جلوه های اعجاز معصومین علیهم السلام - الخرائج و الجرائح

مشخصات كتاب

سرشناسه : قطب راوندي، سعيد بن هبةالله، -۵۷۳ق.

عنوان قراردادي : [الخرائج و الجرائح. برگزيده. فارسي]

عنوان و نام پديدآور : جلوه‌هاي اعجاز معصومين(ع)/ مولف قطب‌الدين راوندي؛ مترجم غلامحسين محرمي با همكاري مجتبي طبري فراهاني.

مشخصات نشر : قم: جامعه مدرسين حوزه علميه قم، دفتر انتشارات اسلامي، ۱۳۷۶.

مشخصات ظاهري : ۸۴۲ ص.

شابك : ۱۷۵۰۰ريال 964-470-145-3 : ؛ ۲۲۰۰۰ ريال(چاپ دوم) ؛ ۱۰۰۰۰ ريال: چاپ سوم 978-964-470-145-0 :

يادداشت : چاپ دوم: پاييز ۱۳۷۸.

يادداشت : چاپ سوم: بهار ۱۳۸۸.

يادداشت : كتابنامه به صورت زيرنويس.

موضوع : چهارده معصوم -- معجزات -- احاديث

موضوع : چهارده معصوم -- معجزات

شناسه افزوده : محرمي، غلامحسن، مترجم

شناسه افزوده : طبري فراهاني، مجتبي، مترجم

رده بندي كنگره : BP۳۶/ق‌۶خ‌۴۰۴۲۱۷ ۱۳۷۷

رده بندي ديويي : ۲۹۷/۹۵

شماره كتابشناسي ملي : م‌۷۷-۱۸۲۶۳

مقدمه مترجم‌

اشاره

زندگى و شرح حال مؤلف‌

بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمنِ الرَّحِيمِ

مؤلف بزرگوار كتاب، از فقهاى بزرگ شيعه، شاعرى توانا، محدثى عالى مقام و مفسرى ماهر است اسم او سعيد، كنيه‌اش ابو الحسن، و نام پدرش عبد اللَّه بن الحسين بن هبة اللَّه بن الحسن است. و خود، مشهور به «قطب راوندى» است. وطن وى چنان كه از لقبش پيداست «راوند» است. البته سه محل به اين اسم خوانده شده است:

1- قصبه‌اى در نزديكى كاشان كه تا حال به همين اسم خوانده شده است.

2- منطقه‌اى در نزديكى نيشابور.

3- شهرى قديمى در نزديكى موصل كه آن را، راوند الاكبر بن بيوراسف الضحاك، بنا كرده است. مى‌گويند اصل آن «راهاوند» بود ⁽¹⁾.

شيخ بهائى مى‌گويد: «او منسوب است به راوند كه دهى است از دهات كاشان».

و ميرزا افندى مى‌گويد: «ممكن است در اطراف نيشابور باشد» ⁽²⁾.

خاندان مؤلف‌

نسبت او، به خاندانى بزرگ و دانشور داده مى‌شود، پدر و جدّ او، هر دو دانشمند بوده‌اند ⁽¹⁾.

از اولاد و ذريّه او عالمانى پديد آمدند كه در كتابهاى تراجم، اسامى آنان ذكر شده است. و آنها عبارتند از:

1- شيخ عماد الدين ابو الفرج على بن سعيد راوندى، فرزند قطب راوندى، كه از پدرش روايت نقل مى‌كند. پسرش محمّد بن على بن سعيد نيز، از او روايت نقل مى‌كند.

2- شيخ شهيد، نصير الدين ابو عبد اللَّه حسين بن سعيد راوندى ⁽²⁾.

3- شيخ ابو الفضل محمّد بن سعيد راوندى ⁽³⁾.

اساتيد او

1- فضل بن حسن طبرسى، صاحب تفسير «مجمع البيان».

2- ابو القاسم على بن محمّد طبرى، صاحب كتاب «بشارة المصطفى لشيعة المرتضى».

و از عالمان اهل سنت، شهردار بن حافظ شيرويه بن شهردار، صاحب كتاب مشهور «مسند الفردوس» است علاوه بر آنان، از عالمان ديگرى نيز بهره‌هاى علمى و معنوى فراوان برده است كه در اينجا، مجال ذكر همه آنها نيست.

جايگاه علمى راوندى‌

همه عالمان و صاحبان تراجم بر تبحّر او در علوم عقلى و نقلى، اذعان و از وى به عظمت ياد كرده‌اند. افزون بر آن «راوندى» صاحب ذوق لطيف شاعرانه نيز بود.

علامه امينى- رحمه اللَّه- در كتاب الغدير، نمونه‌اى از اشعار او را آورده است ⁽¹⁾.

راوندى، شاگردانى دانشمند و محقق نيز به عالم اسلام تحويل داده است. از جمله ابن شهراشوب، صاحب كتاب «مناقب آل أبى طالب» مى‌باشد.

وفات راوندى‌

سرانجام، اين عالم بزرگ شيعى، در روز چهار شنبه، چهاردهم شوّال سال 573 هجرى قمرى، دار فانى را وداع گفت ⁽²⁾و در صحن حضرت معصومه- سلام اللَّه عليها- در قم مدفون شد ⁽³⁾. اكنون قبرش، در قسمت جنوبى صحن حضرت معصومه- سلام اللَّه عليها- به صورت برجسته‌اى، ديده مى‌شود. و زائران آن بانوى بزرگوار، بارگاه اين عالم بزرگ را نيز، زيارت مى‌كنند.

تأليفات او

مرحوم قطب راوندى در علم حديث، مهارت داشت و كتابهايى در اين موضوع نوشته است. از جمله «الخرائج و الجرائح» و كتابهايى در زمينه دعا و سرگذشت گذشتگان مى‌باشد. در ساير علوم نيز كتابهايى به رشته تحرير درآورده و تعداد كتابهايش، بيش از شصت جلد است. مشهورترين و بزرگترين كتاب وى «الخرائج و الجرائح» است كه مشتمل بر بيان معجزات چهارده معصوم- عليهم السّلام- است.

اعجاز

«اعجاز» يعنى انجام دادن كارى كه ديگران از انجام آن عاجز باشند. چنان كه خداوند متعال در مورد قرآن كريم مى‌فرمايد:

قُلْ لَئِنِ اجْتَمَعَتِ الْإِنْسُ وَ الْجِنُّ عَلى أَنْ يَأْتُوا بِمِثْلِ هذَا الْقُرْآنِ لا يَأْتُونَ بِمِثْلِهِ وَ لَوْ كانَ بَعْضُهُمْ لِبَعْضٍ ظَهِيراً ⁽¹⁾.

يعنى: «اگر تمام انسانها و اجنّه جمع شوند تا مانند اين قرآن را بياورند، نمى‌توانند، هر چند همه، پشتيبان يك ديگر باشند».

پس اعجاز، مخصوص خداوند قادر متعال است. و اوست كه به رسولان خويش، قدرت اعجاز داده است. اعجاز، با وسايل عادى صورت نمى‌گيرد و نتيجه رياضت هم نيست. و به اكتشاف و اختراع هم، معجزه نمى‌گويند، بلكه اعجاز، براى صاحبان آنها يك امتياز محسوب مى‌شود.

اعجاز، با اذن خدا

پيامبران، سفيران هدايت انسانها هستند كه از سوى خدا مبعوث مى‌شوند. پس لازم است براى خود دليل داشته باشند تا مردم حرف آنان را باور كنند. از اين رو، خداوند متعال به فرستادگان خود قدرت اعجاز داده است. قرآن مجيد هم به صراحت اين مسأله را بيان كرده است. حضرت نوح، هود، صالح، ابراهيم، موسى، عيسى، داود و سليمان- عليهم السّلام- تا حضرت خاتم انبياء محمّد مصطفى- صلّى اللَّه عليه و آله- همه داراى معجزاتى بودند. و به وسيله آن، مردم را به راه راست هدايت مى‌كردند. چنانچه مثلا خداوند، آتش را براى حضرت ابراهيم- عليه السّلام- سرد و سلامت قرار داد. و پرندگان قطعه- قطعه شده را توسط او زنده كرد. و عصا در دست حضرت موسى- عليه السّلام- مار شد و اژدهاى جادوگران را به كام خود كشيد. و حضرت عيسى- عليه السّلام- مردگان را به اذن خداوند زنده مى‌كرد و پرنده‌اى از گل ساخت و به اذن خداوند، پرواز داد.

همچنين خداوند متعال، آهن را در دست حضرت داود- عليه السّلام- نرم ساخت. و حضرت سليمان- عليهم السّلام- اجنّه و پرندگان را تسخير مى‌كرد

و آنان تخت او را در آسمان حركت مى‌دادند. و حضرت سليمان، راه يك ماهه را، نصف روز طى مى‌كرد. و وزيرش «آصف بن برخيا» در يك چشم بهم زدن، تخت بلقيس را از يمن به فلسطين آورد.

كتاب حاضر

تسميه اين كتاب به «الخرائج و الجرائح» اين است كه چون اين معجزات به دست خود انبيا انجام مى‌شده و مؤيد ادعاهاى آنان بوده است. و «جرح» به معناى كسب است. يعنى صحّت و درستى ادعاى خود را به وسيله اين معجزات كسب مى‌كردند.

ترجمه كتاب «الخرائج و الجرائح»

از سالها دور، در انديشه جمع‌آورى معجزات پيامبر و ائمه معصومين- عليهم السلام- بودم تا اينكه به كتاب ارزشمند «الخرائج و الجرائح» برخورد كردم. پس از مشاهده كتاب مذكور، اين فكر در من پديد آمد كه از اثر مذكور بهره ببرم، لذا آستين همت بالا زده و با همكارى دوست ارجمندم «جناب آقاى مجتبى طبرى فراهانى» به ترجمه آن پرداخته و گزيده‌اى از آن را در اختيار شما خواننده گرامى قرار مى‌دهيم، اميد آنكه مورد پذيرش حقتعالى و معصومين- عليهم السّلام- قرار گيرد.

لازم به ذكر است كه اين ترجمه از روى نسخه‌اى كه توسط «مؤسسه امام مهدى(عج)» تحقيق و تصحيح شده انجام گرفته است.

غلامحسين محرّمى با همكارى مجتبى طبرى فراهانى 12/ 10/ 73.

مقدمه مؤلف‌

باسمه تعالى اما بعد حمد اللَّه الذي هدانا الى منهاج الدليل و الصلاة على محمّد و آله الذين سلكوا بنا سواء السبيل.

عده‌اى كه در ظاهر، معجزه انبيا را قبول دارند، ولى معجزه امامت را انكار مى‌كنند، اينها شبيه فلاسفه و براهمه ⁽¹⁾هستند كه نبوت را انكار مى‌كنند. تمام ادعاهاى آنان باطل است. و دليل بر درستى تمام اين معجزات، واضح است.

امام موسى بن جعفر- عليه السّلام- مى‌فرمايد: «گناهكارترين مردم كسى است كه بر [عالم] آل محمّد، طعنه بزند و سخنگوى آنان را تكذيب و معجزاتشان را انكار كند. علاوه بر اين، هر كس معجزات على- عليه السّلام- و يازده فرزند معصوم او را انكار نمايد، در حالى كه نبوّت پيامبر- صلّى اللَّه عليه و آله- را قبول دارد، جاهل به قرآن است. و در حالى كه خداوند متعال از آوردن تخت بلقيس، توسط آصف بن برخيا؛ وصى حضرت سليمان را خبر داده است. حضرت سليمان در اين موقع در بيت المقدس بود و آصف بن برخيا گفت: قبل از اينكه چشمت را بر هم زنى آن تخت را مى‌آورم. در يك چشم بهم زدن، هيچ زمانى متصور نيست. بين بيت المقدس و جايى كه تخت در آنجا قرار داشت [سبا] پانصد فرسخ، رفت و برگشت راه، فاصله بود. اگر سليمان خود اين كار را انجام مى‌داد، معجزه مى‌شد؛ ولى مى‌خواست وصى خود را بر اهل زمانش معرفى كند، پس وصى او اين كار را كرد.

و اين قوى‌تر از نص است.

چنانچه خداوند متعال معجزات پيامبران را در قرآن ذكر كرده است از جمله طوفان نوح و كشتى او. و شتر صالح پيامبر. و به آتش افتادن ابراهيم و جريان مهمانانش. و زنده كردن چهار پرنده بعد از اينكه حضرت ابراهيم آنها را ذبح كرد و قطعه قطعه نمود و بر بالاى كوهها گذاشت؛ و سپس هر كدام را به اسم خود خواند و به طرف او آمدند.

و تسلط حضرت سليمان بر نيروى باد، و آگاهى آن حضرت به زبان پرندگان و مورچه‌ها. و نرم شدن آهن در دست حضرت داود. و تبديل شدن عصاى حضرت موسى به مار، يد بيضا و ديگر معجزات او كه در قرآن كريم ذكر شده، از: طوفان، ملخ، شپش، قورباغه، خون، شكافتن دريا، منّ و سلوى، چشمه‌هاى جارى از سنگ و ابرهايى كه سايه مى‌افكندند و غيره ...

و همچنين معجزات حضرت عيسى- عليه السّلام- كه خداوند آن را در قرآن كريم، ذكر كرده است. از جمله، سخن گفتن عيسى- عليه السّلام- در گهواره، زنده كردن مردگان، شفا دادن نابينايان و بيماران مبتلا به برص، و تبديل كردن گل به پرنده به اذن خدا، و ...

و معجزات پيامبر اكرم- صلّى اللَّه عليه و آله- در قرآن آمده است؛ مانند شقّ القمر، سير شبانه از مكه به سوى بيت المقدس، داستان معراج و ديگر معجزاتى كه مسلمانان از آن حضرت، نقل كرده‌اند.

و همچنين آنچه كه شيعه از معجزات ائمه معصومين- عليهم السّلام- روايت كرده و بر آن اجماع نموده‌اند. و اجماع آنها حجّت است. بارى، من به يارى خداوند متعال، مجموعه‌اى از اين معجزات را در اين كتاب آورده‌ام تا مؤمنان از آن بهره‌مند شوند.

وجه تسميه كتاب، به «الخرائج و الجرائح»، اين است كه: «الخرائج» جمع «خارج» است؛ چون كه اين معجزات بدست آنان انجام گرفته است. و «الجرائح» جمع «جرح» است به معنى كسب. چون به وسيله اين معجزات، تصديق ادعاى

خود را كسب مى‌كنند. و معجزه در عرف، به چيزى مى‌گويند كه دلالت كند بر درستى گفتار صاحب معجزه. و اين كتاب را بيست باب قرار دادم [كه سيزده باب آن در معجزات پيامبر اكرم و دوازده امام- عليهم السّلام- مى‌باشد]:

باب اوّل: معجزات رسول خدا حضرت محمّد- صلّى اللَّه عليه و آله-.

باب دوّم: معجزات امير المؤمنين على- عليهم السّلام-.

باب سوم: معجزات حسن بن على- عليه السّلام-.

باب چهارم: معجزات حسين بن على- عليه السّلام-.

باب پنجم: معجزات على بن الحسين- عليه السّلام-.

باب ششم: معجزات امام محمّد بن على الباقر- عليه السّلام-.

باب هفتم: معجزات امام جعفر بن محمّد الصادق- عليه السّلام-.

باب هشتم: معجزات امام موسى بن جعفر الكاظم- عليه السّلام-.

باب نهم: معجزات امام على بن موسى الرضا- عليه السّلام-.

باب دهم: معجزات امام محمّد بن على التقى- عليه السّلام-.

باب يازدهم: معجزات امام على بن محمّد النقى- عليه السّلام-.

باب دوازدهم: معجزات امام حسن بن على الزكىّ العسكرى- عليه السّلام-.

باب سيزدهم: معجزات امام صاحب الزمان مهدى آل محمّد- عليه السّلام-.

[و هفت باب ديگر عبارتند از:] باب چهاردهم: در نشانه‌ها و علامتهاى پيامبر و ائمه- عليهم السّلام- كه شامل چهارده فصل است.

باب پانزدهم: در دلائل و نشانه‌ها بر امامت دوازده امام معصوم- عليهم السّلام-.

باب شانزدهم: معجزات كم نظير و شگفت انگيز ائمه- عليهم السّلام-.

باب هفدهم: در مقايسه معجزات پيامبر و ائمه و معجزات پيامبران پيشين.

باب هجدهم: سر چشمه معجزات كه قرآن مجيد است.

باب نوزدهم: در فرق بين ترفند، نيرنگ و معجزه.

باب بيستم: در نشانه‌ها و مرتبه‌هاى خارق العاده ائمه- عليهم السّلام-.

باب اوّل: در معجزات پيامبر اسلام حضرت محمّد (ص)

ميلاد پيامبر (ص) و عزّت قريش‌

امام صادق- عليه السّلام- فرمود: وقتى كه پيامبر متولد شد، قريش عزت و عظمت پيدا كردند و عرب آنها را «اهل اللَّه» ناميدند. و ابليس در ابتدا هفت آسمان را مى‌شكافت و بالا مى‌رفت پس زمانى كه حضرت عيسى- عليه السلام متولد شد، از سه آسمان منع شد و فقط تا آسمان چهارم بالا مى‌رفت. پس وقتى پيامبر اسلام در سال عام الفيل، ماه ربيع الأوّل، هنگام طلوع فجر متولد شد، از همه هفت آسمان منع گرديد و شياطين، توسط ملائكه هدف تيرهاى شهاب قرار گرفتند.

پدر بزرگوار پيامبر اكرم- صلّى اللَّه عليه و آله- در مدينه نزد داييهايش از دنيا رفت.

در آن موقع پيامبر، دو ماه بيشتر نداشت، و عبد المطلب پدر بزرگ پيامبر، او را به حارث بن عبد العزّى شوهر «حليمه سعديه» سپرد تا شيرش دهد و او دختر ابو ذؤيب شاعر بود. در چهار سالگى، مادرش نيز درگذشت. و در هشت سالگى، عبد المطلب هم از دنيا رفت و عمويش ابو طالب، كفالت او را بر عهده گرفت.

انواع معجزات پيامبر (ص)

1- معجزاتى كه براى هميشه و هر زمان و مكانى، جنبه اعجاز دارد، مثل قرآنى

كه در دست ماست و آن را مى‌خوانيم، مى‌شنويم، مى‌نويسيم و حفظ مى‌كنيم. و هيچ كس نمى‌تواند آن را انكار كند. و همان كتابى است كه حضرت محمّد- صلّى اللَّه عليه و آله- آن را آورده است. و شبهه بر كسانى وارد شده كه اعجاز قرآن بر آنها آشكار نشده و ما آن را در كتاب جداگانه‌اى بيان كرديم.

2- معجزاتى كه در هر زمان و مكانى قابل مشاهده نيست و اين نيز بر چند گونه است:

الف- معجزاتى كه همه مسلمانها آن را نقل كرده‌اند و بر آن اجماع دارند و در سفر و حضر با پيامبر بودند و پيش روى آنها، اين معجزات، اتفاق مى‌افتاد و احتمال دروغ گفتن اين همه مردم، بعيد است.

ب- معجزاتى كه بعضى از مسلمانها شاهد آن بوده‌اند و اين معجزات را نقل كرده‌اند و هيچ يك از معصومين آن را انكار نكرده است. پس بايد راست باشد؛ چون اگر دروغ بود بايستى از آن نهى مى‌كردند؛ زيرا آنان در برابر باطل، سكوت نمى‌كنند و اگر منكرى را بشنوند، در برابر آن بى‌اعتراض نمى‌مانند. چنانچه جايز نيست دروغى را نقل كنند. و در اينجا ترس و رغبتى هم نبود كه آنها را وادار كند كه آن را تصديق كنند.

3- معجزاتى كه قبل از بعثت، از پيامبر اكرم ظاهر شد، تا تأييدى بر پيامبرى آن حضرت باشد.

4- معجزاتى كه به دست فرستادگان آن حضرت، در مناطق دور، اتفاق افتاد تا راستگويى آنها را ثابت كند. و اين معجزات از طرف پيامبر بود نه از طرف خود آنها؛ چون آنها پيامبر نبودند.

5- اخبارى كه در كتابهاى انبياى پيشين آمده بود و از قبل، نبوّت پيامبر اسلام را تصديق و خصوصيات و نشانه‌هاى او را بيان مى‌كردند.

6- يكى ديگر از معجزات آن حضرت، اخلاق، رفتار و معاشرت خارق العاده او با مردم بود.

7- از معجزات او، شريعت و دينى است كه آورده است. و هر چه در آن فكر

شود، زيبايى، ترتيب، استوارى و درستى ديده مى‌شود.

معجزات پيامبر (ص) در حال حيات‌

الف- معجزاتى كه قبل از بعثت پيامبر واقع شده، تا مقدّمه و تأييدى بر پيامبرى آن حضرت باشد.

ب- معجزاتى كه بعد از بعثت رخ داد، براى اتمام حجّت بود.

ج- دعاهاى مستجاب آن حضرت.

د- خبر دادن آن حضرت از غيب.

ه- پيشگوئيهاى پيامبر كه گفته بود، و بعد از رحلت آن حضرت، واقع شد.

هجرت پيامبر (ص) از مكّه‌

1- خبرى كه همه عرب چه مؤمن و چه كافر آن را نقل كرده‌اند و اشعارى نيز در اين باره سروده‌اند. و قصه از اين قرار است كه پيامبر اكرم، توسط جبرئيل خبر دار شد كه قريش، قصد كشتن او را دارند، شبانه از مكه خارج شد و على- عليه السّلام- را به جاى خود گذاشت. وقتى كه قريش از ماجرا مطّلع شدند، حضرت را تعقيب كردند و جلوتر از همه، سراقة بن مالك بود. ردّ پيامبر را گرفت و به آن حضرت رسيد و خيال كرد كه ديگر به آن حضرت دست يافته است. ولى خدا توسط زمين او را گرفت، يك دفعه پاهاى جلو اسب او به زمين فرو رفت و از گردن اسب به زمين افتاد، در حالى كه زمين خشك بود. بار دوم نيز همين طور. و چون او مرد عاقلى بود، فهميد كه اين يك امر آسمانى است.

از اين رو از آن حضرت استمداد كرد. پيامبر- صلّى اللَّه عليه و آله- جواب او را داد. عرض كرد دعا كن خدا اسبم را آزاد كند و من نيز تعهد مى‌كنم كه هيچ كس را به محل تو راهنمايى نكنم بلكه از تو دفع نمايم.

حضرت دعا كرد و اسب او به پا خاست مثل اينكه گره را از پايش باز كرده

باشند و او شخص با هوشى بود. قضيه را فهميد از پيامبر امان نامه گرفت ⁽¹⁾.

حمايت پيامبر (ص) از مظلومين‌

2- روزى ابو جهل از شخص غريبى، شترى خريد امّا قيمتش را نداد. اين شخص به مسجد الحرام آمد و مظلوميت خويش را بازگو كرد. مردم براى تمسخر، پيامبر اكرم- صلّى اللَّه عليه و آله- را به او نشان دادند. او نيز پيش آن حضرت آمد و داد خود را خواست. پيامبر با او رفت و در خانه ابو جهل را كوبيد. ابو جهل در را باز كرد در حالى كه رنگش پريده بود! گفت: «چه اتفاقى افتاده اى ابا القاسم»! حضرت فرمود: «حق اين شخص را بده».

ابو جهل بدون درنگ حق آن مرد را داد. بعد مردم به او خرده گرفتند كه چگونه به اين زودى تسليم شدى. گفت: «چيزى را ديدم كه شما نديديد. شترى را ديدم دهان باز كرده بود و مى‌خواست مرا ببلعد!».

فهميدند كه او راست مى‌گويد، چون نسبت به آن حضرت، بغض داشت ⁽²⁾.

پيامبر (ص) و ابو جهل‌

3- روزى ابو جهل به دنبال پيامبر- صلّى اللَّه عليه و آله- مى‌گشت تا آن حضرت را اذيّت كند. پيامبر را در حال سجده ديد. سنگى را برداشت تا بر سر او بكوبد.

سنگ به دستش چسبيد! و تنها راه نجات را در يارى خواستن از پيامبر- صلّى اللَّه عليه و آله- ديد. و حضرت دعا كرد و سنگ از دستش جدا شد و افتاد ⁽³⁾.

معراج پيامبر (ص)

4- پيامبر- صلّى اللَّه عليه و آله- با بيان اخبار شب اسراء مردم را به حيرت انداخت.

اوّل شب با آنها بود، سپس به شام رفت و از بيت المقدس به سدرة المنتهى رفت و در همان شب برگشت. و مشركين اين خبر را قبول نكردند و گفتند چه دليلى دارى! فرمود: «كاروانى در حال آمدن است و جلو آن شترى با اين اوصاف در حركت است» ⁽¹⁾.

پناه بردن پيامبر (ص) به غار

5- اين روايت مشهور است كه پيامبر از مكّه به طرف مدينه خارج شد و به غارى در نزديكى مكّه پناهنده شد. هميشه چوپانها به اين غار مى‌آمدند ولى در آن سه روز، هيچ كس به آنجا نيامده بود و قريش آن حضرت را تعقيب كردند؛ امّا خداوند متعال به وسيله تار عنكبوتى، جلو آنها را گرفت و آنان نوميد و دست خالى برگشتند در حالى كه پيامبر در مقابل ⁽²⁾چشم آنها بود.

ميهمانان ام معبد

6- آن حضرت و همراهان، در راه مدينه گذرشان به زنى كه نام او «ام معبد» بود و قبيله‌اش براى او احترام قائل بودند، افتاد. زن خيلى ناراحت شد كه چيزى غير از يك بز كه آن هم شيرش خشك شده، ندارد. حضرت دستش را به پستان آن بز كشيد، ناگهان پستان حيوان، پر شير شد. دوشيدند و همه سير شدند. و مقدار زيادى از آن شير، براى آن خانواده باقى ماند. و بخاطر اين مسأله، همه اهل آن خانواده اسلام آوردند ⁽³⁾.

ميزبان پيامبر (ص)

7- پيامبر اكرم- صلّى اللَّه عليه و آله- از كنار زنى عبور مى‌كرد. آن زن نسبت به

پيامبر احترام زيادى كرد و روغندانى را بيرون آورد كه چيزى خدمت پيامبر آورد؛ ولى چيزى در آن نيافت. حضرت آن را گرفت و حركت داد و آن ظرف پر از روغن خالص شد. در حالى كه قبل از آن هر چه جستجو كردند چيزى در آن نيافتند. همه از آن خوردند و سير شدند و مقدارى از آن ماند. اين خانواده هميشه به آن افتخار مى‌كردند ⁽¹⁾.

درخت خاردار

8- روزى پيامبر اكرم گذرش از كنار درخت خاردارى افتاد كه شاخه‌هاى محكمى داشت. حضرت آن درخت را صدا كرد؛ ناگهان درخت زمين را مى‌شكافت و به طرف پيامبر- صلّى اللَّه عليه و آله- مى‌آمد تا اينكه پيامبر به او فرمود:

برگردد! و او برگشت ⁽²⁾. پس چه نشانه‌اى بهتر و آشكارتر از اينكه جمادات، به خاطر اطاعت امر او، بيايند و برگردند.

سدرة النبىّ (ص)

9- در جنگ طائف در يك منطقه، درختان زيادى وجود داشت. پيامبر- صلّى اللَّه عليه و آله- تازه از خواب بيدار شده بود و در ميان آن درختان عبور مى‌كرد. درخت سدرى مقابل حضرت ظاهر شد كه دو پاره شد و پيامبر از وسط آن گذشت. آن درخت در همان حال بود و مردم برايش احترام قائل بودند. و آن درخت به «سدرة النبىّ» مشهور شده بود ⁽³⁾.

وقتى كه عربها دنبال چراگاه مى‌رفتند، از آن به قدر امكان كمك مى‌گرفتند و بر شتران و گوسفندان خود مى‌آويختند. و درختان آنجا را مى‌كندند ولى به آن درخت سدر، كارى نداشتند، به خاطر اينكه شأن او را مى‌شناختند و به آن احترام

مى‌كردند. پس به صورت نشانه‌اى آشكار و حجتى پايدار، در آمد.

منبر پيامبر (ص)

10- وقتى كه مسجد مدينه ساخته شد، پيامبر اكرم- صلّى اللَّه عليه و آله- در موقع خطبه خواندن و سخنرانى، در مقابل جمعيت بر تنه درخت خرمايى كه در صحن مسجد بود، تكيه مى‌داد تا اينكه يكى از ياران آن حضرت، منبرى از چوب با دو پله و عرشه ساخت. نخستين بار كه پيامبر بر منبر نشست، درخت به ناله در آمد. پيامبر آن را به طرف خود خواند. تنه درخت، زمين را شكافت و به طرف پيامبر آمد و مردم در اطراف نگاه مى‌كردند. حضرت او را در بغل گرفت و با او سخن گفت. پس درخت ساكت شد، سپس حضرت فرمود: به جاى خود برگرد. مردم نيز گوش مى‌دادند. درخت جاى خود برگشت. پس يقين و بصيرت مؤمنان زياد شد و منافقان هم آنجا بودند و آن حديث را نقل مى‌كردند ولى هوا و هوس، قلبها را مى‌ميراند ⁽¹⁾.

چسبيدن دو درخت به دستور پيامبر (ص)

11- پيامبر دو درخت خرما را ديد كه ميانشان خالى شده بود. حضرت فرمود:

«به هم بچسبيد» و آن دو بى‌درنگ به هم چسبيدند ⁽²⁾. پس چه حجتى روشنتر و چه عبرتى آشكارتر از اين؟ و چه شبهه‌اى مى‌تواند اينجا وارد شود؟

سخن گفتن گرگ با چوپان‌

12- روزى يكى از چوپانهاى مكّه، گوسفندان خود را در صحرا مى‌چراند.

خوابش برد گرگى آمد و يكى از گوسفندان او را گرفت. وقتى بيدار شد. افسوس خورد كه چرا گرگ گوسفندش را برده است. ناگهان گرگ به سخن آمده و به آن

مرد گفت: به اين افسوس بخوريد كه محمّد- صلّى اللَّه عليه و آله- در مكّه شما را به دين حق، دعوت مى‌كند و شما نمى‌پذيريد.

در اين موقع، چوپان به خود آمد و اسلام آورد. و قصّه خود را براى مردم بازگو كرد. بعدها اولاد وى افتخار مى‌كردند. و يكى از آنها مى‌گفت: من كسى هستم كه گرگ با پدرم سخن گفته است ⁽¹⁾.

گوسفند مسموم‌

13- روزى زنى يهودى، گوسفند مسمومى را خدمت پيامبر- صلّى اللَّه عليه و آله- آورد و حضرت، ذراع گوسفند را برداشت كه بخورد؛ امّا وقتى به دندان گذاشت فرمود: «نخوريد، اين ذراع به من خبر داد كه مسموم است».

توضيح: اگر كسى بگويد پيامبر بخاطر شك در صداقت يهوديها از اول به توطئه آنها پى برده بود. جواب اين است اگر اين گونه بود، در ابتداى امر، اصحاب خود را براى خوردن آن، جمع نمى‌كرد ⁽²⁾.

بركت غذا

14- در جنگ احزاب، اصحاب پيامبر- صلّى اللَّه عليه و آله- از كمبود مواد غذايى، خيلى در مضيقه بودند. شخصى غذاى يكى- دو نفر را تهيه نمود و از پيامبر دعوت كرد و گفت: هر كس را مى‌خواهى با خود بياور. يعنى يك نفر را مى‌توانى بياورى. حضرت تمام مردم را صدا كرد و با خود آورد و فرمود: روى غذا را بپوشانيد، بعد دعا كرد، غذا بركت پيدا كرد و همه خوردند و سير شدند، و غذا به همان حال اول بود و چيزى از آن كم نشده بود ⁽³⁾.

بركت فراوان خرما

15- در جنگ تبوك، مسلمانان از كمى آذوقه شكايت كردند، پيامبر فرمود:

«چيزى براى من بياوريد» حدود ده عدد خرما آوردند و در برابر آن حضرت قرار دادند، حضرت دستش را روى آنها كشيد و دعا كرد، سپس مردم را براى خوردن دعوت كرد و فرمود: «بسم اللَّه بگوييد و بخوريد». تمام لشكر خوردند و سير شدند و تمام ظروف خود را پر كردند؛ ولى اصلا از آن چند عدد خرما چيزى كم نشده بود ⁽¹⁾.

جارى ساختن آب‌

16- در يكى از جنگهاى پيامبر، آب تمام شد، فقط مقدار كمى مانده بود كه حتّى يك نفر را هم سيراب نمى‌كرد، و مردم همه تشنه بودند. پيامبر- صلّى اللَّه عليه و آله- تيرى را كشيد و دستور داد كه آن را در مشك آب فرو كنند. در اين هنگام آب فوران كرد و به دهانه مشك رسيد. تمام لشكر از آن آب نوشيدند و سيراب شدند. اما منافقين، دچار حيرت شده بودند ⁽²⁾.

جارى شدن آب از انگشتان پيامبر (ص)

17- در يكى از سفرهاى پيامبر، همراهان به ايشان گفتند: يا رسول اللَّه! اصلا آب نداريم و نزديك است هلاك شويم. حضرت فرمود: «اين گونه نيست، خدا با ماست و من به او توكل مى‌كنم و او پناه من است» سپس ظرفى خواست كه در آن آب باشد. در يكى از مشكها جرعه‌اى آب پيدا كردند كه حتى يك نفر را سيراب نمى‌كرد. حضرت دستش را داخل مشك گذاشت، آب از انگشتان آن حضرت جارى شد و همسفرانش خوردند و چهارپايان خود را سيراب كردند، در حالى كه

چند هزار نفر بودند ⁽¹⁾. رسول خدا فرمود: گواهى دهيد كه من به حق فرستاده خدا هستم.

شورى آب چاه‌

18- عدّه‌اى به خدمت پيامبر- صلّى اللَّه عليه و آله- آمدند و از شورى آب چاهشان اظهار ناراحتى كردند. حضرت، بر سر چاهشان رفت و از دهان مبارك خود، آب انداخت. آب چاه كه هم شور بود و هم كم، بعد از آن، هم شيرين شد و هم از چاه فوران كرد. بعدها صاحبان چاه به آن افتخار مى‌كردند.

و زمانى كه اين خبر به گوش اطرافيان «مسيلمه كذّاب» ⁽²⁾رسيد، آنها نيز مثل اين كار را از او خواستند، او هم سر چاهى آمده و به آن آب دهان انداخت ولى آب چاه شور و بد مزه مثل بول حمار شد ⁽³⁾. و هم اكنون نيز اهل و مكان آن معروف است.

شفاى زخم كودك‌

19- زنى فرزند خود را خدمت پيامبر- صلّى اللَّه عليه و آله- آورد تا براى او اسمى انتخاب كند و دعا نمايد. حضرت در سر كودك، غدّه‌اى را ديد، دلسوزى نموده، دستش را بر سر او كشيد و غدّه از بين رفت و جاى آن مو روييد. اين خبر به اهل «يمامه» ⁽⁴⁾رسيد. كودكى را كه غدّه در سرش بود پيش مسيلمه كذّاب آوردند و او دستش را بر سر آن كودك كشيد، موى سر او ريخت و نسل او همه كچل شدند ⁽⁵⁾.

نشانه قبيله عبد القيس‌

20- عدّه‌اى از قبيله عبد القيس تعدادى گوسفند پيش پيامبر آوردند و از آن حضرت خواستند كه نشانه‌اى براى شناخته شدن آنها قرار دهد. رسول اكرم- صلّى اللَّه عليه و آله- دستش را به موهاى بنا گوش آن گوسفندان كشيد و موهاى آن قسمت سفيد شد و نسل آنها همه اين گونه به وجود آمدند ⁽¹⁾.

باران در مدينه‌

21- در مدينه باران سختى باريد، مردم به پيامبر- صلّى اللَّه عليه و آله- پناه آوردند و از او خواستند تا دعا كند. حضرت دست به دعا برداشت و فرمود: «خدايا باران را به حوالى مدينه فرود آور، نه خود مدينه». تمام ابرها به اطراف مدينه كشيده شدند و از خود مدينه باران قطع شد ⁽²⁾.

گواهى بت بر صدق ادعاى پيامبر (ص)

22- عدّه‌اى از عربها، بتى را عبادت مى‌كردند، ناگهان از بت صدا آمد كه «محمّد- صلّى اللَّه عليه و آله- بر شما مبعوث شده و شما را به دين حق دعوت مى‌كند» مردم با سرعت به طرف پيامبر آمدند و اكثر حاضرين، ايمان آوردند ⁽³⁾.

نقش رسول خدا (ص) در جنگ‌

23- در جنگ بدر، هنگامى كه كار زار بين سپاه اسلام و لشكر كفر، در گرفت، پيامبر- صلّى اللَّه عليه و آله- مشتى خاك برداشت و به طرف دشمن انداخت و چشم دشمنان از آن پر شد، چنان كه اگر باد شديد و شكننده‌اى هم وزيده بود،

اين گونه چشمهاى آنها را پر نمى‌كرد.

اين واقعه را دو طرف جنگ مشاهده كردند. به جز پيامبر- صلّى اللَّه عليه و آله- كسى قادر نبود كه يك مشت خاك را روى تمام جمعيت بپاشد در حالى كه فاصله آنها دويست ذراع يا بيشتر باشد و جمعيت هم متفرق. و خاك هم بيشتر از يك مشت نباشد ⁽¹⁾.

سفرهاى پيامبر (ص) قبل از بعثت‌

24- دو سفر پيامبر- صلّى اللَّه عليه و آله-، قبل از بعثت معروف است. تمام خويشاوندان و نزديكان، آن را نقل كرده‌اند. در اين سفرها بود كه ابرى بر آن حضرت سايه مى‌افكند و بالاى سر او به همه جا مى‌رفت و تمام همراهانش آن را مى‌ديدند ⁽²⁾.

گم شدن شتر رسول خدا (ص)

25- روزى شتر رسول خدا- صلّى اللَّه عليه و آله- گم شد. منافقين طعنه زدند و گفتند: او ما را از اسرار آسمانها خبر مى‌دهد ولى نمى‌داند شترش كجاست. وقتى اين سخن طعن آميز، به گوش پيامبر رسيد، فرمود: تمام اخبارى كه از آسمانها مى‌گويم از طرف خداست و خدا مرا به همه اسرار آگاه كرده است.

سپس جاى شتر را به آنها نشان داد و فرمود: «افسارش به درختى گير كرده است» رفتند و شتر را در همان حالى كه پيامبر فرموده بود يافتند ⁽³⁾.

شقّ القمر

26- پيامبر اكرم- صلّى اللَّه عليه و آله- در اوائل بعثت، ماه را با اشاره دست به

دو نيم كرد و تمام اهل زمين آن را ديدند. و هيچ كس آن را انكار نكرد.

بعضيها مى‌گويند: غير از يك نفر آن را روايت نكرده است. اين ادعا درست نيست؛ زيرا اوّلا: شق القمر شهرت دارد و در ميان مسلمانان مشهور شده است.

ثانيا: پنج نفر آن را نقل كرده‌اند كه عبارتند از: 1- ابن مسعود 2- ابن عبّاس 3- ابن جبير 4- ابن مطعم از پدرش 5- حذيفه ⁽¹⁾.

منافقين در اصحاب پيامبر (ص)

27- منافقين در بين اصحاب پيامبر، هيچ كارى نمى‌كردند و هيچ سخنى نمى‌گفتند مگر اينكه خداوند متعال پيامبر را از آن آگاه مى‌كرد. حتى يكى از منافقين به دوستش مى‌گفت: ساكت شو اگر اينجا سنگ هم نباشد، سنگ ريزه‌هاى بطحاء به او خبر مى‌دهند. نمى‌شود گفت كه پيامبر از ظنّ، حرف مى‌زد يا تخمين مى‌زد. چون حتى الفاظ آنها را مى‌گفت و از نيّاتشان خبر مى‌داد ولى منافقين عنادشان بيشتر مى‌شد ⁽²⁾.

آزادى سلمان‌

28- سلمان خدمت پيامبر اكرم آمد و گفت: با صاحبانش بر اين مقدار نشاى درخت خرما كه همه‌اش باردار باشند، مكاتبه كرده است. در حالى كه عادتا باردارى خرما را كسى نمى‌تواند ضمانت كند مگر اينكه علم الهى داشته باشد.

حضرت به سلمان دستور داد كه اين را ضمانت كند. و نشاها را جمع كرد و آنگاه با دست خود آنها را كاشت و همه سبز شدند و به عنوان معجزه‌اى باقى ماندند. و مردم از ميوه آنها استفاده مى‌كردند. و به بركت آنها اميدوار مى‌شدند.

سپس پيامبر اكرم يك قطعه طلا مانند بيضه خروس به سلمان داد و فرمود: برو و با آن بقيه قرض صاحبانت را ادا كن. سلمان ابتدا تعجب كرد و گفت: اين كجاى

قرضهاى مرا ادا مى‌كند. اين كلمات را بر سر زبانش آورد ولى آن را برد و به آنها داد. و آن مقدار طلا در ابتداى او به يك چهارم از قرضهاى او هم نمى‌رسيد، ولى با آن توانست همه قرضهاى خود را بپردازد ⁽¹⁾.

مهر نبوّت‌

29- اين حديث بطور تواتر نقل شده است كه بين دو شانه پيامبر، خاتم بود و بر روى آن موى زيادى روييده بود و تمام انبياى قبلى از آن خبر داده بودند ⁽²⁾.

پيامبر (ص) و شفاى چشم‌

30- در يكى از جنگها، چشم يكى از ياران پيامبر آسيب ديد، بحدى كه به صورتش افتاد. به حضور حضرت آمد و استغاثه كرد. رسول خدا- صلّى اللَّه عليه و آله- چشمش را سر جايش گذاشت و چشم آن مرد در حال، شفا يافت. و روشنايى و تيز بينيش بيشتر شد ⁽³⁾.

نيرنگ يهوديان بنى نضير

31- پيامبر براى مذاكره در مورد پرداخت ديه شخصى، به كنار قلعه يهوديان بنى نضير رفته بود، در سايه ديوارى به استراحت پرداخت. شخصى از اين موقعيت استفاده كرد و خواست از بالاى ديوار سنگى بر سر حضرت بيندازد و ايشان را از بين ببرد! ولى خداوند متعال او را از اين توطئه يهود، آگاه كرد و حضرت، بى‌آنكه عكس العملى نشان دهد يا همراهان خود را خبر كند، راهى مدينه شد.

يهود از ماجرا اطلاع يافتند. و قضيه را از آن شخص يهودى پرسيدند، او هم

تصديق كرد. مدتى گذشت و همان شخص به وسيله يكى از نزديكان خود، كشته شد ⁽¹⁾.

سحر زن يهودى‌

32- زنى يهودى با بستن گرههايى، پيامبر اكرم را سحر كرد، ولى خداوند متعال، پيامبر را از آن آگاه كرد و آن حضرت شخصى را فرستاد تا آنها را باز كند.

آن شخص آنها را همان طور كه حضرت فرموده بود، يافت ⁽²⁾.

لرزش كوه حرا

33- روزى پيامبر اكرم- صلّى اللَّه عليه و آله- و على- عليه السّلام- در كوه حرا بودند. كوه به لرزه در آمد. حضرت خطاب به كوه فرمود: «آرام باش! جز پيامبر و وصى او، كسى در روى تو نايستاده است» كوه در همان حال آرام شد ⁽³⁾.

زائده، كنيز عمر

34- عمر كنيزى داشت به نام «زائده» زياد حضور پيامبر مى‌رسيد و خدمتش مى‌كرد. شبى خدمت آن حضرت رسيد و گفت: خميرى درست كردم و آتش افروختم كه آن را بپزم، سواره‌اى را ديدم كه كسى را زيباتر از او نديده بودم، او به من گفت: حال محمّد- صلّى اللَّه عليه و آله- چگونه است؟ گفتم: خوب است، مردم را به سوى خدا دعوت مى‌كند.

گفت: زمانى كه خدمت محمّد- صلّى اللَّه عليه و آله- رسيدى سلام مرا به او برسان و بگو: خازن بهشت مى‌گويد: خدا براى امت تو بهشت را سه قسمت كرده است: يك قسم، بدون حساب وارد بهشت مى‌شوند. و قسم دوّم با حساب آسان

وارد بهشت مى‌شوند. و قسم سوم با شفاعت تو.

زائده مى‌گويد: آن شخص در حال رفتن بود و من مقدارى هيزم برداشتم تا ببرم، ولى سنگين بود. متوجه من شد و گفت: سنگين است؟ گفتم: بلى، با چوب دستى كه داشت به سنگ بزرگى اشاره كرده و گفت: هيزم را برايش حمل كن.

زائده گفت: يا رسول اللَّه! آن سنگ، زمين جلو خود را هموار مى‌كرد و مى‌آمد تا اينكه هيزم را گذاشت و برگشت ⁽¹⁾.

شفاى مرض جذام‌

35- شخصى از قبيله جهينه مبتلا به جذام شده بود. حضور پيامبر- صلّى اللَّه عليه و آله- رسيد و از آن حضرت شفا خواست. حضرت ظرف آبى را طلبيد و از آب دهانش در آن ريخت و به آن شخص فرمود: «به بدنت بمال» آن شخص به دستور حضرت، عمل كرد و از آن مرض، خلاصى يافت ⁽²⁾.

عمير طائى و گرگ‌

36- ابو سعيد خدرى مى‌گويد: عمير طائى در منطقه حرّه ⁽³⁾گوسفندان خود را مى‌چرانيد. گرگى آمد تا گوسفندى را بگيرد، عمير جلويش را گرفت و نگذاشت گوسفند را بگيرد. گرگ روى دُمش نشست و گفت: چرا از روزى من كه خدا داده مانع مى‌شوى؟

چوپان گفت: شگفتا! گرگ هم سخن مى‌گويد! گرگ گفت: شگفت انگيزتر از اين، پيامبرى است كه مردم را از احوال گذشتگان آگاه مى‌كند! چوپان گوسفندان را برداشت و به مدينه آمد و حضور پيامبر- صلّى اللَّه عليه و آله-

رسيد و داستان خود را نقل كرد. حضرت او را بيرون برد و فرمود: قصّه‌ات را به مردم بگو ⁽¹⁾.

37- در مكّه مى‌خواستند گاوى را ذبح كنند، حيوان بيچاره به سخن آمد و گفت: شخصى شما را با زبان فصيح به طرف عاقبتى خوب كه همان گفتن «لا إِلهَ إِلَّا اللَّهُ» است دعوت مى‌كند. در اين هنگام مردم دست از آن گاو كشيدند ⁽²⁾.

38- ام سلمه روايت مى‌كند: روزى پيامبر اكرم- صلّى اللَّه عليه و آله- در صحرا راه مى‌رفت كه ماده آهويى به بند افتاده را ديد. آهو گفت: «يا رسول اللَّه!» حضرت فرمود: «چه حاجتى دارى»؟

ماده آهو گفت: «اين عرب، مرا شكار كرده و در اين كوه، دو بچه كوچكى دارم، بگو مرا آزاد كند تا بروم آنها را شير دهم و برگردم».

حضرت فرمود: «به عهدت عمل مى‌كنى»؟.

آهو گفت: بلى! اگر عمل نكردم خدا مرا ده برابر عذاب كند.

شكارچى آهو را آزاد كرد. آهو رفت و بچه‌هايش را شير داد و برگشت و شكارچى آهو را در بند كرد و به حضور پيامبر آورد و در محضر آن حضرت، آزادش كرد. آهو در حالى كه مى‌رفت، مى‌گفت: «اشهد ان لا اله الا اللَّه و انّك رسول اللَّه» ⁽³⁾.

داستان دختر پنج ساله‌

39- مردى به حضور پيامبر- صلّى اللَّه عليه و آله- آمد، گفت: «يا رسول اللَّه! از سفرى برگشتم و دختر پنج ساله‌اى داشتم كه با من راه مى‌رفت و شيرينكارى مى‌كرد. دستش را گرفتم و به راهى رفتيم اما در آنجا از من دور شد و گم گشت».

حضرت فرمود: «مرا به آنجا ببر» آن مرد با پيامبر به همان جا رفت. حضرت فرمود:

«اسمش چيست؟» گفت فلان. آن حضرت فرمود: «اى فلان! به اذن خدا مرا جواب ده!» دخترك بيرون آمد، در حالى كه مى‌گفت: «لبيك يا رسول اللَّه! سعديك ...».

حضرت فرمود: «پدر و مادرت اسلام آورده‌اند، اگر دوست دارى تو را پيش آنها برگردانم».

دختر گفت: من به آنها احتياج ندارم خدا براى من بهتر است ⁽¹⁾.

سخن گفتن سوسمار

40- روزى رسول خدا- صلّى اللَّه عليه و آله- در جمع اصحاب نشسته بود، عرب باديه‌نشينى كه سوسمارى را گرفته و در آستين خود مخفى كرده بود، خدمت پيامبر آمد.

اعرابى گفت: «اين شخص كيست؟».

اصحاب گفتند: «پيامبر خداست».

اعرابى گفت: قسم به لات و عزّى، در دنيا هيچ كس مبغوضتر از تو نزد من نيست، اگر قبيله‌ام به من نمى‌گفتند عجول، فورا تو را به قتل مى‌رساندم.

پيامبر- صلّى اللَّه عليه و آله- فرمود: «چه چيز تو را به اين كار وادار كرده است؟

به من ايمان بياور».

اعرابى گفت: «به تو ايمان نمى‌آورم مگر اينكه اين سوسمار به تو ايمان آورد».

در اين لحظه سوسمار را از آستين خود بيرون انداخت.

پيامبر فرمود: اى سوسمار! سوسمار گفت: «لبيك و سعديك! اى زينت كسى كه به قيامت ايمان دارد».

پيامبر فرمود: «چه كسى را مى‌پرستى؟».

سوسمار گفت: كسى را كه عرش او در آسمانهاست و سلطنت او در زمين و درياها جارى است و در بهشت، رحمت و در آتش جهنم، عذاب دارد.

پيامبر فرمود: «من كيستم اى سوسمار؟».

سوسمار گفت: تو فرستاده پروردگار عالميان و خاتم پيامبران هستى. رستگار است كسى كه تو را تصديق كند و زيانكار است كسى كه تو را تكذيب نمايد.

اعرابى خطاب به پيامبر گفت: «وقتى پيش تو آمدم مبغوضترين شخص نزد من بودى ولى الآن محبوبترين فرد هستى».

آنگاه اسلام آورد و به يگانگى خدا و رسالت پيامبر- صلّى اللَّه عليه و آله- گواهى داد و پيش قبيله خود «بنى سليم» برگشت و قضيه را به آنها گفت و هزار نفر از آنها مسلمان شدند ⁽¹⁾.

خريدن عبا

41- انس مى‌گويد: با پيامبر اكرم- صلّى اللَّه عليه و آله- به بازار رفتيم تا عبايى براى آن حضرت بخريم و ده درهم با خود برده بوديم. در راه كنيزى را ديديم كه گريه مى‌كند. علت گريه‌اش را پرسيديم، گفت: در شلوغى بازار، دو درهم گم كردم و الآن جرات نمى‌كنم به خانه برگردم.

حضرت فرمود: «دو درهم به او بده» من دو درهم به كنيز دادم. از بازار عبايى را به ده درهم خريديم. بعد نگاه كردم ديدم همه ده درهم باقى است ⁽²⁾.

داستان سفينه؛ غلام رسول خدا (ص)

42- وقتى كه «معاذ بن جبل» در يمن از طرف پيامبر، عهده‌دار منصب قضاوت بود، نامه‌اى را توسط شخصى به نام سفينه براى او فرستاد. سفينه، هنگامى كه راهى يمن شد در راه به شيرى كه وسط جادّه نشسته بود رسيد و از ترس نتوانست

عبور كند، فرياد زد: اى شير! من قاصد رسول خدا هستم و اين نامه اوست. ناگهان شير از جلو قاصد كنار رفت.

هنگامى كه جواب نامه را گرفت و برگشت، درنده ديگرى را بر سر راه خود ديد. همان كار قبلى را كرد و جان سالم به در برد.

وقتى به مدينه رسيد، خدمت پيامبر آمد و سرگذشت خود را براى حضرت، شرح داد. حضرت فرمود: «نفهميدى چه گفت؟».

سفينه گفت: آن حيوان در بار اول گفت حال رسول اللَّه چگونه است. و در بار دوّم گفت سلام مرا به او برسان.

گواهى شتر، بر بى‌گناهى صاحب خود

43- عرب بيابانى كه اهل يمن و در حالى كه سوار بر شتر سرخ رنگى بود، خدمت پيامبر اكرم- صلّى اللَّه عليه و آله- رسيد. و سلام و تحيّت خود را ابلاغ كرد.

مردم گفتند: «اين شتر را دزديده است!».

حضرت فرمود: بيّنه و شاهدى داريد. گفتند: «آرى يا رسول اللَّه!».

رسول خدا- صلّى اللَّه عليه و آله- به على- عليه السّلام- فرمود: «اى على! اگر بيّنه‌اى آوردند، حق خدا را از او بگير» اعرابى اندكى سرش را به زير انداخت و آرام شد.

سپس حضرت فرمود: «برخيز، يا اينكه دليلى بر بى‌گناهى خود بياور» در اين هنگام، شتر به صدا در آمد و خطاب به پيغمبر- صلّى اللَّه عليه و آله- گفت: قسم به كسى كه تو را به حق مبعوث كرده، اين شخص مرا ندزديده است و من مالكى غير از او ندارم.

پيامبر اكرم- صلّى اللَّه عليه و آله- فرمود: «چه گفتى كه خدا شتر را براى گفتن بى‌گناهى تو، به سخن آورد؟».

عرب گفت: گفتم: «خدايا! نمى‌شود با تو سخن گفت. و كسى نيست كه تو را كمك كند و كسى نيست كه در ربوبيت تو شريك باشد. تو پروردگار ما هستى

چنان كه گفتى، و ما فوق گويندگان مى‌باشى. از تو مسألت داريم كه بر محمّد و آل محمّد- صلّى اللَّه عليه و آله- درود فرستى و بى‌گناهى مرا آشكار سازى».

آنگاه رسول خدا- صلّى اللَّه عليه و آله- فرمود: «قسم به خدايى كه مرا مبعوث كرده، ملائكه را ديدم كه سخن تو را مى‌نوشتند. بدانيد هر كس مثل اين اعرابى گرفتار شد مانند او دعا كند و بر من زياد درود بفرستد» ⁽¹⁾.

