متن و ترجمه فروع کتاب نفیس کافی

مشخصات کتاب

سرشناسه: کلینی، محمدبن یعقوب، - 329ق.

عنوان قراردادی: الکافی. فروع. فارسی - عربی

عنوان و نام پديدآور: متن و ترجمه کتاب نفیس فروع کافی [کتاب]/تالیف محمدبن یعقوب‌بن اسحاق کلینی‌رازی؛ ترجمه گروه مترجمان ؛ اشراف و ویرایش محمدحسین رحیمیان.

مشخصات نشر: قم: قدس،1391.

مشخصات ظاهری: 10ج.

شابک: 600000ریال: دوره:978-964-2549-79-5 ؛ 800000 ریال ( دوره ده جلدی، چاپ چهارم) ؛ ج.1، چاپ چهارم:978-964-2549-69-6 ؛ ج.2، چاپ چهارم: 978-964-2549-70-2 ؛ ج.3، چاپ چهارم: 978-964-2549-71-9 ؛ ج.4، چاپ چهارم:978-964-2549-72-6 ؛ ج.5، چاپ چهارم: 978-964-2549-73-3 ؛ ج.6، چاپ چهارم: 978-964-2549-74-0 ؛ ج.7، چاپ چهارم: 978-964-2549-75-7 ؛ ج.8، چاپ چهارم: 978-964-2549-76-4 ؛ ج.9، چاپ چهارم: 978-964-2549-77-1 ؛ ج.10، چاپ چهارم: 978-964-2549-78-8

يادداشت: فارسی-عربی.

يادداشت:ج.1( چاپ سوم).

يادداشت:ج.2و3( چاپ سوم:1391).

يادداشت:ج.6-10(چاپ سوم:1391).

يادداشت:ج.1-10 ( چاپ چهارم: 1393).

يادداشت:ج.6-10(چاپ پنجم:1394).

موضوع: احادیث شیعه -- قرن 4ق.

شناسه افزوده: رحیمیان،محمدحسین، 1345 -، ویراستار

رده بندی کنگره: BP129/ک8ک26041 1391

رده بندی دیویی: 297/212

شماره کتابشناسی ملی: 3166368

متن و ترجمه کتاب نفیس

فروع کافی جلد هشتم

تأليف:

محدّث عالی مقام ثقة الاسلام محمد یعقوب کلینی رازی رحمه الله.

ترجمه: گروه مترجمان

اشراف و ویرایش: محمد حسین رحیمیان.

خیر اندیش دیجیتالی: موسسه مددکاری و خیریه ایتام امام زمان (عجل الله تعالی فرجه الشريف) شهرستان بروجن.

ویراستار دیجیتالی: سمانه جاوید.

اشاره

فهرست موضوعات

کتاب احکام خوراکی ها (21 - 251 )

بخش سی و چهارم

ولیمه ها و مهمانی ها ... 23

بخش سی و پنجم

کسی که در شهری داخل می شود، مهمان برادران دینی خود است ... 26

بخش سی و ششم

مهمانی سه روز است ... 27

بخش سی و هفتم

کراهت به خدمت واداشتن مهمان ... 28

بخش سی و هشتم

رزق و روزی به همراه مهمان ... 29

بخش سی و نهم

حق مهمان و گرامی داشت او ... 31

بخش چهلم

میل غذا با مهمان ... 32

بخش چهل و یکم

انسان ناگزیر از میل غذا است ... 34

بخش چهل و دوم

ناهار و شام ... 37

بخش چهل و سوم

فضیلت شام و کراهت ترک آن ... 39

بخش چهل و چهارم

شستن دست پیش از غذا و پس از آن ... 43

بخش چهل و پنجم

شرایط شستن دست پیش از غذا ... 45

بخش چهل و ششم

حوله و کشیدن دست به صورت پس از شستن ... 46

بخش چهل و هفتم

«بسم الله» و «الحمد لله» گفتن ودعا خواندن به هنگام صرف غذا ... 48

بخش چهل و هشتم

چند روایت نکته دار ... 66

بخش چهل و نهم

خوردن آن چه که از سفره می افتد ... 67

بخش پنجاهم

فضیلت و ارزش نان ... 71

بخش پنجاه و یکم

نان جو ... 78

بخش پنجاه و دوم

نان برنج ... 79

بخش پنجاه و سوم

قاووت ها و ارزش قاووت گندم ... 80

بخش پنجاه و چهارم

قاووت عدس ... 85

بخش پنجاه و پنجم

ارزش گوشت ... 86

بخش پنجاه و ششم

کسی که چهل روز گوشت نخورد اخلاقش دگرگون می شود ... 89

بخش پنجاه و هفتم

برتری گوشت گوسفند بر گوشت بز ... 91

بخش پنجاه و هشتم

گوشت گاو و پیه های آن ... 93

بخش پنجاه و نهم

گوشت شتر و شتر خراسانی ... 95

بخش شصتم

گوشت پرندگان ... 96

بخش شصت و یکم

گوشت آهو و گور خر ... 98

بخش شصت و دوم

گوشت گاومیش ... 99

بخش شصت و سوم

کراهت خوردن گوشت ناپخته ... 100

بخش شصت و چهارم

گوشت «قدید» ... 101

بخش شصت و پنجم

برتری گوشت سردست بر گوشت دیگر اعضا ... 104

بخش شصت و ششم

غذای پخته شده ... 105

بخش شصت و هفتم

ترید ... 108

بخش شصت و هشتم

گوشت بریان، کباب و کله ... 111

بخش شصت و نهم

حليم ... 114

بخش هفتادم

غذای مثلثه واحساء ... 115

بخش هفتاد و یکم

حلواء ... 117

بخش هفتاد و دوم

غذای داغ ... 119

بخش هفتاد و سوم

پاک کردن استخوان ... 121

بخش هفتاد و چهارم

ماهی ... 122

بخش هفتاد و پنجم

تخم مرغ ... 126

بخش هفتاد و ششم

ارزش نمک ... 129

بخش هفتاد و هفتم

سركه و روغن زيتون ... 133

بخش هفتاد و هشتم

سرکه ... 136

بخش هفتاد و نهم

مری ... 140

بخش هشتادم

روغن زيتون و زيتون ... 141

بخش هشتادم و یکم

عسل ... 143

بخش هشتاد و دوم

شکر ... 145

بخش هشتاد و سوم

روغن حیوانی ... 150

بخش هشتاد و چهارم

شير حيوانات ... 152

بخش هشتاد و پنجم

شیر گاو ... 155

بخش هشتاد و ششم

ماست ... 157

بخش هشتاد و هفتم

شیر شتر ... 157

بخش هشتاد و هشتم

شير الاغ ... 158

بخش هشتاد و نهم

پنیر ... 160

بخش نودم

پنیر و گردو ... 162

بخش هایی درباره حبوبات

بخش نود و یکم

برنج ... 163

بخش نود و دوم

نخود ... 167

بخش نود و سوم

عدس ... 169

بخش نود و چهارم

باقلا ولوبيا ... 170

بخش نود و پنجم

ماش ... 172

بخش نود و ششم

كاورس ... 172

بخش نود و هفتم

خرما ... 173

بخش نود و هشتم

میوه های مختلف ... 184

بخش نود و نهم

انگور ... 185

بخش صدم

مویز ... 189

بخش صدو یکم

انار ... 190

بخش صدو دوم

سیب ... 197

بخش صدو سوم

به ... 201

بخش صدو چهارم

انجیر ... 203

بخش صدو پنجم

گلابی ... 204

بخش صدو ششم

آلو ... 205

بخش صدو هفتم

نارنج ... 206

بخش صدو هشتم

موز ... 209

بخش صدو نهم

سنجد ... 210

بخش صدو دهم

خربزه ... 211

بخش صدو یازدهم

سبزیجات ... 212

بخش صدو دوازدهم

روایاتی درباره کاسنی ... 213

بخش صدو سیزدهم

ریحان کوهی ... 217

بخش صدو چهاردهم

تره ... 219

بخش صدو پانزدهم

كرفس ... 222

بخش صدو شانزدهم

گشنیز ... 223

بخش صدو هفدهم

خُرفه ... 223

بخش صدو هیجدهم

کاهو ... 224

بخش صدو نوزدهم

سداب ... 225

بخش صدو بیستم

شاهی ... 226

بخش صدو بیست و یکم

چغندر ... 227

بخش صدو بیست و دوم

قارچ ... 229

بخش صدو بیست و سوم

کدو حلوایی ... 230

بخش صدو بیست و چهارم

تُرُب ... 232

بخش صدو بیست و پنجم

هویج ... 233

بخش صدو بیست و ششم

شلغم ... 234

بخش صدو بیست و هفتم

خیار ... 236

بخش صدو بیست و هشتم

بادمجان ... 237

بخش صدو بیست و نهم

پیاز ... 238

بخش صدو سی ام

سیر ... 240

بخش صدو سی و یکم

آویشن ... 242

بخش صدو سی و دوم

خلال کردن ... 243

بخش صدو سی و سوم

تفاله های لای دندان ... 246

بخش صدو سی و چهارم

شوينده اُشنان و سُعد ... 247

کتاب آشامیدنی ها (251- 390)

بخش یکم

فضیلت و ارزش آب ... 253

بخش دوم

روایاتی دیگر درباره آب ... 255

بخش سوم

آب فراوان آشامیدن ... 257

بخش چهارم

ایستاده و یک نفس آشامیدن آب ... 258

بخش پنجم

دعا به هنگام آشامیدن آب ... 262

بخش ششم

ظرف ها ... 264

بخش هفتم

فضیلت آب زمزم و آب ناودان کعبه ... 267

بخش هشتم

آب آسمان ... 269

بخش نهم

فضیلت آب فرات ... 271

بخش دهم

آب هایی که از شرب آنها نهی شده است ... 273

بخش یازدهم

روایت های نکته دار ... 276

بخش دوازدهم

بخش هایی دربارۀ نبیذها ... 279

مواد تهیه شراب ... 279

بخش سیزدهم

ریشه تحریم شراب ... 280

بخش چهاردهم

شراب همیشه حرام بوده است ... 287

بخش پانزدهم

شراب خوار ... 288

بخش شانزدهم

بخشی دیگر درباره شراب خوار ... 298

بخش هفدهم

شراب، اصل هر گناه و بدی است ... 303

بخش هیجدهم

کسی که همواره شراب می نوشد ... 306

بخش نوزدهم

روایاتی دیگر درباره شراب خوار ... 309

بخش بیستم

تحریم شراب در قرآن ... 311

بخش بیست و یکم

پیامبر خدا صلی الله علیه وسلم اندک و بسیار مواد مستی آور را تحریم فرمود ... 315

بخش بیست و دوم

شراب به خاطر نتیجه اش حرام است! پس هرچه که نتیجه اش مانند آن باشد حرام است ... 326

بخش بیست و سوم

حکم کسی که به عنوان دارو، رفع تشنگی و یا تقیه شراب بنوشد ... 328

بخش بیست و چهارم

شراب خرما و کشمش ... 334

بخش بیست و پنجم

ظروف شراب ... 344

بخش بیست و ششم

شیره انگور ... 346

بخش بیست و هفتم

شیره انگور پخته ... 347

بخش بیست و هشتم

شیره طلایی ... 348

بخش بیست و نهم

قطره ای از ماده مست کننده در ظرف غذا ... 353

بخش سی ام

آب جو ... 354

بخش سی و یکم

نوشیدنی حلال ... 359

بخش سی و دوم

باز هم در مورد نوشیدنی ها ... 365

بخش سی و سوم

ظرفی که قبلاً در آن شراب بوده و اکنون در آن سرکه است و یا از آن می نوشند ... 366

بخش سی و چهارم

دگرگونی شراب به سرکه ... 368

بخش سی و پنجم

چند روایت نکته دار ... 369

بخش سی و ششم

آواز و غنا ... 374

بخش سی و هفتم

قمار با نرد و شطرنج ... 384

کتاب احکام پوشش، خود آرایی و جوانمردی (391- 624)

بخش یکم

خود آرایی و آشکار کردن نعمت ... 393

بخش دوم

لباس ... 399

بخش سوم

کراهت لباس شهرت ... 408

بخش چهارم

لباس سفید و پنبه ای ... 409

بخش پنجم

پوشیدن لباس رنگی ... 413

بخش ششم

پوشیدن لباس مشکی ... 419

بخش هفتم

کتان ... 420

بخش هشتم

پوشیدن لباس پشمی، مویین و کُرکی ... 420

بخش نهم

پوشیدن لباس خز ... 423

بخش دهم

پوشیدن لباس نقش و نگاردار ... 427

بخش یازدهم

حرير و ديبا ... 429

بخش دوازدهم

حکم پوشیدن لباس کوتاه و بلند ... 433

بخش سیزدهم

دعا به هنگام پوشیدن لباس نو ... 440

بخش چهاردهم

پوشیدن لباس کهنه ... 443

بخش پانزدهم

عمامه و دستار ... 445

بخش شانزدهم

کلاه زمستانی ... 448

بخش هفدهم

پوشیدن کفش ... 449

بخش هیجدهم

رنگ های نعلین ... 455

بخش نوزدهم

کفش ... 458

بخش بیستم

آداب پوشیدن کفش ... 460

بخش بیست و یکم

خاتم و مهر انگشتری ... 462

بخش بیست و دوم

عقیق ... 467

بخش بیست و سوم

ياقوت و زمرد ... 470

بخش بیست و چهارم

فیروزه ... 471

بخش بیست و پنجم

جزع يمنى و بلور ... 473

بخش بیست و ششم

نقش انگشتر ... 474

بخش بیست و هفتم

حکم زیور آلات ... 479

بخش بیست و هشتم

حكم فرش ها ... 483

بخش بیست و نهم

چند حدیث نکته دار ... 487

بخش سی ام

رنگ کردن مو ... 492

بخش سی و یکم

رنگ سیاه و رنگ وسمه ... 497

بخش سی و دوم

رنگ کردن با حنا ... 499

بخش سی و سوم

چیدن و تراشیدن موی سر ... 501

بخش سی و چهارم

موی سر و باز کردن فرق ... 504

بخش سی و پنجم

ریش و سبیل ... 507

بخش سی و ششم

چیدن موی بینی ... 511

بخش سی و هفتم

شانه کردن ... 511

بخش سی و هشتم

چیدن ناخن ها ... 515

بخش سی و نهم

موهای سفید ... 521

بخش چهلم

دفن موی و ناخن ... 523

بخش چهل و یکم

سرمه چشم ... 524

بخش چهل و دوم

مسواک زدن ... 527

بخش چهل و سوم

حمام کردن و دوش گرفتن ... 530

بخش چهل و چهارم

شستن سر ... 548

بخش چهل و پنجم

نوره کشیدن ... 551

بخش چهل و ششم

موی زیر بغل ... 557

بخش چهل و هفتم

حنا بعد از نوره ... 561

بخش چهل و هشتم

عطر و بوی خوش ... 564

بخش چهل و نهم

کراهت ردّ هدیه عطر ... 569

بخش پنجاهم

انواع عطر ... 572

بخش پنجاه و یکم

اصل عطر ... 572

بخش پنجام و دوم

مُشک ... 575

بخش پنجاه و سوم

عطر غاليه ... 578

بخش پنجاه و چهارم

عطر زعفرانی ... 581

بخش پنجاه و پنجم

بخور ... 583

بخش پنجاه و ششم

روغن مالی و کرم ... 585

بخش پنجاه و هفتم

کراهت مداومت بر روغن مالی ... 587

بخش پنجاه و هشتم

روغن بنفشه ... 589

بخش پنجاه و نهم

روغن خيرى ... 593

بخش شصتم

روغن گیاه بان ... 594

بخش شصت و یکم

روغن زنبق ... 596

بخش شصت و دوم

روغن کنجد ... 597

بخش شصت و سوم

گُل ها ... 598

بخش شصت و چهارم

خانه وسيع ... 600

بخش شصت و پنجم

تزیین خانه ... 603

بخش شصت و ششم

بنای حدیثی کوتاه ... 608

بخش شصت و هفتم

بنای مرتفع ... 608

بخش شصت و هشتم

نرده کشی ... 611

بخش شصت و نهم

چند روایت نکته دار ... 613

بخش هفتادم

کراهت تنها خوابیدن ... 618

کتاب دام ها و دام پروری (625 - 670)

بخش یکم

نگه داری چارپا و حیوان سواری ... 627

بخش دوم

روایت های نکته دار درباره چارپایان ... 632

بخش سوم

ساز و برگ چارپا ... 640

بخش چهارم

نگهداری شتر ... 642

بخش پنجم

گوسفند ... 647

بخش ششم

داغ نهادن چارپایان ... 651

بخش هفتم

کبوتر ... 652

بخش هشتم

فرستادن پرندگان ... 659

بخش نهم

خروس ... 660

بخش دهم

قمری ... 662

بخش یازدهم

فاخته و صُلصُل ... 664

بخش دوازدهم

نگه داری سگ ... 666

بخش سیزدهم

ایجاد جنگ بین چارپایان ... 670

کتاب احکام خوراکی ها (21 - 251 )

اشاره

كِتَابُ الْأَطْعِمَة

کتاب احکام خوراکی ها

بخش سی و چهارم

اشاره

(34)

بَابُ الْوَلَائِم

1 - مُحَمَّدُ بْنُ يَحْيَى عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنْ عَلِيِّ بْنِ الْحَكَمِ عَنْ بَعْضِ أَصْحَابِنَا قَالَ:

أَوْلَمَ أَبُو الْحَسَنِ مُوسَى علیه السلام وَلِيمَةٌ عَلَى بَعْضِ وُلْدِهِ فَأَطْعَمَ أَهْلَ الْمَدِينَةِ ثَلَاثَةَ أَيَّامِ الْفَالُوذَجَاتِ فِي الْجِفَانِ فِي الْمَسَاجِدِ وَ الْأَزِقَّةِ. فَعَابَهُ بِذَلِكَ بَعْضُ أَهْلِ الْمَدِينَة.

فَبَلَغَهُ ذَلِكَ فَقَالَ علیه السلام: مَا آتَى اللَّهُ عزوجل نَبِيَّاً مِنْ أَنْبِيَائِهِ شَيْئاً إِلَّا وَ قَدْ آتَى مُحَمَّداً صلی الله علیه وسلم الى مِثْلَهُ وَ زَادَهُ مَا لَمْ يُؤْتِهِمْ.

قَالَ لِسُلَيْمَانَ علیه السلام: (هَذَا عَطَاؤُنَا فَامْنُنْ أَوْ أَمْسِكْ بِغَيْرِ حِسَابٍ).

وَ قَالَ لِمُحَمَّدٍ صلی الله علیه وسلم: (وَ مَا آتَاكُمُ الرَّسُولُ فَخُذُوهُ وَمَا نَهَاكُمْ عَنْهُ فَانْتَهُوا).

ولیمه ها و مهمانی ها

1- راوی گوید:

امام کاظم علیه السلام برای یکی از پسران خود ولیمه و سور داد مراسم ولیمه چنین بود که سه روز در مساجد و کوچه های مدینه برای مردم در کاسه های بزرگ فالوده می دادند.

یکی از مردم به این کار حضرت علیه السلام ایراد گرفت. این خبر آن به سمع مبارک آن حضرت رسید.

فرمود: «خداوند هیچ چیزی را به هیچ کدام از پیامبران خود عطا نفرمود مگر آن که مانند آن را به حضرت محمد صلی الله علیه وسلم عطا کرد و بر آن خوب افزود و آن را به دیگر پیامبران عطا نفرمود. خداوند به سلیمان علیه السلام فرمود: «این عطا و بخشش ماست؛ پس می توان عطا کنی و یا آن را نگه داری که حسابی بر عهده تو نباشد» و به حضرت محمد صلى الله عليه وسلم فرمود: «و آن چه را که پیامبر به شما می دهد بردارید و از آن چه که از آن نهی میکند خودداری کنید».

2- أَحْمَدُ بْنُ مُحَمَّدٍ عَنِ الْهَيْثَمِ بْنِ أَبِي مَسْرُوقٍ عَنْ هِشَامِ بْنِ سَالِمٍ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ علیه السلام أَنَّهُ قَالَ :

لَا تَجِبُ الدَّعْوَةُ إِلَّا فِي أَرْبَعَ : الْعُرْسِ وَ الْخُرْسِ وَ الْإِيَابِ وَالْإِعْذَارِ.

3- عَلِيُّ بْنُ إِبْرَاهِيمَ عَنْ أَبِيهِ عَنِ النَّوْفَلِيُّ عَنِ السَّكُونِي عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ علیه السلام قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللهِ صلى الله عليه وسلم:

الْوَلِيمَةُ فِي أَرْبَعِ الْعُرْسِ وَ الْخُرْسِ وَ هُوَ الْمَوْلُودُ يُعَقُّ عَنْهُ وَ يُطْعَمُ وَ الْإِعْذَارِ وَهُوَ خِتَانُ الْغُلام وَ الْإِيَابِ، وَ هُوَ الرَّجُلُ يَدْعُو إِخْوَانَهُ إِذَا آبَ مِنْ غَيْبَتِهِ.

وَ فِي رِوَايَةٍ أُخْرَى: أَوْ تَوْكِيرٍ وَ هُوَ بِنَاءُ الدَّارِ أَوْ غَيْرُهُ.

4- الْحُسَيْنُ بْنُ مُحَمَّدٍ عَنْ مُعَلَّى بْنِ مُحَمَّدٍ بِإِسْنَادٍ ذَكَرَهُ عَنْ أَبِي إِبْرَاهِيمَ علیه السلام قَالَ:

نَهَى رَسُولُ اللهِ صلى الله عليه وسلم عَنْ طَعَامِ وَلِيمَةٍ يُخَصُّ بِهَا الْأَغْنِيَاءُ وَيُتْرَكُ الْفُقَرَاءُ.

5- عَلِيُّ بْنُ إِبْرَاهِيمَ عَنْ أَبِيهِ عَنِ ابْنِ مَ وبِ عَنْ مُعَاوِيَةَ بْنِ عَمَّارٍ قَالَ:

2- هشام بن سالم می گوید: امام صادق علیه السلام فرمود:

دعوت مهمانی فقط در چهار مورد است: عروسی، ولادت، ولیمه بازگشت از مسافرت و ختنه سوران.

3- سکونی گوید: امام صادق علیه السلام فرمود: پیامبر خدا صلى الله عليه وسلم فرمود:

ولیمه در چهار مورد است: عروسی، ولادت که برای نوزاد عقیقه می شود و اطعام می نمایند، ختنه سوران که ختنه کردن پسر بچه است و بازگشت از مسافرت که به هنگام بازگشت از مسافرت که برادران خویش را به مهمانی دعوت می کند.

در روایت دیگر آمده است و یا تو کیر که همان ساختن خانه و یا موارد دیگر است.

4- راوی گوید: امام کاظم علیه السلام فرمود:

پیامبر خدا صلى الله عليه وسلم از خوردن غذای ولیمه ای که ثروتمندان را به آن اختصاص دهند و فقرا را ترک نمایند نهی نمود.

5- معاوية بن عمار گوید:

قَالَ رَجُلٌ لِأَبِي عَبْدِ اللهِ علیه السلام: إِنَّا نَجِدُ لِطَعَامِ الْعُرْسِ رَائِحَةُ لَيْسَتْ بِرَائِحَةِ غَيْرِهِ.

فَقَالَ لَهُ: مَا مِنْ عُرْسٍ يَكُونُ يُنْحَرُ فِيهِ جَزُورٌ أَوْ تُذْبَحُ بَقَرَةٌ أَوْ شَاةٌ إِلَّا بَعَثَ اللَّهُ تَبَارَكَ وَتَعَالَى مَلَكاً مَعَهُ قِيرَاطٌ مِنْ مِسْكِ الْجَنَّةِ حَتَّى يُدِيفَهُ فِي طَعَامِهِمْ، فَتِلْكَ الرَّائِحَةُ الَّتِي تُشَمُ لِذَلِكَ.

6- عَلِيُّ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ بُنْدَارَ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ عَنْ بَعْضِ الْعِرَاقِيِّينَ عَنْ إِبْرَاهِيمَ بْنِ عُقْبَةَ عَنْ جَعْفَرِ الْقَلَانِسِي عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ علیه السلام قَالَ:

قُلْتُ لَهُ: إِنَّا نَتَّخِذُ الطَّعَامَ وَ نَسْتَجِيدُهُ وَ نَتَنَوَّقُ فِيهِ وَلَا نَجِدُ لَهُ رَائِحَةَ طَعَامِ الْعُرْسِ.

فَقَالَ: ذَلِكَ لِأَنَّ طَعَامَ الْعُرْسِ فِيهِ تَهُبُّ رَائِحَةٌ مِنَ الْجَنَّةِ، لِأَنَّهُ طَعَامُ اتَّخِذَ لِلْحَلَالِ.

مردی به امام صادق علیه السلام عرض کرد: ما در غذای عروسی بویی استشمام می کنیم که در غذاهای دیگر نیست. فرمود:

هر عروسی که در آن شتری نحر شود و یا گاو یا گوسفندی ذبح شود خداوند تبارک و تعالی فرشته ای را بر می انگیزاند که یک قیراط مشک بهشتی را در غذای آنان مخلوط می کند. همان بو و رایحۀ بهشتی است که استشمام می شود.

6- جعفر قلانسی گوید: به امام صادق علیه السلام عرض کردم:

ما غذا آماده می کنیم و آن را به خوبی تهیه می نماییم و در آن دقت می کنیم اما بوی غذای عروسی را در آن نمی یابیم.

فرمود: چون در غذای عروسی رایحه بهشتی وزیده می شود؛ زیرا آن غذایی است که برای امری حلال آماده می شود.

بخش سی و پنجم

اشاره

(35)

بَابُ أَنَّ الرَّجُلَ إِذَا دَخَلَ بَلْدَةً فَهُوَ صَيْفٌ عَلَى مَنْ بِهَا مِنْ إِخْوَانِهِ.

1- عَلِيُّ بْنُ إِبْرَاهِيمَ عَنْ أَبِيهِ عَنْ إِبْرَاهِيمَ بْنِ إِسْحَاقَ الْأَحْمَرِ بِإِسْنَادِهِ عَمَّنْ ذَكَرَهُ عَنِ الْفُضَيْلِ بْنِ يَسَارٍ عَنْ أَبِي جَعْفَرِ قَالَ علیه السلام: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم:

لا إِذَا دَخَلَ رَجُلٌ بَلْدَةً فَهُوَ ضَيْفُ عَلَى مَنْ بِهَا مِنْ إِخْوَانِهِ وَ أَهْلِ دِينِهِ حَتَّى يَرْحَلَ عَنهم.

2- أَبُو عَبْدِ اللَّهِ الْأَشْعَرِيُّ عَنِ السَّيَّارِيِّ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ الْكَرْخِي عَنْ رَجُلٍ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ علیه السلام قَالَ سَمِعْتُهُ يَقُولُ:

قَالَ رَسُولُ اللهِ صلى الله عليه وسلم: إِذَا دَخَلَ رَجُلٌ بَلْدَةً فَهُوَ ضَيْفُ عَلَى مَنْ بِهَا مِنْ أَهْلِ دِينِهِ حَتَّى يَرْحَلَ عَنْهُمْ.

کسی که در شهری داخل می شود، مهمان برادران دینی خود است

1- فضیل بن یسار گوید: امام صادق علیه السلام فرمود: پیامبر خدا صلى الله عليه وسلم فرمود:

هرگاه کسی به یک آبادی وارد شود مهمان برادران و هم کیشانش در آن آبادی خواهد بود تا هنگامی که از آن جا کوچ کند.

2- نظیر این روایت را راوی دیگری از امام صادق علیه السلام نقل می کند.

بخش سی و ششم

اشاره

(36)

بَابُ أَنَّ الضَّيَافَةَ ثَلَاثَةُ أَيَّامٍ.

1- عَلِيُّ بْنُ إِبْرَاهِيمَ عَنْ أَبِيهِ عَنِ الْحَسَنِ بْنِ الْحُسَيْنِ الْفَارِسِيُّ عَنْ سُلَيْمَانَ بْنِ حَفْصِ الْبَصْرِيِّ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ علیه السلام قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم:

الضَّيْفُ يُلْطَفُ لَيْلَتَيْن، فَإِذَا كَانَتْ لَيْلَةُ الثَّالِثَةِ فَهُوَ مِنْ أَهْلِ الْبَيْتِ يَأْكُلُ مَا أَدْرَكَ.

2- الْحُسَيْنُ بْنُ مُحَمَّدٍ عَنْ مُعَلَّى بْنِ مُحَمَّدٍ عَنْ وَاصِلٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ سِنَانٍ عَنْ عَبْدِ اللهِ علیه السلام قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللهِ صلى الله عليه وسلم:

الضَّيَافَةُ أَوَّلَ يَوْم وَ الثَّانِيَ وَ الثَّالِثَ وَ مَا بَعْدَ ذَلِكَ، فَإِنَّهَا صَدَقَةٌ تُصُدِّقَ بِهَا عَلَيْهِ.

قَالَ: ثُمَّ قَالَ صلى الله عليه وسلم: لَا يَنْزِلُ أَحَدُكُمْ عَلَى أَخِيهِ حَتَّى يُوثِمَهُ مَعَهُ.

قِيلَ: يَا رَسُولَ اللَّهِ كَيْفَ يُوثِمُهُ؟

قَالَ: حَتَّى لَا يَكُونَ عِنْدَهُ مَا يُنْفِقُ عَلَيْهِ.

مهمانی سه روز است

1- سلیمان بن حفص می گوید: امام صادق علیه السلام: فرمود پیامبر خدا صلى الله عليه وسلم فرمود:

مهمان دو شب مورد لطف قرار می گیرد هنگامی که شب سوم فرا رسید از اهل خانه به شمار می آید؛ هر غذایی تهیه شد می خورد.

2- عبد الله بن سنان گوید: امام صادق علیه السلام فرمود: پیامبر خدا صلى الله عليه وسلم فرمود:

مهمانی روز اول، دوم و سوم است. پس از آن به عنوان صدقه از او پذیرایی می شود.

سپس فرمود: هرگز نزد برادرتان آن گونه مهمان نشوید که او را همراه خود به گناه وادارید.

عرض شد: ای پیامبر خدا! چگونه او را به گناه وا می دارد؟

فرمود: چندان مهمان صاحب خانه می شود که او چیزی ندارد که به مهمان انفاق کند.

بخش سی و هفتم

اشاره

(37)

بَابُ كَرَاهِيَةِ اسْتِخْدَامِ الضَّيْفِ.

1- مُحَمَّدُ بْنُ يَحْيَى عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُوسَى عَنْ ذُبْيَانَ بْنِ حَكِيمٍ عَنْ مُوسَى النُّمَيْرِيِّ عَنِ ابْنِ أَبِي يَعْفُورٍ قَالَ:

رَأَيْتُ عِنْدَ أَبِي عَبْدِ اللهِ علیه السلام ضَيْفاً . فَقَامَ يَوْماً فِي بَعْضِ الْحَوَائِجِ، فَنَهَاهُ عَنْ ذَلِكَ وَ قَامَ بِنَفْسِهِ إِلَى تِلْكَ الْحَاجَةِ. وَ قَالَ علیه السلام:

نَهَى رَسُولُ اللهِ صلى الله عليه وسلم عَنْ أَنْ يُسْتَخْدَمَ الضَّيْفُ.

2- الْحُسَيْنُ بْنُ مُحَمَّدٍ عَنِ السَّيَّارِيِّ عَنْ عُبَيْدِ بْنِ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ الْبَغْدَادِيٌّ عَمَّنْ أَخْبَرَهُ قَالَ:

نَزَلَ بِأَبِي الْحَسَنِ الرِّضَا علیه السلام ضَيْفَ وَكَانَ جَالِساً عِنْدَهُ يُحَدِّثُهُ فِي بَعْضِ اللَّيْلِ. فَتَغَيَّرَ السِّرَاجُ، فَمَدَّ الرَّجُلُ يَدَهُ لِيُصْلِحَهُ، فَزَبَرَهُ أَبُو الْحَسَنِ علیه السلام ثُمَّ بَادَرَهُ بِنَفْسِهِ فَأَصْلَحَهُ، ثُمَّ قَالَ لَهُ:

کراهت به خدمت واداشتن مهمان

1- ابن ابی یعفور گوید: در خدمت امام صادق علیه السلام بودم، آن حضرت مهمان داشت.

روزی مهمان برای انجام برخی از کارها برخاست. امام علیه السلام او را از این کار بازداشت و خود به انجام آن کار اقدام کرد و فرمود:

پیامبر خدا علیه السلام نهی نمود که مهمان به خدمت گرفته شود.

2- راوی گوید: مهمانی خدمت امام رضا علیه السلام شرفیاب شد. شبی در خدمت حضرت امام علیه السلام نشسته بود و با حضرتش گفت و گو می کرد ناگاه نور چراغ متغیر شد. او دست خود را دراز نمود تا چراغ را درست کند، امام علیه السلام او را از این کار بازداشت سپس خود به این کار مبادرت نمود و آن را درست کرد سپس به مهمان فرمود:

إِنَّا قَوْمٌ لَا نَسْتَخْدِمُ أَضْيَافَنَا.

3- مُحَمَّدُ بْنُ يَحْيَى عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُوسَى عَنْ ذُبْيَانَ بْنِ حَكِيمٍ عَنْ مُوسَى بْنِ أَكَيْل النُّمَيْرِيِّ عَنْ مَيْسَرَةَ قَالَ : قَالَ أَبُو جَعْفَر علیه السلام:

إِنَّ مِنَ التَّضْعِيفِ، تَرْكَ الْمُكَافَاةِ وَ مِنَ الْجَفَاءِ اسْتِخْدَامَ الضَّيْفِ؛ فَإِذَا نَزَلَ بِكُمُ الضَّيْفُ، فَأَعِينُوهُ وَإِذَا ارْتَحَلَ ، فَلَا تُعِينُوهُ، فَإِنَّهُ مِنَ النَّذَالَةِ وَ زَوِّدُوهُ وَ طَيِّبُوا زَادَهُ، فَإِنَّهُ مِنَ السَّحَاءِ.

بخش سی و هشتم

اشاره

(38)

بَابُ أَنَّ الضَّيْفَ يَأْتِي رِزْقُهُ مَعَهُ.

1- عَلِيُّ بْنُ إِبْرَاهِيمَ عَنْ أَبِيهِ عَنِ الْحَسَنِ بْنِ الْحُسَيْنِ الْفَارِسِيُّ عَنْ سُلَيْمَانَ بْنِ حَفْصِ الْبَصْرِيُّ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ علیه السلام قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم:

ما قومی هستیم که مهمانان خود را به خدمت نمی گیریم.

3- میسره گوید: امام باقر علیه السلام فرمود:

همانا ترک مکافات از سستی و ناتوانی است و به خدمت گرفتن مهمان از جفا وستم است. مهمان را به هنگام ورود به خانه یاری کنید ولی به هنگام کوچ به او کمک نکنید؛ زیرا این کار از فرومایگی است. به مهمان زاد و توشه پاکیزه دهید؛ زیرا این کار از سخاوت است.

رزق و روزی به همراه مهمان

1- سلیمان بن حفص بصری گوید امام صادق علیه السلام فرمود: پیامبر خدا صلی الله علیه وسلم فرمود:

إِنَّ الضَّيْفَ إِذَا جَاءَ فَنَزَلَ بِالْقَوْمِ، جَاءَ بِرِزْقِهِ مَعَهُ مِنَ السَّمَاءِ؛ فَإِذَا أَكَلَ، غَفَرَ اللَّهُ لَهُمْ بِنُزُولِهِ عَلَيْهِمْ.

2- مُحَمَّدُ بْنُ يَحْيَى عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ سِنَانٍ عَنْ مُوسَى بْنِ بَكْرٍ عَنْ أَبِي الْحَسَنِ الْأَوَّلِ علیه السلام قَالَ:

إِنَّمَا تَنْزِلُ الْمَعُونَةُ عَلَى الْقَوْمِ عَلَى قَدْرِ مَشُونَتِهِمْ. وَإِنَّ الضَّيْفَ لَيَنْزِلُ بِالْقَوْمِ فَيَنْزِلُ رِزْقُهُ مَعَهُ فِي حَجْرِهِ.

3- عَلِيُّ بْنُ إِبْرَاهِيمَ عَنْ أَبِيهِ عَنِ النَّوْفَلِيُّ عَنِ السَّكُونِي عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ علیه السلام قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللهِ صلى الله عليه وسلم:

مَا مِنْ ضَيْفٍ حَلَّ بِقَوْمٍ إِلَّا وَ رِزْقُهُ فِي حَجْرِهِ.

4- عَلِيُّ بْنُ إِبْرَاهِيمَ عَنْ أَبِيهِ عَنِ ابْنِ أَبِي عُمَيْرٍ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ قَيْسٍ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللهِ علیه السلام قَالَ: ذَكَرَ أَصْحَابُنَا قَوْماً. فَقُلْتُ: وَاللهِ مَا أَتَغَدَّى وَلَا أَتَعَشَّى إِلَّا وَ مَعی مِنْهُمُ اثْنَانِ أَوْ ثَلَاثَةٌ أَوْ أَقَلُّ أَوْ أَكْثَرُ.

هرگاه مهمان وارد خانه گروهی شود رزق و روزی خود را به همراه خود از آسمان می آورد و آن گاه که در خانه آنها غذا میل کند خداوند آنها را به جهت این مهمان می آمرزد.

2- موسی بن بکر گوید: امام کاظم علیه السلام فرمود:

به راستی که درآمد هر قومی به اندازهٔ روزی آنها نازل می شود و آن گاه که مهمانی به خانه تو وارد شود رزق و روزی خود را همراه بر دامنش نازل می شود.

3- سکونی گوید: امام صادق علیه السلام فرمود: پیامبر خدا صلى الله عليه وسلم فرمود:

مهمانی که در خانه قومی سکونت کند روزی اش در دامنش قرار می گیرد.

4- محمد بن قیس گوید:

دوستان ما دربارۀ گروهی سخن می گفتند من گفتم: به خدا سوگند! من صبحانه و شام نمی خورم مگر آن که دو یا سه نفر و یا کمتر و یا بیشتر از آن قوم کنار سفره من باشند.

فَقَالَ علیه السلام: فَضْلُهُمْ عَلَيْكَ أَكْثَرُ مِنْ فَضْلِكَ عَلَيْهِمْ .

قُلْتُ: جُعِلْتُ فِدَاكَ! كَيْفَ ذَا وَ أَنَا أُطْعِمُهُمْ طَعَامِي وَأُنْفِقُ عَلَيْهِمْ مِنْ مَالِي وَ يَخْدُمُهُمْ خَادِمِي؟!

فَقَالَ: إِذَا دَخَلُوا عَلَيْكَ، دَخَلُوا مِنَ اللهِ عزوجل بِالرِّزْقِ الْكَثِيرِ وَ إِذَا خَرَجُوا خَرَجُوا، بِالْمَغْفِرَةِ لَكَ.

بخش سی و نهم

اشاره

( 39 )

بَابُ حَقٌّ الضَّيْفِ وَ إِكْرَامِهِ.

1- مُحَمَّدُ بْنُ يَحْيَى عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ عِيسَى عَنْ عُمَرَ بْنِ عَبْدِ الْعَزِيزِ عَنْ إِسْحَاقَ بْنِ عَبْدِ الْعَزِيزِ وَ جَمِيلِ وَ زُرَارَةَ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ علیه السلام قَالَ:

مِمَّا عَلَّمَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَاطِمَةَ علیها السلام أَنْ قَالَ لَهَا:

امام صادق علیه السلام فرمود: فضل و برتری آنان بر تو از فضل و برتری تو بر آنان بیشتر است.

عرض کردم: قربانت شوم! چگونه چنین است با این که من با غذای خود از آنان پذیرایی می کنم، از مال خود به آنان انفاق می نمایم و خدمت کارانم به آنان خدمت می کنند؟!

فرمود: آن گاه که آنان وارد خانه تو می شوند از جانب پروردگار با رزق و روزی فراوان وارد می شوند و هرگاه از خانه تو خارج می شوند با آمرزش برای تو خارج می شوند.

حق مهمان و گرامی داشت او

1- زراره گوید: امام صادق علیه السلام فرمود:

از مواردی که پیامبر خدا صلى الله عليه وسلم به حضرت فاطمه علیها السلام آموخت این بود که به آن حضرت فرمود:

يَا فَاطِمَةُ! مَنْ كَانَ يُؤْمِنُ بِاللهِ وَالْيَوْمِ الْآخِرِ، فَلْيُكْرِمْ ضَيْفَهُ.

2- عَلِيُّ بْنُ إِبْرَاهِيمَ عَنْ أَبِيهِ عَنِ ابْنِ عَنِ ابْنِ أَبِي عُمَيْرٍ عَنْ إِسْحَاقَ بْنِ عَبْدِ الْعَزِيزِ عَنْ زُرَارَةَ عَنْ أَبِي جَعْفَرِ علیه السلام قَالَ:

مِمَّا عَلَّمَ رَسُولُ اللهِ صلى الله عليه وسلم عَلِيّاً علیه السلام، قَالَ: مَنْ كَانَ يُؤْمِنُ بِاللَّهِ وَالْيَوْمِ الْآخِرِ فَلْيُكْرِمْ ضَيْفة.

3- عَلِيُّ بْنُ إِبْرَاهِيمَ عَنْ أَبِيهِ عَنِ الْحَسَنِ بْنِ الْحُسَيْنِ الْفَارِسِيُّ عَنْ سُلَيْمَانَ بْنِ حَفْصٍ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللهِ علیه السلام قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللهِ صلى الله عليه وسلم:

إِنَّ مِنْ حَقِّ الضَّيْفِ أَن يُكْرَمَ وَ أَنْ يُعَدَّ لَهُ الْخِلَالُ.

بخش چهلم

اشاره

(40)

بَابُ الْأَكْلِ مَعَ الضَّيْفِ.

1- عِدَّةٌ مِنْ أَصْحَابِنَا عَنْ سَهْلِ بْنِ زِيَادٍ عَنْ جَعْفَرِ بْنِ مُحَمَّدٍ الْأَشْعَرِيِّ عَنِ ابْنِ الْقَدَّاحِ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ علیه السلام قَالَ:

ای فاطمه! هرکس به خداوند و روز رستاخیز ایمان دارد باید مهمان خود را گرامی بدارد.

2- زراره گوید: امام باقر علیه السلام فرمود:

از چیزهایی که پیامبر خدا صلى الله عليه وسلم به حضرت علی علیه السلام آموخت این بود که به آن بزرگوار فرمود:

هرکس به خدا و روز قیامت ایمان دارد باید مهمان خود را گرامی بدارد.

3- سلیمان بن حفص گوید: امام صادق علیه السلام فرمود: پیامبر خدا صلى الله عليه وسلم فرمود:

از حقوق مهمان گرامی داشت او و پس از پذیرایی تهیه خلال دندان برای اوست.

میل غذا با مهمان

1- ابن قداح گوید: امام صادق علیه السلام فرمود: -

كَانَ رَسُولُ اللهِ صلى الله عليه وسلم إِذَا أَكَلَ مَعَ الْقَوْمِ، أَوَّلَ مَنْ يَضَعُ يَدَهُ مَعَ الْقَوْمِ وَ آخِرَ مَنْ يَرْفَعُهَا إِلَى أَنْ يَأْكُلَ الْقَوْمُ.

2- مُحَمَّدُ بْنُ يَحْيَى عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنِ ابْنِ فَضَّالٍ عَنِ ابْنِ الْقَدَّاحِ عَنْ عبد الله علیه السلام قَالَ:

كَانَ رَسُولُ اللهِ صلى الله عليه وسلم إِذَا أَكَلَ مَعَ قَوْمٍ طَعَاماً، كَانَ أَوَّلَ مَنْ يَضَعُ يَدَهُ وَ آخِرَ مَنْ يَرْفَعُهَا لِيَأْكُلَ الْقَوْمُ.

3- عَنْهُ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنْ عُمَرَ بْنِ عَبْدِ الْعَزِيزِ عَنْ جَمِيلِ بْنِ دَرَّاجِ عَنْ عَبْدِ اللهِ علیه السلام قَالَ: سَمِعْتُهُ يَقُولُ:

إِنَّ الزَّائِرَ إِذَا زَارَ الْمَزُورَ فَأَكَلَ مَعَهُ ، أَلْقَى عَنْهُ الْحِشْمَةَ وَ إِذَا يَأْكُلُ مَعَهُ يَنْقَبِضُ قليلاً.

پیامبر خدا صلى الله عليه وسلم همواره آن گاه که با گروهی غذا میل می کرد نخستین کسی بود که شروع می کرد و آخرین کسی بود که از غذا دست می کشید تا این که همه حاضران غذا بخورند.

2- نظیر همین روایت را ابن قداح از راوی دیگری از امام صادق علیه السلام نقل می کند.

3- جميل بن دراج گوید: از امام صادق علیه السلام شنیدم که می فرمود:

آن گاه که کسی به زیارت کسی آمده همراه او غذا بخورد تا مهمان خجالت نکشد و در این حال اندکی حال او مراعات کند.

4- عَنْهُ عَنْ سُلَيْمَانَ بْنِ حَفْصٍ عَنْ عَلِيِّ بْنِ جَعْفَرٍ عَنْ أَخِيهِ مُوسَى علیه السلام:

أَنَّ رَسُولَ اللهِ صلى الله عليه وسلم كَانَ إِذَا أَتَاهُ الضَّيْفُ، أَكَلَ مَعَهُ وَ لَمْ يَرْفَعْ يَدَهُ مِنَ الْخِوَانِ حَتَّى يَرْفَعَ الضَّيْفُ يَدَهُ.

بخش چهل و یکم

اشاره

(41)

بَابُ أَنَّ ابْنَ آدَمَ أَجْوَفُ لَا بُدَّ لَهُ مِنَ الطَّعَامِ.

1- عَلِيُّ بْنُ إِبْرَاهِيمَ عَنْ أَبِيهِ عَنِ ابْنِ أَبِي عُمَيْرٍ عَنْ سُلَيْمَانَ بْنِ جَعْفَرٍ عَنْ هِشَامِ بْنِ سَالِمٍ عَنْ زُرَارَةَ عَنْ أَبِي جَعْفَرِ علیه السلام قَالَ: سَأَلَهُ الْأَبْرَشُ الْكَلْبِيُّ عَنْ قَوْلِ اللَّهِ عزوجل: (يَوْمَ تُبَدَّلُ الْأَرْضُ غَيْرَ الْأَرْضِ).

قَالَ: تُبَدِّلُ خُبْزَةٌ نَقِيَّةً يَأْكُلُ النَّاسُ مِنْهَا حَتَّى يَفْرُغَ مِنَ الْحِسَابِ.

قَالَ الْأَبْرَشُ: فَقُلْتُ: إِنَّ النَّاسَ يَوْمَئِذٍ لَفِي شُغُلٍ عَنِ الْأَكْلِ.

4- علی بن جعفر علیه السلام گوید: امام کاظم علیه السلام فرمود:

هرگاه مهمانی خدمت پیامبر خدا صلى الله عليه وسلم و شرف یاب می شد حضرت با او غذا می خورد و دست خود را از سفره نمی کشید تا این که مهمان دست از غذا می کشید.

انسان ناگزیر از میل غذا است

1- زراره گوید: ابرش کلبی از امام باقر علیه السلام درباره گفتار خداوند که می فرماید: «روزی که زمین به زمین دیگری دگرگون می شود»، پرسید.

فرمود: زمین به نان پاکیزه ای تبدیل می شود که مردم از آن می خورند تا این که از حسابرسی فارغ شوند.

ابرش گفت: مگر در آن روز مردم مشغول خوردن هستند؟

فَقَالَ أَبُو جَعْفَرٍ علیه السلام:

هُمْ فِي النَّارِ لَا يَسْتَغِلُونَ عَنْ أَكْلِ الضَّرِيعِ وَ شُرْبِ الْحَمِيمِ وَ هُمْ فِي الْعَذَابِ فَكَيْفَ يَشْتَغِلُونَ عَنْهُ فِي الْحِسَابِ؟!

2- عَلِيُّ بْنُ إِبْرَاهِيمَ عَنْ أَبِيهِ عَنِ ابْنِ أَبِي عُمَيْرٍ عَنْ هِشَامٍ عَنْ زُرَارَةَ عَنْ أَبِي جَعْفَرٍ علیه السلام قَالَ:

إِنَّ اللَّهَ عزوجل خَلَقَ ابْنَ آدَمَ أَجْوَفَ.

3- مُحَمَّدُ بْنُ يَحْيَى عَنْ عَلِيِّ بْنِ الْحَسَنِ التَّيْمِيُّ عَنْ جَعْفَرِ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ حَكِيمٍ عَنْ إِبْرَاهِيمَ بْنِ عَبْدِ الْحَمِيدِ عَنِ الْوَلِيدِ بْنِ صَبِيحٍ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ علیه السلام قَالَ:

إِنَّمَا بُنِي الْجَسَدُ عَلَى الْخُبْز.

4- عِدَّةٌ مِنْ أَصْحَابِنَا عَنْ أَحْمَدَ بْنِ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ عَنِ الْقَاسِمِ بْنِ عُرْوَةَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ بُكَيْرٍ عَنْ زُرَارَةَ قَالَ: سَأَلْتُ أَبَا جَعْفَرٍ علیه السلام عَنْ قَوْلِ اللَّهِ عزوجل: (يَوْمَ تُبَدَّلُ الْأَرْضُ غَيْرَ الْأَرْضِ).

فرمود: دوزخیان از خوردن غذای دوزخ و آشامیدن آب داغ آن مشغول نیستند و با این حال در عذاب هستند. پس چگونه در هنگام حساب از خوردن مشغول شوند؟!

2- زراره گوید: امام باقر علیه السلام فرمود:

خداوند متعال آدمیزاد را تو خالی آفریده است.

3- وليد بن صبیح گوید: امام صادق علیه السلام فرمود: همانا که بدن انسان بر پایه نان بنا شده است.

4 - زراره گوید:

از امام باقر علیه السلام درباره این آیه که می فرماید: «روزی که زمین به زمین دیگری دگرگون می شود» پرسیدم.

قَالَ: تُبَدِّلُ خُبْزَةٌ نَقِيَّةٌ يَأْكُلُ مِنْهَا النَّاسُ حَتَّى يَفْرُغُوا مِنَ الْحِسَابِ.

فَقَالَ لَهُ قَائِلٌ: إِنَّهُمْ لَفِي شُغُلٍ يَوْمَئِذٍ عَنِ الْأَكْلِ وَ الشَّرْبِ.

فَقَالَ: إِنَّ اللَّهَ عزوجل خَلَقَ ابْنَ آدَمَ أَجْوَفَ وَ لَا بُدَّ لَهُ مِنَ الطَّعَامِ وَ الشَّرَابِ أَ هُمْ أَشَدُّ شُغُلاً يَوْمَئِذٍ أَمْ مَنْ فِي النَّارِ؟! فَقَدِ اسْتَغَاثُوا وَ اللهُ عزوجل يَقُولُ: (وَ إِنْ يَسْتَغِيثُوا يُغَانُوا بِمَاءٍ كَالْمُهْلِ يَشْوِي الْوُجُوهَ بِئْسَ الشَّرَابُ).

5- عَلِيُّ بْنُ إِبْرَاهِيمَ عَنْ أَبِيهِ عَنِ ابْنِ أَبِي عُمَيْرٍ عَمَّنْ ذَكَرَهُ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ علیه السلام فِي قَوْلِ اللهِ عزوجل حِكَايَةً عَنْ مُوسَى علیه السلام : (رَبِّ إِنِّي لِما أَنْزَلْتَ إِلَيَّ مِنْ خَيْرٍ فَقِيرٌ).

فَقَالَ: سَأَلَ الطَّعَامَ.

فرمود: زمین به نان پاکیزه ای تبدیل می شود مردم از آن می خورند تا این که از حساب فارغ شوند.

شخصی گفت مگر مردم در آن روز مشغول خوردن و آشامیدن هستند؟

فرمود: خداوند متعال آدمیزاد را تهی آفریده است و او ناگزیر از خوردن و نوشیدنی است. آیا آنان در روز قیامت بیشتر گرفتاری دارند یا کسانی که در آتشند؟ به راستی که دوزخیان استغاثه می کنند و تقاضای آب می نمایند و خداوند متعال می فرماید: «و آن گاه که استغاثه می کنند به آنان آبی مانند فلز گداخته می آورند که چهره ها را بریان می کند، چه نوشیدنی بدی!».

5- راوی گوید:

امام صادق علیه السلام درباره گفتار خداوند که از قول حضرت موسی علیه السلام می فرماید: «پروردگارا! من به آن چه فرو فرستادی نیازمندم!» فرمود:

حضرت موسی علیه السلام از خداوند غذا درخواست نمود.

6- عِدَّةٌ مِنْ أَصْحَابِنَا عَنْ أَحْمَدَ بْنِ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ عَنْ أَبِيهِ عَنْ أَبِي الْبَخْتَرِيٌّ رَفَعَهُ قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللهِ صلى الله عليه وسلم:

اللَّهُمَّ بَارِكْ لَنَا فِي الْخُبْزِ وَ لَا تُفَرِّقُ بَيْنَنَا وَبَيْنَهُ؛ فَلَوْ لَا الْخُبْرُ مَا صُمْنَا وَلَا صَلَّيْنَا وَ لَا أَدَّيْنَا فَرَائِضَ رَبِّنَا عزوجل.

7- مُحَمَّدُ بْنُ يَحْيَى عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ إِسْمَاعِيلَ عَنِ الْفَضْلِ بْنِ شَاذَانَ وَ عَلِيُّ بْنُ إِبْرَاهِيمَ عَنْ أَبِيهِ جَمِيعاً عَنِ ابْنِ أَبِي عُمَيْرٍ عَنْ إِبْرَاهِيمَ بْنِ عَبْدِ الْحَمِيدِ عَنِ الْوَلِيدِ بْنِ صَبِيح عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ علیه السلام قَالَ:

إِنَّمَا بُنِيَ الْجَسَدُ عَلَى الْخُبْزِ.

بخش چهل و دوم

اشاره

(42)

بَابُ الْغَدَاءِ وَ الْعَشَاءِ.

1- عِدَّةٌ مِنْ أَصْحَابِنَا عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ خَالِدٍ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَلِقٍ عَنْ عَلِيَّ بْنِ أَسْبَاطِ عَنْ يَعْقُوبَ بْنِ سَالِمٍ عَنِ الْمُثَنَّى عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ علیه السلام قَالَ:

6- ابی البختری در روایت مرفوعه ای گوید: پیامبر خدا صلى الله عليه وسلم فرمود:

خداوندا! برای ما در نان برکت قرار ده و بین ما و نان جدایی نینداز. اگر نان نبود، نه روزه می گرفتیم نه نماز می خواندیم و نه فریضه های پروردگارمان را انجام می دادیم.

7- ولید بن صبیح گوید: امام صادق علیه السلام فرمود:

همانا که بدن انسان بر پایه نان بنا شده است.

ناهار و شام

1- مثنی گوید: امام صادق علیه السلام فرمود:

يَعْقُوبَ علیه السلام كَانَ لَهُ مُنَادٍ يُنَادِي كُلَّ غَدَاةٍ مِنْ مَنْزِلِهِ عَلَى فَرْسَخِ : أَلَا مَنْ أَرَادَ الْغَدَاءَ فَلْيَأْتِ إِلَى مَنْزِلِ يَعْقُوبَ.

وَإِذَا أَمْسَى يُنَادِي: أَلَا مَنْ أَرَادَ الْعَشَاءَ فَلْيَأْتِ إِلَى مَنْزِلِ يَعْقُوبَ.

2- مُحَمَّدُ بْنُ يَحْيَى عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنِ الْحُسَيْنِ بْنِ سَعِيدٍ عَنِ النَّضْرِ بْنِ سُوَيْدٍ عَنْ عَلِيِّ بْنِ الصَّلْتِ عَنِ ابْنِ أَخِي شِهَابِ بْنِ عَبْدِ رَبِّهِ قَالَ: شَكَوْتُ إِلَى أَبِي عَبْدِ اللَّهِ علیه السلام مَا أَلْقَى مِنَ الْأَوْجَاعِ وَ التَّخَمِ.

فَقَالَ لِي: تَعَدَّ وَ تَعَشَّ وَ لَا تَأْكُلْ بَيْنَهُمَا شَيْئاً ، فَإِنَّ فِيهِ فَسَادَ الْبَدَنِ. أَمَا سَمِعْتَ الله عزوجل يَقُولُ: (لَهُمْ رِزْقُهُمْ فِيها بُكْرَةً وَعَشِيًّا).

يعقوب علیه السلام ندا دهنده ای داشت که هر صبح از خانه یعقوب علیه السلام تا فاصله یک فرسخی چنین ندا می داد: آگاه باشید! هرکس صبحانه می خواهد به منزل یعقوب علیه السلام بیاید.

و هنگامی که شب فرا می رسید ندا می داد: آگاه باشید! هرکس شام می خواهد، به منزل يعقوب علیه السلام بیاید.

2- برادر زاده شهاب بن عبد ربه گوید:

به امام صادق علیه السلام از دردهایی که داشتم و سوء هاضمه شِکوه نمودم.

فرمود: صبحانه و شام بخور و در فاصله بین آن دو چیزی نخور؛ چراکه موجب تباهی بدن می شود. مگر نشنیده ای که خداوند متعال (در وصف بهشتیان) می فرماید: «روزی آنان صبح و شام آماده است»؟!

بخش چهل و سوم

اشاره

(43)

بَابُ فَضْلِ الْعَشَاءِ وَ كَرَاهِيَةِ تَرْكِهِ.

1- عِدَّةٌ مِنْ أَصْحَابِنَا عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنِ الْقَاسِمِ بْنِ يَحْيَى عَنْ جَدِّهِ الْحَسَنِ بْنِ رَاشِدٍ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ مُسْلِمٍ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللهِ قَالَ علیه السلام: قَالَ أَمِيرُ الْمُؤْمِنِينَ علیه السلام:

عَشَاءُ الْأَنْبِيَاءِ علیهم السلام بَعْدَ الْعَتَمَةِ فَلَا تَدَعُوهُ؛ فَإِنَّ تَرْكَ الْعَشَاءِ خَرَابُ الْبَدَنِ.

2- عَلِيُّ بْنُ إِبْرَاهِيمَ عَنْ أَبِيهِ عَنِ ابْنِ أَبِي عُمَيْرٍ عَنْ هِشَامِ بْنِ الْحَكَمِ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللهِ علیه السلام قَالَ:

أَصْلُ خَرَابِ الْبَدَنِ تَرْكُ الْعَشَاءِ.

3- عَلِيُّ بْنُ إِبْرَاهِيمَ عَنْ أَبِيهِ عَنِ ابْنِ أَبِي عُمَيْرٍ عَنْ جَمِيلِ بْنِ صَالِحٍ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللهِ علیه السلام قَالَ:

تَرْكُ الْعَشَاءِ مَهْرَمَةٌ. وَيَنْبَغِي لِلرَّجُلِ إِذَا أَسَنَّ أَلَّا يَبِيتَ إِلَّا وَ جَوْفُهُ مُمْتَلِيٌّ مِنَ الطَّعَامِ.

فضیلت شام و کراهت ترک آن

1- محمد بن مسلم گوید: امام صادق علیه السلام فرمود: امیر مؤمنان علی علیه السلام فرمود:

شام پیامبران علیهم السلام بعد از سپری شدن یک سوم نخست شب است از این رو آن را ترک نکنید؛ زیرا ترک شام باعث تخریب بدن است.

2- هشام بن حکم گوید: امام صادق علیه السلام فرمود:

ریشه خرابی بدن، ترک شام است.

3- جمیل بن صالح گوید: امام صادق علیه السلام فرمود:

ترک شام، باعث پیری و سستی است و برای انسان سالمند سزاوار است که پیش از خواب غذا بخورد.

4- مُحَمَّدُ بْنُ يَحْيَى عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنْ سَعِيدِ بْنِ جَنَاحٍ عَنْ أَبِي الْحَسَنِ الرِّضَا علیه السلام قَالَ :

إِذَا اكْتَهَلَ الرَّجُلُ فَلَا يَدَعُ أَنْ يَأْكُلَ بِاللَّيْلِ شَيْئًا، فَإِنَّهُ أَهْدَى لِلنَّوْمِ وَ أَطْيَبُ للنكهة.

5- عَلِيُّ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ بُنْدَارَ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ عَنْ أَبِيهِ عَنْ سُلَيْمَانَ بْنِ جَعْفَرِ الْجَعْفَرِيِّ قَالَ:

كَانَ أَبُو الْحَسَنِ علیه السلام لَا يَدَعُ الْعَشَاءَ وَ لَوْ بِكَعْكَةٍ وَكَانَ يَقُولُ علیه السلام: إِنَّهُ قُوَّةٌ لِلْجِسْمِ.

وَ قَالَ: وَلَا أَعْلَمُهُ إِلَّا قَالَ : وَصَالِحٌ لِلْجِمَاعِ.

6- عِدَّةٌ مِنْ أَصْحَابِنَا عَنْ سَهْلِ بْنِ زِيَادٍ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ أَبِي نَصْرٍ عَنْ حَمَّادِ بْنِ عُثْمَانَ عَنِ الْوَلِيدِ بْنِ صَبِيحٍ قَالَ: سَمِعْتُ أَبَا عَبْدِ اللَّهِ علیه السلام يَقُولُ:

4- سعید بن جناح گوید: امام رضا علیه السلام فرمود:

هنگامی که انسان پیر شد، غذای شب هنگام را ترک نکند؛ زیرا آن، خواب را آرام و دهان را خوش بو می سازد.

5- سلیمان بن جعفر جعفری گوید:

امام کاظم علیه السلام شام را ترک نمی نمود؛ گرچه با خوردن یک «کعکه» ⁽¹⁾بود و همواره می فرمود: شام نیروی بدن است.

سلیمان گوید: یادم نمی رود که حضرت فرمود: خوردن شام برای عمل همبستری خوب است.

6- وليد بن صبیح گوید: از امام صادق علیه السلام شنیدم که می فرمود:

لَا خَيْرَ لِمَنْ دَخَلَ فِي السِّنِّ أَنْ يَبِيتَ خَفِيفاً، بَلْ يَبِيتُ مُمْتَلِياً خَيْرٌ لَهُ.

7- مُحَمَّدُ بْنُ يَحْيَى عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ سِنَانٍ عَنْ زِيَادِ بْنِ أَبِي الْحَلَّالِ قَالَ: تَعَشَّيْتُ مَعَ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ علیه السلام فَقَالَ:

الْعَشَاءُ بَعْدَ الْعِشَاءِ الْآخِرَةِ عَشَاءُ النَّبِيِّينَ علیهم السلام.

