تأویل آیات امامت و ولایت در قرآن جلد 1

مشخصات کتاب

سرشناسه : شبنم‌زاده، زهرا، 1378-، گردآورنده

عنوان و نام پديدآور : تاویل آیات امامت و ولایت در قرآن/ تهيه و گردآوری زهرا شبنم‌زاده، زهرا عظيمی.

مشخصات نشر : قم: طوبای محبت، 1404 -

مشخصات ظاهری : ج.

شابک : دوره : 978-600-366-387-9 ؛ ج.1 : 978-600-366-383-1 ؛ ج.2 : 978-600-366-384-8 ؛ ج.3 : 978-600-366-385-5 ؛ ج.4 : 978-600-366-386-2

وضعیت فهرست نویسی : فیپا

يادداشت : زبان: فارسی - عربی.

يادداشت : ج.2 - 4 (چاپ اول: 1404) (فیپا).

یادداشت : کتابنامه.

موضوع : قرآن -- تأویل

Qur'an -- Hermeneutics

موضوع : امامت -- جنبه‌های قرآنی

Imamate -- Qur'anic teaching

ولایت -- جنبه‌های قرآنی

*Sainthood -- Qur'anic teaching

ولایت -- احادیث

*Sainthood -- Hadiths

شناسه افزوده : عظیمی، زهرا، 1361-

شناسه افزوده : Azimi، Zahra، 1982_

رده بندی کنگره : BP91/2

رده بندی دیویی : 297/171

شماره کتابشناسی ملی : 10122392

اطلاعات رکورد کتابشناسی : فیپا

اشاره

تأویل آیات امامت و ولایت

در قرآن

(جلد اول)

تهیه و گردآوری:

زهرا شبنم زاده، زهرا عظیمی

شناسنامه کتاب

نام کتاب:

نوبت چاپ:

نویسنده:

صفحه آرا:

ویراستار:

طراح جلد:

چاپ:

قیمت:

تیراژ:

شابک:.................................

تقدیم به

بسم الله الرحمن الرحیم

چهارده نور پاک، خاندان عصمت وطهارت علیهم السلام

و

همه عاشقان و رهپویان راه ولایت ایشان

و همه کسانی که در جستجوی حقیقت و یافتن صراط مستقیم اند

و

با تشکر از همه عزیزانی که ما را در تهیه این مجموعه یاری داده اند.

مقدمه

در دنیای پرآشوب امروز که انسانها در جستجوی حقیقت و معنای زندگی هستند، قرآن کریم به عنوان کتاب هدایت و نور، راهگشای دلهای تشنه به معرفت است. یکی از ابعاد عمیق و جذاب این کتاب آسمانی، موضوع ولایت است؛ مفهومی که در دل آموزههای الهی نهفته و به عنوان رکن اساسی در نظام فکری و اجتماعی مسلمانان به ویژه در مکتب تشیع معرفی میشود. امامان معصوم (علیهم السلام) به عنوان صراط مستقیم در سیر الی الله، مظهر انسان کامل و گنجینه های علم، استادی بی نظیر در تربیت و هدایت انسانها به سوی کمال و سعادت حقیقی اند و آیاتی که در قر آن در مورد ایشان وجود دارد حقانیت این کلام را اثبات می نماید.

این کتاب، تلاشی برای فهم ابعاد مختلف ولایت و امامت در قرآن، با تکیه بر تاویل آیات و مجموعه ارزشمند 18 جلدی کتاب تفسیر روایی اهل بیت علیهم السلام (به گرداوری آقای علی رضا برازش ) و نیز دیگر منابع روایی است. در این اثر در ذیل هر آیه، تعدادی از احادیث مرتبط با بحث امامت و ولایت در قرآن آورده شده است. اگر چه در بعضی آیات، احادیثی که مرتبط با بحث ولایت ائمه علیهم السلام وجود دارد بیشتر از موارد ذکر شده است اما در این کتاب به جهت اختصار، تنها به ذکر چند روایت بسنده شده است. همچنین خاطر نشان می شود که هدف کتاب حاضر، تفسیر قرآن نیست، بلکه نشان دادن آیات مرتبط با اهل بیت (علیهم السلام) در باطن و تاویل قرآن است. مسلما در بعضی از آیات، روایات مختلفی وجود دارد که ممکن است تفاسیر دیگر و کاملا متفاوتی را به آیه نسبت دهد اما از آنجا که هدف اثر حاضر بررسی جنبه ولایی آیات است تنها احادیث منتخبی که به این بحث اشاره می کند مد نظر قرار گرفته است. لذا خوانندگان محترم می توانند برای درك تفسیر کامل و تمام جنبه های مورد اشاره در آیه، به روایات دیگر موجود و به کتب تفسیری مراجعه نمایند چرا که یک آیه می تواند تفاسیر مختلفی داشته باشد. امید است که این اثر، چراغی باشد در مسیر جستجوی حقیقت و معرفت ائمه اطهار علیهم السلام و دلهای مشتاق را به سوی نور هدایت کند و تلاشی کوچک باشد در اثبات امامت و ولایت امامان معصوم (علیهم السلام) در قرآن و اثبات حقانیت مکتب تشیع .

بیایید با گامهای استوار در این سفر معنوی، به کشف و درك عمیقتری از آیات برسیم و به حقیقتی دست یابیم که عشق ما را به اهل بیت (علیهم السلام) بیش از پیش سازد و معرفت ایشان را در دلمان ایجاد نماید . معرفتی که دست ما را در دستان این اساتید معنوی و کاملان در قرب و وصال قرار داده و ما را به کمال و مقصود حقیقی برساند. و من الله التوفیق.

فهرست

مقدمه: 1

بسم الله الرحمن الرحیم: 15

سوره حمد، آیه 6: 16

سوره حمد، آیه 7: 17

سوره بقره:

سوره بقره، آیه 2: 19

سوره بقره، آیه 4: 20

سوره بقره، آیه 6: 21

سوره بقره، آیه 7: 22

سوره بقره، آیه 8: 23

سوره بقره، آیه 9: 24

سوره بقره، آیه 10: 26

سوره بقره، آیه 11: 27

سوره بقره، آیه 12: 27

سوره بقره، آیه 13: 28

سوره بقره، آیه 14: 29

سوره بقره، آیه 17: 30

سوره بقره، آیه 18: 31

سوره بقره، آیه 19: 32

سوره بقره، آیه 21: 33

سوره بقره، آیه 23: 34

سوره بقره، آیه 24: 36

سوره بقره، آیه 25: 37

سوره بقره، آیه 26: 38

سوره بقره، آیه 27: 39

سوره بقره، آیه 28: 40

سوره بقره، آیه 30: 41

سوره بقره، آیه 31: 42

سوره بقره، آیه 34: 43

سوره بقره، آیه 35: 44

سوره بقره، آیه 37: 46

سوره بقره، آیه 38: 48

سوره بقره، آیه 39: 48

سوره بقره، آیه 40: 49

سوره بقره، آیه 41: 51

سوره بقره، آیه 42: 52

سوره بقره، آیه 43: 52

سوره بقره، آیات 45 و 46: 53

سوره بقره، آیه 47: 55

سوره بقره، آیه 49: 57

سوره بقره، آیه 50: 57

سوره بقره، آیه 51: 58

سوره بقره، آیه 53: 60

سوره بقره، آیه 57: 60

سوره بقره، آیه 58: 62

سوره بقره، آیه 59: 64

سوره بقره، آیه 60: 64

سوره بقره، آیه 61: 67

سوره بقره، آیه 62: 68

سوره بقره، آیه 63: 69

سوره بقره، آیه 64: 70

سوره بقره، آیه 74: 71

سوره بقره، آیه 75: 72

سوره بقره، آیه 76: 73

سوره بقره، آیه 78: 73

سوره بقره، آیه 79: 74

سوره بقره، آیه 80: 75

سوره بقره، آیه 81: 76

سوره بقره، آیه 82: 77

سوره بقره، آیه 83: 78

سوره بقره، آیه 84: 79

سوره بقره، آیه 86: 80

سوره بقره، آیه 87: 80

سوره بقره، آیه 89: 81

سوره بقره، آیه 90: 82

سوره بقره، آیه 91: 83

سوره بقره، آیه 92: 84

سوره بقره، آیه 93: 85

سوره بقره، آیه 94: 86

سوره بقره، آیه 95: 86

سوره بقره، آیه 97: 87

سوره بقره، آیه 99: 88

سوره بقره، آیه 100: 89

سوره بقره، آیه 101: 90

سوره بقره، آیه 104: 91

سوره بقره، آیه 105: 92

سوره بقره، آیه 106: 93

سوره بقره، آیه 109: 94

سوره بقره، آیه 110: 95

سوره بقره، آیات 111 و 112: 96

سوره بقره، آیه 115: 97

سوره بقره، آیه 121: 98

سوره بقره، آیه 124: 99

سوره بقره، آیه 126: 100

سوره بقره، آیات 127 و 128: 101

سوره بقره، آیه 129: 103

سوره بقره، آیه 130: 104

سوره بقره، آیه 132: 104

سوره بقره، آیه 134: 105

سوره بقره، آیه 136: 107

سوره بقره، آیه 137: 108

سوره بقره، آیه 143: 109

سوره بقره، آیه 146: 110

سوره بقره، آیه 148: 111

سوره بقره، آیه 150: 112

سوره بقره، آیه 152: 113

سوره بقره، آیه 153: 113

سوره بقره، آیه 154: 114

سوره بقره، آیه 155: 115

سوره بقره، آیه 157: 116

سوره بقره، آیه 159: 117

سوره بقره، آیه 161: 118

سوره بقره، آیه 165: 119

سوره بقره، آیه 167: 120

سوره بقره، آیه 169: 121

سوره بقره، آیه 172: 122

سوره بقره، آیه 173: 123

سوره بقره، آیه 174: 124

سوره بقره، آیه 177: 125

سوره بقره، آیه 179: 126

سوره بقره، آیه 185: 127

سوره بقره، آیه 189: 128

سوره بقره، آیه 193: 130

سوره بقره، آیه 195: 130

سوره بقره، آیه 196: 131

سوره بقره، آیه 199: 132

سوره بقره، آیه 203: 132

سوره بقره، آیه 204: 133

سوره بقره، آیه 207: 134

سوره بقره، آیه 208: 135

سوره بقره، آیه 209: 136

سوره بقره، آیه 210: 137

سوره بقره، آیه 238: 138

سوره بقره، آیه 245: 139

سوره بقره، آیه 247: 140

سوره بقره، آیه 249: 141

سوره بقره، آیه 251: 142

سوره بقره، آیه 253: 143

سوره بقره، آیه 255: 144

سوره بقره، آیه 256: 144

سوره بقره، آیه 257: 145

سوره بقره، آیه 260: 147

سوره بقره، آیه 262: 148

سوره بقره، آیه 264: 149

سوره بقره، آیه 265: 150

سوره بقره، آیه 269: 150

سوره بقره، آیه 274: 151

سوره آل عمران، آیه 7: 153

سوره آل عمران، آیه 13: 154

سوره آل عمران، آیه 18: 155

سوره آل عمران، آیه 19: 156

سوره آل عمران، آیه 21: 157

سوره آل عمران، آیه 26: 158

سوره آل عمران، آیه 31: 159

سوره آل عمران، آیه 32: 160

سوره آل عمران، آیه 33: 161

سوره آل عمران، آیه 36: 162

سوره آل عمران، آیه 37: 163

سوره آل عمران، آیه 39: 165

سوره آل عمران، آیه 42: 165

سوره آل عمران، آیه 46: 166

سوره آل عمران، آیه 53: 167

سوره آل عمران، آیه 61: 168

سوره آل عمران، آیه 68: 169

سوره آل عمران، آیه 73: 170

سوره آل عمران، آیه 77: 171

سوره آل عمران، آیه 80: 171

سوره آل عمران، آیه 81: 172

سوره آل عمران، آیه 85: 174

سوره آل عمران، آیه 90: 174

سوره آل عمران، آیه 91: 175

سوره آل عمران، آیه 92: 176

سوره آل عمران، آیه 95: 177

سوره آل عمران، آیه 96: 177

سوره آل عمران، آیه 97: 178

سوره آل عمران، آیه 101: 180

سوره آل عمران، آیه 102: 181

سوره آل عمران، آیه 103: 181

سوره آل عمران، آیه 104: 183

سوره آل عمران، آیات 106 و 107: 183

سوره آل عمران، آیه 110: 186

سوره آل عمران، آیه 112: 187

سوره آل عمران، آیه 122: 188

سوره آل عمران، آیه 125: 189

سوره آل عمران، آیه 128: 190

سوره آل عمران، آیه 133: 190

سوره آل عمران، آیه 134: 191

سوره آل عمران، آیه 140: 192

سوره آل عمران، آیه 141: 193

سوره آل عمران، آیه 143: 194

سوره آل عمران، آیه 144: 195

سوره آل عمران، آیات 146 و 147: 197

سوره آل عمران، آیه 154: 198

سوره آل عمران، آیه 155: 199

سوره آل عمران، آیه 157: 200

سوره آل عمران، آیه 162: 201

سوره آل عمران، آیه 164: 202

سوره آل عمران، آیه 169: 203

سوره آل عمران، آیه 171: 204

سوره آل عمران، آیه 172: 205

سوره آل عمران، آیه 179: 205

سوره آل عمران، آیه 183: 206

سوره آل عمران، آیه 185: 208

سوره آل عمران، آیه 187: 209

سوره آل عمران، آیه 191: 209

سوره آل عمران، آیه 193: 210

سوره آل عمران، آیه 195: 211

سوره آل عمران، آیه 198: 212

سوره آل عمران، آیه 200: 213

سوره نساء، آیه 1: 215

سوره نساء، آیه 24: 216

سوره نساء، آیه 29: 217

سوره نساء، آیه 31: 218

سوره نساء، آیه 32: 218

سوره نساء، آیه 33: 220

سوره نساء، آیه 36: 220

سوره نساء، آیه 41: 222

سوره نساء، آیه 42: 223

سوره نساء، آیه 44: 223

سوره نساء، آیه 48: 224

سوره نساء، آیات 51 و 52: 225

سوره نساء، آیه 53: 226

سوره نساء، آیه 54: 227

سوره نساء، آیه 55: 229

سوره نساء، آیه 56: 229

سوره نساء، آیه 57: 230

سوره نساء، آیه 58: 231

سوره نساء، آیه 59: 232

سوره نساء، آیه 60: 234

سوره نساء، آیه 61: 235

سوره نساء، آیه 63: 235

سوره نساء، آیه 65: 236

سوره نساء، آیات 66 و 67 و 68: 237

سوره نساء، آیه 69: 238

سوره نساء، آیه 75: 240

سوره نساء، آیه 77: 241

سوره نساء، آیه 80: 243

سوره نساء، آیه 83: 244

سوره نساء، آیه 84: 245

سوره نساء، آیه 95: 246

سوره نساء، آیه 105: 247

سوره نساء، آیه 113: 248

سوره نساء، آیه 115: 249

سوره نساء، آیه 116: 250

سوره نساء، آیه 117: 251

سوره نساء، آیه 135: 252

سوره نساء، آیه 139: 253

سوره نساء، آیه 140: 254

سوره نساء، آیه 150: 255

سوره نساء، آیه 158: 256

سوره نساء، آیه 159: 257

سوره نساء، آیه 165: 258

سوره نساء، آیه 166: 259

سوره نساء، آیه 170: 259

سوره نساء، آیه 173: 260

سوره نساء، آیه 174: 261

سوره نساء، آیه 175: 262

سوره مائده، آیه 1: 264

سوره مائده، آیه 3: 265

سوره مائده، آیه 5: 267

سوره مائده، آیه 7: 268

سوره مائده، آیه 12: 269

سوره مائده، آیه 13: 271

سوره مائده، آیه 14: 271

سوره مائده، آیه 20: 272

سوره مائده، آیه 29: 274

سوره مائده، آیه 35: 275

سوره مائده، آیه 36: 276

سوره مائده، آیه 37: 277

سوره مائده، آیه 44: 278

سوره مائده، آیه 47: 278

سوره مائده، آیه 51: 279

سوره مائده، آیه 54: 280

سوره مائده، آیه 55: 282

سوره مائده، آیه 56: 283

سوره مائده، آیه 64: 284

سوره مائده، آیه 66: 286

سوره مائده، آیه 67: 287

سوره مائده، آیه 68: 289

سوره مائده، آیه 71: 290

سوره مائده، آیه 80: 291

سوره مائده، آیه 90: 292

سوره مائده، آیه 92: 293

سوره مائده، آیه 95: 294

سوره مائده، آیه 101: 295

سوره مائده، آیه 110: 296

سوره مائده، آیه 119: 297

سوره انعام، آیه 1: 301

سوره انعام، آیه 3: 302

سوره انعام، آیه 19: 304

سوره انعام، آیه 23: 305

سوره انعام، آیه 28: 306

سوره انعام، آیه 39: 308

سوره انعام، آیه 44: 309

سوره انعام، آیه 54: 310

سوره انعام، آیه 58: 311

سوره انعام، آیه 59: 312

سوره انعام، آیه 62: 314

سوره انعام، آیه 75: 315

سوره انعام، آیه 82: 316

سوره انعام، آیه 85: 317

سوره انعام، آیه 89: 318

سوره انعام، آیه 90: 319

سوره انعام، آیه 93: 320

سوره انعام، آیه 97: 321

سوره انعام، آیه 108: 322

سوره انعام، آیه 112: 323

سوره انعام، آیه 113: 324

سوره انعام، آیه 115: 325

سوره انعام، آیه 116: 326

سوره انعام، آیه 122: 327

سوره انعام، آیه 125: 328

سوره انعام، آیه 126: 329

سوره انعام، آیه 149: 329

سوره انعام، آیه 151: 331

سوره انعام، آیه 153: 332

سوره انعام، آیه 157: 334

سوره انعام، آیه 158: 335

سوره انعام، آیه 159: 337

سوره انعام، آیه 160: 338

سوره انعام، آیه161: 339

سوره اعراف، آیه 8: 341

سوره اعراف، آیه 9: 343

سوره اعراف، آیه 15: 343

سوره اعراف، آیه 16: 344

سوره اعراف، آیه 19: 344

سوره اعراف، آیه 28: 345

سوره اعراف، آیه 29: 346

سوره اعراف، آیه 30: 347

سوره اعراف، آیه 31: 347

سوره اعراف، آیه 33: 348

سوره اعراف، آیه 38: 349

سوره اعراف، آیه 40: 351

سوره اعراف، آیه 43: 352

سوره اعراف، آیه 44: 354

سوره اعراف، آیه 46: 355

سوره اعراف، آیه 53: 356

سوره اعراف، آیه 56: 356

سوره اعراف، آیه 58: 356

سوره اعراف، آیه 69: 356

سوره اعراف، آیه 71: 356

سوره اعراف، آیه 75: 356

سوره اعراف، آیه 77: 356

سوره اعراف، آیه 101: 356

سوره اعراف، آیه 102: 356

سوره اعراف، آیه 107: 356

سوره اعراف، آیه 111: 356

سوره اعراف، آیه 118: 356

سوره اعراف، آیه 128: 356

سوره اعراف، آیه 145: 356

سوره اعراف، آیه 152: 356

سوره اعراف، آیه 156: 356

سوره اعراف، آیه 157: 356

سوره اعراف، آیه 159: 356

سوره اعراف، آیه 160: 356

سوره اعراف، آیه 161: 356

سوره اعراف، آیه 170: 356

سوره اعراف، آیه 172: 356

سوره اعراف، آیه 180: 356

سوره اعراف، آیه 181: 356

سوره اعراف، آیه 187: 356

سوره اعراف، آیه 206: 356

* سوره حمد:

اشاره

" بِسمِ اللهِ الرَّحمنِ الرَّحيم"

"به‌نام خداوند بخشنده‌ی مهربان"

احادیث:

کند و خوشا به حال کسی که مراعات این احترام را نموده خویشاوندان پیامبر را محترم شمارد و با آن‌ها بپیوندد.⁽¹⁾

سوره حمد، آیه 6:

"إِهْدِنَا الصِّراطَ الْمُسْتَقیمَ"

"ما را به راه راست هدایت کن."

احادیث:

سوره حمد، آیه 7:

"صِراطَ الَّذینَ أَنْعَمْتَ عَلَیْهِمْ غَیْرِ الْمَغْضُوبِ عَلَیْهِمْ وَ لَا الضّالِّینَ "

"راه کسانى که به آنان نعمت دادى، نه کسانى که مورد غضب واقع شده‌اند و نه گمراهان."

احادیث:

* سوره بقره:

سوره بقره، آیه 2:

"ذلِكَ الْكِتابُ لا رَيْبَ فيهِ هُدىً لِلْمُتَّقينَ"

"اين كتاب با عظمتى است كه هيچ‌گونه شكّى در آن نيست و مايه‌ی هدايت پرهيزكاران است."

احادیث:

سوره بقره، آیه 4:

"وَ الَّذينَ يُؤْمِنُونَ بِما أُنْزِلَ إِلَيْكَ وَ ما أُنْزِلَ مِنْ قَبْلِكَ وَ بِالْآخِرَةِ هُمْ يُوقِنُونَ "

"و كسانی‌كه به آنچه بر تو نازل شده، و آنچه پيش از تو [بر پيامبران پيشين] نازل گرديده ايمان می‌آورند و به سراى ديگر يقين دارند."

احادیث:

امام عسکری (علیه السلام): هرکس برتری و امتیاز حضرت امیرالمؤمنین (علیه السلام) را بر همه‌ی موجودات بعد از پیامبر (ص) رد کند، تورات، انجیل، زبور، صحف ابراهیم و سایر کتابهای آسمانی را تکذیب کرده است؛ زیرا هیچ کتابی از آسمان فرود نیامد مگر اینکه مهمترین مسئله مطرح شده در آن، بعد از فرمان به یگانگی خداوند متعال و اقرار به [رسالت] پیامبری، اعتراف به ولایت امیرالمؤمنین علی (علیه السلام) و خاندان پاک (علیهم السلام) او بوده است. مردی به حضرت زین‌العابدین (علیه السلام) عرض کرد:«چه می‌گویید درباره‌ی مردی که به آنچه بر

محمّد (ص) نازل شده و آنچه پیش از او فرود آمده ایمان دارد و نیز به سرای دیگر مؤمن است؛ نماز می‌خواند؛ زکات می‌پردازد و صله رحم و کارهای نیکو انجام می‌دهد، ولی در عین حال می‌گوید: «نمی‌دانم حق با علی (علیه السلام) است یا با فلانی؟» حضرت فرمود: «چه می‌گویی درباره‌ی کسی که همه‌ی این کارهای خیر را انجام می‌دهد ولی با این وصف می‌گوید: «نمی‌دانم محمّد (ص) پیامبر است یا مسیلمه‌ی کذّاب؟»آیا با این تردید در پیامبری محمّد (ص) از آن اعمال سودی می‌برد؟» آن مرد عرض کرد: نه! امام (علیه السلام) فرمود: پس این رفیق تو هم این‌چنین است. چگونه کسی‌که نمی‌داند محمّد (ص) پیامبر است یا مسیلمه، به این کتاب‌های آسمانی ایمان دارد؟ [همین‌طور] چگونه کسی‌که نمی‌داند علی (علیه السلام) بر حق است یا فلانی، به این کتابها و سرای دیگر ایمان دارد یا از آن کارها که گفتی سود می‌برد؟⁽¹⁾

سوره بقره، آیه 6:

"إِنَّ الَّذينَ كَفَرُوا سَواءٌ عَلَيْهِمْ أَ أَنْذَرْتَهُمْ أَمْ لَمْ تُنْذِرْهُمْ لا يُؤْمِنُون "

"كسانى كه كافر شدند، براى آنان يكسان است كه آنان را [از عذاب الهى] بيم دهى يا ندهى؛ ايمان نخواهندآورد."

احادیث:

امام عسکری (علیه السلام) منظور از إِنَّ الَّذینَ کَفَرُوا کسانی است که به خدا و به آنچه این مؤمنین ایمان آوردند، کافر شدند. [آنچه که این مؤمنین به آن ایمان آوردند عبارت است از]:

یگانگی و توحید خدا، نبوّت محمّد (ص) و نیز وصایت حضرت علی (علیه السلام) ولیّ خدا و جانشین پیامبر (ص) و امامان پاک (علیهم السلام) که از میان بندگان شایسته خدا و برگزیده هستند و در میان مردم به حفظ مصالح خلق قیام نموده‌اند⁽¹⁾.⁽²⁾

سوره بقره، آیه 7:

"خَتَمَ اللهُ عَلى قُلُوبِهِمْ وَ عَلى سَمْعِهِمْ وَ عَلى أَبْصارِهِمْ غِشاوَةٌ وَ لَهُمْ عَذابٌ عَظيمٌ "

"خدا بر دل‌ها و گوش‌هاى آنان مهر نهاده؛ و بر چشم‌هايشان پرده‌اى افكنده شده؛ و عذاب بزرگى در انتظار آنهاست."

احادیث:

خداوند بر دل و گوش و چشم‌هایشان مهر نهاده است». سپس [پیامبر (ص)] فرمود: «ای علی (علیه السلام)! تو پس از رسول‌خدا(ص) برترین گواهان خداوند روی زمین هستی! این همان کلام خداوند متعال است که فرمود: خَتَمَ اللهُ عَلَی قُلُوبِهمْ وَعَلَی سَمْعِهِمْ وَعَلَی أَبْصَارِهِمْ غِشَاوَةٌ.⁽¹⁾

سوره بقره، آیه 8:

"وَ مِنَ النَّاسِ مَنْ يَقُولُ آمَنَّا بِاللهِ وَ بِالْيَوْمِ الْآخِرِ وَ ما هُمْ بِمُؤْمِنین"

"گروهى از مردم كسانى هستند كه مى‌گويند: «به خدا و روز بازپسين ايمان آورده‌ايم»! درحالى كه ايمان نياورده‌اند."

احادیث:

امام کاظم (علیه السلام):هنگامی‌که رسول‌خدا(ص) در روز غدیر، امیرمؤمنین علیّ‌بن‌ابی‌طالب (علیه السلام) را [در آن جایگاه] ایستاند، [و خطبه‌ی غدیر را بیان فرمود] از میان آن جمع، عمربن‌خطاب برخاست و گفت: «مبارک باشد ای پسر ابوطالب! تو مولای من و مولای هر مرد و زن مؤمن شدی»! سپس درحالی‌که این عهد و پیمان با تمام تأکید و استحکام از آن‌ها

گرفته‌شد از آنجا بیرون رفته و پراکنده شدند. بعد از آن رویداد، گروهی از سرکشان ستمگر آن قوم، در میان خویش دسیسه چیده و توافق کردند و گفتند: «اگر برای محمّد(ص) حادثه‌ای رخ داد و از دنیا رفت ما قطعاً این امر را از علی (علیه السلام) دفع می‌کنیم و اجازه نمی‌دهیم این مقام برای او باشد و در این جایگاه بماند». امّا خداوند متعال از دل‌های آنان و آنچه در آن می‌گذشت آگاه بود. آن‌ها نزد رسول‌خدا(ص) می‌آمدند و می‌گفتند: «به راستی که علی (علیه السلام) را نزد خداوند، خود و ما محبوب­ترین آفریدگان قرار دادی و او را برای در امان نگاه‌داشتن ما از حکومت بیدادگران و ستمگران کافی دانستی و ما را در این موارد کفایت کردی». این در حالی بود که خداوند متعال می‌دانست آنان در دل، خلاف گفته‌هایشان و در سر، دسیسه‌ای دارند و در راه دشمنی با او استوارند و برآنند تا این مرد شایسته را از این امر کنار زنند. لذا خداوند حضرت محمّد(ص) را از نیّت آن‌ها با خبر ساخت و فرمود: «ای محمّد(ص)! بعضی از مردم می‌گویند ما به خدایی که تو را فرمان داد تا علی (علیه السلام) را امام و مهتر و پیشوای امّتت گردانی، ایمان داریم؛ حال آنکه آنان به این مطلب (ولایت علی (علیه السلام)) ایمان ندارند؛ بلکه بر کشتن تو و او تبانی کرده و خود را آماده کرده‌اند تا بعد از مرگ تو از علی (علیه السلام) سرپیچی کنند»⁽¹⁾

سوره بقره، آیه 9:

"يُخادِعُونَ أللهَ وَ الَّذينَ آمَنُوا وَ ما يَخْدَعُونَ إِلاَّ أَنْفُسَهُمْ وَ ما يَشْعُرُونَ"

"{به گمان خود} خدا و مؤمنین را فريب مى دهند؛ در حالى كه جز خودشان را فريب نمى‌دهند؛ ولى نمى‌فهمند."