شفاى چشم سلمة بن اكوع‌

44- در جنگ خيبر «سلمة بن اكوع» ضربتى خورد. به حضور پيامبر اكرم- صلّى اللَّه عليه و آله- شتافت و شفا خواست. حضرت از آب دهانش بر آن ماليد و خوب شد و تا لحظه مرگ او درد نكرد. و چشم قتاده نيز صدمه ديد و از جايش در آمد. حضرت، آن را برداشت و سر جايش گذاشت و خوب شد ⁽²⁾.

45- در يكى از سفرها عرب بيابانى با پيامبر اكرم- صلّى اللَّه عليه و آله- برخورد نمود. رسول خدا فرمود: «مى‌خواهى تو را به نيكى راهنمايى كنم».

عرب گفت: آن چيست؟

حضرت فرمود: «شهادت بده پروردگارى جز خداى يگانه نيست و محمّد- صلّى اللَّه عليه و آله- بنده و فرستاده اوست».

عرب گفت: آيا بر اين مطلب دليل و شاهدى دارى.

پيامبر فرمود: «اين درخت شاهد و گواه ادعاى من است»، حضرت درخت را خواند و درخت در حالى كه زمين را مى‌شكافت آمد و در مقابل ايشان ايستاد. پيامبر از او گواهى خواست و درخت به پيامبرى آن حضرت گواهى داد، سپس به جاى اوّلش برگشت. عرب اسلام آورد و به پيامبر گفت: اگر قبيله‌ام از من تبعيت كردند آنها را خدمت تو مى‌آورم در غير اين صورت، خودم برمى‌گردم و تو را خدمت

مى‌نمايم ⁽¹⁾.

46- پيامبر اكرم- صلّى اللَّه عليه و آله- به عرب بيابانى گفت: «اگر بخواهم اين شاخه خرما را صدا مى‌كنم، مى‌آيد و به پيامبرى من گواهى مى‌دهد».

عرب گفت: «پس بخوان».

حضرت شاخه را صدا كرد. شاخه از درخت افتاد و در حالى كه مى‌خزيد خدمت پيامبر آمد. حضرت فرمود: «بر گرد به جايت». شاخه برگشت و گفت:

«گواهى مى‌دهم كه تو فرستاده خدا هستى» ⁽²⁾.

زنده شدن جوان انصارى با توسل به پيامبر (ص)

47- يكى از جوانان انصار مادر پير و كورى داشت. اين جوان مريض شد.

پيامبر- صلّى اللَّه عليه و آله- به عيادتش رفت، و جوان مرد.

مادرش گفت: خدايا! من به اميد اينكه در هر مصيبتى يارى‌ام كنى به سوى تو و پيامبرت، هجرت نمودم، اين مصيبت را بر من تحميل نكن! انس مى‌گويد: پارچه را از صورتش برداشتيم زنده شد و با ما سخن گفت ⁽³⁾.

سلام سنگ و درخت، به پيامبر (ص)

48- پيامبر اكرم- صلّى اللَّه عليه و آله- فرمود: سنگى كه در مكه به من سلام كرده است مى‌شناسم ⁽⁴⁾.

49- امير المؤمنين على- عليه السّلام- مى فرمايد: در ركاب رسول خدا- صلّى اللَّه عليه و آله- به بعضى از نواحى رفتيم، هيچ سنگ و درختى نماند مگر اينكه به پيامبر

سلام كرد ⁽¹⁾.

50- جابر مى‌گويد: پيامبر از راهى نمى‌گذشت مگر اينكه همگان آگاه مى‌شدند كه آن حضرت عبور كرده است. و از كنار سنگ و يا درختى عبور نمى‌كرد مگر اينكه بر او سجده مى‌نمود ⁽²⁾.

51- انس مى‌گويد: پيامبر يك مشت سنگريزه برداشت و سنگريزه‌ها در دست آن حضرت تسبيح گفتند. سپس آنها را در دست على- عليهم السّلام- ريخت، در دست او نيز تسبيح گفتند و ما صداى تسبيح را شنيديم. بعد وقتى كه به دست ما ريخت، تسبيح نگفتند ⁽³⁾.

معجزات پيامبر (ص) نزد يارانش‌

52- عبد اللَّه بعد از رحلت پيامبر به مردم گفت: شما معجزات را عذاب مى‌شماريد در حالى كه ما در زمان پيامبر، آن را رحمت مى‌شمرديم. وقتى كه غذا مى‌خورديم، صداى تسبيح از آن مى‌شنيديم ⁽⁴⁾.

رؤيت رسول خدا (ص) مردم را از پشت سر

53- پيامبر اكرم- صلّى اللَّه عليه و آله- به مردم فرمود: «ركوع و سجود را تمام كنيد؛ چون وقتى ركوع مى‌كنيد و يا به سجده مى‌رويد، به خدا قسم شما را از پشت سر مى‌بينم ⁽⁵⁾.

اهل بيت پيامبر (ص)

54- ام سلمه، همسر گرامى پيامبر- صلّى اللَّه عليه و آله- نقل مى‌كند. روزى فاطمه- سلام اللَّه عليها- در حالى كه ظرف سفالى در دستش و امام حسن

حضرت فرمود: «پسر عمويت را نيز صدا كن بيايد». على- عليه السّلام- آمد.

پيامبر امام حسن- عليه السّلام- را در زانوى راست و امام حسين- عليه السّلام- را در زانوى چپ نشاند. على- عليه السّلام- و فاطمه- سلام اللَّه عليها- يكى پشت سر و ديگرى در جلو نشستند.

رسول خدا- صلّى اللَّه عليه و آله- فرمود: «بار الها! اينها اهل بيت من هستند، تمام پليديها را از آنها بزداى و آنان را پاكيزه و منزه گردان». و اين مطلب را سه بار تكرار كرد.

ام سلمه مى‌گويد: من در آستانه در بودم. گفتم: آيا من هم از آنها هستم؟

پيامبر فرمود: «تو نيز شخص نيكو كردار هستى».

در خانه، غير از آنها و جبرئيل، كس ديگرى نبود. آنگاه پيامبر، عباى خيبرى را روى آنها انداخت و پوشاند. خودش نيز با آنها بود.

سپس جبرئيل يك طبق انار و انگور آورد. اوّل پيامبر خورد و آنها تسبيح گفتند. سپس امام حسن و امام حسين- عليهما السّلام- خوردند، باز هم انار و انگور تسبيح گفتند. على- عليه السّلام- نيز خورد و آن دو تسبيح گفتند. بعد يكى از اصحاب وارد شد و خواست از آنها بخورد. جبرئيل گفت: از اين ميوه‌ها فقط پيامبر و اولاد پيامبر و وصى او مى‌خورند نه كس ديگر ⁽¹⁾.

شفاى ابو طالب با دعاى پيامبر (ص)

55- ابو طالب مريض شد. پيامبر به عيادتش رفت. ابو طالب گفت: اى پسر برادرم! از خدايى كه عبادتش مى‌كنى بخواه تا مرا عافيت دهد. حضرت فرمود:

«خدايا! عمويم را شفا ده» ابو طالب برخاست و نشست مثل اينكه از بند آزاد

شد ⁽¹⁾.

شفاى ديوانه‌

56- ابن عباس مى‌گويد: زنى بچّه‌اى را خدمت پيامبر آورد و گفت: يا رسول اللَّه! اين بچّه ديوانه شده و هنگامى كه ناهار يا شام مى‌خوريم بر سر ما خاك مى‌پاشد.

حضرت دست مباركش را به سينه كودك كشيد و دعا كرد. آن كودك هر چه خورده بود استفراغ كرد و چيز سياهى از شكمش خارج شد و در همان حال خوب شد ⁽²⁾.

شفاى مجروحين‌

57- عبد اللَّه بن بريده مى‌گويد: از پدرم شنيدم كه مى‌گفت: پاى عمرو بن معاذ در جنگ قطع شد و پيامبر از آب دهانش به آن ماليد، خوب شد ⁽³⁾.

58- در جنگ بدر، ابو جهل ضربتى زد و دست معاذ بن عفراء را قطع كرد و او با دست بريده حضور پيامبر- صلّى اللَّه عليه و آله- آمد. حضرت دست قطع شده را سر جايش گذاشت و از آب دهانش به آن ماليد، بهم چسبيد و خوب شد ⁽⁴⁾.

دعاى پيامبر (ص) در باره انس‌

59- ام سليم در خدمت پيامبر بود عرض كرد يا رسول اللَّه! خادمت انس را دعا كن. حضرت فرمود: «بار الها! مال و فرزندان او را زياد كن و در چيزى كه به او مى‌بخشى بركت ده». بعدها او بيشتر از صد فرزند پيدا كرد ⁽⁵⁾.

ابو جهل و آزار پيامبر (ص)

60- ابن مسعود مى‌گويد: با پيامبر- صلّى اللَّه عليه و آله- در سايه خانه كعبه نماز مى‌خوانديم و قريش شترى كشته بودند. ابو جهل شكمبه شتر را برداشت و آورد.

وقتى كه پيامبر در سجده بود، بين شانه‌هاى حضرت گذاشت و رها كرد. بعد از آن دخترش فاطمه- سلام اللَّه عليها- آمد و آن را از پيامبر جدا كرد. وقتى پيامبر به خانه مى‌آمد، در راه فرمود: «خدايا! ابو جهل، عتبه، شيبه، وليد بن عقبه، امية بن خلف و عقبة بن أبى معيط را به سزاى عملشان برسان».

ابن مسعود مى‌گويد: آنها را در جنگ بدر ديدم كه كشته شدند ⁽¹⁾.

رسول خدا (ص) و رسيدگى به مشكلات مردم‌

61- پيامبر اكرم- صلّى اللَّه عليه و آله- در راهى مى‌رفت، زن مسلمانى به حضور حضرت آمد و گفت: يا رسول اللَّه! من همسر شخصى هستم كه مانند زن مى‌باشد و حقوق شوهرى را ادا نمى‌كند.

حضرت فرمود: شوهرت را صدا كن تا اينجا بيايد. زن، شوهرش را صدا كرد و شوهرش آمد.

پيامبر به زن فرمود: «آيا او را دوست دارى؟» زن گفت: بلى.

رسول خدا- صلّى اللَّه عليه و آله- براى آن دو دعا كرد و پيشانى زن را بر پيشانى مرد چسباند و دعا كرد و فرمود: «بار پروردگار! ميان اين دو الفت بينداز و آنها را به همديگر دوست گردان».

سپس زن گفت: هيچ يك از كسانى كه از قبل مى‌شناختم و يا از آن پس ديدم، و حتّى پدرم در نظر من محبوبتر از شوهرم نبودند.

پيامبر فرمود: «گواهى بده كه من فرستاده خدا هستم» ⁽²⁾.

اعزام على (ع) به يمن‌

62- على- عليه السّلام- مى‌فرمايد: «پيامبر مى‌خواست مرا براى قضاوت به يمن بفرستد. گفتم: يا رسول اللَّه! مرا براى قضاوت مى‌فرستى در حالى كه من جوان هستم و از آن چيزى نمى‌دانم».

رسول خدا- صلّى اللَّه عليه و آله- فرمود: «برو خدا قلبت را راهنمايى مى‌كند و زبانت را محكم مى‌گرداند».

على- عليه السّلام- مى‌فرمايد: «بعد از آن در قضاوت بين دو نفر هرگز معطل نماندم» ⁽¹⁾.

عبور از باتلاق‌

63- على- عليه السّلام- مى‌فرمايد: با پيامبر اكرم- صلّى اللَّه عليه و آله- روانه خيبر شده و به منطقه باتلاقى رسيديم. مردم گفتند: يا رسول اللَّه! دشمن پشت سر و باتلاق پيش روى ماست، پس چه بايد كرد؟ همچنان كه اصحاب موسى- عليه السّلام- گفتند.

پيامبر فرمود: «خدايا! براى هر پيغمبر مرسلى، نشانه‌اى قرار داده‌اى، در اين روز قدرت خود را به ما نشان بده».

حضرت سوار شد و حركت كرد. مردم با چهارپايان خود پشت سر او آمدند و حتى سم‌هاى حيوانات آنان خيس نشد. رفتند و قلعه‌هاى خيبر را فتح كردند ⁽²⁾.

رفتار پيامبر (ص) با عقب ماندگان سپاه‌

64- جعيل اشجعى روايت مى‌كند كه: در يكى از جنگها خدمت پيامبر بودم.

حضرت به من گفت: اى سواره! تند بران. گفتم: يا رسول اللَّه! اسبم ضعيف است

نمى‌تواند بدود. حضرت تازيانه خود را بالا برد و آهسته زد و فرمود: «خدايا اين اسب را براى او پر بركت كن». بعد از آن، اسبم از همه جلو زد و از فروش كرّه اسبهايى كه بدنيا آورد دوازده هزار بهره بردم ⁽¹⁾.

پيامبر (ص) و جرهد اسلمى‌

65- جرهد اسلمى به خدمت پيامبر- صلّى اللَّه عليه و آله- آمد و طبقى از غذا در جلو حضرت قرار داشت. جرهد دست چپش را دراز كرد تا بخورد، حضرت فرمود: با دست راست بخور گفت: دست راستم زخمى است. پيامبر از آب دهانش به آن زخم ماليد و خوب شد ⁽²⁾.

خرماى ابو هريره‌

66- ابو هريره مى‌گويد: روزى مقدارى خرما حضور پيامبر- صلّى اللَّه عليه و آله- آوردم و گفتم: دعا كن خدا اينها را بركت دهد. حضرت دعا نمود و فرمود: اينها را در كيسه قرار بده و هر وقت خواستى از آن بردار، ولى همه‌اش را يكباره بر ندار.

ابو هريره گفت: از اين خرما شترى را بار كردم و از آن تغذيه مى‌نمودم، ولى كيسه تمام نمى‌شد. تا اينكه گناهى را مرتكب شدم و كيسه تمام شد.

توضيح: مى‌گويند ابو هريره براى امامت على- عليه السّلام- شهادت نداد اما بعدا توبه كرد و على- عليه السّلام- دعا نمود و كيسه خرما به حال اوّل برگشت، ولى وقتى به طرف معاويه رفت، بركت آن نيز سلب شد ⁽³⁾.

دعاى پيامبر (ص) در باره مريضان اصحابش‌

67- عثمان بن حنيف مى‌گويد: مرد مريضى خدمت پيامبر آمد و از نابينايى

چشمش ناله كرد. پيامبر- صلّى اللَّه عليه و آله- فرمود: برو وضو بگير و دو ركعت نماز بخوان و بعد از نماز بگو «خدايا! از تو مى‌خواهم و محمّد- صلّى اللَّه عليه و آله- را- كه پيغمبر رحمت است- واسطه قرار مى‌دهم تا چشمم را پر نور گردانى. خدايا! شفاعت او را در باره من بپذير».

عثمان بن حنيف مى‌گويد: از مجلس برنخاسته بوديم كه آن مرد آمد مثل اينكه اصلا مريض نبوده است ⁽¹⁾.

68- ابيض بن جمال مى‌گويد: در صورتم مرض «قوباء» ⁽²⁾پيدا شد و رنگ صورتم را تغيير داده بود. پيامبر اكرم دعا نمود و دستش را به صورتم ماليد و بى‌درنگ خوب شد. و هيچ اثرى از آن نماند ⁽³⁾.

69- فضل بن عباس مى‌گويد: مردى خدمت پيامبر آمد و گفت: يا رسول اللَّه! من هم بخيلم، هم ترسو و هم زياد مى‌خوابم، براى من دعا كن.

پيامبر براى او دعا كرد كه خدا او را سخى كند و ترسش را ببرد و زيادى خوابش را برطرف كند. بعدها او سخى‌ترين مردم شد و هيچ نمى‌ترسيد و كم مى‌خوابيد ⁽⁴⁾.

دعاى پيامبر (ص) در باره ابن عباس‌

70- هنگامى كه ابن عباس خردسال بود، پيامبر اكرم- صلّى اللَّه عليه و آله- براى او دعا كرد و فرمود: «خدايا! او را در دين فقيه كن. و تأويل قرآن را به او بياموز». ابن عباس بعد از اينكه بزرگ شد، هم فقيه بود و هم تأويل قرآن را

مى‌دانست ⁽¹⁾.

كمى آب در حديبيه‌

71- اياس بن سلمه از پدرش روايت مى‌كند كه: من جوان نورسى بودم. اهل و عيالم را به امان خدا رها كردم و با پيامبر- صلّى اللَّه عليه و آله- به حديبيه رفتيم.

وقتى آنجا رسيديم پيامبر- صلّى اللَّه عليه و آله- بالاى آبى نشست كه خيلى كم بود.

و از آب دهانش در آن ريخت و دعا كرد، در اين هنگام آب زياد شد و هر چه استفاده كرديم تمام نشد ⁽²⁾.

دعا براى باران‌

72- پيامبر اكرم- صلّى اللَّه عليه و آله- در بالاى منبر بود و موعظه مى‌كرد، عربى برخاست و گفت: «اى رسول خدا! در اثر خشكسالى، حيواناتمان از بين رفت و بچه‌هايمان گرسنه ماندند. دعا كن تا خدا باران بفرستد». رسول خدا، دستهاى مبارك خود را بالا برد و دعا كرد. دستهايش را پايين نياورده بود كه ابرها مثل كوه در آسمان پيدا شدند. آن حضرت از منبر پايين نيامده بود كه آب باران از محاسنش سرازير شد. اين بارندگى تا روز جمعه ادامه داشت. بعد، باز هم همان عرب برخاست و گفت: يا رسول اللَّه! در اثر اين بارندگى نيز نزديك است خانه‌ها خراب شود، دعايى بكن.

حضرت فرمود: «خدايا! بر حوالى مدينه بباران نه بر خود مدينه».

راوى مى‌گويد: حضرت، با دست خود به قسمتى از ابرها اشاره كردند و از آنجا شكافى ايجاد شد و ابرها به اطراف مدينه رفتند و دور شهر را حلقه زدند. و يك ماه در صحرا باران باريد در اين موقع پيامبر اكرم- صلّى اللَّه عليه و آله- خنديد و

فرمود: «خدا ابو طالب را جزاى خير دهد، اى كاش! زنده بود تا چشمش روشن مى‌شد» ⁽¹⁾.

نفرين بر مشركين‌

73- رسول خدا- صلّى اللَّه عليه و آله- بر مشركين نفرين كرد كه خداوند شهرهاى آنها را خشك كند و فرمود: «خدايا! چند سال، مثل سالهاى يوسف بر اينها سخت بگير».

پس باران نباريد، درختان خشك شدند و ميوه‌ها از بين رفت و احشام هلاك گشتند. در اين هنگام، گروهى رفتند پيش كسرى تا از او اجازه بگيرند و چارپايان خود را به زمينهاى عراق ببرند. كسرى نيز به علامت موافقت، تيرى به آنها داد.(تا آن تير را به عمّال او نشان دهند) وقتى در اين ايّام بر قريش خيلى سخت گذشت، رسول خدا- صلّى اللَّه عليه و آله- دعا كرد تا خداوند براى آنها باران بفرستد ⁽²⁾.

نامه حاطب بن ابى بلتعه به قريش‌

74- على- عليه السّلام- مى‌فرمايد: در فتح مكه پيامبر اكرم- صلّى اللَّه عليه و آله- من، زبير و مقداد را فرستاد و فرمود: «برويد فلان مكان و در آنجا زنى را مى‌بينيد كه حاطب بن ابى بلتعه، نامه‌اى توسط او به مشركان فرستاده است».

على- عليه السّلام- مى‌فرمايد: رفتيم و زن را در همان جا ديديم. به او گفتيم نامه كجاست؟ گفت: من نامه‌اى ندارم. زبير و مقداد او را جستجو كردند ولى چيزى نيافتند. من گفتم: پيامبر دروغ نمى‌گويد. يا بايد نامه را بدهد يا او را لخت مى‌كنم. زن نامه را از ميان گيسوانش خارج كرد! وقتى حضور پيامبر برگشتند. حاطب را طلبيد و فرمود: «چه چيز تو را به اين كار وادار كرده است؟».

گفت: بچّه‌هايم آنجا هستند، خواستم بر گردن آنها منّتى گذاشته باشم.

حضرت فرمود: «راست مى‌گويد».

توضيح: در اينجا چند تا معجزه است: 1- خبر دادن حضرت از نامه 2- خبر دادن از اينكه قاصد نامه در كجاست 3- تصديق گفتار حاطب. همه چيز همان طور بود كه حضرت خبر داده بود ⁽¹⁾.

وائل بن حجر در جستجوى دين حق‌

75- وائل بن حجر مى‌گويد: خبر ظهور محمّد- صلّى اللَّه عليه و آله- به ما رسيد و من در ملك بزرگى زندگى مى‌كردم. تمام آنها را ترك كرده و در جستجوى خدا و پيامبرش به مدينه آمدم. وقتى كه به مدينه رسيدم. اصحاب پيامبر به من گفتند:

سه روز پيش، پيامبر آمدن تو را خبر داده و گفته است: وائل بن حجر از مكانى دور مى‌آيد. وقتى بر او وارد شدم مرا نزديك خود خواند. ردايش را بر زمين انداخت و من روى آن نشستم. سپس بالاى منبر رفت و فرمود: «اين وائل بن حجر، بازمانده سلاطين است و بخاطر اسلام آمده است. خدايا! به وائل و فرزندان و ذريّه‌اش، بركت بده» ⁽²⁾.

تقسيم كار در جنگهاى پيامبر (ص)

76 ابو سعيد خدرى مى‌گويد: در جنگها، گروههاى ده نفرى يا نه نفرى تشكيل مى‌داديم و كارها را ميان خود تقسيم مى‌كرديم؛ عده‌اى غذا مى‌پختند، عده‌اى ديگر چارپايان را آب و علف مى‌دادند و عده‌اى نيز كارهاى آنها را انجام مى‌دادند. و كسانى هم پيش پيامبر مى‌رفتند. در گروه ما يك نفر، كار سه نفر را انجام مى‌داد يعنى: هم هيزم جمع مى‌كرد، هم چهارپايان را آب مى‌داد و هم غذا

مى‌پخت. در حضور پيامبر حرف او به ميان آمد. حضرت فرمود: «او اهل آتش است!».

هنگامى كه جنگ در گرفت، اين شخص در جنگ زخمى شد، سرانجام تيرى كشيد و خود را از بين برد.

پيامبر اكرم- صلّى اللَّه عليه و آله- فرمود: «گواهى مى‌دهم كه من فرستاده خدا و بنده او هستم» ⁽¹⁾.

مردى كه با چشم شيطان مى‌نگرد

77- ابن عبّاس مى‌گويد: پيامبر در سايه سنگى نشسته بود، نزديك بود سايه برگردد فرمود: «الآن مردى مى‌آيد كه با چشم شيطان مى‌نگرد؛ وقتى آمد با او سخن نگوييد».

چيزى نگذشت كه مرد زرد چهره‌اى آمد. رسول خدا- صلّى اللَّه عليه و آله- به او گفت: «چرا با رفقايت به من ناسزا مى‌گفتيد؟!».

مرد گفت: نه ما اين كار را نكرديم. بعد گفت: اجازه بده آنها را پيش شما بياورم. آنان آمدند و به خدا قسم خوردند كه چنين چيزى نگفته‌اند. در اين هنگام اين آيه نازل شد:

يَوْمَ يَبْعَثُهُمُ اللَّهُ جَمِيعاً فَيَحْلِفُونَ لَهُ كَما يَحْلِفُونَ لَكُمْ ⁽²⁾.

در روز قيامت نيز مثل امروز قسم مى‌خورند ⁽³⁾.

عبّاس عموى پيامبر (ص) در جنگ بدر

78- وقتى عبّاس؛ عموى پيامبر(ص) در جنگ بدر اسير شد، او را به بند كشيدند. آن شب، حضرت از صداى ناله عباس نتوانست بخوابد. هنگامى كه قضيّه را براى پيامبر گفتند، حضرت فرمود: «صداى عباس را در بند مى‌شنيدم». عباس را

از بند رها كردند.

رسول خدا- صلّى اللَّه عليه و آله- فرمود: «اى عباس! ديه خود و دو برادرزاده‌ات عقيل و نوفل بن حارث را بده تا آزاد شويد؛ چون تو مرد ثروتمندى هستى».

عباس گفت: من مسلمان هستم و به اختيار خود به جنگ نيامده‌ام، بلكه مرا با زور آوردند! حضرت فرمود: «خدا كار تو را بهتر مى‌داند» ولى در ظاهر امر، تو بر ضد ما بودى.

عباس گفت: يا رسول اللَّه! بيست اوقيه طلا از من گرفتند، آن را فديه حساب كن! پيامبر فرمود: «نه، اين چيزى است كه خدا از جانب تو نصيب ما كرده است».

عباس گفت: من چيزى ندارم! حضرت فرمود: «كجاست آن مالى كه در مكه به ام الفضل سپردى؟ و گفتى:

اگر در اين سفر به سر من بلايى آمد، فلان مقدار به فضل، و فلان مقدار به قثم و فلان مقدار به عبد اللَّه و فلان مقدار به عبيد اللَّه بده!».

عباس گفت: قسم به خدايى كه تو را مبعوث كرده است هيچ كس غير از من و همسرم از آن خبر نداشت. و من دانستم كه تو فرستاده خدايى ⁽¹⁾.

ملاقات پيامبر (ص) با فرشته باران‌

79-(عده‌اى از مسلمانان مى‌گويند:) پيغمبر اكرم- صلّى اللَّه عليه و آله- با ما نشسته بود. پس حضرت كمى جلو رفت و با شخصى مصافحه نمود و دوباره برگشت و با ما نشست. ما گفتگوى آنها را شنيديم ولى كسى را نديديم. لذا از آن حضرت سؤال شد كه آن شخص چه كسى بود كه شما با او مصافحه نمودى؟

حضرت فرمود: «او نگهبان باران بود. از خدا اذن خواسته بود كه به ملاقات من

بيايد. آمد و سلام كرد. گفتم بر ما باران بفرست. گفت: فلان ماه، و فلان روز مى‌فرستم».

راوى مى‌گويد: وقتى كه روز موعود رسيد نماز صبح را خوانديم، چيزى نديديم، نماز ظهر را نيز بجاى آورديم، باز هم باران نباريد، تا اينكه نماز عصر را خوانديم كه ابرها در آسمان پديدار شدند، خوشحال شديم و خنديديم. حضرت فرمود:

«به چه مى‌خنديد؟» گفتيم: همان گونه شد كه فرشته گفته بود. حضرت فرمود:

«بلى اين گونه حفظ كنيد» ⁽¹⁾.

سزاى استهزاكنندگان‌

80- وقتى كه آيه «فَاصْدَعْ بِما تُؤْمَرُ وَ أَعْرِضْ عَنِ الْمُشْرِكِينَ إِنَّا كَفَيْناكَ الْمُسْتَهْزِئِينَ» ⁽²⁾نازل شد، استهزاكنندگان پنج نفر بودند. پيامبر اكرم- صلّى اللَّه عليه و آله- به اصحابش خبر داد كه خداوند شرّ آنها را كم خواهد كرد.

رسول خدا- صلّى اللَّه عليه و آله- به خانه كعبه آمد، مردم طواف مى‌كردند و جبرئيل در طرف راست پيامبر قرار داشت. وقتى اسود بن مطلب عبور كرد، جبرئيل ورق سبزى را به صورت او انداخت، خداوند چشمش را كور كرد و اولادش را در ماتم او نشاند.

بعد اسود بن عبد يغوث گذشت، جبرئيل به شكم او اشاره كرد و او آنقدر آب خورد تا شكمش ورم كرد و مُرد.

وليد بن مغيره را ديد جبرئيل به زخمى كه در پايين پاى او بود، اشاره كرد آن زخم بزرگ شد و او را كشت.

عاص بن وائل آمد باز جبرئيل به باطن قدم او اشاره نمود و او سوار الاغش شد و به طرف طائف رفت، دردى او را گرفت و كشت.

و حارث را ديد، به او اشاره كرد جراحتى پيدا كرد و مرد ⁽¹⁾.

پيامبر (ص) و فرستادگان كسرى‌

81- فيروز ديلمى از بازماندگان ياران سيف بن ذى يزن بود. و دست نشانده كسرى پادشاه ايران در يمن بود. كسرى به او نوشت: كسى را كه در حجاز ادعاى پيامبرى مى‌كند و به من نامه نوشته و اسم خود را جلوتر از اسم من نوشته و مرا به دينى غير از دين زرتشت مى‌خواند، بگير و پيش من بفرست.

فيروز نيز از يمن به مدينه آمد و خدمت پيامبر رسيد و گفت: بزرگ ما كسرى امر كرده كه تو را پيش او ببرم. پيامبر اكرم- صلّى اللَّه عليه و آله- فرمود: خداى من نيز خبر داده كه پادشاه شما ديشب به دست پسرش كشته شد. بعد خبر رسيد كه شيرويه بر پدرش شوريده و او را در همان شبى كه پيامبر خبر داده بود كشته است.

براى همين، فيروز و تمام افرادش ايمان آوردند. وقتى عبسىّ ادعاى پيامبرى كرد. رسول خدا- صلّى اللَّه عليه و آله- فيروز را فرستاد تا او را بكشد. او از بالاى ديوار رفت و سر مدعى نبوت را بريد ⁽²⁾.

مسلمان شدن ابو درداء

82- ابو درداء در جاهليت بتى را مى‌پرستيد عبد اللَّه بن رواحه و محمّد بن مسلمه كمين كردند، وقتى كه از خانه بيرون رفت، وارد شدند و بت او را شكستند.

هنگامى كه برگشت به همسرش گفت: چه كسى اين بت را شكسته. همسرش گفت: نمى‌دانم صدايى را شنيدم اما وقتى رفتم، فرار كرده بودند. سپس همسرش گفت: اگر از دست اين بت كارى ساخته بود نمى‌گذاشت او را بشكنند.

ابو درداء گفت: لباسم را بياور، لباسش را پوشيد و خارج شد تا خدمت پيامبر

بيايد. پيامبر اكرم- صلّى اللَّه عليه و آله- فرمود: ابو درداء مى‌آيد تا مسلمان شود.

همان طور هم شد. آمد و اسلام آورد ⁽¹⁾.

پيشگوييهاى پيامبر (ص)

83- رسول خدا- صلّى اللَّه عليه و آله- از تمام وقايعى كه بر سر ابو ذر بعد از وفات آن حضرت آمد، خبر داد و به او فرمود: «كجا مى‌روى وقتى كه تو را از مدينه بيرون مى‌كنند؟».

گفت: به مكه مى‌روم.

فرمود: «اگر از مكه هم بيرونت كنند كجا مى‌روى؟».

گفت: به شام.

فرمود: «اگر از آنجا نيز اخراجت كنند چه مى‌كنى؟».

گفت: شمشير مى‌كشم و مى‌جنگم تا شهيد شوم.

فرمود: «نه اين كار را نكن، بلكه بشنو و اطاعت كن» همين گونه بود تا اينكه به ربذه تبعيد شد ⁽²⁾.

84- رسول خدا- صلّى اللَّه عليه و آله- به فاطمه- سلام اللَّه عليها- فرمود: «تو اولين كس از اهل بيتم هستى كه به من ملحق مى‌شوى».

و اوّلين شخص از اهل بيت پيامبر، حضرت فاطمه بود كه بعد از آن حضرت وفات كرد ⁽³⁾.

85- رسول خدا- صلّى اللَّه عليه و آله- به همسرانش فرمود: «هر كدام از شما كه دستش باز باشد، زودتر به من ملحق مى‌شود».

عايشه مى‌گويد: دستهامان باز بود(يعنى صدقه مى‌داديم) تا اينكه زينب بنت جحش مُرد ⁽⁴⁾.

86- پيامبر اكرم- صلّى اللَّه عليه و آله- ياد نمود زيد بن صوحان را و فرمود: زيد و چه زيدى! عضوى از اعضاى او جلوتر از خودش به بهشت مى‌رود تا در جنگ نهاوند، يك دستش در راه خدا قطع شد ⁽¹⁾.

87- پيامبر- صلّى اللَّه عليه و آله- فرمود: «بعد از كسرى كسراى ديگر و بعد از قيصر، قيصر ديگرى نيست. خزانه‌هاى آنها در راه خدا مصرف مى‌شود. همان گونه شد كه رسول خدا فرموده بود» ⁽²⁾.

88- پيامبر- صلّى اللَّه عليه و آله- در جنگ خندق به اصحابش فرمود: «اگر كم باشيد، زياد مى‌شويد و اگر ضعيف باشيد، نور مى‌دهيد، تا اينكه مثل ستارگان، مردم به وسيله شما هدايت مى‌شوند پس همان طور شد كه فرموده بود».

89- پيامبر اكرم- صلّى اللَّه عليه و آله- از شهادت ام ورقه انصاريه خبر داد و فرمود: «بياييد برويم و شهيده را زيارت كنيم» غلامش او را كشته بود و كنيزى بعد از وفاتش از او باقى ماند ⁽³⁾.

90- رسول خدا- صلّى اللَّه عليه و آله- در باره محمّد بن حنفيّه فرمود: «يا على! در آينده تو پسرى خواهى داشت كه اسم و كنيه‌ام را به او بخشيدم» ⁽⁴⁾.

91- عبد اللَّه بن زبير مى‌گويد: پيامبر اكرم حجامت كرد و من خون او را گرفتم تا به جايى بريزم. وقتى كه دور شدم آن را نوشيدم! هنگامى كه برگشتم، پيامبر فرمود: «چكار كردى؟» گفتم: در جايى دفن كردم. فرمود: «مى‌بينم كه آن را نوشيده‌اى». بعد فرمود: «واى به حال مردم از شرّ تو و واى به حال تو از شرّ مردم!» ⁽⁵⁾.

92- پيامبر- صلّى اللَّه عليه و آله- به همسرانش فرمود: «كدام يك از شما صاحب شتر پُر موست كه سگهاى «حوأب» او را پارس مى‌كنند» ⁽⁶⁾.

93- روايت شده است كه در جنگ جمل هنگامى كه عايشه به آبهاى بنى عامر رسيد، شب بود، سگهاى «حوأب» پارس كردند. عايشه گفت: اين مكان

كجاست؟ گفتند: اينجا «حوأب» است گفت: من بايد برگردم مرا برگردانيد؛ چون روزى رسول خدا- صلّى اللَّه عليه و آله- فرمود: «چه كار مى‌كنيد وقتى كه سگهاى حوأب به روى يكى از شما پارس كنند؟» ⁽¹⁾.

94- پيامبر اكرم- صلّى اللَّه عليه و آله- فرمود: «جبرئيل به من خبر داد كه پسرم حسين در زمين طفّ به شهادت مى‌رسد. و از خاك آنجا براى من آورد و گفت:

قبر حسين آنجا خواهد بود» ⁽²⁾.

95- ام سلمه مى‌گويد: عمّار، سنگ و آجر براى مسجد پيغمبر حمل مى‌كرد. پيامبر از سينه‌اش خاك را پاك مى‌كرد و مى‌فرمود: «تو را گروه ستمكارى مى‌كشند» ⁽³⁾.

96- ابو سعيد خدرى نقل مى‌كند: روزى پيامبر- صلّى اللَّه عليه و آله- غنيمتى را تقسيم مى‌كرد. مردى از بنى تميم گفت: «عدالت را مراعات كن!».

حضرت فرمود: «واى بر تو! اگر من مراعات نكنم چه كسى آن را مراعات خواهد كرد؟».

اصحاب گفتند: اجازه دهيد گردنش را بزنيم. فرمود: «نه، او يارانى پيدا مى‌كند كه نماز و روزه شما در مقابل نماز و روزه آنها خيلى ناچيز است. از دين خارج مى‌شوند، همان گونه كه تير از كمان خارج مى‌شود و رئيس آنها مردى است با چشمان بزرگ و سياه و يكى از دو پستانش شبيه پستان زن است!».

ابو سعيد مى‌گويد: با على- عليه السّلام- در نهروان بودم، وقتى آنها را به قتل رساند ديدم كه در بين كشته‌ها در پى كسى مى‌گردد، و همان كسى را پيدا كرد كه پيامبر توصيف كرده بود ⁽⁴⁾.

97- پيامبر اكرم- صلّى اللَّه عليه و آله- فرمود: «شهرى بين دجله و شاخه‌اى از آن و قريه «قطربل» ⁽⁵⁾و «صراة» ⁽⁶⁾بنا مى‌شود و تمام مالياتهاى روى زمين آنجا

صرف مى‌شود». اين شهر همان بغداد است.

باز هم فرمود: «زمينى است كه به آن بصره مى‌گويند و در نزديك آن رودخانه‌اى جريان دارد كه به آن دجله مى‌گويند؛ نخلستان زيادى در آنجاست.

«بنى قنطوراء» ⁽¹⁾در آنجا سكنى مى‌گزينند. و به سه دسته تقسيم مى‌شوند:

گروهى به اهل آنجا ملحق مى‌شوند و هلاك مى‌گردند. و گروهى تابع هواى نفس مى‌شوند و كفر مى‌ورزند. و گروه سوم، اولادشان را پشت سر مى‌گذارند و مى‌جنگند و كشته‌هاى آنها شهيد هستند ⁽²⁾.

وقايعى كه هنگام تولد پيامبر (ص) رخ داد

98- امام صادق- عليه السّلام- مى‌فرمايد: «وقتى كه پيامبر اكرم- صلّى اللَّه عليه و آله- متولد شد، ابليس به يارانش گفت: امشب زمين طور ديگرى شده! و فريادى كشيد و تمام شياطين جمع شدند، به آنها دستور داد بروند روى زمين ببينند چه چيز تازه‌اى رخ داده است. آنها رفتند سپس برگشتند و گفتند: چيز تازه‌اى نديديم».

شيطان گفت: «ولى من پيدا مى‌كنم!». آمد تمام روى زمين را گشت تا به مكه رسيد، مشاهده كرد ملائكه جمع شده‌اند. وقتى خواست وارد شود جبرئيل به او بانگ زد: «كجا مى‌روى؟».

گفت: «سؤالى از تو دارم: آيا من در او نصيبى دارم؟».

جبرئيل گفت: «نه» پرسيد: «در امّت او چطور؟». گفت: «بلى».

وقتى صبح شد مردى از اهل كتاب، به جمع قريش آمد و گفت: «آيا امشب براى شما بچّه‌اى متولد شده است يا نه؟».

گفتند: نه. گفت: پس در فلسطين پسرى متولد شده كه اسمش احمد است و بين دو شانه‌اش خال سياه رنگى است. بعد از اينكه مردم متفرق شدند، خبر رسيد

كه براى عبد اللَّه بن عبد المطلب، پسرى متولد شده است رفتند آن شخص را پيدا كردند و به او گفتند: بلى امشب براى ما پسرى متولد شده است.

آن مرد گفت: «قبل از گفتگوى ما، يا بعد از گفتگوى ما؟» گفتند: «قبل از گفتگو».

گفت: «بياييد برويم او را ببينيم». رفتند و به مارش گفتند: «پسرت را به ما نشان بده تا نگاهش كنيم».

مادر پيامبر گفت: فرزند من مثل ساير بچّه‌ها زاييده نشد، بلكه وقتى مى‌خواست به زمين بيفتد، دستهاى خود را بر زمين گذاشت و سرش را به طرف آسمان گرفت و از او نورى ساطع شد كه در آن، كاخهاى بصرى را ديدم و هاتفى به من مى‌گفت: تو سرور اين امّت را زاييدى و هنگامى كه وضع حمل كردى بگو.

اعيذه بالواحد من شرّ كلّ حاسد

و كل خلق مارد يأخذ بالمراصد

في طرق الموارد من قائم و قاعد ⁽¹⁾

بعد به من گفت: اسمش را «محمّد» بگذار.

پس مادر پيامبر، آمنه او را آورد. آن كاهن به حضرت نگاه كرد و وقتى كه مهر بنوّت را بين دو شانه‌اش ديد، بيهوش شد. حضرت را برداشتند و به مادرش دادند و گفتند: خدا وى را بر تو مبارك كند.

وقتى كه كاهن بهوش آمد، به او گفتند: چرا از هوش رفتى؟ گفت: پيامبرى، از بنى اسرائيل رخت بر بست. به خدا قسم اين بچّه همان كسى است كه آنها را هلاك مى‌كند. بعد به قريش گفت: الآن خوشحال هستيد؟ ولى او چنان شما را غافلگير خواهد كرد كه تمام اهل مغرب و مشرق از آن سخن خواهند گفت.

در اين هنگام ابو سفيان با حال مسخره گفت: قريش را غافلگير مى‌كند! بعد عبد المطلب آمد و حضرت را بر زانويش نشاند و اين اشعار را خواند:

الحمد للَّه الذي اعطانى هذا الغلام الطيب الاردان

قد ساد في المهد على الغلمان ⁽¹⁾و ⁽²⁾

ملاقات پيامبر (ص) با علماى اهل كتاب‌

99- اين روايت از امام صادق- عليهم السّلام- نقل شده است كه: پيامبر اكرم- صلّى اللَّه عليه و آله- در خانه ابو طالب رشد كرد و به حدّ نوجوانى رسيد. روزى بين صفا و مروه بود كه مردى از اهل كتاب گفت: «اسمت چيست؟».

جواب داد: «محمّد».

پرسيد: «نام پدرت چيست؟».

جواب داد: «عبد اللَّه».

پرسيد: «او فرزند كيست؟».

جواب داد: «عبد المطلب».

آن مرد به آسمان اشاره كرد و گفت: نام آن چيست؟

جواب داد: «آسمان».

اشاره كرد به زمين و پرسيد: نام اين چيست؟

جواب داد: «زمين».

پرسيد: خداى اين دو كيست؟

فرمود: «اللَّه».

پرسيد: آيا پروردگارى غير از اللَّه دارند؟

فرمود: «نه».

ابو طالب پيامبر را به همراه خود براى تجارت به شام برد. در محلى به نام

«بصرى» راهبى زندگى مى‌كرد كه اسمش «بحيرا» بود و هيچ وقت به كاروانهاى قريش اعتنا نمى‌كرد و با آنها سخن نمى‌گفت. يك روز كاروانى كه پيامبر در آن بود به آنجا رسيد. نشانه رسول خدا- صلّى اللَّه عليه و آله- را در آن ديد، چون ابرى را مشاهده كرد كه بالاى سر پيامبر بود و مانع تابش آفتاب مى‌شد. و هنگامى كه زير درخت نشست، بوته‌هاى درخت به او احترام كردند و ابرى هم بالاى سر حضرت بود.

بحيرا، غذايى تهيه و آنها را دعوت كرد. آنان پيامبر را نزد كالاهاى خود گذاشتند و خود براى صرف غذا آمدند. راهب كسى(پيامبر) را كه مى‌خواست، در ميان آنها نديد و از آنها پرسيد. آيا كسى از شما جا مانده؟ گفتند: نه جز يك پسر بچّه! راهب گفت: او را نيز بياوريد.

وقتى كه حضرت آمد، بحيرا به دقت او را نگريست و يقين كرد كه او رسول خدا- صلّى اللَّه عليه و آله- خواهد بود. وقتى همه رفتند حضرت محمّد- صلّى اللَّه عليه و آله- را نگه داشت و به آن حضرت گفت: اگر از تو سؤال كنم جواب مى‌دهى؟

حضرت فرمود: «هر چه مى‌خواهى بپرس».

بحيرا گفت: تو را به لات و عزّى قسم مى‌دهم به پرسشهاى من پاسخ مناسب بده؛ چون او از عربها شنيده بود كه به آن دو بت قسم مى‌خوردند.

حضرت فرمود: «مرا به آن دو بت قسم نده، چون چيزى مبغوض‌تر از آن دو، نزد من نيست».

آنگاه راهب شروع كرد به سؤال كردن در باره بيدارى و خواب و كارهاى ديگر آن حضرت؛ و ايشان نيز جواب مى‌دادند. راهب تمام جوابهاى پيامبر را مطابق سخنانى يافت كه در كتابها خوانده بود.

بعد به حضرت گفت: شانه‌هايت را به من نشان بده. پيامبر شانه‌هاى مبارك را به او نشان داد. مهر نبوّت را بين شانه‌هاى آن حضرت مشاهده كرد، در اين موقع رعد و برق، صومعه را لرزاند.

راهب از ابو طالب پرسيد: پدر اين نوجوان كيست؟

ابو طالب گفت: من.

راهب گفت: نه، به خدا قسم بايد پدر اين بچّه در حال حيات نباشد.

ابو طالب گفت: او پسر برادر من است.

راهب پرسيد: پدرش كجاست؟

جواب داد: او دو ماهه بود كه پدرش از دنيا رفت.

راهب گفت: الآن راست گفتى.

بعد راهب گفت: اين پسر را به شهر خودت برگردان؛ چون اگر يهوديها او را بشناسند، به او آسيب مى‌رسانند.

ابو طالب نيز بنا به توصيه راهب، حضرت محمّد- صلّى اللَّه عليه و آله- را به مكه بر گردانيد ⁽¹⁾.

100- سه نفر به نام‌هاى «زبير، تمّام و ادريس» از اهل كتاب بودند، آنها مثل بحيرا، نشانه‌هاى پيامبرى را در وجود حضرت محمّد- صلّى اللَّه عليه و آله- ديدند لذا مى‌خواستند حضرت را بگيرند و نگهدارند. ولى بحيرا آنها را از تصميمشان منصرف كرد و خداوند آنچه را كه آنها در كتابها از خصوصيات پيامبر ديده بودند، به ياد آنان آورد.(و اگر هم مى‌خواستند باز نمى‌توانستند آنچه را كه ميل دارند انجام دهند) بحيرا آنقدر ادامه داد تا اينكه به آنچه مى‌گفت يقين كردند و او را تصديق نمودند و برگشتند. و ابو طالب نام آنها را در قصيده‌اش ذكر كرده است ⁽²⁾.

بشارتهاى تورات به ظهور پيامبر (ص) در سفر اوّل‌

فرشته بر حضرت ابراهيم نازل شد و به او گفت: در اين دنيا تو پسرى پيدا خواهى كرد به نام اسحاق. حضرت ابراهيم گفت: اى كاش اسماعيل زنده بود و تو را خدمت مى‌نمود. خداوند متعال به ابراهيم فرمود: «اين به جاى خودش هست و

آرزويت در مورد اسماعيل جامه عمل پوشيد. و من او را مبارك مى‌كنم و جاى او را مكان امن قرار مى‌دهم و او را بزرگ مى‌گردانم» منظور از اين سخن، ظهور حضرت محمّد- صلّى اللَّه عليه و آله- است.

و همچنين نوشته شده: «اما پسر كنيز(يعنى اسماعيل) او را جدا و جدا مبارك گرداندم و از او دوازده نفر بزرگوار متولد مى‌شوند. و هر يك از آنها را امّتى بزرگ مى‌كنم».

در تورات آمده است: «فرشته بر حضرت هاجر- مادر اسماعيل- فرود آمد در حالى كه او بر ساره غضبناك بود و مى‌گرييد، به هاجر گفت: برگرد و به بانويت خدمت كن و بدان كه پسرى به دنيا مى‌آورى كه در بين ملتها مقامش بزرگ باشد و دستش بالاى دستها باشد». و اين شخص كسى جز پيامبر اسلام نبود ⁽¹⁾.

و همچنين در تورات فرمود: «هنگامى كه ابراهيم هاجر و اسماعيل را خارج كرد تا به بيابان مكّه ببرد، در بين راه، آب آشاميدنى آنها تمام گرديد و تشنه شدند، فرشته بر آنها نازل شد و به هاجر گفت: بچّه را سست نگير، دستهايت را محكم كن؛ چون مى‌خواهم او براى كار بزرگى زنده باشد».

توضيح: اگر بگويند در اينجا بشارت به سلطنت داده نه نبوّت. جوابش اين است كه سلطنت دو نوع است؛ سلطنت كفر و سلطنت هدايت و ايمان. و ممكن نيست خدا ابراهيم و هاجر را به سلطنت كفر بشارت دهد.

در تورات آمده است: «اولى از كوه سينا ظهور مى‌كند و دومى از ساعير و سومى از كوه فاران».

سينا كوهى است كه حضرت موسى در آنجا با خدا سخن گفت. و ساعير

كوهى است در شام كه حضرت عيسى در آنجا بود. و كوه فاران همان مكّه است.

در تورات آمده است «حضرت اسماعيل در صحراى فاران، ساكن گرديد و در آنجا رشد نمود و تيراندازى ياد گرفت. پس خداوند متعال، فاران را در رديف طور سينا و ساعير- كه انبيائش را از آنها مبعوث كرده- آورده است. و مكّه همان فاران است. دين خود را در آنجا ظاهر كرده و اين مواعد را با حضرت محمّد- صلّى اللَّه عليه و آله- كامل كرده است. دين خود را با حج و صداى تلبيه حجّاج در بالاى تپه‌ها و دل صحراها به ظهور رسانده است».

باز هم در تأويل فاران، آنچه كه در كتاب حيقوق پيامبر است ما را كمك مى‌كند، كه مى‌گويد سيّدى از كوه فاران مى‌آيد و به آسمان ارزش مى‌دهد. و زمين را پر از نور مى‌كند. مرگ در دستهاى اوست و پرنده جاى پاى او را نوك مى‌زند.

در كتاب حزقيل پيامبر آمده است كه: «من با ملائكه، بنى قيدار را كمك مى‌كنم.- قيدار جدّ عرب و پسر اسماعيل است- و دين را زير قدمهاى آنها قرار مى‌دهم. پس شما را به خود در مى‌آورند و به غيرت و غضب، تحريك مى‌كنند. و شما هم به آنها نگاه نمى‌كنيد. و من به كارهاى آنها در مورد شما راضيم».

حضرت محمّد- صلّى اللَّه عليه و آله- نيز، بنى قيدار را به جنگ آنها فرستاد. و خداوند آنها را در بدر، خندق و خيبر، با ملائكه كمك كرد.

سفر پنجم تورات‌

«مثل تو از برادران بنى اسرائيل، پيامبرى تعيين مى‌كنم و سخنم را در دهان او قرار مى‌دهم».

و برادران بنى اسرائيل فرزندان اسماعيل بودند. در فرزندان اسماعيل غير از پيامبر اسلام، كسى مثل حضرت موسى نبود.

اين سخن حيقوق پيامبر و دانيال پيامبر است كه: «خدا او را از يمن آورد و تقديسش را از كوه فاران و زمين را با ستايش احمد و تقديسش پر كرد. و با هيبتش

زمين را مالك شد».

باز هم فرمود: «زمين از نور او روشن مى‌شود و سپاهيانش در خشكى و دريا مى‌روند».

و همچنين فرموده: «اغراق را از قلبت مى‌كنيم و تيرها به واسطه تو سيراب مى‌شوند اى محمّد!» در اينجا به اسم حضرت، تصريح شده است.

در كتاب شعياى پيامبر است كه: «بنده‌ام كه بهترين خلايقم است و رضايت من در اوست، از روحم به او افاضه مى‌كنم».

و يا فرمود: «نازل مى‌كنم پس عدلم را در ميان ملتها، ظاهر مى‌كند. و صدايش در بازارها شنيده نمى‌شود. چشمهاى كور را باز مى‌كند. و گوشهاى كر را شنوا مى‌سازد. به لهو و لعب ميل نمى‌كند. و ستون تواضع‌كنندگان است. او نور خداست كه خاموش نمى‌شود تا اينكه حجّتم را در روى زمين ثابت كند و به واسطه او عذر قطع مى‌شود».

در فصل پنجم مى‌فرمايد: «علامت سلطنت او در شانه‌اش است». چون مهر نبوّت در شانه حضرت بود.

نشانه‌هاى پيامبر اسلام (ص) در زبور

حضرت داود مى‌فرمايد: «خدا را تسبيح گوييد و تنزيه كنيد و بايد بنى اسرائيل خوشحال باشند به پيامبرى صهيون. براى اينكه امتى را خدا انتخاب كرده كه به آنها پيروزى مى‌دهد و صالحين آنها را به كرامت مفتخر كرده است. خدا را در قبرهايشان تسبيح مى‌گويند و در دستان آنها شمشيرهاى دو لبه هست، خدا بوسيله آنها از كسانى كه خدا را نمى‌پرستند انتقام مى‌گيرد».

در سرود ديگر زبور مى‌فرمايد: «اى برگزيده! شمشيرت را حمايل كن؛ زيرا سنّت و شريعت تو نزديك است. تيرهاى تو تيز است و ملتها تحت فرمان تو مى‌آيند».

در سرود ديگر است: خدا از صهيون «اكليل محمود» را ظاهر ساخت. اكليل؛

يعنى رئيس و محمود، همان محمّد است.

باز هم در اوصافش گفته شده است: «از دريا عبور مى‌كند و به آخر زمين مى‌رسد. و اهل خزينه‌ها پيش او مى‌آيند. پادشاهان فارس به اطاعت او گردن مى‌نهند و ملتها از او اطاعت مى‌كنند. و ضعيف را نجات مى‌دهد و به مسكين رحم مى‌كند».

و در سرود ديگر است: «خدايا! جاعل سنّت را مبعوث كن تا مردم را بگويد كه حضرت عيسى بشر است» ⁽¹⁾.

و در كتاب شعياى پيامبر است كه: «به من گفتند برخيز و از آنچه كه مشاهده مى‌كنى خبر ده. پس گفتم: دو سواره را مى‌بينم كه اين طرف مى‌آيند؛ يكى بر الاغ سوار است و ديگرى بر شتر. و يكى به ديگرى مى‌گويد: بابل و بتهايش فرو ريختند. تمام اهل كتاب به اين كتابها ايمان دارند، مگر نصارا كه فقط انجيل را قبول مى‌كنند ⁽²⁾.

نشانه‌هاى پيامبر اسلام (ص) در انجيل‌

حضرت مسيح به حواريين گفت: «من مى‌روم، روح خدا فارقليط مى‌آيد و از جانب خود سخن نمى‌گويد، بلكه از طرف خدا حرف مى‌زند. او همان گونه است كه مى‌گويند. و مرا تصديق مى‌كند، چنانچه شما تصديق مى‌كنيد؛ چون شما قبل از مردم با او هستيد و از تمام چيزهايى كه خدا به شما داده، او خبر مى‌دهد».

يوحنا از مسيح- عليه السّلام- نقل مى‌كند كه فرمود: تا زمانى كه من نرفته‌ام، فارقليط نمى‌آيد. وقتى جهان پر از خرافات و خطا و اشتباه شد، او مى‌آيد و از جانب خود سخن نمى‌گويد. بلكه از طرف خدا حرف مى‌زند و شما را از حوادث آينده و غيب خبر مى‌دهد.