8- عَلِيُّ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ بُنْدَارَ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ عَنْ أَبِي سُلَيْمَانَ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ الْحَسَنِ الْجَبَلِيَّ عَنْ أَبِيهِ عَنْ جَمِيلِ بْنِ دَرَّاجِ قَالَ: سَمِعْتُ أَبَا عَبْدِ اللَّهِ علیه السلام يَقُولُ:

مَنْ تَرَكَ الْعَشَاءَ لَيْلَةَ السَّبْتِ وَ لَيْلَةَ الْأَحَدِ مُتَوَالِيَتَيْنِ، ذَهَبَتْ عَنْهُ قُوَّتُهُ فَلَمْ تَرْجِعْ إِلَيْهِ أَرْبَعِينَ يَوْماً.

9- عَلِيُّ بْنُ إِبْرَاهِيمَ عَنْ أَبِيهِ عَنِ ابْنِ أَبِي عُمَيْرٍ عَنْ بَعْضِ أَصْحَابِهِ عَنْ ذَرِيحٍ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ علیه السلام قَالَ:

الشَّيْخُ لَا يَدَعُ الْعَشَاءَ وَلَوْ بِلُقْمَةٍ.

شایسته نیست که فرد سالمند با شکم خالی بخوابد بلکه اگر با شکم پر بخوابد برایش بهتر است.

7- زیاد بن ابی حلال گوید: خدمت امام صادق علیه السلام شام خوردم حضرتش فرمود:

خوردن شام بعد از نماز عشاء شام پیامبران علیهم السلام است.

جميل بن دراج گوید: از امام صادق علیه السلام شنیدم که می فرمود:

هرکس شام را در دو شب شنبه و یک شنبه پشت سر هم ترک کند نیرویش از بین می رود و تا چهل روز به او باز نمی گردد.

9- ذریح گوید: امام صادق علیه السلام فرمود:

پیر مرد نباید شام را ترک کند؛ گرچه به خوردن یک لقمه باشد.

10- عِدَّةٌ مِنْ أَصْحَابِنَا عَنْ سَهْلِ بْنِ زِيَادٍ عَنْ بَكْرِ بْنِ صَالِحٍ عَنِ ابْنِ فَضَّالٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ إِبْرَاهِيمَ عَنْ عَلِيِّ بْنِ أَبِي عَلِيَّ اللَّهَبِيُّ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ علیه السلام قَالَ: قَالَ:

مَا تَقُولُ أَطِبَّاؤُكُمْ فِي عَشَاءِ اللَّيْلِ؟

قُلْتُ: إِنَّهُمْ يَنْهَوْنَا عَنْهُ.

قَالَ: لَكِنِّي آمُرُكُمْ بِهِ.

11- مُحَمَّدُ بْنُ يَحْيَى عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ الْحُسَيْنِ عَنِ الْحَجَّالِ عَنْ ثَعْلَبَةَ عَنْ رَجُلٍ ذَكَرَهُ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ علیه السلام قَالَ:

طَعَامُ اللَّيْلِ أَنْفَعُ مِنْ طَعَامِ النَّهَارِ.

12- عِدَّةٌ مِنْ أَصْحَابِنَا عَنْ سَهْلِ بْنِ زِيَادٍ عَنْ بَعْضِ الْأَهْوَازِيِّينَ عَنِ الرِّضَا علیه السلام قَالَ:

إِنَّ فِي الْجَسَدِ عِرْقاً يُقَالُ لَهُ: الْعَشَاءُ، فَإِنْ تَرَكَ الرَّجُلُ الْعَشَاءَ لَمْ يَزَلْ يَدْعُو عَلَيْهِ ذَلِكَ الْعِرْقُ إِلَى أَنْ يُصْبحَ يَقُولُ: أَجَاعَكَ اللهُ كَمَا أَجَعْتَنِي وَأَطْمَأَكَ اللهُ كَمَا أَظْمَأْتَنِي. فَلَا يَدَعَنَّ أَحَدُكُمُ الْعَشَاءَ وَ لَوْ بِلْقْمَةٍ مِنْ خُبْرٍ أَوْ شَرْبَةٍ مِنْ مَاءٍ.

10- علی بن ابو علی لهبی گوید:

امام صادق علیه السلام فرمود: طبیب های شما درباره شام شب چه می گویند؟

گفتم: آنها ما را از آن نهی می کنند.

فرمود: اما من شما را به آن دستور می دهم.

11- راوی گوید: امام صادق علیه السلام فرمود:

غذای شب سودمندتر از غذای روز است.

12- راوی اهوازی گوید: امام رضا علیه السلام فرمود:

رگی در بدن است که به آن رگ «شام» می گویند. بنابراین اگر انسان شام را ترک کند، آن رگ همواره او را نفرین می کند تا این که صبح شود، می گوید: «خداوند تو را گرسنه کند همان طور که تو مرا گرسنه نگه داشتی و خداوند تو را تشنه کند، همان طور که تو مرا تشنه نگه داشتی». پس هیچ کدام از شما شام را ترک نکند؛ گرچه با یک لقمه نان و یا یک جرعه آب باشد.

بخش چهل و چهارم

اشاره

(44)

بَابُ الْوُضُوءِ قَبْلَ الطَّعَامِ وَ بَعْدَهُ.

1- عِدَّةٌ مِنْ أَصْحَابِنَا عَنْ سَهْلِ بْنِ زِيَادٍ عَنْ جَعْفَرِ بْنِ مُحَمَّدٍ الْأَشْعَرِيِّ عَنِ ابْنِ الْقَدَّاحِ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ علیه السلام قَالَ:

مَنْ غَسَلَ يَدَهُ قَبْلَ الطَّعَامِ وَ بَعْدَهُ، عَاشَ فِي سَعَةٍ وَ عُوفِيَ مِنْ بَلْوَى فِي جَسَدِهِ.

2- عَلِيُّ بْنُ إِبْرَاهِيمَ عَنْ أَبِيهِ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ أَبِي نَصْرٍ عَنْ صَفْوَانَ الْجَمَّالِ عَنْ أَبِي حَمْزَةَ الثَّمَالِيُّ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ علیه السلام قَالَ: قَالَ:

يَا أَبَا حَمْزَةَ! الْوُضُوءُ قَبْلَ الطَّعَامِ وَ بَعْدَهُ، يُذْهِبَانِ الْفَقْرَ.

قُلْتُ: بِأَبِي أَنْتَ وَأُمِّي! يَذْهَبَانِ بِالْفَقْرِ؟!

فَقَالَ: نَعَمْ يَذْهَبَانِ بِهِ.

شستن دست پیش از غذا و پس از آن

1- ابن قداح گوید: امام صادق علیه السلام فرمود:

هرکس پیش از خوردن غذا و پس از آن دست خود را بشوید، در رفاه زندگی خواهد کرد و از بیماری های جسمی ایمن خواهد بود.

2- ابو حمزه ثمالی گوید: امام صادق علیه السلام فرمود:

ای ابا حمزه! شستن دست پیش از غذا و پس از آن فقر و ناداری را از بین می برد.

عرض کردم: پدر و مادرم به فدای شما! فقر و ناداری را از بین می برد؟

فرمود: آری، فقر و ناداری را از بین می برد.

3- مُحَمَّدُ بْنُ يَحْيَى عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنِ الْقَاسِمِ بْنِ يَحْيَى عَنْ جَدِّهِ الْحَسَنِ بْنِ رَاشِدِ عَنْ أَبِي بَصِيرٍ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ علیه السلام قَالَ: قَالَ أَمِيرُ الْمُؤْمِنِينَ علیه السلام:

غَسْلُ الْيَدَيْنِ قَبْلَ الطَّعَامِ وَ بَعْدَهُ، زِيَادَةٌ فِي الْعُمُرِ وَإِمَاطَةٌ لِلْغَمَرِ عَنِ الثِّيَابِ وَيَجْلُو الْبَصَرَ.

4- عَلِيُّ بْنُ إِبْرَاهِيمَ عَنْ أَبِيهِ عَنِ النَّوْفَلِيُّ عَنِ السَّكُونِي عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ علیه السلام قَالَ:

مَنْ سَرَّهُ أَنْ يَكْثُرَ خَيْرُ بَيْتِهِ، فَلْيَتَوَضَّأْ عِنْدَ حُضُورِ طَعَامِهِ.

5- عَلِيُّ بْنُ إِبْرَاهِيمَ عَنْ أَبِيهِ عَنِ ابْنِ أَبِي عُمَيْرٍ عَنْ أَبِي عَوْفِ الْبَجَلِي قَالَ: سَمِعْتُ أَبَا عَبْدِ اللَّهِ علیه السلام يَقُولُ:

الْوُضُوءُ قَبْلَ الطَّعَامِ وَ بَعْدَهُ يَزِيدَانِ فِي الرِّزْقِ.

و رُوِيَ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ:

أَوَّلُهُ يَنْفِي الْفَقْرَ وَ آخِرُهُ يَنْفِي الْهَمَّ.

3- ابو بصیر گوید: امام صادق علیه السلام فرمود: امیرمؤمنان علی علیه السلام فرمود:

شستن دست ها پیش از غذا خوردن و پس از آن عمر انسان را زیاد می کند چربی غذا را از لباس ها می راند و چشم را جلا می دهد.

4- سکونی گوید: امام صادق علیه السلام فرمود:

هرکس خوشحال می شود که خیر و برکت خانه اش زیاد گردد، پس در هنگام حاضر شدن غذا دستانش را بشوید.

5- ابو عوف بجلی گوید: از امام صادق علیه السلام شنیدم که می فرمود:

شستن دست قبل و بعد از غذا خوردن رزق و روزی را فراوان می کند.

در روایت دیگری آمده است که پیامبر خدا صلى الله عليه وسلم فرمود:

شستن دست قبل از غذا خوردن فقر را و بعد از غذا اندوه را از بین می برد.

بخش چهل و پنجم

اشاره

(45)

بَابُ صِفَةِ الْوُضُوءِ قَبْلَ الطَّعَامِ.

1- عِدَّةٌ مِنْ أَصْحَابِنَا عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ خَالِدٍ عَنْ عُثْمَانَ بْنِ عِيسَى عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَجْلَانَ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ علیه السلام قَالَ:

الْوُضُوءُ قَبْلَ الطَّعَامِ يَبْدَأُ صَاحِبُ الْبَيْتِ لِئَلَّا يَحْتَشِمَ أَحَدٌ. فَإِذَا فَرَغَ مِنَ الطَّعَامِ بَدَأَ بِمَنْ عَنْ يَمِينِ صَاحِبِ الْبَيْتِ، حُرِّاً كَانَ أَوْ عَبْداً.

قَالَ: وَ فِي حَدِيثٍ آخَرَ : يَغْسِلُ أَوَّلاً رَبُّ الْبَيْتِ يَدَهُ ثُمَّ يَبْدَأُ بِمَنْ عَلَى يَمِينِهِ وَإِذَا رُفِعَ الطَّعَامُ بَدَأَ بِمَنْ عَلَى يَسَارِ صَاحِبِ الْمَنْزِلِ وَ يَكُونُ آخِرُ مَنْ يَغْسِلُ يَدَهُ صَاحِبَ الْمَنْزِلِ، لأَنَّهُ أَوْلَى بِالصَّبْرِ عَلَى الْغَمَرِ.

2- مُحَمَّدُ بْنُ يَحْيَى عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ خَالِدٍ عَنْ خَلَفِ بْنِ حَمَّادٍ عَنْ عَمْرِو بْنِ ثَابِتٍ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ علیه السلام قَالَ:

شرایط شستن دست پیش از غذا

1- محمد بن عجلان گوید: امام صادق علیه السلام فرمود:

در شستن دست پیش از غذا از صاحب خانه شروع می شود تا کسی خجالت نکشد و آن گاه که غذا خوردن به پایان رسید کسی که سمت راست صاحب خانه نشسته دستش را می شوید؛ چه آن شخص آزاد باشد، چه برده.

و در حدیث دیگر چنین آمده است ابتدا صاحب خانه دستش را می شوید سپس از کسی که سمت راستش نشسته است شروع می کند و هنگامی که غذا خوردن پایان یافت از کسی که سمت راست صاحب خانه نشسته است شروع می کند و صاحب خانه آخرین فردی باشد که دستش را می شوید؛ زیرا او بر صبر به چربی غذا شایسته تر است.

2- عمرو بن ثابت گوید: امام صادق علیه السلام فرمود:

اغْسِلُوا أَيْدِيَكُمْ فِي إِنَاءٍ وَاحِدٍ ؛ تَحْسُنْ أَخْلَاقُكُمْ.

3- عَلِيُّ بْنُ مُحَمَّدٍ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنِ الْفَضْلِ بْنِ الْمُبَارَكِ عَنِ الْفَضْلِ بْنِ يُونُسَ قَالَ:

لَمَّا تَغَدَّى عِنْدِي أَبُو الْحَسَنِ علیه السلام وَ جِيءَ بِالطَّسْتِ بُدِئَ بِهِ علیه السلام وَ كَانَ فِي صَدْرِ الْمَجْلِسِ، فَقَالَ علیه السلام: ابْدَأُ بِمَنْ عَلَى يَمِينِكَ.

فَلَمَّا تَوَضَّأَ وَاحِدٌ أَرَادَ الْغُلَامُ أَنْ يَرْفَعَ الطَّسْتَ، فَقَالَ لَهُ أَبُو الْحَسَنِ علیه السلام: دَعْهَا وَ اغْسِلُوا أَيْدِيَكُمْ فِيهَا.

بخش چهل و ششم

اشاره

(46)

بَابُ التَّمَنْدُلِ وَ مَسْحِ الْوَجْهِ بَعْدَ الْوُضُوءِ

1- عَلِيُّ بْنُ مُحَمَّدٍ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ أَحْمَدَ عَنْ أَبِي مَحْمُودٍ عَنْ أَبِيهِ عَنْ رَجُلٍ قَالَ: قَالَ أَبُو عَبْدِ اللهِ علیه السلام:

دست های خود را در یک ظرف بشویید تا اخلاقتان نیکو گردد.

3- فضل بن یونس گوید:

هنگامی که امام کاظم علیه السلام نزد من ناهار میل کرد و برای شست و شوی دست تشت آوردند از آن حضرت شروع کردند با این که امام علیه السلام در صدر مجلس نشسته بود؛ حضرتش فرمود: از کسی که در سمت راست توست شروع کن.

هنگامی که یک نفر دستان خود را شست، غلام خواست تشت را بردارد. امام علیه السلام به او فرمود: تشت را بگذار و دستان خود را در آن بشویید.

حوله و کشیدن دست به صورت پس از شستن

1- راوی گوید: امام صادق علیه السلام فرمود:

إِذَا غَسَلْتَ يَدَكَ لِلطَّعَامِ، فَلَا تَمْسَحْ يَدَكَ بِالْمِنْدِيلِ؛ فَإِنَّهُ لَا تَزَالُ الْبَرَكَةُ فِي الطَّعَامِ مَا دَامَتِ النَّدَاوَةُ فِي الْيَدِ.

2- عَلِيُّ بْنُ إِبْرَاهِيمَ عَنْ أَبِيهِ عَنِ ابْنِ أَبِي عُمَيْرٍ عَنْ مُرَازِمٍ قَالَ: رَأَيْتُ أَبَا الْحَسَنِ علیه السلامإِذَا تَوَضَّأَ قَبْلَ الطَّعَامِ، لَمْ يَمَسَّ الْمِنْدِيلَ وَإِذَا تَوَضَّأَ بَعْدَ الطَّعَامِ، مَسَّ الْمِنْدِيلَ.

3- عِدَّةٌ مِنْ أَصْحَابِنَا عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنِ ابْنِ فَضَّالٍ عَنْ أَبِي الْمَغْرَاءِ عَنْ زَيْدٍ الشَّحَامِ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ علیه السلام أَنَّهُ كَرِهَ أَنْ يَمْسَحَ الرَّجُلُ يَدَهُ بِالْمِنْدِيلِ وَ فِيهَا شَيْءٌ مِنَ الطَّعَامِ، تَعْظِيماً لِلطَّعَامِ حَتَّى يَمُصَّهَا أَوْ يَكُونَ عَلَى جَنْبِهِ صَبِيٌّ يَمُضُهَا.

4- الْحُسَيْنُ بْنُ مُحَمَّدٍ عَنْ مُعَلَّى بْنِ مُحَمَّدٍ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ عَنْ بَعْضِ رِجَالِهِ عَنْ إِبْرَاهِيمَ بْنِ عُقْبَةَ يَرْفَعُهُ إِلَى أَبِي عَبْدِ اللَّهِ علیه السلام قَالَ:

مَسْحُ الْوَجْهِ بَعْدَ الْوُضُوءِ يَذْهَبُ بِالْكَلَفِ وَ يَزِيدُ فِي الرِّزْقِ .

زمانی که دستان خود را قبل از تناول غذا می شویی آنها را با حوله خشک نکن؛ زیرا تا هنگامی که رطوبت آب در دستان تو از بین نرفته است برکت غذا از بین نمی رود.

2- مرازم گوید: امام ابوالحسن علیه السلام را دیدم که اگر قبل از غذا دست های خود را می شست، دست های خود را با حوله خشک نمی کرد و بعد از غذا دست های خود را خشک می نمود.

3- زید شحّام گوید: امام صادق علیه السلام کراهت داشت که انسان دست های خود را به جهت احترام گذاشتن به غذا با حوله پاک کند؛ در حالی که در آن غذا است تا زمانی که آن را بلیسد و یا کودکی در کنارش باشد که بقایای غذا را بلیسد.

4- ابراهیم بن عقبه در روایت مرفوعه ای گوید: امام صادق علیه السلام فرمود:

خشک کردن صورت پس از شست و شو، لکه صورت (کک و مک) را از بین می برد و رزق و روزی را فراوان می کند.

5- عَلِيُّ بْنُ مُحَمَّدٍ رَفَعَهُ عَنِ الْمُفَضَّلِ قَالَ: دَخَلْتُ عَلَى أَبِي عَبْدِ اللَّهِ علیه السلام فَشَكَوْتُ إِلَيْهِ الرَّمَدَ. فَقَالَ لِي: أَ وَ تُرِيدُ الطَّرِيفَ؟

ثُمَّ قَالَ لِي: إِذَا غَسَلْتَ يَدَكَ بَعْدَ الطَّعَامِ، فَامْسَحْ حَاجِبَيْكَ وَ قُلْ ثَلَاثَ مَرَّاتٍ: «الْحَمْدُ لِلَّهِ الْمُحْسِنِ الْمُجْمِلِ الْمُنْعِمِ الْمُفْضِلِ».

قَالَ: فَفَعَلْتُ ذَلِكَ، فَمَا رَمِدَتْ عَيْنِي بَعْدَ ذَلِكَ وَ الْحَمْدُ لِلَّهِ رَبِّ الْعَالَمِينَ.

بخش چهل و هفتم

اشاره

(47)

بَابُ التَّسْمِيَةِ وَ التَّحْمِيدِ وَ الدُّعَاءِ عَلَى الطَّعَامِ.

1- عَلِيُّ بْنُ إِبْرَاهِيمَ عَنْ أَبِيهِ عَنِ النَّوْفَلِيُّ عَنِ السَّكُونِي عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ علیه السلام قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللهِ صلى الله عليه وسلم:

5- مفضل گوید: حضور امام صادق علیه السلام شرفیاب شدم و از چشم درد خود به آن حضرت شکایت نمودم.

به من فرمود: آیا می خواهی چیز تازه ای به تو بیاموزم؟

آن گاه فرمود: هنگامی که دستان خود را بعد از غذا شستی، به ابروهایت دست بکش و سه مرتبه بگو: «الْحَمْدُ لِلَّهِ الْمُحْسِنِ الْمُجْمِلِ الْمُنْعِمِ الْمُفْضِلِ».

مفضل گوید: من طبق دستور مولایم انجام دادم و بعد از آن دیگر چشمم درد نکرد و تمام سپاس ها از آن خداوند پروردگار جهانیان است.

«بسم الله» و «الحمد لله» گفتن و دعا خواندن به هنگام صرف غذا

1- سکونی گوید: امام صادق علیه السلام فرمود: پیامبر خدا صلى الله عليه وسلم فرمود:

إِذَا وُضِعَتِ الْمَائِدَةُ حَفَّتْهَا أَرْبَعَةُ آلَافِ مَلَكٍ، فَإِذَا قَالَ الْعَبْدُ: بِسْمِ اللَّهِ، قَالَتِ الْمَلَائِكَةُ: بَارَكَ اللهُ عَلَيْكُمْ فِي طَعَامِكُمْ ثُمَّ يَقُولُونَ لِلشَّيْطَانِ: اخْرُجْ يَا فَاسِقُ! لَا سُلْطَانَ لَكَ عَلَيْهِمْ.

فَإِذَا فَرَغُوا فَقَالُوا الْحَمْدُ لِلَّهِ! قَالَتِ الْمَلَائِكَةُ: قَوْمٌ أَنْعَمَ اللَّهُ عَلَيْهِمْ فَأَدَّوْا شُكْرَ رَبِّهِمْ، وَإِذَا لَمْ يُسَمُّوا قَالَتِ الْمَلَائِكَةُ لِلشَّيْطَانِ: ادْنُ يَا فَاسِقُ! فَكُلْ مَعَهُمْ. فَإِذَا رُفِعَتِ الْمَائِدَةُ وَ لَمْ يَذْكُرُوا اسْمَ اللهِ عَلَيْهَا قَالَتِ الْمَلَائِكَةُ: قَوْمٌ أَنْعَمَ اللهُ عَلَيْهِمْ فَنَسُوا رَبَّهُمْ جَلَّ وَ عَزَّ.

2- عَلِيُّ بْنُ إِبْرَاهِيمَ عَنْ أَبِيهِ عَنِ ابْنِ أَبِي عُمَيْرٍ عَنْ عَلِيِّ بْنِ أَبِي حَمْزَةَ عَنْ أَبِي بَصِيرٍ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ علیه السلام قَالَ:

إِذَا وُضِعَ الْخِوَانُ فَقُلْ: بِسْمِ اللهِ، وَ إِذَا أَكَلْتَ فَقُلْ: بِسْمِ اللَّهِ عَلَى أَوَّلِهِ وَ آخِرِهِ، وَ إِذَا رُفِعَ فَقُلِ: الْحَمْدُ لِلَّهِ.

هنگامی که سفره برای صرف غذا گسترده می شود چهار هزار فرشته آن را در بر می گیرند و هنگامی که بنده می گوید «بسم الله الرحمن الرحيم» فرشتگان می گویند:

«خداوند در غذایتان به شما برکت دهد». آن گاه به شیطان می گویند: «ای فاسق! بیرون شو تو بر آنان سلطه و تأثیر نداری».

هنگامی که آنان از غذا خوردن فارغ شوند و بگویند: «الحمد الله» فرشتگان می گویند: «اینان قومی هستند که خداوند به آنان نعمت داد و شکر پروردگارشان را به جای آوردند».

و هرگاه در ابتدای غذا «بسم الله» نگویند فرشتگان به شیطان می گویند: «ای فاسق! نزدیک شو و با آنان غذا بخور» و زمانی که سفره برداشته شود و نام خدا را بر آن نبرده باشند فرشتگان می گویند: «اینان قومی هستند که خداوند به آنها نعمت داد؛ ولی این ها پروردگار متعال خود را فراموش کردند».

2- ابو بصیر گوید: امام صادق علیه السلام فرمود:

هنگامی که سفره گسترده شد، بگو: «بسم الله الرحمن الرحيم» و هنگامی که غذا می خوری بگو: «بسم الله علی اوله و آخره» و زمانی که سفره برداشته شد بگو: «الحمد لله».

3- عَلِيُّ بْنُ مُحَمَّدٍ عَنْ صَالِحٍ بْنِ أَبِي حَمَّادٍ عَنِ الْوَشَّاءِ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ عَائِذٍ عَنْ أَبِي خَدِيجَةَ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ علیه السلام قَالَ:

إِنَّ أَبِي علیه السلام أَتَاهُ أَخُوهُ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عَلِي، يَسْتَأْذِنُ لِعَمْرِو بْنِ عُبَيْدٍ وَ وَاصِلٍ وَ بَشِيرٍ الرَّحَالِ فَأَذِنَ لَهُمْ؛ فَلَمَّا جَلَسُوا قَالَ: مَا مِنْ شَيْءٍ إِلَّا وَ لَهُ حَلٌّ يَنْتَهِي إِلَيْهِ.

فَجِيءَ بِالْخِوَانِ فَوُضِعَ فَقَالُوا فِيمَا بَيْنَهُمْ: قَدْ وَ اللهِ اسْتَمْكَنَّا مِنْهُ، فَقَالُوا: يَا أَبَا جَعْفَرٍ! هَذَا الْخِوَانُ مِنَ الشَّيْءٍ؟

فَقَالَ: نَعَمْ.

قَالُوا: فَمَا حَدُّهُ؟

قَالَ: حَدُّهُ إِذَا وُضِعَ قِيلَ: بِسْمِ اللهِ وَإِذَا رُفِعَ قِيلَ: الْحَمْدُ لِلَّهِ وَ يَأْكُلُ كُلُّ إِنْسَانٍ مِمَّا بَيْنَ يَدَيْهِ وَ لَا يَتَنَاوَلُ مِنْ قُدَّامِ الْآخَرِ شَيْئاً.

3- ابو خدیجه گوید: امام صادق علیه السلام فرمود:

عمویم، عبدالله بن علی نزد پدرم آمد تا برای عمرو بن عبید، واصل وبشير رحال اجازه ورود بگیرد پدرم اجازه داد زمانی که آنها وارد شدند و نشستند، پدرم فرمود: هیچ چیز وجود ندارد مگر آن که حد و مرزی دارد که به آن محدود می شود.

هنگامی که سفره را آوردند و آن را چیدند آنان به یک دیگر گفتند: به خدا سوگند! امکان یافتیم که از ایشان در خصوص سخن خویش سؤالی بپرسیم.

پس گفتند: ای ابو جعفر! این سفره از همان چیزهاست؟

فرمود: آری.

گفتند: حد و مرزش چیست؟

فرمود: حد آن این است که هنگامی که سفره پهن شود گفته شود: «بسم الله» و هنگامی که برداشته شود گفته شود: «الحمد لله» و هر شخص از غذایی که پیش روی اوست بخورد؛ و از پیش روی فرد دیگری چیزی نخورد.

4- أَبُو عَلِي الْأَشْعَرِيُّ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَبْدِ الْجَبَّارِ عَنِ ابْنِ فَضَّالٍ عَنْ أَبِي جَمِيلَةَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ مَرْوَانَ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ علیه السلام قَالَ :

إِذَا وُضِعَ الْغَدَاء وَ الْعَشَاءُ فَقُلْ : بِسْمِ اللهِ؛ فَإِنَّ الشَّيْطَانَ لَعَنَهُ اللَّهُ يَقُولُ لِأَصْحَابِهِ: اخْرُجُوا فَلَيْسَ هَاهُنَا عَشَاءُ وَ لَا مَبِينٌ وَإِذَا نَسِيَ أَنْ يُسَمِّيَ قَالَ لِأَصْحَابِهِ: تَعَالَوْا ! فَإِنَّ لَكُمْ هَاهُنَا عَشَاء وَ مَبِيتاً.

5- مُحَمَّدُ بْنُ يَحْيَى عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ يَحْيَى عَنْ غِيَاتِ بْنِ إِبْرَاهِيمَ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ علیه السلام قَالَ: قَالَ أَمِيرُ الْمُؤْمِنِينَ علیه السلام:

مَنْ أَكَلَ طَعَاماً فَلْيَذْكُرِ اسْمَ اللهِ عزوجل عَلَيْهِ. فَإِنْ نَسِيَ فَذَكَرَ اللَّهَ مِنْ بَعْدُ تَقَيَّأَ الشَّيْطَانُ لَعَنَهُ اللهُ مَا كَانَ أَكَلَ وَاسْتَقَلَّ الرَّجُلُ الطَّعَامَ.

6- وَ بِهَذَا الْإِسْنَادِ قَالَ: قَالَ:

مَنْ ذَكَرَ اللَّهَ عزوجل عَلَى الطَّعَامِ، لَمْ يُسْأَلْ عَنْ نَعِيمٍ ذَلِكَ أَبَداً.

4- محمد بن مروان گوید: امام صادق علیه السلام فرمود:

هنگامی که سفره صبحانه یا شام چیده شود بگو: «بسم الله»؛ زیرا که شیطان - که لعنت خدا بر او باد! - به یارانش می گوید: بیرون روید که در این جا شام و جای خواب نیست و هرگاه انسان فراموش کند که «بسم الله» بگوید، شیطان به یاران خود می گوید: بیایید که در این جا برای شما شام و جای خواب است

5- غیاث بن ابراهیم گوید: امام صادق علیه السلام فرمود:

امیر مؤمنان علی علیه السلام فرمود: هرکسی هنگامی که غذا می خورد، باید نام خداوند را بر آن ببرد و اگر فراموش کند و پس از آن نام خدا را جاری کند، شیطان آن چه را که خورده است قی می کند و آن شخص در غذای خود مستقل و تنها خواهد شد.

6- غیاث بن ابراهیم با همین سند گوید: امام صادق علیه السلام فرمود:

هرکس نام خداوند را بر غذا ببرد، هیچ گاه در مورد این نعمت مورد سؤال واقع نخواهد شد.

7- أَبُو عَلِي الْأَشْعَرِيُّ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَبْدِ الْجَبَّارِ عَنْ صَفْوَانَ عَنْ كُلَيْبِ الْأَسَدِيِّ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ علیه السلام قَالَ:

إِنَّ الرَّجُلَ الْمُسْلِمَ إِذَا أَرَادَ أَنْ يَطْعَمَ طَعَاماً فَأَهْوَى بِيَدِهِ فَقَالَ: بِسْمِ اللَّهِ وَ الْحَمْدُ لِلَّهِ رَبِّ الْعَالَمِينَ، غَفَرَ اللهُ عزوجل لَهُ قَبْلَ أَنْ تَصِلَ اللُّقْمَةُ إِلَى فِيهِ.

8- عِدَّةٌ مِنْ أَصْحَابِنَا عَنْ سَهْلِ بْنِ زِيَادٍ عَنْ يَعْقُوبَ بْنِ يَزِيدَ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ الْحَسَنِ الْمِيثَمِيُّ رَفَعَهُ قَالَ: كَانَ رَسُولُ اللهِ صلى الله عليه وسلم إِذَا وُضِعَتِ الْمَائِدَةُ بَيْنَ يَدَيْهِ قَالَ:

«سُبْحَانَكَ اللَّهُمَّ مَا أَحْسَنَ مَا تَبْتَلِينَا، سُبْحَانَكَ مَا أَكْثَرَ مَا تُعْطِينَا، سُبْحَانَكَ مَا أَكْثَرَ مَا تُعَافِينَا اللَّهُمَّ أَوْسِعْ عَلَيْنَا وَ عَلَى فُقَرَاءِ الْمُؤْمِنِينَ وَ الْمُؤْمِنَاتِ وَ الْمُسْلِمِينَ وَ الْمُسْلِمَاتِ».

9- مُحَمَّدُ بْنُ يَحْيَى عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنِ ابْنِ مَحْبُوبِ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَانِ بْنِ الْحَجَّاج قَالَ: سَمِعْتُ أَبَا عَبْدِ اللَّهِ علیه السلام يَقُولُ:

إِذَا حَضَرَتِ الْمَائِدَةُ وَ سَمَّى رَجُلٌ مِنْهُمْ أَجْزَاً عَنْهُمْ أَجْمَعِينَ.

7- کلیب اسدی گوید: امام صادق علیه السلام فرمود:

شخص مسلمان هنگامی که بخواهد غذا بخورد اگر دستش را بلند کند و بگوید: «بسم الله والحمد لله رب العالمین» خداوند متعال پیش از آن که لقمه به دهانش برسد، او را می آمرزد.

8- احمد بن حسن میثمی در حدیث مرفوعه ای گوید:

پیامبر خدا صلى الله عليه وسلم همواره آن گاه که سفره در مقابل ایشان نهاده می شد می فرمود:

«سُبْحَانَكَ اللَّهُمَّ مَا أَحْسَنَ مَا تَبْتَلِينَا، سُبْحَانَكَ مَا أَكْثَرَ مَا تُعْطِينَا، سُبْحَانَكَ مَا أَكْثَرَ مَا تُعَافِينَا اللَّهُمَّ أَوْسِعْ عَلَيْنَا وَ عَلَى فُقَرَاءِ الْمُؤْمِنِينَ وَ الْمُؤْمِنَاتِ وَالْمُسْلِمِينَ وَالْمُسْلِمَاتِ».

9- عبدالرحمان بن حجّاج گوید: از امام صادق علیه السلام شنیدم که می فرمود: اگر سفره غذا آماده شود و یک نفر «بسم الله» بگوید از جانب همه حاضران کفایت می کند.

10- عَلِيُّ بْنُ إِبْرَاهِيمَ عَنْ أَبِيهِ عَنِ النَّوْفَلِيُّ عَنِ السَّكُونِي عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ علیه السلام قَالَ: كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم إِذَا طَعِمَ عِنْدَ أَهْلِ بَيْتٍ قَالَ لَهُمْ:

طَعِمَ عِنْدَكُمُ الصَّائِمُونَ وَأَكَلَ عِنْدَكُمُ الْأَبْرَارُ وَصَلَّتْ عَلَيْكُمُ الْمَلَائِكَةُ الأَخْيَارُ .

11- عَلِيُّ بْنُ إِبْرَاهِيمَ عَنْ أَبِيهِ عَنِ ابْنِ أَبِي عُمَيْرٍ عَنِ الْحُسَيْنِ بْنِ عُثْمَانَ عَنْ رَجُلٍ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ علیه السلام قَالَ:

إِذَا أَكَلْتَ الطَّعَامَ فَقُلْ: بِسْمِ اللهِ فِي أَوَّلِهِ وَ آخِرِهِ؛ فَإِنَّ الْعَبْدَ إِذَا سَمَّى قَبْلَ أَنْ يَأْكُلَ ، لَمْ يَأْكُلْ مَعَهُ الشَّيْطَانُ وَ إِذَا لَمْ يُسَمِّ، أَكَلَ مَعَهُ الشَّيْطَانُ. فَإِذَا سَمَّى بَعْدَ مَا يَأْكُلُ وَأَكَلَ الشَّيْطَانُ مَعَهُ، تَقَيَّأَ الشَّيْطَانُ مَا كَانَ أَكَلَ.

12- عِدَّةٌ مِنْ أَصْحَابِنَا عَنْ أَحْمَدَ بْنِ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ عَنْ عَمْرٍو الْمُتَطَبَّبِ عَنْ أَبِي يَحْيَى الصَّنْعَانِي عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ علیه السلام قَالَ: كَانَ عَلِيُّ بْنُ الْحُسَيْنِ علیهما السلام إِذَا وُضِعَ الطَّعَامُ بَيْنَ يَدَيْهِ قَالَ:

10- سکونی گوید: امام صادق علیه السلام فرمود:

هنگامی که پیامبر خدا صلى الله عليه وسلم در نزد خانواده ای غذا میل می نمود به آنان می فرمود: گرسنگان در نزد شما سیر شدند، خوبان در پیش شما غذا خوردند و فرشتگان بزرگوار بر شما درود فرستادند.

11- راوی گوید: امام صادق علیه السلام فرمود:

هنگامی که غذا می خوری بگو: «بسم الله فى أوَّلِهِ وَآخِرِه»؛ زیرا هنگامی که بنده پیش از آن که غذا بخورد «بسم الله» بگوید شیطان همراه او نخواهد خورد و هرگاه «بسم الله» نگوید شیطان همراه او از آن غذا می خورد. پس هرگاه پس از آن که مقداری غذا خورد و شيطان نیز همراه او غذا خورده، «بسم الله» بگوید شیطان آن چه را که خورد قی می کند.

12- ابو یحیی صنعانی گوید: امام صادق علیه السلام فرمود:

هنگامی که در نزد امام سجاد علیه السلام غذا نهاده می شد می فرمود:

«اللَّهُمَّ هَذَا مِنْ مَنْكَ وَفَضْلِكَ وَ عَطَائِكَ، فَبَارِكْ لَنَا فِيهِ وَ سَوِّغْنَاهُ وَ ارْزُقْنَا خَلَفَاً إِذَا أَكَلْنَاهُ وَ رُبَّ مُحْتَاجِ إِلَيْهِ رَزَقْتَ فَأَحْسَنْتَ اللَّهُمَّ وَ اجْعَلْنَا مِنَ الشَّاكِرِينَ».

فَإِذَا رُفِعَ الْخِوَانُ قَالَ: «الْحَمْدُ لِلَّهِ الَّذِي حَمَلَنَا فِي الْبَرِّ وَ الْبَحْرِ وَرَزَقَنَا مِنَ الطَّيِّبَاتِ وَ فَضَّلَنَا عَلَى كَثِيرٍ مِنْ خَلْقِهِ تَفْضِيلاً».

13- عَنْهُ عَنْ أَبِيهِ عَنِ النَّضْرِ بْنِ سُوَيْدٍ عَنِ الْقَاسِمِ بْنِ سُلَيْمَانَ عَنْ جَرَّاحِ الْمَدَائِنِي قَالَ: قَالَ أَبُو عَبْدِ اللهِ علیه السلام:

اذْكُرِ اسْمَ اللهِ عزوجل عَلَى الطَّعَامِ؛ فَإِذَا فَرَغْتَ فَقُلِ: «الْحَمْدُ لِتِهِ الَّذِي يُطْعِمُ وَ لَا يُطْعَمْ».

14- وَ عَنْهُ عَنْ أَبِيهِ عَمَّنْ حَدَّثَهُ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَانِ الْعَزْرَمِيُّ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ علیه السلام قَالَ: قَالَ أَمِيرُ الْمُؤْمِنِينَ علیه السلام:

مَنْ ذَكَرَ اسْمَ اللهِ عزوجل عِنْدَ طَعَامِ أَوْ شَرَابٍ فِي أَوَّلِهِ وَ حَمِدَ اللهَ فِي آخِرِهِ، لَمْ يُسْأَلْ عَنْ نَعِيمٍ ذَلِكَ الطَّعَامِ أَبَداً.

«اللَّهُمَّ هَذَا مِنْ مَنْكَ وَفَضْلِكَ وَ عَطَائِكَ، فَبَارِكْ لَنَا فِيهِ وَ سَوَّغْنَاهُ وَارْزُقْنَا خَلَفَاً إِذَا أَكَلْنَاهُ وَ رُبَّ مُحْتَاجٍ إلَيْهِ رَزَقْتَ فَأَحْسَنْتَ اللَّهُمَّ وَ اجْعَلْنَا مِنَ الشَّاكِرِينَ».

و هنگامی که سفره برداشته می شد می فرمود: «الْحَمْدُ لِلَّهِ الَّذِي حَمَلَنَا فِي الْبَرِّ وَ الْبَحْرِ وَ رَزَقْنَا مِنَ الطَّيِّبَاتِ وَفَضَّلَنَا عَلَى كَثِيرٍ مِنْ خَلْقِهِ تَفْضِيلاً».

13- جراح مدائنی گوید: امام صادق علیه السلام فرمود: با شروع غذا نام خدا را یاد کن و چون فارغ شدی، بگو: «سپاس آن خدا را که روزی می دهد و روزی نمی طلبد».

14- عبد الرحمان عزرمی گوید: امام صادق علیه السلام فرمود:

امیرمؤمنان علی علیه السلام فرمود: هرکس نام خداوند متعال را هنگام غذا خوردن یا آشامیدن بگوید و در پایان آن، خداوند را سپاس گوید، هیچ گاه درباره این نعمت از او سؤال نمی گردد.

15- عَلِيُّ بْنُ إِبْرَاهِيمَ عَنْ أَبِيهِ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ الْحَسَنِ الْمِيثَمِيِّ عَنْ إِبْرَاهِيمَ بْنِ مِهْزَمٍ عَنْ رَجُلٍ عَنْ أَبِي جَعْفَرٍ علیه السلام قَالَ:

كَانَ رَسُولُ اللهِ صلى الله عليه وسلم إِذَا رُفِعَتِ الْمَائِدَةُ قَالَ: «اللَّهُمَّ أَكْثَرْتَ وَ أَطَبْتَ وَ بَارَكْتَ فَأَشْبَعْتَ وَ أَرْوَيْتَ الْحَمْدُ لِلَّهِ الَّذِي يُطْعِمُ وَ لَا يُطْعَمُ».

16- عَلِيُّ بْنُ إِبْرَاهِيمَ عَنْ أَبِيهِ عَنِ ابْنِ أَبِي عُمَيْرٍ عَنْ هِشَامِ بْنِ سَالِمٍ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللهِ علیه السلام قَالَ:

كَانَ أَبِي علیه السلام يَقُولُ: «الْحَمْدُ لِلَّهِ الَّذِي أَشْبَعَنَا فِي جَائِعِينَ وَ أَرْوَانَا فِي ظَامِئِينَ وَ آوَانَا فِي ضَائِعِينَ وَ حَمَلَنَا فِي رَاجِلِينَ وَ آمَنَنَا فِي خَائِفِينَ وَ أَخْدَمَنَا فِي عَانِينَ»

17- مُحَمَّدُ بْنُ يَحْيَى عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنِ ابْنِ فَضَّالِ عَنِ ابْنِ بُكَيْرٍ عَنْ عُبَيْدِ بْنِ زُرَارَةَ قَالَ: أَكَلْتُ مَعَ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ علیه السلام طَعَامًا، فَمَا أُحْصِي كَمْ مَرَّةً قَالَ:

«الْحَمْدُ لِلَّهِ الَّذِي جَعَلَنِي أَشْتَهِيهِ».

15- راوی گوید: امام باقر علیه السلام فرمود:

هنگامی که سفره برداشته می شد پیامبر خدا صلى الله عليه وسلم می فرمود: «اللَّهُمْ أَكْثَرْتَ وَ أَطَبْتَ وَ بَارَكْتَ فَأَشْبَعْتَ وَ أَرْوَيْتَ الْحَمْدُ لِلَّهِ الَّذِي يُطْعِمُ وَ لَا يُطْعَمْ».

16- هشام بن سالم گوید: امام صادق علیه السلام فرمود:

همواره پدرم می فرمود: «الْحَمْدُ لِلّهِ الَّذِي أَشْبَعَنَا فِي جَائِعِينَ وَ أَرْوَانَا فِي ظَامِنِينَ وَ آوَانَا فِي ضَائِعِينَ وَ حَمَلَنَا فِي رَاجِلِينَ وَ آمَنَنَا فِي خَائِفِينَ وَ أَخْدَمَنَا فِي عَانِينَ».

17- عبيد بن زراره گوید: همراه امام صادق علیه السلام غذا خوردم پس شمارش نکردم که چند مرتبه فرمود: «الْحَمْدُ لِلَّهِ الَّذِي جَعَلَنِي أَشْتَهِيهِ».

18- أَحْمَدُ بْنُ مُحَمَّدٍ عَنِ ابْنِ فَضَّالٍ عَنْ دَاوُدَ بْنِ فَرْقَدٍ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ علیه السلام قَالَ: قَالَ أَمِيرُ الْمُؤْمِنِينَ علیه السلام:

ضَمِنْتُ لِمَنْ يُسَمِّي عَلَى طَعَامِهِ أَنْ لَا يَشْتَكِيَ مِنْهُ.

فَقَالَ لَهُ ابْنُ الْكَوَّاءِ: يَا أَمِيرَ الْمُؤْمِنِينَ ! لَقَدْ أَكَلْتُ الْبَارِحَةَ طَعَامًا فَسَمَّيْتُ عَلَيْهِ وَآذَانِي.

فَقَالَ: لَعَلَّكَ أَكَلْتَ أَلْوَاناً فَسَمَّيْتَ عَلَى بَعْضِهَا وَ لَمْ تُسَمِّ عَلَى بَعْضٍ يَا لُكَعُ!

19- أَحْمَدُ بْنُ مُحَمَّدٍ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ الْبَرْقِيِّ عَنْ أَبِي طَالِبٍ عَنْ مِسْمَعِ قَالَ: شَكَوْتُ مَا أَلْقَى مِنْ أَذَى الطَّعَامِ إِلَى أَبِي عَبْدِ اللَّهِ علیه السلام إِذَا أَكَلْتُهُ.

فَقَالَ: لَمْ تُسَمِّ؟

فَقُلْتُ: إِنِّي لَأُسَمِّي وَإِنَّهُ لَيَضُرُّنِي.

فَقَالَ لِي: إِذَا قَطَعْتَ التَّسْمِيَةَ بِالْكَلَامِ ثُمَّ عُدْتَ إِلَى الطَّعَامِ تُسَمِّي؟

قُلْتُ: لَا.

18- داوود بن فرقد گوید: امام صادق علیه السلام فرمود: امیر مؤمنان علی علیه السلام فرمود:

برای کسی که بر غذایش «بسم الله» می گوید ضمانت می کنم که غذا به او ضرر نکند و او از آن شکایت ننماید.

ابن کواء به ایشان عرض کرد: ای امیرمؤمنان! من شب گذشته غذایی خوردم و بر آن «بسم الله» نیز گفتم اما غذا به من ضرر کرد.

فرمود: ای فرومایه! شاید تو چند نوع غذا خوردی و بر بعضی «بسم الله» گفتی و بر بعضی دیگر نگفتی.

19- مسمع گوید: از اذیتی که از جانب غذا به من رسیده بود، به امام صادق علیه السلام گلایه نمودم.

فرمود: «بسم الله» نگفتی؟

عرض کردم: من «بسم الله » می گویم؛ اما غذا باز هم به من ضرر می کند.

به من فرمود: آن گاه که «بسم الله» را با سخن گفتن قطع کرده سپس به غذا خوردن باز گشتی «بسم الله» می گویی؟

عرض کردم: نه.

قَالَ: فَمِنْ هَاهُنَا يَضُرُّكَ. أَمَا لَوْ أَنَّكَ إِذَا عُدْتَ إِلَى الطَّعَامِ سَمَّيْتَ، مَا ضَرَّكَ .

20- أَبُو عَلِي الْأَشْعَرِيُّ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَبْدِ الْجَبَّارِ عَنْ صَفْوَانَ عَنْ دَاوُدَ بْنِ فَرْقَدِ قَالَ: قُلْتُ لِأَبِي عَبْدِ اللهِ علیه السلام: كَيْفَ أُسَمِّي عَلَى الطَّعَامِ؟

قَالَ: فَقَالَ: إِذَا اخْتَلَفَتِ الْآنِيَةُ فَسَمٌ عَلَى كُلِّ إِنَاءٍ.

قُلْتُ: فَإِنْ نَسِيتُ أَنْ أُسَمِّيَ؟!

قَالَ: تَقُولُ : بِسْمِ اللهِ عَلَى أَوَّلِهِ وَ آخِرِهِ.

21- عَنْهُ عَنِ الْحَسَنِ بْنِ عَلِيَّ الْكُوفِيُّ عَنْ عُبَيْسِ بْنِ هِشَامٍ عَنِ الْحُسَيْنِ بْنِ أَحْمَدَ الْمِنْقَرِيِّ عَنْ يُونُسَ بْنِ ظَبْيَانَ قَالَ: كُنْتُ مَعَ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ علیه السلام، فَحَضَرَ وَقْتُ الْعِشَاءِ فَذَهَبْتُ أَقُومُ.

فَقَالَ: اجْلِسْ يَا أَبَا عَبْدِ اللَّهِ!

فَجَلَسْتُ حَتَّى وُضِعَ الْخِوَانُ، فَسَمَّى حِينَ وُضِعَ.

فَلَمَّا فَرَغَ قَالَ: الْحَمْدُ لِلَّهِ! هَذَا مِنْكَ وَ مِنْ مُحَمَّدٍ صلی الله علیه وسلم.

فرمود: پس به همین جهت به تو ضرر می رساند آگاه باش اگر هنگامی که به غذا خوردن بازگشتی «بسم الله» گفته بودی به تو ضرری نمی زد. 2- داوود بن فرقد گوید: به امام صادق علیه السلام عرض کردم: چگونه بر غذا «بسم الله» بگویم؟

فرمود: هنگامی که ظرف ها مختلف باشند بر هر کدام «بسم الله» بگو.

عرض کردم: اگر فراموش نمودم که «بسم الله» بگویم؟

فرمود: بگو: «بِسْمِ اللَّهِ عَلَى أَوَّلِهِ وَ آخِرِهِ».

21- يونس بن ظبیان گوید: من همراه امام صادق علیه السلام بودم، هنگام شام فرا رسید و من برخاستم که بروم امام علیه السلام فرمود: ای ابو عبدالله! بنشین.

من نشستم تا این که سفره را چیدند. حضرت علیه السلام هنگامی که سفره را چیدند «بسم الله» گفت و زمانی که از خوردن غذا فارغ شد فرمود: «الْحَمْدُ لِلَّهِ! هَذَا مِنْكَ وَ مِنْ صل الله مُحَمَّدٍ صلی الله علیه وسلم».

22- مُحَمَّدُ بْنُ يَحْيَى عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنِ الْقَاسِمِ بْنِ يَحْيَى عَنْ جَدِّهِ الْحَسَنِ بْنِ رَاشِدٍ عَنِ ابْنِ بُكَيْرٍ قَالَ: كُنَّا عِنْدَ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ علیه السلام، فَأَطْعَمَنَا ثُمَّ رَفَعْنَا أَيْدِيَنَا فَقُلْنَا: الْحَمْدُ لِلهِ.

فَقَالَ أَبُو عَبْدِ اللهِ علیه السلام: «اللَّهُمَّ هَذَا مِنْكَ وَ مِنْ مُحَمَّدٍ رَسُولِكَ. اللَّهُمَّ لَكَ الْحَمْدُ صَلِّ عَلَى مُحَمَّدٍ وَ آلِ مُحَمَّدٍ».

23- مُحَمَّدُ بْنُ يَحْيَى عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنِ الْقَاسِمِ بْنِ يَحْيَى عَنْ جَدِّهِ الْحَسَنِ بْنِ رَاشِدٍ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ مُسْلِمٍ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ علیه السلام قَالَ: قَالَ أَمِيرُ الْمُؤْمِنِينَ علیه السلام:

اذْكُرُوا اللهَ عزوجل عَلَى الطَّعَامِ وَ لَا تَلْغَطُوا؛ فَإِنَّهُ نِعْمَةٌ مِنْ نِعَمِ اللَّهِ وَ رِزْقٌ مِنْ رِزْقِهِ يَجِبُ عَلَيْكُمْ فِيهِ شُكْرُهُ وَ ذِكْرُهُ وَحَمْدُهُ.

22- ابن بکیر گوید: نزد امام صادق علیه السلام بودم. ایشان به ما غذا داد، سپس دست هایمان را بلند نمودیم و گفتیم: «الحمد الله».

امام صادق علیه السلام فرمود: «اللَّهُمَّ هَذَا مِنْكَ وَ مِنْ مُحَمَّدٍ رَسُولِكَ. اللَّهُمَّ لَكَ الْحَمْدُ صَلِّ عَلَى مُحَمَّدٍ وَ آلِ مُحَمَّدِ».

23- محمد بن مسلم گوید: امام صادق علیه السلام فرمود:

امیرمؤمنان علی علیه السلام فرمود: نام خدا را بر غذا ذکر کنید؛ اما گنگ و نامفهوم نگویید (که معنای سخن فهمیده نشود)؛ زیرا غذا نعمتی از نعمت های خداوند و رزقی از رزق های اوست، شکر، ذکر و حمد خداوند برای شما واجب است.

24- عِدَّةٌ مِنْ أَصْحَابِنَا عَنْ سَهْلِ بْنِ زِيَادٍ عَنْ يَعْقُوبَ بْنِ يَزِيدَ عَنْ إِسْمَاعِيلَ الْمَدَائِنِي عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ بُكَيْرٍ عَنْ رَجُلٍ قَالَ:

أَمَرَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ علیه السلام بِلَحْمٍ، فَبُرْدَ ثُمَّ أُتِيَ بِهِ مِنْ بَعْدُ فَقَالَ: الْحَمْدُ لِلَّهِ الَّذِي جَعَلَنِي أَشْتَهِيهِ .

ثُمَّ قَالَ: النِّعْمَةُ فِي الْعَافِيَةِ أَفْضَلُ مِنَ النِّعْمَةِ عَلَى الْقُدْرَةِ.

25- سَهْلُ بْنُ زِيَادٍ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ الْحَسَنِ بْنِ شَمُونٍ عَنِ الْأَصَمَّ عَنْ مِسْمَع عَنْ ابی عَبْدِ اللهِ علیه السلام قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللهِ صلی الله علیه وسلم:

مَا مِنْ رَجُلٍ يَجْمَعُ عِبَالَهُ وَيَضَعُ مَائِدَةً بَيْنَ يَدَيْهِ وَ يُسَمِّي وَ يُسَمُّونَ فِي أَوَّلِ الطَّعَامِ وَ يَحْمَدُونَ اللَّهَ عزوجل فِي آخِرِهِ، فَتَرْتَفِعُ الْمَائِدَةُ حَتَّى يُغْفَرَ لَهُمْ.

24- راوی گوید: امام صادق علیه السلام دستور داد گوشت طبخ شده بیاورند، پس آن را سرد کردند و آوردند.

حضرتش فرمود: ستایش خدایی را که مرا طوری قرار داد که به این غذا اشت ها دار.

آن گاه فرمود: نعمت با عافیت و تندرستی با فضیلت تر از نعمت با قدرت و توانایی است.

25- مسمع گوید: امام صادق علیه السلام فرمود:

پیامبر خدا صلی الله علیه وسلم فرمود: هرکسی خانواده اش را جمع کند و سفره ای در مقابل خود بیندازد و در اول غذا خود و خانواده اش «بسم الله» بگویند و در پایان غذا خداوند متعال را سپاس گویند و سفره را بردارند، آمرزیده می شوند.

بخش چهل و هشتم

اشاره

(48)

بَابُ نَوَادِرَ

1- مُحَمَّدُ بْنُ يَحْيَى عَنْ أَحْمَدَ بْن مُحَمَّدٍ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ يَحْيَى عَنْ غِيَاتِ بْنِ إِبْرَاهِيمَ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ علیه السلام قَالَ: قَالَ أَمِيرُ الْمُؤْمِنِينَ علیه السلام:

لَا تَأْكُلُوا مِنْ رَأْسِ الشَّرِيدِ وَكُلُوا مِنْ جَوَانِبِهِ، فَإِنَّ الْبَرَكَةَ فِي رَأْسِهِ.

2- عَلِيُّ بْنُ إِبْرَاهِيمَ عَنْ أَبِيهِ عَنِ النَّوْفَلِيُّ عَنِ السَّكُونِي عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ علیه السلام أَنَّ أَمِيرَ الْمُؤْمِنِينَ علیه السلام سُئِلَ عَنْ سُفْرَةٍ وَجِدَتْ فِي الطَّرِيقِ مَطْرُوحَةٌ، كَثِيرٍ لَحْمُهَا وَ خُبْرُهَا وَ بَيْضُهَا وَ جُبْتُهَا وَ فِيهَا سِكِّين.

فَقَالَ أَمِيرُ الْمُؤْمِنِينَ علیه السلام: يُقَوَّمُ مَا فِيهَا ثُمَّ يُؤْكَلُ؛ لِأَنَّهُ يَفْسُدُ وَ لَيْسَ لَهُ بَقَاءٌ، فَإِنْ جَاءَ طَالِبُهَا غَرِمُوا لَهُ الثَّمَنَ.

قِيلَ: يَا أَمِيرَ الْمُؤْمِنِينَ! لَا يُدْرَى سُفْرَةٌ مُسْلِمٍ أَوْ سُفْرَةٌ مَجُوسِي؟

چند روایت نکته دار

1- غياث بن ابراهیم گوید: امام صادق علیه السلام فرمود:

امیرمؤمنان علی علیه السلام فرمود:

از بالای «ترید» ⁽¹⁾نخورید، بلکه از کناره های آن بخورید، زیرا برکت در بالای ترید است.

2- سکونی گوید: امام صادق علیه السلام فرمود:

از امیرمؤمنان علی علیه السلام پرسیدند: سفره ای را در میانه راهی پیدا می کنند که رها شده است و گوشت، نان، تخم مرغ و پنیر زیادی در آن است و چاقویی نیز در آن سفره است (چه حکمی دارد؟).

فرمود: آن چه که در سفره است قیمت گذاری می شود. سپس آن را می خورند؛ زیرا آن فاسد خواهد شد و ماندگاری ندارد، پس اگر صاحب آن بیاید (و آن را طلب کند) باید قیمتش را به او بپردازند.

عرض شد: ای امیر مؤمنان! معلوم نیست که سفره شخص مسلمان و یا مجوسی است؟

فَقَالَ: هُمْ فِي سَعَةٍ حَتَّى يَعْلَمُوا.

3- عِدَّةٌ مِنْ أَصْحَابِنَا عَنْ سَهْلِ بْنِ زِيَادٍ عَنْ جَعْفَرِ بْنِ مُحَمَّدٍ الْأَشْعَرِيِّ عَنِ ابْنِ الْقَدَّاحِ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللهِ علیه السلام قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللهِ صلى الله عليه وسلم:

إِذَا أَكَلَ أَحَدُكُمْ فَلْيَأْكُلْ مِمَّا يَلِيهِ.

4- حُمَيْدُ بْنُ زِيَادٍ عَنِ الْخَشَّابِ عَنِ ابْنِ بَقَاحٍ عَنْ عَمْرِو بْنِ جُمَيْعِ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللهِ علیه السلام قَالَ: كَانَ رَسُولُ اللهِ صلى الله عليه وسلم يَلْطَعُ الْقَصْعَةَ وَ يَقُولُ:

مَنْ لَطَعَ قَصْعَةً فَكَأَنَّمَا تَصَدَّقَ بِمِثْلِهَا.

5- عَلِيُّ بْنُ مُحَمَّدٍ رَفَعَهُ قَالَ: كَانَ أَمِيرُ الْمُؤْمِنِينَ علیه السلام يَسْتَاكُ عَرْضاً وَ يَأْكُلُ هَرْتاً. وَ قَالَ: الْهَرْتُ أَنْ يَأْكُلَ بِأَصَابِعِهِ جَمِيعاً.

6- مُحَمَّدُ بْنُ يَحْيَى عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ الْحَسَنِ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَانِ بْنِ أَبِي هَاشِمٍ عَنْ أَبِي خَدِيجَةَ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللهِ علیه السلام أَنَّهُ كَانَ يَجْلِسُ جِلْسَةَ الْعَبْدِ وَ يَضَعُ يَدَهُ عَلَى الْأَرْضِ وَ يَأْكُلُ بِثَلَاثِ أَصَابِعَ.

فرمود: یابندگان سفره در گشایش هستند تا این که از این موضوع آگاه شوند.

3- ابن قداح گوید: امام صادق علیه السلام فرمود:

پیامبر خدا صلى الله عليه وسلم فرمود: هرکدام از شما به هنگام غذا خوردن باید از پیش روی خود بخورد.

4- عمرو بن جمیع گوید: امام صادق علیه السلام فرمود:

پیامبر خدا صلى الله عليه وسلم بعد از تناول غذا، کاسه را می لیسید و می فرمود: هرکس کاسه ای را بلیسد گویا مانند آن کاسه را صدقه داده است.

5- علی بن محمد در روایت مرفوعه ای گوید:

امیرمؤمنان علی علیه السلام به عرض مسواک می زد و به صورت «هَرْت» غذا می خورد.

راوی گوید: هرت این است که شخص با تمام انگشتانش غذا بخورد.

6- ابو خدیجه گوید:

امام صادق علیه السلام به سان برده می نشست و دست خود را بر زمین می نهاد و با سه انگشت غذا می خورد.

وَ أَنَّ رَسُولَ اللهِ صلى الله عليه وسلم كَانَ يَأْكُلُ هَكَذَا؛ لَيْسَ كَمَا يَفْعَلُ الْجَبَّارُونَ أَحَدُهُمْ يَأْكُلُ بإصْبَعَيْهِ.

7- مُحَمَّدُ بْنُ يَحْيَى عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنِ الْقَاسِمِ بْنِ يَحْيَى عَنْ جَدِّهِ الْحَسَنِ بْنِ رَاشِدٍ عَنْ أَبِي بَصِيرٍ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ علیه السلام قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم:

إِذَا أَكَلَ أَحَدُكُمْ طَعَاماً فَمَصَّ أَصَابِعَهُ الَّتِي أَكَلَ بِهَا قَالَ اللَّهُ عزوجل: بَارَكَ اللَّهُ فِيكَ!

8- عَلِيُّ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ بُنْدَارَ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ عَنْ نُوحٍ بْنِ شُعَيْبٍ عَنْ يَاسِرِ الْخَادِم قَالَ: أَكَلَ الْعِلْمَانُ يَوْماً فَاكِهَةٌ وَ لَمْ يَسْتَقْصُوا أَكْلَهَا وَ رَمَوْا بِهَا.

فَقَالَ لَهُمْ أَبُو الْحَسَنِ علیه السلام: سُبْحَانَ اللهِ! إِن كُنتُمُ اسْتَغْنَيْتُمْ فَإِنَّ أُنَاسًا لَمْ يَسْتَغْنُوا أَطْعِمُوهُ مَنْ يَحْتَاجُ إِلَيْهِ.

9- أَحْمَدُ بْنُ مُحَمَّدٍ عَنْ عُثْمَانَ بْنِ عِيسَى عَنْ سَمَاعَةَ بْنِ مِهْرَانَ قَالَ: سَأَلْتُ أَبَا عَبْدِ اللهِ علیه السلام عَنِ الصَّلَاةِ تَحْضُرُ وَ قَدْ وُضِعَ الطَّعَامُ.

به راستی که پیامبر خدا صلى الله عليه وسلم همواره چنین غذا می خورد؛ نه مانند یکی از ستمگران که با دو انگشت غذا می خورد.

7- ابو بصیر گوید: امام صادق علیه السلام فرمود:

پیامبر خدا صلى الله عليه وسلم فرمود: هرگاه یکی از شما غذایی بخورد و انگشتانی را که با آنها غذا خورده بلیسد، خداوند متعال می فرماید: خداوند در تو برکت قرار دهد.

8- یاسر خادم گوید:

روزی کودکانی میوه ای را خورده و نیم خورده آن را دور انداختند.

امام كاظم علیه السلام به آنان فرمود: سبحان الله! اگر شما بی نیاز شدید؛ مردمی هستند که بی نیاز نیستند آن میوه را به کسی که به آن احتیاج دارد، بخورانید.