احادیث:

امام کاظم (علیه السلام): زمانی که پیامبر(ص) در غدیرخم امام علی (علیه السلام) را به امامت منسوب کرد، به عمر و هر هفت نفر از رؤسای مهاجر و انصار فرمان داد که با او به عنوان امیرالمؤمنین بیعت کنند. پس آن‌ها هم چنین کردند ولی با یکدیگر توافق کردند که علی (علیه السلام) را از این امر، برکنارکرده، او و پیامبر(ص) را نابود سازند. [لذا سخنانی را که در ذیل به پیامبر(ص) گفتند،] همه از جمله توافقات و توطئه‌هایشان بود. اوّلین آن‌ها گفت: «من به هیچ چیزی، به اندازه‌ی این بیعت توجّه و دقّت ندارم و امیدوارم که خداوند، به‌خاطر آن مرا در قصرهای بهشتی جای داده و از بهترین ساکنان و منزل‌کنندگان در آن قرارم دهد». و دوّمی آن‌ها گفت: «پدر و مادرم به فدایت ای رسول‌خدا (ص)! مطمئنّم که این بیعت، تنها راه ورود به بهشت و دوری از آتش جهنّم است و به خدا سوگند نقض پیمانی که با تو بستم، مرا خوشحال نمی‌کند. زمین تا به عرش برای من، آکنده از مرواریدهای تر و تازه و جواهرات فاخر شده است». و سوّمین نفر آن‌ها گفت: «ای رسول‌خدا (ص)! به خدا سوگند از اینکه با این بیعت در رضوان خداوند وارد شدم بسیار خوشحال و خرسندم و یقین دارم چنانچه تمام گناهان اهل زمین در پرونده‌ی من باشد، با این بیعت، همه پاک شده و از بین می‌رود و بر سخنانش، سوگند یاد کرد». پس از آنان تمام ستمگران و سرکشان، از گفتار ایشان تبعیّت کردند [و کلماتی مثل حرف‌های آن‌ها بر زبان جاری کردند]. پس خداوند به محمّد (ص)فرمود: یُخادِعُونَ اللهَ یعنی [آنها] رسول‌خدا (ص)و نیز مؤمنین که سرور و برترین آن‌ها علیّ‌بن‌ابی‌طالب (علیه السلام) است را با پیمان‌هایی خلاف آنچه که در دلشان است، فریب می‌دهند. سپس فرمود: وَ ما یَخْدَعُونَ إِلَّا أَنْفُسَهُمْ و تنها خودشان از این خدعه و نیرنگشان متضرّر می‌شوند و خداوند از آن‌ها و یاریشان بی‌نیاز است. و اگر [سنّت خداوند چنین نبود و] خداوند به آنان مهلت نمی‌داد [تا زنده بمانند و

چنین اعمالی انجام دهند]، قطعاً آن‌ها نمی‌توانستند طغیان و سرکشی کنند. [آنها] نمی‌فهمند که امر ما این‌گونه است و خداوند به پیامبرش از دورویی، دروغ و کفر آن‌ها خبر می‌دهد و حضرت رسول (ص)را امر می‌کند که بر ستمگران پیمان‌شکن لعن بفرستد و آن لعن در دنیا از ایشان جدا نمی‌شود. در دنیا بهترین بندگان خدا ایشان را لعن می‌کنند و در آخرت نیز به شدیدترین عذابهای الهی گرفتار خواهندشد.⁽¹⁾

سوره بقره، آیه 10:

" في قُلُوبِهِمْ مَرَضٌ فَزادَهُمُ اللهُ مَرَضاً وَ لَهُمْ عَذابٌ أَليمٌ بِما كانُوا يَكْذِبُون"

"در دل‌هاى آنان يك نوع بيمارى است؛ خداوند بر بيمارى آنان افزوده؛ و به‌خاطر دروغ‌هايى كه مى‌گفتند، عذاب دردناكى در انتظار آن‌هاست."

احادیث:

امام کاظم (علیه السلام): [منافقان] وقتی صحنه [ی بیعت‌گرفتن برای علی (علیه السلام)] را دیدند، به‌خاطر کینه‌ی دلشان نسبت به پیامبر (ص)و علی (علیه السلام)، بیماری و مرضِ دل، بر مرضِ جسمشان افزوده‌شد، در این هنگام خداوند فرمود: فِی قُلُوبِهِم مَّرَضٌ یعنی خداوند در قلب‌های این افراد سرکش و شک‌کننده و پیمان‌شکن که عهد بیعت با علی (علیه السلام) را شکستند، {مرض و بیماری انداخت.{⁽²⁾

سوره بقره، آیه 11:

" وَ إِذا قيلَ لَهُمْ لا تُفْسِدُوا فِي الْأَرْضِ قالُوا إِنَّما نَحْنُ مُصْلِحُون"

"و هنگامى‌كه به آنان گفته‌شود: «در زمين فساد نكنيد!» مى‌گويند: «ما فقط اصلاح‌كننده‌ایم»"

احادیث:

سوره بقره، آیه 12:

" أَلا إِنَّهُمْ هُمُ الْمُفْسِدُونَ وَ لكِنْ لا يَشْعُرُونَ"

"آگاه باشيد! اين‌ها همان مفسدانند؛ ولى نمى‌فهمند."

احادیث:

سوره بقره، آیه 13:

"أَلا إِنَّهُمْ هُمُ السُّفَهاءُ وَ لكِنْ لا يَعْلَمُونَ "

"و هنگامى كه به آنان گفته شود: «ايمان آوريد، همان‌گونه كه [ساير] مردم ايمان آورده‌اند!» مى‌گويند: «آيا همچون ابلهان ايمان بياوريم؟!» آگاه باشيد اين‌ها همان ابلهانند ولى نمى‌دانند!"

احادیث:

سوره بقره، آیه 14:

"وَ إِذا لَقُوا الَّذينَ آمَنُوا قالُوا آمَنَّا وَ إِذا خَلَوْا إِلى شَياطينِهِمْ قالُوا إِنَّا مَعَكُمْ إِنَّما نَحْنُ مُسْتَهْزِؤُنَ "

"و هنگامى‌كه افراد با ايمان را ملاقات مى‌كنند، مى‌گويند: «ما ايمان آورده‌ايم!» ولى هنگامى‌كه با شيطان‌ها [و هم‌كيشان] خود خلوت مى‌كنند، مى‌گويند: «ما با شماييم! ما فقط [آنها را] استهزا مى‌كنيم»"

احادیث:

سوره بقره، آیه 17:

" مَثَلُهُمْ كَمَثَلِ الَّذِي اسْتَوْقَدَ ناراً فَلَمَّا أَضاءَتْ ما حَوْلَهُ ذَهَبَ اللهُ بِنُورِهِمْ وَ تَرَكَهُمْ في ظُلُماتٍ لا يُبْصِرُونَ"

"آنان (منافقان) همانند كسانى هستند كه آتشى افروخته‌اند [تا از تاريكى وحشتناك رهايى يابند]، ولى همين كه آتش اطرافشان را روشن ساخت، خداوند روشنايى آنها را گرفته و در تاريكي‌ها رهايشان مى‌سازد؛ در حالى‌كه [چيزى را] نمى بينند."

احادیث:

سوره بقره، آیه 18:

"صُمٌّ بُكْمٌ عُمْيٌ فَهُمْ لا يَرْجِعُونَ"

"آنها كر و لال و كورند؛ لذا [از راه خطا] باز نمى‌گردند!"

احادیث:

حضرت باقر علیه السلام فرمود: مثل منافقین مثل کسانی است که براي استفاده از روشنایی آتشی بر افروزند خداوند با فرو فرستادن باران، آتش را خاموش و روشنایی آن را زایل فرماید، یا بادي برانگیزد و آن آتش را از بین ببرد همینطور است حال منافقین که به ظاهر اقرار به شهادتین نموده و با علی علیه السلام بیعت نمودند، در طول زندگانی احکام اسلام بر آنهاجاري میشود و پس از آنکه مرگ آنها فرا رسد در تحت فرمان خدا بر آیند و خداوند به کفر باطن آنان را عذاب میکند و در آخرت سرگردان مانده و راهی براي نجات از عذاب نداشته در آنجا لال و کور میگردند.⁽¹⁾

سوره بقره، آیه 19:

"أَوْ كَصَيِّبٍ مِنَ السَّماءِ فيهِ ظُلُماتٌ وَ رَعْدٌ وَ بَرْقٌ يَجْعَلُونَ أَصابِعَهُمْ في آذانِهِمْ مِنَ الصَّواعِقِ حَذَرَ الْمَوْتِ وَ اللهُ مُحيطٌ بِالْكافِرينَ"

"يا همچون بارانى كه از آسمان، در شب تاريك همراه با رعد و برق [در بيابان] ببارد. انها از ترس مرگ، انگشتانشان را در گوش‌هاى خود مى‌گذارند؛ تا صداى صاعقه‌ها را نشنوند. و خداوند به كافران احاطه دارد."

احادیث:

امام کاظم (علیه السلام): مَثَل آنچه که این قرآن در خطاب به منافقان بیان می‌کند همان قرآنی که بر تو ای محمّد (ص)! نازل شده و بیانگر یگانگی خداوند متعال بوده؛ دلایل پیامبری تو را

آشکار ساخته و نیز در اثبات شایستگی برادرت علیّ‌بن‌ابی‌طالب (علیه السلام) برای جایگاهی که تو او را در آن ایستاندی و محلّی که تو او را در آن فرودآوردی و مقامی‌که تو او را بدان فرازداشتی و حکومتی که تو او را بدان گماردی، [مطالبی دارد] که در آیه‌ی کَصَیِّبٍ مِّنَ السَّمَاءِ فِیهِ ظُلُمَاتٌ وَرَعْدٌ وَبَرْقٌ است. حق­تعالی فرمود: ای محمّد (ص)! همان‌طور که در این باران سیل­آسا چیزهایی وجود دارد که هرکس به آن دچار گردد هراسان می‌شود، آنان نیز به‌خاطر سرباززدن از بیعت با علی (علیه السلام) و ترس از این که تو ای محمّد (ص)به دورویی آنان پی ببری همانند همان کسی هستند که در این باران و رعد و برق گرفتار آمده است؛ همان‌طور که او از ترس این که رعد، قلبش را از جای برکند یا برق، آذرخشش را بر او فرودآورد به خویش می‌لرزد. آنان نیز در هراسند که به‌خاطر دورویی آنان بر آنان سخت بگیری و این رسوایی به کشته‌شدن و بیچارگی آن‌ها بیانجامد.⁽¹⁾

سوره بقره، آیه 21:

"يا أَيُّهَا النَّاسُ اعْبُدُوا رَبَّكُمُ الَّذي خَلَقَكُمْ وَ الَّذينَ مِنْ قَبْلِكُمْ لَعَلَّكُمْ تَتَّقُونَ"

"اى مردم! پروردگارتان را كه شما و كسانى را كه پيش از شما بودند آفريد، پرستش كنيد؛ تا پرهيزگار شويد."

احادیث:

سوره بقره، آیه 23:

"وَ إِنْ كُنْتُمْ في رَيْبٍ مِمَّا نَزَّلْنا عَلى عَبْدِنا فَأْتُوا بِسُورَةٍ مِنْ مِثْلِهِ وَ ادْعُوا شُهَداءَكُمْ مِنْ دُونِ اللهِ إِنْ كُنْتُمْ صادِقينَ "

"و اگر درباره‌ي آنچه بر بنده خود نازل كرده‌ايم ترديد داريد، يك سوره‌ی همانند آن بياوري؛ و گواهان خود را غير خدا [براى اين كار] فرا‌خوانيد اگر راست مى‌گوييد!"

احادیث:

افزایش می‌یافت خداوند درباره‌ی کفّار مکّه و سرکشان مدینه این آیه را نازل فرمود: وَ إِنْ کُنْتُمْ فِی رَیْبٍ مِمَّا نَزَّلْنا عَلی عَبْدِنا.⁽¹⁾

سوره بقره، آیه 24:

"فَإِنْ لَمْ تَفْعَلُوا وَ لَنْ تَفْعَلُوا فَاتَّقُوا النَّارَ الَّتي وَقُودُهَا النَّاسُ وَ الْحِجارَةُ أُعِدَّتْ لِلْكافِرينَ "

"پس اگر چنين نكنيد كه هرگز نخواهيد‌كرد از آتشى بترسيد كه مردمِ [گنهكار] و سنگ‌ها (بت‌ها) هيزم آن هستند؛ و براى كافران، آماده شده است."

احادیث:

مخالفت پروردگار که در نتیجه‌ی تخلّف از فرمان خدا به آتشی دچار خواهیدشد که هیزم آن، مردمان [جنایتکار] هستند و به منظور عقوبت گردنکشان، شعله‌ور گردیده است.⁽¹⁾

سوره بقره، آیه 25:

"وَ بَشِّرِ الَّذينَ آمَنُوا وَ عَمِلُوا الصّالِحاتِ أَنَّ لَهُمْ جَنّاتٍ تَجْري مِنْ تَحْتِهَا الْأَنْهارُ كُلَّما رُزِقُوا مِنْها مِنْ ثَمَرَةٍ رِزْقاً قالُوا هذَا الَّذي رُزِقْنا مِنْ قَبْلُ وَ أُتُوا بِهِ مُتَشابِهاً وَ لَهُمْ فيها أَزْواجٌ مُطَهَّرَةٌ وَ هُمْ فيها خالِدُونَ"

"به كسانى كه ايمان آورده، و كارهاى شايسته انجام داده‌اند، بشارت‌ده كه باغ‌هايى بهشتى براى آنها است كه نهرها از پاى درختانش جاريست. هر زمان كه ميوه‌اى از آن، روزى آنان شود، مى‌گويند: «اين همان است كه قبلاً به ما روزى داده شده‌بود. [ولى اين‌ها چقدر از آنها بهتر و عاليتر است].» و ميوه‌ها‌يى كه براى آنها آورده مى‌شود، همه [از نظر خوبى و زيبايى] يكسانند. و براى آنان همسرانى پاكيزه است، و جاودانه در آن خواهند بود."

احادیث:

سوره بقره، آیه 26:

"إِنَّ أللهَ لا يَسْتَحْيي أَنْ يَضْرِبَ مَثَلاً ما بَعُوضَةً فَما فَوْقَها فَأَمَّا الَّذينَ آمَنُوا فَيَعْلَمُونَ أَنَّهُ الْحَقُّ مِنْ رَبِّهِمْ وَ أَمَّا الَّذينَ كَفَرُوا فَيَقُولُونَ ما ذا أَرادَ اللهُ بِهذا مَثَلاً يُضِلُّ بِهِ كَثيراً وَ يَهْدي بِهِ كَثيراً وَ ما يُضِلُّ بِهِ إِلاَّ الْفاسِقينَ"

"خداوند از اينكه به [موجودات ظاهراً كوچكى مانند] پشه و حتّى كمتر از آن، مثال بزند باكى ندارد. در اين ميان كسانى كه ايمان آورده‌اند، مى‌دانند كه آن [مثال، گوياى] حقيقتى است از طرف پروردگارشان؛ و امّا كسانى كه كافر شده‌اند [بهانه‌جويى كرده] مى‌گويند: «منظور خداوند از اين مثال چه بوده است»؟! [آرى] خدا جمع زيادى را با آن گمراه و گروه بسيارى را هدايت مى‌كند؛ ولى تنها فاسقان را با آن گمراه مى سازد!"

احادیث:

سوره بقره، آیه 27:

"الَّذينَ يَنْقُضُونَ عَهْدَ اللهِ مِنْ بَعْدِ ميثاقِهِ وَ يَقْطَعُونَ ما أَمَرَ اللهُ بِهِ أَنْ يُوصَلَ وَ يُفْسِدُونَ فِي الْأَرْضِ أُولئِكَ هُمُ الْخاسِرُونَ"

]"همان] كسانى كه پيمان خدا را پس از محكم‌ساختن آن، مى‌شكنند؛ و پيوندهايى را كه خدا دستور داده برقرار سازند، قطع نموده و در روى زمين فساد مى‌كنند؛ آنها زيانكاران [واقعى] هستند."

احادیث:

ایشان بر پذیرش ربوبیّت خدا، رسالت محمّد (ص) امامت علی (علیه السلام) و محبّت و گرامیداشت شیعیان محمّد (ص) و علی (علیه السلام) گرفته شده است.⁽¹⁾

سوره بقره، آیه 28:

"كَيْفَ تَكْفُرُونَ بِاللهِ وَ كُنْتُمْ أَمْواتاً فَأَحْياكُمْ ثُمَّ يُميتُكُمْ ثُمَّ يُحْييكُمْ ثُمَّ إِلَيْهِ تُرْجَعُونَ"

"چگونه به خداوند كفر مي‌ورزيد؟ در حالى كه شما مردگان [و اجسام بى‌روحى] بوديد و او به شما زندگى بخشيد؛ سپس شما را مى‌ميراند؛ و بار ديگر شما را زنده مى‌كند؛ سپس به سوى او بازگردانده مى‌شويد؟"!

احادیث:

پیامبر (ص): سپس شما را در قبرها زنده می‌کند و در آنجا به کسانی که به پیامبری محمّد (ص) و ولایت علی (علیه السلام) ایمان آورده‌اند نعمت و آسایش می‌دهد و نیز کفرپیشگان را به‌خاطر کفر به آنان، گرفتار عذاب می‌سازد.⁽³⁾

سوره بقره، آیه 30:

"وَ إِذْ قَالَ رَبُّكَ لِلْمَلَئكَةِ إِنىّ‌ِ جَاعِلٌ فىِ الْأَرْضِ خَلِيفَةً قَالُواْ أَ تجَعَلُ فِيهَا مَن يُفْسِدُ فِيهَا وَ يَسْفِكُ الدِّمَاءَ وَ نحَنُ نُسَبِّحُ بحِمْدِكَ وَ نُقَدِّسُ لَكَ قَالَ إِنىّ‌ِ أَعْلَمُ مَا لَا تَعْلَمُونَ "

"[به يادآور] هنگامى را كه پروردگارت به فرشتگان فرمود: «من بر روى زمين، جانشينى (نماينده‌اى) قرار خواهم‌داد». فرشتگان گفتند: «[پروردگارا!] آيا كسى را در آن قرار مى‌دهى كه فساد و خونريزى كند؟! حال آنكه ما تسبيح و حمد تو را به جا مى‌آوريم، و تو را تقديس مى‌كنيم [و براى جانشينى شايسته‌تريم]». فرمود: «من حقايقى را مى‌دانم كه شما نمى‌دانيد»."

احادیث:

امام علی (علیه السلام): می‌خواهم به دست خود موجودی بیافرینم و پیامبران، رسولان، بندگان پارسا و امامان هدایت‌شده‌ی خود را از فرزندان او قرار دهم. آنان را در زمین به جانشینی خود بر آفریدگانم می‌گمارم تا آنان را از نافرمانی من بازداشته و از عذاب من بیم‌دهند و بندگان را به فرمانبرداری از من رهنمون شده و به واسطه‌ی آنان راه [رسیدن به] من را بپیمایند. می‌خواهم آنان را حجّت و دلیل خود بر آفریدگانم قرار دهم تا آنان را انذارکرده و بهانه را از ایشان بگیرند. همچنین می‌خواهم نسناس را از زمین برگرفته و از وجود آن‌ها پاکش سازم و همچنین جن‌های نافرمان و سرکش را از میان آفریدگان، بندگان و برگزیدگانم برگرفته، در هوا و در گوشه و کنار زمین جایشان دهم تا در کنار فرزندان آدم (علیه السلام) نباشند و بین جن و آفریدگانم پرده‌ای اندازم تا ایشان جن‌ها را نبینند؛ با آن‌ها همنشینی نکنند و در نیامیزند. اگر هر یک از فرزندان

این آفریده‌ام (آدم (علیه السلام)) که برگزیدگان من هستند، مرا فرمان نبرد او را در جایگاه نافرمانان و گناهکاران جای داده و از انجام این کار باکی ندارم.⁽¹⁾

سوره بقره، آیه 31:

"وَ عَلَّمَ آدَمَ الْأَسْماءَ كُلَّها ثُمَّ عَرَضَهُمْ عَلَى الْمَلائِكَةِ فَقالَ أَنْبِئُوني بِأَسْماءِ هؤُلاءِ إِنْ كُنْتُمْ صادِقينَ"

"سپس، تمامى علم اسماء(علم اسرار آفرينش و نام‌گذارى موجودات) را به آدم آموخت. آنگاه آنها را به فرشتگان عرضه داشت و فرمود: «اگر راست مى‌گوييد، [و از آدم شايسته‌تر هستيد] اسامى اينها را به من خبر دهيد»!"

احادیث:

سوره بقره، آیه 34:

"وَ إِذْ قُلْنا لِلْمَلائِكَةِ اسْجُدُوا لِآدَمَ فَسَجَدُوا إِلاَّ إِبْليسَ أَبى وَ اسْتَكْبَرَ وَ كانَ مِنَ الْكافِرينَ "

"و [ياد كن] هنگامى را كه به فرشتگان گفتيم: «براى آدم سجده [و خضوع] كنيد!» همگى سجده كردند؛ جز ابليس كه سرباز زد و تكبّر ورزيد و [به‌خاطر نافرمانى و تكبّرش] از كافران شد."

احادیث:

امام عسکری (علیه السلام): خداوند وقتی آدم (علیه السلام) را آفرید؛ به او شکل داد؛ به او اسماء هر چیزی را آموخت و آن‌ها را بر ملائکه عرضه کرد، اشباح محمّد (ص) علی (علیه السلام)، فاطمه (سلام الله علیها)، حسن (علیه السلام) و حسین (علیه السلام) را در نهاد آدم (علیه السلام) قرار داد در حالی‌که انوار آن‌ها در آفاق آسمان‌ها، پرده‌ها، بهشت، کرسی و عرش می‌درخشید. پس به ملائکه دستور داد برای آدم (علیه السلام) سجده کنند. تا آدم (علیه السلام) را بزرگ بشمارند زیرا خداوند او را چون ظرفی، محل قرارگرفتن اشباح [آن پنچ نور] که نورشان

آفاق را پُر کرده است قرار داد و به این سبب او را فضیلت داد. پس ملائکه سجده نمودند به جز ابلیس.⁽¹⁾

سوره بقره، آیه 35:

"وَ قُلْنا يا آدَمُ اسْكُنْ أَنْتَ وَ زَوْجُكَ الْجَنَّةً وَ كُلا مِنْها رَغَداً حَيْثُ شِئْتُما وَ لا تَقْرَبا هذِهِ الشَّجَرَةً فَتَكُونا مِنَ الظَّالِمينَ "

"و گفتيم: «اى آدم! تو با همسرت در بهشت سكونت كن؛ و از [نعمت‌هاى] آن، از هرجا مى‌خواهيد، در كمال فراوانى بخوريد؛ [ولى] نزديك اين درخت نشويد؛ كه از ستمكاران خواهيد شد.»"

احادیث:

که ثمره‌ی آن گندم، انگور، انجیر، عنّاب و سایر انواع میوه‌ها و خوراکی‌های لذیذ است. به همین خاطر است که راویان در ذکر [نوع] این درخت اختلاف کرده‌اند؛ برخی آن را درخت گندم می‌دانند، گروهی دیگر درخت انگور؛ گروهی درخت انجیر و گروهی نیز از آن درخت عنّاب نام برده‌اند. اینکه خداوند آن‌ها را از نزدیک‌شدن به این درخت نهی فرمود، به جهت آن بود که با دستیابی به آن، به درجه‌ی محمّد (و آل او (علیهم السلام) می‌رسیدند، [در حالی که] خداوند این درجه را فقط مخصوص ایشان گردانیده و آن درختی است که هرکس به اذن خدا از آن تناول کند، به او علم اوّلین و آخرین بدون نیاز به آموزش، الهام می‌شود و هرکس به غیر اذن خدا از آن بهره‌مند شود از مرادش محروم گشته و خدا را معصیت کرده و در زمره‌ی ستمکاران قرار می‌گیرد، [و شما ای آدم (علیه السلام) و حوّا (سلام الله علیها)] با ارتکاب معصیت الهی و درخواست آن درجه‌ای که به شما اختصاص ندارد، به حکمی غیر حکم خدا گرایش پیدا کردید.⁽¹⁾

می‌گفت: آیا خداوند خلقی برتر از من نیز دارد»؟! حق‌تعالی چون بر خیال او نیز آگاه بود، ندا در داد که «ای آدم (علیه السلام)! سر خود را بلند کن و به ساق عرش من بنگر»! آدم (علیه السلام) چون سر خود را بلند نمود و به ساق عرش نگریست، دید بر آن نوشته شده است: «لا اله الا الله محمّد رسول الله، علی‌بن‌ابی‌طالب امیرالمؤمنین (علیه السلام) و زوجته فاطمه (سلام الله علیها) سیدة نساءالعالمین و الحسن (علیه السلام) و الحسین (علیه السلام) سیدی شباب اهل‌الجنة». پس آدم (علیه السلام) عرض کرد: «پروردگارا! این‌ها چه کسانی هستند»؟ خدای عزّوجلّ فرمود: «این‌ها ذریّه و فرزندان تو هستند و از تو بهتر و حتّی از جمیع آفریدگان من برترند و اگر اینها نبودند نه تو را می‌آفریدم و نه بهشت و نه جهنّم و نه آسمان و نه زمین را؛ پس مبادا به ایشان به چشم حسد نگاه کنی که در آن صورت تو را از همسایگی خود که بهشت است بیرون می‌کنم»! امّا آدم (علیه السلام)به ایشان به چشم حسد نگاه و منزلت ایشان را برای خود آرزو کرد. پس شیطان بر او مسلّط گشت تا [او را وسوسه کرده و] از درختی که از آن نهی شده بود بخورد و شیطان بر حوا (سلام الله علیها) مسلّط شد تا [او را وسوسه کند و] بر فاطمه (سلام الله علیها) به چشم حسد نظر کند [تا آنکه بالأخره] از آن درخت ممنوعه خورد؛ چنان که آدم (علیه السلام) قبل از آن خورده‌بود. پس حق‌تعالی هر دو را از بهشت بیرون کرد و آن‌ها را از جوار خود به این عالم خاک فرو فرستاد».⁽¹⁾

سوره بقره، آیه 37:

"فَتَلَقَّى آدَمُ مِنْ رَبِّهِ كَلِماتٍ فَتابَ عَلَيْهِ إِنَّهُ هُوَ التَّوَّابُ الرَّحيمُ"

"سپس آدم از پروردگارش كلماتى دريافت داشت؛ [و با آنها توبه كرد.] و خداوند توبه‌ي او را پذيرفت؛ زيرا او توبه‌پذير و مهربان است."

احادیث:

سوره بقره، آیه 38:

"قُلْنَا اهْبِطُوا مِنْها جَميعاً فَإِمَّا يَأْتِيَنَّكُمْ مِنِّي هُدىً فَمَنْ تَبِعَ هُدايَ فَلا خَوْفٌ عَلَيْهِمْ وَ لا هُمْ يَحْزَنُونَ "

"گفتيم: «همگى از آن، فرودآييد! ولى هرگاه هدايتى از طرف من براى شما آمد، كسانى‌كه از آن پيروى كنند، نه ترسى بر آنهاست، و نه اندوهگين می‌شوند»"

احادیث:

سوره بقره، آیه 39:

"وَ الَّذينَ كَفَرُوا وَ كَذَّبُوا بِآياتِنا أُولئِكَ أَصْحابُ النَّارِ هُمْ فيها خالِدُونَ "

"و كسانى كه كافر شدند، و آيات ما را تكذيب‌كردند اهل دوزخند؛ و جاودانه در آن خواهندبود."

احادیث:

سوره بقره، آیه 40:

"يا بني‌اسرائيل اذْكُرُوا نِعْمَتِيَ الَّتي أَنْعَمْتُ عَلَيْكُمْ وَ أَوْفُوا بِعَهْدي أُوفِ بِعَهْدِكُمْ وَ إِيَّايَ فَارْهَبُون"

"اى بنى‌اسرائيل! نعمتم را كه به شما ارزانى داشتم به ياد آوريد؛ و به پيمان من وفا كنيد تا من نيز به پيمان شما وفا كنم. و [در اين راه] تنها از من بترسيد."

احادیث:

سوره بقره، آیه 41:

"وَ آمِنُوا بِما أَنْزَلْتُ مُصَدِّقاً لِما مَعَكُمْ وَ لا تَكُونُوا أَوَّلَ كافِرٍ بِهِ وَ لا تَشْتَرُوا بِآياتي ثَمَناً قَليلاً وَ إِيَّايَ فَاتَّقُونِ"

"و به آنچه نازل كرده‌ام ايمان بياوريد؛ كه نشانه‌ها‌ى آن با آنچه در كتاب شماست، مطابقت دارد؛ و نخستين كافر به آن نباشيد؛ و آيات مرا به بهاى ناچيزى نفروشيد؛ و تنها از [مخالفتِ] من بپرهيزيد!"

احادیث:

الظاهرة، ص55 و الإمام العسکری، ص228.

سوره بقره، آیه 41:

"وَ آمِنُوا بِما أَنْزَلْتُ مُصَدِّقاً لِما مَعَكُمْ وَ لا تَكُونُوا أَوَّلَ كافِرٍ بِهِ وَ لا تَشْتَرُوا بِآياتي ثَمَناً قَليلاً وَ إِيَّايَ فَاتَّقُونِ"

"و به آنچه نازل كرده‌ام ايمان بياوريد؛ كه نشانه‌ها‌ى آن با آنچه در كتاب شماست، مطابقت دارد؛ و نخستين كافر به آن نباشيد؛ و آيات مرا به بهاى ناچيزى نفروشيد؛ و تنها از [مخالفتِ] من بپرهيزيد!"

احادیث:

الظاهرة، ص55 و الإمام العسکری، ص228.

سوره بقره، آیه 42:

"وَ لا تَلْبِسُوا الْحَقَّ بِالْباطِلِ وَ تَكْتُمُوا الْحَقَّ وَ أَنْتُمْ تَعْلَمُونَ"

"و حق را با باطل نياميزيد؛ و حقيقت را با اينكه [از آن] آگاهيد، كتمان نكنيد."

احادیث:

سوره بقره، آیه 43:

"وَ أَقيمُوا الصَّلاةَ وَ آتُوا الزَّكاةَ وَ ارْكَعُوا مَعَ الرَّاكِعينَ "

"و نماز را بر پا داريد و زكات را بپردازيد و همراه ركوع‌كنندگان ركوع كنيد"

احادیث:

الظاهرة، ص57/ الإمام العسکری، ص231.

2) . تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج1، ص312/ بحارالأنوار، ج38، ص201/ المناقب، ج2، ص13/ شواهدالتنزیل، ج1، ص111/ الصراط المستقیم، ج1، ص 234.

"[همان] كسانى كه مى‌دانند پروردگارشان را ملاقات خواهندكرد، و به‌سوى او باز مى‌گردند."

احادیث:

به همین جهت خداوند متعال فرموده است: انجام آن (نماز) سنگین و دشوار است و نفرموده انجام آن دو (صبر و نماز) سنگین و دشوار است؛ چون پذیرش و حمل ولایت سنگین‌تر [از صبر] است.⁽²⁾

الظاهرة، ص59/ بحارالأنوار، ج66، ص342.

مورد اختلافی ندارند؛ درحالی‌که ایشان درباره‌ی ولایت من اختلاف دارند و جز تعداد کمی از آنها، بقیّه‌شان ولایت مرا انکار می‌کنند. آن‌ها کسانی هستند که خداوند در قرآن ایشان را چنین توصیف نموده است: إِنَّها لَکَبِیرَةٌ إِلَّا عَلَی الْخاشِعِینَ.⁽¹⁾

سوره بقره، آیه 47:

"يا بني‌اسرائيل اذْكُرُوا نِعْمَتِيَ الَّتي أَنْعَمْتُ عَلَيْكُمْ وَ أَنِّي فَضَّلْتُكُمْ عَلَى الْعالَمينَ""اى بنى‌اسرائيل! نعمتم را كه به شما ارزانى داشتم به خاطر بياوريد؛ و [نيز به يادآوريد كه] من شما را بر جهانيان برترى بخشيدم."