در جاى ديگر مى‌فرمايد: «فارقليط، روح حق است.(خداوند) او را به اسم من

مى‌فرستد و از هر چيز خبر مى‌دهد».

باز مى‌فرمايد: «من از خدا مى‌خواهم كه فارقليط را به طرف شما مبعوث كند و تا ابد با شما باشد و از هر چيز شما را خبر مى‌دهد».

در حكايت ديگر آمده است: «فرزند بشر(عيسى) مى‌رود و فارقليط بعد از آن مى‌آيد. و شما را از اسرار خبر مى‌دهد. و هر چيزى را تفسير مى‌كند و مرا تصديق مى‌نمايد، چنانچه من او را تصديق مى‌كنم. من امثال را آوردم او تأويل مى‌آورد.

وقتى كه «يحيى بن زكريا» زندانى شد، شاگردانش را خدمت حضرت مسيح فرستاد و گفت: از او بپرسيد: تو هستى آن كسى كه بايد بيايد يا بايد انتظار بكشيم؟! مسيح جواب داد: كسى فاضلتر از يحيى نيست و كتابهاى انبيا به پيامبرى انبياى بعدى بشارت مى‌دادند تا اينكه يحيى آمد؛ اما الآن «اليا» را بايد انتظار بكشيم و هر كس گوش شنوا دارد بايد بشنود».

توضيح: بعضى مى‌گويند: به جاى اليا، احمد بود. آن را تغيير داده و اليا گذاشتند. و اليا، همان على بن ابى طالب- عليه السّلام- است. و بعضى هم گفته‌اند: اليا گفته شده چون در هر جنگى على- عليه السّلام- پيشاپيش پيامبر بود. و اسم محمّد- صلّى اللَّه عليه و آله- در سريانى مشفح است ⁽¹⁾و مشفح، در لغت سريانى همان «محمّد» است وقتى به زبان سريانى بخواهند «الحمد للَّه» بگويند «شفح لالاها» مى‌گويند. پس وقتى شفح به معناى حمد شد؛ پس «مشفح» به معناى «محمّد» است.

كتاب شعياى پيامبر در باب حجّ‌

«از اقصى نقاط روى زمين با سرعت مى‌آيند و صحرا پر مى‌شود. و در دريا و صحرا تسبيح مى‌گويند. و از طرف مشرق، مثل ريگ بيابان، سر مى‌رسند».

شعياى پيامبر مى‌گويد: خدا فرمود: «آگاه باشيد! من در صهيون، خانه‌اى از سنگ تأسيس كردم، هر كس ايمان دارد عجله كند» ⁽¹⁾.

رؤياى بخت نصر و تعبير دانيال‌

حضرت دانيال به بخت نصر گفت: «اى سلطان! تو رؤياى وحشتناكى ديدى.

يك بت زيبايى را در خواب ديدى كه جلوتر ايستاده؛ سرش از طلاست و ساعدش از نقره و شكم و رانش از مس و ساق پاهايش از آهن و قسمتى از پايش از گل است. در زير پايش سنگى را ديدى كه ناگهان همه اينها مثل آرد گندم پودر شدند و باد برد و اثرى نماند. و سنگ زير مجسمه، كوه بزرگى شد و تمام زمين را پر كرد.

پرسيد: آيا اين خواب تو بود؟».

بخت‌نصر گفت: آرى.

سپس تعبير كرد و گفت: اما سر مجسّمه كه از طلا بود، كشور توست و بعد از تو مملكت ديگرى خواهد بود مقدارى كوچكتر از كشور تو. و كشور سوّم كه شبيه مس است، تمام روى زمين را در برمى‌گيرد. كشور چهارم مثل آهن است.

و پايى كه يك قسمت آن آهن و يك قسمتش گل بود، معنى آن اين است كه قسمتى از كشور، عزيز و بخش ديگر آن ذليل است، و سخن آنان يكى نيست. در اين هنگام خداى آسمانها پادشاه بزرگى را مبعوث مى‌كند، نه تغيير مى‌كند و نه از بين مى‌رود و هيچ سلطان ديگرى را باقى نمى‌گذارد. و او روزگاران زيادى زندگى مى‌كند.

تأويل رؤيا، مبعث حضرت محمّد- صلّى اللَّه عليه و آله- است. هيچ كس قبل از او كشور فارس [ايران] را شكست نداده بود. پادشاهانش شكوهمندترين سلاطين روى زمين بودند. شيرويه، با كشتن پدرش اولين ضربه را بر پيكر آنان نواخت. بعد از آن طاعون آمد و شيرويه هلاك شد. سپس اردشير پسر او مرد و مردى غير از اين

خاندان به پادشاهى رسيد. و او را نيز «بوران» دختر كسرى كشت. سپس مردى به نام كسرى بن قباد، پادشاه گرديد. بعد از او نيز بوران، خودش حكومت را به عهده گرفت.

وقتى اين خبر به پيامبر اكرم- صلّى اللَّه عليه و آله- رسيد، فرمود: «مردمى كه به زنى اتّكا كنند، رستگار نمى‌شوند».

بعد از آن، دختر ديگر كسرى پادشاه آنان شد، او را مسموم كردند. بعد از او مرد ديگرى به حكومت رسيد كه او نيز كشته شد! وقتى كه ايرانيان اين پراكندگى را در خود ديدند، «يزدگرد» پسر كسرى را به پادشاهى برگزيدند. او هشت سال در مدائن حكمرانى كرد. تجّارى را به چين فرستاد و برادرش رستم را در مدائن گذاشت. و رستم به جنگ مسلمانان شتافت و در قادسيه فرود آمد و در آنجا كشته شد. وقتى اين خبر به يزدگرد رسيد به سيستان گريخت و در آنجا كشته شد ⁽¹⁾.

در تورات مى‌فرمايد: «احمد بنده برگزيده من است. بد اخلاق نيست و در بازارها داد نمى‌كشد. جزاى گناه را با گناه نمى‌دهد، بلكه عفو مى‌كند. محل تولدش مكه و هجرتش به مدينه و سلطنتش در شام است. پيروان او خدا را در بالاى هر بلندى مى‌ستايند و در هر منزلى تسبيح مى‌گويند و به كارهاى خود قيام مى‌كنند و مواظب خورشيد هستند تا وقت نماز را تعيين كنند. مؤذّن آنها در آسمان است.

صف آنها در نماز و در جنگ، يكى است. راهبان شب و شيران روز هستند. مثل زنبور، زمزمه مى‌كنند و هر جا وقت نماز رسد، آنجا نمازشان را مى‌خوانند. فقط يهوديها مى‌توانند در كنيسه نماز بخوانند و در جاى ديگر قبول نمى‌شود، ولى خداوند به مسلمانان وسعت داده است و هر جا مى‌توانند نماز بخوانند» ⁽²⁾.

خداوند متعال به حضرت آدم وحى فرستاد: «من صاحب مكه هستم و اهلش همسايگان من هستند و زيارت‌كنندگانش گروه و مهمان من هستند، آن را در ميان

اهل آسمان و زمين، آباد مى‌گردانم.

گروه گروه به طرف او مى‌آيند و صدايشان را به تكبير و تلبيه بلند مى‌كنند. و هر كس مكّه را زيارت كند و نيّتش من باشم، او مرا زيارت كرده و مهمان من است و بر من فرود آمده است. و بر من واجب است كه از كراماتم به او تحفه بدهم. شرف، بزرگى و رفعت اين خانه را به يكى از فرزندان تو «ابراهيم» قرار مى‌دهم. و اين خانه را به دست او آباد مى‌گردانم. آبش را به دست او جارى مى‌سازم. حل ⁽¹⁾و حرمش ⁽²⁾را به او نشان مى‌دهم.

مشاعرش ⁽³⁾را به او ياد مى‌دهم. ملتها او را زيارت مى‌كنند تا اينكه اين همه، نصيب پيامبرى از اولاد تو مى‌شود كه او را «محمّد» مى‌نامند. او خاتم پيامبران است، او را از ساكنين و واليان كعبه قرار مى‌دهم» ⁽⁴⁾.

از نشانه‌هاى پيامبرى حضرت محمّد- صلّى اللَّه عليه و آله- اسم مبارك اوست؛ چون خداوند كسى را قبل از او به اين اسم نخوانده است، چنان كه در مورد، يحيى، ابراهيم، اسحاق، يعقوب، صالح و ديگر انبيا همين قضيه، صادق است، يعنى:

كسى قبل از آنها به اين اسامى ناميده نمى‌شد ⁽⁵⁾.

بشارتهاى رهبانان در باره بعثت پيامبر اسلام (ص)

101- سراقة بن جعشم مى‌گويد: براى تجارت به شام مى‌رفتيم كه نزديك دير عابدى فرود آمديم. راهب از دير، پايين آمد و به ما گفت: شما كيستيد؟ گفتيم:

قومى از قريش. گفت: آگاه باشيد! به زودى در ميان شما پيامبرى مبعوث خواهد شد كه اسمش «محمّد» است. وقتى به مكه برگشتيم، پسرانى متولد شدند ولى فقط اسم پيامبر را «محمّد» گذاشتند ⁽⁶⁾.

102- تبع بن حسان ⁽¹⁾به يثرب حمله برد و 350 نفر از يهوديان را كشت و خواست كه آنجا را خراب كند و از بين ببرد. پيرمردى از يهود كه 250 سال داشت، برخاست و به او گفت: پادشاها! مثل تو سخن باطل را قبول نمى‌كند و مردم را از سر خشم نمى‌كشد. و تو نمى‌توانى اينجا را خراب كنى. پرسيد: چرا؟

گفت: چون پيامبرى از فرزندان اسماعيل از اينجا ظهور مى‌كند. در اين هنگام تبع از آنها دست كشيد و با يهوديان به مكّه رفت و خانه كعبه را با پرده پوشانيد و به مردم احسان داد. و اين شعرها را سرود:

شهدت على احمد انّه رسول من اللَّه بارئ النسم

فلو مدّ عمرى الى عمره لكنت وزيرا له و ابن عم ⁽²⁾و ⁽³⁾

داستان شير دادن پيامبر (ص) از زبان حليمه‌

103- وقتى پيامبر به دنيا آمد، عدّه‌اى از زنان قبيله بنى سعد به مكه آمده بودند تا هر يك، كودكى را ببرند و شير دهند. و حليمه بنت ذويب نيز در ميان آنها بود.

حليمه مى‌گويد: وقتى با شوهرم آمدم سوار بر درازگوشى بودم و يك شترى داشتيم كه پستانش خشكيده بود. و بچّه‌اى نيز داشتيم و شيرم او را سير نمى‌كرد و شب هم از گرسنگى نمى‌خوابيديم.

وقتى كه به مكّه رسيديم تمام همراهانم بچّه‌اى پيدا كردند و هيچ كس محمّد- صلّى اللَّه عليه و آله- را نمى‌برد؛ چون او پدر نداشت و يتيم بود و مى‌گفتند پدر بچّه به دايه پول مى‌دهد. و براى من جز محمّد- صلّى اللَّه عليه و آله- كودكى نماند.

بناچار او را گرفتم و به كنار اثاثيه خودم آوردم. وقتى كه شب شد، پستانهايم پر از شير شدند! بطورى كه هم محمّد- صلّى اللَّه عليه و آله- و هم بچّه خودم خوردند و سير

شدند. شوهرم برخاست تا شتر را بدوشد، پستانش را پر از شير ديد. ما و بچّه‌ها نيز از شير شتر سير شديم.

شوهرم گفت: اى حليمه! وجود مباركى را پيدا كرديم. پس به خوبى شب را صبح كرديم و برگشتيم.

وقتى كه بر مركوب خويش سوار شدم، چنان سريع راه مى‌پيمود كه از همه جلو زد. زنها گفتند: آرام برو اى حليمه! مگر اين همان مركوبى نيست كه با آن آمدى؟

گفتم: چرا؟

گفتند: چه شده كه امروز اين گونه سريع راه مى‌رود؟

گفتم: شخص مباركى را حمل مى‌كند! حليمه مى‌گويد: هر روز بركتش را به ما زياد مى‌كرد، قحطى آمد و چوپانها گوسفندان را گرسنه به چرا مى‌بردند و گرسنه باز مى‌آوردند، ولى گوسفندان ما سير مى‌آمدند. و پستانشان پر از شير بود ⁽¹⁾و ⁽²⁾.

رشد پيامبر (ص) در خانه ابو طالب‌

104- امام صادق- عليه السّلام- فرمود: پيامبر اكرم- صلّى اللَّه عليه و آله- در خانه ابو طالب رشد كرد تا نزديك بيست سالگى رسيد. روزى به ابو طالب گفت: عمو! در خواب دو مرد را مى‌ديدم كه مى‌گفتند: «او همان است!».

بعد از چند روز فرمود: «عمو! مردى را كه در خواب مى‌بينم در بيدارى نيز به سراغ من مى‌آيد!».

ابو طالب او را پيش مردى كه طبابت مى‌كرد برد. آن مرد وقتى ابو طالب را ديد، از بالاى دير به زير آمد. و به حضرت رسول نگاه كرد و حضرت آنچه را ديده بود به او گفت.

آن شخص طبيب گفت: اى فرزند عبد مناف! برادرزاده‌ات شأن والايى دارد ناموس اكبر بر اين فرزند نازل مى‌شود! چنانچه به انبياى قبلى نازل مى‌شد ⁽¹⁾.

انس پيامبر (ص) با جبرئيل‌

105- امام صادق- عليه السّلام- مى‌فرمايد: هنگامى كه پيامبر به چهل سالگى رسيد فرمود: «صدايى از آسمان شنيدم كه گفت: اى محمّد! تو فرستاده خدا هستى و من جبرئيل هستم؛ وقتى كه جبرئيل خودش را به آن حضرت نشان داد، جبّه‌اى از حرير بهشتى بر تن داشت. حضرت را روى يكى از فرشهاى بهشت نشاند و فرمود:

تو رسول خدا هستى. و دستوراتى را به آن حضرت داد. سپس گفت: من جبرئيل هستم».

بعد حضرت پيش گوسفندانش آمد ⁽²⁾. سپس فرمود: «هيچ درخت و سنگريزه‌اى نماند مگر اينكه به من سلام و تهنيت گفت» ⁽³⁾.

106- در بالاى مكّه، جبرئيل خدمت پيامبر آمد و به تپه‌اى كه در جانب صحرا بود، اشاره كرد، در اين هنگام چشمه‌اى جارى شد. جبرئيل وضو گرفت تا پيامبر

نيز وضو گرفتن را ياد بگيرد. سپس حضرت، وضو گرفت. بعد جبرئيل نماز خواند، حضرت نيز مثل او نماز خواند، و اين نماز، نماز ظهر بود و اولين نمازى بود كه واجب شد، سپس رسول خدا- صلّى اللَّه عليه و آله- به خانه آمد و وضو و نماز را به خديجه آموخت. او هم وضو گرفت و نماز خواند ⁽¹⁾.

خبر معراج از زبان امام باقر (ع)

107- امام باقر- عليه السّلام- مى‌فرمايد: هنگامى كه حضرت رسول مى‌خواست به معراج برود، جبرئيل براق را آورد و او را بر در خانه خديجه بست و براق كوچكتر از قاطر و بزرگتر از الاغ بود و گوشهايش را تكان مى‌داد و چشمان خود را به پاهايش دوخته بود. و گامهايش در شعاع ديدگانش قرار داشتند. و يالش به طرف راست آويزان بود. و در رانهايش دو بال قرار داشت كه او را به جلو مى‌راند. زينى از ياقوت در پشت او بود. و تمام رنگها در آن وجود داشت. وقتى كه جبرئيل بر حضرت وارد شد، براق خيلى خوشحالى مى‌كرد. جبرئيل گفت: ساكت باش! بهترين خلق خدا مى‌خواهد بر تو سوار شود. براق ساكت شد.

بعد، پيامبر سوار او شد و به طرف بيت المقدس روانه شدند. پيامبر پيرمردى را ديد از جبرئيل پرسيد: اين شخص كيست؟ جواب داد: پدرت ابراهيم است. در آنجا فرود آمدند. و خداوند تمام انبيا را جمع كرد و جبرئيل اذان گفت. حضرت محمّد- صلّى اللَّه عليه و آله- جلو رفت و همه انبيا به امامت او نماز خواندند.

سپس خداوند به حضرت فرمود: اگر شكّى دارى، تمام انبيا اينجا هستند، سؤال كن ولى هيچ شك نداشت و از اين رو سؤال نكرد ⁽²⁾.

108- در روايت ديگرى آمده است: براق آرام نگرفت تا اينكه شرط كرد كه مركوب پيامبر در قيامت نيز باشد ⁽³⁾.

109- هنگامى كه پيامبر از معراج برگشت در خانه ام هاني؛ دختر ابو طالب فرود آمد. و او را از واقعه آگاه كرد. ام هاني گفت: پدر و مادرم فدايت باد! اگر به مردم بگويى، تو را تكذيب مى‌كنند! از طرف ديگر، ابو طالب متوجه شد كه پيامبر نيست، تمام بنى هاشم را مسلح كرد و گفت: برويد به مسجد الحرام، هر وقت ديديد من وارد شدم و محمّد- صلّى اللَّه عليه و آله- با من نيست، هر يك از شما، گردن يكى از قريش را بزند؛ چون بعد از محمّد- صلّى اللَّه عليه و آله- نه ما زندگى مى‌كنيم نه آنها.

ابو طالب به جستجوى پيامبر- صلّى اللَّه عليه و آله- رفت و او را در خانه ام هاني پيدا كرد. گفت: پسر برادرم، بيا با من به مسجد الحرام برويم. وقتى كه كنار حجر اسماعيل رسيد شمشير خود را كشيد و به بنى هاشم نيز گفت: شمشيرهاى خود را بكشيد.

بعد رو كرد به قريش و گفت: اگر محمّد- صلّى اللَّه عليه و آله- را نمى‌ديدم يكى از شما زنده نمى‌ماند. از اين به بعد قريش خيال ترور حضرت پيامبر را از سرشان بيرون كردند. سپس پيامبر اكرم- صلّى اللَّه عليه و آله- جريان معراج را به آنها گفت:

گفتند: بيت المقدس را براى ما توصيف كن.

فرمود: «شب داخل شدم» در اين هنگام جبرئيل گفت: آنجا نگاه كن و او نيز نگاه كرد، بيت المقدس را ديد و آنچه را كه مى‌ديد به مردم مى‌گفت. بعد خبر كاروانى را كه بين مكه و شام بود به آنها داد ⁽¹⁾.

قطعنامه قريش‌

110- قريش جمع شدند و قطعنامه‌اى را امضا كردند و آن را در خانه كعبه گذاشتند. و بعد به مادر ابو جهل دادند. و طبق آن بنى هاشم را از مكّه خارج كردند و به شعب ابى طالب رفتند. و در آنجا سه سال ماندند. حضرت ابو طالب و خديجه،

تمام اموال خود را در آنجا خرج كردند. و فقط در ماههاى حرام مى‌توانستند آذوقه تهيه كنند و داد و ستد نمايند.

خداوند متعال موريانه را فرستاد و تمام كلمات قطعنامه را خورد، مگر نام خدا را، اين راز را پيامبر اكرم به ابو طالب گفت.

ابو طالب پيش قريش رفت. گفتند: اى ابو طالب! آمدى كه صلح كنى و از گرسنگى خسته شدى. گفت: نه! بلكه آمدم خبرى را به شما بگويم. اوّل دستور دهيد، قطعنامه را اينجا بياورند. رفتند و قطعنامه را آوردند.

ابو طالب گفت: آيا صندوق قطعنامه سالم است؟ گفتند: بلى. گفت: محمّد- صلّى اللَّه عليه و آله- پسر برادرم به من گفت كه خدا، موريانه‌اى را مأمور كرده و آن حيوان، تمام كلمات آن را خورده است مگر نام خدا را. اگر راست باشد، دست از ظلم خود برداريد و گر نه او را تسليم شما مى‌كنم تا هر طور كه مى‌خواهيد با او رفتار نماييد.

مردم فرياد كشيدند: «قبول داريم». صندوق را باز كردند همان گونه يافتند كه پيامبر خبر داده بود. در اين هنگام مسلمانانى كه با ابو طالب آمده بودند، تكبير گفتند و صورت مشركين دگرگون شد.

ابو طالب گفت: معلوم شد كه كدام يك از ما ساحر و كاهن است. از طرفى، هشام بن عمرو عامرى، به رفتار قريش با بنى هاشم، اعتراض كرد ⁽¹⁾.

اوّلين قبله‌

111- رسول خدا- صلّى اللَّه عليه و آله- در مقابل حجر الأسود نماز مى‌خواند، هم رو به بيت المقدس بود و هم كعبه را جلو خود قرار مى‌داد و اين آيات را مى‌خواند و هيچ كس هم او را نمى‌ديد:

كسى كه ايمانش به گناه آلوده نشد

112- امام صادق- عليه السّلام- مى‌فرمايد: روزى پيامبر اكرم- صلّى اللَّه عليه و آله- با اصحابش در راهى مى‌رفت به آنها فرمود: «از اين راه شخصى مى‌آيد كه سه روز است كسى را نديده است»، بعد از مدتى عربى بيابانى به طرف آنها آمد كه از لاغرى پوست به استخوانش چسبيده بود و آنقدر سبزى خورده بود كه لبهايش زرد شده بود. وقتى رسيد، سراغ پيامبر را گرفت، تا آن حضرت را ديد. مرد عرب به حضرت گفت: اسلام را به من عرضه كن.

حضرت فرمود: «بگو لا إِلهَ إِلَّا اللَّهُ و رسالت مرا قبول كن».

عرب گفت: اقرار كردم.

حضرت فرمود: «هر روز در پنج نوبت نماز بخوان و ماه رمضان را روزه بگير».

عرب گفت: قبول كردم.

حضرت فرمود: «حج بجا بياور و زكات بده و وقتى جنب شدى، غسل جنابت كن».

عرب گفت: قبول كردم.

سپس شتر عرب گم شد. پيامبر از او سؤال كرد و مردم به جستجويش پرداختند او را در جايى ديدند كه پاهاى شتر در حفره‌اى افتاده و گردن عرب و شتر شكسته و هر دو مرده‌اند.

حضرت دستور داد خيمه‌اى زدند و غسلش دادند و بعد حضرت داخل خيمه شد و كفنش كرد. ناگهان صدايى از چادر شنيدند. و پيامبر بيرون آمد در حالى كه از جبينش عرق مى‌ريخت، فرمود: اين شخص در حالى كه گرسنه بود مرد. و او كسى بود كه ايمان آورد و ايمانش به گناه آلوده نشد. حوريان بهشت با ميوه‌هاى بهشتى به استقبال او آمدند و هر يك از آنها مى‌گفتند: مرا همسر او گردان ⁽¹⁾.

رسيدگى پيامبر (ص) به فقرا

113- رسول خدا- صلّى اللَّه عليه و آله- هر شب، سه بار به مسجد مى‌رفت. و شبى آخر وقت به مسجد رفت، كنار منبر او فقرا خوابيده بودند. حضرت كنيزى را كه به زنانش خدمت مى‌كرد، طلبيد و فرمود: «هر چه غذا هست بياور» كنيز رفت ديگى آورد كه ته آن كمى غذا مانده بود.

بعد حضرت ده نفر از فقرا را بيدار كرد و فرمود بگوييد: بسم اللَّه و بخوريد. بعد از ده نفر همين طور ده نفر- ده نفر، همه خوردند و سير شدند. باز هم مقدارى غذا در ديگ ماند. به كنيز دستور داد آن را پيش زنها ببرد ⁽²⁾.

114- مردى به حضور رسول اكرم آمد و گفت: يا رسول اللَّه! دو روز است كه غذايى نخورده‌ام.

حضرت فرمود: «برو به بازار!» روز بعد باز هم پيش پيامبر آمد و گفت: به بازار

رفتم و چيزى نيافتم و گرسنه خوابيدم.

باز هم حضرت فرمود: «برو به بازار!». روز ديگر نيز آمد باز هم پيامبر فرمود:

«برو به بازار!». او به بازار رفت و در آن هنگام كاروانى به بازار آمده بود و كالايى با خود آورده بود و به قيمت ناچيزى آن را فروخت. آن شخص هم از آن كالا چيزى خريد و پيش رسول خدا برگشت و باز هم گفت: چيزى نيافتم! حضرت فرمود: «آيا از كاروان چيزى نخريدى؟» گفت: نه! حضرت فرمود:

«تو در آنجا سهمى داشتى و به اندازه يك دينار خريدى».

مرد گفت: بلى.

حضرت فرمود: «چه چيز تو را به دروغ گفتن واداشت؟».

مرد گفت: تو راست مى‌گويى و من براى اينكه تو را امتحان كنم كه آيا از كارهاى مردم خبر دارى يا نه، دروغ گفتم.

حضرت فرمود: «راست گفتى، هر كس عزّت نفس داشته باشد خدا او را غنى مى‌كند و هر كس در گدايى را به روى خود باز كند، خداوند متعال هفتاد در فقر را به روى او باز مى‌كند كه كوچكترين آنها را چيزى نمى‌بندد». و بعد از اين روز گدايى ديده نشد.

بعد حضرت فرمود: «صدقه بر شخص ثروتمند و كسى كه توانا و اعضايش سالم است و مى‌تواند بدون آن زندگى كند، حلال نيست» ⁽¹⁾.

فرشته باران‌

115- امام باقر- عليه السّلام- فرمود: روزى رسول خدا- صلّى اللَّه عليه و آله- در مسجد نشسته بود، كه ناگهان رنگش تغيير كرد، برخاست و به وسط مسجد آمد مثل اينكه با كسى حرف مى‌زند، كمى مكث نمود و برگشت.

مردم گفتند: يا رسول اللَّه! امروز حالتى در شما ديديم كه قبل از آن نديده بوديم.

حضرت فرمود: «فرشته باران(اسماعيل) را ديدم كه مى‌خواهد عذاب نازل كند، ترسيدم كه بر امت من باشد. لذا برخاستم و از او سؤال كردم كه چه چيزى او را وادار به فرود آمدن كرده است؟».

گفت: از خدا اذن خواستم كه به شما سلام كنم، خدا نيز اذن داد.

پرسيدم: «آيا دستور ندارى كه باران بياورى؟».

گفت: چرا، در فلان ماه و فلان روز و فلان ساعت.

منافقين در مجلس بودند. فرمايش حضرت را يادداشت كردند تا آن روز رسيد.

هوا خيلى گرم بود منافقين طعنه زدند تا اينكه رسول خدا- صلّى اللَّه عليه و آله- فرمود:

«يا على! برو ببين ابرى در آسمان هست؟».

على- عليه السّلام- بيرون آمد. و اندازه زرهى، ابر در آسمان ديد. چيزى نگذشت كه ابر سياهى آسمان را گرفت و چنان باريد كه مردم به ناله در آمدند ⁽¹⁾.

وفات فاطمه بنت اسد

116- روزى على- عليه السّلام- سراسيمه بر پيامبر- صلّى اللَّه عليه و آله- وارد شد و گفت: مادرم فوت كرد. پيامبر فرمود: «به خدا قسم او مادر من هم بود. در وجود عمويم ابو طالب، فضيلتى نديدم مگر اينكه در او بهترش را يافتم. بعد به ام سلمه فرمود: پيراهن مرا به او بپوشان و او را در رداى من بپيچان. و وقتى كه فارغ شدى مرا خبر كن».

بعد از اينكه ام سلمه پيامبر را خبر كرد، تابوتش را حمل كرد و بر او نماز خواند و رفت در قبر او خوابيد، از آن حضرت همهمه‌اى شنيدند.

سپس حضرت رسول خدا- صلّى اللَّه عليه و آله- صدا زد: «اى فاطمه!».

گفت: لبيك يا رسول اللَّه! حضرت پرسيد: «آنچه را كه براى تو ضمانت كرده بودم ديدى؟».

فاطمه گفت: بلى، خدا تو را جزاى نيك دهد.

بعد از اينكه حضرت خارج شد، قبر را آماده كردند. از آن حضرت علت اين كارها را پرسيدند: فرمود: روزى اين آيه قرآن كريم را خواندم كه وَ لَقَدْ جِئْتُمُونا فُرادى كَما خَلَقْناكُمْ أَوَّلَ مَرَّةٍ ⁽¹⁾.

فاطمه بنت اسد از من پرسيد: يا رسول اللَّه! چگونه تنها محشور مى‌شوند؟ گفتم:

عريان، گفت: واى از ديدن نامحرم! از خدا خواستم كه او را عريان نكند.

سپس از نكير و منكر سؤال كرد، به او گفتم كه آنها چگونه مى‌آيند.

گفت: پناه بر خدا از آنها. از خدا خواستم كه آن دو را به او نشان ندهد و قبرش را فراخ نمايد و او را در كفنهايش محشور كند ⁽²⁾.

پيامبر (ص) و دعوت خويشان‌

117- ابن كوّاء به على- عليه السّلام- گفت: براى چه از ميان فرزندان عبد المطلب، تو وصى پيامبر شده‌اى؟

على- عليه السّلام- فرمود: مى‌خواهى تو را خبر دهم. هنگامى كه آيه وَ أَنْذِرْ عَشِيرَتَكَ الْأَقْرَبِينَ ⁽³⁾نازل شد، من و رسول خدا- صلّى اللَّه عليه و آله- چهل مرد را دعوت كرديم و پيامبر به من دستور داد ران گوسفندى را پختم. و يك صاع نيز نان آماده كردم و آوردم. آن حضرت، نزد هر ده نفر، قسمتى از آن غذا را گذاشت، همه خوردند و سير شدند اما غذا همان گونه ماند. بعد، ابو لهب گفت: او شما را سحر كرد. آنگاه همه متفرق شدند.

بار دوّم آنها را دعوت كرد و فرمود: «هر يك از شما دعوتم را قبول كند برادر و وصى و وارث من است. و به همه آنها اسلام را عرضه كرد ولى هيچ يك از آنها

قبول نكردند، تا اينكه به من رسيد، من به او جواب مثبت دادم با اينكه از همه آنها كوچكتر بودم [و چشمم از همه ضعيف‌تر و ساق پايم از همه باريكتر بود] ⁽¹⁾. و بعد به من انعام داد. و به خاطر همين، من وصى او هستم» ⁽²⁾.

وحشت ابو جهل‌

118- امام صادق- عليه السّلام- مى‌فرمايد: عبد اللَّه بن اميّه به رسول خدا- صلّى اللَّه عليه و آله- گفت: من به تو ايمان نمى‌آورم مگر اينكه خدا و ملائكه را به ما نشان دهى يا خانه‌اى از طلا داشته باشى يا نردبانى باشد كه از آن به آسمان بروى.

اگر اينها را هم انجام بدهى، معلوم نيست تو را تصديق بكنم يا نه! حضرت از پيش آنها رفت و آنها مشغول صحبت شدند. ابو جهل گفت: فردا اگر او را در مسجد ببينم سنگ بزرگى را بر سرش مى‌اندازم! فردا حضرت به مسجد آمد و نماز خواند. ابو جهل سنگى را برداشت. قريش نيز تماشا مى‌كردند. خواست كه سنگ را پرتاب كند، لرزه‌اى بر اندامش افتاد. مردم گفتند: چه شد؟ گفت:

اشخاصى را ديدم مثل كوه كه تمام بدنشان از آهن پوشيده بود و اگر حركت مى‌كردم مرا مى‌گرفتند.

پيشگويى رسول خدا (ص) در باره بيعت‌شكنى زبير

119- امام باقر- عليه السّلام- فرمود: روزى رسول خدا- صلّى اللَّه عليه و آله- ديد على- عليه السّلام- و زبير با هم صحبت مى‌كنند. به زبير فرمود: «به او چه مى‌گويى؟ تو اولين كس از عرب هستى كه بيعت او را خواهى شكست» ⁽³⁾.

اخراج بتها از مسجد الحرام‌

120- امام صادق- عليه السّلام- مى‌فرمايد: در مسجد الحرام 360 بت وجود داشت، در سال فتح مكه، پيامبر اكرم- صلّى اللَّه عليه و آله- يك مشت شن برداشت و به طرف آنها پرتاب كرد و آيه: جاءَ الْحَقُّ وَ زَهَقَ الْباطِلُ إِنَّ الْباطِلَ كانَ زَهُوقاً ⁽¹⁾را خواند، تمام بتها به رو افتادند. حضرت دستور داد تمام بتها را از مسجد خارج كردند و شكستند.

و هنگامى كه وقت نماز ظهر رسيد، به بلال فرمان داد تا بالاى كعبه رفته و اذان بگويد:

عكرمه گفت: دوست ندارم صداى پسر رباح ⁽²⁾را در بام كعبه بشنوم.

عتاب بن اسيد گفت: شكر كه پدرم زنده نيست و اين را نديد.

ابو سفيان گفت: من چيزى نمى‌گويم؛ چون مى‌ترسم اين ديوارها به محمّد- صلّى اللَّه عليه و آله- خبر دهند.

پيامبر آنها را طلبيد. وقتى آمدند، عتاب توبه كرد و گفت: به خدا قسم يا رسول اللَّه! ما اينها را گفتيم. او مسلمان شد و پيامبر او را والى مكه نمود ⁽³⁾.

بعض وقايع جنگ تبوك‌

121- در جنگ تبوك تشنگى، مردم را تحت فشار قرار داد، گفتند: يا رسول اللَّه! دعا كن خدا ما را سيراب كند. حضرت دعا كرد و باران باريد و در صحرا، سيل جارى شد. قبيله‌اى در آنجا سكونت داشت لذا مردم گفتند: بنو ذراع ⁽⁴⁾و بنو فلان، بر ما باران فرستاد! پيامبر فرمود: «آيا آنها را نمى‌بينيد؟».

خالد گفت: اجازه مى‌دهيد گردنشان را بزنم؟

حضرت فرمود: «نه، آنها اين گونه مى‌گويند، در حالى كه مى‌دانند خدا باران را فرستاده است» ⁽¹⁾.

علاقه ابا ذر به پيامبر (ص)

122- امام صادق- عليه السّلام- مى‌فرمايد: «در جنگ تبوك گفتند: ابو ذر عقب مانده است. رسول خدا- صلّى اللَّه عليه و آله- قبل از سپيده دم فرود آمد و حركت نكرد، تا اينكه صبح دميد. حضرت چشم به راه دوخته بود، ناگهان ابو ذر نمايان شد. عبايش را به دوش انداخته بود. ابو ذر كه شترش وامانده و خسته شده بود، كمى صبر كرد. وقتى ديد كه شتر حركت نمى‌كند، بارش را برداشت و پياده به راه افتاد. پيامبر وقتى او را ديد فرمود: «اين ابو ذر است». بعد فرمود: ابو ذر تنها مى‌رود، تنها زندگى مى‌كند، تنها مى‌ميرد، و تنها مبعوث مى‌شود! او را سيراب كنيد، تشنه است».

مردم گفتند: يا رسول اللَّه! مشك او پر از آب است.

فرمود: «مبادا او را(از تشنگى) بكشيد او تشنه است، آبش دهيد».

ابو قتاده مى‌گويد: ظرف را پر كردم و به او دادم. و او روى زانوها نشست و آب را خورد. به او گفتم: مشك‌ت پر است و خودت تشنه‌اى! ابو ذر گفت: بر آب گوارايى عبور كردم، مشكم را پر نمودم و گفتم: اول بايد رسول خدا- صلّى اللَّه عليه و آله- از آن بخورد بعد خودم بنوشم ⁽²⁾.

123- امام صادق- عليه السّلام- فرمود: قرآن از سخنان منافقين خبر مى‌داد، تا اينكه مجبور شدند سخن منافقانه نگويند. از آن پس، فقط پشت سر، طعنه مى‌زدند.

وقتى كه از جنگ تبوك برمى‌گشتند، منافقين، در عقبه ذى فيق، كمين كردند و خواستند شتر پيامبر را رم دهند تا حضرت را به درّه بيندازند.

حذيفه مى‌گويد: وقتى پيامبر روى شتر مى‌خوابيد، آرام مى‌راند و به يك طرف

ميل مى‌كرد. شترم را به شتر ايشان چسباندم تا زمين نيفتد. جبرئيل بر پيامبر نازل شد و اسم چند نفر را برد و گفت اينها در تنگه كمين كرده‌اند و مى‌خواهند شتر تو را رم دهند. رسول خدا- صلّى اللَّه عليه و آله- نيز نامهاى آنها را گفت و فرمود: «اى دشمنان خدا! برويد». بعد به من نظر كرد و پرسيد: «آنها را شناختى؟».

گفتم: بلى.

فرمود: «به كسى نگو».

گفتم: يا رسول اللَّه! آنها را نمى‌كشى.

فرمود: «دوست ندارم بگويند محمّد ياران خود را مى‌كشد» ⁽¹⁾.

اعزام سپاه به دومة الجندل‌

124- پيامبر، سپاه اسلام را به طرف دومة الجندل ⁽²⁾اعزام كرد و به آنها فرمود: «اكيدر ⁽³⁾را در حال شكار كردن گاو وحشى مى‌يابيد» چون سپاه به آنجا رسيدند، همان گونه يافتند كه پيامبر فرموده بود ⁽⁴⁾.

پيشگويى پيامبر (ص) در مورد رحلتش‌

125- وقتى كه سوره إِذا جاءَ نَصْرُ اللَّهِ وَ الْفَتْحُ نازل شد، پيامبر فرمود: «روحم به من بانگ زد كه من امسال مى‌ميرم» و همان سال نيز وفات كرد. و هنگامى كه معاذ بن جبل را به يمن فرستاد، فرمود: «بعد از اين، مرا ديگر ملاقات نخواهى كرد» ⁽⁵⁾.

پيامبر (ص) و گرسنگى سلمان‌

126- حضرت سلمان مى‌گويد: سه روز روزه گرفتم و چيزى غير از آب

نيافتم. قضيه را براى پيامبر نقل كردم. حضرت فرمود: «با هم برويم». رفتيم و جز يك بز چيزى نيافتيم. رسول خدا- صلّى اللَّه عليه و آله- به صاحب آن گوسفند فرمود:

«بز را نزديكتر بياور».

آن مرد گفت: اين بز شيرده نيست.

حضرت باز هم فرمود: «نزديكتر بياور».

بز را نزد پيامبر آورد. حضرت دستش را به روى پستان آن كشيد و پستان حيوان بر آمد و پر از شير شد. آنگاه ظرفى را خواست و آن را پر كرد و به صاحب بز داد و فرمود: «بخور».

مرد، شير را خورد. پيامبر دوباره پر كرد و به من داد. بعد ظرف را پر كرد و خودش خورد ⁽¹⁾.

بهترين اوصيا

127- انس مى‌گويد: پيامبر [به در اشاره كرد] فرمود: «از اين در، بهترين اوصيا و نزديكترين مردم به پيامبران، وارد مى‌شود».

بعد از لحظه‌اى على- عليه السّلام- وارد شد. پيامبر- صلّى اللَّه عليه و آله- على- عليه السّلام- را دعا كرد و فرمود: «خدايا! گرما و سرما را از او ببر».

بعد از آن على- عليه السّلام- در برابر سرما و گرما بسيار مقاوم بود و در زمستان با يك پيراهن بيرون مى‌رفت ⁽²⁾.

پيامبر (ص) و دعوت قيس بن عرنه به مدينه‌

128- رسول خدا- صلّى اللَّه عليه و آله- به قيس بن عرنه بجلى نوشت كه به مدينه بيايد. او نيز با خويلد بن حارث كلبى روانه شد، وقتى كه به نزديكى مدينه رسيدند، خويلد از ورود به مدينه، بيم داشت. قيس به او گفت: بالاى تپه‌اى باش،

اگر اوضاع را مساعد يافتم تو را صدا مى‌كنم تا بيايى.

قيس به مسجد پيامبر آمد و خطاب به آن حضرت گفت: يا رسول اللَّه! آيا من در امان هستم؟

حضرت فرمود: «بلى، هم تو و هم همراه تو كه در بالاى تپه است، در امان هستيد».

در اين هنگام، قيس گفت: «گواهى مى‌دهم خدايى جز خداى يگانه نيست و تو فرستاده او هستى».

آنگاه با پيامبر بيعت كرد و دنبال رفيقش رفت، حضرت به او فرمود: «اى قيس! قوم تو قوم من است. و آنها نزد خدا و رسولش كسى را دارند» ⁽¹⁾.

تحقيق هرقل پادشاه روم از پيامبر (ص)

129- هرقل پادشاه روم، مردى از غسّان را به مدينه فرستاد تا اخبار پيامبر را به او برساند. و به آن مرد گفت: در سه كار او دقت كن و به من خبر بده:

1- روى چه چيز مى‌نشيند؟

2- در طرف راست او چه كسى قرار دارد؟

3- اگر توانستى به مهر نبوّت كه در بين شانه‌هايش قرار دارد، نگاه كن.

وقتى مرد غسّانى در مدينه به حضور پيامبر رسيد، پيامبر را ديد كه روى زمين نشسته و على بن ابى طالب- عليه السّلام- در طرف راست قرار داشت و رسول خدا- صلّى اللَّه عليه و آله- پاهايش را در آب چشمه‌اى فرو برده بود. از مردم پرسيد:

«شخصى كه در طرف راست او نشسته، كيست؟»، گفتند: پسر عمويش است. اين نشانه‌ها را نوشت ولى سفارش سوّم را فراموش كرد.

پيامبر به او فرمود: «بيا و چيزى را كه سرورت دستور داده، ببين».

پس به مهر نبوّت نگاه كرد و سپس به سوى هرقل روانه شد.

هرقل پرسيد: چه كار كردى؟ گفت: او را ديدم كه روى زمين نشسته و پاهاى خود را داخل آب چشمه‌اى فرو برده و على- عليه السّلام- پسر عمويش در جانب راست او نشسته بود. ولى نگاه كردن به مهر نبوّت را از ياد برده بودم. خودش به يادم انداخت و گفت: بيا، آنچه را كه تو را به ديدن آن امر كرده‌اند، ببين! هرقل گفت: اين همان كسى است كه حضرت عيسى- عليه السّلام- آمدنش را خبر داده بود و گفته بود كه او سوار شتر مى‌شود و از او پيروى كنيد و تصديقش نماييد.

سپس به قاصد گفت: برو و برادرم را نيز از اين حقيقت آگاه كن؛ چون او در حكومت، شريك من است ⁽¹⁾.

پيامبر (ص) و اطلاع از اعمال مردم‌

130- پيامبر اكرم- صلّى اللَّه عليه و آله- در بستانى خوابيده بود كه ابو ذر به حضور آن حضرت آمد و خواست ببيند پيامبر بيدار است يا خوابيده. شاخه خشكى را شكست، وقتى پيامبر صداى آن را شنيد، فرمود: «اى ابا ذر! آيا نمى‌دانى من اعمال شما را در خواب مى‌بينم چنان كه در بيدارى. چشمانم مى‌خوابند ولى قلبم به خواب نمى‌رود» ⁽²⁾.

پيامبر (ص) و وابصه‌

131- وابصه اسدى به حضور پيامبر آمد و با خودش گفت از تمام نيكيها و بديها از او مى‌پرسم. شخصى به وابصه گفت: برو از پيامبر سؤال كن.

رسول خدا- صلّى اللَّه عليه و آله- فرمود: «بگذاريد وابصه نزديك بيايد». وابصه نزديك آمد.

حضرت فرمود: «مى‌پرسى، يا من از پرسشهايت خبر دهم؟».

وابصه گفت: شما خبر دهيد.

حضرت فرمود: «آمده‌اى كه از نيكى و بدى سؤال كنى».

گفت: بلى، همين طور است.

حضرت دستش را به سينه او زد و فرمود: «نيكى چيزى است كه روح به آن مطمئن شود و قلب در او شك نكند. و بدى چيزى است كه قلب در او شك كند» ⁽¹⁾.

پيامبر (ص) در خانه فاطمه (س)

132- على- عليه السّلام- مى‌فرمايد: «روزى به بازار رفتم، يك درهم گوشت و يك درهم ذرت خريدم و به خانه آوردم. فاطمه- سلام اللَّه عليها- مشغول پختن آن شد. وقتى آماده نمود»، فرمود: «اى كاش! مى‌رفتى پدرم را دعوت مى‌كردى». من رفتم و ديدم حضرت رسول، خوابيده و مى‌گويد: «از گرسنگى در حال خواب، به خدا پناه مى‌برم».

گفتم: «يا رسول اللَّه! نزد ما غذايى هست». پس دستش را به من داد و آمديم و چون به خانه رسيديم، به فاطمه- سلام اللَّه عليها- فرمود: غذا را بياور. فاطمه نيز غذا را در ديگى گذاشت و خدمت پيامبر آورد. حضرت پارچه‌اى را روى غذا كشيد و فرمود: «خدايا! غذاى ما را بركت ده». سپس فرمود: يك پيمانه به عايشه بده.

حضرت فاطمه يك پيمانه براى او فرستاد.

بعد فرمود: «يك پيمانه به ام سلمه بده». براى او نيز فرستاد. تا اينكه به هر يك از نه همسرش يك سهم فرستاد. پس از آن فرمود: «براى پدر و شوهرت نيز غذا بياور. و خودت نيز بخور و به همسايه‌هايت نيز بفرست».

فاطمه- سلام اللَّه عليها- به گفته پيامبر عمل كرد ولى غذا همان گونه باقى ماند.

و چند روز از آن خورديم ⁽²⁾.

طرح قتل پيامبر (ص)

133- همسر عبد اللَّه بن مسلم- كه زنى يهودى بود- گوسفندى را بريان كرد و مسمومش نمود و سپس آن را خدمت پيامبر فرستاد. بشر بن البراء نيز با ايشان بود.

حضرت ران گوسفند را برداشت اما وقتى بر دندان نهاد، بيرون انداخت و فرمود:

«اين گوشت به من خبر داد كه مسموم شده است». ولى بشر كه مقدارى از گوشت را فرو برده بود مسموم شد و درگذشت. رسول خدا- صلّى اللَّه عليه و آله- زن را طلب كرد و از او باز خواست نمود، او اقرار كرد. حضرت پرسيد: «چه چيز تو را به اين كار وادار كرده بود؟».

زن گفت: «شوهرم و بزرگان قبيله‌ام را كشته‌اى، با خود گفتم اگر اين پادشاه باشد از شرّش راحت مى‌شويم! و اگر پيامبر باشد خدا او را آگاه مى‌كند» ⁽¹⁾.

ميزبانى سعد بن عباده‌

134- روزى پيامبر- صلّى اللَّه عليه و آله- روزه بود. سعد بن عباده آن حضرت و على- عليه السّلام- را براى افطار دعوت كرد. وقتى كه افطار كردند، رسول خدا- صلّى اللَّه عليه و آله- فرمود: «پيامبر و وصى او در خانه تو افطار كردند. و نيكان از غذاى تو خوردند و روزه‌داران نزد تو روزه خود را شكستند و ملائكه بر تو درود فرستادند».

سعد الاغ تنبلى داشت. جل انداخت و حضرت را سوار كرد. از آن پس الاغ چنان به سرعت راه مى‌رفت كه هيچ الاغى نمى‌توانست با آن رقابت كند ⁽²⁾.

135- در جنگ احزاب، وقتى خندق كنده مى‌شد، خواهر عبد اللَّه بن رواحه از مقابل آن حضرت عبور كرد پرسيد: «كجا مى‌روى؟»

گفت: «اين خرماها را براى عبد اللَّه آورده‌ام».

حضرت فرمود: «بياور اينجا» او نيز آنها را آورد و در كف دست ايشان ريخت.

پيامبر اكرم- صلّى اللَّه عليه و آله- سفره‌اى خواست. بعد رو به مردم، فرمود:

«بياييد و بخوريد. مردم خوردند و سير شدند و هر چه خواستند برداشتند. بقيه را نيز به خواهر عبد اللَّه بن رواحه داد» ⁽¹⁾.

136- در يكى از سفرها: مردم خيلى گرسنگى كشيدند. رسول خدا- صلّى اللَّه عليه و آله- فرمود: «اگر كسى توشه‌اى دارد، اينجا بياورد».

شخصى به مقدار يك صاع خرما آورد. حضرت سفره‌اى خواست و خرما را در آن ريخت و از خدا بركت خواست. خداوند متعال نيز به خرما بركت داد و تا مدينه آنها را كفايت كرد ⁽²⁾.

امام صادق (ع) و بيان معجزه پيامبر (ص)

137- عده‌اى از يهوديها به امام صادق- عليه السّلام- گفتند: معجزه نبوّت محمّد- صلّى اللَّه عليه و آله- چيست؟ حضرت فرمود: «كتاب او، كه فصاحتش عقل مردم را حيران كرده است، علاوه بر حلال و حرامى كه در آن ذكر شده است».

يهوديها گفتند: چگونه بدانيم اين را پيامبر شما آورده است؟

حضرت موسى بن جعفر- عليه السّلام- كه در آن وقت كودك خردسالى بود، حضور داشت، فرمود: «ما چگونه بدانيم كه اين تورات شما را موسى- عليه السّلام- آورده است؟».

يهوديها گفتند: اشخاص راستگو آن را نقل كرده‌اند.

امام موسى- عليه السّلام- فرمود: «بدانيد آنچه را كه بچه كوچكى كه هيچ تعليم نديده و درس نخوانده مى‌گويد، راست است».

در اين هنگام، تمام يهوديها مسلمان شدند. و شهادتين را گفتند و به امامت

ائمه اطهار نيز اقرار كردند.

در اين هنگام امام صادق- عليه السّلام- برخاست و پيشانى پسرش را بوسيد. بعد فرمود: «تو جانشين و قائم بعد از من هستى». به همين خاطر واقفيه مى‌گويند: امام موسى- عليه السّلام- قائم است. بعد امام صادق- عليه السّلام- به آنها خلعت داد و روانه كرد.

شك نيست كه هر امامى بعد از پدرش قائم است، ولى قائمى كه زمين را پر از عدل و داد مى‌كند، مهدى بن حسن عسكرى است ⁽¹⁾.

فدك‌

138- امام صادق- عليه السّلام- فرمود: پيامبر اكرم- صلّى اللَّه عليه و آله- و مسلمانان از جنگى برمى‌گشتند در منزلى فرود آمدند و غذا خوردند. جبرئيل فرود آمد و فرمود: اى محمّد! برخيز و سوار شو.

حضرت، سوار شد و جبرئيل با او بود. به وسيله طىّ الارض به فدك رسيد.

هنگامى كه اهل فدك شنيدند سوارى به طرف آنها مى‌آيد، خيال كردند دشمن، آنها را غافلگير كرده لذا درهاى شهر را بستند و كليدها را به پير زنى كه در بيرون شهر زندگى مى‌كرد، سپردند، و به بالاى كوهها پناه بردند.

جبرئيل نزد پير زن آمد و كليدها را از وى گرفت و دروازه‌هاى شهر را باز كرد.

و پيامبر را در خانه‌هاى آنها گردانيد. جبرئيل فرمود: يا محمّد! اينجا را خداوند از آن تو قرار داده است؛ چون مسلمانان جنگ نكردند. و خدا آن را به تو بخشيد. و جبرئيل پيامبر را در خانه‌ها و كوچه‌هاى آنها گردانيد و درها را بست و كليدها را به پيامبر سپرد.

رسول خدا- صلّى اللَّه عليه و آله- نيز آن را در غلاف شمشيرش قرار داد. سپس سوار شد و باز هم زمين زير پاى او پيچيده شد و به يارانش ملحق گرديد. و هنوز آنها

برنخاسته بودند.

حضرت فرمود: «به فدك رفتم و خداوند آن را به من بخشيد».

منافقين به حضرت، كنايه و طعنه زدند.

رسول خدا- صلّى اللَّه عليه و آله- فرمود: «اين هم كليدهاى آن». بعد سوار شدند و به مدينه برگشتند.

پيامبر اكرم- صلّى اللَّه عليه و آله- نزد حضرت فاطمه- سلام اللَّه عليها- رفت و فرمود: دخترم! خدا فدك را به پدرت بخشيده و به او اختصاص داده است. و مسلمانان را در آن سهمى نيست. هر چه مى‌خواهى در باره آن انجام بده. چون من به مادرت خديجه، مهرش را مقروض بودم. فدك را عوض مهر مادرت به تو مى‌دهم. از آن تو و فرزندانت باشد. بعد پوستى را خواست و خطاب به على- عليه السّلام- فرمود: «بنويس: رسول خدا- صلّى اللَّه عليه و آله- فدك را به دخترش فاطمه بخشيد».

على- عليه السّلام-، غلام پيامبر و ام ايمن شاهد اين جريان بودند. و پيامبر اكرم در مورد ام ايمن فرمود: «ام ايمن اهل بهشت است». اهل فدك آمدند و با حضرت بر بيست و چهار هزار دينار در سال، صلح كردند ⁽¹⁾.

تحقيق قريش در مورد نبوّت حضرت محمّد (ص) از يهوديان يثرب‌

139- قريش، نضر بن حرث و عقبة ابن ابى معيط را به سوى يهوديان يثرب فرستادند تا در مورد پيامبر از آنها سؤال كنند.

وقتى به يثرب رسيدند، در باره رسول خدا- صلّى اللَّه عليه و آله- از آنها سؤال كردند. و يهوديان پرسيدند: پيروان او چه كسانى هستند؟

جواب دادند: «از طبقات پايين جامعه» يكى از علماى آنها با صداى بلند گفت: اين همان پيامبرى است كه صفاتش را در تورات ديده‌ام و باز هم آنجا

مشاهده كردم كه قبيله‌اش، دشمن‌ترين مردم نسبت به او هستند ⁽¹⁾.

اصحاب فيل‌

140- ابرهه با سپاهى متشكل از فيلها آمد تا خانه كعبه را خراب كند، عبد المطلب پيش ابرهه رفت. او مقدم عبد المطلب را گرامى داشت و گفت:

«حاجت تو چيست؟».

وى گفت: شترهايم را سربازان تو به غارت برده‌اند، آنها را مى‌خواهم.

ابرهه گفت: وقتى وارد شدى در نظرم بزرگ جلوه كردى امّا با اين سخن، خود را خوار نمودى! عبد المطلب فرمود: من صاحب شتران خود هستم و اين خانه هم صاحبى دارد.

بعد به مكه برگشت. مردم، مكه را خالى كردند و به كوهها پناه بردند.

