ف: 2 - 529]

ترکیب، این مجموعه همچنین شامل: ترجیعات (رساله شماره 5)، مدایح و مراثی (رساله شماره 6)، دیباجه رباعیات گنجفه (رساله شماره 9) ؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1000ق؛ چهار کتیبه مذهب مرصع ممتاز، با دو شمسه مذهب مرصع ممتاز، مجدول مذهب، دو سرلوح مذهب مرصع ممتاز، چهارده سرفصل مذهب مرصع؛ مهر: مشیرالسلطنه 1322؛ کاغذ: دولت آبادی، جلد: مقوای روکش تیماج مشکی، 9 سطر،اندازه: 22×35سم [ف: 3 - 117]

9.تهران؛ ادبیات؛ شماره نسخه:32 - ج

خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11، ؛ در 48پ دو بیت است از حاج باقر و در 49پ بیت هایی است از سالک قزوینی؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج سرخ، 110گ، 18 سطر (5/ 9×19)، اندازه: 5/ 14×25سم [ف: 1 - 247]

10.تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه:2/ 5990

غزلیات؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: تیماج، 69ص (138-206)، 13 سطر، اندازه: 5/ 13×5/ 21سم [ف: 17 - 364]

آغاز: عجب چه شمع شبی در سرای می سوزد ×× من آن نیم که کسی از برای ن سوزد

بخش اندکی از اشعار شاعر ؛ خط: نستعلیق چلیپا، بی کا، تا: قرن 11 ؛ جلد: تیماج قهوه ای، 9گ (23پ-31پ) [ف: 37 - 520]

12.تهران؛ ادبیات؛ شماره نسخه:4/ 134 حکمت

خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 11؛ جلد: تیماج سرخ، قطع: وزیری [ف: 2 - 42]

13.تهران؛ مفتاح؛ شماره نسخه:605

خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 11؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ مجدول، قطع: ربعی. [نشریه: 7 - 155]

خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ کاغذ: ترمه، جلد: ساغری سیاه پشت معرق طلایی، 15 سطر [ف: 3 - 630]

این مجموعه همچنین شامل: غزلیات به ترتیب تهجی با تخلص «اهلی» (رساله شماره 5)، رباعیات و مفردات (رساله شماره 8)؛ خط: نستعلیق خوش، کا: محمد باقر کاتب پسر قوام الدین محمد شیرازی، تا: 1015ق؛ کاغذ: ترمه، جلد: رویه ساغری سیاه، 67گ (34پ-100ر)، 19 سطر، اندازه: 16×28سم [ف: 3 - 629]

آغاز: حمدی از حد افزون و سپاسی از قیاس بیرون سزاوار صانع بیچون که بکلک؛ انجام: رشته بر پا زروی دست پرد ×× باز آید چون مرغ دست آموز.

خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1046ق؛ با یک سرلوح، مجدول؛ واقف:نایینی؛ کاغذ: نخودی، جلد: چرمی، 228گ، 22 سطر(3/ 10×5/ 18) سطر، اندازه: 16×26سم [ف: 7 - 376]

آغاز: ای حیرت صفات تو بند زبان ما ×× انگشت حیرت است زبان در دهان ما؛ انجام: دلم شکافت پس از قتل و داغها بنگر ×× ببین که قطره خونی چها کشید از تو

انتخاب غزلیات اوست؛ خط: نستعلیق شکسته، کا: خلیل ذوالقدر، تا: 1054ق، جا: احمد آباد گجرات؛ کاغذ: الوان، جلد: تیماج قهوه ای، 4گ (330پ-333ر)، اندازه: 4/ 14×4/ 26سم [ف: 1/ 29 -444]

18.تهران؛ سلطنتی؛ شماره نسخه:4/ 442

این مجموعه همچنین شامل: ترجیعات (رساله شماره 5)، غزلیات (رساله شماره 6)، رباعیات با دیباچه (رساله شماره 10)، دیباچه قصیده مصنوع (رساله شماره 11)؛ خط: نستعلیق متوسط، کا: جمال شیرازی، تا: 1057ق؛ مهر: کتابخانه دولت علیه ایران 1329؛ مجدول، پنج سرلوح مذهب مرصع خوب ؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: مقوای روکش چرم ساغری، 19 سطر در متن 14 سطر در حاشیه به طریق مورب، اندازه: 2/ 16×9/ 28سم [ف: 3 - 124]

19.تهران؛ ملک؛ شماره نسخه:5/ 5608

این مجموعه همچنین شامل: غزلیات (رساله شماره 6)؛ خط: نستعلیق خوش، کا: محمد مومن خاکی شیرازی، تا: 21 رجب 1069ق؛ کاغذ: ترمه، جلد: روغنی ترنج دار مرغش زرد، 18 سطر

[ف: 3 - 629]

20.تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه:6/ 16213

انتخاب قصاید ؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: احتمالاً قرن 12؛ کاغذ: الوان، جلد: تیماج تریاکی، 37ص (131-167)، 14-22 سطر، اندازه: 16×26سم [ف: 45 - 83]

خط: نستعلیق، بی کا، تا: 26 شعبان 1147ق؛ افتادگی: آغاز و انجام ؛ مجدول، با سرلوح زرین؛ جلد: تیماج مشکی، قطع: وزیری [ف: 2 - 17]

آغاز: از حیرت صفات تو بند زبان ما ×× انگشت حیرتست زبان در دهان ما؛ انجام: تا درد دلی کز تو مرا هست نه بینی ×× باﷲ که ندانی

غزلیات و مستزاد، 8100 بیت، این مجموعه همچنین شامل: مقطعات در 270 بیت (860-882)، آغاز: «ای دل ز خود بمیر که گردی خلاص از آنکه ×× تا زنده مقید این دام مانده»، انجام: «غافل که بندگی سبب آن بود که او ×× در مصر جان عزیز شود پادشاه هم» (رساله شماره 8)، رباعیات، لغزیات و معمیات، 357 بیت و 94 بیت لغز و معما، آغاز: «ای همچو گهر در صدف سینه

ما ×× هر گوهر راز تست گنجینه ما»، انجام: «آتشی کز برق غیرت برفروخت ×× خرمن درویش درمانده بسوخت» (882-950)

(رساله شماره 9) ؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13 ؛ کاغذ: فرنگی و سمرقندی، جلد: میشن قرمز، 542گ (319-860)، 18 سطر، اندازه: 12×5/ 22سم [ف: 8 - 239]

آغاز: ای بخاطر صد غباز از اشک تو آئینه را ×× کرده چاک از دست تو ماه منور سینه را؛ انجام: مپوش روی ز اهلی که شمع گردون هم ×× فروزد از تو چراغ هدایت خوبی رباعیات و مفردات، 375 بیت، نعت نبی (صلی الله علیه و اله)؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ کاغذ: فرنگی و سمرقندی، جلد: میشن قرمز، 26گ (1023-1048)، 18 سطر، اندازه: 12×5/ 22سم [ف: 8-241]

آغاز: سوزدم از خواب صبحی کز نسیم عنبرین ×× شبنمی از عنبرین شبنم نشستی بر زمین؛ انجام: عالمی دست دعا دارند با بر آله ×× استجب عنی دعائی یا إله العالمین.

قصیده نونیه در مدح حضرت امیر المؤمنین علی ( ع ) ؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13 ؛ متن: چلیپا؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج مشکی، 2گ (259-260)، سطور چلیپایی، اندازه : 5/ 10×15سم [ف: 33 - 219]

غزلیات است؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1204ق؛ مجدول، با سرلوح، مهر محمد علی؛ کاغذ: سفید، جلد: تیماج مشکی، 21گ، 12 سطر (7×13)، اندازه: 17×26سم [سنا: ف: 1 - 396]

رباعیات، این مجموعه همچنین شامل: اشعاری از وی (رساله شماره 4)، رباعیات (رساله شماره 7)، رباعیات گنجفه با دیباچه منثور (رساله شماره 10)، رباعیات (رساله شماره 11)؛ خط: نستعلیق، کا: هدایت اﷲ کاتب، تا: با تاریخ 1232ق ؛ صفحات سوم و چهارم مجلس مینیاتور است، صفحات پنجم و ششم تمامی مذهب مرصع ترنج سازی بسیار عالی، مجدول، در هر صفحه پنج لچکی مذهب مرصع منقش بسیار خوب؛ کاغذ: دولت آبادی، جلد: مقوای روغنی بوم مشکی که دو مجلس بزم شاهانه را در باغی مصفا نقاشی و تذهیب کرده اند، 11 سطر در متن و 12 سطر در حاشیه متصل به متن و 26 سطر در حاشیه اول کتاب، اندازه: 5/ 22×34سم [ف: 3 - 128]

27.مشهد؛ شیخ علی حیدر؛ شماره نسخه:1107

آغاز: توانا خدائی که بیخودان بزم محبت گاهی مست قدرت اویند؛ انجام: هر کجا رود ملک اوست ×× خواه در حرم خواه در کنشت

دیوانی است مشتمل بر 1200 بیت؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: جمادی الثانی 1260ق؛ مجدول؛ مهر: «یا ابا عبداﷲ» (مربع)؛ تملک: علاءالدین موسوی در 1326؛ جلد: تیماج زرد، 220گ، 15 سطر، اندازه: 5/ 14×5/ 25سم [مؤید: 3 - 103]

28.تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه:86/ 8173

آغاز: عشق است که آرزوی جان همه اوست ×× عشق است کهمرغ آشیان همه اوست؛ انجام: از دوستان شکایت، اهلی بشرط یاریست ×× یا ترک دوستی کن یا دل بنه جفا را خط: شکسته نستعلیق، کا: صحبت اﷲ خان ملقب به دبیر همایون، تا: آغاز قرن 14؛ راسته و چلیپا، رکابه دار؛ کاغذ: نازک کاهی، جلد: تیماج قهوه ای، 2ص (255-256)، اندازه: 4/ 13×21سم [ف: 342 - 27/ 1]

29.تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه:16/ 15951

غزلیات؛ خط: نستعلیق، بی کا، بیتا؛ مجدول محرر، رکابه دار؛ جلد: تیماج مشکی، 30ص (458-487)، 21 سطر، اندازه: 13×5/ 23سم [ف: 44 - 153]

30.تبریز؛ ملی؛ شماره نسخه:3646

آغاز: گر از تنور سینه آتش نزد زبانه ×× در دیده این چه طوفان در سینه این چه شورست؛ انجام: ز باغ ملک ز شاخ امل بعمر دراز ×× شگفته باد گل دولتت به آسانی

غزلیات ؛ خط: نستعلیق، بیکا، بیتا؛ مجدول، مذهب، به تفاریق از غزلیات و قصاید حافظ نیز ضمن آن نوشته شده و اشعار اهلی با شنگرف مشخص و معلوم گردیده؛ کاغذ: ابریشمی، جلد: زرافشان، 448گ، 16سطر، اندازه: 13×23سم [ف: 2 - 530]

31.تهران؛ سلطنتی؛ شماره نسخه:1/ 527

آغاز: ز شرح درد من خون شد دل خلقی به محفلها ×× سخن کز روی درد آید کند تاثیر در دلها؛ انجام: بیگانه وار می گذرد آشنای من ×× بر من اگر چنین گذرد عمر وای من مشتمل بر غزلیات ( مرتب) مسدس، مقطعات، رباعیات، مفردات؛ خط: نستعلیق خوب، بی کا، بی تا؛ کاغذ: سمرقندی متن بعضی از صفحات زرافشان، جلد: مقوای روکش میشن قهوه ای، اندازه: 8/ 11×20سم [ف: 4 - 1127]

32.تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه:17883

خط: نستعلیق خوب، کا: محمد بن روح اﷲ طبیب منسوب به جیلان، بیتا [ د.ث. مجلس]

33.تهران؛ وثوق، علی؛ شماره نسخه:بدون شماره

خط:نستعلیق،کا:هدایت اﷲ شیرازی، بیتا [میراث اسلامی: 5 - 621]

بی کا، بیتا؛ انتقالی از کتابخانه پهلوی - مجموعه نوازی؛ 611ص، اندازه: 3/ 14×8/ 22سم [رایانه]

آغاز: با خوش نفسی میخور اگر ماه وشی نیست ×× آواز خوشی باری اگر حسن خوشی نیست

شامل غزلیات، منظومه سحر حلال، شمع و پروانه، مخمسات، ساقی نامه و رباعیات، کلیات اهلی را تشکیل میدهند؛ خط: نستعلیق ریز، بیکا، بیتا؛ مذهب و مجدول؛ 32گ، 24 سطر،

اندازه: 7×23سم [ف: 2 - 211]

آغاز: هر ... پیشش ... ایست ×× آن بخششی زخوان نوال محمدست؛ انجام: تا حال من ... بودن ×× و انجا ز کفر و دین چه خواهد بودن

قسمتی از قصاید، ترجیعات، قطعات، مراثی، غزلیات و رباعیات اهلی قریب 6000 بیت است؛ خط: نستعلیق خفی، بی کا، بیتا؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ مجدول؛ تملک: حسن بن تاج الشعرا، امیر فیروزکوهی؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: میشن عنابی، 386ص، 18 سطر (10×5/ 14)، اندازه: 5/ 14×2/ 22سم [ف: 18 - 11]

37.تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه:2/ 5109

گزیده ای است از آن؛ خط: نستعلیق، کا: لاد محمد قرشی هاشمی خطیب نوساری، بیتا؛ کاغذ: سپاهانی زرد متن و حاشیه، جلد: مقوا ابره پارچه مشکی، 20گ (124ر-144ر)، سطور چلیپا در هفت ستونی (12×5/ 22)، اندازه: 5/ 16×5/ 26سم [ف: 15 - 4115]

38.تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه:2/ 7799

آغاز: من از غم تو هلاکم و تو فارغ از غم من ×× مر است غم که هلاک تو ام تو را چه غم است / دمی ز حال من خسته دل مشو غافل ×× که می روم ز جهان و غم تو دم بدم است؛ انجام: دیوان شرح درد دل بود اشعار اهلی سر بسر ×× اینچنین شعری نمی بینم به دیوان کسی / خون شد جگرم ز داغ جان سوز فراق ×× دل سوخته ز آه شعله افروز فراق / یا رب که چنین روز مبیناد کسی ×× این روز قیامت است یا روز فراق

شامل غزلیات و رباعیات شاعر است؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز؛ جلد: پارچه قهوه ای، 30گ (47ر-76پ)، 15 سطر، اندازه: 11×5/ 18سم [ف: 26 - 283]

نسخه اصل: بادلیان ش 76 فریزر. 1900 بیت؛ بی کا، بیتا؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ 344گ، [فیلمها ف: 1 - 88]

خط: نستعلیق خوش، بی کا، بیتا؛ با سرلوح مذهب، دارای تشعیر و مجدول با اکلیل و زرین؛ کاغذ: کاهی صیقلی آبی، جلد: مقوای چرمی، 592ص، 17 سطر (9×17)، اندازه: 5/ 15×5/ 22سم [ف: - 84]

دیوان ایاغ / شعر / فارسی

d.-e ayāq

جلال الدین

jalāl-od-dīn

دیوان اشعار شاعری است به نام جلال الدین که در اشعارش ایاغ تخلص می کند. این دیوان را فرزند شاعر که شمس الدین نام داشته و خود نیز شاعر بوده و تخلص شمس داشته، تحریر نموده و از اشعار خودش نیز غزلیاتی درج نموده است. همچنین در این دیوان اشعاری از خاقانی، محلاتی، و عطایی، نیز درج شده است.

قم؛ گلپایگانی؛ شماره نسخه:2/ 8922-142/ 59

آغاز: بسمله ای روی دلارایت دیباچه دیوانها ×× وی گشته سر زلفت غارتگر ایمانها

خط: نستعلیق، کا: شمس الدین متخلص به شمس فرزند جلال الدین متخلص به ایاغ، بیتا؛ تملکی به تاریخ 1314؛ 16گ (22-37)، 10 سطر، اندازه: 10×16سم [ف: 4 - 1865]

دیوان ایرج میرزا / شعر / فارسی

d.-e īraj mīrzā

ایرج میرزا بن غلامحسین، 1291 - 1344 قمری

īraj mīrzā ebn-e qolām-hoseyn (1874 - 1926)

چاپ: دیوان وی بارها در ایران به چاپ رسیده است.

1.تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه:3/ 14192

بخشی از اشعار شاعر؛ خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: 1313ق؛ جلد: مقوایی قهوه ای، 22ص (195-216)، 17-19 سطر، اندازه: 13×5/ 20سم [ف: 38 - 266]

2.قم؛ مسجد اعظم؛ شماره نسخه:3/ 4096

آغاز: دوستان وقت نشاط وطرب است ××گاه آسایش جان از تعب است / باهمه سختی وبدبختی باز ×× دل من مایل لهو و لعب است؛ انجام: به جز شهریه مقصودی ندارند ×× به هیچ اسم دگرکاری ؟ ندارند / اگر حاتم [...] نامه دیدی ×× [...] نامه خود را دریدی

خط: نستعلیق، بی کا، بیتا؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ کشف الابیات در ابتدای دیوان؛ جلد: گالینگور سبز، 80گ (117ر-196پ)، 18 سطر، اندازه: 14×20سم [ف مخ: 2 - 913]

دیوان ایزدی / شعر / فارسی

d.-e īzadī

شیراز؛ بنیاد فارس شناسی؛ شماره نسخه:1/ 82

آغاز: رازهائی که در آئینه ندید اسکندر ×× فاش در پیش روی آینه کردار من است / نوشدارو که طبیبان جهان می گویند ×× بخدا حقه اش اینک روی بیمار من است / آنچه از رشته تسبیح طمع دارد شیخ ×× در خم یک گره از حلقه ناز من است / عرصه عالم امکان زسما تا به سمک ×× ایزدی گوشه ای از عالم اسرار من است؛ انجام: رباعیه: چندان که دلم از تو شکیبائی کرد×× در

هجر تو خود سری و خود رائی کرد / آخر به تو بازگشتن لیکن×× زان پس که مرا چو خویش هر جائی کرد

خط: نستعلیق شکسته، کاتب = مؤلف، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز؛ 69گ (1ر-69پ)، 14 -15 سطر، اندازه: 11×17سم [ف: - 101]

دیوان ایمان تبریزی / شعر / فارسی

d.-e īmān-e tabrīzī

ایمان تبریزی، محمد مؤمن

īmān-e tabrīzī, mohammad mo’men

تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه:10/ 776

مثنوی از محمد مؤمن نعمت ایمان تبریزی؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ محشی؛ کاغذ: سفید و آبی، جلد: تیماج حنایی، 25ص (411-435)، ابعاد متن: 10×19، اندازه: 20×29سم [سنا: ف: 2 - 58]

تهران؛ مفتاح؛ شماره نسخه:10/ 525

همان نسخه بالا [نشریه: 7 - 246]

دیوان ایمای اصفهانی / شعر / فارسی

d.-e īmā-ye esfahānī

ایمای اصفهانی، میرزا اسماعیل، - 1132 قمری

īmā-ye esfahānī, mīrzā esmā‘īl ( - 1720)

تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه:8/ 2619

آغاز: ممکنم نیست که ترتیب دهم دیوان را ×× نتوان کرد بیک جلد پریزادان را؛ انجام: کی توان از عهده آن دل فریب آمد برون ×× تشنه بر گرداند ایما از لب دریا مرا

منظومه ای از او؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: 8 جمادی الاول 1140ق، جا: دولت خانه میرزا عیسی خان؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج قهوه ای، 4ص (469-472)، 20 سطر (7×17)، اندازه: 13×24سم [ف: 9 - 1489]

دیوان ایمن / شعر / فارسی

d.-e īman

بدخشانی، غیاث الدین، - 1181 قمری

badaxšānī, qīyās-od-dīn ( - 1768)

تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه:7868

آغاز: احدا حمد تو گویم که تو فیاض عمیمی ×× تو خداوند معینی تو شفا بخش سقیمی؛ انجام: از داغ و سرشکینم کبابی و شرابی ×× ساقی که بگوید ... حسابی

تذکر: با توجه به همخوانی آغاز با نسخه عکسی مرکز احیاء ج6/ 68 نام مؤلف تعیین شد (ن.ک.: دیوان غیاثی). دو قصیده سپس غزل است به ترتیب تهجی؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج آلبالویی، 235گ، 20 سطر (5/ 10×19)، اندازه: 16×24سم [ف: 16 - 722]

دیوان بابا افضل کاشانی / شعر / فارسی

d.-e bābā afzal

بابا افضل کاشانی، محمد بن حسین، - 667 ؟ قمری

bābā afzal-e kāšānī, mohammad ebn-e hoseyn ( - 1269)

تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه:6/ 16913

رباعیاتی از بابا افضل کاشانی و دیگران؛ بی کا، تا: 1086ق؛ 1گ (9پ) [ف: 1/ 47 - 20]

دیوان بابا حیدر / مراثی / فارسی

d.-e bābā heydar

سرحدی، بابا حیدر، ق13 قمری

sarhaddī, bābā heydar ( - 19c)

[الذریعه 9/ 439؛ فرهنگ سخنوران 265]

تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه:9606

آغاز: یا الهی مست مجنون محبت کن مرا ×× وارهان از کثرت و مشغول وحدت کن مرا / سر حدی ام از در لطف تو دور افتاده ام ×× تشنه ام سیراب از دریای رحمت کن مرا

غزل مرتب است با ترجیع و رباعی در پایان؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ کاغذ: کبود فرنگی، جلد: تیماج مشکی، 314گ، 11 سطر (10×5/ 14)، اندازه: 5/ 15×20سم [ف: 434 - 17]

دیوان بابا طاهر / شعر / فارسی

d.-e bābā tāher

بابا طاهر، - 410 قمری

bābā tāher ( - 1020)

1.تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه:5/ 321-ف

خط: نستعلیق، کا: بهاء الدین بن سعید تاج الدین حاجی حسن بن بهاء الدین بن حسن بن عبدالملک (علی) حافظ حکایت قمی خطیب، تا: قرن 9؛ 2گ (86-87)، 15 سطر [فیلمها ف: 1 - 453]

2.تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه:27/ 9425

غزل و رباعیات؛ خط: نستعلیق، کا: محمد جعفر بن محمد علی خواجوئی، تا: 1216ق؛ 5ص (783-787) [مختصر ف: 571]

3.مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه:2/ 4709

آغاز: بیا یک شو منور کن و ثاقم ×× مهل در محنت روز فراقم؛ انجام: برینی ته که دل از ما برینی×× برینه روزگار اشتاب مکه

خط: شکسته نستعلیق خوش، بی کا، تا: شعبان1222ق؛ با سهسرلوح، مجدول؛ کاغذ: سفید فرنگی، جلد: روغنی، 17 سطر(8/ 7×5/ 15)، اندازه: 13×5/ 21سم [ف: 7 - 741]

غزل است؛ خط: نستعلیق، کا: محمد تقی پازواری، تا: 1243ق؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج تریاکی، 1گ (18ر و پ)، 18 سطر (6×11)، اندازه: 11×17سم [ف: 16 - 131]

ترانه های او است؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: 14 محرم 1264ق؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج سبز، 17 سطر (7×13)، اندازه: 13×5/ 20سم [ف: - 198]

آغاز: همه شورم همه شوقم همه موج ×× بگرمی چون فروزان آذر ستم؛ انجام: خداوندا بحق هشت و چارت ×× ز ما بگذر شتر دیدی، ندیدی

دارای 115 بیت (29 دوبیتی) ؛ خط: نسخ و نستعلیق، کا: محمد باقر ابن سلطانعلی گواری کزازی، تا: چهارشنبه 28 شعبان 1292ق، جا: ازندریان ملایر؛ 16گ (316ر-331ر)، اندازه: 5/ 8×11سم [ف: 2 - 416]

اشعار بابا طاهر؛ خط: نستعلیق چلیپا، کا: محمد حسن هرار جریبی، تا: 1298ق؛ 1ص (108پ) [ف: 37 - 253]

آغاز: همه سوجم همه سوجم همه سوج ×× بگرمی چون فروزان گرستم؛ انجام: تو که باری ز دوشم برنداری ×× میان بار سربارم چرایی

خط: نستعلیق، کا: عبدالکریم بن حاجی رجبعلی سبزواری، تا: با تاریخ 1308ق، جلد: تیماج زرشکی، 5ص (196-200)، 13 و 14 سطر، اندازه: 13×21سم [ف: 45 - 266]

منتخب ترانه های اوست؛ خط: شکسته نستعلیق خوش، کا: میرزا محمد شیرازی، تا: 1320ق؛ قطع: ربعی [رشت و همدان: ف: 1220]

10.تهران؛ ملی؛ شماره نسخه:16763

رباعیات، دوبیتی ها، مثنوی خلد برین و ... ؛ بی کا، تا: 1332ق؛ 46گ، اندازه: 11×6/ 17سم [رایانه]

11.تهران؛ دائرة المعارف؛ شماره نسخه:7/ 1000

آغاز: بسمله. بعد از حمد و سپاس حضرت واجب الوجود جلت عظمته و صلوات بر خواجه کاینات؛ انجام: نفس بر سینه طاهر رسیده ×× دم رفتن عزیز ما کجایی.

با دیباچه ای است به نثر. سپس «قصیده» در قافیه میمی با این سرآغاز: «دلا تا زار چون تو دلبر استم ×× به تن عود و به سینه مجمر استم»، آنگاه 128 دو بیتی منسوب به او؛ خط: نستعلیق تحریری، کا: عبداﷲ کجوری، تا: 1332ق، جا: تهران؛ 5گ(31ر-35ر ) [ف: 2 - 107]

12.تهران؛ ملی؛ شماره نسخه:17984

اشعار بابا طاهر عریان؛ بی کا، بی تا؛ انتقالی از کتابخانه پهلوی - مجموعه نوازی ؛ اندازه: 8/ 14×3/ 22سم [رایانه]

خط: نستعلیق، بیکا، بیتا؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج سبز، 4گ (106پ-109ر)، ابعاد متن: 8×5/ 15، اندازه: 13×21سم [ف: 15 -4119]

بیکا، بیتا؛ خریداری از علی شهیدی [رایانه]

بی کا، بی تا؛ خریداری از امراﷲ صفری [رایانه]

دیوان بابا قاسم / شعر / فارسی

d.-e bābā qāsem

بابا قاسم (خادم)

bābā qāsem (xādem)

تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه:7/ 1109

آغاز: شنیدم ز درویش آزاده ای ×× به فقر و فنا دل ز کف داده ای

مثنوی در فقر و صدق از او؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ کاغذ: فرنگی سفید، جلد: گالینگور مشکی، 5ص (91-95)، 13سطر، اندازه: 11×16سم [ف: 3 - 559]

دیوان بابا کوهی / شعر/ فارسی

d.-e bābā kūhī

بابا کوهی، محمد بن عبدالله، - 442 قمری

bābā kūhī, mohammad ebn-e ‘abd-ol-lāh ( - 1051)

چاپ: شیراز، 1347ق، چاپ سنگی

[نسخه های منزوی 2246؛ شدالازار 561]

1.تهران؛ ادبیات؛ شماره نسخه:2/ 249 حکمت

خط: نستعلیق، کا: ابوتراب بن ابوالقاسم حسینی الماسی، تا: چهارشنبه 28 رمضان 1200ق؛ جلد: مقوا، قطع: جیبی [ف: 2 - 54]

2.تهران؛ ملی؛ شماره نسخه:1244

آغاز: دیپاچه این کتاب از اثر خامه مشکین ختامه جناب افصح المتکلمین آقا میرزا محمد حسین متخلص به شعاع شیرازی است؛ آغاز: بسمله، تخم هوس مکارید در خاکدان دنیا ×× نتوان عمارتی ساخت بر روی موج دریا؛ انجام: آن ماه لقا چو روی روشن بنمود ×× روئیست ندارد و دگر پیش کسی.

شامل: غزلیات مرتب شده بر حسب ترتیب حروف تهجی آخر قوافی از « الف» تا «یاء»، رباعیات، از صفحه یک تا 11 دیباچه ای

است در شرح حال بابا کوهی به قلم چند نفر از خبرگان و درآخر کتاب باز مطالبی است در شرح حال باب کوهی از کتابشیراز نامه ؛ خط: نستعلیق، کا: محمد حسن بن حاجی ابوالحسن شیرازی، تا: 1326ق، جا: شیراز؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج، 88گ، 11 سطر (7×5/ 12)، اندازه: 11×5/ 18سم [ف: 3 - 297]

3.تهران؛ نوربخش؛ شماره نسخه:668

شامل غزلیات (به ترتیب حروف الفبا)، ترجیع بند و رباعیات؛ خط: نستعلیق، کا: میرزا حسن خان دبیر پسر حاجی ابوالحسن شیرازی، تا: 1326ق؛ یادداشتی است درباره کتاب از تقی دانش ضیاء لشکر، شرح حال باباکوهی در 10 صفحه آخر (پیش از دیوان) و بر 4 صفحه پایان به وسیله مرحوم محمد حسین شعاع به نقل از ریاض العارفین و شیراز نامه آمده؛ محشی؛ کاغذ: فرنگی آبی، جلد: تیماج قرمز، 85گ، 12 سطر، اندازه: 5/ 13×5/ 21سم [نشریه: 13 - 55]

با دیباچه میرزا محمد حسین شعاع شیرازی به نظم و نثر و غزل به ترتیب تهجی و ترجیع بند و رباعی؛خط: نستعلیق، کا: میرزا محمد علی،تا:پنج شنبه 20 ربیع الثانی 1345ق؛ کاغذ: فرنگی، جلد: مقوا، 105گ، 11 سطر (9×13)، اندازه: 17×21سم [ف: 16 - 204]

آغاز: یک اندر ذات پاکت چونی چرا ×× در صفات و ذات نبود هیچ ریبی و ریا؛ انجام: کزو تسلیم بر ژولیده مسکین زکرم ×× تا بخواهد همه دم عشق خداوند ... ؟ شهر رجب المرجب 1326 خط: شکسته نستعلیق خوب، بی کا، بی تا؛ کاغذ: فرنگی حنایی، جلد: گالینگور سبز، 70گ (2پ-71پ)، اندازه: 5/ 11×18سم [ف: - 31]

دیوان بابای غریب / شعر / فارسی

aš‘ār

بابای غریب

bābā-ye qarīb

تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه:1/ 111ط

قصیده در مدح امام رضا (علیه السلام) از بابای غریب؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ فهرست رایانه ای مجلس ص 782 [ف: 22 - 24]

دیوان باخرزی / شعر / عربی

d.-e bāxarzī

باخرزی، علی بن حسن، - 467 قمری

bāxarzī, ‘alī ebn-e hasan ( - 1075)

در آن سیزده باب است: مدح، فخر، اخوانیات، استعطاف و استدناء، عتاب و شکوی، اوصاف و معمیات، غزل، خمریات و مجون، طرد، هجاء، زهد و حکمت، مراثی، ترجمه. در آن از القائم بامراﷲ و ابونصر محمد بن محمد بن جهینه وزیر در بغداد در 455 و دیگری در 444 ستایش شده است.

تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه:1/ 218-ف

نسخه اصل: احمد 3ش 2643؛ خط: نسخ، کا: محمد بن ابی الفتح بن عمر زوزنی، تا: 16 شوال 847ق؛ 304گ (1-304)، 17 سطر

[فیلمها ف: 1 - 435 و 328]

دیوان بادل / شعر / فارسی

d.-e bādel

بادل ملا عبدالرحیم، - 1299 قمری

bādel mollā-‘abd-or-rahīm ( - 1882)

با خطاب به ظهیر فاریابی در بسیاری از غزل ها و تقلید از او ، به دستور سردار نصراﷲ خان نایب السلطنه در روزگار سراج الدین امیر حبیب اﷲ خان، با سرگذشت او در آغاز.

چاپ: در 1326 چاپ شده است

تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه:9242

آغاز: میبار دیده دلها به خود گوا است مرا ×× ز راه دل به دعا توبه جابجا است مرا؛ انجام: در میان دو آفتاب جبین ×× زره گردیده با دلی غمگین

خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 14؛ از روی چاپی؛ کاغذ: فرنگی، جلد: مقوا، 79گ، 13 سطر (12×22)، اندازه: 17×31سم [ف: 17 -328]

دیوان باعث / شعر / فارسی

d.-e bā‘es

باعث، محمد نصیر

bā‘es, mohammad nasīr

[فرهنگ سخنوران 74؛ الذریعه 9/ 119]

تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه:6023

غزل است از د تا ل؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ جدول آبی؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: مقوا، 27گ، ابعاد متن: 8×17، اندازه: 13×20سم [ف: 16 - 181]

دیوان باقر / شعر / فارسی

d.-e bāqer

باقر، ق12 قمری

bāqer ( - 18c)

قم؛ مسجد اعظم؛ شماره نسخه:2/ 4074

آغاز: بودند جمعی در عجم از حد هرمان تاهری×× از شور و

شوق و شرم پاک از عقل [...] بری / از راه و رسم ورای ورود زسبک سوق و خلق و خو ×× دد را بر ایشان منزلت صد بار و سگرا برتری؛ انجام: فرد: سروی آن مه که مایه نشم است ×× مشک روغن چراغ پر پشم است / حاجی چو بردم از ری چار اسبه فرا آمد ×× تاریخ فرا را وغولک بدرا آمد

قصاید، غزلیات، هجویات فراوان و رباعیات شاعر؟ است ؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ جلد: گالینگور سبز، 111گ (13پ -123پ)، 15 سطر، اندازه: 14×22سم [ف مخ: 2 - 914]

دیوان باقر اصفهانی / شعر / فارسی

d.-e bāqer-e esfahānī

اصفهانی، میرزا محمد باقر بن میر ابوعلی، ق11 قمری

esfahānī, mīrzā mohammad bāqer ebn-e mīr abū-‘alī ( - 17c)

[فرهنگ سخنوران ص 75]

تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه:13447

آغاز: بحمداﷲ که بسم اﷲ شد عنوان دیوان ها ×× به نام باقی ایزد مزین گشت عنوان ها / نماید حفظ او گر خاکساران را هواداری ×× شود ... گردباد این بیابان ها؛ انجام: ای شمع مراد تیره بختان امشب ×× از آمدن تو چشم ما روشن شد / کی خشم کند به بندگان پادشهی ×× کز خوردن خشم مردمان شاد شود دیوان غزلیات و رباعیات شاعر است با تخلص باقر ؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: روغنی زمینه، 194گ، 16 سطر، اندازه: 12×19سم [ف: 36 - 394]

دیوان باقر خرده کاشانی / شعر / فارسی

d.-e bāqe-er xorde kāšānī

خرده کاشانی، محمد باقر، - 1037 قمری

xorde kāšānī, mohammad bāqer ( - 1628)

مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه:6555

آغاز: الهی در سخن چون تیغ بران کن زبانم را ×× زسین اسم باﷲ برگشا قفل زبانم را؛ انجام: از راز درون با تو نمیگویم هیچ ×× چون میدانم که راز من میدانی

باقی مانده دو نسخه از دیوان محمد باقر خرده کاشانی شاعر نیمه اول قرن یازدهم درگذشته به سال 1038ق است که ترجمه حالش به تفصیل در تذکره میخانه (ص614-627) مسطورست. قسمت اول شامل غزل و قصیده درهم است. آغاز: «الهی در سخن چون تیغ بران کن زبانم را ×× ز سین اسم باﷲ برگشا قفل زبانم را»، انجام: «برسر راه تو جان بر سرجان ریخته ام ××که مباد از نم دل پای تو در گل برود»، قسمت دوم شامل غزلیات است از حرف تاء تا یاء و رباعیات از حرف الف تا یاء، آخر غزلیات و اول و آخر رباعیات نیز افتاده است و مقداری از قصاید در میان غزلیات صحافی شده است. آغاز: «صد دسته گل از طرف گلستان تو چیدم ×× اما زدنش بر سر دستار حرامست»، انجام: «از راز درون با تو نمیگویم هیچ ×× چون میدانم که راز من میدانی»؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ کاغذ: سرکه ای، جلد: پارچه ای، 171گ، 15 سطر (7×3/ 14)، اندازه: 7/ 13×8/ 21سم [ف: 7- 377]

دیوان باقر لاهیجانی / شعر / فارسی

d.-e bāqer-e lāhījānī

لاهیجی، محمد باقر بن محمد تقی، - 1110 قمری

lāhījī, mohammad bāqer ebn-e mohammad taqī (-1699)

قم؛ گلپایگانی؛ شماره نسخه:12/73-2183

آغاز: بسلمه بدانکه این ترکیب دوازده گانه که هر ترکیبش محتوی بر هفت بند است وقطرات چند است که ... دیدها نمناک باز از حسرت دیدار کیست ×× سینه ها صد چاک از هجر گل رخسار کیست؛ انجام: زین نازله اعظم احوال همه عالم ×× سر درگم و مبهم شد واحسرت و وایلا / پشت فلک از محنت از آتش این عبرت ×× چون پشت کمان خم شد واحسرت و واویلا شاعر که در اشعارش «باقر» تخلص می کند در دیباچه کوتاه دیوانش می گوید که این تراکیب دوازده گانه که هر ترکیب آن حاوی هفت بند است به جهت تعزیه داری امام حسین سروده است. شاعر بعد از اتمام ترکیب بندها اشعار دیگری نیز در مراثی آورده است. گویا شاعر همان ملا محمد باقر بن محمد تقی لاهیجی است؛ کا: ابراهیم، تا: ربیع الثانی 1255ق؛ جلد: تیماج قهوه ای، 66گ، 12-13 سطر، اندازه: 14×21سم [ف: 4 - 1936]

دیوان باقی / شعر / فارسی

d.-e bāqī

باقی، محمود، 933 - 1008 قمری

bāqī, mahmūd (1527 - 1600)

[الذریعه 9/ 124؛ چلبی در دیوان؛ نشریه 11/ 421؛ فلوگل 1:648؛ ریو 187؛ فهرست دیوانها 88؛ قرطای 2356]

تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه:1/ 3345

آغاز: اتدی شهری شرف مقدم سلطان جهان ×× رشک باغ ارم و غیرت گلزار جنان؛ انجام: چکدی چوردی ساقی مجلس پیاله ای ×× الیله اوپدی دیو لب لعل دلبری

از محمود باقی ستایشگر شاه سلیمان سلطان مراد خان عثمانی و قصیده است و غزل ؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: انجام؛ کاغذ: استنبولی، جلد: تیماج تریاکی، 97گ (1-97)، 15 سطر (7×12)، اندازه: 5/ 12×18سم [ف: 11 - 2339]

دیوان بایزید بسطامی / شعر / فارسی

d.-e bāyazīd-e bastāmī

بایزید بسطامی، طیفور بن عیسی، 188؟ - 261 قمری

bāyazīd-e bastāmī, tayfūr ebn-e ‘īsā (805 - 876)

تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه:8/ 4716

غزل است؛ خط: نستعلیق، کا: صادق شیرازی، تا: 1281ق؛ مجدول؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج عنابی، 3ص (183-185)، 9 سطر (5×9)، اندازه: 10×16سم [ف: 14 - 3663]

دیوان بایزید ثانی بسطامی / شعر / فارسی

d.-e bāyazīd-e sānī-ye bastāmī

بایزید ثانی بسطامی، علی بن عنایت اﷲ، ق11 قمری

bāyazīd-e sānī-ye bastāmī, ‘alī ebn-e ‘enāyat-ol-lāh ( - 17c)

تهران؛ ملک؛ شماره نسخه:5/ 5112

رباعیات او؛ خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13 [ف: 8 - 209]

دیوان بایسنقر میرزا کورکانی / شعر/ فارسی

d.-e bāysonqor mīrzā kūrkānī

تبریز؛ ملی؛ شماره نسخه:2967

آغاز: تنافرت الاوراق من شجر العلی ×× و بدل نور الشمس فی الدهر بالدجی؛ انجام: لمولانا محمد جرده سلمه اﷲ و ابقاکم.

نقطه دایره پادشهی ×× بایسنقر شه فرخنده لقا / عزم فردوس برین داشت از آن ×× کرد رحلت به سوی دار بقا / منشی چرخ بتاریخ نوشت ×× رحمة اﷲ علیه ابدا

اشعار مختلفی است در رثاء بایسنقر از یازده نفر شاعر به اسامی: 1. کمال الدین خطاطا، 2. زاهدی، 3. جلال کرمانی، 4. جلال الدین یوسف مشتهر به امیری، 5. لطفی، 6. مولانا ولی، 7. مولانا آصفی، 8. واحدی، 9. منشی، 10. مولانا زین الدین، 11. مولانا محمد جرده. در آخر اغلب ابیات لفظ بایسنقر آمده مانند: «بایسنقر خسرو ایران و توران درگذشت ×× سیل اشک ما ز سر بگذشت بشوسر گذشت» و ظاهراً با این قرینه کتاب را دیوان بایسنقر نامیده اند؛ خط: نستعلیق، کا: اظهر، تا: 806ق، مجدول، مذهب، دارای سرلوحی زیبا؛ جلد: چرمی، 28گ، 14 سطر، اندازه : 5/ 13×5/ 20سم [ف: 2 - 531]

دیوان بنی اردلان / شعر / فارسی

d.-e banī ardalān

بنی اردلان، محمد جعفر بن احمد خان، ق13

banī ardalān, mohammad ja‘far ebn-e ahmad xān ( -13c)

مشهد؛ مدرسه آیة اﷲ خوئی؛ شماره نسخه:188

کاتب = مؤلف، تا: 1265ق [اوراق عتیق: 1 - 245]

دیوان بحتری = سلاسل الذهب / شعر / عربی

d.-u buḥturī = salāsil-uḏ ḏahab

بحتری، ولید بن عبید، 206 - 284 قمری

bohtorī, valīd ebn-e ‘obayd (822 - 898)

دیوان بحتری دارای دو ترتیب است یکی به دست علی بن حمزه اصفهانی مطابق انواع صنایع شعری مرتب گریده؛ و دیگری ترتیب الفبائی دارد.

چاپ: القاهرة، دار المعارف، ذخائر العرب 34، تحقیق حسن کامل الصیرفی، صدر منها 3 اجزاء، 1382-1384ق

[الذریعة 9/ 125؛ سزگین 2/ 560؛ دانشنامه جهان اسلام: 2/ 275؛ ریحانة الادب: 1/ 228؛ کشف الظنون: 1/ 779؛ معجم المطبوعات العربیة و المعربة: 1/ 529؛ فهرست مخطوطات المصورة، چاپ مصر، 1400 ه، جزء اول ادب، قسم سوم، ص 38؛ الاوقاف العامة موصل 4/ 104]

1.قم؛ مسجد اعظم؛ شماره نسخه:3344

آغاز: بسمله، هذا دیوان ... قال یمدح خمارویه بن احمد: تذکر محزونا وانی له الذکری ×× وفاضت بغزر الدمع مقلته العبرا؛ انجام: یخرس الدارعون فیها کما یسمع فیها الا کلام الحدید. قافیة الراء قال یمدح محمد بن عبداﷲ بن طاهر فی الجزء الثانی جزء اول وتا آخر حرف « دال » را دربردارد؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 10؛ تملک: علی بن شیخ محمد بن شیخ حسن آل ماجد، محمد الشامی؛ جلد: تیماج سیاه، 161گ، 15 سطر، اندازه: 15×23سم [ف مخ: 2 - 914]

2.مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه:4322

آغاز: بسمله، اتراک تستمع للحمام الهتف؛ انجام: ان کان لیس الی الوصال بعاید

خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 10 [الفبائی: 257]

آغاز: و کان طریق المجد خلقک واضحاً ×× و فعل المعالی لو ارادوه مطلقاً؛ انجام: ملقب آراء تخاف اناته ×× اذا الاحرق المعجلان خیفت بوادی

خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ بر پشت برگ اضافی قبل از آغاز، یادداشت های متفرقه ای است، از جمله چند بیت از شرر بیگدلی به خط او، نیز این یادداشت: «هو العلی در دارالخلافه طهران شهر رجب المرجب سنه 1266 از امیرزاده نادر میرزا ابتیاع شد و داخل دارالکتب گردید» با مهر «غلام آل علی محسن بن عبداﷲ» ؛ تملک: نادر میرزا با مهر «المتوکل علی اﷲ عبده نادره» ؛ کاغذ: نخودی، جلد: تیماج زرشکی، 166گ،

19سطر، اندازه: 5/ 12×22سم [ف: 24 - 132]

آغاز: اتراک تسمع للحمام الهتف ×× شجواً یکون کشجوک المستطرف؛ انجام: و من العجایب اعین مفتوحة ×× و عقو لهن تجول فی الاحلام

دیوانی است مفصل در هفت باب، بدین ترتیب: 1. مدایح، 2. فخر، 3. مراثی، 4. عتاب و استبطا و ذم زمان، 5. حجا، 6. مکاتبات و ملاعبات و مزاح، 7. رقیق و غزل و دیوان اشعار او به «سلاسل الذهب» مشهور است؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ مصحح، محشی، از روی نسخه ای که آن نسخه از روی نسخه مورخ سال 436ق کتابت و مقابله شده و به خط شیرکان بن علی اصفهانی بوده؛ تملک: محمود با مهر «محموداً بالفعال» (مربع) در 1226ق، محمد رضا بن شیخ احمد نحوی به سال 1196؛ مهر: صاحب معالم حسن بن شهید ثانی عاملی «الحسن الظن بربه العلی، الحسن بن زین الدین بن علی 1011» (بیضی)؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج زرشکی،263گ،15سطر(9×14)،اندازه: 15×21سم [ف: 32 - 430]

آغاز: بسمله، قال الولید بن عبید بن یحیی بن عبید بن جابر بن سلمه بن مسلمه الحرث؛ انجام: ولانت املاء و للعیون مهابه ×× و اجل قدرا فی الصدور و اکبر

ابتدا در ضمن چند سطر شرح حال بحتری ذکر می شود و سپس قصاید آن بدون رعایت قوافی ذکر گردیده، البته آنچه در اینجا آمده فقط جزء اول از دیوان بحتری است که حاوی قصایدی در مدح و مطالب دیگر می باشد؛ خط: نسخ، بی کا، تا: 1065ق؛ مهر: ناصر الدین شاه ؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: تیماج تریاکی، 93گ، 23 سطر (7×14)، اندازه: 14×5/ 20سم [ف: 7 - 115]

آغاز: بسمله قافیه الزای من شعر ابی عباده الولید بن عبید البحتری و قال فی عبدﷲ بن المقز؛ انجام: ثم ان الفتح اخذ القصیدة من ید البحتری و لم یتم انشادها و حمل ما کان امر به المتوکل من ماله و اﷲ اعلم و باﷲ التوفیق.

خط: نسخ، بی کا، بیتا؛ تملک و مطالعه در سال 1071؛ تملک: عبدالصمد ملقب به عزالدوله به تاریخ 1284 در همدان؛ جلد: تیماج مشکی، 232گ، 15 سطر، اندازه: 15×21سم [ف: 25 - 93]

7.تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه:1/ 184-طباطبائی

اشعاری است انتخاب شده از قصاید ابوعبیده بحتری (از هر قصیده ابیاتی) و به نوشته کاتب در پایان تعداد آن 899 بیت است؛ خط: نسخ خوب، بی کا، تا: قرن 13؛ محشی با نشان «شیخ علی بن محمد رضا بن ضیاء الدین»؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج قرمز، 37گ (1-37)، 17 سطر، اندازه: 15×20سم [ف: 22 - 67]

8.تهران؛ مروی؛ شماره نسخه:130

آغاز: و بعد فهذه اوراق تشمل علی معظم نظم ابی عبادة البحتری رحمه اﷲ تعالی نقلته من دیوانه بیدانی اسقطت الهجو فلم انقل منه شیئا ... قافیة الهمزة قال یمدح ابا سعید محمد بن یوسف کا: شیخ محمد تقی ساوه ای ابن حاج عبدالرزاق، تا: 1280ق؛ 250گ، قطع: رحلی [ف: - 136]

9.مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه:4611

آغاز: نقلت من تاریخ ابن خلکان فی احوال البحتری الشاعر المشهور؛ انجام: ولانت املاء فی العیون مهابة ×× و اجل قدرا فی الصدور و اکبر.

خط:نستعلیق،بی کا،تا: قرن 14؛ واقف: حاج قائم مقام؛ کاغذ: سفید فرنگی، جلد: پارچه ای، 69گ، اندازه: 16×22سم [ف: 7-378]

10.مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه:4612

آغاز: و کان طریق المجد خلفک واضحاً ×× وفعل المعالی لو ارادوه مطلقا؛ انجام: و لو احاط عبیداﷲ معرفة ×× بعظم شأنی اتقی نابی و اظفار

خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 14؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ واقف: نایینی؛ کاغذ: شکری، جلد: تیماج ماشی، 182گ، 19 سطر (5/ 8×16)، اندازه: 5/ 14×5/ 22سم [ف: 7 - 378]

11.تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه:1/ 4282

آغاز: و هذه دیوان البحتری ... منی النفس فی اسماء لو تستطیعها بها وجدها من غاده و ولوعها؛ انجام: و هذا آخر ما وجد من شعر البحتری فی جمیع النسخ و الحمدﷲ ... و صحبه و سلم خط: نسخ، بیکا، بیتا؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج قهوه ای، 134گ (1پ-134)، 31 سطر، اندازه : 3/ 17×26سم [ف: 11-295]

12.تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه:7/ 69-طباطبائی

آغاز: لغز: غرام کثغر الحب یعذب رشفه ×× و فی کل یوم منه یزداد ضعفه

قصاید مختار از دیوان بحتری (در عنوان نسخه: ابو عباده بحتری)؛ بیکا، بیتا؛ در برگ 96ر یک لغز منظوم (در برش) از شیخ یوسف عمرانی و نیز قصیده ای از رضی الدین ابن الحنبلی؛ کاغذ: شامی، جلد: مقوای چیتی، 6گ (95پ-100)، اندازه: 15×20سم [ف: 22 - 10]

13.تهران؛ ملی؛ شماره نسخه:18250

بی کا، بی تا؛ انتقالی از کتابخانه پهلوی - مجموعه نوازی؛ اندازه: 3/ 18×8/ 29سم [رایانه]

دیوان بحر الاسرار / شعر / فارسی

d.-e bahr-ol asrār

مجرم مراغه ای، میرسلام اﷲ، 1249 - 1324 قمری

mojrem-e marāqe-ī, mīr-salām-ol-lāh (1834 - 1906)

قصاید، غزلیات و رباعیات حاجی میر سلام ﷲ موسوی مدعو به حاج میرزا کبیر آقا و ملقب به مجذوب علیشاه مجرم مراغه ای، از شاعران دوره قاجار است، که اشعارش را رضا قلی قاجار ملقب به مجنون علی به اشارت عبدالمجید میرزا قاجار

صدراعظم جمع آوری کرده است.

چاپ: دارالسلطنه تبریز، سنگی، 1324، وزیری، 147+4صص

[فهرستواره منزوی 10/ 271]

1.مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه:1/ 10487

آغاز: سحرم داد به من مژده وصل تو صبا ×× تاکنون هیچ اثر نیست ز وصلت صنما؛ انجام: همچو بلبل روم بگلشن خویش ×× محفل قرب گلستان من است

خط: تحریری، کا: اسداﷲ هادی موسوی، تا: 1323ق؛ با دیباچه مجنونعلی و قصیده عربی عماد الاسلام؛ کاغذ: نباتی فرنگی، جلد: مقوایی با روکش پارچه ای، 16 سطر، اندازه: 16×5/ 20سم [ف: 9 - 306]

2.تهران؛ ملی؛ شماره نسخه:25775

بی کا، بی تا؛ خریداری از امراﷲ صفری [رایانه]

دیوان بحرالعلوم / شعر / عربی

d.-e bahr-ol-‘olūm

بحرالعلوم، محمد مهدی بن مرتضی1212-1155،قمری

bahr-ol-‘olūm, mohammad mahdī ebn-e morteza (1742 - 1798)

[141/ 8 ریحانة الادب 1/ 137؛ معجم المؤلفین]

شرح و حواشی:

1- دیوان بحرالعلوم (منتخب)

1.قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه:2/ 13705

آغاز: فمن ذلک قوله حرسه اﷲ تعالی فی مدح الائمة علیهم السلام راداً علی کثیر عزة ... شجانی منهم ربع خلاء ×× تعفته السوا فی فالسماء؛ انجام: و قد قطع الجبار دابر ظالمی ×× اولی عدله و الحمدﷲ ذی العدل

القصائد فی مناقب الائمة الاطهار علیهم السلام است؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12 یا اوایل 13؛ مصحح، محشی؛ کاغذ: فرنگی، 19گ (61-79)، 17 سطر، اندازه: 9×15سم [ف: 34 - 633]

2.تهران؛ ملک؛ شماره نسخه:14/ 2842

اشعاری از او در مرثیه امام حسین است؛ خط: نسخ، کا: ابوالقاسم وفا، تا: قرن 13؛ 17ص (145-161) [ف: 6 - 132]

3.قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه:6/ 13574

آغاز: فی مدح الائمة علیهم السلام جمیعاً راداً علی کثیر عزة فی حال کیسانیة حیث قال: الا ان الائمة من قریش ... و الراد هو السید مهدی البحر العلوم ... فقال فی الرد علیه: شجانی منهم ربع خلاء ×× تعفته السوافی فالسماء؛ انجام: من اﷲ السلام سلام بر ×× علیکم و التحیة و الثناء

قصیده ای است زیبا و نیکو دارای 54 بیت در مدح ائمه اطهار علیهم السلام و در رد قصیده کثیر عزة (کثیر بن عبدالرحمن خزاعی قحطانی، درگذشته: 105ق) که در حال کیسانیه اینچنین سروده است: «الا ان الائمة من قریش ×× ولاة الامر اربعة سواء/ علی و الثلاثة من بنیه ×× هم الاسباط لیس بهم خفاء». نسخه ای از این قصیده بحر العلوم در نسخه شماره 12947، برگ 7 آمده است؛ خط: نستعلیق زیبا، بی کا، تا: اواخر قرن 13؛ محشی، رکابه دار؛ کاغذ: فرنگی، 4گ (202-205)، 9 سطر، اندازه: 7×13سم [ف: 34 - 404]

آغاز: قال ابن ابی الحدید فی شرح قوله علیه السلام الا و انه سیأمرکم بسبی و البراءة منی ان معاویة وضع قوماً من الصحابة ... و قد ضمن مروان ابن حفصة شاعر الرشید هذا الحدیث قصیدته ... و اولها: سلام علی جمل و هیهات من جمل ... فقال جناب السید المذکور ... و هی هذه من الطویل. الاعد عن ذکری بثنیة او جمل ×× فما ذکرها عندی یمر و لایجلی؛ انجام: عیک سلام اﷲ مبلغ فضله ×× و مالک من فضل علی کل ذی فضل قصیده لامیه ایست زیبا، دارای 201 بیت در مناقب ائمه اطهار علیهم السلام و در رد قصیده مروان بن سلیمان بن یحیی بن ابی حفصة (- 182ق) شاعر و مادح هارون الرشید خلیفه عباسی که در قصیده خودش هارون الرشید را مدح و حضرت علی بن ابی طالب علیه السلام را مذمت نموده اس ت؛ خط: نستعلیق زیبا، بی کا، تا: اواخر قرن 13؛ مصحح؛ کاغذ: فرنگی، 14گ (205-218)، 9سطر، اندازه: 7×13سم [ف: 34 - 404]

آغاز: بسمله اﷲ اکرما ذا الحادث الجلل به انتفی الوجد و التفریح و المذل؛ انجام: قد فان حین و قد لاخر لوائحه خط: نسخ پست، بی کا، تا: قرن 13؛ کاغذ: نخودی، جلد: گالینگور، اندازه: 17×21سم [رایانه]

آغاز: قال بعض اصحابنا رحمه اﷲ تعالی: نحن اناس فی الوری عیبنا ×× حب علی بن ابی طالب. قال بعض المخالفین فی الرد علیه: ما عیبکم هذا و لکنه ×× بغض الذی لقب بالصاحب ... فقال جناب السید البحر العلوم ... ما بغضنا للصاحب الباکب ×× و ابنة ذاک الظالم الغاصب؛ انجام: و اما تخش من رد فسله ×× بجا هیهما العظیم تری النجاحا

قصاید و منظومات، اشعاری است از علامه بحرالعلوم در رد اشعار عامه، از جمله رد شعر ابن حجر در انکار حضرت ولی عصر امام زمان مهدی موعود علیه السلام و اشعار کوتاه دیگر؛ خط: نستعلیق زیبا، بی کا، تا: اواخر قرن 13؛ محشی؛ مهر: «عبده محمد حسن بن محمد ابراهیم الرضوی 1287» (بیضی)؛ کاغذ: فرنگی، جلد: مشمعی مشکی، 10گ (219 -228)، 9 سطر (7×13)، اندازه: 5/ 14×20سم [ف: 34 - 405]

دیوان بحرالعلوم / شعر / عربی

d.-e bahr-ol-‘olūm

بحرالعلوم بروجردی، حسین بن محمد رضا، 1221 - 1306 قمری

bahr-ol-‘olūm-e borūjerdī, hoseyn ebn-e mohammad rezā (1806 - 1889)

این دیوان به ترتیب الفبا و در دو قسمت تنظیم گردیده است: 1. مدایح و مراثی ائمه معصومین (علیهم السلام)؛ 2. قصایدی درباره مدح یا مرثیه برخی از علماء شیعه که پاره ای از آنان از اساتید ناظم یا از خویشاوندان وی بوده اند. در پایان نیز چندین قطعه بزرگ و کوچک درباره موضوعات متفرقه زیر عنوان: «من تفنناتی فی بعض مراسلاتی» یا «ابیات فی النسیب تسلی الکئیب» ذکر کرده است.

آغاز: احمدک اللهم علی تظافر الائک التی لاتحصی و توافر نعمائک التی لا تستقصی حمدا دائما لا نفاد له ابدا ...

[الذریعة 9/ 126؛ دیباچه رجال بحرالعلوم ص 130؛ مکتبة امیرالمؤمنین 486/ 2]

1.مشهد؛ مرتضوی؛ شماره نسخه:بدون شماره

آغاز: برابر

خط: نسخ معرب، کاتب = مؤلف، بی تا، مصحح؛ 294ص [مخطوطات مرتضوی: ف: - 17]

قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه:2583

نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 7 - 172]

2.تهران؛ ملک؛ شماره نسخه:5431

مخمس شعرنیای اوست در رثاء و یک مخمس دیگر با یک قطعه ؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ با کمند، مجدول ؛ کاغذ: ترمه اصفهانی، جلد: رویه میشن سیاه، 33گ، 11 سطر، اندازه: 3/ 13×2/ 20سم [ف: 1 - 227]

3.کرمانشاه؛ جلیلی؛ شماره نسخه:4/ 26

آغاز: و یعطی بنو الهادی النبی - خیر سرات العرب؛ انجام: فابیض وجهی کما اسود وجهه

شامل بخشی از قصاید ناظم است در رثای سید الشهدا و مدایح ائمه معصومین؛ خط: نسخ عربی، بی کا، تا: قرن 13؛ کاغذ: شکری فرنگی، 34ص (119-152)، 21 سطر [ف: - 226]

آغاز: افدی بنی الهادی النبی ×× خیر سرات العرب؛ انجام: بتری علیک مذی الزمان ثنائنا ×× ما رخت ریح الصبا اغصانا خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ کاغذ: فستقی، جلد: قرمز، 31گ (104پ-134ر)، 14 سطر، اندازه: 5/ 15×3/ 21سم [ف: 8 - 243]

آغاز: برابر؛ انجام: لازلت یا بدر الملوک دائماً ×× عمر الزمان سالماً و غانماً

خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ مجدول؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج قرمز، 116گ، 13سطر، اندازه: 13×20سم [ف: 24 - 76]

خط: نسخ، کا: سید ابوتراب موسوی گلپایگانی، تا: 1306ق؛ مجدول ؛ کاغذ: ترمه، جلد: میشن سرخ، 141گ، 13 سطر، اندازه: 5/ 12×20سم [ف: 1 - 227]

7.قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه:12/ 12477

آغاز: حکتک صهباء إذا تجلی کمقباس ×× فی کف ساق رشیق القد مقیاس؛ انجام: عارضتها فنفت طوفی بجارتها ×× کالشمس عارضها غیم یواریها

یک تخمیس و چندین قصیده درباره 140 بیت ؛ خط: نسخ، بی کا، تا: نیمه قرن 13 یا اوایل قرن 14؛ مصحح، 3 برگ شامل اشعاری از دمامینی، یحیی بن اکثم، سید موسی طالقانی و دیگران؛ مهر: «از کتب شیخ علی بن الشیخ دام ظله» (بیضی)؛ کاغذ: فرنگی، 7گ (55-61)، 18-20 سطر، اندازه: 9×15سم [ف: 31 - 500]

8.تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه:1661

آغاز: برابر؛ انجام: و لست انسی ذلک السمیدعا ×× فی مشهد او مشعر من الدعا / لازلت یا بدر الملوک دائما ×× عمر الزمان سالما و غانما

خط: نسخ خوب، بیکا، بیتا؛ متضمن یک قصیده لامیه بزرگ در مدح حضرت امیرالمؤمنین علی (علیه السلام) است. آغاز ابیات: «ان الفؤاد لظعن الحی مملول ×× مالی سلو و عقد الصبر محلول / من بینها فی طلول الرابع واکفة ×× یجری دم من قتیل الحب مطلول ... ؛ ختم ابیات: ادامه اﷲ مادامت عوائده ×× فی الحادثات لذی القرب سرابیل / و ما استضائت به شمس الضحی و جرت ×× فی رابعیها و حتی صب یعلول»؛ مجدول؛ کاغذ: ترمه، جلد: تیماج قرمز، 231ص، 13 سطر، اندازه: 12×20سم [ف: 4 - 377]

دیوان بحرالعلوم (منتخب) شعر / عربی

d.-e bahr-ol-‘olūm (mn.)