احادیث:

که اگر به آن‌ها وفا کنید در بهشت برین فرمان‌فرما و شایسته‌ی دریافت کرامات و رضوان الهی خواهید شد.⁽¹⁾

سوره بقره، آیه 49:

"وَ إِذْ نَجَّيْناكُمْ مِنْ آلِ فِرْعَوْنَ يَسُومُونَكُمْ سُوءَ الْعَذابِ يُذَبِّحُونَ أَبْناءَكُمْ وَ يَسْتَحْيُونَ نِساءَكُمْ وَ في ذلِكُمْ بَلاءٌ مِنْ رَبِّكُمْ عَظيمٌ"

"و [نيز به ياد آوريد] آن زمان كه شما را از چنگال فرعونيان رهايى بخشيديم؛ كه همواره شما را به بدترين صورت آزار مى‌دادند: پسران شما را سرمى‌بريدند؛ و زنان شما را [براى كنيزى] زنده نگه‌مى‌داشتند. و در اينها، آزمايش بزرگى از طرف پروردگارتان بود"

احادیث:

امام عسکری (علیه السلام): خداوند عزّوجلّ فرمود: ای بنی‌اسرائیل! آنگاه که بلا از پیشینیان شما دورشد و با درودفرستادن بر محمّد (ص) و خاندان پاکش (علیهم السلام)، آن بلا بر شما سبک گشت را به یادآورید؛ آیا نمی‌دانید که اگر شما محمّد (ص) را دیده و به او ایمان آورید، نعمت خدا برایتان بسی برتر و فضل او در حقّ شما فزون‌تر از نیاکانتان خواهد شد.⁽¹⁾

سوره بقره، آیه 50:

"وَ إِذْ فَرَقْنا بِكُمُ الْبَحْرَ فَأَنْجَيْناكُمْ وَ أَغْرَقْنا آلَ فِرْعَوْنَ وَ أَنْتُمْ تَنْظُرُونَ"

"و [ياد كنيد] هنگامى كه دريا را برايتان شكافتيم؛ و شما را نجات داديم؛ و فرعونيان را غرق ساختيم؛ در حالى كه شما تماشا مى‌كرديد".

احادیث:

امام عسکری (علیه السلام): شما آنان را در حالی‌که غرق می‌شدند نظاره می‌کردید... آنان پیش چشم یاران موسی (علیه السلام) غرق شدند. این همان کلام خداوند عزّوجلّ است که فرمود:" وَ أَغْرَقْنا آلَ فِرْعَوْنَ وَ أَنْتُمْ تَنْظُرُونَ" خداوند عزّوجلّ در زمان محمّد (ص) به بنی‌اسرائیل فرمود: «با وجود اینکه خداوند متعال به‌خاطر بزرگواری محمّد (ص) دعای موسی (علیه السلام) و توسّل او به خاندان محمّد (ص) برای نزدیکی به خداوند از این طریق، چنین نعمتی را بر پیشینیان شما تمام نمود، آیا اکنون که شما محمّد (ص) و خاندان (علیهم السلام) او را می‌بینید، در نمی‌یابید که باید به او ایمان آورید»؟⁽¹⁾

سوره بقره، آیه 51:

"وَ إِذْ واعَدْنا مُوسى أَرْبَعينَ لَيْلَةً ثُمَّ اتَّخَذْتُمُ الْعِجْلَ مِنْ بَعْدِهِ وَ أَنْتُمْ ظالِمُونَ"

"و [به يادآوريد] هنگامى را كه با موسى چهل شب وعده گذارديم؛ [و او، براى گرفتن فرمانهاى الهى، به ميعادگاه آمد]؛ سپس شما گوساله را بعد از او [براى پرستش] انتخاب نموديد؛ در حالى كه ستمكار بوديد."

احادیث:

پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله فرمود: علی علیه السلام امام امت من است، و از اولاد او قائم منتظري است که زمین را پر از قسط و عدل کند بعد از اینکه پر از ظلم و جور

گردد. قسم به خدایی که مرا به حق، بشیر و نذیر فرستاده، به درستی که افراد ثابت بر امامت آن حضرت در زمان غیبت او هر آینه کمیاب تر از کیمیا می باشند.⁽¹⁾

سوره بقره، آیه 53:

"وَ إِذْ آتَيْنا مُوسَى الْكِتابَ وَ الْفُرْقانَ لَعَلَّكُمْ تَهْتَدُونَ"

"و [نيز به يادآوريد] هنگامى را كه به موسى، كتاب و وسيله‌ي تشخيص [حق از باطل] داديم؛ شايد هدايت شويد."

احادیث:

امام عسکری (علیه السلام): یعنی شاید بفهمید [ای یهودیان عصر پیامبر (ص)] که آنچه موجب شرافت‌یافتن بنده نزد خداوند عزّوجلّ می‌شود، اعتقاد به امر ولایت است؛ همان‌طور که پیشینیان شما به این خاطر بود که شرافت یافتند.⁽¹⁾

سوره بقره، آیه 57:

"وَ ظَلَّلْنا عَلَيْكُمُ الْغَمامَ وَ أَنْزَلْنا عَلَيْكُمُ الْمَنَّ وَ السَّلْوى كُلُوا مِنْ طَيِّباتِ ما رَزَقْناكُمْ وَ ما ظَلَمُونا وَ لكِنْ كانُوا أَنْفُسَهُمْ يَظْلِمُونَ"

"و ابر را بر شما سايبان قرارداديم؛ و «مَنّ» (نوعى صمغ شيرين گياهان) و «سلوى» (پرنده اى مانند بلدرچين) را براى شما فرستاديم؛ [و گفتيم:] «از نعمت‌هاى پاكيزه‌اى كه به شما روزى داده‌ايم بخوريد»؛ و [آنها كفران كردند، ولى با اين كار]؛ آنها به ما ستم نكردند؛ بلكه به خود ستم مى‌نمودند."

احادیث:

امام باقر (علیه السلام): زراره عرض کرد از امام باقر (علیه السلام) درباره‌ی قول خدای عزّوجلّ وَ ما ظَلَمُونا وَ لکِنْ کانُوا أَنْفُسَهُمْ یَظْلِمُونَ پرسیدم. ایشان پاسخ داد: «خدای تعالی بزرگ تر، عزیزتر، جلیل‌تر و منیع‌تر از آن است که به او ستم شود بلکه او ما را به خود وابسته کرده و ستم به ما را، ستم به خود انگاشته و ولایت ما را ولایت خود شناخته است».⁽¹⁾

سوره بقره، آیه 58:

"وَ إِذْ قُلْنَا ادْخُلُوا هذِهِ الْقَرْيَةَ فَكُلُوا مِنْها حَيْثُ شِئْتُمْ رَغَداً وَ ادْخُلُوا الْبابَ سُجَّداً وَ قُولُوا حِطَّةٌ نَغْفِرْ لَكُمْ خَطاياكُمْ وَ سَنَزيدُ الْمُحْسِنينَ"

"و [يادكنيد] زمانى را كه گفتيم: «در اين شهر (بيت‌المقدّس) وارد شويد؛ و از نعمت‌هاى فراوان آن، از هرجا مى‌خواهيد بخوريد؛ و از در [معبد بيت‌المقدس] با خضوع وارد گرديد؛ و بگوييد: «خداوندا! گناهان ما را بريز». تا خطاهاى شما را ببخشيم؛ و به نيكوكاران پاداش بيشترى خواهيم‌داد»".

احادیث:

امام باقر (علیه السلام): زراره عرض کرد از امام باقر (علیه السلام) درباره‌ی قول خدای عزّوجلّ وَ ما ظَلَمُونا وَ لکِنْ کانُوا أَنْفُسَهُمْ یَظْلِمُونَ پرسیدم. ایشان پاسخ داد: «خدای تعالی بزرگ تر، عزیزتر، جلیل‌تر و منیع‌تر از آن است که به او ستم شود بلکه او ما را به خود وابسته کرده و ستم به ما را، ستم به خود انگاشته و ولایت ما را ولایت خود شناخته است».⁽¹⁾

سوره بقره، آیه 58:

"وَ إِذْ قُلْنَا ادْخُلُوا هذِهِ الْقَرْيَةَ فَكُلُوا مِنْها حَيْثُ شِئْتُمْ رَغَداً وَ ادْخُلُوا الْبابَ سُجَّداً وَ قُولُوا حِطَّةٌ نَغْفِرْ لَكُمْ خَطاياكُمْ وَ سَنَزيدُ الْمُحْسِنينَ"

"و [يادكنيد] زمانى را كه گفتيم: «در اين شهر (بيت‌المقدّس) وارد شويد؛ و از نعمت‌هاى فراوان آن، از هرجا مى‌خواهيد بخوريد؛ و از در [معبد بيت‌المقدس] با خضوع وارد گرديد؛ و بگوييد: «خداوندا! گناهان ما را بريز». تا خطاهاى شما را ببخشيم؛ و به نيكوكاران پاداش بيشترى خواهيم‌داد»".

احادیث:

سوره بقره، آیه 59:

"فَبَدَّلَ الَّذينَ ظَلَمُوا قَوْلاً غَيْرَ الَّذي قيلَ لَهُمْ فَأَنْزَلْنا عَلَى الَّذينَ ظَلَمُوا رِجْزاً مِنَ السَّماءِ بِما كانُوا يَفْسُقُونَ"

"امّا افراد ستمكار، اين سخن را به غير آنچه به آنها گفته شده‌بود، [به صورتى استهزاآميز] تغيير دادند؛ لذا بر ستمكاران، در برابر اين نافرمانى، عذابى از آسمان فرستاديم."

احادیث:

امام عسکری (علیه السلام): آنچه که به ایشان گفته‌شد را تغییر داده و عوض نمودند و به ولایت محمّد (ص) علی (علیه السلام) و خاندان پاکشان (علیهم السلام) گردن ننهادند.⁽²⁾

سوره بقره، آیه 60:

"وَ إِذِ اسْتَسْقى مُوسى لِقَوْمِهِ فَقُلْنَا اضْرِبْ بِعَصاكَ الْحَجَرَ فَانْفَجَرَتْ مِنْهُ اثْنَتا عَشْرَةَ عَيْناً قَدْ عَلِمَ كُلُّ أُناسٍ مَشْرَبَهُمْ كُلُوا وَ اشْرَبُوا مِنْ رِزْقِ اللهِ وَ لا تَعْثَوْا فِي الْأَرْضِ مُفْسِدينَ "

سوره بقره، آیه 59:

"فَبَدَّلَ الَّذينَ ظَلَمُوا قَوْلاً غَيْرَ الَّذي قيلَ لَهُمْ فَأَنْزَلْنا عَلَى الَّذينَ ظَلَمُوا رِجْزاً مِنَ السَّماءِ بِما كانُوا يَفْسُقُونَ"

"امّا افراد ستمكار، اين سخن را به غير آنچه به آنها گفته شده‌بود، [به صورتى استهزاآميز] تغيير دادند؛ لذا بر ستمكاران، در برابر اين نافرمانى، عذابى از آسمان فرستاديم."

احادیث:

امام عسکری (علیه السلام): آنچه که به ایشان گفته‌شد را تغییر داده و عوض نمودند و به ولایت محمّد (ص) علی (علیه السلام) و خاندان پاکشان (علیهم السلام) گردن ننهادند.⁽²⁾

سوره بقره، آیه 60:

"وَ إِذِ اسْتَسْقى مُوسى لِقَوْمِهِ فَقُلْنَا اضْرِبْ بِعَصاكَ الْحَجَرَ فَانْفَجَرَتْ مِنْهُ اثْنَتا عَشْرَةَ عَيْناً قَدْ عَلِمَ كُلُّ أُناسٍ مَشْرَبَهُمْ كُلُوا وَ اشْرَبُوا مِنْ رِزْقِ اللهِ وَ لا تَعْثَوْا فِي الْأَرْضِ مُفْسِدينَ "

"و [به يادآوريد] زماني را كه موسى براى قوم خويش، آب طلبيد؛ به او گفتيم: «عصاى خود را بر آن سنگ مخصوص بزن!» ناگاه دوازده چشمه‌ي آب از آن جوشيد؛ آنگونه كه هر طايفه (از طوايف دوازده‌گانه بنی‌اسرائيل)، چشمه خود را مى‌شناختند [و گفتيم:] «از روزىِ خداوند بخوريد و بياشاميد؛ و در زمين به فساد نكوشيد»".

احادیث:

"و [به يادآوريد] زماني را كه موسى براى قوم خويش، آب طلبيد؛ به او گفتيم: «عصاى خود را بر آن سنگ مخصوص بزن!» ناگاه دوازده چشمه‌ي آب از آن جوشيد؛ آنگونه كه هر طايفه (از طوايف دوازده‌گانه بنی‌اسرائيل)، چشمه خود را مى‌شناختند [و گفتيم:] «از روزىِ خداوند بخوريد و بياشاميد؛ و در زمين به فساد نكوشيد»".

احادیث:

سوره بقره، آیه 61:

"... قالَ أَ تَسْتَبْدِلُونَ الَّذي هُوَ أَدْنى بِالَّذي هُوَ خَيْرٌ اهْبِطُوا مِصْراً فَإِنَّ لَكُمْ ما سَأَلْتُمْ وَ ضُرِبَتْ عَلَيْهِمُ الذِّلَّةُ وَ الْمَسْكَنَةُ وَ باؤُ بِغَضَبٍ مِنَ اللهِ ذلِكَ بِأَنَّهُمْ كانُوا يَكْفُرُونَ بِآياتِ اللهِ وَ يَقْتُلُونَ النَّبِيِّينَ بِغَيْرِ الْحَقِّ ذلِكَ بِما عَصَوْا وَ كانُوا يَعْتَدُونَ "

"... موسى گفت: «آيا غذاى پست‌تر را به جاى غذاى بهتر انتخاب مى‌كنيد؟! [اكنون كه چنين مى‌خواهيد] در شهرى فرودآييد؛ زيرا هرچه خواستيد، [در آنجا] براى شما هست». و مُهر ذلّت و نياز، بر آنها زده‌شد؛ و به خشم خداوند گرفتار شدند؛ چرا كه آنان نسبت به آيات خداوند، كفر مي‌ورزيدند؛ و پيامبران را به ناحق مى‌كشتند. اين به‌خاطر آن بود كه نافرمانى كرده و تجاوز مى‌نموده اند."

احادیث:

امام حسن (علیه السلام): امام حسن (علیه السلام) در جوابش (حسن‌بصری) نوشت: «همان‌طوری که ذکر کردی ما خاندان پیامبر (ص) در نزد خدا و اولیای او [جایگاهی داریم]. امّا اگر ما در نزد تو و یارانت چنان که نوشته‌ای می‌بودیم، افراد دیگری را بر ما مقدّم نمی‌کردید و دیگران را جایگزین ما قرار نمی‌دادید. خداوند مثال شما را در قرآن، آورده است؛ آنجا که می‌فرماید: أَ تَسْتَبْدِلُونَ الَّذی هُوَ أَدْنی بِالَّذی هُوَ خَیْر این سخن در پاسخ به دوستانت در خصوص سؤالی است که پرسیدند و نیز درباره‌ی شما نیز صدق می‌کند که دیگرانی را به جای ما جایگزین کردید. اگر نمی‌خواستم این احتجاج و استدلال را با تو و اصحابت بنمایم هرگز در جواب تو از جایگاهی که در آن هستیم خبر نمی‌دادم. وقتی نامه‌ی مرا دریافت کنی حجّت بر تو و یارانت مؤکّد خواهدشد. (منظور امام (علیه السلام) این است که شما ما اهل بیت (علیهم السلام) را که

برترین و شایسته‌ی امامتیم کنار گذاشته و افرادی را به عنوان سرپرست انتخاب کرده‌اید که از ما بسیار فروتر هستند).⁽¹⁾

سوره بقره، آیه 62:

"إِنَّ الَّذينَ آمَنُوا وَ الَّذينَ هادُوا وَ النَّصارى وَ الصَّابِئينَ مَنْ آمَنَ بِاللهِ وَ الْيَوْمِ الْآخِرِ وَ عَمِلَ صالِحاً فَلَهُمْ أَجْرُهُمْ عِنْدَ رَبِّهِمْ وَ لا خَوْفٌ عَلَيْهِمْ وَ لا هُمْ يَحْزَنُونَ "

"كسانى‌كه [به پيامبر اسلام] ايمان‌آوردند، و كسانى‌كه به آيين يهود گرويدند و نصارى و صابئان (پيروان يحيى) هركدام كه به خدا و روز بازپسين ايمان‌آورده، و كارى شايسته انجام‌دهند، پاداششان نزد پروردگارشان مسلّم است؛ و نه ترسى بر آنهاست و نه اندوهگين مى‌شوند."

احادیث:

سوره بقره، آیه 63:

"وَ إِذْ أَخَذْنا ميثاقَكُمْ وَ رَفَعْنا فَوْقَكُمُ الطُّورَ خُذُوا ما آتَيْناكُمْ بِقُوَّةٍ وَ اذْكُرُوا ما فيهِ لَعَلَّكُمْ تَتَّقُونَ "

"و [به يادآوريد] زمانى را كه از شما پيمان‌گرفتيم؛ و كوه طور را به فرازتان برافراشتيم؛ [و گفتيم:] «آنچه را [از آيات و فرمان‌ها] به شما داده‌ايم، با قدرت بگيريد؛ و آنچه را در آن است به ياد داشته‌باشيد [و به آن عمل كنيد]؛ تا پرهيزگار شويد»."

احادیث:

نپذیرفتند؛ پس خداوند کوه طور را بر فراز سرشان قرارداد، آنگاه برخی از آن‌ها به زبان و نه با اعتقاد قلبی، اقرار کردند.⁽¹⁾

سوره بقره، آیه 64:

"ثُمَّ تَوَلَّيْتُمْ مِنْ بَعْدِ ذلِكَ فَلَوْ لا فَضْلُ اللهِ عَلَيْكُمْ وَ رَحْمَتُهُ لَكُنْتُمْ مِنَ الْخاسِرينَ"

"سپس شما پس از اين، رويگردان شديد؛ و اگر فضل و رحمت خداوند بر شما نبود، از زيانكاران بوديد."

احادیث:

و موجبات کسب لیاقت، برای هم‌جواری با پیامبر (ص) و خاندان پاکش (علیهم السلام) [در بهشت] است.⁽¹⁾

سوره بقره، آیه 74:

"ثُمَّ قَسَتْ قُلُوبُكُمْ مِنْ بَعْدِ ذلِكَ فَهِيَ كَالْحِجارَةِ أَوْ أَشَدُّ قَسْوَةً وَ إِنَّ مِنَ الْحِجارَةِ لَما يَتَفَجَّرُ مِنْهُ الْأَنْهارُ وَ إِنَّ مِنْها لَما يَشَّقَّقُ فَيَخْرُجُ مِنْهُ الْماءُ وَ إِنَّ مِنْها لَما يَهْبِطُ مِنْ خَشْيَةِ اللهِ وَ مَا اللهُ بِغافِلٍ عَمَّا تَعْمَلُونَ "

"سپس دل‌هاى شما بعد از اين [همه كفران] سخت شد؛ همچون سنگ، يا سخت‌تر! چرا كه پاره‌اى از سنگ‌ها مى‌شكافد و از آن نهرها جارى مى‌شود؛ و پاره‌اى از آنها شكاف برمى‌دارد و آب از آن تراوش مى‌كند؛ و پاره‌اى از خوف خدا [از فراز كوه] به زير مى‌افتد؛ [امّا دل‌هاى شما نه از خوف خدا مى‌تپد و نه سرچشمه‌ي دانش و عواطف انسانى است] و خداوند از آنچه انجام مى‌دهيد غافل نيست."

احادیث:

امام عسکری (علیه السلام): از خشیت خدا وقتی بعضی از این سنگ‌ها را به خدا و به اسماء اولیاء خدا محمّد (ص) علی (علیه السلام)، فاطمه (سلام الله علیها)، حسن (علیه السلام)، حسین

(علیه السلام) و اولاد پاکش (علیهم السلام) قسم بدهند فرود می‌آید؛ ولی در دل‌های شما چنین اثری وجود ندارد.⁽¹⁾

سوره بقره، آیه 75:

"أَ فَتَطْمَعُونَ أَنْ يُؤْمِنُوا لَكُمْ وَ قَدْ كانَ فَريقٌ مِنْهُمْ يَسْمَعُونَ كَلامَ اللهِ ثُمَّ يُحَرِّفُونَهُ مِنْ بَعْدِ ما عَقَلُوهُ وَ هُمْ يَعْلَمُونَ "

"آيا [شما مسلمانان] انتظار داريد آنها به آيينتان ايمان بياورند؛ با اينكه عدّه‌اى از آنان، سخنان خدا را مى شنيدند و پس از فهميدن، آن را تحريف مى‌كردند؛ در حالى‌كه آگاه بودند؟!"

احادیث:

سوره بقره، آیه 76:

"وَ إِذا لَقُوا الَّذينَ آمَنُوا قالُوا آمَنَّا وَ إِذا خَلا بَعْضُهُمْ إِلى بَعْضٍ قالُوا أَ تُحَدِّثُونَهُمْ بِما فَتَحَ اللهُ عَلَيْكُمْ لِيُحَاجُّوكُمْ بِهِ عِنْدَ رَبِّكُمْ أَ فَلا تَعْقِلُونَ "

"و هنگامى‌كه مؤمنین را ملاقات كنند، مى‌گويند: «ايمان آورده‌ايم». ولى هنگامى‌كه با يكديگر خلوت مى‌كنند، [بعضى به بعضى ديگر اعتراض كرده،] مى‌گويند: «چرا مطالبى را كه [درباره‌ي صفات پيامبر اسلام] خداوند براى شما بيان‌كرده، به مسلمانان بازگو مى‌كنيد تا [روز رستاخيز] در پيشگاه پروردگارتان، بر ضدّ شما به آن استدلال كنند؟! آيا نمى فهميد»؟!"

احادیث:

امام عسکری (علیه السلام): وقتی پیامبراکرم (ص) با معجزات خود یهودیان را مغلوب نمود و بهانه‌ی آن‌ها را قطع کرد به‌طوری که امکان مقابله نداشته و نتوانستند مبارزه نمایند در مقابل معجزات آن جناب گفتند: «ای محمّد (ص)! ما به رسالت شما و به اینکه شما هادی و مهدی هستی و علی (علیه السلام)، برادرت وصی و ولیّ خداست، ایمان آورده‌ایم».⁽¹⁾

سوره بقره، آیه 78:

"وَ مِنْهُمْ أُمِّيُّونَ لا يَعْلَمُونَ الْكِتابَ إِلاَّ أَمانِيَّ وَ إِنْ هُمْ إِلاَّ يَظُنُّونَ "

"و پاره‌اى از آنان عوامانى هستند كه كتاب خدا را جز [يك مشت خيالات و] آرزوها نمى‌دانند و تنها به پندارهايشان دل بسته‌اند."

احادیث:

امام عسکری (علیه السلام): و اینان پایبند پندار هستند و بس؛ یعنی از هرچه بزرگانشان در باب تکذیب نبوّت محمّد (ص) و ولایت سرور خاندانش علی (علیه السلام) [به اسم تورات بر آنان] می‌خواندند، تقلید و پیروی می‌کردند؛ درحالی‌که می‌دانستند تقلیدکردن از آنان برایشان حرام است.⁽¹⁾

سوره بقره، آیه 79:

"فَوَيْلٌ لِلَّذينَ يَكْتُبُونَ الْكِتابَ بِأَيْديهِمْ ثُمَّ يَقُولُونَ هذا مِنْ عِنْدِ اللهِ لِيَشْتَرُوا بِهِ ثَمَناً قَليلاً فَوَيْلٌ لَهُمْ مِمَّا كَتَبَتْ أَيْديهِمْ وَ وَيْلٌ لَهُمْ مِمَّا يَكْسِبُونَ "

"پس واى بر آنها كه نوشته‌اى با دست خود مى‌نويسند، سپس مى‌گويند: «اين، از طرف خداست». تا آن را به بهاى اندكى بفروشند. پس واى بر آنها از آنچه با دست خود نوشتند؛ و واى بر آنان از آنچه [از اين راه] به دست مى‌آورند."

احادیث:

سوره بقره، آیه 80:

"وَ قالُوا لَنْ تَمَسَّنَا النَّارُ إِلاَّ أَيَّاماً مَعْدُودَةً قُلْ أَتَّخَذْتُمْ عِنْدَ اللهِ عَهْداً فَلَنْ يُخْلِفَ اللهُ عَهْدَهُ أَمْ تَقُولُونَ عَلَى اللهِ ما لا تَعْلَمُونَ "

"و گفتند: «هرگز آتش دوزخ، جز چند روزى به ما نخواهد رسيد». بگو: «آيا پيمانى از خدا گرفته‌ايد؟! كه خداوند هرگز از پيمانش تخلّف نمی‌ورزد يا چيزى را كه نمى‌دانيد به خدا نسبت مى‌دهيد»؟!"

احادیث:

امام عسکری (علیه السلام): ای محمّد (ص) ! [به یهود] بگو: «آیا از خدا پیمان‌گرفته‌اید؟! بر اینکه عذاب شما به‌خاطر کفر به محمّد (ص) و وصیّ او و جانشینانش کم و معدود است نه [چنین نیست]؛ بلکه عذابی دائم و جاوید در ازای انجام گناهان و افعال زشت و کفر به خدا و رسولش و ولیّ خدا [در انتظار شماست] همان ولیّ خدا که بعد از پیامبرش منصوب شد تا رهبری و هدایت امّت پیامبر (ص) را برعهده بگیرد؛ [رهبری‌کردنی] همانند هدایت‌کردن یک

پدر دلسوز، مهربان و بزرگوار نسبت به فرزندش و مانند راهنمایی مرد دلسوز و مهربان بر افراد خانواده‌ی خود.⁽¹⁾

سوره بقره، آیه 81:

"بَلى مَنْ كَسَبَ سَيِّئَةً وَ أَحاطَتْ بِهِ خَطيئَتُهُ فَأُولئِكَ أَصْحابُ النَّارِ هُمْ فيها خالِدُونَ "

"آرى، كسانى كه مرتكب گناه شوند و آثار گناه، سراسر وجودشان را بپوشاند، آنها اهل آتشند؛ و جاودانه درآن خواهندبود"

احادیث:

سوره بقره، آیه 82:

"وَ الَّذينَ آمَنُوا وَ عَمِلُوا الصَّالِحاتِ أُولئِكَ أَصْحابُ الْجَنَّةِ هُمْ فيها خالِدُونَ "

"و كسانى كه ايمان آورده، و كارهاى شايسته انجام داده‌اند، آنان اهل بهشتند؛ و جاودانه در آن خواهند بود."

احادیث:

سوره بقره، آیه 83:

"وَ إِذْ أَخَذْنا ميثاقَ بني‌اسرائيل لا تَعْبُدُونَ إِلاَّ أللهَ وَ بِالْوالِدَيْنِ إِحْساناً وَ ذِي الْقُرْبى وَ الْيَتامى وَ الْمَساكينِ وَ قُولُوا لِلنَّاسِ حُسْناً وَ أَقيمُوا الصَّلاةَ وَ آتُوا الزَّكاةَ ثُمَّ تَوَلَّيْتُمْ إِلاَّ قَليلاً مِنْكُمْ وَ أَنْتُمْ مُعْرِضُونَ "

"و [به يادآوريد] زمانى را كه از بنى‌اسرائيل پيمان گرفتيم كه جز خداوند يگانه را پرستش نكنيد؛ و به پدر و مادر و خويشاوندان و يتيمان و مستمندان نيكى كنيد؛ و به مردم سخن نيك بگوييد؛ و نماز را برپا داريد؛ و زكات بپردازيد. سپس [با اين كه پيمان بسته‌بوديد] همه‌ي شما جز عدّه‌ي كمى سرپيچى كرديد و [از وفاى به پيمان خود] روى‌گردان شديد."

احادیث:

سوره بقره، آیه 84:

"وَ إِذْ أَخَذْنا ميثاقَكُمْ لا تَسْفِكُونَ دِماءَكُمْ وَ لا تُخْرِجُونَ أَنْفُسَكُمْ مِنْ دِيارِكُمْ ثُمَّ أَقْرَرْتُمْ وَ أَنْتُمْ تَشْهَدُونَ "

"و هنگامى را كه از شما پيمان گرفتيم كه خون هم را نريزيد؛ و يكديگر را از سرزمين خود، بيرون نكنيد. سپس شما پذيرفتيد؛ و [بر اين پيمان] گواه بوديد"

احادیث:

امام عسکری (علیه السلام): رسول‌خدا (ص) به هنگام نزول این آیه درباره‌ی یهودیان فرمود: «آنان یهودیانی هستند که پیمان خدا را شکسته، پیامبرانش را انکار کرده و اولیاء او را به قتل رساندند. آیا می‌خواهید شما را از یهودیان این امّت که با آن‌ها یکسان هستند باخبر سازم»؟ عرض کردند: «بله ای رسول‌خدا (ص)»! فرمود: گروهی از امّت من ادّعا می‌کنند که اهل ملّت من هستند، آن‌ها شایستگان خاندان من و پاکان نسل مرا به قتل می‌رسانند و شریعت و سنّت مرا دگرگون می‌کنند و نوه‌های من حسن و حسین (علیها السلام) را می‌کشند؛ همان‌گونه که پیشینیان آن یهودیان، زکریّا و یحیی (علیها السلام) را کشتند.⁽²⁾

سوره بقره، آیه 86:

"أُولئِكَ الَّذينَ اشْتَرَوُا الْحَياةَ الدُّنْيا بِالْآخِرَةِ فَلا يُخَفَّفُ عَنْهُمُ الْعَذابُ وَ لا هُمْ يُنْصَرُونَ "

"آن‌ها كسانى هستند كه زندگى دنيا را با [از دست‌دادن] آخرت خريده‌اند؛ از اين رو از عذاب آنها كاسته نمى‌شود؛ و [به هيچ صورت] يارى نخواهند شد"

احادیث:

پیامبر (ص): ... ای مردم! خداوند با امامت علیّ‌بن‌ابی‌طالب (علیه السلام) دین شما راکامل کرد پس کسی‌که به او و به فرزندان من که از صلب اویند تا روز قیامت که در آن روز همه چیز بر خداوند عرضه می‌شود، اقتدا نکند از زمره‌ی کسانی است که اعمالشان در دنیا و آخرت باطل و از عذاب ایشان کم نمی‌گردد و به ایشان کمک نمی‌شود.⁽¹⁾

سوره بقره، آیه 87:

"وَ لَقَدْ آتَيْنا مُوسَى الْكِتابَ وَ قَفَّيْنا مِنْ بَعْدِهِ بِالرُّسُلِ وَ آتَيْنا عيسَى ابْنَ مَرْيَمَ الْبَيِّناتِ وَ أَيَّدْناهُ بِرُوحِ الْقُدُسِ أَ فَكُلَّما جاءَكُمْ رَسُولٌ بِما لا تَهْوى أَنْفُسُكُمُ اسْتَكْبَرْتُمْ فَفَريقاً كَذَّبْتُمْ وَ فَريقاً تَقْتُلُونَ "

"ما به موسى كتاب [تورات] داديم؛ و بعد از او، پيامبرانى پى‌در‌پى فرستاديم؛ و به عيسى‌بن‌مريم دلايل روشن داديم؛ و او را با روح‌القدس تأييد كرديم. ايا چنين نيست كه هر زمان، پيامبرى

چيزى برخلاف هواى نفس شما آورد، در برابر او تكبّر كرديد [و از ايمان‌آوردن به او خوددارى نموديد]؛ پس عدّه‌اى را تكذيب كرده و جمعى را به قتل رسانديد؟!"