عبد المطلب بالاى كوه ابو قبيس دعا مى‌كرد. و به ابو طالب دستور داد به اطراف بنگرد تا ببيند چه چيزى به چشم مى‌خورد. ابو طالب برگشت و گفت: پرندگانى را ديدم كه مال اين ولايت نبودند! پس به بركت حضرت محمّد- صلّى اللَّه عليه و آله- ابابيل را به سوى آنها فرستاد و شرّ ابرهه را دفع كرد ⁽²⁾.

پيش بينى سيف بن ذى يزن از بعثت پيامبر (ص)

141- وقتى كه سيف بن ذى يزن بر حبشى‌ها پيروز شد، يك گروه از قريش براى تهنيت پيش او رفتند. و در ميان آنها عبد المطلب نيز بود. در خفا از عبد المطلب در مورد حضرت محمّد- صلّى اللَّه عليه و آله- پرسيد. او نيز جواب داد.

بعد از مدت زيادى، آنها بر سيف بن ذى يزن وارد شدند. از آنها نيز در مورد محمّد- صلّى اللَّه عليه و آله- پرسيد. و صفات او را به آنان گفت. همه اقرار كردند كه محمّد- صلّى اللَّه عليه و آله- همه اين صفات را داراست. بعد گفت: او در مكه

مبعوث مى‌شود سپس به يثرب مى‌رود و در آنجا مستقر مى‌شود و در همان جا نيز رحلت مى‌كند ⁽¹⁾.

گفتگوى امام موسى كاظم (ع) با يهوديان، در مورد معجزات پيامبر (ص)

142- امام موسى بن جعفر- عليه السّلام- فرمود: در آن هنگام كه پنج سال داشتم عده‌اى از يهوديان بر پدرم وارد شدند و پرسيدند: آيا تو پسر محمّد- صلّى اللَّه عليه و آله- پيامبر اين امّت هستى؟ و آيا حجت روى زمين تويى؟

حضرت جواب داد: بلى.

يهوديان گفتند: در تورات آمده است كه خدا به ابراهيم و فرزندانش كتاب و نبوّت عطا نموده و حكومت و امامت را هم براى آنها قرار داده است. و تمام ذرّيه انبيا اين گونه بوده‌اند. و نبوّت و امامت و خلافت از آنها سلب نمى‌شد. ولى شما اين گونه نيستيد و خلافت در غير شما ثابت شده و شما ضعيف هستيد و پيروان جدّتان به شما رغبت نمى‌كنند! در اين هنگام اشك از ديدگان امام صادق- عليه السّلام- سرازير شد و فرمود:

«بلى، پيامبران خدا هميشه سركوب شده و مظلوم بوده‌اند، و بى‌هيچ گناهى كشته مى‌شدند. و ستمكاران غالب بودند و بندگان شاكر خدا كم هستند».

يهوديها گفتند: پيامبران و جانشينان آنها بدون اينكه درس بخوانند، عالم بودند، آيا شما نيز اين گونه هستيد؟

امام صادق- عليه السّلام- به پسرش امام موسى- عليه السّلام- فرمود: «نزديك بيا اى موسى!».

امام كاظم- عليه السّلام- مى‌فرمايد: نزديك او رفتم، دستش را به سينه‌ام كشيد بعد فرمود: «بار خدايا! تو را قسم مى‌دهم به حق محمّد- صلّى اللَّه عليه و آله- و خاندانش، او را تأييد كن».

سپس فرمود: هر چه مى‌خواهيد از او سؤال كنيد. يهوديها گفتند: چگونه از بچه‌اى سؤال كنيم كه چيزى نمى‌داند؟! گفتم: «مى‌دانم! هر چه مى‌خواهيد بپرسيد. و اين حرفها را ترك كنيد».

پرسيدند: هفت معجزه‌اى كه خدا به حضرت موسى- عليه السّلام- عطا نمود چه بودند؟

گفتم: عصا، يد بيضاء، ملخ، مورچه، قورباغه، خون، رفتن به طور سينا، منّ و سلوى و شكافتن دريا.

گفتند: درست گفتى! پيامبر شما چه معجزه‌اى دارد؟

گفتم: معجزات پيامبر ما زياد است، بشنويد و بفهميد:

يكى اينكه شما مى‌دانيد شياطين قبل از بعثت پيامبر اكرم- صلّى اللَّه عليه و آله- به آسمان مى‌رفتند و استراق سمع مى‌كردند. وقتى رسول خدا- صلّى اللَّه عليه و آله- مبعوث شد، منع شدند و كهانت و سحر باطل شد.

باز هم از معجزات او خبر دادن گرگ در باره پيامبرى اوست. و بر راست گويى او دوست و دشمن اتفاق دارند. از زمان كودكى جاهل نبود و مثل و مانندى نداشت. و ديگر از معجزات او اين بود كه بر قريش نفرين كرد و فرمود: «خدايا! بر آنها سخت بگير و سالهاى آنان را مثل سالهاى يوسف قرار بده». پس چند سال قحطى آمد. و معجزات زيادى را براى پيامبر شمرد ⁽¹⁾.

پيشگويى پيامبر (ص) در باره حكميت‌

143- على- عليه السّلام- مى‌فرمايد: در حديبيه وقتى مشركين پيامبر اكرم- صلّى اللَّه عليه و آله- و مسلمانان را بر گرداندند و اجازه ندادند وارد مسجد الحرام شوند، رسول خدا- صلّى اللَّه عليه و آله- با آنها صلح كرد و قراردادى نوشته شد. على- عليه السّلام- فرمود: نويسنده آن، من بودم و اين عبارتها را نوشتم: «باسمك

اللّهم، اين قراردادى است بين محمّد رسول خدا- صلّى اللَّه عليه و آله- و قريش».

سهيل بن عمرو كه نماينده قريش بود گفت: اين گونه ننويس، چون اگر ما او را به پيامبرى قبول داشتيم با او جنگ نمى‌كرديم! گفتم: «على رغم ميل تو، او رسول خداست».

پيامبر به من فرمود: «هر طور مى‌خواهد، بنويس. چنين قضيه‌اى بر سر تو نيز خواهد آمد».

على- عليه السّلام- مى‌فرمايد: وقتى بين من و اهل شام، صلحنامه‌اى نوشته مى‌شد، نوشتم: «بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمنِ الرَّحِيمِ، اين قرار دادى است بين على امير المؤمنين و معاوية بن ابى سفيان».

معاويه و عمرو عاص گفتند: اگر ما قبول داشتيم كه تو امير مؤمنان هستى، با تو جنگ نمى‌كرديم.

گفتم هر طور كه مى‌خواهيد، بنويسيد.

فهميدم كه رسول خدا- صلّى اللَّه عليه و آله- راست گفته است ⁽¹⁾.

پيامبر (ص) و شيبة بن عثمان‌

144- شيبة بن عثمان مى‌گويد: كسى مبغوض‌تر از محمّد- صلّى اللَّه عليه و آله- نزد من نبود! چون هشت نفر از پرچمداران ما را كشته بود. وقتى كه مكّه توسط وى فتح شد، از كشتن او مأيوس شدم. و به خودم گفتم تمام عرب به دين او وارد شدند، من چگونه مى‌توانم از او انتقام بگيرم؟

وقتى كه قبيله هوازن در حنين جمع شدند و حضرت با مسلمانان به طرف آنها حركت كرد. تصميم گرفتم كه آن حضرت را در گرما گرم جنگ به قتل برسانم. تا اينكه منتظر فرصتى بودم. دشمن هجوم آورد. مسلمانان فرار كردند. محمّد- صلّى اللَّه عليه و آله- با چند تن ايستادگى كردند. از پشت رفتم و شمشيرم را بلند كردم!

خواستم نزديك او بروم، قلبم گرفت و نتوانستم كارى بكنم. فهميدم كه او را خدا حفظ مى‌كند! بعضيها اين گونه روايت كرده‌اند: وقتى كه خواستم قصدم را اجرا كنم، شعله‌اى آتش بسوى من آمد كه نزديك بود مرا بسوزاند كه پيامبر- صلّى اللَّه عليه و آله- متوجه من شد و فرمود: «شيبه، نزديك بيا و كارزار كن» و دستش را به سينه‌ام گذاشت، محبوب‌ترين مردم نزد من شد. جلو رفتم و جنگيدم و اگر پدرم جلوم را مى‌گرفت براى كمك به رسول خدا- صلّى اللَّه عليه و آله- او را مى‌كشتم. وقتى كه جنگ تمام شد. حضور حضرت رفتم، به من فرمود: «آنچه را كه خدا براى تو مى‌خواهد بهتر از چيزى است كه خودت مى‌خواهى». پس از آن از تمام نيّات من خبر داد. گفتم:

غير از خدا هيچ كس نمى‌دانست. اين شخص بعد اسلام آورد ⁽¹⁾.

رسول خدا (ص) و خيانت عيينة بن حصين‌

145- وقتى كه پيامبر- صلّى اللَّه عليه و آله- طائف را محاصره كرد، عيينة بن حصين گفت: اجازه بده بروم به قلعه و با آنها حرف بزنم.

حضرت اجازه داد. عيينه رفت و از دور مردم طائف را صدا زد: آيا در امانم كه پيش شما بيايم؟

ابو محجن او را شناخت و گفت: بيا.

عيينه وارد قلعه طائف شد و به آنها گفت: پدر و مادرم فداى شما باد! از ديدنتان خوشحال شدم. در ميان عرب شما را نظير نيست، در ميان لشكر محمّد- صلّى اللَّه عليه و آله- نيز نظير نداريد! غذاى شما زياد است، مقاومت كنيد و نهراسيد، آنها نمى‌توانند اينجا زياد دوام بياورند.

وقتى كه او رفت. مردم به ابو محجن گفتند: مى‌ترسيديم كه بيايد و نقايص ما را به محمّد- صلّى اللَّه عليه و آله- خبر دهد.

ابو محجن گفت: من او را مى‌شناسم، دشمنى او با محمّد- صلّى اللَّه عليه و آله- از همه شما بيشتر است.

وقتى كه پيش رسول خدا- صلّى اللَّه عليه و آله- برگشت، اظهار كرد كه به آنها گفته‌ام: مسلمان شويد به خدا قسم محمّد- صلّى اللَّه عليه و آله- از اينجا حركت نخواهد كرد، مگر اينكه شما تسليم شويد، پس براى خود امان بگيريد. هر چه توانستم آنها را ترساندم! حضرت فرمود: «دروغ مى‌گويى، بلكه به آنها اين گونه گفتى ...»

جمعى از اصحاب او را سرزنش كردند. حضرت فرمود: «توبه كن و ديگر از اين كارها نكن» ⁽¹⁾.

عمير بن وهب و نقشه قتل پيامبر (ص)

146- هنگامى كه مشركين از جنگ بدر برگشتند، روزى عمير بن وهب آمد و كنار صفوان بن اميه نشست.

صفوان گفت: چه شوم است زندگى بعد از كشتگان بدر.

عمير گفت: بلى، به خدا بعد از آنها در زندگى هيچ خوشى نيست و اگر قرض نداشتم و مخارج خانواده‌ام تأمين مى‌شد، مى‌رفتم او [پيامبر- صلّى اللَّه عليه و آله-] را مى‌كشتم، چون شنيده‌ام او تنها به كوچه و بازار مى‌رود. و پسرم اسير است او را بهانه مى‌كردم و آنجا مى‌رفتم.

در اين وقت صفوان با خوشحالى گفت: اى ابو اميه ⁽²⁾راست مى‌گويى، اين كار را مى‌كنى؟ گفت: به خداى كعبه قسم، راست مى‌گويم.

صفوان گفت: قرض تو را من مى‌پردازم و هيچ كس در مكه بيشتر از من به خانواده‌اش نمى‌رسد. مخارج خانواده تو را نيز مثل خانواده خودم تأمين مى‌كنم.

عمير گفت: اين را مى‌دانم اى ابا وهب ⁽¹⁾.

سپس صفوان گفت: به خانواده‌ات مثل خانواده خودم مى‌رسم و قرض تو را نيز مى‌پردازم. صفوان شترش را به او داد و او را تجهيز كرد. عمير نيز شمشيرى خريد و آن را به زهر آلوده كرد و به سوى مدينه حركت نمود. صفوان نيز اين خبر را به كسى نگفت تا اينكه عمير به مدينه رسيد.

عمير وارد مدينه شد و شترش را دم در مسجد بست و شمشيرش را حمايل كرد و وارد مسجد شد. و به سوى رسول خدا- صلّى اللَّه عليه و آله- آمد. وقتى پيامبر اكرم- صلّى اللَّه عليه و آله- او را ديد، فرمود: «براى چه هدفى آمده‌اى اى عمير؟!».

گفت: آمدم فديه دهم و اسيرم را بگيرم. و اميدوارم به من احسان كنيد، چون عشيره من هستيد! حضرت فرمود: «پس شمشير را براى چه آورده‌اى».

عمير گفت: «خدا شمشيرها را بشكند چه با ما كردند!» وقتى كه پياده شدم فراموش كردم آن را باز كنم! رسول خدا- صلّى اللَّه عليه و آله- فرمود: «در كنار حجر الأسود با صفوان چه پيمانى را بستى؟».

در اين موقع كه ترس، تمام روح و جسم عمير را فرا گرفته بود، گفت: چه پيمانى بستيم؟

حضرت فرمود: «پيمان بستيد كه تو مرا بكشى و او ضامن قرض و هزينه خانواده تو شود. ولى خدا نمى‌گذارد تو به من دسترسى داشته باشى!».

عمير گفت: گواهى مى‌دهم كه تو فرستاده خدا و راستگو هستى و خدايى جز خداى يگانه نيست. يا رسول اللَّه! ما تو را تكذيب مى‌كرديم ولى اين سخن را غير از من و او، كسى نمى‌دانست و به او گفته بودم كه راز ما را به هيچ كس نگويد. پس خدا تو را از آن آگاه كرده است. به خدا و رسولش ايمان آوردم و گواهى مى‌دهم

كه آنچه مى‌گويى راست و حق است.

پيامبر اكرم- صلّى اللَّه عليه و آله- خطاب به مسلمانان حاضر در مسجد فرمود: «به برادرتان قرآن ياد بدهيد و اسيرش را آزاد كنيد».

عمير گفت: من كوشش مى‌كردم نور خدا را خاموش كنم ولى خدا مرا هدايت كرد. او را ستايش مى‌كنم. بعد گفت: اجازه بده به مكه برگردم و مشركان را به سوى خدا و اسلام فراخوانم.

حضرت به او اجازه بازگشت به مكه را داد.

از طرفى صفوان نيز از حال و روزگار عمير پرسيد، گفتند: او مسلمان شده است.

صفوان نيز از پرداخت قرض عمير و هزينه خانواده‌اش دست كشيد.

عمير به مكه آمد، قريش را به سوى خدا خواند. و آگاهى رسول خدا- صلّى اللَّه عليه و آله- از پيمان آنها را به مردم خبر داد. جمع زيادى به وسيله او اسلام آوردند ⁽¹⁾.

اخبار پيامبر (ص) از سپاه موته‌

147- پيامبر اكرم- صلّى اللَّه عليه و آله- سپاهى را به فرماندهى زيد بن حارثه به موته فرستاد. روزى فرمود: «زيد بن حارثه شهيد شد. و جعفر پرچم را برداشت».

بعد فرمود: «جعفر نيز شهيد شد».

ساعتى توقف كرد بعد فرمود: «پرچم را عبد اللَّه بن رواحه برداشت». و مكث پيامبر به خاطر اين بود كه عبد اللَّه در گرفتن پرچم مثل جعفر سرعت به خرج نداد.

بعد فرمود: «عبد اللَّه نيز شهيد شد». سپس پيامبر به خانه جعفر رفت. بعدها خبر رسيد كه در همان روز و همان گونه كه پيامبر فرموده بود، شهيد شده‌اند ⁽²⁾.

نشانه پيامبر (ص) براى معراج خود

148- پيامبر اكرم- صلّى اللَّه عليه و آله- از معراج خود به مردم مكّه خبر داد و فرمود: «نشانه آن اين است كه شتر فلان اشخاص در كاروانى در حال آمدن، فرار كرد و گم شد و من آنها را به جاى آن راهنمايى كردم. و كاروان در حالى كه شترى خاكسترى رنگ در پيشاپيش آن در حركت است مى‌رسد. و دو جوال، يكى سياه و ديگرى خالدار بر پشت اوست» پس همان گونه يافتند كه پيامبر فرموده بود ⁽¹⁾.

شقى‌ترين مردم‌

149- در يكى از جنگها، پيامبر اكرم- صلّى اللَّه عليه و آله- على- عليه السّلام- را روى خاك خوابيده ديد و فرمود: اى ابو تراب! تو را خبر دهم از شقى‌ترين مردم؛ يكى پى‌كننده شتر صالح و ديگرى كسى است كه به اينجا ضربه مى‌زند- دستش را بر سر على- عليه السّلام- گذاشت- و خون تا اينجا مى‌آيد- به محاسن على- عليه السّلام- اشاره كرد- ⁽²⁾.

خبر پيامبر (ص) از ناكثين، قاسطين و مارقين‌

150- پيامبر اكرم- صلّى اللَّه عليه و آله- به على- عليه السّلام- فرمود: بعد از من با ناكثين، قاسطين و مارقين جنگ خواهى كرد ⁽³⁾.

جارى ساختن آب و بركت غذا

151- در جنگ خندق، مشركين، مدينه را محاصره كردند. در مدينه، آذوقه كمياب شد. و مردم دچار گرسنگى شدند. حضرت پارچه‌اى را گسترد و يك مشت خرما در آن ريخت و دعا كرد. بعد به يك نفر دستور داد كه مردم را براى غذا

فراخواند. اهل مدينه جمع شدند و از آن خرما خوردند و سير شدند. همان طور خرما از اطراف پارچه مى‌ريخت ⁽¹⁾.

152- هنگامى كه در حديبيه، مشركين جلو پيامبر را گرفتند و مانع ورود حضرت به مكّه شدند، مردم از كمبود آب شكايت كردند. حضرت يك سطل آب خواست. بعد در آن وضو گرفت و مضمضه كرد و در سطل ريخت و از تركش خود تيرى درآورد و دستور داد آب را در چاه ريختند و تير را به چاه پرتاب كرد. در اين موقع آب فوران كرد و به لبه چاه رسيد و مردم از آن برداشتند و مصرف نمودند. در اين هنگام اوس بن خولى به عبد اللَّه بن ابى سلول گفت: آيا وقتش نرسيده كه چشمهايت را باز كنى و ببينى ⁽²⁾.

153- مسلمانان در حديبيه بيشتر از ده روز ماندند. و ره توشه آنها تمام شد.

دچار گرسنگى گرديدند. از اين جهت به پيامبر شكايت كردند. رسول خدا- صلّى اللَّه عليه و آله- سفره‌اى را پهن كرد و فرمود: «اگر از غذا چيزى مانده بياوريد». همه را جمع كردند، يك مشت خرما شد. حضرت برخاست و دعا كرد تا خدا به آن بركت دهد. بعد از آن، دستور داد تمام ظروف خود را آوردند و پر كردند تا اينكه چيزى خالى نماند ⁽³⁾.

154- در جنگ تبوك مسلمانان به بى‌آبى مبتلا شدند، و نزديك بود كه مردم و چارپايانشان تلف شوند. پيامبر اكرم- صلّى اللَّه عليه و آله- در آب كمى كه مانده بود، دعا كرد و داخل مشك ريخت و انگشتان را در آن گذاشت. در اين هنگام آب از زير انگشتان آن حضرت جوشيد تا تمام سى هزار لشكر، بعلاوه چهارپايان آشاميدند و سيراب شدند ⁽⁴⁾.

تسبيح سنگريزه‌

155- پيامبر اكرم- صلّى اللَّه عليه و آله- سنگ ريزه‌هايى را بر كف دستش گذاشت و همه گفتند: سبحان اللَّه و الحمد للَّه و لا اله الّا اللَّه و اللَّه اكبر ⁽¹⁾.

خبر شهادت عمّار

156- رسول خدا- صلّى اللَّه عليه و آله- به عمّار فرمود: «تو را گروه ستمكارى خواهند كشت و آخرين غذاى تو شيرى است آميخته با آب».

در جنگ صفين شيرى آوردند، عمّار خورد و به ميدان رفت و شهيد شد ⁽²⁾.

رفتن پيامبر (ص) به كنيسه‌

157- عبد اللَّه بن مسعود مى‌گويد: خداوند متعال به پيامبر اكرم- صلّى اللَّه عليه و آله- دستور داد به كنيسه برود و شخصى را وارد بهشت كند.

وقتى كه پيامبر همراه ياران خود وارد كنيسه شد، يهوديها در حال خواندن تورات بودند، تا اينكه به «ذكر صفات خاتم پيامبران» رسيدند، امّا از خواندن آن صرف نظر كردند. در گوشه كنيسه مرد بيمارى نشسته بود. حضرت به آنها فرمود:

«چرا ساكت شديد و نخوانديد؟».

مرد مريض گفت: «چون به ذكر صفات خاتم پيامبران رسيدند نخواندند».

آن مرد برخاست و تورات را گرفت و روى زانوها نشست و شروع به خواندن كرد، تا اينكه صفات پيامبر و امّت او را به تمامى خواند. سپس گفت: اينها صفات تو و امّت توست و من گواهى مى‌دهم كه خدايى جز خداى يگانه نيست و تو فرستاده او هستى، سپس جان به جان آفرين تسليم كرد. پيامبر اكرم- صلّى اللَّه عليه

و آله- به مسلمانان فرمود: «بر برادر خود نماز بخوانيد» ⁽¹⁾.

راهب بصرى و خبر از بعثت پيامبر (ص)

راهب بصرى ⁽²⁾و خبر از بعثت پيامبر (ص)

158- كاروانى از مكّه به بازار بصرى رفت و راهبى در آنجا بود. گفت: بپرسيد ببينيد در اين كاروان از اهل حرم كسى هست يا نه؟

گفتند: بلى.

پرسيد: احمد بن عبد المطلب ظهور نكرده است؟ چون او بايد در اين ماه ظهور كند! و او آخرين پيامبر خداست و از مكّه خروج و به مدينه هجرت مى‌كند.

راوى مى‌گويد: وقتى كه به مكّه برگشتيم پرسيديم: تازه چه خبر است.

گفتند: خبر محمّد امين- صلّى اللَّه عليه و آله- است كه ادعاى پيامبرى مى‌كند ⁽³⁾.

تحيّت پيامبر (ص)

159- زيد بن سلام مى‌گويد: پيامبر اكرم- صلّى اللَّه عليه و آله- قبل از بعثت در بطحاء بود. دو نفر كه لباس سفر به تن داشتند، او را ديدند و گفتند: السّلام عليك.

حضرت در جوابشان فرمود: «عليكما السّلام».

يكى به ديگرى گفت: «لا إِلهَ إِلَّا اللَّهُ» وقتى كه از مادر متولد شدم، كسى را قبل از تو نديده بودم كه جواب سلام را بدهد.

و ديگرى گفت: من نيز تا حال نديده بودم كه كسى به ديگرى سلام دهد.

سواره به حضرت گفت: در شهر شما كسى هست كه اسمش احمد باشد؟

حضرت فرمود: «در اين شهر جز من، احمد نام و محمّد نامى نيست!».

پرسيد: تو اهل همين شهر هستى؟

حضرت فرمود: «بلى، از اهالى اينجا هستم و در همين شهر متولد شده‌ام».

آنگاه آن شخص شترش را خوابانيد و پياده شد. شانه حضرت را بالا زد و مهر نبوّت را مشاهده نمود و گفت: گواهى مى‌دهم كه تو رسول خدا- صلّى اللَّه عليه و آله- هستى. مبعوث مى‌شوى و گردن سران قوم خود را مى‌زنى! آيا زاد و توشه‌اى دارى به ما بدهى؟

حضرت رفت و مقدارى نان و خرما آورد و او نيز در ميان يك پارچه گذاشت و به پيش رفيقش رفت و گفت: خدا را شكر كه نمرديم و پيامبر خدا ما را توشه داد.

حضرت فرمود: «ديگر حاجتى نداريد؟».

گفت: دعا كن خدا ما را در قيامت به شما بشناساند! حضرت دعا كرد و آنان رفتند ⁽¹⁾.

160- در كتابهاى پيشينيان آمده است كه وقتى خداوند آدم- عليه السّلام- را خلق كرد از روحش در او دميد. آدم عطسه كرد، خداوند متعال به او فرمود: «بگو:

الحمد للَّه» وقتى كه حمد گفت. خدا فرمود: «يرحمك اللَّه». بيا پيش ملائكه و به آنها بگو: «السّلام عليكم» وقتى سلام كرد، ملائكه در جوابش گفتند: «عليك السّلام و رحمة اللَّه و بركاته».

پس از آن خداوند متعال فرمود: «اين تحيّت و درود تو و ذريّه توست» ⁽²⁾.

سطيح غسّانى‌

161- از ابن عبّاس پرسيدند: شنيده‌ايم كه تو گفته‌اى: خداوند كسى را مانند سطيح غسّانى نيافريده است.

ابن عبّاس گفت: «بلى، خدا سطيح را به صورت گوشت خلق كرده بود و جز سر و گردن در هيچ جاى بدن او، عصب و استخوان وجود نداشت؟ پايش مثل پارچه به گردنش انداخته مى‌شد. و غير از زبانش هيچ يك از اعضايش حركت نمى‌كرد

وقتى كه مى‌خواست به مكّه بيايد روى تخته پاره‌اى گذاشتند و به مكّه آوردند.

چهار نفر از بزرگان قريش پيش او رفتند و به او گفتند: آمديم تو را زيارت كنيم و شنيده‌ايم كه تو از همه چيز خبر دارى، ما را از حال و آينده با خبر كن.

سطيح گفت: اى گروه عرب! شما علم و فهم نداريد ولى از شما مردمى پيدا مى‌شوند كه انواع علوم را ياد مى‌گيرند. بتها را مى‌شكنند و عجم را به قتل مى‌رسانند و به غنيمت دست مى‌يابند.

پرسيدند: اى سطيح! اينها چه كسانى هستند؟ گفت: قسم به خانه‌اى كه داراى اركان است، از ذرّيه شما مردمى متولد مى‌شوند كه به يگانگى خدا اقرار كنند و عبادت شيطان را ترك نمايند.

پرسيدند: اينها از نسل چه كسى خواهد بود؟ گفت: از اشراف و بزرگان از عبد مناف.

پرسيدند: از كدام شهر قيام مى‌كنند؟

گفت: از ذى بلد قيام مى‌كنند و به سوى نيكى هدايت مى‌كنند و تنها خدا را مى‌پرستند» ⁽¹⁾.

عبد المطلب و راهبى از اهل زبور

162- وقتى كه عبد المطلب به يمن رفت. راهبى از اهل زبور گفت: اجازه مى‌دهى به قسمتى از بدن تو نگاه كنم. عبد المطلب فرمود: جز عورت، همه جاى بدنم را مى‌توانى ببينى. او به بدن عبد المطلب نگاه كرد و گفت: در يك دست تو سلطنت است و در دست ديگرت پيامبرى! ولى در بنى زهره نيز نشانه اين دو را مى‌بينم. ولى نمى‌دانم حقيقت با كدام است.

سپس پرسيد: اى عبد المطلب! آيا شاعه دارى؟

گفت: شاعه چيست؟

راهب جواب داد: همسر، چون برگشتى زنى را از قبيله بنى زهره انتخاب كن وقتى كه عبد المطلب برگشت با «هاله بنت وهب» از بنى زهره ازدواج كرد ⁽¹⁾.

عبد اللَّه پدر پيامبر (ص) در محاصره يهوديان‌

163- عبد اللَّه، پدر پيامبر، وقتى كه به سن بلوغ رسيد، روزى به شكار رفت. بر حسب اتفاق، عدّه‌اى از يهوديها به آن حوالى آمده بودند تا پدر پيامبر- صلّى اللَّه عليه و آله- را به قتل برسانند و نور خدا را خاموش سازند. وقتى چشمشان به عبد اللَّه افتاد، او را شناختند. هشتاد نفر او را با چاقو و شمشير محاصره نمودند.

وهب بن عبد مناف پدر آمنه نيز در اين روز براى شكار بيرون آمده بود. هنگامى كه ديد، يهوديها عبد اللَّه را محاصره كرده‌اند، براى نجات او شتافت. پرده از جلو چشمش كنار رفت و ملائكه زيادى را ديد كه با اسلحه، يهوديها را از اطراف او پراكنده مى‌سازند. از ديدن اين صحنه خوشحال شد، و به خانه عبد المطلب آمد و خواستار ازدواج آمنه با عبد اللَّه شد. و از آن دو پيامبر اكرم- صلّى اللَّه عليه و آله- متولد شد ⁽²⁾.

سيف بن ذى يزن و اسرار نهانى‌

164- دو سال بعد از تولد پيامبر، سيف بن ذى يزن حميرى، با حبشى‌ها جنگ كرد و بر آنها پيروز شد. عده‌اى از اشراف قريش براى تبريك پيش او رفتند.

عبد المطلب نيز در ميان آنها بود. بعد از اينكه عبد المطلب به او تبريك و تهنيت گفت، از او پرسيد: تو كيستى؟

گفت: «من عبد المطلب پسر هاشم هستم».

گفت: پسر خواهر ما هستى.

سپس او را نزديك خود برد و گفت: برخى از اسرار نهانى را به تو مى‌گويم

آنها را براى كسى فاش نكنى. در كتابهاى پيشينيان خير بزرگى را براى عموم مردم ديدم و مطلبى هم مخصوص گروه تو [قريش] در آن بود. كودكى متولد شده يا به زودى متولد مى‌شود و اسمش محمّد- صلّى اللَّه عليه و آله- است. پدرش مى‌ميرد و پدر بزرگش از او نگهدارى مى‌كند. و بعد از او نيز عمويش كفالت او را بر عهده مى‌گيرد. و خدا آشكارا وى را مبعوث مى‌كند، و براى او يارانى از ما قرار مى‌دهد.

فقط خدا را مى‌پرستد. بتها را مى‌شكند. سخنش مرز ميان حق و باطل است. و در حكم و قضاوتش، عدالت را جارى مى‌سازد.

سپس گفت: اى عبد المطلب به زودى او را مى‌بينى.

عبد المطلب به سجده افتاد و گفت: من پسرى داشتم كه يكى از بهترين دختران قبيله‌ام را به ازدواج او در آوردم. پسرى را بدنيا آورد، اسمش را محمّد- صلّى اللَّه عليه و آله- گذاشتم.

سيف بن ذى يزن گفت: او را به دور از چشم يهوديها نگهدار اگر زنده بمانم يثرب را مركز حكومت قرار مى‌دهم، چون قبر وى آنجا خواهد بود. و اگر بر جان او نمى‌ترسيدم، اسم او را اعلان مى‌كردم. سپس دستور داد به هر شخص قريشى هديه‌اى دادند. و به عبد المطلب چند برابر عطا نمود كه ديگران به او غبطه مى‌خوردند.

عبد المطلب گفت: اگر افتخار مرا مى‌دانستيد به آن غبطه مى‌خورديد ⁽¹⁾.

دحيه كلبى در دربار قيصر

165- دحيه كلبى مى‌گويد: پيامبر- صلّى اللَّه عليه و آله- مرا با نامه‌اى به سوى قيصر فرستاد و قيصر نيز مرا به نزد اسقف روانه كرد. و قضيه را به او خبر داد و گفت: اين همان پيامبرى است كه منتظر او هستيم و عيسى- عليه السّلام- از آمدنش خبر داده بود.

اسقف گفت: من او را تصديق مى‌كنم و از وى پيروى مى‌نمايم! قيصر گفت: ولى اگر من اين كار را انجام بدهم، حكومت از دستم مى‌رود.

بعد از آن دستور داد جستجو كنند و ببينند آيا كسى از قبيله پيامبر در آنجا هست تا سؤالاتى از او بكند.

ابو سفيان و عده‌اى از قريش به تجارت آمده بودند. آنها را پيش قيصر حاضر ساختند.

قيصر گفت: نزديكترين شخص به او پيش من آيد. ابو سفيان آمد! قيصر گفت: در باره كسى از شما مى‌پرسم كه ادّعا مى‌كند پيامبر است. سپس به همراهان ابو سفيان گفت: اگر دروغ گفت، او را تكذيب كنيد.

ابو سفيان مى‌گويد: اگر از همراهان خود حيا نمى‌كردم همه چيز را خلاف واقع مى‌گفتم.

قيصر پرسيد: نسب او چگونه است؟

ابو سفيان گفت: صاحب نسب خوبى است.

پرسيد: آيا كسى قبل از او اين ادّعا را كرده است؟

جواب داد: نه.

پرسيد: بزرگان قوم از او پيروى مى‌كنند يا ضعفاى قوم؟

گفت: ضعفاى قوم.

پرسيد: آيا پيروان او رفته رفته افزايش مى‌يابند يا رو به كاهش است؟

گفت: هر روز بر تعدادشان افزوده مى‌شود.

پرسيد: آيا شخصى از دين او برگشته است؟

جواب داد: نه.

پرسيد: آيا مكر و حيله مى‌كند؟

گفت: نه.

پرسيد: آيا با شما جنگ كرده است؟

گفت: بلى.

پرسيد: جنگ شما چگونه بوده است؟

گفت: گاهى ما پيروز مى‌شويم و گاهى او پيروز مى‌شود.

قيصر گفت: اين نشانه پيامبرى است! آنگاه پرسيد: شما را به چه چيزى دستور مى‌دهد.

گفت: ما را دستور مى‌دهد خدا را بپرستيم و به او شرك نورزيم و ما را از چيزهايى كه پدرانمان مى‌پرستيدند بر حذر مى‌دارد و به نماز، روزه، عفت، راستى، امانتدارى و وفاى به عهد فرا مى‌خواند.

قيصر گفت: اين نيز از صفات پيامبرى است. و من مى‌دانستم كه او ظهور مى‌كند ولى خيال نمى‌كردم از شما باشد. زود است كه او زير پاهاى مرا تصاحب كند. آرزو مى‌كنم به ملاقات او موفق شوم و پاهاى او را بشويم.

مسيحيها جمع شدند تا اسقف را به قتل برسانند. اسقف به من(دحيه كلبى) گفت: وقتى رفتى، بگو: فلانى به تو سلام رساند و مسلمان شد. سپس بيرون رفت و كشته شد ⁽¹⁾.

پيامبر (ص) و مرگ كسرى‌

166- وقتى كه حضرت محمّد- صلّى اللَّه عليه و آله- مبعوث شد ⁽²⁾، كسرى پادشاه ايران، قاصدى را به سوى باذان- كه دست نشانده او در يمن بود- فرستاد و پيام داد: به من خبر رسيده كه آنجا شخصى ادّعاى پيامبرى مى‌كند. به او بگو يا از سخنش دست بردارد و يا كسى را بفرست او و قبيله‌اش را از بين ببرد!

باذان، فرستادگانى به سوى حضرت اعزام كرد. رسول خدا- صلّى اللَّه عليه و آله- به آنها فرمود: «اگر من چيزى از پيش خود گفته باشم از آن دست بر مى‌دارم ولى خدا مرا مبعوث كرده است».

فرستادگان باذان، پانزده نفر بودند از آن پس حضرت 15 روز با آنها سخن نگفت. سپس آنها را فراخواند و فرمود: «به سوى فرمانده خود برگرديد و بگوييد:

خدا به من خبر داده كه در اين شب كسرى كشته شد. و بعد از اين كسرى نخواهد بود. و قيصر نيز كشته شد و قيصر هم نخواهد بود» ⁽¹⁾.

مردم سخن آن حضرت را نوشتند و همان وقتى كه حضرت فرموده بود، آن دو مرده بودند.

مسلمانان در حبشه‌

167- ابن مسعود مى‌گويد: هشتاد نفر بوديم كه رسول خدا- صلّى اللَّه عليه و آله- ما را به سرزمين نجاشى فرستاد. و جعفر بن ابى طالب نيز با ما بود. قريش هم عمارة بن وليد و عمرو بن عاص را با هداياى زيادى براى برگرداندن ما، فرستادند. نجاشى هداياى آنها را قبول كرد و آنان نيز به او سجده كردند و گفتند: عدّه‌اى از همشهريان ما از دين پدران خود برگشته‌اند و اكنون در كشور شما بسر مى‌برند.

نجاشى ما را طلبيد؛ جعفر گفت: امروز سخنگوى شما من هستم و غير از من كسى سخن نخواهد گفت.

وقتى كه به حضور نجاشى رسيديم، عماره و عمرو به نجاشى گفتند: آنها به شما سجده نكردند. در اين هنگام راهبان بانگ زدند: سجده كنيد. جعفر گفت: ما جز در برابر خداوند، سجده نمى‌كنيم.

نجاشى گفت: شما چه مى‌گوييد؟

جعفر گفت: خدا در ميان ما پيامبرى را مبعوث كرد و او همان كسى است كه

عيسى- عليه السّلام- از آمدنش خبر داده و اسمش احمد است. و ما را به عبادت خدا دستور مى‌دهد و از شرك‌ورزى به او، نهى مى‌نمايد. و دستور مى‌دهد كه نماز را بپا داريم و زكات بدهيم و ما را امر به معروف و نهى از منكر مى‌نمايد و نجاشى سخنان جعفر را پسنديد.

هنگامى كه عمرو عاص، وضع را اين گونه ديد، گفت: خدا حكومت شما را پايدار كند، آنها در مورد عيسى با شما مخالفت دارند.

نجاشى به جعفر گفت: پيامبر شما در باره عيسى- عليه السّلام- چه مى‌گويد:

جعفر گفت: سخن او در باره عيسى- عليه السّلام- سخن خداست. او روح خدا و كلمه اوست. و او را از مريم باكره كه هيچ بشرى با او نزديكى نكرده بود، متولد كرد.

در اين هنگام نجاشى چوب دستى را برداشت و گفت: اى گروه كشيشها و راهبان! اختلاف ما و آنها در مورد عيسى- عليه السّلام- بيش از وزن اين چوب نيست! بعد از آن نجاشى به جعفر گفت: برخى از مطالبى كه محمّد- صلّى اللَّه عليه و آله- آورده است قرائت كن: و به راهبان نيز دستور داد به كتابهاى خود نگاه كنند.

جعفر شروع به خواندن سوره مريم كرد. و تا آخر، داستان عيسى- عليه السّلام- را خواند و آنها همه آنها گريه مى‌كردند.

نجاشى گفت: آفرين به شما و آنچه كه از طرف او آورديد! من گواهى مى‌دهم كه او فرستاده خداست و همان فردى است كه عيسى- عليه السّلام- از آمدنش خبر داده است. اگر مملكت دارى مانع من نبود، مى‌آمدم و كفشهاى او را جفت مى‌كردم! سپس به ما گفت: برويد، شما در امان هستيد و دستور داد به ما غذا و لباس دادند. و دستور داد هداياى آن دو نفر را به خودشان بر گرداندند ⁽¹⁾.

عمرو عاص شخصى كوتاه قد و عماره جميل و زيبا بود. وقتى كه روى دريا با كشتى حركت مى‌كردند، اين دو شراب نوشيدند. پس عماره به عمرو- كه همسرش همراهش بود- گفت: به همسرت بگو تا مرا ببوسد. اما عمرو ابا كرد و عماره عمرو را گرفت و به دريا انداخت. عمرو، عماره را قسم داد تا اينكه عماره از او دست برداشت. اما عمرو كه كينه عماره را به دل داشت لذا به نجاشى گفت: وقتى كه تو بيرون مى‌روى، عماره نزد همسرت مى‌رود. از اين رو، نجاشى دستور داد در آلت او سيماب(جيوه) فرو كردند، در نتيجه ديوانه شد و به حيوانات وحشى پيوست.

هيأت نمايندگى «نجران» در مدينه‌

168- هنگامى كه هيأت نجرانى پيش پيامبر آمدند، حضرت، عاقب و طيّب را- كه رئيس آنها بودند- به اسلام دعوت كرد. آن دو گفتند: ما پيش از اين اسلام آورده‌ايم! حضرت فرمود: «دروغ مى‌گوييد! دوست داشتن صليب و شرابخوارى، شما را از مسلمان شدن باز داشته است».

حضرت، آنها را دعوت كرد كه بيايند و هر كس را كه دروغ مى‌گويند لعنت كنند. قرار گذاشتند فردا صبح بيايند. وقتى صبح شد. رسول خدا- صلّى اللَّه عليه و آله- دست على- عليه السّلام- و امام حسن- عليه السّلام- و امام حسين- عليه السّلام- و حضرت فاطمه- سلام اللَّه عليها- را گرفت و آمد.

آنها گفتند: نزديكترين اشخاص به خود و كسانى كه به ديانت آنها اطمينان دارد آورده است. بنا بر اين، از ملاعنه خوددارى كردند.

حضرت فرمود: اگر خوددارى نمى‌كردند، صحرا پر از آتش مى‌شد ⁽¹⁾.

جويندگان دين حقّ‌

169- زيد بن عمرو و ورقة بن نوفل در پى دين حق مى‌گشتند تا اينكه در

موصل به راهبى رسيدند، راهب به زيد گفت: اى شتر سوار! از كجا مى‌آيى؟

جواب داد: از مكه.

راهب پرسيد: در پى چه مى‌گردى؟

جواب داد: در پى دين حقّ! راهب گفت: به مكّه برگرديد، چون دينى كه در جستجوى آن هستيد به زودى در آنجا ظهور خواهد كرد.

زيد آهنگ مكّه كرد و برگشت. در بين راه در محلّى به نام «لخم» عدّه‌اى به او حمله آوردند و او را كشتند، در حالى كه مى‌گفت من پيرو دين ابراهيم هستم و به سوى كعبه سجده مى‌كنم و منتظر پيامبرى از فرزندان اسماعيل و از پسران عبد المطلب هستم ⁽¹⁾.

نور پيامبر (ص) در قيامت‌

170- كعب بن ماتع در مجلسى نشسته بود و شخصى مى‌گفت: در خواب ديدم قيامت برپا گشته و همه مردم محشور شده‌اند. و هر ملتى با پيامبر خود عبور مى‌كند و هر پيامبرى دو روشنايى دارد كه با آن مى‌رود و پيروانش نيز هر يك روشنايى دارند. تا اينكه محمّد- صلّى اللَّه عليه و آله- عبور كرد. بر هر موى بدنش يك روشنايى بود و هر يك از پيروانش دو روشنايى مانند پيامبران داشتند.

كعب به رفيقش گفت: اين را از كجا مى‌گويد؟

گفت: در خواب ديده است.

كعب گفت: سوگند به خدايى كه محمّد- صلّى اللَّه عليه و آله- را مبعوث كرده است، در كتابهاى گذشتگان اين گونه ديده‌ام ⁽²⁾.

سفينه، غلام رسول خدا (ص)

171- سفينه غلام رسول خدا- صلّى اللَّه عليه و آله- نقل مى‌كند: براى مسافرت سوار كشتى شدم طوفان شد و كشتى شكست و كشتى و همه سوارانش غرق شدند.

فقط من نجات يافتم و يك پارچه كهنه مانده بود كه آن را به دوش خود انداختم. و تخته پاره‌اى مرا به جزيره‌اى در ميان دريا انداخت. و خيال كردم نجات يافته‌ام، ولى دوباره موج مرا گرفت.

چند بار همين گونه مرا به ساحل آورد و برگرداند، تا اينكه به سختى خودم را به ساحل رساندم و موج به من نرسيد. به خاطر اينكه جان سالم بدر بردم، خدا را شكر مى‌كردم و در ساحل قدم مى‌زدم كه شيرى مرا ديد و غريد و به طرف من آمد تا مرا بدرد دستهايم را به سوى آسمان بلند كردم و گفتم: بار خدايا! من بنده تو و غلام پيامبر تو هستم مرا از غرق شدن نجات دادى، درنده را به من مسلط مى‌كنى؟

در اين اثنا به من الهام شد كه بگويم: اى شير! من سفينه، غلام رسول خدا- صلّى اللَّه عليه و آله- هستم و حق رسول خدا- صلّى اللَّه عليه و آله- را در باره غلامش رعايت كن.

در اين هنگام شير خاموش و رام شد و مانند گربه صورتش را به ساق پاهاى من ماليد و به سوى من نگاه كرد. و پشتش را پايين انداخت و اشاره كرد تا سوار شوم من نيز سوار شدم. به سرعت دويد تا اينكه به محلى سرسبز و پر از ميوه و آبهاى گوارا رساند و اشاره كرد كه پياده شوم.

وقتى پياده شدم در كنارى ايستاد. من نيز از ميوه‌ها خوردم و از آب آشاميدم و سيراب شدم. پس از آن، يك برگ را به دوشم انداختم و يكى را به خودم پيچيدم و يكى را نيز به صورت كيسه در آوردم و پر از ميوه نمودم و پارچه را كه با من بود خيس كردم تا اگر تشنه شدم، فشار بدهم و از آب آن استفاده كنم. وقتى كارم تمام شد، شير جلو آمد و اشاره كرد تا سوار شوم و از غير آن راهى كه آمده بوديم، رفت تا اينكه مرا به ساحلى رساند كه كشتى در نزديكى آن در حركت بود. وقتى به آنها

اشاره كردم، جمع شدند و به من نگاه كردند و از تعجّب مى‌گفتند: «لا إِلهَ إِلَّا اللَّهُ، سبحان اللَّه!» مردى سوار شير شده است! گفتم: من سفينه غلام رسول خدا- صلّى اللَّه عليه و آله- هستم. و اين شير، حق رسول خدا- صلّى اللَّه عليه و آله- را در باره غلامش رعايت كرده و با من اين گونه رفتار نمود. وقتى اسم رسول خدا- صلّى اللَّه عليه و آله- را شنيدند، دو نفر به قايقى سوار شدند و به طرف من آمدند و من نيز از شير پياده شدم. آنها لباس به طرف من انداختند و گفتند: بپوش! پوشيدم. يكى از آنها گفت: به پشت من سوار شو تا تو را به قايق ببرم. آيا شير از امّت به حق رسول خدا- صلّى اللَّه عليه و آله- آگاهتر است؟

رو كردم به شير و گفتم: خدا تو را از طرف رسول خدا- صلّى اللَّه عليه و آله- جزاى خير دهد. به خدا قسم ديدم اشك از چشمانش سرازير است. از جايش حركت نكرد تا اينكه به قايق سوار شدم. به من نگاه مى‌كرد تا اينكه از چشم او ناپديد شدم ⁽¹⁾.

سفر پيامبر (ص) به شام‌

172- ابو طالب- عليه السّلام- پيامبر اكرم- صلّى اللَّه عليه و آله- را در نوجوانى به سفر شام برد و مى‌گفت: وقتى ما در آفتاب حركت مى‌كرديم، ابرى بالاى سر ما بود و بر ما سايه مى‌افكند. و هر وقت مى‌ايستاديم آن نيز توقف مى‌كرد. روزى در كنار صومعه راهبى به نام «بحيرا» فرود آمديم. وقتى كه ديد ابرى بر كاروان ما سايه افكنده است، گفت: در اين كاروان پيامبر مرسلى هست! از صومعه‌اش پايين آمد و ما را به مهمانى دعوت كرد. و شانه حضرت محمّد- صلّى اللَّه عليه و آله- را باز كرد و چون مهر نبوّت را در آن مشاهده نمود، گريست و گفت: اى ابو طالب! لازم نبود او را با خود از مكّه بيرون آورى، پس، از او مواظبت كن و از يهوديها دور نگهدار؛ چون او مقام بزرگى خواهد داشت. اى كاش! او را درك مى‌كردم و اولين كسى مى‌شدم كه دعوت او را لبيك مى‌گفتم ⁽²⁾.

مرگ عبد المطلب‌

173- فاطمه بنت اسد نقل مى‌كند: وقتى كه علامت مرگ در چهره عبد المطلب نمايان شد، فرزندان خود را جمع كرد و فرمود: كدام يك از شما نگهدارى محمّد- صلّى اللَّه عليه و آله- را به عهده مى‌گيرد؟ گفتند: او از همه ما باهوش‌تر است، بگو خودش اختيار كند.

عبد المطلب گفت: اى محمّد! جدّت بر بال مرگ سوار شده و عازم قيامت است. كدام يك از عموها و عمه‌هايت را براى نگهدارى خود انتخاب مى‌كنى؟

حضرت به چهره آنها نگاه كرد و ابو طالب را برگزيد.

عبد المطلب گفت: اى ابو طالب! من از ديانت و امانت تو نيك آگاهم. از محمّد- صلّى اللَّه عليه و آله- مانند من مراقبت و حمايت كن.

فاطمه بنت اسد مى‌گويد: هنگامى كه او وفات كرد، ابو طالب آن حضرت را در حمايت خود گرفت. و من هم وى را خدمت مى‌كردم و مرا مادر صدا مى‌كرد.

در باغ خانه ما تعدادى درخت خرما وجود داشت. وقتى كه خرماها مى‌رسيدند، چهل بچّه از همسالان محمّد- صلّى اللَّه عليه و آله- به آنجا مى‌آمدند و هر چه خرما به زمين ريخته مى‌شد، بر مى‌داشتند و مى‌خوردند. امّا يك بار هم نديدم كه محمّد- صلّى اللَّه عليه و آله- خرمايى را از دست بچّه‌اى بگيرد. ولى بچّه‌هاى ديگر از دست همديگر خرما را مى‌ربودند.

من و كنيزم هر روز براى او خرما جمع مى‌كرديم. روزى من و كنيزم فراموش كرديم كه براى او خرما جمع كنيم. محمّد هم خوابيده بود. بچّه‌ها آمدند و هر چه خرما ريخته بود، برداشتند و رفتند. من هم خوابيدم و بخاطر شرم از محمّد- صلّى اللَّه عليه و آله- آستين خود را بر صورتم كشيدم. محمّد بيدار شد و به باغ رفت ولى خرمايى نيافت و برگشت.

كنيز گفت: فراموش كرديم خرما جمع كنيم و بچّه‌ها آمدند و همه را خوردند.

محمّد- صلّى اللَّه عليه و آله- به باغ برگشت و به نخلى اشاره كرد و فرمود: اى

درخت! من گرسنه هستم. در اين هنگام درخت، شاخه‌هايش را پايين آورد تا اينكه محمّد- صلّى اللَّه عليه و آله- از آن خرما چيد و خورد و سير شد. بعد از آن، شاخه‌هاى نخل به جاى خود برگشتند.

فاطمه بنت اسد مى‌گويد: تعجّب كردم و ابو طالب در خانه نبود، هميشه وقتى مى‌آمد و در را مى‌زد، كنيز را مى‌فرستادم و در را باز مى‌كرد ولى آن روز وقتى صداى در را شنيدم، خودم دويدم و در را باز كردم و قضيه را به او گفتم.

ابو طالب گفت: او به زودى به پيامبرى مبعوث مى‌شود و تو فرزندى به دنيا مى‌آورى كه وزير او خواهد شد. سالها بعد از آن ماجرا، على- عليه السّلام- متولد شد ⁽¹⁾.

سبب ازدواج پيامبر (ص) با خديجه (س)

174- جابر روايت مى‌كند: علت ازدواج خديجه با پيامبر- صلّى اللَّه عليه و آله- اين بود كه وقتى پيامبر اكرم- صلّى اللَّه عليه و آله- به سن جوانى رسيد، ابو طالب گفت: اى محمّد! من مى‌خواهم براى تو زن بگيرم ولى ثروتى ندارم تا كمكت كنم. خديجه فاميل ماست و هر سال عدّه‌اى با مال او تجارت مى‌كنند و يك بار شتر، مزد مى‌گيرند. آيا مى‌خواهى تو نيز با مال او تجارت كنى؟

حضرت فرمود: بلى.

ابو طالب رفت و به خديجه گفت و خديجه خوشحال شد و قبول كرد و به غلامش «ميسره» گفت: تو و همه اين مال ثروت در اختيار محمّد- صلّى اللَّه عليه و آله- هستيد. و چون ميسره از سفر برگشت به خديجه گفت: وقتى از كنار درختى يا سنگى عبور مى‌كرديم، مى‌گفتند: «السّلام عليك يا رسول اللَّه!». و بحيراى راهب، وقتى ديد ابرى بالاى سرما در حركت است آمد و به ما خدمت كرد. و در اين سفر سود زيادى بردند.

وقتى برمى‌گشتند ميسره به پيامبر گفت: بهتر است، تو پيش از ما بروى و به خديجه مژده بدهى كه سود زيادى برده‌ايم.

هنگامى كه پيامبر جلوتر آمد، خديجه با عده‌اى از زنان در ايوان خانه خود نشسته بود، سواره‌اى را ديد كه از دور مى‌آمد و ابرى بالاى سر او در حركت است و دو فرشته از طرف راست و چپ او مى‌آيند و در دست هر يك، شمشيرى برهنه است و در هوا با او مى‌آيند.

خديجه گفت: اين سواره، مقام بزرگى دارد، اى كاش به خانه من بيايد! وقتى رسيد، ديدند محمّد- صلّى اللَّه عليه و آله- است كه به خانه خديجه مى‌آيد.

خديجه پابرهنه دم در دويد. در حالى كه هر وقت از جايى به جايى مى‌رفت، كنيزان، پشت سر او مى‌آمدند. وقتى به محمّد- صلّى اللَّه عليه و آله- نزديك شد.

گفت: اى محمّد! برو عمويت را در اينجا حاضر كن. و به عموى خودش نيز سفارش داد كه اگر براى محمّد- صلّى اللَّه عليه و آله- از من خواستگارى كردند، قبول كن.

وقتى كه ابو طالب آمد، خديجه گفت: به سوى عموى من برويد و از من خواستگارى كنيد. پيش از اين به او خبر داده‌ام. پس به حضور عموى خديجه رفتند.

و از دختر برادرش [خديجه] خواستگارى كردند. و ابو طالب خطبه معروفش را خواند و عقد نكاح را جارى ساخت. و چون پس از عقد، حضرت محمّد- صلّى اللَّه عليه و آله- برخاست تا با ابو طالب برود، خديجه گفت: به خانه خود برو، خانه من خانه توست و من كنيز تو هستم! ⁽¹⁾.

175- جابر مى‌گويد: با پيامبر اكرم- صلّى اللَّه عليه و آله- در درّه‌هاى مكّه گردش مى‌كرديم، به هيچ سنگ و درختى نمى‌گذشتيم مگر اينكه مى‌گفت:

«السّلام عليك يا رسول اللَّه» ⁽²⁾.