وابسته به: دیوان بحرالعلوم؛ بحرالعلوم، محمد مهدی بن مرتضی (1155-1212)

قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه:1/ 12947

آغاز: ابید بها خضراء ذات سوادها ×× فاضحت بها حمراء من حلب النصل / و إن شئت سل ابناء یافث عنهم ×× فعندهم ابناء صدق من الکل؛ انجام: انساب السید الجلیل المرحوم السید بحر العلوم محمد مهدی بن السید مرتضی بن السید محمد بن سید عبدالکریم بنالسید مراد بن شاه اسداﷲ ... بن علی بن ابی طالب و کان تاریخ التولد لیلة الجمعة من شهر شوال المکرم سنظ 1154 ه.

گزیده ای است از دیوان علامه سیدمهدی بحرالعلوم نجفی، شامل قصایدی حمادیه، فرقدیه و قصایدی دیگر از غیر ایشان که برخی از آنها از کاتب نسخه است؛ خط: نسخ زیبا، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز؛ کاغذ: فرنگی آبی، 28گ (1ر-28ر)، 12 سطر،

اندازه: 7×14سم [ف: 32 - 834]

دیوان بحری میانجی / شعر / فارسی و ترکی

d.-e bahrī-ye mīyānjī

بحری میانجی، ق13 قمری

bahrī mīyānjī ( - 19c)

تبریز؛ ملی؛ شماره نسخه:2561

آغاز: رباعیات در مرثیه فرزند دلبند حسین آقا: از دیده روان سرشک خونین دارم ×× شب تا بسحر دو چشم پروین دارم / خوناب دل کبابم از هجر پسر ×× یاقوت صفت به روی زرین دارم؛ انجام: من مست ز باده الستم ×× هستم صنما هر آنچه هستم / آن است که روز و شب در عالم ×× بر چرخ روان شده فغانم خط: نستعلیق شکسته، کا: ظاهراً خود شاعر، بیتا؛ سه فقره یادداشت تولد به نامه ای «گوزل خانم» به سال 1295 «حسین آقا» به سال 1298 و حسن آقا به سال 1289ق؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج، 119گ، 35-32 سطر، اندازه : 5/ 21×5/ 33سم [ف: 2-532]

دیوان بدخشی / شعر / فارسی

d.-e badaxšī

بدخشی، رحمت

badaxšī, rahmat

[نسخه های منزوی 2332]

تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه:7875

آغاز: نگارین خامه مشکین ... قادر یکتا ××که هست ازو احدیت ذات او یکتای بی همتا؛ انجام: تا روزگارش سر رسید.

غزل است و بحر طویل؛ خط: شکسته، کا: محمد حیدر، تا: چهارشنبه شوال 1312ق؛ جلد: مقوایی سیاه، 75گ، قطع: بغلی [ف: 16 - 723]

دیوان بدخشی / شعر / فارسی

d.-e badaxšī

بدخشی، معین الدین

badaxšī, mo‘īn-od-dīn

تهران؛ ملک؛ شماره نسخه:27/ 4057

رباعی است؛ خط: شکسته نستعلیق، کا: محمد زمان بن کلبعلی متطبب خراسانی، تا: قرن 13 [ف: 7 - 184]

دیوان بدر چاچی / شعر / فارسی

d.-e badr-e čāčī

بدرالدین محمد چاچی، ق8 قمری

badr-od-dīn mohammad-e čāčī ( - 14c)

مشتمل بر اشعار وی و در حدود دو هزار بیت و در سال 745ق از جمع آن فارغ شده است. شاعر از سرایندگان روزگار تغلق شاه هندی (725-730ق) بوده است.

آغاز: حمد آن سلطان عالم آرا که عالم پرورست ×× انس او در راه ایمان جان ما را رهبرست / عالم ایجاد او را در نظام ممکنات ×× اهتمام نه عرض در عهده یک جواهر است چاپ: تهران، انتشارات کتابخانه مجلس شورای اسلامی، با تحقیق علی محمد گیتی فروز، 1378ش، 194ص

[الذریعة 9/ 128 رقم 792؛ نسخه های منزوی 3/ 2247؛ فرهنگ سخنوران، ص 80]

شرح و حواشی:

1- کاشف الاسرار؛ غیاث الدین رامپوری، محمد بن جلال الدین (- 1268)

2- شرح دیوان بدرچاچی

1.تهران؛ ملک؛ شماره نسخه:5613

خط: نستعلیق خوش، کا: حافظ محمد، تا: ذیقعده 1088ق، برای کتابخانه رحمان قلی سلطان بن رستم محمد خان؛ دارای یک سرلوح مذهب، مجدول؛ کاغذ: ترمه، جلد: رویه مغزی میشن سیاه، 72گ، 15 سطر، اندازه: 7/ 14×6/ 26سم [ف: 2 - 266]

2.تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه:15690

آغاز: مار سپید و مهره گرفته است زیر دم ×× یا چون عمود شاخ گوزن است بر سرش / آهوی شیر بیشه دم گرگ در دهن ×× بگرفته و دوان شده دایم برابرش؛ انجام: چون رفت سوی ماهی از دلو چشمه خود ×× در آب خشک ما را پیش آر آتش تر / ز آن پیش کاسمان را خیاط صبح دوزد ×× بر خرقه کبودش یکپاره معصفر

خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ مهر: کتابخانه مجد الدین؛ جلد: چرم قهوه ای، 26گ، 14 سطر، اندازه: 2/ 14×3/ 22سم [ف: 43 - 243]

3.تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه:2550

آغاز: برابر؛ انجام: ملکت ای شاه جهان بار گه صبح نشور ×× همچو خورشید بهر روز تو آیین سازی

خط:نستعلیق، بیکا، تا: قرن 13؛ کاغذ: فرنگی، جلد: پارچه گلدار، 69گ، 14 سطر (5/ 6×5/ 14)، اندازه: 13×22سم [ف: 9 - 1344]

آغاز: برابر؛ انجام: شفق ز فرقدان رخ بدر، از نرگس زهره ابروی جادوی اوست، دستم ز کتابت چو فرمانده شود، تقدیر اله بر تنم رانده شود باشد که دعائی خیر گوید مرا، آنجا که خط نویسم و خوانده شود ... سنه 1235 خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1235ق [رایانه]

آغاز: برابر؛ انجام: خسرو فخر زمان خواند ولی هست مرا ×× لقب این ماه که در نیمه ماه است تمام

خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1241ق؛ کاغذ: فستقی، جلد: میشن تریاکی، 73گ، 14 سطر، اندازه: 15×9/ 20سم [ف: 2 - 266]

آغاز: برابر

خط: نستعلیق، کا: میرزا علی اکبر تفرشی، تا: 1246ق؛ مجدول؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج، 80گ، 14 سطر، اندازه: 5/ 14×5/ 21سم [ف: 3 - 198]

7.تهران؛ ملی؛ شماره نسخه:15846

آغاز: برابر؛ انجام: خسروم فخر زمان خواند ولی هست مرا لقب آن ماه که در نیمه ماه است تمام

خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1258ق؛ کاغذ: فرنگی نخودی، جلد: ساغری قهوه ای، 72گ (140پ-211)، 15 سطر (7×15)، اندازه: 13×21سم [رایانه]

8.تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه:1/ 5498

خط: نستعلیق، کا: محمد صادق سرخوش هروی، تا: 1 محرم 1263ق؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج عنابی، 63گ (1پ-63پ)، 15 سطر (9×5/ 15)، اندازه: 5/ 14×5/ 22سم [ف: 16 - 21]

9.شیراز؛ علامه طباطبائی؛ شماره نسخه:1420

خط: نستعلیق، بیکا، تا: 1274ق؛ اندازه: 12×18سم [ نسخه پژوهی: 162 - 2]

10.قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه:2/ 2240

آغاز: باز کبودی است چرخ بال زنان درهوا ×× مار سفیدی است صبح مهره زر درقفا؛ انجام: خسروم فخر زمان خواند ولی هست مرا ×× لقب آن ماه که درنیمه ماه است تمام

خط: نستعلیق، کا: احمد بن ابوالحسن بن غلامحسین بن محمد مؤمن بن محمد تقی بن محمد مؤمن الشریف شیرازی، تا: 20 ذیقعده 1292ق؛ جلد: تیماج قهوه ای، 44گ (99پ-142پ)، اندازه: 5/ 21×5/ 34سم [محدث ارموی مخ: 2 - 699]

11.تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه:1/ 1309- ف

نسخه اصل: پاریس S. P. 760 (بلوشه 1556)؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ 19 سطر [فیلمها ف: 1 - 592]

بیکا، بی تا؛ خریداری از علی اکبر سلطانی [رایانه]

دیوان بدر شروانی / شعر / فارسی

d.-e badr-e šarvānī

بدر شروانی، 789 - 854 قمری

badr-e šarvānī (1388 - 1451)

چاپ: دیوانش اخیراً از روی نسخه ای در باکو چاپ شده است [تاریخ ادبیات براون ص 548؛ م 2248؛ الذریعة 9/ 129]

تهران؛ ملک؛ شماره نسخه:11/ 5307

آغاز: مولانا بدر شیروانی بخوش گویی روزگار گذرانید، الحق شاعری خوش طبع ... حمد آن سلطان عالم را که عالم بر درست ×× انس او در راه ایمان انس جان را بهتر است؛ انجام: در شکر ریز عروسان عبارت ... ××گوشواری به ازین دانه سخن ...

خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11 ؛ کاغذ: ترمه، جلد: تیماج یشمی، 16ص (285-300 در هامش)، 31 سطر، اندازه: 17×6/ 25سم [ف: 285 - 8]

دیوان بدر لاهیجی / شعر / فارسی

d.-e badr-e lāhījī

بدر لاهیجانی، احمد بن مرتضی، ق14 قمری

badr-e lāhījānī, ahmad ebn-e morteza ( - 20c)

تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه:3143

آغاز: بسمله. تطبیق کردن حکایت شیر و روباه و خر را که در مثنوی مولوی مندرج است با حکایت قاضی و میرزا تقی و شخص قصاب که ... مطابق اتفاق شده است. گوش اصلی باز کن تا بشنوی ×× داستانی از کتاب مثنوی؛ انجام: ابراهیمی که می خورد مال یتیم ×× لازال شراب کاسه شرب الهیم / خود از قلمش ز دودمانها برخاست ×× آتش افتد بجان این ابراهیم از سید احمد بدر لاهیجی زنده در 1310 و شاعر آزاده و نقاد.

فهرست دیوان: 1. مثنوی حکایت شیر و خر و روباه و تشبیه به قاضی لاهیجان و مرد قصاب و میرزا تقی پیشکار قاضی و فریفتن قصاب و به حیله شرعی دارایی وی را از چنگش ربودن با یک تصویر سیاه قلم عالی (1-42)، 2. ترجیع به نام شیخ علی پیشنماز تکیه عودلاجان (43-46)، 3. ترجیعی به تقلید و تتبع بواسحق اطعمه (46-52)، 4. ترجیعی طیبت آمیز مشتمل بر دوازده بند (52-63)، 5. ترجیعی راجع به مواصلت جوجو خانم در نه بند (63-72)، 6. خاتمه بوستان سعدی نوشته میرزا رحیمخان مستوفی برای منظم السلطنه و قطعه ای به نام ناصر الشعراء شیرازی (72-73)، 7. قطعه ای که از زبان محبوبه معین الرعایا گفته و قطعه ای در خدمت مدیر جریده نسیم شمال و درخواست روزنامه و بندی در تاریخ شعرای قدیم و بندی در جواب یکی از دوستان (73- 76)، 8. در جواب قطعه ای که یکی از خویشان در مبارزت حاجی خالو نوشته (77-81)، 9. قصیده ای در ستایش جناب میرزا فتاح خان دکتر که از شمیران به تهران فرستاده و بندی در مطایبه (81-85)، 10. کتاب دل افروز نامه که قصه شیرین و بسیار مطبوعی است (87-105)، 11. جواب شعر یکی از دوستان (106-108)، 12. در هجو صدرالعلماء لاهیجی (108-109)، 13. در شکایت از اصناف مردم (108-113)، 14. در تقاضای شجره و استقبال از شعرای قدیم (113-114)، 15. زبان حال مهدیخان پیشخدمت که به یکی از وزراء نوشته (114-115)، 16. در مطایبه و شرح حال

دختران حاجی از ارسلان (116-117)، 17. قطعاتی که به دوستان نوشته (117-120)، 18. در تقاضای شراب به یکی از احباب نوشته و قطعاتی چند در مطایبه و مزاح (120-125)، 19. در حکایت بره کشتن حاجی میرزا ذبیح اﷲ و قطعه ای که به حکیم باشی و دیگری نوشته (126-129)، 20. در خواستگاری کردن دختر اکرم السلطنه و قطعه ای که در مهمانی به حکیم باشی نوشته (129-130)، 21. غزلی که به اسلوب فوق الدین احمد یزدی نوشته و قطعه ای به یکی از دوستان (131-132)، 22. قصده شهر آشوب در جواب محمد ابراهیم کسمائی و هجو علما لاهیجان (133-135)، 23. در هجو جلال الملک و منظومه شکایت آمیز که به میرزا احمد خان نوشته (135-140)، 24. زمان اقامت در کاظمین به مقرب الخاقان احمد آقای نواب هندی نوشته (140 -143)، 25. مراسله منظوم و منثوری است که قدرت قلمی بدرر انشان می دهد (143-145)، 26. قصیده ای در هجو علماء لاهیجان در پاسخ هجو سید ابوالقاسم از دانشمندان رشت (147-149)، 27. مستزادی است که درباره گوزیدن ملا رمضان وکیل زمان تشخیص سامان قریه سطلسروز میدان گفته (149-152)، 28. درباره یکی از مبلغین بهائیه گفته و مطایبه دیگر و هجو پسری (152-156)، 29. مطایبه و قطعه ای که به قوام الاطبا در کربلا نوشته (157-159)، 30. قطعه ای در هجو و بدیهه در تعریف کندوج آقا شیخ حسن (159-160)، 31. هجویه احتضاریه ملا ابراهیم که از قول وی حقایقی به رشته نظم کشیده (161-166)، 32. مکتوب منظوم که به یکی از دوستان نوشته (166-167)، 33. حکایت منظومه در مطایبه و چندین قطعات در مزاح که به دوستان و فخر الاطبا نوشته (168-180)، 34. شرح مجلس ضیافت و تفصیل بازی شطرنج و هجو صدر العلما و قطعه ای در جواب ناجی قزوینی و جز آن (181-189)، 35. هجویه میرزا محمود شریعتمدار و تضمین قصیده ای که علی اشرف در مدح او گفته و قطعه طیبت آمیز که به مستوفی نوشته و جز آن (189-194)، 36. در هجو صدر العلما و قطعه ای که به میرزا رحیم مستوفی نوشته و چندین هجویه و شکایت از عزوبت (195-206)، 37. در هجو یکی از وکلای محکمه ارتشا (207-213)، 38. داستان بزغاله و شغال (312-219)، 39. رباعیات بسیار شیرین و شیوا و هزلی (220-240)؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 14؛ کاغذ: فرنگی رنگارنگ، جلد: تیماج قهوه ای، 121گ، 16 سطر (7×5/ 13)، اندازه: 11×18سم [ف: 11 - 2096]

دیوان بدیع / شعر / فارسی

d.-e badī‘

بدیع، محمد حسن بن رضا، - 1315 قمری

badī‘, mohammad hasan ebn-e rezā ( - 1898)

[الذریعة 8/ 36 و ج 1/ 9، ص129؛ سخنوران نامی معاصر ایران، ج1، ص498؛ فرهنگ سخنوران، ص81؛ مجله ارمغان، ج21، ص147-154]

قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه:11794

آغاز: از نامه طلب کردن قاصد مده آزارم ×× در نامه نمی گنجد دردی که بدل دارم؛ انجام: وارث اورنگ جم شاه عجم شیر رجم ×× خسرو احشی خدم سلطان گردون اقتدار اشعاری است در قالب غزل و وصف عشق و اشعاری در مدح ائمه اطهار علیهم السلام و نیز رباعیاتی در موضوعات مختلف. شاعر به احتمال زیاد همان باشد که نام بردیم و این بیت مؤید آن است: ازین بعد مسافت چون نگردد و خون دل زارم ×× که یارم ساکن ری، من مقیم شهر بغدادم؛ خط: شکسته نستعلیق خوش، کا: احتمالاً خود شاعر، تا: 29 جمادی الثانی 1315ق؛ مصحح، اصلاحاتی با مداد بر روی اشعار سروده شده انجام شده که اصلاحات با آنچه از نمونه اشعار شاعر در کتاب سخنوران نامی معاصر آمده همخوانی دارد؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج زرشکی،

36گ، 13 سطر(5/ 12×15)، اندازه: 17×20سم [ف: 29 - 609]

دیوان بدیع الزمان همدانی / شعر / عربی

d.-e badī‘-oz-zamān-e hamadānī

بدیع الزمان همدانی، احمد بن حسین، 358 - 398 قمری

badī‘-oz-zamān-e hamedānī, ahmad ebn-e hoseyn (970 - 1008)

چاپ: قاهره، مطبوعات الموسوعات، 1321ق .

1.مشهد؛ الهیات؛ شماره نسخه:10/ 24

قصیده ای از او در مدح سلطان محمود غزنوی؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج خرمایی، 12 سطر (5/ 8×14)، اندازه: 14×5/ 21سم [ف: 1 - 493]

2.تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه:3322

دو قصیده؛ بی کا، بی تا؛ فهرست رایانه ای مجلس ص784؛ 5ص (35-37 و 37-38) [ف: 2/ 10 - 1007]

دیوان بدیع شیرازی / شعر / فارسی

d.-e badī‘-e šīrāzī

بدیع شیرازی، فتح اﷲ، - 1298 قمری

badī‘-e šīrāzī, fath-ol-lāh ( - 1881)

آغاز: در مدایح نواب مستطاب کامیاب قمر رکاب. بیا بچشم بصیرت تأملی فرما ×× بدیع بنگر بهرچه گشته ای پیدا؛ انجام: یک روز مرا نوازشی کن ×× یک عمر مرا ز غصه برهان قصاید و غزل ها و ترجیع بند است انتخاب شده از شعرهای شاعر با تخلص «بدیع»، در مدح و ثنای حضرت رسول اکرم و امیر المؤمنین علیه السلام و مدح ناصر الدین شاه قاجار و مؤید الدوله

طهماسب میرزا فرزند محمد علی شاه فرزند فتحعلی شاه قاجار،قصائدی که در مدایح است به مدح مؤید الدوله ختم می شوند؛خط: نستعلیق خوش، کاتب = مؤلف، بیتا؛ افتادگی: وسط؛محشی، مجدول؛ جلد: تیماج قرمز، 67گ، 8 سطر، اندازه: 5/ 14×19سم [ف: 5 - 189]

آغاز: بسمله، حمد و سپاس و منت ذوالجلال را بی همتا؛ انجام: محفوظ دار میر زمان را ز هر بلا.

با دیباچه به نثر. حاوی قصائد و غزل. در پایان چند حکایت به نظم و نثر دارد ؛ خط: نستعلیق خوش، بی کا، بی تا؛ مذهب دارای سه سرلوح مذهب، مجدول مذهب؛ کاغذ: روغنی، 199گ، 13 سطر، اندازه: 2/ 18×9/ 27سم [ف: 2 - 267]

دیوان بدیعی طوسی / کیمیا,شعر / فارسی

d.-e badī‘ī-ye tūsī

بدیعی طوسی

badī‘ī tūsī

تهران؛ مهدوی؛ شماره نسخه:26/ 280

قصیده کیمیایی از اوست؛ بی کا، تا: قرن 13 [نشریه: 2 - 104]

دیوان بردعی یمانی / شعر/ عربی

d.-e barda‘ī-ye yamānī

بردعی، عبدالرحیم، ق10 قمری

barda‘ī ‘abd-or-rahīm ( - 16c)

تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه:12/ 4048

قصیده در ستایش پیامبر به عربی؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ کاغذ: فرنگی نخودی، جلد: تیماج سرخ، 5گ (156-160)، 12 سطر (5×12)، اندازه: 12×18سم [ف: 13 - 3034]

دیوان البرعی / شعر / عربی

d.-ul bur‘ī

برعی، عبدالرحیم بن احمد، - 803 قمری

bor‘ī, ‘abd-or-rahīm ebn-e ahmad ( - 1401)

دیوان اشعار ناظم است که اکثر شعرهای او در مدح پیامبر اکرم (صلی الله علیه و اله) می باشد و نیز مناجات ها و مراثی بعض اشخاص و مدایح را داراست. قصاید این دیوان بدون ترتیب مخصوص گرد آورده شده است.

چاپ: مصر، چاپ سنگی، 1283 و 1288؛ الوهبیة، 1297ق؛ مطبوعات شرف، 1300 و 1301 و 1303ق؛ بمبئی، 155ص، 1291ق

[معجم المؤلفین 5/ 202؛ هدیة العارفین 1/ 559؛ ذخائر التراث العربی الاسلامی 1/ 375 و 376]

قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه:769

آغاز: الحمدﷲ الذی اختص حبیبه الاسنی بمقام قاب قوسین أو أدنی و قرن اسمه الشریف باعظم اسمائه الحسنی و أشهد أن لا اله الا اﷲ وحده

نسخه اصل: کتابخانه واتیکان-رم 1570؛ خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 12؛ مصحح، مجدول؛ در دو برگ اول کتاب تطبیق بین صفحات این نسخه با نسخه ای دیگر (چاپی) به حروف لاتین مکتوب است؛ 201ص [عکسی ف: 2 - 444]

دیوان برقی / شعر / فارسی

d.-e barqī

برقی خویی، عبداﷲ، ق13 قمری

barqī xū’ī, ‘abd-ol-lāh ( - 19c)

[ نسخه های منزوی 3/ 2249؛ فرهنگ سخنوران 83]

1.تهران؛ دانشسرای عالی- کتابخانه میرزا عبدالعظیم خان قریب گرکانی؛ شماره نسخه:25

خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ قطع: ربعی [نشریه: 5 - 626]

تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه:3156-ف

نسخه اصل: همان نسخه بالا [فیلمها ف: 2 - 86]

2.تهران؛ نوربخش؛ شماره نسخه:627

آغاز: قد تو سرو چمن عارض تو یاسمن است ×× عارضت یاسمن و قد تو سرو چمن است / نه عیان قاتل و نه تغ هویدا ×× هر کجا مینگری کشته خونین کفن است

شامل غزلیات با ترتیب الفبایی در قافیه با تخلص برقی، یک مثنوی چند رباعی و چند غزل ترکی. عناوین برخی از غزلهای ترکی چنین است: در مدح جعفر قلی خان، در مدح حاجی بیک، در مدح آقا بهرام و نیز چند پند در مرثیه به شیوه محشتم؛ خط: نستعلیق، کا: محمد تقی بن شیخ محمد بحرینی ساکن زنجان، تا: 1257ق، حسب فرموده نصراﷲ خان؛ کاغذ: فرنگی سفید، جلد: تیماج قرمز، 193گ، 15 سطر، اندازه: 13×21سم [نشریه: 13 - 24]

3.تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه:13475

آغاز: قد تو سرو چمن عارض تو یاسمنست ×× عارضت یاسمن و

قد تو سرو چمنست / نه عیان قاتل و نه تیغ هویدا اما ×× هر کجا می نگری کشته خونین کفن است

دیوان اشعار ترکی و فارسی شاعر است با تخلص برقی. مشتمل بر این اشعار: 1. غزلیات فارسی به ترتیب حروف آخر قوافی (1پ-185ر)، آغاز: «قد تو سرو چمن عارض تو یاسمنست ×× عارضت یاسمن و قد تو سرو چمنست / نه عیان قاتل و نه تیغ هویدا اما ×× هر کجا می نگری کشته خونین کفن است»، 2. یک قصیده و چند

رباعی به فارسی (185ر-186ر)، 3. غزلیات ترکی (186پ-194پ)، آغاز: «اکلشدی غمیک خاطر نالان آراسنده ××کچندینهان اولدی ابو ویران آراسنده»، انجام: «اولدی برپا یکی عالمدفغان روزی ×× کربلا معرکه سین ایلدی برپا گردون / وار امیدیمکه کوره آل نبی مد حنده ×× برقی سوختنن نطقنی گویا گردون» ؛ خط: نستعلیق، کا: محمد تقی بن شیخ محمد بحرینی، تا: جمادی الاول 1257ق، جا: زنجان، حسب فرموده عبداﷲ خان؛ مجدول مذهب؛ جلد: تیماج سبز، 194گ، 15 سطر، اندازه: 13×5/ 21سم [ف: 36 - 435]

مجموعه غزلیات و مدایح و جز اینها است که به ترتیب حروف قافیه اشعار با تخلص «برقی» تنظیم شده و در بسیاری از قطعه ها تخلص را پاک کرده و به جای آن «جعفر» نوشته اند. در این اشعار نام فتحعلی شاه قاجار و محمد شاه آمده است؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ افتادگی دارد؛ جلد: مقوایی، 173گ، 15 سطر، اندازه: 12×5/ 16سم [ف: 2 - 291]

دیوان بروجردی کاشانی / شعر / فارسی

d.-e borūjerdī-ye kāšānī

بروجردی کاشانی، محمد تقی بن احمد، ق12 قمری

borūjerdī kāšānī, mohammad taqī ebn-e ahmad ( - 18c)

[فرهنگ سخنوران ص 614 «نقی بروجردی» و ص 558 «مقبل»؛ الذریعة 376/15؛ فهرستواره منزوی 1721/3 «عین البکاء»]

آغاز: شهادت جناب پیغمبر صلوات اﷲ علیه وآله من محمد نقی:

زچیست کار جهان جمله درهم است دگر ×× بنای دیده بطوفان ما تمست دگر؛ انجام: ایداد گرهزار سقر گر بود کمست ×× این سهل نیست خون حسین فخر عالمست

بیاضی است شامل اشعار شاعری با تخلص «نقی» که در مصایب پیامبر اکرم (صلی الله علیه و اله) و حضرت زهراء (علیها السلام) و ائمه اطهار سروده است، خصوصاً مراثی سید الشهداء (علیه السلام) با منظومه مفصلی در رثای امام حسین (علیه السلام) در چهارده بند در آخر بیاض از محمد نقی و همچنین پس از پایان اشعار نقی، واقعه حجة الوداع از مقبل به شعر فارسی درج شده است. این اجازه در خصوص نقل حدیث است؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ مهر: «عبده الراجی محمد حسین» (بیضی)؛ جلد: تیماج قهوه ای، 164گ، 16 سطر، اندازه: 10×21سم [ف مخ: 1 - 216]

آغاز: آغاز ساقی نامه: بیا ساقی بیا ای مایل ناز ×× بیا ای چشم ساغر بر رخت باز

بخشی از اشعار شاعر و ساقی نامه وی ؛ خط: نستعلیق، بیکا، بیتا؛ جلد: تیماج سرخ، 9گ (37ر-45پ) [ف: 37 - 238]

دیوان برهان / شعر / فارسی

d.-e borhān

برهان استرآبادی، محمد صالح بن محمد تقی، ق14 قمری

borhān-e estarābādī, mohammad sāleh ebn-e mohammad taqī ( - 20c)

آغاز: بسمله عید است و بهار است و جهان است جوانا + در وجد و طرب آمده هر پیر و جوانا؛ انجام: در بیان نفس مطمئنه که ندای ارجعی الی ربک شنود.

در آن از مثنوی ناصری خود نقل کرده است و قطعه ای به عربی به طریقه قصیده لبید بن ربیعه که از معلقات سبع است در حدود 96 بیت سروده است. در آغاز مسمطی مسبع به ترتیب حروف تهجی آورده سپس چند قصیده در منقبت امیر مؤمنان (علیه السلام) و تغزل و مرثیه سید الشهداء، ولادت حضرت علی (علیه السلام) و منقبت خاتم الانبیاء و امام حسین و مطالب عرفانی و مرثیه سید الشهداء به وزن شعر خاقانی (هان ای دل عبرت بین ...) و قصیده ای در مدح پیامبر و علی به طرز قصیده منوچهری (فغان از این غراب بین و وای او ...) و نوحه و مراثی و رباعیات و غزلیات در مدح علی (علیه السلام) و مواعظ و نصایح و ترکیب بند و ...؛ خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: قرن 14؛ در هامش صفحه دوم یادداشتی به خط و فاعلی، شیخ ابوالقاسم بن احمد در 25 ربیع الاول 1319 ق؛ جلد: مقوا با روکش کاغذ لاجوردی، 85گ، 15 سطر (5/ 10×5/ 16)، اندازه: 5/ 16×21سم [ ف مخ ]

آغاز: بسمله عید است و بهار است و جهان است جوانا + در وجد و طرب آمده هر پیر و جوانا؛ انجام: در بیان نفس مطمئنه که ندای ارجعی الی ربک شنود.

خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: قرن 14؛ در هامش صفحه دوم یادداشتی به خط و فاعلی، شیخ ابوالقاسم بن احمد در 25 ربیع الاول 1319ق؛ جلد: مقوا با روکش کاغذ لاجوردی، 85گ، 15 سطر (5/ 10×5/ 16)، اندازه: 5/ 16×21سم [ف: 2 - 722]

دیوان برهان لشکر / شعر / عربی

d.-e borhān-e laškar

برهان لشکر، ق14 قمری

borhān-e laškar ( - 20c)

آغاز: بسمله، قد اصبح الناس من شیب و شبان بنعمه اﷲ فی روح و ریحان؛ انجام: ختمت ذابدعاء من حتمت علی طبعی لمدح سواه حین و افانی.