احادیث:

سوره بقره، آیه 89:

"وَ لَمَّا جاءَهُمْ كِتابٌ مِنْ عِنْدِ اللهِ مُصَدِّقٌ لِما مَعَهُمْ وَ كانُوا مِنْ قَبْلُ يَسْتَفْتِحُونَ عَلَى الَّذينَ كَفَرُوا فَلَمَّا جاءَهُمْ ما عَرَفُوا كَفَرُوا بِهِ فَلَعْنَةُ اللهِ عَلَى الْكافِرينَ "

"و هنگامى كه از طرف خداوند، كتابى براى آنها آمد كه هماهنگ با نشانه‌ها‌يى بود كه با خود داشتند و پيش از اين، به خود نويد [آمدن اين كتاب و] پيروزى بر كافران را مى‌دادند، با اين

همه هنگامى كه اين [كتاب، و پيامبرى] را كه شناخته بودند نزد آنها آمد، به او كافر شدند؛ پس لعنت خدا بركافران باد."

احادیث:

امام عسکری (علیه السلام): این کتاب (قرآن) تصدیق‌کننده‌ی کتاب تورات آنان است، همان توراتی که در آن تبیین شده که محمّد امّی (ص) که از فرزندان اسماعیل (علیه السلام) است، توسّط بهترین خلق خدا پس از او، یعنی علی (علیه السلام) ولیّ خدا، تأیید [و حمایت] می‌شود.⁽¹⁾

سوره بقره، آیه 90:

"بِئْسَمَا اشْتَرَوْا بِهِ أَنْفُسَهُمْ أَنْ يَكْفُرُوا بِما أَنْزَلَ اللهُ بَغْياً أَنْ يُنَزِّلَ اللهُ مِنْ فَضْلِهِ عَلى مَنْ يَشاءُ مِنْ عِبادِهِ فَباؤُ بِغَضَبٍ عَلى غَضَبٍ وَ لِلْكافِرينَ عَذابٌ مُهينٌ "

"آن‌ها در مقابل بهاى بدى، خود را فروختند؛ كه به آياتى كه خدا فرستاده‌بود، كافر شدند. و از روى حسادت گفتند: چرا خداوند به فضل خويش، بر هر‌كس از بندگانش بخواهد، آيات خود را نازل مى‌كند؟! از اين رو به خشمى بعد از خشمى [از سوى خدا] گرفتار شدند. و براى كافران مجازاتى خواركننده است."

احادیث:

سوره بقره، آیه 91:

"وَ إِذا قيلَ لَهُمْ آمِنُوا بِما أَنْزَلَ اللهُ قالُوا نُؤْمِنُ بِما أُنْزِلَ عَلَيْنا وَ يَكْفُرُونَ بِما وَراءَهُ وَ هُوَ الْحَقُّ مُصَدِّقاً لِما مَعَهُمْ قُلْ فَلِمَ تَقْتُلُونَ أَنْبِياءَ اللهِ مِنْ قَبْلُ إِنْ كُنْتُمْ مُؤْمِنينَ "

"و هنگامى‌كه به آنها گفته‌شود: «به آنچه خداوند نازل فرموده، ايمان بياوريد!» می‌گويند: «ما به چيزى ايمان مى‌آوريم كه بر خود ما نازل شده است». و به غير آن، كافر مى‌شوند؛ در حالى‌كه حق است؛ و با نشانه‌ها‌يى كه بر آنها نازل شده، هماهنگ مى‌باشد. بگو: «اگر [راست مى‌گوييد، و به آياتى كه بر خودتان نازل شده] ايمان داريد، پس چرا پيامبران خدا را پيش از اين، به قتل مى‌رسانديد»؟!"

احادیث:

سوره بقره، آیه 92:

"وَ لَقَدْ جاءَكُمْ مُوسى بِالْبَيِّناتِ ثُمَّ اتَّخَذْتُمُ الْعِجْلَ مِنْ بَعْدِهِ وَ أَنْتُمْ ظالِمُونَ "

"و [نيز] موسى آن همه دلايل روشن براى شما آورد، و شما پس از [غيبت] او، گوساله را [براى پرستش] انتخاب كرديد؛ در حالى‌كه ستمكار بوديد."

احادیث:

سوره بقره، آیه 93:

"وَ إِذْ أَخَذْنا ميثاقَكُمْ وَ رَفَعْنا فَوْقَكُمُ الطُّورَ خُذُوا ما آتَيْناكُمْ بِقُوَّةٍ وَ اسْمَعُوا قالُوا سَمِعْنا وَ عَصَيْنا وَ أُشْرِبُوا في قُلُوبِهِمُ الْعِجْلَ بِكُفْرِهِمْ قُلْ بِئْسَما يَأْمُرُكُمْ بِهِ إيمانُكُمْ إِنْ كُنْتُمْ مُؤْمِنينَ "

"و [به يادآوريد] زمانى را كه از شما پيمان گرفتيم؛ و كوه طور را بر فرازتان برافراشتيم؛ [و گفتيم:] «آنچه را [از آيات و فرمان‌ها] به شما داده‌ايم با قدرت بگيريد، و بشنويد [و اطاعت كنيد]». آنها گفتند: «شنيديم؛ ولى مخالفت كرديم». و دل‌هاى آنها، بر اثر كفرشان، با محبّت گوساله آميخته‌شد. بگو: «ايمان شما، چه فرمان بدى به شما مى‌دهد، اگر ايمان داريد!»"

احادیث:

سوره بقره، آیه 94:

"قُلْ إِنْ كانَتْ لَكُمُ الدَّارُ الْآخِرَةُ عِنْدَ اللهِ خالِصَةً مِنْ دُونِ النَّاسِ فَتَمَنَّوُا الْمَوْتَ إِنْ كُنْتُمْ صادِقينَ "

"بگو: «اگر [آن چنان كه مدّعى هستيد] سراى آخرت در نزد خدا، مخصوص شماست نه ساير مردم؛ پس آرزوى مرگ كنيد اگر راست مى‌گوييد."

احادیث:

امام حسن (علیه السلام): اگر بهشت به شما اختصاص دارد نه دیگران که عبارتند از محمّد (ص) علی (علیه السلام)، ائمّه (علیهم السلام) و سایر اصحاب و مؤمنین امّت پیامبر (ص) و اگر شما گرفتار [به محنت] محمّد (ص) و فرزندان او شده‌اید [و تحمّل آنان را امتحان الهی از خود می‌دانید] و دعایتان مستجاب است و رد نمی‌شود. [آرزوی مرگ کنید].⁽¹⁾

سوره بقره، آیه 95:

"وَ لَنْ يَتَمَنَّوْهُ أَبَداً بِما قَدَّمَتْ أَيْديهِمْ وَ اللهُ عَليمٌ بِالظَّالِمينَ "

"ولى آنها به‌خاطر اعمال بدى كه پيش از خود فرستاده‌اند، هرگز آرزوى مرگ نخواهندكرد؛ و خداوند از ستمكاران آگاه است."

احادیث:

امام حسن (علیه السلام): به‌واسطه‌ی کفری که قبلاً به خدا و محمّد (ص) رسول‌خدا و نبی و برگزیده‌ی او و علی (علیه السلام)، برادر و وصیّ پیامبر (ص) و امامان پاک و برگزیدگان الهی (علیهم السلام) ورزیده‌اند، [آرزوی مرگ نمی‌کنند].⁽¹⁾

سوره بقره، آیه 97:

"قُلْ مَنْ كانَ عَدُوًّا لِجِبْريلَ فَإِنَّهُ نَزَّلَهُ عَلى قَلْبِكَ بِإِذْنِ اللهِ مُصَدِّقاً لِما بَيْنَ يَدَيْهِ وَ هُدىً وَ بُشْرى لِلْمُؤْمِنينَ "

"[آنها مى‌گويند: «ما با جبرئيل، پيك وحى خدا بر تو، دشمن هستيم.] بگو: «كسى كه دشمن جبرئيل باشد [دشمن خداست؛ چرا كه] او به فرمان خدا قرآن را بر قلب تو نازل كرده است؛ در حالى كه با كتب آسمانى پيشين هماهنگ بوده؛ و هدايت و بشارت است براى مؤمنین»."

احادیث:

امام حسین (علیه السلام): عدّه‌ای از یهودیان که دشمن جبرئیل (علیه السلام) هستند [به قول خودشان] به این علّت است که مانع آن شد که دانیال (علیه السلام) بخت‌النّصر را [در زمانی

که بخت‌النّصر کودک بود] بکشد و کشتن او را بدون انجام هیچ گناهی [و لو اینکه در آینده گناهانی خواهد کرد] جایز ندانست، زیرا هنوز بخت‌النّصر جنایتی انجام نداده بود. این حمایت جبرئیل (علیه السلام) از بخت‌النّصر باعث آن شد که او زنده بماند [بزرگ شود و] تا وعده‌ی مکتوب الهی در مورد یهود محقق شود و آنچه در مورد آنان در علم الهی مقدّر شده بود در حق آنان اجرا شود [که همان حمله‌ی بخت‌النّصر و قتل عام یهودیان باشد]. همچنین عدّه‌ای از کافران دیگر [غیر از این عدّه از یهودیان] نیز، جزء دشمنان جبرئیل (علیه السلام) و محمّد (ص) و علی (علیه السلام) هستند که با آنان دشمنی می‌کنند و دلیلشان آن است که [می‌گویند] خداوند جبرئیل (علیه السلام) را برای تأییدکردن علی (علیه السلام) و کمک کردن به او در مقابل دشمنانش، فرستاده است. [و در این آیه منظور از] دشمنان جبرئیل (علیه السلام)، آن‌هایی هستند که با جبرئیل (علیه السلام) به این دلیل دشمنند که از محمّد (ص) و علی (علیه السلام) پشتیبانی می‌کند. و آن‌ها را کمک کرده و خواسته‌ی خدا را که نابود کردن دشمنان ایشان (محمّد (ص) و علی (علیه السلام)) است را به دست هر یک از بندگانش که بخواهد، اجرا می‌کند.⁽¹⁾

سوره بقره، آیه 99:

"وَ لَقَدْ أَنْزَلْنا إِلَيْكَ آياتٍ بَيِّناتٍ وَ ما يَكْفُرُ بِها إِلاَّ الْفاسِقُونَ "

"به يقين ما نشانه‌ها‌ى روشنى براى تو فرستاديم؛ و جز فاسقان كسى به آنها كفر نمی‌ورزد."

احادیث:

سوره بقره، آیه 100:

"أَ وَ كُلَّما عاهَدُوا عَهْداً نَبَذَهُ فَريقٌ مِنْهُمْ بَلْ أَكْثَرُهُمْ لا يُؤْمِنُونَ "

"و آيا چنين نيست كه هر بار آنها (يهود) پيمانى [با خدا و پيامبر] بستند، گروهى از ايشان آن را شكستند؟! آرى، بيشتر آنان ايمان نمى‌آورند."

احادیث:

امام محمد باقر علیه السلام فرمودند: این آیه در توبیخ یهود نازل شده، و همچنین ناصبی هاي (به ظاهر) از اهل اسلام را توبیخ نموده به سبب اینکه التزامی که از آن گرفته شده مبنی بر اینکه از رسول مکرم صلی الله علیه و آله و همچنان از علی ابی طالب علیه السلام پیروي نمایند آن عهد را شکسته و بسیاري از آنان پیمان را نپذیرفتند.⁽¹⁾

سوره بقره، آیه 101:

"وَ لَمَّا جاءَهُمْ رَسُولٌ مِنْ عِنْدِ اللهِ مُصَدِّقٌ لِما مَعَهُمْ نَبَذَ فَريقٌ مِنَ الَّذينَ أُوتُوا الْكِتابَ كِتابَ اللهِ وَراءَ ظُهُورِهِمْ كَأَنَّهُمْ لا يَعْلَمُونَ "

"و هنگامى كه فرستاده‌اى از سوى خدا به سراغشان آمد، و با نشانه‌ها‌يى كه نزد آنها بود هماهنگى داشت، گروهى از آنان كه به آنها كتاب آسمانى داده شده‌بود، كتاب خدا را پشت سر افكندند؛ گويى هيچ از آن آگاهى ندارند."

احادیث:

سوره بقره، آیه 104:

" يا أَيُّهَا الَّذينَ آمَنُوا لا تَقُولُوا راعِنا وَ قُولُوا انْظُرْنا وَ اسْمَعُوا وَ لِلْكافِرينَ عَذابٌ أَليمٌ "

"اى كسانى كه ايمان آورده‌ايد! [هنگامى كه از پيامبر تقاضاى مهلت براى درك آيات قرآن مى‌كنيد] نگوييد: «راعنا»؛ بلكه بگوييد: «انظرنا». [زيرا كلمه اوّل، هم به معناى «ما را مهلت بده»، و هم به معناى «ما را تحميق كن» مى‌باشد؛ و دستاويزى براى دشمن است] و [به دستورات الهى] گوش فرادهيد! و براى كافران عذاب دردناكى است."

احادیث:

سوره بقره، آیه 105:

" ما يَوَدُّ الَّذينَ كَفَرُوا مِنْ أَهْلِ الْكِتابِ وَ لاَ الْمُشْرِكينَ أَنْ يُنَزَّلَ عَلَيْكُمْ مِنْ خَيْرٍ مِنْ رَبِّكُمْ وَ اللهُ يَخْتَصُّ بِرَحْمَتِهِ مَنْ يَشاءُ وَ اللهُ ذُو الْفَضْلِ الْعَظيم "

"كافران اهل كتاب، و [همچنين] مشركان، دوست ندارند كه از سوى پروردگارتان، خير و بركتى بر شما نازل گردد؛ در حالى‌كه خداوند، هركس را بخواهد، ويژه‌ي رحمت خود سازد؛ و خداوند، صاحب فضل و بخشش بزرگ است."

احادیث:

به پیامبر ما حسادت کردند؛ آگاه باشید که ما اهل‌بیتی هستیم که هر پلیدی از ما دور شده و به ما حسادت می‌ورزند همان‌طورکه نسبت به پدران ما حسادت ورزیدند.⁽¹⁾

سوره بقره، آیه 106:

" ما نَنْسَخْ مِنْ آيَةٍ أَوْ نُنْسِها نَأْتِ بِخَيْرٍ مِنْها أَوْ مِثْلِها أَ لَمْ تَعْلَمْ أَنَّ أللهَ عَلى كُلِّ شَيْ‌ءٍ قَديرٌ "

"هر [حكم و] آيه اى را نسخ كنيم و يا [نسخ] آن را به تأخير اندازيم، بهتر از آن، يا همانند آن را مى‌آوريم. آيا نمى‌دانستى كه خداوند بر هر چيزى تواناست؟!"

احادیث:

سوره بقره، آیه 109:

" وَدَّ كَثيرٌ مِنْ أَهْلِ الْكِتابِ لَوْ يَرُدُّونَكُمْ مِنْ بَعْدِ إيمانِكُمْ كُفَّاراً حَسَداً مِنْ عِنْدِ أَنْفُسِهِمْ مِنْ بَعْدِ ما تَبَيَّنَ لَهُمُ الْحَقُّ فَاعْفُوا وَ اصْفَحُوا حَتَّى يَأْتِيَ اللهُ بِأَمْرِهِ إِنَّ أللهَ عَلى كُلِّ شَيْ‌ءٍ قَديرٌ "

"بسيارى از اهل كتاب، از روى حسد كه در وجود آنها ريشه دوانده آرزو مى‌كردند شما را بعد از ايمان‌آوردن، به حال كفر باز گردانند؛ با اين كه حق براى آنها كاملاً روشن شده است. شما آنها را عفو كنيد و گذشت نماييد؛ تا خداوند فرمان خودش [فرمان جهاد] را بفرستد؛ زيرا خداوند بر هر چيزى تواناست."

احادیث:

معجزاتی که بر راستی محمّد (ص) و فضل علی (علیه السلام) و آل آن دو (علیهم السلام) دلالت می‌کند.⁽²⁾

سوره بقره، آیه 110:

" وَ أَقيمُوا الصَّلاةَ وَ آتُوا الزَّكاةَ وَ ما تُقَدِّمُوا لِأَنْفُسِكُمْ مِنْ خَيْرٍ تَجِدُوهُ عِنْدَ اللهِ إِنَّ أللهَ بِما تَعْمَلُونَ بَصيرٌ "

"و نماز را برپا داريد و زكات را بپردازيد؛ و هر كار خيرى را براى خود از پيش مى‌فرستيد، آن را نزد خدا [در سراى ديگر] خواهيديافت؛ زيرا خداوند به اعمال شما بيناست."

احادیث:

سوره بقره، آیات 111 و 112:

" وَ قالُوا لَنْ يَدْخُلَ الْجَنَّةَ إِلاَّ مَنْ كانَ هُوداً أَوْ نَصارى تِلْكَ أَمانِيُّهُمْ قُلْ هاتُوا بُرْهانَكُمْ إِنْ كُنْتُمْ صادِقينَ" (111)

"آن‌ها گفتند: «هيچ‌كس جز يهود يا نصارى، هرگز داخل بهشت نخواهدشد». اين [پندار و] آرزوى آنهاست. بگو: «اگر راست مى‌گوييد دليل خود را [بر اين موضوع] بياوريد»!"

" بَلى مَنْ أَسْلَمَ وَجْهَهُ لِلهِ وَ هُوَ مُحْسِنٌ فَلَهُ أَجْرُهُ عِنْدَ رَبِّهِ وَ لا خَوْفٌ عَلَيْهِمْ وَ لا هُمْ يَحْزَنُونَ " (112)

"آرى، [بهشت در انحصار هيچ گروهى نيست] هر‌كس خود را تسليم خدا كند و نيكوكار باشد، پاداش او نزد پروردگارش محفوظ است؛ نه ترسى بر آنهاست و نه اندوهگين مى‌شوند."

احادیث:

امام علی (علیه السلام): علی (علیه السلام) در روز شورا برای مردم چنین استدلال می‌کرد: «شما را به خدا قسم می‌دهم! آیا در بین شما کسی هست که رسول‌خدا (درباره‌ی او مثل سخنی که درباره‌ی من گفته است، گفته‌باشد؟ [که ایشان فرموده بود:] «شیعیان تو روز قیامت از قبرهایشان خارج می‌شوند؛ سوار بر شترانی سفید؛ بند کفش‌هایشان از نور است و می‌درخشد؛ عبور از آن محل‌های ورود، برایشان آسان می‌شود؛ سختی‌ها از ایشان برداشته‌می‌شود؛ به آن‌ها امان داده‌می‌شود؛ غم‌ها از ایشان برداشته‌می‌شود؛ تا اینکه به‌سوی سایه‌ی عرش خدای رحمان رهسپار می‌شوند؛ مائده‌ای مقابلشان گذاشته‌شده از آن می‌خورند تا اینکه حساب پایان‌پذیرد؛ مردم می‌ترسند و محزونند ولی آن‌ها نمی‌ترسند و محزون نمی‌شوند». [حضرت (علیه السلام) ادامه دادند:] «کسی غیر از من هست [که چنین سخنی درباره‌ی او گفته شده‌باشد]»؟ گفتند: «نه! »⁽¹⁾

سوره بقره، آیه 115:

"وَ لِلهِ الْمَشْرِقُ وَ الْمَغْرِبُ فَأَيْنَما تُوَلُّوا فَثَمَّ وَجْهُ اللهِ إِنَّ أللهَ واسِعٌ عَليمٌ "

مشرق و مغرب، از آن خداست! پس به هر سو رو كنيد، رو به خدا كرده‌ايد. خداوند داراى قدرت وسيع و [به همه چيز] داناست."

احادیث:

سوره بقره، آیه 121:

"الَّذينَ آتَيْناهُمُ الْكِتابَ يَتْلُونَهُ حَقَّ تِلاوَتِهِ أُولئِكَ يُؤْمِنُونَ بِهِ وَ مَنْ يَكْفُرْ بِهِ فَأُولئِكَ هُمُ الْخاسِرُونَ "

"كسانى كه كتاب آسمانى به آنها داده‌ايم ( يهود و نصارى) و آن را چنان كه شايسته‌ی آن است مى‌خوانند [و عمل مى‌كنند]؛ آنها به پيامبر اسلام ايمان می‌آورند؛ و كسانى كه به او كافر شوند، زيانكارند."

احادیث:

سوره بقره، آیه 124:

"وَ إِذِ ابْتَلى إِبْراهيمَ رَبُّهُ بِكَلِماتٍ فَأَتَمَّهُنَّ قالَ إِنِّي جاعِلُكَ لِلنَّاسِ إِماماً قالَ وَ مِنْ ذُرِّيَّتي قالَ لا يَنالُ عَهْدِي الظَّالِمينَ "

"و چون ابراهيم را پروردگارش با كلماتى بيازمود، و وى آن همه را به انجام رسانيد، [خدا به او] فرمود: «من تو را پيشواى مردم قرار دادم.» [ابراهيم] پرسيد: «از دودمانم [چطور]؟» فرمود: «پيمان من به بيدادگران نمى‌رسد.»"

احادیث:

السلام) و حسین (علیه السلام)، توبه مرا بپذیری»! خدا نیز توبه‌اش را قبول کرد؛ که او توبه‌پذیر و مهربان است».⁽¹⁾

سوره بقره، آیه 126:

"وَ إِذْ قالَ إِبْراهيمُ رَبِّ اجْعَلْ هذا بَلَداً آمِناً وَ ارْزُقْ أَهْلَهُ مِنَ الثَّمَراتِ مَنْ آمَنَ مِنْهُمْ بِاللهِ وَ الْيَوْمِ الْآخِرِ قالَ وَ مَنْ كَفَرَ فَأُمَتِّعُهُ قَليلاً ثُمَّ أَضْطَرُّهُ إِلى عَذابِ النَّارِ وَ بِئْسَ الْمَصيرُ "

"و [به ياد آوريد] هنگامى را كه ابراهيم گفت: «پروردگارا! اين سرزمين را شهر امنى قرار ده؛ و اهل آن را آنها كه به خدا و روز بازپسين، ايمان آورده‌اند از ثمرات [گوناگون] روزى ده». فرمود: «[خواسته‌ات را پذيرفتم] و به هركس كه كافر شود، بهره‌ی اندكى خواهم‌داد؛ سپس آنها را به عذاب دوزخ مى‌كشانم؛ و چه بد فرجامى است»!"

احادیث:

امام سجاد (علیه السلام): کسانی منظور هستند که منکر وصیّ پیامبرند⁽¹⁾

و از او پیروی نمی‌کنند و به خدا قسم! حال این امّت، در حال حاضر همین است (مخالفت با علی (علیه السلام) می‌کنند).⁽²⁾

سوره بقره، آیات 127 و 128:

"وَ إِذْ يَرْفَعُ إِبْراهيمُ الْقَواعِدَ مِنَ الْبَيْتِ وَ إِسْماعيلُ رَبَّنا تَقَبَّلْ مِنَّا إِنَّكَ أَنْتَ السَّميعُ الْعَليمُ "(127)

"و [به يادآوريد] هنگامى را كه ابراهيم و اسماعيل، پايه‌ها‌ى خانه كعبه را بالا مى‌بردند؛ [و مى‌گفتند:] «پروردگارا! از ما بپذير، كه تويى شنوا و دانا."

"رَبَّنا وَ اجْعَلْنا مُسْلِمَيْنِ لَكَ وَ مِنْ ذُرِّيَّتِنا أُمَّةً مُسْلِمَةً لَكَ وَ أَرِنا مَناسِكَنا وَ تُبْ عَلَيْنا إِنَّكَ أَنْتَ التَّوَّابُ الرَّحيمُ " (128)

"پروردگارا! ما را تسليم [فرمان] خود قرار ده؛ و از دودمان ما امّتى كه تسليم [فرمان] تو باشند، به وجود آور؛ و شيوه‌ی عبادتمان را به ما نشان ده و توبه‌ی ما را بپذير، كه تويى توبه‌پذير مهربان."

احادیث:

امام علی (علیه السلام): علی (علیه السلام) به معاویه نامه‌ای از این قرار نوشت: از بنده‌ی خدا، امیرالمؤمنین علیّ‌بن‌ابیطالب (علیه السلام) به معاویه و بعد ... ما اهل‌بیت (علیهم السلام) هستیم؛ همان کسانی‌که خداوند هرگونه پلیدی را از ایشان دورکرده و پاکشان گردانده است. هر پیامبری دعوتی خاص برای خودش، فرزندان و اهل‌بیتش (علیهم السلام) دارد و نیز جانشینی در مورد خاندانش دارد. آیا نمی‌دانی که ابراهیم (علیه السلام) فرزندش یعقوب (علیه السلام) را و او نیز فرزندش را هنگام مرگ وصیّ خویش قرار داد؟! و محمّد (ص) طبق سنّت ابراهیم (علیه السلام) و پیامبران به خاندانش سفارش کرد و از ایشان پیروی نمود؛ همان‌طور که خداوند او را امر کرده‌بود. و این شامل تو [ای معاویه]! نمی‌شود؛ چرا که تو نه از پیامبرانی و نه با محمّد (ص) نسبتی داری! خداوند می‌فرماید: این سنّت، سنّت پیامبران است و سنّتی در این خاندان است که بعضی به بعضی دیگر منسوب‌اند. ابراهیم (علیه السلام) و اسماعیل (علیه السلام) در حالی‌که ستون‌های خانه را بالا می‌بردند گفتند: پروردگارا ما و ذریّه‌ی ما را از تسلیم‌شدگان خودت قرار بده و ما (اهل‌بیت (علیهم السلام)) همان امّت تسلیم‌شده و مسلمان هستیم و گفتند: پروردگارا در میان ایشان رسولی برانگیز که آیات تو را بر ایشان بخواند و ما اهل این دعوتیم و رسول‌خدا (ص) از ماست و ما از اوییم؛ بعضی از ما از دیگری است و برخی از ما در ولایت و میراث، بر

دیگری سزاوارتریم و ما نسلی هستیم که برخی از آن از بعضی دیگراست [منسوب به هم هستیم] و خداوند شنوا و داناست.⁽¹⁾

سوره بقره، آیه 129:

"رَبَّنا وَ ابْعَثْ فيهِمْ رَسُولاً مِنْهُمْ يَتْلُوا عَلَيْهِمْ آياتِكَ وَ يُعَلِّمُهُمُ الْكِتابَ وَ الْحِكْمَةَ وَ يُزَكِّيهِمْ إِنَّكَ أَنْتَ الْعَزيزُ الْحَكيمُ "

"پروردگارا! پيامبرى در ميان آنها از خودشان برانگيز تا آيات تو را بر آنان بخواند و آنها را كتاب و حكمت بياموزد، و پاكيزه كند؛ زيرا تو توانا و حكيمى [وبر اين كار، قادرى] »."

احادیث:

ابن‌عباس (رحمة الله علیه): کتاب در این کلام الهی، قرآن؛ و حکمت، ولایت امیرالمؤمنین علیّ‌بن‌ابی‌طالب (علیه السلام) می‌باشد.⁽²⁾

سوره بقره، آیه 130:

"وَ مَنْ يَرْغَبُ عَنْ مِلَّةِ إِبْراهيمَ إِلاَّ مَنْ سَفِهَ نَفْسَهُ وَ لَقَدِ اصْطَفَيْناهُ فِي الدُّنْيا وَ إِنَّهُ فِي الْآخِرَةِ لَمِنَ الصَّالِحينَ "

"جز افراد سفيه و نادان، چه كسى از آيين ابراهيم، [كه آيين پاكى و يگانه‌پرستى است] روى‌گردان خواهدشد؟! ما او را در دنيا برگزيديم؛ و او در آخرت، از صالحان است."

احادیث:

سوره بقره، آیه 132:

"وَ وَصَّى بِها إِبْراهيمُ بَنيهِ وَ يَعْقُوبُ يا بَنِيَّ إِنَّ أللهَ اصْطَفى لَكُمُ الدِّينَ فَلا تَمُوتُنَّ إِلاَّ وَ أَنْتُمْ مُسْلِمُونَ "

"و ابراهيم و يعقوب [در واپسين لحظات عمر] فرزندان خود را به اين آيين وصيّت كردند؛ [و هر كدام به فرزندان خويش گفتند:] «فرزندان من! خداوند اين آيين [پاك] را براى شما برگزيده است؛ و شما جز به آيين اسلام [و تسليم در برابر فرمان خدا] از دنيا نرويد»."

احادیث:

امام باقر (علیه السلام): درباره‌ی آیه‌ی: "وَ وَصّی بِها إِبْراهیمُ بَنیهِ وَ یَعْقُوبُ یا بَنِیَّ إِنَّ اللّهَ اصْطَفی لَکُمُ الدِّینَ فَلا تَمُوتُنَّ إِلّا وَ أَنْتُمْ مُسْلِمُونَ " فرمود: یعنی به ولایت علی (علیه السلام) وصیّت کرد.⁽¹⁾

الظاهرة/ المناقب، ج2، ص253.