معراج‌

176- على- عليه السّلام- مى‌فرمايد: سه سال از بعثت پيامبر مى‌گذشت. در شب معراج، خداوند او را از مكّه به بيت المقدس برد و از آنجا به آسمانها عروج داد. وقتى كه صبح شد و آن حضرت خبر معراج خود را به قريش نقل كرد، بعضى جاهلان گفتند: چه دروغ بزرگى مى‌گويد! بعضى از آنها نيز گفتند: اى ابا القاسم! از كجا بدانيم تو راست مى‌گويى؟

حضرت فرمود: «در فلانجا به كاروان شما عبور كردم و شترشان گم شده بود.

آنها را به محل شتر، راهنمايى كردم. و پيش بارهاى آنها رفتم، مشكهايشان پر بود.

آب يك مشك آنها را هم ريختم. و كاروان در روز سوم، موقع طلوع خورشيد، اينجا مى‌رسد. در جلو كاروان، شتر سرخ مويى است و آن، شتر فلان شخص است».

در روز سوم، مردم قبل از طلوع خورشيد، به دروازه مكّه رفتند تا بينند محمّد- صلّى اللَّه عليه و آله- راست مى‌گويد. يا نه. منتظر بودند كه با طلوع خورشيد، كاروان نيز نمايان شد و در پيشاپيش كاروان، شتر سرخ مويى حركت مى‌كرد. از ديدن اين منظره تعجب كردند و از سرگذشت كاروانيان پرسيدند، آنان نيز گفته پيامبر را تكرار كردند.

گفتند: اين نيز از سحر محمّد است! ⁽¹⁾.

محكوم شدن قريش با شق القمر

177- پيامبر اكرم- صلّى اللَّه عليه و آله- در حجر اسماعيل نشسته بود و قريش با هم گفتگو مى‌كردند و به يك ديگر مى‌گفتند: محمّد ما را عاجز كرده، نمى‌دانيم چه كار كنيم؟ بعضى از آنها گفتند: برخيزيد برويم از او بخواهيم كه علامتى در آسمان به ما نشان دهد؛ زيرا سحر در آسمان اثر نمى‌كند. به سوى پيامبر اكرم

حضرت فرمود: «اين ماه شب چهارده را مى‌شناسيد؟».

گفتند: بلى.

حضرت فرمود: «آيا مى‌خواهيد علامت شما، اين ماه باشد؟».

گفتند: بلى.

حضرت با انگشت مبارك به ماه اشاره كرد. ماه دو نيمه شد؛ نيمى در پشت كعبه قرار گرفت و نيمى ديگر در بالاى كوه ابو قبيس! و مردم نگاه مى‌كردند.

سپس گفتند: ماه را به جاى خود برگردان. حضرت دوباره با دستش به نيمى كه در پشت كعبه بود اشاره كرد و با دست ديگرش به نيمى كه در كوه ابو قبيس بود، آنها نزديك هم شدند و به هم چسبيدند و ماه در جاى خود قرار گرفت.

مشركين گفتند: برخيزيد، سحر محمّد در آسمان نيز اثر كرد! خداوند متعال در باره شقّ القمر و عكس العمل ناشايست قريش، اين آيات را نازل كرد: اقْتَرَبَتِ السَّاعَةُ وَ انْشَقَّ الْقَمَرُ وَ إِنْ يَرَوْا آيَةً يُعْرِضُوا وَ يَقُولُوا سِحْرٌ مُسْتَمِرٌّ ⁽¹⁾⁽²⁾.

محاصره اقتصادى‌

178- قريشيان با هم، پيمان بستند كه با بنى هاشم رابطه نداشته باشند. و با آنها داد و ستد نكنند. و آنان را در محاصره اقتصادى قرار دهند. مواد پيمان نامه را روى لوحى نوشتند و در صندوق گذاشتند و مهر زدند و در خانه كعبه نهادند.

بنى هاشم را حدود سه سال در شعب ابى طالب محاصره كردند.

روزى پيامبر اكرم- صلّى اللَّه عليه و آله- به عمويش ابو طالب فرمود: «خداوند

موريانه‌اى را فرستاده و پيمان نامه قريش و تمام مفاد آن را جز اسم خدا خورده است».

ابو طالب به سوى قريش آمد. آنها خيال كردند كه ابو طالب مى‌خواهد محمّد- صلّى اللَّه عليه و آله- را تسليم آنان نمايد. از اين رو، پيش خود خوشحال شدند و از ابو طالب استقبال نمودند و احترامش كردند و گفتند: آيا براى طلب رضايت ما و تسليم محمّد آمده‌اى؟

ابو طالب گفت: آمدم به شما خبرى بدهم، اگر راست بود، از خدا بترسيد و از محاصره ما دست برداريد و گر نه محمّد- صلّى اللَّه عليه و آله- را تسليم شما مى‌كنم و از شما پيروى مى‌نمايم. خدا به برادرزاده‌ام خبر داده كه پيمان نامه شما را موريانه خورده است. صندوق را باز كردند و همان گونه يافتند.

گفتند: سحر است و پراكنده شدند ⁽¹⁾.

شب هجرت‌

179- شبى كه پيامبر مى‌خواست از مكه خارج شود، قريش پانزده نفر از پانزده قبيله انتخاب كرده بودند تا رسول خدا- صلّى اللَّه عليه و آله- را به قتل برسانند و خونش به گردن همه پانزده قبيله بيفتد و بنى هاشم نتوانند با همه، جنگ بكنند و به خونبها راضى شوند. از بنى هاشم نيز ابو لهب در ميان آنها بود.

پيامبر- صلّى اللَّه عليه و آله- به اصحاب خود فرمود: «امشب هيچ كس از خانه خود بيرون نرود». وقتى رسول خدا- صلّى اللَّه عليه و آله- به خواب رفت، افراد مسلح قريش به در خانه عبد المطلب آمدند. ابو لهب گفت: اى مردم! در اين خانه، زنان و دختران بنى هاشم هستند. اگر الآن وارد شويم مى‌ترسم كسى از تاريكى شب استفاده كند و به حريم آنها تجاوز نمايد. و در ميان عرب براى ما ننگى به بار بياورد. صبر كنيد وقتى كه صبح شد وارد شويم و كار او را با يك ضربت، تمام كنيم، لذا مشركين، دم در نشستند و نگهبانى دادند.

على- عليه السّلام- مى‌فرمايد:

پيامبر اكرم- صلّى اللَّه عليه و آله- مرا صدا كرد و فرمود: «قريش دم در كمين كرده‌اند و مى‌خواهند مرا بكشند! آيا در جاى من مى‌خوابى تا از مكّه خارج شوم؟ خدا مرا به اين كار دستور داده است».

گفتم: بلى. پس در جاى رسول خدا- صلّى اللَّه عليه و آله- خوابيدم. حضرت در را باز كرد و بيرون رفت و همه آنها نشسته بودند. منتظر طلوع فجر بودند. پيامبر اين آيه را خواند وَ جَعَلْنا مِنْ بَيْنِ أَيْدِيهِمْ سَدًّا وَ مِنْ خَلْفِهِمْ سَدًّا فَأَغْشَيْناهُمْ فَهُمْ لا يُبْصِرُونَ ⁽¹⁾.

رسول خدا- صلّى اللَّه عليه و آله- رفت و مشركين اصلا او را نديدند. در راه به ابو بكر برخورد كرد كه بيرون آمده و او را جستجو مى‌كرد. پس با هم به غار رفتند. و هنگامى كه صبح دميد قريش به خانه ريختند و خيال كردند كه من [على- عليه السّلام-] محمّد- صلّى اللَّه عليه و آله- هستم. برخاستم:

گفتند: على! تو هستى؟

گفتم: بلى.

پرسيدند: محمّد كجا رفت؟

گفتم: خدا مى‌داند.

بيرون رفتند و ابو كريز خزاعى را آوردند تا رديابى كند. او آمد در خانه ايستاد؛ نگاه كرد و گفت: اين اثر پاى محمّد است! با اثرش رفت تا به جايى كه پيامبر با ابو بكر ملاقات كرده بود و در آنجا گفت: اينجا شخص ديگرى با او همراه شده است. و آن رد پاى ابو قحافه يا پسر اوست. با رد پا رفت تا به در غار رسيد. رد پا تمام شد. خداوند متعال نيز براى حفظ پيامبرش عنكبوتى را فرستاد تا بر در غار، تار بتند. و كبوترى در آنجا تخم گذاشت.

ابو كريز گفت: محمّد و همراهش به غار نرفته‌اند، يا به آسمان صعود كرده‌اند و يا به زمين فرو رفته‌اند! چون تار عنكبوت سالم است و تخم كبوتر سر جاى خودش قرار دارد. در اين هنگام متفرق شدند و در كوه به دنبال او گشتند ⁽²⁾.

180- ابو بكر در غار مضطرب شد و ترسيد. خواست بيرون برود كه يكى از قريشيان جلو غار آمد و بول كرد. ابو بكر گفت: اين شخص ما را ديد.

حضرت فرمود: «اگر ما را ديده بود، هنگام بول، روى خود را به طرف ما بر نمى‌گرداند. هان! نترس خدا با ماست، آنها به ما دسترسى پيدا نمى‌كنند».

اما باز هم اضطراب ابو بكر تمام نشد. وقتى پيامبر وضع او را چنين ديد، پاى مبارك را به ديواره غار زد، درى به طرف دريا باز شد و يك كشتى در آنجا آماده بود. سپس فرمود: «ديگر آرام باش، اگر وارد غار شوند از اين در خارج شده و سوار كشتى مى‌شويم». ابو بكر آرام شد.

قريش دنبال آنها گشتند تا اينكه مأيوس شدند برگشتند.

ابن اريقط، گوسفندان خود را هنگام شب، كنار غار آورد. حضرت او را صدا كرد و فرمود: «به ما كمك مى‌كنى؟» جواب داد: بلى. به خدا سوگند كبوتر و عنكبوت به راستگويى تو دلالت مى‌كنند. آنگاه شهادتين را گفت و مسلمان شد.

حضرت فرمود: «خدا را بخاطر هدايت تو حمد و ثنا مى‌كنم. وقتى همه خوابيدند، گوسفندان مردم را به خودشان بسپار و جاى ما را به على- عليه السّلام- بگو و به غلام ابو بكر نيز خبر بده».

ابن اريقط آمد و دستور رسول خدا- صلّى اللَّه عليه و آله- را به انجام رساند. على- عليه السّلام- و نيز غلام ابو بكر به غار آمدند. پيامبر اكرم- صلّى اللَّه عليه و آله- به على- عليه السّلام- فرمود: «يا على! مركب و توشه راه براى ما تهيّه كن و به اينجا بفرست. و كارهايت را اصلاح كن. آنگاه با مادرت و فاطمه- سلام اللَّه عليها- به يثرب روانه شو». ابو بكر نيز به غلامش دستوراتى داد.

على- عليه السّلام- نيز دستورات پيامبر را اجرا كرد. پيامبر ابن اريقط را و ابو بكر، غلامش را به ترك خودشان سوار كردند و به سوى يثرب روانه شدند ⁽¹⁾.

181- در شب هجرت، وقتى كه رسول خدا- صلّى اللَّه عليه و آله- با همراهان

خود به راه افتاد، به سراقة بن مالك برخوردند كه قريش را در جستجوى پيامبر- صلّى اللَّه عليه و آله- يارى مى‌داد. وقتى پيامبر- صلّى اللَّه عليه و آله- و همراهان ايشان را ديد سوار اسب خود شده به طرف آنها آمد. همراهان حضرت ترسيدند و گفتند:

بالأخره اين شيطان ما را پيدا كرد.

حضرت فرمود: «خدا شرّ او را از ما دفع مى‌كند!».

وقتى نزديكتر آمد. حضرت فرمود: «بار خدايا! او را بگير!».

در اين هنگام، پاهاى اسب او در زمين فرو رفت و فرياد زد! «اى محمّد! اسبم را آزاد كن. ديگر در دشمنى تو قدمى بر نمى‌دارم!» او فهميد كه اين گرفتارى، به خاطر نفرين محمّد- صلّى اللَّه عليه و آله- است.

حضرت فرمود: «خدايا! اگر او راست مى‌گويد، اسبش را آزاد كن».

در اين هنگام پاهاى اسب از زمين بيرون آمد.

سراقه گفت: اى ابا القاسم! تازيانه مرا بگير و به چوپانان و غلامان من نشان بده و هر چه مى‌خواهى از آنها بگير. حضرت فرمود: «ما به مال تو احتياجى نداريم».

گفت: چيزى از من بخواه.

حضرت فرمود: «قريش را از جستجوى ما منصرف كن».

سراقه برگشت و در راه بر عدّه‌اى از قريش كه دنبال پيامبر اكرم- صلّى اللَّه عليه و آله- بودند، برخورد نمود. در باره پيامبر از او سؤال كردند، گفت: از اين راه كسى عبور نكرده است برگرديد. من اينجا هستم. به جاده يمن و طائف برويد! ⁽¹⁾.

182- رسول خدا- صلّى اللَّه عليه و آله- در راه هجرت به مدينه، در خيمه ام معبد فرود آمد. از او چيزى براى خوردن خواست. ام معبد گفت: چيزى ندارم.

حضرت گوسفندى را كنار خيمه ديد كه به خاطر ضعف از رفتن به صحرا باز مانده بود. فرمود: «اجازه مى‌دهى اين گوسفند را بدوشم؟».

زن گفت: بلى، ولى چيزى ندارد.

حضرت دستش را بر پشت گوسفند كشيد، چاق شد و به پستانش كشيد، پستانش بر آمد و پر از شير شد. فرمود: «اى ام معبد! ديگ را بياور». ديگ را پر از شير كرد و همه خوردند و سير شدند.

هنگامى كه ام معبد اين صحنه را ديد گفت: «اى نيك صورت! من يك بچّه هفت ساله دارم مانند پاره‌اى گوشت است! كه نه مى‌تواند سخن بگويد و نه مى‌تواند برخيزد» و او را پيش پيامبر آورد.

رسول خدا- صلّى اللَّه عليه و آله- خرمايى را برداشت و جويد و در دهان بچّه گذاشت. در حال بچّه برخاست و راه رفت و حرف زد! هسته خرما را نيز در زمين كاشت فورا سبز شد و به صورت نخلى در آمد كه خرما در آن پديدار شد. و هميشه در زمستان و تابستان اين گونه بود. حضرت به اطراف درخت اشاره كرد، همه سبز شدند.

رسول خدا- صلّى اللَّه عليه و آله- و همراهان، از آنجا رفتند. سالها پس از آن ماجرا كه پيامبر اكرم- صلّى اللَّه عليه و آله- وفات كرد آن نخل، ديگر خرما نياورد، ولى سبز بود و هنگامى كه على- عليه السّلام- شهيد شد ديگر سبز هم نشد ولى باقى بود تا اينكه امام حسين- عليه السّلام- به شهادت رسيد، از آن خون جارى شد و خشكيد! اما در همان روز كه رسول خدا- صلّى اللَّه عليه و آله- درخت را سبز كرد و كودك را شفا داد، وقتى ابو معبد شوهر آن زن از صحرا برگشت و وضع درخت و كودك و گوسفند را ديد از سبب آن پرسيد، ام معبد تمام جريان را گفت: «ابو معبد گفت: اين شخص همان كسى است كه در مدينه انتظار او را مى‌كشيدند. به خدا سوگند ترديد ندارم كه راست مى‌گويد. او فرستاده خداست؛ چون اين كارها فقط از يك قدرت خدايى ساخته است نه غير آن. سپس با خانواده‌اش به سوى پيامبر آمد و همه مسلمان شدند» ⁽¹⁾.

اسراى جنگ بدر

183- در جنگ بدر هفتاد نفر از مشركين كشته و هفتاد نفر نيز اسير شدند.

رسول خدا- صلّى اللَّه عليه و آله- دستور داد اسيران را بكشند و غنائم را بسوزانند ⁽¹⁾عدّه‌اى از مهاجرين گفتند: يا رسول اللَّه! اسراء خويشان تو هستند و ما هفتاد نفر از آنها را كشتيم، اجازه بده براى آزادى آنان فديه بگيريم و از غنائم در جنگ عليه كفّار استفاده كنيم.

خداوند متعال به پيامبر وحى فرستاد كه اگر امسال اسراء را نكشيد. سال ديگر به تعداد آنها از شما كشته مى‌شود. در سال بعد، در جنگ احد، هفتاد نفر از مسلمانان به تعداد اسراى بدر كشته شدند. و شرط بدر را از ياد بردند و گفتند: يا رسول اللَّه شما ما را به پيروزى وعده مى‌داديد ولى اين مصيبت بر ما وارد شد.

و هنگامى كه جنگ احد تمام شد نزديكان كشته‌ها آمدند تا شهداى خود را به مدينه ببرند. آنان را بر پشت شترها بستند. وقتى كه مى‌خواستند به طرف مدينه بروند، شترها حركت نمى‌كردند. اما هنگامى كه به طرف ميدان جنگ متوجه مى‌شدند، با سرعت مى‌آمدند. قضيّه را به عرض رسول خدا- صلّى اللَّه عليه و آله- رساندند، حضرت فرمود: كلام خدا را نشنيديد كه فرمود:

قُلْ لَوْ كُنْتُمْ فِي بُيُوتِكُمْ لَبَرَزَ الَّذِينَ كُتِبَ عَلَيْهِمُ الْقَتْلُ إِلى مَضاجِعِهِمْ ⁽²⁾.

پس، هر دو نفر در يك قبر دفن شدند، مگر حمزه كه در يك قبر دفن شد. على- عليه السّلام- در جنگ احد، چهل زخم برداشت، پيامبر- صلّى اللَّه عليه و آله- آب را

بر جراحات وى پاشيد، خوب شد، مثل اينكه اصلا زخمى نشده بود.

تيرى بر چشم قتاده اصابت كرد و چشمش از حدقه در آمد! حضرت چشم او را به جاى خود گذاشت، خوب شد و از چشم ديگرش تيزبين‌تر گرديد ⁽¹⁾.

شكستن شمشير على (ع) در جنگ احد

184- على- عليه السّلام- مى‌فرمايد: در جنگ احد شمشيرم شكست، رو كردم به رسول خدا و گفتم: مرد با شمشيرش مى‌جنگد و الآن شمشير من شكسته است.

چشم حضرت به بوته خشكيده خرمايى افتاد. آن را برداشت و حركت داد كه به صورت شمشير ذو الفقار در آمد و به من داد و به هر كس مى‌زدم، دو نيم مى‌شد ⁽²⁾.

توطئه براى قتل پيامبر (ص)

185- جابر مى‌گويد: وقتى كه پيامبر اكرم- صلّى اللَّه عليه و آله- در مكّه بود، شخصى از قريش، كرّه اسبى را مى‌پروراند. وقتى پيامبر را مى‌ديد مى‌گفت: اى محمّد! اين كرّه اسب را پرورش مى‌دهم تا بر آن سوار شوم و تو را بكشم! حضرت در جواب فرمود: «بلكه من تو را مى‌كشم!» وقتى جنگ احد پيش آمد، پيامبر- صلّى اللَّه عليه و آله- نيزه شخصى را گرفت و با آن ضربه‌اى بر گردن آن مرد زد كه زخمى شد و آن مرد پيوسته مى‌گفت: آتش، آتش! و لحظاتى بعد، افتاد و مرد ⁽³⁾.

كمك به تيرانداز

186- در جنگى پيامبر اكرم- صلّى اللَّه عليه و آله- به فردى برخورد كرد كه تيرى در آورده بود تا تيراندازى كند، حضرت دست مبارك را بر روى تير گذاشت و

فرمود: پرتاب كن. [وقتى كه تير را به سوى يك مشرك پرتاب نمود] آن مشرك فرار كرد و مدام به چپ و راست مى‌دويد و تير دنبال او مى‌رفت تا اينكه به سر او اصابت كرد و هلاكش ساخت. در اين هنگام اين آيه نازل شد:

فَلَمْ تَقْتُلُوهُمْ وَ لكِنَّ اللَّهَ قَتَلَهُمْ وَ ما رَمَيْتَ إِذْ رَمَيْتَ وَ لكِنَّ اللَّهَ رَمى ⁽¹⁾⁽²⁾.

ابو عزّه شاعر

187- ابو عزّه شاعر، در جنگ همراه قريش آمده بود و آنها را با شعرهاى خود به جنگ تحريك مى‌كرد كه اسير شد. وقتى كه از اسراء فديه مى‌گرفتند تا آزاد كنند، ابو عزّه گفت: يا ابا القاسم! مى‌دانى كه من مردى فقير هستم بر دختران من منّت بگذار و مرا بدون فديه آزاد كن.

حضرت فرمود: «تو را بدون فديه آزاد كردم كه ديگر بر ضد ما كارى انجام ندهى».

سپس از وى پيمان گرفت كه ديگر مردم را به جنگ مسلمانان تحريك نكند.

وقتى جنگ «احد» بر پا شد، قريش از او دعوت كردند تا بيايد و مردم را عليه پيامبر به جنگ تحريك كند. او گفت: من با محمّد- صلّى اللَّه عليه و آله- پيمان بسته‌ام كه بر ضد او كارى انجام ندهم.

گفتند: الآن شرايط جنگ مثل جنگ بدر نيست و محمّد از دست ما جان سالم بدر نخواهد برد! بدين صورت نظر ابو عزّه را تغيير دادند و به ميدان جنگ كشاندند و بر حسب اتفاق فقط او اسير شد.

رسول خدا- صلّى اللَّه عليه و آله- فرمود: «مگر با من پيمان نبسته بودى كه كارى بر ضد ما انجام ندهى؟».

ابو عزّه گفت: اول نظر من همين بود ولى نظرم را تغيير دادند. باز هم بر دخترانم منّت بگذار! حضرت فرمود: نه! بروى مكّه و شانه‌هايت را بجنبانى و بگويى: باز هم محمّد- صلّى اللَّه عليه و آله- را مسخره كردم. مؤمن هيچ وقت دو بار از يك سوراخ گزيده نمى‌شود. سپس به على- عليه السّلام- فرمود: «يا على گردنش را بزن» ⁽¹⁾.

اسلام سلمان فارسى‌

188- وقتى كه پيامبر اكرم- صلّى اللَّه عليه و آله- به مدينه مهاجرت نمود، در قبا فرود آمد. و سه روز در آنجا ماند. و فرمود: به شهر وارد نمى‌شوم تا اينكه على به من ملحق شود ... در اين هنگام، سلمان فارسى غلام يك يهودى بود و به درختان خرماى او رسيدگى مى‌كرد. و بعضى حالات پيامبر را از عالمان مسيحى و غير مسيحى شنيده بود.

وقتى كه آن حضرت در قبا منزل گزيد، سلمان طبقى را پر از خرما نمود و به قبا آمد و گفت: شنيدم شما در اين سرزمين غريب هستيد، اين صدقات را آوردم كه ميل كنيد.

حضرت خودش نخورد ولى به اصحابش فرمود: «بسم اللَّه، بگوييد و بخوريد».

و سلمان در حالى كه ايستاده بود، حركات پيامبر را زير نظر داشت وقتى كه برگشت، به زبان فارسى گفت: اين يك نشانه! بعد از مدتى دوباره طبق ديگرى از خرما آورد و جلو پيامبر گذاشت و گفت:

ديدم از خرماى صدقه نمى‌خورى. اين را به عنوان هديه آوردم.

حضرت دستش را دراز كرد و از آن ميل نمود و به ياران خود نيز فرمود:

«بخوريد». سلمان طبق را برداشت و گفت: اين دو نشانه.

سپس به پشت شانه‌هاى حضرت پيچيد و رسول خدا- صلّى اللَّه عليه و آله-

مقصودش را فهميد و لباس خود را كنار زد و سلمان، مهر نبوّت را مشاهده نمود و بوسيد! و شهادتين گفت و مسلمان شد. آنگاه به پيامبر گفت: من غلام يك يهودى هستم، چه دستور مى‌فرماييد؟ حضرت فرمود: برو با او مكاتبه كن و در مقابل آزادشدنت، چيزى به او بده.

سلمان پيش يهودى رفت و گفت: من مسلمان شدم و از اين پيامبر، پيروى مى‌كنم و تو ديگر از من نفع نخواهى برد. با من قرار داد ببند تا چيزى به تو بدهم و آزاد شوم.

مرد يهودى گفت: از تو مى‌خواهم كه پانصد عدد نهال خرما براى من بكارى و مواظب باشى تا بزرگ شوند و بار دهند. و چهل اوقيه طلا نيز بدهى تا آزادت كنم! سلمان پيش رسول خدا- صلّى اللَّه عليه و آله- برگشت و جريان قرار داد را به ايشان گفت.

حضرت فرمود: «برو و همين قرار را با او ببند».

سلمان رفت و با او قرار داد نامه‌اى را نوشت. يهودى خيال كرد چند سال طول مى‌كشد تا بتواند به مفاد قرار داد عمل كند.

سلمان پيش رسول خدا- صلّى اللَّه عليه و آله- آمد، حضرت فرمود: «پانصد هسته خرما بياور».

سلمان نيز هسته‌ها را آورد.

حضرت فرمود: «آنها را به على بده». سپس فرمود: «ما را ببر به همان زمين كه قرار است هسته‌ها را در آن بكارى». به اتفاق به آنجا رفتند.

پيامبر با انگشتان خود زمين را گود مى‌كرد. و به على- عليه السّلام- مى‌فرمود:

«هسته‌ها را در آنجا قرار بده» سپس خاك را روى آن مى‌ريخت و انگشتانش را باز مى‌كرد و آب فوران مى‌نمود. و آنجا را آبيارى مى‌كرد.

وقتى از كاشتن يكى فارغ مى‌شد و ديگرى را آغاز مى‌كرد، اوّلى سبز مى‌شد و وقتى سوّمى را شروع مى‌كرد، اوّلى بار مى‌داد و تا آخر، همه هسته‌ها را اين گونه كاشت. و همه بارور شدند.

يهودى گفت: قريش راست مى‌گويند كه محمّد ساحر است! بعد از آن به سلمان گفت: نخلها را گرفتم ولى طلا مانده است.

رسول خدا- صلّى اللَّه عليه و آله- سنگى را كه در جلوش بود برداشت. و آن سنگ بهترين طلا شد و يهودى گفت: طلايى به خوبى اين نديده‌ام. اوّل ده اوقيه قيمت كرد، اما به نظرش رسيد كه بيشتر از اين مى‌ارزد بنا بر اين تا چهل اوقيه بالا برد.

سلمان مى‌گويد: آزاد شدم و برگشتم و پيوسته ملازم خدمت رسول خدا- صلّى اللَّه عليه و آله- بودم ⁽¹⁾.

189- جابر مى‌گويد: وقتى كه احزاب عرب در جنگ خندق جمع شدند، پيامبر اكرم- صلّى اللَّه عليه و آله- با مهاجرين و انصار به مشورت پرداخت. سلمان گفت: در ميان عجم اين گونه رسم بود كه اگر سپاهى به شهرى حمله مى‌كرد و مردم شهر، ياراى مقاومت نداشتند، اطراف شهر را خندق مى‌كندند و از يك طرف جنگ مى‌كردند.

خداوند متعال به پيامبر- صلّى اللَّه عليه و آله- وحى فرستاد كه به پيشنهاد سلمان عمل كند.

رسول خدا- صلّى اللَّه عليه و آله- جاى خندق را تعيين كرد و براى هر كس ده ذراع داد تا حفر نمايد.

جابر مى‌گويد: روزى در مسير خندق، سنگى ظاهر شد كه هيچ كس را توان شكستن آن نبود. دوستانم مرا فرستادند تا قضيه را به عرض رسول خدا- صلّى اللَّه عليه و آله- برسانم. من نيز خدمت رسول خدا- صلّى اللَّه عليه و آله- آمدم، ديدم به پشت خوابيده و سنگى را نيز به شكم بسته است. قضيّه را گفتم، پس حضرت برخاست و با من آمد. مقدارى آب بر دهان گرفت و به سنگ پاشيد. كلنگ را برداشت و به سنگ زد، برقى جهيد. مسلمانان در روشنايى آن برق كاخهاى يمن را ديدند. و ضربه دوم را وارد كرد، باز هم برق زد و در آن، كاخهاى ايران و عراق را ديدند. و

هنگامى كه ضربه سوّم را وارد ساخت، سنگ قطعه قطعه شد.

آنگاه حضرت پرسيد: در هر جهش برق چه ديديد؟ گفتند: كاخهاى فلان كشورها را.

رسول خدا- صلّى اللَّه عليه و آله- فرمود: هر چه را ديديد، آنها را فتح خواهيد كرد.

جابر مى‌گويد: در خانه يك صاع جو و يك گوسفند داشتيم، به همسرم گفتم:

رسول خدا- صلّى اللَّه عليه و آله- از گرسنگى سنگ به شكم بسته بود! اى كاش اينها را مى‌پختيم و ايشان را دعوت مى‌كرديم.

همسرم گفت: برو به پيامبر- صلّى اللَّه عليه و آله- بگو اگر اجازه داد اين كار را بكنيم. رفتم و گفتم: يا رسول اللَّه! در خانه غذايى داريم ناهار را مهمان ما باش.

فرمود: «در خانه چه داريد؟» گفتم: يك صاع جو و يك گوسفند.

حضرت فرمود: «تنها بيايم يا با كسى كه دوست دارم؟».

خجالت كشيدم بگويم: تنها بيا. گفتم: «با هر كه دوست داريد بياييد» و خيال كردم فقط على- عليه السّلام- را با خود خواهد آورد.

برگشتم به خانه و به همسرم گفتم: تو نان را بپز، من نيز گوسفند را ذبح مى‌كنم. وقتى كه كار را تمام كرديم گوسفند را قطعه قطعه كرديم و در ديگى ريختيم. و بالأخره غذا پخته شد گفتم: يا رسول اللَّه غذا را حاضر كرديم، تشريف بياوريد.

حضرت بر لب خندق ايستاد و با صداى بلند گفت: اى مسلمانان! جابر شما را به ناهار دعوت مى‌كند. دعوت او را اجابت كنيد. تمام مردم به دنبال رسول خدا- صلّى اللَّه عليه و آله- به راه افتادند. در راه نيز حضرت به هر كس مى‌رسيد او را به همراه خود مى‌آورد. با سرعت دويدم به طرف خانه و جريان را به همسرم گفتم.

همسرم گفت: تو مگر به رسول خدا- صلّى اللَّه عليه و آله- نگفتى ما چقدر غذا داريم؟

گفتم: چرا؟

همسرم گفت: پس نترس او به آنچه انجام مى‌دهد داناتر است پس پى بردم كه همسرم از من آگاه‌تر است.

مردم آمدند، رسول خدا- صلّى اللَّه عليه و آله- فرمود تا بيرون از خانه نشستند و خودش با على- عليه السّلام- وارد خانه شد. به تنور نگاه كرد و نانها را ديد. در آن

آب دهان انداخت. سر ديگ را برداشت و نگاه كرد و به همسرم گفت: نانها را از تنور در بياور و يكى- يكى به من بده. زن نانها را در مى‌آورد و رسول خدا- صلّى اللَّه عليه و آله- و على- عليه السّلام- آنها را در آب گوشت، خرد مى‌كردند. زن وقتى دوباره دستش را به تنور مى‌كرد، مى‌ديد جاى نانها پر شده. تا اينكه ظرف پر شد سپس فرمود: «ده نفر وارد شوند و بخورند». ده نفر مى‌آمدند و مى‌خوردند و سير مى‌شدند غذا به حال خود بود.

به جابر مى‌فرمود: «ذراع گوسفند بده». پس از آن ده نفر ديگر وارد مى‌شدند و مى‌خوردند و سير مى‌شدند و از غذا چيزى كم نمى‌شد و پيوسته مى‌فرمود: «ذراع بده».

آخر گفتم: يا رسول اللَّه! گوسفند چند ذراع دارد.

فرمود: «دو ذراع» گفتم: سه ذراع به شما دادم.

فرمود: «اگر ساكت مى‌ماندى، تمام مردم از ذراع مى‌خوردند». همه خوردند و سير شدند. سپس به من فرمود: «بيا با هم بخوريم». من، پيامبر اكرم- صلّى اللَّه عليه و آله- و على- عليه السّلام- غذا خورديم ولى از نان و گوشت، چيزى كم نشده بود. و بدين منوال چند روز از آن غذا خورديم ⁽¹⁾.

قرض جابر

190- جابر مى‌گويد: پدرم در جنگ احد شهيد شد. روزى پيغمبر خدا- صلّى اللَّه عليه و آله- به من فرمود: «با قرض پدرت چه كار كردى؟».

گفتم: هنوز ادا نشده است.

پرسيد: «به چه كسى مقروض بود؟».

گفتم: به فلان يهودى.

پرسيد: «زمان پرداختش چه وقت است؟» گفتم: «وقت چيدن خرما».

فرمود: «وقتى كه خرماها را چيدى مرا خبر كن و هر نوع از آن را جدا- جدا بگذار»، من نيز اين كار را كردم و به حضرت خبر دادم. پيامبر- صلّى اللَّه عليه و آله- با من به كنار خرماها آمد و از هر نوعى يك مشت برداشت و بعد به جاى خود گذاشت. بعد از آن فرمود: «يهودى را اينجا حاضر كن». رفتم مرد يهودى را آوردم.

حضرت به او فرمود: «از هر نوع كه مى‌خواهى قرض خود را بگير».

يهودى گفت: «اين خرماها چه مقدار است كه من از يك قسمش طلبم را بگيرم شايد همه اينها به اندازه طلب من نباشد».

حضرت فرمود: «از هر نوعى ميل دارى، شروع كن». يهودى به خرماى صيحانى اشاره كرد.

حضرت فرمود: «پس به نام خدا شروع كن». يهودى پيوسته بر مى‌داشت تا اينكه طلب خود را برداشت و خرما به حال خود بود.

پس از آن حضرت فرمود: «يا جابر! باز هم قرض دارى؟».

جابر گفت: نه.

فرمود: «پس خرماهاى خود را بردار، خدا بركت دهد». خرماها را به منزل آوردم و يك سال خرج ما را كفايت كرد؛ مى‌فروختيم، مى‌خورديم، هبه مى‌كرديم، و هديه مى‌داديم و تا وقت رسيدن خرماها در سال بعد، باقى بود ⁽¹⁾.

جنگ خندق‌

191- در جنگ خندق وقتى كه محاصره مدينه شدت يافت و رسول خدا- صلّى اللَّه عليه و آله- ديد كه مردم مى‌نالند، به مكان مسجد فتح رفت و دو ركعت نماز خواند و فرمود: «خداوندا! اگر اين گروه هلاك شوند، در روى زمين كسى نيست تو را بپرستد».

خداوند طوفانى فرستاد كه چادرهاى آنها را كند و بارهايشان را زير و رو نمود. و سرماى شديدى بر آنها وارد ساخت. و خاك و شن را روى آنها ريخت. ملائكه پيش پيغمبر- صلّى اللَّه عليه و آله- آمدند و گفتند: يا رسول اللَّه! خداوند ما را امر نموده است به اطاعت تو، پس هر چه خواهى امر بفرما.

حضرت فرمود: «مشركين را حركت دهيد و آنها را بترسانيد و پشت سر آنها باشيد». پس ملائكه نيز انجام دادند آنچه را كه حضرت به آنان امر فرموده بود.

و آنگاه اين آيات نازل شد: يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا اذْكُرُوا نِعْمَةَ اللَّهِ عَلَيْكُمْ إِذْ جاءَتْكُمْ جُنُودٌ فَأَرْسَلْنا عَلَيْهِمْ رِيحاً وَ جُنُوداً لَمْ تَرَوْها وَ كانَ اللَّهُ بِما تَعْمَلُونَ بَصِيراً إِذْ جاؤُكُمْ مِنْ فَوْقِكُمْ وَ مِنْ أَسْفَلَ مِنْكُمْ ⁽¹⁾.

بنى قريظه، وقتى كه پيمانشان را با رسول خدا- صلّى اللَّه عليه و آله- شكستند به دشمنان اسلام پيوستند.

پس از آن، پيامبر- صلّى اللَّه عليه و آله- از مسجد فتح پايين آمد و حذيفة بن يمان را طلبيد و دو بار او را صدا كرد و حذيفه با اينكه نزديك بود، جواب نداد. بار سوم جواب داد و گفت: لبيك يا رسول اللَّه! حضرت فرمود: «صدايم را مى‌شنوى ولى جواب نمى‌دهى!».

حذيفه گفت: شدت سرما مانع مى‌شد.

حضرت فرمود: «از خندق بگذر و از قريش براى ما خبرى بياور و تا برگشتن هيچ كارى انجام نده».

حذيفه مى‌گويد: برخاستم در حالى كه از سرما به خود مى‌پيچيدم از خندق گذشتم. بدنم گرم شد مثل اينكه در حمام هستم. به طرف اردوگاه قريش رفتم،

چادرى جز چادر ابو سفيان نديدم. پيش او بزرگان قريش نشسته بودند. در برابرشان هيزمى را آتش زده بودند. گاه شعله‌ور مى‌شد و گاه باد خاموش مى‌كرد. رفتم و در بين آنها نشستم.

ابو سفيان گفت: ما قدرت داريم با نيروى زمين بجنگيم ولى طاقت مقابله با نيروى آسمان را نداريم. هر كس از كسى كه در كنارش نشسته بپرسد تا بفهميم جاسوسى از طرف محمّد اينجا نيست.

حذيفه مى‌گويد: بى‌درنگ از كسى كه در سمت راستم نشسته بود، پرسيدم: تو كيستى؟ گفت: خالد بن وليد. و از كسى كه سمت چپم بود، پرسيدم، گفت:

فلان ولى كسى از من نپرسيد كه تو كيستى؟

سپس ابو سفيان به خالد گفت: برو مردم را براى حركت جمع كن تا به همديگر ملحق شوند و من در ساقه ⁽¹⁾و تو در جلو لشكر قرار بگير يا اينكه تو در ساقه و عقب سپاه باش.

خالد گفت: بلكه من پيش از سپاه و تو در دنبال آن باش.

همه رفتند ابو سفيان عقب ماند. و از چادر خارج شد، من هم در سايه او مى‌رفتم. سوار شترش- كه پاى آن بسته بود- شد و با عجله، پيوسته به شتر تازيانه مى‌زد تا اينكه فهميد پاى او بسته است. پياده شد و پاى شتر را باز كرد. به آسانى مى‌توانستم او را بكشم، قصد كشتن او را نمودم ولى سفارش پيامبر- صلّى اللَّه عليه و آله- به يادم آمد كه فرمود: «هيچ كارى انجام نده تا به سوى من برگردى» لذا به او آزارى نرساندم و برگشتم. صبح شده بود پس خدا را شكر كردم.

سپس پيامبر هم نماز صبح را با مردم خواند. و شخصى گفت: كسى از جاى

خود حركت نكند تا اينكه خورشيد طلوع نمايد. وقتى هوا روشن شد، جز چند نفر، كسى از جاى خود برنخاسته بود. وقتى كه خورشيد طلوع كرد پيامبر و همراهانش برگشتند. و دستور داد بانگ زدند كه همه نماز ظهر را در بنى قريظه بخوانند.

مسلمانان به طرف آنها رفتند و به جايى رسيدند كه از نخل پوشيده بود و جايى براى فرود آمدن نبود. وقتى كه رسول خدا- صلّى اللَّه عليه و آله- رسيد، فرمود: چرا فرود نمى‌آييد؟ گفتند: از زيادى درختان خرما، جايى براى فرود آمدن نيست.

حضرت در راهى بين درختان ايستاد و به راست و چپ اشاره كرد كه درختان كنار رفتند و به هم چسبيدند و جا باز شد ⁽¹⁾.

192- در سال حديبيه، هنگامى كه رسول خدا- صلّى اللَّه عليه و آله- براى عمره به سوى مكّه حركت كرد جلو راه حضرت را گرفتند و قسم خوردند كه نگذارند وارد مكّه شود.

پيامبر- صلّى اللَّه عليه و آله- به آنها فرمود: «من براى عمره آمدم نه براى جنگ».

در جواب گفتند: «امسال اگر اجازه دهيم شما وارد شويد، عرب بر ما ايراد مى‌گيرند ولى مى‌توانيم قرارداد صلحى ببنديم».

در اين هنگام، آب مسلمانان تمام شده و دچار تشنگى شده بودند مشكى را آوردند كه در آن آب كمى بود، پيامبر- صلّى اللَّه عليه و آله- دستش را در آن نمود كه آب فوران كرد. بين سپاه ندا سر دادند: هر كس آب مى‌خواهد بيايد. مردم آمدند، خوردند و سيراب شدند و چهارپايان خود را نيز سيراب كردند. و مشكهاى خود را نيز پر نمودند ⁽²⁾.

پيامبر (ص) و خريدن شتر عمّار

193- جابر مى‌گويد: عمار ياسر در جنگى در ركاب رسول خدا- صلّى اللَّه عليه

و آله- بود. عمار مى‌گويد: وقتى كه از مدينه بيرون رفتيم. پيغمبر خدا- صلّى اللَّه عليه و آله- خارج نشده بود، ولى مقدارى كه راه رفتيم، حضرت خارج شد و با سرعت راه را پيمود و شتر من نيز در راه خوابيده بود و حركت نمى‌كرد. به همين خاطر از لشكر عقب مانده بودم.

حضرت به من رسيد، مقدارى آب برداشت و به دهانش گرفت و به بدن شتر پاشيد و به او نهيب زد در اين هنگام شتر مانند آهو برخاست. پيامبر- صلّى اللَّه عليه و آله- به من فرمود: «سوار شو و با آن برو. سوار شدم و به همراه رسول خدا- صلّى اللَّه عليه و آله- رفتم. به خدا سوگند از شتر عضباى ايشان، عقب نمى‌ماندم».

حضرت فرمود: «اى عمار! اين شتر را به من بفروش».

گفتم: شتر مال شما باشد يا رسول اللَّه.

فرمود: «نه! بلكه با پرداخت قيمتش».

گفتم: هر چه دوست داريد، بپردازيد.

فرمود: «صد درهم».

گفتم: به همين قيمت به شما فروختم.

فرمود: «تا مدينه سوار شو».

و هنگامى كه به مدينه برگشتيم، پياده شدم و بارم را از آن برداشتم و افسارش را گرفتم و به در خانه پيامبر آوردم. فرمود: «اى عمار آوردى؟».

گفتم: لازم است بياورم يا رسول اللَّه.

فرمود: «اى انس! صد درهم قيمت شتر را به عمار بده. و شتر را نيز از طرف ما به او هديه كن تا از آن استفاده كند!» ⁽¹⁾.

194- جابر مى‌گويد: روزى در مسجد در پيش روى رسول خدا- صلّى اللَّه عليه و آله- نشسته بوديم. حضرت، يك مشت سنگريزه برداشت، سنگ ريزه‌ها در دست او تسبيح گفتند. پس آنها را به جاى خود انداخت ⁽²⁾.

وقايع جنگ خيبر

195- هنگامى كه پيامبر اكرم- صلّى اللَّه عليه و آله- به طرف خيبر حركت نمود و به آنجا رسيد، پرچم را ابو بكر گرفت و با يهود جنگ كرد ولى شكست خورد و برگشت. مسلمانان را از قدرت دشمن ترسانيد. و فرداى آن روز، عمر پرچم را گرفت و رفت او نيز مانند ابو بكر شكست خورد و برگشت و مردم را از دشمن مى‌ترسانيد.

رسول خدا- صلّى اللَّه عليه و آله- خشمگين شد و فرمود: «چرا اينها با شكست بر مى‌گردند و ياران خود را مى‌ترسانند؟ فردا پرچم را به دست كسى مى‌دهم كه خدا و رسولش را دوست مى‌دارد و خدا و رسولش نيز او را دوست مى‌دارند؛ حمله مى‌برد و فرار نمى‌كند. برنمى‌گردد مگر اينكه خدا او را پيروز مى‌گرداند!».

در اين روزها چشمان على- عليه السّلام- به سختى درد مى‌كرد، تمام مهاجرين و انصار خيال مى‌كردند آن شخص على- عليه السّلام- نيست، چون چشمش درد مى‌كند و چيزى نمى‌بيند؛ نه كوهى و نه دشتى! و چون صبح شد، پيغمبر- صلّى اللَّه عليه و آله- از چادر بيرون آمد و پرچم را بر زمين نصب كرد و فرمود: «على كجاست؟».

گفتند: يا رسول اللَّه! چشمانش درد مى‌كند.

فرمود: «او را به اينجا بياوريد».

دست على- عليه السّلام- را گرفتند و آوردند. حضرت از آب دهانش به چشمان او ماليد، چشمان على- عليه السّلام- در حال شفا يافت، مثل اينكه هرگز درد نمى‌كرده است. در حق ايشان دعا كرد و فرمود: «خدايا! گرما و سرما را از او دور كن».

على- عليه السّلام- مى‌فرمايد: «بعد از آن، سرما و گرما را حس نكردم».

سپس پرچم را به على- عليه السّلام- داد و فرمود: «برو به در قلعه و آنها را به انتخاب يكى از اين سه راه بخوان:

الف- يا اسلام بياورند و با مسلمانان برابر باشند و اموالشان نيز از آن خودشان باشد.

ب- و يا اينكه جزيه بدهند و صلح كنند و باز هم اموالشان براى خودشان باشد.

ج- و اگر جنگ انتخاب كردند، با آنها پيكار كن».

على- عليه السّلام- پرچم را گرفت و به طرف قلعه‌هاى يهود پيش رفت و مسلمانان نيز پشت سر او حركت مى‌كردند تا اينكه به در قلعه رسيدند. گروهى از يهوديان كه در رأس آنها مرحب بود و مثل شتر نعره مى‌كشيد، پيش آمدند. على- عليه السّلام- اوّل آنها را به اسلام دعوت نمود اما آنها نپذيرفتند. سپس ماليات و جزيه را مطرح نمود، باز هم نپذيرفتند. آنگاه به آنها حمله كرد و آنان فرار كردند و در قلعه را به روى حضرت بستند. در قلعه از سنگ بود و به صخره‌اى وصل شده بود.

حضرت با دست چپ در را گرفت؛ چون در دست راست او شمشير بود. در را سپر قرار داد و با يهوديان جنگيد. مرحب را كشت و ديگر يهوديان پا به فرار گذاشتند.

حضرت در را برداشت و به پشت سر خود انداخت؛ از بالاى سر مسلمانان گذشت و پشت سر آنها به زمين افتاد.

مسلمانان گفتند: «فاصله‌اى كه على- عليه السّلام- در را انداخت حساب كرديم، چهل ذراع بود. و چهل مرد بسختى مى‌توانستند در را كمى از زمين حركت دهند ⁽¹⁾.

196- جابر مى‌گويد: هنگامى كه از خيبر برمى‌گشتيم به جايى رسيديم كه پر از آب بود. خواستيم عمق آب را بسنجيم، تيرى به عمق آب انداختيم به ته آن نرسيد. رسول خدا- صلّى اللَّه عليه و آله- پياده شد و فرمود: «خداوندا! معجزه‌اى از معجزات پيامبرانت را به ما نشان بده».

سپس با چوب‌دستيش به آب زد و سوار مركب خود شد و فرمود: «به نام خدا به دنبال من بياييد».

مركب حضرت، بر روى آب رفت و مردم نيز پشت سر او آمدند و حتى پاهاى مركب‌هايشان نيز تر نشد ⁽¹⁾.

حفظ اسرار نظامى‌

197- وقتى كه پيامبر اكرم- صلّى اللَّه عليه و آله- خواست به طرف مكّه برود، تا آن را فتح كند، فرمود: «اى خداى مهربان! اسرار ما را از قريش بپوشان تا اينكه به خانه‌هاى آنها برسيم». پس خبرى به اطلاع آنها نرسيد.

حاطب بن ابى بلتعه كه مسلمان شده و جزء مهاجرين بود، خانواده‌اش در مكّه بودند. قريش به خانواده حاطب گفتند: شما براى حاطب نامه‌اى بنويسيد و از او بخواهيد تا ما را از اخبار محمّد، آگاه سازد. نامه را نوشتند و قريش آن نامه را توسط زنى، مخفيانه به مدينه فرستادند. حاطب نيز در جواب نوشت: محمّد به سوى شما مى‌آيد و آن نامه را به زن داد و او راهى مكّه شد. پيامبر اكرم- صلّى اللَّه عليه و آله فرمود: «خداوند متعال به من خبر داده كه حاطب نامه‌اى را توسط زنى به مكّه فرستاده، كيست برود و نامه را از او بگيرد؟».

زبير گفت: من. حضرت فرمود: على نيز با تو باشد.

آنها رفتند و در راه به آن زن رسيدند. گفتند: نامه كجاست؟

زن گفت: من نامه‌اى ندارم و هر چه داشت به سوى آنها انداخت.

زبير گفت: نامه‌اى ندارد.

على- عليه السّلام- فرمود: «خدا و پيامبر دروغ نمى‌گويند». بعد از گفتن اين سخن شمشيرش را كشيد و گفت: يا نامه را در مى‌آورى و يا تو را مى‌كشم. زن نامه را از لاى گيسوانش درآورد. در اين هنگام اين آيه شريفه نازل شد: يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا لا تَتَّخِذُوا عَدُوِّي وَ عَدُوَّكُمْ أَوْلِياءَ ⁽²⁾⁽³⁾.

فتح مكّه‌

198- هنگامى كه رسول خدا- صلّى اللَّه عليه و آله- همراه ده هزار سوار مسلمان به طرف مكّه حركت كرد و به نزديكى آنجا رسيد، اهل مكّه نفهميدند. ابو سفيان و عكرمة بن ابى جهل به خارج مكّه آمده بودند تا خبرى كسب كنند. به انبوه آتش بر افروخته نگاه كردند و گفتند: چقدر زياد است! و نفهميدند اين آتشها از آن كيست.

عباس نيز از مكّه خارج شده و به طرف مدينه مى‌آمد كه در راه به رسول خدا- صلّى اللَّه عليه و آله- برخورد و با حضرت برگشت. وقتى كه لشكر اسلام به عقبه رسيدند. شب بود. بر استر رسول خدا- صلّى اللَّه عليه و آله- سوار شد و رفت تا شايد كسى را پيدا كند و توسط او مردم مكّه را بترساند. صداى ابو سفيان را شنيد كه به عكرمه مى‌گفت: اين آتشها چيست؟

عباس، ابو سفيان را صدا كرد. ابو سفيان گفت: اى ابا الفضل اين آتشها از كيست؟

عباس گفت: آتشهاى لشكر رسول خدا- صلّى اللَّه عليه و آله- است.

ابو سفيان گفت: اين محمّد است؟! عباس گفت: بلى ابو سفيان! اين پيغمبر خداست.

ابو سفيان گفت: چه كار كنم؟

عباس گفت: چه كار كنم؟

عباس گفت: به تركم سوار شو تا ببرم پيش پيامبر- صلّى اللَّه عليه و آله- و براى تو امان بگيرم.

ابو سفيان گفت: به نظر تو به من امان مى‌دهد.

عباس گفت: بلى، اگر من چيزى از او بخواهم رد نمى‌كند.

پس از اين گفتگو، ابو سفيان به ترك عباس سوار شد. عكرمه به سوى مكّه برگشت و عباس به سوى رسول اكرم- صلّى اللَّه عليه و آله- رفت.

عباس گفت: يا رسول اللَّه اين ابو سفيان است، با من آمده تا به خاطر من به او

امان بدهى.

پيامبر- صلّى اللَّه عليه و آله- فرمود: «اسلام بياور اى ابو سفيان تا زنده بمانى».

ابو سفيان گفت: تو چقدر كريم و بردبار هستى! باز فرمود: «اسلام بياور تا زنده بمانى».

باز هم ابو سفيان گفت: تو چقدر كريم و بردبار هستى! بار سوّم فرمود: «اسلام بياور تا زنده بمانى».

در اين هنگام عباس با دستش به كمر او زد و گفت: اگر بار چهارم بگويد و قبول نكنى كشته خواهى شد! پيامبر اكرم- صلّى اللَّه عليه و آله- فرمود: اى عمو! او را به چادر خود ببر. و خيمه عباس نزديك خيمه پيامبر قرار داشت. ابو سفيان از آمدنش با عباس پشيمان شد و با خودش گفت: چه كسى مثل من بوده است؟ آمدم و با دست خود، خودم را تسليم كردم. اى كاش! به مكّه مى‌رفتم و مردم را جمع مى‌كردم شايد مى‌توانستيم از خود دفاع كنيم! رسول خدا- صلّى اللَّه عليه و آله- از چادر خود صدا زد و فرمود: «در اين هنگام خدا تو را ذليل مى‌كرد!».

عباس آمد و گفت: ابو سفيان مى‌خواهد به حضور شما برسد.

حضرت فرمود: «بياور».

وقتى كه ابو سفيان وارد شد، پيامبر- صلّى اللَّه عليه و آله- فرمود: «وقت آن نرسيده كه مسلمان شوى؟».

عباس به حضرت گفت: بگو: در غير اين صورت كشته خواهى شد. در اين موقع ابو سفيان از ترس جان، شهادتين را زمزمه كرد و مسلمان شد. پيامبر اكرم- صلّى اللَّه عليه و آله- تبسمى نمود و فرمود: «او را پيش خودت ببر».

عباس گفت: يا رسول اللَّه ابو سفيان شخص رياست‌طلبى است امتيازى به او بده! حضرت فرمود: «هر كس به خانه او وارد شود در امان است و هر كس اسلحه

خود را زمين بگذارد، در امان است».

وقتى كه پيامبر اكرم- صلّى اللَّه عليه و آله- نماز صبح را با مردم بجا آورد، به عباس دستور داد تا او را در تنگه‌اى نگهدارد تا لشكر خدا را ببيند و لشكر اسلام نيز او را ببينند.

وقتى كه سپاه اسلام از مقابل ابو سفيان رد مى‌شدند. رو كرد به عباس و گفت: حكومت پسر برادرت چه بزرگ شده است! عباس گفت: حكومت نيست، بلكه نبوّت است! ابو سفيان گفت: بلى.

سپس حضرت رسول- صلّى اللَّه عليه و آله- به ابو سفيان فرمود: «به مكّه برو و به مردم بگو در امان هستند».

وقتى كه ابو سفيان وارد مكّه شد، همسرش هند گفت: اين پير گمراه را بكشيد! رسول خدا- صلّى اللَّه عليه و آله- هنگام ظهر وارد مكّه شد و به بلال دستور داد تا بر روى بام كعبه برود و اذان بگويد. و هيچ بتى نماند مگر اينكه سرنگون شد.