قصیده عربی مدحیه مظفر الدین شاه. از ارسطو برهان لشکر. زمانتالیف: 1320ق. این قصیده عربی پس از حمد خدا و نعت پیغمبرو آل او به مدح سلطان وقت مظفر الدین شاه می پردازد و پس ازبحث مفصل در آخر آن مدحی از میرزا علی اصغر خان امین السلطان ملقب به اتابک اعظم می کند و قصیده را با 78 بیت به پایان می برد. کاتب قصیده ارسطو برهان لشکر سرتیپ و معلم افواج قراول خاصه آمده است که این کاتب همان سراینده اشعار نیز می باشد؛ خط: نسخ خوش، کاتب = مؤلف، تا: 1320ق؛ مجدول؛ کاغذ: فرنگی، جلد: مخمل قرمز، 4گ، 11 سطر (5/ 8×5/ 15)، اندازه: 5/ 13×5/ 22سم [ف: 7 - 282]

آغاز: بسمله، جاء البشیر باهزار و اهلال ×× یبشر الناس بالفوز بانفال؛ انجام: یا رب فارحم علینا بالقاء ×× بحق سیدنا المختار والال

قصیده از او. در این قصیده ابتدا حضرت صاحب الزمان امام دوازدهم شیعه (چون زمان جشن تولدش بوده) مدح می شود و سپس مظفر الدین شاه قاجار. برهان لشکر یعنی سراینده این قصیده سرتیپ و معلم افواج قراول خاصه سلطان بوده است؛ خط: نسخ، بی کا، تا: 1321ق؛ کاغذ: فرنگی، جلد: مخمل سورمه ای، 3گ، 12 سطر (10×16)، اندازه: 13×5/ 20سم [ف: 7 - 119]

دیوان برهمن / شعر / فارسی

d.-e berahman

برهمن لاهوری، چندربهان، - 1073 ؟ قمری

berahman-e lāhūrī, čandarbahān ( - 1663)

[نسخه های منزوی 2249]

1.یزد؛ کاظمینی؛ شماره نسخه:417

آغاز: بگشاد چو در صحن چمن بند قبارا ×× بوئی دگر افزود دمی باد صبا را؛ انجام: پر از خیال تو شد مو بمو برهمن را ×× دل از خیالات رخت نیم مو نشد خالی

خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ 50گ، 16 سطر، اندازه: 15×20سم [ف: 2 - 108]

2.مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه:16431

آغاز: بسمله، ای برتر از تصور وهم و گمان ما ×× ای در میان ما و برون از میان ما؛ انجام: سرمایه عمر عشق جاودانیست ×× سرچشمه آب زندگانی است.

خط: نستعلیق، کا: محمد اعظم بن محمد اصلح و لطف اﷲ کابلی، تا: 2 رجب 1142ق؛ مذیل است به «دیوان صائب تبریزی» (-1086ق): آغاز: «بسمله. اگر نه مد بسم اﷲ بودی تاج عنوانها ×× نگشتی تا قیامت نو خط شیرازه دیوانها»، انجام: «نقطه یا حرف غلط گشت زمن عیب مکن ×× بودم از خال و خط یار پریشان خاطر / بیادگار نوشتم من این کتاب را ×× و گرنه این خط من لایق کتاب نیست» (ص 78-228) ؛ واگذاری بنیاد مستضعفان در شهریور 1367؛ کاغذ: حنایی، جلد: تیماج مشکی، 111گ، 16 سطر چلیپایی، اندازه: 5/ 8×16سم [ف: 17 - 159]

3.تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه:5998

آغاز: ای برتر از تصور و هم و گمان ما ×× وی در میان ما برون از میان ما؛ انجام: وحشی شود از صحبت مردم ... ×× خاصهز تو زین خلایق بد نفسان

خط: نستعلیق هندی، بی کا، تا: قرن 12 و 13؛ کاغذ: هندی، جلد: تیماج قهوه ای، 47گ، 16 سطر (9×18)، اندازه: 16×23سم [ف: 176 - 16]

غزل است به ترتیب تهجی و یک ترجیع بند؛ خط: نستعلیق، کا: مولوی شیخ ولی محمد بجپوری، تا: دوشنبه 10 شعبان 1228ق (21 دسامبر 1833)، برای برخوردار احمد علی؛ کاغذ: فرنگی، جلد: مقوایی، 15 سطر (5/ 11×17)، اندازه: 5/ 15×5/ 23سم [ف: 750 - 16]

خط: نستعلیق، کا: زمان رضا قلی خان بهادر، بی تا؛ 15 سطر [فیلمها ف: 1 - 545]

آغاز: بسمله، ای برتر از تصور و وهم و گمان ما، ای در معانی ...

گشت خسته ما از فروغ عشق؛ انجام: سرمایه عمر جاودانی عشق است، سرچشمه آب زندگانی عشق است ... ای خواجه نه نام و لسان خواچه ماند ... هر چیز که هست از میان خواهد رفت جز نام خدا که در معانی خواهد ماند ... چندی عتاب ... گر خطائی رفتهو ... در کرم واﷲ و علم بالصواب خط: نستعلیق، بی کا، بی تا [رایانه]

دیوان بساطی سمرقندی / شعر / فارسی

d.-e besātī-ye samarqandī

بساطی سمرقندی، سراج الدین، - 815 قمری

besātī samarqandī, serāj-od-dīn ( - 1413)

[الذریعه 135/ 9؛ نسخه های منزوی 242/ 2]

خط: نستعلیق، کا: حسین بن علی تونی، تا: نزدیک به پایان جمادی 821ق؛ در هامش؛ کاغذ: سفید، جلد: تیماج تریاکی، 15 سطر (10×17)، اندازه: 13×21سم [سنا: ف: 1 - 173]

تهران؛ بیانی، مهدی (دکتر)؛ شماره نسخه:3/ 52

آغاز: یا رب اندر کعبه صدق و صفا را هم ببخش ×× از کرم بر آب چشم و آتش آهم ببخش ... تا آنجا که: چون بساطی گر چه دور افتاده ام از راه تو ×× جرعه یی از جام نزدیکان در کامم ببخش؛ انجام: انجام از یک قطعه: از ریش و پوستین نشود خواجه

آدمی ×× بز ریش دارد و سگ دیوانه پوستین همان نسخه بالا [نشریه: 1 - 14]

آغاز: ای خوان کبریای ترا قرص مه قطیر ×× ذات پر از صفات توبی شبهه بی نظیر؛ انجام: چشم سیهم بماتم این دل ریش ×× بنگر که چگونه جامه کردست کبود

خط: نستعلیق، بی کا، تا: 834ق؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: تیماج سیاه، 136گ (389-524)، 32 سطر (5/ 11×19)، اندازه: 15×25سم [ف: 8 - 401]

آغاز: از تو باری دگر امید وصال است مرا ×× آخر ای دوست بگو این چه خیال است مرا؛ انجام: در دل بنده اگر یار قدم رنجه کند ×× ترسم اینست که بی آب شود آتش دل. تم الدیوان بعون اﷲ و حسن توفیقه.

این اشعار از صفحه 31 تا 57 در حاشیه و از صفحه 58 تا 66 در متن و حاشیه آمده و فردیات و رباعیات بساطی را شامل است و همچنین در حواشی صفحات 150 تا 152 نیز اشعاری از بساطی آمده؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: شعبان 834ق؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج مشکی، 36ص (31-66)، 15 سطر (5/ 11×19)، اندازه: 15×23سم [ف: - 135]

اراک؛ بیات، عبدالحسین؛ شماره نسخه:3/ 11

همان نسخه بالا [نشریه: 6 - 70]

آغاز: هر هفته یاری مکن ×× بهم بر مزن عهد یار کهن؛ انجام: از غایت شوخی که سیه گشت و کبود

خط: نستعلیق، بی کا، تا: اواخر قرن 9؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ واقف: عباس افخمی، تیر 1363؛ کاغذ: حنایی، جلد: تیماج، 45گ، سطور چلیپایی، اندازه: 7×3/ 15سم [ف: 17 - 160]

خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 9؛ مجدول و مذهب و ممتاز کار هرات. [نشریه: 7 - 3]

تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه:3/ 5827-ف

نسخه اصل: همان نسخه بالا [فیلمها ف: 3 - 184]

تتمه غزلیات بساطی؛ خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 9؛ مجدول و مذهب و ممتاز کار هرات [نشریه: 7 - 3]

آغاز: یا رب اندر کعبه صدق و صفا را هم ببخش ×× از کرم بر آب چشم و آتش آهم ببخش ... تا آنجا که: چون بساطی گر چه دور افتاده ام از راه تو ×× جرعه یی از جام نزدیکان در کامم ببخش؛ انجام: انجام از یک قطعه: از ریش و پوستین نشود خواجه آدمی ×× بز ریش دارد و سگ دیوانه پوستین نسخه دانشگاه بیست و هشت غزل و یک قطعه دارد و همه آن (170بیت) است؛خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 10 ؛ کاغذ: نخودی، جلد: تیماج مشکی، 14 سطر (6×5/ 12)، اندازه: 11×8/ 17سم [ف: 2 - 242]

8.تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه:738

خط: شکسته نستعلیق ریز، کا: میرزا حسن، تا: چهارشنبه جمادی الثانی 1295ق، برای آقا میرزا شفیع تاجر شیرازی؛ مجدول، با سرلوح مذهب؛ کاغذ: سفید، جلد: تیماج تریاکی، 50گ، 12سطر (5×8)، اندازه: 11×18سم [سنا: ف: 2 - 47]

9.تهران؛ مفتاح؛ شماره نسخه:943

غزل است به ترتیب تهجی سپس ترجیع؛ خط: شکسته نستعلیق خوش، بی کا، تا: شنبه جمادی الثانی 1295ق؛ مجدول [نشریه: 7 - 156]

10.تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه:3/ 3075

آغاز: جدا افتادم از روی نکویت ×× نمی دانم چه چشم بد رسیدم / برویت گر بگویم زحمت آری ×× عذابی کز غم هجران کشیدم

/ دلم در ششدر غم چون بساطی ×× بماند و مهره اش را در نچیدم؛ انجام: می کشد خنجر که من ز خمیش بر دل می زنم ×× او بزخمی قانع و من دم ز بسمل میزنم / قاتلم یار است و با اغیار هر جا زین سخن ×× سر گذشتی می رود من تیغ قاتل می زنم / کمتر از ناصر مدان شعر بساطی در جواب ×× می کنم دعوی و لا فی در مقابل می زنم

خط: نسخ، کا: محمد بن حاجی طالب، بیتا؛ افتادگی: آغاز؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: تیماج مشکی، 48گ (84-131)، 17 سطر (5/ 7×5/ 14)، اندازه: 12×5/ 19سم [ف: 11 - 2019]

11.تهران؛ مهدوی؛ شماره نسخه:جنگ590

بیکا، بی تا [نشریه: 2 - 76]

دیوان بسحاق اطعمه / شعر / فارسی

d.-e boshāq-e at‘ame

بسحاق اطعمه، احمد بن حلاج، - 830 ؟ قمری

boshāq-e at‘ame, ahmad ebn-e hallāj ( - 1427)

چاپ: مشار 2/ 2274 نشانی 5 چاپ

[فرهنگ سخنوران، ص 85؛ مشار 716؛ الذریعة 9/ 135؛ هفت اقلیم 257]

1.تهران؛ ملک؛ شماره نسخه:4849

خط: نسخ و تعلیق، بی کا، تا: اوایل قرن 8، دارای پیشانی کوچک مذهب، مجدول مذهب؛ کاغذ: ترمه، جلد: میشن سیاه، 109گ، 15 سطر، اندازه: 3/ 12×1/ 16سم [ف: 2 - 261]

2.تهران؛ ملک؛ شماره نسخه:6/ 4925

آغاز: در صباحی که هنوز رازق روزی رسان و ضامن ... بام و شام ... آفتاب؛ انجام: گذشت عمر به ذکر مزعفر و حلوا ×× بود که باقی عمرم هم این چنین گذرد

خط: نستعلیق، کا: احمد ابراهیم حسن خواجه شیرازی، تا: ربیع

الاول 842ق؛ کاغذ: ترمه، جلد: میشن قهوه ای، 9گ (77پ-85رمتن)، 11 سطر، اندازه: 8/ 14×7/ 22سم [ف: 8 - 122]

تهران؛ دائرة المعارف؛ شماره نسخه:3/ 430-عکسی

نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 2 - 124]

خط: نسخ و تعلیق، بی کا، تا: اوایل قرن 9؛ افتادگی: آغاز؛ مجدول مذهب؛ تملک: سراج لشکر؛ کاغذ: ترمه، جلد: میشن سیاه، 125گ، 15 سطر، اندازه: 1/ 11×1/ 16سم [ف: 2 - 261]

آغاز: شبی در واقعه دیدم خیر لنا و شر لاعدائنا که مرا در گبندی بردند؛ انجام: و زره اخلاص الحمدی بقبر مافرست ×× زانک دارم حقها ای لوث خواران بر شما

خط: نستعلیق، بی کا، تا: محتملاً قرن 11؛ کاغذ: دولت آبادی، جلد: تیماج سبز، 263گ، 8 سطر، اندازه : 5/ 8×16سم [ف: 5-116]

آغاز: شبی در واقعه دیدم خیر لنا و شر لاعدائنا که مرا در گبندی بردند؛ انجام: و زره اخلاص الحمدی بقبر مافرست ×× زانک دارم حقها ای لوث خواران بر شما

با خوابنامه در باب شرح اسامی اغذیه با دیباجه نثر و با کجری نامه و جنگ نامه مزعفر و بغرا؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13 [ف:3-16]

آغاز: کلیچه و قطایف ما بگرفته و در ممالک ایران و توران آوازه فرنی و بورانی ما برفت؛ انجام: صبر بسیار بباید پدر نان نمک را ×× تا دگر ما در گیپا به چنین دنبه برآید

خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ 121ص، 9 سطر، اندازه: 12×18سم [ف: - 120]

7.تهران؛ ملی؛ شماره نسخه:769

آغاز: بسمله، سپاس بی قیاس و حمد بیحد رازق بی سبب و خالق بی لقب را که حلوای دلپذیر بیان بسرانگشت زبان؛ انجام: عصر ها باید که چون بسحاق حلاجی اگر ×× مادح حلوا شود یا ناظم خوان کدک

شامل: غزلیات و قصاید و رباعیات و مفردات و هر یک از ابیات آن حاوی نامی از نامه ای یک خوردنی یا یک نوشیدنی می باشد؛ خط: نستعلیق خوش، بی کا، تا: محتملاً قرن 13؛ کاغذ: ترمه، جلد: تیماج قرمز، 81گ، 12 سطر (5/ 6×12)، اندازه: 12×18سم [ف: 2 - 296]

8.تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه:3855

با دیباچه ای به نثر فارسی و سپس کنز الاشتهاء او و ترجیع و غزل؛ خط: نستعلیق، کا: حبیب اﷲ بن مصطفی زنوزی، تا: 12 ذیقعده 1298ق؛ شعرهای مضطر مورخ 1300 نوشته میر یحیی و سرخوش خراسانی در هامش؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج مشکی، 56گ، 11سطر (11×18)، اندازه: 18×22سم [ف: 12 - 2833]

9.تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه:188/ 8173

آغاز: رشته لاک معرفت مائیم ×× گه خمیریم و گاه بغرائیم؛ انجام: شامی که مرا شمع مزعفر ندهد نور ×× با قلیه زنگی بنشینم به ظلامی

خط: شکسته نستعلیق، کا: صحبت اﷲ خان ملقب به دبیر همایون، تا: آغاز قرن 14 ؛ راسته و چلیپا، رکابه دار؛ کاغذ: نازک کاهی، جلد: تیماج قهوه ای، 2ص (686-687)، اندازه: 4/ 13×21سم [ف: 371 - 27/ 1]

10.تهران؛ مهدوی؛ شماره نسخه:جنگ590

بی کا، بی تا [نشریه: 2 - 75]

آغاز: و شرب بود و من اﷲ العانة و التوفیق و الحمدﷲ علی نعمائه و الصلوة علی محمد و آله - قصاید ... بره ای بشکست پایش دست گردون از قضا ×× آنچنان کز درد شد او را پریشان پاچها؛ انجام: فغان از دل آردینه بخاست ×× به بستند برخود کفن ها چو ماست / بپای مزعفر نهادند سر ×× بگفتند ای نعمت نام ور شامل: قصاید، ترجیع بند، مقطعات، رباعیات، مفردات، مزعفرنامه منثور، رساله نه باب، خواب نامه، (صورت واقعه که دیده)، مزعفرنامه منظوم. این نسخه تضمینی از داستان منظوم تحت عنوان «در عزا نشستن لشگر بعزا و بخدمت و بندگی مزعفر رفتن» در 6 بیت ختم می شود؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ کتابت قدیمی و بسیار خوب، مجدول، 9 سرفصل کتیبه ای مذهب مرصع ممتاز؛ مهر: محمد رضا الحسینی، حسین بن هدایت اﷲ، مشیر السلطنه 1322، ناصرالدین شاه قاجار؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: مقوای روغنی، 148ص، 17 سطر، اندازه: 13×23سم [ف: 3 - 343]

12.تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه:3/ 5480

خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج مشکی، 70گ (114-183)، 12 سطر (7×5/ 11)، اندازه: 13×21سم [ف: 18 - 16]

13.تهران؛ ملی؛ شماره نسخه:9613

آغاز: بر ضمیرم منیر و رای و قاد هر بصیر از صغیر و کبیر و غنی و فقیر پوشیده نماند که از زمان آدم تا متعرض عالم؛ انجام: گران الوان نعمتها که من دانم بنظم آرم / شود از امتلاء خود ز بیضه این خرابتی.

نسخه ای ناقص است؛ خط: نستعلیق خوش، بی کا، بی تا؛ کاغذ: اصفهانی نخودی، جلد: تیماج قهوه ای، 59گ، 12 سطر (5/ 5×12)، اندازه: 2/ 11×5/ 17سم [رایانه]

بی کا، بی تا [فیلمها ف: 3 - 37]

خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ همراه آن اشعار خسرو [میراث اسلامی: 568 - 5]

دیوان بسطامی / شعر / عربی، فارسی

d.-e bastāmī

بسطامی، عبدالحسین بن عبداﷲ، ق14 قمری

bastāmī, ‘abd-ol-hoseyn ebn-e ‘abd-ol-lāh ( - 20c)

شاهرود؛ مدرسه اسماعیلیه؛ شماره نسخه:84

آغاز: همانا به تایید و لطف خدا ×× به یمن محمد و آل هدی / خمی در کشم از شراب طهور ×× زمیخانه حبشان بی فتور مشتمل بر قصیده غدیریه فارسی و قصیده غدیریه عربی که به درخواست فرزندش آقا عبد اﷲ ملقب به آقا بزرگ سروده، قصیده ای عربی درباره مالک اشتر از یاران حضرت امیرالمومنین (علیه السلام)، قصیده ای عربی دربازه خدیجه همسر پیامبر اکرم ( ص ) و نظم حدیث کساء به فارسی، مجموعاً حدود هزار و چهار صد بیت می باشد و آخرین قصیده دهم ربیع الاول 1307 پایان یافته است؛ کاتب = مؤلف، تا: 10 ربیع الاول 1307ق؛ محشی؛ 94ص [ف: - 10]

قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه:1502

نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 4 - 319]

دیوان بسمل / شعر / فارسی

d.-e besmel

1.تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه:30/ 8177

آغاز: هر کجا حرف از آن سلسله مو رفته ×× قصه نافه تاتار بهر سو رفته؛ انجام: قتل بسمل نه به شمشیر جفا می باشد ×× که ... از تن بایمای خم ابرو رفته

از (احتمالاً): بسمل کولابی. مشخص نشد کدام شاعر با تخلص بسمل می تواند باشد. شاید بسمل کولابی، از شاعران ماوراء النهر باشد. رک: یاد یار مهربان؛ خط: نستعلیق تحریری، بی کا، تا: قرن 13، خط ماوراء النهری؛ مجدول، راسته و چلیپا؛ کاغذ: بسیار نازک کدر، جلد: مقوایی با روکش تیماج، 3گ (47ر-47پ، 77پ-78ر)، اندازه: 9/ 12×8/ 19سم [ف: 1/ 27 - 409]

2.تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه:2/ 3674

آغاز: برو بیاب چه خوش گفت بلبلی بسمل ×× ز خلق معتمد الملک نکهت گل را؛ انجام: بگفتم زیر تیغش دست و پایی میزنم وضعش ×× دانستم که چون بر خواست از کس دست و پا گیرد غزل است. با همین تخلص و از حرف الف تا دال؛ کا: علی رضا بن مهدی شریف شهر بابکی، تا: 1294ق؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج قهوه ای، 48گ (73ر-120پ)، 10 سطر (9×14)، اندازه: 17×22سم [ف: 12 - 2682]

دیوان بسمل شیرازی / شعر / فارسی

d.-e besmel-e šīrāzī

بسمل شیرازی، علی اکبر بن علی، 1263-1187 قمری

besmel-e šīrāzī, ‘alī akbar ebn-e ‘alī (1774 - 1847)

از حاجی علی اکبر نواب فرزند آقا علی (فرهنگ سخنوران، ص 86). دیوان او حاوی قصاید و غزلیات است به ترتیب حروف تهجی، قافیه با دیباچه ای به نثر از خود بسمل که دیوان را به نام سلطان مراد امیر تومان حسام السلطنه ساخته و دیوان را «حسامیه» نامیده است (الذریعة 9/ 137). همچنین در دیباچه آمده که آن را در دوران حکومت یزد حسین علی خان گرد آورده است.

در نسخه های منزوی (3: 2251) دیوان حاج علی اکبر نواب شهربابکی متخلص به «بسمل» را از حاج علی اکبر نواب شیرازی دانسته و دو نسخه موجود در کتابخانه ملک را به وی نسبت داده است. نگارنده هر دو نسخه را دیده و سراینده در هر دو نسخه به «شهر بابکی» تصریح کرده است. (محمد برکت)

1.شیراز؛ شاهچراغ؛ شماره نسخه:782

دیوان حاضر بیشتر دارای غزل بوده ولی قصیده، مثنوی و دو بیتی نیز در آن موجود است. دو تاریخ 1223 و 1230 در متن دیده می شود. بعضی از اشعار این دیوان را سراینده در کتاب «تذکره دلگشا» ضمن زندگی نامه خود آورده است. مؤلف در نظر داشته کتابی در بیان و شرح آیات، احادیث و عبارت های مشکل بنویسد، برگ آخر نسخه موجود برگ اول کتاب مورد بحث است که از سوی نویسنده تمام نشده و فقط مقدمه کتاب است، البته هیچ یک از نویسندگان تراجم چنین تألیفی را در فهرست تألیفات وی ذکر نکرده اند: «یا من وفقنا لمجالسة علام العظام و حکماء الکرام و فهم غوامض المسائل و الکلمات و درک صعب الأخبار و الآیات و حل المشکلات و بیان المبهمات و القدرة بکتابة نثر کاللآلی و إنشاد شعر کالدرر المتلألی، اغرلی و لوالدی کما ربیانی صغیرا و اجزهما بالإحسان إحسانا و بالسیئات غفرانا، و صل علی حل مشکلات الخلائق و بین الحق و الباطل فارق، رسولک المجتبی محمد المصطفی، و سلم علی آله الأبرار سیما خلیفته من دون فصل علی المرتضی صلاة اﷲ علیه. أما بعد، فیقول الأحقر ابن علی غفرله علی أکبر لما کنت فی مجالسة العلماء و الشعراء أکثر الأزمنة و متشاغلا بمطالعة کتب القوم و مباحثته فی أغلب الأمکنة و کان بعض الآیات و الأحادیث و العبارات و نبذ من الأشعار و الفقرات مشکلا متعسر الفهم و مطرحا بین ذلک الأعلام و قد استمعت منهم معانی رفیع و بیانات بدیع، فأردت أن أکتب من تلک المعانی سدیدها مع ما رأیت فی الکتب و ما خطر بالبال و ذکرته حین القیل و القال و أسأل اﷲ العصمة من الزلال و جعلته مبوبا علی ثلاثة أبواب أولها فی الآیات و الأحادیث و ثانیها فی العبارات و کلمات الأکابر و ثالثها فی الأشعار. باب الأول فی الآیات و الأخبار» ؛ خط: نستعلیق شکسته، کاتب = مؤلف، بیتا؛ 110گ، اندازه: 15×5/ 16سم [ف: 3 - 37]

2.تهران؛ ملک؛ شماره نسخه:5284

آغاز: حسن مطلع شاه قصیده دیوان فصاحت و صدر مصرع ... چو

هست و نیست به یکتائیش تمام هم او را ×× بهست و نیست دو تاباش پیش ایزد یکتا؛ انجام: از دیده و دل هیچ بدامن ننشینی ×× ور من همه بنشسته و بامن ننشینی

خط: شکسته، بی کا، تا: دوشنبه 15 شعبان 1281ق، جا: مشهد رضوی صحن جدید،برای«کتابخانه مبارک»ای نوشته شده و شاید برای سلطان مراد خان؛ افتادگی: انجام؛ کاغذ: فرنگی، جلد: رویه میشن قهوه ای،316گ،11سطر، اندازه: 6/ 16×22سم [ف: 2 - 267]

آغاز: دیباچه. بسمله، ستایش بی آلایش مالک الملکی را سزاست که تذکار آلای بی احصایش در دایره حصن نگنجد ... آغاز (دیوان): ستایش است سزاوار پاک یزدان را ××که ربط داد بهم جسم و جان انسان را

خط: شکسته، نستعلیق، بی کا، تا: پنج شنبه 29 شوال 1291ق؛ افتادگی: وسط؛ و در آخر نوشته «تمت کتاب مسمی بورزیه دارالعباد یزد»؛ کاغذ: فرنگی، جلد: رویه میشن آلبالویی، 94گ، 10 سطر، اندازه: 4/ 16×3/ 22سم [ف: 2 - 267]

دیوان بسمل کرمانشاهی/شعر / فارسی

d.-e besmel-e kermānšāhī

مدرس کرمانشاهی، حسن بن سمیع، ق13 قمری

modarres-e kermānšāhī, hasan ebn-e samī‘ ( - 19c)

1.مشهد؛ میبدی؛ شماره نسخه:386

شامل غزلیات با تخلص «بسمل» و قصاید و رباعیات؛ خط: نستعلیق، کا: مرحوم هادی ارفع کرمانشاهی، بی تا؛ 252گ، اندازه: 17×5/ 22سم [ف: 2 - 84]

2.قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه:491

آغاز: آغاز دیباچه: ای نام دیباچه دیوان مطاعم ... ستایش و سپاس بی قیاس ثنا و نیایش نامتناهی اساس ... آغاز دیوان: سزاوار حمد آنکه نان آفرید ×× ستایش خدا را که جان آفرید / کریمی که از خوان پر نعمتش ×× رحیمی که از ابر بی زحمتش حدود سه هزار و پانصد بیت قصاید و غزلیات با تخلص «بسمل» و رباعیات و فردیات و هجویات و تواریخ منظوم از 1206 تا 1244. این دیوان دارای دیباچه منثوری می باشد با تمجید از مظفر الدین شاه و محمد علی میرزا قاجار و بسیار از اشعار آن در مدح و تواریخ درباریان و کارمندان برجسته دولت می باشد ؛ خط: نستعلیق خوش، بی کا، بی تا؛ دارای سر لوح، چهار صفحه آخر دارای گل و بوته زرین؛ جلد: روغنی نفیس، 123گ، 15 سطر، اندازه: 9×15سم [ف: 2 - 107]

دیوان بصیری / شعر / فارسی

d.-e basīrī

بصیری خوئی، حسن بن علی اکبر، 1338 قمری

basīrī xū’ī, hasan ebn-e ‘alī akbar (1920 - )

چاپ: با عنوان «ارمغان مور» در چند جلد

1.خوی؛ نمازی؛ شماره نسخه:900

اشعاری است در مدح ائمه (علیهم السلام) و توحید باری تعالی و پند و اندرز و نصایح. این اشعار گویا بخشی از اشعار چاپ شده است ؛ خط: تحریری، کاتب = مؤلف، بیتا؛ جلد: پلاستیکی، 482ص (296+120+66)، 22 سطر، اندازه: 12×18سم [میراث اسلامی: دفتر دهم - 775]

2.خوی؛ نمازی؛ شماره نسخه:907

جلد دیگری است از اشعار شاعر در پند و اندرز، گویا این جلد یکی از قسمت های چاپ شده است؛ خط: نستعلیق زیبا، بی کا، بی تا؛ 129گ، 15 سطر، اندازه: 19×22سم [میراث اسلامی: دفتر دهم - 776]

دیوان بعدی/شعر / فارسی

d.-e ba‘dī

کرمانی، قاسم

kermānī, qāsem

قم؛ مسجد اعظم؛ شماره نسخه:1/ 4038

آغاز: بنام خداوند شود آفرین ×× حکیم نخو وتار وپود آفرین / خدائی که درکارخانه قدم ×× همی بافت از تار وپود عدم؛ انجام: چه رفتی برون زین سرای دو در ×× ببین کاژدری بود تنکت ببر / به مستی تو پنداشتی آدمی ×× الا تا نمردی به خود آدمی دو دفتر از مثنوی های شاعر است که بنا بر مدحش از ناصرالدین شاه (پس ازنعت خاتم انبیاء و خاتم اوصیاء صلوات اﷲ علیهما) معاصر با آن شاه بوده است. مثنوی ها در موضوعات بسیار مختلفی هم چون شرح آیات مبارکه، ساقی نامه و حکایت و صفت دام کبوتر سروده شده و چندان قوی نیست. در مراجع یافت نشد؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: 15-1314ش، جا: کرمان؛ جلد: گالینگور سبز، 70گ (1پ-70پ)، اندازه: 20×31سم [ف مخ: 2 - 914]

دیوان بغدادی / شعر / عربی

d.-e baqdādī

بغدادی، اسماعیل، 1839 - 1920 میلادی

baqdādī, esmā‘īl (1839 - 1920)

تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه:163ط

قصیده میمیه از اوست؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ فهرست رایانه ای مجلس ص 787؛ 4گ ( جزو مجموعه) [ف: 22 - 53]

دیوان بغوی / شعر / فارسی

d.-e baqavī

بغوی، حسین بن مسعود، 436 - 510 ؟ قمری

baqavī, hoseyn ebn-e mas‘ūd (1045 - 1117)

تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه:3/ 9488

رباعی از او؛ خط: نستعلیق، کا: محمد بن شهاب الدین کاکو زکریائی، تا: حدود1196ق؛ 1ص (95ر) [مختصر ف: 386]

دیوان بقای اصفهانی/شعر / فارسی

d.-e baqā-ye esfahānī

بقای اصفهانی، محمد بن محمد صادق، 1257 - 1313 قمری

baqā-ye esfahānī, mohammad ebn-e mohammad sādeq (1841 - 1896)

[87 الذریعة 9/ 138؛ فرهنگ سخنوران]

تهران؛ ملک؛ شماره نسخه:5626

آغاز: شد آفتاب ولایت عیان ز چرخ شهود ×× درون کعبه و شد کعبه خلق را مسجود

از سید محمد بقا، حاوی قصاید در ستایش پیامبر و امامان و اتابک اعظم در برگشت او از فرنگستان، اشعاری که به موجب امر محکم در عنوان شاهنامه به طبع می رسد، در اظهار امتنان از امیر بهادر جنگ، قصیده در ذم علمای بی عمل، یکی از قصاید قدیم که در 1290 سروده شده است، در وصف حسینیه که امیر بهادر وزیر دربار ساخته است مورخ 1323، مراجعت شاه از فرنگ، تهنیت جلوس محمد علی شاه در محرم 1324 و چند غزل است ؛ خط: شکسته، نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ کاغذ: فرنگی آبی، جلد: رویه میشن قهوه ای، 30گ، راسته و چلیپا، اندازه: 3/ 18×9/ 23سم [ف: 2 - 268]

دیوان بلادی/شعر / فارسی

d.-e belādī

بحرانی بلادی، ابراهیم بن علی، ق12 قمری

bahrānī belādī, ebrāhīm ebn-e ‘alī ( - 18c)

تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه:4/ 5084

در ستایش امامان شیعی و پیامبر ؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ کاغذ: فرنگی، جلد: مقوا، 44گ (76ر-119پ)، 20 سطر (5/ 12×21)، اندازه: 15×25سم [ف: 15 - 4108]

دیوان بلاغی / شعر / عربی

d.-e balāqī

بلاغی، محمد جواد بن حسن، 1289 - 1352 قمری

balāqī, mohammad javād ebn-e hasan (1872 - 1934)

مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه:20521

آغاز: بسمله، الحمدﷲ ... هذا ما حملته الرسل الینا؛ انجام: فی بیستم شهر جمادی الاولی سنه 1343.