سوره بقره، آیه 134:

"تِلْكَ أُمَّةٌ قَدْ خَلَتْ لَها ما كَسَبَتْ وَ لَكُمْ ما كَسَبْتُمْ وَ لا تُسْئَلُونَ عَمَّا كانُوا يَعْمَلُونَ "

"آنها امّتى بودند كه درگذشتند. اعمال آنان مربوط به خودشان بود و اعمال شما نيز مربوط به خود شماست؛ و شما مسؤول اعمال آنها نخواهيدبود."

احادیث:

دختر رسول خدا صلی الله علیه و آله حضرت فاطمه زهرا علیهاالسلام فرمود: از پدرم رسول خدا صلی الله علیه و آله شنیدم که فرمود: »هنگامی که در آسمان سیر داده شدم (شب معراج) داخل بهشت گردیدم، و در آنجا قصري دیدم از مرواریدهاي سفید رنگ و توخالی،

دري داشت که به تاجی از در و یاقوت مزین شده بود و بر آن پرده اي آویزان بود، سرم را بلند کردم دیدم بر روي در نوشته شده «لا اله الا الله، محمد رسول الله، علی ولی القوم« و بر روي پرده نوشته شده بود: «بخ بخ من مثل شیعه علی؟« "به به، آفرین، کیست مانند شیعیان علی" در آنجا وارد شدم قصري دیدم از عقیق سرخ رنگ میان تهی، و آن دري داشت از نقره که به تاجی از زبرجد سبز رنگ زینت داده شده بود، و بر آن پرده اي آویزان بود، سر خود را که بلند کردم دیدم روي در نوشته شده است «محمد رسول الله، علی وصی المصطفی« و بر روي پرده نوشته شده است «بشر شیعه علی بطیب المولد« شیعیان علی را به پاکی ولادت بشارت بده. در آنجا وارد شدم قصر دیگري دیدم از زمرد سبز رنگ میان تهی که زیباتر از آن ندیده ام، دري داشت از یاقوت سرخ رنگ که با جواهرات زینت داده شده بود و بر آن پرده اي آویزان بود، سر خود را بلند کردم دیدم بر آن نوشته شده است: «شیعه علی هم الفائزون« "شیعیان علی علیه السلام گروه رستگاران هستند". به جبرئیل گفتم:اي حبیب من این قصر از کیست؟ عرض کرد: از پسر عمو و وصی تو علی بن ابی طالب علیه السلام است، مردم همگی در قیامت با پاي برهنه و بدن عریان محشور می شوند جز شیعیان علی بن ابی طالب علیه السلام و همه را به نام مادرانشان می خوانند جز شیعیان علی علیه السلام که آن ها را به نام پدرانشان صدا می زنند. به جبرئیل گفتم: اي دوست من چرا اینگونه است؟ عرض کرد: چون شیعیان علی علیه السلام اورا دوست دارند، حلال زاده اند و پاك به دنیا آمده اند.⁽¹⁾

سوره بقره، آیه 136:

"قُولُوا آمَنَّا بِاللهِ وَ ما أُنْزِلَ إِلَيْنا وَ ما أُنْزِلَ إِلى إِبْراهيمَ وَ إِسْماعيلَ وَ إِسْحاقَ وَ يَعْقُوبَ وَ الْأَسْباطِ وَ ما أُوتِيَ مُوسى وَ عيسى وَ ما أُوتِيَ النَّبِيُّونَ مِنْ رَبِّهِمْ لا نُفَرِّقُ بَيْنَ أَحَدٍ مِنْهُمْ وَ نَحْنُ لَهُ مُسْلِمُونَ "

"گوييد: «ما به خدا ايمان آورده‌ايم؛ و به آنچه بر ما نازل شده؛ و آنچه بر ابراهيم و اسماعيل و اسحاق و يعقوب و اسباط (پيامبران از فرزندان يعقوب) نازل گرديده، [و همچنين] آنچه به موسى و عيسى و ساير پيامبران از طرف پروردگارشان داده شده است، و فرقى ميان آنها نمى‌گذاريم و ما در برابر [فرمان] خدا تسليم هستيم»."

احادیث:

امام باقر (علیه السلام): مقصود از این خطاب، علی (علیه السلام)، فاطمه (سلام الله علیها)، حسن (علیه السلام) و حسین (علیه السلام) است و پس از ایشان درباره‌ی ائمّه (علیهم السلام) جاریست.⁽¹⁾

سوره بقره، آیه 137:

"فَإِنْ آمَنُوا بِمِثْلِ ما آمَنْتُمْ بِهِ فَقَدِ اهْتَدَوْا وَ إِنْ تَوَلَّوْا فَإِنَّما هُمْ في شِقاقٍ فَسَيَكْفيكَهُمُ اللهُ وَ هُوَ السَّميعُ الْعَليمُ "

"اگر آنها به مانند آنچه شما به آن ايمان آورده‌ايد ايمان بياورند، هدايت يافته اند؛ و اگر سرپيچى كنند، از حقّ جدا شده‌اند و خداوند، شَرّ آنها را از تو دفع مى‌كند؛ و اوست شنواى دانا."

احادیث:

امام صادق (علیه السلام): برای شما (مؤمنین) همین قدر کافی است که آنچه ما (اهل‌بیت (علیهم السلام)) گفته‌ایم بگویید و نسبت به آنچه ما خاموش بوده‌ایم شما نیز لب فرو بندید. پس اگر شما فقط آنچه را ما گفته‌ایم بگویید و درباره‌ی آنچه ما سکوت کرده‌ایم تسلیم باشید، مسلّماً به آنچه ما ایمان آورده‌ایم، شما نیز همانند ما ایمان آورده‌اید. خدای تعالی می‌فرماید:" فَإِنْ آمَنُوا بِمِثْلِ ما آمَنْتُمْ بِهِ فَقَدِ اهْتَدَوْا".⁽¹⁾

سوره بقره، آیه 143:

"وَ كَذلِكَ جَعَلْناكُمْ أُمَّةً وَسَطاً لِتَكُونُوا شُهَداءَ عَلَى النَّاسِ وَ يَكُونَ ألرّسول عَلَيْكُمْ شَهيداً وَ ما جَعَلْنَا الْقِبْلَةَ الَّتي كُنْتَ عَلَيْها إِلاَّ لِنَعْلَمَ مَنْ يَتَّبِعُ ألرّسول مِمَّنْ يَنْقَلِبُ عَلى عَقِبَيْهِ وَ إِنْ كانَتْ لَكَبيرَةً إِلاَّ عَلَى الَّذينَ هَدَى اللهُ وَ ما كانَ اللهُ لِيُضيعَ إيمانَكُمْ إِنَّ أللهَ بِالنَّاسِ لَرَؤُفٌ رَحيمٌ "

همان‌گونه [كه قبله‌ی شما، يك قبله ميانه است] شما را نيز امّتى ميانه [و معتدل] قرار داديم تا بر مردم گواه باشيد؛ و پيامبر هم بر شما گواه باشد. و ما آن قبله‌اى را كه قبلاً بر آن بودى، تنها براى اين قبله قرار داده‌بوديم كه افرادى كه از پيامبر پيروى مى‌كنند، از آنها كه به جاهليّت بازمى‌گردند، مشخّص شوند. و مسلّماً اين حكم، جز بر كسانى كه خداوند آنها را هدايت كرده، دشوار بود. و خدا هرگز ايمان [و نمازهاى گذشته] شما را ضايع نمى‌گرداند؛ زيرا خداوند نسبت به مردم، رئوف و مهربان است.

احادیث:

سوره بقره، آیه 146:

" الَّذينَ آتَيْناهُمُ الْكِتابَ يَعْرِفُونَهُ كَما يَعْرِفُونَ أَبْناءَهُمْ وَ إِنَّ فَريقاً مِنْهُمْ لَيَكْتُمُونَ الْحَقَّ وَ هُمْ يَعْلَمُونَ "

"كسانى‌كه كتاب آسمانى به آنان داده‌ايم، او (پيامبر) را همچون فرزندان خود مى‌شناسند؛ ولى جمعى از آنان، حق را در حالى‌كه از آن آگاهند كتمان مى‌كنند."

احادیث:

پیامبر (ص): [نبوّت] محمّد (ص) و ولایت [فرزندان او] را در تورات و انجیل می‌شناسند؛ چنانکه پسران خود را در خانه‌های خویش می‌شناسند. (یعنی دلایل نبوّت پیامبر (ص) و ولایت فرزندان او در تورات و انجیل آمده است).⁽¹⁾

سوره بقره، آیه 148:

"لِكُلٍّ وِجْهَةٌ هُوَ مُوَلِّيها فَاسْتَبِقُوا الْخَيْراتِ أَيْنَ ما تَكُونُوا يَأْتِ بِكُمُ اللهُ جَميعاً إِنَّ أللهَ عَلى كُلِّ شَيْ‌ءٍ قَديرٌ "

"هر امّتى قبله‌اى دارد كه خداوند آن را تعيين كرده است؛ [و به جاى گفتگو درباره‌ی قبله،] در نيكي‌ها و اعمال خير، بر يكديگر سبقت جوييد. هر‌جا باشيد، خداوند همه‌ی شما را [در روز رستاخيز] حاضر مى‌كند؛ زيرا او بر هر چيزى تواناست."

احادیث:

سوره بقره، آیه 150:

"... وَ لِأُتِمَّ نِعْمَتي عَلَيْكُمْ وَ لَعَلَّكُمْ تَهْتَدُونَ "

"... نعمت خود را بر شما تمام كنم، شايد هدايت شويد."

احادیث:

امیرالمؤمنین علیه السلام فرمود: »رسول خدا صلی الله علیه و آله مرا در میان امتش جانشین خود ساخت، لذا من بعد از او حجت خدا بر آن ها هستم و همانا ولایت من بر اهل آسمان واجب شده است و فرشتگان ذکر فضائل ما می کنند و این نزد خدا تسبیح آن ها به حساب می آید. اي مردم! از من پیروي کنید تا شما را به راهی که در آن رشد و کمال شما است راهنمائی کنم، به چپ و راست گرایش پیدا نکنید که باعث گمراهی شما می شود، من وصی پیغمبر شما و جانشین او هستم، پیشواي مؤمنین و فرمانرواي ایشان و اختیاردار آن ها می باشم، من شیعیانم را به بهشت رهبري می کنم و دشمنانم را به سوي آتش می کشانم، من شمشیر انتقام خدا بر دشمنان اویم، و رحمت الهی بر دوستانش می باشم، من صاحب حوض رسول الله صلی الله علیه و آله و پرچم او هستم و مقام شفاعت اورا مالکم. من و حسن

و حسین و نه نفر از فرزندان او علیهم السلام جانشینان خدا بر روي زمین و حجت هاي الهی بر آفریدگان او هستیم«.⁽¹⁾

سوره بقره، آیه 152:

"فَاذْكُرُوني أَذْكُرْكُمْ وَ اشْكُرُوا لي وَ لا تَكْفُرُونِ "

"پس مرا ياد كنيد، تا شما را ياد كنم؛ و شكر مرا به‌جاى آوريد و [نعمت‌هاى مرا] كفران نكنيد."

احادیث:

امام صادق (علیه السلام): تسبیح حضرت فاطمه (سلام الله علیها) از جمله [مصادیق] ذکر فراوان خداست که خداوند متعال [به آن امر] فرموده است: "فَاذْکُرُونِی أَذْکُرْکُمْ".⁽²⁾

سوره بقره، آیه 153:

"يا أَيُّهَا الَّذينَ آمَنُوا اسْتَعينُوا بِالصَّبْرِ وَ الصَّلاةِ إِنَّ أللهَ مَعَ الصَّابِرينَ "

"اي افرادي كه ايمان آورده‌ايد! از صبر [و استقامت] و نماز، كمك بگيريد؛ [زيرا] خداوند با صابران است."

احادیث:

سوره بقره، آیه 154:

"وَ لا تَقُولُوا لِمَنْ يُقْتَلُ في سَبيلِ اللهِ أَمْواتٌ بَلْ أَحْياءٌ وَ لكِنْ لا تَشْعُرُونَ "

"و به آنهايي كه در راه خدا كشته مي‌شوند، مرده نگوييد؛ بلكه آنها زنده‌اند، ولي شما نمي‌فهميد."

احادیث:

امام باقر (علیه السلام): راه خدا، همان علی (علیه السلام) و فرزندان اوست. هرکه در راه ولایت او کشته شود در راه خدا کشته شده و هرکه در راه ولایت علی (علیه السلام) بمیرد در راه خدا مرده است.⁽¹⁾

سوره بقره، آیه 155:

"وَ لَنَبْلُوَنَّكُمْ بِشَيْ‌ءٍ مِنَ الْخَوْفِ وَ الْجُوعِ وَ نَقْصٍ مِنَ الْأَمْوالِ وَ الْأَنْفُسِ وَ الثَّمَراتِ وَ بَشِّرِ الصَّابِرينَ "

"به يقين همه‌ي شما را با امورى همچون ترس، گرسنگى و كاهش در مال‌ها و جان‌ها و ميوه‌ها آزمايش مى‌كنيم؛ و بشارت ده به صابران."

احادیث:

امام باقر (علیه السلام): ای جابر! مضمون این آیه خاص و عام است. خاصّ آن، گرسنگی است که خداوند در کوفه به دشمنان خاندان پیغمبر (ص) اختصاص داده و بدان وسیله آن‌ها را می‌کشد و عام آن، در شام است که مردم آنجا دچار چنان ترس و گرسنگی می‌شوند که تا آن

روز ندیده باشند. گرسنگی اهل شام قبل از قیام قائم (عجل الله تعالی فرجه الشریف) و ترس آن‌ها بعد از ظهور اوست.⁽¹⁾

سوره بقره، آیه 157:

"أُولئِكَ عَلَيْهِمْ صَلَواتٌ مِنْ رَبِّهِمْ وَ رَحْمَةٌ وَ أُولئِكَ هُمُ الْمُهْتَدُونَ "

"آنها كسانى هستند كه الطاف و رحمت خدا شامل حالشان شده؛ و آنانند هدايت‌يافتگان."

احادیث:

امام صادق (علیه السلام): پدرم به جابربن‌عبداللَّه انصاری گفت: «... ای جابر! به من از آن لوحی خبر بده که در دست مادرم فاطمه‌ی زهرا (سلام الله علیها) دختر رسول‌خدا (دیده‌ای و آنچه را مادرم فاطمه (سلام الله علیها) به تو خبر داده و در آن لوح مکتوب است، به من بگو». جابر گفت: «... در لوح چنین مکتوب بود: «بِسْمِ اللهِ الرَّحْمنِ الرَّحِیمِ این کتابی است از جانب خدای عزیز و حکیم، برای محمّد (نور و سفیر او ... من هیچ پیامبری را مبعوث نکردم جز آنکه وقتی ایّامش کامل و مدّتش سپری شد برای او وصیّ قراردادم و من تو را بر انبیاء (علیهم السلام) فضیلت داده و وصیّ تو را افضل اوصیاء ساختم و تو را به دو شبل و سبط پس از تو یعنی حسن (علیه السلام) و حسین (علیه السلام) گرامی داشتم ... از صلب او (حسین (علیه السلام)) داعی به سبیل و خازن علمم، حسن (علیه السلام) (عسکری) را بیرون می‌آورم. سپس این حلقه را با فرزندش تکمیل می‌کنم که وجود او رحمتی برای تمام جهانیان است، همان کسی‌که کمال

موسی (علیه السلام)، بهاء عیسی (علیه السلام) و صبر ایّوب (علیه السلام) را دارد. دوستانم در زمان [قبل از ظهور] او خوار شده و سرهای مؤمنین را [به ظالمان] هدیه می‌دهند؛ همچنان که سرهای ترک و دیلم را اهداء می‌کنند. آنان را می‌کُشند و آتش می‌زنند؛ آنان (مؤمنین) خائف و مرعوب و ترسان هستند و زمین از خونشان رنگین می‌شود و صدای فریاد و شیون از زنانشان برمی‌خیزد. آنان (مؤمنینی که در آن دوران، صبر می‌کنند) دوستان حقیقی من هستند. به‌واسطه‌ی آن‌ها هر فتنه‌ی کور ظلمانی را برطرف ساخته و سختی‌ها و اهوال را زایل می‌نمایم؛ بارهای گران و زنجیرها را از آنان برمی‌دارم. "أُولئِکَ عَلَیْهِمْ صَلَواتٌ مِنْ رَبِّهِمْ وَ رَحْمَةٌ وَ أُولئِکَ هُمُ الْمُهْتَدُون."⁽¹⁾

سوره بقره، آیه 159:

"إِنَّ الَّذينَ يَكْتُمُونَ ما أَنْزَلْنا مِنَ الْبَيِّناتِ وَ الْهُدى مِنْ بَعْدِ ما بَيَّنَّاهُ لِلنَّاسِ فِي الْكِتابِ أُولئِكَ يَلْعَنُهُمُ اللهُ وَ يَلْعَنُهُمُ اللاَّعِنُونَ "

"كسانى كه دلايل روشن، و هدايتى را كه نازل كرده‌ايم، پس از آن كه آن را در كتاب [آسمانى آنها] براى مردم بيان نموديم،كتمان كنند، خدا آنها را لعنت مى‌كند؛ و همه‌ي لعن‌كنندگان نيز، آنها را لعن مى‌كنند."

احادیث:

امام صادق (علیه السلام): در تفسیر عیاشی آمده است: گفتم: «در مورد کلام خدا که می‌فرماید: "إِنَّ الَّذِینَ یَکْتُمُونَ ما أَنْزَلْنا مِنَ الْبَیِّناتِ وَ الْهُدی مِنْ بَعْدِ ما بَیَّنَّاهُ لِلنَّاسِ فِی الْکِتابِ" برایم توضیح دهید». فرمود: «مقصود از [بیّنات و هدی] ما هستیم و خدا کمک کار ماست؛ [گویا سنّت شده] هرگاه مقام امامت به هریک از ما می‌رسد [مردم] به او رو نمی‌کنند و به سمت او نمی‌روند مگر آنکه [امام] بعدی بیاید و آن را برای مردم تبیین کند».⁽¹⁾

سوره بقره، آیه 161:

"إِنَّ الَّذينَ كَفَرُوا وَ ماتُوا وَ هُمْ كُفَّارٌ أُولئِكَ عَلَيْهِمْ لَعْنَةُ اللهِ وَ الْمَلائِكَةِ وَ النَّاسِ أَجْمَعينَ "

"كسانى كه كافر شدند، و در حال كفر از دنيا رفتند، لعنت خداوند و فرشتگان و همه‌ي مردم بر آنها خواهد بود."

احادیث:

کافران لعنت فرست»! پس خودشان هم بر خویش لعنت می‌فرستند. (یعنی همه‌ی مردم اعم از مؤمنین و کافران، کافران را لعنت می‌کنند».⁽¹⁾

سوره بقره، آیه 165:

"وَ مِنَ النَّاسِ مَنْ يَتَّخِذُ مِنْ دُونِ اللهِ أَنْداداً يُحِبُّونَهُمْ كَحُبِّ اللهِ وَ الَّذينَ آمَنُوا أَشَدُّ حُبًّا لِلهِ وَ لَوْ يَرَى الَّذينَ ظَلَمُوا إِذْ يَرَوْنَ الْعَذابَ أَنَّ الْقُوَّةَ لِلهِ جَميعاً وَ أَنَّ أللهَ شَديدُ الْعَذابِ "

"بعضى از مردم، غير از خداوند همتايانى [براى پرستش] انتخاب مى‌كنند؛ و آنها را همچون خدا دوست دارند. امّا كسانى كه ايمان آورده‌اند، محبّتشان به خدا، شديدتر است. و كسانى كه ستم كردند، [و معبودى غير خدا برگزيدند،] هرگاه عذاب الهى را مشاهده كنند، خواهنددانست كه تمامِ قدرت، از آنِ خداست؛ و خداوند، سخت كيفر است."

احادیث:

آل محمّد (علیهم السلام) هستند.⁽²⁾

سوره بقره، آیه 167:

"وَ قالَ الَّذينَ اتَّبَعُوا لَوْ أَنَّ لَنا كَرَّةً فَنَتَبَرَّأَ مِنْهُمْ كَما تَبَرَّؤُا مِنَّا كَذلِكَ يُريهِمُ اللهُ أَعْمالَهُمْ حَسَراتٍ عَلَيْهِمْ وَ ما هُمْ بِخارِجينَ مِنَ النَّارِ "

"[در اين هنگام] پيروان مى‌گويند: «كاش بار ديگر به دنيا بر مى‌گشتيم تا از آنها ( پيشوايان گمراه) بيزارى جوييم، آن چنانكه آنان [امروز] از ما بيزارى جستند!» [آرى] خداوند اين چنين اعمال آنها را به صورتى حسرت‌آور به آنان نشان مى‌دهد؛ و از آتش دوزخ، هرگز خارج نخواهند شد."

احادیث:

سوره بقره، آیه 169:

"إِنَّما يَأْمُرُكُمْ بِالسُّوءِ وَ الْفَحْشاءِ وَ أَنْ تَقُولُوا عَلَى اللهِ ما لا تَعْلَمُونَ "

"او شما را فقط به بدى و كار زشت فرمان مى‌دهد؛ [و نيز دستور مى‌دهد] آنچه را كه نمى‌دانيد، به خدا نسبت دهيد."

احادیث:

امام عسکری (علیه السلام): شیطان شما را به بدی‌ها، به روش بد، به نظر و فکر بدداشتن نسبت به بهترین خلق خدا، محمّد رسول‌خدا (ص) و به انکار ولایت برترین اولیاء خدا پس از محمّد

(ص) رسول او فرمان می‌دهد. [و امر می‌کند که] آنچه را نمی‌دانید به خدا نسبت دهید و به امامت کسی‌که خداوند بهره‌ای از آن برایش قرار نداده و او را از پست‌ترین دشمنان و بزرگترین انکارکنندگان امامت قرار داده [قائل شوید].⁽¹⁾

سوره بقره، آیه 172:

"يا أَيُّهَا الَّذينَ آمَنُوا كُلُوا مِنْ طَيِّباتِ ما رَزَقْناكُمْ وَ اشْكُرُوا لِلهِ إِنْ كُنْتُمْ إِيَّاهُ تَعْبُدُونَ "

"اى كسانى‌كه ايمان آورده‌ايد! از روزى‌ها‌ى پاكيزه‌اى كه به شما داده‌ايم، بخوريد و شكر خدا را به جا آوريد؛ اگر او را پرستش مى‌كنيد."

احادیث:

السلام) را بر خود تجدید کنید، لعنت خدا بر شیطان‌های متمرّد تجدید شود [که موجب دوری شرّ آن‌ها از شما می‌شود].⁽¹⁾

سوره بقره، آیه 173:

"إِنَّما حَرَّمَ عَلَيْكُمُ الْمَيْتَةَ وَ الدَّمَ وَ لَحْمَ الْخِنْزيرِ وَ ما أُهِلَّ بِهِ لِغَيْرِ اللهِ فَمَنِ اضْطُرَّ غَيْرَ باغٍ وَ لا عادٍ فَلا إِثْمَ عَلَيْهِ إِنَّ أللهَ غَفُورٌ رَحيمٌ "

"خداوند، تنها [خوردن گوشت] مردار، خون، گوشت خوك و حيوانى كه نام غير خدا [به هنگام ذبح] بر آن گفته‌شود، حرام كرده است. ولى آن‌كس كه ناچار شود، در صورتى كه ستمكار و متجاوز نباشد، گناهى بر او نيست؛ زيرا خداوند آمرزنده‌ي مهربان است."

احادیث:

امام صادق (علیه السلام): «باغی» کسی است که بر امام (علیه السلام) خروج کرده و «عادی» دزد است.⁽¹⁾

سوره بقره، آیه 174:

"إِنَّ الَّذينَ يَكْتُمُونَ ما أَنْزَلَ اللهُ مِنَ الْكِتابِ وَ يَشْتَرُونَ بِهِ ثَمَناً قَليلاً أُولئِكَ ما يَأْكُلُونَ في بُطُونِهِمْ إِلاَّ النَّارَ وَ لا يُكَلِّمُهُمُ اللهُ يَوْمَ الْقِيامَةِ وَ لا يُزَكِّيهِمْ وَ لَهُمْ عَذابٌ أَليمٌ "

"كسانى‌كه آيات كتاب آسمانى را كه خدا نازل كرده كتمان مى‌كنند؛ و آن را به بهاى كمى مى‌فروشند، آنها در درونشان جز آتش چيزى نمى‌خورند؛ [و اموالى كه از اين رهگذر به دست مى‌آورند، درحقيقت آتش سوزانى است]. و خداوند، روز قيامت، با آنها سخن نمى‌گويد؛ و آنان را پاكيزه نمى‌سازد؛ و براى آنها عذاب دردناكى است."

احادیث:

امام عسکری (علیه السلام): خداوند با آن‌ها با خوبی [و نرمی] صحبت نمی‌کند؛ بلکه آن‌ها را لعنت و خوار می‌نماید و می‌گوید «شما بد بنده‌هایی بودید! ترتیب مرا به هم زدید؛ کسی را که مقدّم داشتم مؤخّر و مؤخّرم را مقدّم انداختید؛ دشمن مرا، دوست و دوستم را دشمن گرفتید». خداوند آن‌ها را از گناهانشان پاک نمی‌کند. زیرا گناه، وقتی از میان رفته و نابود می‌شود که

همراه با ولایت محمّد (ص) و علی (علیه السلام) باشد و امّا گناهانی که همراه با عدم ولایت باشد، آن گناه، دوچندان و جرمش اضافه می‌شود و کیفرش سنگین‌تر می‌گردد.⁽¹⁾

سوره بقره، آیه 177:

"... وَ الْمُوفُونَ بِعَهْدِهِمْ إِذا عاهَدُوا وَ الصَّابِرينَ فِي الْبَأْساءِ وَ الضَّرَّاءِ وَ حينَ الْبَأْسِ أُولئِكَ الَّذينَ صَدَقُوا وَ أُولئِكَ هُمُ الْمُتَّقُونَ"

"و [همچنين] كسانى‌كه به عهد خود به هنگامى كه عهد بستند وفا مى‌كنند؛ و در برابر سختى‌ها و زيان‌ها و هنگام جنگ، استقامت مى‌ورزند؛ اين‌ها كسانى هستند كه راست مى‌گويند؛ [و گفتار و كردارشان با اعتقادشان هماهنگ است؛] و اين‌ها پرهيزگارانند."

احادیث:

سوره بقره، آیه 179:

"وَ لَكُمْ فِي الْقِصاصِ حَياةٌ يا أُولِي الْأَلْبابِ لَعَلَّكُمْ تَتَّقُونَ "

"و قصاص، براى شما مايه‌ي حيات [و امنيّت] است، اى صاحبان خرد! شايد پرهيزكارى پيشه كنيد."

احادیث:

امام سجاد (علیه السلام) [خطاب به مردم فرمود:] «ای بندگان خدا! این قصاص برای کسی است که در دنیا کسی را کُشته و جان او را از وی گرفته است. آیا شما را به بزرگتر از این قتل آگاه نسازم [به طوری‌که] قصاصی را که خداوند از [انجام‌دهنده‌ی] آن می‌گیرد به مراتب بزرگتر از آن قصاص می‌باشد»؟ عرض کردند: «بفرمائید ای پسر رسول‌خدا (»! او فرمود: «بزرگتر از این قتل، قتلی است که جبران نشود و هیچگاه مقتول زنده‌نشود [حتّی در آخرت]». گفتند: «آن کار چیست»؟ امام (علیه السلام) فرمود: «بزرگتر از قتل یک انسان، آن است که [کسی] او را از امّت محمّد (ص) و ولایت علی (علیه السلام) دور کند و راهی غیر از راه خدا را به او نشان دهد و وی را به ادامه‌دادن طریق دشمنان علی (علیه السلام) تشویق کند و به امامت آن‌ها راهنمائی نماید. کسانی‌که علی (علیه السلام) را از مقام خود دفع کرده و حقّش را پایمال کردند و اهمیّت

نمی‌دهند که گرامی‌داشتی که حقّ اوست را به او بدهند؛ این قتلی است که مقتول را در جهنّم مخلّد می‌سازد و پاداش این قتل، خلود در دوزخ می‌باشد.»⁽¹⁾

سوره بقره، آیه 185:

"شَهْرُ رَمَضانَ الَّذي أُنْزِلَ فيهِ الْقُرْآنُ هُدىً لِلنَّاسِ وَ بَيِّناتٍ مِنَ الْهُدى وَ الْفُرْقانِ فَمَنْ شَهِدَ مِنْكُمُ الشَّهْرَ فَلْيَصُمْهُ وَ مَنْ كانَ مَريضاً أَوْ عَلى سَفَرٍ فَعِدَّةٌ مِنْ أَيَّامٍ أُخَرَ يُريدُ اللهُ بِكُمُ الْيُسْرَ وَ لا يُريدُ بِكُمُ الْعُسْرَ وَ لِتُكْمِلُوا الْعِدَّةَ وَ لِتُكَبِّرُوا أللهَ عَلى ما هَداكُمْ وَ لَعَلَّكُمْ تَشْكُرُونَ "

"[روزه، واجب در] ماه رمضان است؛ ماهى كه قرآن، به عنوان راهنماى مردم و نشانه‌ها‌ى هدايت و جدا كننده‌ي حق از باطل، در آن نازل شده است. پس آن كس از شما كه در ماه رمضان در سفر نباشد، بايد آن را روزه بدارد. و آن كس كه در بيماري‌ها در سفر است، بايد روزهاى ديگرى را به همان مقدار، روزه بگيرد. خداوند آسايش شما را مى‌خواهد، نه زحمت شما را. هدف اين است كه اين روزها را تكميل كنيد؛ و خدا را به‌خاطر اين كه شما را هدايت كرده، بزرگ بشماريد؛ باشد كه شكرگزارى كنيد."

احادیث:

سوره بقره، آیه 189:

"يَسْئَلُونَكَ عَنِ الْأَهِلَّةِ قُلْ هِيَ مَواقيتُ لِلنَّاسِ وَ الْحَجِّ وَ لَيْسَ الْبِرُّ بِأَنْ تَأْتُوا الْبُيُوتَ مِنْ ظُهُورِها وَ لكِنَّ الْبِرَّ مَنِ اتَّقى وَ أْتُوا الْبُيُوتَ مِنْ أَبْوابِها وَ اتَّقُوا أللهَ لَعَلَّكُمْ تُفْلِحُونَ "

"درباره‌ي «هلال‌هاى ماه» از تو سؤال مى‌كنند؛ بگو: «آنها، بيان اوقات [و تقويم طبيعى] براى [نظام زندگى] مردم و [تعيين وقت] حج است». و كار نيك، آن نيست كه از پشت خانه‌ها وارد شويد [آنچنان كه در جاهليّت در حال احرام مرسوم بود]؛ بلكه نيكى اين است كه پرهيزگار باشيد. و از در خانه‌ها وارد شويد و تقوا پيشه كنيد، تا رستگار گرديد."