9- سماعة بن مهران گوید:

از امام صادق علیه السلام پرسیدم: زمانی که سفره غذا چیده شده است، وقت نماز فرا می رسد، اول نماز بخوانم یا غذا بخورم؟

قَالَ: إِنْ كَانَ فِي أَوَّلِ الْوَقْتِ يُبْدَأُ بِالطَّعَامِ وَ إِنْ كَانَ قَدْ مَضَى مِنَ الْوَقْتِ شَيْءٌ وَتَخَافُ أَنْ تَفُوتَكَ فَتُعِيدَ الصَّلَاةَ، فَابْدَأْ بِالصَّلَاةِ.

10- عَنْهُ عَنْ نُوحٍ بْنِ شُعَيْبٍ عَنْ يَاسِرِ الخَادِم وَ نَادِرٍ جَمِيعاً قَالَا: قَالَ لَنَا - أَبُو الْحَسَن علیه السلام:

إِنْ قُمْتُ عَلَى رُءُوسِكُمْ وَأَنْتُمْ تَأْكُلُونَ، فَلَا تَقُومُوا حَتَّى تَفْرُغُوا وَ لَرُبَّمَا دَعَا بَعْضَنَا فَيُقَالُ لَهُ: هُمْ يَأْكُلُونَ. فَيَقُولُ: دَعْهُمْ حَتَّى يَفْرُغُوا.

11- وَ رُوِيَ عَنْ نَادِرِ الْخَادِمِ قَالَ : كَانَ أَبُو الْحَسَنِ علیه السلام إِذَا أَكَلَ أَحَدُنَا لَا يَسْتَخْدِمُهُ حَتَّى يَفْرُغَ مِنْ طَعَامِهِ.

12- وَ رَوَى نَادِرٌ الْخَادِمُ قَالَ: كَانَ أَبُو الْحَسَنِ علیه السلام يَضَعُ جَوْزِينَجَةً عَلَى الْأُخْرَى وَ يُنَاوِلُنِي.

13- أَحْمَدُ عَنْ أَبِيهِ عَنْ سُلَيْمَانَ الْجَعْفَرِيِّ قَالَ: قَالَ أَبُو الْحَسَنِ علیه السلام:

فرمود: اگر اول وقت باشد، ابتدا غذا بخور و اگر مقداری از وقت گذشته باشد و بیم داری که نمازت فوت شود و قضای آن را به جا آوری اول نماز بخوان.

10- یاسر خادم و نادر گویند: امام کاظم علیه السلام به ما فرمود:

اگر من بر شما در حال غذا خوردن امر کنم بر نخیزید تا این که غذایتان را بخورید.

گاهی آن حضرت بعضی از ما را فرا می خواند؛ به ایشان عرض می شد: مشغول خوردن غذا هستند و امام علیه السلام می فرمود: آنان را واگذارید تا این که دست از غذا بکشند.

11- نادر خادم گوید:

هنگامی که یکی از ما مشغول غذا خوردن بود، امام کاظم علیه السلام او را به خدمت وا نمی داشت تا این که از غذا دست می کشید.

12- نادر خادم گوید:

امام کاظم علیه السلام جوزینه ای ⁽¹⁾را بر جوزینه دیگر می نهاد و آن را به من می داد.

13- سلیمان جعفری گوید:

رُبَّمَا أُتِيَ بِالْمَائِدَةِ، فَأَرَادَ بَعْضُ الْقَوْمِ أَنْ يَغْسِلَ يَدَهُ فَيَقُولُ: مَنْ كَانَتْ يَدُهُ نَظِيفَةٌ فَلَا بَأْسَ أَنْ يَأْكُلَ مِنْ غَيْرِ أَنْ يَغْسِلَ يَدَهُ.

14- أَحْمَدُ عَنْ يَحْيَى بْنِ إِبْرَاهِيمَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ يَحْيَى عَنِ ابْنِ أَبِي الْبِلَادِ عَنْ أَبِيهِ عَنْ بَزِيعِ بْنِ عُمَرَ بْنِ بَزِيعٍ قَالَ:

دَخَلْتُ عَلَى أَبِي جَعْفَرٍ علیه السلام وَ هُوَ يَأْكُلُ خَلاً وَ زَيْتاً فِي قَصْعَةٍ سَوْدَاءَ مَكْتُوبٍ فِي وَسَطِهَا بِصُفْرَةٍ (قُلْ هُوَ اللَّهُ أَحَدٌ) فَقَالَ لِي: ادْنُ يَا بَزِيعُ!

فَدَنَوْتُ فَأَكَلْتُ مَعَهُ. ثُمَّ حَسَا مِنَ الْمَاءِ ثَلَاثَ حَسِيَّاتٍ حِينَ لَمْ يَبْقَ مِنَ الْخُبْزِ شَيْءٌ، ثُمَّ نَاوَلَنِيهَا فَحَسَوْتُ الْبَقِيَّةَ.

15- مُحَمَّدُ بْنُ يَحْيَى عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ عِيسَى عَنْ مُعَمَّرِ بْنِ خَلَّادٍ قَالَ: سَمِعْتُ الرِّضَا علیه السلام يَقُولُ:

مَنْ أَكَلَ فِي مَنْزِلِهِ طَعَاماً فَسَقَطَ مِنْهُ شَيْءٌ، فَلْيَتَنَاوَلُهُ وَ مَنْ أَكَلَ فِي الصَّحْرَاءِ أَوْ خَارِجا، فَلْيَتْرُكْهُ لِطَائِرٍ أَوْ سَبْعِ.

گاهی سفره را نزد امام کاظم علیه السلام یاد می آوردند در این هنگام بعضی ها می خواستند دست خود را بشویند، امام علیه السلام می فرمود: هر کس دستش تمیز است ایرادی ندارد که بدون این که دستش را بشوید غذا بخورد.

14- بزيع بن عمر بن بزیع گوید:

خدمت امام باقر علیه السلام شرفیاب شدم در حالی که ایشان سرکه و روغن زیتون را در کاسه سیاهی که در وسط آن به رنگ زرد نوشته شده بود: «قل هو الله احد» می ریخت.

به من فرمود: ای بزیع! نزدیک بیا.

من نزدیک رفتم و همراه ایشان از آن غذا خوردم. وقتی غذا را میل کرد و چیزی از نان نماند، سه مرتبه آب نوشید، آن گاه آن را به من داد و من بقیه آن را آشامیدم.

15- معمر بن خلاد گوید: از امام رضا علیه السلام را شنیدم که می فرمود: هر کس در منزل غذا تناول کند و مقداری از دست او بریزد، باید بردارد و تناول کند و هر کس در صحرا و خارج منزل غذا تناول کند و مقداری از دست او بریزد، باید برای پرندگان و درندگان وا بنهد.

16- عَلِيُّ بْنُ إِبْرَاهِيمَ عَنْ أَبِيهِ عَنِ ابْنِ أَبِي عُمَيْرٍ عَنْ حَمَّادِ بْنِ عُثْمَانَ قَالَ: أَوْلَمَ إِسْمَاعِيلُ فَقَالَ لَهُ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ علیه السلام:

عَلَيْكَ بِالْمَسَاكِينِ فَأَشْبِعْهُمْ، فَإِنَّ اللهَ يَقُولُ: (وَ مَا يُبْدِئُ الْبَاطِلُ وَ مَا يُعِيدُ).

17- مُحَمَّدُ بْنُ يَحْيَى عَنْ عَلِيِّ بْنِ إِبْرَاهِيمَ الْجَعْفَرِيِّ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ الْفُضَيْلِ رَفَعَهُ عَنْهُمْ علیهم السلام قَالُوا:

كَانَ النَّبِيُّ علیه السلام إِذَا أَكَلَ لَقْمَ مَنْ بَيْنَ عَيْنَيْهِ وَ إِذَا شَرِبَ سَقَى مَنْ عَلَى يَمِينِهِ.

18- عِدَّةٌ مِنْ أَصْحَابِنَا عَنْ أَحْمَدَ بْنِ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ عَنْ عِدَّةٍ مِنْ أَصْحَابِنَا عَنْ عَلِيِّ بْنِ أَسْبَاطِ عَنْ عَمِّهِ يَعْقُوبَ بْنِ سَالِمٍ رَفَعَهُ قَالَ: قَالَ أَمِيرُ الْمُؤْمِنِينَ علیه السلام: قَالَ رَسُولُ اللهِ صلى الله عليه وسلم:

لَا تُؤْوُوا مِنْدِيلَ الْغَمَرِ فِي الْبَيْتِ، فَإِنَّهُ مَرْبِضٌ لِلشَّيَاطِينِ.

19- عَلِيُّ بْنُ إِبْرَاهِيمَ عَنْ أَبِيهِ عَنِ النَّوْفَلِي عَنِ السَّكُونِي عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ علیه السلام قَالَ:

قَالَ رَسُولُ اللهِ صلى الله عليه وسلم:

16- حماد بن عثمان گوید: اسماعیل، ولیمه ای ترتیب داده بود. امام صادق علیه السلام به او فرمود: مساکین را دریاب و شکم گرسنه آنان را سیر کن که خداوند می گوید: «باطل نه نعمت آغازد و نه نعمت رفته را بازآرد».

17- محمد بن فضیل در روایت مرفوعه ای گوید: امامان معصوم علیه السلام فرمودند:

هنگامی که پیامبر خدا صلى الله عليه وسلم غذا میخورد به کسی که مقابلش بود لقمه می داد و آن گاه که آب می آشامید به کسی که در سمت راستش بود آب می داد.

18- يعقوب بن سالم در روایت مرفوعه ای گوید: امیر مؤمنان علیه السلام فرمود:

پیامبر خدا صلى الله عليه وسلم فرمود: حوله آلوده به چربی در خانه نگه ندارید، زیرا آن جایگاه شیطان است.

19- سکونی گوید: امام صادق علیه السلام فرمود: پیامبر خدا صلى الله عليه وسلم فرمود:

أَطْرِفُوا أَهَالِيَكُمْ فِي كُلِّ جُمُعَةٍ بِشَيْءٍ مِنَ الْفَاكِهَةِ أَوِ اللَّحْمِ حَتَّى يَفْرَحُوا بالْجُمُعَةِ.

20- عَلِيُّ بْنُ إِبْرَاهِيمَ عَنْ أَبِيهِ عَنِ النَّوْفَلِيُّ عَنِ السَّكُونِي عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ علیه السلام قَالَ: قَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم:

مَنْ بَنَى مَسْكَناً فَلْيَذْبَحْ كَبْشَاً سَمِيناً وَلْيُطْعِمْ لَحْمَهُ الْمَسَاكِينَ، ثُمَّ يَقُولُ: «اللَّهُمَّ ادْحَرْ عَنِّي مَرَدَةَ الْجِنَّ وَالْإِنْسِ وَ الشَّيَاطِينِ وَ بَارِكْ لَنَا فِي بُيُوتِنَا».

إِلَّا أُعْطِيَ مَا سَأَلَ.

21- عِدَّةٌ مِنْ أَصْحَابِنَا عَنْ سَهْلِ بْنِ زِيَادٍ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ أَبِي نَصْرٍ عَنِ الرَّضَا علیه السلام قَالَ:

إِذَا أَكَلْتَ شَيْئًا فَاسْتَلْقِ عَلَى قَفَاكَ وَضَعْ رِجْلَكَ الْيُمْنَى عَلَى الْيُسْرَى.

در هر جمعه با خریدن میوه یا گوشت به خانواده خود نیکی کنید تا به فرارسیدن جمعه خوشحال شوند.

20- سکونی گوید: امام صادق علیه السلام فرمود:

پیامبر صلى الله عليه وسلم فرمود: هر کس منزلی بسازد باید قوچ فربه ای ذبح کند و گوشت آن را به فقرا اطعام نماید، آن گاه بگوید: «اللَّهُمَّ ادْحَرُ عَنِّي مَرَدَةَ الْجِنِّ وَالْإِنْسِ وَ الشَّيَاطِينِ وَ بَارِكْ لَنَا فِي بُيُوتِنَا».

هرگاه چنین نماید خواسته اش به او عطا خواهد شد.

21- احمد بن محمد بن ابی نصر گوید: امام رضا علیه السلام فرمود:

هرگاه چیزی خوردی بر پشت خود بخواب و پای راست خود را روی پای چپ بگذار.

بخش چهل و نهم

اشاره

(49)

بَابُ أَكْلِ مَا يَسْقُطُ مِنَ الْخِوَانِ

1- مُحَمَّدُ بْنُ يَحْيَى عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنِ الْقَاسِمِ بْنِ يَحْيَى عَنْ جَدِّ الْحَسَنِ بْنِ رَاشِدِ عَنْ أَبِي بَصِيرٍ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ علیه السلام قَالَ: قَالَ أَمِيرُ الْمُؤْمِنِينَ علیه السلام:

كُلُوا مَا يَسْقُطُ مِنَ الْخِوَانِ؛ فَإِنَّهُ شِفَاءٌ مِنْ كُلِّ دَاءٍ بِإِذْنِ اللَّهِ عزوجل لِمَنْ أَرَادَ أَنْ يَسْتَشْفِيَ بِهِ.

2- عَلِيُّ بْنُ إِبْرَاهِيمَ عَنْ صَالِحِ بْنِ السَّنْدِي عَنْ جَعْفَرِ بْنِ بَشِيرٍ عَنْ أَبَانِ بْنِ عُثْمَانَ عَنْ دَاوُدَ بْنِ كَثِيرٍ قَالَ:

تَعَشَّيْتُ عِنْدَ أَبِي عَبْدِ اللهِ علیه السلام عَتَمَةً. فَلَمَّا فَرَغَ مِنْ عَشَائِهِ حَمِدَ اللَّهَ عزوجل وَ قَالَ:

هَذَا عَشَائِي وَ عَشَاءُ آبَائِي .

فَلَمَّا رُفِعَ الْخِوَانُ، تَقَمَّمَ مَا سَقَطَ مِنْهُ ثُمَّ أَلْقَاهُ إِلَى فِيهِ.

خوردن آن چه که از سفره می افتد

1- ابو بصیر گوید: امام صادق علیه السلام فرمود:

امیر مؤمنان علی علیه السلام فرمود: آن چه را که از سفره می افتد بخورید؛ زیرا به اذن خداوند متعال برای هرکس که می خواهد به وسیله خوردن آن شفا یابد، شفای هر بیماری است.

2- داوود بن کثیر گوید:

در یک سوم آغازین شب خدمت امام صادق علیه السلام شام خوردم. هنگامی که حضرت از خوردن شام فارغ شد، خداوند را حمد نمود و فرمود: این شام من و شام پدران من است.

هنگامی که سفره را برداشتند آن چه را که از سفره افتاده بود بر می داشت و آن را در دهان خود می گذاشت.

3- عَلِيُّ بْنُ إِبْرَاهِيمَ عَنْ أَبِيهِ عَنِ ابْنِ أَبِي عُمَيْرٍ عَنْ إِبْرَاهِيمَ بْنِ عَبْدِ الْحَمِيدِ عَنْ عَبْدِ اللهِ بْنِ صَالِحِ الْخَنْعَمِيُّ قَالَ: شَكَوْتُ إِلَى أَبِي عَبْدِ اللَّهِ علیه السلام وَجَعَ الْخَاصِرَةِ. فَقَالَ: عَلَيْكَ بِمَا يَسْقُطُ مِنْ الْخِوَانِ؛ فَكُلْهُ.

قَالَ: فَفَعَلْتُ ذَلِكَ، فَذَهَبَ عَنِّي.

قَالَ إِبْرَاهِيمُ: قَدْ كُنْتُ وَجَدْتُ ذَلِكَ فِي الْجَانِبِ الْأَيْمَنِ وَ الْأَيْسَرِ فَأَخَذْتُ ذلك، فَانْتَفَعْتُ به.

4- عِدَّةٌ مِنْ أَصْحَابِنَا عَنْ سَهْلِ بْنِ زِيَادٍ عَنْ مَنْصُورِ بْنِ الْعَبَّاسِ عَنِ الْحَسَنِ بْنِ مُعَاوِيَةَ بْنِ وَهْبٍ عَنْ أَبِيهِ قَالَ:

أَكَلْنَا عِنْدَ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ علیه السلام، فَلَمَّا رُفِعَ الْخِوَانُ لَقَطَ مَا وَقَعَ مِنْهُ فَأَكَلَهُ.

ثُمَّ قَالَ لَنَا: إِنَّهُ يَنْفِي الْفَقْرَ وَ يُكْثِرُ الْوَلَدَ.

3- عبد الله بن صالح خثعمی گوید: به امام صادق علیه السلام از درد پهلو شکایت نمودم.

فرمود: آن چه را که از سفره می افتد بخور.

عبد الله گوید: من آن کار را انجام دادم و درد پهلویم بهبود یافت.

ابراهیم [یکی از راویان حدیث] گوید: من قبلاً چنین دردی را در پهلوی راست و چپم احساس می کردم وقتی این دستور را دریافتم از آن بهره بردم.

4- معاوية بن وهب گوید:

خدمت امام صادق علیه السلام غذا خوردیم، هنگامی که سفره برداشته شد، حضرتش آن چه را که از سفره افتاده بود بر می داشت و آن را می خورد.

سپس به ما فرمود: این کار فقر را از بین می برد و فرزند را فراوان می سازد.

5- حُمَيْدُ بْنُ زِيَادٍ عَنِ الْخَشَّابِ عَنِ ابْنِ بَفَّاحٍ عَنْ عَمْرِو بْنِ جُمَيْعِ قَالَ: قَالَ رَسُولُ الله صلی الله علیه وسلم:

مَنْ وَجَدَ كِسْرَةٌ فَأَكَلَهَا كَانَتْ لَهُ حَسَنَةٌ وَ مَنْ وَجَدَهَا فِي قَذِرٍ فَغَسَلَهَا ثُمَّ رَفَعَهَا كَانَتْ لَهُ سَبْعُونَ حَسَنَةٌ.

6- وَ بِهَذَا الْإِسْنَادِ عَنْ عَمْرِو بْنِ جُمَيْعِ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ علیه السلام قَالَ: دَخَلَ رَسُولُ اللهِ صلی الله علیه وسلم عَلَى عَائِشَةَ، فَرَأَى كِسْرَةً كَادَ أَنْ يَطَاهَا فَأَخَذَهَا فَأَكَلَهَا ثُمَّ قَالَ:

يَا حُمَيْرَاءُ! أَكْرِمِي جِوَارَ نِعَمِ اللهِ عزوجل عَلَيْكِ؛ فَإِنَّهَا لَمْ تَنْفِرْ مِنْ قَوْمٍ فَكَادَتْ تَعُودُ إِلَيْهِمْ.

7- عِدَّةٌ مِنْ أَصْحَابِنَا عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ خَالِدٍ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَلِي عَنْ إِبْرَاهِيمَ بْنِ مِهْرَمٍ عَنْ أَبِي الْحَسَنِ علیه السلام قَالَ: شَكَا رَجُلٌ إِلَى أَبِي عَبْدِ اللَّهِ علیه السلام مَا يَلْقَى مِنْ وَجَعِ الْخَاصِرَةِ.

فَقَالَ: مَا يَمْنَعُكَ مِنْ أَكْلِ مَا يَقَعُ مِنَ الْخِوَانِ؟!

5- عمرو بن جمیع گوید: پیامبر خدا صلی الله علیه وسلم فرمود:

هرکس تکه نانی بیابد و آن را بخورد، حسنه ای برایش خواهد بود و هرکس آن را در نجاست و آلودگی بیابد و آن را بشوید سپس آن را بردارد برای او هفتاد حسنه خواهد بود.

6- عمرو بن جمیع گوید: امام صادق علیه السلام فرمود:

روزی پیامبر خدا صلی الله علیه وسلم نزد عایشه رفت و تکه نانی را مشاهده نمود که نزدیک بود عایشه آن را پایمال کند پیامبر آن را برداشت و تناول نمود. سپس فرمود: ای حمیرا! نعمت هایی را که خداوند به تو عطا کرده گرامی دار؛ زیرا نان از نزد هیچ قومی فرار و کوچ نکرده است که به این زودی به آنان بازگردد.

7- ابراهیم بن مهزم گوید: امام کاظم علیه السلام فرمود:

شخصی از پهلو دردی که داشت به امام صادق علیه السلام شکایت نمود.

امام علیه السلام به او فرمود: چه چیزی تو را از خوردن آن چه که از سفره می افتد باز می دارد؟!

8- مُحَمَّدُ بْنُ يَحْيَى عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنْ مُعَمَّرِ بْنِ خَلَّادٍ قَالَ: سَمِعْتُ أَبَا الْحَسَنِ علیه السلام يَقُولُ:

مَنْ أَكَلَ فِي مَنْزِلِهِ طَعَامًا فَسَقَطَ مِنْهُ شَيْءٌ فَلْيَتَنَاوَلُهُ، وَ مَنْ أَكَلَ فِي الصَّحْرَاءِ أَوْ خَارِجاً فَلْيَتْرُكْهُ لِلطَّيْرِ وَ السَّبُعِ.

9- عِدَّةٌ مِنْ أَصْحَابِنَا عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ خَالِدٍ عَنْ بَعْضِ أَصْحَابِهِ عَنِ الْأَصَمُ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ الْأَرْجَانِيُّ قَالَ:

كُنْتُ عِنْدَ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ علیه السلام وَ هُوَ يَأْكُلُ. فَرَأَيْتُهُ يَتَتَبَّعُ مِثْلَ السَّمْسِمِ مِنَ الطَّعَامِ مَا سَقَطَ مِنَ الْخِوَانِ.

فَقُلْتُ: جُعِلْتُ فِدَاكَ! تَتَبَّعُ هَذَا؟!

فَقَالَ: يَا عَبْدَ اللَّهِ! هَذَا رِزْقُكَ فَلَا تَدَعْهُ. أَمَا إِنَّ فِيهِ شِفَاءً مِنْ كُلِّ دَاءٍ.

8- معمر بن خلاد گوید: از امام کاظم علیه السلام شنیدم که می فرمود:

هرکس در خانه اش غذا می خورد و مقداری از غذا بر زمین می افتد باید آن را بخورد و هر کس در بیابان یا خارج از خانه غذا بخورد باید آن چه را بر زمین می افتد برای پرندگان و درندگان واگذارد.

9- عبدالله ارجانی گوید:

خدمت امام صادق علیه السلام بودم که ایشان مشغول غذا خوردن بود، دیدم حضرتش آن چه را که از سفره افتاده بود مانند کنجد غذا جمع می نماید.

عرض کردم: قربانت گردم! این ها را جمع می کنید؟

فرمود: ای عبدالله! این رزق توست، پس آن را وا مگذار، آگاه باش! همانا در آن شفای از هر بیماری است.

بخش پنجاهم

اشاره

(50)

بَابُ فَضْلِ الْخُبْزِ

1- عَلِيُّ بْنُ إِبْرَاهِيمَ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الْمُغِيرَةِ عَنْ عَمْرِو بْنِ شِمْرٍ قَالَ: سَمِعْتُ أَبَا عَبْدِ اللهِ علیه السلام يَقُولُ:

إِنِّي لَأَلْحَسُ أَصَابِعِي مِنَ الْأَدْمِ حَتَّى أَخَافَ أَنْ يَرَانِي خَادِمِي، فَيَرَى أَنَّ ذَلِكَ مِنَ التَّجَسُّع وَ لَيْسَ ذَلِكَ كَذَلِكَ.

إِنَّ قَوْماً أُفْرِغَتْ عَلَيْهِمُ النِّعْمَةُ وَ هُمْ أَهْلُ النَّرْثَارِ فَعَمَدُوا إِلَى مُخّ الْحِنْطَةِ، فَجَعَلُوهَا خُبْراً هَجَاءً وَ جَعَلُوا يُنْجُونَ بِهِ صِبْيَانَهُمْ، حَتَّى اجْتَمَعَ مِنْ ذَلِكَ جَبَلْ عَظِيمٌ.

قَالَ: فَمَرَّ بِهِمْ رَجُلٌ صَالِحٌ وَإِذَا امْرَأَةٌ وَ هِيَ تَفْعَلُ بِصَبِيَّ لَهَا.

فَقَالَ لَهُمْ: وَيْحَكُمْ اتَّقُوا اللهَ عزوجل وَ لَا تُغَيِّرُوا مَا بِكُمْ مِنْ نِعْمَةٍ.

فضیلت و ارزش نان

1- عمرو بن شمر گوید: از امام صادق علیه السلام شنیدم که می فرمود:

من انگشتانم را از نان خورش می لیسم به گونه ای که می ترسم خدمتکارم مرا ببیند و گمان کند این عمل من از روی حرص و آزمندی است اما این عمل من به خاطر آن نیست. به راستی که قومی بودند که نعمت بر آنان کامل شده بود و آنان اهل «ثرثار» ⁽¹⁾بودند. آنها به مغز گندم روی آوردند و از آن نانی ساختند که برای رفع گرسنگی مناسب بود و با آن کودکان خود را استنجاء می کردند تا این که از آن نان ها کوه بزرگی فراهم آمد.

در این هنگام مرد صالحی از کنار آنان می گذشت دید زنی با کودک خود آن عمل را انجام می دهد. آن مرد به آنان گفت: وای بر شما! از خداوند بترسید و نعمتی را که به شما رسیده تغییر ندهید.

فَقَالَتْ لَهُ: كَأَنَّكَ تُخَوِّفُنَا بِالْجُوعِ أَمَّا مَا دَامَ ثَرْثَارُنَا تَجْرِي فَإِنَّا لَا نَخَافُ الْجُوعَ.

قَالَ: فَأَسِفَ اللهُ عزوجل فَأَضْعَفَ لَهُمُ الثَّرْثَارَ وَحَبَسَ عَنْهُمْ قَطْرَ السَّمَاءِ وَنَبَاتَ الْأَرْضِ.

قَالَ: فَاحْتَاجُوا إِلَى ذَلِكَ الْجَبَلِ وَ أَنَّهُ كَانَ يُقْسَمْ بَيْنَهُمْ بِالْمِيزَانِ.

2- عَلِيُّ بْنُ إِبْرَاهِيمَ عَنْ أَبِيهِ عَنْ هَارُونَ بْنِ مُسْلِمٍ عَنْ مَسْعَدَةَ بْنِ صَدَقَةَ عَنْ عَبْدِ اللهِ علیه السلام قَالَ: قَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم:

أَكْرِمُوا الْخُبْرَ؛ فَإِنَّهُ قَدْ عَمِلَ فِيهِ مَا بَيْنَ الْعَرْشِ إِلَى الْأَرْضِ وَ مَا فِيهَا مِنْ كَثِيرٍ مِنْ خَلْقه.

ثُمَّ قَالَ لِمَنْ حَوْلَهُ: أَلَا أُخْبِرُكُمْ؟

قَالُوا: بَلَى يَا رَسُولَ اللَّهِ! فِدَاكَ الْآبَاءُ وَ الْأُمَّهَاتُ!

فَقَالَ: إِنَّهُ كَانَ نَبِيٌّ فِيمَنْ كَانَ قَبْلَكُمْ يُقَالُ لَهُ: دَانِيَالُ، وَ إِنَّهُ أَعْطَى صَاحِبَ مِعْبَرٍ رَغِيفاً لِكَيْ يَعْبُرَ بِهِ؛ فَرَمَى صَاحِبُ الْمِعْبَرِ بِالرَّغِيفِ وَ قَالَ: مَا أَصْنَعُ بِالْخُبْزِ؟ هَذَا الْخُبْرُ عِنْدَنَا قَدْ يُدَاسُ بِالْأَرْجُلِ.

آن زن به او گفت: گویا تو ما را از گرسنگی می ترسانی تا هنگامی که رودخانه «ثرثار» ما جریان دارد ما از گرسنگی نمی ترسیم.

پس از آن خداوند عزوجل بر آنان خشم گرفت و رودخانه «ثرثار» را بر ایشان کم آب و به تدریج خشک گردانید و باران آسمان و گیاه زمین را از آنان قطع نمود. در این هنگام بود که آنان به آن کوه نان (نان هایی که استنجاء کرده بودند) محتاج گردیدند و آن نان ها با ترازو بین آنان تقسیم می شد.

2- مسعدة بن صدقه گوید: امام صادق علیه السلام فرمود:

پیامبر صلى الله عليه وسلم فرمود: نان را گرامی بدارید زیرا بسیاری از آفریده های خداوند در بین عرش تا زمین و در خود زمین، آن را فراهم کرده اند.

سپس پیامبر صلى الله عليه وسلم به اطرافیان خود فرمود: آیا به شما از چگونگی فراهم شدن نان خبر بدهم؟

عرض کردند: آری ای پیامبر! خدا پدران و مادران فدای شما!

فرمود: در بین کسانی که پیش از شما بودند پیامبری به نام دانیال علیه السلام بود او به نگهبان گذرگاهی نانی داد تا به وسیله آن عبور کند نگهبان نان را کنار انداخت و گفت: من با نان چه کار کنم؟! این نان در نزد ما با پا لگد مال می شود.

فَلَمَّا رَأَى ذَلِكَ مِنْهُ دَانِيَالُ، رَفَعَ يَدَهُ إِلَى السَّمَاءِ ثُمَّ قَالَ: اللَّهُمَّ أَكْرِمِ الْخُبْزَ! فَقَدْ رَأَيْتَ يَا رَبِّ مَا صَنَعَ هَذَا الْعَبْدُ وَ مَا قَالَ.

قَالَ: فَأَوْحَى اللَّهُ عزوجل وَ إِلَى السَّمَاءِ أَنْ تَحْبِسَ الْغَيْثَ، وَ أَوْحَى إِلَى الْأَرْضِ أَنْ كُونِي طَبَقاً كَالْفَخَّارِ.

قَالَ: فَلَمْ يُمْطَرُوا حَتَّى أَنَّهُ بَلَغَ مِنْ أَمْرِهِمْ أَنَّ بَعْضَهُمْ أَكَلَ بَعْضاً.

فَلَمَّا بَلَغَ مِنْهُمْ مَا أَرَادَ اللهُ عزوجل مِنْ ذَلِكَ، قَالَتِ امْرَأَةٌ لِأُخْرَى - وَ لَهُمَا وَلَدَانِ -: يَا فُلَانَةُ! تَعَالِي حَتَّى نَأْكُلَ أَنَا وَ أَنْتِ الْيَوْمَ وَلَدِي وَإِذَا كَانَ غَداً أَكَلْنَا وَلَدَكِ.

قَالَتْ لَهَا: نَعَمْ.

فَأَكَلَتَاهُ فَلَمَّا أَنْ جَاعَتَا مِنْ بَعْدُ، رَاوَدَتِ الْأُخْرَى عَلَى أَكْلِ وَلَدِهَا فَامْتَنَعَتْ عَلَيْهَا، فَقَالَتْ لَهَا: بَيْنِي وَبَيْنَكِ نَبِيُّ اللَّهِ.

فَاخْتَصَمَا إِلَى دَانِيَالَ علیه السلام.

زمانی که دانیال علیه السلام این عمل را از او دید دست خود را به سوی آسمان بالا برد و فرمود: خداوندا! نان را گرامی دار؛ چرا که دیدی که این بنده با نان چه کرد و چه گفت: خداوند متعال به آسمان وحی نمود که باران را قطع کند و به زمین وحی نمود که مانند سفال باش.

پس باران بر آنان نبارید تا این که کارشان به جایی رسید که برخی از آنان برخی دیگر را خوردند.

در پی این خواسته خداوند متعال، زنی به زن دیگر که دو فرزند داشتند گفت: ای فلانی! بیا امروز با هم فرزند مرا بخوریم و فردا فرزند تو را بخوریم.

زن گفت: باشد.

پس فرزند زن اولی را خوردند هنگامی که پس از آن گرسنه شدند زن اولی از زن دومی خواست که فرزندش را بخورند اما زن دومی خودداری کرد زن اولی به او گفت: بین من و تو پیامبر خدا داوری کند.

برای داوری نزد دانیال علیه السلام رفتند.

فَقَالَ لَهُمَا: وَ قَدْ بَلَغَ الْأَمْرُ إِلَى مَا أَرَى؟!

قَالَتَا لَهُ: نَعَمْ يَا نَبِيَّ اللَّهِ! وَ أَشَدَّ.

قَالَ: فَرَفَعَ يَدَهُ إِلَى السَّمَاءِ فَقَالَ: اللَّهُمَّ عُدْ عَلَيْنَا بِفَضْلِكَ وَ فَضْلٍ رَحْمَتِكَ وَلَا تُعَاقِبِ الْأَطْفَالَ وَ مَنْ فِيهِ خَيْرٌ بِذَنْبِ صَاحِبِ الْمِعْبَرِ وَ أَضْرَابِهِ لِنِعْمَتِكَ.

قَالَ: فَأَمَرَ اللهُ عزوجل من السَّمَاءَ أَنْ أَمْطِرِي عَلَى الْأَرْضِ وَ أَمَرَ الْأَرْضَ أَنْ أَنْبِتِي لِخَلْقِي مَا قَدْ فَاتَهُمْ مِنْ خَيْرِكَ؛ فَإِنِّي قَدْ رَحِمْتُهُمْ بِالطِّفْلِ الصَّغِيرِ.

3- عِدَّةٌ مِنْ أَصْحَابِنَا عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنِ الْوَشَّاءِ عَنِ الْمِيثَمِيِّ عَنْ أَبَانِ بْنِ تَغْلِبَ قَالَ: قَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ علیه السلام:

لَا يُوضَعُ الرَّغِيفُ تَحْتَ الْقَصْعَةِ.

دانیال علیه السلام به آنها فرمود: آیا کار به جایی رسیده که می بینم فرزندان یک دیگر را می خورید؟

گفتند: آری ای پیامبر خدا! و سخت نیز شده است.

در این هنگام دانیال علیه السلام دست خود را به جانب آسمان بالا نمود و عرض کرد: خداوندا! فضل خود و فزونی رحمت خود را بر ما بازگردان و به خاطر گناه نگهبان گذرگاه و رویگردانی او از نعمت تو، کودکان و کسانی که در آنان خیری است، عقوبت مکن.

خداوند به آسمان دستور داد که بر زمین ببار و به زمین دستور فرمود که برای آفریدگان من آن چه را که از خیر و برکت تو از آنان فوت شده بود برویان؛ زیرا به خاطر کودک کوچکی بر آنان رحم نمودم.

3- ابان بن تغلب گوید: امام صادق علیه السلام فرمود:

نباید نان را زیر کاسه گذارد.

4- الْحُسَيْنُ بْنُ مُحَمَّدٍ عَنِ السَّيَّارِيِّ عَنْ عَلِيِّ بْنِ أَسْبَاطٍ عَنْ بَعْضِ أَصْحَابِهِ قَالَ:

قَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ علیه السلام: أَكْرِمُوا الْخُبْزَ.

قِيلَ: وَ مَا إِكْرَامُهُ؟

قَالَ: إِذَا وُضِعَ لَا يُنْتَظَرُ بِهِ غَيْرُهُ.

5- عَلِيُّ بْنُ إِبْرَاهِيمَ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الْمُغِيرَةِ عَنْ طَلْحَةَ بْنِ زَيْدٍ عَنْ بَعْضِ أَصْحَابِنَا قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم: أَكْرِمُوا الْخُبْزَ.

فَقِيلَ: يَا رَسُولَ اللَّهِ! وَ مَا إِكْرَامُهُ؟

قَالَ: إِذَا وُضِعَ لَمْ يُنْتَظَرْ بِهِ غَيْرُهُ.

وَ قَالَ رَسُولُ اللهِ صلى الله عليه وسلم: وَ مِنْ كَرَامَتِهِ أَنْ لَا يُوطَأَ وَ لَا يُقْطَعَ.

6- عَلِيُّ بْنُ إِبْرَاهِيمَ عَنْ أَبِيهِ عَنِ النَّوْفَلِيُّ عَنِ السَّكُونِي عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ علیه السلام قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللهِ صلى الله عليه وسلم:

4- راوی گوید: امام صادق علیه السلام فرمود: نان را گرامی بدارید.

عرض شد: گرامی داشتن آن چگونه است؟

فرمود: هرگاه نان در سفره نهاده شد منتظر چیز دیگری نباشید.

5 - یکی از اصحاب ما گوید: پیامبر خدا صلى الله عليه وسلم فرمود: نان را گرامی بدارید.

عرض کردند: ای پیامبر خدا! گرامی داشتن آن چگونه است؟

فرمود: هرگاه نان در سفره نهاده شود منتظر چیزی دیگری نمانند.

و فرمود: و از موارد گرامی داشتن نان این است که لگد مال نشود و (به وسیله چاقو) بریده نگردد.

6- سکونی گوید: امام صادق علیه السلام فرمود: پیامبر خدا صلى الله عليه وسلم فرمود:

إِيَّاكُمْ أَنْ تَشَمُوا الْخُبْزَ كَمَا تَشَمُّهُ السَّبَاعُ؛ فَإِنَّ الْخُبْرَ مُبَارَكٌ أَرْسَلَ اللَّهُ عزوجل لَهُ السَّمَاءَ مِدْرَاراً وَ لَهُ أَنْبَتَ اللهُ الْمَرْعَى وَ بِهِ صَلَّيْتُمْ وَ بِهِ صُمْتُمْ وَ بِهِ حَجَجْتُمْ بَيْتَ رَبَّكُمْ.

7- وَ بِهَذَا الْإِسْنَادِ قَالَ : قَالَ رَسُولُ اللهِ صلى الله عليه وسلم:

إِذَا أُوتِيتُمْ بِالْخَيْرِ وَ اللَّحْمِ فَابْدَءُوا بِالْخَيْرِ فَسُدُّوا بِهِ خِلَالَ الْجُوعِ، ثُمَّ كُلُوا اللَّحْمَ.

8- مُحَمَّدُ بْنُ يَحْيَى عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عِيسَى عَنْ يَعْقُوبَ بْنِ يَقْطِينِ قَالَ: قَالَ أَبُو الْحَسَنِ الرَّضَا علیه السلام: قَالَ رَسُولُ اللهِ صلى الله عليه وسلم:

صَغْرُوا رُغْفَانَكُمْ؛ فَإِنَّ مَعَ كُلُّ رَغِيفٍ بَرَكَةً.

وَ قَالَ يَعْقُوبُ بْنُ يَقْطِينِ: رَأَيْتُ أَبَا الْحَسَنِ يَعْنِي الرَّضَا علیه السلام، يَكْسِرُ الرَّغِيفَ إِلَى فَوْقُ.

برحذر باشید از این که نان را ببویید؛ آن سان که درندگان آن را می بویند؛ زیرا نان مبارک است، خداوند برای نان آسمان را ریزان نمود و به خاطر آن گیاه را رویانید و به وسیله آن نماز می خوانید روزه می گیرید و حج خانه پروردگارتان را به جا می آورید.

7- سکونی گوید: امام صادق علیه السلام فرمود: پیامبر خدا صلى الله عليه وسلم فرمود:

هرگاه نزد شما نان و گوشت آوردند با نان شروع کنید و به وسیله آن شدت گرسنگی را برطرف نمایید سپس گوشت را بخورید.

8- يعقوب بن يقطين گوید: امام رضا علیه السلام فرمود: پیامبر خدا صلى الله عليه وسلم فرمود:

نان های خود را کوچک قرار دهید؛ زیرا با هر نانی برکتی است.

یعقوب گوید: امام رضا علیه السلام را دیدم که نان را به قسمت بالا پاره می نمود.

9- مُحَمَّدُ بْنُ يَحْيَى عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنِ السَّيَّارِيِّ عَنْ أَبِي عَلِيِّ بْنِ رَاشِدِ رَفَعَهُ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ علیه السلام قَالَ:

كَانَ أَمِيرُ الْمُؤْمِنِينَ علیه السلام إِذَا لَمْ يَكُنْ لَهُ أُدْمٌ، قَطَعَ الْخُبْرَ بِالسِّكِّينِ.

10- السَّيَّارِيُّ رَفَعَهُ إِلَى أَبِي عَبْدِ اللَّهِ علیه السلام قَالَ:

أَدْنَى الْأَدْمِ قَطْعُ الْخُبْزِ بِالسِّكِّينِ.

11- عَلِيُّ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ بُنْدَارَ وَ غَيْرُهُ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَبْدِ اللهِ بْنِ الْفَضْلِ النَّوْفَلِيِّ عَنِ الْفَضْلِ بْنِ يُونُسَ قَالَ:

تَغَدَّى عِنْدِي أَبُو الْحَسَنِ علیه السلام فَجِيءَ بِقَصْعَةٍ وَ تَحْتَهَا خُبْزُ، فَقَالَ : أَكْرِمُوا الْخُبْزَ أَنْ لَا يَكُونَ تَحْتَهَا.

وَ قَالَ لِي: مُرِ الْغُلَامَ أَنْ يُخْرِجَ الرَّغِيفَ مِنْ تَحْتِ الْقَصْعَةِ.

9- ابو علی راشد در روایت مرفوعه ای گوید: امام صادق علیه السلام فرمود:

هنگامی که امیرمؤمنان علی علیه السلام نان خورشی نداشت، نان را با کارد می برید.

10- سیاری در روایت مرفوعه ای گوید: امام صادق علیه السلام فرمود:

پایین ترین درجه نان خورش، بریدن نان با کارد است.

11- فضل بن يونس گوید: روزی امام کاظم علیه السلام نزد من ناهار میل می نمود کاسه ای آوردند که زیر آن نانی بود، فرمود: نان را گرامی بدارید که زیر چیزی نگذارید.

حضرتش به من فرمود: به غلام دستور ده که نان را از زیر کاسه بیرون آورد.

12- أَحْمَدُ عَنِ ابْنِ فَضَّالٍ عَنِ الْمِيثَمِي عَنْ أَبِي بَصِيرٍ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ علیه السلام أَنَّهُ كَرِهَ أن يُوضَعَ الرَّغِيفُ تَحْتَ الْقَصْعَةِ.

13- أَحْمَدُ بْنُ مُحَمَّدٍ عَنْ يَعْقُوبَ بْنِ يَزِيدَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ جُمْهُورٍ عَنْ إِدْرِيسَ بْنِ يُوسُفَ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ علیه السلام قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم:

لَا تَقْطَعُوا الْخُبْزَ بِالسِّكِّينِ وَلَكِنِ اكْسِرُوهُ بِالْيَدِ، وَلْيُكْسَرْ لَكُمْ خَالِفُوا الْعَجَمَ.

14- عَلِيُّ بْنُ إِبْرَاهِيمَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عِيسَى عَنْ يُونُسَ عَنْ أَبِي الْحَسَنِ الرِّضَا علیه السلام قَالَ:

لَا تَقْطَعُوا الْخُبْزَ بِالسَّكِّينِ وَلَكِنِ اكْسِرُوهُ بِالْيَدِ وَ خَالِفُوا الْعَجَمَ.

بخش پنجاه و یکم

اشاره

(51)

بَابُ خُبْزِ الشَّعِير

1- عَلِيُّ بْنُ إِبْرَاهِيمَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عِيسَى عَنْ يُونُسَ عَنْ أَبِي الْحَسَنِ الرِّضَا علیه السلام قَال:

12- أبو بصیر گوید: امام صادق علیه السلام مکروه می شمرد که نان در زیر کاسه گذارده شود.

13- ادریس بن یوسف گوید: امام صادق علیه السلام فرمود:

پیامبر خدا صلى الله عليه وسلم فرمود: نان را با چاقو نبرید؛ بلکه آن را با دست پاره کنید (و با نبریدن با کارد) با عجم ها مخالفت کنید.

14- نظیر این روایت را یونس از امام رضا علیه السلام نقل می کند.

نان جو

1- یونس گوید: امام رضا علیه السلام فرمود:

فَضْلُ خُبْزِ الشَّعِيرِ عَلَى الْبُرْ كَفَضْلِنَا عَلَى النَّاسِ.وَ مَا مِنْ نَبِيِّ إِلَّا وَ قَدْ دَعَا لِأَكْلِ الشَّعِيرِ وَ بَارَكَ عَلَيْهِ. وَ مَا دَخَلَ جَوْفاً إِلَّا وَأَخْرَجَ كُلَّ دَاءٍ فِيهِ. وَ هُوَ قُوتُ الْأَنْبِيَاءِ وَ طَعَامُ الْأَبْرَارِ، أَبَى اللَّهُ تَعَالَى أَنْ يَجْعَلَ قُوتَ أَنْبِيَائِهِ إِلَّا شَعِيراً.

بخش پنجاه و دوم

اشاره

(52)

بَابُ خُبْزِ الْأَرُزِّ

1- عَلِيُّ بْنُ إِبْرَاهِيمَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عِيسَى عَنْ يُونُسَ عَنْ أَبِي الْحَسَنِ الرِّضَا علیه السلام أَنَّهُ قَالَ:

مَا دَخَلَ جَوْفَ الْمَسْلُولِ شَيْءٍ أَنْفَعُ لَهُ مِنْ خُبْزِ الْأَرُزُ.

2- مُحَمَّدُ بْنُ يَحْيَى عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ مُوسَى عَنِ الْخَشَّابِ عَنْ عَلِيِّ بْنِ حَسَّانَ عَنْ بَعْضِ أَصْحَابِنَا قَالَ: قَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ علیه السلام:

برتری نان جو بر نان گندم مانند برتری ما بر مردم است. هیچ پیامبری نبود مگر آن که برای خورنده نان جو دعا نمود و برایش طلب برکت نمود. نان جو داخل هیچ شکمی نمی شود مگر آن که هر نوع بیماری آن را بیرون می راند. نان جو خوراک پیامبران و غذای نیکان است، خداوند تعالی امتناع دارد از این که خوراک پیامبرانش را جز جو قرار دهد.

نان برنج

1- یونس گوید: امام رضا علیه السلام فرمود:

در شکم شخصی که بیماری سل دارد، چیزی مفیدتر از نان برنج داخل نمی شود.

2- یکی از یاران ما گوید: امام صادق علیه السلام فرمود:

أَطْعِمُوا الْمَبْطُونَ خُبْزَ الْأَرْز؛ فَمَا دَخَلَ جَوْفَ الْمَبْطُونِ شَيْءٌ أَنْفَعُ مِنْهُ أَمَا إِنَّهُ يَدْبُغُ الْمَعِدَةَ وَيَسُلُّ الدَّاءَ سَلَّا.

3- مُحَمَّدُ بْنُ يَحْيَى عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنِ السَّيَّارِيِّ عَنْ يَحْيَى بْنِ أَبِي رَافِعِ وَغَيْرِهِ يَرْفَعُونَهُ إِلَى أَبِي عَبْدِ اللَّهِ علیه السلام قَالَ:

لَيْسَ يَبْقَى فِي الْجَوْفِ مِنْ غُدْوَةٍ إِلَى اللَّيْلِ إِلَّا خُبْرُ الْأَرُز.

بخش پنجاه و سوم

اشاره

(53)

بَابُ الْأَسْوِقَةِ وَ فَضْلِ سَوِيقِ الْحِنْطَةِ

1- مُحَمَّدُ بْنُ يَحْيَى عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ عِيسَى عَنْ أَبِي هَمَّامٍ عَنْ سُلَيْمَانَ الْجَعْفَرِيِّ عَنْ أَبِي الْحَسَنِ الرِّضَا علیه السلام قَالَ:

نِعْمَ الْقُوتُ السَّوِيقُ ! إِنْ كُنْتَ جَائِعاً أَمْسَكَ وَ إِنْ كُنْتَ شَبْعَاناً ⁽¹⁾هَضَمَ طَعَامَكَ.

به کسی که درد شکم دارد نان برنج بخورانید؛ زیرا در شکم کسی که درد شکم دارد چیزی وارد نمی شود که برایش از نان برنج سودمندتر باشد.

3- یحیی بن ابی رافع و راوی دیگری در روایت مرفوعه ای گویند: امام صادق علیه السلام فرمود:

از صبح تا شب چیزی در شکم باقی نمی ماند مگر نان برنج.

قاووت ها و ارزش قاووت گندم

1- سلیمان جعفری گوید: امام رضا علیه السلام فرمود:

چه خوراک خوبی است قاووت! اگر گرسنه باشی تو را از گرسنگی نگه می دارد و اگر سیر باشی غذایت را هضم می کند.

2- مُحَمَّدُ بْنُ يَحْيَى عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنِ ابْنِ فَضَّالٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ جُنْدَبٍ عَنْ بَعْضِ أَصْحَابِهِ قَالَ: ذُكِرَ عِنْدَ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ السَّوِيقُ. فَقَالَ:

إِنَّمَا عُمِلَ بِالْوَحْي.

3- الْحُسَيْنُ بْنُ مُحَمَّدٍ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ إِسْحَاقَ عَنْ بَكْرِ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنْ أَبِي عبد الله علیه السلام قَالَ:

السويقُ يُنْبِتُ اللَّحْمَ وَيَشُدُّ العَظْم.

4- عَلِيُّ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ بُنْدَارَ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ عَنْ عُثْمَانَ بْنِ عِيسَى عَنْ خَالِدِ بْنِ نَجِيحٍ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ علیه السلام قَالَ:

السَّوِيقُ طَعَامُ الْمُرْسَلِينَ - أَوْ قَالَ: النَّبِيِّينَ -.

5- عَنْهُ عَنْ عِدَّةٍ مِنْ أَصْحَابِنَا عَنْ عَلِيِّ بْنِ أَسْبَاطِ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ سَيَابَةَ عَنْ جُنْدَبِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ عَنْ أَبِي الْحَسَنِ مُوسَى علیه السلام قَالَ: سَمِعْتُهُ يَقُولُ:

إِنَّمَا أُنْزِلَ السَّوِيقُ بِالْوَحْيِ مِنَ السَّمَاءِ.

2- راوی گوید: خدمت امام صادق علیه السلام سخن از قاووت به میان آمد، حضرت فرمود:

همانا قاووت توسط وحی تهیه شده است.

3- بکر بن محمّد گوید: امام صادق علیه السلام فرمود:

قاووت گوشت را می رویاند و استخوان را محکم می کند.

4- خالد بن نجیح گوید: امام صادق علیه السلام فرمود:

قاووت غذای رسولان است و یا فرمود: غذای پیامبران است.

5- جندب بن عبدالله گوید: از امام کاظم علیه السلام شنیدم که می فرمود: همانا قاووت توسط وحی آسمانی نازل شده است.

6- عِدَّةٌ مِنْ أَصْحَابِنَا عَنْ سَهْلِ بْنِ زِيَادٍ عَنْ يَحْيَى بْنِ الْمُبَارَكِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ جَبَلَةَ عَنْ إِسْحَاقَ بْنِ عَمَّارٍ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ علیه السلام قَالَ:

السَّوِيقُ الْجَافُ يَذْهَبُ بِالْبَيَاضِ.

7- عَلِيُّ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ بُنْدَارَ وَ غَيْرُهُ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عِيسَى عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ اللهِ الدَّهْقَانِ عَنْ دُرُسْتَ بنِ أَبِي مَنْصُورٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مُسْكَانَ قَالَ : سَمِعْتُ أَبَا عَبْدِ اللهِ علیه السلام يَقُولُ:

شُرْبُ السَّوِيقِ بِالزَّيْتِ يُنْبِتُ اللَّحْمَ وَيَشُدُّ الْعَظْمَ وَ يُرِقُ الْبَشَرَةَ وَ يَزِيدُ فِي الباه.

8- عِدَّةٌ مِنْ أَصْحَابِنَا عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنْ عَلِيَّ بْنِ الْحَكَمِ عَنْ قُتَيْبَةَ الْأَعْشَى عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ علیه السلام قَالَ:

ثَلَاثُ رَاحَاتِ سَوِيقِ جَافٍ عَلَى الرِّيقِ يُنَشِّفُ الْبَلْغَمَ وَ الْمِرَّةَ حَتَّى لَا يَكَادَ يَدَعُ شَيْئاً.

6- اسحاق بن عمار گوید: امام صادق علیه السلام فرمود:

قاووت خشک بیماری برص را از بین می برد.

7 - عبد الله بن مسکان گوید: از امام صادق علیه السلام شنیدم که می فرمود:

نوشیدن قاووت با روغن زیتون گوشت را می رویاند، استخوان را محکم می سازد، پوست را نازک و رقیق می کند و قدرت جنسی را افزایش می دهد.

8- قتیبه اعشی گوید: امام صادق علیه السلام فرمود:

خوردن سه دست قاووت خشک در حالت ناشتا بلغم و صفرا را فرو می برد به گونه ای که گویا چیزی بر جای نمی گذارد.

9 - عَنْهُ عَنْ عَلِيِّ بْنِ الْحَكَم عَنِ النَّضْرِ بْنِ قِرْوَاشٍ قَالَ: قَالَ أَبُو الْحَسَنِ الْمَاضِي علیه السلام:

السَّوِيقُ إِذَا غَسَلْتَهُ سَبْعَ مَرَّاتٍ وَ قَلَّبْتَهُ مِنْ إِنَاءٍ إِلَى إِنَاءٍ آخَرَ، فَهُوَ يَذْهَبُ بِالْحُمَّى وَ يُنْزِلُ الْقُوَّةَ فِي السَّاقَيْنِ وَ الْقَدَمَيْنِ.

10- عَنْهُ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ أَبِي نَصْرٍ عَنْ حَمَّادِ بْنِ عُثْمَانَ وَ مُحَمَّدِ بْنِ سُوقَةَ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ علیه السلام قَالَ:

السَّوِيقُ يَهْضِمُ الرُّءُوسَ.

11- عَلِيُّ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ بُنْدَارَ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ عَنْ مُوسَى بْنِ الْقَاسِمِ عَنْ يَحْيَى بْنِ مُسَاوِرٍ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ علیه السلام قَالَ:

السَّوِيقُ يَجْرُدُ الْمِرَّةَ وَ الْبَلْغَمَ مِنَ الْمَعِدَةِ جَرْداً وَ يَدْفَعُ سَبْعِينَ نَوْعاً مِنْ أَنْوَاعِ الْبَلَاءِ.

9- نضر بن قرواش گوید: امام کاظم علیه السلام فرمود:

هرگاه قاووت را هفت مرتبه شستی و آن را از یک ظرف به ظرف دیگری ریختی و آنگاه از آن خوردی تب را از بین می برد و نیرو و توان ساق پا و پاها را زیاد می کند.

10- محمد بن سوقه گوید: امام صادق علیه السلام فرمود:

قاووت پس از خوردن کله موجب هضم آن می شود.

11- یحیی بن مساور گوید: امام صادق علیه السلام فرمود:

قاووت، صفرا و بلغم را به طور کامل از معده می زداید و هفتاد نوع بلاء را دفع می کند.

12- عَنْهُ عَنْ أَبِيهِ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ الْبَرْقِيَّ عَنْ بَكْرِ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنْ خَيْثَمَةَ قَالَ: قَالَ أَبُو عَبْدِ اللهِ علیه السلام:

مَنْ شَرِبَ السَّوِيقَ أَرْبَعِينَ صَبَاحاً امْتَلَا كَتِفَاهُ قُوَّةً.

13- مُحَمَّدُ بْنُ يَحْيَى عَنْ مُوسَى بْنِ الْحَسَنِ عَنِ السَّيَّارِيِّ عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ قَالَ: كَتَبَ أَبُو الْحَسَنِ علیه السلام مِنْ خُرَاسَانَ إِلَى الْمَدِينَةِ:

لَا تَسْقُوا أَبَا جَعْفَرِ الثَّانِيَ علیه السلام السَّوِيقَ بِالسُّكَّرِ؛ فَإِنَّهُ رَدِيٌّ لِلرِّجَالِ.

وَ فَسَّرَهُ السَّيَّارِيُّ عَنْ عُبَيْدِ اللهِ : أَنَّهُ يُكْرَهُ لِلرِّجَالِ ؛ فَإِنَّهُ يَقْطَعُ النِّكَاحَ مِنْ شِدَّةِ بَرْدِهِ مَعَ السُّكَّرِ.

14- مُحَمَّدُ بْنُ يَحْيَى عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ جَعْفَرٍ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ خَالِدٍ عَنْ سَيْفِ التَّمَّارِ قَالَ: مَرِضَ بَعْضُ رُفَقَائِنَا بِمَكَّةَ وَ بُرْسِمَ، فَدَخَلْتُ عَلَى أَبِي عَبْدِ اللهِ علیه السلام فَأَعْلَمْتُهُ.

فَقَالَ لِي:

12- خیثمه گوید: امام صادق علیه السلام فرمود:

هرکس چهل روز بامدادان قاووت بنوشد، کتف هایش پرتوان می شوند.

13- عبيد الله بن ابی عبدالله گوید:

امام رضا علیه السلام در نامه ای از خراسان به مدینه نوشت:

به امام جواد علیه السلام قاووت را با شکر ننوشانید؛ زیرا آن برای مردان ضرر دارد.

سیاری تفسیر این سخن را از عبیدالله چنین نقل کرد که چنین قاووتی برای مردان ضرر دارد؛ زیرا به جهت طبع سردی که قاووت با شکر دارد، نیروی جنسی را قطع می کند.

14- سیف تمار گوید:

یکی از دوستان ما در مکه بیماری برسام گرفت من خدمت امام صادق علیه السلام شرف یاب شدم و ایشان را از این ماجرا با خبر نمودم. حضرتش به من فرمود:

اسْقِهِ سَوِيقَ الشَّعِيرِ؛ فَإِنَّهُ يُعَافِي إِنْ شَاءَ اللهُ. وَ هُوَ غِذَاءٌ فِي جَوْفِ الْمَرِيضِ.

قَالَ: فَمَا سَقَيْنَاهُ السَّوِيقَ إِلَّا يَوْمَيْنِ - أَوْ قَالَ: مَرَّتَيْنِ - حَتَّى عُوفِيَ صَاحِبُنَا.

بخش پنجاه و چهارم

اشاره

(54)

بَابُ سَوِيقَ الْعَدَسِ

1- مُحَمَّدُ بْنُ يَحْيَى عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ مُوسَى رَفَعَهُ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ علیه السلام أَنَّهُ قَالَ:

سَوِيقُ الْعَدَسِ يَقْطَعُ الْعَطَشَ وَ يُقَوِّي المَعِدَةَ وَ فِيهِ شِفَاءٌ مِنْ سَبْعِينَ دَاءً وَيُطْفِئُ الصَّفْرَاءَ وَ يُبَرِّدُ الْجَوْفَ وَ كَانَ إِذَا سَافَرَ علیه السلام يُفَارِقُهُ.

وَ كَانَ يَقُولُ علیه السلام إِذَا هَاجَ الدَّمُ بِأحَدٍ مِنْ حَشَمِهِ قَالَ لَهُ: اشْرَبْ مِنْ سَوِيقِ الْعَدَسِ؛ فَإِنَّهُ يُسَكِّنُ هَيَجَانَ الدَّمِ وَ يُطْفِئُ الْحَرَارَةَ .

2- وَ عَنْهُ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عِيسَى عَنْ عَلِيِّ بْنِ مَهْزِيَارَ قَالَ:

إِنَّ جَارِيَةً لَنَا أَصَابَهَا الْحَيْضُ وَكَانَ لَا يَنْقَطِعُ عَنْهَا حَتَّى أَشْرَفَتْ عَلَى الْمَوْتِ. فَأَمَرَ أَبُو جَعْفَرٍ علیه السلام أَنْ تُسْقَى سَوِيقَ الْعَدَسِ. فَسُقِيَتْ فَانْقَطَعَ عَنْهَا وَ عُوفِيَتْ.

به او قاووت جو بنوشان که - ان شاء الله - عافیت خواهد یافت و آن در شکم بیمار، غذا خواهد بود.

سیف گوید: ما فقط به او دو روز - یا دو مرتبه - قاووت نوشاندیم و دوستمان عافیت یافت.

قاووت عدس

1- محمد بن موسی در روایت مرفوعه ای گوید: امام صادق علیه السلام فرمود:

قاووت عدس، تشنگی را برطرف می کند معده را قوی می سازد، در آن شافی از هفتاد بیماری است، صفرا را خاموش می سازد و شکم را خنک می گرداند.

راوی گوید: امام صادق علیه السلام به هنگام مسافرت نیز قاووت عدس را همراه می برد و هرگاه خون بر یکی از خدمت کاران ایشان غلبه می کرد به او می فرمود: قاووت عدس بنوش؛ زیرا غلبه خون را آرام می کند و گرما را خاموش می سازد.

2- علی بن مهزیار گوید:

روزی کنیزی از ما حایض شد و خونش قطع نمی شد به حدی که مرگ در پیش روی او بود، امام جواد علیه السلام دستور فرمود که او قاووت عدس بنوشد، او مقداری قاووت نوشید خونش بند آمد و عافیت یافت.

3- عِدَّةٌ مِنْ أَصْحَابِنَا عَنْ سَهْلِ بْنِ زِيَادٍ عَنِ السَّيَّارِيِّ عَنْ إِبْرَاهِيمَ بْنِ بِسْطَامَ عَنْ رَجُلٍ مِنْ أَهْلِ مَرْوَ قَالَ: بَعَثَ إِلَيْنَا الرَّضَا علیه السلام وَ هُوَ عِنْدَنَا يَطْلُبُ السَّوِيقَ ، فَبَعَثْنَا إِلَيْهِ بِسَوِيقٍ مَلْتُوتٍ.

فَرَدَّهُ وَ بَعَثَ إِلَيَّ : أَنَّ السَّوِيقَ إِذَا شُرِبَ عَلَى الرِّيقِ وَ هُوَ جَافٌ أَطْفَأَ الْحَرَارَةَ وَ سَكَّنَ الْمِرَّةَ وَإِذَا لُنَّ لَمْ يَفْعَلْ ذَلِكَ.

بخش پنجاه و پنجم

اشاره

(55)

بَابُ فَضْلِ اللَّحْمِ

1- مُحَمَّدُ بْنُ يَحْيَى عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنِ الْوَشَّاءِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ سِنَانٍ قَالَ: سَأَلْتُ أَبَا عَبْدِ اللهِ علیه السلام عَنْ سَيِّدِ الْآدَامِ فِي الدُّنْيَا وَالْآخِرَةِ.

فَقَالَ: اللَّحْمُ. أَمَا سَمِعْتَ قَوْلَ اللهِ عزوجل: (وَ لَحْمِ طَيْرٍ مِمَّا يَشْتَهُونَ)؟!

3- شخصی از مردم مرو گوید: هنگامی که امام رضا علیه السلام نزد ما بود کسی را به سوی ما فرستاد و قاووت درخواست نمود ما برای حضرتش قاووت مخلوط با روغن فرستادیم.

امام علیه السلام آن را برگرداند و برای من پیام فرستاد: هرگاه قاووت خشک در حالت ناشتا نوشیده شود گرما را خاموش می کند و صفرا را ساکن و آرام می سازد و هرگاه مخلوط شود چنین عملی انجام نمی دهد.