وقتى كه بزرگان قريش صداى اذان را شنيدند، گفتند: فرو رفتن به زمين بهتر از شنيدن اين صداست؛ يكى به ديگرى گفت: شكر خدا را كه پدرم زنده نيست.

پيامبر اكرم- صلّى اللَّه عليه و آله- آنها را طلبيد و فرمود: «فلانى تو اين را گفتى و تو اين را ...».

ابو سفيان گفت: مى‌دانى كه من هيچ چيز نگفتم! حضرت دعا كرد و فرمود: «خدايا! خويشان مرا هدايت كن؛ چون نمى‌دانند» ⁽¹⁾.

يارى غطفان به يهوديان خيبر

199- هنگامى كه رسول خدا- صلّى اللَّه عليه و آله- به طرف خيبر حركت كرد،

هم پيمانان يهود از غطفان، چهار هزار سوار جمع كردند و آمدند تا آنها را يارى كنند. در اين موقع يك نفر آمد و گفت: اى گروه غطفان! به داد قبيله خود برسيد كه از آنها غافل مانده‌ايد! شبانه سوار شدند و رفتند. وقتى كه صبح به قبيله خود رسيدند، آنها را در سلامت يافتند.

گفتند: فهميديم كه اين از طرف خدا بوده تا اينكه محمّد- صلّى اللَّه عليه و آله- بر يهوديان خيبر پيروز شود.

حضرت، زير درختى فرود آمد و استراحت نمود. وقتى كه ظهر شد، منادى رسول خدا- صلّى اللَّه عليه و آله- مردم را پيش ايشان جمع كرد. مردى هم كنار آن حضرت نشسته بود. حضرت فرمود: اين شخص را مى‌بينيد، من خوابيده بودم او آمد و شمشيرم را كشيد و گفت: الآن چه كسى از من جلوگيرى مى‌كند؟ گفتم «خدا». همين طور بى‌حركت ماند. سپس فرمود: آزادش كنيد و مجازاتش نكرد.

وقتى كه على- عليه السّلام- قلعه‌هاى خيبر را گشود. يك قلعه مانده بود و تمام اموال و مواد غذايى آنها در آنجا بود و از هيچ طرف نمى‌شد نفوذ كرد. حضرت آنجا را محاصره كرد، يك نفر يهودى پيش آن حضرت آمد و گفت: اى محمّد! به من و خانواده‌ام امان بده تا تو را بر گشودن قلعه راهنمايى كنم! حضرت فرمود: «در امان هستى چگونه راهنمايى مى‌كنى؟».

يهودى گفت: دستور بده اينجا را بكنند، چون آب قلعه از اينجا مى‌گذرد! وقتى كه آب را منحرف كردى بى‌آب مى‌مانند و تسليم مى‌شوند.

حضرت فرمود: «تو را امان دادم ولى خدا غير از اين را مى‌گويد!» وقتى كه صبح شد، حضرت سوار استر خود شد و به مسلمانان فرمود: «دنبال من بياييد». به طرف قلعه حركت كرد. يهوديان به حضرت تير انداختند و سنگ باران كردند ولى حضرت، هيچ توجّهى نكرد و آنها از چپ و راست او مى‌گذشتند و به پيامبر و مسلمانان برخورد نمى‌كردند، تا اينكه به در قلعه رسيد. با دست مبارك به ديوار اشاره نمود، ديوار فرو رفت و با زمين برابر شد. پيامبر- صلّى اللَّه عليه و آله- به

مردم رو كرد و فرمود: «به آسانى وارد قلعه شويد» ⁽¹⁾.

ميوه بهشتى‌

200- عايشه روايت مى‌كند: پيامبر اكرم- صلّى اللَّه عليه و آله- على- عليه السّلام- را دنبال كارى فرستاد هنگامى كه على- عليه السّلام- برگشت، حضرت در خانه من بود. وقتى كه على- عليه السّلام- از در منزل وارد شد. پيغمبر- صلّى اللَّه عليه و آله- برخاست و در وسط اتاق با او معانقه كرد و ابرى بين من و آنها جدايى انداخت و من آن دو را نديدم. وقتى كه ابر برطرف شد ديدم در دست پيامبر- صلّى اللَّه عليه و آله- خوشه انگورى است كه آن را تناول مى‌كند و قسمتى از آن را نيز به على- عليه السّلام- مى‌دهد.

گفتم: يا رسول اللَّه! مى‌خوريد و به على- عليه السّلام- هم اطعام مى‌كنى ولى به من نمى‌دهيد؟

حضرت فرمود: اين از ميوه‌هاى بهشت است و فقط پيامبر و وصى او حق دارند در دنيا از آن بخورند ⁽²⁾.

جنگ موته‌

201- هنگامى كه پيامبر- صلّى اللَّه عليه و آله- سپاهى را به سوى موته روانه كرد و فرماندهى آنها را به زيد بن حارثه سپرد و پرچم را به او داد و فرمود: «اگر زيد كشته شد، جعفر را به فرماندهى برگزينيد. و اگر او نيز كشته شد، عبد اللَّه بن رواحه را سر كرده خود نماييد».

وقتى كه رفتند، يك نفر يهودى در آنجا حاضر بود، گفت: اگر براستى اين مرد پيامبر باشد، اين سه نفر كشته خواهند شد. پرسيدند: چرا؟ گفت چون پيامبران

بنى اسرائيل اگر دو يا صد نفر، كمتر يا بيشتر را هم به ترتيب فرماندهى مى‌دادند، همه كشته مى‌شدند.

جابر مى‌گويد: روزى كه آن جنگ واقع شد، رسول خدا- صلّى اللَّه عليه و آله- نماز صبح را در مدينه با ما اقامه كرد و به منبر رفت و فرمود: «بين برادرانتان و كفّار، جنگ آغاز شد».

حضرت از حمله دو طرف به هم خبر مى‌داد تا اينكه فرمود: «زيد شهيد شد و پرچم افتاد».

سپس فرمود: «جعفر پرچم را برداشت و به جنگ رفت».

كمى بعد از آن باز هم فرمود: «دست راست جعفر قطع شد و پرچم را به دست چپ گرفت و دست چپش نيز قطع شد و پرچم را به سينه چسبانيد».

پس از آن فرمود: «جعفر نيز كشته شد و پرچم را عبد اللَّه بن رواحه برداشت. و از مشركين اين تعداد كشته شدند و از مسلمانان نيز اين تعداد شهيد شدند و تمام شهداى مسلمين را با نامهاى آنها بر شمرد».

سپس فرمود: «عبد اللَّه بن رواحه نيز شهيد شد و پرچم را خالد بن وليد برداشت و مسلمانان برگشتند».

از منبر پايين آمد و به خانه جعفر رفت. عبد اللَّه بن جعفر را صدا كرد و بر زانوى خود نشانيد و دستش را بر سرش كشيد.

مادرش اسماء بنت عميس گفت: يا رسول اللَّه مثل اينكه دستت را بر سر يتيم مى‌كشى. حضرت فرمود: «جعفر همين روز شهيد شد». و اشك از چشمانش سرازير شد و فرمود: «قبل از اينكه به شهادت برسد دستهايش قطع شد و خداوند عوض دو دست، دو بال در بهشت به او عنايت نمود. و او الآن در بهشت با ملائكه پرواز مى‌كند» ⁽¹⁾.

جنگ ذات السّلاسل

جنگ ذات السّلاسل ⁽¹⁾

202- پيامبر اكرم- صلّى اللَّه عليه و آله- در سريه ذات السّلاسل پرچم را بست و فرماندهى را به ابو بكر داد. وقتى به نزديكى مشركين رسيدند. آنها خبردار شدند و فرار كردند و مسلمانان نتوانستند به آنها دست يابند.

بار دوّم، پرچم را به عمر داد، باز هم نتوانستند به آنها دست يابند؛ چون به محض شنيدن خبر حركت مسلمانان، فرار كرده بودند.

بار سوّم، فرماندهى را به عمرو بن عاص داد. او نيز نتوانست به آنها دسترسى پيدا كند.

بار چهارم، پرچم را به على- عليه السّلام- داد و همه فرماندهان قبلى را زير فرمان او در آورد و مشركين هم نگهبانانى در بالاى كوهها قرار داده و مواظب بودند لشكرى را كه از مدينه خارج مى‌شود، آنها را ببينند و آماده شوند. و مراقب جاده بودند.

على- عليه السّلام- وقتى از مدينه خارج شد، جادّه را ترك كرد و لشكر را از ميان كوهها و صحراها عبور داد. عمرو بن عاص وقتى كه فهميد على- عليه السّلام- با اين تاكتيك كه بكار برده، قطعا پيروز خواهد شد، حسد كرد و به ابو بكر و عمر و بزرگان سپاه گفت: على- عليه السّلام- مرد جوانى است و اين راهها را خوب نمى‌شناسد من بهتر از او مى‌شناسم. در اينجا درنده زياد پيدا مى‌شود و خطر آنها از خطر دشمن زيادتر است. از او بخواهيد كه از اينجا به جاده برگردد.

اين قضيّه را به امير مؤمنان اطلاع دادند. حضرت فرمود: «هر كس خدا و رسولش را اطاعت مى‌كند از من پيروى كند و هر كس مى‌خواهد با خدا و رسولش

مخالفت ورزد، برگردد».

مردم ساكت شدند و با او رفتند. حضرت على- عليه السّلام- هنگام شب آنها را از ميان كوهها عبور مى‌داد و روز را در صحراها كمين مى‌كرد. و درنده‌هاى آنجا نيز مثل گربه شده بودند و مشركين را غافلگير نمود و پيروز شد و مردها را كنار هم به طناب بست، به همين جهت گفتند: غزوه «ذات السّلاسل».

همان صبحى كه على- عليه السّلام- دشمن را غافلگير كرده بود و از مدينه تا آنجا پنج منزل راه بود، رسول خدا- صلّى اللَّه عليه و آله- نماز صبح را با مردم اقامه كرد و در ركعت اول «و العاديات» را خواند و فرمود: «خدا اين سوره را الآن نازل كرده و در آن از حمله مسلمانان به مشركين و غافلگير كردن آنها خبر داد».

و خداوند متعال حسد عمرو بن عاص را نسبت به على- عليه السّلام- حسد نسبت به خدا قرار داده و فرمود: «إِنَّ الْإِنْسانَ لِرَبِّهِ لَكَنُودٌ» كنود؛ يعنى حسود. و حسود عمرو بن عاص بود ⁽¹⁾.

تبعيد حكم بن ابى العاص عموى عثمان‌

203- جابر مى‌گويد: حكم بن ابى العاص؛ عموى عثمان، راه رفتن رسول خدا- صلّى اللَّه عليه و آله- را تقليد مى‌كرد و ايشان را مسخره مى‌نمود. روزى پشت سر آن حضرت مى‌آمد و شانه‌هايش را مى‌جنبانيد و دستش را مى‌شكست و ايشان را مسخره مى‌كرد.

رسول خدا- صلّى اللَّه عليه و آله- با دستش اشاره نمود و فرمود: همين طور باش. و حكم همين گونه ماند؛ وقتى راه مى‌رفت شانه‌هاى خود را مى‌جنباند و دستانش را اين طرف و آن طرف هم مى‌كرد. بعدها رسول خدا- صلّى اللَّه عليه و آله- او را از مدينه تبعيد كرد و لعنش نمود. همچنان در تبعيد بود تا خلافت عثمان كه او را به مدينه باز گرداند و گرامى داشت.

پيامبر (ص) در تبوك‌

204- وقتى پيامبر اكرم- صلّى اللَّه عليه و آله- به تبوك رفت. بين ايشان و پادشاه روم فرستادگانى رد و بدل شدند. بدين سبب زياد معطل شدند، لذا آذوقه آنها تمام شد. پيامبر اكرم فرمود: «هر كس مواد غذايى دارد، بياورد».

يك مشت خرما و يك مشت آرد پيدا كردند و آوردند. حضرت رداى خود را گسترد و در آن ريخت و دستش را بر تك- تك آنها گذاشت. سپس فرمود: «مردم را ندا دهيد كه هر كس غذا مى‌خواهد بيايد».

مردم آمدند و از آرد و خرما برداشتند و هر چه داشتند پر كردند. ولى خرما و آرد به حال خود بود، نه كم مى‌شد و نه زياد. آنگاه حضرت به سوى مدينه حركت نمود و روزى در بيابانى كه پيش از آن در آنجا آب بود، فرود آمد ولى ديدند از آب خبرى نيست. گفتند: يا رسول اللَّه اينجا هيچ آبى نيست! پيامبر اكرم- صلّى اللَّه عليه و آله- تيرى بيرون آورد و به شخصى فرمود: «اين تير را بگير و بالاى بيابان نصب كن. آن شخص نيز در جايى كه رسول خدا- صلّى اللَّه عليه و آله- نشان داده بود نصب كرد. از اطراف تير، دوازده چشمه جارى شد و از بالا به پايين آمد و مردم خوردند و سير شدند و مشكهاى خود را نيز پر كردند.

باب دوّم: در معجزات امير المؤمنين على (ع)

ميلاد على (ع)

1- امام صادق- عليه السّلام- از پدران بزرگوارش نقل مى‌كند كه: عبّاس بن عبد المطلب و نوفل بن قعنب، روبروى خانه كعبه نشسته بودند، در اين هنگام فاطمه بنت اسد آمد و ايستاد و درد زايمان او را گرفت و دعا كرد.

آن دو، مى‌گويند: خانه خدا را ديديم كه از پشت شكافته شد و فاطمه وارد گرديد. و از چشم ما ناپديد شد. در خانه نيز بسته شد. سپس شكاف ديوار به هم آمد و چسبيد. رفتيم كه در را باز كنيم تا زنها داخل خانه بروند، ولى نتوانستيم.

فهميديم كه اين كار از جانب خداست.

فاطمه سه روز در آنجا ماند و همه جا سخن از او بود. بعد از سه روز، باز هم همان جا شكافته شد و فاطمه بيرون آمد. و على- عليه السّلام- روى دستهاى او بود. و گفت: در اين سه روز از ميوه‌هاى بهشت تغذيه مى‌كردم.

على- عليه السّلام- وقتى كه رسول خدا- صلّى اللَّه عليه و آله- روى دستهاى او بود. و گفت: در اين سه روز از ميوه‌هاى بهشت تغذيه مى‌كردم.

على- عليه السّلام- وقتى كه رسول خدا- صلّى اللَّه عليه و آله- را ديد. گفت:

«السّلام عليك يا رسول اللَّه!». و به روى پيامبر- صلّى اللَّه عليه و آله- لبخند زد.

على (ع) و نشان دادن عالم قبر

2- رميله مى‌گويد: عده‌اى از اصحاب على- عليه السّلام- پيش آن حضرت رفتند و گفتند: وصى موسى دلايل و نشانه‌ها و معجزاتى نشان مى‌داد و جانشين عيسى نيز همان طور. تو نيز اگر چيزى نشان ما بدهى تا قلب ما آرامش پيدا كند، خوب است.

حضرت فرمود: «شما تحمّل ديدن آن را نداريد». ولى آنها اصرار ورزيدند.

حضرت آنها را به طرف خانه‌هاى مهاجرين برد و به آرامى دعا كرد. پرده طبيعت از برابر چشمان آنان كنار رفت، در يك طرف، باغهاى بهشت را ديدند و در طرف ديگر، آتش دوزخ را.

عدّه‌اى گفتند:(اين) سحر است! سحر است! عدّه‌اى نيز در تصديق خود، پايدار ماندند و مانند اين معجزات را انكار نكردند و گفتند: پيامبر اكرم فرموده است: «قبر يا باغى است از باغهاى بهشت و يا دخمه‌اى است از دخمه‌هاى جهنم!» ⁽¹⁾.

تعليم قرآن، توسط على (ع)

3- رميله مى‌گويد: على- عليه السّلام- شخصى را در حال خياطى و آوازخوانى ديد و فرمود: «اى جوان! اگر قرآن بخوانى براى تو بهتر است».

گفت: خوب نمى‌توانم بخوانم، دوست داشتم خوب قرآن مى‌خواندم.

حضرت فرمود: «نزديك بيا» جوان نزديك على- عليه السّلام- آمد و على- عليه السّلام- آهسته چيزى در گوش او گفت كه تمام قرآن در قلب او نقش بست و حافظ كل قرآن شد ⁽²⁾.

على (ع) و ردّ امانات مردم‌

4- امام حسين- عليه السّلام- فرمود: روزى على- عليه السّلام- ندا كرد: «هر كس از رسول خدا- صلّى اللَّه عليه و آله- طلبكار است يا عطايى را مى‌طلبد، بيايد و آن را بگيرد».

هر روز عده‌اى مى‌آمدند و چيزى را مى‌خواستند و على- عليه السّلام- جا نماز پيامبر را بلند مى‌كرد و همان مقدار در آنجا مى‌يافت و به شخص طلبكار مى‌داد.

خليفه اوّل به خليفه دوّم گفت: على با اين كار آبروى ما را برد! چاره چيست؟

عمر گفت: تو نيز مثل او ندا كن شايد مانند او بتوانى بدهى‌هاى رسول خدا- صلّى اللَّه عليه و آله- را ادا كنى.

ابو بكر ندا كرد: هر كس از رسول خدا- صلّى اللَّه عليه و آله- طلبى دارد بيايد.

اين قضيه به گوش على- عليه السّلام- رسيد فرمود: «او بزودى پشيمان مى‌شود».

فرداى آن روز، ابو بكر در جمع مهاجر و انصار نشسته بود، عربى بيابانى آمد و پرسيد: كدام يك از شما جانشين رسول خدا است. به ابو بكر اشاره كردند.

گفت: تو وصى و جانشين پيامبر هستى؟

ابو بكر گفت: بلى، چه مى‌خواهى؟

گفت: پيامبر اكرم- صلّى اللَّه عليه و آله- قول داده بود كه هشتاد شتر به من بدهد اكنون كه او نيست پس آنها را تو بايد بدهى.

ابو بكر گفت: شترها بايد چگونه باشند؟

عرب گفت: هشتاد شتر سرخ موى و سيه‌چشم.

ابو بكر به عمر گفت: چه كار كنيم؟ عمر گفت: عربها چيزى نمى‌دانند. از او بپرس آيا شاهدى بر گفته خود دارد؟ ابو بكر از او شاهد خواست.

عرب گفت: مگر بر چنين چيزى شاهد مى‌خواهند؟ به خدا سوگند تو جانشين پيامبر نيستى.

سلمان برخاست و گفت: اى عرب! دنبال من بيا تا جانشين پيامبر را به تو

نشان دهم. عرب به دنبال او به راه افتاد تا اينكه به على- عليه السّلام- رسيدند.

عرب گفت: تو وصى پيامبر- صلّى اللَّه عليه و آله- هستى؟

حضرت فرمود: بلى، چه مى‌خواهى؟

عرب گفت: رسول خدا- صلّى اللَّه عليه و آله- هشتاد شتر سرخ موى و سيه‌چشم براى من تعهد كرده بود. اكنون از تو مى‌خواهم.

حضرت فرمود: آيا تو و خانواده‌ات مسلمان شده‌ايد؟

در اين هنگام عرب دست على- عليه السّلام- را بوسيد و گفت: تو وصى بحقّ پيغمبر خدا- صلّى اللَّه عليه و آله- هستى. چون بين من و پيامبر شرط همين بود. ما همه مسلمان‌شده‌ايم.

على- عليه السّلام- فرمود: «اى حسن، تو و سلمان، با اين عرب به فلان صحرا برويد و بگوييد: «يا صالح، يا صالح!» وقتى كه جوابتان را داد، بگو: امير المؤمنين به تو سلام مى‌رساند و مى‌گويد: هشتاد شترى كه رسول خدا- صلّى اللَّه عليه و آله- براى اين عرب تعهد كرده بود بياور».

سلمان مى‌گويد: به جايى كه على- عليه السّلام- «فرموده بود، رفتيم. امام حسن- عليه السّلام- همان گونه كه على- عليه السّلام- فرموده بود، ندا سر داد. پس جواب دادند: لبيك يا بن رسول اللَّه. امام حسن- عليه السّلام- پيام امير المؤمنين را رساند. گفت: روى چشم، اطاعت مى‌كنم. چيزى نگذشت كه افسار شتر از زمين خارج شد و امام حسن- عليه السّلام- آن را گرفت و به عرب داد و فرمود: بگير.

شترها پيوسته خارج مى‌شدند تا اينكه هشتاد شتر با همان اوصاف تكميل شد ⁽¹⁾.

وحشت يكى از ياران على (ع)

5- زاذان و عدّه ديگرى از اصحاب على- عليه السّلام- نقل مى‌كنند كه با آن حضرت در جنگ صفّين بوديم و هنگامى كه با لشكر معاويه مى‌جنگيد، مردى از

سمت راست لشكر آمد و گفت: يا امير المؤمنين! در اين سمت، آشوب بپا شده است.

حضرت فرمود: «به جاى خود برگرد».

مرد برگشت و بار دوم آمد و همان جمله را تكرار كرد.

باز هم حضرت فرمود: به جاى خود برگرد.

بار سوّم نيز آمد و مثل اينكه زمين بر او تنگ شده بود، جمله قبلى را تكرار كرد.

حضرت فرمود: بايست. مرد ايستاد. على- عليه السّلام- فرمود: مالك كجاست؟

مالك گفت: لبيك يا امير المؤمنين! حضرت فرمود: سمت چپ لشكر معاويه را مى‌بينى؟ گفت: بلى.

فرمود: «آن شخص سوار بر اسب تربيت شده را مى‌بينى؟».

گفت: بلى.

فرمود: «آن كسى كه لباس قرمز در بر دارد را مى‌بينى؟».

گفت: بلى.

فرمود: برو و سر او را بياور».

مالك اشتر به آن شخص نزديك شد. و گردنش را زد و سرش را آورد و جلو امير- المؤمنين- عليه السّلام- به زمين انداخت.

حضرت رو كرد به آن مرد و فرمود: تو را به خدا قسم! آيا اين شخص را ديدى و ترس او در قلبت افتاد و آشوبى در ميان ياران خود ديدى؟

گفت: بلى.

حضرت فرمود: رسول خدا- صلّى اللَّه عليه و آله- از اين واقعه خبر داده بود. آنگاه به آن مرد فرمود: «برگرد به جاى خود» ⁽¹⁾.

اعراف كيست؟

6- امام باقر- عليه السّلام- مى‌فرمايد: پيش امير المؤمنين- عليه السّلام- سوره إِذا زُلْزِلَتِ الْأَرْضُ زِلْزالَها ⁽¹⁾تلاوت شد تا رسيد به وَ قالَ الْإِنْسانُ ما لَها يَوْمَئِذٍ تُحَدِّثُ أَخْبارَها ⁽²⁾.

حضرت فرمود: من «الانسان» هستم و به من اخبار گفته مى‌شود.

ابن الكوّاء گفت: يا امير المؤمنين وَ عَلَى الْأَعْرافِ رِجالٌ يَعْرِفُونَ كُلًّا بِسِيماهُمْ ⁽³⁾چه كسانى هستند؟

حضرت فرمود: «ما اعراف هستيم و ياران خود را از سيماى آنها مى‌شناسيم و ما اعرافيها بين بهشت و جهنم مى‌ايستيم. كسى وارد بهشت نمى‌شود مگر اينكه ما او را بشناسيم و او ما را بشناسد. و كسى وارد آتش نمى‌شود مگر اينكه ما او را نشناسيم و او ما را نشناسد».

ابن الكوّاء اظهار تشيع مى‌كرد و على- عليه السّلام- او را با جمله «واى بر تو» مخاطب قرار مى‌داد، وقتى كه جنگ نهروان پيش آمد، ابن الكوّاء طرف مقابل قرار گرفت و با آن حضرت جنگيد! مردى پيش آن حضرت آمد و گفت: من تو را دوست دارم.

حضرت فرمود: «دروغ مى‌گويى».

آن مرد گفت: سبحان اللَّه! مثل اينكه قلبم را مى‌داند.

يك نفر ديگر آمد و گفت: من شما اهل بيت پيامبر را دوست دارم.

حضرت فرمود: «دروغ مى‌گويى، ما را نه مخنّثى دوست مى‌دارد و نه ديّوثى و

نه ولد الزّنايى و نه كسى كه در حيض نطفه‌اش بسته شده است».

آن مرد رفت و وقتى كه جنگ بر پا شد در لشكر معاويه قرار گرفت ⁽¹⁾.

على (ع) و پيش بينى بلا

7- ابو حمزه ثمالى از عمرو بن حمق، نقل مى‌كند: هنگامى كه على- عليه السّلام- در مسجد كوفه ضربت خورد، بر او وارد شدم و گفتم: نترس اين فقط يك خراش است! فرمود: قسم به جانم از شما جدا مى‌شوم. سپس فرمود: «تا سال هفتاد بلا مى‌آيد».

پرسيدم: آيا بعد از بلا، نعمت نازل مى‌شود.

امام جواب نداد و از هوش رفت. و ام كلثوم گريه مى‌كرد. وقتى كه به هوش آمد، فرمود: اى ام كلثوم! چرا مرا اذيت مى‌كنى. آنچه را كه من مى‌بينم اگر تو ببينى گريه نمى‌كنى. و ملائكه در آسمانهاى هفتگانه پشت سرهم ايستاده‌اند و پيامبران نيز همان طور و به من مى‌گويند: يا على بيا چيزى كه در پيش رو دارى بهتر از چيزى است كه اكنون در آن بسر مى‌برى.

من گفتم: يا امير المؤمنين! فرمودى تا سال هفتاد بلا مى‌آيد، آيا بعد از سال هفتاد، فراوانى خواهد بود؟

فرمود: بلى بعد از بلا فراوانى است. يَمْحُوا اللَّهُ ما يَشاءُ وَ يُثْبِتُ وَ عِنْدَهُ أُمُّ الْكِتابِ ⁽²⁾.

ابو حمزه مى‌گويد: به امام باقر- عليه السّلام- گفتم: على- عليه السّلام- فرموده بود كه تا سال هفتاد مردم در بلا خواهند بود. و مثل اينكه گفته بود بعد از سال

هفتاد، دوران نعمت و فراوانى خواهد رسيد. ولى سال هفتاد گذشت و ما فراوانى نديديم.

امام فرمود: خداوند متعال تا سال هفتاد بلا را تعيين كرده بود ولى وقتى كه امام حسين- عليه السّلام- شهيد شد، خشم خدا بر اهل زمين شدّت گرفت و بلا را تا سال صد و چهل به تأخير انداخت. ما به شما چيزى گفتيم ولى آن را به همه گفتيد و پرده اسرار را دريديد. پس خدا آن را به تأخير انداخته و زمانى براى آن تعيين نكرده است. يَمْحُوا اللَّهُ ما يَشاءُ وَ يُثْبِتُ وَ عِنْدَهُ أُمُّ الْكِتابِ.

ابو حمزه مى‌گويد: از امام صادق- عليه السّلام- نيز پرسيدم او نيز همين جواب را داد ⁽¹⁾.

عبور على (ع) از كربلا

8- امام سجاد مى‌فرمايد: على- عليه السّلام- از كربلا عبور كرد، در حالى كه چشمانش پر از اشك شده بود، فرمود: اينجا محل زانو زدن شتران آنهاست. و اينجا محل انداختن بارهاى آنهاست. و در اينجا خون آنها ريخته مى‌شود. خوشا به حال خاكى كه در آن خون دوستان، ريخته مى‌شود! امام باقر- عليه السّلام- مى‌فرمايد: على- عليه السّلام- با مردم مى‌رفت تا به يك يا دو ميلى كربلا رسيدند حضرت جلوتر از مردم رفت و جايى را طواف كرد كه به آن «مقذفان» مى‌گفتند. فرمود: «در اينجا دويست پيامبر و دويست سبط كشته شده است و همه آنها شهدا بودند. و اينجا مركبها را مى‌خوابانند. و اينجا شهدا به خاك مى‌افتند كه هيچ كس قبل از آنها مثل ايشان نبوده و بعدها نيز هيچ كس نمى‌تواند مانند آنها باشد» ⁽²⁾.

جرأت بعضى از اصحاب بر پيامبر (ص)

9- امام صادق- عليه السّلام- فرمود: فلانى و فلانى و عبد الرحمن بن عوف

آمدند تا پيامبر اكرم- صلّى اللَّه عليه و آله- را اذيت كنند.

اولى گفت: خدا ابراهيم- عليه السّلام- را خليل و دوست خود قرار داد با تو چه كار كرد؟! دومى گفت: خدا موسى را كليم خود قرار داد با تو چه كار كرد؟! عبد الرحمن بن عوف گفت: عيسى بن مريم، مرده را به اذن خدا زنده مى‌كرد، تو چه كار مى‌توانى انجام دهى؟! حضرت به اولى گفت: «خدا ابراهيم را خليل خود قرار داد و مرا حبيب خود».

به دومى گفت: «خدا با موسى از پشت پرده سخن مى‌گفت و من عرش خدا را ديدم و با او سخن گفتم».

به سومى گفت: «عيسى بن مريم مرده را به اذن خدا زنده مى‌كرد و اگر بخواهيد من مردگان شما را زنده مى‌كنم».

گفتند: «آرى، مى‌خواهيم». و به اين خاطر هم در آنجا جمع شده بودند.

پيامبر- صلّى اللَّه عليه و آله- على- عليه السّلام- را طلب كرد. رسول خدا- صلّى اللَّه عليه و آله- به او فرمود: «اينها را به قبرستان ببر» سپس به آنها گفت: «دنبال على- عليه السّلام- برويد». وقتى به وسط قبرستان رسيدند، حضرت سخنانى گفت كه زمين لرزيد و دگرگون شد. قلبهاى آنها را وحشت گرفت و ترسيدند و نتوانستند آن را تحمّل كنند.

گفتند: يا على! خدا از تقصيرات تو بگذرد از تقصير ما بگذر.

حضرت فرمود: پس به سوى خدا برگشتيد.

پيامبر اكرم- صلّى اللَّه عليه و آله- كسى را فرستاد و على- عليه السّلام- را برگرداند ⁽¹⁾.

على- عليه السّلام- و خزانه‌دار معاويه‌

10- امام صادق- عليه السّلام- روايت مى‌كند: شخصى به نام جبير، خزانه‌دار

معاويه بود و مادر پيرى داشت كه در كوفه زندگى مى‌كرد. روزى به معاويه گفت:

مادر پيرم در كوفه است و دلم براى او تنگ شده است، اجازه بدهيد بروم و او را ملاقات كنم و حق مادرى را ادا نمايم.

معاويه گفت: در كوفه چه كار مى‌كنى؟ چون در آنجا مرد ساحرى است كه به او «على بن ابى طالب» مى‌گويند و مى‌ترسم تو را فريب دهد! جبير گفت: من با على چه كار دارم، مى‌روم و مادرم را زيارت مى‌كنم و بر مى‌گردم. معاويه اجازه داد. جبير آمد تا به عين التمر ⁽¹⁾رسيد. و مقدار پولى كه همراه آورده بود در آنجا دفن كرد. مأموران على- عليه السّلام- او را گرفتند و پيش آن حضرت آوردند.

وقتى كه چشم على- عليه السّلام- به او افتاد، فرمود: اى جبير! تو گنجى از گنجهاى خدا هستى معاويه به تو گفته است كه من ساحر هستم.

جبير گفت: به خدا سوگند! همين طور است.

امام فرمود: پيش تو مقدارى پول بود كه قسمتى از آن را در عين التمر، مخفى كردى.

جبير گفت: «درست مى‌فرماييد يا امير المؤمنين!».

على- عليه السّلام- رو كرد به امام حسن و فرمود: يا حسن! او را به خانه خود ببر و به او نيكى كن.

فرداى آن روز، على- عليه السّلام- او را صدا كرد و فرمود: در زمان رجعت او از طرف كوه اهواز با چهار هزار سواره مسلح مى‌آيد و كنار قائم اهل بيت- عليه السّلام- مى‌جنگد ⁽²⁾.

عدالت على (ع)

11- وقتى كه خلافت ظاهرى به على- عليه السّلام- رسيد، به ابو الهيثم و عمار

ياسر و عبد اللَّه بن ابى رافع دستور داد كه مردم را جمع كنند و به حساب بيت المال برسند. و آن را بين مردم بطور مساوى تقسيم نمايند. آنها حساب كردند و ديدند كه به هر كس سه دينار مى‌رسد.

حضرت فرمود: «بنشينيد و بين مردم تقسيم كنيد» اما خود حضرت، زنبيل و بيلش را برداشت و روانه زمين بائرى شد تا در آنجا كار كند. هر كس سهم خود را گرفت تا اينكه نوبت به طلحه و زبير و عبد اللَّه بن عمر رسيد. آنها نگرفتند و گفتند:

خودتان اين گونه تقسيم مى‌كنيد يا به دستور على- عليه السّلام- است؟

گفتند: على- عليه السّلام- اين گونه دستور داده است و ما بدون اجازه او كارى انجام نمى‌دهيم.

گفتند: پس از او اذن بگيريد تا ما پيش او برويم. گفتند: او در صحراست و كار مى‌كند. سوار چهار پايان خود شدند و رفتند و حضرت را در حالى كه زير آفتاب سوزان كار مى‌كرد و يك نفر نيز او را كمك مى‌نمود، يافتند.

گفتند: نور و گرماى خورشيد ما را اذيت مى‌كند بيا در سايه با تو حرف بزنيم.

حضرت با آنها به زير سايه‌اى رفت و آنها گفتند: «ما از نزديكان پيامبر هستيم و در جهاد در راه خدا سابقه طولانى داريم، چرا در تقسيم بيت المال، ما را با ديگران مساوى قرار مى‌دهى؟! عمر و عثمان اين گونه عمل نمى‌كردند. و ما را بر ديگران برترى مى‌دادند!» حضرت پرسيد: «ابو بكر افضل است يا عمر؟».

گفتند: ابو بكر! حضرت فرمود: «من مثل ابو بكر با شما رفتار كردم و اگر او را نيز نمى‌پذيريد به قرآن نگاه كنيد و طبق آن، حق خود را بگيريد».

گفتند: ما در اسلام سابقه داريم.

حضرت فرمود: «آيا سابقه شما از من زيادتر است؟».

گفتند: نه.

دوباره گفتند: ما از خويشان پيامبر هستيم.

حضرت فرمود: «آيا خويشاوندى شما به پيامبر از من نزديكتر است».

گفتند: نه.

باز هم آنان گفتند: ما در راه خدا جهاد كرديم.

امام پرسيد: «آيا بيشتر از من جهاد كرده‌ايد؟».

گفتند: نه.

حضرت فرمود: «من و اين كارگر، در استفاده از بيت المال مساوى هستيم».

طلحه و زبير گفتند: «پس اجازه بده ما به عمره برويم!».

حضرت فرمود: «شما به عمره نمى‌رويد؛ من از نيت شما آگاهم. هر جا مى‌خواهيد برويد!».

وقتى كه رفتند، حضرت فرمود: «هر كس بيعت خود را بشكند به ضرر خودش تمام مى‌شود» ⁽¹⁾.

گواهى جنّيان بر وصايت على (ع)

12- جعفر بن عبد الحميد نقل مى‌كند: در جايى جمع بوديم شخصى گفت:

على- عليه السّلام- وصى رسول خدا- صلّى اللَّه عليه و آله- بود. ديگران گفتند: اين گونه نيست. آمديم پيش ابو حمزه ثمالى و جريان را به او گفتيم. ابو حمزه خشمگين شد و گفت: علاوه بر انسانها، اجنّه نيز بر جانشينى او گواهى داده‌اند:

خبر داد مرا ابو خيثمه تميمى به اينكه وقتى بين معاويه و على- عليه السّلام- حكميت بر قرار شد، با خودم گفتم: نه با على همراهى مى‌كنم و نه عليه او كارى انجام مى‌دهم. بالأخره به روم رفتم. وقتى كه در ساحل رود ميّافارقين (2) عبور مى‌كردم، صدايى از پشت سر شنيدم كه مى‌گفت:

يا أيّها السارى بشطّ فارق مفارق للحق دين الخالق

متبع به رئيس مارق ارجع الى وصى النبى ⁽¹⁾الصادق

برگشتم ولى چيزى نديدم پس گفتم:

انا ابو خيثمة التميمى لما رايت القوم في الخصوم

تركت اهلى غازيا للروم حتى يكون الامر في الصميم ⁽²⁾

باز شنيدم كه گفت:

اسمع مقالى و ارع قولى ترشدا ارجع الى علىّ الخضم الاصيدا

ان عليا هو وصى أحمدا ⁽³⁾

ابو خيثمه مى‌گويد: پس پيش على- عليه السّلام- برگشتم ⁽⁴⁾.

گفتگوى على (ع) با اصحاب كهف‌

13- شريك بن عبد اللَّه مى‌گويد: پيامبر اكرم- صلّى اللَّه عليه و آله- على- عليه السّلام- و ابو بكر و عمر را به سوى اصحاب كهف فرستاد: و فرمود: سلام مرا به آنها برسانيد.

وقتى كه از نزد پيامبر- صلّى اللَّه عليه و آله- بيرون رفتند، آن دو به على- عليه السّلام- گفتند: جاى آنها را مى‌شناسى؟

حضرت فرمود: «پيامبر ما را جايى نمى‌فرستد. مگر اينكه خدا ما را به آنجا هدايت كند!» هنگامى كه بر در غار رسيدند، على- عليه السّلام- به ابو بكر گفت: «تو سلام

كن چون تو سالمندتر از ما هستى».

او سلام كرد ولى به او جواب ندادند.

امام به عمر گفت: «اى ابا حفص ⁽¹⁾تو سلام كن، چون سن تو نيز از سن من زيادتر است».

عمر سلام كرد ولى به او نيز جواب ندادند.

اما وقتى كه على- عليه السّلام- سلام داد. جواب او را دادند و حضرت سلام پيامبر را به آنها رساند و آنها نيز بر پيامبر سلام رساندند.

ابو بكر گفت: از اينها بپرس چرا جواب ما را ندادند ولى جواب تو را دادند؟

حضرت فرمود: خودت بپرس. ابو بكر پرسيد، ولى با او سخن نگفتند: عمر نيز پرسيد باز هم حرف نزدند. به حضرت گفتند: اى ابا الحسن! تو سؤال كن.

حضرت فرمود: رفقاى من مى‌گويند: چرا جواب آنها را نداديد، ولى جواب مرا داديد. گفتند: «ما فقط با پيامبر و وصى او سخن مى‌گوييم» ⁽²⁾.

على (ع) و كشف راز مسجد عدن‌

14- ابو بصير از امام نقل مى‌كند: قومى خواستند در ساحل عدن مسجدى بسازند. امّا وقتى كار مسجد به پايان رسيد، خراب شد و فرو ريخت. آن قوم، پيش ابو بكر آمدند او گفت: بنا را محكم بگيريد. ولى باز هم خراب شد. دوباره آمدند.

ابو بكر بالاى منبر رفت و خطبه‌اى خواند و مردم را قسم داد كه هر كس در اين مورد چيزى مى‌داند بگويد.

على- عليه السّلام- فرمود: طرف راست و چپ قبله را حفر نماييد، دو قبر پيدا مى‌شود كه روى آنها سنگى است و در آن نوشته شده: «من رضوى و خواهرم حيّا، دختران تبّع پادشاه يمن، مرديم در حالى كه به خدا شرك نورزيديم». پس آنها را

در بياوريد و غسل دهيد و كفن نماييد و بر آنها نماز بخوانيد و دفن كنيد. سپس مسجد را بنا كنيد تا خراب نشود. همين كار را كردند و از آن پس ديگر مسجد خراب نشد ⁽¹⁾.

تسلط على (ع) بر روى زمين‌

15- امام باقر- عليه السّلام- مى‌فرمايد: «حضرت امير المؤمنين- عليه السّلام- بر تمام روى زمين مسلط گشت و بر مركب چموشى سوار شد و تمام نصف زمين را گشت، سه قسمت را خراب و چهار قسمت آن را آباد يافت» ⁽²⁾.

راهنمائى على (ع)

16- امام رضا- عليه السّلام- از پدرانش نقل مى‌كند كه: جوانى يهودى پيش ابو بكر آمد و گفت: السّلام عليك يا ابا بكر! مردم به او هجوم آوردند و گفتند: چرا او را خليفه نخواندى؟! ابو بكر گفت: چه مى‌خواهى؟

گفت: پدرم بر دين يهود مرده و اموال زيادى بجا گذاشته ولى ما جاى آنها را نمى‌دانيم. اگر جاى آن اموال را بگويى، به دست تو مسلمان مى‌شوم و غلامت مى‌گردم. و يك سوّم مالم را به تو مى‌دهم و يك سوّم آن را به مهاجر و انصار مى‌بخشم و يك سوّم ديگر را خودم بر مى‌دارم.

ابو بكر گفت: اى خبيث! جز خدا، هيچ كس از غيب خبر ندارد. ابو بكر برخاست و رفت.

يهودى پيش عمر رفت و بر او سلام كرد و گفت: پيش ابو بكر رفتم و از او چيزى را سؤال كردم ولى مأيوس برگشتم، و اكنون از تو مى‌پرسم. و جريان را گفت. عمر نيز گفت: غير از خدا كسى غيب را نمى‌داند.

عاقبت، جوان يهودى در مسجد پيش على- عليه السّلام- رفت و گفت: السّلام عليك يا امير المؤمنين! طورى گفت كه ابو بكر و عمر نيز شنيدند. مردم او را زدند و گفتند: اى خبيث! چرا بر على، همچون ابو بكر سلام نمى‌كنى، مگر نمى‌دانى كه ابو بكر خليفه است.

يهودى گفت: به خدا سوگند از طرف خود اين گونه نگفتم، بلكه در تورات اسم او را اين گونه ديدم.

حضرت فرمود: چه مى‌خواهى. جوان گفت: پدرم بر دين يهود مرد و اموال زيادى را باقى گذاشت ولى جاى آن را به ما نگفت. اگر آنها را بيرون بياورى به دست تو ايمان مى‌آورم.

حضرت فرمود: «به آنچه مى‌گويى پايبند هستى؟».

جوان گفت: بلى خدا و ملائكه و تمام حاضران را شاهد و مى‌گيرد.

حضرت برگ سفيدى خواست و چيزى در آن نوشت. سپس فرمود: «آيا مى‌توانى خوب بنويسى؟».

جوان يهودى گفت: بلى.

فرمود: لوحه‌هايى را با خودت بردار و به طرف يمن برو، وقتى آنجا رسيدى صحراى برهوت را بپرس. وقتى كه آنجا رفتى، هنگام غروب خورشيد، بنشين.

كلاغهايى مى‌آيند كه منقارشان سياه و سر و صدا مى‌كنند و دنبال آب مى‌روند.

وقتى كه آنها را ديدى اسم پدرت را ببر و بگو: اى فلانى! من فرستاده وصى محمّد- صلّى اللَّه عليه و آله- هستم، با من سخن بگو! پدرت جوابت را مى‌دهد از گنجينه‌ها سؤال كن، جايش را مى‌گويد. و هر چه گفت بنويس. وقتى كه به خيبر برگشتى، هر آنچه در آنها نوشته‌اى عمل كن».

يهودى رفت تا اينكه به يمن رسيد و در جايى كه على- عليه السّلام- فرموده بود، نشست و كلاغهاى سياهى آمدند و صدا كردند. جوان يهودى اسم پدرش را برد.

پدرش جواب داد و گفت: واى بر تو چه چيزى تو را به اينجا آورده؟ چون اينجا يكى از جاهاى اهل جهنم است.

پسرش گفت: آمدم جاى گنجها را از تو بپرسم كه كجا مخفى كرده‌اى.

گفت: در فلان باغ در فلان مكان در فلان ديوار. جوان همه را نوشت. آنگاه پدرش گفت: واى بر تو! از محمّد- صلّى اللَّه عليه و آله- پيروى كن. كلاغها برگشتند. و جوان يهودى به سوى خيبر روانه شد و غلامان و نوكران و شتر و جوالها را برداشت و دنبال آنچه نوشته بود رفت. و گنجهايى در ظرفهاى نقره و ظرفهاى طلا بيرون آوردند. سپس آنها را بر درازگوش بار كردند و خدمت على- عليه السّلام- آوردند.

جوان شهادتين را گفت و مسلمان شد و گفت: براستى كه تو وصى محمّد- صلّى اللَّه عليه و آله- هستى و به حق امير المؤمنين هستى چنانچه اين گونه ناميده‌شده‌اى. اين كاروان و درهمها و دينارها را در جايى كه خدا به تو دستور داده مصرف كن.

مردم جمع شدند و گفتند: اين را چگونه دانستى؟

حضرت فرمود: «از رسول خدا- صلّى اللَّه عليه و آله- شنيده‌ام. اگر مى‌خواهيد بالاتر از اين را نيز به شما خبر دهم».

گفتند: بلى.

فرمود: «روزى با رسول خدا- صلّى اللَّه عليه و آله- زير يك سقف نشسته بوديم، و من شصت و شش جاى پا شمردم كه همه آنها مال ملائكه بودند و تمام جاى پاى آنها را مى‌شناختم و اسم و خصوصيات و زبان يك- يك آنها را هم دانستم» ⁽¹⁾.

دعاى على (ع) در حقّ زاذان‌

17- سعد خفّاف مى‌گويد: به زاذان گفتم: تو قرآن را خوب تلاوت مى‌كنى، چگونه ياد گرفتى؟

تبسمى كرد و گفت: روزى امير المؤمنين- عليه السّلام- از كنار من گذشت و من شعر مى‌خواندم و اخلاق خوبى داشتم. از صدايم خوشش آمد. فرمود: اى زاذان!

چرا قرآن حفظ نكرده‌اى؟

گفتم: بيش از دو سوره كه در نماز مى‌خوانم، از قرآن چيزى نمى‌دانم.

فرمود: نزديك بيا. پس نزديك او رفتم. در گوشم چيزهايى گفت كه نفهميدم چيست. سپس فرمود: «دهانت را باز كن، از آب دهان مبارك خود در دهان من انداخت» به خدا سوگند وقتى كه از كنار او برخاستم تمام قرآن را با اعرابش حفظ بودم، بعد از آن هيچ مشكلى نداشتم كه از آن بپرسم.

سعد مى‌گويد: داستان زاذان را براى امام باقر- عليه السّلام- نقل كردم فرمود:

زاذان راست مى‌گويد: على- عليه السّلام- با اسم اعظمى كه هيچ وقت رد نمى‌شود، براى زاذان دعا نمود ⁽¹⁾.

آگاهى على (ع) از نيّت مردم‌

18- روزى على- عليه السّلام- فرمود: اگر فرد مورد اطمينانى مى‌يافتم توسط او مالى را به سوى مدائن براى شيعيانم مى‌فرستادم. شخصى با خودش گفت: مى‌روم و مى‌گويم من مى‌توانم اين مال را ببرم، وقتى كه گرفتم، راه شام را در پيش مى‌گيرم و به معاويه ملحق مى‌شوم! با اين فكر، پيش آن حضرت آمد و گفت: اى امير مؤمنان! من مى‌توانم آن مال را ببرم.

حضرت سرش را بلند كرد و فرمود: «از من دور شو، تو راه شام را در پيش مى‌گيرى و به معاويه ملحق مى‌شوى» ⁽²⁾.

19- داود عطار مى‌گويد: مردى گفت يكى از ياران على- عليه السّلام- به من گفت: بيا با هم برويم و به امير المؤمنين- عليه السّلام- سلام كنيم. خوشم نيامد، ولى رفتيم تا به او سلام نموديم. حضرت تازيانه را بلند كرد و به پايم زد. پس

مضطرب شدم، فرمود: «دور شو، دور شو، تو با اكراه به اينجا آمده‌اى نه با رضايت دل. تو ميسره هستى».

وقتى كه رفت به او گفتند: امير المؤمنين با تو كارى كرد كه با هيچ كس نكرده بود.

گفت: من غلام خانواده فلان بودم و اسم من ميسره بود. از آنها جدا شدم و ادّعا كردم كه من آن نيستم ولى على- عليه السّلام- مرا به اسم خودم صدا كرد ⁽¹⁾.

20- معاويه حضرمى مى‌گويد: سوارانى خدمت على- عليه السّلام- آمدند و ابن ملجم نيز با آنها بود. وقتى كه على- عليه السّلام- از اسم و رسم او پرسيد، جواب صحيح نداد.

حضرت فرمود: دروغ مى‌گويى! تا اينكه مجبور شد اسم واقعى پدرش را بگويد در اين حال على- عليه السّلام- فرمود: راست گفتى ⁽²⁾.

على (ع) و شفاى مريضان‌

21- امام صادق- عليه السّلام- مى‌فرمايد: مالك اشتر بر على- عليه السّلام- وارد شد و سلام كرد، على- عليه السّلام- جوابش را داد و فرمود: «چه چيز باعث شد كه در اين ساعت، به اينجا بيايى؟».

گفت: دوستى و عشق تو اى امير مؤمنان! حضرت فرمود: دم در، كسى را ديدى؟

گفت: بلى، چهار نفر را ديدم. مالك اشتر با على- عليه السّلام- به دم در رفتند و در آنجا شخصى نابينا، جذامى، فلج و شخصى مبتلا به مرض برص بودند.

حضرت فرمود: اينجا چه كار مى‌كنيد؟ گفتند: بخاطر مرضى كه داريم آمده‌ايم. حضرت برگشت و بقچه‌اى را باز كرد و در آن بسته چرمى را در آورد و از

درون آن نيز كاغذى بيرون آورد و براى آنها خواند. همه آنها شفا يافتند و برخاستند و رفتند ⁽¹⁾.

على (ع) و مروان‌

22- شخصى مى‌گويد: بعد از جنگ بصره، خدمت على- عليه السّلام- بودم.

ابن عباس آمد و گفت: خواسته‌اى دارم.

حضرت فرمود: «آمدى براى مروان بن حكم امان بگيرى؟».

ابن عباس گفت: بلى، آمدم براى او امان بگيرم.

حضرت فرمود: «به او امان دادم ولى برو او را به ترك خود سوار كن و اينجا بياور تا ذليل شود و صولتش بشكند».

وقتى كه ابن عباس او را بر ترك خود سوار كرد و آورد، حضرت فرمود: «بيعت كن، وقتى كه دستش را دراز كرد تا بيعت كند، حضرت دستش را كشيد و فرمود:

آن دست يهودى است اگر بيست بار هم بيعت كند بيعتش را مى‌شكند.

سپس فرمود: اى پسر حكم! ترسيدى كه سرت را در اين جنگ از دست بدهى؟

نه به خدا سوگند تو نمى‌ميرى تا از صلب تو فلان و فلان در آيند و چندين سال بر اين ملت، ظلم كنند» ⁽²⁾.

23- اشعث بن قيس اجازه خواست تا خدمت على- عليه السّلام- برسد. ولى قنبر نگذاشت. اشعث اصرار كرد. حضرت بيرون آمد و فرمود: «ما كجا و تو كجا؟

اگر به غلام ثقيف متعرض شوى پوست ساق پايت جمع مى‌شود».

پرسيد: غلام ثقيف كيست؟ فرمود: غلامى كه اميرى مى‌كند و خانه‌اى از عرب نمى‌ماند مگر اينكه ذلت را بر آن وارد كند. پرسيد: چه مدت امارت مى‌كند.

فرمود: «بيست سال» ⁽³⁾.

على (ع) و اويس قرنى‌

24- اين خبر مشهور است كه على- عليه السّلام- قبل از جنگ به سه طايفه، فرمود: «مأمورم كه با ناكثين و قاسطين و مارقين جنگ كنم». پس همان گونه كه خبر داده بود با آنها جنگ كرد. و طلحه و زبير وقتى كه آمدند و براى رفتن به عمره اجازه گرفتند، حضرت فرمود: «به خدا! اينها به عمره نمى‌روند، بلكه به بصره مى‌روند و همان گونه هم شد كه فرموده بود».

وقتى كه خبر اجازه گرفتن آنها را به ابن عباس مى‌گفت، فرمود: «من به آنها اجازه دادم با اينكه مى‌دانم آنها چه حيله‌اى در سر دارند. خدا كيد و حيله آنها را به خودشان برمى‌گرداند و مرا بر آنها پيروز مى‌كند».

وقتى كه در ذى قار نشسته بود و بيعت مى‌گرفت، فرمود: «از طرف كوفه هزار نفر مى‌آيند نه يك نفر كم و نه يك نفر زياد و با من بر مرگ بيعت مى‌كنند».

ابن عباس مى‌گويد: مضطرب شدم و ترسيدم شايد يكى كم يا زياد باشد كه در آن صورت ما چه كار كنيم. وقتى آنها آمدند آنان را شمردم تا 999 نفر رسيد و ديگر كسى نيامد. گفتم: إِنَّا لِلَّهِ وَ إِنَّا إِلَيْهِ راجِعُونَ! چرا حضرت اين گونه گفت؟

در فكر بودم كه شخصى را ديدم پياده مى‌آيد تا آمد و نزديك شد. قباى پشمى بر تن داشت و با خود، شمشير، سپر و مشك آب، حمل مى‌كرد. وقتى كه به نزديكى امير المؤمنين- عليه السّلام- رسيد، گفت: دستت را دراز كن تا بيعت كنم.

حضرت فرمود: «بر چه بيعت مى‌كنى؟ گفت: بر اينكه از تو اطاعت كنم و پيش روى تو بجنگم تا شهيد شوم يا اينكه خدا تو را پيروز گرداند».

حضرت فرمود: اسمت چيست؟ گفت: اويس.

حضرت پرسيد: اويس قرنى؟

گفت: بلى، در اين هنگام حضرت تكبير گفت و فرمود: «حبيبم رسول خدا- صلّى اللَّه عليه و آله- به من خبر داده بود كه شخصى را درك مى‌كنم كه اسمش «اويس قرنى» است، او از حزب خدا و از حزب پيامبر است و در نهايت شهيد

مى‌شود و با شفاعت او قبيله‌هايى چون ربيعه و مضر به بهشت مى‌روند ⁽¹⁾.

على (ع) و صلح تحميلى‌

25- وقتى كه اهل شام، قرآن‌ها را بالاى نيزه كردند، عدّه‌اى از ياران على- عليه السّلام- به شك افتادند و گفتند: بايد صلح كنيم! حضرت فرمود: «واى بر شما! اين نيرنگ است. اينها قرآن را نمى‌خواهند و از اهل قرآن نيستند. از خدا بترسيد و با آنها كارزار كنيد. و اگر اين كار را انجام ندهيد بين شما جدايى مى‌افتد. و هنگامى پشيمان مى‌شويد كه پشيمانى فايده‌اى ندارد». همان گونه نيز شد ⁽²⁾.