احادیث:

الظاهرة، ص91.

سوره بقره، آیه 193:

"وَ قاتِلُوهُمْ حَتَّى لا تَكُونَ فِتْنَةٌ وَ يَكُونَ الدِّينُ لِلّهِ فَإِنِ انْتَهَوْا فَلا عُدْوانَ إِلاَّ عَلَى الظَّالِمينَ "

"با آن‌ها پيكار كنيد؛ تا فتنه [و بت پرستى و سلب آزادى از مردم،] باقى نماند؛ و دين، مخصوص خدا گردد. پس اگر [از روش نادرست خود] دست برداشتند، [مزاحم آن‌ها نشويد؛ زيرا] تعدّى جز بر ستمكاران روا نيست."

احادیث:

سوره بقره، آیه 195:

"أَنفِقُوا في سَبيلِ اللهِ وَ لا تُلْقُوا بِأَيْديكُمْ إِلَى التَّهْلُكَةِ وَ أَحْسِنُوا إِنَّ أللهَ يُحِبُّ الْمُحْسِنينَ "

"و در راه خدا انفاق كنيد؛ و [با ترك انفاق،] خود را به دست خود، به هلاكت نيفكنيد؛ و نيكى كنيد كه خداوند، نيكوكاران را دوست مى‌دارد."

احادیث:

امام باقر (علیه السلام): از ولایت ما عدول نکنید که در دنیا وآخرت نابود می‌شوید.⁽¹⁾

سوره بقره، آیه 196:

"أَتِمُّوا الْحَجَّ وَ الْعُمْرَةَ لِلّهِ..."

"و حجّ و عمره را براى خدا به اتمام برسانيد..."

احادیث:

امام صادق (علیه السلام): زمانی که یکی از شما به حج مشرّف شد، حجّ خود را با زیارت ما، به پایان برساند زیرا تمام [و کامل‌بودن] حج، در آن است.⁽²⁾

سوره بقره، آیه 199:

"ثُمَّ أَفيضُوا مِنْ حَيْثُ أَفاضَ النَّاسُ وَ اسْتَغْفِرُوا أللهَ إِنَّ أللهَ غَفُورٌ رَحيمٌ "

"سپس از همان‌جا كه مردم كوچ مى‌كنند، [به‌سوى سرزمين منى] كوچ كنيد؛ و از خداوند، طلب آمرزش كنيد، زيرا خدا آمرزنده‌ي مهربان است."

احادیث:

امام علی (علیه السلام): مردی به پا خاست و از علی (علیه السلام) درخواست نمود که «ناس»، «اشباه ناس» و «نسناس» را تفسیر کند، حضرت علی (علیه السلام) رو به امام حسن (علیه السلام) نموده و فرمود: «جواب او را بده». امام حسن (علیه السلام) فرمود: «سؤال از ناس کردی؛ [بدان] رسول‌خدا (صلی الله علیه و آله) ناس است؛ بدلیل اینکه خداوند در این آیه می‌فرماید: ثُمَّ أَفِیضُوا مِنْ حَیْثُ أَفاضَ النَّاسُ یعنی بازگردید از همان‌جا که مردم بازگشته‌اند که منظور، پیامبراکرم (صلی الله علیه و آله) است و ما از او هستیم. از اشباه ناس پرسیدی؛ آن‌ها شیعیان ما هستند و ایشان از ما محسوب می‌شوند. امّا سؤال از نسناس کردی؛ آن‌ها این جمعیت انبوهند که افراد این آیه به شمار می‌روند: آنها همچون چهارپایانند بلکه گمراه‌تر! (اعراف/ 179)⁽¹⁾

سوره بقره، آیه 203:

"وَ اذْكُرُوا أللهَ في أَيَّامٍ مَعْدُوداتٍ فَمَنْ تَعَجَّلَ في يَوْمَيْنِ فَلا إِثْمَ عَلَيْهِ وَ مَنْ تَأَخَّرَ فَلا إِثْمَ عَلَيْهِ لِمَنِ اتَّقى وَ اتَّقُوا أللهَ وَ اعْلَمُوا أَنَّكُمْ إِلَيْهِ تُحْشَرونَ "

"و خدا را در روزهاى معیّنى یاد کنید: (روز يازده و دوازده و سيزدهم ماه ذى‌الحجّه). و هرکس شتاب کند، و [ذکر خدا را] در دو روز انجام دهد، باکى بر او نمى‌باشد؛ و هر‌که تأخیر کند، [و سه روز انجام دهد نیز] باکى بر او نیست؛ براى کسى که تقوا پیشه کند. و از [مخالفت فرمان] خدا بپرهیزید؛ و بدانید شما به‌سوى او محشور خواهید شد!"

احادیث:

سوره بقره، آیه 204:

"وَ مِنَ النَّاسِ مَنْ يُعْجِبُكَ قَوْلُهُ فِي الْحَياةِ الدُّنْيا وَ يُشْهِدُ أللهَ عَلى ما في قَلْبِهِ وَ هُوَ أَلَدُّ الْخِصامِ "

"بعضى از مردم، گفتارشان در زندگى دنیا مایه‌ي اعجاب تو مى‌شود؛ [در ظاهر، اظهار محبّت شدید مى‌کنند] و خدا را بر آنچه در دل دارند گواه مى‌گیرند. در حالى که آنان، سرسخت‌ترین دشمنانند."

احادیث:

امام صادق علیه السلام فرمودند: این آیه در خصوص فلانی و فلانی (غاصبان حق امیر مؤمنان علیه السلام) نازل شده است.⁽¹⁾

سوره بقره، آیه 207:

"وَ مِنَ النَّاسِ مَنْ يَشْري نَفْسَهُ ابْتِغاءَ مَرْضاتِ اللهِ وَ أللهُ رَؤُفٌ بِالْعِبادِ "

"بعضى از مردم [با ایمان و فداکار، همچون على در «لیلهْ‌المبیت» به هنگام خفتن در جایگاه پیغمبر] جان خود را به‌خاطر خشنودى خدا مى‌فروشند؛ و خداوند نسبت به همه‌ی بندگان مهربان است."

احادیث:

سوره بقره، آیه 208:

"يا أَيُّهَا الَّذينَ آمَنُوا ادْخُلُوا فِي السِّلْمِ كَافَّةً وَ لا تَتَّبِعُوا خُطُواتِ الشَّيْطانِ إِنَّهُ لَكُمْ عَدُوٌّ مُبينٌ "

"اى کسانى که ایمان آورده‌اید؛ همگى [در پرتو ایمان] در صلح و آشتى درآیید! و از گام‌هاى شیطان، پیروى نکنید؛ که او دشمن آشکار شماست."

احادیث:

سوره بقره، آیه 209:

"فَإِنْ زَلَلْتُمْ مِنْ بَعْدِ ما جاءَتْكُمُ الْبَيِّناتُ فَاعْلَمُوا أَنَّ أللهَ عَزيزٌ حَكيمٌ "

"و اگر بعد از [این همه] نشانه‌هاى روشن، که براى شما آمده است، لغزش کردید [و گمراه شدید]، بدانید [گریزى از مجازات الهى نخواهیدداشت، ] زیرا خداوند، توانا و حکیم است."

احادیث:

امام عسکری (علیه السلام ): اگر از سلم و اسلام که با اعتقاد به ولایت علی (علیه السلام) کامل می‌شود، گمراه گشتید، دیگر اقرار به نبوّت، توأم با کتمان امامت علی (علیه السلام) سودمند نمی‌باشد؛ همان‌طور که اقرار به توحید، با وجود انکار نبوّت مفید نیست. درحالی‌که شما پس از آنکه دلایلی محکم از سخن نبیّ‌اکرم (صلی الله علیه و آله) و فضیلتش برای شما آمد و برای

شما دلایلی واضح و گویا بر اینکه محمّد (صلی الله علیه و آله) که شما را به امامت علی (علیه السلام) راهنمایی کرد، پیامبر راستگویی است و دین او تنها دین بر حق است، گمراه شدید.⁽¹⁾

سوره بقره، آیه 210:

"هَلْ يَنْظُرُونَ إِلاَّ أَنْ يَأْتِيَهُمُ أللهُ في ظُلَلٍ مِنَ الْغَمامِ وَ الْمَلائِكَةُ وَ قُضِيَ الْأَمْرُ وَ إِلَى اللهِ تُرْجَعُ الْأُمُورُ "

"آیا [پیروان فرمان شیطان، پس از این همه نشانه‌ها] انتظار دارند که خداوند و فرشتگان، در سایه‌هایى از ابرها به‌سوى آنان بیایند [و دلایل تازه‌اى در اختیارشان بگذارند؟!] درحالى که آنچه لازم بوده انجام شده، و همه‌ي امور به‌سوى خدا باز مى‌گردد."

احادیث:

امام سجاد (علیه السلام): این کافران آیات و بیّنه خواستند و به آیات کافی و بلیغی که [خدا] به ایشان داد، قانع نشدند؛ تا آنکه به ایشان گفته‌شد: "هَلْ یَنْظُرُونَ إِلَّا أَنْ یَأْتِیَهُمُ اللهُ" یعنی آیا حال که شما با وجود این حجّت‌های روشن، و دافع، قانع نمی‌شوید، منتظرید که خود خداوند نزد شما بیاید؟! و حال آنکه آن محال است زیرا اطلاق رفت­وآمد درباره‌ی خداوند جایز نیست.

و مخالفان ولایت نیز، درباره‌ی امامت امیرالمؤمنین علی (علیه السلام) به پیامبر (صلی الله علیه و آله) پیشنهاداتی دادند و [چنان اشکال‌تراشی کردند] تا منجر به طرح پیشنهادات محال شد.⁽¹⁾

سوره بقره، آیه 238:

"حافِظُوا عَلَى الصَّلَواتِ وَ الصَّلاةِ الْوُسْطى وَ قُومُوا لِلهِ قانِتينَ "

"در انجام [به موقع و کامل] همه‌ي نمازها و [به خصوص] نماز وسطى(نماز) کوشا باشید و از روى خضوع و اطاعت، براى خدا به پاخیزید."

احادیث:

سوره بقره، آیه 245:

"مَنْ ذَا الَّذي يُقْرِضُ أللهَ قَرْضاً حَسَناً فَيُضاعِفَهُ لَهُ أَضْعافاً كَثيرَةً وَ أللهُ يَقْبِضُ وَ يَبْصُطُ وَ إِلَيْهِ تُرْجَعُونَ "

"کیست که به خدا قرض نیکویى‌دهد [و بدون منّت، انفاق کند، ] تا خداوند آن را براى او چندین برابر کند؟ و خداوند است که [روزىِ بندگان را] محدود یا گسترده مى‌سازد؛ [و انفاق، هرگز باعث کمبود روزى کسى نمى‌شود]. و [سرانجام همگى] به سوى او باز مى‌گردید."

احادیث:

امام صادق (علیه السلام): این آیه مربوط به صله‌ی رحم است و مخصوصاً منظور از رحم، خویشاوندان آل محمّد (علیهم السلام) هستند.⁽²⁾

سوره بقره، آیه 247:

"وَ قالَ لَهُمْ نَبِيُّهُمْ إِنَّ أللهَ قَدْ بَعَثَ لَكُمْ طالُوتَ مَلِكاً قالُوا أَنَّى يَكُونُ لَهُ الْمُلْكُ عَلَيْنا وَ نَحْنُ أَحَقُّ بِالْمُلْكِ مِنْهُ وَ لَمْ يُؤْتَ سَعَةً مِنَ الْمالِ قالَ إِنَّ أللهَ اصْطَفاهُ عَلَيْكُمْ وَ زادَهُ بَسْطَةً فِي الْعِلْمِ وَ الْجِسْمِ وَ أللهُ يُؤْتي مُلْكَهُ مَنْ يَشاءُ وَ أللهُ واسِعٌ عَليمٌ "

"و پیامبرشان به آنها گفت: «خداوند «طالوت» را براى زمامدارى شما برگزیده است». گفتند: «چگونه او بر ما حکومت کند، با این که ما از او شایسته‌تریم، و او ثروت زیادى ندارد؟!» گفت: «خدا او را بر شما برگزیده و او را در دانش و توانایى جسمانى، فزونى بخشیده‌است. خداوند، مُلکش را به هر‌کس بخواهد، مى بخشد؛ و احسان خداوند، گسترده است؛ و [از لیاقت افراد] آگاه است»."

احادیث:

سوره بقره، آیه 249:

"... الَّذينَ آمَنُوا مَعَهُ قالُوا لا طاقَةَ لَنَا الْيَوْمَ بِجالُوتَ وَ جُنُودِهِ قالَ الَّذينَ يَظُنُّونَ أَنَّهُمْ مُلاقُوا اللهِ كَمْ مِنْ فِئَةٍ قَليلَةٍ غَلَبَتْ فِئَةً كَثيرَةً بِإِذْنِ اللهِ وَ أللهُ مَعَ الصَّابِرينَ "

"ایمان بیشترى داشتند] گفتند: «چه بسیار گروه‌هاى کوچک که به خواست خدا، بر گروه‌هاى بزرگ پیروز شدند». و خداوند با صابران [و استقامت‌کنندگان] است."

احادیث:

سوره بقره، آیه 251:

"فَهَزَمُوهُمْ بِإِذْنِ اللهِ وَ قَتَلَ داوُدُ جالُوتَ وَ آتاهُ أللهُ الْمُلْكَ وَ الْحِكْمَةَ وَ عَلَّمَهُ مِمَّا يَشاءُ وَ لَوْ لا دَفْعُ اللهِ النَّاسَ بَعْضَهُمْ بِبَعْضٍ لَفَسَدَتِ الْأَرْضُ وَ لكِنَّ أللهَ ذُو فَضْلٍ عَلَى الْعالَمينَ "

"آنگاه به خواست خدا، آن‌ها سپاه دشمن را به هزیمت وا‌داشتند؛ و «داوود» [نوجوان شجاعى که در لشکر «طالوت» بود]، «جالوت» را کشت؛ و خداوند، حکومت و دانش را به او بخشید؛ و از آنچه مى‌خواست به او تعلیم داد. و اگر خداوند، بعضى از مردم را به‌وسیله‌ي بعضى دیگر دفع نمى‌کرد، زمین را فساد فرا مى‌گرفت، ولى خداوند نسبت به جهانیان، لطف و احسان دارد."

احادیث:

امام صادق (علیه السلام): خداوند به‌خاطر شیعیان نمازگزار ما، از شیعیانی که نماز نمی‌گذارند [بلاها را] دفع می‌کند. که اگر همه نماز را ترک کنند هلاک خواهندشد و هم از کسانی‌که روزه نمی‌گیرند به‌وسیله‌ی آنهایی که روزه می‌گیرند گرفتاری‌ها را دور می‌سازد و اگر همه روزه نگیرند نابود می‌گردند و به‌خاطر کسانی‌که زکات می‌دهند از آنهایی که زکات نمی‌دهند عذاب را دور می‌کند که اگر همه زکات ندهند، هلاک می‌شوند و خداوند به‌خاطر کسانی‌که حج می‌گزارند، بلا را از آنهایی که حج نمی‌گزارند رفع می‌کند که اگر همه حج‌گزاردن را ترک می‌کردند هلاک می‌شدند و این است معنی آیه‌ی شریفه‌ی: "وَ لَوْ لا دَفْعُ اللهِ النَّاسَ بَعْضَهُمْ بِبَعْضٍ لَفَسَدَتِ الْأَرْضُ

وَ لکِنَّ اللهَ ذُو فَضْلٍ عَلَی الْعالَمِینَ" به خدا قسم! این آیه فقط درباره‌ی شما (شیعیان) نازل شده و مخاطبی غیر از شما ندارد.⁽¹⁾

سوره بقره، آیه 253:

"تِلْكَ الرُّسُلُ فَضَّلْنا بَعْضَهُمْ عَلى بَعْضٍ مِنْهُمْ..."

"ما بعضى از آن پیامبران را بر بعضى دیگر برترى بخشیدیم... "

احادیث:

پیامبر (صلی الله علیه و آله): پیامبر (صلی الله علیه و آله) در خطاب به امام علی (علیه السلام) فرمود: خداوند متعال موجودی بهتر از من و گرامی‌تر از من نیافریده است». علی (علیه السلام) فرمود: «ای رسول‌خدا (صلی الله علیه و آله)! تو افضل هستی یا جبرئیل (علیه السلام)»؟ [پیامبر (صلی الله علیه و آله)] فرمود: «ای علی (علیه السلام)! خداوند متعال پیامبران مرسل خود را بر فرشتگان مقرّبش برتری داده و مرا بر همه‌ی پیغمبران و مرسلین فضیلت داده است. ای علی (علیه السلام)! فضیلت بعد از من مخصوص تو می‌باشد و بعد از تو نیز مخصوص امامان بعد از تو خواهدبود و فرشتگان، خدمتگزاران ما و خدمتگزاران دوستان ما هستند».⁽²⁾

سوره بقره، آیه 255:

"... مَنْ ذَا الَّذي يَشْفَعُ عِنْدَهُ إِلاَّ بِإِذْنِهِ..."

"... یست که در نزد او، جز به فرمانش شفاعت کند؟!..."

احادیث:

امام صادق (علیه السلام:) آن شفاعت‌کنندگان، ما هستیم.⁽¹⁾

سوره بقره، آیه 256:

"لا إِكْراهَ فِي الدِّينِ قَدْ تَبَيَّنَ الرُّشْدُ مِنَ الْغَيِّ فَمَنْ يَكْفُرْ بِالطَّاغُوتِ وَ يُؤْمِنْ بِاللهِ فقد استَمْسَكَ بِالْعُرْوَةِ الْوُثْقى لاَ انْفِصامَ لَها وَ أللهُ سَميعٌ عَليمٌ "

"اکراهى در قبول دین، نیست. [زیرا] راه درست از راه انحرافى، روشن شده‌است. بنابراین، کسى که به طاغوت (بت و شیطان، و هر موجود طغیانگر) کافر شود و به خدا ایمان‌آورد، به محکم‌ترین دستگیره چنگ زده است، که گسستن براى آن نیست. و خداوند، شنوا و داناست."

احادیث:

امام رضا (علیه السلام): " طَّاغُوتِ " همان کسانی هستند که حق خاندان محمّد (صلی الله علیه و آله) را غصب کردند.⁽¹⁾

سوره بقره، آیه 257:

"أللهُ وَلِيُّ الَّذينَ آمَنُوا يُخْرِجُهُمْ مِنَ الظُّلُماتِ إِلَى النُّورِ وَ الَّذينَ كَفَرُوا أَوْلِياؤُهُمُ الطَّاغُوتُ يُخْرِجُونَهُمْ مِنَ النُّورِ إِلَى الظُّلُماتِ أُولئِكَ أَصْحابُ النَّارِ هُمْ فيها خالِدُونَ "

"خداوند، ولىّ و سرپرست کسانى است که ایمان آورده‌اند؛ آنها را از ظلمت‌ها خارج ساخته، به‌سوى نور مى‌برد. ولى کسانى که کافر شدند، اولیاى آنها طاغوت‌ها هستند؛ که آنها را از نور خارج ساخته، به‌سوى ظلمت‌ها مى‌برند؛ آنها اهل دوزخند و جاودانه در آن خواهند بود."

احادیث:

سوره بقره، آیه 260:

"وَ إِذْ قالَ إِبْراهيمُ رَبِّ أَرِني كَيْفَ تُحْيِ الْمَوْتى قالَ أَ وَ لَمْ تُؤْمِنْ قالَ بَلى وَ لكِنْ لِيَطْمَئِنَّ قَلْبي قالَ فَخُذْ أَرْبَعَةً مِنَ الطَّيْرِ فَصُرْهُنَّ إِلَيْكَ ثُمَّ اجْعَلْ عَلى كُلِّ جَبَلٍ مِنْهُنَّ جُزْءاً ثُمَّ ادْعُهُنَّ يَأْتينَكَ سَعْياً وَ اعْلَمْ أَنَّ أللهَ عَزيزٌ حَكيمٌ "

"و [به خاطر بیاور] هنگامى را که ابراهیم گفت: «پروردگارا! به من بنمایان چگونه مردگان را زنده مى‌کنى»؟ فرمود: «مگر ایمان نیاورده‌اى»؟! گفت: «آرى [ایمان آورده‌ام]، ولى مى‌خواهم قلبم آرامش یابد». فرمود: «در این صورت، چهار پرنده [از گونه‌هاى مختلف] را انتخاب کن؛ و آنها را [پس از ذبح‌کردن، ] قطعه‌قطعه کن [و درهم بیامیز]؛ سپس بر هر کوهى، قسمتى از آن را قرار بده؛ بعد آنها را صدا بزن، به‌سرعت به‌سوى تو مى آیند. و بدان که خداوند توانا و حکیم است."

احادیث:

حضرت امام جعفر صادق علیه السلام: خداوند دعاي حضرت ابراهیم علیه السلام را به اجابت رسانید هنگامی که گفت پروردگار من! بنمایان به من چگونه مرده گان را زنده می نمایی؟ و فرمود: این آیه از متشابهات قرآن است، معناي آن این است که ابراهیم سؤال نمود از کیفیت، و کیفیت از کارهاي خداست که هرگاه نداند او را عالمی عیبی به او نرسد و در توحید و اعتقادش نقصی حاصل نمی شود. پس خداوند به او فرمود: آیا ایمان نداري؟ عرض کرد: چرا ایمان دارم و فرمود: این معنی شرطی است که عمومیت دارد نسبت به تمام مردم که هر زمان سؤالی از آن ها می شود آیا ایمان ندارید فورا لازم است پاسخ او گفته شود. بله. چنانچه خداوند به ارواح بنی آدم فرمود: "الست بربکم" گفتند: بله و اولین کسانیکه بله گفتند محمد و آل او علیهم السلام بودند و به همین جهت افضل از تمام پیغمبران شدند. پس هر کس جواب نداد، او از ملت ابراهیم اعراض نموده است چنانچه می فرماید: "ومن یرغب عن مله

ابراهیم الا من سفه نفسه" و بعد از آن خداوند آل محمد صلی الله علیه و آله را در دنیا بر تمام مردم برگزید.⁽¹⁾

سوره بقره، آیه 262:

"الَّذينَ يُنْفِقُونَ أَمْوالَهُمْ في سَبيلِ اللهِ ثُمَّ لا يُتْبِعُونَ ما أَنْفَقُوا مَنًّا وَ لا أَذىً لَهُمْ أَجْرُهُمْ عِنْدَ رَبِّهِمْ وَ لا خَوْفٌ عَلَيْهِمْ وَ لا هُمْ يَحْزَنُونَ "

"کسانى که اموال خود را در راه خدا انفاق مى‌کنند، سپس به دنبال انفاقى که کرده‌اند، منّت نمى‌گذارند و آزارى نمى‌رسانند، پاداش آنها نزد پروردگارشان [محفوظ] است؛ نه ترسى دارند، و نه اندوهگین مى‌شوند."

احادیث:

ابن‌عباس (رحمة الله علیه): "ثُمَّ لا یُتْبِعُونَ ما أَنْفَقُوا مَنًّا وَ لا أَذیً" درباره‌ی علی (علیه السلام) نازل شده است.⁽²⁾

سوره بقره، آیه 264:

"يا أَيُّهَا الَّذينَ آمَنُوا لا تُبْطِلُوا صَدَقاتِكُمْ بِالْمَنِّ وَ الْأَذى كَالَّذي يُنْفِقُ مالَهُ رِئاءَ النَّاسِ وَ لا يُؤْمِنُ بِاللهِ وَ الْيَوْمِ الْآخِرِ فَمَثَلُهُ كَمَثَلِ صَفْوانٍ عَلَيْهِ تُرابٌ فَأَصابَهُ وابِلٌ فَتَرَكَهُ صَلْداً لا يَقْدِرُونَ عَلى شَيْ‌ءٍ مِمَّا كَسَبُوا وَ أللهُ لا يَهْدِي الْقَوْمَ الْكافِرينَ "

"اى کسانى‌که ایمان آورده‌اید! صدقات خود را با منّت و آزار، باطل نسازید؛ همانند کسى‌که مال خود را براى نشان‌دادن به مردم، انفاق مى‌کند؛ و به خدا و روز واپسین، ایمان نمى‌آورد؛ [عمل] او همچون قطعه سنگى است که بر آن، [قشر نازکى از] خاک باشد؛ [و بذرهایى در آن افشانده‌شود؛] و رگبارى بر آن ببارد، [و همه‌ی خاک‌ها و بذرها را بشوید،] و آن را صاف [و خالى از خاک و بذر] رها کند. آنها از کارى که انجام داده‌اند، چیزى به‌دست نمى‌آورند؛ و خداوند، گروه کافران را هدایت نمى‌کند."

احادیث:

از حضرت امام محمد باقر علیه السلام فرمودند: «تأویل این آیه آن است که صدقات خود را به منت نهادن و آزار رسانیدن به محمد و آل محمد صلی الله علیه و آله باطل نگردانید». و فرمودند: «این آیه در مورد سومی نازل شده و درباره معاویه و پیروان آن دو جاري شده« زیرا که این گروه بیت المال را صرف مردم می نمودند تا ایشان سرگرم جنگ با امیرالمؤمنین علیه السلام و اذیت حسنین علیهماالسلام شوند چنانکه شدند.⁽¹⁾

سوره بقره، آیه 265:

"وَ مَثَلُ الَّذينَ يُنْفِقُونَ أَمْوالَهُمُ ابْتِغاءَ مَرْضاتِ اللهِ وَ تَثْبيتاً مِنْ أَنْفُسِهِمْ كَمَثَلِ جَنَّةٍ بِرَبْوَةٍ أَصابَها وابِلٌ فَآتَتْ أُكُلَها ضِعْفَيْنِ فَإِنْ لَمْ يُصِبْها وابِلٌ فَطَلٌّ وَ أللهُ بِما تَعْمَلُونَ بَصيرٌ "

"و [عمل] کسانى که اموال خود را براى خشنودى خدا و پایدار‌ساختن [فضایل انسانى در] روح خود، انفاق مى‌کنند، همچون باغى است که در نقطه‌ی بلندى باشد، و باران‌هاى درشت به آن برسد، و میوه‌ی خود را دوچندان دهد. و اگر باران درشت به آن نرسد، بارانى نرم به آن مى‌رسد. [و در هر‌حال، شاداب و با طراوت است] و خداوند به آنچه انجام می‌دهید، بیناست."

احادیث:

سوره بقره، آیه 269:

"يُؤْتِي الْحِكْمَةَ مَنْ يَشاءُ وَ مَنْ يُؤْتَ الْحِكْمَةَ فَقَدْ أُوتِيَ خَيْراً كَثيراً وَ ما يَذَّكَّرُ إِلاَّ أُولُوا الْأَلْبابِ "

"دانش و حکمت را به هر‌کس بخواهد [و شایسته باشد] مى‌دهد؛ و به هرکس دانش داده‌شود، خیر فراوانى داده شده است. و جز خردمندان، [این حقایق را درک نمى‌کنند، و] متذکّر نمى‌گردند."

احادیث:

سوره بقره، آیه 274:

"الَّذينَ يُنْفِقُونَ أَمْوالَهُمْ بِاللَّيْلِ وَ النَّهارِ سِرًّا وَ عَلانِيَةً فَلَهُمْ أَجْرُهُمْ عِنْدَ رَبِّهِمْ وَ لا خَوْفٌ عَلَيْهِمْ وَ لا هُمْ يَحْزَنُونَ "

"کسانى که اموال خود را، شب یا روز، پنهان یا آشکار، انفاق مى‌کنند، مزدشان نزد پروردگارشان [محفوظ] است؛ نه ترسى بر آنهاست، و نه اندوهگین مى‌شوند."

احادیث:

* سوره آل عمران:

سوره آل عمران، آیه 7:

"هُوَ الَّذي أَنْزَلَ عَلَيْكَ الْكِتابَ مِنْهُ آياتٌ مُحْكَماتٌ هُنَّ أُمُّ الْكِتابِ وَ أُخَرُ مُتَشابِهاتٌ فَأَمَّا الَّذينَ في قُلُوبِهِمْ زَيْغٌ فَيَتَّبِعُونَ ما تَشابَهَ مِنْهُ ابْتِغاءَ الْفِتْنَةِ وَ ابْتِغاءَ تَأْويلِهِ وَ ما يَعْلَمُ تَأْويلَهُ إِلَّا اللهُ وَ الرّاسِخُونَ فِي الْعِلْمِ يَقُولُونَ آمَنّا بِهِ كُلٌّ مِنْ عِنْدِ رَبِّنا وَ ما يَذَّكَّرُ إِلّا أُولُوا الْأَلْبابِ "

"او كسى است كه اين كتاب آسمانى را بر تو نازل كرد كه بخشى از آن، آيات «محكم» (صريح و روشن) است كه اساس اين كتاب مى‌باشد؛ [و پيچيدگى آيات ديگر، را برطرف مى‌كند]. و بخشى ديگر، «متشابه» [و پيچيده] است. امّا آن‌ها كه در قلوبشان انحراف است، به‌دنبال آيات متشابه‌اند، تا فتنه‌انگيزى كنند [و مردم را گمراه سازند] و تفسير [نادرستى] براى آن مى‌طلبند؛ در‌حالى‌كه تفسير آن‌ها را، جز خدا و راسخان در علم، نمى‌دانند. [آن‌ها كه به‌دنبال درك اسرار آيات قرآنند] مى‌گويند: «ما به آن ايمان آورديم؛ تمامى آن از جانب پروردگار ماست». و جز خردمندان، متذكّر نمى‌شوند [و اين حقيقت را درك نمى‌كنند]."