قصیده در رد قصیده ای است که یکی از مخالفین درباره حضرت صاحب الزمان (عج) سروده و از علمای شیعه پاسخ خواسته است؛ خط: نسخ، بی کا، تا: 1343ق؛ کاغذ: نخودی، جلد: مقوا [رایانه]

دیوان بلبل آشتیانی / شعر / فارسی

d.-e bolbol-e āštīyānī

بلبل آشتیانی، محمد علی، - 1060 قمری

bolbol-e āštīyānī, mohammad ‘alī ( - 1650)

مرحوم دهگان به این نتیجه رسیده بود که شاعر آن را در سال 1060 برای دختر کوزه گرزاده به لهجه آشتیانی سروده است. این نسخه را مرحوم دهگان در سال 1320 از روی نسخه ای که به شیخ عباس صالحی تعلق داشت نوشته است. حاوی غزل واره هایی است در وصف عشق و عاشقی به گویش محلی، اشعار این شاعر، کم نسخه است. بیاض شعر وی در فهرست نسخه های خطی حوزه علمیه آشتیان (ص 144 ش 1) معرفی گردیده، دفتر حاضر مشتمل بر 1500 بیت است. عناوین غزلیات: 1. جواب از جانب شریفه؛ 2. جواب از جانب بلبل؛ 3. جواب از جانب شریفه؛ 4. سؤال از جانب بلبل؛ 5. سؤال از جانب بلبل؛ 6. جواب از جانب شریفه؛ 7. جواب بلبل؛ 8. شکایت کرده گوید؛ 9. باز هم شکایت کند؛ 10. سؤال از جانب بلبل؛ 11. جواب از جانب شریفه؛ 12. درخواست میوه وصال؛ 13. گله نامه؛ 14. در وصف معشوق؛ 15. در وصف عشق؛ 16. در جستجوی دلدار و شرح آن؛ 17. قسم یاد کردن معشوقه؛ 18. در جواب معشوقه؛ 19. [...؟]؛ 20. خواب دیدن بلبل و نامه نوشتن به یار؛ 21. جواب از جانب شریفه؛ 22. نصیحت نمودن مادر بلبل را؛ 23. شکایت از بی کسی؛ 24. شکایت از بخت خود؛ 25. نامه نوشتن به مادر خود؛ 26. ایضاً هان؛ 27. آگاه نمودن از عشق خود مادر را؛ 28. نامه نوشتن بلبل به شریفه؛ 29. جواب نامه بلبل؛ 30. احوال پرسیدن؛ 31. جواب از جانب شریفه؛ 32. نامه که بلبل به مادر خود نوشته؛ 33. تسلی دادن مادر بلبل را؛ 34. جواب دادن مادر بلبل را؛ 35. نصیحت نمودن مادر بلبل را؛ 36. شکایت از معشوقه؛ 37. نامه بلبل به استاد خود [حسین کفشدوز]؛ 38. در حاشیه نامه به فرزند مومی الیه نویسد؛ 39. جواب نامه فوق که بلبل آن را خود تنظیم کرده؛ 40. آمدن بلبل از اصفهان به لباس درویشی و مراجعت به آشتیان و شرح شال؛ 41. خود گفتن؛ 42. شکایت نمودن از معشوقه؛ 43. با خیال معشوقه سخن گفتن؛ 44. شکایت از معشوقه.

اراک؛ دهگان؛ شماره نسخه:44

آغاز: شریفه وفا نداره ×× گلچهره عذرا عذاره / لیلی بی اعتباره ×× نیا بکه ای دلفروز؛ انجام: شریفه ها شو، شریفه ×× به محله نو شو شریفه / خوش با ابرو شریفه ×× شریف، شریف شریفه / در بغل چو کیف شریفه ×× [جای مصراع در نسخه سفید است] خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 14؛ 82گ، اندازه: 5/ 8×13سم [ف: 63 - 1]

دیوان بلند / شعر / ترکی

d.-e boland

قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه:862

آغاز: علیمی که پروده عقل کل ×× نبرده بکنه صفات توره؛ انجام: نثر و نظمک سریرینه و الی ×× شعرا خیلینک شهی عالی این دیوان مشتمل بر قصاید و غزلیات و رباعیات و تواریخ، در حدود پنجهزار بیت می باشد و به سلطان مرادخان اهداء شده و دارای مقدمه نثری مفصلی است دارای قطعه ای فارسی که این بیت از آن است: چو خس در بحر لب عالی منم ×× تخلص بلند است و عالی منم؛ خط: نستعلیق زیبا، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز؛ مجدول، به مشکی و زر، دارای دو سرلوح رنگین، روی برگی قبل از کتاب یادداشتهایی به تاریخ 965؛ تملک: محمد ابراهیم مشهور به عقلی؛ مهر: «حسین بن سلیمان» (دایره)؛ جلد: تیماج قهوه ای، 182گ، 17 سطر، اندازه: 11×5/ 18سم [ف: 3 - 52]

دیوان بنائی هروی (حالی) / شعر / فارسی

d.-e banā’ī-ye heravī (hālī)

بنائی، کمال الدین بن محمد، - 918 قمری

banā’ī, kamāl-od-dīn ebn-e mohammad ( - 1513)

1.تهران؛ ذکاء، یحیی؛ شماره نسخه:10

آغاز: من می خواره را تا نگذر در باده آب از سر ×× هوای می نخواهد رفت بیرون چون حباب از سر؛ انجام: ای امیری که در شب رمضان ×× نکنی در دهن بجز مسواک / فرض در روز روزه هست امساک ×× شب چه فرض است این همه امساک

غزلها و رباعیها؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 10؛ با یک سرلوح زرین، مجدول، با پنج مجلس نقاشی مینیاتور بسبک هرات؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: تیماج مشکی، 13گ (5/ 7×13)، اندازه: 12×19سم [نشریه: 3 - 137]

2.قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه:7765

آغاز: ای ذات تو نموده رخ از پرده اسما ×× اسمای تو از رای عیان عین نما

حدود هزار و پانصد بیت غزلیات و چند قطعه و رباعی با تخلص « بنائی » می باشد ؛ خط: نستعلیق، کا: شهاب الدین حسین بن روح اﷲ، تا: شعبان 970ق؛ مجدول؛ جلد: تیماج مشکی، 70گ، 12 سطر، اندازه: 5/ 11×17سم [ف: 20 - 59]

نسخه اصل: بادلیان 987 الیوت 253 ؛ بی کا، بیتا؛ به نام باغ ارم؛ 272گ، 15 سطر [فیلمها ف: 1 - 89]

آغاز: بسرمه آنکه سیه کرد چشم یار مرا ×× بسان سرمه سیه کرد روزگار مرا؛ انجام: از گلشن کوی تو بدر خواهم رفت ×× چون غنچه بصد خون جگر خواهم ر فت / صبرست و سفر علاج دل من گویند ×× چون صبر ندارم بسفر خواهم رفت مشتمل بر غزلیات ( مرتب) سه رباعی؛ خط: نستعلیق خوب، بی کا، بیتا؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: مقوای روکش میشن قهوه ای، اندازه: 8/ 11×20سم [ف: 4 - 1129]

آغاز: چون تب غم دگر کند حال من خراب را ×× بر لب من جز آبله کس نچکاند آب را؛ انجام: دوش گشتم پی تو از سوز جگر ×× شمع را با آه دل شب تا سحر

شامل غزلیات (مرتب) ، رباعیات، معمیات ؛ خط: نستعلیق متوسط، بیکا، بیتا؛ کاغذ: دولت آبادی، جلد: تیماج حنایی، اندازه: 8/ 9×3/ 16سم [ف: 4 - 1121]

دیوان بنده تبریزی/شعر / فارسی

d.-e bande-ye tabrīzī

رضی تبریزی، محمد رضی بن محمد شفیع، - 1223 ؟قمری

razī tabrīzī, mohammad razī ebn-e mohammad šafī‘ ( -1808)

تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه:196/ 8173

آغاز: دوش کز گیسوی شب بر مه نقاب آمد پدید ×× بر رخ کافور سوده مشک ناب آمد پدید؛ انجام: چترت همای پرفشان، چون آفتاب از خاوران ×× از شرق تا غرب جهان آورده زیر پر همه

دو قصیده از وی هست که یکی را در جواب فرید احوال اصفهانی گفته است؛ خط: شکسته نستعلیق، کا: صحبت اﷲ خان ملقب به دبیر همایون، تا: آغاز قرن 14؛ راسته و چلیپا، رکابه دار؛ کاغذ: نازک کاهی، جلد: تیماج قهوه ای، 2ص (704-705)، اندازه: 4/ 13×21سم [ف: 1/ 27 - 373]

دیوان بنوالیداس / شعر / فارسی

d.-e benvālīdās

بنوالیداس، کسائین

benvālīdās, kasā’īn

قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه:3/ 2034

آغاز: رمز آگاهان کرسی صمد ×× کان الا لم یکن را و یلد نسخه اصل: کتابخانه دانشگاه کراچی - پاکستان. مثنوی ولی.

مثنوی است عرفانی حدود 610 بیت؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ دارای سرلوح، مجدول؛ 48ص (352-399) [عکسی ف:6-55]

دیوان بوالقاسمی/شعر / فارسی

d.-e bo-l-qāsemī

مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه:9673

آغاز: حبذا ایامکم یا حبذا ×× ای مهان و زادگان پادشاه؛ انجام: بر هر طریق وارث ارثی نمیبرد ×× جز نور مغز مقعد و جز رخت چاک چاک

قصاید و غزلیات و رباعیات حاجی ابوالقاسم بیک از شاعران و مداحان دوران ناصرالدین شاه قاجار (1264-1313) است که به صورت قاسم، بوالقاسم و قاسمی تخلص کرده، وی از معاصران و دوستان علی اکبر فیض بوده و فیض در مورد ابوالقاسم و شعر او گفته است: «آن حاجی ابوالقاسم ما را جان است ×× در چرخ سخنوری مهی تابان است / از شعر چو برف او به قم یخ کردم ×× با آنکه هوای گرم تابستان است». ایضاً همو درباره شعر ابوالقاسم گفته: «تا حاجی ابوالقاسم از حج آمد ×× با ذهن کج و طریقه کج آمد / یک رقعه نگاشته است گوئی شعرش ×× چون شعر رخانش چو له و کج آمد». به هر حال قصاید و رباعیات ابوالقاسم در شناخت وضع فرهنگی و تاریخی عهد قاجار مفید و سودمند است؛ خط: نستعلیق شکسته، بی کا، تا: قرن 13؛ برخی از اشعار فیض نیز در لابه لای اشعار ابوالقاسم وارد شده، به این نسخه شماره نداده اند؛ واقف: خان بابا مشار؛ کاغذ: فرنگی شکری، جلد: میشن عنابی، 54گ، اندازه: 5/ 10×17سم [ف: 9 - 128]

دیوان بونصر شیبانی / شعر / فارسی

d.-e bū-nasr-e šeybānī

کاشانی، فتح اﷲ بن محمد کاظم، ق14 قمری

kāšānī, fath-ol-lāh ebn-e mohammad kāzem ( - 20c)

ابو نصر شیبانی، که از بزرگان نطنز و کاشان بوده و اجدادش در خدمت شاهان قاجار خدمتها کرده اند، در سال 1298ق زمان ولیعهدی مظفرالدین شاه موفق می شود که این شاهزاده را در تهران ملاقات کند (چون او بدان تاریخ به تهران آمده بود). در همان ملاقات اول وی چند بیتی از اشعار خود را برای ولیعهد می خواند و شاهزاده را خوش می افتد و مقرر می گردد تا بونصر منتخبی از اشعار خود را برای شاهزاده به تبریز بفرستد. در سال 1300ق نامه ای از مظفرالدین شاه به شیبانی می رسد مبنی بر مطالبه منتخبات اشعار مورد بحث او، به ناچار دیوانی را که از قبل برگزیده بود به نزد معتمد السلطان پیش خدمت باشی مظفرالدین شاه می فرستد تا او پس از آنکه کاتبی آن را پاکنویس کرد از نظر ولیعهد بگذراند. ظاهراً چنین استکتابی صورت نمی گیرد و دیوان حاضر که مشتمل بر غزلیات و قصاید که بعضی از آنها در غایت زیبایی و دلکشی است به ولیعهد تقدیم می شود.

تهران؛ ملی؛ شماره نسخه:446

آغاز: هو اﷲ تعالی شأنه. چون در سال فرخنده فال یکهزار و دویست و نود و هشت هجری موکب؛ انجام: کنون در پنجه شیران کنم جای ×× که چون آهواز ایشان میر میدم منتخبی از اشعار اوست؛ خط: شکسته نستعلیق خوش، بی کا، تا: محتملاً 1300ق؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج قرمز، 116گ، 14 سطر (9×5/ 16)، اندازه: 13×5/ 21سم [ف: 1 - 434]

دیوان بهاء/شعر / فارسی

d.-e bahā’

تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه:3096

آغاز: شست قضا چو تیر قدر در گمان گرفت ×× آن گوشوار عرش برین را نشان گرفت؛ انجام: نگشتی آتش دل گر خموش از آب چشم تر ×× بها می سوختی زاه شرار انگیز دنیا را از بهاء گویا از زمان قاجار و نزدیک یک هزار بیت و نخست پنج بند سپس دوازده بند و چهارده بند و یک ترکیببند در یک مقدمه و دوازده بند باز یک دوازده بند است و نوحه و قصیده و یک خاتمه و همه در سوگواری خاندان پیامبر است؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 14؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج تریاکی، 47گ، 11 سطر (5/ 6×13)، اندازه: 11×5/ 16سم [ف: 11 - 2043]

دیوان بهاء الدین کاتب/شعر / عربی

d.-e bahā’-od-dīn-e kāteb

؟ کاتب، بهاءالدین

kāteb, bahā-od-dīn

تهران؛ ملک؛ شماره نسخه:6/ 556

آغاز: خذفا رغا و هاته ملانا ×× من قهوه قد عتقت از مانا؛ انجام: هذه قصتی و هذا حدیثی ×× و لک الامر قاقض ما انت قاض گویا از بهاء الدین کاتب باشد شامل عنوان های زیر است: فی الصباه - یهنی و یمدح الاامیر المکرم مجد لدین اسمعیل اللمطی بسنة 919 و یتعب بسبب اوجب ذلک، فی مدح الملک العادل سیف الدین ابابکر بن ایوب و انشدها له بعلقة دمشق سنه 912، یمدح الصاحب صفر الدین عبداﷲ بن علی، کتب الی الوزیر الاجل فخر الدین عبداﷲ بن قاضی دارا یشکره لمعروف اهداه الیه، کتب الیه یشکو الیه سوء ادب بعض غلمانه، قال فی صباه و قال

ایضا فی صباه و قال فی الزهد. این عنوانها نوشته شده و سایر جاها عنوان ندارد ؛ بی کا، تا: قرن 13؛ کاغذ: فستقی، جلد: میشن قرمز، 118ص (179-296)، 13 سطر، اندازه: 5/ 14×5/ 20سم [ف: 80 - 5]

دیوان بهاء اﷲ / شعر / عربی و فارسی

d.-e bahā’-ol-lāh

بهاء اﷲ، حسینعلی بن میرزا بزرگ، 1309-1233 قمری

bahā’-ol-lāh, hoseyn-‘alī ebn-e mīrzā bozorg (1818 - 1892)

1.اراک؛ بیات، عبدالحسین؛ شماره نسخه:8/ 17

قصیده عز و رقائیه است با ترجمه فارسی؛ بی کا، تا: قرن 13؛ کاغذ: فرنگی الوان، جلد: تیماج یشمی، اندازه: 2/ 11×5/ 17سم [نشریه: 6 - 75]

2.تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه:6102

آغاز: بسمله. بحمد ک اﷲ قائما بالذات ×× مالک الملک محیی الاموات؛ انجام: انک انت ربنا الوهاب ×× العزیز المهیمن التواب منظومه کلامی بهائی است به عربی و فارسی که در آن از عبدالبهاء و غصن اعظم یاد شده است و ترجیع ملمعی است به فارسی و برخی بیت های آن عربی است؛ خط: نسخ، کا: میرزا آقای تبریزی مهاجر «ارض ص»، تا: 1327ق؛ کاغذ: فرنگی، جلد: مقوا، 76گ، 10 سطر (7×13)، اندازه: 11×18سم [ف: 16 - 198]

دیوان بهاء زهیر / شعر / عربی

بهاء زهیر، زهیر بن محمد، 581 - 656 قمری d.-e bahā ’ zohayr

bahā’ zohayr, zohayr ebn-e mohammad (1186 - 1259)

چاپ: بیروت، دارصادر، بلا تحقیق، 1964م، 415ص؛ قاهره، محقق: محمد ابوالفضل ابراهیم و محمد طاهر الجبلاوی، 316ص، 1396ق.

[کشف الظنون 1/ 506؛ معجم المطبوعات 3/ 96؛ فهرست دارالکتب 3/ 122 چاپ 1924]

شرح و حواشی:

1- تخمیس ابیات البهاء زهیر

1.تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه:4627

آغاز: بسمله. حمدله. و الصلاة و السلام علی سید المرسلین. اما بعد فانه قال الوزیر الصاحب الفاضل الرئیس ... ابوالفضل زهیر بن الصاجب علی المهبلی الصالحی المصری الازدی سقی اﷲ عهده ...

و جاهل طال به عنائی ×× لا زمینی و داک من شقای؛ انجام: یا لها لیلة وصل ×× مثلها لا یتهیا (تم الدیوان المبارک ... علی ید ... الشیخ ابوبکر ابن الشیخ یوسف الشهیر بابن البلاط نسباً ... و الی جمیع المسلمین)

خط: نسخ، کا: ابوبکر بن الشیخ یوسف شهیر به ابن البلاط، تا: 1060ق؛ یادداشت حیدر بن حافظ چلپی کاتب اوقاف الحرمین الشریفین ذیحجه 1117؛ مهر: «من ممتلکات الفقیر الحاج مصطفی صدقی غفراﷲ 178»، «ما شاءاﷲ لا قوة الا باﷲ»؛ تملک: سید عثمان سمین؛ کاغذ: استانبولی، جلد: تیماج مشکی، 75گ، 27 سطر (5/ 8×16)، اندازه: 5/ 13×20سم [ف: 13 - 20]

2.تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه:5775

آغاز: قال الوزیر الصاحب الفاضل الرئیس البلیغ البارع ... حرف الالف من الطویل قافیة المتواتر؛ انجام: و اذا کان لک اﷲ فلا تسال سواه.

خط: نسخ، کا: مصطفی صفوة بن الحاج محمد، تا: 1265ق؛ کاغذ: فرنگی سفید، جلد: مقوایی چیتی، 210ص، 21 سطر دوستونی، اندازه: 5/ 16×23سم [ف: 17 - 209]

دیوان بهاء ساوجی / شعر / فارسی

d.-e bahā’-e sāvajī

تهران؛ سپهسالار؛ شماره نسخه:304

آغاز: چو زلف هندوی یارم همیشه بی سروپا ×× زچشم جادوی اویم همیشه و اله و شیدا؛ انجام: بر صدق ضمن محضر از جمله شهود است (الداعی المحرر نصراﷲ العراقی)

در پایان این دیوان گواهی مجدالدین، شهاب الدین، محیی الدین، مهد اعلی عصمت الدین شاه عالم، امیر جولجین بهادر، رکن الدین شاه اسلام، صدرالدین و بهاء الدین صدیقی، مرتضی اعظم کمال الدین و غیاث الدولة علی بیک، غیاث الدولة یوسف شاه، شمس الدین عبداﷲ برهان، تاج الدولة امیرعلی نجم الدین دهستانی، محیی الدین محمود شاه، مجدالدین محمد شاه، عمادالدین کرمانی فقیه، خواجه حسن القولی کهنبانی، کمال الدین ولد علی بن الحسین بن محمد، فخرالدین میرمیران زنگی عجم، ظهیر الدولة حسین طالبی، موفق الدین و بهاء الدین ساوجی و نصراﷲ عراقی بر صحت انتساب دیوان دیده می شود. مستوفی در تاریخ گزیده (ص 816) می گوید: دارای قصاید است (الذریعة 9/ 143). این نسخه به شاعری بدین نام نسبت داده شده است؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ مجدول، با سرلوح های زرین؛ کاغذ: ترمه سمرقندی، جلد: تیماج مشکی، ابعاد متن: 8×15، اندازه: 16×25سم [ف: 4 - 476]

دیوان بهاج / شعر / فارسی

d.-e bahāj

بهاج بهائی

bahāj-e bahā’ī

تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه:1/ 11278

خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13-14 [مختصر ف: 364]

دیوان بهار اصفهانی / شعر / فارسی

d.-e bahār-e esfahānī

مذهب اصفهانی، محمد علی بن ابی طالب، ق14 قمری

mazhab-e esfahānī, mohammad ‘alī ebn-e abī-tāleb ( - 20c)

[الذریعه 9/ 829 «دیوان فرهنگ اصفهانی»؛ فرهنگ سخنوران 2/ 703 «فرهنگ اصفهانی»]

تهران؛ دائرة المعارف؛ شماره نسخه:8/ 791

آغاز: عید است و باز از دلبری آکنده دارد ترک من صد چین مشک اندر کله، صد باغ گل در پیرهن

گزیده سرودههایی است از او؛ خط: نستعلیق پخته، کا: سرخوش، تا: 1262ق؛ 5گ (120ر-124ر) [ف: 2 - 107]

دیوان بهار قاجار کرمانی/شعر / فارسی

d.-e bahār-e qājār kermānī

قاجار کرمانی، سهراب خان، ق13 قمری

qājār kermānī, sohrāb xān ( - 19c)

تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه:9490

آغاز: حسب الفرموده بندگان حضرت مستطاب اجل اکرم اعظم افخم آقای حاجی آصف الدوله ... در مدح مرحوم مبرور فرمانفرما ناصر الدوله طاق ثراه است: کوثر روی زمین ساغر فرمان فرماست ×× خسرو چرخ کمین چاکر فرمان فرماست؛ انجام: هر گوشه این باغ کسی منزل کرد ×× این گوشه باین فقیر سهراب خوش است

خط: نستعلیق شکسته، کا: غلامرضا خان قاجار کرمانی (فرزند شاعر)، تا: پنج شنبه 26 ربیع الثانی 1316ق؛ رکابه دار؛ جلد: تیماج قهوه ای، 15گ، 7 سطر، اندازه: 14×5/ 22سم [ف: 30 - 166]

دیوان بهبهانی/شعر / فارسی

d.-e behbahānī

بهبهانی غروی، حسین بن اسداﷲ، - 1356 قمری

behbahānī qaravī, hoseyn ebn-e asad-ol-lāh ( - 1937)

[732/ 9 الذریعة]

قم؛ طبسی؛ شماره نسخه:5/ 14

آغاز: خداوندا تو بشکفتی بحکمت غنچه گلها ××کز آن برخواست از هر سوفضان بنک بلبلها / بدور این گل خندان نشاندی خار وخس چندان ×× که بوئی نشنود جز آن که آسان

گفت مشکلها؛ انجام: آمده اندر مثل آنکه نماید نهار ×× جمله سخنها دلیل محو زهر خاطری / زهره جبینا تویی آنکه علایی بود ×× مهر تو را درجهان از دل وجان مشتری

غزلیات شاعر است که به ترتیب الفبای قافیه ها تنظیم شده از الف تا یاء و نسخه ای از آن را صاحب الذریعة در نزد ناظم (بهبهانی) دیده است؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 14؛ پس از دیوان غزلیات چند قطعه از رباعیات و ابیاتی در معنی «انا عند المنکسرة قلوبهم و اتقوا فراسة المؤمن» در دو صفحه از ناظم فوق دیده می شود؛ جلد: مقوا، 12گ، 30 سطر، اندازه: 21×33سم [ف مخ: 1 - 220]

دیوان بهبهانی غروی / شعر / عربی

d.-e behbahānī-ye qaravī

بهبهانی غروی، حسین بن اسداﷲ، - 1356 قمری

behbahānī qaravī, hoseyn ebn-e asad-ol-lāh ( - 1937)

قم؛ طبسی؛ شماره نسخه:4/ 14

آغاز: هذه اجزاء وضعت علی طریقة الکسر والجبر من الابیات الجزء الاول اوضحت لنا ربی سبیلا ×× قداکثر نافیها جدلا؛ انجام: رباعی: مولای قدجئتک فی الظلام ×× کیلا یرانا سایر الانام / انی اناجیک لاشکو حالی ×× یا سیدی ان تستمع کلامی اشعار متفرقه عربی است شامل چند قصیده از جمله اجزاء یازده گانه ای که بر طریق کسر و جبر ابیات تنظیم شده و قصایدی با عناوین قصیده مادحة، ناعیة، شاکیة، داعیة، لامیة، و در آخر قصیده فارسیه به زبان فارسی و چند قطعه رباعی؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 14؛ در دو صفحه کلمات قصاری است که ظاهراً بهبهانی قصد داشته رساله مفصلی در این باره بنویسد که فقط دو صفحه را که شامل دو باب (1. الغنی، 2. فیما فیه احد العظیمین) نگاشته است؛ جلد: مقوا،، 13گ (78پ-90پ)، 30 سطر، اندازه: 21×33سم [ف مخ: 1 - 217]

دیوان بهجت / شعر / فارسی

d.-e bahjat

تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه:4941

آغاز: کشیدم روزگاران پس پریشان روزگاری را ×× ندانستم بعمری چاره درد دلفگاری را / کنم گر صبر بر غم های عالم چون توان کردی ×× تحمل پیش یاران و عزیزان ننک خواری را؛ انجام: جان ز حسرت فسرده ام دل پر خون ×× ای بفدای تو و شمایل موزون / گویی کون و مکان ز جشن و چراغان ×× مجمر پر آتش است و سکنه کانون

غزل است نه به ترتیب تهجی با تخلص «بهجت» و ستایش «ناصر دین» و علی (علیه السلام) در آن هست؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 14؛ افتادگی: انجام؛ کاغذ: فرنگی، جلد: بی جلد، 68گ، 12 سطر

(9×15)، اندازه: 5/ 6×23سم [ف: 14 - 4052]

دیوان بهجت تبریزی/شعر / فارسی

d.-e bahjat-e tabrīzī

شهریار، محمد حسین، 1285 - 1367 شمسی

šahrīyār, mohammad hoseyn (1906 - 1988)

مراغه؛ عمومی؛ شماره نسخه:178

آغاز: باز در محفل عشق تو فرود آمده ایم ×× شادی دوست بساز و دف و رو آمده ایم / دیر یا زود جهان هستی ما خواهد برد ×× شکر ﷲ در این محفل زود آمده ایم؛ انجام: خوبرویان به خداوندیت ایمان آرند ×× گر تو ترسا بچه دعوی خدایی داری / قائد مذهب عشقی و زتیپ عشاق ×× بی زر و گنج دو صد نوح فدایی داری

مجموعه برخی اشعار و رباعیات و غزلیات که در یکی از آنها به استقبال شعری از شیخ الرئیس افسر رفته و غزلی ساخته است؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ جلد: مقوا اسلیمی، 7گ، 16 سطر، اندازه: 12×20سم [ف: - 58]

دیوان بهجت خاقان / شعر / فارسی

d.-e bahjat xāqān

بهجت خاقان، اسکندر، ق14 قمری

bahjat xāqān, eskandar ( - 20c)

[فرهنگ سخنوارن ص 92]

قم؛ مسجد اعظم؛ شماره نسخه:1881

آغاز: به شکر و سپاس خدای جهان ×× در آغاز دفتر گشایم زبان / جهان آفرینی که جان آفرید ×× زمین آفرید و زمان آفرید / به خورشید و مه داد نور و ضیا؛ انجام: به فیروزی و فرخی آمدم ×× بر شاه بر خاک بوسه زدم / دریغا که یاقوت را از شبه ×× نه فرق است و گردیده نرخش تبه / نگوید هنرمندی وعاقلی ×× چنین حرف چون نیتش حاصلی

مثنوی است که درباره «توحید»، «مدح پیامبر اسلام»، «مدح علی علیه السلام»، «شرح حال خود شاعر» و غیره که به درخواست شاه قاجار نگاشته و آن را «سلوک الملوک» نامیده است؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ جلد: مقوا، 76گ، 14 سطر، اندازه: 17×22سم [ف مخ: 2 - 915]

دیوان بهجت قاجار/شعر / فارسی

d.-e bahjat qājār

بهجت قاجار، غلامحسین بن ایرج1310-1250،؟قمری

bahjat qājār, qolām-hoseyn ebn-e īraj (1835 - 1893)

1.تهران؛ ملی؛ شماره نسخه:546

آغاز: بسمله، نخست آفرین بر خداوند پاک ×× که افراشت گردون و بگذاشت خاک؛ انجام: بود ده کم از یکهزار و سه صد ××که شد ختم این نامه از نیک و بد. پایان نسخه: کمترین بنده پرستنده غلام خانه زاد غلام حسین قاجار که در این دربار فلک مدار بمنصب و لقب صدرالشعرائی سرافراز است برشته نظم و تحریر کشیده و تحریر نمود شهر ذی حجه یکهزار و دویست و نود.

در این مثنوی داستان های متعدد بشعر آمده است؛ خط: نستعلیق بسیار خوش، کاتب = مؤلف، تا: ذیحجه 1290ق، جا: تهران؛ اهداء به مظفرالدین شاه؛ مجدول؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج قرمز، 41گ، 9 سطر، اندازه: 14×22سم [ف: 2 - 38]

2.تهران؛ ملی؛ شماره نسخه:860

آغاز: هواﷲ تعالی شانه العزیز در مدح و ستایش اعلیحضرت قدر قدرت قویشو کت شاهنشاه ظل اﷲ مظفرالدین شاه ارواحنا فداه؛ انجام: چشم بدخواه تو از تیر اجل دوخته باد ×× دل تو شاد و خداوند تو را یار و معین.