شهادت على (ع)

26- اين خبر به حدّ تواتر رسيده است كه على- عليه السّلام- قبل از شهادتش، آن را اعلام نموده بود و مى‌فرمود: «من شهيد مى‌شوم و محاسنم از خون سرم رنگين مى‌شود و شقى‌ترين مردم، مرا به شهادت مى‌رساند!».

و از فرمايش ايشان است كه: ماه رمضان براى شما مى‌آيد و در آن آسياب سلطان مى‌گردد. بدانيد كه شما در آن سال در يك صف، حج مى‌كنيد و نشانه‌اش اين است كه من ميان شما نيستم.

در ماه رمضان همان سالى كه شهيد شد، شبى را در خانه امام حسن و شبى را در خانه امام حسين و شبى را در خانه عبد اللَّه بن جعفر، شوهر دخترش زينب، افطار مى‌نمود. و بيشتر از سه لقمه غذا نمى‌خورد. وقتى علتش را سؤال كردند فرمود:

«مى‌خواهم گرسنه شهيد شوم».

در آن شبى كه ضربت خورد، به سوى مسجد روانه شد. مرغابيها جلو حضرت

صيحه مى‌زدند. وقتى كه مردم آنها را دور مى‌كردند، حضرت فرمود: «با آنها كارى نداشته باشيد؛ چون آنها نوحه مى‌كنند!» ⁽¹⁾.

نفرين على (ع)

27- هنگامى كه به على- عليه السّلام- خبر رسيد كه بسر بن ارطاة از طرف معاويه به يمن رفته و در آنجا برخى كارهاى ناروا انجام داده است، فرمود:

«خداوندا! بسر، دينش را به دنيا فروخته، عقلش را از او بگير». عقل بسر بن ارطاة اختلال پيدا كرد و ديوانه شد. و شمشيرى از چوب برمى‌داشت و با آن بازى مى‌كرد بدين حال بود تا اينكه مرد ⁽²⁾.

28- على- عليه السّلام- به جويرية بن مسهر فرمود: «بعد از اين در حق تو ظلم مى‌كنند و دست و پايت را قطع مى‌كنند و به دار مى‌آويزند».

مدتى گذشت تا اينكه معاويه، زياد بن ابيه را والى كوفه نمود. او دست و پاى جويريه را قطع كرد و او را به دار آويخت ⁽³⁾.

29- على- عليه السّلام- فرمود: «من شما را به سوى حق خواندم، ولى از آن رو برگردانديد. ولى بعد از من واليانى بر شما مسلط مى‌شوند و شما را با تازيانه مى‌زنند. و نشانه آن اين است كه يك نفر(حجّاج) از طرف يمن مى‌آيد» ⁽⁴⁾.

30- ميثم تمّار؛ غلام يك زن بود. على- عليه السّلام- او را خريد و آزاد كرد.

پرسيد: «اسمت چيست؟» گفت: سالم. فرمود: «رسول خدا- صلّى اللَّه عليه و آله- به من خبر داد كه در ميان عجم، نامى كه پدرت براى تو گذاشته است «ميثم» است».

ميثم گفت: خدا و رسولش راست گفته‌اند، تو نيز راست گفتى. آرى، اسم من ميثم است.

حضرت فرمود: «به نامى كه رسول خدا- صلّى اللَّه عليه و آله- با آن تو را خوانده بر گرد و كنيه‌ات ابى سالم باشد. و بعد از اين تو را دستگير مى‌كنند و به دار مى‌آويزند». همان طور هم شد ⁽¹⁾.

جاسوس معاويه‌

31- جميع بن عمير مى‌گويد: على- عليه السّلام- شخصى به نام عيزار را متهم كرد كه اخبار داخلى آنها را به معاويه مى‌رساند ولى آن شخص انكار كرد.

حضرت فرمود: «مى‌توانى به خدا قسم بخورى كه تو اين كار را انجام نداده‌اى».

آن مرد قسم خورد. حضرت فرمود: «خدايا! اگر دروغ مى‌گويد چشمش را كور كن!». وقتى كه روز جمعه شد، كور شده بود و دستش را گرفته آوردند ⁽²⁾.

نفرين على (ع) بر منكرين حديث غدير

32- طلحة بن عمير مى‌گويد: على- عليه السّلام- مردم را قسم داد به اينكه هر كس از پيامبر اين كلام را شنيده «من كنت مولاه فعلى مولاه ...» ⁽³⁾بيايد و شهادت بدهد. دوازده نفر از انصار شهادت دادند اما انس بن مالك حاضر بود، ولى شهادت نداد.

على- عليه السّلام- فرمود: «اى انس! چه چيزى مانع شد كه شهادت ندهى؟

چون تو نيز آن سخن را شنيده‌اى».

انس گفت: پير شده‌ام و يادم رفته است!! حضرت فرمود: «خدايا! اگر دروغ مى‌گويد به مرض برص مبتلايش كن!».

طلحه مى‌گويد: به خدا او را ديدم كه به برص مبتلا شده بود ⁽¹⁾.

33- زيد بن ارقم مى‌گويد: على- عليه السّلام- در مسجد، مردم را قسم داد كه هر كس شنيد كه پيامبر فرمود: «من كنت مولاه فعلى مولاه ...» برخيزد و شهادت دهد. دوازده نفر از كسانى كه در جنگ بدر حاضر بودند، شش نفر از جانب راست و شش نفر از جانب چپ، برخاستند و شهادت دادند.

زيد مى‌گويد: من نيز از كسانى بودم كه اين قضيه را شنيده بودم ولى آن را كتمان كردم و خدا چشمم را كور كرد، بخاطر اينكه شهادت نداده بودم. لذا پشيمان شده و استغفار مى‌كرد ⁽²⁾.

34- جماعتى مى‌گويند: على- عليه السّلام- را در منبر ديدم كه مى‌فرمود: من بنده خدا و برادر فرستاده او هستم. و از پيامبر رحمت ارث بردم و با بانوى زنان بهشت، ازدواج كردم. و من سيّد الوصيين. و وصى آخرين پيامبر خدا هستم. اين را كسى ادعا نمى‌كند مگر اينكه بلايى به او برسد.

مردى كه با قيافه‌اى عبوس نشسته بود، گفت: همه مى‌توانند اين را بگويند من بنده خدا و برادر فرستاده او هستم. از جايش برخاست كه حالش به هم خورد و خود را در مسجد مى‌كشيد. از نزديكان او پرسيدند آيا او قبل از اين، مبتلا به مرضى بوده است؟ آنها گفتند: خير ⁽³⁾.

على (ع) و كشف حقيقت‌

35- هفت يا ده برادر، در يكى از قبيله‌هاى عرب، خواهرى داشتند. به او گفتند: خدا هر چه از نعمتهاى دنيا به ما داده آن را در اختيار تو مى‌گذاريم و تو هر چه مى‌خواهى بكن، ولى ازدواج نكن! چون غيرت ما ازدواج تو را تحمل نمى‌كند! او هم قبول كرد و به آن راضى شد. و به خدمت آنان كمر بست و آنان نيز به او احترام مى‌كردند.

تا اينكه حائض شد و چون از آن حالت فارغ شد، به چشمه‌اى كه در نزديكى قبيله آنها بود رفت و غسل كرد و پاك شد. وقتى كه در آب نشست، كرمى به رحم او رفت. دختر بيرون آمد و به خانه رفت. مدتى گذشت و شكم دختر برآمد! برادرانش خيال كردند كه او زنا كرده و حامله شده است. خواستند او را بكشند.

بعضى از برادرانش گفتند: او را پيش امير مؤمنان ببريم تا او داورى نمايد. پس به حضور على- عليه السّلام- آمدند و قضيه را گفتند. حضرت طشتى پر از لجن طلبيد و دستور داد دختر روى آن بنشيند. وقتى كه كرم بوى لجن را استشمام نمود از رحم دختر بيرون آمد.

آنان وقتى اين جريان را ديدند، گفتند: يا على تو خدا هستى! تو خداى بزرگ هستى! چون غيب را مى‌دانى. حضرت آنها را از اين سخن نهى كرد و فرمود:

رسول خدا- صلّى اللَّه عليه و آله- به من خبر داده كه اين واقعه در اين ماه در اين روز و در اين ساعت رخ مى‌دهد ⁽¹⁾.

گفتگوى على (ع) با اصحاب كهف‌

36- اصحاب پيامبر از آن حضرت خواستند كه به باد دستور دهد تا آنها را حمل كند و به سوى غار اصحاب كهف ببرد. حضرت نيز قبول كرد. وقتى كه به آنجا رسيده و فرود آمدند، ابو بكر، عمر و عثمان سلام كردند ولى جواب نشنيدند.

عده‌اى ديگر سلام كردند، باز هم جواب شنيده نشد. على- عليه السّلام- برخاست و فرمود: «السلام عليكم يا أَصْحابَ الْكَهْفِ وَ الرَّقِيمِ كانُوا مِنْ آياتِنا عَجَباً» آنها جواب دادند: «عليك السلام و رحمة اللَّه و بركاته يا ابا الحسن!».

ابو بكر گفت: از آنها بپرس، چرا جواب سلام ما را ندادند؟ على- عليه السّلام- علت را از آنان پرسيد. آنان گفتند: ما فقط با پيامبر و وصى پيامبر سخن مى‌گوييم، تو وصى خاتم پيامبران هستى.

سپس على- عليه السّلام- فرمود: «اى باد! ما را ببر».

آنها كه با حضرت بودند گفتند: وقتى كه در هوا بوديم هنگامى كه شب شد على- عليه السّلام- فرمود: «اى باد! ما را بر زمين بگذار» سپس برخاست و با پايش بر زمين زد و چشمه‌اى جوشيد. آن حضرت وضو گرفت و گفت: شما نيز وضو بگيريد تا مقدارى از نماز صبح پيامبر را درك كنيد. سپس فرمود: «اى باد! ما را ببر».

رسيديم و ركعت آخر نماز پيامبر- صلّى اللَّه عليه و آله- را درك كرديم. وقتى كه اقتدا نموديم، نماز پيامبر تمام شد و فرمود: «نمازتان را تمام كنيد». از نماز كه فارغ شديم فرمود: اى انس! «من بگويم يا شما مى‌گوييد؟». گفتيم: «يا رسول اللَّه چه كسى از شما بهتر مى‌تواند بگويد».

حضرت ماجراى ما را نقل كرد، مثل اينكه با ما بوده، سپس فرمود: «براى اين قضيه بر على شهادت بده اى انس».

انس مى‌گويد: على- عليه السّلام- در منبر بود كه از من خواست گواهى دهم اما در شهادت سستى كردم. حضرت فرمود: بعد از سفارش رسول خدا- صلّى اللَّه عليه و آله- كتمان شهادت مى‌كنى؟ خدا تو را به مرض برص مبتلا مى‌كند و چشمت كور و شكمت تشنه مى‌شود. وقتى كه از جايم برخاستم به برص مبتلا بودم و چشمم كور شده بود.

انس در ماه رمضان نمى‌توانست روزه بگيرد؛ چون زياد تشنه مى‌شد و در هر روز ماه رمضان، به فقرا احسان مى‌كرد و مى‌گفت: اين از نفرين على- عليه السّلام- است ⁽¹⁾.

مسلمان شدن هرمزان و مرگ عمر

37- در زمان خلافت عمر، اسيرى را آوردند و اسلام را بر او عرضه كردند ولى

او نپذيرفت. عمر دستور داد او را بكشند. اسير گفت: تشنه هستم مرا نكشيد. ظرفى پر از آب برايش آوردند. اسير گفت: در امان هستم آب بخورم؟ عمر گفت: بلى.

اسير آب را به زمين ريخت و عمر گفت: او را بكشيد؛ چون نيرنگ كرد.

على- عليه السّلام- در مجلس حضور داشت فرمود: نمى‌توانيد او را بكشيد؛ چون به او امان داديد. عمر گفت: با او چه بايد بكنم؟

حضرت فرمود: «با قيمت عادلانه به يكى از مسلمانان بفروش».

عمر گفت: چه كسى او را مى‌خرد؟

حضرت فرمود: «من».

عمر گفت: «مال تو باشد».

على- عليه السّلام- ظرف را به دستش گرفت و دعا كرد، آب در ظرف جمع شد. اسير با ديدن اين صحنه مسلمان شد. حضرت نيز او را آزاد كرد و او هميشه ملازم مسجد بود و عبادت مى‌كرد و او همان هرمزان بود.

وقتى كه ابو لؤلؤ عمر را ضربت زد، عبيد اللَّه بن عمر خيال كرد هرمزان او را كشته است. از اين رو وارد مسجد شد و او را كشت و جريان را به عمر گفتند.

عمر گفت: اشتباه كرده است. ابو لؤلؤ به من ضربت زد و هرمزان غلام على- عليه السّلام- است.

سپس وصيّت كرد، عبيد اللَّه را قصاص كنند. امّا وقتى عمر از دنيا رفت و عثمان خليفه شد، عبيد اللَّه را قصاص نكرد.

على- عليه السّلام- فرمود: اگر من خليفه مى‌شدم او را مى‌كشتم. وقتى كه عثمان كشته شد، عبيد اللَّه به سوى معاويه فرار كرد. و در جنگ صفين در حالى كه دو شمشير حمايل داشت، على- عليه السّلام- او را كشت ⁽¹⁾.

فتح قلعه توسط على (ع)

38- در يكى از جنگها، مسلمانان نتوانستند قلعه‌اى را فتح كنند و از گشودن آن

مأيوس شدند. حضرت على- عليه السّلام- در منجنيق نشست و او را به داخل قلعه، پرتاب نمودند. حضرت در حالى كه ذو الفقار در كف داشت از منجنيق فرود آمد و قلعه را گشود ⁽¹⁾.

مسلمان شدن برخى از نصارا

39- عدّه‌اى از نصارا حضور پيامبر اكرم- صلّى اللَّه عليه و آله- آمدند و گفتند:

مى‌رويم و تمام خويشان و قوم خود را مى‌آوريم، اگر صد شتر بچه‌دار براى ما بيرون بياورى به تو ايمان مى‌آوريم! پيامبر اكرم- صلّى اللَّه عليه و آله- نيز براى آنها صد شتر تعهد كرد. آنان به وطن خود برگشتند.

بعد از وفات رسول خدا- صلّى اللَّه عليه و آله- آمدند و وارد مدينه شده سراغ پيغمبر اكرم- صلّى اللَّه عليه و آله- را گرفتند. به آنها گفتند: حضرت رحلت كرده است.

گفتند: ما در كتابهاى خود خوانده‌ايم كه هر پيامبرى جانشين و وصى دارد.

جانشين پيامبر شما كيست؟

مردم ابو بكر را به او نشان دادند! بر ابو بكر وارد شدند و گفتند: تعهد محمّد- صلّى اللَّه عليه و آله- را ادا كن. ابو بكر گفت: چه تعهد كرده است؟ گفتند: صد شتر بچه‌دار كه تمامش سياه باشد.

ابو بكر گفت: ما ترك رسول خدا- صلّى اللَّه عليه و آله- به اندازه طلب شما نيست. آنان به زبان خود به يك ديگر گفتند: دين محمّد- صلّى اللَّه عليه و آله- باطل است! سلمان حاضر بود و زبان آنها را مى‌فهميد، به آنها گفت: بياييد تا وصى رسول خدا- صلّى اللَّه عليه و آله- را به شما نشان دهم. در اين هنگام على- عليه السّلام- وارد مسجد شد. آنها با سلمان به طرف او رفتند و مقابل حضرت نشستند و گفتند: پيامبر شما صد شتر با اين صفات براى ما تعهد كرده بود.

على- عليه السّلام- فرمود: «در اين صورت ايمان مى‌آوريد». گفتند: بلى.

حضرت فرداى آن روز آنها را به جبّانه برد و منافقين خيال مى‌كردند كه حضرت مفتضح خواهد شد. وقتى كه به آنجا رسيدند حضرت دو ركعت نماز خواند و به آرامى دعا كرد. و با چوب دستى رسول خدا- صلّى اللَّه عليه و آله- به سنگى زد و از آن صدايى مثل ناله شتر حامله شنيده شد. آنگاه سنگ شكافته شد و سر شتر در حالى كه با افسار بود، از آن بيرون آمد. به امام حسن- عليه السّلام- فرمود: «افسارش را بگير» تا اينكه صد شتر سياه موى بچّه‌دار از آن بيرون آمد.

با مشاهده اين صحنه، تمام نصارا ايمان آوردند. سپس گفتند: ناقه صالح يكى بود و به خاطر آن تمام قومش هلاك شدند. يا امير المؤمنين دعا كن اينها به جاى خود برگردند. تا اينكه سبب هلاكت امّت محمّد- صلّى اللَّه عليه و آله- نشوند.

حضرت دعا نمود، سپس شترها از جايى كه بيرون آمده بودند، وارد شدند و ناپديد گشتند ⁽¹⁾.

پيروزى سريع در جنگ جمل‌

40- ابو عبد اللَّه غنوى مى‌گويد: با على بن ابى طالب- عليه السّلام- در جنگ جمل نشسته بوديم، مردم آمدند و گفتند: دشمن ما را تير باران مى‌كند. حضرت سكوت كرد و چيزى نگفت.

بعد از آن عده ديگرى آمدند و فرياد زدند: ما زخمى شديم.

حضرت فرمود: «ديگر عذرى نمانده است، با آنها جنگ مى‌كنيم».

راوى مى‌گويد: بادى وزيد و سردى آن را بين دو شانه‌ام احساس مى‌كردم على- عليه السّلام- سپر خود را برداشت و به جنگ رفت و من تا به حال فتحى سريعتر از آن نديدم ⁽²⁾.

گفتگوى على (ع) با ابن كوّاء

41- ابن كوّاء به على- عليه السّلام- گفت: وقتى كه خداوند ابو بكر را ذكر كرد و فرمود «ثانِيَ اثْنَيْنِ إِذْ هُما فِي الْغارِ» تو كجا بودى؟

حضرت فرمود: «واى بر تو اى ابن كوّاء! در آن هنگام، من در بستر پيامبر خوابيده بودم. و قريش آمدند و در دست هر كدام حربه‌اى بود وقتى پيامبر را در بستر نديدند به من رو آوردند و آنقدر مرا زدند كه بدنم مجروح شد. مرا به غل و زنجير بستند و در را به رويم قفل كردند و پيرزنى را نگهبان گذاشتند. يك دفعه صدايى شنيدم كه گفت: «يا على!» دردهايى كه به آن مبتلا بودم، آرام گرفت و خوب شد. صداى ديگرى نيز شنيدم كه غل و زنجير باز شد.

بار سوم نيز شنيدم كه گفت: يا على! در باز شد، بيرون آمدم و آن عجوزه نفهميد» ⁽¹⁾.

على (ع) و مرحب خيبرى‌

42- مكحول مى‌گويد: مرحب يهودى، مردى شجاع و بلند قد بود و هيچ كسى نمى‌توانست در برابر او ايستادگى كند. دايه‌اى داشت كه كتابهاى گذشتگان را بر او مى‌خواند. و مى‌گفت: هر كس مقابل تو قرار گرفت با او جنگ كن مگر كسى كه اسمش حيدر است. اگر در مقابل او مقاومت كنى، به هلاكت مى‌رسى.

در جنگ خيبر، وقتى كه مردم از مقابله با دشمن عاجز شدند، به پيامبر- صلّى اللَّه عليه و آله- شكايت بردند و از حضرتش تقاضا كردند تا على- عليه السّلام- را به مصاف دشمن بفرستد. چشم على- عليه السّلام- درد مى‌كرد. پيامبر اكرم- صلّى اللَّه عليه و آله- در چشم ايشان از آب دهان مباركش انداخت، خوب شد. سپس فرمود:

«يا على! شرّ مرحب را از ما دفع كن».

وقتى كه على- عليه السّلام- به طرف او رفت، مرحب نيز با سرعت به طرف آن حضرت آمد و هيچ اعتنايى نكرد و گفت: «من كسى هستم كه مادرم مرا مرحب ناميده است».

على- عليه السّلام- نيز فرمود: «و من كسى هستم كه مادرم مرا حيدر ناميده است».

وقتى كه مرحب، اين سخن را شنيد به خاطر آورد آنچه را كه از دايه‌اش شنيده بود. لذا فرار كرد.(دايه‌اش گفته بود: با كسى كه اسمش حيدر است جنگ نكن و الا كشته خواهى شد).

ابليس به صورت انسانى جلو او را گرفت و گفت: كجا فرار مى‌كنى؟

گفت: به من گفته شده كه از حيدر بترسم.

ابليس گفت: حيدر كه تنها اين شخص نيست و حيدر نام در دنيا زياد است، بر گرد شايد او را بكشى و اگر او را بكشى سرور قومت مى‌شوى و من نيز پشتيبان تو هستم برگشت و در اندك زمانى، على- عليه السّلام- او را كشت ⁽¹⁾.

سبز شدن درخت خشكيده‌

43- حارث اعور مى‌گويد: با على- عليه السّلام- از شهر خارج شديم و به سرازيرى رودى رسيديم. و در آنجا درخت خشكيده‌اى را ديديم كه پوست آن كنده و شاخه‌هايش خشك شده بود. حضرت با دست مباركش به آن زد و فرمود: به اذن خدا سبز و ميوه‌دار شو. ناگهان شاخه‌هاى درخت سبز و ميوه‌هايش انبوه شد، و از آن ميوه‌ها چيديم، خورديم، برداشتيم و آورديم.

فرداى آن روز نيز رفتم ديدم همان طور سبز و داراى ميوه مى‌باشد ⁽²⁾.

معجزه على (ع)

44- امام حسين- عليه السّلام- مى‌فرمايد: روزى پيش على- عليه السّلام- نشسته

بوديم و آنجا درخت انارى خشكى بود. عدّه‌اى از دشمنان حضرت وارد شدند كه در بين آنها از دوستداران او نيز بودند. آنان به حضرت، سلام كردند و امام فرمود:

«بنشينيد».

سپس فرمود: «امروز به شما معجزه‌اى نشان مى‌دهم كه مثل مائده در ميان بنى اسرائيل باشد». آنگاه فرمود: «به درخت نگاه كنيد». درخت خشكى بود كه ناگهان آب بر شاخه‌هايش جريان پيدا كرد و سبز شد و برگ آورد و ميوه‌هايش تا بالاى سر ما آمد.

سپس رو كرد به ما كه از دوستدارانش بوديم گفت: دستتان را دراز كنيد و از ميوه‌ها بچينيد و بخوريد. و ما نيز دستهاى خود را دراز كرديم و از آن انارها چيديم و خورديم. تا آن زمان ميوه‌اى به خوشمزگى آن نخورده بوديم. سپس به كسانى كه او را دشمن مى‌داشتند رو كرد و فرمود: «بچينيد و بخوريد».

اما آنان وقتى كه دستشان را بردند، انار بالا رفت و هيچ يك از آنها نتوانستند حتى يك انار بچينند! گفتند: يا امير المؤمنين! چرا دست آنها رسيد ولى دست ما نرسيد. فرمود: «بهشت نيز همين طور است، فقط دست دوستان ما به نعمتهاى بهشت مى‌رسد، نه دست دشمنان ما».

آنان وقتى كه از منزل خارج شدند، گفتند: اين از سحر على بن ابى طالب، كم است.

سلمان گفت: چه مى‌گوييد؟ سحر است يا شما نمى‌بينيد؟ ⁽¹⁾.

عبرت براى دشمنان على (ع)

45- على بن هارون منجّم مى‌گويد: خليفه «الراضى» در باره على- عليه السّلام- زياد با من بحث مى‌كرد و مى‌گفت: على- عليه السّلام- در سياست كردن معاويه اشتباه كرد!

مى‌گويد: به او حجّت و دليل مى‌آوردم كه على- عليه السّلام- خطا نمى‌كند و هر كارى كه انجام دهد درست است ولى او قبول نمى‌كرد. روزى به سوى ما خارج شد و ما را از خوض در اين امور نهى كرد.

خليفه مى‌گويد: شبى در خواب ديدم كه از شهر خارج شدم و به طرف بعضى از باغهايم رفتم. مردى آمد و سرش مثل سر سگ بود. در مورد آن پرسيدم؟ گفتند:

اين مرد، على- عليه السّلام- را تخطئه مى‌كرد. از آن به بعد فهميدم بايد براى من و امثال من عبرتى باشد. از اين رو توبه كردم ⁽¹⁾.

اسلام آوردن راهب، توسط على (ع)

46- ابن سعيد عقيصا مى‌گويد: با على- عليه السّلام- به طرف صفين مى‌رفتيم وقتى از كربلا گذشتيم فرمود: «اينجا محل شهادت حسين- عليه السّلام- و ياران اوست».

سپس رفتيم تا اينكه رسيديم به صومعه راهبى. مردم از تشنگى شكايت كردند و به على- عليه السّلام- گفتند: چرا تو راهى را انتخاب كردى كه در آن آب نيست و از نزديكى فرات نرفتى؟ على- عليه السّلام- نزديك صومعه راهب رفت و گفت: «آيا در اين نزديكى آب هست؟».

راهب گفت: نه. پس لجام اسبش را برگرداند و در شنزارى فرود آمد. و به همراهان دستور داد كه آنجا را حفر نمايند. آنان نيز كندند و به سنگ سفيدى رسيدند كه سيصد مرد اجتماع نمودند اما نتوانستند آن را حركت دهند.

حضرت فرمود: «كنار برويد، اين كار من است. سپس دست راستش را زير سنگ برد و آن را بيرون آورد و به زمين گذاشت و از زير آن آب زلالى بيرون آمد و يارانش خوردند و سير شدند و مشكهاى خود را پر كردند و سپس سنگ را به جاى خود گذاشت و شنها را روى آن ريخت و مثل اول شد».

راهب آمد و اسلام آورد و گفت: پدرم از زبان جدّش كه از حواريون عيسى- عليه السّلام- بود به من خبر داده بود كه در زير اين شنها چشمه آبى پنهان است و فقط پيامبر و وصى او مى‌توانند آن را استخراج كنند.

آنگاه به على- عليه السّلام- گفت: مى‌توانم همراه تو باشم؟ حضرت فرمود:

ملازم من باش و او را دعا كرد. و در «ليلة الهرير» شهيد شد. حضرت با دست خود او را دفن كرد و فرمود: «مثل اينكه مكان او را در بهشت مى‌بينم و درجه‌اش را كه خدا گرامى داشته است» ⁽¹⁾.

فرجام سوء لعن على (ع)

47- عثمان بن عفان سجزى مى‌گويد: براى تحصيل علم، عازم بصره شدم و در آنجا پيش محمّد بن عباد، صاحب عبّادان رفتم.

گفتم: مردى غريب هستم و از راه دورى آمده‌ام تا از دانش شما بهره‌مند شوم.

گفت: از كجا آمدى؟

گفتم: از سجستان.

گفت: از شهر خوارج؟

گفتم: اگر خارجى بودم دنبال تحصيل علم نمى‌رفتم.

گفت: مى‌خواهى داستان جالبى را براى تو نقل كنم تا وقتى كه به شهر خود برگشتى به مردم بگويى؟

گفتم: بلى.

گفت: من يك همسايه متدينى داشتم، شبى در خواب مى‌بيند كه مرده است، كفن كردند و دفنش نمودند. مى‌گويد: از حوض پيامبر- صلّى اللَّه عليه و آله- عبور كردم ديدم حضرت بر لب حوض نشسته و امام حسن و امام حسين به امت آن حضرت آب مى‌دهند. من نيز آب خواستم ولى به من ندادند.

گفتم: يا رسول اللَّه! من از امّت تو هستم! فرمود: على- عليه السّلام- هم تو را سيراب نمى‌كند. گريه كردم و گفتم: من از شيعيان او هستم.

فرمود: «تو همسايه‌اى دارى كه على- عليه السّلام- را لعن مى‌كند ولى تو او را نهى نمى‌كنى!».

گفتم: من مرد ضعيفى هستم و او از نزديكان سلطان است.

در اين حال حضرت، خنجر تيزى بيرون آورد و به من داد و فرمود: برو سر او را ببر.

خنجر را گرفتم و به خانه او آمدم و در را باز ديدم، وارد شدم، ديدم خوابيده است. سرش را بريدم و پيش پيامبر برگشتم. گفتم: او را كشتم و اين خنجر به خون آلوده شده است.

فرمود: «آن را به من بده».

سپس به امام حسن فرمود: «او را سيراب كن».

وقتى كه صبح شد. و من بيدار شدم، ناله‌اى شنيدم. پرسيدم چيست؟ گفتند:

سر فلانى در رختخوابش بريده شده است. بعد از چند ساعت، امير شهر دستور داد همسايه‌هاى او را گرفتند. پيش او رفتم گفتم: اى امير! از خدا بترس، اين مردمى را كه دستگير نموده‌اى اينها بى‌گناه هستند و داستان خواب خويش را برايش نقل نمودم. او نيز آنها را آزاد كرد ⁽¹⁾.

جنگ نهروان‌

48- وقتى كه على- عليه السّلام- به سوى نهروان حركت كرد، شخصى به نام جندب، در حق بودن كار آن حضرت به شك افتاد. على- عليه السّلام- به او فرمود:

«با من باش و جدا نشو».

او نيز با آن حضرت بود تا به حدود نهروان رسيدند قبل از ظهر نگاهى به قنبر كرد و دستور داد براى وضو آب بياورد و اذان بگويد: در حال وضو بود كه پيكى آمد

و گفت: دشمنان از رود گذشته‌اند.

حضرت فرمود: «نگذشته‌اند و نخواهند گذشت. و از آنها كمتر از ده نفر سالم مى‌ماند و از شما هم كمتر از ده نفر كشته خواهد شد. به خدا سوگند! نه من دروغ مى‌گويم و نه به من دروغ گفته شده است».

مردم تعجّب كردند. جندب گفت: اگر اين گفته درست باشد، ديگر نياز به دليل ديگرى نيست. در اين حال بودند كه پيك برگشت و گفت: اى امير مؤمنان! دشمنان از آب نگذشته‌اند. حضرت نماز ظهر را با يارانش خواند و به آنها دستور داد كه به طرف دشمن حركت كنند.

جندب مى‌گويد: با خودم گفتم بايد زودتر از همه به رودخانه برسم. اسبم را ركاب زدم و به سرعت راندم تا آنجا رسيدم. ديدم در پايين رود اردو زده‌اند. و من اولين شخصى بودم كه به طرف آنها تير انداختم. همه آنها بجز نه نفر، در جنگ كشته شدند و از ما نيز فقط نه نفر شهيد شدند ...

پس على- عليه السّلام- فرمود: «برويد كسى را كه پستانش مانند پستان زن است پيدا كنيد. مردم رفتند و گشتند، ولى او را نيافتند. حضرت فرمود: «جستجو كنيد به خدا سوگند! نه من دروغ مى‌گويم و نه به من دروغ گفته شده است».

پس مركبش را سوار شد و به طرف كشته‌ها رفت و دستور داد آنها را برگردانند.

كشته‌ها را زير و رو كردند. و آن شخص را يافتند. حضرت فرمود: سپاس خدا را كه تو را به آتش انداخت».

خوارج اول دوازده هزار نفر بودند. و در حروراء ⁽¹⁾جمع شده بودند. و على- عليه السّلام- بدون هيچ سلاحى سوار بر مركبش شد و به طرف آنها رفت. اصحاب گفتند: يا امير المؤمنين! اينها مسلح هستند شما بى‌سلاح به سوى آنها مى‌رويد؟

حضرت فرمود: «امروز روز جنگ نيست. به خوارج گفت: امروز زمان جنگ شما نيست و شما پراكنده مى‌شويد تا اينكه چهار هزار نفر مى‌ماند در مثل اين روز

و در اين ماه بيرون مى‌آييد و من نيز به مقابله شما مى‌آيم و با شما مى‌جنگم تا اينكه از شما كمتر از ده نفر مى‌ماند و از ياران من كمتر از ده نفر كشته مى‌شوند. اين راز را رسول خدا- صلّى اللَّه عليه و آله- به من گفته است».

از جايش حركت نكرد مگر اينكه تعدادى از آنها جدا شدند تا اينكه چهار هزار نفر به نهروان رفتند ⁽¹⁾.

پيشگويى على (ع) در باره شهادت رشيد هجرى و ميثم تمّار

49- قنواء، دختر رشيد هجرى كه يكى از ياران صميمى على- عليه السّلام- بود، مى‌گويد: پدرم از على- عليه السّلام- نقل مى‌كند كه حضرت فرمود: «چگونه صبورى مى‌كنى وقتى كه زنازاده بنى اميه تو را بگيرد و دست و پا و زبان تو را قطع كند؟».

گفتم: «آيا با تو در بهشت نيستم؟».

فرمود: «چرا هستى».

گفتم: پس باكى ندارم.

قنواء مى‌گويد: روزها سپرى شد تا زمان ابن زياد رسيد. پدرم را گرفتند و به او گفتند: از على- عليه السّلام- تبرّى بجوى. ولى پدرم نپذيرفت. ابن زياد گفت:

دوست دارى چگونه بميرى؟

پدرم گفت: على- عليه السّلام- فرمود: تو دست و پا و زبان مرا مى‌برّى.

ابن زياد گفت: اكنون دروغ ابو تراب را ثابت مى‌كنم. دست و پايش را ببريد ولى به زبانش آسيب نرسانيد! دخترش مى‌گويد: پدرم را ديدم كه دست و پايش بريده شده بود ولى تبسّم مى‌كرد.

پرسيدم: دردى ندارى؟ گفت: نه.

رشيد در بالاى دار گفت: بياييد، علوم گذشته و آينده را به شما بگويم.

همين طور از مناقب على- عليه السّلام- مى‌گفت. به يكى مى‌گفت: فلان وقت خواهد مرد و ديگرى در فلان زمان و همان گونه كه خبر داده بود در آينده اتّفاق افتاد.

تا اينكه خبر به ابن زياد رسيد، دستور داد زبانش را قطع كنند و مأموران، حجّامى را آوردند و زبانش را قطع نمودند ⁽¹⁾.

50- ميثم تمّار مى‌گويد: روزى، على- عليه السّلام- به من گفت: «وقتى زنازاده بنى اميّه به تو بگويد از من برائت بجويى چكار مى‌كنى؟».

گفتم: «تبرّى نمى‌جويم».

فرمود: «پس در آن هنگام تو را مى‌كشد و به دار مى‌آويزد ...».

گفتم: «مقاومت مى‌كنم و اين در راه خدا كم است».

حضرت فرمود: «پس با من در بهشت خواهى بود».

«ميثم» به يكى از نزديكانش مى‌گفت: مثل اينكه مى‌بينم ابن زياد مرا از تو مى‌خواهد و تو مى‌گويى او در مكّه است. او مى‌گويد: هر جا باشد بايد بياورى، و تو به قادسيّه مى‌روى و آنجا مى‌مانى تا اينكه من به تو مى‌رسم و مرا پيش ابن زياد مى‌آورى و او به من مى‌گويد: از ابو تراب تبرى بجوى. ولى من قبول نمى‌كنم. و او مرا در دروازه عمرو بن حريث به دار مى‌كشد. وقتى كه روز چهارشنبه مى‌شود، خون از گلويم سرازير مى‌شود. و همين طور هم شد.

و هنگامى كه ميثم به دار آويخته مى‌شد، به مردم گفت: «از من بپرسيد تا از فتنه‌هاى بنى اميّه شما را آگاه كنم». و چون اندكى با آنها سخن گفت. ابن زياد دستور داد به او لجام بزنند. و ميثم اولين شخصى بود كه در بالاى دار به او لجام زدند ⁽²⁾.

طغيان فرات و انار بهشتى‌

51- در خلافت على- عليه السّلام- رود فرات طغيان كرد. مردم آمدند و از آن حضرت استمداد كردند. حضرت سوار مركبش شد و به طرف فرات حركت كرد.

وقتى كه از محله ثقيف مى‌گذشت، عدّه‌اى از جوانان نشسته بودند. با نگاههاى خود ايشان را مورد تمسخر قرار دادند.

حضرت متوجه شد و فرمود: «اى بازماندگان قوم ثمود و اى متكبران! شما جز عدّه‌اى اوباش لئيم نيستيد. من كجا و اين غلامان كجا!».

پير مردان قبيله گفتند: اينها جوانان جاهلى هستند ما را به گناه آنها نگير و ببخش.

حضرت فرمود: «به شرطى مى‌بخشم كه وقتى برگشتم، اين مجلس برپا نباشد و خرابيها را درست كرده باشيد، و ناودانهايى را كه به كوچه مى‌ريزد برداشته باشيد، و چاله‌ها را پر نموده باشيد، چون همه در سر راه مسلمانان است و باعث اذيت آنها مى‌شود».

گفتند: به همه دستورات شما عمل مى‌كنيم. حضرت از آنجا گذشت و آنها نيز دستورات حضرت را اجرا كردند.

وقتى كه امام به فرات رسيد، دعا كرد و ضربه‌اى به آب زد، آب يك ذراع پايين رفت. انارى را از آب گرفتند و به حضرت دادند و گفتند: آب از پل، بالا رفته و اين انار را آورده است.

حضرت فرمود: «اين انارى است از انارهاى بهشت. و ميوه‌هاى بهشت را در اين دنيا فقط پيامبر و وصى او بايد بخورند نه كس ديگر. اگر اين گونه نبود آن را بين شما تقسيم مى‌كردم» ⁽¹⁾.

عجايبى در فرات‌

52- امام صادق- عليه السّلام- مى‌فرمايد: هنگامى كه على- عليه السّلام- از غائله صفين فارغ شد، در ساحل فرات ايستاد و فرمود: اى وادى! من كيستم؟ رود مضطرب شد و امواج به هم خوردند و مردم نگاه مى‌كردند. صدايى را از فرات شنيدند كه گفت: «اشهد ان لا اله الا اللَّه و ان محمّدا رسول اللَّه و ان عليّا امير المؤمنين حجة اللَّه على خلقه» ⁽¹⁾.

53- امام صادق- عليه السّلام- مى‌فرمايد: وقتى كه على- عليه السّلام- از صفين برمى‌گشت بر ساحل فرات ايستاد و با چوب دستى خود بر آب زد و فرمود: جارى شو. پس دوازده چشمه جارى شد و مردم نگاه مى‌كردند. سپس با زبانى سخن گفت كه مردم نفهميدند. آنگاه مارها سرشان را از رودخانه بيرون آوردند و «لا اله الا اللَّه» و تكبير گفتند و بعد از آن گفتند: «السلام عليك يا حجّة اللَّه في ارضه، و يا عين اللَّه في عباده»، قوم تو در صفين تو را خوار كردند چنانچه قوم هارون بن عمران او را.

حضرت به مردم فرمود: «آيا شنيديد؟» گفتند: بلى. پس فرمود: «اين معجزه من براى شماست و شما را بر آن شاهد مى‌گيرم» ⁽²⁾.

قبر على (ع)

54- على- عليه السّلام- فرمود: رسول خدا- صلّى اللَّه عليه و آله- را در خواب ديدم كه غبار از صورت من پاك مى‌كرد. و مى‌فرمود: «آنچه كه قرار بود در مورد تو بشود انجام پذيرفت». بعد از سه روز حضرت، ضربت خورد.

باز مى‌فرمود: «رسول خدا- صلّى اللَّه عليه و آله- را در خواب ديدم و از امّت او شكايت كردم كه چگونه با من حيله كردند و دشمنى نمودند و گريستم».

پيامبر اكرم- صلّى اللَّه عليه و آله- فرمود: «گريه نكن». سپس دو مرد ديدم كه بدنشان به آهن و سرهايشان به سنگ بسته شده بود.

سپس به امام حسن و امام حسين فرمود: «وقتى از دنيا رفتم، مرا به وادى نجف ببريد و عقب تابوت مرا بگيريد و با جلو آن كارى نداشته باشيد. جلو آن را ملائكه حمل مى‌كنند. و بعد به آنها دستور داد بعد از اينكه حضرت را دفن كردند، قبر را با سطح زمين يكسان قرار دهند تا پيدا نباشد؛ چون مى‌دانست بنى اميه بعد از او به حكومت خواهند رسيد و [با آل على- عليه السّلام- دشمنى خواهند كرد].

و باز فرمود: سنگ سفيدى خواهيد ديد كه نور از آن تلألؤ مى‌كند، آن را حفر نماييد تا تخته‌اى نمايان شود كه در آن نوشته شده: «اين چيزى است كه نوح پيامبر- عليه السّلام- براى على بن ابى طالب ذخيره كرده است».

بعد از اينكه حضرت به شهادت رسيد، حسنين- عليهما السّلام- دستورات ايشان را اجرا كردند و قبر او را مخفى نگهداشتند تا اينكه امام صادق- عليه السّلام- در زمان خلافت عباسيان، جاى آن را نشان داد.

روزى هارون الرشيد براى شكار به آن منطقه رفته بود، بازها و سگهاى شكارى را به طرف آهوان فرستاد تا آنها را شكار كنند. وقتى كه سگها و پرنده‌ها به طرف آهوان رفتند، آنها به سوى تپه‌اى فرار كردند. سگها و بازها برگشتند. وقتى آهوان وضع را آرام ديدند از آن تپه پايين آمدند كه دو مرتبه سگها و پرنده‌هاى شكارى به آنها حمله كردند. باز هم آنها به بالاى تپه گريختند. اين وضع سه بار تكرار شد.

هارون خيلى تعجب كرد و از يكى از پيرمردان قبيله بنى اسد پرسيد: در اين تپّه چه سرّى نهفته است؟

گفت: امان مى‌دهى؟

هارون گفت: بلى.

پير مرد گفت: در اينجا قبر على بن ابى طالب است. هارون وضو گرفت، دو ركعت نماز خواند و دعا كرد.

بعد از آن امام صادق- عليه السّلام- جاى قبر على- عليه السّلام- را به مردم نشان داد.

باب سوم: در معجزات امام حسن مجتبى (ع)

سخن گفتن امام حسن (ع) در چهارده ماهگى

سخن گفتن امام حسن (ع) در چهارده ماهگى ⁽¹⁾

1- محمّد بن اسحاق روايت مى‌كند: ابو سفيان جهت تجديد پيمان با پيامبر، به مدينه آمد و حضرت او را نپذيرفت. سپس پيش على- عليه السّلام- آمد و گفت: آيا ممكن است پسر عمويت براى من امان بدهد؟

على- عليه السّلام- فرمود: پيامبر- صلّى اللَّه عليه و آله- تصميمى گرفته كه هرگز برگشتى در آن نيست امام حسن در آن موقع، چهارده ماه بيشتر نداشت. به زبان فصيح گفت: «اى پسر صخر! شهادتين(لا إِلهَ إِلَّا اللَّهُ مُحَمَّدٌ رَسُولُ اللَّهِ) را بگو تا اينكه من تو را نزد جدّم رسول خدا شفاعت كنم».

ابو سفيان متحير شد. آنگاه حضرت على- عليه السّلام- فرمود: «حمد خداى را كه در ذريّه محمّد، نظير يحيى بن زكريا، قرار داده است». امام حسن- عليه السّلام- در اين هنگام راه مى‌رفت.

امام حسن (ع) در مجلس معاويه‌

2- روايت شده است كه عمرو بن عاص به معاويه گفت: حسن بن على مردى

است با حيا و هنگامى كه بر فراز منبر برود و مردم با تندى به او نگاه كنند، خجل گرديده و كلامش را قطع مى‌كند. پس اجازه بده او به منبر برود.

معاويه، خطاب به امام حسن- عليه السّلام- گفت: اى ابا محمّد! برو منبر و ما را موعظه كن.

حضرت، منبر رفت و حمد و ثناى خداى را بجا آورد و بر جدّش درود فرستاد و سپس فرمود: اى مردم! هر كس مرا شناخته كه شناخته و هر كس مرا نمى‌شناسد پس بداند كه من حسن فرزند على، فرزند بانوى زنان عالم فاطمه دختر رسول خدا، فرزند رسول خدا، فرزند نبى خدا، فرزند سراج منير، فرزند بشير نذير، فرزند رحمة للعالمين، فرزند كسى كه بر جنّ و انس، بر انگيخته شده، فرزند بهترين مردمان بعد از رسول خدا، فرزند صاحب فضائل، فرزند صاحب معجزات و دلايل، فرزند امير مؤمنان هستم. و من كسى هستم كه از حقّم باز داشته شده‌ام. من و برادرم، دو آقاى جوانان اهل بهشت هستيم. و من زاده ركن و مقامم. و من زاده مكّه و منى، مشعر و عرفاتم.

معاويه، خشمگين شد و گفت: اين مطالب را رها كن و در توصيف خرما سخن بگو! حضرت فرمود: باد آن را بارور مى‌كند و گرما مى‌رساندش و سرماى شب، آن را مرغوب مى‌كند. سپس به كلام سابقش برگشته و فرمود: من زاده شفيع و مطاعم، من فرزند كسى هستم كه ملائكه در كنار او جنگ كرده‌اند. من پسر كسى هستم كه قريش در مقابل او سر فرود آوردند. و من پسر امام مردم و زاده رسول خدا- صلّى اللَّه عليه و آله- هستم.

در اين هنگام، معاويه از آشوب مردم ترسيد و گفت: اى ابا محمّد! بس است! از منبر پايين بيا، آنچه بيان كردى براى ما كافى است.

آنگاه حضرت از منبر پايين آمد. معاويه گفت: گمان كردم مى‌خواهى خليفه شوى، تو را چه به خلافت!!! امام فرمود: خليفه، كسى است كه عمل به كتاب خدا و سنّت پيامبرش نمايد،

نه كسى كه ظلم كند و تعطيل سنّت پيامبر نمايد و دنيا را پدر و مادر خويش گيرد.

در اين دنيا، مدت كمى لذّت مى‌برد و زود باشد كه تمام شود و عذابى پشت سر آن بيايد.

در آن مجلس جوانى از بنى اميّه حضور داشت كه به امام حسن- عليه السّلام- و پدر بزرگوارش ناسزا گفت. حضرت فرمود: خدايا! نعمتت را از او بگير و او را به صورت زنى در بياور كه از او عبرت بگيرند. در اين لحظه آن جوان متوجه شد كه مانند زنان است. امام فرمود: گم شو اى زن! تو را چه به مجلس مردان! بعد از آن، امام لحظه‌اى سكوت فرمود سپس لباسش را تكان داد و قصد عزيمت كرد.

عمرو عاص گفت: بنشينيد از شما پرسشهايى دارم.

حضرت فرمود: بپرس.

عمرو عاص پرسيد: كرم، شجاعت و مروّت چيست؟

امام پاسخ داد: «كرم» كار نيك انجام دادن، و بخشش قبل از سؤال است. و «شجاعت» دفاع كردن از محارم و صبر بر مصيبتها و سختيهاست. و «مروّت» ديندارى و دورى از ناپاكيها و اداى حقوق مردم و افشاى سلام است.

امام از مجلس بيرون رفت و معاويه، عمرو عاص را ملامت كرد و گفت: كار را خراب كردى. عمرو عاص گفت: نترس، اهل شام تو را بخاطر دين و ايمان نمى‌خواهند بلكه تو را بخاطر دنيا دوست مى‌دارند. و زر و زور، در دست توست و سخنان حسن بن على اثرى ندارد.

سپس جريان آن جوان اموى بين مردم شايع شد. همسرش نزد امام حسن آمد و تضرع و زارى كرد. حضرت، به حال او دلسوزى كرد سپس دعا كرد و خداوند آن جوان را به حالت سابق برگرداند ⁽¹⁾.

امام حسن (ع) و مژده ولادت پسر

3- امام صادق- عليه السّلام- از پدران بزرگوارش- عليهم السّلام- روايت مى‌كند كه: امام حسن- عليه السّلام- با پاى پياده از مدينه به طرف مكّه حركت كرد. در راه پاهاى حضرت ورم كرد. به حضرت گفتند اگر سوار شوى، ورم پايت خوب مى‌شود. فرمود: هرگز(سوار نخواهم شد)، ولى اگر به منزلى رسيديم، مرد سياهى نزد ما مى‌آيد كه روغنى همراه دارد و آن روغن، براى اين ورم خوب است. آن را از او بخريد و(در قيمت آن) چانه نزنيد.

يكى از دوستان حضرت گفت: در مسير راه ما، منزلى نيست كه كسى در آن اين دوا را بفروشد.

حضرت فرمود: چرا هست. وقتى چند ميل ⁽¹⁾رفتند. آن مرد سياه پيدا شد. امام به غلامش فرمود: نزد آن برو و از او آن روغن را به قيمتش بخر. مرد سياه به غلام امام گفت: روغن را براى چه كسى مى‌خواهى؟ غلام گفت: براى حسن بن على بن ابى طالب- عليه السّلام- مرد گفت: مرا نزد او ببر.

خدمت حضرت رسيدند. آن مرد گفت: اى فرزند رسول خدا- صلّى اللَّه عليه و آله-! من از دوستداران شما هستم براى اين دارو پولى نمى‌گيرم. ولى از شما تقاضا دارم برايم دعا بفرماييد تا خداوند پسرى سالم و بى‌عيب به من عطا كند كه شما اهل بيت پيغمبر را دوست داشته باشد؛ چون وقتى كه از خانه خارج شدم، هنگام زايمان همسرم نزديك بود.

حضرت فرمود: به سوى خانه‌ات مراجعت نما كه خداوند متعال به تو پسرى سالم و بى‌عيب عطا نموده است.

مرد سياه فورا به خانه‌اش برگشت و ديد كه زنش پسرى زاييده است. سپس نزد امام حسن- عليه السّلام- برگشت و از ايشان به جهت اين امر، تشكر كرد. و حضرت

آن روغن را به پاهاى خود ماليد و ورم پايش، خوب شد ⁽¹⁾.

علاقه رسول خدا (ص) به امام حسن (ع)

4- روايت شده است كه حضرت فاطمه- سلام اللَّه عليها- خدمت پيامبر اكرم- صلّى اللَّه عليه و آله- رسيد و در حالى كه گريه مى‌كرد، گفت: حسن و حسين از خانه خارج شده‌اند و نمى‌دانم به كجا رفته‌اند؟ حضرت فرمود: مطمئن باش كه آنها در پناه خدا هستند.

در اين هنگام جبرئيل شتابان آمد و گفت: آنها در باغ بنى نجّار، در كنار هم خوابيده‌اند. و خداوند فرشته‌اى را فرستاده كه يك بالش را زير آنها و يك بالش را روى آنها گسترده است.

رسول خدا- صلّى اللَّه عليه و آله- با اصحابشان بيرون آمدند و آن دو را همان جا ديدند در حالى كه مارى دور آنها حلقه زده بود. حضرت آنها را بر دوش خود گرفت. اصحاب گفتند: بگذار ما آنها را بياوريم. حضرت فرمود: چه خوب مركوب است مركوب آنها! و چه سواران خوبى! و پدرشان بهتر از آنهاست ⁽²⁾.

اسرار علوم‌

5- روايت شده است كه امام حسن- عليه السّلام- و برادرانش و عبد اللَّه بن عباس، بر سر سفره‌اى نشسته بودند كه ناگهان ملخى بر سفره آنها افتاد. عبد اللَّه از امام حسن- عليه السّلام- پرسيد: بر بال اين ملخ چه نوشته شده است؟

حضرت فرمود: نوشته شده است «من خدايى هستم كه بجز من خدايى نيست.

چه بسا ملخها را براى قوم گرسنه‌اى به عنوان رحمت مى‌فرستم تا از آنها استفاده كنند. و چه بسا براى قومى موجب بلا هستند و محصولات آنها را مى‌خورند».

عبد اللَّه ايستاد و سر حضرت را بوسيد و گفت: اين سخن از اسرار علوم است ⁽¹⁾.

امام حسن (ع) و خبر از مسموميّتش‌

6- امام صادق از اجدادش روايت كرده كه امام حسن- عليه السّلام- به اهل خانواده‌اش گفت: من به وسيله سمّ كشته مى‌شوم چنانچه رسول خدا- صلّى اللَّه عليه و آله- با آن كشته شد. پرسيدند: چه كسى به شما سمّ مى‌خوراند.

فرمود: همسرم جعده دختر اشعث. معاويه او را دسيسه مى‌كند و مأمور به اين كار مى‌كند.

گفتند: او را از خانه‌ات بيرون كن و از خودت دور نما. حضرت فرمود: چگونه اين كار را بكنم در حالى كه فعلا كارى نكرده است(يعنى قصاص قبل از جنايت است) و اگر هم بيرونش كنم كسى غير از او مرا نخواهد كشت و او نزد مردم، معذور خواهد بود.

چند روزى سپرى شده بود كه معاويه براى جعده مالى فرستاد و در ضمن، به او وعده داد كه اگر امام را شهيد نمايى، صد هزار درهم ديگر به تو مى‌دهم و تو را به ازدواج فرزندم يزيد در مى‌آورم. سپس به او شربت سمّى داد تا اينكه به حضرت بخوراند. در يكى از روزهايى كه هوا گرم بود و حضرت روزه داشت، براى افطار به منزل تشريف آورد. جعده سمّ را در شير ريخت و جهت افطار، آن را مقابل حضرت قرار داد. امام آن را نوشيد و فرمود: اى دشمن خدا! مرا كشتى، خدا تو را بكشد. به خدا قسم! بعد از من خيرى نخواهى ديد و معاويه به تو نيرنگ زده است و خداوند تو و معاويه را خوار خواهد نمود.

بعد از گذشت دو روز، حضرت به شهادت رسيد. و معاويه نيز به وعده‌هاى خود وفا نكرد ⁽²⁾.