احادیث:

سوره آل عمران، آیه 13:

"قَدْ كانَ لَكُمْ آيَةٌ في فِئَتَيْنِ الْتَقَتا فِئَةٌ تُقاتِلُ في سَبيلِ اللهِ وَ أُخْرَى كافِرَةٌ يَرَوْنَهُمْ مِثْلَيْهِمْ رَأْيَ الْعَيْنِ وَ اللهُ يُؤَيِّدُ بِنَصْرِهِ مَنْ يَشاءُ إِنَّ في ذالِكَ لَعِبْرَةً لِأُولِي الْأَبْصارِ "

"در دو گروهى كه [در ميدان جنگ بدر]، با هم رو‌به‌رو شدند، نشانه [و عبرتى] براى شما بود: يك گروه، در راه خدا نبرد مى‌كردند؛ و جمع ديگرى كافر بودند، [و در راه شيطان و بت مى‌جنگيدند]، در‌حالى‌كه كافران، مؤمنان را با چشم خود، دو برابر آنچه بودند، مى‌ديدند. [و اين خود عاملى براى وحشت و شكست آن‌ها شد]. و خداوند، هركس را بخواهد [و شايسته باشد]، با يارى خود، تأييد مى‌كند. در اين، عبرتى است براى صاحبان بصيرت."

احادیث:

سوره آل عمران، آیه 18:

"شَهِدَ اللهُ أَنَّهُ لا إِلهَ إِلّا هُوَ وَ الْمَلائِكَةُ وَ أُولُوا الْعِلْمِ قائِماً بِالْقِسْطِ لا إِلهَ إِلّا هُوَ الْعَزيزُ الْحَكيمُ "

"خداوند، [با ايجاد نظام هماهنگ جهان هستى] گواهى مى‌دهد كه معبودى جز او نيست و فرشتگان و صاحبان دانش، [نيز، بر اين مطلب] گواهى مى‌دهند؛ درحالى‌كه [خداوند] قيام به عدالت دارد؛ معبودى جز او نيست، اوست توانا و حكيم."

احادیث:

سوره آل عمران، آیه 19:

"إِنَّ الدِّينَ عِنْدَ اللهِ الْإِسْلامُ وَ مَا اخْتَلَفَ الَّذينَ أُوتُوا الْكِتابَ إِلّا مِنْ بَعْدِ ما جاءَهُمُ الْعِلْمُ بَغْياً بَيْنَهُمْ وَ مَنْ يَكْفُرْ بِآياتِ اللهِ فَإِنَّ اللهَ سَريعُ الْحِسابِ "

"دين در نزد خدا، اسلام است. و كسانى‌كه كتاب آسمانى به آنان داده شد، [با يكديگر] اختلاف نكردند، مگر بعد از آگاهى و از روى ستم و حسد ورزى؛ و هركس به آيات خدا كفر ورزد، [بداند كه] خداوند، سريع الحساب است."

احادیث:

سوره آل عمران، آیه 21:

"إنَّ الَّذينَ يَكْفُرُونَ بِآياتِ اللهِ وَ يَقْتُلُونَ النَّبِيِّينَ بِغَيْرِ حَقٍّ وَ يَقْتُلُونَ الَّذينَ يَأْمُرُونَ بِالْقِسْطِ مِنَ النّاسِ فَبَشِّرْهُمْ بِعَذابٍ أَليمٍ "

"كسانى كه نسبت به آيات خدا كفر مى‌ورزند و پيامبران را به ناحق مى‌كشند، و [نيز] مردمى را كه امر به عدالت مى‌كنند به قتل مى‌رسانند، به كيفرى دردناك بشارت ده!"

احادیث:

سلیم بن قیس از امیرالمؤمنین علیه السلام نقل می کند که حضرت در گفتگویی که با معاویه داشت به او فرمود: اي معاویه! خداوند براي ما اهل بیت آخرت را به جاي دنیا برگزیده است و در دنیا پاداشی براي ما قرار نداده است. اي معاویه! پیامبر خدا، ذکریا، نجاري می کرد و یحیی، پسر زکریا به دست قومش کشته شد در حالی که مردمش را به پرستش خداي عزوجل دعوت می کرد، دلیلش این است که خداوند دنیا را پست و بی ارزش شمرده است. یاران شیطان همواره با یاران خداوند در جنگ و جدال بوده اند، خداوند متعال در کتابش فرموده است: "ان الذین یکفرون بآیات الله و یقتلون النبیین بغیر حق و یقتلون الذین یأمرون بالقسط من الناس فبشرهم بعذاب الیم."⁽¹⁾

سوره آل عمران، آیه 26:

" قُلِ اللّهُمَّ مالِكَ الْمُلْكِ تُؤْتِي الْمُلْكَ مَنْ تَشاءُ وَ تَنْزِعُ الْمُلْكَ مِمَّنْ تَشاءُ وَ تُعِزُّ مَنْ تَشاءُ وَ تُذِلُّ مَنْ تَشاءُ بِيَدِكَ الْخَيْرُ إِنَّكَ عَلى كُلِّ شَيْءٍ قَديرٌ"

"بگو:«بار الها! اى مالك حكومت‌ها! به هركس بخواهى، حكومت مى‌بخشى؛ و از هركس بخواهى، حكومت را مى‌گيرى؛ هركس را بخواهى، عزّت مى‌دهى؛ و هركه را بخواهى خوار مى‌كنى. تمام خوبي‌ها به دست توست؛ تو بر هرچيزى توانايى»."

احادیث:

امام صادق (علیه السلام): هنگامی‌که خداوند این سه آیه را فرمان داد که به زمین فرود آیند به عرش درآویختند و گفتند: «پروردگارا! ما را به‌سوی خطاکاران و گنه‌کاران فرو می‌فرستی»؟

خداوند متعال به آن‌ها وحی فرمود که: «فرود آیید! به‌عزّت و جلالم سوگند! کسی از خاندان محمّد (صلی الله علیه و آله) به‌دنبال هر نماز شما را تلاوت نکند مگر اینکه او را در بهشت به همراه آنچه در آن است ساکن می‌گردانم و به او نظر می‌کنم به دیده‌ی رحمت هر روزی هفتاد نظر مهرورزی و در هر نظری هفتاد حاجت از او برآورم که کمترین آن آمرزش گناهانش باشد و آن آیات عبارتند از: سوره‌ی حمد، "آیهْ‌الکرسی و شَهِدَ الله أَنَّهُ لا إِلهَ إِلَّا هُوَ و قُلِ اللَّهُمَّ مالِکَ الْمُلْکِ."⁽¹⁾

سوره آل عمران، آیه 31:

"قُلْ إِنْ كُنْتُمْ تُحِبُّونَ اللهَ فَاتَّبِعُوني يُحْبِبْكُمُ اللهُ وَ يَغْفِرْ لَكُمْ ذُنُوبَكُمْ وَ اللهُ غَفُورٌ رَحيمٌ "

"بگو: «اگر خدا را دوست مى‌داريد، از من پيروى كنيد؛ تا خدا [نيز] شما را دوست بدارد و گناهانتان را ببخشد و خدا آمرزنده‌ی مهربان است»."

احادیث:

آیه را قرائت نمود. و فرمود: دوستی خداوند براي بندگان فرستادن رحمت و افاضه فیض به آن ها است و دوستی بندگان نسبت به خدا عبارت از فرمانبرداري و اطاعت از اوامر خداست.⁽¹⁾

سوره آل عمران، آیه 32:

"قُلْ أَطيعُوا اللهَ وَ الرَّسُولَ فَإِنْ تَوَلَّوْا فَإِنَّ اللهَ لا يُحِبُّ الْكافِرينَ "

"بگو: «از خدا و پيامبر، اطاعت كنيد؛ و اگر سرپيچى كنيد، خداوند كافران را دوست نمى‌آرد»."

احادیث:

سوره آل عمران، آیه 33:

"إِنَّ اللهَ اصْطَفى آدَمَ وَ نُوحاً وَ آلَ إِبْراهيمَ وَ آلَ عِمْرانَ عَلَى الْعالَمينَ "

"خداوند، آدم و نوح و خاندان ابراهيم و خاندان عمران را بر جهانيان برترى داد."

احادیث:

سوره آل عمران، آیه 36:

"فَلَمّا وَضَعَتْها قالَتْ رَبِّ إِنِّي وَضَعْتُها أُنْثى وَ اللهُ أَعْلَمُ بِما وَضَعَتْ وَ لَيْسَ الذَّكَرُ كَالْأُنْثى وَ إِنِّي سَمَّيْتُها مَرْيَمَ وَ إِنِّي أُعيذُها بِكَ وَ ذُرِّيَّتَها مِنَ الشَّيْطانِ الرَّجيمِ "

"ولى هنگامى‌كه او را به دنيا آورد، [و او را دختر يافت]، گفت: «پروردگارا! من او را دختر آوردم و خدا از آنچه او به دنيا آورده بود، آگاهتر بود و پسر، همانند دختر نيست. [دختر نمى‌تواند

وظيفه‌ی خدمتگزارى خانه‌ی خدا را همانند پسر انجام دهد]. من او را مريم نام گذاردم؛ و او و فرزندانش را از [وسوسه‌هاى] شيطان رانده شده، در پناه تو قرارمى‌دهم»."

احادیث:

سوره آل عمران، آیه 37:

"فَتَقَبَّلَها رَبُّها بِقَبُولٍ حَسَنٍ وَ أَنْبَتَها نَباتاً حَسَناً وَ كَفَّلَها زَكَرِيّا كُلَّمادَخَلَ عَلَيْها زَكَرِيَّا الْمِحْرابَ وَجَدَ عِنْدَها رِزْقاً قالَ يا مَرْيَمُ أَنّى لَكِ هذا قالَتْ هُوَ مِنْ عِنْدِ اللهِ إِنَّ اللهَ يَرْزُقُ مَنْ يَشاءُ بِغَيْرِ حِسابٍ "

"خداوند، او (مريم) را به‌طرز نيكويى پذيرفت و به‌طرز شايسته‌اى، [نهال وجود] او را رويانيد [و پرورش داد] و سرپرستى او را به «زكريا» سپرد. هر زمان زكريّا وارد محراب او مى‌شد، غذاى مخصوصى در كنار او مى‌ديد. پس از او پرسيد: «اى مريم! اين روزى از كجا نصيب تو شده»؟! گفت: «اين از سوى خداست. خداوند به هركس بخواهد، بى‌حساب روزى مى‌دهد»."

احادیث:

حضرت امام محمد باقر علیه السلام فرمودند: حضرت زهرا علیهاالسلام و حضرت امیر علیه السلام با یکدیگر موافقت نمودند که سیده زنان عالم علیهاالسلام ، امورات خانه را از جارو و خمیر نمودن و نان پختن و غیره انجام دهد و امام متقیان علیه السلام کارهاي بیرون خانه مانند آوردن هیزم و تهیه خوراك و آب را به عهده داشته باشد. یک روز حضرت امیر علیه السلام وارد شد پرسید: آیا در خانه چیزي هست براي من بیاورید. حضرت زهرا علیهاالسلام عرض کرد: قسم بخدایی که حق تو را بزرگ فرموده است سه روز است چیزي در خانه ما بهم نمی رسد. حضرت امیر علیه السلام فرمود: پس چرا نفرمودي؟ عرض کرد: پیغمبر صلی الله علیه و آله مرا نهی فرمود از آنکه چیزي از شما بخواهم. حضرت از خانه بیرون رفت و یک دینار قرض نمود و به سمت خانه مراجعت نمود. در بین راه مقداد بن اسود را ملاقات فرمود در صورتی که شب شده بود فرمود: در این وقت چه شده که از خانه بیرون آمدي؟ عرض کرد: گرسنه ماندم، حضرت آن دینار را به او مرحمت فرمود و دست تهی به خانه آمد. دید پیغمبر صلی الله علیه و آله نشسته و حضرت زهرا نماز علیهاالسلام می خواند و میان آن دو چیزي است که روپوش بر آن افکنده اند. چون حضرت زهرا علیهاالسلام از نماز فارغ شد روپوش را برداشت قدحی (ظرفی) هویدا شد از نان و گوشت. فرمود: اي فاطمه علیهاالسلام این از کجا است؟ عرض کرد: از نزد خداست، همانا خدا هرکس را که می خواهد روزي می دهد. امیرالمؤمنین علیه السلام فرمود: آیا تو را خبر دهم به زنی مانند خودت، زهرا علیهاالسلام عرض کرد: بله، فرمود: زکریا وقتی بر مریم در محراب داخل می شد نزد او رزقی می یافت و تا آخر آیه را حضرت تلاوت فرمود. پس یک ماه از آن قدح خوردند. امام محمد باقر علیه السلام در ادامه فرمود: حضرت قائم علیه السلام از آن قدح می خورد و آن نزد ما است.⁽¹⁾

سوره آل عمران، آیه 39:

"فَنادَتْهُ الْمَلائِكَةُ وَ هُوَ قائِمٌ يُصَلِّي فِي الْمِحْرابِ أَنَّ اللهَ يُبَشِّرُكَ بِيَحْيى مُصَدِّقاً بِكَلِمَةٍ مِنَ اللهِ وَ سَيِّداً وَ حَصُوراً وَ نَبِيّاً مِنَ الصّالِحينَ "

"و درحالى‌كه او در محراب ايستاده، مشغول نيايش بود، فرشتگان او را صدا زدند: «خدا تو را به «يحيى» بشارت مى‌دهد؛ [كسى] كه كلمه‌ی خدا (مسيح) را تصديق مى‌كند و رهبر خواهد بود و از هوس‌هاى سركش بركنار، و پيامبرى از صالحان است»."

احادیث:

رسول‌خدا (صلی الله علیه و آله): درباره‌ی حسن و حسین (علیها السلام) این چنین است: آن دو، دو سرور جوانان اهل بهشت هستند.⁽¹⁾

سوره آل عمران، آیه 42:

"وَإِذْ قالَتِ الْمَلائِكَةُ يا مَرْيَمُ إِنَّ اللهَ اصْطَفاكِ وَ طَهَّرَكِ وَ اصْطَفاكِ عَلى نِساءِ الْعالَمينَ "

"و [به ياد آوريد] هنگامى را كه فرشتگان گفتند: «اى مريم! خدا تو را برگزيده و پاك ساخته؛ و بر تمام زنان جهان، برترى بخشيده است."

احادیث:

سوره آل عمران، آیه 46:

"وَ يُكَلِّمُ النّاسَ فِي الْمَهْدِ وَ كَهْلاً وَ مِنَ الصّالِحينَ "

"و با مردم، در گاهواره و درحال ميانسالى سخن خواهد گفت و از صالحان است»."

احادیث:

از ابن عباس روایت شده که وقتی حضرت خدیجه به حضرت زهرا علیهاالسلام حامله شد، شبی حضرت رسول صلی الله علیه و آله وارد خانه شد دید حضرت خدیجه مشغول به صحبت است فرمود: با که صحبت می کنی؟ عرض کرد با طفلی که در رحم دارم. پیغمبر صلی الله علیه و آله فرمود: که بشارت باد تو را اي خدیجه! که جبرئیل مرا مژده داده که این فرزند دختر می باشد و مادر امامان است و از نسل او ائمه دین علیهم السلام پیدا می شوند که بندگان خالص به ایشان اقتدا می کنند.⁽¹⁾

سوره آل عمران، آیه 53:

"قوله تعالي: رَبَّنا آمَنّا بِما أَنْزَلْتَ وَ اتَّبَعْنَا الرَّسُولَ فَاكْتُبْنا مَعَ الشّاهِدينَ "

"پروردگارا! به آنچه نازل كرده‌اى، ايمان آورديم و از فرستاده‌ی [تو] پيروى نموديم؛ ما را در زمره‌ی گواهان قرار ده»."

احادیث:

امام کاظم (علیه السلام): ما آن گواهانیم؛ گواهی برای پیامبران (علیهم السلام) بر امّت آن‌ها می‌دهیم.⁽²⁾

سوره آل عمران، آیه 61:

"فَمَنْ حَاجَّكَ فيهِ مِنْ بَعْدِ ما جاءَكَ مِنَ الْعِلْمِ فَقُلْ تَعالَوْا نَدْعُ أَبْناءَنا وَأَبْناءَكُمْ وَ نِساءَنا وَ نِساءَكُمْ وَ أَنْفُسَنا وَ أَنْفُسَكُمْ ثُمَّ نَبْتَهِلْ فَنَجْعَلْ لَعْنَتَ اللهِ عَلَى الْكاذِبينَ "

"هرگاه بعد از علم و دانشى كه به تو رسيده، [باز] كسانى درباره‌ی مسيح با تو به ستيز برخيزند، بگو: «بياييد ما فرزندان خود را دعوت كنيم، شما نيز فرزندان خود را؛ ما زنان خويش را دعوت نماييم، شما نيز زنان خود را؛ ما از نفوس خود [و كسى كه همچون جان ماست] دعوت كنيم، شما نيز از نفوس خود؛ آنگاه مباهله [و نفرين] كنيم و لعنت خدا را بر دروغگويان قرار‌دهيم»."

احادیث:

سوره آل عمران، آیه 68:

"إِنَّ أَوْلَى النّاسِ بِإِبْراهيمَ لَلَّذينَ اتَّبَعُوهُ وَ هذَا النَّبِيُّ وَ الَّذينَ آمَنُوا وَ اللهُ وَلِيُّ الْمُؤْمِنينَ "

"سزاوارترين مردم به ابراهيم، كسانى هستند كه از او پيروى كردند، و اين پيامبر و كسانى كه [به او] ايمان آورده‌اند [از همه سزاوارترند]؛ وخداوند، ولىّ و سرپرست مؤمنان است."

احادیث:

سوره آل عمران، آیه 73:

"وَ لاتُؤْمِنُوا إِلّا لِمَنْ تَبِعَ دينَكُمْ قُلْ إِنَّ الْهُدى هُدَى اللهِ أَنْ يُؤْتى أَحَدٌ مِثْلَ ما أُوتيتُمْ أَوْ يُحاجُّوكُمْ عِنْدَ رَبِّكُمْ قُلْ إِنَّ الْفَضْلَ بِيَدِ اللهِ يُؤْتيهِ مَنْ يَشاءُ وَ اللهُ واسِعٌ عَليمٌ "

"و [گفتند]: جز به كسى كه از آيين شما پيروى مى‌كند، [واقعاً] ايمان نياوريد». بگو: «هدايت [واقعى]، هدايت الهى است [و توطئه‌ی آن ها] بى‌اثر است». و گفتند: «تصوّر نكنيد به كسى همانند كتاب آسمانى شما داده مى شود، يا اينكه مى‌توانند در پيشگاه پروردگارتان، با شما بحث و گفتگو كنند»، بگو: «فضل به دست خداست و به هركس بخواهد [و شايسته باشد]، مى‌دهد و خداوند، داراى مواهب گسترده و آگاه [از موارد شايسته‌ي آن] است."

احادیث:

امام کاظم (علیه السلام): پیامبر (صلی الله علیه و آله) فرمود: «ای مردم! پیرو هدایت خدا باشید تا رستگار شوید؛ راه یابید و آن راه من و راه این شخص علیّ‌بن‌ابی‌طالب (علیه السلام) است هرکه پیرو علی (علیه السلام) در حیات من باشد و بعد از مرگم پیرو من بوده است و پیرو من پیرو خداست و هرکس پیرو خدا باشد گمراه و بدبخت نمی‌شود.⁽¹⁾

سوره آل عمران، آیه 77:

"إِنَّ الَّذينَ يَشْتَرُونَ بِعَهْدِ اللهِ وَ أَيْمانِهِمْ ثَمَناً قَليلاً أُولئِكَ لا خَلاقَ لَهُمْ فِي الْآخِرَةِ وَ لا يُكَلِّمُهُمُ اللهُ وَ لا يَنْظُرُ إِلَيْهِمْ يَوْمَ الْقِيامَةِ وَ لا يُزَكِّيهِمْ وَ لَهُمْ عَذابٌ أَليمٌ "

"كسانى كه پيمان الهى و سوگندهاى خود را [به نام مقدّس او] به بهاى ناچيزى مى‌فروشند، بهره‌اى در آخرت نخواهند داشت؛ و خداوند با آن‌ها سخن نمى‌گويد و به آنان در قيامت نگاه [رحمت] نمى‌كند و آن‌ها را پاك نمى‌سازد؛ و عذاب دردناكى براى آنهاست."

احادیث:

سوره آل عمران، آیه 80:

"وَلا يَأْمُرَكُمْ أَنْ تَتَّخِذُوا الْمَلائِكَةَ وَ النَّبِيِّينَ أَرْباباً أَ يَأْمُرُكُمْ بِالْكُفْرِبَعْدَ إِذْ أَنْتُمْ مُسْلِمُونَ "

"و به شما دستور نمى‌دهد كه فرشتگان و پيامبران را، [به عنوان] پروردگار انتخاب كنيد. آيا شما را، پس از آنكه مسلمان شديد، به كفر فرمان مى‌دهد؟!"

احادیث:

1.مولی علی موسی الرضا علیه السلام فرمود: هر که ادعا نماید براي پیغمبران ربوبیت را، یا ادعا نماید براي ائمه ربوبیت یا نبوت را، یا براي غیر ائمه امامت را، پس ما از او در دنیا و آخرت بیزار هستیم.⁽¹⁾

2.همچنین حضرت فرمودند: تجاوز نکنید نسبت به ما از عبودیت، (ما را عبادت نکنید ولی) بگویید در حق ما هر چه بخواهید و هرگز به کنه معرفت ما نمی رسید، و مبالغه نکنید تا به حد غلو رسید، و بپرهیزید از غلو مانند غلو نصاري، پس بدرستی که من بیزار هستم از غلو کنندگان. و مقام انبیاء و برگزیدگان الهی، منزه است از آنکه امت را دعوت به پرستش خود نمایند.⁽²⁾

سوره آل عمران، آیه 81:

"وَإِذْ أَخَذَ اللهُ ميثاقَ النَّبِيِّينَ لَما آتَيْتُكُمْ مِنْ كِتابٍ وَ حِكْمَةٍ ثُمَّ جاءَكُمْ رَسُولٌ مُصَدِّقٌ لِما مَعَكُمْ لَتُؤْمِنُنَّ بِهِ وَ لَتَنْصُرُنَّهُ قالَ أَ أَقْرَرْتُمْ وَ أَخَذْتُمْ عَلى ذالِكُم إِصْري قالُوا أَقْرَرْنا قالَ فَاشْهَدُوا وَ أَنَا مَعَكُمْ مِنَ الشّاهِدينَ "

"و [به‌خاطر بياوريد] هنگامى را كه خداوند، از پيامبران [و پيروان آن‌ها]، پيمان مؤكّد گرفت، كه هرگاه كتاب و دانش به شما دادم، سپس پيامبرى به‌سوى شما آمد كه با نشانه‌هايى كه نزد شماست، هماهنگ بود، به او ايمان بياوريد و او را يارى كنيد. و فرمود: «آيا پديرفتند؟ و بر آن، با من پيمان مؤكّد بستيد»؟ گفتند: «[آرى] پذيرفتيم». [خداوند به آن‌ها] فرمود: «پس گواه باشيد! و من [نيز] با شما از گواهانم»."

احادیث:

السلام) بر او عرضه شد و در برابر آن پیامبر (صلی الله علیه و آله) ایستادند پس پیامبران (علیهم السلام) به اطاعت و ولایت آن‌ها اقرار نمودند.⁽²⁾

سوره آل عمران، آیه 85:

"وَ مَنْ يَبْتَغِ غَيْرَ الْإِسْلامِ ديناً فَلَنْ يُقْبَلَ مِنْهُ وَ هُوَ فِي الْآخِرَةِ مِنَ الْخاسِرينَ "

"و هركس جز اسلام [و تسليم در برابر فرمان حقّ]، آيينى براى خود انتخاب كند، از او پذيرفته نخواهد شد؛ و او در آخرت، از زيانكاران است."

احادیث:

امام صادق (علیه السلام ): منظور از" وَ مَنْ یَبْتَغِ غَیْرَ الْإِسْلامِ دیناً فَلَنْ یُقْبَلَ مِنْهُ وَ هُوَ فِی الْآخِرَةِ مِنَ الْخاسِرین"؛ یعنی هرکس تسلیم به ولایت ما نباشد.⁽²⁾

سوره آل عمران، آیه 90:

"إِنَّ الَّذينَ كَفَرُوا بَعْدَ إيمانِهِمْ ثُمَّ ازْدادُوا كُفْراً لَنْ تُقْبَلَ تَوْبَتُهُمْ وَ أُولئِكَ هُمُ الضّالُّونَ "

"كسانى كه پس از ايمان آوردن، كافر شدند و سپس بر كفر [خود] افزودند، هيچ‌گاه توبه آنان، [كه از روى ناچارى يا در آستانه‌ی مرگ صورت مى‌گيرد]، پذيرفته نمى‌شود؛ و آن‌ها گمراهان [واقعى]اند."

احادیث:

امام سجّاد (علیه السلام): سپس امام حسین (علیه السلام) جلو آمد تا در مقابل آن لشکر از خدا بی‌خبر قرار گرفت... خدای ما بهترین پروردگار است ولی شما بد مردمی هستید. زیرا به گمان خود اقرار به اطاعت کردید و به حضرت محمّد (صلی الله علیه و آله) ایمان آوردید سپس پشت به ذرّیّه و عترت پیامبر (علیهم السلام) خود نمودید و می‌خواهید آنان را شهید نمایید. حقا که شیطان بر شما مسلّط شده و شما را از یاد خدای بزرگ برده است. شما و این اراده‌ای که دارید نابود شوید! ما از آنِ خداییم و به‌سوی او بازمی‌گردیم»!. (بقره/156) شما قومی هستید که از بعد از ایمان کفر ورزیدید پس نابود باد! قوم کافران!⁽¹⁾

سوره آل عمران، آیه 91:

"إِنَّ الَّذينَ كَفَرُوا وَ ماتُوا وَ هُمْ كُفّارٌ فَلَنْ يُقْبَلَ مِنْ أَحَدِهِمْ مِّلْءُ الْأَرْضِ ذَهَباً وَ لَوِ افْتَدى بِهِ أُولئِكَ لَهُمْ عَذابٌ أَليمٌ وَ ما لَهُمْ مِنْ ناصِرينَ "

"كسانى كه كافر شدند و درحال كفر از دنيا رفتند، اگر صفحه‌ی زمين پر از طلا باشد، و آن را به‌عنوان فديه [و كفّاره اعمال بد خويش] بپردازند، هرگز از هيچ‌يك آن‌ها پذيرفته نخواهد شد؛ و براى آنان، مجازاتِ دردناكى است؛ و هيچ ياورى ندارند."

احادیث:

علیّ‌بن‌ابراهیم (رحمة الله علیه): "إِنَّ الَّذِینَ کَفَرُوا وَ ماتُوا وَ هُمْ کُفَّارٌ فَلَنْ یُقْبَلَ مِنْ أَحَدِهِمْ مِلْءُ الْأَرْضِ ذَهَباً وَ لَوِ افْتَدی بِهِ أُولئِکَ لَهُمْ عَذابٌ أَلِیمٌ وَ ما لَهُمْ مِنْ ناصِرِینَ" تمام این آیه درباره‌ی دشمنان آل‌محمّد (علیهم السلام) است.⁽¹⁾

سوره آل عمران، آیه 92:

"أَنْ تَنالُوا الْبِرَّ حَتّى تُنْفِقُوا مِمّا تُحِبُّونَ وَ ما تُنْفِقُوا مِنْ شَيْءٍ فَإِنَّ اللهَ بِهِ عَليمٌ "

"هرگز به [حقيقتِ] نيكوكارى نمى‌رسيد مگر اينكه از آنچه دوست مى‌داريد، [در راه خدا] انفاق كنيد؛ و آنچه انفاق مى‌كنيد، خداوند از آن آگاه است."

احادیث:

امام صادق (ع) میفرمایند: ... صله بر شیعیان ما واجب است خداوند آنرا واجب فرموده و در قرآن می فرماید «لن تنالوا البر حتی تنفقوا مما تحبون وما تنفقوا من شی ء فان الله به علیم» مراد از «البر» مائیم، و راه هدایت و تقوي در پرهیزکاري، ما هستیم و دعاي ما از جانب

خداوند برنمی گردد و به اجابت خواهد رسید، به مال حلال اکتفا کنید و همیشه از خدا بخواهید و از مردم چیزي سؤال نکنید که شما را بی نیاز نخواهد نمود و چیزي که خداوند بر شما پوشیده از مردم نخواهید.⁽¹⁾

سوره آل عمران، آیه 95:

"قُلْ صَدَقَ اللهُ فَاتَّبِعُوا مِلَّةَ إِبْراهيمَ حَنيفاً وَ ما كانَ مِنَ الْمُشْرِكينَ "

"بگو: «خدا راست گفته [و اين‌ها در آيين پاك ابراهيم نبوده] است. بنابراين، از آيين ابراهيم پيروى كنيد، كه به حق گرايش داشت، و از مشركان نبود»."

احادیث:

امام حسین (علیه السلام): کسی را نمی‌شناسم که بر دین ابراهیم (علیه السلام) به‌جز ما و شیعیان ما باشد.⁽²⁾

سوره آل عمران، آیه 96:

"إِنَّ أَوَّلَ بَيْتٍ وُضِعَ لِلنّاسِ لَلَّذي بِبَكَّةَ مُبارَكاً وَ هُدىً لِلْعالَمينَ "

"نخستين خانه‌اى كه براى مردم [و نيايش خداوند] بنا نهاده شد، همان است كه در سرزمين مكّه است؛ كه پربركت، و مايه‌ی هدايت جهانيان است."

احادیث:

حضرت امام جعفر صادق علیه السلام: علت آنکه مردم باید حجر را مس کنند و ببوسند آن است که خداوند عهد و میثاق بندگان را در او ودیعه گذاشته، هنگامیکه خداوند در عالم ذر از مردم به ربوبیت خود و نبوت محمد صلی الله علیه و آله و ولایت امیرالمؤمنین و اولادش علیهم السلام عهد و پیمان گرفت تمام فرشتگان و موجودات ترسیدند که نتوانند وفاي به عهد کنند. اولین موجودي که پیشی گرفت بر اقرار نمودن سنگ حجر الاسود بود، لذا خداوند اورا برگزید و میثاق مردم را به او سپرد. روز قیامت که می شود به سخن درآید و در محضر پروردگار گواهی می دهد براي آنانی که وفاي به عهد خداوند نمودند و براي این جهت آن را در آن مکان قرار داده که در آنجا از مردم عهد گرفته شده است. خداوند آن سنگ را از بهشت بیرون آورد و در کعبه نصب نمود تا آدم و ذریه او عهد و پیمانی که از آن ها گرفته شده را فراموش نکنند و آنچه را که فراموش کردند به یاد آورند.⁽¹⁾

سوره آل عمران، آیه 97:

"فيهِ آياتٌ بَيِّناتٌ مَقامُ إِبْراهيمَ وَ مَنْ دَخَلَهُ كانَ آمِناً وَ لِلّهِ عَلَى النّاسِ حِجُّ الْبَيْتِ مَنِ اسْتَطاعَ إِلَيْهِ سَبيلاً وَ مَنْ كَفَرَ فَإِنَّ اللهَ غَنِيٌّ عَنِ الْعالَمينَ "

"در آن، نشانه‌هاى روشن، [از جمله] مقام ابراهيم است؛ و هركس داخل آن [حرم] شود، در امان خواهد بود و براى خدا بر مردم [واجب] است كه آهنگ خانه‌ی [او] كنند، آن‌ها كه توانايى رفتن به‌سوى آن دارند. و هركس كفر ورزد [و حجّ را ترك كند، به خود زيان رسانده]، و خداوند از همه‌ی جهانيان، بى‌نياز است."