ارزش گوشت

1- عبد الله بن سنان گوید: از امام صادق علیه السلام پرسیدم: سرآمد خورش ها در زندگی دنیا و جهان آخرت کدام است؟

فرمود: گوشت است، آیا نشنیده ای که خدای متعال می فرماید: «و گوشت پرنده، از هر نوع که بخواهند»؟

2- عَلِيُّ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ بُنْدَارَ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ علی عَن عِيسَى بْنِ عَبْدِ اللَّهِ الْعَلَوِيُّ عَنْ أَبِيهِ عَنْ جَدِّهِ عَنْ عَلِي علیه السلام قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم:

اللَّحْمُ سَيْدُ الطَّعَامِ فِي الدُّنْيَا وَ الْآخِرَةِ.

3- وَ عَنْهُ عَنْ عَلِيِّ بْنِ الرَّيَّانِ رَفَعَهُ إِلَى أَبِي عَبْدِ اللهِ علیه السلام قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللهِ صلى الله عليه وسلم:

سَيْدُ آدَامِ الْجَنَّةِ اللَّحْمُ.

4- مُحَمَّدُ بْنُ يَحْيَى عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنْ عَلِيِّ بْنِ الْحَكَمِ عَنْ بَعْضِ أَصْحَابِنَا عَنْ أَبِي جَعْفَرٍ علیه السلام قَالَ:

سَيِّدُ الطَّعَامِ اللَّحْمُ.

5- عَلِيُّ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ بُنْدَارَ وَ غَيْرُهُ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَلِقٍ عَنِ الْحَسَنِ بْنِ عَلِيِّ بْنِ يُوسُفَ عَنْ زَكَرِيَّا بْنِ مُحَمَّدِ الْأَزْدِيِّ عَنْ عَبْدِ الْأَعْلَى مَوْلَى آلِ سَامِ قَالَ:

2- پدر بزرگ عیسی بن عبدالله علوی گوید: حضرت علی علیه السلام فرمود:

پیامبر خدا صلى الله عليه وسلم فرمود: گوشت سرآمد غذاها در دنیا و جهان آخرت است.

3- علی بن ریان در روایت مرفوعه ای گوید: امام صادق علیه السلام فرمود:

پیامبر خدا صلى الله عليه وسلم فرمود: آقای خورش های بهشت، گوشت است.

4- یکی از اصحاب ما گوید: امام باقر علیه السلام فرمود:

سرآمد غذاها گوشت است.

5- عبد الأعلى، غلام آل سام گوید:

قُلْتُ لِأَبِي عَبْدِ اللَّهِ علیه السلام: إِنَّا نُرْوَى عِنْدَنَا عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم أَنَّهُ قَالَ: إِنَّ اللَّهَ تَبَارَكَ وَتَعَالَى يُبْغِضُ الْبَيْتَ اللَّحِمَ.

فَقَالَ علیه السلام: كَذَبُوا إِنَّمَا قَالَ رَسُولُ اللهِ صلى الله عليه وسلم «الْبَيْتَ الَّذِي يَغْتَابُونَ فِيهِ النَّاسَ وَ يَأْكُلُونَ لُحُومَهُمْ». وَ قَدْ كَانَ أَبِي علیه السلام لَحِماً وَ لَقَدْ مَاتَ يَوْمَ مَاتَ وَ فِي كُمْ أُمِّ وَلَدِهِ ثَلَاثُونَ دِرْهَماً لِلَّحْم.

6- وَ عَنْهُ عَنْ عُثْمَانَ بْنِ عِيسَى عَنْ مِسْمَع أَبِي سَيَّارٍ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ علیه السلام: أَنَّ رَجُلاً قَالَ لَهُ: إِنَّ مَنْ قِبَلَنَا يَرْوُونَ أَنَّ اللَّهَ عزوجل يُبْغِضُ بَيْتَ اللَّحِم.

فَقَالَ: صَدَقُوا وَ لَيْسَ حَيْثُ ذَهَبُوا، إِنَّ اللهَ عزوجل يُبْغِضُ الْبَيَّتَ الَّذِي تُؤْكَلُ فِيهِ لُحُومُ النَّاسِ.

7- مُحَمَّدُ بْنُ يَحْيَى عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنْ عَلِيِّ بْنِ الْحَكَمِ عَنِ الْحُسَيْنِ بْنِ أَبِي الْعَلَاءِ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ علیه السلام قَالَ:

كَانَ رَسُولُ اللهِ صلى الله عليه وسلم لَحِماً يُحِبُّ اللَّحْمَ.

به امام صادق علیه السلام عرض کردم: نزد ما از پیامبر خدا صلى الله عليه وسلم روایت می شود که ایشان فرمود: «خداوند خانه ای را که از گوشت پر است دشمن می دارد».

فرمود: دروغ گفته اند، همانا پیامبر خدا صلى الله عليه وسلم فرمود: «خانه ای که در آن غیبت مردم را می کنند و گوشت آنان را می خورند دشمن می دارد».

آن گاه فرمود: به راستی که پدرم گوشت بسیاری میل می کرد و در روزی که از دنیا رفت در آستین کنیزش سی در هم برای خرید گوشت بود.

6- مسمع أبو سیار گوید: شخصی به امام صادق علیه السلام گفت: نزد ما روایت می کنند که خداوند متعال خانه ای را که از گوشت پر باشد دشمن می دارد.

فرمود: راست گفته اند اما مورد آن، چنان نیست؛ به راستی که خداوند خانه ای را دشمن می دارد که در آن گوشت های مردم خورده می شود.

7- حسين بن ابو علاء گوید: امام صادق علیه السلام فرمود: رسول خدا صلى الله عليه وسلم گوشت بسیار می خورد و گوشت را دوست می داشت.

8- أَحْمَدُ بْنُ مُحَمَّدٍ عَنْ عَلِيِّ بْنِ الْحَكَم عَنْ سَيْفِ بْنِ عَمِيرَةَ عَنِ الْحَسَنِ بْنِ هَارُونَ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ علیه السلام قَالَ:

تَرَكَ أَبُو جَعْفَرٍ علیه السلام ثَلَاثِينَ دِرْهَماً لِلَّحْم يَوْمَ تُوْفِّيَ وَكَانَ رَجُلاً لَحِماً.

9- عِدَّةٌ مِنْ أَصْحَابِنَا عَنْ سَهْلِ بْنِ زِيَادٍ عَنْ جَعْفَرِ بْنِ مُحَمَّدٍ الْأَشْعَرِيِّ عَنِ ابْنِ الْقَدَّاحِ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللهِ علیه السلام قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللهِ صلى الله عليه وسلم:

إِنَّا مَعَاشِرَ قُرَيْشٍ قَوْمٌ لَحِمُونَ.

بخش پنجاه و ششم

اشاره

(56)

بَابُ أَنَّ مَنْ لَمْ يَأْكُلِ اللَّحْمَ أَرْبَعِينَ يَوْمًا تَغَيَّرَ خُلُقُهُ

1- عَلِيُّ بْنُ إِبْرَاهِيمَ عَنْ أَبِيهِ عَنِ ابْنِ أَبِي عُمَيْرٍ عَنْ هِشَامِ بْنِ سَالِمٍ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللهِ علیه السلام قَالَ:

8- حسن بن هارون گوید: امام صادق علیه السلام فرمود:

امام باقر علیه السلام در روزی که از دنیا رفت سی در هم برای خرید گوشت برجای گذاشت و آن حضرت دوست دار گوشت بود.

9- ابن قداح گوید: امام صادق علیه السلام فرمود:

پیامبر خدا صلى الله عليه وسلم فرمود: ما گروه قریش قومی دوست دار گوشت هستیم.

کسی که چهل روز گوشت نخورد اخلاقش دگرگون می شود

1- هشام بن سالم گوید: امام صادق علیه السلام فرمود:

اللَّحْمُ يُنْبِتُ اللَّحْمَ. وَ مَنْ تَرَكَ اللَّحْمَ أَرْبَعِينَ يَوْماً سَاءَ خُلُقُهُ وَ مَنْ سَاءَ خُلُقُهُ فَأَذْنُوا فِي أُذُنِهِ.

2- عِدَّةٌ مِنْ أَصْحَابِنَا عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ أَبِي نَصْرٍ عَنِ الْحُسَيْنِ بْنِ خَالِدٍ قَالَ: قُلْتُ لِأَبِي الْحَسَنِ الرِّضَا علیه السلام: إِنَّ النَّاسَ يَقُولُونَ: إِنَّ مَنْ لَمْ يَأْكُلِ اللَّحْمَ ثَلَاثَةَ أَيَّامٍ سَاءَ خُلُقُهُ.

فَقَالَ: كَذَبُوا، وَ لَكِنْ مَنْ لَمْ يَأْكُلِ اللَّحْمَ أَرْبَعِينَ يَوْماً تَغَيَّرَ خُلُقُهُ وَ بَدَنُهُ، وَ ذَلِكَ لانْتِقَالِ النُّطْفَةٍ فِى مِقْدَارِ أَرْبَعِينَ يَوْماً.

3- عَلِيُّ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ بُنْدَارَ وَ غَيْرُهُ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَلِيٍّ عَنِ ابْنِ بَقَاحٍ عَنِ الْحَكَمِ بْنِ أَيْمَنَ عَنْ أَبِي أُسَامَةَ زَيْدِ الشَّحَامِ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ علیه السلام قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللهِ صلى الله عليه وسلم:

مَنْ أَتَى عَلَيْهِ أَرْبَعُونَ يَوْماً وَ لَمْ يَأْكُلِ اللَّحْمَ فَلْيَسْتَقْرِضْ عَلَى اللَّهِ عزوجل وَ لْيَأْكُلْهُ.

گوشت، گوشت می رویاند و هر کس چهل روز خوردن گوشت را ترک کند بداخلاق می شود و هر کس بداخلاق شود در گوشش اذان بگویید.

2- حسین بن خالد گوید: به امام رضا علیه السلام عرض کردم: اهل سنت می گویند: «هر کس سه روز گوشت نخورد بد اخلاق می شود».

فرمود: دروغ گفته اند، اما هر کس چهل روز گوشت نخورد اخلاق و بدنش دگرگون شود و این به جهت انتقال نطفه در مدت چهل روز است.

3- أبو أسامه زید شحّام گوید: امام صادق علیه السلام فرمود:

پیامبر خدا صلى الله عليه وسلم فرمود: هرکس چهل روز گوشت نخورد باید به حساب خداوند متعال قرض بگیرد و گوشت بخورد.

بخش پنجاه و هفتم

اشاره

(57)

بَابُ فَضْلِ لَحْمِ الضَّأْنِ عَلَى الْمَعْزِ

1- عَلِيُّ بْنُ مُحَمَّدٍ عَنْ سَهْلِ بْنِ زِيَادٍ عَنْ بَعْضِ أَصْحَابِهِ أَظُنُّهُ مُحَمَّدَ بْنَ إِسْمَاعِيلَ قَالَ: ذَكَرَ بَعْضُنَا اللُّحْمَانَ عِنْدَ أَبِي الْحَسَنِ الرِّضَا علیه السلام: فَقَالَ مَا لَحْمٌ بِأَطْيَبَ مِنْ لَحْمِ الْمَاعِزِ؟

قَالَ: فَنَظَرَ إِلَيْهِ أَبُو الْحَسَنِ علیه السلام وَ قَالَ:

لَوْ خَلَقَ اللهُ عزوجل مُضْغَةً هِيَ أَطْيَبُ مِنَ الضَّأْنِ لَفَدَى بهَا إِسْمَاعِيلَ علیه السلام.

2- مُحَمَّدُ بْنُ يَحْيَى عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ خَالِدٍ عَنْ سَعْدِ بْنِ سَعْدٍ قَالَ: قُلْتُ لِأَبِي الْحَسَنِ علیه السلام: إِنَّ أَهْلَ بَيْتِي لَا يَأْكُلُونَ لَحْمَ الضَّأْنِ.

قَالَ: فَقَالَ: وَلِمَ؟

برتری گوشت گوسفند بر گوشت بز

1- راوی - به گمانم محمد بن اسماعیل - گوید: یکی از ما درباره انواع گوشت در خدمت امام رضا علیه السلام سخن به میان آورد و عرضه داشت چه گوشتی پاکیزه تر از گوشت بز است؟

پس امام علیه السلام به او نگاهی نمود و فرمود: اگر خداوند متعال گوشتی پاکیزه تر از گوسفند آفریده بود آن را فدای اسماعیل علیه السلام می نمود.

2- سعد بن سعد گوید: به امام رضا علیه السلام گفتم: خانواده من گوشت گوسفند تناول نمی کنند.

امام رضا علیه السلام فرمود: چرا؟

قَالَ: قُلْتُ: إِنَّهُمْ يَقُولُونَ: إِنَّهُ يُهَيِّجُ بِهِمُ الْمِرَّةَ السَّوْدَاءَ وَالصَّدَاعَ وَالْأَوْجَاعَ.

فَقَالَ لِي: يَا سَعْدُ!

فَقُلْتُ: لَبَّيْكَ.

قَالَ: لَوْ عَلِمَ اللهُ عزوجل شَيْئاً أَكْرَمَ مِنَ الضَّأْنِ لَفَدَى بِهِ إِسْمَاعِيلَ علیه السلام.

3- بَعْضُ أصْحَابِنَا عَنْ جَعْفَرِ بْنِ إِبْرَاهِيمَ الْحَضْرَمِيُّ عَنْ سَعْدِ بْنِ سَعْدٍ قَالَ:

قُلْتُ لِأَبِي الْحَسَنِ الرِّضَاء علیه السلام: إِنَّ أَهْلَ بَيْتِي يَأْكُلُونَ لَحْمَ الْمَاعِزِ وَ لَا يَأْكُلُونَ لَحْمَ الضَّأْنِ.

قَالَ: وَلِمَ؟

قُلْتُ: يَقُولُونَ: إِنَّهُ لَحْمٌ يُهَيِّجُ الْمِرَارَ.

فَقَالَ علیه السلام: لَوْ عَلِمَ اللهُ عزوجل خَيْراً مِنَ الضَّأْنِ لَفَدَى بِهِ؛ يَعْنِي إِسْحَاقَ.

هَكَذَا جَاءَ فِي الْحَدِيثِ.

گفتم: تصور می کنند که گوشت گوسفند سودا را تحریک می کند و مایه سر درد و دردهای مفاصل می شود.

امام رضا علیه السلام به من فرمود: ای سعد!

عرض کردم: بلی!

فرمود: اگر دامی از گوسفند گرامی تر بود خداوند متعال آن دام را فدای اسماعیل علیه السلام می کرد.

3- سعد بن سعد گوید: به امام رضا علیه السلام عرض کردم: خانواده من گوشت بز می خورند، اما گوشت گوسفند نمی خورند.

فرمود: چرا؟

گفتم: می گویند گوشت گوسفند صفرا را تحریک می کند.

فرمود: اگر خداوند متعال بهتر از گوسفند سراغ داشت، آن را فدای او - یعنی اسحاق علیه السلام که این گونه در روایت آمده است - قرار می داد.

یخش پنجاه و هشتم

اشاره

(58)

بَابُ لَحْمِ الْبَقَرِ وَ شُحُومِهَا.

1- مُحَمَّدُ بْنُ يَحْيَى عَنْ عَلِيِّ بْنِ الْحَسَنِ الْمِيثَمِي عَنْ سُلَيْمَانَ بْنِ عَبَّادٍ عَنْ عِيسَى بْنِ أَبِي الْوَرْدِ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ قَيْسٍ عَنْ أَبِي جَعْفَرِ علیه السلام قَالَ:

إِنَّ بَنِي إِسْرَائِيلَ شَكَوْا إِلَى مُوسَى علیه السلام مَا يَلْقَوْنَ مِنَ الْبَيَاضِ. فَشَكَا ذَلِكَ إِلَى اللهِ عزوجل، فَأَوْحَى اللَّهُ عزوجل إِلَيْهِ:

مُرْهُمْ يَأْكُلُوا لَحْمَ الْبَقَرِ بِالسِّلْقِ.

2- عِدَّةٌ مِنْ أَصْحَابِنَا عَنْ سَهْلِ بْنِ زِيَادٍ عَنْ يَحْيَى بْنِ الْمُبَارَكِ أَرَاهُ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ جَبَلَةَ عَنْ أَبِي الصَّبَّاحِ الْكِنَانِي عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ علیه السلام قَالَ:

مَرَقُ لَحْم الْبَقَرِ يَذْهَبُ بِالْبَيَاضِ.

گوشت گاو و پیه های آن

1- محمد بن قیس گوید: امام باقر علیه السلام فرمود:

بنی اسرائیل از بیماری برصی که به آن دچار شده بودند به حضرت موسی علیه السلام شکایت نمودند. موسی علیه السلام این شکوه را به خداوند رساند. خداوند متعال به او وحی نمود:

به آنان دستور ده گوشت گاو را با چغندر بخورند.

2- ابو صباح کنانی گوید: امام صادق علیه السلام فرمود:

خورش گوشت گاو بیماری برص را از بین می برد.

3- مُحَمَّدُ بْنُ يَحْيَى عَنْ أَحْمَدَ بْن مُحَمَّدٍ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ خَالِدٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الْمُغِيرَةِ عَنْ إِسْمَاعِيلَ بْنِ أَبِي زِيَادٍ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ علیه السلام قَالَ:

أَلْبَانُ الْبَقَرِ دَوَاءٌ وَ سُمُونُهَا شِفَاءٌ وَ لُحُومُهَا دَاءٌ.

4- عِدَّةٌ مِنْ أَصْحَابِنَا عَنْ سَهْلِ بْنِ زِيَادٍ عَنْ عَلِيِّ بْنِ حَسَّانَ عَنْ مُوسَى بْنِ بَكْرٍ قَالَ: سَمِعْتُ أَبَا الْحَسَنِ علیه السلام يَقُولُ:

اللَّحْمُ يُنْبِتُ اللَّحْمَ. وَ مَنْ أَدْخَلَ فِي جَوْفِهِ لُقْمَةَ شَحْم أَخْرَجَتْ مِثْلَهَا مِنَ الدَّاءِ.

5- عَلِيُّ بْنُ إِبْرَاهِيمَ عَنْ أَبِيهِ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ أَبِي نَصْرٍ عَنْ حَمَّادِ بْنِ عُثْمَانَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ سُوقَةَ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ علیه السلام قَالَ:

مَنْ أَكَلَ لُقْمَةَ شَحْم أَخْرَجَتْ مِثْلَهَا مِنَ الدَّاءِ.

6- عِدَّةٌ مِنْ أَصْحَابِنَا عَنْ أَحْمَدَ بْنِ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ عَنْ بَعْضِ أَصْحَابِهِ بَلَغَ بِهِ زُرَارَةَ قَالَ: قُلْتُ لِأَبِي عَبْدِ اللهِ علیه السلام: جُعِلْتُ فِدَاكَ الشَّحْمَةُ الَّتِي تُخْرِجُ مِثْلَهَا مِنَ الدَّاءِ، أَيُّ شَحْمَةٍ هِيَ؟

3- اسماعیل بن ابی زیاد گوید: امام صادق علیه السلام فرمود:

شیر گاو دارو است و روغن گاو شفا از بیماری و گوشت آن بیماری است.

4- موسى بن بکر گوید: از امام کاظم علیه السلام شنیدم که می فرمود:

گوشت، گوشت می رویاند و هر کس لقمه ای پیه در شکمش داخل کند آن لقمه به اندازه خود، بیماری ها را خارج می کند.

5- محمد بن سوقه این حدیث را از امام صادق علیه السلام نقل می کند.

6 - زراره گوید: به امام صادق علیه السلام عرض کردم: فدایت گردم! آن پیه ای که به اندازه خود، بیماری ها را بیرون می کند کدام است؟

قَالَ: هِيَ شَحْمَةُ الْبَقَرِ. وَ مَا سَأَلَنِي يَا زُرَارَةُ عَنْهَا أَحَدٌ قَبْلَكَ!

7- عِدَّةٌ مِنْ أَصْحَابِنَا عَنْ سَهْلِ بْنِ زِيَادٍ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ إِسْمَاعِيلَ بْنِ بَزِيعٍ عَنْ يَحْيَى بْنِ مُسَاوِرٍ عَنْ أَبِي إِبْرَاهِيمَ علیه السلام قَالَ:

السَّوِيقُ وَ مَرَقُ لَحْمِ الْبَقَرِ يَذْهَبَانِ بِالْوَضَحَ.

بخش پنجاه و نهم

اشاره

(59)

بَابُ لُحُومِ الْجَزُورِ وَ الْبُخْتِ

1- مُحَمَّدُ بْنُ يَحْيَى عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ عِيسَى عَنْ عَلِيِّ بْنِ الْحَكَمِ عَنْ دَاوُدَ الرَّقْيُّ قَالَ:

كتَبْتُ إِلَى أَبِي الْحَسَنِ علیه السلام أَسْأَلُهُ عَنْ لُحُومِ الْبُخْتِ وَ أَلْبَانِهِنَّ.

فَقَالَ: لَا بَأْسَ بِهِ.

فرمود: آن پیه گاو است، ای زراره! پیش از تو هیچ کس در این خصوص از من نپرسیده بود.

7- یحیی بن مساور گوید: امام کاظم علیه السلام فرمود:

قاووت و خورش گوشت گاو بیماری برص را از بین می برد.

گوشت شتر و شتر خراسانی

1- داوود رقی گوید: نامه ای به امام کاظم علیه السلام نوشتم و از آن حضرت درباره گوشت و شیر شتر خراسانی پرسیدم.

فرمود: ایرادی ندارد.

2- مُحَمَّدُ بْنُ يَحْيَى عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنِ الْحَسَنِ بْنِ عَلِقٍ عَنْ دَاوُدَ الرَّقِّيُّ قَالَ : قُلْتُ لِأَبِي عَبْدِ اللَّهِ علیه السلام:

جُعِلْتُ فِدَاكَ إِنَّ رَجُلاً مِنْ أَصْحَابِ أَبِي الْخَطَّابِ نَهَى عَنْ أَكْلِ الْبُخْتِ وَ عَنْ أَكْلِ لُحُومِ الْحَمَامِ الْمُسَرْوَلَةِ.

فَقَالَ أَبُو عَبْدِ اللهِ علیه السلام:

لَا بَأْسَ بِرُكُوبِ الْبُخْتِ وَ شُرْبٍ أَلْبَانِهِنَّ وَأَكْلِ لُحُومِ الْحَمَامِ الْمُسَرْوَلِ.

بخش شصتم

اشاره

(60)

بَابُ لُحُومِ الطَّيْرِ

1- عِدَّةٌ مِنْ أَصْحَابِنَا عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ خَالِدٍ عَنْ عَمْرِو بْنِ عُثْمَانَ رَفَعَهُ قَالَ: قَالَ أَمِيرُ الْمُؤْمِنِينَ علیه السلام:

الْإِوَزُّ جَامُوسُ الطَّيْرِ وَ الدَّجَاجُ خِنْزِيرُ الطَّيْرِ وَالدُّرَّاجُ حَبَشُ الطَّيْرِ؛ وَ أَيْنَ أَنْتَ عَنْ فَرْخَيْنِ نَاهِضَيْنِ رَبَّتْهُمَا امْرَأَةٌ مِنْ رَبِيعَةَ بِفَضْلِ قُوتِهَا؟!

2- داوود رقی گوید: به امام صادق علیه السلام عرض کردم: فدایت شوم! یکی از یاران ابو خطاب از خوردن گوشت شتر خراسانی و گوشت کبوتر پا پر نهی نمود.

فرمود: سوار شدن بر شتر خراسانی و نوشیدن شیر آن و خوردن گوشت کبوتر پا پر ایرادی ندارد.

گوشت پرندگان

1- عمرو بن عثمان در روایت مرفوعه ای گوید: امیر مؤمنان علی علیه السلام فرمود:

مرغابی، گاومیش پرندگان است و مرغ، خوک پرندگان است و مرغ دراج، بوقلمون پرندگان است. تو چرا از دو جوجه ای که بال در آورده اند که زنی از قبیله ربیعه آنان را با زیادی غذایش پرورش داده، غافل هستی؟

2- عَنْهُ عَنِ السَّيَّارِيِّ رَفَعَهُ قَالَ : إِنَّهُ ذُكِرَتِ اللُّحْمَانُ بَيْنَ يَدَيْ عُمَرَ، فَقَالَ عُمَرُ: إِنَّ أَطْيَبَ اللَّحْمَانِ لَحْمُ الدَّجَاج.

فَقَالَ أَمِيرُ الْمُؤْمِنِينَ علیه السلام: كَلَّا إِنَّ ذَلِكَ خَنَازِيرُ الطَّيْرِ وَ إِنَّ أَطْيَبَ اللُّحْمَانِ لَحْمُ فَرْحَ قَدْ نَهَضَ أَوْ كَادَ أَنْ يَنْهَضَ.

3- السَّيَّارِيُّ عَمَّنْ رَوَاهُ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللهِ علیه السلام قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللهِ صلی الله علیه وسلم:

مَنْ سَرَّهُ أَنْ يَقِلَّ غَيْظُهُ فَلْيَأْكُلْ لَحْمَ الدُّرَّاجِ.

4- مُحَمَّدُ بْنُ يَحْيَى عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ مُوسَى قَالَ حَدَّثَنِي عَلِيُّ بْنُ سُلَيْمَانَ عَنِ ابْنِ أَبِي عُمَيْرٍ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ حَكِيمٍ عَنْ أَبِي الْحَسَنِ الْأَوَّلِ علیه السلام قَالَ:

أَطْعِمُوا الْمَحْمُومَ لَحْمَ الْقِبَاجِ، فَإِنَّهُ يُقَوِّي السَّاقَيْنِ وَ يَطْرُدُ الْحُمَّى طَرْداً.

5- عَنْهُ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عِيسَى عَنْ عَلِيِّ بْنِ مَهْزِيَارَ قَالَ : تَغَدَّيْتُ مَعَ أَبِي جَعْفَرٍ علیه السلام فَأَتَى بِقَطَاةٍ، فَقَالَ:

2- سیاری در روایت مرفوعه ای گوید: نزد عمر سخن از انواع گوشت شد.

عمر گفت: پاکیزه ترین گوشت، گوشت مرغ است.

اميرمؤمنان علی علیه السلام فرمود: هرگز، همانا مرغ، خوک پرندگان است. به راستی که پاکیزه ترین گوشت، گوشت جوجه ای است که بال درآورده و یا نزدیک است که بال درآورد.

3- راوی گوید: امام صادق علیه السلام فرمود:

پیامبر خدا صلی الله علیه وسلم فرمود: هرکس دوست دارد که خشم او خاموش شود باید گوشت دراج بخورد.

4- محمد بن حکیم گوید: امام کاظم علیه السلام فرمود:

به بیمار تب دار گوشت کبک بخورانید؛ زیرا ساق ها را نیرومند و به طور کامل تب را دور می کند.

5 - علی بن مهزیار گوید: خدمت امام جواد علیه السلام صبحانه خوردم. پس مرغ سنگخوار آورد و فرمود:

إِنَّهُ مُبَارَكٌ! وَ كَانَ أَبِي علیه السلام يُعْجِبُهُ وَ كَانَ يَأْمُرُ أَنْ يُطْعَمَ صَاحِبُ الْيَرَقَانِ يُشْوَى لَهُ؛ فَإِنَّهُ يَنْفَعُهُ.

6- عَنْهُ عَنْ عَلِيِّ بْنِ سُلَيْمَانَ عَنْ مَرْوَكِ بْنِ عُبَيْدٍ عَنْ نَشِيطِ بْنِ صَالِحٍ قَالَ: سَمِعْتُ أَبَا الْحَسَنِ الْأَوَّلَ علیه السلام يَقُولُ:

لَا أَرَى بِأَكْلِ الْحُبَارَى بَأْساً وَ إِنَّهُ جَيِّدٌ لِلْبَوَاسِيرِ وَ وَجَعِ الظَّهْرِ، وَ هُوَ مِمَّا يُعِينُ عَلَى كَثْرَةِ الْجِمَاعِ.

بخش شصت و یکم

اشاره

(61)

بَابُ لُحُومِ الطَّبَاءِ وَ الْحُمُرِ الْوَحْشِيَّةِ

1- عِدَّةٌ مِنْ أَصْحَابِنَا عَنْ سَهْلِ بْنِ زِيَادٍ عَنْ نَصْرِ بْنِ مُحَمَّدٍ قَالَ : كَتَبْتُ إِلَى أَبِي الْحَسَن علیه السلام أَسْأَلُهُ عَنْ لُحُوم حُمُرِ الْوَحْشِ.

فَكَتَبَ علیه السلام: يَجُوزُ أَكْلُهُ لِوَحْشَتِهِ وَ تَرْكُهُ عِنْدِي أَفْضَلُ.

این مبارک است. پدرم به آن علاقه داشت و دستور می داد که آن را برای بیمار یرقان سرخ کنند و به او بخورانند؛ زیرا برایش فایده دارد.

6- نشیط بن صالح گوید: از امام کاظم علیه السلام شنیدم که می فرمود:

من ایرادی به خوردن پرنده حبارا نمی بینم و گوشت آن برای بواسیر و کمر درد خوب است و آن از چیزهایی است که بر فراوانی آمیزش یاری می کند.

گوشت آهو و گور خر

1- نصر بن محمد گوید: نامه ای به امام کاظم علیه السلام نوشتم و از حضرتش درباره گوشت گورخر پرسیدم.

حضرتش نوشت: خوردن گوشت آن به دلیل وحشی بودنش جایز است و به نظر من خودداری از خوردن آن بهتر است.

بخش شصت و دوم

اشاره

(62)

بَابُ لُحُومِ الْجَوَامِيسِ.

1- عَلِيُّ بْنُ إِبْرَاهِيمَ عَنْ أَبِيهِ وَ عَلِيُّ بْنُ مُحَمَّدٍ جَمِيعاً عَنْ عَلِيِّ بْنِ الْحَسَنِ التَّيْمِيُّ عَنْ أَيُّوبَ بْنِ نُوحٍ عَنْ صَفْوَانَ بْنِ يَحْيَى عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ جُنْدَبٍ قَالَ: سَمِعْتُ أَبَا الْحَسَنِ علیه السلام يَقُولُ:

لَا بَأْسَ بِأَكْلِ لُحُومِ الْجَوَامِيسِ وَ شُرْبٍ أَلْبَانِهَا وَأَكْلِ سُمُونِهَا.

2- مُحَمَّدُ بْنُ يَحْيَى عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ الْحُسَيْنِ عَنْ صَفْوَانَ عَنْ عَبْدِ اللهِ بْنِ جُنْدَه قَالَ: سَأَلْتُ أَبَا الْحَسَنِ علیه السلام عَنْ لُحُومِ الْجَوَامِيسِ وَأَلْبَائِهَا.

فَقَالَ: لَا بَأْسَ بِهِمَا.

گوشت گاومیش

1- عبد الله بن جندب گوید: از امام کاظم علیه السلام شنیدم که می فرمود:

تناول گوشت گاومیش و آشامیدن شیر آن و خوردن روغن آن مانعی ندارد.

2- عبد الله بن جندب گوید: از امام کاظم علیه السلام درباره گوشت گاومیش و شیر آن پرسیدم.

فرمود: ایرادی ندارند.

بخش شصت و سوم

اشاره

(63)

بَابُ كَرَاهِيَةِ أَكْلِ لَحْمِ الْغَرِيضِ يُعْنَى النِّيءُ

1- عَلِيُّ بْنُ إِبْرَاهِيمَ عَنْ أَبِيهِ عَنْ حَمَّادِ بْنِ عِيسَى عَنْ حَرِيزِ عَنْ زُرَارَةَ عَنْ أَبِي جَعْفَرٍ علیه السلام:

أَنَّ رَسُولَ اللهِ صلى الله عليه وسلم نَهَى أَنْ يُؤْكَلَ اللَّحْمُ غَرِيضاً وَ قَالَ : إِنَّمَا تَأْكُلُهُ السَّبَاعُ، وَ لَكِنْ حَتَّى تُغَيَّرَهُ الشَّمْسُ أَوِ النَّارُ.

2- مُحَمَّدُ بْنُ يَحْيَى عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنْ عَلِيِّ بْنِ الْحَكَمِ عَنْ هِشَامِ بْنِ سَالِمٍ قَالَ: سَأَلْتُ أَبَا عَبْدِ اللَّهِ علیه السلام عَنْ أَكْلِ لَحْمِ النِّي.

فَقَالَ: هَذَا طَعَامُ السِّبَاعِ.

کراهت خوردن گوشت ناپخته

1- زراره گوید: امام باقر علیه السلام فرمود: به راستی که رسول خدا صلى الله عليه وسلم از خوردن گوشت ناپخته منع کرد و فرمود: گوشت ناپخته خوراک درندگان است، ولی اگر با تابش خورشید و یا با حرارت آتش کباب شود، کافی است.

2- هشام بن سالم گوید: از امام صادق علیه السلام پرسیدم: خوردن گوشت ناپخته چه صورت دارد؟

فرمود: گوشت ناپخته خوراک درندگان است.

بخش شصت و چهارم

اشاره

(64 )

بَابُ الْقَدِيدِ

1- مُحَمَّدُ بْنُ يَحْيَى عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ عِيسَى عَنِ الْحَسَنِ بْنِ عَلِيَّ عَنْ عَبْدِ - الصَّمَدِ بْنِ بَشِيرٍ عَنْ عَطِيَّةَ أَخِي أَبِي الْمَغْرَاءِ قَالَ: قُلْتُ لِأَبِي جَعْفَرِ علیه السلام: إِنَّ أَصْحَابَ الْمُغِيرَةِ يَنْهَوْنَ عَنْ أَكْلِ الْقَدِيدِ الَّتِي لَمْ تَمَسَّهُ النَّارُ.

فَقَالَ: لَا بَأْسَ بِأَكْلِهِ.

2- عَنْهُ رَفَعَهُ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللهِ علیه السلام قَالَ: قُلْتُ لَهُ: إِنَّ اللَّحْمَ يُقَدِّدُ وَيُذَرُ عَلَيْهِ الْمِلْحُ وَيُجَفَّفُ فِي الظُّل.

فَقَالَ: لَا بَأْسَ بِأَكْلِهِ؛ لِأَنَّ الْمِلْحَ قَدْ غَيْرَهُ.

3- مُحَمَّدُ بْنُ يَحْيَى عَنْ مُوسَى بْنِ الْحَسَنِ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عِيسَى عَنْ أَبِي الْحَسَنِ الثَّالِثِ علیه السلام قَالَ: كَانَ يَقُولُ:

گوشت «قدید»

گوشت « قدید». ⁽¹⁾

1- عطيه، برادر ابو مغرا گوید: به امام باقر علیه السلام عرض کردم یاران مغیره از خوردن گوشت قدید - که با آتش پخته نشده - نهی می کنند.

فرمود: خوردن آن ایرادی ندارد.

2- راوی گوید: به امام صادق علیه السلام گفتم: گوشت را پهن می کنند و بر آن نمک می پاشند و در سایه خشکش می کنند (خوردن آن چه صورت دارد؟).

فرمود: خوردن آن ایرادی ندارد؛ زیرا نمک، آن را تغییر داده است.

3- محمد بن عیسی گوید: امام هادی علیه السلام فرمود:

مَا أَكَلْتُ طَعَامًا أَبْقَى وَ لَا أَهْيَجَ لِلدَّاءِ مِنَ اللَّحْمِ الْيَابِسِ، يَعْنِي الْقَدِيدَ.

4 - عَنْهُ عَنْ أَبِي الْحَسَنِ علیه السلام أَنَّهُ كَانَ يَقُولُ:

الْقَدِيدُ لَحْمُ سَوْءٍ؛ لِأَنَّهُ يَسْتَرْخِي فِي الْمَعِدَةِ وَ يُهَيِّجُ كُلَّ دَاءٍ وَ لَا يَنْفَعُ مِنْ شَيْءٍ بَلْ يَضُرُّهُ.

5- عِدَّةٌ مِنْ أَصْحَابِنَا عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ خَالِدٍ عَنْ بَعْضِ أَصْحَابِهِ رَفَعَهُ قَالَ: قَالَ أَبُو عَبْدِ اللهِ علیه السلام:

شَيْئَانِ صَالِحَانِ لَمْ يَدْخُلَا جَوْفَ وَاحِدٍ قَطُّ فَاسِداً إِلَّا أَصْلَحَاهُ، وَ شَيْئَانِ فَاسِدَانِ لَمْ يَدْخُلَا جَوْفاً قَطُّ صَالِحاً إِلَّا أَفْسَدَاهُ؛ فَالصَّالِحَانِ الرُّمَّانُ وَ الْمَاءُ الْفَاتِرُ، وَ الْفَاسِدَانِ الْجُبْنُ وَ الْقَدِيدُ.

6- قَالَ : وَ رُوِيَ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ علیه السلام قَالَ:

ثَلَاثَةٌ يَهْدِمْنَ الْبَدَنَ وَ رُبَّمَا قَتَلْنَ: أَكْلُ الْقَدِيدِ الْغَابٌ وَ دُخُولُ الْحَمَّامِ عَلَى الْبِطْنَةِ وَ نِكَاحُ الْعَجَائِزِ.

هیچ غذایی همانند گوشت خشک نخوردم که بیماری را ماندگارتر و آن را تهییج کند.

4- محمد بن عیسی گوید: امام هادی علیه السلام همواره می فرمود:

گوشت قدید، گوشت بدی است؛ زیرا در معده شل و نرم می شود و همه بیماری ها را تحریک می کند و برای هیچ چیزی سودمند نیست، بلکه به همه چیزها مضر است.

5- راوی گوید امام صادق علیه السلام فرمود:

دو چیز برای بدن سودمند هستند که هرگز داخل شکم بیمار نمی شوند مگر آن که آن را بهبود می کنند و دو چیز فاسد هستند که هیچ گاه داخل شکم سالم نمی شوند مگر آن که آن را فاسد می کنند آن دو چیز سودمند: انار و آب نیم گرم و آن دو فاسد: پنیر و گوشت قدید هستند.

6 - در روایتی آمده است: امام صادق علیه السلام فرمود:

سه چیزند که بدن را نابود می کنند و چه بسا باعث مرگ انسان می شوند گوشت قدید فاسد، داخل شدن به حمام در حالت پر بودن شکم و آمیزش با پیر زنان.

قَالَ: وَ زَادَ فِيهِ أَبُو إِسْحَاقَ النَّهَاوَنْدِيُّ : وَ غِشْيَانُ النِّسَاءِ عَلَى الاِمْتِلَاءِ.

7- عَنْهُ عَنْ بَعْضِ أَصْحَابِهِ رَفَعَهُ قَالَ: قَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ علیه السلام:

ثَلَاثٌ لَا يُؤْكَلْنَ وَ هُنَّ يُسْمِنَّ، وَ ثَلَاثٌ يُؤْكَلْنَ وَ هُنَّ يَهْزِلْنَ وَاثْنَانِ يَنْفَعَانِ مِنْ كُلِّ شَيْءٍ وَ لَا يَضُرَّانِ مِنْ شَيْءٍ، وَ اثْنَانِ يَضُرَّانِ مِنْ كُلِّ شَيْءٍ؛ وَ لَا يَنْفَعَانِ مِنْ شَيْءٍ.

فَأَمَّا اللَّوَاتِي لَا يُؤْكَلْنَ وَ يُسْمِنُ: اسْتِشْعَارُ الْكَتَّانِ وَالطَّيبُ وَ النُّورَةُ، وَأَمَّا اللَّوَاتِي يُؤْكَلْنَ وَ يَهْزِلْنَ فَهُوَ: اللَّحْمُ الْيَابِسُ وَ الْجُبُنُ وَ الطَّلْعُ وَ فِي حَدِيثٍ آخَرَ: الْجَرَزُ وَ الْكُسْبُ - وَ اللَّذَانِ يَنْفَعَانِ مِنْ كُلِّ شَيْءٍ وَ لَا يَضُرَّانِ مِنْ شَيْءٍ فَالْمَاءُ الْفَاتِرُ وَ الرُّمَّانُ، وَ اللَّذَانِ يَضُرَّانِ مِنْ كُلِّ شَيْءٍ وَ لَا يَنْفَعَانِ مِنْ شَيْءٍ فَاللَّحْمُ الْيَابِسُ وَ الْجُبْنُ .

ابو اسحاق نهاوندی می افزاید هم چنین امام علیه السلام فرمود: و آمیزش با زنان با شکم پر.

راوی گوید: امام صادق علیه السلام فرمود:

سه چیزند که خوردنی نیستند و باعث چاقی می شوند سه چیزند که خوردنی هستند و باعث لاغری اند و دو چیزند که برای همه چیز سودمند هستند و به هیچ چیز ضرر نمی زنند و دو چیزند به همه چیز ضرر می زنند و برای هیچ چیزی فایده ندارند.

اما چیزهایی که خوردنی نیستند و چاق می کنند عبارتند از پوشیدن کتان عطر زدن و نوره کشیدن.

چیزهایی که خورده می شوند و لاغر می کنند عبارتند از: گوشت خشک، پنیر و شکوفه خرما.

در حدیثی دیگر آمده گردو و عصاره روغن آن.

دو چیزی که برای همه چیز فایده دارند و به هیچ چیز ضرر نمی زنند، عبارتند از: آب نیم گرم و انار.

و آن دو چیزی که برای همه چیز مضرند و هیچ سودی ندارند عبارتند از: گوشت خشک و پنیر.

قُلْتُ: جُعِلْتُ فِدَاكَ ! ثَمَّ قُلْتَ يَهْزَلْنَ وَ قُلْتَ هَاهُنَا يَضُرَّانِ!

فَقَالَ: أَ مَا عَلِمْتَ أَنَّ الْهُزَالَ مِنَ الْمَضَرَّةِ؟!

بخش شصت و پنجم

اشاره

(65)

بَابُ فَضْلِ الذَّرَاعِ عَلَى سَائِرِ الْأَعْضَاءِ

1- عِدَّةٌ مِنْ أَصْحَابِنَا عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنْ عَلِيِّ بْنِ الرَّيَّانِ رَفَعَهُ قَالَ: قُلْتُ لأَبِي عَبْدِ اللهِ علیه السلام: لِمَ كَانَ رَسُولُ اللهِ صلى الله عليه وسلم يُحِبُّ الذَّرَاعَ أَكْثَرَ مِنْ حُبِّهِ لِسَائِرِ أَعْضَاءِ الشَّاةِ؟

فَقَالَ علیه السلام: لِأَنَّ آدَمَ قَرَّبَ قُرْبَاناً عَنِ الْأَنْبِيَاءِ مِنْ ذُرِّيَّتِهِ، فَسَمَّى لِكُلِّ نَبِي مِنْ ذُرِّيَّتِهِ عُضواً عُضْواً وَ سَمَّى لِرَسُولِ اللهِ صلى الله عليه وسلم الذُّرَاعَ؛ فَمِنْ ثَمَّ كَانَ صلى الله عليه وسلم يُحِبُّهَا وَيَشْتَهِيهَا وَ يُفَضُلُهَا.

عرض کردم: قربانت گردم! آن جا فرمودید آنها لاغر می کنند و این جا فرمودید: «ضرر می زنند».

فرمود: مگر نمی دانی که لاغری از ضرر و آسیب است؟!

برتری گوشت سردست بر گوشت دیگر اعضا

1- علی بن ریان در روایت مرفوعه ای گوید: به امام صادق علیه السلام عرض کردم: چرا پیامبر خدا صلى الله عليه وسلم سر دست را بیشتر از اعضای دیگر گوسفند دوست می داشت؟

فرمود: زیرا آدم علیه السلام از جانب پیامبرانی که در ذریه اش بودند گوسفندی قربانی نمود و برای هر پیامبری از نسل خود عضوی را نام برد و برای پیامبر خدا صلى الله عليه وسلم سردست را نام برد. به همین دلیل پیامبر صلى الله عليه وسلم آن را دوست می داشت و به آن علاقه داشت و آن را بر دیگر اعضا برتری می داد.

2- مُحَمَّدُ بْنُ يَحْيَى عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنِ ابْنِ فَضَّالٍ عَنِ ابْنِ بُكَيْرٍ عَنْ زُرَارَةَ عَنْ أَبِي جَعْفَرٍ علیه السلام قَالَ:

كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يُعْجِبُهُ الذَّرَاعُ.

3- عِدَّةٌ مِنْ أَصْحَابِنَا عَنْ سَهْلِ بْنِ زِيَادٍ عَنْ جَعْفَرِ بْنِ مُحَمَّدٍ الْأَشْعَرِيِّ عَنِ ابْنِ الْقَدَّاحِ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ علیه السلام قَالَ:

سَمَّتِ الْيَهُودِيَّةُ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم فِي ذِرَاعٍ؛ وَ كَانَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم يُحِبُّ الذَّرَاعَ وَ الْكَتِفَ، وَيَكْرَهُ الْوَرِكَ لِقُرْبِهَا مِنَ الْمَبَالِ.

بخش شصت و ششم

اشاره

(66)

بَابُ الطَّبِيخ

عَلِيُّ بْنُ إِبْرَاهِيمَ عَنْ أَبِيهِ عَنِ ابْنِ أَبِي عُمَيْرٍ عَنْ هِشَامِ بْنِ سَالِمٍ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللهِ علیه السلام قَالَ:

2- زراره گوید: امام باقر علیه السلام فرمود: رسول خدا صلى الله عليه وسلم از گوشت سردست، اظهار شگفتی می نمود و آن را دوست می داشت.

ابن قداح گوید: امام صادق علیه السلام فرمود:

زن یهودی در گوشت سر دست به پیامبر صلى الله عليه وسلم زهر خورانید و پیامبر صلى الله عليه وسلم همواره گوشت سر دست و کتف را دوست می داشت و ران را به خاطر نزدیک بودنش به جای ادرار گوسفند مکروه می داشت.

غذای پخته شده

1- هشام بن سالم گوید: امام صادق علیه السلام فرمود:

اللَّحْمُ بِاللَّبَنِ مَرَقُ الأَنْبِيَاءِ علیهم السلام.

2- مُحَمَّدُ بْنُ يَحْيَى عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ عِيسَى عَنِ الْقَاسِمِ بْنِ يَحْيَى عَنْ جَدِّهِ الْحَسَنِ بْنِ رَاشِدِ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ مُسْلِمٍ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ علیه السلام قَالَ: قَالَ أَمِيرُ الْمُؤْمِنِينَ علیه السلام:

إِذَا ضَعُفَ الْمُسْلِمُ فَلْيَأْكُلِ اللَّحْمَ بِاللَّبَنِ.

3- أَحْمَدُ بْنُ مُحَمَّدٍ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ سِنَانٍ عَنْ زِيَادِ بْنِ أَبِي الْحَلَّالِ قَالَ:

تَعَشَّيْتُ مَعَ أَبِي عَبْدِ اللهِ علیه السلام بِلَحْمٍ بِلَبَنٍ فَقَالَ: هَذَا مَرَقُ الْأَنْبِيَاءِ علیهم السلام.

4- عِدَّةٌ مِنْ أَصْحَابِنَا عَنْ أَحْمَدَ بْنِ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عِيسَى عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ اللهِ الدِّهْقَانِ عَنْ دُرُسْتَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ سِنَانٍ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ علیه السلام قَالَ:

شَكَا نَبِيٌّ مِنَ الْأَنْبِيَاءِ إِلَى اللهِ عزوجل الضَّعْفَ.

فَقِيلَ لَهُ: اطْبُحَ اللَّحْمَ بِاللَّبَنِ؛ فَإِنَّهُمَا يَشَدَّانِ الْجِسْمَ.

قَالَ: فَقُلْتُ: هِيَ الْمَضِيرَةُ؟

گوشت پخته شده با شیر خورش پیامبران علیهم السلام است.

2- محمّد بن مسلم گوید: امام صادق علیه السلام فرمود: امیر مؤمنان علی علیه السلام فرمود:

هرگاه مسلمانی ناتوان شود باید گوشت با شیر بخورد.

3- زیاد بن ابی حلّال گوید: با امام صادق علیه السلام هنگام شام، گوشت با شیر خوردم. حضرتش فرمود: این خورش پیامبران علیهم السلام است.

4- عبد الله بن سنان گوید: امام صادق علیه السلام فرمود:

یکی از پیامبران از ناتوانی بدن به خداوند متعال شکایت نمود.

به او وحی شد گوشت را با شیر بپز؛ چرا که بدن را نیرومند می کند.

عبدالله گوید: عرض کردم: آن همان «مضیره» ⁽¹⁾است؟

قَالَ: لَا، وَ لَكِنِ اللَّحْمُ بِاللَّبَنِ الْحَلِيبِ.

5- عِدَّةٌ مِنْ أَصْحَابِنَا عَنْ سَهْلِ بْنِ زِيَادٍ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ الْوَلِيدِ عَنْ يُونُسَ بْنِ يَعْقُوبَ قَالَ: إِنَّ أَحَبَّ الطَّعَامِ كَانَ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم النَّارُ بَاجَةُ.

6- مُحَمَّدُ بْنُ الْوَلِيدِ عَنْ يُونُسَ بْنِ يَعْقُوبَ قَالَ: أَرْسَلْتُ إِلَى أَبِي عَبْدِ اللَّهِ علیه السلام بِقَدَيْرَةٍ فِيهَا نَارْبَاجُ، فَأَكَلَ مِنْهَا وَ قَالَ: احْبِسُوا بَقِيَّتَهَا عَلَيَّ. فَأْتِيَ بِهَا مَرَّتَيْنِ أَوْ ثَلَاثَاً. ثُمَّ إِنَّ الْغُلَامَ صَبَّ فِيهَا مَاءً فَأَتَاهُ بِهَا فَقَالَ لَهُ: وَيْحَكَ أَفْسَدْتَهَا عَلَيَّ.

7- عِدَّةٌ مِنْ أَصْحَابِنَا عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ خَالِدٍ عَنِ النَّضْرِ بْنِ سُوَيْدٍ عَنْ أَبِي بَصِيرٍ قَالَ: كَانَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ علیه السلام تُعْجِبُهُ الرَّبِيسِيَّةُ.

8- عَلِيُّ بْنُ إِبْرَاهِيمَ عَنْ أَبِيهِ عَنِ النَّوْفَلِيُّ عَنِ السَّكُونِي عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ علیه السلام قَالَ: قَالَ أَمِيرُ الْمُؤْمِنِينَ علیه السلام:

الْأَلْوَانُ يُعَلِّمْنَ الْبَطْنَ وَيُخَدِّرْنَ الْأَلْيَتَيْنِ.

فرمود: نه بلکه گوشتی که با شیر تازه پخته می شود.

5- یونس بن یعقوب گوید: محبوبترین غذا نزد پیامبر خدا صلى الله عليه وسلم آش انار بود.

6- يونس بن یعقوب گوید: دیگ کوچکی برای امام صادق علیه السلام فرستادم که در آن آش انار بود، حضرتش از آن میل نمود و فرمود: بقیه آن را برایم نگه دارید.

این غذا را دو و یا سه مرتبه برای حضرتش آوردند سپس خدمتکار حضرت در آن آب ریخت و آن را نزد حضرتش آورد آن بزرگوار به او فرمود: وای بر تو! آن را برای من فاسد نمودی.

7- ابو بصیر گوید: امام صادق علیه السلام همواره خورش مویز را دوست می داشت.

8- سکونی گوید: امام صادق علیه السلام فرمود:

امیرمؤمنان علی علیه السلام فرمود: خوردن غذاهای رنگارنگ شکم را فربه می کند و باسن را سست می سازد.

بخش شصت و هفتم

اشاره

(67)

بَابُ الثَرِيدِ

1- عَلِيُّ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ بُنْدَارَ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنْ مَنْصُورِ بْنِ الْعَبَّاسِ عَنْ سُلَيْمَانَ بْنِ رُشَيْدٍ عَنْ أَبِيهِ عَنِ الْمُفَضَّلِ بْنِ عُمَرَ قَالَ: أَكَلْتُ عِنْدَ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ علیه السلام فَاتِيَ بِلَوْنٍ فَقَالَ:

كُلْ مِنْ هَذَا، فَأَمَّا أَنَا، فَمَا شَيْءٌ أَحَبَّ إِلَيَّ مِنَ النَّرِيدِ. وَ لَوَدِدْتُ أَنَّ الْإِسْفَانَاجَاتِ حُرِّمَتْ.

2- عَلِيُّ بْنُ إِبْرَاهِيمَ عَنْ أَبِيهِ عَنِ النَّوْفَلِيُّ عَنِ السَّكُونِي عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ علیه السلام قَالَ: قَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم:

أَوَّلُ مَنْ لَوْنَ إِبْرَاهِيمُ علیه السلام وَأَوَّلُ مَنْ هَشَمَ الشَّرِيدَ هَاشِمٌ علیه السلام.

ترید

1- مفضّل بن عمر گوید: در حضور امام صادق علیه السلام غذا می خوردم که غذایی آوردند، حضرت فرمود:

از این غذا بخور؛ هیچ چیز نزد من از ترید محبوب تر نیست و دوست داشتم که اسفناج ها ⁽¹⁾حرام می شدند.

2 - سکونی گوید: امام صادق علیه السلام فرمود:

پیامبر صلى الله عليه وسلم فرمود: نخستین کسی که غذاها را رنگارنگ ساخت، ابراهیم علیه السلام بود و اولین کسی که ترید را خُرد نمود، هاشم علیه السلام بود.

3- عِدَّةٌ مِنْ أَصْحَابِنَا عَنْ سَهْلِ بْنِ زِيَادٍ عَنْ جَعْفَرِ بْنِ مُحَمَّدٍ الْأَشْعَرِيِّ عَنِ ابْنِ الْقَدَّاح عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ علیه السلام قَالَ: قَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم:

اللَّهُمَّ بَارِكْ لِأُمَّتِي فِي التَّرْدِ وَ الثَرِيدِ.

قَالَ جَعْفَرٌ: الثَّرْدُ مَا صَغُرَ وَ التَّرِيدُ مَا كَبُرَ.

4- عَلِيُّ بْنُ إِبْرَاهِيمَ عَنْ أَبِيهِ عَنِ النَّوْفَلِي عَنِ السَّكُونِي عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ علیه السلام قَالَ:

الشَّرِيدُ طَعَامُ الْعَرَب.

5- عَلِيُّ بْنُ إِبْرَاهِيمَ عَنْ أَبِيهِ عَنِ ابْنِ أَبِي عُمَيْرٍ عَنْ هِشَامِ بْنِ سَالِمٍ عَنْ سَلَمَةَ بْنِ مُحْرِزِ قَالَ: قَالَ لِي أَبُو عَبْدِ اللهِ علیه السلام:

عَلَيْكَ بِالثَّرِيدِ، فَإِنِّي لَمْ أَجِدْ شَيْئاً أَوْفَقَ مِنْهُ.

6- مُحَمَّدُ بْنُ يَحْيَى عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنْ عَلِيِّ بْنِ الْحَكَم عَنْ مُعَاوِيَةَ بْنِ وَهْبٍ عَنْ أَبِي أُسَامَةَ زَيْدٍ الشَّحَامِ قَالَ: دَخَلْتُ عَلَى سَيْدِي أَبِي عَبْدِ اللَّهِ علیه السلام وَ هُوَ يَأْكُلُ سِكْبَاجاً بِلَحْم الْبَقَرِ.

پیامبر فرمود صلى الله عليه وسلم: خداوندا! برای امتم در «ثرد» و «ثرید» برکت قرار ده.

جعفر (یکی از راویان حدیث) گوید: ثرد، ترید کوچک است و ثرید ترید بزرگ.

4 - سکونی گوید: امام صادق علیه السلام فرمود:

ترید غذای عرب ها است.

5- سلمة بن محرز گوید: امام صادق علیه السلام به من فرمود:

بر تو باد ترید؛ زیرا که من چیزی موافق تر از آن نیافته ام.

6- ابو اسامه زید شحّام گوید: خدمت آقایم امام صادق علیه السلام شرفیاب شدم در حالی آن حضرت خورش سرکه همراه گوشت گاو تناول می فرمود.

7- عَلِيُّ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ بُنْدَارَ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ عَنْ أَبِيهِ عَنْ سَعْدَانَ بْن مُسْلِم عَنْ إِسْمَاعِيلَ بْنِ جَابِرٍ قَالَ:

كُنتُ عِنْدَ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ علیه السلام فَدَعَا بِالْمَائِدَةِ، فَأُتِيَ بِشَرِيدٍ وَ لَحْم وَ دَعَا بِزَيْتٍ وَ صَبَّهُ عَلَى اللَّحْمِ فَأَكَلْتُ مَعَهُ.

8- وَ رَوَاهُ زُرَارَةٌ عَنْ بَعْضِ أَصْحَابِهِ رَفَعَهُ قَالَ: قَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم:

الثَرِيدُ بَرَكَةٌ.

9 - مُحَمَّدُ بْنُ يَحْيَى عَنْ أَحْمَدَ بْن مُحَمَّدٍ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ يَحْيَى عَنْ غِيَاتِ بْنِ إِبْرَاهِيمَ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ علیه السلام قَالَ: قَالَ أَمِيرُ الْمُؤْمِنِينَ علیه السلام:

لَا تَأْكُلُوا مِنْ رَأْسِ الشَّرِيدِ وَكُلُوا مِنْ جَوَانِبِهِ؛ فَإِنَّ الْبَرَكَةَ فِي رَأْسِهِ.

10 - عِدَّةٌ مِنْ أَصْحَابِنَا عَنْ سَهْلِ بْنِ زِيَادٍ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عِيسَى عَنْ أُمَيَّةَ بْنِ عَمْرٍو عَنِ الشَّعِيرِيِّ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ علیه السلام قَالَ:

أَطْفِئُوا نَائِرَةَ الصَّغَائِنِ بِاللَّحْمِ وَ الثَرِيدِ.

7- اسماعیل بن جابرگوید: خدمت امام صادق علیه السلام بودم، حضرت خواست که سفره آورند، آن گاه ترید و گوشت آوردند، حضرتش درخواست روغن زیتون نمود و آن را روی گوشت ریخت، پس من همراه آن حضرت غذا خوردم.

8- زراره از یکی از یارانش روایت مرفوعه ای را نقل کرده است که پیامبر صلى الله عليه وسلم فرمود:

ترید برکت است.

9- غیاث بن ابراهیم گوید: امام صادق علیه السلام فرمود:

امیرمؤمنان علی علیه السلام فرمود: از روی ترید نخورید؛ بلکه از اطراف آن بخورید زیرا برکت در روی آن قرار دارد.

10- شعیری گوید: امام صادق علیه السلام فرمود:

آتش کینه ها را با گوشت و ترید خاموش کنید.

بخش شصت و هشتم

اشاره

(68)

بَابُ الشَّوَاءِ وَ الْكَبَابِ وَ الرُّءُوسِ

1- مُحَمَّدُ بْنُ يَحْيَى عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ الْحَسَنِ عَنْ مُوسَى بْنِ عُمَرَ عَنْ جَعْفَرِ بْنِ بَشِيرٍ عَنْ إِبْرَاهِيمَ بْنِ مِهْزَمٍ عَنْ أَبِي مَرْيَمَ عَنِ الْأَصْبَحَ بْن نُبَاتَةَ قَالَ: دَخَلْتُ عَلَى أَمِيرِ الْمُؤْمِنِينَ علیه السلام وَ بَيْنَ يَدَيْهِ شِوَاءٌ، فَقَالَ لِي: ادْنُ فَكُلْ.

فَقُلْتُ: يَا أَمِيرَ الْمُؤْمِنِينَ! هَذَا لِي ضَارٌّ.

فَقَالَ لِي: ادْنُ أُعَلِّمُكَ كَلِمَاتٍ لَا يَضُرُّكَ مَعَهُنَّ شَيْءٌ مِمَّا تَخَافُ. قُلْ:

«بسم اللهِ خَيْرِ الْأَسْمَاءِ مِلْءَ الْأَرْضِ وَ السَّمَاءِ الرَّحْمَانِ الرَّحِيمِ الَّذِي لَا يَضُرُّ مَعَ اسْمِهِ شَيْءٌ وَ لَا دَاءُ»؛ تَغَلَّ مَعَنَا.

گوشت بریان، کباب و کله

1- اصبغ بن نباته گوید: خدمت امیرمؤمنان علی علیه السلام شرفیاب شدم در برابر آن حضرت گوشت بریانی قرار داشت پس به من فرمود: نزدیک بیا و بخور.

عرض کردم: ای امیرمؤمنان! این غذا برای من ضرر دارد.

حضرت به من فرمود: نزدیک بیا تا کلماتی به تو بیاموزم که با آنها هیچ چیز که از آن بیمناکی، به تو ضرر نمی زنند. بگو: «بِسْمِ اللهِ خَيْرِ الْأَسْمَاءِ مِلْءَ الْأَرْضِ وَ السَّمَاءِ الرَّحْمَانِ الرَّحِيمِ الَّذِي لَا يَضُرُّ مَعَ اسْمِهِ شَيْءٌ وَلَا دَاءً» با ما صبحانه بخور.

2- عِدَّةٌ مِنْ أَصْحَابِنَا عَنْ سَهْلِ بْنِ زِيَادٍ عَنْ عَلِيِّ بْنِ حَسَّانَ عَنْ مُوسَى بْنِ بَكْرٍ قَالَ: اشْتَكَيْتُ بِالْمَدِينَةِ شَكَاةً ضَعُفْتُ مَعَهَا. فَأَتَيْتُ أَبَا الْحَسَنِ علیه السلام. فَقَالَ لِي: أَرَاكَ ضَعِيفاً ؟!

قُلْتُ: نَعَمْ.

فَقَالَ لِي: كُلِّ الْكَبَابَ.

فَأَكَلْتُهُ فَبَرَأْتُ.

3- مُحَمَّدُ بْنُ يَحْيَى عَنْ أَحْمَدَ بْن مُحَمَّدِ بْنِ عِيسَى عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ سِنَانٍ عَنْ مُوسَى بْنِ بَكْرٍ قَالَ:

قَالَ لِي أَبُو الْحَسَنِ - يَعْنِي الْأَوَّلَ - علیه السلام: مَا لِي أَرَاكَ مُصْفَرًا؟!

فَقُلْتُ لَهُ: وَعَكَ أَصَابَنِي.

فَقَالَ لِي: كُلِ اللَّحْمَ.

فَأَكَلْتُهُ، ثُمَّ رَآنِي بَعْدَ جُمْعَةٍ وَ أَنَا عَلَى حَالِي مُصْفَرًا، فَقَالَ لِي:

2- موسى بن بکر گوید: در مدینه بیمار شدم که در اثر آن ناتوان شدم، پس خدمت امام کاظم علیه السلام شرفیاب شدم، امام به من فرمود: تو را ضعیف و ناتوان می بینم؟

گفتم: آری.

فرمود: کباب بخور.

من نیز کباب خوردم و خوب شدم.