در این دیوان ابتداء قصیده ای در مدح مظفرالدین شاه و قصیده ای در میلاد و سال جلوس او بر تخت سلطنت آمده و سپس مخمسی به مناسبت بازگشت او از فرنگستان ذکر شده است ؛ خط: شکسته نستعلیق خوش، کاتب = مؤلف، تا: محتملاً قرن 14، جا: تهران (احتمالاً)؛ با سرلوح، مجدول؛ کاغذ: فرنگی، جلد: مخمل قرمز، 10گ، 12 سطر (8×15)، اندازه: 13×5/ 20سم [ف: 2 - 395]

3.تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه:5952

دیوان حاضر شامل این چهار بخش است: 1. قصاید در مدح و رثاء پیغمبر و امامان (علیهم السلام) و ناصرالدین شاه و رجال دربار به ترتیب الفبا از الف تا یاء، 2. دو مسمط: خزانیه در مدح عین السلطان و بهاریه در مدح مجد الاشراف، 3. غزلیات بترتیب الفباء، 4. ترجیع که دنباله آن از نسخه افتاده و شعر ترجیع آن این است: از آه دل آتشی فروزم ×× تا خرمن عالمی بسوزم. آغاز قصاید: قصیده در توحید باری: سپاس و حمد سزد کردگار یکتا را ××که آفرید نه افلاک و هفت غبرا را. مطلع خزانیه: ای نگاری که رخت به ز گل و نسرین است ×× می گلگون بقدح کن که مه تشرین است. آغاز بهاریه: خیز و بخرام بباغ ای صنم حور سرشت ××که بهار است و بود باغ نکوتر ز بهشت؛ آغاز غزلیات: بسمله، دیوان غزلیات: شکر و سپاس و حمد خدا را بود سزا ×× کز قدرتش زبان به دهن شد سخن سرا ؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ پایان نسخه (بیت 6 از بند 2 ترجیعات): ترکی که مرا بلای جان اوست ×× گویند که خوبروی و بدخوست؛ «از کتب کتابخانه مرحوم بهجت است که فخرالسلطنه حراج کرد»؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج، 520ص، 12 سطر، اندازه: 14×22سم [ف: 17 - 337]

دیوان بهزاد بن رستم / شعر/ فارسی

d.-e behzād ebn-e rostam

بهزاد بن رستم

behzād ebn-e rostam

تهران؛ ملی؛ شماره نسخه:16820

دیوانی به مثنوی؛ بی کا، بی تا؛ انتقالی از کتابخانه پهلوی - مجموعه نوازی؛ 95گ، اندازه: 13×7/ 21سم [رایانه]

دیوان بهلول / شعر / فارسی

d.-e bohlūl

بهلول گنابادی، محمد تقی، ق14 قمری

bohlūl-e gonābādī, mohammad taqī ( - 20c)

1.تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه:9666

آغاز: ستایش می نمایم ذات حق را ××که پیدا کرد از نطفه علق را؛ انجام: هزاران سلام و درود ثناء ×× زما باد هم بهر خیر النساء منظومه بلندی است در چهل مقصد در شرح احوال حضرت زهرا که در زندان سروده است؛ خط: نستعلیق، کا: احمد جان ولد گل محمد، تا: 1346ق، مجدول، رکابه دار؛ جلد: مقوا رویه پارچه سبز، 95گ، 18 سطر، اندازه: 14×5/ 21سم [ف: 31 - 41]

2.تهران؛ ملی؛ شماره نسخه:17379

بی کا، بی تا؛ خریداری از مصطفی حسینی؛ 39گ، اندازه: 6/ 12×8/ 20سم [رایانه]

3.تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه:17907

بی کا، بی تا [ د.ث. مجلس]

دیوان بی بی یمنی/شعر / فارسی

d.-e bī-bī yamanī

بی بی یمنی

bi bi yamanī

تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه:7777

آغاز: صاحب نظری در نظر آورد مرا ×× بشنو به نوا چونی در آورد مرا / ای طایران قدس را عشقت فزوده بالها ×× در حلقه سودای تو روحانیان را حالها؛ انجام: چه پریشان بنما رخ تو کجایی

با دیباچه منثور خود «اقلة الشعراء یمنی بی بی» سپس غزل ها به ترتیب تهجی؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: شعبان 1097ق ؛ مجدول؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج قهوه ای، 116گ، 17 سطر (9×17)، اندازه: 13×24سم [ف: 16 - 696]

دیوان بیدآبادی/ کیمیا / فارسی

d.-e bīd-ābādī

بیدآبادی، محمد بن محمد رفیع، - 1197 قمری

bīd-ābādī, mohammad ebn-e mohammad rafī‘ ( - 1783)

قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه:52/ 12632

آغاز: وه چه دم آندم که باشد نفخ صور ×× وه چه دم آندم که آمد جمله نور؛ انجام: الغرض هر دم به نوعی دیگری ×× ساخت زاکسیری دگر سیم و زری

مثنوی زیبایی است حدود 150 بیت در کیمیا (البته این نسخه ناتمام است) و با توجه مفتاح احتمالاً نام آن مفاتیح باشد. نسخه ای از این مثنوی (دارای حدود 91 بیت و از آغاز و انجام افتاده) به صورت ناشناخته در نسخه های منزوی و فهرست کتابخانه ملی ملک آمده؛ خط: نسخ ریز، کا: بهائی بن احمد عاملی کاظمی، تا: اواخر قرن 12 یا اوای ل قرن 13 ؛ رکابه دار، چند بیت شعر و اشعاری از حمید در انجام؛ کاغذ: فرنگی، 2گ (134-135)، 40 سطر، اندازه: 8×11سم [ف: 32 - 101]

دیوان بیدل / شعر / فارسی

d.-e bīdel

بیدل تبریزی، حسین، ق14 قمری

bīdel-e tabrīzī, hoseyn ( - 20c)

قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه:6689

آغاز: بنام خداوند ارض و سما ××کنم مدح شاهنشه اوصیا / نسیمی بر آمد زطرف چمن ×× مشامم شده پر ز عطر صبا؛ انجام: گفتی که بکار ساز نیست بر خیز ×× بنشین که کار از کار بگذشت

نزدیک هفت هزار بیت است به فارسی و گاهی ترکی یا عربی، که نیمه اول آن به ترتیب حروف از الف تا یا و باقی آن نامرتبت می باشد و گویا اشعاری است که پس از ترتیب دیوان سروده شده ؛ خط: نسخ، بی کا، تا: غره ذیحجه 1312ق؛ مصحح ؛ جلد: تیماج قهوه ای، 192گ، 20 سطر، اندازه: 13×21سم [ف: 17-250]

دیوان بیدل دهلوی/شعر / فارسی

d.-e bīdel-e dehlavī

بیدل دهلوی، عبدالقادر بن عبدالخالق، 1133-1054 قمری

bīdel-e dehlavī, ‘abd-ol-qāder ebn-e ‘abd-ol-xāleq (1645 - 1721)

مؤلف در سرودن انواع اشعار طبع وی توانا و در انشاء نظم برنا بود، در سیر و سلوک و عرفان قدم ها زده و مراتبی یافته، کلیات وی که شامل قصاید و غزلیات و مثنویات و رباعیات و ترکیب بند و نثرهای متعدد چون نکات و مراسلات و غیره و در حدود 72000 بیت کتابت دارد به سال 1299 در هند چاپ

گردیده و در مقدمه آن شرح حال بیدل نگارش یافته و خوشگو در تذکره خویش در اوایل حرف باء شرح بسیار مفصلی در بیان حالات و نمونه ای از آثار وی نگاشته و شاگردی و ملازمت خود را در مجلس افاده ایشان صریحاً اظهار نموده و اصل این جناب را مغولی و تورانی و موطن ایشان را اکبر آباد معین کرده و در مقدمه کلیات وفات بیدل در دهلی ثبت گردیده است.

نسخه کتابخانه سپهسالار بر حسب شماره تقریباً شامل 16000 بیت می باشد و غزلیات بیدل را مرتب به حروف تهجی از الف تا یاء و مثنوی مختصری به نام «قسم نامه» و چندین رباعی را نیز دربردارد.

آغاز: باوج کبریا کز پهلوی عجز است راه آنجا ×× سر موئی گر اینجا خم شوی بشکن کلاه آنجا / ادبگاه محبت ناز شوخی بر نمیدارد ×× چو شبنم سر بمهر اشک میبالد نگاه آنجا چاپ: چاپ شده

[نسخه های منزوی 3/ 2254 و 2253 (در اینجا نام مؤلف با توجه به نسخه دانشگاه ش 4270 «بیدل بخاری» ثبت شده است و با استناد به همینجا در برخی فهرست ها نام شاعر به صورت «محمد ضیاء الدین نقشبندی خالدی متخلص به بیدل» (بیدل بخاری) که ترکیبی مجعول از نام کاتب نسخه دانشگاه و نام بیدل است ثبت شده است!) و 4/ 3180؛ مشترک پاکستان 9/ 2013 و8/ 1032؛ الذریعة 9/ 152؛ فرهنگ سخنوران، ص 97]

1.تهران؛ سپهسالار؛ شماره نسخه:403

آغاز: برابر

خط: شکسته نستعلیق خوب، بی کا، بی تا؛ بیشتر کلمات را بینقطه نگاشته، از قرائن احتمال قوی دارد که برای خود مؤلف نوشته شده و اضافاتی که در حواشی نگاشته شده به خط بیدل باشد، و در حاشیه برگ 235-287 «نکات بیدل» که یکی از منشآت نثری وی می باشد کاتب نسخه به خط نستعلیق نوشته، و بر سه برگی که در آخر نسخه ننوشته بوده یک دو مکتوب و مطالب متفرقه نظم و نثر موجود که ظاهراً نیز به خط بیدل و انشاء اوست و در بعضی از جاها کلمه بلغ که حاکی از مقابله گردیدن نسخه است دیده می شود؛ واقف: سپهسالار؛ کاغذ: کشمیری، جلد: روغنی گل و بوته ظریف کار هند، 407ص، 17 سطر، اندازه: 5/ 13×5/ 23سم

[ف: 2 - 572]

2.تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه:8725

مشتمل بر محیط اعظم، غزلیات و رباعیات؛ خط: نستعلیق، کا: میر مقیم، تا: 1152ق؛ جلد: لاکی، 208گ، 15 سطر، اندازه: 14×24سم [ف: 28 - 230]

3.مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه:24539

آغاز: بسمله، حمد مبدعی که تردد غانفاس هستی؛ انجام: راز دل کاتب به زبان قلم است ... محم کمال ...

خط: نستعلیق شکسته، کا: محمد کمال، تا: 1162ق [رایانه]

آغاز: آغاز بیان پیر پیرات ×× تحقیق سواد قدرت آیات؛ انجام: بتاریخش زبان کلک خلقت ×× رقم میزد یکی عرفان نوشتم دیوانی است در دو بخش: 1. طور معرفت، 2. طلسم حیرت. اولی شرح مناظری است که در سفر به هرات توصیف کرده است، دومی در اوصاف اشیاء و اعضاء بدن و مسائل اخلاقی است ؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1197ق؛ مصحح؛ جلد: تیماج قهوه ای، 323گ، 15 سطر، اندازه: 5/ 14×5/ 25سم [مؤید: 3 - 182]

آغاز: برابر؛ انجام: جان و جسد قوی و اعضای حواس ×× اینجمله برای یکنفس می باید

خط: نستعلیق زیبا، بی کا، تا: اواخر قرن 12؛ دارای 2 سر لوح مذهب به سبک کشمیری، دارای کمند، مجدول مذهب، مشکی و جداول طلا، مشکی و شنگرف، در برگ های داخل و تزئین مطالع اشعار با گل و بوته به سبک کشمیری، رساله نکات ناظم در آخر دیوان، همچون بعض نسخ چاپی، درج شده؛ کاغذ: شرقی، 366گ (1-366)، 14 سطر، اندازه: 9×5/ 16سم [ف: 29 - 439]

آغاز: به هر سو چشم وا کردم نگه وقف خطا کردم ×× نمی دانم چه پیش آمد من غفلت تقاضا را؛ انجام: بیکاری وضع بیدلان افتادست ×× یک قطره بباران و آن همچو گهر خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ 219گ، 19 سطر، اندازه: 5/ 12×5/ 22سم [ف: 1 - 132]

7.تهران؛ مفتاح؛ شماره نسخه:825

خط: نستعلیق، کا: شریف خواجه بخاری، تا: قرن 11 و 12، جا: بخارا؛ مجدول، قطع: ربعی [نشریه: 7 - 156]

8.تهران؛ ملی؛ شماره نسخه:18259

بی کا، تا: قرن 11 و 12؛ انتقالی از کتابخانه پهلوی - مجموعه نوازی؛ اندازه: 14×23سم [رایانه]

آغاز: برابر؛ انجام: (احتمالا) ...کین فیض طغیان طلسم غم فتد.

در فهرست نام مؤلف به صورت مجعول «محمد ضیاء الدین نقشبندی خالدی متخلص به بیدل» ثبت شده است. مشتمل بر غزلیات و رباعیات شاعر؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ مجدول؛ جلد: گالینگور مشکی، 395ص، 15 سطر، اندازه: 5/ 15×5/ 24سم [ف: 50 - 51]

آغاز: آنکه از بوی بهارش رنگ امکان ریختند ×× گرد راهش جوش زد آثار اعیان ریختند؛ انجام: غیر رازش نیست بیدل در خیال آباد صنع ×× هر چه این بستند نفس هر قدر آن ریختند خط: نستعلیق تحریری، بی کا، تا: قرن 13؛ خط ماوراء النهری، مجدول، رکابه دار، راسته و چلیپا؛ کاغذ: بسیار نازک کدر، جلد: مقوایی با روکش تیماج،9گ(24ر-24پ، 49ر، 95 ر-97ر، 97ر -97پ، 98پ-100پ)، اندازه: 9/ 12×8/ 19سم [ف: 27/1-403]

آغاز: ای جهل پرست از چه قدح باده کشیدی ×× کز صاف خمستان یقین درد کشیدی؛ انجام: سور نفسی این همه طوفان جنون ریخت ×× جز سهو چه بود اینکه در آفاق دمیدی مخمسی از اوست؛ خط: نستعلیق تحریری، بی کا، تا: قرن 13؛ خط ماوراء النهری؛ کاغذ: بسیار نازک کدر، جلد: مقوایی با روکش تیماج، 102گ (21ر-122ر)، اندازه: 9/ 12×8/ 19سم [ف: 1/ 27 - 418]

بی کا، تا: قرن 13؛ خریداری از رضا شیخان [رایانه]

بی کا، تا: قرن 13؛ خریداری از رضا شیخان [رایانه]

آغاز: برابر؛ انجام: لفظ حیرت نقشم از مضمون غمازم مپرس ×× بال معذورم ز شوخی های پروازم مپرس / همچو تار ساز از تحقیق آوازم مپرس ×× بر تو رمزی می سرایم بشنو و بازم مپرس ×× بیدلی در پرده دارم ترجمان بیدلم.

در فهرست نام مؤلف بیدل بخاری ثبت شده؛ خط: نستعلیق، کا: محمد ضیاء الدین نقشبندی مجدی خالدی، تا: قرن 12 و 13؛ محشی با نشان «بیدل میرزا»؛ کاغذ: سپاهانی نخودی، جلد: مقوا، 82گ، 19 سطر (7×14)، اندازه: 11×17سم [ف: 13 - 3239]

فقط شامل غزلیات است؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ مجدول، دارای سرلوح رنگین؛ جلد: گالینگور سبز، 340گ، 19 سطر، اندازه: 16×27سم [ف: 11 - 282]

آغاز: آن کس که منزه است از آب و گل ما ×× بی او عدم است خلوت و محفل ما؛ انجام: زان بارگهم چیزی اگر باید خواست ×× آن خواهم کز کسی نخواهم چیزی

رباعیات اوست نزدیک به 730 بند و به ترتیب تهجی؛ خط: نستعلیق خوش، بی کا، تا: قرن 13؛ مجدول، با سرلوح زرین؛ کاغذ: ترمه سمرقندی، جلد: رویه میشن سرخ، 73گ، 10 سطر، اندازه: 9/ 10×3/ 20سم [ف: 3 - 402]

بی کا، تا: 1209ق، خریداری از رضا شیخان [رایانه]

18.تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه:58

قصاید و غزلیات و رباعیات است ؛ خط: نستعلیق، کا: عبدالقادر بن میرزا محمد ناصر، تا: محرم 1226ق؛ افتادگی: آغاز؛ در متن و هامش؛ مجدول، با سرلوح؛ مهر: سید احمد مورخ 1230؛ کاغذ: سفید، جلد: تیماج سبز، 328گ، 23 سطر (6×20)، اندازه: 15×28سم [سنا: ف: 1 - 29]

تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه:1769-ف

نسخه اصل: همان نسخه بالا [فیلمها ف: 1 - 88]

19.تهران؛ ملی؛ شماره نسخه:21111

بی کا، تا: 1230ق؛ خریداری از رضا شیخان [رایانه]

20.تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه:13406

آغاز: برابر؛ انجام: بیدل چه نمود شخصت از پیدایی ×× جز شهرت حرص و حسد و خود رایی / ای ننگ ظهور هیچ شرمت نامد ×× خود را دیدن باز به این رسوایی

غزلیات و رباعیات شاعر است؛ خط: نستعلیق، کا: میرزا محمد ناصر بن میرزا محمد میرک بخاری، تا: 1232ق؛ با سرلوح مزدوج، مجدول مذهب مرصع محرر، در پایان نسخه غزلی است با این مطلع: «هر کجا نقاش نقش آن پری رو می کشد ×× چون به ریحان خط او می رسد بو می کشد»؛ جلد: تیماج سبز، 402گ، 17 سطر، اندازه: 5/ 14×27سم [ف: 36 - 345]

21.تهران؛ ملک؛ شماره نسخه:4669

خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1236ق ؛ مجدول، دارای سرلوح ؛ کاغذ: ترمه، جلد: رویه روغنی قرمز، 480گ، 19 سطر، اندازه: 8/ 15×9/ 24سم [ف: 2 - 268]

22.مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه:4613

آغاز: برابر؛ انجام: کنم جرعه جام وحدت بکام ×× همه نشأه چون می شوم و السلام

خط: شکسته نستعلیق، کا: ملافیض بن ملافیضل، تا: 1239ق، جا: بخارا و سمرقند؛ واقف: حاج قائم مقام؛ کاغذ: زرد و سفید، جلد: تیماج مشکی، 238گ، 15 سطر (7×14)، اندازه: 5/ 15×5/ 25سم [ف: 7 - 379]

آغاز: ای شعله نهال از قلمت گلشن کاغذ ×× دود از خط مشکین تو در خرمن کاغذ / بیدل دل عاشق به هوس بند نگردد ×× اخگر نشود تکمه به پیراهن کاغذ؛ انجام: دنیا که پراکندگی اش اسباب است ×× آرام دراو هم سبق سیماب است / بحریست که موج او پریشانی هاست ×× و روی دل جمع گوهر نایاب است. تمام شد دیوان شریف میمون لطیف میرزا عبدالقادر بیدل غزلیات از «ذ» تا «ی» ؛ خط: نستعلیق، کا: مراد حسین بن ملایتیم حسین، تا: 1241ق؛ جلد: تیماج زیتونی، 287گ، 19 سطر، اندازه: 17×26سم [ف: 4 - 1866]

آغاز: ای خدا خواهم سر سودائی در میان عشق زان رسوائی خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1253ق [رایانه]

آغاز: برابر؛ انجام: اکنون چکنم اگر ننالم بیدل ×× منقار شود کسیکه گردید دو نیم / دل خوش شود ... ×× بپای تو رسد سبحان اﷲ.

در فهرست نام مؤلف به صورت مجعول «محمد ضیاء الدین نقشبندی مجددی خالدی متخلص به بیدل بخاری» ثبت شده است. قصاید، غزلیات، رب اعیات؛ خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا:

1277ق؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج، 472ص، 15 سطر، اندازه: 16×27سم [ف: 2 - 50]

آغاز: برابر؛ انجام: چون موج که در طبع گهر محو شود ... تمام یافت دیوان ... میرزا عبدالقادر بیدل در شهور شوال سنه 1277.

کامل است ولی از رباعیات تنها حرف الف و باء و تاء را دارد؛ خط: شکسته، نستعلیق، بی کا، تا: شوال 1277ق؛ کاغذ: ترمه، جلد: رویه کاغذ روغنی سبز، 176گ، 14 سطر، اندازه: 3/ 15×6/ 26سم [ف: 2 - 269]

27.قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه:780

آغاز: برابر؛ انجام: ای نقد امل مابه استغناکو ×× جنس و همی که کرده ما انشا کو / پیداست ز حال قدر استقبالت ×× امروز که هست هستی فردا کو

خط: نستعلیق، کا: سید عمر مولوی، تا: 1277ق، جا: قونیه جوار مولانا؛ مجدول، دارای سر لوح، پس از دیوان قصیده ای است رائیه گویا از کاتب؛ جلد: مقوایی، 356گ، 15 سطر، اندازه: 15×5/ 21سم [ف: 2 - 387]

28.تهران؛ دائرة المعارف؛ شماره نسخه:2/ 1834

آغاز: باب الالف آنکس که منزه است ز آب و گل ما ×× بی او عدمست خلوت و محفل ما؛ انجام: ای حیرت فهم (کو موجود کیا) معدومی خویش از کجا می فهمی. تمت الرباعیات بیدل (رح) به یدالفقیر محمد غوث قادری ...

رباعیات؛ خط: نستعلیق پخته، کا: فقیر محمد غوث قادری، تا: پنج شنبه شعبان 1277ق؛ هر صفحه 7 بیت؛ اهدایی: دکتر صادق کیا؛ 45گ (25 -69) [ف: 3 - 150]

خط: نستعلیق، کا: سلطان محمد دیوان، تا: 1297ق؛ با سرفصل آراسته، مجدول، با سرلوح؛ بخشیده امیر سید عالم خان مانغیتی امیر بخارا به عبدالرحیم خان پسر میرزا عبدالرزاق خان به خط و مهر او، با سرگذشت همین امیر به خط عبدالرحیم افغان کابلی و بخشیده او به علی طباطبائی؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج آلبالویی، 403گ،19سطر(8×5/ 20)، اندازه: 5/ 16×5/ 29سم [ف: 16 - 727]

30.قم؛ گلپایگانی؛ شماره نسخه:209- 29/ 2

آغاز: برابر؛ انجام: ای آنکه به عرصه توهم گردی ×× هرگاه به تحقیق رسیدی فردی. با این کسوت که باطلش سامی از غیر حق از حبیب سراری مردی اللهم اغفرلی ولو الدینی و لاستاذی ولجمیع المؤمنین ... تمت.

خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1304ق، جلد: تیماج زیتونی، 195گ، 15 سطر، اندازه: 5/ 15×26سم [ف: 4 - 1866]

31.قم؛ مرکز مطالعات؛ شماره نسخه:427

آغاز: برابر؛ انجام: ادب گاه محبت ناز شوخی بر نمی دارد ×× چو شبنم سر به مهر اشک می بالد نگاه آنجا

خط: شکسته نستعلیق، کا: ملا میر محمد فاضل بن ملا میر عبدالمقیم بخاری، تا: صفر 1305ق؛ مجدول؛ جلد: روغنی، زیتونی با سجع «عاقبت خیر باد»، 205گ، 15 سطر، اندازه: 15×26سم [ف: 1 - 357]

32.تهران؛ ملی؛ شماره نسخه:17449

بیکا، بیتا؛ خریداری از مصطفی حسینی ؛ اندازه: 1/ 12×4/ 19سم [رایانه]

33.تهران؛ ملی؛ شماره نسخه:17404

بیکا، بیتا؛ خریداری از مصطفی حسینی؛ 98گ، اندازه: 2/ 13×2/ 20سم [رایانه]

بی کا، بی تا؛ خریداری از مصطفی حسینی؛ 74گ، اندازه: 8/ 13×2/ 23سم [رایانه]

بیکا، بیتا؛ خریداری از مصطفی حسینی؛ اندازه: 15×24سم

[رایانه]

آغاز: بر اهل بیت طاهره زان زاده زنا؛ انجام: مترس از آتش دوزخ اگر گبری اگر ترسا.

خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز [رایانه]

37.مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه:26954

آغاز: برابر؛ انجام: دیدم که دصست ما بجایی ترسید از سعی جنون داد که بیان دادیم

خط: نستعلیق، بیکا، بیتا؛ افتادگی: انجام [رایانه]

38.قم؛ گلپایگانی؛ شماره نسخه:1/54-54

آغاز: زبس فیض سحر می خورد از گرد سواد شب ×× همه است سوز ... شب ها/ به کنعان هوس کردی نداده مطلب یوسف ×× مگر درخود فرو رفتن کند آنجا؛ انجام: تجلی منظر برفت هر عضوم ×× چو مجمر دارم از یک شعله سامان چراغانی / اگر بیدل چو گل پایم بدامن بر نمی آید ×× نداده گونهی چیست ... از سر گریبانی

غزلیات از الف تا یاء؛ خط: شکسته، نستعلیق، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز ؛ مجدول مذهب ؛ جلد: روغنی، 472گ، 12 سطر، اندازه: 13×24سم [ف: 4 - 1866]

خط: نستعلیق، کا: ملا محمد رجب بن نار بوته باشی، بیتا؛ کاغذ: ترمه، جلد: رویه میشن لیمویی، 176گ، 13 سطر، اندازه: 5/ 15×26سم [ف: 2 - 269]

بی کا، بیتا؛ خریداری از میردادخان [رایانه]

خط: نستعلیق هندی یا افغانی، بیکا، بی تا [نشریه: 6 - 645]

دیوان بیدل رودباری / شعر / فارسی

d.-e bīdel-e rūdbārī

بیدل رودباری، قربان بن رمضان، ق13 قمری

bīdel-e rūdbārī, qorbān ebn-e ramazān ( - 19c)

[الذریعه 3/ 186]

تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه:22/ 5163

آغاز: دوستان آئید از پیرو جوان ×× سر بسر با ناله و آه و فغان / یک زمان گرییم در این انجمن ×× برحسین یعنی برای خویشتن؛ انجام: با فغان لب بر گلوی او نهاد ×× روی بر روی نکوی او نهاد مثنوی از اوست؛ بی کا، بی تا؛ 10گ [ف: 15 - 300]

دیوان بیدل شیرازی/شعر / فارسی

d.-e bīdel-e šīrāzī

بیدل شیرازی، رحیم بن محمد، - 1258 قمری

bīdel-e šīrāzī, rahīm ebn-e mohammad ( - 1842)

[الذریعة ج9، ب1 ص153؛ فرهنگ سخنوران ص 96 و 97]

1.تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه:13/ 8012

اشعاری است از محمد رحیم حکیم باشی شیرازی متخلص به بیدل که نامش در عنوان شعر نخستین هست، در مرثیه شهدای کربلا که اولین آن ترکیب بندی است که بر بدیهه سروده شده با سرآغاز: ماه محرم آمد و گردید ز آسمان / طالع هلال تعزیه با تیغ خون چکان؛ خط: شکسته نستعلیق بدخط، بی کا، تا: قرن 13؛ مجدول، رکابه دار؛ مهر: «کتابخانه باقر ترقی»؛ جلد: مقوا، 13گ (98پ-110ر هامش)، اندازه: 9/ 19×1/ 30سم [ف: 1/ 27 - 37]

2.تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه:2388

آغاز: قصائد: مشو مغرور ای غافل بدین بکروزه دنیا ×× که این دولت نمی ماند برای هیچکس بر جا ... مراثی: چون خاطر رسول ازین خاکدان گرفت ×× روحش هوای کنگره لامکان گرفت؛ انجام: قصائد: شرم بادت زانچه می گویی که باشد جای شرم ×× شکوه در دوران شه بیدل زدوران تابکی. مراثی: بیدل شوریده می گوید بفریاد و فغان ×× پشت امت خم شد از بار گنه همچون کمان / ای رسول انس و جان ×× رحم کن بر امتان دیوان او شامل دو قسمت است: 1. قصاید (ص 1-41) در مدح حضرت علی (علیه السلام)، فرمانفرما، محمد شاه غازی، حضرت حجت (علیه السلام)، حضرت رسول (صلی الله علیه و اله)، فتحعلیشاه، دو قصیده، 590 بیت، 2. مراثی (50-76) ترکیب بندی است در 33 بند که هر بند آن در مرثیه یکی از ائمه است. به ترتیب: حضرت رسول (صلی الله علیه و اله)، حضرت فاطمه (علیها السلام)، حضرت علی (علیه السلام)، حضرت امام حسن (علیه السلام) و از بنده 5 تا 30 در مرثیه امام حسین (علیه السلام) و وقایع کربلا است بند 31 مرثیه امام موسی الرضا (علیه السلام) و بند 32 مرثیه علی بن موسی الرضا (علیه السلام) و بند 33 خاتمه مراثی است و در پایان نسخه یک قطعه نوحه در شهادت امام حسین (علیه السلام) است، جمعاً 243 بیت ؛ خط: نستعلیق، کا: محمد زکی نوری، تا: 1303ق؛ مجدول، دو سرلوح مذهب مرصع؛ کاغذ: فرنگی آبی، جلد: مقوای سیاه، 76ص، 15 سطر (8×15)، اندازه: 5/ 13×21سم [ف: 8 - 97]

دیوان بیدل کرمانشاهی = دیوان بیدل نوری (مازندرانی) / شعر / فارسی

d.-e bīdel-e kermānšāhī = d.-e bīdel-e nūrī (māzandarānī)

بیدل کرمانشاهی، محمد بن علیمحمد، - 1289 قمری

bīdel-e-kermānšāhī, mohammad ebn-e ‘alī-mohammad ( - 1872)

در فرهنگ سخنوران (ص 97) او را ذیل بیدل کرمانشاهی معرفی می کند، نامش میرزا حاجی محمد و پسر میرزا علی محمد و متوفی در 1289 بوده است.

1.تهران؛ ملک؛ شماره نسخه:4856

آغاز: ای حسن تو بگرفته زمین را و زمان را ×× وی کرده مسخر همه خوبان جهان را؛ انجام: صحن نجف از بهشت آدم خوشتر ×× خاک درش از مملکت جم خوشتر

خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ مجدول مذهب؛ کاغذ: فرنگی، جلد: میشن قرمز سیر، 152گ، 15 سطر، اندازه: 3/ 15×21سم [ف: 2 - 269]

2.تهران؛ ملک؛ شماره نسخه:2/ 4974

اشعار از اوست؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13 [ف: 8 - 152]

3.تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه:194/ 8173

آغاز: زهی نگار سراپا نگار لعبت زیبا ×× که از صفای رخت روی مهر و ماه مصفا؛ انجام: ور بخوانم ذوالفقارش چون سلیح کافر است ×× ذوالفقار اندر کف کافر نمی پاید همی خط: شکسته نستعلیق، کا: صحبت اﷲ خان ملقب به دبیر همایون، تا: آغاز قرن 14؛ راسته و چلیپا، رکابه دار؛ کاغذ: نازک کاهی، جلد: تیماج قهوه ای، 3ص (699-701)، اندازه: 4/ 13×21سم [ف: 373 - 27/ 1]

بی کا، بی تا [ د.ث. مجلس]

» دیوان بیدل نوری (مازندرانی) ← دیوان بیدل کرمانشاهی

دیوان بیدل / شعر / فارسی

d.-e bīdel

معلوم نیست که شاعر دقیقاً کدام بیدل است.

خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: انجام؛ کاغذ: هندی،

جلد: روغنی، 12گ (118پ -129پ)، 23 سطر (9×5/ 17)، اندازه: 15×5/ 26سم [ف: 17 - 438]

غزل است به ترتیب تهجی با مخمس و رباعی هر دو به ترتیب تهجی؛ خط: شکسته نستعلیق، کا: ملا عبدالوهاب بن ملا محمد زاهد قادری، تا: ربیع الثانی1273ق، جا: بخارا؛ کاغذ: بخارایی، جلد: روغنی، 510گ، 17 سطر (8×16)، اندازه: 16×5/ 26سم [ف: 16 - 726]

چند غزلی از شاعری با تخلص بیدل؛ خط: نسخ، کا: محمد مهری کرکوکی، تا: 1289ق؛ جلد: مقوایی، 9ص (66و68- 75)، اندازه: 12×5/ 20سم [میراث اسلامی: دفتر نهم - 76]

خط: نستعلیق، کا: زمان رضا قلی خان بهار، بی تا؛ 15 سطر [فیلمها ف: 1 - 545]

آغاز: بحر طویل: ... داده ما را نطق گفتار و سخن در ساخته. آنکه از انا فتحنا باشدش بر فرق تاج ×× آنکه دین احمدی بگرفته از تیغش رواج ... بسمله منم آن عاشق شوریده غمدیده آزرده بیچاره دلخسته که بسیار ستم دیده از آن بت سنگین دل. دیوان موجود: اگر تو ناز کنی می کشید بجان بیدل ×× دواست دیدن تو در پی مداوا را؛ انجام: بعد از این طالب بیار ما مسلمان نیستیم ×× گر تو ترسا زاده من شیخ صنعان نیستم / ترک یاری را نمودم من که باشد بیوفا ×× شکر ﷲ من زکار خود پشیمان نیستم از: بیدل. در ابتدا چند برگ در بحر طویل و در توصیف معشوق (حضرت علی ع) آمده و بقیه غزلیات است که شاعر در آن به «بیدل» تخلص کرده است؛ خط: نستعلیق، بی کا، بیتا ؛ مجدول؛ جلد: مقوا قهوه ای، 70گ، 12 سطر، اندازه: 10×5/ 16سم [ف: 2 - 188]

بی کا، بی تا؛ خریداری از امان اﷲ [رایانه]

7.تهران؛ ملی؛ شماره نسخه:25593

بیکا، بی تا؛ خریداری از امان اﷲ [رایانه]

8.تهران؛ ملی؛ شماره نسخه:25738

بی کا، بی تا؛ خریداری از امراﷲ صفری [رایانه]

9.تهران؛ ملی؛ شماره نسخه:27336

بی کا، بی تا؛ خریداری از رضا غیبی [رایانه]

دیوان بیرجندی / شعر / فارسی

d.-e bīrjandī

بیرجندی، محمدباقر بن محمدحسن 1352-1276،قمری

bīrjandī, mohammad bāqer ebn-e mohammad hasan (1860 - 1934)

[ریحانة الأدب 1/ 304؛ وقایع الشهور و الأیام چاپ تهران 1313ش]

قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه:2/ 12143

آغاز: قصیده ایست که جناب ملاذ الأنام حضرت حجة الاسلام ...

دوش آن بت مرا گرفت کنار ×× بوسه زد بر لبم هزار هزار؛ انجام: صافی از هجر او در آزار است ×× بند هجران ز گردنش بردار

قصیده رائیه است. ناظم این قصیده را در جمادی الثانی سال 1299 سروده است و در آن به معجزه ای که در سامراء اتفاق افتاده و طی آن شخص لالی شفاء یافته بود، اشاره دارد. این قصیده را در مجلس درس استادش میرزا محمد حسن شیرازی خوانده و مورد قبول ایشان و سایرین قرار گرفت. این قصیده در پایان کتاب وقایع الشهور و الایام شاعر، به چاپ رسیده است. مرحوم مدرس تبریزی در ریحانة الأدب درباره شاعر این قصیده مینویسد: «قاینی بیرجندی از اکابر علمای امامیه می باشد که در 12 ذی الحجه سال 1352 در 77 سالگی در بیرجند وفات یافت؛ وی از شاگردان حاج میرزا حبیب اﷲ رشتی، حاج میرزا محمد حسن شیرازی (میرزای بزرگ)، حاج میرزا حسین نوری، ملا علی اصغر بیرجندی، و دیگر اکابر وقت بود و از مشایخ اجازه صدیقنا الأعظم آقای سید شهاب الدین مرعشی نجفی مقیم قم می باشد؛ اجازه مذکور، مبسوط و مانند لؤلؤة البحرین، شیخ یوسف بحرانی بود و نامش الاجازة الوجیزة للدرة الفاخرة العزیزة است»؛ خط: نسخ خوش، بی کا، تا: 29 جمادی الثانی 1350ق؛ کاغذ: فرنگی، جلد: مشمعی مشکی، 3گ (19-21)، 18 سطر (8×16)، اندازه: 14×21سم [ف: 30 - 602]

دیوان بیرجندی/شعر / فارسی

d.-e bīrjandī

بیرجندی، محمد هادی، ق14 قمری

bīrjandī, mohammad hādī ( - 20c)

مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه:19/ 9311

غزلیات اوست و قسمتی به خط خود وی. مورخ 19 ربیع الثانی 1336؛ خط: شکسته نستعلیق خوش، کا: محمد رضا افشار، تا: 1280ق؛ کاغذ: ترمه، جلد: مقوایی، 1ص (107)، اندازه: 15×5/ 25سم [ف: 7 - 792]

دیوان بیرنگ نیشابوری / شعر/ فارسی

d.-e beyrang-e neyšābūrī

بیرنگ نیشابوری

beyrang neyšābūrī

تهران؛ ملی؛ شماره نسخه:18808

بی کا، بیتا؛ انتقالی از کتابخانه پهلوی - مجموعه نوازی؛ اندازه: 5/ 11×9/ 18سم [رایانه]

دیوان بیضاء/ادبیات / فارسی

d.-e beyzā‘

بیضا، ضیاء الدین، ق13 قمری

bayzā, zīyā’-od-dīn ( - 19c)

یاد او را در تذکره ها و کتب تاریخی نیافتیم اما در ابیات زیادی او خود با نام «ضیاء الدین» نام برده: «ای که میپرسی که بیضای ضیاءالدین که باشد ×× شاعر بی دست و پایی عاشق زار و نزاری». از اشعارش به دست می آید که ساکن اصفهان بوده: «در صفاهان تا به کی بیضا توقف چند پایی ×× در چنان جایی که نشناسند خاص را ز عامی» ؛ یا: «بود بیضا منزوی در اصفهان و این عجب ×× تا نکو نامش زهند و روم و روس و چین گذشت».

مدح این اشخاص در شعرش دیده می شود: ناصرالدین شاه، مظفرالدین شاه، شهاب السلطنه، امین الدوله، محمد حسین ایلخانی، حاجی احمد خان، اعتضاد السلطنه، سراج الملک، حاجی احمد خان. همچنین می دانیم که تا 50 سالگی می زیسته: «ز پنجاه فزون عمر تو بیضا شد آخر ×× نگفتی که چون عشق کند شاه گدا را» و از 20 سالگی شعر می سروده: «ز بیست سال نبد بیش عمر بیضا را ×× که شعر دلکش او دهر را مسخر کرد».

[فرهنگ سخنوران 98]

تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه:10559

آغاز: خدا را ای پسر بر رخ فکن زلف چلیپا را ×× که یکسر خلق بگزینند آیین مسیحا را / من و آن گه صبوری از لب چون لعل تو حاشا ×× صبوری کی تواند چون ببیند طفل حلوا را؛ انجام: مه تویی کتان تویی ذره توی بیضا تویی ×× بت تویی بتگر تویی قائل تویی منکر تویی؛ در پایان هم یک غزل لری (بختیاری) اضافه شده است با مطلع: رخ یارم ز خوشی ز مه ×× مه چه وطرنه مه کی سیه

شامل غزلیات از الف تا یاء؛ خط: نستعلیق، کا: علی بن اسماعیل اصفهانی، تا: 10 ذیحجه 1340ق؛ این نسخه ظاهراً پیش نویس چاپ سنگی است ؛ اهدایی: دکتر حافظ فرمانفرمائیان، دی 1369؛ جلد: مقوا، رویه کاغذ ابر و باد، 381ص، 20 سطر (5/ 11×5/ 19)، اندازه: 17×5/ 26سم [: 20 - 19]

تهران؛ فرمانفرمائیان، حافظ (دکتر)؛ شماره نسخه: بدون شماره

همان نسخه بالا [نشریه: 7 - 546]

دیوان بیغم/شعر / فارسی

d.-e bīqam

بیغم، بهوپت رای، - 1132 قمری

bīqam, behūpat ray ( - 1720)

چاپ: در 1868 میلادی در پشته به چاپ سنگی رسیده

تبریز؛ ملی؛ شماره نسخه:2858 و 2/ 2858

آغاز: مثنوی: ست چث امند. رام ست. بسمله. دل طپیدنها حکایت می کند ×× چشم خونباران روایت می کند ... رباعیات: ... برق افکن کشت و هم می باید بود ×× بیوهم چو شاه فهم می باید بود ... ؛ انجام: مثنوی: ... هر کجا دل می رود آنجا حق است ×× آنچه می بینی وجود مطلق است / چون وجود حق همه ارض و سماست ×× سیر دل بنگر که آخر تا کجاست ... رباعیات: ... فارغ گشت از فروغ هر شمع و چراغ ×× چون سنگ درون خود شراری دارد.

شامل یک مثنوی عرفانی و رباعیات شاعر؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ با رباعیات خود شاعر و مثنوی دیگر به زبان اردو و مجمع البحرین داراشکوه و رساله دیگر در یک مجلد؛ کاغذ: هنری، جلد: چرمی کهنه با رویه کاغذ، 100گ (12+88)، 15 سطر، اندازه: 12×21سم [ف: 3 - 1196]

دیوان بیگانه نیشابوری/شعر / فارسی

d.-e bīgāne-ye neyšābūrī

بیگانه نیشابوری، میرزا ابوالحسن، ق11 قمری

bīgāne-ye neyšābūrī, mīrzā ab-ol-hasan ( - 17c)

تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه:9/ 13645

بخشی از اشعار شاعر با تخلص «بیگانه» و هم چنین دیباچه دیوان وی موجود است؛ خط: نستعلیق، بی کا، بیتا؛ جلد: گالینگور سرخ، 2گ (28پ-30ر)، اندازه: 5/ 11×22سم [ف: 37 - 172]

دیوان بیگلربیگی تاج بخش/شعر / فارسی

d.-e bīglrabeygī tāj-baxš

بیگلربیگی تاج بخش، محمد حسین، ق13 قمری

bīglrabeygī tāj-baxš, mohammad hoseyn ( - 19c)

تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه:2942

آغاز: ای که افکندی بگردن از دو زلف خود دو مار ×× آن دو مار از جان من جانا براوردی دمار / من کناره از جهان گیرم چو تو آیی برم ×× باز می بینم جهان آمد مرا اندر کنار (قصیده ایست در ستایش از وزیر مؤتمن الملک صاحب اختیار) ... مختصر عرض شعاعی را جوابی بازگو ××کافتاب از ذره پروردن ندارد عیب و عار؛ انجام: تیغ ابرو تیز و مژگان تیز و تیر غمزه تیز ×× خون عاشق کی روا باشد بریزی با ستیز / پند نگرفتی شعاعی که تا که افتدی ببند ×× پسته شد راه فرار و خسته شد پای گریز قصیده و غزل است و نزدیک 189 بیت ؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: سهشنبه 2 شوال 1294ق؛ مجدول؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج سرخ،9گ،13سطر (10×19)، اندازه: 5/ 15×25سم [ف: 10-1818]

دیوان بی نام / شعر / فارسی

d.-e bī-nām

مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه:10056

آغاز: محرم کوی رضا شو که بود باب نجات ×× بخدا هست فزونتر ز هزاران عرفات؛ انجام: ای امام حی و قائم همتی بی نام را ×× تا که نفس از همتت اندر کفش مقهور باد غزلیات، قصاید، ترجیع بند و مثنویات شاعر معاصری است که «بی نام» تخلص می کرده، ترجمه وی در مآخذ عصری دیده نشد، در پایان نسخه کسی نوشته است «در تاریخ 1343 بعد از فوت مرحوم ناظم مقارن با سنه 1344 هجری از متروکات مرحوم ناظم با اطلاع ورثه و با تقدیم قیمت بدست آمده». عبارت مزبور سال درگذشت شاعر را حدوداً محقق می کند. اشعار بی نام در مناجات باری تعالی و مدح و منقبت حضرت علی (علیه السلام) است، و صبغه عرفانی دارد؛ خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، بی تا؛ واقف: کربلائی محمد حسن کفشدار؛ کاغذ: نخودی فرنگی، جلد: مقوایی، 65گ، اندازه: 10×17سم [ف: 9 - 129]

دیوان بینش ذهبی/شعر / ترکی و عربی

d.-e bīneš zahabī

کشاف الاسرار، محمد علی

kaššāf-ol-asrār, mohammad ‘alī

1.مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه:9344

آغاز: ز فضل حضرت یزدان شرفنامه شد این دفتر ×× بمدح حضرت مولا امیرالمؤمنین حیدر؛ انجام: شیرین ترم زقند و عسل چون فتاده ام ×× در پای شکر و عسل و کان قند او جلد اول، شامل اشعار عرفانی به ترکی و فارسی موسوم به شرف نامه ؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 14؛ واقف: حاج شمس الدین پرویزی، آبان 1343؛ کاغذ: سفید فرنگی، جلد: مقوایی، 36گ، اندازه: 2/ 18×2/ 24سم [ف: 7 - 379]

2.مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه:9342

آغاز: از بهر همین دفتر خوش چون خامه ×× برداشته و شدم بفکر نامه / نامش زسما نازل قلبم گردید ×× بنوشم و گشت نام خسرونامه؛ انجام: شکسته گشته بینش پیرو عاجز ×× بفرما بیشتر از پیش الطاف

جلد دوم دیوان بینش است موسوم به خسرونامه؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 14 ؛ واقف: حاج شمس الدین پرویزی، مهر 1343؛ کاغذ: آبی فرنگی، جلد: مقوایی، 64گ، اندازه: 18×22سم [ف: 7 -380]

دیوان بینوا / شعر / فارسی

d.-e bīnavā

بینوا، مرتضی قلی، ق14 قمری

bīnavā, morteza qolī ( - 20c)

مشهد؛ الهیات؛ شماره نسخه:22598

سروده حاج مرتضی قلی تاجر متخلص به بینوا، ساکن حاجب الدوله تهران در جمادی الاول 1314ق، بالغ بر دویست بیت است در توحید، مدح رسول اکرم (صلی الله علیه و اله) مدح حضرت فاطمه و امامان شیعه. در سرای حاجب الدوله می زیسته است، در جمادی الاول 1314 سروده و بیشتر ستایش خاندان پیامبر است ؛ خط: شکسته، نستعلیق، بی کا، تا: جمادی الاول 1314ق؛ دارای یک سرلوح اکلیلی، مجدول؛ کاغذ فرنگی؛ جلد: تیماج عنابی، 11گ، 13 سطر (8×5/ 15)، اندازه: 5/ 13×5/ 20سم [ف: 3 - 772]

مشهد؛ مدیر شانه چی؛ شماره نسخه:13

همان نسخه بالا [نشریه: 5 - 586]

» دیوان پادشاه خاتون ← دیوان لاله خاتون

دیوان پاشا خان = دیوان محمود خان کلهر / شعر / فارسی

d.-e pāšā xān = d.-e mahmūd xān-e kalhor

کلهر، محمود پاشا بن محمد خان، - 1265 قمری

kalhor, mahmūd pāšā ebn-e mohammad xān ( - 1849)

تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه:6/ 8173

آغاز: ز بیم مدعیان تا به چند هر سو را ×× همی نظاره کنم تا که بنگرم او را / دو چشم آهوی شیر افکنش بگاه نگاه ×× چنان فکند به خاکم که شیر آهو را / بعشق کوش که مجنون او بیاموزد ×× به یک اشاره ات احکام صد ارسطو را ...

بیست و پنج غزل است با عنوان «از غزلیات مرحوم مبرور محمود خان کلهر مشهور به پاشا خان است بسیار خوب ساخته». غزلیات شاعر که تخلص «محمود» دارد به ترتیب حروف قافیه چیده شده و نشان می دهد از دیوان مدونی گزینش شده است. آنچه از اشعار او در این سفینه آمده بسیار مغتنم است ؛ خط: شکسته نستعلیق، کا: صحبت اﷲ خان ملقب به دبیر همایون، تا: آغاز قرن 14؛ راسته و چلیپا، رکابه دار؛ کاغذ: نازک کاهی، جلد: تیماج قهوه ای، 9ص (22-30)، اندازه: 4/ 13×21سم [ف: 1/ 27 - 319]

دیوان پرتو / شعر / فارسی

d.-e partow

پرتو، حسین بن علی محمد، - 1348 شمسی

partow, hoseyn ebn-e ‘alī mohammad ( - 1969)

مشهد؛ میبدی؛ شماره نسخه:361

آغاز: آغاز قصید بائیة: دوشینه چون گذشت پاسی ز نیمه شب ×× طالع شد از درم آن ماه محتجب ... ؛ آغاز قصیده رائیه: مبادا کس ز جور و کید و دور و گردش اختر ×× چو من شوریده و کالیوه و سرگشته و مضطر

قصیده بائیه و رائیه در مدح حضرت امیرالمؤمنین علیه السلام؛ خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: 1342- 1343، برای استاد هادی ارفع کرمانشاهی؛ 8گ، اندازه: 5/ 12×17سم [ف: 2 - 66]

دیوان پرتو / شعر / فارسی

d.-e partow

تهران؛ دائرة المعارف؛ شماره نسخه:9/ 791

آغاز: بیخود همه خل از آن نرگس مستند - بر جام می این تهمت بیجا که بستند

سروده هایی با تخلص «پرتو»: پرتو دگر از رهگذر عشق مزن دم ×× در قید بماندی تو و یاران همه رستند / لب لعل تو بکام دگران و پرتو ×× سر انگشت تحیر بود اندر دهنش. غزل هایی است بی ترتیب الفبای و قصیده هایی کوتاه. در یکی از آنها منوچهر خان معتمد الدوله ستایش شده است. که بایستی همان خواجه ارمنی تفلیسی روزگار فتح علی شاه ( -1263ق) باشد (بامداد 4/ 159). آخرین فتنه که در چشم تو پیداست کند ×× بر در معتمد الدوله بپا غوغایی/ دادگر خان منوچهر که بر درگه او ×× هر طرف مینگرم جبه نهد دارایی؛ خط: نستعلیق پخته، کا: سرخوش، تا: 1262ق؛ 8گ (124ر-131ر ) [ف: 2 - 108]

دیوان پرتو/شعر / کردی

d.-e partow

تهران؛ دائرة المعارف؛ شماره نسخه:316

آغاز: ای اولی کو نینه ژ بوته چو ابتدا ×× ای آخری نهن ژ ترا هیچ انتها ... غزلها: سرلوح دیوان های ازل اول چیه اسم خدا؛ انجام: ای زین زیادت فتوت ×× ای عین عنایت و مروت از سراینده ای با تخلص «پرتو»، ممکن است وی محمد کاظم بن آقا محمد پرتو کردستانی لر بروجردی (- 1247ق) باشد که یوسف و زلیخای او را احمد گلچین معانی در مجله دانشکده ادبیات تبریز (سال 17، ص 189) معرفی کرده است. در برگ پایانی نسخه کاتب (در تاریخ 1230ق) از سراینده با «سلمه اﷲ» یاد می کند. دارای قصیده، مناجات در قالب مثنوی، مخمس، غزل به ترتیب قافیه (بیش از 188 غزل)، قطعه و رباعی؛ خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، تا: ح1230ق؛ کاغذ: نباتی، جلد: تیماج عنابی،

84گ، 14 سطر (10×15)، اندازه: 16×5/ 20سم [ف: 1 - 109]

دیوان پرتو اصفهانی / شعر / فارسی

d.-e partow-e esfahānī

پرتو اصفهانی، علیرضا بن محمد علی، ق13 قمری

partow-e esfahānī, ‘alī-rezā ebn-e mohammad ‘alī ( - 19c)

[الذریعه 9/ 157؛ مشار 721]

1.تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه:3494

خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: 1289ق؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج سرخ، 126گ، 12 سطر (9×16)، اندازه: 15×22سم [ف: 2501 - 11]

2.تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه:195/ 8173

آغاز: سیراب کرده کوه و در و دشت را سحاب ×× ساقی بیار باده و بنشین به کار آب؛ انجام: یغما کردند سیم خامش رندان ×× پیداست که سیم ناب دشمن دارد.

خط: شکسته نستعلیق، کا: صحبت اﷲ خان ملقب به دبیر همایون، تا: آغاز قرن 14؛راسته و چلیپا، رکابه دار؛ کاغذ: نازک کاهی، جلد: تیماج قهوه ای، 4ص (701-704)، اندازه: 4/ 13×21سم [ف: 373 - 27/ 1]

دیوان پرویزی/شعر / فارسی

d.-e parvīzī

پرویزی، میرزا عبدالحسین

parvīzī, mīrzā ‘abd-ol-hoseyn

[سخنوران آذربایجان 2/ 849؛ جلالیه 2/ 187]

تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه:3/ 13405

آغاز: ساقی بیار باده بر غم غم و ملال ×× کآمد زمان عشرت و شادی و وجد و حال / لبریز کن پیاله دلراکز عکس آن ×× گردد عیان ز پرده سویدای هر مقال؛ انجام: اگر پرویزی از وصل تو دور است ×× تو دانی دوریت هست از ندانی / من آن پیمانه نوش الکه خوی ×× منوچهری لوپ دامغانی

بخشی از اشعار شاعر است شامل یک قصیده و چند غزل، شاعر در این قصیده اقطاب سلسله ذهبیه در خوی و سلماس و ارومیه را مدح نموده است؛ خط: نستعلیق، کا: شکراﷲ بن محمود، تا: 1318؛ جلد: تیماج قرمز، 4گ (73پ-76پ) [ف: 36 - 343]

» دیوان پروین ← آمال العارفین

دیوان پروین همدانی / شعر / فارسی

d.-e parvīn hamadānī

پروین همدانی، میرزا علی اکبر، 1238 - 1312 قمری

parvīn hamadānī, mīrzā ‘alī akbar (1823 - 1895)

چاپ: بخشی از اشعار شاعر با عنوان «آتشکده پروین» در سال

1324 ش در همدان به چاپ رسیده

[الذریعة 9/ 158؛ سخنوران نامی معاصر ایران، سید محمد باقر برقعی، 2/ 772-776؛ مشار فارسی 1/ 32]

تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه:14447

آغاز: ره عقلم زده سودای رخ چون مه دوست ×× آنقدر مست و بم کانچه ببینم همه اوست / هیچ شمشاد قد و گلرخ و قوس ابرو نیست ×× که نه آشفته آن سرو قد و ابرود اوست / تا دلم بسته یک تار از آن زلف دوتاست ×× به دو جعدش که مشامم همه دم غالیه بوست / کی چنین جلوه کند لاله احمد به چمن ×× یا چنین کی رود آن سرو که اندر لب جوست / هر کجا می گذرم قصه آن حوروش است ×× هر که را می نگرم دعوی آنست که هوست؛ انجام: خنک آنکس که بود ماهرخی محرم رازش ×× بی نصیب آنکه چنین همدم و همراز ندارد / کسی از سر سخن صرفه نبرد بار، که «پروین» ×× بت شیرین وی از نوش لب اعجاز ندارد

غزلیات شاعر را از حرف«تا»تا «دال»؛ خط: شکسته نستعلیق، بی کا، بی تا؛ بی کا، بی تا؛ اهدایی:عباس زندی، مرداد 1375؛ جلد: مقوایی قهوه ای، 20گ، 14 سطر، اندازه: 13×21سم [ف: 38 - 588]

دیوان پریشان / شعر / عربی، فارسی، کردی

d.-e parīšān

پریشان قراگزلو، مرتضی قلی بیک، ق13 قمری

parīšān qarāgozlū, morteza qolī beyk ( - 19c)

مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه:2/ 16666

آغاز: من ژ بسم اﷲ ×× ابتدا یکم من ژ بسم اﷲ. پریشان نامه ذکر می کنم ﷲ؛ انجام: قلیلان خوشا بحالتان بو ×× جام شهادت کوارتان بو.

در بیان مسائل حکمی و اخلاقی از ائمه علیهم السلام که ابیات آن به زبان کردی و عربی و فارسی می باشد؛ خط: نستعلیق و شکسته نستعلیق کتابتی، بی کا، تا: جمادی الاول تا جمادی الثانی 1241ق؛ عناوین بحر طویل؛ کاغذ: نخودی و مشقی، 71ص (22-92)، اندازه: 5/ 10×5/ 17سم [ف: 17 - 437]

دیوان پریشان/شعر / فارسی

d.-e parīšān

پریشان قراگزلو، مرتضی قلی بیک، ق13 قمری

parīšān qarāgozlū, morteza qolī beyk ( - 19c)

[الذریعه 9/ 158؛ مجمع الفصحا 2/ 83]

1.تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه:2/ 3907

آغاز: اول نامه بنام حی و توانا ×× صانع و پروردگار و عالم و دانا؛ انجام: تا از می تو مست چو تو دوستان شوم ×× عرر زنم بوقت سحر همچنان خری

یک قصیده و غزل است به ترتیب تهجی سپس رباعی است و هجو هم دارد ؛ خط: شکسته نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: 1255ق؛ جلد: پارچه، 90ص (هامش 16-105)، 19 سطر (8×15) [ف: 12 - 2895]

2.تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه:3797

آغاز: بسمله. دیوان غزلیات، رباعیات، مطایبات مرتضی قلی بیک پریشان تخلص. اول نامه بنام حی و توانا ×× صانع و پروردگار و عالم و دانا؛ انجام: خوشا حالت که پیش چشم جانان ×× بسوزی تا خلاصی یابی از جان

خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1255ق؛ کاغذ: فرنگی آبی، جلد: تیماج تریاکی، 38گ، 17 سطر (9×15)، اندازه: 14×20سم [ف: 12-2782]

دیوان پریشان / شعر / فارسی

d.-e parīšān

مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه:14653

آغاز: آن شهیدیرا که کس آبش نداد ×× آب سهل است و جوابش کس نداد؛ انجام: صدای یا حسین است ×× مگر سر بر سنین است

مجموعه ای است بی سر و ته مشتمل بر مثنویاتی در مراثی و قصاید در سوگ شهدای کربلا (امام حسین (علیه السلام)، ...)، حضرت زینب (علیها السلام) و ... از یکی از شعرای قرن چهاردهم با تخلص «پریشان»؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 14؛ واقف: سید محمد باقر مولوی عربشاهی سبزواری، محرم 1405؛ کاغذ: نباتی، جلد: گالینگور قهوه ای، 65گ، اندازه: 18×23سم [ف: 17 - 161]

»دیوان پریشان لک ← رمل

»دیوان پریشان لک ← دیوان ملا پریشان

دیوان پشوتن / شعر / فارسی

d.-e pašūtan

پشوتن جی بن جمشید جی، ق13 قمری

pašūtan jī ebn-e jamšīd jī ( - 19c)

مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه:13629

آغاز: اشعار ملالت آثار تالم آگین اندوه قرین رحلت فرمائتی؛ انجام: پشوتنا ز خدائی کریم خواه دعا ×× زید بگلشن گیتی براحت و آرام فقط

شامل قصاید و غزلیات به فارسی و هفت صفحه ای به اردو می باشد که بیشتر در سوگ اشخاص و (ماده تاریخ) سروده شده

است؛ بعضی عناوین قصاید عبارتند از: «قطعه تاریخ وفات دستور مغفور مبرور سردار خان بهادر نوشیروان جی خلف امجد دستور جاماسپ جی»، «ابیات تاریخ وفات تألم آیات عازم سرای جاودانی، رتن جی خردمند فرزند دستور مغفور جاماسب جی»، «اشعار اندوه مآل ارتحال پردرد و ملال بهمن جی ولد پشوتن جی ابن خورشید جی»، «اشعار دردانگیز حسرت آمیز رحلت فرمای دستور مبرور ایدل جی فرزند ارجمند عالی جناب دستور بهمن جی که به مقام اکوله واقع ملک برار جهان گذران را پدرود فرمودند». «اشعار مسرت آثار تهنیت آمیز فرصت انگیز سرفرازی خطاب عظمت انتساب جانی ... مهرجی فرزند ارجمند شمس العلماء دستور هوشنگ جی»، «در تهنیت عیدالضحی و عیدالفطر بخدمت نواب اقبال یار جنگ بهادر» ؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ در آخر مقدمه تاریخ 1853 و 1857 میلادی که معادل 1270 و 1274ق است نوشته شده؛ کاغذ: حنایی، 55گ، اندازه: 18×3/ 28سم [ف: 17 - 161]

دیوان پوربهای جامی / شعر / فارسی

d.-e pūrbahā-ye jāmī

پوربهای جامی، تاج الدین بن بهاءالدین، - 699 قمری

pūrbahā-ye jāmī, tāj-od-dīn ebn-e bahā’-od-dīn ( - 1300)

تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه:858- ف

نسخه اصل: موزه بریتانیا Or. 9213 ؛ خط: نستعلیق، کا: نظام الدین احمد بن عبداﷲ شیرازی، تا: 1 رجب 1029ق، جا: حیدرآباد، برای خزانه سلطان محمد قطب شاه با یادداشت «امیر قطب شاه» در ص ع؛ 105گ، 14 سطر [فیلمها ف: 1 - 88]

دیوان تأثیر تبریزی = کلیات تأثیر/شعر / فارسی

d.-e ta’sīr-e tabrīzī = kollīyāt-e ta’sīr

تأثیر تبریزی، محسن، 1060 - 1129 قمری

ta’sīr-e tabrīzī, mohsen (1650 - 1717)

این دیوان شامل است بر (مطابق نسخه مجلس ش 957):1.قصاید در توحید و مناقب پیغمبر اکرم و ائمه مکرم علیهم صلواة اﷲ و مرثیه حضرت سید الشهداء (علیه السلام) و مدح شاه سلیمان و تاریخ ورود عبدالعزیز پادشاه بخارا به ایران و ورود محمد خان وزیر سابق و وزارت وحید و ترکیب بندی به نام «رموز العاشقین» مزیل به منقبت حضرت امام زمان علیه السلام و تمام اینها برحسب شماره دقیق 1600 بیت است؛ 2. مقطعات و تواریخ در 216 بیت؛ 3- مثنوی در بیان معراج حضرت پیغمبر (صلی الله علیه و اله) به بحر تقارب در 439 بیت و به نام «منهاج المعراج» می باشد. آغاز:

«ستایش همان حد فرزانه ایست ×× که از سبحه اش نه فلک دانه ایست»؛ 4. مثنوی به بحر مخزن الاسرار به نام «جهان نما» در 689 بیت. آغاز: «بسم اﷲ الرحمن الرحیم ×× نیزه خطیست بقصد غنیم»؛ 5. « دعوة العاشقین» به بحر خسرو شیرین در 267 بیت.