شهادت امام حسن (ع)

7- امام صادق- عليه السّلام- فرمود: زمانى كه رحلت امام حسن نزديك شد، بشدت گريست و فرمود: من بر امرى بزرگ و هولناك وارد مى‌شوم كه هرگز بر مثل آن وارد نشده بودم. سپس وصيّت كرد كه در بقيع دفنش نمايند. و خطاب به برادرش امام حسين فرمود: برادر! مرا بر تختى بگذاريد و كنار قبر جدّم رسول خدا- صلّى اللَّه عليه و آله- ببريد تا با او تجديد پيمان كنم. سپس به كنار مزار مادرم فاطمه بنت اسد برده و در آنجا دفن نماييد. اى پسر مادرم! مى‌بينيد كه مردم خيال مى‌كنند كه مرا كنار قبر رسول خدا- صلّى اللَّه عليه و آله- مى‌خواهيد دفن كنيد، لذا جمع مى‌شوند و غوغا مى‌كنند تا مانع اين كار شوند. تو را به خدا قسم مى‌دهم كه بخاطر من، هيچ خونى ريخته نشود! وقتى امام حسين- عليه السّلام- برادرش را غسل داد و كفن نمود، او را بر تختى قرار داد و به طرف قبر جدّش رسول خدا- صلّى اللَّه عليه و آله- حركت داد تا با او تجديد پيمان كند. مروان بن حكم و يارانش از بنى اميّه، مقابل حضرت قرار گرفتند و گفتند: آيا سزاوار است عثمان در خارج از مدينه دفن شود ولى حسن در كنار قبر پيامبر؟ هرگز نخواهيم گذاشت تا چنين شود! در اين هنگام عايشه سوار بر استرى بود، از راه رسيد و گفت: مرا با شما چه كار اى بنى هاشم! آيا مى‌خواهيد كسى را داخل خانه من نماييد كه من او را دوست ندارم؟! ابن عبّاس خطاب به مروان گفت: برويد، ما قصد نداريم او را نزد رسول خدا- صلّى اللَّه عليه و آله- دفن كنيم. چون او خودش به حرمت قبر جدّش عارف‌تر بود. و او بدون اذن، داخل نمى‌شود چنانچه ديگران داخل شدند. بر گرديد ما او را بر طبق وصيتش، در بقيع دفن مى‌كنيم.

سپس به عايشه گفت: بدا به حال تو! روزى بر استر و روزى بر شتر سوار مى‌شوى!

و در روايت ديگر آمده است. روزى بر شتر و روزى بر استر سوار مى‌شوى و اگر زنده بمانى بر فيل هم سوار خواهى شد! ابن حجاج؛ شاعر بغدادى، همين سخن را به صورت شعر در آورده و مى‌گويد:

يا بنت ابى بكر لا كان و لا كنت لك التسع من الثمن و بالكل تملكت ⁽¹⁾

تجمّلت، تبغّلت و ان عشت تفيّلت ⁽²⁾

توضيح: قول شاعر كه گفت براى تو، يك نهم از يك هشتم است، اين در بحث و مناظره فضّال بن حسن با ابو حنيفه بود. فضال به ابو حنيفه گفت: آيه شريفه يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا لا تَدْخُلُوا بُيُوتَ النَّبِيِّ إِلَّا أَنْ يُؤْذَنَ لَكُمْ ⁽³⁾منسوخ شده است يا نه؟

ابو حنيفه گفت: خير، منسوخ نشده است.

فضال پرسيد: به نظر تو بهترين مردم بعد از رسول خدا- صلّى اللَّه عليه و آله- ابو بكر و عمر هستند يا على بن ابى طالب؟

گفت: آيا نمى‌دانى آن دو(ابو بكر و عمر) پهلوى پيامبر دفن شده‌اند؟ چه دليلى مى‌خواهى كه روشنتر از اين باشد بر فضل آن دو بر على بن ابى طالب؟

فضال به او گفت: اين دو با وصيّت خود به دفنشان در خانه پيامبر، به آن حضرت ظلم كردند؛ چون در آنجا حقى نداشتند. و اگر آنجا مال خودشان بوده و به رسول خدا- صلّى اللَّه عليه و آله- بخشيده بودند پس كار بدى كردند كه آن را پس گرفتند و عهدشان را شكستند. و خودت اقرار كردى كه آيه شريفه: لا تَدْخُلُوا بُيُوتَ النَّبِيِّ إِلَّا أَنْ يُؤْذَنَ لَكُمْ غير منسوخ است.

ابو حنيفه قدرى سكوت كرد و گفت: آنجا نه مال پيامبر بود و نه مال آن دو نفر فقط، ولى چون دختران آنها در آنجا حقّ داشتند لذا در حق آنها دفن شده‌اند!

فضال به او گفت: تو مى‌دانى كه زمانى كه پيامبر رحلت فرمود، نُه همسر داشت و هر كدام يك هشتم ارث مى‌بردند؛ چون دخترش فاطمه- سلام اللَّه عليها- در قيد حيات بود. وقتى بررسى كنيم براى هر يك از همسرانش يك نهم از يك هشتم مى‌رسد. و اين چيزى در حدود يك وجب در يك وجب هم نمى‌شود. و عرض و طول حجره هم كه مشخّص بود. پس چگونه آن دو(ابو بكر و عمر) بيشتر از آن مستحق شده‌اند؟

تازه، چگونه عايشه و حفصه ارث مى‌برند ولى فاطمه كه دختر پيامبر است، ارث نمى‌برد؟ پس در سخنان ابو حنيفه، تناقض گويى، از جوانب مختلف، روشن و آشكار است.

سپس ابو حنيفه خشمگين شد و گفت: او را از من دور كنيد كه او- به خدا قسم- رافضى خبيث است! ⁽¹⁾.

باب چهارم: در معجزات امام حسين (ع)

زنده شدن مرده با دعاى امام حسين (ع)

1- يحيى بن امّ طويل مى‌گويد: خدمت امام حسين- عليه السّلام- بوديم كه جوانى بر آن حضرت وارد شد در حالى كه مى‌گريست. حضرت به او فرمود: براى چه گريه مى‌كنى؟

پاسخ داد: هم اكنون مادرم بدون وصيت، فوت نمود، در حالى كه ثروتى داشت و به من امر كرده بود تا كارى نكنم مگر اينكه شما را از آن باخبر نمايم.

امام به اصحاب خود فرمود: برخيزيد تا نزد آن زن برويم.

راوى مى‌گويد: پس به اتفاق ايشان به آن خانه‌اى كه زن را در آن خوابانيده بودند، رفتيم. امام حسين- عليه السّلام- دعا كرد و از خدا خواست تا او را زنده كند تا وصيّت نمايد. در آن هنگام خداوند متعال او را زنده كرد.

پس، آن زن نشست و شهادتين گفت. و متوجه حضرت شد و عرضه داشت: اى مولاى من! بفرماييد داخل خانه. حضرت داخل شده و نزديك او نشست و به او فرمود: خدا تو را رحمت كند! وصيّت كن.

زن گفت: اى پسر پيغمبر- صلّى اللَّه عليه و آله- من فلان مقدار مال در فلان محل دارم؛ يك سوم آن را براى شما قرار دادم تا آن را در هر كجا كه مى‌خواهيد، مصرف كنيد و دو سوّم ديگر آن، براى پسرم باشد. البته اگر از دوستان شماست. و اگر از

مخالفين شما باشد، حقّى در آن ندارد و همه اموال، مال شماست. سپس آن زن از امام حسين- عليه السّلام- تقاضا كرد كه بر او نماز گزارده و متولى كارهاى او بشود.

سپس آن زن مرد همان طور كه اوّل مرده بود ⁽¹⁾.

معناى اصوات حيوانات‌

2- در ايام كودكى از امام حسين- عليه السّلام- در باره صداى حيوانات سؤال كردند؛ چون از شرائط امامت اين است كه عالم به زبان تمام حيوانات باشد. امام- عليه السّلام- در پاسخ آنان- كه حيوانات هنگامى كه صدا مى‌كنند چه مى‌گويند- فرمود:

يا اللَّه! يا حق!- قرقى مى‌گويد: به خدا و روز قيامت، ايمان دارم.

سپس امام- عليه السّلام- فرمود: تمام مخلوقات خداوند او را تسبيح مى‌كنند. بعد امام اين آيه را تلاوت فرمود:

وَ إِنْ مِنْ شَيْ‌ءٍ إِلَّا يُسَبِّحُ بِحَمْدِهِ وَ لكِنْ لا تَفْقَهُونَ تَسْبِيحَهُمْ ⁽¹⁾.

«همه مخلوقات، خدا را تسبيح مى‌كنند ولى شما تسبيح آنان را درك نمى‌كنيد» ⁽¹⁾.

توسل فطرس به امام حسين (ع)

3- وقتى كه امام حسين- عليه السّلام- متولد شد، خداوند سبحان، به جبرئيل دستور داد تا با گروهى از ملائكه، نزد پيامبر- صلّى اللَّه عليه و آله- رفته و به او تبريك و تهنيت بگويند. وقتى كه پايين آمدند، از جزيره‌اى عبور كردند كه در آن ملكى به نام فطرس بود. خداوند او را دنبال كارى ارسال داشت ولى او سستى نمود، پس بالش شكست و در آن جزيره، رها شد. پس در آنجا هفتصد سال خدا را عبادت نمود.

فطرس خطاب به جبرئيل گفت: به كجا مى‌روى؟

جبرئيل گفت: به سوى محمّد- صلّى اللَّه عليه و آله-.

فطرس گفت: مرا نيز همراه خود به سوى او ببريد، شايد برايم دعا كند.

وقتى كه جبرئيل خدمت پيامبر رسيد و شرح حال فطرس را گفت، حضرت فرمود: به فطرس بگو: بال شكسته‌اش را به اين طفل بمالد. در آن هنگام فطرس خود را به گهواره امام حسين- عليه السّلام- ماليد و شفا يافت. سپس با جبرئيل به آسمان پرواز كرد و از آن به بعد، به او آزادشده حسين- عليه السّلام- لقب دادند ⁽²⁾.

امام حسين (ع) و ام سلمه‌

4- هنگامى كه امام حسين- عليه السّلام- قصد خروج به عراق نمود، ام سلمه به او گفت: به طرف عراق نرو؛ چون از رسول خدا شنيدم كه فرمود: پسرم حسين در زمينى به نام «كربلا» شهيد مى‌شود. و مقدارى از خاك آنجا را در شيشه‌اى كرد و به من داد.

حضرت فرمود: به خدا قسم! كه من اين گونه كشته مى‌شوم و اگر به عراق هم نروم مرا خواهند كشت. اگر مى‌خواهى، مقتل خود و يارانم را به تو نشان دهم.

سپس دستش را بر صورت ام سلمه كشيد، خداوند به او بصيرت داد تا اينكه همه آنها را ديد. حضرت مقدارى از تربت آنجا را برداشت، در شيشه‌اى ديگر گذاشته به او داد و فرمود: هر وقت اين دو شيشه، خونى گرديد، بدان كه من كشته شده‌ام.

ام سلمه مى‌گويد وقتى روز عاشورا فرا رسيد، بعد از ظهر به هر دو شيشه نگاه كردم و ديدم خونى شده‌اند. ام سلمه گريه و شيون نمود. در آن روز، هيچ سنگى را بلند نكردند مگر اينكه زيرش خون تازه يافتند ⁽¹⁾.

پيشگويى امام حسين (ع) در باره شهادت يارانش‌

5- امام سجاد- عليه السّلام- مى‌فرمايد: شب عاشورا امام حسين- عليه السّلام- ايستاد و رو به يارانش نمود و فرمود: اينها قصد كشتن مرا دارند نه شما را. اگر مرا بكشند با شما كارى ندارند. پس شما آزاديد كه برويد و خودتان را نجات بدهيد؛ چون اگر بمانيد فردا همگى كشته خواهيد شد.

اصحاب عرضه داشتند: ما تو را تنها نمى‌گذاريم و زندگى بعد از تو ارزشى ندارد. حضرت فرمود: همه شما به شهادت مى‌رسيد و يك نفر هم باقى نمى‌ماند. و همان گونه شد كه امام فرموده بود ⁽²⁾.

باب پنجم: در معجزات امام زين العابدين (ع)

برخورد امام سجاد (ع) با عبد الملك مروان‌

1- امام باقر- عليه السّلام- فرمود: روزى عبد الملك بن مروان در خانه خدا طواف مى‌كرد و پدرم در پيشاپيش او طواف خود را انجام مى‌داد و به او توجهى نداشت. و عبد الملك هم او را نمى‌شناخت.

عبد الملك گفت: اين شخص كيست كه در مقابل ما طواف مى‌كند و به ما توجهى نمى‌كند؟

گفتند: اين شخص؛ على بن حسين است. پس به جايگاه خود رفته و نشست و گفت: او را نزد من آوريد. حضرت را آوردند. عبد الملك گفت: اى على بن حسين! من كه قاتل پدرت نيستم چرا نزد من نمى‌آيى؟

امام فرمود: قاتل پدرم دنيا را از پدرم گرفت ولى پدرم آخرت او را خراب كرد.

اگر تو نيز دوست دارى چنين شوى پس باش.

عبد الملك گفت: هرگز، ولى نزد ما آى تا از دنياى ما بهره برى! حضرت نشست و رداى خود را گشود و دعا كرد: «خدايا! حرمتى را كه دوستانت نزد تو دارند آن را نشان بده» در اين هنگام، رداى حضرت پر از مرواريدهاى درخشان شد كه شعاع نورشان، ديدگان را خيره مى‌كرد.

حضرت خطاب به عبد الملك فرمود: كسى كه چنين حرمتى نزد خدا دارد چه

نيازى به دنياى تو دارد؟! سپس فرمود: خدايا! اينها را بگير كه من احتياجى به آنها ندارم.

گواهى حجر الأسود بر امامت امام سجاد (ع)

2- ابو خالد كابلى مى‌گويد: بعد از شهادت امام حسين- عليه السّلام- و برگشتن امام سجاد- عليه السّلام- به مدينه طيبه، ما، در مكّه بوديم. محمّد بن حنفيّه به من گفت: نزد على بن حسين برو و از طرف من به او بگو كه: من بعد از برادرانم امام حسن و امام حسين- عليهما السّلام-، بزرگترين اولاد امير المؤمنين على- عليه السّلام- هستم و براى امامت شايسته‌تر مى‌باشم. پس سزاوار است كه امامت را به من تسليم نمايى. و اگر شكّ دارى، داورى انتخاب كن تا بين ما حكم كند.

راوى گويد: نزد امام سجاد رفتم و پيغام محمّد بن حنفيّه را به حضرت، رساندم.

حضرت فرمود: بر گرد و به او بگو: «اى عمو! از خدا بترس و چيزى را كه خدا براى تو قرار نداده، ادّعا نكن. اگر قبول ندارى پس حجر الأسود بين ما حكم كند و او به نفع هر كس كه حكم نمود، او امام است».

ابو خالد مى‌گويد: جواب حضرت را رساندم و او قبول كرد. و هر دو با هم به مسجد الحرام رفته تا اينكه مقابل حجر الأسود رسيدند. امام فرمود: عموجان! چون تو مسنّ‌تر هستى، جلو برو و از او براى امامت خودت گواهى بخواه.

محمّد بن حنفيه پيش رفت، دو ركعت نماز خواند، دعا كرد و از حجر الأسود گواهى خواست، ولى جوابى نشنيد.

بعد از او امام- عليه السّلام- پيش رفت، دو ركعت نماز خواند و فرمود: اى سنگى كه خدا تو را شاهد قرار داده بر كسانى كه به زيارت خانه‌اش مى‌آيند، اگر من صاحب امر و امام واجب الاطاعه هستم، گواهى بده تا عمويم بفهمد كه او حقّى در رابطه با امامت ندارد.

پس حجر الأسود به امر خدا با زبان عربى آشكار گفت: «اى محمّد بن على! امامت با على بن حسين است و اطاعت او بر تو و بر جميع بندگان واجب است».

پس در اين هنگام، محمّد بن حنفيه پاى حضرت را بوسيد، و گفت: امامت، حقّ شماست.

و در روايت ديگر چنين آمده است كه: به امر خدا حجر الأسود گفت: اى محمّد بن على! على بن حسين آن حقى است كه در او شك راه پيدا نمى‌كند و واجب الاطاعه مى‌باشد. به او گوش بسپار و اطاعتش كن.

محمّد گفت: شنيديم، شنيديم(اطاعت مى‌كنيم) اى حجّت خدا در زمين و آسمانش! گويند: اين كار محمّد بن حنفيه براى رفع شكّ از مردم بود و خود او شكّى در امامت حضرت سجاد- عليه السّلام- نداشت ⁽¹⁾.

ضمانت آهو توسط امام سجاد (ع)

3- جابر بن يزيد جعفى از امام باقر- عليه السّلام- روايت مى‌كند كه فرمود:

پدرم(امام سجّاد) با عدّه‌اى نشسته بود كه ناگاه آهويى از صحرا آمد و مقابل ايشان ايستاد. همهمه كرده و دستهايش را به زمين مى‌كوبيد.

بعضى از اصحاب عرض كردند: يا بن رسول اللَّه! اين آهو چه مى‌گويد؟ گويا شما را مى‌شناسد.

حضرت فرمود: او مى‌گويد يكى از پسران يزيد از او يك بچه آهويى طلب كرده است و او نيز به شكارچى‌ها دستور داده تا يكى را شكار كنند. و ديروز آنها بچه مرا گرفته‌اند در حالى كه به او شير نداده بودم. مى‌خواهم كه بچه‌ام را برگردانند تا به او شير بدهم و سپس به آنها بدهم.

امام- عليه السّلام- شخصى را به دنبال شكارچى فرستاد و او آمد. حضرت فرمود:

اين آهو مى‌گويد كه شما بچه‌اش را گرفته‌ايد و او را شير نداده است و از من مى‌خواهد كه از تو بخواهم تا بچه‌اش را به او برگردانى.

شكارچى گفت: يا ابن رسول اللَّه! من جرأت اين كار را ندارم.

حضرت فرمود: پس بچه آهو را بده تا به او شير دهد و برگرداند. و شكارچى نيز پذيرفت و بچه آهو را آورد. وقتى كه آهو بچه‌اش را ديد همهمه‌اى كرد و اشك از چشمانش سرازير گرديد.

حضرت فرمود: اى شكارچى! بخاطر من بچه‌اش را به او ببخش. شكارچى هم قبول كرد. آهو با بچه‌اش مى‌رفت و مى‌گفت: گواهى مى‌دهم كه شما از خاندان رحمت هستيد و بنى اميّه از خاندان لعنت ⁽¹⁾.

تكلّم امام سجّاد (ع) با آهو

4- امام باقر- عليه السّلام- از پدر بزرگوارش نقل مى‌كند كه: پدرم با عدّه‌اى از خاندان و يارانش به باغى رفتند. دستور داد تا سفره‌اى گسترده شود. وقتى خواستند مشغول خوردن شوند، آهويى از طرف صحرا آمد و ناله كنان نزد پدرم رفت. از پدرم پرسيدند: اى پسر رسول خدا! اين آهو چه مى‌گويد؟

حضرت فرمود: او مى‌گويد سه روز است كه چيزى نخورده‌ام، دست به او نزنيد تا بگويم با ما غذا بخورد. آنها قبول كردند. حضرت آهو را خواند و آهو مشغول خوردن گشت اما يكى از ياران امام، دست بر پشت آهو ماليد كه سبب فرار آهو گرديد.

پدرم فرمود: مگر من نگفتم به او دست نزنيد؟ آن مرد قسم خورد كه نيّت بدى نداشتم.

پدرم به آهو گفت: برگرد، اينها كارى با تو ندارند. آهو برگشت و غذا خورد تا اينكه سير شد و صدايى كرد و رفت.

از حضرت پرسيدند: يا ابن رسول اللَّه! اين بار چه گفت؟

حضرت فرمود: براى شما دعا كرد ⁽²⁾.

ابو خالد و امامت حضرت سجّاد (ع)

5- ابو خالد كابلى، مدّت زيادى در خدمت محمّد بن حنفيّه بود و او را امام بر حقّ مى‌دانست. تا اينكه روزى نزد وى آمد و گفت: براى من حرمتى هست. پس تو را به رسول خدا و امير المؤمنين قسم مى‌دهم آيا تو همان امامى هستى كه خداوند اطاعت تو را واجب كرده است؟

محمّد بن حنفيه گفت: امام تو و من و تمام مسلمانان، على بن حسين- عليه السّلام- است.

پس ابو خالد خدمت امام- عليه السّلام- رسيد وقتى كه سلام كرد، امام فرمود:

آفرين بر تو اى كنكر! تو به ديدار ما نمى‌آمدى چه شده است كه آمده‌اى؟

ابو خالد وقتى چنين شنيد به سجده افتاد و گفت: حمد خدايى را كه مرا نميراند تا اينكه امامم را شناختم.

حضرت فرمود: امامت را چگونه شناختى؟

ابو خالد گفت: تو مرا به اسمى خواندى كه مادرم ناميده بود. و من در جهل بودم و عمرى محمّد بن حنفيّه را خدمت كردم تا اينكه امروز او را قسم دادم كه آيا تو امام بر حقّ هستى؟ و او مرا به تو راهنمايى كرد و گفت: تو امام واجب الإطاعه هستى و وقتى كه خدمت شما رسيدم مرا با اسم اصليم صدا كردى. لذا فهميدم كه شما امام مسلمين هستى.

ابو خالد در ادامه گفت: وقتى كه مادرم مرا زاييد نام مرا «وردان» نهاد و بعد از آن، پدرم آن را نپسنديد و اسم مرا «كنكر» گذاشت. و قسم به خدا تا به حال كسى مرا به اين اسم صدا نكرده بود. پس من گواهى مى‌دهم كه تو امام آسمانها و زمين هستى ⁽¹⁾.

پيشگويى امام (ع) از وقايع بعد از خود

6- امام باقر- عليه السّلام- مى‌فرمايد: پدرم در وصيّتش اين گونه فرمود: فرزندم! وقتى كه از دنيا رفتم، فقط تو مرا غسل بده؛ چون امام را بايد امام غسل دهد. و بدان كه برادرت عبد اللَّه، مردم را به سوى خود مى‌خواند! اما او را از اين كار منع كن و اگر قبول نكرد رهايش كن؛ زيرا عمرش كوتاه است.

امام باقر- عليه السّلام- فرمود: وقتى كه پدرم رحلت نمود، برادرم عبد اللَّه، ادعاى امامت نمود و من به او چيزى نگفتم و بعد از چند ماه، همان طور كه پدرم خبر داده بود، از دنيا رفت ⁽¹⁾.

مناجات امام سجاد (ع) در شب طوفانى‌

7- حمّاد كوفى مى‌گويد: سالى براى حجّ، خارج شديم. وقتى كه از منزل زباله، كوچ كرديم، ما را طوفان سياهى در برگرفت و قافله ما از هم پاشيد و در بيابان، گم شديم. من به وادى كويرى افتادم و شب فرا رسيد. در آن حال به درختى پناه بردم. اوايل شب بود كه جوانى را ديدم كه لباس سفيدى در برداشت با خود گفتم كه اين شخص حتما از اولياى خداست من ساكت بودم تا اينكه بجايى رفته و براى نماز آماده شد در اين هنگام آبى از زمين جوشيد و او وضو گرفت و مناجات كرد و چنين گفت: اى كسى كه ملكوت تو همه چيز را در بر گرفته و جبروتت همه را غالب شده، بر محمّد و آل محمّد درود فرست و قلب مرا با شادى اقبال به خودت، پر كن. و مرا در زمره مطيعين خود قرار بده.

سپس مشغول نماز شد و من نيز آماده شدم و پشت سر او ايستادم. ناگاه محرابى را در مقابل او ديدم. و هر گاه به آيه‌اى مى‌رسيد كه در آن وعده و وعيد بود، با ناله و حزن، دوباره آن را تكرار مى‌كرد. وقتى كه شب به آخر رسيد، ايستاد و گفت: اى

كسى كه گمشدگان، او را قصد مى‌كنند و به او مى‌رسند! و اى پناهگاه خائفان! و اى ملجأ گرويدگان! چه وقت راحت مى‌شود كسى كه به غير تو تكيه كند؟ و چه وقت شاد مى‌گردد كسى كه غير تو را بجويد. خدايا! شب پشت كرد و تمام شد و من نتوانستم خدمت تو را شايسته بجا آورم و سينه‌ام را از مناجات تو پر كنم. درود بفرست بر محمّد و آل محمّد و با من آنچه به مصلحتم مى‌باشد، رفتار كن.

ايستاد و من دامن او را گرفتم پس گفت: اگر درست توكل مى‌كردى، هرگز گم نمى‌گشتى. دست مرا بگير و با من بيا. خيال كردم زمين زير پايم پيچيد و وقتى كه سپيده صبح دميد و گفت: اينجا مكّه است.

پس گفتم: تو را به خدا قسم مى‌دهم، خودت را براى من معرفى كن.

فرمود: اكنون كه مرا قسم دادى، من على بن الحسين هستم ⁽¹⁾.

جريان هشام بن عبد الملك و اشعار فرزدق‌

8- امام زين العابدين(ع) در سالى به حج رفته بود كه در آن سال، خليفه وقت هشام، نيز آمده بود. هنگام طواف، مردم كنار مى‌رفتند و براى امام راه باز مى‌كردند و او را با ديده اكرام مى‌نگريستند. از هشام پرسيدند اين كيست؟

هشام گفت: نمى‌شناسم، در حالى كه مى‌شناخت! فرزدق شاعر حاضر بود، گفت: ولى من او را مى‌شناسم و اشعار معروف خود را در مدح امام- عليه السّلام- سرود كه مطلع آن اين است.

هذا الذى تعرف البطحاء وطأته و البيت يعرفه و الحلّ و الحرم

بدين سبب، هشام او را دستگير نموده و زندانى كرد. و اسمش را نيز از ديوان، حذف كرد.

حضرت براى او صله‌اى فرستاد ولى او برگرداند و گفت: من از روى وظيفه دينى، اين اشعار را سرودم نه براى پول. امام- عليه السّلام- دوباره فرستاد و فرمود:

اين كار تو مورد قبول خداوند واقع شد.

هنگامى كه زندان او طول كشيد و حتى او را تهديد به قتل كرده بودند، از امام- عليه السّلام- خواست دعا كند تا خداوند نجاتش دهد. و امام سجاد- عليه السّلام- نيز دعا كرد و او آزاد شد.

سپس، فرزدق خدمت امام رسيد و گفت: يا ابن رسول اللَّه! هشام اسم مرا از دفتر بيت المال خارج كرده است.

امام فرمود: از او چه مقدار مى‌گرفتى؟

گفت: فلان مقدار.

امام آن مقدار را به مدت چهل سال به او عطا نمود و فرمود: اگر مى‌دانستم بيشتر از اين نياز دارى، بيشتر از اين مى‌دادم. فرزدق بعد از گذشت چهل سال، از دنيا رفت ⁽¹⁾.

نصب حجر الأسود

9- وقتى كه حجّاج بن يوسف در جنگ با عبد اللَّه بن زبير، خانه كعبه را خراب كرد، پس از جنگ كه خانه را تعمير كردند، هنگامى كه خواستند دوباره حجر الأسود را بر جاى خود نصب كنند، هر عالم يا قاضى و يا زاهدى كه آن را نصب مى‌نمود، متزلزل مى‌شد و برقرار نمى‌ماند. تا اينكه امام سجاد- عليه السّلام- پيش آمد و حجر الأسود را از دست آنها گرفت و با نام خدا آن را در جايش گذاشت و مستقر گرديد و مردم تكبير گفتند. فرزدق نيز در شعرش به همين اشاره دارد كه مى‌گويد: ⁽²⁾

يكاد يمسكه عرفان راحته ركن الحطيم اذا ما جاء يستلم

امام سجاد (ع) و جعفر كذّاب‌

10- ابو خالد كابلى مى‌گويد: به امام سجّاد- عليه السّلام- عرض كردم كه امام بعد از شما كيست؟ فرمود: پسرم محمّد، كه علم را مى‌شكافد و باقر العلوم است. و بعد از او پسرش جعفر است كه اسم او در آسمانها «صادق» مى‌باشد.

گفتم: همه شما صادق و راستگو هستيد. چرا تنها لقب او صادق است؟

فرمود: من از پدرم و پدرم از پدرش و او از رسول خدا- صلّى اللَّه عليه و آله- شنيده است كه فرمود: وقتى كه جعفر بن محمّد بن على متولد شد او را «صادق» لقب دهيد؛ چون از نسل او كسى است كه اسمش جعفر است و به دروغ ادعاى امامت مى‌كند و او نزد خدا «جعفر كذّاب» مى‌باشد.

سپس امام سجاد- عليه السّلام- گريست و فرمود: گويا مى‌بينم كه چگونه او طاغوت زمان خود را براى تفتيش ولى خدا و جستجوى امام غائب- عليه السّلام- تحريك مى‌كند. پس همان طور شد كه امام فرموده بود ⁽¹⁾.

عبادت امام سجّاد (ع)

11- فاطمه يكى از دختران حضرت على- عليه السّلام- وقتى كه ديد برادرزاده‌اش چگونه خود را در عبادت خدا به سختى انداخته است به جابر ⁽²⁾گفت: برو و به اين على بن حسين- كه يادگار پدرش است و از كثرت عبادت و سجده، بينى‌اش شكافته و پيشانى و زانوانش پينه بسته- بگو از خودش مواظبت نمايد و خود را اين قدر در عبادت خدا به رنج و زحمت نيندازد.

پس جابر به درب خانه امام- عليه السّلام- آمد كه فرزند امام سجّاد، محمّد باقر

باب ششم: در معجزات امام محمّد باقر (ع)

شأن مؤمن در بيان امام باقر (ع)

1- عبّاد بن كثير مى‌گويد: به امام باقر- عليه السّلام- عرض كردم: حق مؤمن بر خدا چيست؟ حضرت رو برگرداند. تا سه بار اين سؤال را تكرار كردم. پس فرمود:

حق مؤمن بر خدا اين است كه اگر به اين درخت بگويد: به اينجا بيا، بيايد.

عبّاد مى‌گويد: به خدا قسم! ديدم كه همان درخت خرما از جاى خود حركت كرده كه بيايد. اما امام اشاره كرد و فرمود: بر جاى خود بمان، منظورم تو نبودى ⁽¹⁾.

ديوار، مانع رؤيت امام نيست‌

2- ابو صباح كنانى مى‌گويد: روزى به در خانه امام باقر- عليه السّلام- رفتم و در را كوبيدم، كنيزكى در را باز كرد. پس دستم را به سينه او زدم و گفتم: به سرورت بگو: فلانى دم در ايستاده است.

ناگاه امام از درون خانه نهيب زد: داخل شو اى بى‌مادر! وقتى وارد شدم، گفتم: مولاى من! قسم به خدا قصد بدى نداشتم. فقط مى‌خواستم يقينم نسبت به

شما افزون گردد.

حضرت فرمود: راست گفتى. اگر خيال مى‌كنيد كه اين ديوارها مانع ديدن ما مى‌شوند چنانچه مانع ديدن شما مى‌گردند، پس بين ما و شما چه فرقى هست.

ديگر از اين كارها نكن ⁽¹⁾.

امام باقر (ع) و حبّابه والبيّه‌

3- حبّابه والبيّه بر امام باقر- عليه السّلام- وارد شد. حضرت به او گفت: چرا دير نزد ما آمدى؟

گفت: مقدارى از موى فرق سرم سفيد شده و مرا ناراحت كرده است.

حضرت فرمود: آن را نشان بده. آنگاه دست مباركش را بر آن كشيد، موهاى سفيد، سياه شدند. سپس فرمود: براى او آينه بياوريد. در آينه نگاه كرد و ديد كه همه موهايش سياه شده است ⁽²⁾.

پيشگوئى امام باقر (ع) در باره حكومت بنى عبّاس‌

4- ابو بصير نقل مى‌كند: با امام باقر- عليه السّلام- در مسجد رسول خدا- صلّى اللَّه عليه و آله- نشسته بوديم(هنگامى كه امام سجّاد- عليه السّلام- در قيد حيات بود و هنوز حكومت به بنى عباس منتقل نشده بود) دوانيقى و داود بن سليمان، وارد مسجد شدند، داود نزد امام نشست ولى دوانيقى نيامد. حضرت فرمود: چرا او نيامد؟

داود گفت: او چنين خصلتى دارد و ادب را رعايت نمى‌كند.

امام فرمود: روزگار زيادى نمى‌گذرد كه اين مرد، بر مردم مسلط مى‌شود و گردن بزرگان را مى‌شكند و شرق و غرب را مالك مى‌شود. و عمر او طولانى مى‌شود تا اينكه آنقدر از ذخاير عالم، جمع مى‌كند كه قبل از او كسى چنين نكرده است.

داود رفت و اين مطلب را به دوانيقى گفت. او آمد و از امام- عليه السّلام- عذر خواست. و پرسيد: آيا آنچه به داود گفتى صحيح است؟

حضرت فرمود: آرى، چنين خواهد شد.

بعد پرسيد: آيا سلطنت ⁽¹⁾ما قبل از شماست؟

فرمود: آرى.

پرسيد: بعد از من فرزندانم نيز حكومت مى‌كنند؟

فرمود: آرى.

پرسيد: مدت حكومت بنى اميّه بيشتر است يا حكومت ما؟

فرمود: حكومت شما طولانى‌تر خواهد شد. بچه‌هايتان آن را مى‌ربايند و مانند توپ با آن بازى مى‌كنند، من اين را از پدرم شنيده‌ام.

هنگامى كه بعدها منصور دوانيقى به حكومت رسيد از پيشگويى امام باقر- عليه السّلام- تعجب كرد ⁽²⁾.

داستان ابو بصير نابينا

5- ابو بصير روايت مى‌كند كه: روزى به امام باقر گفتم: آيا شما ذريّه رسول خدا- صلّى اللَّه عليه و آله- هستيد؟

فرمود: آرى.

گفتم: رسول خدا- صلّى اللَّه عليه و آله- وارث همه انبيا بوده است؟

فرمود: آرى، وارث همه علوم آنها بوده است.

پرسيد: آيا شما نيز تمام علوم رسول خدا- صلّى اللَّه عليه و آله- را به ارث برده‌ايد؟

فرمود: آرى.

گفتم: شما مى‌توانيد مرده را زنده كنيد و كور مادرزاد و مبتلا به مرض پيسى را معالجه نماييد؟ و به آنچه مردم مى‌خورند و در خانه‌هايشان ذخيره مى‌كنند خبر دهيد؟

فرمود: آرى، به اذن خدا.

سپس فرمود: اى ابا محمّد! پيش بيا. نزديكش رفتم. پس آن حضرت دست به چهره و ديده من ماليد. ناگاه من دشت، كوه، آسمان و زمين را ديدم. سپس بار ديگر دست بر صورت من كشيد و به حالت اول برگشتم(مثل گذشته نابينا شدم).

آنگاه فرمود: مى‌خواهى كه اين چنين باشى و در روز قيامت چون مردم، حساب تو با خدا باشد، يا آنكه نابينا باشى و بى‌حساب به بهشت بروى؟

گفتم: مى‌خواهم مثل اول باشم؛ زيرا بهشت را بيشتر دوست مى‌دارم ⁽¹⁾.

شناخت دوستان و دشمنان‌

6- جابر جعفى روايت مى‌كند كه ما حدود پنجاه نفر، خدمت امام باقر- عليه السّلام- نشسته بوديم كه كثير النواء ⁽²⁾- كه از مغيريه بود- وارد شد، پس سلام كرده و نشست. سپس گفت: مغيرة بن عمران، نزد ما در كوفه است و گمان مى‌كند كه با شما فرشته‌اى است كه براى شما كافر را از مؤمن و شيعيان را از دشمنان شما، معرفى مى‌كند.

امام فرمود: شغل تو چيست؟

گفت: گندم مى‌فروشم.

فرمود: دروغ مى‌گويى.

گفت: گاهى اوقات جو نيز مى‌فروشم.

حضرت فرمود: اين طور كه مى‌گويى نيست، بلكه تو هسته خرما مى‌فروشى.

كثير تعجب كرد و پرسيد: چه كسى به شما اين را گفته است؟

امام فرمود: آن فرشته‌اى كه براى من شيعيانم را از دشمنانم مى‌شناساند، او به من گفته است كه تو ديوانه مى‌شوى و سپس مى‌ميرى.

جابر مى‌گويد: وقتى كه خواستيم به كوفه بياييم، با عدّه‌اى به دنبال كثير رفتيم و از احوال او پرسيديم. ما را به سوى پيره زنى راهنمايى كردند. او گفت: سه روز قبل ديوانه شد و مرد ⁽¹⁾.

خلافت عمر بن عبد العزيز

7- ابو بصير مى‌گويد: با امام باقر- عليه السّلام- در مسجد نشسته بوديم كه عمر بن عبد العزيز، در حالى كه دو لباس بر تن داشت و به يكى از غلامانش تكيه داده بود، وارد شد.

حضرت فرمود: اين جوان، روزگارى خليفه مى‌شود و چهار سال حكومت مى‌كند و عدل و قسط را برقرار مى‌سازد. وقتى كه مرد اهل زمين براى او مى‌گريند ولى اهل آسمان او را لعنت مى‌كنند.

عرض كرديم: يا ابن رسول اللَّه! مگر نفرمودى كه عدل و داد برپا مى‌كند!؟

فرمود: بخاطر اينكه حق ما را غصب مى‌كند و جاى ما مى‌نشيند؛ چون خلافت و ولايت، حق ماست ⁽²⁾.

برخورد امام (ع) با سارقين‌

8- عاصم بن ابو حمزه نقل مى‌كند كه: روزى امام باقر- عليه السّلام- سوار شد تا به يكى از باغهايش برود و من و سليمان بن خالد، همراه او بوديم. بعد از پيمودن

مقدار كمى از راه، دو مرد در مقابل ما قرار گرفتند. حضرت فرمود: آنها سارق هستند دستگير كنيد. ما هم آنان را گرفتيم و دستهايشان را بستيم.

حضرت رو به سليمان كرد و فرمود: با اين غلام بالاى آن كوه برو، در آنجا غارى را خواهى ديد. داخل شو و تا وسط آن برو. هر چه ديدى بردار و آن را به اين غلام بده تا بياورد. آنها مال سارقى هستند كه از دو نفر به سرقت رفته است.

سليمان با آن غلام به غار رفت و دو صندوق يافت و آنها را بر پشت غلام گذاشت و نزد امام آورد.

امام فرمود: اين دو صندوق مال فلان شخص است كه توى شهر مى‌باشد و يك صندوق ديگر نيز در غار است كه فعلا صاحب آن نيست و بعدا مى‌آيد.

سليمان رفت و يك صندوق ديگر از يك جاى ديگر غار بيرون آورد. وقتى كه امام- عليه السّلام- به مدينه برگشت، صاحب دو صندوق سرقت شده، نزد والى مدينه از برخى شكايت كرده بود و والى مى‌خواست آنها را مجازات كند! امام فرمود: اين سرقت كار آنها نيست و آنان را مجازات نكن. و صندوقها را به صاحبشان داد. سپس دستور داد تا دست سارقين را قطع كنند. يكى از آنها گفت:

بحق، دست ما را قطع كردى. و خدا را شكر مى‌كنم كه حدّ و توبه ما به دست فرزند رسول خدا صورت گرفت.

حضرت فرمود: دست تو بيست سال زودتر از تو به بهشت رفت. آن مرد بيست سال زندگى كرد و بعد مرد.

راوى مى‌گويد: هنوز سه روز نگذشته بود كه صاحب صندوق ديگر نيز حاضر شد و نزد امام باقر- عليه السّلام- آمد.

امام فرمود: مى‌خواهى بگويم در داخل صندوق چيست؟ هزار دينار مال توست و هزار دينار هم مال كس ديگر است. و تعدادى هم لباس با اين خصوصيات در اين صندوق است.

آن مرد گفت: اگر بگويى كه صاحب آن هزار دينار كيست؟ و اسمش چيست؟ و كجاست؟ مى‌فهمم كه تو امام بر حقى و اطاعت تو واجب است.

حضرت فرمود: او محمّد بن عبد الرحمن است، كه شخص صالحى مى‌باشد و زياد صدقه مى‌دهد و زياد نماز مى‌خواند. و اكنون نزد در، منتظر توست.

آن مرد كه نصرانى بود، اسلام آورد و شهادتين جارى ساخت و به امامت آن حضرت، اقرار نمود ⁽¹⁾.

پيشگويى امام (ع) در باره شهادت زيد بن على‌

9- محمّد بن ابو حازم مى‌گويد: نزد امام باقر- عليه السّلام- بوديم كه زيد بن على از آنجا گذشت.

حضرت فرمود: به خدا قسم! او در كوفه خروج مى‌كند و كشته مى‌شود. و سرش را در شهر، مى‌گردانند، سپس مى‌آورند و در همين جا بر بالاى نيزه نصب مى‌كنند.(در اين هنگام به مقتل او اشاره كرد).

راوى مى‌گويد: در آن موقع اين سخن را گوشهايم شنيد و بعد از آن با چشمهايم ديدم كه زيد قيام كرد و كشته شد و چيزى نگذشت كه ديدم سرش را در شهر مى‌گردانند و بعد از آن آوردند و در همان جا نصب كردند. و از اين پيشگويى امام، شگفت زده شديم ⁽²⁾.

تصرّف امام (ع) در قوّه سامعه‌

10- روايت شده است كه روزى امام باقر- عليه السّلام- از سرگذشت شدّاد تعريف مى‌كرد تا اينكه مردى به نام نضر بن قرواش داخل شد و در جايى نشست كه مى‌توانست سخنان امام را بشنود. ياران آن حضرت ناراحت شدند و گفتند: او مرد خبيثى است و همه چيز را شنيد.

امام فرمود: نه، چنين نيست اگر از او بپرسيد، هيچ چيز از سخنان مرا به ياد

ندارد. برخى از اصحاب گفتند: بعدها او را ديديم و به او گفتيم از احاديثى كه آن روز از ابو جعفر شنيدى دوست داريم كه آنها را بشناسيم. آنها را براى ما بگو.

او گفت: قسم به خدا! چيزى از گفتار او را نفهميدم نه اندك آن را و نه زيادش را ⁽¹⁾.

عدم اعتماد به شارب الخمر

11- امام صادق- عليه السّلام- فرمود: در زمان پدرم دو دينار داشتم. شخصى كه به صنعا مى‌رفت و از آنجا رداء مى‌آورد، خواستم كه دو دينار را به او بدهم تا براى من نيز ردايى بياور و اما پدرم گفت: دو دينار را به او نده.

حضرت مى‌گويد: ولى من دور از چشم پدرم پول را به او دادم و او روانه شد.

وقتى كه برگشت يك نفر را براى گرفتن رداء نزد او فرستادم. در جواب گفته بود كه او چيزى به من نسپرده است. خيال كردم بخاطر اينكه از پدرم مخفى كند اين را گفته است. لذا خودم رفتم و دادن دو دينار را به او يادآورى كردم.

گفت: تو چيزى به من ندادى. و انكار كرد! من نيز نزد پدرم آمدم وقتى كه مرا ديد سرش را بلند كرد و تبسمى نمود و فرمود: مگر نگفتم درهمها را به او نده؟ هر كس به شارب خمر اعتماد كند، از طرف خدا هيچ ضمانتى براى او نيست؛ چون خداوند متعال مى‌فرمايد:

لا تُؤْتُوا السُّفَهاءَ أَمْوالَكُمُ الَّتِي جَعَلَ اللَّهُ لَكُمْ قِياماً ⁽²⁾.

آيا كسى كم‌خردتر از شارب خمر وجود دارد؟ چون شهادتش قبول نيست و شفاعتش پذيرفته نمى‌شود. و اگر خواستگارى كند به او زن نمى‌دهند ⁽³⁾.

سلام پيامبر (ص) به امام باقر (ع)

12- امام صادق- عليه السّلام- مى‌فرمايد: جابر بن عبد اللَّه انصارى، آخرين صحابى پيامبر- صلّى اللَّه عليه و آله- بود كه زنده بود تا اينكه ما اهل بيت را درك نمود. در مسجد الرسول، عمامه خود را مى‌بست و مى‌فرمود: اى باقر! اى باقر! مردم مى‌گفتند: اين پيرمرد، هذيان مى‌گويد. ولى جابر مى‌گفت: به خدا قسم! من هذيان نمى‌گويم. خودم از رسول خدا شنيدم كه مى‌فرمود: تو مردى از اهل بيت مرا درك مى‌كنى كه همنام و همشكل من مى‌باشد. علم را مى‌شكافد شكافتنى.

بخاطر اين است كه من اين چنين مى‌گويم.

امام مى‌فرمايد: روزى جابر از يكى از كوچه‌هاى مدينه عبور مى‌كرد كه به پدرم امام باقر- عليه السّلام- رسيد. وقتى كه او را ديد گفت: اى پسر! پيش آى، پيش آمد، سپس گفت برگرد، امام باقر برگشت. سپس جابر گفت: تو خيلى به رسول خدا شبيه هستى، اسمت چيست؟

حضرت فرمود: من محمّد بن على بن حسين بن على بن ابى طالب هستم. بعد جابر، سر امام را بوسيد و گفت: پدر و مادرم به فداى تو! پدرت رسول خدا به تو سلام رساند. حضرت فرمود: درود خدا بر او باد و سفارشات پيغمبر را به امام رساند.

امام باقر- عليه السّلام- نزد پدرش برگشت و در حالى كه بيمناك بود، جريان را به او اطلاع داد.

امام سجاد- عليه السّلام- فرمود: جابر همين كار را كرد؟ حضرت فرمود: آرى، پدر جان! فرمود: پس در خانه بمان. و جابر هر روز خدمت امام باقر مى‌رسيد. و اهل مدينه تعجب مى‌كردند و مى‌گفتند: جابر با اينكه از بزرگان اصحاب رسول خداست و آخرين نفر از آنها مى‌باشد كه زنده مانده اما هر روز نزد اين پسر مى‌آيد. بعد از رحلت امام سجاد- عليه السّلام-، حضرت باقر- عليه السّلام- او را زياد اكرام مى‌كرد

امام صادق- عليه السّلام- مى‌فرمايد: پدرم در مسجد مى‌نشست و از صفات خدا مى‌گفت مردم مى‌گفتند: تا به حال كسى را با جرات‌تر از او نديده‌ايم. وقتى پدرم چنين مشاهده نمود، سخنانش را به رسول خدا- صلّى اللَّه عليه و آله- استناد داد. ولى باز مردم مى‌گفتند او كه رسول خدا را نديده است چگونه از او حديث نقل مى‌كند؟! از آن به بعد، حضرت، احاديث را به جابر استناد داد و مردم نيز پذيرفتند در حالى كه جابر خدمت امام مى‌رسيد و از او كسب فيض مى‌نمود ⁽¹⁾.

امام صادق (ع) و مدح زيد بن على‌

13- حسن بن راشد روايت مى‌كند كه: نام «زيد بن على» را نزد امام صادق- عليه السّلام- بردم و از او بدگويى كردم. حضرت فرمود: اين گونه سخن مگو، خداوند عمويم زيد را رحمت كند، نزد پدرم آمد و گفت: مى‌خواهم بر عليه طاغوت زمان، قيام كنم.

پدرم فرمود: اين كار را نكن زيرا مى‌ترسم كه تو را بكشند و در كوفه به دار آويزند. آيا نمى‌دانى كه اگر يكى از فرزندان فاطمه- سلام اللَّه عليها- قبل از خروج سفيانى، قيام كند، كشته مى‌شود؟

سپس امام صادق- عليه السّلام- به من گفت: اى حسن! مادرم فاطمه، دامانش پاك است و خدا آتش را بر ذريّه او حرام كرده و در شأن ذريّه فاطمه، اين آيه شريفه نازل شده است:

ثُمَّ أَوْرَثْنَا الْكِتابَ الَّذِينَ اصْطَفَيْنا مِنْ عِبادِنا فَمِنْهُمْ ظالِمٌ لِنَفْسِهِ وَ مِنْهُمْ مُقْتَصِدٌ وَ مِنْهُمْ سابِقٌ بِالْخَيْراتِ ⁽²⁾.

«ظالم لنفسه» همان كسى است كه امام زمانش را نشناسد. و «مقتصد» كسى است كه امام خود را بشناسد. و «سابق بالخيرات» امام است.

سپس فرمود: اى حسن! ما اهل بيت هستيم و هيچ يك از ما از دنيا نمى‌رود مگر اينكه فضل و خوبى هر صاحب فضلى را اقرار كند.

فضائل امام باقر (ع)

14- سدير صيرفى گويد: از امام باقر- عليه السّلام- شنيدم كه مى‌فرمود: مردى از اهل مدينه را مى‌شناسم كه به باقيمانده آن كسانى كه خداوند فرمود: «مِنْ قَوْمِ مُوسى أُمَّةٌ يَهْدُونَ بِالْحَقِّ وَ بِهِ يَعْدِلُونَ» ⁽¹⁾مى‌پيوندد و قبل از تاريكى شب به سوى مشرق مى‌رود و نزاع آنجا را اصلاح مى‌كند و بر مى‌گردد و در جايش نمى‌خوابد و از آب فرات مى‌آشامد.

سپس اى ابو الفضل! از جلو خانه تو گذشت و درب شما را زد. به مردى عبور كرد كه لباس خشن در برداشت و ده نفر به او موكل بود. كت بسته بود و او را رو به خورشيد نگه مى‌داشتند و با گردش خورشيد او را مى‌گرداندند. و اطرافش، آتشهايى روشن بود و هر وقت يكى از آن موكّلان مى‌مرد، خداوند يكى ديگر را از آن آبادى به جاى او مى‌گذاشت، مردم مى‌ميرند ولى آن ده نفر كم نمى‌شوند.

آن شخص از مقابل مرد دست بسته گذشت و پرسيد: جريانت چيست؟ آن مرد دست بسته گفت: اگر مى‌دانستم به تو نمى‌گفتم. حضرت فرمود: او(قابيل) فرزند آدم بود كه هابيل را به قتل رساند.

محمّد بن مسلم مى‌گويد: آن كسى كه به سوى مشرق رفت محمّد بن على- عليه السّلام- بود ⁽²⁾.

جنيان در حضور امام (ع)

15- سعد اسكافى مى‌گويد: رفتم درب منزل امام باقر- عليه السّلام- و اذن دخول خواستم، اما گفتند: اندكى صبر كن، برخى از برادران مؤمن شما نزد امام هستند.

مدتى نگذشت كه ديدم دوازده مرد سياه چهره، بيرون آمدند در حالى كه قبا و لباسهاى پشمينه‌اى روى هم پوشيده بودند و چكمه‌هايى به پا داشتند، به من سلام كردند و رفتند. وارد شدم و به امام عرض كردم: اينها چه كسانى بودند؟ من آنها را نشناختم.

حضرت فرمود: برادران مؤمن شما از أجنّه بودند.

گفتم: آيا آنها در مقابل شما ظاهر مى‌شوند؟

فرمود: آنها مثل شما هر روز حلال و حرامشان را از ما مى‌پرسند ⁽¹⁾.

اطاعت اجنّه از امام باقر (ع)

16- ابو حمزه از امام باقر- عليه السّلام- نقل مى‌كند كه به حج عمره رفتم و در حجر اسماعيل نشسته بودم كه از طرف صفا، جنّى آمد و نزديك شد. چشمم را به او دوختم او مدتى طولانى توقف نمود سپس هفت بار خانه خدا را طواف كرد و بعد هنگام ظهر بود كه پشت مقام، دو ركعت نماز خواند. عطا با عده‌اى كه با او بودند نيز او را ديدند. نزد من آمدند و گفتند: اى ابا جعفر! آيا اين جنّ را ديدى؟

گفتم: او را و كارهايش را نيز ديدم. بعد گفتم برويد به او بگوييد: محمّد بن على به تو مى‌گويد: خدمه بيت، اينجا نيستند و بيت از آنها خالى است. تو اعمال را بجا آوردى و بهتر است كارهايت را تمام نموده قبل از آنكه آنها برسند، بروى.

بعد حضرت فرمود: آن جنّ تلّى از خاك درست كرد و بر روى آن رفت و از نظر

غائب شد ⁽¹⁾.

امام باقر (ع) و كلام سريانى‌

17- روايت شده است كه عده‌اى از اصحاب، اجازه خواستند تا خدمت امام- عليه السّلام- شرفياب گردند. وقتى وارد دهليز شدند، متوجه گرديدند كه كسى با صداى خوش و به زبان سريانى مى‌خواند و مى‌گريد، تا اينكه آنها را نيز گرياند ولى نفهميدند چه مى‌گويد: خيال كردند كه يك نفر از اهل كتاب است كه مى‌خواند.

وقتى كه صدا قطع شد اينها وارد شدند اما كسى را نزد امام- عليه السّلام- نديدند. پرسيدند يا ابن رسول اللَّه! ما صداى زيبايى شنيديم كه به زبان سريانى مى‌خواند.

حضرت فرمود: خودم بودم كه مناجات الياس پيامبر را به ياد آوردم و آن را خواندم و گريستم ⁽²⁾.

امام باقر (ع) و خريدن كنيز

18- از عيسى بن عبد الرحمن، از پدرش، روايت كرده است كه ابن عكاشه أسدى بر امام باقر- عليه السّلام- وارد شد و امام صادق- عليه السّلام- نيز حضور داشت، مقدارى انگور آورد و حضرت فرمود: بعضى از مردم انگور را دانه دانه مى‌خورند. و برخى هم به گمان اينكه سير نخواهند شد، سه تا و چهارتا مى‌خورند، ولى شما دوتا- دوتا بخوريد كه بهتر است.

عكاشه به حضرت باقر گفت: چرا براى ابا عبد اللَّه(امام صادق- عليه السّلام-) زن نمى‌گيرى در حالى كه جوان است و وقت ازدواجش رسيده است. و در مقابل حضرت، كيسه زر مهرشده‌اى قرار داشت.

حضرت فرمود: به زودى برده فروشى از بربر مى‌آيد و در منزل ميمون فرود

مى‌آيد. پس با همين كيسه از او يك كنيز بخر.

راوى مى‌گويد: وقت موعود رسيد و نزد امام- عليه السّلام- رفتم، فرمود: آيا خبر ندهم شما را از آن برده فروشى كه قبلا به شما گفته بودم؟ اكنون او آمده است. برو و با اين پول از او يك كنيز بخر. ما نزد برده فروش رفتيم. او به ما گفت: همه كنيزهايم را فروخته‌ام مگر دوتا كه آنها مريض هستند و يكى بهتر از ديگرى است.

گفتيم: آنها را به ما نشان بده. او نيز آنها را به ما نشان داد.

گفتيم: آن كنيز بهتر را چند مى‌فروشى؟

گفت: به هفتاد دينار.

گفتيم: خيلى خوب.

گفت: هفتاد دينار، نه كم و نه زياد.

گفتيم: آن را به اين كيسه مى‌خريم، هر چه باشد.

نزد آن برده فروش، پير مردى ريش سفيد بود. او گفت: مهر را برداريد و آن را وزن نماييد.