3- موسى بن بکر گوید: امام کاظم علیه السلام به من فرمود: چرا رنگ چهره تو زرد شده است؟

گفتم: دچار تب شده ام.

فرمود: گوشت بخور.

من طبق دستور آقایم گوشت خوردم، بعد از یک هفته حضرتش مرا دید درحالی که من همان حالت زردی را داشتم

أَلَمْ آمُرُكَ بِأَكْلِ اللَّحْم؟!

قُلْتُ: مَا أَكَلْتُ غَيْرَهُ مُنْذُ أَمَرْتَنِي.

فَقَالَ: وَكَيْفَ تَأْكُلُهُ؟

قُلْتُ: طَبيخاً.

فَقَالَ: لَا، كُلْهُ كَبَاباً.

فَأَكَلْتُهُ، ثُمَّ أَرْسَلَ إِلَيَّ فَدَعَانِي بَعْدَ جُمْعَةٍ وَإِذَا الدَّمُ قَدْ عَادَ فِي وَجْهِي، فَقَالَ لِي: الْآنَ نَعَمْ.

4- عَلِيُّ بْنُ إِبْرَاهِيمَ عَنْ أَبِيهِ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ أَبِي أَحْمَدَ بْن مُحَمَّدِ بْنِ أَبِي نَصْرٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مُحَمَّدٍ الشَّامِيُّ عَنْ حُسَيْن بْن حَنْظَلَةَ عَنْ أَحَدِهِمَا علیهما السلام قَالَ:

أَكْلُ الْكَبَاب يَذْهَبُ بِالْحُمَّى.

5- عِدَّةٌ مِنْ أَصْحَابِنَا عَنْ أَحْمَدَ بْنِ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ عَنْ عَلِيِّ بْنِ الرَّيَّانِ بْنِ الصَّلْتِ عَنْ عُبَيْدِ اللهِ بْنِ عَبْدِ اللهِ الْوَاسِطِي عَنْ وَاصِلِ بْنِ سُلَيْمَانَ عَنْ دُرُسْتَ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ علیه السلام قَالَ: ذَكَرْنَا الرُّءُوسَ مِنَ الشَّاةِ، فَقَالَ:

به من فرمود: مگر تو را به خوردن گوشت دستور ندادم؟

گفتم: از هنگامی که به من امر فرمودید فقط گوشت خوردم.

فرمود: چگونه آن را می خوری؟

گفتم: به صورت پخته شده.

فرمود: نه آن را به صورت کباب بخور.

من نیز چنین کردم سپس بعد از هفته ای کسی را فرستاد و مرا خواست و در آن هنگام خون به صورتم بازگشته بود به من فرمود: اکنون خوب شد.

4- حسین بن حنظله گوید: امام (باقر و یا امام صادق علیهما السلام) فرمود:

خوردن کباب تب را از بین می برد.

5- دُرُست گوید: دربارۀ کله گوسفند سخن به میان آمد، امام صادق علیه السلام فرمود:

الرَّأْسُ مَوْضِعُ الزَّكَاةِ وَأَقْرَبُ مِنَ الْمَرْعَى وَأَبْعَدُ مِنَ الْأَذَى.

بخش شصت و نهم

اشاره

(69)

بَابُ الْهَرِيسَةِ

1- الْحُسَيْنُ بْنُ مُحَمَّدٍ عَنْ مُعَلَّى بْنِ مُحَمَّدٍ عَنْ بِسْطَامَ بْنِ مُرَّةَ الْفَارِسِي قَالَ: حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَانِ بْنُ يَزِيدَ الْفَارِسِيُّ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ مَعْرُوفٍ عَنْ صَالِحِ بْنِ رَزِينٍ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللهِ قَالَ : قَالَ أَمِيرُ الْمُؤْمِنِينَ علیه السلام:

عَلَيْكُمْ بِالْهَرِيسَةِ فَإِنَّهَا تُنْشِطُ لِلْعِبَادَةِ أَرْبَعِينَ يَوْماً. وَ هِيَ مِنَ الْمَائِدَةِ الَّتِي أُنْزِلَتْ عَلَى رَسُولِ اللَّهِ صلی الله علیه وسلم.

2- عِدَّةٌ مِنْ أَصْحَابِنَا عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ خَالِدٍ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عِيسَى عَنِ الدِّهْقَانِ عَنْ دُرُسْتَ بْنِ أَبِي مَنْصُورٍ عَنْ عَبْدِ اللهِ بْنِ سِنَانٍ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ علیه السلام قَالَ:

إِنَّ نَبِيَّاً مِنَ الْأَنْبِيَاءِ شَكَا إِلَى اللَّهِ عزوجل الضَّعْفَ وَ قِلَّةَ الْجِمَاعِ؛ فَأَمَرَهُ بِأَكْلِ الْهَرِيسَةِ.

کله جای تذکیه و به چراگاه نزدیک و از پلیدی دور است.

حليم

1- صالح بن رزین گوید: امام صادق علیه السلام فرمود:

امیرمؤمنان علی علیه السلام فرمود: بر شما باد به حلیم زیرا حلیم تا چهل روز برای عبادت نشاط می آورد و آن از غذاهای سفره ای است که بر پیامبر خدا صلی الله علیه وسلم نازل شد.

2- عبدالله بن سنان گوید: امام صادق علیه السلام فرمود:

یکی از پیامبران از ضعف بدن و کمبود نیروی آمیزش به پروردگارش گلایه نمود. خداوند او را به خوردن حلیم فرمان داد.

3- وَ فِي حَدِيثٍ أَخَرَ رَفَعَهُ إِلَى أَبِي عَبْدِ اللَّهِ علیه السلام قَالَ:

إِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم شَكَا إِلَى رَبِّهِ وَجَعَ الظَّهْرِ؛ فَأَمَرَهُ بِأَكْلِ الْحَبِّ بِاللَّحْمِ، يَعْنِي الْهَرِيسَةَ.

4- مُحَمَّدُ بْنُ يَحْيَى عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ عِيسَى عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ سِنَانٍ عَنْ مَنْصُورِ الصَّيْقَلِ عَنْ أَبِيهِ عَنْ أَبِي بَصِيرٍ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ علیه السلام قَالَ: إِنَّ اللَّهَ تَبَارَكَ وَ تَعَالَى أَهْدَى إِلَى رَسُولِ اللهِ صلی الله علیه وسلم هَرِيسَةٌ مِنْ هَرَائِسِ الْجَنَّةِ، غُرِسَتْ فِي رِيَاضِ الْجَنَّةِ وَ فَرَكَهَا الْحُورُ الْعِينُ؛ فَأَكَلَهَا رَسُولُ اللهِ صلى الله عليه وسلم فَزَادَ فِي قُوَّتِهِ بُضْعَ أَرْبَعِينَ رَجُلاً وَ ذَلِكَ شَيْءٌ أَرَادَ اللهُ عزوجل أَن يَسُرَّ بِهِ نَبِيَّهُ مُحَمَّداً صلى الله عليه وسلم.

بخش هفتادم

اشاره

(70)

بَابُ الْمُثَلَّثَةِ وَالْإِحْسَاءِ

1- عِدَّةٌ مِنْ أَصْحَابِنَا عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ خَالِدٍ عَنْ يَحْيَى بْنِ إِبْرَاهِيمَ بْنِ أَبِي الْبِلَادِ عَنْ أَبِيهِ عَنِ الْوَلِيدِ بْنِ صَبِيح قَالَ : قَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ علیه السلام:

3- در حدیث مرفوعه دیگر امام صادق علیه السلام فرمود:

پیامبر خدا صلى الله عليه وسلم از درد کمر به خداوند متعال شکایت کرد؛ پس خداوند او را به خوردن دانه با گوشت - یعنی حلیم - دستور داد.

4- ابو بصیر گوید: امام صادق علیه السلام فرمود:

خداوند تبارک و تعالی به پیامبر خدا صلى الله عليه وسلم حلیمی از حلیم های بهشتی هدیه داد که دانه های آن در باغ های بهشت کاشته شده بود و حوریان بهشتی آن را خلال کرده بودند. پس پیامبر خدا صلى الله عليه وسلم آن را تناول نمود، پس نیروی آن حضرت به اندازه نیروی جنسی چهل مرد افزایش یافت و آن چیزی بود که خداوند اراده نمود که پیامبرش محمد صلى الله عليه وسلم را خوشحال سازد.

غذای مثلثه واحساء

1- ولید بن صبیح گوید: امام صادق علیه السلام فرمود:

أَيَّ شَيْءٍ تُطْعِمُ عِيَالَكَ فِي الشَّتَاءِ؟

قُلْتُ: اللَّحْمَ؛ فَإِذَا لَمْ يَكُنِ اللَّحْمُ فَالزَّيْتَ وَ السَّمْنَ.

قَالَ: فَمَا يَمْنَعُكَ عَنْ هَذَا الْكَرْكُورِ؟! فَإِنَّهُ أَمْرَأُ شَيْءٍ فِي الْجَسَدِ، يَعْنِي الْمُثَلَّثَةَ.

قَالَ: وَ أَخْبَرَنِي بَعْضُ أَصْحَابِنَا أَنَّ الْمُثَلَّثَةَ يُؤْخَذُ قَفِيرُ أَرُزٌ وَ قَفِيرُ حِمَّصٍ وَ قَفِيرُ بَاقِلَّى أَوْ غَيْرِهِ مِنَ الْحُبُوبِ، ثُمَّ يُرَضٌ جَمِيعاً وَيُطْبَخُ.

2- مُحَمَّدُ بْنُ يَحْيَى عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ عِيسَى عَنْ عَلِيِّ بْنِ حَدِيدٍ عَنْ بَعْضِ أَصْحَابِنَا عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ علیه السلام قَالَ:

إِنَّ التَّلْبِينَ يَجْلُو الْقَلْبَ الْحَزِينَ كَمَا تَجْلُو الْأَصَابِعُ الْعَرَقَ مِنَ الْجَبِينِ.

3- وَ رُوِيَ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللهِ علیه السلام قَالَ: قَالَ النَّبِيُّ صلی الله علیه وسلم: لَوْ أَغْنَى عَنِ الْمَوْتِ شَيْءٌ لأَغْنَتِ التَّلْبِينَةُ.

فَقِيلَ: يَا رَسُولَ اللَّهِ! وَ مَا التَّلْبِينَةُ؟

در زمستان چه چیزی به خانواده ات می خورانی؟

گفتم: گوشت هرگاه گوشت نباشد، روغن زیتون و روغن.

فرمود: چه چیزی تو را از غذای «کرکور» - یعنی «سه تایی» - باز می دارد؟! زیرا آن گواراترین غذا در بدن است.

ولید گوید: یکی از یاران به من خبر داد که غذای «سه تایی» غذایی است که از یک پیمانه برنج، یک پیمانه نخود و یک پیمانه باقلا - و یا غیر باقلا از حبوبات دیگر - تهیه می شود که همگی را می کوبند و می پزند.

2- راوی گوید: امام صادق علیه السلام فرمود:

غذای تلبین ⁽¹⁾قلب اندوهگین را از اندوه پاک می کند؛ همان طور که انگشتان، عرق را از پیشانی پاک می کنند.

3- راوی گوید: امام صادق علیه السلام فرمود:

پیامبر صلی الله علیه وسلم فرمود: اگر چیزی از مرگ کفایت می نمود به طور قطع غذای تلبینه بود.

عرض شد: ای پیامبر! غذای تلبینه چیست؟

قَالَ: الْحَسْوُ بِاللَّبَنِ الْحَسْوُ بِاللَّبَنِ! - وَ كَرَّرَهَا ثَلَاثَاً -.

وَ رَوَاهُ سَهْلُ بْنُ زِيَادٍ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ الْحَسَنِ بْنِ شَمُونٍ عَنِ الْأَصَمَّ عَنْ مِسْمَعِ بْنِ عَبْدِ الْمَلِكِ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللهِ علیه السلام مِثْلَهُ.

بخش هفتاد و یکم

اشاره

(71)

بَابُ الْحَلْوَاءِ

1- عِدَّةٌ مِنْ أَصْحَابِنَا عَنْ سَهْلِ بْنِ زِيَادٍ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ هَارُونَ بْنِ مُوَفَّقِ الْمَدِينِيِّ عَنْ أَبِيهِ قَالَ : بَعَثَ إِلَيَّ الْمَاضِي يَوْماً ؛ فَأَكَلْتُ عِنْدَهُ وَ أَكْثَرَ مِنَ الْحَلْوَاءِ. فَقُلْتُ: مَا أَكْثَرَ هَذِهِ الْحَلْوَاءَ ؟!

فَقَالَ علیه السلام: إِنَّا وَ شِيعَتَنَا خُلِقْنَا مِنَ الْحَلَاوَةِ، فَنَحْنُ نُحِبُّ الْحَلْوَاءَ.

2- مُحَمَّدُ بْنُ يَحْيَى عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنْ عَلِيِّ بْنِ أَبِي حَمْزَةَ عَنْ أَبِي بَصِيرٍ عَنْ أَبِي جَعْفَرٍ علیه السلام قَالَ:

حضرت سه بار فرمود: «حسو» ⁽¹⁾با شیر.

نظیر این روایت را مسمع بن عبدالملک از امام صادق علیه السلام نقل نموده است.

حلواء

1- هارون بن موفق مدینی گوید:

روزی امام هادی علیه السلام کسی را در پی من فرستاد من خدمت آن حضرت شرفیاب شدم و غذا خوردم و حلوای فراوانی در آن جا بود عرض کردم چرا حلوا این قدر زیاد است؟

فرمود: ما و شیعیان ما از شیرینی آفریده شدیم بنابراین حلوا را دوست داریم.

2- ابو بصیر گوید: امام باقر علیه السلام فرمود:

مَنْ لَمْ يُرِدْ مِنَّا الْحَلْوَاءَ أَرَادَ الشَّرَابَ.

3- أَحْمَدُ بْنُ مُحَمَّدٍ عَنِ ابْنِ فَضَّالٍ عَنْ يُونُسَ بْنِ يَعْقُوبَ عَنْ عَبْدِ الْأَعْلَى قَالَ: أَكَلْتُ مَعَ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ علیه السلام يَوْماً؛ فَأُتِيَ بِدَجَاجَةٍ مَحْشُوَّةٍ خَبِيصاً؛ فَفَكَكْنَاهَا وَأَكَلْنَاهَا.

[ابْنُ فَضَّالِ عَنْ يُونُسَ بْنِ يَعْقُوبَ عَنْ عَبْدِ الْأَعْلَى قَالَ: أَكَلْتُ مَعَ أَبِي عَبْدِ اللهِ علیه السلام ... مِثْلَ الْخَبَرِ الْأَوَّلِ].

4- ابْنُ فَضَّالِ عَنْ يُونُسَ بْنِ يَعْقُوبَ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ علیه السلام قَالَ: كُنَّا بِالْمَدِينَةِ فَأَرْسَلَ إِلَيْنَا: اصْنَعُوا لَنَا فَالُوذَجَ وَأَقِلُوا.

فَأَرْسَلْنَا إِلَيْهِ فِي قَصْعَةٍ صَغِيرَةٍ.

هرکس از ما اراده حلوا نکند اراده شراب می کند.

3 - عبد الأعلی گوید: روزی با امام صادق علیه السلام غذا می خوردم، مرغ شکم پری آوردند که درون آن پر از حلوا بود، ما آن را جدا کردیم و خوردیم.

4- يونس بن یعقوب گوید: ما در مدینه بودیم امام صادق علیه السلام برای ما پیام فرستاد که برای ما اندکی فالوده ای بسازید.

پس ما آن را در کاسه کوچکی برای ایشان فرستادیم.

بخش هفتاد و دوم

اشاره

(72)

بَابُ الطَّعَامِ الْحَار

1- مُحَمَّدُ بْنُ يَحْيَى عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنِ الْقَاسِمِ بْنِ يَحْيَى عَنْ جَدِّهِ الْحَسَنِ بْنِ رَاشِدٍ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ مُسْلِمٍ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ قَالَ: قَالَ أَمِيرُ الْمُؤْمِنِينَ علیه السلام:

أَقِرُوا الْحَارَّ حَتَّى يَبْرُدَ؛ فَإِنَّ رَسُولَ اللهِ صلى الله عليه وسلم قُرَّبَ إِلَيْهِ طَعَامٌ حَارٌ فَقَالَ: أَقِرُوهُ حَتَّى يَبْرُدَ مَا كَانَ اللهُ عزوجل لِيُطْعِمَنَا النَّارَ، وَ الْبَرَكَةُ فِي الْبَارِدِ.

2 - عَلِيُّ بْنُ إِبْرَاهِيمَ عَنْ أَبِيهِ عَنِ النَّوْفَلِيُّ عَنِ السَّكُونِي عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ علیه السلام قَالَ: إِنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم أَتِيَ بِطَعَامٍ حَارٌ جِدًا فَقَالَ:

مَا كَانَ اللهُ عزوجل لِيُطْعِمَنَا النَّارَ. أَقِرُوهُ حَتَّى يَبْرُدَ وَ يُمْكِنَ؛ فَإِنَّهُ طَعَامٌ مَمْحُوقُ الْبَرَكَةِ وَلِلشَّيْطَانِ فِيهِ نَصِيبٌ.

غذای داغ

1- محمد بن مسلم گوید: امام صادق علیه السلام فرمود:

امیرمؤمنان علی علیه السلام فرمود: غذای داغ را بگذارید تا خنک شود؛ همانا غذای داغی خدمت پیامبر خدا صلى الله عليه وسلم آوردند، پیامبر خدا صلى الله عليه وسلم فرمود: آن را بگذارید تا خنک شود، خداوند متعال نخواسته است که آتش به ما بخوراند و برکت در غذای خنک است.

سکونی گوید: امام صادق علیه السلام فرمود:

غذای بسیار داغی برای پیامبر صلى الله عليه وسلم آوردند حضرت فرمود:

خداوند نخواسته است که آتش به ما بخوراند آن را بگذارید تا خنک شود و بتوان آن را خورد؛ زیرا آن غذایی بی برکت است و در آن سهمی برای شیطان است.

3- عَلِيُّ بْنُ إِبْرَاهِيمَ عَنْ أَبِيهِ عَنِ ابْنِ أَبِي عُمَيْرٍ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ حَكِيمٍ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللهِ علیه السلام قَالَ:

الطَّعَامُ الْحَارُّ غَيْرُ ذِي بَرَكَةٍ.

4- مُحَمَّدُ بْنُ يَحْيَى عَنْ أَحْمَدَ بْن مُحَمَّدٍ عَنِ ابْنِ فَضَّالٍ عَنِ ابْنِ الْقَدَّاحِ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللهِ علیه السلام قَالَ:

أتِيَ النَّبِيُّ صلی الله علیه وسلم بِطَعَامٍ حَارٍ فَقَالَ: إِنَّ اللهَ عزوجل لَمْ يُطْعِمْنَا النَّارَ. نَحُوهُ حَتَّى يَبْرُدَ؛ فَتْرِكَ حَتَّى بَرَدَ.

5- أَحْمَدُ بْنُ مُحَمَّدٍ عَنِ ابْنِ مَحْبُوبِ عَنْ يُونُسَ بْنِ يَعْقُوبَ عَنْ سُلَيْمَانَ بْنِ خَالِدٍ قال:

حَضَرْتُ عَشَاءَ أَبِي عَبْدِ اللهِ علیه السلام فِي الصَّيْفِ؛ فَأُتِيَ بِخِوَانٍ عَلَيْهِ خُبْرٌ وَ أُتِيَ بِقَصْعَةِ تَرِيدٍ وَ لَحْمٍ، فَقَالَ: هَلُمَّ إِلَيَّ هَذَا الطَّعَامَ.

فَدَنَوْتُ فَوَضَعَ يَدَهُ فِيهِ وَ رَفَعَهَا وَ هُوَ يَقُولُ:

3- محمّد بن حکیم گوید: امام صادق علیه السلام فرمود:

غذای داغ بی برکت است.

4- ابن قداح گوید: امام صادق علیه السلام فرمود: برای پیامبر صلی الله علیه وسلم غذای داغی آوردند، حضرت فرمود: خداوند متعال به ما آتش نخورانده است آن را دور کنید تا خنک شود.

پس آن را واگذاشتند تا خنک شد.

5- سلیمان بن خالد گوید: در تابستان هنگام شام خدمت امام صادق علیه السلام حضور یافتم در این هنگام سفره غذا آوردند که بر آن نان بود و یک کاسه ترید و گوشت نیز آوردند.

فرمود: این غذا را نزد من بیاور! پس آن را نزد حضرت بردم پس دستان خود را در آن نهاد و بالا برد درحالی که می فرمود:

أَسْتَجِيرُ بِاللَّهِ مِنَ النَّارِ. أَعُوذُ بِاللهِ مِنَ النَّارِ. أَعُوذُ بِاللَّهِ مِنَ النَّارِ. هَذَا مَا لَا نَصْبِرُ عَلَيْهِ، فَكَيْفَ النَّارُ؟!

هَذَا مَا لَا نَقْوَى عَلَيْهِ، فَكَيْفَ النَّارُ؟ هَذَا مَا لَا نُطِيقُهُ، فَكَيْفَ النَّارُ؟!

قَالَ: وَكَانَ علیه السلام يُكَرِّرُ ذَلِكَ حَتَّى أَمْكَنَ الطَّعَامُ فَأَكَلَ وَ أَكَلْنَا مَعَهُ.

بخش هفتاد و سوم

اشاره

(73)

بَابُ نَهْكِ الْعِظَامِ

1- عِدَّةٌ مِنْ أَصْحَابِنَا عَنْ أَحْمَدَ بْنِ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَلِيَّ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ الْهَيْثَمِ عَنْ أَبِيهِ قَالَ:

صَنَعَ لَنَا أَبُو حَمْزَةَ طَعَاماً وَ نَحْنُ جَمَاعَةٌ ، فَلَمَّا حَضَرْنَا رَأَى رَجُلاً يَنْهَكُ عَظْماً ، فَصَاحَ بِهِ فَقَالَ: لَا تَفْعَلْ فَإِنِّي سَمِعْتُ عَلِيَّ بْنَ الْحُسَيْنِ علیهما السلام يَقُولُ:

لَا تَنْهَكُوا الْعِظَامَ فَإِنَّ فِيهَا لِلْجِنِّ نَصِيباً، وَ إِنْ فَعَلْتُمْ ذَهَبَ مِنَ الْبَيْتِ مَا هُوَ خَيْرٌ مِنْ ذَلِكَ.

امان می خواهم از خداوند از آتش! پناه می برم به خداوند از آتش! این چیزی است که بر آن صبر و تحمل نداریم، پس آتش (دوزخ) چگونه است؟! این چیزی است که بر آن توانایی نداریم، پس آن آتش چگونه است؟! این چیزی است که توان آن را نداریم، پس آن آتش چگونه است؟ سلیمان گوید: امام علیه السلام هم چنان سخن خویش را تکرار می نمود تا این که غذا خوردنی و خنک شد. پس آن حضرت میل نمود و ما نیز با آن بزرگوار غذا خوردیم.

پاک کردن استخوان

هیثم گوید: ابو حمزه برای گروهی از ما غذایی تهیه نمود هنگامی که کنار سفره حاضر شدیم، ابو حمزه دید یکی از حاضران استخوان را پاک می کند و می خورد، بر او فریاد زد و گفت: استخوان ها را پاک نکن؛ زیرا از امام سجاد علیه السلام شنیدم که می فرمود:

استخوان ها را پاک نکنید؛ چرا که در آن برای جنیان سهمی است و اگر چنین کنید چیزی از خانه شما خواهد رفت که بهتر از آن (استخوان) است.

بخش هفتاد و چهارم

اشاره

(74)

بَابُ السَّمَك

1- مُحَمَّدُ بْنُ يَحْيَى عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ عِيسَى عَنْ سَعِيدِ بْنِ جَنَاحَ عَنْ مَوْلًى لِأَبِي عَبْدِ اللَّهِ علیه السلام قَالَ:

دَعَا بِتَمْرٍ؛ فَأَكَلَهُ، ثُمَّ قَالَ: مَا بِي شَهْوَةٌ وَلَكِنِّي أَكَلْتُ سَمَكاً.

ثُمَّ قَالَ: مَنْ بَاتَ وَ فِي جَوْفِهِ سَمَكَ لَمْ يُثْبِعْهُ بِتَمَرَاتٍ أَوْ عَسَلِ لَمْ يَزَلْ عِرْقُ الْفَالِجِ يَضْرِبُ عَلَيْهِ حَتَّى يُصْبِحَ.

2- عِدَّةٌ مِنْ أَصْحَابِنَا عَنْ أَحْمَدَ بْنِ أَبِي عَبْدِ اللهِ عَنْ نُوحٍ بْنِ شُعَيْبٍ عَنْ بَعْضِ أَصْحَابِنَا عَنْ أَبِي عَبْدِ اللهِ علیه السلام قَالَ: كَانَ رَسُولُ اللهِ صلى الله عليه وسلم إِذَا أَكَلَ السَّمَكَ قَالَ: اللَّهُمَّ بَارِكْ لَنَا فِيهِ وَ أَبْدِلْنَا بِهِ خَيْراً مِنْهُ.

ماهی

1- یکی از غلامان امام صادق علیه السلام گوید: حضرت علیه السلام خرمایی خواست پس آن را میل نمود، سپس فرمود: من اشتهایی نداشتم، اما چون ماهی خورده بودم (خرما را خواستم).

سپس فرمود: هرکس بخوابد درحالی که در شکمش ماهی باشد و در پی آن چند خرما و یا عسل نخورده باشد پیوسته رگ فلج بر او می زند تا این که صبح شود.

2- راوی گوید: امام صادق علیه السلام فرمود: هرگاه پیامبر خدا صلى الله عليه وسلم ماهی میل می کرد، می فرمود: اللَّهُمَّ بَارِكْ لَنَا فِيهِ وَ أَبْدِلْنَا بِهِ خَيْراً مِنْهُ.

3- الْحُسَيْنُ بْنُ مُحَمَّدٍ عَنْ مُعَلَّى بْنِ مُحَمَّدٍ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَلِيَّ الْهَمَذَانِيِّ عَنْ مُعَتِّبٍ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ علیه السلام أَوْ قَالَ: عَنْ أَبِي الْحَسَنِ قَالَ: قَالَ: يَوْماً يَا مُعَتِّبُ اطْلُبْ لَنَا حِيتَانَا طَرِيَّةٌ، فَإِنِّي أُرِيدُ أَنْ أَحْتَجِمَ.

فَطَلَبْتُهَا ثُمَّ أَتَيْتُهُ بِهَا فَقَالَ لِي: يَا مُعَتِّبُ سَكْبِحْ لَنَا شَطْرَهَا وَ اشْوِ لَنَا شَطْرَهَا.

فَتَغَدَّى مِنْهَا وَ تَعَشَّى أَبُو الْحَسَنِ علیه السلام.

عَلِيُّ بْنُ إِبْرَاهِيمَ عَنْ أَبِيهِ وَ عَلِيُّ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ بُنْدَارَ عَنْ أَبِيهِ وَ أَحْمَدَ بْنِ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ جَمِيعاً عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَلِيِّ الْهَمَذَانِيِّ مِثْلَهُ.

4- عَلِيُّ بْنُ إِبْرَاهِيمَ عَنْ أَبِيهِ عَنِ ابْنِ أَبِي عُمَيْرٍ عَنْ إِبْرَاهِيمَ بْنِ عَبْدِ الْحَمِيدِ قَالَ: سَمِعْتُ أَبَا الْحَسَنِ علیه السلام يَقُولُ:

عَلَيْكُمْ بِالسَّمَكِ! فَإِنَّكَ إِنَّ أَكَلْتَهُ بِغَيْرِ خَيْرٍ أَجْزَاكَ وَإِنْ أَكَلْتَهُ بِخَيْرٍ أَمْرَأَكَ.

3- معتب گوید: روزی امام صادق علیه السلام (یا امام کاظم علیه السلام) فرمود: ای معتب! برای ما ماهی های تازه ای تهیه کن؛ زیرا که می خواهم حجامت کنم.

پس من در پی ماهی رفتم آن را نزد حضرتش آوردم به من فرمود: ای معتب! نیمی از آن را برای ما آش سرکه تهیه و نیمی دیگر را برای ما سرخ کن.

(من غذا را آماده کردم و) امام کاظم علیه السلام آن را در صبحانه و شام میل نمود.

4- ابراهیم بن عبد الحمید گوید: از امام کاظم علیه السلام شنیدم که می فرمود:

بر شما باد به ماهی چرا که اگر آن را بدون نان بخوری تو را کفایت می کند و اگر با نان بخوری برای تو گواراتر است.

5- عَلِيُّ بْنُ إِبْرَاهِيمَ عَنْ هَارُونَ بْنِ مُسْلِمٍ عَنْ مَسْعَدَةَ بْنِ صَدَقَةً عَنِ ابْنِ الْيَسَعِ عَنْ عَبْدِ اللهِ علیه السلام قَالَ: قَالَ أَمِيرُ الْمُؤْمِنِينَ علیه السلام:

لَا تُؤْمِنُوا أَكل السَّمَكِ؛ فَإِنَّهُ يُذِيبُ الْجَسَدَ.

6- عَلِيُّ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ بُنْدَارَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عِيسَى عَنْ يُونُسَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ سِنَانٍ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ علیه السلام قَالَ:

أَكْلُ الْحِيتَانِ يُذِيبُ الْحِسْمَ.

7- سَهْلُ بْنُ زِيَادٍ عَنْ عَلِيِّ بْنِ حَسَّانَ عَنْ مُوسَى بْنِ بَكْرٍ عَنْ أَبِي الْحَسَنِ علیه السلام قَالَ:

السَّمَلُ الطَّرِيُّ يُذِيبُ الْجَسَدَ.

8- عِدَّةٌ مِنْ أَصْحَابِنَا عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنْ عُثْمَانَ بْنِ عِيسَى رَفَعَهُ قَالَ:

السَّمَكَ الطَّرِيُّ يُذِيبُ شَحْمَ الْعَيْنِ.

5- ابن یسع گوید: امام صادق علیه السلام فرمود: امیرمؤمنان علی علیه السلام فرمود:

بر خوردن ماهی مداومت نکنید؛ زیرا بدن را آب می کند.

6- عبد الله بن سنان گوید: امام صادق علیه السلام فرمود:

خوردن ماهی بدن را آب می کند.

7- موسی بن بکر گوید: امام کاظم علیه السلام فرمود:

ماهی تازه بدن را ذوب می کند.

8- عثمان بن عیسی در روایت مرفوعه ای گوید: حضرتش فرمود:

ماهی تازه پیه چشم را آب می نماید.

9- سَهْلُ بْنُ زِيَادٍ عَنْ عَلِيِّ بْنِ حَسَّانَ عَنْ مُوسَى بْنِ بَكْرٍ عَنْ أَبِي الْحَسَنِ علیه السلام قَالَ:

السَّمَكَ الطَّرِيُّ يُذِيبُ شَحْمَ الْعَيْنَيْنِ.

10- مُحَمَّدُ بْنُ يَحْيَى قَالَ كَتَبَ بَعْضُ أَصْحَابِنَا إِلَى أَبِي مُحَمَّدٍ علیه السلام، يَشْكُو إِلَيْهِ دَماً وَ صَفْرَاءَ فَقَالَ: إِذَا احْتَجَمْتُ هَاجَتِ الصَّفْرَاءُ وَ إِذَا أَخَّرْتُ الْحِجَامَةَ أَضَرَّنِي الدَّمُ؛ فَمَا تَرَى فِي ذَلِكَ؟

فَكَتَبَ علیه السلام: احْتَجِمْ وَكُلْ عَلَى أَثَرِ الْحِجَامَةِ سَمَكاً طَرِيّاً كَبَاباً.

قَالَ: فَأَعَدْتُ عَلَيْهِ الْمَسْأَلَةَ بِعَيْنِهَا.

فكتَبَ علیه السلام: احْتَجِمْ وَكُلْ عَلَى أَثَرِ الْحِجَامَةِ سَمَكاً طَرِيَّاً كَبَاباً بِمَاءٍ وَ مِلْحِ.

قَالَ: فَاسْتَعْمَلْتُ ذَلِكَ، فَكُنْتُ فِي عَافِيَةٍ وَ صَارَ غِذَايَ.

9- موسى بن بکر نظیر این روایت را از امام کاظم علیه السلام نقل می کند.

10- محمد بن یحیی گوید: یکی از یاران ما نامه ای به امام عسکری علیه السلام نوشت و در آن از مشکل خون و صفرا به آن حضرت شکایت نمود و گفت هرگاه حجامت می کنم صفرا تحریک می شود و هرگاه حجامت را به تأخیر بیندازم خون به من ضرر می رساند نظر شما در این مورد چیست؟

امام علیه السلام نوشت: حجامت کن و بعد از حجامت ماهی تازه کباب شده بخور.

آن شخص گوید: مسأله را دوباره همان گونه برای امام علیه السلام تکرار نمودم.

امام نوشت: حجامت کن و بعد از حجامت ماهی تازه کباب شده را با آب و نمک بخور.

پس من طبق فرمودۀ آن حضرت آن غذا را تهیه کردم و خوردم و عافیت یافتم و آن غذای من گردید.

بخش هفتاد و پنجم

اشاره

(75)

بَابُ بَيْضِ الدَّجَاجِ

1- عِدَّةٌ مِنْ أَصْحَابِنَا عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ خَالِدٍ عَنْ جَعْفَرِ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ حَكِيمٍ عَنْ يُونُسَ عَنْ مُرَازِمٍ قَالَ: ذَكَرَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ علیه السلام الْبَيْضَ فَقَالَ:

أَمَا إِنَّهُ خَفِيفٌ يَذْهَبُ بِقَرَمِ اللَّحْمِ.

قَالَ: وَ رَوَاهُ مُحَمَّدُ بْنُ إِسْمَاعِيلَ بْنِ بَزِيعٍ عَنْ جَعْفَرِ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ حَكِيمٍ عَنْ مُرَازِمٍ أَنَّهُ زَادَ فِيهِ: وَلَيْسَتْ لَهُ غَائِلَةُ اللَّحْمِ.

2- أبو عَلِي الْأَشْعَرِيُّ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ سَالِمٍ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ النَّضْرِ عَنْ عُمَرَ بْنِ أَبِي حَسْنَةَ الْجَمَّالِ قَالَ: شَكَوْتُ إِلَى أَبِي الْحَسَنِ علیه السلام قِلَّةَ الْوَلَدِ.

فَقَالَ لِي: اسْتَغْفِرِ الله وَكُلِ الْبَيْضَ بِالْبَصَل.

تخم مرغ

1- مرازم گوید: امام صادق علیه السلام دربارۀ تخم مرغ سخن به میان آورد و فرمود:

آگاه باشید! آن غذای سبکی است که شدت اشتهای به گوشت را از بین می برد.

در حدیث دیگری چنین می افزاید: و در آن سنگینی و فساد گوشت نیست.

2- عمربن ابو حسنه جمال گوید: به امام کاظم علیه السلام از کم بودن فرزندان شکایت نمودم.

به من فرمود: استغفار كن و تخم مرغ را با پیاز بخور.

3- عِدَّةٌ مِنْ أَصْحَابِنَا عَنْ أَحْمَدَ بْنِ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عِيسَى عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ اللهِ الدُّهْقَانِ عَنْ دُرُسْتَ عَنْ عَبْدِ اللهِ بْنِ سِنَانٍ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ علیه السلام قَالَ:

شَكَا نَبِيٌّ مِنَ الْأَنْبِيَاءِ إِلَى اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قِلَّةَ النَّسْلِ.

فَقَالَ: كُلِ اللَّحْمَ بِالْبَيْضِ.

4- عِدَّةٌ مِنْ أَصْحَابِنَا عَنْ سَهْلِ بْنِ زِيَادٍ عَنْ عَلِيِّ بْنِ حَسَّانَ عَنْ مُوسَى بْنِ بَكْرٍ قَالَ: سَمِعْتُ أَبَا الْحَسَنِ علیه السلام يَقُولُ:

كَثْرَةُ أَكْلِ الْبَيْضِ تَزِيدُ فِي الْوَلَدِ.

5- عِدَّةٌ مِنْ أَصْحَابِنَا عَنْ أَحْمَدَ بْنِ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عِيسَى عَنْ أَبِيهِ عَنْ جَدِّهِ وَ قَيْسِ بْنِ عَبْدِ الْعَزِيزِ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ علیه السلام قَالَ:

مُخُ الْبَيْضِ خَفِيفٌ وَ الْبَيَاضُ ثَقِيل.

3- عبدالله بن سنان گوید: امام صادق علیه السلام فرمود:

یکی از پیامبران از اندک بودن نسلش به خداوند متعال گلایه نمود.

خداوند فرمود: گوشت با تخم مرغ بخور.

4- موسى بن بکر گوید: از امام کاظم علیه السلام شنیدم که می فرمود:

خوردن تخم مرغ فرزند را زیاد می کند.

5- پدر بزرگ محمّد بن عیسی و قیس بن عبدالعزیز گویند: امام صادق علیه السلام فرمود:

زرده تخم مرغ سبک است و سفیدی آن سنگین.

6- مُحَمَّدُ بْنُ يَحْيَى عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ مُوسَى عَنْ يَعْقُوبَ بْنِ يَزِيدَ عَنِ ابْنِ فَضَّالٍ عَنْ بَعْضِ أَصْحَابِنَا عَنِ ابْنِ أَبِي يَعْفُورٍ قَالَ:

قُلْتُ لِأَبِي عَبْدِ اللهِ علیه السلام: إِنَّ الدَّجَاجَةَ تَكُونُ فِي الْمَنْزِلِ وَ لَيْسَ مَعَهَا دِيكَ تَعْتَلِفُ مِنَ الْكُنَاسَةِ وَ غَيْرِهَا. وَ تَبِيضُ مِنْ غَيْرِ أَنْ يَرْكَبَهَا الدِّيكَ؛ فَمَا تَقُولُ فِي أَكْلِ ذَلِكَ الْبَيْض؟

فَقَالَ لِي: إِنَّ الْبَيْضَ إِذَا كَانَ مِمَّا يُؤْكَلُ لَحْمُهُ فَلَا بَأْسَ بِهِ وَ بِأَكْلِهِ، وَ هُوَ حَلَالٌ .

7- أَبُو عَلِي الْأَشْعَرِيُّ عَنْ بَعْضِ أَصْحَابِنَا عَنِ ابْنِ أَبِي نَجْرَانَ عَنْ دَاوُدَ بْنِ فَرْقَدٍ قَالَ:

سَأَلْتُ أَبَا عَبْدِ اللهِ علیه السلام عنا الشَّاةِ وَ الْبَقَرَةِ رُبَّمَا دَرَّتِ اللَّبَنَ مِنْ غَيْرِ أَنْ يَضْرِبَهَا الْفَحْلُ، وَالدَّجَاجَةُ رُبَّمَا بَاضَتْ مِنْ غَيْرِ أَنْ يَرْكَبَهَا الدِّيك.

قَالَ: فَقَالَ علیه السلام: كُلُّ هَذَا حَلَالٌ طَيِّبٌ لَكَ. كُلِّ شَيْءٍ يُؤْكَلُ لَحْمُهُ فَجَمِيعُ مَا كَانَ مِنْهُ مِنْ لَبَنٍ أَوْ بَيْضِ أَوْ إِنْفَحَةٍ فَكُلُّ هَذَا حَلَالٌ طَيِّبٌ، وَ رُبَّمَا يَكُونُ هَذَا قَدْ ضَرَبَهُ الْفَحْلُ وَ يُبْطِيُّ، وَكُلُّ هَذَا حَلَالٌ.

6 - ابن ابي يعفور گوید: به امام صادق علیه السلام گفتم: مرغی بدون خروس در خانه ای نگه داری می شود مرغ از زباله دان و غیر آن غذا می خورد و بدون آن که خروسی با او نزدیکی کند تخم می گذارد درباره این تخم مرغ چه می فرمایید؟

فرمود: هرگاه تخم از حیوانی باشد که خوردنش جایز است ایرادی به آن و به خوردن آن نیست و آن تخم حلال است.

7- داوود بن فرقد گوید: از امام صادق علیه السلام پرسیدم: اگر گوسفند و گاو بدون آن که حیوان نر با آنها نزدیکی کند شیر دهند و مرغ بدون آن که خروس با آن نزدیکی نماید، تخم گذارد (چه حکمی دارد؟).

فرمود: همه اینها برای تو حلال و پاکیزه است. همۀ حیواناتی که گوشتش را بتوان خورد، شیر، تخم مرغ و انفحه آنها حلال و پاکیزه است و چه بسا حیوان نر با آن آمیزش کرده است، اما ماده درنگ و تأخیر می کند و همه اینها حلال است.

بخش هفتاد و ششم

اشاره

(76 )

بَابُ فَضْلِ الْمِلْحِ

1- مُحَمَّدُ بْنُ يَحْيَى عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ عِيسَى عَنْ عَلِيِّ بْنِ الْحَكَم عَنِ ابْنِ بُكَيْرٍ عَنْ زُرَارَةَ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللهِ علیه السلام قَالَ: قَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم لِأَمِيرِ الْمُؤْمِنِينَ علیه السلام:

يَا عَلِيُّ افْتَحْ بِالْمِلْحِ فِي طَعَامِكَ وَ اخْتِمُ بِالْمِلْحِ؛ فَإِنَّهُ مَنِ افْتَتَحَ طَعَامَهُ بِالْمِلْحِ وَ خَتَمَهُ بِالْمِلْحِ دَفَعَ اللهُ عَنْهُ سَبْعِينَ نَوْعاً مِنْ أَنْوَاعِ الْبَلَاءِ أَيْسَرُهَا الْجُذَامُ .

2- عَلِيَّ بْنَ إِبْرَاهِيمَ عَنْ أَبِيهِ عَنِ ابْنِ أَبِي عُمَيْرٍ عَنْ هِشَامِ بْنِ سَالِمٍ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ علیه السلام قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم لِعَلِي علیه السلام:

يَا عَلِيُّ! افْتَتِحْ طَعَامَكَ بِالْمِلْح وَاخْتِمْ بِالْمِلْح؛ فَإِنَّ مَنِ افْتَتَحَ طَعَامَهُ بِالْمِلْحِ وَخَتَمَ بِالْمِلْحِ عُوفِيَ مِنِ اثْنَيْنِ وَ سَبْعِينَ نَوْعاً مِنْ أَنْوَاعِ الْبَلَاءِ؛ مِنْهُ الْجُذَامُ وَ الْجُنُونُ وَالْبَرَصُ.

ارزش نمک

1- زراره گوید: امام صادق علیه السلام فرمود:

پیامبر خدا صلى الله عليه وسلم به امیرمؤمنان علی علیه السلام فرمود: ای علی! غذایت را با نمک آغاز کن و با نمک به پایان ببر؛ زیرا هرکس غذایش را با نمک آغاز و با نمک به پایان برساند خداوند هفتاد نوع از انواع بلا را از او دفع می کند که آسان ترین آنها جذام است.

2- هشام بن سالم گوید: امام صادق علیه السلام فرمود:

پیامبر خدا صلى الله عليه وسلم به حضرت علی علیه السلام فرمود: ای علی! غذای خود را با نمک آغاز کن و با آن تمام نما؛ زیرا به راستی که هرکس غذایش را با نمک آغاز کند و با آن به پایان ببرد از هفتاد و دو نوع از انواع بلا عافیت می یابد که جذام دیوانگی و برص از آنهاست.

3- عَلِيُّ بْنُ إِبْرَاهِيمَ عَنْ أَبِيهِ عَنْ إِسْمَاعِيلَ بْنِ مَرَّارٍ عَنْ يُونُسَ عَنْ رَجُلٍ عَنْ سَعْدِ الْإِسْكَافِ عَنْ أَبِي جَعْفَرِ علیه السلام قَالَ:

إِنَّ فِي الْمِلْحِ شِفَاءٌ مِنْ سَبْعِينَ دَاءً - أَوْ قَالَ سَبْعِينَ نَوْعاً مِنْ أَنْوَاعِ الْأَوْجَاعِ -.

ثُمَّ قَالَ: لَوْ يَعْلَمُ النَّاسُ مَا فِي الْمِلْحِ مَا تَدَاوَوْا إِلَّا بِهِ.

4- مُحَمَّدُ بْنُ يَحْيَى عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنِ الْقَاسِمِ بْنِ يَحْيَى عَنْ جَدِّهِ الْحَسَنِ بْنِ رَاشِدٍ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ مُسْلِمٍ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ علیه السلام قَالَ: قَالَ أَمِيرُ الْمُؤْمِنِينَ علیه السلام:

ابْدَءُوا بِالْمِلْح فِي أَوَّلِ طَعَامِكُمْ؛ فَلَوْ يَعْلَمُ النَّاسُ مَا فِي الْمِلْحِ لَاخْتَارُوهُ عَلَى الدِّرْيَاقِ الْمُجَرَّب.

5- مُحَمَّدُ بْنُ يَحْيَى عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنْ بَكْرِ بْنِ صَالِحٍ عَنِ الْجَعْفَرِيٌّ عَنْ أَبِي الْحَسَنِ الْأَوَّلِ علیه السلام قَالَ:

لَا يُخْصِبُ خِوَانٌ لَا مِلْحَ عَلَيْهَا. وَ أَصَحُ لِلْبَدَنِ أَنْ يُبْدَأَ بِهِ فِي أَوَّلِ الطَّعَامِ.

3- سعد اسکاف گوید: امام باقر علیه السلام فرمود:

همانا که در نمک شفا و بهبودی از هفتاد بیماری است یا فرمود: شفای از هفتاد نوع از انواع دردهاست.

سپس فرمود: اگر مردم می دانستند نمک چه خواصی دارد جز با آن مداوا نمی نمودند.

4- محمد بن مسلم گوید: امام صادق علیه السلام فرمود:

امیرمؤمنان علی علیه السلام فرمود: غذای تان را با نمک شروع کنید؛ زیرا اگر مردم می دانستند چه چیزی در نمک است آن را بر تریاک تجربه شده، ترجیح می دادند.

5- جعفری گوید: امام کاظم علیه السلام فرمود:

سفره ای که نمک بر روی آن نیست برکت ندارد و برای سلامتی بدن است که در ابتدای غذا با نمک شروع شود.

6- حُمَيْدُ بْنُ زِيَادٍ عَنِ الْحَسَنِ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ سَمَاعَةَ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ الْحَسَنِ الْمِيثَمِيُّ عَنْ سُكَيْنِ بْنِ عَمَّارٍ عَنْ فُضَيْلِ الرَّسَّانِ عَنْ فَرْوَةَ عَنْ أَبِي جَعْفَرٍ علیه السلام قَالَ:

أَوْحَى اللَّهُ عَزوجل إِلَى مُوسَى بْنِ عِمْرَانَ علیه السلام:

أَنْ مُرْ قَوْمَكَ يَفْتَتِحُوا بِالْمِلْحِ وَيَخْتَتِمُوا بِهِ وَإِلَّا فَلَا يَلُومُوا إِلَّا أَنْفُسَهُمْ.

7- مُحَمَّدُ بْنُ يَحْيَى عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ عِيسَى عَنْ إِبْرَاهِيمَ بْنِ أَبِي مَحْمُودٍ قَالَ: قَالَ لَنَا الرِّضَا علیه السلام: أَيُّ الْإِدَامِ أَحْرَى؟

فَقَالَ بَعْضُنَا: اللَّحْمُ، وَ قَالَ بَعْضُنَا: الزَّيْتُ، وَقَالَ بَعْضُنَا: اللَّبَنُ.

فَقَالَ هُوَ علیه السلام: لَا، بَلِ الْمِلْحُ.

وَ لَقَدْ خَرَجْنَا إِلَى نُزْهَةٍ لَنَا وَ نَسِيَ بَعْضُ الْعِلْمَانِ الْمِلْحَ.

فَذَبَحُوا لَنَا شَاةٌ مِنْ أَسْمَنِ مَا يَكُونُ؛ فَمَا انْتَفَعْنَا بِشَيْءٍ حَتَّى انْصَرَفْنَا.

8- عَنْهُ عَنْ يَعْقُوبَ بْن يَزِيدَ رَفَعَهُ قَالَ: قَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ علیه السلام: مَنْ ذَرَّ عَلَى أَوَّلِ لُقْمَةٍ مِنْ طَعَامِهِ الْمِلْحَ ذَهَبَ عَنْهُ بِنَمَشِ الْوَجْهِ.

6- فروه گوید: امام باقر علیه السلام فرمود:

خداوند متعال به موسی بن عمران و حی نمود که به قوم خود دستور ده که غذا را با نمک آغاز نمایند و با آن به پایان برند وگرنه جز خودشان را سرزنش نکنند.

7- ابراهیم بن ابو محمود گوید: امام رضا علیه السلام به ما فرمود:

چه خورشی گواراتر است؟

بعضی از ما گفتند گوشت: بعضی دیگر گفتند: روغن زیتون و بعضی گفتند: شیر.

امام علیه السلام فرمود: نه، بلکه نمک است. روزی ما به استراحتگاهی رفته بودیم، بعضی از خدمتکاران نمک را فراموش کردند آنان گوسفند چاقی را برای ما ذبح کردند ولی ما از چیزی لذت نبردیم تا این که برگشتیم.

راوی گوید: امام صادق علیه السلام فرمود:

هرکسی بر نخستین لقمه غذایش نمک بپاشد نقطه های سفید و سیاه صورتش را از بین می برد.

9- علي بن إِبْرَاهِيمَ عَنْ أَبِيهِ عَنِ ابْنِ أَبِي عُمَيْرٍ عَنْ أَبِي أَيُّوبَ الْخَزازِ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَلِيُّ بْنُ مُسْلِم قَالَ:

إِنَّ الْعَقْرَبَ لَسَعَتْ رَسُولَ اللهِ صلی الله علیه وسلم، فَقَالَ: لَعَنَكِ اللَّهُ فَمَا تُبَالِينَ مُؤْمِناً أَذَيْتِ أَمْ كَافِراً.

ثُمَّ دَعَا بِالْمِلْحِ، فَدَلَكَهُ فَهَدَتْ.

ثُمَّ قَالَ أَبُو جَعْفَرٍ علیه السلام: لَوْ يَعْلَمُ النَّاسُ مَا فِي الْمِلْحِ مَا بَغَوْا مَعَهُ دِرْيَاقاً.

10- عِدَّةٌ مِنْ أَصْحَابِنَا عَنْ أَحْمَدَ بْنِ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ عَنْ أَبِيهِ وَ عَمْرِو بْنِ إِبْرَاهِيمَ جَمِيعاً عَنْ خَلَفِ بْنِ حَمَّادٍ عَنْ يَعْقُوبَ بْنِ شُعَيْبٍ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ علیه السلام قَالَ:

لَدَغَتْ رَسُولَ اللهِ صلى الله عليه وسلم عَقْرَبٌ؛ فَنَفَضَهَا وَ قَالَ: لَعَنَكِ اللهُ! فَمَا يَسْلَمُ مِنْكِ مُؤْمِنٌ وَ لَا كَافِرٌ.

ثُمَّ دَعَا بِالْمِلْحِ، فَوَضَعَهُ عَلَى مَوْضِعِ اللَّدْغَةِ ثُمَّ عَصَرَهُ بِإِبْهَامِهِ حَتَّى ذَابَ.

ثُمَّ قَالَ: لَوْ يَعْلَمُ النَّاسُ مَا فِي الْمِلْحِ مَا احْتَاجُوا مَعَهُ إِلَى دِرْيَاقٍ.

9- محمد بن مسلم گوید: عقربی پیامبر خدا صلی الله علیه وسلم را نیش زد، حضرت فرمود: خداوند تو را لعنت کند، اهمیت نمی دهی که مؤمنی را اذیت کنی یا کافری را، سپس نمک خواست و آن را جای نیش زدگی مالید و دردش آرام شد.

سپس امام باقر علیه السلام فرمود: اگر مردم می دانستند نمک چه خاصیتی دارد دیگر تریاک و پادزهری نمی خواستند.

10- یعقوب بن شعیب گوید: امام صادق علیه السلام فرمود:

عقربی پیامبر خدا صلی الله علیه وسلم را گزید، آن حضرت آن را کنار زد و فرمود: خداوند تو را لعنت نماید هیچ مسلمان و کافری از تو ایمنی ندارد.

سپس نمک درخواست نمود و آن را بر مکان گزیدگی نهاد، سپس آن را با انگشت شست خود فشرد تا این که آب شد آن گاه فرمود: اگر مردم می دانستند چه چیزی در نمک است دیگر به تریاک و پادزهر محتاج نمی شدند.

بخش هفتاد و هفتم

اشاره

(77)

بَابُ الْخَلِّ وَالزَّيْتِ

1- عِدَّةٌ مِنْ أَصْحَابِنَا عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ خَالِدٍ عَنْ عُثْمَانَ بْنِ عِيسَى عَنْ خَالِدِ بْنِ نَجِيحٍ: قَالَ : كُنْتُ أَفْطِرُ مَعَ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ علیه السلام وَ مَعَ أَبِي الْحَسَنِ الْأَوَّلِ علیه السلام فِي شَهْرِ رَمَضَانَ؛ فَكَانَ أَوَّلُ مَا يُؤْتَى بِهِ قَصْعَةٌ مِنْ شَرِيدِ خَلِ وَ زَيْتٍ، فَكَانَ أَوَّلُ مَا يَتَنَاوَلُ مِنْهَا ثَلَاثَ لُقَم ثُمَّ يُؤْتَى بِالْجَفْنَةِ.

2- عَنْهُ عَنْ عُثْمَانَّ بْنِ عِيسَى عَنْ حَمَّادِ بْنِ عُثْمَانَ عَنْ سَلَامَةَ الْقَلَانِسِي قَالَ:

دَخَلْتُ عَلَى أَبِي عَبْدِ اللَّهِ علیه السلام، فَلَمَّا تَكَلَّمْتُ قَالَ لِي: مَا لِي أَسْمَعُ كَلَامَكَ قَدْ ضَعُفَ؟!

قُلْتُ: قَدْ سَقَطَ فَمِي.

قَالَ: فَكَأَنَّهُ شَقَّ عَلَيْهِ ذَلِكَ.

ثُمَّ قَالَ: فَأَيَّ شَيْءٍ تَأْكُلُ؟

سركه و روغن زيتون

1- خالد بن نجیح گوید: در ماه مبارک رمضان با امام صادق علیه السلام و امام کاظم علیه السلام افطار می کردم و نخستین چیزی که می آوردند کاسه ای ترید سرکه و روغن زیتون بود و اولین مقداری که از آن تناول فرمود، سه لقمه بود، سپس کاسه بزرگی از غذا می آوردند.

2- سلامه قلانسی گوید:

خدمت امام صادق علیه السلام شرفیاب شدم هنگامی که سخن گفتم به من فرمود: چه شده است که سخنت را ضعیف می شنوم؟!

عرض کردم: دندان هایم ریخته است. گویی این سخن بر آن حضرت گران آمد

سپس فرمود: چه چیزی می خوری؟

قُلْتُ: أَكُلُ مَا كَانَ فِي الْبَيْتِ.

فَقَالَ: عَلَيْكَ بِالثّرِيدِ، فَإِنَّ فِيهِ بَرَكَةً. فَإِنْ لَمْ يَكُنْ لَحْمٌ فَالْخَلُّ وَالزَّيْتُ.

3- عَنْهُ عَنْ إِسْمَاعِيلَ بْنِ مِهْرَانَ عَنْ حَمَّادِ بْنِ عُثْمَانَ عَنْ زَيْدِ بْنِ الْحَسَنِ قَالَ: سَمِعْتُ أَبَا عَبْدِ اللَّهِ علیه السلام يَقُولُ:

كَانَ أَمِيرُ الْمُؤْمِنِينَ علیه السلام أَشْبَهَ النَّاسِ طِعْمَةً بِرَسُولِ اللَّهِ صلی الله علیه وسلم، كَانَ يَأْكُلُ الْخُبْزَ وَالْخَلَّ وَالزَّيْتَ وَ يُطْعِمُ النَّاسَ الْخُبْزَ وَ اللَّحْمَ.

4- عَلِيُّ بْنُ إِبْرَاهِيمَ عَنْ أَبِيهِ عَنِ ابْنِ أَبِي عُمَيْرِ عَنْ عُبَيْدَةَ الْوَاسِطِي عَنْ عَجْلَانَ قَالَ:

تَعَشَّيْتُ مَعَ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ علیه السلام بَعْدَ عَتَمَةٍ وَكَانَ يَتَعَشَّى بَعْدَ عَتَمَةٍ، فَأُتِيَ بِخَلٍ وَ زَيْتٍ وَ لَحْم بَارِدٍ فَجَعَلَ يَنْتِفُ اللَّحْمَ فَيُطْعِمُنِيهِ، وَ يَأْكُلُ هُوَ الْخَلَّ وَ الزَّيْتَ وَيَدَعُ اللَّحْمَ.

فَقَالَ: إِنَّ هَذَا طَعَامُنَا وَطَعَامُ الْأَنْبِيَاءِ علیهم السلام.

عرض کردم: هرچه که در خانه باشد می خورم.

فرمود: بر تو باد به ترید، زیرا در آن برکت است. پس اگر گوشت نبود، سرکه و روغن زیتون را ترید کن.

3- زيد بن حسن گوید: از امام صادق علیه السلام شنیدم که می فرمود:

امیرمؤمنان علی علیه السلام شبیه ترین مردم به پیامبر خدا صلی الله علیه وسلم از نظر روش و نوع غذا، آن حضرت خود نان، سرکه و روغن زیتون تناول می نمود و به مردم نان و گوشت می داد.

4- عجلان گوید: یک سوم از شب سپری شده بود که با امام صادق علیه السلام شام خوردم حضرت الله همیشه بعد از ثلث اول شب شام می خورد پس سرکه روغن زیتون و گوشت خنک آوردند. حضرت با انگشت خود گوشت را می کند و به من می خوراند و خود حضرتش سرکه و روغن زیتون می خورد و گوشت میل نمی کرد.

آن گاه فرمود: به راستی که این غذای ما و غذای پیامبران علیهم السلام است.

5- مُحَمَّدُ بْنُ يَحْيَى عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ عِيسَى عَنِ ابْنِ فَضَّالٍ عَنْ يُونُسَ بْنِ يَعْقُوبَ عَنْ عَبْدِ الْأَعْلَى قَالَ:

أَكَلْتُ مَعَ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ علیه السلام فَقَالَ: يَا جَارِيَةُ ائْتِينَا بِطَعَامِنَا الْمَعْرُوفِ.

فَأُتِيَ بِقَصْعَةٍ فِيهَا خَلٌّ وَ زَيْتٌ فَأَكَلْنَا.

6- عَلِيُّ بْنُ إِبْرَاهِيمَ عَنْ أَبِيهِ عَنِ النَّوْفَلِي عَنِ السَّكُونِي عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ علیه السلام قَالَ:

كَانَ أَحَبَّ الْأَصْبَاغِ إِلَى رَسُولِ اللهِ صلى الله عليه وسلم الْخَلُّ وَالزَّيْتُ.

وَ قَالَ: هُوَ طَعَامُ الْأَنْبِيَاءِ علیهم السلام.

7- وَ بِهَذَا الْإِسْنَادِ قَالَ: قَالَ أَمِيرُ الْمُؤْمِنِينَ علیه السلام: مَا افْتَقَرَ أَهْلُ بَيْتٍ يَأْتَدِمُونَ بِالْخَلِّ وَالزَّيْتِ، وَذَلِكَ أُدْمُ الْأَنْبِيَاءِ علیهم السلام.

8- عِدَّةٌ مِنْ أَصْحَابِنَا عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدٍ الْبَرْقِيِّ عَنْ أَبِيهِ عَنْ بَعْضِ أَصْحَابِهِ عَنْ أَيُّوبَ بْنِ الْحُرِّ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَلِيَّ الْحَلَبِيِّ قَالَ: سَأَلْتُ أَبَا عَبْدِ اللهِ علیه السلام عَنِ الطَّعَامِ.

5- عبد الاعلی گوید: با امام صادق علیه السلام غذا می خوردم حضرت فرمود: ای کنیز! آن غذای مشخص ما را برایمان بیاور، پس کاسه ای آوردند که در آن سرکه و روغن زیتون بود و ما آن را خوردیم.

6- سکونی گوید: امام صادق علیه السلام فرمود:

محبوب ترین غذاها در نزد پیامبر خدا صلی الله علیه وسلم سرکه و روغن زیتون بود.

هم چنین امام علیه السلام فرمود: آن، غذای پیامبران علیهم السلام است.

7- سکونی گوید: امام صادق علیه السلام فرمود: امیرمؤمنان علی علیه السلام فرمود:

خانواده ای که بر خوردن سرکه و روغن زیتون مداومت می کنند فقیر نمی شوند و آن خورش پیامبران علیهم السلام است.

8- محمد بن علی حلبی گوید: از امام صادق علیه السلام درباره غذا پرسیدم.

فَقَالَ: عَلَيْكَ بِالْخَلِّ وَ الزَّيْتِ! فَإِنَّهُ مَرِيءٌ؛ فَإِنَّ عَلِيًّا علیه السلام كَانَ يُكْثِرُ أَكْلَهُ وَإِنِّي أُكْثِرُ أَكْلَهُ وَإِنَّهُ مَرِيءٌ.

9- عِدَّةٌ مِنْ أَصْحَابِنَا عَنْ سَهْلِ بْنِ زِيَادٍ عَنْ عَلِيِّ بْنِ أَسْبَاطِ عَنْ عَمِّهِ يَعْقُوبَ بْنِ سَالِم قَالَ: سَمِعْتُ أَبَا عَبْدِ اللَّهِ علیه السلام يَقُولُ:

كَانَ أَمِيرُ الْمُؤْمِنِينَ علیه السلام يَأْكُلُ الْخَلَّ وَالزَّيْتَ، وَ يَجْعَلُ نَفَقَتَهُ تَحْتَ طِنْفِسَتِهِ.

بخش هفتاد و هشتم

اشاره

(78)

بَابُ الْخَلِّ

1- الْحُسَيْنُ بْنُ مُحَمَّدٍ عَنْ مُعَلَّى بْنِ مُحَمَّدٍ عَنِ الْحَسَنِ بْنِ عَلِيَّ الْوَشَّاءِ عَنْ عَبْدِ اللهِ بْنِ سِنَانٍ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ علیه السلام قَالَ:

دَخَلَ رَسُولُ اللهِ صلى الله عليه وسلم إِلَى أُمِّ سَلَمَةَ رَضِيَ اللهُ عَنْهَا فَقَرَّبَتْ إِلَيْهِ كِسَراً فَقَالَ: هَلْ عِنْدَكِ إِدَامٌ؟

فرمود: بر تو باد به سرکه و روغن زیتون، زیرا آن گوارا است؛ زیرا که حضرت علی علیه السلام فراوان آن را تناول می نمود و من نیز بسیار آن را می خورم و به راستی که آن گوارا است.