آغاز: «بیا ای بلبل فرخ پر و بال ×× که از گل گشته شوریده احوال»؛ 6. مثنوی در تعریف باغات و عمارات قصر سعادت آباد اصفهان بنام «گلزار سعادت» در 527 بیت. آغاز: «بسر دارد هوای خامه دولت ×× ز وصف گلشن باغ سعادت»؛ 7. مثنوی در مقابل هفت پیکر به نام «ثمرة الحجاب» در 148 بیت. آغاز: «شبی از همدمان ایمانی ×× محفلی گرم بود روحانی»؛ 8. مثنوی برای مقدمه رساله در معما در 24 بیت. آغاز: «بنام آنکه در اجمال و تفصیل ×× خردها رفت از کنهش به تحلیل»؛ 9. مثنوی در وصف تفت یزد و شکرگذاری از وزارت یزد و ثنای پادشاه به نام «حسن اتفاق» در 285 بیت، آغاز: «تفتست و فرشته بلبل او ×× چون آتش تفته هر گل او»؛ 10. مثنوی در راستی و درستی و اخلاق به نام «میمنت نامه» در 293 بیت. آغاز: «بنام خداوند فرد قدیم ×× که بنموده ما را ره مستقیم»؛ 11. غزلیات مرتب به حروف تهجی موافق ردیفها در 10240 بیت، آغاز: «ای در کف حمد تو سر رشته عنوانها ×× دارند سرافرازی از نام تو دیوانها»؛ 12. فردها و ابیات متفرقه مرتب به حروف تهجی موافق ردیف ها در 1000 بیت؛ 13. رباعیات، 130 رباعی؛ 14. قصاید و غزلیات و قطعات که به ترکی انشاء کرده در 447 بیت. بنابر این، این دیوان یا کلیات شامل 16435 بیت می باشد ولی از خلاصة الافکار، آقای تربیت نقل کرده اند که دیوانش ده هزار بیت خواهد بود و بنا بر شماره بالا مرادش فقط غزلیات بوده است و خوشگو نوشته که تأثیر دیوان خود را خدمت حکیم الممالک شیخ حسین شهرت به هند فرستاد و منظور نظر همه شعرا گردید و من هم از آن بهره ها گرفتم.

[ نسخه های منزوی 3/ 1850 و 2258؛ الذریعة 9/ 164]

1.تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه:7672

آغاز: با همه پستی دلا تا چند لاف دلبری ×× داد از این بی حاصلی فریاد از این مستکبری / آدم از خاک است و خاک از اصل طینت خاکسار ×× گر اصیلی چون ز اصل خویش خواهی بگذری؛ انجام: گردون دنی نواز را می نازم ×× ایام زمانه ساز را می نازم / افتاد به شش در جهت پنج حواس ×× چرخ شش و پنج باز را مینازم

خط: نستعلیق، بیکا، تا: 1102ق؛ جلد: تیماج قهوه ای، 268گ، 20 سطر، اندازه: 16×30سم [ف: 26 - 169]

2.تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه:957

آغاز: قصائد: ای ثنایت انس و جان را از بیان انداخته ×× حیرت ذات تو لکنت در زبان انداخته

گذشته از دوازده بخش نامبرده در کتاب شناسی بخشی به نام و قطعه هایی به ترکی در 447 بیت دارد و بنا بر محاسبه نگارند این نسخه 103000 بیت را شامل و در حدود 6100 بیت کمتر از نسخه

کتابخانه سپهسالار دارد؛ خط: نستعلیق خوب، بی کا، تا: بین 1124تا 1129ق؛ افتادگی: وسط و انجام؛ یادداشت موجود در ص 22 و119 می رساند که این نسخه نخستین نسخه پاکنویس شده دیوان تأثیر می باشد ؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: مقوایی، 420گ، 12 سطر، اندازه: 5/ 16×23سم [ف: 3 - 200]

آغاز: یکسر مونیست در میزان عدلش بیش و کم ×× برده بو از لاله رنگ از ضیمران انداخته؛ انجام: ای خصم که کفر فتنه بر باداری ×× عقرب صفتی زدم چلیپا داری / در تعزیه ات کهنه مشعل گردد ×× این کهنه عداوتی که بامداری خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11 و 12؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج سبز، 432گ، 21 سطر (8×19)، اندازه: 14×25سم [ف: 12 - 2632]

شامل قصاید و غزلیات و رباعیات می باشد؛ خط: نستعلیق خوب، بی کا، تا: در عصر سراینده؛ سراینده دیوان را تصحیح کرده و غزلیاتی به خط خود در بعضی صفحه ها افزوده؛ 189گ، 14 سطر، اندازه: 15×24سم [ف: - 62]

خط: شکسته نستعلیق خوب، بی کا، بی تا؛ از قرائن به دست می آید که در زمان حیات شاعر نوشته شده و به نظر او رسیده و درچند جا کلمه بلغ دیده می شود و از حاشیه ای که نویسنده در کنار صفحه اول اشعار ترکی نوش تهاند این احتمال تأیید می شود، با سه سرلوح مذهب، مجدول مذهب؛ واقف: سپهسالار؛ کاغذ: دولت آبادی، جلد: تیماج، 455ص، 12 سطر،اندازه: 5/ 15×24سم [ف: 2 -575]

تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه:3641-ف و 5006-ف و 6081-ف

نسخه اصل: همان نسخه بالا [فیلمها ف: 2 - 208 و 3 - 122 و 197]

آغاز: ای ثنایت انس و جان را از بیان انداخته ×× حیرت ذات تو لکنت در زبان انداخته / شرح اوصاف تو سرگرم ثنایت را چو شمع ×× گرچه سر تا پا زبان شد از زبان انداخته؛ انجام: گردون دنی نواز را می نازم ×× ایام زمانه ساز را می نازم / افتاد به شش در جهت پنج حواس ×× چرخ شش و پنج باز را مینازم شامل: قصاید، غزلیات و رباعیات؛ خط: نستعلیق، بی کا، بیتا؛ تملکی به تاریخ 1166؛ جلد: تیماج مشکی، 321گ، 18 سطر، اندازه: 14×24سم [ف: 26 - 263]

بیکا، تا: قرن 13 [نشریه: 5 - 272]

نسخه اصل: بادلیان Pers 76 (3/ 43 ش 2651). دارای قصاید و ترکیبات با یک ترکیب بند به نام رموز العاشقین و مقطعات و تواریخ در منقبت و جهان نما و منهاج المعراج و دعوت العاشقینو گلزار سعادت و ثمرات حجاب و حسن اتفاق و میمون نامه ویک مثنوی یا دیباچه یک رساله معما و غزلیات و متفرقات ورباعیات؛ خط: شکسته نستعلیق، بی کا، بی تا؛ 412گ، 15 سطر [فیلمها ف: 2 - 5]

دیوان تاج اصفهانی/شعر / فارسی

d.-e tāj-e esfahānī

تاج الدوله، طاوس خانم، ق13 قمری

tāj-od-dowle, tāvūs xānom ( - 19c)

تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه:123/ 8173

آغاز: باد از سر کوی تو گذشتن نتواند ×× پیغام من دلشده را پس که رساند؛ انجام: بتاج الدوله چون دادم لقب شاه ×× گذشت از آن سرم از طارم ماه / همیشه بخت با او هست نبود ×× کسی با ذات غیر از سایه همراه

اشعار وی چنین عنوانی دارد: «تاج الدوله مادر سلطان محمد میرزای سیف الدوله و سلطان احمد میرزا و فرخ سیر میرزاست»، احوال وی را در خیرات حسان، نقل مجلس و نیز مقاله ای از پژمان بختیاری می یابیم. نام «تخت طاوس» را شاه قاجار از نام وی گرفت؛ خط: شکسته نستعلیق، کا: صحبت اﷲ خان ملقب به دبیر همایون، تا: آغاز قرن 14؛ راسته و چلیپا، رکابه دار؛ کاغذ: نازک کاهی، جلد: تیماج قهوه ای، 2ص (512-513)، اندازه: 4/ 13×21سم [ف: 1/ 27 - 352]

دیوان تاج الملوک / شعر / عربی

d.-e tāj-ol-molūk

صالحی، بوری بن ایوب، 556 - 579 قمری

sālehī, būrī ebn-e ayyūb (1162 - 1184)

[الاعلام 2/ 77؛ کشف الظنون 1/ 780؛ معجم المؤلفین 3/ 81]

قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه:2/ 773

آغاز: خلق الهواء داء بغیر دواء ×× فعلیله أبدا بغیر شفاء / و لا جل ذاک انا الشقی بمن له ×× قد جدنی و جدی و عز عزاء نسخه اصل: کتابخانه واتیکان-رم 1142. مجموعه اشعار ناظم است مشتمل بر غزلیات، رباعیات، مراثی، و جز آن که به مناسبت های مختلف سروده و به ترتیب حروف الفبای قافیه تنظیم شده است؛ خط: نسخ نازیبا، کا: محسن بن علی بن محمد بن حسین، تا: 1189ق؛ مجدول؛ 98گ (56-153) [عکسی ف:2-453]

دیوان تاجر اصفهانی / شعر / فارسی

d.-e tājer-e esfahānī

تاجر اصفهانی، اسماعیل، ق11 قمری

tājer-e esfahānī, esmā‘īl ( - 17c)

تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه:48/ 9469

شعر از او؛ خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 11؛ 1ص (60 هامش)

[مختصر ف: 519]

دیوان تاج لاهوری/شعر / فارسی

d.-e tāj-e lāhūrī

تاج لاهوری، ق11 قمری

tāj-e lāhūrī ( - 17c)

تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه:8091

تاج لاهوری با تخلص «تاج» سروده 108 (=1080)، غزل ها است به ترتیب تهجی و ترجیع و رباعی و قطعه، با ماده تاریخ 1086 در پایان ؛ خط: نستعلیق، کا: میر حسینی پسر عزیز، تا: یک شنبه 29 رمضان سال 31 جلوس (117)، جا: قصبه و شهرک چند نبوت، به فرموده میان شیخ عبدالرحیم جیو؛ افتادگی: آغاز؛ در پایان یادداشت مورخ 20 ذیقعده 1107 است و در آن از قادرآباد چند نبوت و بهتلیان و اسماعیل بیک میر تزک سرکار صاحب یاد شده است، آغاز در حرف الف افتاده؛ کاغذ: هندی، جلد: گالینگور مشکی،104گ،14سطر(7×5/ 14)،اندازه:13×5/ 21سم [ف:17 - 29]

دیوان تاراج شیرازی / شعر / فارسی

d.-e tārāj-e šīrāzī

تاراج شیرازی، میرزا خسرو، ق13 قمری

tārāj-e šīrāzī, mīrzā xosro ( - 19c)

تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه:14251

آغاز: به بزم تو شد از شرافت بیا ×× سرا پرده خلوت ... / تو با نور خورشید همسایه ای ×× تو هم نور خورشید؛ انجام: خواهی کمرش پایی باریکتر از مو باش ×× خواهی دهنش بینی از دیده تو پنهان شو / با شهد لب لعلش سرچشمه حیوان باش ×× با کفر سر زلفش سرحلقه ایمان شو / چون مور خطش از مهر مهری ز خطش برگیر ×× بر تخت شهنشاهی هم تخت سلیمان شو / خواهی اگر از حسرت لذت بری از سرش ×× در حلقه گیسویش چون ذکر دل «درویش» / چون خون جگر از دل پیوسته به پیکان شو ×× هم سبحه گسل میباش هم سلسله گردان شو دیوان اشعار شاعر است با تخلص «تاراج»، «درویش» و «معراج» که شامل قصاید و ترجیع بندهای وی است. در عنوان قصاید این موضوعات به چشم می خورد: مدح ناصرالدین شاه قاجار، هجو آقا صراف کاشی تهرانی، مدح محمد باقر خطیب زاده همدانی و هجو سرهنگ فوج ؛ خط: شکسته نستعلیق، بی کا، بیتا؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ جلد: تیماج قهوه ای، 110گ، 8 سطر، اندازه: 5/ 10×17سم [ف: 38 - 363]

دیوان تاراج نراقی / شعر / فارسی

d.-e tārāj-e narāqī

تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه:55/ 8173

از: تاراج نراقی (؟). دو غزل با تخلص «تاراج» و با عنوان «تاراج نراقی» که شاید منظور همان تاراج اصفهانی باشد که در تذکره حدیقة الشعراء دربارهاش آمده: «اسمش محمد حسین، از معاصرین و از حالش تا حال زیاده از این چیزی معلوم نشده که در زمره شعرا و ادبای اصفهان محسوب و فنش غزلسرایی و شغلش مقواسازی است ... گویند ده هزار بیت دیوان دارد». مطلع دو غزل وی چنین است: «مه که کس اندر وی اشتباه ندارد ×× چون مه من طره سیاه ندارد / دل عذرخواه ما و محبت گناه ما ×× باشد ز عذر» ؛ خط: شکسته نستعلیق، کا: صحبت اﷲ خان ملقب به دبیر همایون، تا: آغاز قرن 14؛ راسته و چلیپا، رکابه دار؛ کاغذ: نازک کاهی، جلد: تیماج قهوه ای، 2ص (143-144)، اندازه: 4/ 13×21سم [ شورا: ف: 1/ 27 - 333]

دیوان تارک شیرازی/شعر / فارسی

d.-e tārek-e šīrāzī

تارک شیرازی، ق9 قمری

tārek-e šīrāzī ( - 15c

تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه:958

آغاز: گذارم سوی گلشن بی رخ او چون همی افتد ×× بروی گل زاشک من بود گرشبنمی افتد

این دیوان شامل قصاید و ترکیب بند و رباعیات و مثنوی و قطعه ها و فردهایی می باشد و نسخه این کتابخانه در حدود 1000 بیت است، در کتب تذکره و تاریخ، تارک تخلص نام برده نشده و از مندرجات نسخه این دیوان، شیرازی بودن او آشکار است. او دم از محبت اهل بیت پیغمبر (صلی الله علیه و اله) میزده و در این باب ابیاتی چند دارد و از آنها این بیت است: «زفارسم من و سلمان بر اهل فارس ممداست ×× وسیله اوست مرا در سلام خواجه سلمان» و گذشته از این بیت در چند جای دیگر (ص 37 و 41 نسخه) شیرازی بودن خود را تصریح کرده است. در جای دیگر از دیوان خود را حافظ قرآن معرفی نموده: «تارک آنروز ترا حافظ قرآن خوانم ×× طرق نهصد و شصت از بر اگر بر خوانی» و طریقه خود را میان سعدی و حافظ تصور نموده: «باعتدال طرق رفت و عاقبت منزل ×× میان سعدی و حافظ گرفت تارک ما» و در یکی از رباعیات اینگونه از اشعار خود را برتر از خیام و افضل الدین کاشی دانسته است:

«چو ساقی طبع من مفرح انگیخت ×× پیوسته شراب ناب در ساغر ریخت / تا صیت چهار مصرعم گشت رفیع ×× خیام ز خیمه افضل از فضل گریخت». در تصوف از مریدان شیخ محمد نور بخش (- 912) بوده و او را ستوده و از وی استمداد همت کرده و

در تاریخ وفات او قطعه ای انشاء نموده و نیز از چند ماده تاریخیکه در این دیوان است معلوم می شود که در اوایل سلطنت شاه اسماعیل اول صفوی زندگانی مینموده و تاریخ ورود او را به شیراز در آخر قصیده ای (42-51 نسخه) چنین آورده: «نامه ام کز بهر حظ هوشمندان نام یافت ×× سال تاریخش ز «حظ» (=908) آرد برون هر هوشیار»؛ خط: نسخ، بی کا، بیتا؛ افتادگی: آغاز و وسط و انجام؛ ظاهراً دیوان از خطوط اوایل قرن دهم هجری می باشد ؛ کاغذ: خطایی، جلد: تیماج، 102گ، 20 سطر، اندازه: 5/ 9×17سم [ف: 3 - 201]

دیوان تایب / شعر / فارسی

d.-e tāyeb

اصفهان؛ روضاتی؛ شماره نسخه:2/ 124

آغاز: الهی به طور و دگر بحر مسجور ×× به مکتوب و مسطور در رق منشور / الهی الهی به عشاق مهجور ×× الهی الهی به معشوق مستور / توکل تحمل تأمل تعقل ×× عطا کن به تایب دلش ساز مستور؛ انجام: تایبا با صبر و تقوا شو قرین ×× یاد آور از یحب الصابرین / چیست تقوا روز ناحق تافتن ×× با حلال از جان و از دل ساختن

خط: نستعلیق، کا: حاجی محمد، تا: رمضان 1071ق؛ دیوان تایب در حاشیه نگاشته شده؛ 17سطر، اندازه: 14×5/ 21سم [ف: - 88]

دیوان تائب تبریزی/شعر / فارسی

d.-e tā’eb-e tabrīzī

تائب تبریزی، اسماعیل بن حسین، - 1374 قمری

tā’eb-e tabrīzī, esmā‘īl ebn-e hoseyn ( - 1955)

[فهرستواره منزوی 10/ 836]

1.قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه:1150 و 1706 عکسی

آغاز: بیا تائب دگر ترک هوس کن ×× سخن کوته نما افسانه بس کن

در این مجموعه اشعار پراکنده ای است از رباعیات و قصاید و قطعه هایی از چند مثنوی تائب چون: بوم نامه، ابله نامه، حیرت نامه، قصیده رمزیه، قصیده صدقیه، غفلت نامه سروده 1356، بلبل نامه سروده 1356، چهار بیت در زندانی شدن تائب در زندان قصر سروده سید علی نواب ملقب به احتشام رضوی در 17 ربیع الاول 1356، حل اشکال در احکام شخص خنثی، اشعاری در خلاصی وی از زندان در 8 شوال 1356، قصیده خلاصیه، تسلیت نامه که در فوت فرزند علی آقا شالچیلار تبریزی به کسان او نوشته، چند بیت از ناموسنامه، و نیز رباعیات و حکایات متفرقه به نظم ما بین مطالب فوق آمده است ؛ خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: بیشتر این مجموعه بامداد به سال 1356 در زندان قصر قجر تهران نوشته شده و چند برگ آن پس از آزاد شدن به سال 1357 نوشته شده؛جلد: گالینگور سبز، 44گ، اندازه: 5/ 13×20سم [ف: 3 - 391] وعکسی [ف: 5 - 161]

2.قم؛ فیضیه؛ شماره نسخه:2/ 2031

اشعاری در طعن بر ایرج میرزا و یاوه های او؛ بیکا، بیتا؛ 4گ، اندازه: 10×13سم [ف: 3 - 170]

دیوان تایب گلپایگانی/شعر / فارسی

d.-e tāyeb-e golpāygānī

تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه:3/ 13711

بخشی از مراثی؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ 3گ (17پ-19پ) [ف: 37 - 236]

دیوان تبریزی / شعر / عربی

d.-e tabrīzī

مجتهد تبریزی، احمد بن لطفعلی، - 1265 قمری

mojtahed-e tabrīzī, ahmad ebn-e lotf-‘alī ( - 1849)

تهران؛ ملی؛ شماره نسخه:3/ 3105

آغاز: الحمد لمن کل السن البلغاء عن وصف کماله و اعترف مصاقع اخطیاء بالعی عن بیان نعوت جلاله؛ انجام: فقلت فاءن العشق خالق طبعهم ×× فوافق طبعی ثم صار غذائیا.

قصیده در مدح حضرت علی (علیه السلام) و ابراز علاقه مؤلف نسبت به خاندان او علیهم السلام است ؛ خط: نسخ خوش، کا: محمد تقی بن محمد کاظم همدانی، تا: 1236ق؛ کاغذ: فرنگی شکری، جلد: تیماج تریاکی، 10ص (79-88)، 12 سطر (5/ 6×13)، اندازه: 5/ 13×21سم [ف: 14 - 231]

دیوان تبریزی ششکلانی/شعر / فارسی

d.-e tabrīzī-ye šeškelānī

تبریزی ششکلانی، علیقلی، ق14 قمری

tabrīzī šeškelānī, ‘alī-qolī ( - 20c)

تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه:2/ 18413

قصیده ربیعیه اوست؛ کاتب = مؤلف، تا: 1327ق [د.ث. مجلس]

دیوان تجلی / شعر / فارسی

d.-e tajallī

تجلی، جواد، ق14

tajallī, javād ( - 14c)

تهران؛ چهل ستون؛ شماره نسخه:259

آغاز: بجز خط تو بگرد لب چو حب نبات ×× که دید مهر گیاهیکنار آب روان

قصیده 23 بیت است از جواد تجلی ملقب به حسان العجم در ستایش یکی از شاهزادگان؛ بی کا، بی تا؛ چهار برگ، زرین [چند نسخه-ف: - 363]

دیوان تجلی / شعر / فارسی

d.-e tajallī

تهران؛ چهل ستون؛ شماره نسخه:1/ 290

آغاز: پر شد زعطر خوشدلی از بس که روزگار خط: شکسته نستعلیق، بیکا، تا: 1100ق؛ با سرلوح، مجدول؛ 34گ، 14 سطر، قطع: بیاض رقعی [چند نسخه-ف: - 373]

دیوان تجلی سبزواری/شعر / فارسی

d.-e tajallī-ye sabzevārī

تجلی سبزواری، رجبعلی، 1261 - 1319 شمسی

tajallī sabzevārī, rajab-‘alī (1882 - 1940)

تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه:6505

غزلیات یا ضیائیه است و وطنیات و قصاید و ترجیعات مثنوی کنگاشستان یا تجلی مشروطیت، در 1335 ساخته شده و دیباچه ای دارد در سرگذشت شاعر و در آن از سید جمال افغانی و محمد علی شاه و سر اسپرینگ انگلیسی و اتابک یاد شده است؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 14؛ کاغذ: فرنگی، 44گ، 20 سطر (8×17)، اندازه: 13×21سم [ف: 16 - 279]

دیوان تجلی شیرازی / شعر / فارسی

d.-e tajallī-ye šīrāzī

تجلی شیرازی، علیرضا بن حسین، - 1085 قمری

tajallī šīrāzī, ‘alī-rezā ebn-e hoseyn ( - 1675)

[2670 الذریعة 9/ 167؛ م 2259؛ نسخه های منزوی 3/ 2259 و]

1.قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه:8/ 14606

آغاز: شدبهار و کرد جا تنک بر گلزار گل ×× کوه همچون غنچه وا شد تا کشاید بار گل / بسکه زد خون ریاحین جوش در رگهای کوه ×× می جهد جای شرار از سنگ آتش دار گل؛ انجام: هر راه روشن که بینی از خلق جهان ×× حال تو بود بیش که با درد گران خط: نستعلیق، بی کا، تا: اواخر قرن 11؛ دارای دو مینیاتور «نگاره» نفیس رنگین سبک هرات، و سرلوح زیبای مرصع، مجدول مذهب؛ پیش از این در کتابخانه عبدالحسین بیات قرار داشته، تاریخ کتابت نسخه که در برگ انجام دیده می شود (993ق) نادرست است؛کاغذ: شرقی، جلد: تیماج مشکی، 45گ (259پ-303ر)، 12 سطر (6×5/ 12)، اندازه: 12×20سم [ف: 37 - 20]

2.تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه:31/ 13443

آغاز: تا بنام من زبان خامه ات گردیده است ×× از نگینم می رود پر خون ز بس نالیده است

قصیده ای از اوست؛ بی کا، تا: قرن 11؛ مجدول مذهب؛ جلد: گالینگور سرخ، 3ص (256-258)، اندازه: 20×32سم[ف:36-382]

3.تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه:63/ 13443

آغاز: عقل شد آشفته حال از نام عشق ×× گفت کای گشته اسیر دام عشق مثنوی؛ کا: ابوالحسن تنکابنی، تا: قرن 11 ؛ مجدول مذهب ؛ جلد: گالینگور سرخ،3ص(327-329)،اندازه:20×32سم [ف: 36 - 385]

آغاز: پرشده عطر خوشدلی از بسکه زد نگار ×× چون عطسه زد از دماغ زمین جست نوبهار؛ انجام: خصمت چودانه در دهن آسیا شود ×× بادا محب جاه تو از عیش کامکار

قصیده از اوست؛ کا: جلال الدین انجو، تا: با تاریخ 1095ق، به دستور سلطان محمد کاتب سپاهانی؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج تریاکی، 3ص (216-218) [ف: 10 - 1589]

آغاز: خدایا روزیم کن سوز و دردی ×× که دریابم خزان رنگ زردی

خط: شکسته نستعلیق چلیپا، کا: جنونی، تا: 15 ربیع الثانی 1100ق؛ در چهار ستون؛ کاغذ: ترمه رنگارنگ، جلد: میشن قهوه ای، 12گ (109پ-120پ)، اندازه: 3/ 12×8/ 22سم [ف: 8 - 339]

قصیده است و غزل به ترتیب تهجی و رباعی؛ خط: شکسته

نستعلیق، بی کا، تا: ربیع الثانی 1100ق، جا: اصفهان؛ با سرلوح بغلی ؛ قطع: بغلی [نشریه: 7 - 279]

آغاز: (قصیده): پر شد ز عطر خوش دلی از بس که روزگار ×× چون عطسه از دماغ زمین جست نو بهار ...؛ آغاز موجود از انشاء: مدتی دیگر است که دل به این آتش می سوزم و بوی خون از این دریا می شنوم هان تا در بساطم خیره ننگری و تیره نظر نکنی؛ انجام: و الا این بنده بهره خود از لذت یافته و نصیب خویش از احتظاظ فرمانبری دریافته باشم و السلام علی من استمع فاسمع و نفع فانتفع.

شامل یک قصیده بلند با قافیه راء (ظاهراً بهاریه اوست) و پس از آن مثنوی معراج الخیال، غزلیات و قطعات و رباعیات. در آخر اشعار (که ناقص است) یک برگ نثر است و گویا از منشآت تجلی؛ خط: نستعلیق، کا: علی نقی بن عبدالقادر، تا: 1108ق؛ کاغذ: دولت آبادی، جلد: تیماج قهوه ای، 59ص (522-580)، 19 سطر،اندازه: 15×5/ 25سم [ف: 21 - 264]

خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1117ق؛ در هامش؛ جلد: میشن سیاه، 12سطر، اندازه: 3/ 7×6/ 17سم [ف: 8 - 432]

آغاز: زهی از شوق رویت گشته گلزار جنان پیدا ×× چو بو در غنچه تنها ز شوقت گشته جان پیدا

خط: نستعلیق، کا: درویش مولانا محبت، تا: اواخر قرن 11 یا اوایل قرن 12؛ کاغذ: کشمیری، جلد: تیماج، 30ص (1-30)، 17 یا 18 سطر، اندازه: 5/ 14×27سم [ف: 3 - 475]

قصاید است و غزل به ترتیب تهجی و رباعی؛ بی کا، بی تا؛ مجدول ؛ قطع: بغلی [نشریه: 7 - 282]

آغاز: پر شد ز عطر خوشدلی از بسکه روزگار ×× چون عطسه از دماغ زمین جست نوبهار؛ انجام: خصمت چو دانه در دهن آسیا بود ×× بادا محب جاه تو از عیش کامکار

مثنوی است؛ خط: نستعلیق چلیپا، بیکا، بیتا؛ بیکا، بیتا؛ مجدول؛ جلد: تیماج قهوه ای، 3گ (23پ-25ر)، اندازه: 12×20سم [ف: 38 - 177]

دیوان تراب / شعر / فارسی

d.-e torāb

تراب کاشانی، محمد هاشم، 1252 شمسی

torāb-e kāšānī, mohammad hāšem (1873 - )

تهران؛ مدارک فرهنگی؛ شماره نسخه:3/ 35

آغاز: بسمله ... بنام قادر ایزد ... سمیع سامع ستار؛ انجام: ... بحمداﷲ که کردم تمام را اظهار سؤال هر چه نمودی جواب بشنوی هزار شکر که جستم زچنگت ای طرار مطالب در مورد ستایش امام رضا و آقا خضر وزیر ... و ترجیع ساقی نامه، ستایش آقا خضر تعریف عمارت و مدح آقا خضر تاریخ عمارت آقا خضر و ... با توجه به اینکه به فهارس مختلف مراجعه شد ولی نام کامل و شاعر به دست نیامد (در فهرست کتاب های چاپی فارسی مشار ج 2 ذکر شده که به چاپ رسیده)؛ خط: شکسته نستعلیق خوب، بی کا، بی تا؛ مصحح، محشی؛ کاغذ: فرنگی حنایی، جلد: گالینگور سبز، 47گ (82پ-128ر)، اندازه: 5/ 11×18سم [ف: - 32]

دیوان ترابی/شعر / ترکی

d.-e torābī

ترابی بابا، حاج علی، ق13 قمری

torābī bābā, hāj ‘alī ( - 19c)

قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه:2318

آغاز: الهی عبد عاجز رو سیاهم ×× بیلور سن حال و احوالم نهحاجت؛ انجام: شرمسارم رو سیاه جر ممله شاهم الامان ×× پیرحنکارم مدد قیل ایله بر درمان بکا

حدود چهار هزار بیت در غزل به ترتیب حروف و مدایح و مراثی و مواعظ و مربع (رباعی ها) و مخمس و جز اینها، با تاریخ وفات های 1257-1258؛ خط: رقعی، کا: حافظ اسماعیل جتی بدلا، تا: 27 ذیقعده 1306ق؛ جلد: مقوایی، 127گ، 19 سطر، اندازه: 17×5/ 22سم [ف: 6 - 298]

دیوان ترجیعات / شعر / فارسی

d.-e tarjī‘āt

ناصرالدین بجه ای، ق7 قمری

nāser-od-dīn-e bajje-ī ( - 13c)

چاپ: به کوشش محمود مدبری، نامواره دکتر محمود افشار، 9 (1375): 5288-5349

تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه:18/ 108-ف