9- يعقوب بن سالم گوید: از امام صادق علیه السلام شنیدم که می فرمود:

امیرمؤمنان علی علیه السلام سرکه و روغن زیتون میل می کرد و پول آن را زیر طنفسه ⁽¹⁾خود قرار می داد.

سرکه

1- عبدالله بن سنان گوید: امام صادق علیه السلام فرمود:

روزی پیامبر خدا صلى الله عليه وسلم نزد ام سلمه علیها السلام آمد، ام سلمه پاره نانی نزد آن حضرت آورد، پیامبر صلى الله عليه وسلم به او فرمود: آیا نزد تو خورشتی هست؟

فَقَالَتْ: لَا، يَا رَسُولَ اللَّهِ! مَا عِنْدِي إِلَّا خَلَّ.

فَقَالَ صلی الله علیه وسلم: نِعْمَ الْإِدَامُ الْخَلُّ! مَا أَقْفَرَبَيْتُ فِيهِ الْخَلُّ.

2- عَلِيُّ بْنُ إِبْرَاهِيمَ عَنْ أَبِيهِ عَنِ ابْنِ أَبِي عُمَيْرٍ عَنْ هِشَامِ بْنِ سَالِمٍ عَنْ سُلَيْمَانَ بْنِ خَالِدٍ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ علیه السلام قَالَ:

الْخَلُ يَشُدُّ الْعَقْلَ.

3- عَلِيُّ بْنُ إِبْرَاهِيمَ عَنْ أَبِيهِ عَنِ ابْنِ أَبِي عُمَيْرٍ عَنْ عَلِيِّ بْنِ أَبِي حَمْزَةَ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللهِ علیه السلام قَالَ: سَمِعْتُهُ يَقُولُ:

مَا أَقْفَرَ بَيْتُ فِيهِ خَلٌّ. وَقَدْ قَالَ رَسُولُ اللهِ صلى الله عليه وسلم ذَلِكَ.

4- عَلِيُّ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ بُنْدَارَ عَنْ أَبِيهِ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَلِي الْهَمَذَانِي: أَنَّ رَجُلاً كَانَ عِنْدَ الرَّضَاءَ علیه السلام بِخُرَاسَانَ. فَقُدِّمَتْ إِلَيْهِ مَائِدَةً عَلَيْهَا خَلَّ وَ مِلْحٌ؛ فَافْتَتَحَ علیه السلام بِالْخَلِّ.

فَقَالَ الرَّجُلُ. جُعِلْتُ فِدَاكَ! أَمَرْتَنَا أَنْ نَفْتَتِحَ بِالْمِلْح!

عرض کرد: نه ای پیامبر! نزد من چیزی جز سرکه نیست.

فرمود: بهترین خورش ها سرکه است، خانه ای که در آن سرکه است از خورش خالی نیست.

2- سلیمان بن خالد گوید: امام صادق علیه السلام فرمود:

سرکه، عقل را محکم و استوار می کند.

3- علی بن ابی حمزه گوید: از امام صادق علیه السلام شنیدم که می فرمود:

از خورش خالی نیست، خانه ای که سرکه در آن است و به درستی که پیامبر صلى الله عليه وسلم چنین فرموده است.

4- محمد بن علی همدانی گوید: مردی در خراسان نزد امام رضا علیه السلام بود، پس سفره ای برای آن حضرت آوردند که در آن سرکه و نمک بود امام علیه السلام با سرکه آغاز نمود. آن شخص عرض کرد: قربانت گردم! به ما دستور فرموده اید که با نمک آغاز کنیم!

فَقَالَ: هَذَا مِثْلُ هَذَا يَعْنِي الْخَلَّ؛ وَ إِنَّ الْخَلَّ يَشُدُّ الذَّهْنَ وَ يَزِيدُ فِي الْعَقْلِ.

5- عَلِيُّ بْنُ مُحَمَّدٍ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ عَنْ أَبَانِ بْنِ عَبْدِ الْمَلِكِ عَنْ إِسْمَاعِيلَ بْنِ جَابِرٍ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ علیه السلام قَالَ:

إِنَّا لَنَبْدَأُ بِالْخَلِّ عِنْدَنَا كَمَا تَبْدَءُونَ بِالْمِلْحِ عِنْدَكُمْ؛ فَإِنَّ الْخَلَّ لَيَشُدُّ الْعَقْلَ.

6- عَلِيُّ بْنُ إِبْرَاهِيمَ عَنْ أَبِيهِ عَنِ النَّوْفَلِيَّ عَنِ السَّكُونِي عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ علیه السلام قَالَ:

كَانَ أَحَبَّ الْأَصْبَاغِ إِلَى رَسُولِ اللهِ صلى الله عليه وسلم الْخَلُّ.

7- عَلِيُّ بْنُ إِبْرَاهِيمَ عَنْ بَعْضِ أَصْحَابِنَا عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَانِ الْأَصَمَّ عَنْ شُعَيْبٍ عَنْ أَبِي بَصِيرٍ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ علیه السلام قَالَ: قَالَ أَمِيرُ الْمُؤْمِنِينَ علیه السلام:

نِعْمَ الْإِدَامُ الْخَلُ يَكْسِرُ الْمِرَّةَ وَيُطْفِئُ الصَّفْرَاءَ وَيُحْيِي الْقَلْبَ.

8- عَلِيٌّ عَنْ أَبِيهِ عَنْ حَنَانٍ عَنْ أَبِيهِ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ علیه السلام قَالَ: ذُكِرَ عِنْدَهُ خَلْ الْخَمْرِ.

فَقَالَ علیه السلام: إِنَّهُ لَيَقْتُلُ دَوَابَّ الْبَطْنِ وَيَشُدُّ الْقَمَ.

فرمود: این نیز مانند سرکه است؛ چرا که سرکه ذهن را قوی می کند و در عقل می افزاید.

5- اسماعیل بن جابر گوید: امام صادق علیه السلام فرمود:

ما، در نزد خود غذا را با سرکه آغاز می کنیم، همان طور که شما در نزد خودتان غذا را با نمک آغاز می کنید؛ زیرا سرکه عقل را محکم می کند.

6- سکونی گوید: امام صادق علیه السلام فرمود:

محبوبترین غذاها در نزد پیامبر خدا صلى الله عليه وسلم سرکه بود.

7- ابو بصیر گوید: امام صادق علیه السلام فرمود:

امیرمؤمنان علی علیه السلام فرمود: بهترین خورش ها سرکه است. سودا را می شکند صفرا را خاموش می سازد و قلب را زنده می کند.

8- پدر حنان گوید: نزد امام صادق علیه السلام سخن از سرکه شرابی به میان آمد، امام علیه السلام فرمود:

آن جنبندگان در شکم را می کشد و لثه را محکم می کند.

9- مُحَمَّدُ بْنُ يَحْيَى عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنْ عَلِيِّ بْنِ الْحَكَمِ عَنْ سَمَاعَةَ عَنْ أَبي عَبْدِ اللَّهِ علیه السلام قَالَ:

خَلُ الْخَمْرِ يَشُدُّ اللُّثَةَ وَ يَقْتُلُ دَوَابَّ الْبَطْنِ وَ يَشُدُّ الْعَقْلَ.

10- مُحَمَّدُ بْنُ يَحْيَى عَنْ عَلِيِّ بْنِ إِبْرَاهِيمَ الْجَعْفَرِيٌّ عَنْ مُحَمَّدٍ وَ أَحْمَدَ ابْنَيْ عُمَرَ بْنِ مُوسَى عَنْ أَبِيهِمَا رَفَعَهُ إِلَى أَبِي عَبْدِ اللَّهِ علیه السلام قَالَ:

الاصْطِبَاغُ بِالْخَلِّ يَقْطَعُ شَهْوَةَ الزِّنَا.

11- أَحْمَدُ بْنُ مُحَمَّدٍ عَنْ عَلِيِّ بْنِ الْحَكَمِ عَنْ رَبِيعِ الْمُسْلِيِّ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ رَزِينٍ عَنْ سُفْيَانَ بْنِ السَّمْطِ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ علیه السلام أَنَّهُ قَالَ:

عَلَيْكَ بِخَلُ الْخَمْرِ! فَاغْمِسْ فِيهِ؛ فَإِنَّهُ لَا يَبْقَى فِي جَوْفِكَ دَابَّةٌ إِلَّا قَتَلَهَا.

12- مُحَمَّدُ بْنُ يَحْيَى عَنْ بَعْضِ أَصْحَابِنَا عَنْ عَلِيِّ بْنِ سُلَيْمَانَ بْنِ رُشَيْدٍ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَبْدِ اللهِ عَنْ سُلَيْمَانَ الدَّيْلَمِي عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ علیه السلام قَالَ:

9- سماعه گوید: امام صادق علیه السلام فرمود:

سرکه شرابی لثه را محکم می کند جنبندگان شکم را می کشد و عقل را محکم و استوار می سازد.

10- راوی گوید: امام صادق علیه السلام فرمود:

خورش قرار دادن سرکه شهوت زنا را قطع می کند.

11- سفیان بن سمط گوید: امام صادق علیه السلام فرمود:

بر تو باد به سرکه شرابی، پس در آن فرو رو، زیرا جنبنده ای در شکمت نمی ماند مگر آن که آن را می کشد.

12- سلیمان دیلمی گوید: امام صادق علیه السلام فرمود:

إِنَّ بَنِي إِسْرَائِيلَ كَانُوا يَسْتَفْتِحُونَ بِالْخَلِّ وَيَخْتِمُونَ بِهِ؛ وَ نَحْنُ نَسْتَفْتِحُ بِالْمِلْحِ وَ نَخْتِمُ بِالْخَلُ.

بخش هفتاد و نهم

اشاره

(79)

بَابُ الْمُرِّي

1- مُحَمَّدُ بْنُ يَحْيَى عَنْ مُوسَى بْنِ الْحَسَنِ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ أَحْمَدَ بْنِ أَبِي مَحْمُودٍ عَنْ أَبِيهِ رَفَعَهُ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ علیه السلام قَالَ:

إِنَّ يُوسُفَ علیه السلام لَمَّا كَانَ فِي السِّجْنِ شَكَا إِلَى رَبِّهِ عزوجل أَكْلَ الْخُبْزِ وَحْدَهُ وَ سَأَلَ إِدَاماً يَأْتَدِمُ بِهِ؛ وَقَدْ كَانَ كَثرَ عِنْدَهُ قِطَعُ الْخُبْزِ الْيَابِسِ، فَأَمَرَهُ أَنْ يَأْخُذَ الْخُبْزَ وَ يَجْعَلَهُ فِي إِجَّانَةٍ وَ يَصُبَّ عَلَيْهِ الْمَاءَ وَ الْمِلْحَ فَصَارَ مُرَّيَّاً؛ فَجَعَلَ يَأْتَدِمُ بِهِ علیه السلام.

بنی اسرائیل غذای خود را با سرکه شروع می کردند و با آن به پایان می رساندند و ما با نمک آغاز می کنیم و با سرکه تمام می نماییم.

مری

مری. ⁽¹⁾

1- راوی گوید: امام صادق علیه السلام فرمود:

هنگامی که حضرت یوسف علیه السلام در زندان بود از خوردن نان خالی به خداوند شکایت نمود و درخواست خورشی نمود. نزد حضرت یوسف علیه السلام تکه نان های خشک فراوانی بود. خداوند به او دستور داد که نان های خشک را در پیاله ای قرار دهد و آب و نمک بر روی آن بریزد. پس مری به وجود آمد و حضرت یوسف علیه السلام آن را خورش خود قرار می داد.

بخش هشتادم

اشاره

(80)

بَابُ الزَّيْتِ وَ الزَّيْتُونِ

1- عِدَّةٌ مِنْ أَصْحَابِنَا عَنْ سَهْلِ بْنِ زِيَادٍ عَنْ جَعْفَرِ بْنِ مُحَمَّدٍ الْأَشْعَرِيِّ عَنِ ابْنِ الْقَدَّاحِ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ علیه السلام قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللهِ صلى الله عليه وسلم:

كُلُوا الزَّيْتَ وَ ادَّهِنُوا بِالزَّيْتِ؛ فَإِنَّهُ مِنْ شَجَرَةٍ مُبَارَكَةٍ.

مُحَمَّدُ بْنُ يَحْيَى عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنِ ابْنِ فَضَّالٍ عَنِ ابْنِ الْقَدَّاحِ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللهِ علیه السلام مَثْلَهُ.

2- أبو عَلِي الْأَشْعَرِيُّ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَبْدِ الْجَبَّارِ عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ الدِّهْقَانِ عَنْ درُسْتَ عَنْ إِبْرَاهِيمَ بْنِ عَبْدِ الْحَمِيدِ عَنْ أَبِي الْحَسَنِ علیه السلام قَالَ: كَانَ مِمَّا أَوْصَى بِهِ آدَمُ علیه السلام إِلَى هِبَةِ اللهِ ابْنِهِ: أَنْ كُلِ الزَّيْتُونَ؛ فَإِنَّهُ مِنْ شَجَرَةٍ مُبَارَكَةٍ.

روغن زيتون و زيتون

1- ابن قداح گوید: امام صادق علیه السلام فرمود:

پیامبر خدا صلى الله عليه وسلم فرمود: روغن زیتون بخورید و با آن روغن مالی نمایید؛ زیرا آن از درخت با برکتی است.

2- ابراهیم بن عبد الحمید گوید: امام کاظم علیه السلام فرمود:

از چیزهایی که حضرت آدم علیه السلام به پسرش هبة الله وصیت نمود این بود که زیتون بخور؛ زیرا آن درخت با برکتی است

3- عِدَّةٌ مِنْ أَصْحَابِنَا عَنْ أَحْمَدَ بْنِ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ عَنْ يَعْقُوبَ بْنِ يَزِيدَ عَنْ يَحْيَى بْنِ الْمُبَارَكِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ جَبَلَةَ عَنْ إِسْحَاقَ بْنِ عَمَّارٍ أَوْ غَيْرِهِ قَالَ:

قُلْتُ لِأَبِي عَبْدِ اللهِ علیه السلام: إِنَّهُمْ يَقُولُونَ: الزَّيْتُونُ يُهَيِّجُ الرِّيَاحَ.

فَقَالَ: إِنَّ الزَّيْتُونَ يَطْرُدُ الرِّيَاحَ.

4- عَنْهُ عَنْ مَنْصُورِ بْنِ الْعَبَّاسِ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ وَاسِعٌ عَنْ إِسْحَاقَ بْنِ إِسْمَاعِيلَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ يَزِيدَ عَنْ أَبِي دَاوُدَ النَّخَعِيُّ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ علیه السلام قَالَ: قَالَ أَمِيرُ الْمُؤْمِنِينَ علیه السلام:

ادَّهِنُوا بِالزَّيْتِ وَ أَتَدِمُوا بِهِ؛ فَإِنَّهُ دُهْنَةُ الْأَخْيَارِ وَإِدَامُ الْمُصْطَفَيْنَ، مُسِحَتْ بِالْقُدْسِ مَرَّتَيْنِ، بُورِكَتْ مُقْبِلَةً وَ بُورِكَتْ مُدْبِرَةٌ، لَا يَضُرُّ مَعَهَا دَاءٌ.

5- مَنْصُورُ بْنُ الْعَبَّاسِ عَنْ إِبْرَاهِيمَ بْنِ مُحَمَّدٍ الزَّارِع الْبَصْرِيِّ عَنْ رَجُلٍ عَنْ عَبْدِ اللهِ علیه السلام قَالَ: ذَكَرْنَا عِنْدَهُ الزَّيْتُونَ، فَقَالَ الرَّجُلُ: يَجْلِبُ الرِّيَاحَ؟ فَقَالَ: لَا، بَلْ يَطْرُدُ الرِّيَاحَ.

3- اسحاق بن عمّار و یا شخص دیگری گوید: به امام صادق علیه السلام عرض کردم: اهل سنت می گویند: زیتون باد بدن را تحریک می کند.

فرمود: به راستی که زیتون باد بدن را دور می کند.

4- ابو داوود نخعی گوید: امام صادق علیه السلام فرمود:

امیرمؤمنان علی علیه السلام فرمود: با روغن زیتون، روغن مالی کنید و آن را خورش قرار دهید؛ زیرا آن روغن نیکان و خورش برگزیدگان است، دوبار به وسیله قدس مسح شده است. با برکت فصل خود را آغاز می کند و با برکت تمام می شود با آن هیچ بیماری ضرر نمی زند.

5- راوی گوید: نزد امام صادق علیه السلام از زیتون یاد کردیم مردی گفت: زیتون بادآور است.

امام علیه السلام فرمود: نه، بلکه باد را دور می کند.

6- عِدَّةٌ مِنْ أَصْحَابِنَا عَنْ سَهْلِ بْنِ زِيَادٍ عَنِ النَّوْفَلِيُّ عَنِ الْجَرِيرِيَّ عَنْ عَبْدِ الْمُؤْمِنِ الْأَنْصَارِيِّ عَنْ أَبِي جَعْفَرٍ علیه السلام قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللهِ صلى الله عليه وسلم:

الزَّيْتُ دُهْنُ الْأَبْرَارِ وَ إِدَامُ الْأَخْيَارِ، بُورِكَ فِيهِ مُقْبِلاً وَ بُورِكَ فِيهِ مُدْبِراً، انْغَمَسَ بِالْقُدْسِ مَرَّتَيْنِ.

7- مُحَمَّدُ بْنُ يَحْيَى عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ جَعْفَرٍ رَفَعَهُ قَالَ: قَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ علیه السلام:

الزَّيْتُونُ يَزِيدُ فِي الْمَاءِ.

بخش هشتادم و یکم

اشاره

(81)

بَابُ الْعَسَلِ

1- عِدَّةٌ مِنْ أَصْحَابِنَا عَنْ سَهْلِ بْنِ زِيَادٍ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ أَبِي نَصْرٍ عَنْ حَمَّادِ بْنِ عُثْمَانَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ سُوقَةَ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ علیه السلام قَالَ:

مَا اسْتَشْفَى النَّاسُ بِمِثْلِ الْعَسَلِ.

6 - نظیر روایت چهارم را عبدالمؤمن انصاری از امام باقر علیه السلام و آن حضرت از پیامبر خدا صلى الله عليه وسلم نقل می کند:

راوی گوید: امام صادق علیه السلام فرمود:

زیتون، آب کمر را زیاد می کند.

عسل

1- محمد بن سوقه گوید: امام صادق علیه السلام فرمود:

مردم با هیچ چیزی مانند عسل طلب شفا نکرده اند.

2- مُحَمَّدُ بْنُ يَحْيَى عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنِ الْقَاسِمِ بْنِ يَحْيَى عَنْ جَدِّهِ الْحَسَنِ بْنِ رَاشِدِ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ مُسْلِمٍ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ علیه السلام قَالَ: قَالَ أَمِيرُ الْمُؤْمِنِينَ علیه السلام:

لَعْقُ الْعَسَلِ شِفَاءً مِنْ كُلِّ دَاءٍ ؛ قَالَ اللهُ عزوجل: (يَخْرُجُ مِنْ بُطُونِهَا شَرَابٌ مُخْتَلِفٌ أَلْوَانُهُ فِيهِ شِفَاءٌ لِلنَّاسِ) وَ هُوَ مَعَ قِرَاءَةِ الْقُرْآنِ وَمَضْعَ اللُّبَانِ يُذِيبُ الْبَلْغَمَ.

3- عَلِيُّ بْنُ إِبْرَاهِيمَ عَنْ أَبِيهِ عَنِ ابْنِ أَبِي عُمَيْرٍ عَنْ هِشَامِ بْنِ سَالِمٍ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ علیه السلام قَالَ: كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يُعْجِبُهُ الْعَسَلُ.

4- مُحَمَّدُ بْنُ يَحْيَى عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ جَعْفَرٍ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عِيسَى عَنْ إِبْرَاهِيمَ بْنِ عَبْدِ الْحَمِيدِ عَنْ سُكَيْنِ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ علیه السلام قَالَ:

كَانَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم يَأْكُلُ الْعَسَلَ وَ يَقُولُ: آيَاتٌ مِنَ الْقُرْآنِ وَ مَضْعُ اللُّبَانِ يُذِيبُ الْبَلْغَمَ.

2- محمد بن مسلم گوید: امام صادق علیه السلام فرمود:

امیرمؤمنان علیه السلام فرمود: لیسیدن عسل شفای از هر بیماری است. خداوند متعال می فرماید: «از درون شکم آنها نوشیدنی با رنگ های گوناگون بیرون می آید که در آن شفا و بهبودی برای مردم است». خوردن عسل همراه قرائت قرآن و جویدن کندر، بلغم را ذوب می کند.

3- هشام بن سالم گوید: امام صادق علیه السلام فرمود:

پیامبر خدا صلى الله عليه وسلم همواره به عسل علاقه داشت.

4- سکین گوید: امام صادق علیه السلام فرمود:

پیامبر صلى الله عليه وسلم همواره عسل میل می نمود و می فرمود (قرائت) آیاتی از قرآن و جویدن کندر، بلغم را آب می کند.

5- عِدَّةٌ مِنْ أَصْحَابِنَا عَنْ سَهْلِ بْنِ زِيَادٍ عَنْ عَلِيِّ بْنِ حَسَّانَ عَنْ مُوسَى بْنِ بَكْرٍ عَنْ أَبِي الْحَسَنِ علیه السلام قَالَ:

مَا اسْتَشْفَى مَرِيضٌ بِمِثْلِ الْعَسَلِ.

بخش هشتاد و دوم

اشاره

(82)

بَابُ السُّكَّرِ

1- عِدَّةٌ مِنْ أَصْحَابِنَا عَنْ سَهْلِ بْنِ زِيَادٍ عَنْ عَلِيِّ بْنِ حَسَّانَ عَنْ مُوسَى بْنِ بَكْرٍ قَالَ: كَانَ أَبُو الْحَسَنِ الْأَوَّلُ علیه السلام كَثِيراً مَا يَأْكُلُ السُّكَرَ عِنْدَ النَّوْمِ.

2- مُحَمَّدُ بْنُ يَحْيَى عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنِ ابْنِ مَحْبُوبِ عَنْ عَبْدِ الْعَزِيزِ الْعَبْدِي قَالَ: قَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ علیه السلام:

لَئِنْ كَانَ الْجُبُنُ يَضُرُّ مِنْ كُلِّ شَيْءٍ وَ لَا يَنْفَعُ، فَإِنَّ السُّكْرَ يَنْفَعُ مِنْ كُلِّ شَيْءٍ وَلَا يَضُرُّ مِنْ شَيْءٍ.

5- موسی بن بکر گوید: امام کاظم علیه السلام فرمود:

هیچ بیماری با هیچ چیزی به سان عسل بهبود نیافته است.

شکر

1- موسی بن بکیر گوید: امام کاظم علیه السلام بارها هنگام خواب، شکر میل می نمود.

2- عبد العزیز عبدی گوید: امام صادق علیه السلام فرمود:

اگر پنیر به همه چیز ضرر می زند و به هیچ چیز فایده نمی رساند، به راستی که شکر به همه چیز فایده می رساند و به هیچ چیز ضرر نمی زند.

3- مُحَمَّدُ بْنُ يَحْيَى عَنْ أَحْمَدَ بْن مُحَمَّدٍ عَنْ مُحَمَّدِ بْن أَحْمَدَ الْأَزْدِيُّ عَنْ بَعْضِ أَصْحَابِنَا رَفَعَهُ قَالَ: شَكَا رَجُلٌ إِلَى أَبِي عَبْدِ اللَّهِ علیه السلام فَقَالَ: إِنِّي رَجُلٌ شَاكِي.

فَقَالَ: أَيْنَ هُوَ عَنِ الْمُبَارَكِ؟

فَقُلْتُ: جُعِلْتُ فِدَاكَ! وَ مَا الْمُبَارَك؟

قَالَ: السُّكَّرُ.

قُلْتُ: أَيُّ السُّكَّر؟ جُعِلْتُ فِدَاكَ!

قَالَ: سُلَيْمَانِيُّكُمْ هَذَا.

4- أَحْمَدُ بْنُ مُحَمَّدٍ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ سَهْل عَنِ الرِّضَا علیه السلام أَوْ قَالَ: بَعْضُ أَصْحَابِنَا عَنِ الرِّضَا علیه السلام قَالَ: السُّكَرُ الطَّبَرْزَدُ يَأْكُلُ الْبَلْغَمَ أَكَلاً.

5- أَحْمَدُ بْنُ مُحَمَّدٍ عَنِ الْحَسَنِ بْنِ عَلِيِّ بْنِ النُّعْمَانِ عَنْ بَعْضِ أَصْحَابِنَا قَالَ: شَكَوْتُ إِلَى أَبِي عَبْدِ اللَّهِ علیه السلام الْوَجَعَ.

فَقَالَ لِي: إِذَا أَوَيْتَ إِلَى فِرَاشِكَ فَكُلْ سُكْرَتَيْنِ.

3- راوی گوید شخصی نزد امام صادق علیه السلام شکایت نمود و گفت: من مردی شکاک هستم.

امام علیه السلام فرمود: تو چه رابطه ای با «مبارک» داری؟

عرض کردم: قربانت گردم؛ مبارک چیست؟

فرمود: شکر.

عرض کردم: شکر چیست؟

فرمود: همین «شکر سلیمانی» شما.

4- محمد بن سهل - و یا یکی از اصحاب ما - گوید: امام رضا علیه السلام فرمود:

شکر طبرزد، بلغم را از بین می برد.

5- یکی از اصحاب ما گوید: به امام صادق علیه السلام از درد شکایت نمودم.

فرمود: هرگاه به بسترت رفتی، دو تکه شکر بخور.

قَالَ: فَفَعَلْتُ ذَلِكَ فَبَرَأْتُ. فَخَبَّرْتُ بَعْضَ الْمُتَطَيِّبِينَ وَ كَانَ أَفْرَهَ أَهْلِ بِلَادِنَا، فَقَالَ: مِنْ أَيْنَ عَرَفَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ علیه السلام هَذَا؟ هَذَا مِنْ مَخْرُونِ عِلْمِنَا. أَمَا إِنَّهُ صَاحِبُ كتُبِ فَيَنْبَغِي أَنْ يَكُونَ أَصَابَهُ فِي بَعْضِ كُتُبِهِ.

6- عِدَّةٌ مِنْ أَصْحَابِنَا عَنْ أَحْمَدَ بْنِ أَبِي عَبْدِ اللهِ عَنْ أَبِيهِ عَنْ سَعْدَانَ بْنِ مُسْلِمٍ عَنْ مُعَتُبِ قَالَ:

لَمَّا تَعَشَّى أَبُو عَبْدِ اللَّهِ علیه السلام قَالَ لِي: إِذَا دَخَلْتَ الْخِزَانَةَ فَاطْلُبْ لِي سُكْرَتَيْنِ.

فَقُلْتُ: جُعِلْتُ فِدَاكَ! لَيْسَ ثَمَّ شَيْءٌ.

فَقَالَ: ادْخُلْ ! وَيْحَكَ!

قَالَ: فَدَخَلْتُ فَوَجَدْتُ سُكْرَتَيْنِ؛ فَأَتَيْتُهُ بِهِمَا.

7- عَلِيُّ بْنُ إِبْرَاهِيمَ عَنْ أَبِيهِ عَنِ ابْنِ أَبِي عُمَيْرٍ رَفَعَهُ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ علیه السلام قَالَ:

شَكَا إِلَيْهِ رَجُلٌ الْوَبَاءَ.

فَقَالَ لَهُ: وَ أَيْنَ أَنْتَ عَنِ الطَّيِّبِ الْمُبَارَكِ؟

پس من آن را انجام دادم و خوب شدم این نوع درمان را به زیرک ترین پزشک شهرمان خبر دادم، او گفت: امام صادق علیه السلام آن را از کجا دانست؟! آن از دانش های پنهان ماست. آگاه باش! او کتاب هایی دارد که شاید در یکی از آن کتاب ها آن دستور را یافته است.

6- معتب گوید: هنگامی که امام صادق علیه السلام شام خورد به من فرمود: هنگامی که داخل انبار شدی دو تکه شکر برای من جست و جو کن.

عرض کردم: فدایت شوم! آن جا چیزی نیست.

فرمود: وای بر تو داخل شو.

من به انبار وارد شدم و دو تکه شکر یافتم و آن را نزد امام علیه السلام آوردم.

7- ابن ابی عمیر در روایت مرفوعه ای گوید: شخصی از وبا به امام صادق علیه السلام شکایت نمود.

امام علیه السلام به او فرمود: چرا از پاکیزه با برکت غافلی؟!

قَالَ: قُلْتُ : وَمَا الطَّيِّبُ الْمُبَارَكُ؟

فَقَالَ: سُلَيْمَانِيُّكُمْ هَذَا.

قَالَ: فَقَالَ أَبُو عَبْدِ اللهِ علیه السلام: إِنَّ أَوَّلَ مَن اتَّخَذَ السُّكِّرَ سُلَيْمَانُ بْنُ دَاوُدَ علیه السلام.

8- مُحَمَّدُ بْنُ يَحْيَى عَنْ مُوسَى بْنِ الْحَسَنِ عَنْ عُبَيْدِ الْخَيَّاطِ عَنْ عَبْدِ الْعَزِيزِ عن ابْنِ سِنَانٍ عَنْ رَجُلٍ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ علیه السلام قَالَ:

لَوْ أَنَّ رَجُلاً عِنْدَهُ أَلْفُ دِرْهَم لَيْسَ عِنْدَهُ غَيْرُهَا، ثُمَّ اشْتَرَى بِهَا سُكَّراً لَمْ يَكُنْ مُسرفاً.

9- عِدَّةٌ مِنْ أَصْحَابِنَا عَنْ أَحْمَدَ بْنِ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ عَنْ عِدَّةٍ مِنْ أَصْحَابِهِ عَنْ عَلِيِّ بْنِ أَسْبَاطِ عَنْ يَحْيَى بْنِ بَشِيرِ النَّبَالِ قَالَ:

قَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ علیه السلام لِأَبِي: يَا بَشِيرُ! بِأَيِّ شَيْءٍ تُدَاوُونَ مَرْضَاكُمْ؟

فَقَالَ: بِهَذِهِ الْأَدْوِيَةِ الْمِرَارِ.

فَقَالَ لَهُ: لَا، إِذَا مَرِضَ أَحَدُكُمْ فَخُذِ السُّكْرَ الْأَبْيَضَ، فَدُقَّهُ وَ صُبٌ عَلَيْهِ الْمَاءَ الْبَارِدَ وَ اسْقِهِ إِيَّاهُ؛ فَإِنَّ الَّذِي جَعَلَ الشَّفَاءَ فِي الْمَرَارَةِ قَادِرٌ أَنْ يَجْعَلَهُ فِي الْحَلَاوَةِ.

راوی گوید: من گفتم: پاکیزه با برکت چیست؟

فرمود: همین شکر سلیمانی شما.

آن گاه امام صادق علیه السلام فرمود: نخستین کسی که شکر تهیه نمود سلیمان بن داود علیه السلام بود.

8- راوی گوید: امام صادق علیه السلام فرمود:

اگر کسی هزار درهم داشته باشد و جز آن پول دیگری نداشته باشد، آن گاه با همه پولش شکر بخرد اسراف نکرده است.

9- يحيى بن بشیر نبال گوید: امام صادق علیه السلام به پدرم فرمود: ای بشیر! بیماران خود را با چه چیزی مداوا می کنید؟ پدرم گفت: با این دواهای تلخ.

حضرت به پدرم فرمود: نه، هرگاه یکی از شما بیمار شود، تکه ای شکر سفید را آسیاب کن و روی آن آب سرد بریز و آن را به بیمار بنوشان؛ به راستی که آن کسی که شفا را در تلخی قرار داد توانایی آن را دارد که شفا را در شیرینی نیز قرار دهد.

10- عِدَّةٌ مِنْ أَصْحَابِنَا عَنْ سَهْلِ بْنِ زِيَادٍ عَنْ يَاسِرٍ عَنِ الرِّضَا علیه السلام قَالَ:

السُّكَّرُ الطَّبَرْزَدُ يَأْكُلُ الْبَلْغَمَ أَكْلاً.

11- مُحَمَّدُ بْنُ يَحْيَى عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنْ عَلِيِّ بْنِ أَحْمَدَ بْنِ أَشْيَمَ عَنْ بَعْضِ أَصْحَابِنَا قَالَ:

حُمَّ بَعْضُ أَهْلِنَا فَوَصَفَ لَهُ الْمُتَطَيِّبُونَ الْغَافِتَ، فَسَقَيْنَاهُ فَلَمْ يَنْتَفِعْ بِهِ؛ فَشَكَوْتُ ذَلِكَ إِلَى أَبِي عَبْدِ اللَّهِ علیه السلام فَقَالَ:

مَا جَعَلَ اللَّهُ فِي شَيْءٍ مِنَ الْمُرِّ شِفَاءٌ. خُذْ سُكَرَةً وَ نِصْفاً فَصَيَّرْهَا فِي إِنَاءٍ وَصُبَّ عَلَيْهَا الْمَاءَ حَتَّى يَغْمُرَهَا وَضَعْ عَلَيْهَا حَدِيدَةً وَ نَجِّمْهَا مِنْ أَوَّلِ اللَّيْلِ؛ فَإِذَا أَصْبَحْتَ فَأَمْرِسْهَا بِيَدِكَ وَ اسْقِهِ؛ فَإِذَا كَانَتِ اللَّيْلَةُ الثَّانِيَةُ فَصَيَّرْهَا سُكْرَتَيْنِ وَنِصْفاً وَنَجِّمْهَا كَمَا فَعَلْتَ وَ اسْقِهِ؛ وَ إِذَا كَانَتِ اللَّيْلَةُ الثَّالِثَةُ فَخُذْ ثَلَاثَ سُكَرَاتٍ وَنِصْفاً وَنَجِّمْهُنَّ مِثْلَ ذَلِكَ.

قَالَ: فَفَعَلْتُ فَشَفَى اللهُ عزوجل مَرِيضَنَا.

10- یاسر گوید: امام رضا علیه السلام فرمود: شکر طبرزد به طور کامل بلغم را از بین می برد.

11- یکی از اصحاب ما گوید: یکی از افراد خانواده ما دچار تب شد، پزشکان گیاه «غافت» را به او توصیه کردند ما آن را به او نوشاندیم، اما فایده نبخشید، من از این بیماری به امام صادق علیه السلام شکایت و گلایه نمودم.

امام علیه السلام فرمود: خداوند شفا را در هیچ چیز تلخی قرار نداده است. یک و نیم پیمانه شکر را در ظرفی بریز و بر روی آن آب بریز تا این که شکر به آب آغشته شود. آن گاه سرپوش آهنی بر روی ظرف بگذار و آن را از اول شب در زیر ستارگان قرار ده، هنگامی که صبح شد با دست خود آن را هم بزن تا حل شود و آن را به بیمار بنوشان. هنگامی که شب دوم فرا رسید دو پیمانه و نیم شکر در ظرف بریز و همان طور که شب قبل انجام دادی آن را در زیر ستارگان بگذار و به بیمار بنوشان و هرگاه شب سوم شد، سه پیمانه و نیم شکر را مانند شب های قبل در زیر ستارگان قرار ده.

راوی گوید: من طبق دستور حضرت علیه السلام انجام دادم. خداوند متعال بیمار ما را شفا داد.

بخش هشتاد و سوم

اشاره

(83)

بَابُ الشَّمْنِ

1- عَلِيُّ بْنُ إِبْرَاهِيمَ عَنْ أَبِيهِ عَنِ النَّوْفَلِيُّ عَنِ السَّكُونِي عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ علیه السلام قَالَ: قَالَ أَمِيرُ الْمُؤْمِنِينَ علیه السلام:

سُمُونُ الْبَقَر شِفَاءٌ.

2- عَنْهُ عَنْ أَبِيهِ عَنِ النَّوْفَلِيُّ عَنِ السَّكُونِيٌّ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ علیه السلام قَالَ: قَالَ أَمِيرُ الْمُؤْمِنِينَ علیه السلام:

السَّمْنُ دَوَاءٌ، وَ هُوَ فِي الصَّيْفِ خَيْرٌ مِنْهُ فِي الشَّتَاءِ، وَ مَا دَخَلَ جَوْفاً مِثْلُهُ.

3- عِدَّةٌ مِنْ أَصْحَابِنَا عَنْ أَحْمَدَ بْنِ أَبِي عَبْدِ اللهِ عَنْ أَبِيهِ عَنِ الْمُطَّلِبِ بْنِ زِيَادٍ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللهِ علیه السلام قَالَ:

نِعْمَ الْإِدَامُ السَّمْنُ!

روغن حیوانی

1- سکونی گوید: امام صادق علیه السلام فرمود:

امیر مؤمنان علی علیه السلام فرمود: روغن هایی که از گاو به دست می آید، شفا است.

2- سکونی گوید: امام صادق علیه السلام فرمود:

امیرمؤمنان علی علیه السلام فرمود: روغن حیوانی دارو است، هم چنین مصرف روغن در تابستان بهتر از مصرف آن در زمستان است. چیز مفیدی همانند آن وارد هیچ شکمی نشده است.

3- مطلب بن زیاد گوید: امام صادق علیه السلام فرمود:

روغن حیوانی چه خورشی با ارزش است!

4- عَلِيُّ بْنُ إِبْرَاهِيمَ عَنْ أَبِيهِ عَنِ ابْنِ أَبِي عُمَيْرٍ عَنْ حَمَّادِ بْنِ عُثْمَانَ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ علیه السلام قَالَ:

إِذَا بَلَغَ الرَّجُلُ خَمْسِينَ سَنَةٌ فَلَا يَبِيتَنَّ وَ فِي جَوْفِهِ شَيْءٌ مِنَ السَّمْنِ.

5- عِدَّةٌ مِنْ أَصْحَابِنَا عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنِ الْوَشَّاءِ عَنْ حَمَّادِ بْنِ عُثْمَانَ قَالَ: كُنْتُ عِنْدَ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ علیه السلام فَكَلَّمَهُ شَيْخٌ مِنْ أَهْلِ الْعِرَاقِ فَقَالَ لَهُ: مَا لِي أَرَى كَلَامَكَ مُتَغَيِّراً ؟!

فَقَالَ لَهُ : سَقَطَتْ مَقَادِيمُ فَمِي فَنَقَصَ كَلَامِي.

فَقَالَ لَهُ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ علیه السلام: وَ أَنَا أَيْضاً قَدْ سَقَطَ بَعْضُ أَسْنَانِي حَتَّى إِنَّهُ لَيُوَسْوِسُ إِلَيَّ الشَّيْطَانُ فَيَقُولُ لِي: إِذَا ذَهَبَتِ الْبَقِيَّةُ فَبِأَيِّ شَيْءٍ تَأْكُلُ؟ فَأَقُولُ : لَا حَوْلَ وَ لَا قُوَّةَ إِلَّا بِاللهِ.

ثُمَّ قَالَ لِي: عَلَيْكَ بِالشَّرِيدِ ، فَإِنَّهُ صَالِحٌ وَ اجْتَنِبِ السَّمْنَ؛ فَإِنَّهُ لَا يُلَائِمُ الشَّيْخَ.

4- حمّاد بن عثمان گوید: امام صادق علیه السلام فرمود:

هرگاه انسانی به سن 50 سالگی رسید نباید شب هنگام که در شکمش چیزی از روغن باشد بخوابد.

5- حماد بن عثمان گوید: من در حضور امام صادق علیه السلام بودم که پیرمردی عراقی با آن حضرت سخن می گفت.

امام علیه السلام به او فرمود: چرا سخنت را متغیر می شنوم؟

گفت: دندان های پیشینم افتاده از این رو نمی توانم خوب حرف بزنم.

فرمود: تعدادی از دندان های من نیز افتاده است به گونه ای که شیطان مرا وسوسه می کند و می گوید: «هرگاه باقی دندان هایت از بین رفت، با چه چیزی غذا می خوری؟» ولی من می گویم: «لا حول ولا قوة إلا بالله».

آن گاه به من فرمود: بر تو باد به ترید ترید مفید است هم چنین از روغن دوری کن؛ زیرا روغن با بدن اشخاص پیر سازگاری ندارد.

6- عَلِيُّ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ بُنْدَارَ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ عَنْ أَبِيهِ عَمَّنْ ذَكَرَهُ عَنْ أَبِي حَفْصِ الْأَبَارِ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ علیه السلام قَالَ:

السَّمْنُ مَا دَخَلَ جَوْفاً مِثْلُهُ وَإِنَّنِي لَأَكْرَهُهُ لِلشَّيْخ.

بخش هشتاد و چهارم

اشاره

(84)

بَابُ الْأَلْبَانِ

1- عِدَّةٌ مِنْ أَصْحَابِنَا عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنْ عَلِيِّ بْنِ الْحَكَمِ عَنِ الرَّبِيعِ بْنِ مُحَمَّدٍ الْمُسْلِيُّ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ سُلَيْمَانَ عَنْ أَبِي جَعْفَرِ علیه السلام قَالَ:

لَمْ يَكُنْ رَسُولُ اللهِ صلی الله علیه وسلم يَأْكُلُ طَعَاماً وَ لَا يَشْرَبُ شَرَاباً إِلَّا قَالَ: «اللَّهُمَّ بَارِك لَنَا فیهِ وَ أَبْدِلْنَا بِهِ خَيْراً مِنْهُ» إِلَّا اللَّبَنَ؛ فَإِنَّهُ كَانَ يَقُولُ: «اللَّهُمَّ بَارِك لَنَا فِيهِ وَ زِدْنَا منه».

6- ابو حفص ابار گوید: امام صادق علیه السلام فرمود:

روغن حیوانی همان چیز مفیدی است که همانند آن وارد هیچ شکمی نمی شود؛ ولی من آن را برای اشخاص پیر و سالخورده مکروه می دارم.

شير حيوانات

1- عبد الله بن سلیمان گوید: امام باقر علیه السلام فرمود:

پیامبر خدا صلی الله علیه وسلم هیچ غذایی را میل نمی نمود و هیچ آشامیدنی نمی آشامید؛ مگر آن که می فرمود: «اللَّهُمَّ بَارِك لَنَا فِيهِ وَ أَبْدِلْنَا بِهِ خَيْراً مِنْهُ». جز برای شیر، چرا که وقتی آن حضرت شیر می نوشید می فرمود: «اللَّهُمَّ بَارِك لَنَا فِيهِ وَ زِدْنَا مِنْهُ».

2- مُحَمَّدُ بْنُ يَحْيَى عَنْ سَلَمَةَ بْنِ الْخَطَّابِ عَنْ عَبَّادِ بْنِ يَعْقُوبَ عَنْ عُبَيْدِ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ قَيْسٍ عَنْ أَبِي جَعْفَرٍ علیه السلام قَالَ:

لَبَنُ الشَّاةِ السَّوْدَاءِ خَيْرٌ مِنْ لَبَنِ حَمْرَاوَيْنِ وَ لَبَنُ الْبَقَرِ الْحَمْرَاءِ خَيْرٌ مِنْ لَبَنِ سَوْدَاوَيْن.

3- عِدَّةٌ مِنْ أَصْحَابِنَا عَنْ سَهْلِ بْنِ زِيَادٍ عَنْ جَعْفَرِ بْنِ مُحَمَّدٍ الْأَشْعَرِيِّ عَنِ ابْنِ الْقَدَّاحِ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ علیه السلام قَالَ:

كَانَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم إِذَا شَرِبَ اللَّبَنَ قَالَ: «اللَّهُمَّ بَارِك لَنَا فِيهِ وَ زِدْنَا مِنْهُ».

4- الْحُسَيْنُ بْنُ مُحَمَّدٍ عَنِ السَّيَّارِيِّ عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ الْفَارِسِيَّ عَمَّنْ ذَكَرَهُ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ علیه السلام قَالَ: قَالَ لَهُ رَجُلٌ: إِنِّي أَكَلْتُ لَبَنا فَضَرَّنِي.

قَالَ: فَقَالَ لَهُ أَبُو عَبْدِ اللهِ علیه السلام: لَا وَ اللهِ! مَا يَضُرُّ لَبَنْ قَطُّ وَ لَكِنَّكَ أَكَلْتَهُ مَعَ غَيْرِهِ فَضَرَّكَ الَّذِي أَكَلْتَهُ، فَظَنَنْتَ أَنَّ ذَلِكَ مِنَ اللَّبَن.

2- محمد بن قیس گوید: امام باقر علیه السلام فرمود:

شیر گوسفند سیاه از شیر گوسفند سرخ بهتر است هم چنین شیرگاو سرخ از شیر گاو سیاه بهتر است.

3- ابن قداح گوید: امام صادق علیه السلام فرمود:

هرگاه پیامبر صلى الله عليه وسلم شیر می نوشید، می فرمود: «اللَّهُمَّ بَارِك لَنَا فِيهِ وَ زِدْنَا مِنْهُ».

4- راوی گوید: شخصی به امام صادق علیه السلام عرضه داشت: من شیر نوشیدم ولی شیر به من ضرر کرد.

امام علیه السلام به او فرمود:نه، به خدا سوگند! شیر هیچ گاه ضرر نمی کند؛ چرا که تو آن را با چیز دیگری خوردی و آن چیز که خوردی به تو ضرر کرده است و تو گمان کردی که شیر به تو ضرر کرده است.

5- عَلِيُّ بْنُ إِبْرَاهِيمَ عَنْ أَبِيهِ عَنِ النَّوْفَلِيُّ عَنِ السَّكُونِي عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ علیه السلام قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللهِ صلى الله عليه وسلم:

لَيْسَ أَحَدٌ يَغَصُّ بِشُرْبِ اللَّبَنِ؛ لأَنَّ اللهَ عزوجل يَقُولُ: (لَبَناً خَالِصاً سَائِغاً لِلشَّارِبِينَ).

6- عِدَّةٌ مِنْ أَصْحَابِنَا عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنْ عُثْمَانَ بْنِ عِيسَى عَنْ خَالِدِ بْنِ نَجِيحٍ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ علیه السلام قَالَ:

اللَّبَنُ طَعَامُ الْمُرْسَلِينَ.

7- عَلِيُّ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ بُنْدَارَ وَ غَيْرُهُ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ عَنْ أَبِيهِ عَنِ الْقَاسِمِ بْنِ مُحَمَّدٍ الْجَوْهَرِيٌّ عَنْ أَبِي الْحَسَنِ الْأَصْبَهَانِي قَالَ: كُنْتُ عِنْدَ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ علیه السلام فَقَالَ لَهُ رَجُلٌ - وَ أَنَا أَسْمَعُ -: جُعِلْتُ فِدَاكَ ! إِنِّي أَجِدُ الضَّعْفَ فِي بَدَنِي.

فَقَالَ لَهُ: عَلَيْكَ بِاللَّبَنِ! فَإِنَّهُ يُنْبِتُ اللَّحْمَ وَيَشُدُّ الْعَظْمَ.

8- عَنْهُ عَنْ نُوحٍ بْنِ شُعَيْبٍ عَمَّنْ ذَكَرَهُ عَنْ أَبِي الْحَسَنِ الْأَوَّلِ علیه السلام قَالَ:

مَنْ تَغَيَّرَ عَلَيْهِ مَاءُ الظَّهْرِ ؛ فَإِنَّهُ يَنْفَعُ لَهُ اللَّبَنُ الْحَلِيبُ وَ الْعَسَلُ.

5- سکونی گوید: امام صادق علیه السلام فرمود:

پیامبر خدا صلى الله عليه وسلم فرمود: شیر به گوارش کسی آسیب نمی زند؛ زیرا خداوند متعال می فرماید: شیر خالصی که برای نوشندگان گواراست.

6- خالد بن نجیح گوید: امام صادق علیه السلام فرمود:

شیر غذای پیامبران است.

7 - ابو الحسن اصفهانی گوید: من در حضور امام صادق علیه السلام بودم و می شنیدم که شخصی به آن حضرت عرض کرد: فدایت شوم! بدنم سست و ضعیف شده است.

فرمود: بر تو باد به شیر، زیرا شیر، گوشت بدن را می رویاند و استخوان ها را محکم می کند.

راوی گوید: امام کاظم علیه السلام فرمود:

شیر تازه با عسل برای کسی که آب کمرش دگرگون شود، مفید است.

9- عَنْهُ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَلِيّ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَانِ بْنِ أَبِي هَاشِمٍ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَلِيٍّ بْنِ أَبِي حَمْزَةَ عَنْ أَبِي بَصِيرٍ قَالَ: أَكَلْنَا مَعَ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ علیه السلام فَأُتِينَا بِلَحْمِ جَزُورٍ، فَظَنَنْتُ أَنَّهُ مِنْ بَيْتِهِ؛ فَأَكَلْنَا ثُمَّ أُتِينَا بِعْضٍ مِنْ لَبَن فَشَرِبَ مِنْهُ.

ثُمَّ قَالَ لِي: اشْرَبْ يَا أَبَا مُحَمَّدٍ!

فَذَقْتُهُ فَقُلْتُ: جُعِلْتُ فِدَاكَ! لَبَنٌ؟

فَقَالَ: إِنَّهَا الْفِطْرَةُ . ثُمَّ أُتِينَا بِتَمْرٍ فَأَكَلْنَاهُ.

بخش هشتاد و پنجم

اشاره

(85)

بَابُ أَلْبَانِ الْبَقَرِ

عَلِيُّ بْنُ إِبْرَاهِيمَ عَنْ أَبِيهِ عَنِ النَّوْفَلِي عَنِ السَّكُونِي عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ علیه السلام قَالَ: قَالَ أَمِيرُ الْمُؤْمِنِينَ علیه السلام: أَلْبَانُ الْبَقَرِ دَوَاءٌ.

9 - ابو بصیر گوید: در خدمت امام صادق علیه السلام غذا می خوردیم، گوشت شتر آوردند و میل کردیم. گمان می کنم آن گوشت در خانه حضرت علیه السلام طبخ شده بود، آن گاه کاسه بزرگی آوردند که شیر داشت. حضرت علیه السلام از آن نوشید، سپس به من فرمود:

ای ابا محمد! بنوش.

من نیز از آن نوشیدم و گفتم: فدایت شوم! شیر است؟

فرمود: همانا آن «فطرت» ⁽¹⁾است. آن گاه خرما آوردند و ما از آن خوردیم.

شیر گاو

1- سکونی گوید: امام صادق علیه السلام فرمود: امیرمؤمنان علی علیه السلام فرمود: شیر گاو همانند داروست.

2- عِدَّةٌ مِنْ أَصْحَابِنَا عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ خَالِدٍ عَنْ يَحْيَى بْنِ إِبْرَاهِيمَ بْنِ أَبِي الْبِلَادِ عَنْ أَبِيهِ عَنْ جَدِّهِ قَالَ: شَكَوْتُ إِلَى أَبِي جَعْفَرٍ علیه السلام ذِرْباً وَجَدْتُهُ.

فَقَالَ لِي: مَا يَمْنَعُكَ مِنْ شُرْبِ أَلْبَانِ الْبَقَرِ؟!

فَقَالَ لِي: أ شريتها قد؟

فَقُلْتُ لَهُ: نَعَمْ، مِرَاراً.

فَقَالَ: كَيْفَ وَجَدْتَهَا؟

فَقُلْتُ: وَجَدْتُهَا تَدْبُغُ الْمَعِدَةَ وَ تَكْسُو الْكَلْيَتَيْنِ الشَّحْمَ وَ تُشَهيِ الطَّعَامَ.

فَقَالَ لِي: لَوْ كَانَتْ أَيَّامُهُ لَخَرَجْتُ أَنَا وَأَنْتَ إِلَى يَنْبُعَ حَتَّى نَشْرَبَهُ.

3- مُحَمَّدُ بْنُ يَحْيَى عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ أَبِي نَصْرٍ عَنْ أَبَانِ بْن عُثْمَانَ عَنْ زُرَارَةَ عَنْ أَحَدِهِمَا علیهما السلام قَالَ:

قَالَ رَسُولُ اللهِ صلى الله عليه وسلم: عَلَيْكُمْ بِأَلْبَانِ الْبَقَرِ! فَإِنَّهَا تُخْلَطُ مَعَ كُلُّ الشَّجَرِ.

2- ابو بلاد گوید: از بیماری معده ام به امام باقر علیه السلام شکایت نمودم، حضرتش فرمود:

چرا شیر گاو نمی نوشی؟

و فرمود: آیا آن را آشامیده ای؟

عرض کردم: آری؛ بارها نوشیده ام.

فرمود: آن را چگونه یافتی؟

عرض کردم: آن را این گونه یافته ام که معده را دباغی می کند، کلیه ها را با چربی می پوشاند و اشتها آور است.

آن گاه به من فرمود: اگر فصل آن بود با هم به روستای «ینبع» ⁽¹⁾می رفتیم، و از شیر گاو آن روستا می نوشیدیم.

3- زراره گوید: امام (باقر یا امام صادق علیهما السلام) فرمود:

پیامبر خدا صلى الله عليه وسلم فرمود: بر شما باد به شیر گاو، زیرا گاو از برگ هر درختی تغذیه می کند.

بخش هشتاد و ششم

(86)

بَابُ الْمَاسْت

1- مُحَمَّدُ بْنُ يَحْيَى رَفَعَهُ إِلَى أَبِي الْحَسَنِ علیه السلام قَالَ:

مَنْ أَرَادَ أَكْلَ الْمَاسْتِ وَلَا يَضُرُّهُ فَلْيَصُبْ عَلَيْهِ الْهَاضُومَ.

قُلْتُ لَهُ: وَ مَا الْهَاضُومُ؟

قَالَ: النَّانْخَواهُ.

بخش هشتاد و هفتم

اشاره

(87)

بَابُ أَلْبَانِ الْإِبِلِ

1- مُحَمَّدُ بْنُ يَحْيَى عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ عِيسَى عَنْ بَكْرِ بْنِ صَالِحٍ الْجَعْفَرِيِّ قَالَ : سَمِعْتُ أَبَا الْحَسَنِ مُوسَى علیه السلام يَقُولُ:

بخش هشتادو ششم ماست

1- محمد بن یحیی در روایت مرفوعه ای گوید: امام کاظم علیه السلام فرمود:

هرکس خواست ماست بخورد و آن به گوارش او آسیب نرساند باید بر روی آن هضم کننده بریزد.

عرض کردم: «هضم کننده» چیست؟

فرمود: نان خواه.

بخش هشتادو هفتم شیر شتر

1- جعفری گوید: از امام علیه السلام شنیدم که می فرمود:

أَبْوَالُ الْإِبِلِ خَيْرٌ مِنْ أَلْبَانِهَا وَ يَجْعَلُ اللَّهُ عزوجل الشَّفَاءَ فِي أَلْبَائِهَا.

2- عِدَّةٌ مِنْ أَصْحَابِنَا عَنْ أَحْمَدَ بْنِ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ عَنْ نُوحٍ بْنِ شُعَيْبٍ عَنْ بَعْضِ أَصْحَابِنَا عَنْ مُوسَى بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الْحُسَيْنِ قَالَ: سَمِعْتُ أَشْيَاخَنَا يَقُولُونَ:

أَلْبَانُ اللقاح شِفَاءٌ مِنْ كُلِّ دَاءٍ وَ عَاهَةٍ وَلِصَاحِبِ الْبَطَنِ أَبْوَالُهَا.

بخش هشتاد و هشتم

اشاره

(88)

بَابُ أَلْبَانِ الْأُتُنِ

1- مُحَمَّدُ بْنُ يَحْيَى عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ عِيسَى عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَانِ بْنِ أَبِي نَجْرَانَ عَنْ صَفْوَانَ بْنِ يَحْيَى عَنِ الْعِيصِ بْنِ الْقَاسِمِ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ علیه السلام قَالَ:

تَغَدَّيْتُ مَعَهُ، فَقَالَ لِي: أَ تَدْرِي مَا هَذَا؟

قُلْتُ: لا .

ادرار شتر، بهتر از شیر آن است. خداوند متعال شفا را در شیر آن قرار داده است.

2- موسى بن عبد الله بن حسین گوید: از بزرگانمان شنیدم که می گفتند: شیر شتر ماده شفای از هر بیماری و آفتی است و ادرار آن، برای کسی که دل درد دارد مفید است.

شير الاغ

1- عیسی بن قاسم گوید: خدمت امام صادق علیه السلام صبحانه خوردم، حضرتش به من فرمود:

میدانی این چه غذایی است؟

گفتم نه.

قَالَ: هَذَا شِيرَازُ الْأُتُنِ؛ اتَّخَذْنَاهُ لِمَرِيضِ لَنَا، فَإِنْ أَحْبَبْتَ أَنْ تَأْكُلَ مِنْهُ فَكُلْ.

2- أَحْمَدُ بْنُ مُحَمَّدٍ عَنْ مُحَمَّدِ بْن خَالِدٍ عَنْ خَلَفِ بْنِ حَمَّادٍ عَنْ يَحْيَى بْنِ عَبْدِ اللهِ قَالَ: كُنْتُ عِنْدَ أَبِي عَبْدِ اللهِ علیه السلام فَأُتِينَا بِسُكُرُجَاتٍ، فَأَشَارَ بِيَدِهِ نَحْوَ وَاحِدَةٍ مِنْهُنَّ وَ قَالَ:

هَذَا شِيرَازُ الْأُتُنِ؛ اتَّخَذْنَاهُ لِعَلِيلِ عِنْدَنَا، وَ مَنْ شَاءَ فَلْيَأْكُلْ وَ مَنْ شَاءَ فَلْيَدَعْ.

3- عَلِيُّ بْنُ إِبْرَاهِيمَ عَنْ أَبِيهِ عَنْ صَفْوَانَ بْنِ يَحْيَى عَنْ عِيصِ بْنِ الْقَاسِم قَالَ: سَأَلْتُ أَبَا عَبْدِ اللهِ علیه السلام عَنْ شُرْبِ أَلْبَانِ الْأُتُنِ.

فَقَالَ: اشْرَبْهَا.

4- عِدَّةٌ مِنْ أَصْحَابِنَا عَنْ أَحْمَدَ بْنِ أَبِي عَبْدِ اللهِ عَنْ أَبِيهِ عَنِ الْحُسَيْنِ بْنِ الْمُبَارَكِ عَنْ أَبِي مَرْيَمَ الْأَنْصَارِيِّ عَنْ أَبِي جَعْفَرٍ علیه السلام قَالَ: سَأَلْتُهُ عَنْ شُرْبِ أَلْبَانِ الْأَثْنِ.

فَقَالَ لِي: لَا بَأْسَ بِهَا.

فرمود: این «شیراز» ⁽¹⁾الاغ است. ما آن را برای بیمارمان تهیه کرده ایم، پس اگر می خواهی از آن بخوری، بخور.

2- يحيى بن عبدالله گوید: من در حضور امام صادق علیه السلام بودم، ظرف های کوچکی آوردند، حضرت علیه السلام به یکی از آنها اشاره نمود و فرمود:

این «شیراز» الاغ است، ما آن را برای بیمار خودمان تهیه کرده ایم هرکس می خواهد از آن بخورد و هرکس نمی خواهد نخورد.

3- عيص بن قاسم گوید: از امام صادق علیه السلام پرسیدم: نوشیدن شیر الاغ چه صورت دارد؟

امام صادق علیه السلام فرمود: می توانی بنوشی.

4- ابو مریم انصاری گوید: از امام باقر علیه السلام در مورد نوشیدن شیر الاغ پرسیدم.

فرمود: ایرادی ندارد.

بخش هشتاد و نهم

اشاره

(89)

بَابُ الْجُبْنُ

1- مُحَمَّدُ بْن قُ يَحْيَى عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ عِيسَى عَنِ ابْنِ مَحْبُوبِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْن سِنَانِ عَنْ عَبْدِ اللهِ بْنِ سُلَيْمَانَ قَالَ: سَألْتُ أَبَا جَعْفَر علیه السلام عَنِ الجبن.

فَقَالَ لِي: لَقَدْ سَأَلْتَنِي عَنْ طَعَامٍ يُعْجِبُنِي.

ثُمَّ أَعْطَى الْغُلَامَ دِرْهَماً فَقَالَ: يَا غُلَامُ ابْتَعْ لَنَا جُبُنًاً.

وَ دَعَا بِالْغَدَاءِ فَتَغَدَّيْنَا مَعَهُ. وَ أُتِيَ بِالْجُبُنِّ فَأَكَلَ وَأَكَلْنَا مَعَهُ. فَلَمَّا فَرَغْنَا مِنَ الْغَدَاءِ قُلْتُ لَهُ: مَا تَقُولُ فِي الْجُبُنَّ؟

فَقَالَ لِي أَ وَ لَمْ تَرَنِي أَكَلْتُهُ؟

قُلْتُ: بَلَى ؛ وَ لَكِنِّي أُحِبُّ أَنْ أَسْمَعَهُ مِنْكَ.

پنیر

1- عبد الله بن سلیمان گوید:

از امام باقر علیه السلام درباره پنیر سؤال کردم.

به من فرمود: از غذایی که من به آن علاقه دارم پرسیدی.

آن گاه به خدمتکار خود درهمی داد و فرمود:

ای غلام! برای ما پنیر بخر.

هم چنین حضرتش صبحانه خواستند و ما با ایشان صبحانه خوردیم، آنگاه پنیر آوردند و حضرت اما از آن خوردند و ما نیز همراه آن حضرت پنیر خوردیم.

زمانی که صبحانه تمام شد به آن بزرگوار عرض کردم: درباره پنیر چه می فرمایید؟

فرمود: مگر ندیدی که از آن خوردم؟!

عرض کردم: آری؛ ولی دوست دارم که آن را از خود شما بشنوم.

فَقَالَ: سَأُخْبِرُكَ عَنِ الْجُبُنِّ وَ غَيْرِهِ، كُلُّ مَا كَانَ فِيهِ حَلَالٌ وَ حَرَامٌ فَهُوَ لَكَ حَلَالٌ حَتَّى تَعْرِفَ الْحَرَامَ بِعَيْنِهِ فَتَدَعَهُ.

2- أَحْمَدُ بْنُ مُحَمَّدٍ الْكُوفِيُّ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ أَحْمَدَ النَّهْدِيِّ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ الْوَلِيدِ عَنْ أَبَانِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَانِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ سُلَيْمَانَ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ علیه السلام فِي الْجُبُنِّ قَالَ:

كُلُّ شَيْءٍ لَكَ حَلَالٌ حَتَّى يَجِيئَكَ شَاهِدَانِ يَشْهَدَانِ عِنْدَكَ أَنَّ فِيهِ مَيْتَةٌ.

3- مُحَمَّدُ بْنُ يَحْيَى عَنْ عَلِيِّ بْنِ إِبْرَاهِيمَ الْهَاشِمِيٌّ عَنْ أَبِيهِ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ الْفَضْلِ النَّيْسَابُورِيِّ عَنْ بَعْضِ رِجَالِهِ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللهِ علیه السلام قَالَ: سَأَلَهُ رَجُلٌ عَنِ الْجُبْنُ

فَقَالَ: دَاءٌ لَا دَوَاءَ فِيهِ.

فَلَمَّا كَانَ بِالْعَشِيِّ دَخَلَ الرَّجُلُ عَلَى أَبِي عَبْدِ اللَّهِ علیه السلام فَنَظَرَ إِلَى الْجُبْنُ عَلَى الْخِوَانِ، فَقَالَ: جُعِلْتُ فِدَاكَ سَأَلْتُكَ بِالْغَدَاةِ عَنِ الْجُبْنُ فَقُلْتَ لِي: إِنَّهُ هُوَ الدَّاءُ الَّذِي لَا دَوَاءَ لَهُ، وَ السَّاعَةَ أَرَاهُ عَلَى الْخِوَانِ!

فرمود: به زودی تو را از پنیر و غیر آن با خبر خواهم ساخت. هرچه که در آن حلال و حرام [مشتبه] است برایت حلال است؛ تا زمانی که عیناً حرام را بشناسی، در این صورت باید آن را رها کنی.

2- عبد الله بن سلیمان گوید: امام صادق علیه السلام درباره پنیر فرمود:

هر چیزی برای تو حلال است تا این که دو شاهد نزد تو بیایند و شهادت دهند که در آن مردار است.

3- راوی گوید: شخصی از امام صادق علیه السلام درباره پنیر سؤال کرد.

فرمود: نوعی بیماری است که دارویی در آن وجود ندارد.

وقت شام فرا رسید آن شخص نزد امام علیه السلام وارد شد و نگاهش به پنیری که روی سفره بود، افتاد، آنگاه عرضه داشت: فدایت شوم! صبح از شما دربارۀ پنیر پرسیدم، شما به من فرمودید: «پنیر مرضی است که دوایی ندارد» اکنون آن را روی سفره مشاهده می کنم!

قَالَ: فَقَالَ لِي: هُوَ ضَارٌ بِالْغَدَاةِ نَافِعٌ بِالْعَشِيِّ. وَيَزِيدُ فِي مَاءِ الظَّهْرِ.

وَ رُوِيَ: أَنَّ مَضَرَّةَ الْجُبُنُ فِي قِشْرِهِ.

بخش نودم

اشاره

(90)

بَابُ الْجُبُنِّ وَالْجَوْزِ

1- عَلِيُّ بْنُ إِبْرَاهِيمَ عَنْ أَبِيهِ عَنِ النَّوْفَلِيُّ عَنِ السَّكُونِي عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ علیه السلام قَالَ: قَالَ أَمِيرُ الْمُؤْمِنِينَ علیه السلام:

أَكْلُ الْجَوْزِ فِي شِدَّةِ الْحَرِّ يُهَيِّجُ الْحَرَّ فِي الْجَوْفِ وَ يُهَيِّجُ الْقُرُوحَ عَلَى الْجَسَدِ؛ وَأَكْلُهُ فِي الشَّتَاءِ يُسَخَّنُ الْكَلْيَتَيْنِ وَيَدْفَعُ الْبَرْدَ.

2- مُحَمَّدُ بْنُ يَحْيَى عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنِ ابْنِ مَحْبُوبِ عَنْ عَبْدِ الْعَزِيزِ الْعَبْدِي قَالَ: قَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ علیه السلام:

حضرت فرمود: هنگام صبحانه پنیر ضرر می رساند و هنگام شام، سودمند است و آب کمر را زیاد می کند.

هم چنین روایت شده است ضرر پنیر، در پوست آن است.

پنیر و گردو

1- سکونی گوید: امام صادق علیه السلام فرمود: امیر مؤمنان علی علیه السلام فرمود:

خوردن گردو در گرمای زیاد حرارت شکم را تهییج و آبله های بدن را تحریک می کند و خوردن آن در زمستان کلیه ها را گرم می کند و سرما را می راند.

2 - عبدالعزیز عبدی گوید: امام صادق علیه السلام فرمود:

الْجُبْنُ وَ الْجَوْزُ إِذَا اجْتَمَعَا فِي كُلِّ وَاحِدٍ مِنْهُمَا شِفَاءٌ وَ إِنِ افْتَرَقَا كَانَ فِي كُلِّ وَاحِدٍ مِنْهُمَا دَاءٌ.

3- مُحَمَّدُ بْنُ يَحْيَى عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنْ إِدْرِيسَ بْنِ الْحَسَنِ عَنْ عُبَيْدِ بْنِ زُرَارَةَ عَنْ أَبِيهِ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ علیه السلام قَالَ:

إِنَّ الْجَوْزَ وَ الْجُبُنَّ إِذَا اجْتَمَعَا كَانَا دَوَاءٌ وَإِذَا افْتَرَقَا كَانَا دَاءً.

بخش هایی درباره حبوبات

بخش نود و یکم

اشاره

أَبْوَابُ الْحُبُوبِ

(91)

بَابُ الْأَرُز

1- مُحَمَّدُ بْنُ يَحْيَى عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنْ عَلِيِّ بْنِ الْحَكَمِ وَ الْحَسَنِ بْنِ عَلِيٌّ بْنِ فَضَّالٍ عَنْ يُونُسَ بْنِ يَعْقُوبَ قَالَ: قَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ علیه السلام:

هرگاه پنیر و گردو با هم جمع شوند در هر کدام از آنها شفایی است و اگر جدا باشند، در هر کدامشان مرضی است.

3- نظیر این روایت را زراره از امام صادق علیه السلام نقل می کند.

برنج

1- یونس بن یعقوب گوید: امام صادق علیه السلام فرمود:

مَا يَأْتِينَا مِنْ نَاحِيَتِكُمْ شَيْءٌ أَحَبُّ إِلَيَّ مِنَ الْأَرْزُ وَ الْبَنَفْسَجِ ؛ إِنِّي اشْتَكَيْتُ وَجَعِي ذَلِكَ الشَّدِيدَ فَأَلْهِمْتُ أَكْلَ الْأَرُزُ، فَأَمَرْتُ بِهِ فَغْسِلَ وَ جُفَّفَ ثُمَّ قُلِيَ وَ طُحِنَ، فَجُعِلَ لِي مِنْهُ سَفُوفٌ بِزَيْتٍ وَ طَبِيخٌ أَتَحَسَّاهُ، فَأَذْهَبَ اللَّهُ عزوجل وَ عَنِّي بِذَلِكَ الْوَجَعَ.

2- عَلِيُّ بْنُ إِبْرَاهِيمَ عَنْ أَبِيهِ عَنْ إِسْمَاعِيلَ بْنِ مَرَّارٍ وَ غَيْرِهِ عَنْ يُونُسَ عَنْ هِشَامِ بْنِ الْحَكَم عَنْ زُرَارَةَ قَالَ: رَأَيْتُ دَايَةَ أَبِي الْحَسَنِ مُوسَى علیه السلام تُلْقِمُهُ الْأَرْزَّ وَ تَضْرِبُهُ عَلَيْهِ؛ فَغَمَّنِي مَا رَأَيْتُهُ.

فَدَخَلْتُ عَلَى أَبِي عَبْدِ اللهِ علیه السلام فَقَالَ لِي: أَحْسَبُكَ غَمَّكَ مَا رَأَيْتَ مِنْ دَايَةِ أَبِي الْحَسَنِ مُوسَى؟

قُلْتُ لَهُ: نَعَمْ، جُعِلْتُ فِدَاكَ!

فَقَالَ لِي: نِعْمَ الطَّعَامُ الْأَرُزُ يُوَسْعُ الْأَمْعَاء وَيَقْطَعُ الْبَوَاسِيرَ؛ وَإِنَّا لَنَغْبِطُ أَهْلَ الْعِرَاقِ بِأَكْلِهِمُ الْأَرْزَ وَ الْبُسْرَ؛ فَإِنَّهُمَا يُوَسِّعَانِ الْأَمْعَاءَ وَ يَقْطَعَانِ الْبَوَاسِيرَ.

از سرزمین شما چیزی که نزد من از برنج و بنفشه محبوب تر باشد به ما نرسیده است؛ من به بیماری شدیدی مبتلا شدم به من الهام شد که برنج بخورم، پس به خدمتکاران امر کردم مقداری برنج را شستند و خشک نمودند. آن گاه آن را جوشاندند و آرد کردند. سپس آن را با روغن زیتون و «طبیخ» ⁽¹⁾به صورت مخلوط نشده برای من آماده نمودند. من آن را جرعه جرعه نوشیدم و خداوند متعال به وسیله آن درد را از من دور نمود.

2- زراره گوید: روزی دایه امام کاظم علیه السلام را دیدم که به آن حضرت به زور لقمه برنج می خوراند و حضرتش را می زند من از این موضوع اندوهگین شدم به حضور امام صادق علیه السلام وارد شدم.

ایشان به من فرمود: به نظرم آن چه را که از دایه موسی مشاهده نمودی تو را غمگین نموده است؟

عرض کردم: آری؛ فدایت شوم.

حضرتش فرمود: برنج چه خوب غذایی است معده و روده ها را می گشاید و بواسیر را قطع می کند. به راستی که ما به اهل عراق به خاطر این که برنج و غوره خرما می خورند غبطه می خوریم؛ زیرا آن دو معده و روده ها را می گشاید و بواسیر را قطع می نمایند.

3- عِدَّةٌ مِنْ أَصْحَابِنَا عَنْ أَحْمَدَ بْنِ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ عَنْ أَبِي سُلَيْمَانَ الْحَذَاءِ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ الْفَيْضِ قَالَ:

كُنْتُ عِنْدَ أَبِي عَبْدِ اللهِ علیه السلام فَجَاءَهُ رَجُلٌ فَقَالَ لَهُ: إِنَّ ابْنَتِنِي قَدْ ذَبَلَتْ وَ بِهَا الْبَطَنُ.

فَقَالَ: مَا يَمْنَعُكَ مِنَ الْأَرْزُ بِالشَّحْم؟ خُذْ حِجَارًا أَرْبَعاً أَوْ خَمْسًا فَاطْرَحْهَا بِجَنْبِ النَّارِ وَ اجْعَلِ الْأَرُز فِي الْقِدْرِ وَ اطْبُهُ حَتَّى يُدْرِكَ. وَخُذْ شَحْمَ كُلِّى طَرِيّاً، فَإِذَا بَلَغَ الْأَرْزُ فَاطْرَح الشَّحْمَ فِي قَصْعَةٍ مَعَ الْحِجَارَةِ وَكُبَّ عَلَيْهَا قَصْعَةٌ أُخْرَى، ثُمَّ حَرَّكْهَا تَحْرِيكاً جَيداً وَاصْبِطْهَا كَيْ لَا يَخْرُجَ بُخَارُهُ؛ فَإِذَا ذَابَ الشَّحْمُ فَاجْعَلْهُ فِي الْأَرُزُ ثُمَّ تَحَسَّاهُ.

4- عِدَّةٌ مِنْ أَصْحَابِنَا عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ خَالِدٍ عَنْ عُثْمَانَ بْنِ عِيسَى عَمَّنْ أَخْبَرَهُ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ علیه السلام قَالَ: نِعْمَ الطَّعَامُ الْأَرُزُ! وَإِنَّا لَنَدَّخِرُهُ لِمَرْضَانًا.

5- عَنْهُ عَنْ يَحْيَى بْنِ عِيسَى عَمَّنْ أَخْبَرَهُ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ علیه السلام قَالَ:

قَالَ: نِعْمَ الطَّعَامُ الْأَرْزُّ وَإِنَّا لَنَدَاوِي بِهِ مَرْضَانَا.

3- محمد بن فیض گوید: در حضور امام صادق علیه السلام بودم، شخصی آمد و به آن حضرت علیه السلام گفت: دخترم دل درد دارد و لاغر و نحیف شده است.

حضرت علیه السلام فرمود: چرا برنج با پیه به او نمی دهی؟! چهار و یا پنج سنگ را کنار آتش قرار ده و برنج را در دیگ بریز و آن را بپز تا خوب پخته شود آن گاه پیه کلیه تازه ای را آماده کن، و هنگامی که برنج آماده شد پیه را در کاسه قرار ده و کاسه دیگری را وارونه روی آن کاسه بگذار، سپس آن را به خوبی تکان بده و آن را محکم نگه دار تا بخارش خارج نشود هنگامی که پیه آب شد، آن را روی برنج بریز آنگاه آن را به تدریج به دخترت بخوران.

4- راوی گوید: امام صادق علیه السلام فرمود:

برنج چه خوب غذایی است! ما آن را برای درمان بیماران خود ذخیره می کنیم.

5- راوی گوید: امام صادق علیه السلام فرمود:

برنج چه خوب غذایی است ما بیماران خود را با آن مداوا می نماییم.

6- عَنْهُ عَنْ عُثْمَانَ بْنِ عِيسَى عَنْ خَالِدِ بْنِ نَجِيحٍ قَالَ: شَكَوْتُ إِلَى أَبِي عَبْدِ اللَّهِ علیه السلام وَجَعَ بَطْنِي.

فَقَالَ لِي: خُذِ الْأَرْزَ فَاغْسِلُهُ ثُمَّ جَفْفْهُ فِي الظُّل ثُمَّ رُضَّهُ وَ خُذْ مِنْهُ فِي كُلِّ غَدَاةٍ مِلْءَ رَاحَتِكَ.

وَ زَادَ فِيهِ إِسْحَاقُ الْجَرِيرِيُّ: تَقْلِيهِ قَلِيلاً وَزْنَ أُوقِيَّةٍ وَاشْرَبْهُ.

7- عِدَّةٌ مِنْ أَصْحَابِنَا عَنْ سَهْلِ بْنِ زِيَادٍ عَنِ ابْنِ فَضَّالٍ عَنْ ثَعْلَبَةَ بْنِ مَيْمُونٍ عَنْ حُمْرَانَ قَالَ:

كَانَ بِأَبِي عَبْدِ اللهِ علیه السلام وَجَعُ الْبَطْنِ. فَأَمَرَ أَنْ يُطْبَخَ لَهُ الْأَرْزُّ وَ يُجْعَلَ عَلَيْهِ السُّمَّاقُ، فَأَكَلَهُ فَبَرَأَ.

6- خالد بن نجیح گوید: از دل درد خود به امام صادق علیه السلام شکایت نمودم. حضرتش به من فرمود: مقداری برنج را بشوی آنگاه آن را در سایه خشک کن سپس آن را آسیاب کن و به هنگام صبحانه به اندازه یک کف دست از آن بخور.

اسحاق جریری می افزاید: مقداری از آن را به اندازه وزن «اوقیه» برشته کن و بخور.

7- حمران گوید: امام صادق علیه السلام شکم درد داشت دستور نمود که برای حضرتش برنج بپزند و روی آن سماق بپاشند. آنگاه امام علیه السلام آن را میل نمود و بهبود یافت.

بخش نود و دوم

اشاره

(92)

بَابُ الْحِمص

1- مُحَمَّدُ بْنُ يَحْيَى عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ عِيسَى عَنِ الْحُسَيْنِ بْنِ سَعِيدٍ عَنْ نَادِرِ الْخَادِمِ قَالَ: كَانَ أَبُو الْحَسَنِ علیه السلام يَأْكُلُ الْحِمَّصَ الْمَطْبُوحَ قَبْلَ الطَّعَامِ وَ بَعْدَهُ.

2- عَلِيُّ بْنُ إِبْرَاهِيمَ عَنْ أَبِيهِ عَنِ ابْنِ أَبِي عُمَيْرٍ عَنْ مُعَاوِيَةَ بْنِ عَمَّارٍ قَالَ: قُلْتُ لِأَبِي عَبْدِ اللهِ علیه السلام:

إِنَّ النَّاسَ يَرْوُونَ أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم قَالَ: إِنَّ الْعَدَسَ بَارَكَ عَلَيْهِ سَبْعُونَ نَبِيّاً.

فَقَالَ: هُوَ الَّذِي يُسَمُّونَهُ عِنْدَكُمُ الْحِمْصَ وَ نَحْنُ نُسَمِّيهِ الْعَدَسَ.

3- عِدَّةٌ مِنْ أَصْحَابِنَا عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ خَالِدٍ عَنْ أَبِيهِ عَنْ فَضَالَةَ عَنْ رِفَاعَةَ قَالَ: سَمِعْتُ أَبَا عَبْدِ اللهِ علیه السلام يَقُولُ:

نخود

1- نادر خادم گوید: امام کاظم علیه السلام قبل و بعد از غذا نخود پخته شده میل می فرمود.

2 - معاوية بن عمّار گوید: به امام صادق علیه السلام عرض کردم: اهل سنت روایت می کنند که پیامبر صلى الله عليه وسلم فرمود: «هفتاد پیامبر برای عدس طلب برکت نمودند».

فرمود: آن، همان چیزی است که نزد شما «نخود» نامیده می شود و ما آن را «عدس» می نامیم.

3- رفاعه گوید: از امام صادق علیه السلام شنیدم که می فرمود:

إِنَّ اللَّهَ تَبَارَكَ وَ تَعَالَى لَمَّا عَافَى أَيُّوبَ علیه السلام نَظَرَ إِلَى بَنِي إِسْرَائِيلَ قَدِ ازْدَرَعَتْ؛ فَرَفَعَ طَرْفَهُ إِلَى السَّمَاءِ وَ قَالَ:

إِلَهِي وَ سَيِّدِي عَبْدُكَ أَيُّوبُ الْمُبْتَلَى عَافَيْتَهُ وَ لَمْ يَزْدَرِعُ شَيْئًا، وَ هَذَا لِبَنِي إِسْرَائِيلَ زَرْعُ.

فَأَوْحَى اللَّهُ عزوجل وَ إِلَيْهِ: يَا أَيُّوبُ! خُذْ مِنْ سُبْحَتِكَ كَفَّاً فَابْذُرْهُ.

وَ كَانَتْ سُبْحَتُهُ فِيهَا مِلْحٌ. فَأَخَذَ أَيُّوبُ علیه السلام كَفَّاً مِنْهَا فَبَذَرَهُ فَخَرَجَ هَذَا الْعَدَسُ. وَأَنْتُمْ تُسَمُّونَهُ الْحِمْصَ وَ نَحْنُ نُسَمِّيهِ الْعَدَسَ.

4- عَنْهُ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ أَبِي نَصْرٍ عَنِ الرِّضَا قَالَ: الْحِمْصُ جَيْدٌ لِوَجَعِ الظُّهْرِ.

وَكَانَ يَدْعُو بِهِ قَبْلَ الطَّعَامِ وَ بَعْدَهُ.

هنگامی که خداوند به ایوب علیه السلام تندرستی و عافیت داد دید بنی اسرائیل بذر می کارند. او به آسمان نگاه کرد و عرضه داشت:

ای خدای من! و ای آقای من! بنده ات ایوب مبتلا را عافیت دادی درحالی که بذری نگاشته است و این بنی اسرائیل است که بذر می کارند.

ایوب علیه السلام کیسه ای داشت که در آن نمک بود، خداوند متعال به او وحی نمود: «ای ایوب! مشتی از کیسه را بردار و در زمین بکار» ایوب علیه السلام مشتی از آن را برداشت و در زمین کاشت و از آن عدس خارج شد، شما آن را نخود می نامید و ما عدس می گوییم.

4- احمد بن محمد بن ابی نصر گوید: امام رضا علیه السلام فرمود:

نخود برای کمر درد خوب است.

احمد گوید: امام علیه السلام قبل و بعد از غذا درخواست نخود می نمود.

بخش نود و سوم

اشاره

(93)

بَابُ الْعَدَسِ

1- عَلِيُّ بْنُ إِبْرَاهِيمَ عَنْ أَبِيهِ عَنِ النَّوْفَلِيُّ عَنِ السَّكُونِي عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ علیه السلام قَالَ:

قَالَ أَمِيرُ الْمُؤْمِنِينَ علیه السلام: أَكْلُ الْعَدَسِ يُرقُ الْقَلْبَ وَ يُكْثِرُ الدَّمْعَةَ.

2- عِدَّةٌ مِنْ أَصْحَابِنَا عَنْ أَحْمَدَ بْن مُحَمَّدِ بْن خَالِدٍ عَنْ فُرَاتِ بْن أَحْنَفَ:

أَنَّ بَعْضَ بَنِي إِسْرَائِيلَ شَكَا إِلَى اللهِ عزوجل قَسْوَةَ الْقَلْب وَ قِلَّةَ الدَّمْعَةِ، فَأَوْحَى اللهُ عزوجل الیه: أَنْ كُلِ الْعَدَسَ فَأَكَلَ الْعَدَسَ فَرَقَّ قَلْبُهُ وَ جَرَتْ دَمْعَتُهُ.

3- عَنْهُ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَلِي عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ الْفُضَيْلِ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَانِ بْنِ زَيْدٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ علیه السلام قَالَ: شَكَا رَجُلٌ إِلَى نَبِيُّ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَسَاوَةَ الْقَلْبِ.

فَقَالَ لَهُ: عَلَيْكَ بِالْعَدَسِ! فَإِنَّهُ يُرِقُ الْقَلْبَ وَ يُسْرِعُ الدَّمْعَةَ.

عدس

1- سکونی گوید: امام صادق علیه السلام فرمود:

امیرمؤمنان علی علیه السلام فرمود: خوردن عدس، قلب را نازک و اشک را فراوان می کند.

2- فرات بن احنف گوید: یکی از بنی اسرائیل از قساوت قلب و کم بود اشکش به خداوند شکایت نمود.

خداوند به او وحی نمود که عدس بخور.

آن شخص عدس خورد و قلبش نازک و اشکش جاری شد.

3- عبد الرحمان بن زید گوید: امام صادق علیه السلام فرمود:

شخصی از قساوت قلب به پیامبر خدا صلى الله عليه وسلم شکایت نمود.

پیامبر صلى الله عليه وسلم به او فرمود: بر تو باد به عدس! زیرا عدس قلب را نازک می کند و اشک را سرعت و شتاب می بخشد.

4- عَنْهُ عَنْ دَاوُدَ بْنِ إِسْحَاقَ الْحَذَّاءِ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ الْفَيْضِ قَالَ: أَكَلْتُ عِنْدَ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ علیه السلام مَرَقَةً بِعَدَسٍ، فَقُلْتُ: جُعِلْتُ فِدَاكَ إِنَّ هَؤُلَاءِ يَقُولُونَ: إِنَّ الْعَدَسَ قَدَّسَ عَلَيْهِ ثَمَانُونَ نَبِيَّاً.

قَالَ : كَذَّبُوا؛ لَا وَ اللَّهِ! وَ لَا عِشْرُونَ نَبِيَّاً .

وَ رُوِيَ: أَنَّهُ يُرِقُ الْقَلْبَ وَ يُسْرِعُ الدَّمْعَةَ.

بخش نود و چهارم

اشاره

(94 )

بَابُ الْبَاقِلَّى وَ النُّوبِيَاءِ

1- مُحَمَّدُ بْنُ يَحْيَى عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ أَحْمَدَ عَنْ مُوسَى بْنِ جَعْفَرٍ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ الْحَسَنِ عَنْ عُمَرَ بْنِ سَلَمَةَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ علیه السلام قَالَ: أَكْلُ الْبَاقِلَى يُمَخْخُ السَّاقَيْنِ وَ يَزِيدُ فِي الدِّمَاغِ وَ يُوَلِّدُ الدَّمَ الطَّرِيَّ.

4- محمد بن فیض گوید:

خدمت امام صادق علیه السلام خورشت عدس خوردم گفتم: فدایت شوم! اهل سنت می گویند: «هشتاد پیامبر عدس را تقدیس نموده اند». فرمود: دروغ گفته اند، نه به خدا سوگند! این طور نیست حتی بیست پیامبر (نیز آن را تقدیس ننموده اند).

هم چنین روایت شده است که عدس قلب را نازک می کند و به ریزش اشک سرعت می بخشد.

باقلا و لوبيا

1- محمد بن عبدالله گوید: امام صادق علیه السلام فرمود:

خوردن باقلا ساق پاها را نیرو می بخشد عقل را زیاد می کند و در بدن خون تازه تولید می نماید.

2- عَنْهُ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ عِيسَى عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ أَبِي نَصْرٍ عَنِ الرِّضَا علیه السلام قَالَ:

أَكْلُ الْبَاقِلَّى يُمَفِّخُ السَّاقَيْنِ وَ يُوَلِّدُ الدَّمَ الطَّرِيَّ.

3- عِدَّةٌ مِنْ أَصْحَابِنَا عَنْ أَحْمَدَ بْنِ أَبِي عَبْدِ اللهِ عَنْ بَعْضِ أَصْحَابِهِ عَنْ صَالِحِ بْنِ عُقْبَةَ قَالَ: سَمِعْتُ أَبَا عَبْدِ اللَّهِ علیه السلام يَقُولُ:

كُلُوا الْبَاقِلَّى بِقِشْرِهِ؛ فَإِنَّهُ يَدْبُغُ الْمَعِدَةَ.

4- عَلِيُّ بْنُ مُحَمَّدٍ عَنْ سَهْلِ بْنِ زِيَادٍ عَنِ ابْنِ أَبِي نَجْرَانَ عَمَّنْ ذَكَرَهُ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللهِ علیه السلام قَالَ:

اللُّوبِيَاءِ يَطْرُدُ الرِّيَاحَ الْمُسْتَبْطِئَةَ.

2- نظیر این روایت را احمد بن محمد بن ابی نصر از امام رضا علیه السلام نقل می کند.

3- صالح بن عقبه گوید: از امام صادق علیه السلام شنیدم که می فرمود:

باقلا را با پوستش بخورید؛ زیرا معده را دباغی می کند.

4- راوی گوید: امام صادق علیه السلام فرمود: لوبیا بادهای پنهان را از بدن دور می کند.

بخش نود و پنجم

(95)

بَابُ الْمَاشِ

1- مُحَمَّدُ بْنُ يَحْيَى عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ مُوسَى عَنْ أَحْمَدَ بْنِ الْحَسَنِ الْجَلَّابِ عَنْ بَعْضِ أَصْحَابِنَا قَالَ: شَكَا رَجُلٌ إِلَى أَبِي الْحَسَنِ علیه السلام الْبَهَقَ؛ فَأَمَرَهُ أَنَّ يَطْبُخَ الْمَاشَ وَ يَتَحَسَّاهُ وَ يَجْعَلَهُ فِي طَعَامِهِ.

بخش نود و ششم

اشاره

(96)

بَابُ الْجَاوَرْسِ

1- عِدَّةٌ مِنْ أَصْحَابِنَا عَنْ سَهْلِ بْنِ زِيَادٍ عَنْ أَيُّوبَ بْنِ نُوحٍ قَالَ: حَدَّثَنِي مَنْ أَكَلَ مَعَ أَبِي الْحَسَنِ الْأَوَّلِ علیه السلام هَرِيسَةٌ بِالْجَاوَرْسِ وَ قَالَ:

أَمَا إِنَّهُ طَعَامَ لَيْسَ فِيهِ ثِقَلَ وَ لَا لَهُ غَائِلَةٌ، وَ إِنَّهُ أَعْجَبَنِي؛ فَأَمَرْتُ أَنْ يُتَّخَذَ لِي. وَ هُوَ بِاللَّبَنِ أَنْفَعُ وَأَلْيَنُ فِي الْمَعِدَةِ.

بخش نود و پنجم ماش

1- راوی گوید: شخصی از بیماری «بهق» ⁽¹⁾به امام کاظم علیه السلام شکایت نمود.

امام علیه السلام به او دستور نمود که ماش را بپزد و آن را به تدریج بخورد و هم چنین با غذایش از آن بخورد.

بخش نودو ششم كاورس

کاورس ⁽²⁾

1- أيوب بن نوح گوید: شخصی که با امام کاظم علیه السلام حلیم کاورس خورده بود گوید:

امام علیه السلام فرمود: آگاه باشید حلیم کاورس غذایی است که نه سنگینی دارد و نه گرفتاری، من آن را دوست می دارم دستور دادم که برای من مقداری از آن تهیه کنند و خوردن آن با شیر، سودمندتر و در معده نرم تر است.

2- مُحَمَّدُ بْنُ يَحْيَى عَنْ بَعْضِ أَصْحَابِنَا عَنْ عَلِيِّ بْنِ حَسَّانَ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَانِ بْنِ كَثِيرٍ قَالَ : مَرِضْتُ بِالْمَدِينَةِ فَانْطَلَقَ بَطْنِي، فَوَصَفَ لِي أَبُو عَبْدِ اللَّهِ علیه السلام سَوِيقَ الْجَاوَرْسِ وَ أَمَرَنِي أَنْ أَخُذَ سَوِيقَ الْجَاوَرْسِ وَ أَشْرَبَهُ بِمَاءِ الْكَمُونِ؛ فَفَعَلْتُ فَأَمْسَكَ بَطْنِي وَعُوفِيتُ.

بخش نود و هفتم

اشاره

(97)

بَابُ التَّمْرِ

1- عِدَّةٌ مِنْ أَصْحَابِنَا عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ خَالِدٍ عَنْ إِبْرَاهِيمَ بْنِ عُقْبَةَ عَنْ مُيَسِّرٍ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَبْدِ الْعَزِيزِ عَنْ أَبِيهِ عَنْ أَبِي جَعْفَرٍ علیه السلام أَوْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ علیه السلام فِي قَوْلِ اللَّهِ عزوجل: (فَلْيَنْظُرْ أَيُّهَا أَزْكَى طَعَاماً فَلْيَأْتِكُمْ بِرِزْقٍ مِنْهُ).

قَالَ: أَزْكَى طَعَاماً التَّمْرُ.

2- عبد الرحمان بن کثیر گوید:

من در مدینه بیمار شدم و شکمم روان شده بودم امام صادق علیه السلام قاووت کاورس را برای من توصیه نمود و به من دستور داد که قاووت کاورس بگیرم و با آب زیره بخورم من آن را انجام دادم در نتیجه شکمم سفت شد و عافیت یافتم.

خرما

1- عبد العزیز گوید امام (باقر یا امام صادق علیهما السلام) درباره آیه ای که می فرماید: «بایستی بنگرد کدام یک از آنها غذای پاکیزه تری دارند؛ مقداری از آن برای روزی شما بیاورد» فرمود: «پاکیزه ترین غذا» همان خرما است.

2- عَنْهُ عَنْ أَبِيهِ عَنِ ابْنِ سِنَانٍ عَنْ إِبْرَاهِيمَ بْنِ مِهْزَمٍ عَنْ عَنْبَسَةَ بْنِ بِجَادٍ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللهِ علیه السلام قَالَ:

مَا قُدَّمَ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم طَعَامٌ فِيهِ تَمْرٌ إِلَّا بَدَأَ بِالتَّمْرِ.

عَلِيُّ بْنُ إِبْرَاهِيمَ عَنْ أَبِيهِ عَنْ حَنَانِ بْنِ سَدِيرٍ عَنْ أَبِيهِ قَالَ : كَانَ عَلِيُّ بْنُ الْحُسَيْن علیهما السلام يُحِبُّ أَنْ يَرَى الرَّجُلَ تَمْرِياً لِحُبِّ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم التَّمْرَ.

4- عَلِيُّ بْنُ إِبْرَاهِيمَ عَنْ أَبِيهِ عَنِ ابْنِ أَبِي عُمَيْرٍ عَنْ أَبِي الْمَغْرَاءِ عَنْ بَعْضِ أَصْحَابِهِ عَنْ عُقْبَةَ بْنِ بَشِيرٍ عَنْ أَبِي جَعْفَرٍ علیه السلام قَالَ:

دَخَلْنَا عَلَيْهِ فَاسْتَدْعَى بِتَمْرِ؛ فَأَكَلْنَا ثُمَّ ازْدَدْنَا مِنْهُ.

ثُمَّ قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللهِ صلى الله عليه وسلم: إِنِّي أُحِبُّ الرَّجُلَ - أَوْ قَالَ : يُعْجِبُنِي الرَّجُلُ - إِذَا كَانَ تَمْرِيَّاً.

5- عَلِيُّ بْنُ إِبْرَاهِيمَ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَمْرِو بْنِ عُثْمَانَ عَنْ أَبِي عَمْرٍو عَنْ رَجُلٍ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللهِ علیه السلام قَالَ:

2- عنبسه بن بجاد گوید: امام صادق علیه السلام فرمود:

هیچ غذایی برای پیامبر خدا صلى الله عليه وسلم نیاوردند که در آن خرما باشد مگر آن که آن حضرت با خرما شروع می نمود.

3- سدیر گوید: امام سجاد علیه السلام به خاطر علاقه پیامبر خدا صلى الله عليه وسلم به خرما، دوست داشتند که ببینند شخص، خرما دوست است.

4- عقبة بن بشیر گوید: روزی خدمت امام باقر علیه السلام شرفیاب شدیم. حضرت خرما خواست به حضورش آوردند، ما هم خوردیم وقتی تمام شد حضرت باز هم خرما خواستند.

آن گاه فرمود: پیامبر خدا صلى الله عليه وسلم فرمود: من شخصی را دوست دارم یا فرمود: به شخصی علاقه مندم که خرما دوست باشد.

5- راوی گوید: امام صادق علیه السلام فرمود:

خَيْرُ تُمُورِكُمُ الْبَرْنِيُّ ؛ يَذْهَبُ بِالدَّاءِ وَ لَا دَاءَ فِيهِ، وَ يَذْهَبُ بِالْإِعْيَاءِ وَ لَا ضَرَرَ لَهُ، وَيَذْهَبُ بِالْبَلْغَم وَ مَعَ كُلِّ تَمْرَةٍ حَسَنَةٌ.

وَ فِي رِوَايَةٍ أُخْرَى: يَهْنَأُ وَ يَمْرَأُ وَ يَذْهَبُ بِالْإِعْيَاءِ وَ يُشْبِعُ.

6- عِدَّةٌ مِنْ أَصْحَابِنَا عَنْ سَهْلِ بْنِ زِيَادٍ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ إِسْمَاعِيلَ الرَّازِيُّ عَنْ سُلَيْمَانَ بْنِ جَعْفَرِ الْجَعْفَرِيِّ قَالَ:

دَخَلْتُ عَلَى أَبِي الْحَسَنِ الرِّضَا علیه السلام وَ بَيْنَ يَدَيْهِ تَمْرٌ بَرْنِيٌّ، وَ هُوَ مُجِدٌ فِي أَكْلِهِ يَأْكُلُهُ بِشَهْوَةٍ، فَقَالَ لِي: يَا سُلَيْمَانُ ادْنُ فَكُلْ.

قَالَ: فَدَنَوْتُ مِنْهُ فَأَكَلْتُ مَعَهُ وَ أَنَا أَقُولُ لَهُ: جُعِلْتُ فِدَاكَ! إِنِّي أَرَاكَ تَأْكُلُ هَذَا التَّمْرَ بِشَهْوَةٍ؟!

فَقَالَ: نَعَمْ؛ إِنِّي لَأُحِبُّهُ.

قَالَ: قُلْتُ: وَ لِمَ ذَاكَ؟

بهترین خرما خرمای «برنی» است. بیماری ها را از بین می برد، هیچ ضرری در آن وجود ندارد، درماندگی (از کار و سخن گفتن) را از بین می برد هیچ ضرری ندارد و بلغم را می زداید و همراه هر دانه خرما یک حسنه است.

در روایت دیگر چنین آمده است خرما غذا را گوارا می سازد، درماندگی را از بین می برد و سیری می آورد.

6- سليمان بن جعفر جعفری گوید: به حضور امام رضا علیه السلام شرفیاب شدم در مقابل حضرت خرمای برنی بود، آن حضرت با اشتها از آن می خورد به من فرمود: ای سلیمان! نزدیک بیا و بخور.

من نزدیک شدم و با آن حضرت از آن خرما خوردم و به حضرتش گفتم: فدایت شوم! می بینم که این خرما را با علاقه میل می کنید.

فرمود: آری، من خرما را دوست دارم.

گفتم: چرا؟

قَالَ: لِأَنَّ رَسُولَ اللهِ صلى الله عليه وسلم كَانَ تَمْرِيّاً وَكَانَ عَلِيٌّ علیه السلام تَمْرِيَّاً وَ كَانَ الْحَسَنُ علیه السلام تَمْرِيَّاً وَ كَانَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ الْحُسَيْنُ علیه السلام تَمْرِيَّاً وَ كَانَ زَيْنُ الْعَابِدِينَ علیه السلام تَمْرِيَّاً وَ كَانَ أَبُو جَعْفَرِ علیه السلام تَمْرِيَّاً وَ كَانَ أَبُو عَبْدِ اللهِ علیه السلام تَمْرِيّاً وَ كَانَ أَبِي علیه السلام تَمْرِيّاً وَ أَنَا تَمْرِيُّ، وَ شِيعَتُنَا يُحِبُّونَ السَّمْرَ؛ لأَنَّهُمْ خُلِقُوا مِنْ طِينَتِنَا وَ أَعْدَاؤُنَا يَا سُلَيْمَانُ! يُحِبُّونَ الْمُسْكِرَ؛ لِأَنَّهُمْ خُلِقُوا مِنْ مَارِجٍ مِنْ نَارٍ.

7- عَلِيُّ بْنُ إِبْرَاهِيمَ عَنْ أَبِيهِ عَنْ إِسْمَاعِيلَ بْنِ مَرَّارٍ عَنْ يُونُسَ عَنْ هِشَامِ بْنِ الْحَكَم عَنْ زُرَارَةَ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ علیه السلام قَالَ:

التَّمَّرُ الْبَرْنِي يُشْبِعُ وَ يَهْنا وَ يَمْرَأُ وَ هُوَ الدَّوَاهُ وَ لَا دَاءَ لَهُ، يَذْهَبُ بِالْعَيَاءِ؛ وَ مَعَ كُلِّ تَمْرَةٍ حَسَنَةٌ.

8- عِدَّةٌ مِنْ أَصْحَابِنَا عَنْ أَحْمَدَ بْنِ أَبِي عَبْدِ اللهِ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَلِيَّ عَنْ عَلِيِّ بْنِ خَطَّابِ الْحَلَّالِ عَنْ عَلَاءِ بْنِ رَزِينِ قَالَ: قَالَ لِي أَبُو عَبْدِ اللَّهِ علیه السلام:

يَا عَلَاءُ! هَلْ تَدْرِي مَا أَوَّلُ شَجَرَةٍ نَبَتَتْ عَلَى وَجْهِ الْأَرْضِ؟

فرمود: زیرا پیامبر خدا صلى الله عليه وسلم بسیار خرما را دوست می داشت، حضرت علی علیه السلام نیز، چنین بود. امام حسن علیه السلام نیز، چنین بود. امام حسین علیه السلام نیز، چنین بود. امام سجاد علیه السلام نیز، چنین بود. امام باقر علیه السلام نیز، چنین بود. امام صادق علیه السلام نیز چنین بود. پدرم علیه السلام نیز، چنین بود و من نیز خرما را بسیار دوست می دارم، شیعیان ما نیز خرما را دوست می دارند؛ زیرا آنان از سرشت ما خلق شده اند و ای سلیمان! دشمنان ما به شراب علاقه دارند؛ زیرا آنان از آتشی بدون دود خلق شده اند.

زراره نظیر روایت پنجم را از امام صادق علیه السلام نقل می کند.

8- علاء بن رزین گوید: امام صادق علیه السلام به من فرمود:

ای علاء! آیا می دانی نخستین درختی که بر روی زمین رویید، چه درختی بود؟

قُلْتُ: اللهُ وَ رَسُولُهُ وَ ابْنُ رَسُولِهِ أَعْلَمُ.

قَالَ: إِنَّهَا الْعَجْوَةُ ؛ فَمَا خَلَصَ فَهُوَ الْعَجْوَةُ وَ مَا كَانَ غَيْرَ ذَلِكَ فَإِنَّمَا هُوَ مِنَ الأَشْيَاه.

9- عَنْهُ عَنْ أَبِيهِ عَنْ حَمَّادِ بْنِ عِيسَى عَنْ رِبْعِيِّ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ عَنِ الْفُضَيْلِ عَنْ أَبِي جَعْفَر علیه السلام قَالَ: أَنْزَلَ اللهُ عزوجل الْعَجْوَةَ وَ الْعَتِيقَ مِنَ السَّمَاءِ.

قُلْتُ: وَمَا الْعَتِيقُ؟

قَالَ: الْفَحْلُ.

10- مُحَمَّدُ بْنُ يَحْيَى عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ الْحُسَيْنِ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَانِ بْنِ أَبِي هَاشِمٍ عَنْ أَبِي خَدِيجَةَ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ علیه السلام قَالَ:

الْعَجْوَةُ هِيَ أُمُّ التَّمْرِ الَّتِي أَنْزَلَهَا اللَّهُ عزوجل وَ لَآدَمَ علیه السلام مِنَ الْجَنَّةِ.

عرض کردم: خدا، پیامبر او و پسر پیامبرش داناترند.

فرمود: آن «عجوه» ⁽¹⁾بود، در نتیجه هر خرمایی که خالص باشد، عجوه است و جز آن نظیر عجوه است.

9- فضیل گوید: امام باقر علیه السلام فرمود:

خداوند عجوه و عتیق را از آسمان نازل نموده است.

عرض کردم: عتیق چیست؟

فرمود: خرمای نر است.

10- أبو خدیجه گوید: امام صادق علیه السلام فرمود:

عجوه، مادر خرماهاست که خداوند آن را از بهشت برای حضرت آدم علیه السلام فرو فرستاد.

11- الْحُسَيْنُ بْنُ مُحَمَّدٍ عَنْ مُعَلَّى بْنِ مُحَمَّدٍ عَنِ الْوَشَّاءِ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ عَائِذٍ عَنْ أَبِي خَدِيجَةَ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ علیه السلام قَالَ:

الْعَجْوَةُ أُمُّ التَّمْرِ؛ وَ هِيَ الَّتِي أَنْزَلَهَا اللهُ عزوجل مِنَ الْجَنَّةِ لَآدَمَ علیه السلام. وَ هُوَ قَوْلُ اللَّهِ عزوجل: (مَا قَطَعْتُمْ مِنْ لِينَةٍ أَوْ تَرَكْتُمُوهَا قَائِمَةً عَلَى أُصُولِها)، قَالَ: يَعْنِي الْعَجْوَةَ.

12- مُحَمَّدُ بْنُ يَحْيَى عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنْ مُعَمَّرِ بْنِ خَلَّادٍ عَنْ أَبِي الْحَسَنِ الرِّضَا علیه السلام قَالَ:

كَانَتْ نَخْلَةُ مَرْيَمَ علیها السلام الْعَجْوَةَ، وَ نَزَلَتْ فِي كَانُونَ. وَ نَزَلَ مَعَ آدَمَ علیه السلام الْعَتِيقُ وَالْعَجْوَةُ؛ وَ مِنْهَا تَفَرَّقَ أَنْوَاعُ النَّخْلِ.

13- مُحَمَّدُ بْنُ يَحْيَى عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ الْحُسَيْنِ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَانِ بْنِ أَبِي هَاشِمٍ عَنْ أَبِي خَدِيجَةَ قَالَ:

أَخَذْنَا مِنَ الْمَدِينَةِ نَوَى الْعَجْوَةِ. فَغَرَسَهُ صَاحِبٌ لَنَا فِي بُسْتَانٍ، فَخَرَجَ مِنْهُ السُّكَرُ وَ الْهِيرُونُ وَ الشَّهْرِيرُ وَ الصَّرَفَانُ وَكُلُّ ضَرْبٍ مِنَ التَّمْرِ.

11- ابو خدیجه گوید: امام صادق علیه السلام فرمود:

عجوه، مادر خرماها همان خرمایی است که خداوند از بهشت برای حضرت آدم علیه السلام فرو فرستاد و آن فرموده خداوند متعال است که می فرماید: «هر درخت ارزشمند نخل را بریدید یا آن را به حال خود واگذاشتید».

امام علیه السلام فرمود: منظور از درخت، عجوه است.

12- معمر بن خلاد گوید: امام رضا علیه السلام فرمود:

درخت خرمایی که به مریم علیها السلام خرما داد، درخت عجوه بود که آن در ماه کانون ⁽¹⁾نازل شده است و همراه حضرت آدم علیه السلام عتیق و عجوه نازل شدند و همه درخت خرما از آن دو پدید آمده اند.

13- ابو خدیجه گوید:

ما از مدینه مقداری هسته خرمای عجوه آوردیم، یکی از دوستان، آن را در باغی کاشت و از آن هسته خرما، شکر، خرمای «هیرون»، خرمای «شهریز»، خرمای «صرفان» و هر نوع خرمایی به وجود آمد.

14- عَلِيُّ بْنُ إِبْرَاهِيمَ عَنْ أَبِيهِ عَنِ ابْنِ أَبِي عُمَيْرٍ عَنْ هِشَامِ بْنِ الْحَكَم عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ علیه السلام قَالَ:

الصَّرَفَانُ سَيِّدُ تُمُورِكُمْ.

15- الْحُسَيْنُ بْنُ مُحَمَّدٍ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ إِسْحَاقَ وَ مُحَمَّدُ بْنُ يَحْيَى عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ عِيسَى عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ إِسْمَاعِيلَ جَمِيعاً عَنْ سَعْدَانَ بْنِ مُسْلِمٍ عَنْ بَعْضِ أَصْحَابِنَا قَالَ: لَمَّا قَدِمَ أَبُو عَبْدِ اللهِ علیه السلام الْحِيرَةَ رَكِبَ دَابَّتَهُ وَ مَضَى إِلَى الْخَوَرْنَقِ، فَنَزَلَ فَاسْتَظَلَّ بِظِلٍّ دَابَّتِهِ. وَ مَعَهُ غُلَامٌ لَهُ أَسْوَدُ فَرَأَى رَجُلاً مِنْ أَهْلِ الْكُوفَةِ قَدِ اشْتَرَى نَخْلاً، فَقَالَ لِلْغُلَامٍ: مَنْ هَذَا؟

فَقَالَ لَهُ: هَذَا جَعْفَرُ بْنُ مُحَمَّدٍ علیهما السلام. فَجَاءَ بِطَبَقٍ ضَحْمٍ فَوَضَعَهُ بَيْنَ يَدَيْهِ.

فَقَالَ لِلرَّجُل : مَا هَذَا؟

فَقَالَ: هَذَا الْبَرْنِيُّ.

فَقَالَ: فِيهِ شِفَاءٌ.

14- هشام بن حکم گوید: امام صادق علیه السلام فرمود:

خرمای صرفان، آقای خرماهای شماست.

15- راوی گوید: هنگامی که امام صادق علیه السلام به شهر حیره آمد با مرکب خود به خورنق رفت، آنجا از مرکب پایین آمد و در سایه آن پناه گرفت، همراه حضرت علیه السلام غلام سیاه ایشان نیز بود، حضرت مشاهده نمود که مردی از اهل کوفه درخت خرمایی خریده است.

مرد کوفی به غلام حضرت گفت: این شخص کیست؟

غلام گفت: جعفر بن محمد علیهما السلام است.

مرد کوفی طبق بزرگی آورد و آن را مقابل حضرت نهاد.

امام علیه السلام به مرد کوفی فرمود: این چیست؟

عرض کرد: خرمای برنی است.

فرمود: در آن شفای بیماری ها است.

وَ نَظَرَ إِلَى السَّابِرِيِّ فَقَالَ: مَا هَذَا؟

فَقَالَ: السَّابِرِيُّ.

فَقَالَ: هَذَا عِنْدَنَا الْبِيضُ.

وَ قَالَ لِلْمُشَانِ: مَا هَذَا؟

فَقَالَ الرَّجُلُ: الْمُشَانُ.

فَقَالَ علیه السلام: هَذَا عِنْدَنَا أُمُّ جِرْدَانَ.

وَ نَظَرَ إِلَى الصَّرَفَانِ فَقَالَ: مَا هَذَا؟

فَقَالَ الرَّجُلُ: الصَّرَفَانُ.

فَقَالَ: هُوَ عِنْدَنَا الْعَجْوَةُ؛ وَ فِيهِ شِفَاءٌ.

16 - عَلِيُّ بْنُ إِبْرَاهِيمَ عَنْ أَبِيهِ عَنِ ابْنِ أَبِي أَبِي عُمَيْرٍ عَنْ هِشَامِ بْنِ الْحَكَمِ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللهِ علیه السلام قَالَ: ذُكِرَتِ التُمُورُ عِنْدَهُ، فَقَالَ:

و به خرمای سابری نگاه نمود و فرمود: این چیست؟

عرض کرد: سابری است.

فرمود: این نزد ما بیض نام دارد.

و برای خرمای مشان فرمود: این چیست؟

عرض کرد: مشان است.

فرمود: این نزد ما ام جرذان نام دارد.

و به خرمای صرفان نظر کرد و فرمود: این چیست؟

عرض کرد: صَرَفان است.

فرمود: این نزد ما عجوه نام دارد و شفای بیماری ها در آن است.

16- هشام بن حکم گوید: در حضور امام صادق علیه السلام سخن از انواع خرما مطرح شد، حضرت علیه السلام فرمود:

الْوَاحِدُ عِنْدَكُمْ أَطْيَبُ مِنَ الْوَاحِدِ عِنْدَنَا، وَ الْجَمِيعُ عِنْدَنَا أَطْيَبُ مِنَ الْجَمِيعِ عِنْدَكُمْ.

17- مُحَمَّدُ بْنُ يَحْيَى عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مُحَمَّدٍ الْحَجَّالِ عَنْ أَبِي سُلَيْمَانَ الْحَمَّارِ قَالَ:

كُنَّا عِنْدَ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ علیه السلام فَجَاءَنَا بِمَضِيرَةٍ وَ طَعَامٍ بَعْدَهَا، ثُمَّ أَتِي بِقِنَاعِ مِنْ رُطَبٍ عَلَيْهِ أَلْوَانٌ، فَجَعَلَ علیه السلام يَأْخُذُ بِيَدِهِ الْوَاحِدَةَ بَعْدَ الْوَاحِدَةِ فَيَقُولُ : أَيَّ شَيْءٍ تُسَمُّونَ هَذَا؟

فَنَقُولُ: كَذَا وَكَذَا.

حَتَّى أَخَذَ وَاحِدَةً فَقَالَ : مَا تُسَمُّونَ هَذِهِ؟

فَقُلْنَا: الْمُشَانَ .

فَقَالَ: نَحْنُ نُسَمَّيْهَا أُمَّ جِرْدَانَ إِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم أُتِيَ بِشَيْءٍ مِنْهَا فَأَكَلَ مِنْهَا وَدَعَا لَهَا؛ فَلَيْسَ شَيْءٌ مِنْ نَخْلِ أَحْمَلَ مِنْهَا.

یکی از خرماهای شما پاکیزه تر از خرماهای ماست و همۀ خرماهای ما پاکیزه تر از خرماهای شماست.

17- ابو سلیمان حمار گوید: در حضور امام صادق علیه السلام بودیم، برایمان «مضيره» ⁽¹⁾و بعد از آن غذای دیگری آوردند آنگاه طبق خرمایی آوردند که در آن، خرماهای مختلفی بود. حضرت علیه السلام با دست خود خرماها را یکی پس از دیگری برمی داشت و می فرمود: این خرما را چه می نامید؟

ما می گفتیم: فلان و فلان.

تا این که خرمایی را برداشت و فرمود: این را چه می نامید؟

گفتیم: ما آن را مشان می نامیم.

فرمود: ما آن را ام جرذان می نامیم همانا برای پیامبر خدا صلى الله عليه وسلم مقداری از این خرما را آوردند، آن بزرگوار از آن میل نمود و برای آن دعا کرد؛ پس هیچ درختی از این درخت خرما پر بارتر نیست.

18- أَبُو عَلِي الْأَشْعَرِيُّ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَبْدِ الْجَبَّارِ عَنِ ابْنِ فَضَّالٍ عَنْ ثَعْلَبَةَ بْنِ مَيْمُونٍ عَنْ عَمَّارِ السَّابَاطِيُّ قَالَ:

كُنْتُ مَعَ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ علیه السلام فَأُتِيَ بِرُطَبٍ، فَجَعَلَ يَأْكُلُ مِنْهُ وَ يَشْرَبُ الْمَاءَ وَيُنَاوِلُنِي الْإِنَاءَ؛ فَأَكْرَهُ أَنْ أَرُدَّهُ فَأَشْرَبُ حَتَّى فَعَلَ ذَلِكَ مِرَاراً.

قَالَ: فَقُلْتُ: إِنِّي كُنْتُ صَاحِبَ بَلْغَم فَشَكَوْتُ إِلَى أَهْرَنَ طَبِيبِ الْحَجَّاجِ، فَقَالَ لِي: أَلَكَ نَخْلُ فِي بُسْتَانٍ؟

قُلْتُ: نَعَمْ.

قَالَ: فِيهِ نَخْلٌ؟

قُلْتُ: نَعَمْ.

فَقَالَ لِي: عُدَّ عَلَيَّ مَا فِيهِ.

فَعَدَدْتُ حَتَّى بَلَغْتُ الْهِيرُونَ ، فَقَالَ لِي : كُلْ مِنْهُ سَبْعَ تَمَرَاتٍ حِينَ تُرِيدُ أَنْ تَنَامَ وَلَا تَشْرَبِ الْمَاءَ.

18- عمار ساباطی گوید: در حضور امام صادق علیه السلام بودم مقداری رطب آوردند. امام علیه السلام از آن رطب می خورد پس از آن آب می نوشید و ظرف آب را به من می داد و من کراهت داشتم که آن را رد کنم و آن را می نوشیدم امام علیه السلام چندین بار این عمل را انجام داد.

در این هنگام عرض کردم: من مبتلا به بیماری بلغم هستم و به «أَهْرَن» طبيب حَجاج، مراجعه کردم، اهرن به من گفت آیا در باغ خود درخت خرما داری؟

گفتم: آری.

گفت: درخت خرما دارد؟

گفتم: آری.

گفت: درخت های باغت را برای من نام ببر.

من درختان را نام بردم تا به درخت خرما هیرون رسیدم.

اهرن به من گفت: هنگامی که می خواهی بخوابی هفت دانه خرمای هیرون بخور، اما پس از آن آب نخور.

فَفَعَلْتُ وَكُنْتُ أُريدُ أَنْ أَبْصَقَ فَلَا أَقْدِرُ عَلَى ذَلِكَ.

فَشَكَوْتُ إِلَيْهِ ذَلِكَ، فَقَالَ لِي: اشْرَبِ الْمَاءَ قَلِيلاً وَ أَمْسِكَ حَتَّى يَعْتَدِلَ طَبْعُكَ. فَفَعَلْتُ.

فَقَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ علیه السلام: أَمَّا أَنَا، فَلَوْ لَا الْمَاءُ مَا بَالَيْتُ أَلَّا أَذُوقَهُ.

19- عِدَّةٌ مِنْ أَصْحَابِنَا عَنْ أَحْمَدَ بْنِ أَبِي عَبْدِ اللهِ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عِيسَى عَنِ الدَّهْقَانِ عَنْ دُرُسْتَ بْنِ أَبِي مَنْصُورٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ سِنَانٍ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ علیه السلام قَالَ:

مَنْ أَكَلَ فِي كُلِّ يَوْمٍ سَبْعَ تَمَرَاتٍ عَجْوَةٍ عَلَى الرِّيقِ مِنْ تَمْرِ الْعَالِيَةِ لَمْ يَضُرَّهُ سَمِّ لَا سِحْرٌ وَ لَا شَيْطَانٌ.

20- عَنْهُ عَنْ يَعْقُوبَ بْنِ يَزِيدَ عَنْ زِيَادِ بْنِ مَرْوَانَ الْقَنْدِيُّ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ سِنَانٍ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ علیه السلام قَالَ:

مَنْ أَكَلَ سَبْعَ تَمَرَاتٍ عَجْوَةٍ عِنْدَ مَنَامِهِ قَتَلْنَ الدِّيدَانَ مِنْ بَطْنِهِ.

من آن چه او گفت انجام دادم می خواستم آب دهانم را بیندازم، اما نمی توانستم از این رو به اهرن طبیب گفتم.

گفت: کم آب بخور و صبر کن تا مزاجت معتدل شود.

من نیز چنین نمودم.

امام علیه السلام فرمود: ولی من اگر آب نباشد اهمیت نمی دهم و خرما می خورم.

19- عبد الله بن سنان گوید: امام صادق علیه السلام فرمود:

هر کس هر روز در حالت ناشتا هفت خرمای عجوه بخورد، هیچ زهر جادو و شیطانی به او آسیب نخواهد زد.

20- عبد الله بن سنان گوید: امام صادق علیه السلام فرمود:

هرکس به هنگام خواب هفت دانه خرمای عجوه بخورد، آن خرماها انگل های شکمش را از بین خواهند برد.

بخش نود و هشتم

اشاره

(98)

أَبْوَابُ الْفَوَاكِهِ

1- عِدَّةٌ مِنْ أَصْحَابِنَا عَنْ أَحْمَدَ بْنِ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ عَنْ أَبِيهِ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ سُلَيْمَانَ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ يَحْيَى الطَّحَانِ عَمَّنْ حَدَّثَهُ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ علیه السلام قَالَ:

خَمْسٌ مِنْ فَوَاكِهِ الْجَنَّةِ فِي الدُّنْيَا: الرُّمَّانُ الْإِمْلِيسِيُّ وَ التَّفَّاحُ الشَّيْسَقَانُ وَالسَّفَرْجَلُ وَالْعِنَبُ الرَّازِقِيُّ وَ الرُّطَبُ الْمُشَانُ.

2- مُحَمَّدُ بْنُ يَحْيَى عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ جَعْفَرٍ عَنْ عَبْدِ الْعَزِيزِ بْنِ زَكَرِيَّا اللُّؤْلُوِيِّ عَنْ سُلَيْمَانَ بْنِ الْمُفَضَّلِ قَالَ: سَمِعْتُ أَبَا الْجَارُودِ يُحَدِّثُ عَنْ أَبِي جَعْفَرٍ علیه السلام قَالَ: أَرْبَعَةٌ نَزَلَتْ مِنَ الْجَنَّةِ: الْعِنَبُ الرَّازِقِيُّ وَ الرُّطَبُ الْمُشَانُ وَ الرُّمَّانُ الْإِمْلِيسِيُّ وَالتَّفَّاحُ الشَّيْسَقَانُ.

میوه های مختلف

1- راوی گوید: امام صادق علیه السلام فرمود:

پنج میوه بهشتی در دنیا وجود دارند انار دشتی، سیب شیسقان، به، انگور رازقی و رطب مشان.

2- سليمان بن مفضّل گوید: از ابو جارود شنیدم که از امام باقر علیه السلام نقل می کرد که آن حضرت فرمود:

چهار میوه از بهشت نازل شده اند: انگور رازقی، رطب مشان، انار دشتی و سیب شيسقان.

3- عِدَّةٌ مِنْ أَصْحَابِنَا عَنْ سَهْلِ بْنِ زِيَادٍ عَنْ جَعْفَرِ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنِ ابْنِ الْقَدَّاحِ عَنْ عَبْدِ اللهِ علیه السلام أَنَّهُ كَانَ يَكْرَهُ تَفْشِيرَ الثَّمَرَةِ.

4- عِدَّةٌ مِنْ أَصْحَابِنَا عَنْ أَحْمَدَ بْنِ أَبِي عَبْدِ اللهِ عَنِ الْحُسَيْنِ بْنِ الْمُنْذِرِ عَمَّنْ ذَكَرَهُ عَنْ فُرَاتِ بْنِ أَحْنَفَ قَالَ: قَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ علیه السلام:

إِنَّ لِكُلِّ ثَمَرَةٍ سَماً؛ فَإِذَا أَتَيْتُمْ بِهَا فَمَسُّوهَا بِالْمَاءِ أَوِ اغْمِسُوهَا فِي الْمَاءِ؛ يَعْنِي اغْسِلُوهَا.

بخش نود و نهم

اشاره

(99)

بَابُ الْعِنَبِ

1- عِدَّةٌ مِنْ أَصْحَابِنَا عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنْ عَلِيِّ بْنِ الْحَكَمِ عَنِ الرَّبِيعِ الْمُسْلِيُّ عَنْ مَعْرُوفِ بْنِ خَرَّبُوذَ عَمَّنْ رَأَى أَمِيرَ الْمُؤْمِنِينَ علیه السلام يَأْكُلُ الْخَبَر بِالْعِنَبِ.

3- ابن قداح گوید: امام صادق علیه السلام پوست کندن میوه را دوست نمی داشت.

4- فرات بن احنف گوید: امام صادق علیه السلام فرمود:

هر میوه ای سم دارد؛ هرگاه خواستید میوه بخورید آن را با آب پاک کنید یا با آب بشویید.

انگور

1- معروف بن خربوذ گوید: کسی که امیرمؤمنان علیه السلام را دیده بود گوید: آن حضرت نان را با انگور میل می نمود.

2- عَنْهُ عَنِ الْقَاسِمِ الزَّيَّاتِ عَنْ أَبَانِ بْنِ عُثْمَانَ عَنْ مُوسَى بْنِ الْعَلَاءِ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ علیه السلام قَالَ: لَمَّا حَسَرَ الْمَاءُ عَنْ عِظَامِ الْمَوْتَى، فَرَأَى ذَلِكَ نُوحٌ علیه السلام جَزِعَ جَزَعاً شَدِيداً وَ اغْتَمَّ لِذَلِكَ.

فَأَوْحَى اللَّهُ عزوجل إِلَيْهِ: هَذَا عَمَلُكَ بِنَفْسِكَ أَنْتَ دَعَوْتَ عَلَيْهِمْ.

فَقَالَ: يَا رَبِّ! إِنِّي أَسْتَغْفِرُكَ وَأَتُوبُ إِلَيْكَ.

فَأَوْحَى اللهُ كَ إِلَيْهِ أَنْ كُل الْعِنَبَ الأَسْوَدَ لِيَذْهَبَ غَمُكَ.

3- عَلِيُّ بْنُ إِبْرَاهِيمَ عَنْ أَبِيهِ عَنِ ابْنِ أَبِي عُمَيْرٍ عَنْ هِشَامِ بْنِ سَالِمٍ قَالَ:

كَانَ عَلِيُّ بْنُ الْحُسَيْن علیهما السلام يُعْجِبُهُ الْعِنَبُ. فَكَانَ يَوْماً صَائِماً؛ فَلَمَّا أَفْطَرَ كَانَ أَوَّلُ مَا جَاءَ، الْعِنَبُ؛ أَتَتْهُ أُمُّ وَلَدٍ لَهُ بِعُنْقُودِ عِنَبٍ، فَوَضَعَتْهُ بَيْنَ يَدَيْهِ. فَجَاءَ سَائِلٌ فَدَفَعَهُ إِلَيْهِ. فَدَسْتْ أُمُّ وَلَدِهِ إِلَى السَّائِلِ فَاشْتَرَتْهُ مِنْهُ ثُمَّ أَتَتْهُ بِهِ، فَوَضَعَتْهُ بَيْنَ يَدَيْهِ. فَجَاءَ سَائِلٌ آخَرُ فَأَعْطَاهُ إِيَّاهُ. فَفَعَلَتْ أُمُّ الْوَلَدِ كَذَلِكَ ثُمَّ أَتَتْهُ بِهِ، فَوَضَعَتْهُ بَيْنَ يَدَيْهِ، فَجَاءَ سَائِلٌ آخَرُ فَأَعْطَاهُ. فَفَعَلَتْ أُمُّ الْوَلَدِ مِثْلَ ذَلِكَ، فَلَمَّا كَانَ فِي الْمَرَّةِ الرَّابِعَةِ أَكَلَهُ علیه السلام.

2- موسی بن علاء گوید: امام صادق علیه السلام فرمود:

هنگامی که کشتی نوح علیه السلام به ساحل رسید و نوح استخوان های مردگان قومش را دید فریاد سختی کشید و به این خاطر اندوهگین شد.

خداوند به او وحی نمود که این کردار خود توست تو بر آنان نفرین نمودی.

نوح علیه السلام عرض کرد: پروردگارا! من استغفار می کنم و به سوی تو توبه می نمایم.

خداوند به او وحی نمود که انگور سیاه بخور تا اندوه و غمت از بین برود.

3- هشام بن سالم گوید: امام سجاد علیه السلام به انگور علاقه داشت. روزی حضرت روزه بود، هنگام افطار یکی از کنیزان فرزنددار خوشه انگوری آورد و مقابل حضرت علیه السلام نهاد، در این هنگام مسکینی آمد و سؤال نمود. حضرت خوشه انگور را به او داد آن کنیز پنهانی خوشه انگور را از آن مسکین خرید، سپس آن را آورد و در مقابل حضرت نهاد.

مسکین دیگری آمد و حضرت خوشه انگور را به او عطا کرد، آن کنیز همان کار را دوباره انجام داد، برای مرتبه سوم باز مسکین دیگری آمد و امام خوشه انگور را به او داد کنیز کار خود را تکرار کرد و در مرتبه چهارم حضرت خوشه انگور را میل نمود.

4- عِدَّةٌ مِنْ أَصْحَابِنَا عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنْ بَكْرِ بْنِ صَالِحٍ رَفَعَهُ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ علیه السلام أَنَّهُ قَالَ:

شَكَا نَبِيٌّ مِنَ الْأَنْبِيَاءِ إِلَى اللهِ عزوجل الْغَمَّ. فَأَمَرَهُ اللَّهُ عزوجل بِأَكْلِ الْعِنَبِ.

5- مُحَمَّدُ بْنُ يَحْيَى عَنْ مُوسَى بْنِ الْحَسَنِ عَنْ بَعْضِ أَصْحَابِهِ عَنِ ابْنِ بَقَاحٍ عَنْ هَارُونَ بْنِ الْخَطَّابِ عَنْ أَبِي الْحَسَنِ الرَّسَّانِ قَالَ:

كُنتُ أَرْعَى جِمَالِي فِي طَرِيقِ الْخَوَزْنَقِ؛ فَبَصُرْتُ بِقَوْمٍ قَادِمِينَ؛ فَمِلْتُ إِلَى بَعْضٍ مَنْ مَعَهُمْ فَقُلْتُ: مَنْ هَؤُلَاءِ؟

فَقَالَ: جَعْفَرُ بْنُ مُحَمَّدٍ علیهما السلام وَ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ الْحَسَنِ؛ قُدِّمَ بِهِمَا عَلَى الْمَنْصُورِ.

قَالَ: فَسَأَلْتُ عَنْهُمْ مِنْ بَعْدُ.

فَقِيلَ لِي: إِنَّهُمْ نَزَلُوا بِالْحِيرَةِ.

فَبَكَرْتُ لِأُسَلَّمَ عَلَيْهِمْ. فَدَخَلْتُ فَإِذَا قُدَّامَهُمْ سَلَالٌ فِيهَا رُطَبٌ قَدْ أُهْدِيَتْ إِلَيْهِمْ مِنَ الْكُوفَةِ. فَكُشِفَتْ قُدَّامَهُمْ، فَمَدَّ يَدَهُ جَعْفَرُ بْنُ مُحَمَّدٍ علیهما السلام فَأَكَلَ وَ قَالَ لِي: كُلِّ.

4- راوی گوید: امام صادق علیه السلام فرمود:

یکی از پیامبران از غم و اندوه به خداوند شکایت نمود، خداوند او را به خوردن انگور فرمان داد.

5- ابو الحسن رسان گوید: من شتران خود را در راه خَوَرنق می چرانیدم که گروهی را دیدم که می آیند نزد یکی از آنان رفتم و گفتم: اینان کیانند؟

گفت: امام صادق علیه السلام و عبد الله بن حسن؛ ایشان را نزد منصور دوانیقی می برند.

پس از مدتی درباره آنان پرس وجو کردم، به من گفتند: آنان در حیره فرود آمده اند. بامدادان به آن جا رفتم تا به آنان سلام کنم به حضور ایشان شرفیاب شدم، در حضور آنان ظرف رطبی بود که از کوفه به آنان هدیه شده بود سرپوش ظرف را برداشتند، امام علیه السلام از آن میل نمود و به من فرمود: بخور.

ثُمَّ قَالَ لِعَبْدِ اللَّهِ بْنِ الْحَسَنِ: يَا أَبَا مُحَمَّدٍ ! مَا تَرَى مَا أَحْسَنَ هَذَا الرُّطَبَ!

ثُمَّ الْتَفَتَ إِلَيَّ جَعْفَرُ بْنُ مُحَمَّدٍ علیهما السلام فَقَالَ لِي: يَا أَهْلَ الْكُوفَةِ! فُضَّلْتُمْ عَلَى النَّاسِ فِي المَطْعَمِ بِثَلَاثٍ: سَمَكِكُمْ هَذَا الْبُنَانِي وَ عِنَبِكُمْ هَذَا الرَّازِقِي وَ رُطَبِكُمْ هَذَا الْمُشَانِ.

6- الْحُسَيْنُ بْنُ مُحَمَّدٍ عَنْ مُعَلَّى بْنِ مُحَمَّدٍ عَنْ عَلِيِّ بْنِ السَّنْدِي قَالَ: حَدَّثَنِي عِيسَى بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَانِ عَنْ أَبِيهِ عَنْ جَدِّهِ قَالَ: دَخَلَ أَبُو عُكَاشَةَ بْنُ مِحْصَنٍ الْأَسَدِيُّ عَلَى أَبِي جَعْفَرٍ علیه السلام فَقَدَّمَ إِلَيْهِ عِنَبَاً وَ قَالَ لَهُ:

حَبَّةٌ حَبَّةَ يَأْكُلُ الشَّيْخُ الْكَبِيرُ وَ الصَّبِيُّ الصَّغِيرُ، وَ ثَلَاثَةٌ وَأَرْبَعَةٌ يَأْكُلُ مَنْ يَظُنُّ أَنَّهُ لَا يَشْبَعُ، وَكُلْهُ حَبَّتَيْنِ حَبَّتَيْنِ؛ فَإِنَّهُ مُسْتَحَبُّ.

آنگاه به عبدالله بن حسن فرمود: ای ابا محمد! می بینی این رطب چه قدر نیکوست!

سپس به من رو نمود و فرمود: ای اهل کوفه! شما در غذا با سه چیز بر مردم دیگر برتری دارید: یکی ماهی لبنانی شماست و دیگری انگور رزاقی و این رطب مشان شماست.

6- پدر بزرگ عیسی بن عبدالرحمان گوید:

ابو عكاشه بن محصن اسدی به حضور امام باقر علیه السلام شرفیاب شد. امام علیه السلام برای او انگور آورد و فرمود: پیرمرد بزرگسال و پسر بچه کوچک انگور را دانه دانه می خورند.

و کسی که گمان می کند انگور شکم را سیر نمی کند به صورت سه دانه و چهار دانه می خورد و تو آن را به صورت دو دانه دو دانه بخور، چرا که مستحب است.

بخش صدم

اشاره

(100)

بَابُ الرَّبِيبِ

1- عَلِيُّ بْنُ إِبْرَاهِيمَ عَنْ أَبِيهِ عَنِ النَّوْفَلِيُّ عَنِ السَّكُونِي عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ علیه السلام قَالَ:

قَالَ أَمِيرُ الْمُؤْمِنِينَ علیه السلام: مَنِ اصْطَبَحَ بِإِحْدَى وَ عِشْرِينَ زَبِيبَةً حَمْرَاءَ لَمْ يَمْرَضُ إِلَّا مَرَضَ الْمَوْتِ إِنْ شَاءَ اللهُ.

2- مُحَمَّدُ بْنُ يَحْيَى عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنِ مُحَمَّدٍ عَنِ الْقَاسِمِ بْنِ يَحْيَى عَنْ جَدِّهِ الْحَسَنِ بْنِ رَاشِدِ عَنْ أَبِي بَصِيرٍ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللهِ علیه السلام قَالَ: قَالَ أَمِيرَ الْمُؤْمِنِينَ علیه السلام:

إِحْدَى وَ عِشْرُونَ زَبِيبَةً حَمْرَاءَ فِي كُلِّ يَوْم عَلَى الرِّيقِ تَدْفَعُ جَمِيعَ الْأَمْرَاضِ إِلَّا مَرَضَ الْمَوْتِ.

3- عِدَّةٌ مِنْ أَصْحَابِنَا عَنْ أَحْمَدَ بْنِ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ أَبِي نَصْرٍ قَالَ: حَدَّثَنِي رَجُلٌ مِنْ أَهْلِ مِصْرَ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ علیه السلام قَالَ:

مویز

1- سکونی گوید: امام صادق علیه السلام فرمود:

امیر مؤمنان علی علیه السلام فرمود: هر کس با بیست و یک دانه مویز سرخ صبحانه بخورد، إن شاء الله به هیچ بیماری جز مرگ دچار نخواهد شد.

2- ابو بصیر گوید: امام صادق علیه السلام فرمود:

امیرمؤمنان علی علیه السلام فرمود: خوردن بیست و یک مویز سرخ در حالت ناشتا، همه بیماری ها جز مرگ را دفع می کند

3- احمد بن محمد بن ابی نصر گوید: مردی مصری به من گفت: امام صادق علیه السلام فرمود:

الرَّبِيبُ يَشُدُّ الْعَصَبَ وَ يَذْهَبُ بِالنَّصَبِ وَيُطَيِّبُ النَّفَسَ.

4- عِدَّةٌ مِنْ أَصْحَابِنَا عَنْ سَهْلِ بْنِ زِيَادٍ عَنْ يَعْقُوبَ بْنِ يَزِيدَ عَنْ أَحْمَدَ مُحَمَّدِ بْنِ أَبِي نَصْرٍ عَنْ فُلَانِ الْمِصْرِيِّ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ علیه السلام قَالَ: الزَّبِيبُ الطَّائِفِيُّ يَشُدُّ الْعَصَبَ وَ يَذْهَبُ بِالنَّصَبِ وَيُطَيِّبُ النَّفَسَ.

بخش صدو یکم

اشاره

(101)

بَابُ الرُّمَّان

1- عَلِيُّ بْنُ إِبْرَاهِيمَ عَنْ أَبِيهِ وَ مُحَمَّدُ بْنُ إِسْمَاعِيلَ عَنِ الْفَضْلِ بْنِ شَاذَانَ عَنِ ابْنِ أَبِي عُمَيْرِ عَنْ إِبْرَاهِيمَ بْنِ عَبْدِ الْحَمِيدِ قَالَ: سَمِعْتُ أَبَا عَبْدِ اللَّهِ علیه السلام يَقُولُ:

عَلَيْكُمْ بِالرُّمَّانِ ! فَإِنَّهُ لَمْ يَأْكُلْهُ جَائِعٌ إِلَّا أَجْزَاهُ وَ لَا شَبْعَانُ إِلَّا أَمْرَأَهُ.

2- عَلِيُّ بْنُ إِبْرَاهِيمَ عَنْ هَارُونَ بْنِ مُسْلِمٍ عَنْ مَسْعَدَةَ بْنِ زِيَادٍ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللهِ علیه السلام قَالَ:

مویز، رگ های بدن را تقویت می کند، بیماری ها را از بین می برد و روح و روان را پاکیزه می کند.

4- راوی مصری گوید: امام صادق علیه السلام فرمود:

مویز طائف، رگ های بدن را تقویت می کند بیماری ها را از بین می برد و روح و روان را پاکیزه می کند.

انار

1- ابراهيم بن عبد الحمید گوید: از امام صادق علیه السلام شنیدم که می فرمود:

بر شما باد به انار! زیرا هیچ گرسنه ای انار نمی خورد مگر آن که او را سیر می کند و هیچ سیری آن را نمی خورد مگر آن که غذایش را گوارا می کند.

2- مسعدة بن زیاد گوید: امام صادق علیه السلام فرمود:

الْفَاكِهَةُ مِائَةٌ وَ عِشْرُونَ لَوْناً سَيْدُهَا الرُّمَّانُ.

3- عِدَّةٌ مِنْ أَصْحَابِنَا عَنْ أَحْمَدَ بْنِ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ عَنْ أَبِيهِ عَنْ فَضَالَةَ بْنِ أَيُّوبَ عَنْ عُمَرَ بْنِ أَبَانِ الْكَلْبِيُّ قَالَ: سَمِعْتُ أَبَا جَعْفَرٍ وَ أَبَا عَبْدِ اللَّهِ علیه السلام يَقُولَانِ:

مَا عَلَى وَجْهِ الْأَرْضِ ثَمَرَةٌ كَانَتْ أَحَبَّ إِلَى رَسُولِ اللهِ صلى الله عليه وسلم مِنَ الرُّمَّانِ؛ وَ كَانَ وَاللَّهِ! إِذَا أَكَلَهَا أَحَبَّ أَنْ لَا يَشْرَكَهُ فِيهَا أَحَدٌ.

4- عَنْهُ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عِيسَى عَنِ الدِّهْقَانِ عَنْ دُرُسْتَ عَنْ إِبْرَاهِيمَ بْنِ عَبْدِ الْحَمِيدِ عَنْ أَبِي الْحَسَنِ علیه السلام قَالَ:

مِمَّا أَوْصَى بِهِ آدَمُ علیه السلام هِبَةَ اللَّهِ أَنْ قَالَ لَهُ:

عَلَيْكَ بِالرُّمَّانِ ! فَإِنَّكَ إِنْ أَكَلْتَهُ وَ أَنْتَ جَائِعٌ أَجْزَاكَ وَ إِنْ أَكَلْتَهُ وَ أَنْتَ شَبْعَانُ أَمْرَأَكَ.

5- عَلِيُّ بْنُ إِبْرَاهِيمَ عَنْ أَبِيهِ عَنِ ابْنِ أَبِي عُمَيْرٍ عَنْ حَمَّادِ بْنِ عُثْمَانَ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللهِ علیه السلام قَالَ :

صد و بیست رنگ و نوع میوه وجود دارد که آقا و با ارزش ترین آنان انار است.

3- عمر بن ابان کلبی گوید: از امام باقر علیه السلام و امام صادق علیه السلام شنیدم که می فرمودند:

بر روی زمین هیچ درختی نزد پیامبر خدا صلى الله عليه وسلم محبوب تر از انار نبود به خدا سوگند! هرگاه انار میل می فرمود دوست داشت که کسی با او شریک نشود.

4- ابراهیم بن عبد الحمید گوید: امام کاظم علیه السلام فرمود:

از وصیت هایی که حضرت آدم علیه السلام به هبة الله نمود این بود که به او فرمود:

بر تو باد به آنار زیرا اگر آن را در حال گرسنگی بخوری برای تو کفایت می کند و اگر در حال سیری بخوری غذایت را گوارا می نماید.

5- حمّاد بن عثمان گوید: امام صادق علیه السلام فرمود:

مَا مِنْ شَيْءٍ أَشَارَكُ فِيهِ أَبْغَضَ إِلَيَّ مِنَ الرُّمَّانِ؛ وَ مَا مِنْ رُمَّانَةٍ إِلَّا وَ فِيهَا حَبَّةٌ مِنَ الْجَنَّةِ، فَإِذَا أَكَلَهَا الْكَافِرُ بَعَثَ اللَّهُ عَلَ إِلَيْهِ مَلَكاً فَانْتَزَعَهَا مِنْهُ.

6- أَبُو عَلِي الْأَشْعَرِيُّ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَبْدِ الْجَبَّارِ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ سَالِمٍ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ النَّضْرِ عَنْ مُفَضَّلِ قَالَ: سَمِعْتُ أَبَا عَبْدِ اللَّهِ علیه السلام يَقُولُ: مَا مِنْ طَعَامٍ أَكْلُهُ إِلَّا وَ أَنَا أَشْتَهِي أَنْ أُشَارَكَ فِيهِ - أَوْ قَالَ: يَشْرَكَنِي فِيهِ - إِنْسَانٌ إِلَّا الرُّمَّانَ، فَإِنَّهُ لَيْسَ مِنْ رُمَّانَةٍ إِلَّا وَفِيهَا حَبَّةٌ مِنَ الْجَنَّةِ.

7- عِدَّةٌ مِنْ أَصْحَابِنَا عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنْ عُثْمَانَ بْنِ عِيسَى عَنْ سَمَاعَةَ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ علیه السلام قَالَ:

كَانَ أَمِيرُ الْمُؤْمِنِينَ علیه السلام إِذَا أَكَلَ الرُّمَّانَ بَسَطَ تَحْتَهُ مِنْدِيلاً. فَسُئِلَ عَنْ ذَلِكَ، فَقَالَ:

إِنَّ فِيهِ حَبَّاتٍ مِنَ الْجَنَّةِ.

فَقِيلَ لَهُ: إِنَّ الْيَهُودَ وَالنَّصَارَى وَ مَنْ سِوَاهُمْ يَأْكُلُونَهُ.

فَقَالَ : إِذَا كَانَ ذَلِكَ بَعَثَ اللهُ إِلَيْهِ مَلَكاً فَانْتَزَعَهَا مِنْهُ لِكَيْلَا يَأْكُلَهَا.

هیچ شراکتی نزد من از شراکت در خوردن انار، مبغوض تر نیست و هیچ اناری نیست مگر آن که در آن دانه ای از بهشت است؛ اگر کافر بخواهد آن را بخورد، خداوند فرشته ای می فرستد تا آن دانه بهشتی را از او بگیرد.

6- مفضّل گوید: از امام صادق علیه السلام شنیدم که می فرمود:

غذایی نمی خوردم مگر آن که دوست دارم در آن با کسی شریک شوم - یا فرمود: کسی در آن با من شریک شود - جز انار؛ زیرا هیچ اناری نیست مگر این که در آن دانه ای بهشتی است.

7- سماعه گوید: امام صادق علیه السلام فرمود:

هرگاه امیرمؤمنان علی علیه السلام انار میل می کرد، حوله ای در زیر آن می گستراند، در این خصوص از ایشان سؤال کردند، فرمود: زیرا انار دانه های بهشتی دارد.

عرض کردند: یهودیان مسیحیان و دیگران آن را می خورند؟

فرمود: هرگاه یکی از آنان انار بخورد خداوند فرشته ای را به سوی او می فرستد که آن دانه را از او بگیرد تا آن شخص آن دانه بهشتی را نخورد.

8- أَبُو عَلِيّ الْأَشْعَرِيُّ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَبْدِ الْجَبَّارِ عَنْ صَفْوَانَ بْنِ يَحْيَى عَنْ مَنْصُورِ بْنِ حَازِمٍ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ علیه السلام قَالَ:

مَنْ أَكَلَ حَبَّةٌ مِنْ رُمَّانِ أَمْرَضَتْ شَيْطَانَ الْوَسْوَسَةِ أَرْبَعِينَ يَوْماً.

9- مُحَمَّدُ بْنُ يَحْيَى عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ عِيسَى وَ مُحَمَّدِ بْنِ الْحُسَيْنِ جَمِيعاً عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ إِسْمَاعِيلَ بْنِ بَزِيعٍ عَنْ صَالِحٍ بْنِ عُقْبَةَ عَنْ يَزِيدَ بْنِ عَبْدِ الْمَلِكِ النَّوْفَلِيُّ قَالَ: دَخَلْتُ عَلَى أَبِي عَبْدِ اللَّهِ علیه السلام وَ فِي يَدِهِ رُمَّانَةٌ، فَقَالَ:

يَا مُعَتُبُ! أَعْطِهِ رُمَّانَةٌ ، فَإِنِّي لَمْ أَشْرَكَ فِي شَيْءٍ أَبْغَضَ إِلَيَّ مِنْ أَنْ أُشْرَكَ فِي رُمَّانَةٍ.

ثُمَّ احْتَجَمَ وَ أَمَرَنِي أَنْ أَحْتَجِمَ؛ فَاحْتَجَمْتُ. ثُمَّ دَعَا بِرُمَّانَةٍ أُخْرَى ثُمَّ قَالَ:

يَا يَزِيدُ! أَيُّمَا مُؤْمِنِ أَكَلَ رُمَّانَةً حَتَّى يَسْتَوْفِيهَا أَذْهَبَ اللَّهُ عزوجل الشَّيْطَانَ عَنْ إِنَارَةِ قَلْبِهِ أَرْبَعِينَ صَبَاحاً، وَ مَنْ أَكَلَ اثْنَتَيْنِ أَذْهَبَ اللهُ عزوجل الشَّيْطَانَ عَنْ إِنَارَةِ قَلْبِهِ مِائَةَ يَوْمٍ، وَ مَنْ أَكَلَ ثَلَاثَاً حَتَّى يَسْتَوْفِيهَا أَذْهَبَ اللهُ عزوجل الشَّيْطَانَ عَنْ إِنَارَةِ قَلْبِهِ سَنَةٌ، وَمَنْ أَذْهَبَ اللهُ الشَّيْطَانَ عَنْ إِنَارَةِ قَلْبِهِ سَنَةٌ لَمْ يُذْنِبُ وَ مَنْ لَمْ يُذْنِبْ دَخَلَ الْجَنَّةَ.

8- منصور بن حازم گوید: امام صادق علیه السلام فرمود:

هرکس یک دانه انار بخورد شیطان وسوسه گر تا چهل روز بیمار می شود.

9- يزيد بن عبدالملك نوفلی گوید: به حضور امام صادق علیه السلام شرفیاب شدم، در دست حضرت یک عدد انار بود.

فرمود: ای معتب! به او یک عدد انار بده؛ چرا که شراکت در خوردن چیزی جز خوردن آثار نزد من مبغوض تر نیست.

آن گاه حضرت علیه السلام حجامت نمود و به من دستور داد که حجامت کنم، من حجامت کردم سپس انار دیگری خواست و فرمود: ای یزید! هر مؤمنی یک انار کامل بخورد خداوند متعال تا چهل صبح شیطان را از روشنایی قلبش دور می کند، هرکس دو انار کامل بخورد، خداوند شیطان را تا صد روز از روشنایی قلبش دور خواهد کرد، هرکس سه انار کامل بخورد خداوند شیطان را تا یک سال از روشنایی قلبش دور خواهد نمود و هر کس که خداوند شیطان را تا یک سال از روشنایی قلبش دور کند گناه نخواهد کرد و هرکس که گناه نکند، داخل بهشت می شود.

10- مُحَمَّدُ بْنُ يَحْيَى عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنِ ابْنِ مَحْبُوبٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ سِنَانٍ قَالَ: سَمِعْتُ أَبَا عَبْدِ اللَّهِ علیه السلام يَقُولُ:

عَلَيْكُمْ بِالرُّمَّانِ الْحُلُوا فَكُلُوهُ؛ فَإِنَّهُ لَيْسَتْ مِنْ حَبَّةٍ تَقَعُ فِي مَعِدَةٍ مُؤْمِنٍ إِلَّا أَبَادَتْ دَاءً وَ أَطْفَأَتْ شَيْطَانَ الْوَسْوَسَةِ عَنْهُ.

11- عَلِيُّ بْنُ إِبْرَاهِيمَ عَنْ أَبِيهِ عَنِ ابْنِ أَبِي عُمَيْرٍ عَنْ هِشَامِ بْنِ سَالِمٍ عَنْ أَبِي عبْدِ اللهِ علیه السلام قَالَ: سَمِعْتُهُ يَقُولُ:

مَنْ أَكَلَ رُمَّانَةٌ عَلَى الرِّيقِ أَنَارَتْ قَلْبَهُ أَرْبَعِينَ يَوْماً.

12- عَلِيُّ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ بُنْدَارَ عَنْ أَبِيهِ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَلِيِّ الْهَمَذَانِيَّ عَنْ أبِي سَعِيدِ الرَّقَامِ عَنْ صَالِحٍ بْنِ عُقْبَةَ قَالَ: سَمِعْتُ أَبَا عَبْدِ اللَّهِ علیه السلام يَقُولُ:

كُلُوا الرُّمَّانَ بِشَحْمِهِ؛ فَإِنَّهُ يَدْبُعُ الْمَعِدَةَ وَ يَزِيدُ فِي الذَّهْنِ.

13- عِدَّةٌ مِنْ أَصْحَابِنَا عَنْ سَهْلِ بْنِ زِيَادٍ عَنْ جَعْفَرِ بْنِ مُحَمَّدٍ الْأَشْعَرِيِّ عَنِ ابْنِ الْقَدَّاحِ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ علیه السلام قَالَ: كُلُوا الرَّمَّانَ الْمُزَّ بِشَحْمِهِ؛ فَإِنَّهُ دِبَاغُ لِلْمَعِدَةِ.

10- عبد الله بن سنان گوید: امام صادق علیه السلام فرمود:

بر شما باد به انار شیرین! چرا که هیچ اناری نیست که در معده شخص با ایمانی قرار گیرد مگر آن که بیماری را نابود می کند و هیجان شیطان وسوسه گر را خاموش می سازد.

11- هشام بن سالم گوید: از امام صادق علیه السلام شنیدم که می فرمود: کسی که در حالت ناشتا یک انار بخورد تا چهل روز قلبش روشن خواهد بود.

12- صالح بن عقبه گوید: امام صادق علیه السلام فرمود:

انار را با پیه اش بخورید، زیرا معده را دباغی می کند و عقل را افزون می سازد.

انار ملس (ترش و شیرین) را با پیه اش بخورید؛ چرا که معده را دباغی می کند.

14- عَلِيُّ بْنُ إِبْرَاهِيمَ عَنْ أَبِيهِ عَنِ ابْنِ أَبِي عُمَيْرٍ عَنْ إِبْرَاهِيمَ بْنِ عَبْدِ الْحَمِيدِ عَنِ الْوَلِيدِ بْنِ صَبِيح عَنْ أَبِي عَبْدِ اللهِ علیه السلام قَالَ: ذُكِرَ الرُّمَّانُ الْحُلْوُ ، فَقَالَ:

المُر أَصْلَحُ في البطن.

مُحَمَّدُ بْنُ إِسْمَاعِيلَ عَنِ الْفَضْلِ بْنِ شَاذَانَ عَنِ ابْنِ أَبِي عُمَيْرٍ عَنْ إِبْرَاهِيمَ بْنِ عَبْدِ الْحَمِيدِ عَنِ الْوَلِيدِ بْنِ صَبِيح عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ علیه السلام مِثْلَهُ.

15- عِدَّةٌ مِنْ أَصْحَابِنَا عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ خَالِدٍ عَنِ ابْنِ بَفَّاحِ عَنْ صَالِحِ بْنِ عُقْبَةَ الْخَيَّاطِ أَوِ الْقَمَّاطِ عَنْ يَزِيدَ بْنِ عَبْدِ الْمَلِكِ قَالَ: سَمِعْتُ أَبَا عَبْدِ اللَّهِ علیه السلام يَقُولُ:

مَنْ أَكَلَ رُمَّانَةً أَنَارَتْ قَلْبَهُ، وَ مَنْ أَنَارَ اللهُ قَلْبَهُ بَعْدَ الشَّيْطَانُ عَنْهُ.

قُلْتُ: أَيَّ الرُّمَّانِ؟ جُعِلْتُ فِدَاكَ!

فَقَالَ: سُورَانِيَّكُمْ هَذَا.

16- عَنْهُ عَنِ النَّهِيكِي عَنْ عُبَيْدِ اللهِ بْنِ أَحْمَدَ عَنْ زِيَادِ بْنِ مَرْوَانَ الْقَنْدِي قَالَ: سَمِعْتُ أَبَا الْحَسَنِ علیه السلام - يَعْنِي الْأَوَّلَ - يَقُولُ:

14- ولید بن صبیح گوید: نزد امام صادق علیه السلام سخن از انار شیرین به میان آمد، حضرت فرمود:

انار ملس برای شکم سازگارتر است.

15- يزيد بن عبدالملك گوید: امام صادق علیه السلام فرمود:

هرکس یک انار کامل بخورد خداوند قلبش را روشن می کند و کسی که خداوند قلبش را روشن کند شیطان از او دور خواهد شد.

عرض کردم: قربانت گردم! کدام انار است؟

فرمود: همین انار «سورانی» شما.

16- زیاد بن مروان قندی گوید: از امام کاظم علیه السلام شنیدم که می فرمود: -

مَنْ أَكَلَ رُمَّانَةٌ يَوْمَ الْجُمُعَةِ عَلَى الرِّيقِ نَوَّرَتْ قَلْبَهُ أَرْبَعِينَ صَبَاحاً؛ فَإِنْ أَكَلَ رُمَّانَتَيْنِ فَثَمَانِينَ يَوْماً ؛ فَإِنْ أَكَلَ ثَلاثاً فَمِائَةً وَ عِشْرِينَ يَوْماً وَ طُرِدَتْ عَنْهُ وَسْوَسَةُ الشَّيْطَانِ وَ مَنْ طُرِدَتْ عَنْهُ وَسْوَسَةُ الشَّيْطَانِ لَمْ يَعْصِ اللَّهَ عزوجل وَ مَنْ لَمْ يَعْصِ اللَّهَ أَدْخَلَهُ اللهُ الْجَنَّةَ.

17- عَنْهُ عَنِ الْحُسَيْنِ بْنِ سَعِيدٍ عَنْ عَمْرِو بْنِ إِبْرَاهِيمَ عَنِ الْخُرَاسَانِيِّ قَالَ:

أَكْلُ الرُّمَّانِ الْحُلْوِ يَزِيدُ فِي مَاءِ الرَّجُلِ وَ يُحَسِّنُ الْوَلَدَ.

18- عِدَّةٌ مِنْ أَصْحَابِنَا عَنْ سَهْلِ بْنِ زِيَادٍ عَنْ إِبْرَاهِيمَ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَانِ عَنْ زِيَادٍ عَنْ أَبِي الْحَسَنِ علیه السلام قَالَ:

دُخَانُ شَجَرِ الرُّمَّانِ يَنْفِي الْهَوَامَّ.

هرکس روز جمعه در حالت ناشتا یک عدد انار بخورد، قلبش تا چهل روز روشن و نورانی خواهد شد و اگر دو انار بخورد، هشتاد روز و اگر سه انار بخورد، صد و بیست روز قلبش روشن می شود و وسوسه شیطان از او دور می شود و هرکس وسوسه شیطان از او دور شود، خداوند متعال را عصیان نمی کند و هرکس خداوند را عصیان نکند، خداوند او را وارد بهشت می کند.

17- خراسانی گوید:

خوردن انار شیرین، آب کمر مرد را زیاد می کند و فرزند را زیبا می سازد

18- زیاد گوید: امام کاظم علیه السلام فرمود:

دود درخت انار، خزندگان زهر دار را دور می کند.

بخش صدو دوم

اشاره

(102)

بَابُ التفاح

1- مُحَمَّدُ بْنُ يَحْيَى عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ عِيسَى عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ سِنَانٍ عَنْ إِسْمَاعِيلَ بْنِ جَابِرٍ قَالَ: سَمِعْتُ أَبَا عَبْدِ اللَّهِ علیه السلام يَقُولُ:

التَّفَّاحُ نَضُوحُ الْمَعِدَةِ.

2- أَحْمَدُ بْنُ مُحَمَّدٍ عَنْ بَكْرِ بْنِ صَالِحٍ عَنِ الْجَعْفَرِيِّ قَالَ: سَمِعْتُ أَبَا الْحَسَنِ مُوسَى علیه السلام يَقُولُ:

التَّفَّاحُ يَنْفَعُ مِنْ خِصَالٍ عِدَّةٍ مِنَ السَّمَ وَ السِّحْرِ وَ اللَّمَمِ يَعْرِضُ مِنْ أَهْلِ الْأَرْضِ و البلغم الغالب؛ وَ لَيْسَ شَيْءٌ أَسْرَعَ مِنْهُ مَنْفَعَةً.

سیب

1- اسماعیل بن جابر گوید: امام صادق علیه السلام فرمود:

سیب شست و شو دهنده معده است.

2- جعفری گوید: امام کاظم علیه السلام فرمود:

سیب، برای چند چیز فایده می دهد: برای زهر، جادو، «لمم» ⁽¹⁾- که از جنیان حاصل می شود - و بلغم و چیزی در نفع رساندن سریع تر از سیب نیست.

3- عَلِيُّ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ بُنْدَارَ عَنْ أَبِيهِ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَلِيَّ الْهَمَذَانِيِّ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ سِنَانٍ عَنْ دُرُسْتَ بْنِ أَبِي مَنْصُورٍ قَالَ: بَعَثَنِي الْمُفَضَّلُ بْنُ عُمَرَ إِلَى أَبِي عَبْدِ اللَّهِ علیه السلام بِلَطَفٍ فَدَخَلْتُ عَلَيْهِ فِي يَوْمٍ صَائِفٍ وَ قُدَّامَهُ طَبَقٌ فِيهِ تُفَّاحٌ أَخْضَرُ. فَوَ اللَّهِ! إِنْ صَبَرْتُ أَنْ قُلْتُ لَهُ: جُعِلْتُ فِدَاكَ! أَ تَأْكُلُ مِنْ هَذَا وَالنَّاسُ يَكْرَهُونَهُ؟!

فَقَالَ لِي كَأَنَّهُ لَمْ يَزَلْ يَعْرِفُنِي: وُعِكْتُ فِي لَيْلَتِي هَذِهِ؛ فَبَعَثْتُ فَأُتِيتُ بِهِ فَأَكَلْتُهُ. وَ هُوَ يَقْلَعُ الْحُمَّى وَ يُسَكُنُ الْحَرَارَةَ.

فَقَدِمْتُ فَأَصَبْتُ أَهْلِي مَحْمُومِينَ؛ فَأَطْعَمْتُهُمْ فَأَقْلَعَتِ الْحُمَّى عَنْهُمْ.

4- عِدَّةٌ مِنْ أَصْحَابِنَا عَنْ سَهْلِ بْنِ زِيَادٍ عَنْ يَعْقُوبَ بْنِ يَزِيدَ عَنْ زِيَادٍ الْقَنْدِيِّ قَالَ: دَخَلْتُ الْمَدِينَةَ وَ مَعِي أَخِي سَيْفٌ؛ فَأَصَابَ النَّاسُ بِرُعَافٍ، فَكَانَ الرَّجُلُ إِذَا رَعَفَ يَوْمَيْنِ مَاتَ فَرَجَعْتُ إِلَى الْمَنْزِلِ فَإِذَا سَيْفَ يَرْعُفُ رُعَافًا شَدِيداً.

فَدَخَلْتُ عَلَى أَبِي الْحَسَنِ علیه السلام فَقَالَ: يَا زِيَادُ! أَطْعِمْ سَيْفَا التَّفَاحَ.

3- درست بن ابو منصور گوید: مفضّل بن عمر مرا با هدایایی به حضور امام صادق علیه السلام فرستاد، من در روزی گرم به حضور ایشان شرفیاب شدم دیدم که در مقابل آن حضرت طبقی از سیب سبز بود، پس به خدا سوگند! بدون درنگ عرض کردم: فدایت شوم! آیا این سیب را میل می کنید در حالی که مردم از آن کراهت دارند؟!

حضرتش گویی با من آشنا بود به من فرمود: امشب گرما زده شدم فرستادم این سیب را برای من آوردند و از آن خوردم. این سیب تب را می زداید و گرما را آرام می کند.

مفضل گوید: من به خانه برگشتم دیدم دو تن از خانواده ام تب کرده اند، به آنان سیب سبز خوراندم، تبشان فرو نشست.

4- زیاد قندی گوید: با برادرم سیف وارد مدینه شدم مردم به بیماری خون دماغ گرفتار شده بودند و هرگاه شخصی دو روز متوالی خون دماغ می شد، می مرد. به خانه برگشتم دیدم سیف به خون دماغ شدیدی مبتلا شده است به حضور امام کاظم علیه السلام شرفیاب شدم، حضرت علیه السلام فرمود: ای زیاد! به سیف، سیب بخوران.

فَأَطْعَمْتُهُ إِيَّاهُ فَبَرَأَ.

5- مُحَمَّدُ بْنُ يَحْيَى عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنْ عَلِيِّ بْنِ الْحَكَمِ عَنْ زِيَادِ بْنِ مَرْوَانَ قَالَ: أَصَابَ النَّاسَ وَبَاءٌ بِمَكَّةَ، فَكَتَبْتُ إِلَى أَبِي الْحَسَنِ علیه السلام.

فَكَتَبَ إِلَيَّ: كُلِ التَّفَّاح.

6- أَبُو عَلِي الْأَشْعَرِيُّ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَبْدِ الْجَبَّارِ عَنِ ابْنِ فَضَّالِ عَنِ ابْنِ بُكَيْرٍ قَالَ: رَعَفْتُ سَنَةٌ بِالْمَدِينَةِ؛ فَسَأَلَ أَصْحَابُنَا أَبَا عَبْدِ اللهِ علیه السلام عَنْ شَيْءٍ يُمْسِكُ الرُّعَافَ. فَقَالَ لَهُمُ: اسْقُوهُ سَوِيقَ التَّفَّاح.

فَسَقَوْنِي فَانْقَطَعَ عَنِّي الرُّعَافُ.

7- مُحَمَّدُ بْنُ يَحْيَى عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ مُوسَى عَنْ بَعْضِ أَصْحَابِنَا رَفَعَهُ إِلَى أَبِي عَبْدِ اللَّهِ علیه السلام أَنَّهُ قَالَ:

مَا أَعْرِفُ لِلسُّمُومِ دَوَاءٌ أَنْفَعَ مِنْ سَوِيقِ التَّفَّاحِ.

من به او سیب خوراندم و او خوب شد.

5- زیاد بن مروان گوید: مردم مکه به بیماری وبا دچار شدند، نامه ای در این خصوص به امام کاظم علیه السلام نوشتم، حضرتش در پاسخ نامه نوشت: سیب بخور.

6- ابن بکیر گوید: سالی در مدینه به خون دماغ مبتلا شدم دوستانم درباره چیزی که خون دماغ را برطرف کند از امام صادق علیه السلام پرسیدند.

حضرت به آنان فرمود: به او قاووت سیب بنوشانید.

آنان به من قاووت سیب نوشاندند و خون دماغم بند آمد.

راوی گوید: امام صادق علیه السلام فرمود:

دوایی نمی شناسم که از قاووت سیب برای سموم و زهرها مفیدتر باشد.

8- عَنْهُ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنِ الْحُسَيْنِ بْنِ سَعِيدٍ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ يَزِيدَ قَالَ: كَانَ إِذَا لَسَعَ إِنْسَاناً مِنْ أَهْلِ الدَّارِ حَيَّةٌ أَوْ عَقْرَبٌ قَالَ:

اسْقُوهُ سَوِيقَ التَّفَّاح.

9- عِدَّةٌ مِنْ أَصْحَابِنَا عَنْ أَحْمَدَ بْنِ أَبِي عَبْدِ اللهِ عَنْ يَعْقُوبَ بْنِ يَزِيدَ عَنِ الْقَنْدِيِّ عَنِ الْمُفَضَّلِ بْنِ عُمَرَ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ علیه السلام قَالَ: ذُكِرَ لَهُ الْحُمَّى.

فَقَالَ علیه السلام: إِنَّا أَهْلُ بَيْتٍ لَا نَتَدَاوَى إِلَّا بِإِفَاضَةِ الْمَاءِ الْبَارِدِ يُصَبُّ عَلَيْنَا وَأَكْلِ التفَّاح.

10- عَنْهُ عَنْ أَبِيهِ عَنْ يُونُسَ عَمَّنْ ذَكَرَهُ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ علیه السلام قَالَ:

لَوْ يَعْلَمُ النَّاسُ مَا فِي التَّفَّاح مَا دَاوَوْا مَرْضَاهُمْ إِلَّا بِهِ.

قَالَ: وَ رَوَى بَعْضُهُمْ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللهِ علیه السلام قَالَ:

8- احمد بن محمد بن يزيد گوید: هرگاه مار یا عقرب یکی از افراد خانه را می گزید امام صادق علیه السلام می فرمود:

به او قاووت سیب بخورانید.

9- مفضل بن عمر گوید:

در حضور امام کاظم علیه السلام سخن از تب به میان آمد، حضرتش فرمود:

ما خاندانی هستیم که تب را جز با ریختن آب سرد بر روی بدنمان و خوردن سيب مداوا نمی کنیم.

10- راوی گوید: امام صادق علیه السلام فرمود:

اگر مردم از خواص سیب آگاه بودند بیماران خود را جز با آن درمان نمی کردند.

هم چنین روایت شده است که امام صادق علیه السلام فرمود:

أَطْعِمُوا مَحْمُومِيكُمُ التَّفَّاحَ؛ فَمَا مِنْ شَيْءٍ أَنْفَعَ مِنَ التَّفَّاح.

11- عِدَّةٌ مِنْ أَصْحَابِنَا عَنْ سَهْلِ بْنِ زِيَادٍ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ الْحَسَنِ بْنِ شَمُونٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَانِ عَنْ مِسْمَعِ بْنِ عَبْدِ الْمَلِكِ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ علیه السلام قَالَ : إِنَّ أَمِيرَ الْمُؤْمِنِينَ علیه السلام قَالَ:

كُلُوا التَّفَّاحَ؛ فَإِنَّهُ يَدْبُغُ الْمَعِدَةَ.

بخش صدو سوم

اشاره

(103)

بَابُ السَّفَرْجَل

1- مُحَمَّدُ بْنُ يَحْيَى عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنِ الْقَاسِمِ بْنِ يَحْيَى عَنْ جَدِّهِ الْحَسَنِ بْنِ رَاشِدِ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ علیه السلام قَالَ: قَالَ أَمِيرُ الْمُؤْمِنِينَ علیه السلام:

أَكْلُ السَّفَرْجَل قُوَّةٌ لِلْقَلْبِ الضَّعِيفِ َويُطَيِّبُ الْمَعِدَةَ وَ يُذَكِّى الْفُؤَادَ وَ يُشَجِّعُ الْجَبَانَ.

به بیماران تب دار خود سیب بخورانید؛ چرا که برای تبدار هیچ چیزی از سیب مفیدتر نیست.

11- مسمع بن عبدالملك گوید: امام صادق علیه السلام فرمود: امیر مؤمنان على علیه السلام فرمود: سیب بخورید؛ چرا که معده را دباغی می کند.

به

1- حسن بن راشد گوید: امام صادق علیه السلام فرمود:

امیرمؤمنان علی علیه السلام فرمود: خوردن به، قلب ضعیف و ناتوان را نیرو می بخشد، معده را پاکیزه می کند دل را تذکیه می نماید و ترسو را دلیر می کند.

2- عَلِيُّ بْنُ إِبْرَاهِيمَ عَنْ أَبِيهِ عَنِ النَّوْفَلِيُّ عَنِ السَّكُونِي عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ علیه السلام قَالَ:

كَانَ جَعْفَرُ بْنُ أَبِي طَالِبٍ عِنْدَ النَّبِيِّ صلی الله علیه وسلم، فَأَهْدِيَ إِلَى النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم سَفَرْجَلٌ فَقَطَعَ مِنْهُ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم قِطْعَةً وَ نَاوَلَهَا جَعْفَراً، فَأَبَى أَنْ يَأْكُلَهَا.

فَقَالَ: خُذْهَا وَكُلْهَا ؛ فَإِنَّهَا تُذَكَّى الْقَلْبَ وَ تُشَجِّعُ الْجَبَانَ.

وَ فِي رِوَايَةٍ أُخْرَى: كُلْ ؛ فَإِنَّهُ يُصَفِّي اللَّوْنَ وَ يُحَسِّنُ الْوَلَدَ.

3- الْحُسَيْنُ بْنُ مُحَمَّدٍ عَنْ مُعَلَّى بْنِ مُحَمَّدٍ رَفَعَهُ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ علیه السلام قَالَ:

مَنْ أَكَلَ سَفَرْجَلَةٌ عَلَى الرِّيقِ طَابَ مَاؤُهُ وَ حَسُنَ وَلَدُهُ.

4- مُحَمَّدُ بْنُ يَحْيَى عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ إِسْمَاعِيلَ بْنِ بَزِيعٍ عَنْ عَمِّهِ حَمْزَةَ بْنِ بَزِيع عَنْ أَبِي إِبْرَاهِيمَ علیه السلام قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم لِجَعْفَرٍ:

يَا جَعْفَرُ! كُلِ السِّفَرْجَلَ؛ فَإِنَّهُ يُقَوِّي الْقَلْبَ وَ يُشَجِّعُ الْجَبَانَ.

5- أَحْمَدُ بْنَ مُحَمَّدٍ عَنِ الْحَسَنِ بْنِ عَلِيِّ عَنْ جَمِيلِ بْنِ دَرَّاجٍ عَنْ أَبِي عَبْدِاللَّهِ علیه السلام قَالَ:

2- سکونی گوید: امام صادق علیه السلام فرمود:

جعفربن ابی طالب در حضور پیامبر صلى الله عليه وسلم بود، برای پیامبر یک عدد به هدیه آورده بودند. پیامبر تکه ای از آن را برید و به جعفر داد اما جعفر خودداری کرد که آن را بخورد.

پیامبر صلى الله عليه وسلم فرمود: بگیر و بخور؛ زیرا به قلب را تذکیه و ترسو را شجاع می کند.

در روایتی دیگر چنین آمده است پیامبر صلى الله عليه وسلم فرمود: بخور؛ زیرا به رنگ پوست را روشن می کند و فرزند را زیبا روی می سازد.

3- راوی گوید: امام صادق علیه السلام فرمود:

هرکس ناشتا یک عدد به بخورد، آب کمرش پاکیزه و فرزندش زیبا خواهد شد.

4- حمزة بن بزيع گوید: امام کاظم علیه السلام فرمود:

پیامبر خدا صلى الله عليه وسلم به جعفر فرمود: ای جعفر! به بخور؛ زیرا قلب را نیرومند و ترسو را شجاع می کند.

5- جمیل بن دراج گوید: امام صادق علیه السلام فرمود:

مَنْ أَكَلَ سَفَرْجَلَةٌ أَنْطَقَ اللهُ الْحِكْمَةَ عَلَى لِسَانِهِ أَرْبَعِينَ صَبَاحاً.

6- مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ جَعْفَرٍ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَلِيِّ بْنِ سُلَيْمَانَ بْنِ رُشَيْدٍ عَنْ مَرْوَكِ بْنِ عُبَيْدٍ عَمَّنْ ذَكَرَهُ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ علیه السلام قَالَ:

مَا بَعَثَ اللَّهُ عزوجل نَبِيّاً إِلَّا وَ مَعَهُ رَائِحَةُ السَّفَرْجَلِ .

7- عِدَّةٌ مِنْ أَصْحَابِنَا عَنْ أَحْمَدَ بْنِ أَبِي عَبْدِ اللهِ عَنْ عِدَّةٍ مِنْ أَصْحَابِهِ عَنْ عَلِيِّ بْنِ أَسْبَاطِ عَنْ أَبِي مُحَمَّدٍ الْجَوْهَرِيِّ عَنْ سُفْيَانَ بْنِ عُيَيْنَةَ قَالَ: سَمِعْتُ جَعْفَرَ بْنَ مُحَمَّدٍ علیهما السلام يَقُولُ:

السَّفَرْجَلُ يَذْهَبُ بِهَمَ الْحَزِينِ كَمَا تَذْهَبُ الْيَدُ بِعَرَقِ الْجَبِينِ.

بخش صدو چهارم

اشاره

(104)

بَابُ التِّينِ

1- عَلِيُّ بْنُ إِبْرَاهِيمَ عَنْ أَبِيهِ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ أَبِي نَصْرٍ عَنْ أَبِي الْحَسَنِ الرضا علیه السلام قَالَ:

هر کس یک عدد به بخورد خداوند متعال تا چهل صبح، حکمت را بر زبانش جاری می سازد.

6- راوی گوید: امام صادق علیه السلام فرمود:

خداوند هیچ پیامبری را مبعوث نفرمود جز این که بوی به همراهش بود.

7- سفیان بن عیینه گوید: از امام صادق علیه السلام شنیدم که می فرمود:

به، غم و اندوه شخص اندوهگین را می زداید؛ آن سان که دست عرق پیشانی را می زداید

انجیر

1- احمد بن محمد بن ابی نصر گوید: امام رضا علیه السلام فرمود:

التِّينَ يَذْهَبُ بِالْبَخَرِ وَ يَشُدُّ الْفَمَ وَ الْعَظْمَ وَيُنْبِتُ الشَّعْرَ وَ يَذْهَبُ بِالدَّاءِ، وَلَا يُحْتَاجُ مَعَهُ إِلَى دَوَاءٍ.

وَ قَالَ علیه السلام: النِّينُ أَشْبَهُ شَيْءٍ بِنَبَاتِ الْجَنَّةِ.

وَ رَوَاهُ سَهْلُ بْنُ زِيَادٍ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ الْأَشْعَثِ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ أَبِي نَصْرٍ أَيْضاً مِثْلَهُ.

بخش صدو پنجم

اشاره

(105)

بَابُ الْكُمَّثْرَى

1- مُحَمَّدُ بْنُ يَحْيَى عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنِ الْقَاسِمِ بْنِ يَحْيَى عَنْ جَدِّهِ الْحَسَنِ بْنِ رَاشِدٍ عَنْ أَبِي بَصِيرٍ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ علیه السلام قَالَ:

كُلُوا الْكُمَّثْرَى؛ فَإِنَّهُ يَجْلُو الْقَلْبَ وَ يُسَكِّنُ أَوْجَاعَ الْجَوْفِ بِإِذْنِ اللَّهِ تَعَالَى.

انجیر بوی بد دهان را از بین می برد لثه را محکم می کند، موی می رویاند، بیماری ها را معالجه می کند و با آن به هیچ داروی دیگری احتیاج نیست.

هم چنین فرمود: شبیه ترین چیز به گیاهان بهشت، انجیر است.

گلابی

1- ابو بصیر گوید: امام رضا علیه السلام فرمود:

گلابی بخورید؛ زیرا گلابی قلب را جلا می دهد و به اذن خداوند، دردهای شکم را بر طرف می سازد.

2- مُحَمَّدُ بْنُ يَحْيَى عَنْ أَحْمَدَ بْن مُحَمَّدٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْن جَعْفَرٍ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عِيسَى عَنِ الْوَشَّاءِ عَنْ بَعْضِ أَصْحَابِنَا عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ علیه السلام قَالَ: الْكُمَّثْرَى يَدْبُغَ الْمَعِدَةَ وَ يُقَوِّيهَا. هُوَ وَ السَّفَرْجَلُ سَوَاءٌ وَ هُوَ عَلَى الشَّبَعِ أَنْفَعُ مِنْهُ عَلَى الرِّيقِ. وَ مَنْ أَصَابَهُ طَخَاءٌ فَلْيَأْكُلْهُ، يَعْنِي عَلَى الطَّعَامِ.

بخش صدو ششم

اشاره

(106)

بَابُ الْإِجَاصِ

1- مُحَمَّدُ بْنُ يَحْيَى عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ جَعْفَرٍ عَنْ يَعْقُوبَ بْنِ يَزِيدَ عَنْ زِيَادٍ الْقَنْدِيِّ قَالَ: دَخَلْتُ عَلَى أَبِي الْحَسَنِ الْأَوَّلِ علیه السلام وَ بَيْنَ يَدَيْهِ تَوْرُ مَاءٍ فِيهِ إِجَّاصٌ أَسْوَدُ فِي إِيَّانِهِ فَقَالَ:

إِنَّهُ هَاجَتْ بِي حَرَارَةٌ ؛ وَ إِنَّ الْإِجَاصَ الطَّرِي يُطْفِئُ الْحَرَارَةَ وَيُسَكِّنُ الصَّفْرَاءَ وَإِنَّ الْيَابِسَ مِنْهُ يُسَكِّنُ الدَّمَ وَيَسُلُّ الدَّاءَ الدَّوِيَّ.

2- یکی از اصحاب ما گوید: امام صادق علیه السلام فرمود:

گلابی، معده را دباغی و آن را نیرومند می کند گلابی و به یکسان اند، خوردن آن در حالت سیری مفیدتر از خوردن آن در حالت ناشتا است و هر کس به غم و اندوه دچار شود باید پس از غذا آن را بخورد.

آلو

1- زیاد قندی گوید: خدمت امام کاظم علیه السلام شرفیاب شدم مقابل آن حضرت ظرف آبی بود که در آن آلوی سیاه - که فصلش بود - قرار داشت، حضرت فرمود: گرما بر من غلبه کرده است و به راستی که آلوی تازه گرما را خاموش و زرد آب را ساکن می کند و آلوی خشک خون را آرام می کند و بیماری سخت را جدا و خارج می کند.

بخش صدو هفتم

اشاره

(107)

بَابُ الْأَتْرُج

1- مُحَمَّدُ بْنُ يَحْيَى عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنْ عَلِيِّ بْنِ الْحَكَم وَ الْوَشَّاءِ جَمِيعاً عَنْ عَلِيِّ بْنِ أَبِي حَمْزَةَ عَنْ أَبِي بَصِيرٍ قَالَ: كَانَ عِنْدِي ضَيْفٌ فَتَشَهَى أُتْرُجَا بِعَسَلٍ فَأَطْعَمْتُهُ وَأَكَلْتُ مَعَهُ.

ثُمَّ مَضَيْتُ إِلَى أَبِي عَبْدِ اللَّهِ علیه السلام وَإِذَا الْمَائِدَةُ بَيْنَ يَدَيْهِ فَقَالَ لِي: ادْنُ فَكُلْ.

فَقُلْتُ: إِنِّي أَكَلْتُ قَبْلَ أَنْ آتِيَكَ أُتْرُجَاً بِعَسَلٍ وَ أَنَا أَجِدُ ثِقْلَهُ لِأَنِّي أَكْثَرْتُ مِنْهُ.

فَقَالَ: يَا غُلَامُ انْطَلِقْ إِلَى الْجَارِيَةِ فَقُلْ لَهَا ابْعَثِي إِلَيْنَا بِحَرْفِ رَغِيفٍ يَابِسٍ مِنَ الَّذِي تُجَفِّفُهُ فِي التَّنُّورِ.

فَأُتِيَ بِهِ فَقَالَ لِي: كُلْ مِنْ هَذَا الْخُبْزِ الْيَابِسِ؛ فَإِنَّهُ يَهْضِمُ الْأُتْرُج.

نارنج

1- ابو بصیر گوید مهمانی داشتم که نارنج با عسل خواست، برای او تهیه کردم و خودم نیز با او از آن میل کردم بعد از آن به حضور امام صادق علیه السلام رفتم در این هنگام مقابل ایشان سفره ای پهن بود به من :فرمود: نزدیک شو و بخور.

عرض کردم: پیش از آن که خدمت شما بیایم نارنج با عسل خوردم و چون زیاد خوردم سنگینی آن را در معده ام احساس می کنم.

فرمود: ای غلام! نزد کنیز برو و بگو تکه ای از آن نانی که در تنور خشکش کردی بیاور! آن را آوردند.

حضرت علیه السلام فرمود: از این نان خشک بخور؛ چرا که نارنج را هضم می کند.

فَأَكَلْتُهُ ثُمَّ قُمْتُ فَكَأَنِّي لَمْ أَكُلِّ شَيْئاً.

2- مُحَمَّدُ بْنُ يَحْيَى عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنْ بَكْرِ بْنِ صَالِحٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ إِبْرَاهِيمَ الْجَعْفَرِيُّ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ علیه السلام قَالَ:

بِأَيِّ شَيْءٍ يَأْمُرُكُمْ أَطِبَّاؤُكُمْ فِي الْأَتْرُجُ؟

فَقُلْتُ: يَأْمُرُونَنَا أَنْ نَأْكُلَهُ قَبْلَ الطَّعَامِ.

فَقَالَ: إِنِّي آمُرُكُمْ بِهِ بَعْدَ الطَّعَامِ.

3- عِدَّةٌ مِنْ أَصْحَابِنَا عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ خَالِدٍ عَنِ الْقَاسِمِ بْنِ يَحْيَى عَنْ جَدِّهِ الْحَسَنِ بْنِ رَاشِدِ عَنْ أَبِي بَصِيرٍ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ علیه السلام قَالَ:

كُلُوا الْأَتْرُجَ بَعْدَ الطَّعَامِ، فَإِنَّ آلَ مُحَمَّدٍ علیهم السلام يَفْعَلُونَ ذَلِكَ.

4- عِدَّةٌ مِنْ أَصْحَابِنَا عَنْ سَهْلِ بْنِ زِيَادٍ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ أَبِي نَصْرٍ عَنْ أَبِي الْحَسَنِ الرِّضَا علیه السلام قَالَ:

الْخُبْرُ الْيَابِسُ يَهْضِمُ الْأُتْرُجَ.

من نیز آن را خوردم آنگاه برخاستم و گویا اصلا چیزی نخورده بودم.

2- عبد الله بن ابراهیم جعفری گوید: امام صادق علیه السلام فرمود: پزشکان شما در بارۀ نارنج چه دستوری می دهند؟

گفتم: می گویند قبل از غذا آن را بخوریم.

فرمود: ولی من به شما می گویم که آن را پس از غذا بخورید.

3- ابو بصیر گوید: امام صادق علیه السلام فرمود:

نارنج را بعد از غذا بخورید؛ چرا که آل محمد علیهم السلام هم چنین می کنند.

4- احمد بن محمد بن ابی نصر گوید: امام رضا علیه السلام فرمود:

نان خشک نارنج را هضم می کند.

5- مُحَمَّدُ بْنُ يَحْيَى عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنِ الْحُسَيْنِ بْنِ سَعِيدٍ عَنْ حَمَّادِ بْنِ عِيسَى عَنْ إِبْرَاهِيمَ بْنِ عُمَرَ الْيَمَانِيُّ قَالَ:

قُلْتُ لِأَبِي عَبْدِ اللهِ علیه السلام: إِنَّهُمْ يَزْعُمُونَ أَنَّ الْأَتْرُجَ عَلَى الرِّيقِ أَجْوَدُ مَا يَكُونُ.

فَقَالَ أَبُو عَبْدِ اللهِ علیه السلام: إِنْ كَانَ قَبْلَ الطَّعَامِ خَيْرٌ فَهُوَ بَعْدَ الطَّعَامِ خَيْرٌ وَ خَيْرٌ وَأَجْوَدُ.

6- عَلِيُّ بْنُ إِبْرَاهِيمَ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَلِيِّ بْنِ مُحَمَّدٍ الْقَاسَانِيِّ عَنْ أَبِي أَيُّوبَ الْمَدِينِيِّ عَنْ سُلَيْمَانَ بْنِ جَعْفَرِ الْجَعْفَرِيُّ عَنْ أَبِي الْحَسَنِ الرِّضَا علیه السلام:

أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم كَانَ يُعْجِبُهُ النَّظَرُ إِلَى الْأَتْرُجُ الْأَخْضَرِ وَ التَّفَّاحِ الْأَحْمَرِ.

5 - ابراهیم بن عمر یمانی گوید: به امام صادق علیه السلام عرض کردم: اهل سنت گمان می کنند که خوردن نارنج در حالت ناشتا، بهترین زمان خوردن آن است.

فرمود: اگر پیش از غذا خوب است، بنابراین پس از غذا خوب تر و بهتر خواهد بود.

6- سلیمان بن جعفر جعفری گوید: امام رضا علیه السلام فرمود:

پیامبر خدا صلى الله عليه وسلم نگاه کردن به نارنج سبز و سیب قرمز را دوست می داشت.

بخش صدو هشتم

اشاره

(108)

بَابُ الْمَوْز

1- عِدَّةٌ مِنْ أَصْحَابِنَا عَنْ أَحْمَدَ بْنِ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ عَنْ أَبِيهِ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ أَبِي عُمَيْرٍ عن يَحْيَى بْنِ مُوسَى الصَّنْعَانِي قَالَ: دَخَلْتُ عَلَى أَبِي الْحَسَنِ الرَّضَا علیه السلام بِمِنِّي وَ جَعْفَر الثَّانِي علیه السلام عَلَى فَخِذِهِ وَ هُوَ يُقَشِّرُ لَهُ مَوْراً وَ يُطْعِمُهُ.

2- أبو عَلِيَّ الْأَشْعَرِيُّ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَبْدِ الْجَبَّارِ عَنْ صَفْوَانَ عَنْ أَبِي أُسَامَةَ قَالَ: دَخَلْتُ عَلَى أَبِي عَبْدِ اللهِ علیه السلام فَقَرَّبَ إِلَيَّ مَوْراً فَأَكَلْتُهُ.

3- عِدَّةٌ مِنْ أَصْحَابِنَا عَنْ سَهْلِ بْنِ زِيَادٍ عَنْ عَلِيِّ بْنِ أَسْبَاطِ عَنْ يَحْيَى الصَّنْعَانِي قَالَ: دَخَلْتُ عَلَى أَبِي الْحَسَنِ الرِّضَا علیه السلام وَ هُوَ بِمَكَّةَ وَ هُوَ يُقَشِّرُ مَوْراً وَ يُطْعِمُهُ أَبَا جَعْفَرٍ علیه السلام. فَقُلْتُ لَهُ: جُعِلْتُ فِدَاكَ! هَذَا الْمَوْلُودُ الْمُبَارَكَ؟!

موز

1- يحيی بن موسی صنعانی گوید: در منا به حضور امام رضا علیه السلام شرفیاب شدم، دیدم امام جواد علیه السلام روی پای حضرت بود و حضرت برای او موز پوست می کند و به او می خوراند.