احادیث:

سوره آل عمران، آیه 101:

"وَكَيْفَ تَكْفُرُونَ وَ أَنْتُمْ تُتْلى عَلَيْكُمْ آياتُ اللهِ وَ فيكُمْ رَسُولُهُ وَ مَنْ يَعْتَصِمْ بِاللهِ فَقَدْ هُدِيَ إِلى صِراطٍ مُسْتَقيمٍ "

"و چگونه كفر مى‌ورزيد، با اينكه [در دامان وحى قرار گرفته‌ايد، و] آيات خدا بر شما خوانده مى‌شود، و پيامبر او در ميان شماست؟! [بنابراين، به خدا تمسّك جوييد]. و هركس به خدا تمسّك جويد، به راهى راست، هدايت شده است."

احادیث:

سوره آل عمران، آیه 102:

"يا أَيُّهَا الَّذينَ آمَنُوا اتَّقُوا اللهَ حَقَّ تُقاتِهِ وَ لا تَمُوتُنَّ إِلّا وَ أَنْتُمْ مُسْلِمُونَ "

"اى كسانى كه ايمان آورده‌ايد! آن‌گونه كه حقّ تقوا و پرهيزگارى است، از [مخالفت فرمان] خدا بپرهيزيد؛ و جز بر آيين اسلام از دنيا نرويد."

احادیث:

سوره آل عمران، آیه 103:

"وَاعْتَصِمُوا بِحَبْلِ اللهِ جَميعاً وَ لا تَفَرَّقُوا وَ اذْكُرُوا نِعْمَتَ اللهِ عَلَيْكُمْ إِذْ كُنْتُمْ أَعْداءً فَأَلَّفَ بَيْنَ قُلُوبِكُمْ فَأَصْبَحْتُمْ بِنِعْمَتِهِ إِخْواناً وَ كُنْتُمْ عَلى شَفا حُفْرَةٍ مِنَ النّارِ فَأَنْقَذَكُمْ مِنْها كَذالِكَ يُبَيِّنُ اللهُ لَكُمْ آياتِهِ لَعَلَّكُمْ تَهْتَدُونَ "

"و همگى به ريسمان خدا (قرآن، و هرگونه وسيله‌ی وحدت الهى)، چنگ زنيد، و پراكنده نشويد؛ ونعمتِ [بزرگِ] خدا را بر خود، به ياد آريد كه چگونه دشمن يكديگر بوديد، و او ميان دل‌هاى شما، الفت برقرار ساخت، و به بركتِ نعمتِ او، برادر شديد! و شما بر لبِ حفره‌اى از آتش بوديد، خدا شما را از آن نجات داد؛ اين چنين، خداوند آيات خود را براى شما آشكار مى‌سازد؛ شايد هدايت شويد."

احادیث:

سوره آل عمران، آیه 104:

"وَ لْتَكُنْ مِنْكُمْ أُمَّةٌ يَدْعُونَ إِلَى الْخَيْرِ وَ يَأْمُرُونَ بِالْمَعْرُوفِ وَ يَنْهَوْنَ عَنِ الْمُنْكَرِ وَ أُولئِكَ هُمُ الْمُفْلِحُونَ "

"و [براى رسيدن به وحدت] بايد از ميان شما، جمعى دعوت به نيكى، و امر به معروف و نهى از منكر كنند. و رستگاران آن‌ها هستند."

احادیث:

سوره آل عمران، آیات 106 و 107:

"يَوْمَ تَبْيَضُّ وُجُوهٌ وَ تَسْوَدُّ وُجُوهٌ فَأَمَّا الَّذينَ اسْوَدَّتْ وُجُوهُهُمْ أَ كَفَرْتُمْ بَعْدَ إيمانِكُمْ فَذُوقُوا الْعَذابَ بِما كُنْتُمْ تَكْفُرُونَ " (106)

"[آن عذاب عظيم] روزى خواهد بود كه چهره‌هايى سفيد، و چهره‌هايى سياه مى‌گردد؛ امّا آن‌ها كه صورت‌هايشان سياه است، [به آن‌ها گفته مى‌شود]: آيا بعد از ايمان، [و برادرى در سايه‌ی آن]، كافر شديد؟! پس بچشيد عذاب را، به‌سبب آنچه انكار مى‌كرديد!"

"وَ أما الَّذينَ ابْيَضَّتْ وُجُوهُهُمْ فَفي رَحْمَتِ اللهِ هُمْ فيها خالِدُونَ" (107)

"و امّا آن‌ها كه چهره‌هايشان سفيد است، در رحمتِ خداوند، جاودانه خواهند بود."

احادیث:

پیغمبر اکرم صلی الله علیه و آله: ابی ذر روایت کرده است که وقتی این آیه نازل شد پیغمبر اکرم صلی الله علیه و آله فرمود: روز قیامت امتم بر من وارد می شوند با پنج پرچم، یکی از آن ها با پرچم مردم گوساله پرست وارد می شوند. از آن ها سؤال می کنم بعد از من با قرآن و عترتم چگونه رفتار نمودید؟ می گویند: قرآن را سوزانیدیم و احکام آن را پشت سر انداخته و با عترتت دشمنی کرده و به ایشان جور و ستم نموده بغض آنان را در دل گرفتیم. پس به آنان می گویم: بروید به سوي آتش دوزخ با لب تشنه و روي سیاه. گروه دوم با پرچم فرعونیان امت وارد می شوند. از آن ها می پرسم که با قرآن و عترت بعد از من چطور رفتار نمودید؟ می گویند: با قرآن مخالفت کردیم و با عترتت دشمنی کرده آن ها را به قتل رسانیدیم، به آن ها نیز می گویم: بروید به سوي آتش در حالی که رو سیاه و تشنه باشید. پرچم سوم با سامري این امت و تابعینش وارد می شوند. به آن ها می گویم: شما با قرآن و عترت چگونه رفتار نمودید؟ می گویند: ما قرآن را ترك نموده و مخالفت و سرپیچی از آن کردیم و عترتت را خوار و ذلیل کرده و آنان و مقامشان را پست شمردیم و با آن ها رفتاري ناهنجار و زشت نمودیم، پس به آن ها هم می گویم: شما نیز به جهنم بروید با لبهاي تشنه. پرچم چهارم با طایفه «ذي الثدیه» (سینه شبیه زنان) به رهبري رئیس خوارج همراه با اولین و آخرین خوارج یعنی کسانیکه تابع خوارج نهروان می شوند تا زمان ظهور امام عصر علیه السلام از حیث

گفتار و کردار و توهین کنندگان به احادیث و اخبار و روایات اهل بیت عصمت و طهارت علیهم السلام و بدعت گذاران به رأي و اجتهاد وارد می شوند. پس از آن ها درباره رفتار با قرآن و عترت بعد از رحلتم پرسش می کنم در پاسخ می گویند: اما قرآن را جویده و بیزاري از آن جستیم و عترتت را به قتل رسانیدیم و با آن ها و پیروانشان جنگ و جدال نمودیم. پس می گویم: شما هم با صورتهاي سیاه و بدنهاي خسته و لبهاي تشنه به آن سه طایفه در آتش جهنم ملحق شوید. آنگاه بر من وارد می شود پرچم (پنجم) به رهبري امام متقین و سید المسلمین و قائد الغر المحجلین و وصی رسول رب العالمین و پیشواي پرهیزکاران و بزرگ اوصیاء و جانشینان خدا در روي زمین و پیشرو سفید رویان و وصی بلا عزل من علی ابن ابی طالب علیه السلام و پیروانش (شیعیان)، به آن ها عرض می کنم: بعد از آنکه به رحمت ایزدي پیوستم و از بین شما رفتم با قرآن و عترتی که به جاي خود گذاشتم و با سفارش آن دو بار سنگین (ثقلین) که به شما نمودم چگونه معامله کردید؟ می گویند: اي پیغمبر صدیق! از قرآن پیروي کردیم و دستورهاي آن را اطاعت و به احکامش عمل نمودیم و نام عترتت را زنده و گرامی نموده و با آن ها دوستی نموده و خود و قبورشان را زیارت می نمودیم و آن ها را یاري می کردیم تا جایی که خونهاي خود را در راه نصرت و احیا و زنده کردن طریق حق آن ها، ایثار و جانفشانی نمودیم. می گویم وارد بهشت شوید با صورت و چهره هاي سفید در حالی که سیراب هستید بدون غم و اندوه در آن جاویدان باشید، سپس آیه «یوم تبیض وجوه وتسود وجوه» روزي که بعضی از چهره ها سفیدرو و بعضی سیاه رو می گردند را تا آخر آیه تلاوت فرمود.⁽¹⁾

سوره آل عمران، آیه 110:

"كُنْتُمْ خَيْرَ أُمَّةٍ أُخْرِجَتْ لِلنّاسِ تَأْمُرُونَ بِالْمَعْرُوفِ وَ تَنْهَوْنَ عَنِ الْمُنْكَرِ وَ تُؤْمِنُونَ بِاللهِ وَ لَوْ آمَنَ أَهْلُ الْكِتابِ لَكانَ خَيْراً لَهُمْ مِنْهُمُ الْمُؤْمِنُونَ وَ أَكْثَرُهُمُ الْفاسِقُونَ "

"شما بهترين امّتى بوديد كه به سود انسان‌ها آفريده شده‌ايد؛ [چه اينكه] امر به معروف و نهى از منكر مى‌كنيد و به خدا ايمان داريد. و اگر اهل كتاب، [به چنين برنامه و آيين درخشانى]،

ايمان مى‌آوردند، براى آن‌ها بهتر بود؛ [ولى تنها] كمى از آن‌ها با ايمانند؛ و بيشتر آن‌ها فاسقند، [و خارج از اطاعت پروردگار]."

احادیث:

سوره آل عمران، آیه 112:

"ضُرِبَتْ عَلَيْهِمُ الذِّلَّةُ أَيْنَ ما ثُقِفُوا إِلّا بِحَبْلٍ مِنَ اللهِ وَ حَبْلٍ مِنَ النّاسِ وَ بائوُا بِغَضَبٍ مِنَ اللهِ وَ ضُرِبَتْ عَلَيْهِمُ الْمَسْكَنَةُ ذالِكَ بِأَنَّهُمْ كانُوا يَكْفُرُونَ بِآياتِ اللهِ وَ يَقْتُلُونَ الْأَنْبِياءَ بِغَيْرِ حَقٍّ ذالِكَ بِما عَصَوْا وَ كانُوا يَعْتَدُونَ "

"هر زمان و هر کجا یافت شوند، [داغِ] خواری و ذلت بر آنان زده شده، مگر [آنکه] به ریسمانی از جانب خدا [که ایمان به قرآن و نبوّت پیامبر است] و یا ریسمانی از سوی مردمِ [مؤمن که پذیرش ذمه و شرایط آن است، چنگ زنند] و به خشمی از سوی خدا سزاوار شده اند و [داغِ] بینوایی و بدبختی بر آنان زده شد. این بدان سبب است که آنان همواره به آیات خدا کفر می

ورزیدند و پیامبران را به ناحق می کشتند، و این [کفرورزی و کشتن پیامبران] به سبب این است که [خدا را] نافرمانی نمودند و همواره [از حدود الهی] تجاوز می کردند."

احادیث:

عرض کردم: «درباره‌ی آنچه می‌فرمایی»؟ فرمود: «ریسمانی از جانب خدا، کتاب او و ریسمانی از جانب مردم، علیّ‌بن‌ابی‌طالب (علیه السلام) است».⁽¹⁾

سوره آل عمران، آیه 122:

"إِذْ هَمَّتْ طائِفَتانِ مِنْكُمْ أَنْ تَفْشَلا وَ اللهُ وَلِيُّهُما وَ عَلَى اللهِ فَلْيَتَوَكَّلِ الْمُؤْمِنُونَ "

"[و به ياد آور] زمانى را كه دو طايفه از شما تصميم گرفتند سستى نشان دهند [و از وسط راه باز گردند]؛ و خداوند ياور آن‌ها بود [كه از اين فكر بازگردند]؛ و افراد باايمان، بايد تنها بر خدا توكّل كنند."

احادیث:

امام صادق علیه السلام فرمود: »حضرت امیرالمؤمنین علیه السلام در جنگ بدر آنقدر شمشیر زد تا هفتاد جراحت به او رسید بطوریکه جبرئیل به رسول الله صلی الله علیه و آله عرضه داشت: یا رسول الله صلی الله علیه و آله فداکاري علی علیه السلام به خاطر احساس همدردي با شما است. پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله فرمود: من از علی و علی از من است. جبرئیل گفت: من

هم از شما هستم. وقتی که رسول الله صلی الله علیه و آله به جبرئیل نظر نمود دید که او بین زمین و آسمان بر تختی از طلا نشسته و شعار می داد «لا سیف ا ّلا ذوالفقار لا فتی ا ّلا علی« «شمشیري جز ذوالفقار و جوانمردي جز علی علیه السلام نیست«.⁽¹⁾

سوره آل عمران، آیه 125:

"بَلى إِنْ تَصْبِرُوا وَ تَتَّقُوا وَ يَأْتُوكُمْ مِنْ فَوْرِهِمْ هذا يُمْدِدْكُمْ رَبُّكُمْ بِخَمْسَةِ آلافٍ مِنَ الْمَلائِكَةِ مُسَوِّمينَ "

"آرى، [امروز هم] اگر استقامت و تقوا پيشه كنيد، و دشمن به‌همين زودى به سراغ شما بيايد، پروردگارتان شما را به پنج هزارنفر از فرشتگان نشان دار، مدد خواهد داد."

احادیث:

امام مهدی (عجل الله تعالی فرجه الشریف): خداوندا! بر محمّد (صلی الله علیه و آله) و اهل‌بیتش (علیهم السلام) درود بفرست و بر جایگزین حسن عسکری (علیه السلام) و جانشین و وارث او که قیام‌کننده به امر تو و غایب در میان خلق توست، درود فرست... و به‌وسیله‌ی او جنگ را برپا دارد و او را با سپاهی از فرشتگان نشاندار یاری کن.⁽²⁾

سوره آل عمران، آیه 128:

"لَيْسَ لَكَ مِنَ الْأَمْرِ شَيْءٌ أَوْ يَتُوبَ عَلَيْهِمْ أَوْ يُعَذِّبَهُمْ فَإِنَّهُمْ ظالِمُونَ "

"هيچ‌گونه اختيارى [درباره‌ی عفو كافران، يا مؤمنان فرارى از جنگ]، براى تو نيست؛ مگر اينكه [خدا] بخواهد آن‌ها را ببخشد، يا مجازات كند؛ زيرا آن‌ها ستمكارند."

احادیث:

امام علی (علیه السلام): "لَیْسَ لَکَ مِنَ الْأَمْرِ شَیْءٌ أَوْ یَتُوبَ عَلَیْهِمْ أَوْ یُعَذِّبَهُمْ فَإِنَّهُمْ ظالِمُون"؛ نسبت به خاندان محمّد (علیهم السلام) ظالم‌اند.⁽¹⁾

سوره آل عمران، آیه 133:

" وَسَارِعُوا إِلَىٰ مَغْفِرَةٍ مِنْ رَبِّكُمْ وَجَنَّةٍ عَرْضُهَا السَّمَاوَاتُ وَالْأَرْضُ أُعِدَّتْ لِلْمُتَّقِينَ "

" و شتاب کنید برای رسیدن به آمرزش پروردگارتان؛ و بهشتی که وسعت آن، آسمانها و زمین است؛ و برای پرهیزگاران آماده شده است. "

احادیث:

سوره آل عمران، آیه 134:

"أَلَّذينَ يُنْفِقُونَ فِي السَّرّاءِ وَ الضَّرّاءِ وَ الْكاظِمينَ الْغَيْظَ وَ الْعافينَ عَنِ النّاسِ وَ اللهُ يُحِبُّ الْمُحْسِنينَ "

"[همان] كسانى كه در توانگرى و تنگدستى، انفاق مى‌كنند؛ و خشم خود را فرو مى‌برند؛ و از [خطاى] مردم درمى‌گذرند؛ و خدا نيكوكاران را دوست دارد."

احادیث:

سوره آل عمران، آیه 140:

"إِنْ يَمْسَسْكُمْ قَرْحٌ فَقَدْ مَسَّ الْقَوْمَ قَرْحٌ مِثْلُهُ وَ تِلْكَ الْأَيّامُ نُداوِلُها بَيْنَ النّاسِ وَ لِيَعْلَمَ اللهُ الَّذينَ آمَنُوا وَ يَتَّخِذَ مِنْكُمْ شُهَداءَ وَ اللهُ لا يُحِبُّ الظّالِمينَ "

"اگر [در جنگ اُحُد]، به شما جراحتى رسيد [و ضربه‌اى وارد شد]، به آن جمعيّت [نيز در جنگ بدر]، جراحتى همانند آن وارد‌گرديد. و ما اين روزها [ى پيروزى و شكست] را در ميان مردم مى‌گردانيم؛ [و اين خاصيّت زندگى دنياست] تا خدا، افرادى را كه ايمان آورده‌اند، مشخص‌سازد؛ و [خداوند] از ميان خودتان، شاهدانى بگيرد. و خدا ستمكاران را دوست نمى‌دارد."

احادیث:

امام صادق (علیه السلام): "وَ تِلْکَ الْأَیَّامُ نُداوِلُها بَیْنَ النَّاسِ" یعنی: این روزها را میان مردم می‌گردانیم. از زمان خلقت آدم همیشه دولتی از خدا و دولتی از شیطان بوده، پس در این زمان دولت خدا کجاست؟ آگاه باشید که صاحب دولت خدا قائم آل محمّد (علیهم السلام) است.⁽¹⁾

سوره آل عمران، آیه 141:

"وَ لِيُمَحِّصَ اللهُ الَّذينَ آمَنُوا وَ يَمْحَقَ الْكافِرينَ "

"و تا خداوند، افراد با ايمان را خالص‌گرداند [و ورزيده شوند]؛ و كافران را [به تدريج] نابود سازد."

احادیث:

ابن‌عبّاس (رحمة الله علیه): ای رسول‌خدا (صلی الله علیه و آله) قائم (عجل الله تعالی فرجه الشریف) که از فرزندان شما خواهد بود غیبت خواهد کرد؟ فرمود: «آری به خداوند سوگند "وَ لِیُمَحِّصَ اللهُ الَّذِینَ آمَنُوا وَ یَمْحَق الْکافِرِینَ"».⁽²⁾

سوره آل عمران، آیه 143:

"وَ لَقَدْ كُنْتُمْ تَمَنَّوْنَ الْمَوْتَ مِنْ قَبْلِ أَنْ تَلْقَوْهُ فَقَدْ رَأَيْتُمُوهُ وَ أَنْتُمْ تَنْظُرُونَ "

"و شما مرگ [و شهادت در راه خدا] را، پيش از آنكه با آن رو‌به‌رو شويد، آرزو مى‌كرديد؛ سپس آن را [با چشم خود] ديديد، درحالى‌كه به آن نگاه مى‌كرديد [و حاضر نبوديد به آن تن در دهيد]."

احادیث:

ابن قمیه بعد از آنکه سنگ انداخت و دندان مبارك حضرت رسالت را شکست در کمین نشست تا فرصت یافته آن حضرت را به درجه شهادت رساند، مصعب بن عمیر او را دید و خیال کرد که وي حضرت رسول صلی الله علیه و آله است لذا ضربتی به او زد و او را کشت، سپس بازگشت و در میان قوم فریاد زد: «قتلت محمدا» محمد را کشتم ابلیس علیه اللعنه آواز او را شنیده بر بالاي کوه احد برآمد و صداي «الا ان محمدا قد قتل» در میان خاص و عام افکند، و قومی از ضعفاي اسلام خواستند که رجوع به عبدالله ابی نموده التماس کنند که از ابوسفیان براي ایشان امان بگیرد و قومی دیگر بگریختند و به مدینه بازگشتند، و پس از آنکه آن حضرت فراریان را ملامت کرد که چرا فرار را برقرار ترجیح دادید و پشت به میدان کارزار آوردید؟ ایشان زبان عذر گشوده گفتند: که ما آواز قتل تو را شنیدیم و ترسیدیم. از امیرالمؤمنین علیه السلام روایت است که فرمود: چون نداء «الا ان محمدا قد قتل» برآمد من یقین دانستم که آن حضرت مقتول نشده زیرا به رحمت و عهد خدا مطمئن بودم، و لکن چون باز آمدم و او را در جاي خود ندیدم گمان بردم که فرشتگان وي را به آسمان بردند، و در این فکر بودم که آن حضرت پیدا شد، گفتم: یا رسول الله! کجا بودي که نزدیک بود روح ما به جهت نادیدن تو از تن مفارقت کند؟ در این سخن بودم که جمعی بر آن حضرت حمله کردند. فرمود: یا علی! شر ایشان را از من دفع کن.

از میان ایشان ابی بن خلف الجمحی نگاه کرد، رسول صلی الله علیه و آله را دید در میان جمعی اندك، قصد آن حضرت کرد. صحابه گفتند: یا رسول الله! دستوري فرما تا یکی از ما به مبارزه او رود. رسول صلی الله علیه و آله فرمود: بگذارید تا نزد من آید، و آن ملعون قبل از واقعه احد هر بار که رسول اکرم صلی الله علیه و آله را می دید می گفت: مادیانی دارم و هر روز به او چند رطل ارزن می دهم تا بر پشت او سوار شده تو را به قتل برسانم. رسول الله صلی الله علیه و آله به او می فرمود: که من تو را می کشم نه تو مرا. و چون روز احد برابر آن حضرت آمد و قصد او کرد رسول الله صلی الله علیه و آله نیزه را از دست حارث بن الصمه گرفت و بر گردن او زد و اندك اثري مانند خراش در او پیدا شد و از اسب درافتاد و بانگ و فریاد بر آورد که «قتلنی محمد» محمد مرا کشت او را از آنجا جدا کردند و به او گفتند: این جراحت را چندان اثري نیست چرا فریاد می کنی؟ گفت: و الله! محمد صلی الله علیه و آله طعنه بر من زد که اگر بر همه قوم ربیعه و مضر می زد همه هلاك می شدند، و این به جهت

آن است که او پیوسته به من می گفت که من کشنده توام، اگر هیچ بر من نزده بود بیم کشتن من بود چه برسد که حالا ضربتی به من زده است، پس آن روز زنده بود و در شب به دوزخ واصل شد.⁽¹⁾

سوره آل عمران، آیه 144:

"وَما مُحَمَّدٌ إِلّا رَسُولٌ قَدْ خَلَتْ مِنْ قَبْلِهِ الرُّسُلُ أَ فَإِنْ مَّاتَ أَوْ قُتِلَ انْقَلَبْتُمْ عَلى أَعْقابِكُمْ وَ مَنْ يَنْقَلِبْ عَلى عَقِبَيْهِ فَلَنْ يَضُرَّ اللهَ شَيْئاً وَ سَيَجْزِي اللهُ الشّاكِرينَ "

"محمّد فقط فرستاده ی خداست؛ و پيش از او، فرستادگان ديگرى نيز بودند؛ آيا اگر او بميرد يا كشته شود، شما به گذشته [و دوران جاهليّت] باز برمى‌گرديد؟! و هركس به گذشته بازگردد، هرگز به خدا ضررى نمى‌رساند؛ و خداوند به‌زودى شاكران [و ثابت قدمان] را پاداش‌خواهد داد."

احادیث:

وَیُسَلِّمُواْ تَسْلِیمًا و وَ مَا محمّدٌ إِلاَّ رَسُولٌ قَدْ خَلَتْ مِن قَبْلِهِ الرُّسُلُ أَفَإِن مَّاتَ أَوْ قُتِلَ انقَلَبْتُمْ عَلَی أَعْقَابِکُمْ.⁽¹⁾

خلقش برگزید و به‌سوی شما فرستاد و علی (علیه السلام) را به عنوان خلیفه و جانشین من برگزید.⁽¹⁾

سوره آل عمران، آیات 146 و 147:

"وَكَأَيِّنْ مِنْ نَبِيٍّ قاتَلَ مَعَهُ رِبِّيُّونَ كَثيرٌ فَما وَهَنُوا لِما أَصابَهُمْ في سَبيلِ اللهِ وَ ما ضَعُفُوا وَ مَا اسْتَكانُوا وَ اللهُ يُحِبُّ الصّابِرينَ "(146)

"چه بسيار پيامبرانى كه مردان الهى فراوانى به همراه آنان جنگ كردند. آن‌ها [هيچ‌گاه] در برابر آنچه در راه خدا به آنان مى‌رسيد، سستى نكردند و ناتوان نشدند و تن به تسليم ندادند؛ و خداوند استقامت كنندگان را دوست دارد."

"وَما كانَ قَوْلَهُمْ إِلّا أَنْ قالُوا رَبَّنَا اغْفِرْ لَنا ذُنُوبَنا وَ إِسْرافَنا في أَمْرِنا وَ ثَبِّتْ أَقْدامَنا وَ انْصُرْنا عَلَى الْقَوْمِ الْكافِرينَ" (147)

"سخنشان تنها اين بود كه: «پروردگارا! گناهان و تندروى‌هاى ما در كارها را بر ما ببخش. قدم‌هاى ما را استوار بدار. و ما را بر جمعيّت كافران، پيروزگردان"

احادیث:

شیخ مفید در کتاب اختصاص ذیل آیه «وکأین من نبی قاتل معه ربیون» از ابن دأب روایت کرده: وقتی امیرالمؤمنین علی علیه السلام از جنگ احد در حالیکه هشتاد زخم و جراحت

به بدن مبارکش وارد شده بود آمد و پیغمبر صلی الله علیه و آله آن زخمها را مشاهده کرد گریه نمود. مردي از اصحاب عرض کرد: وي تمام این جراحات را به خاطر رضاي خدا تحمل نموده و بر خدا است آنچه بخواهد به او کرامت نماید. علی علیه السلام فرمود: پدر و مادرم فداي تو باد اي پیغمبر گرامی! خدا را شکر می کنم که در جنگ احد فرار نکردم ولی تأسف می خورم چرا از فیض شهادت محروم ماندم. پیغمبر اکرم صلی الله علیه و آله فرمود: انشاء الله شهادتت بعد از این خواهد بود.⁽¹⁾

سوره آل عمران، آیه 154:

"ثُمَّ أَنْزَلَ عَلَيْكُمْ مِنْ بَعْدِ الْغَمِّ أَمَنَةً نُعاساً يَغْشى طائِفَةً مِنْكُمْ وَ طائِفَةٌ قَدْ أَهَمَّتْهُمْ أَنْفُسُهُمْ يَظُنُّونَ بِاللهِ غَيْرَ الْحَقِّ ظَنَّ الْجاهِلِيَّةِ يَقُولُونَ هَلْ لَنا مِنَ الْأَمْرِ مِنْ شَيْءٍ قُلْ إِنَّ الْأَمْرَ كُلَّهُ لِلّهِ يُخْفُونَ في أَنْفُسِهِمْ ما لا يُبْدُونَ لَكَ يَقُولُونَ لَوْ كانَ لَنا مِنَ الْأَمْرِ شَيْءٌ ما قُتِلْنا هاهُنا قُلْ لَوْ كُنْتُمْ في بُيُوتِكُمْ لَبَرَزَ الَّذينَ كُتِبَ عَلَيْهِمُ الْقَتْلُ إِلى مَضاجِعِهِمْ وَ لِيَبْتَلِيَ اللهُ ما في صُدُورِكُمْ وَ لِيُمَحِّصَ ما في قُلُوبِكُمْ وَ اللهُ عَليمٌ بِذاتِ الصُّدُورِ "

"سپس به‌دنبال اين غم و اندوه، آرامشى بر شما فرستاد. اين آرامش، به‌صورت خواب سبكى بود كه [در شب بعد از حادثه احد]، گروهى از شما را فرا گرفت امّا گروه ديگرى در فكر جان خويش بودند [و خواب به چشمانشان نرفت]. آن‌ها گمان‌هاى نادرستى همچون گمان‌هاى دوران جاهليّت درباره‌ی خدا داشتند و مى‌گفتند: «آيا چيزى از پيروزى نصيب ما مى‌شود»؟! بگو:

«همه‌ی كارها [و پيروزي‌ها] به دست خداست»! آن‌ها در دل خود، چيزى را پنهان مى‌دارند كه براى تو آشكار نمى‌سازند مى‌گويند: «اگر ما سهمى از پيروزى داشتيم، در اينجا كشته نمى‌شديم!» بگو: «اگر هم در خانه‌هاى خود بوديد، آنهايى كه كشته‌شدن بر آن‌ها مقرّر شده بود، قطعاً به‌سوى آرامگاه‌هاى خود، بيرون مى‌آمدند [و آن‌ها را به قتل مى‌رساندند]. و اين‌ها براى اين است كه خداوند، آنچه در سينه‌هايتان پنهان داريد، بيازمايد و آنچه را در دل‌هاى شما [از ايمان] است، خالص گرداند و خداوند از آنچه در درون سينه‌هاست، با خبر است."

احادیث:

ابن‌عبّاس (رحمة الله علیه): "ثُمَّ أَنْزَلَ عَلَیْکُمْ مِنْ بَعْدِ الْغَمِّ أَمَنَةً نُعاساً یَغْشی طائِفَةً مِنْکُمْ وَ طائِفَةٌ قَدْ أَهَمَّتْهُمْ أَنْفُسُهُم"؛ این آیه درباره‌ی علی (علیه السلام) نازل شد؛ روز اُحُد خواب سبکی او را فراگرفت، حال آنکه ترس باعث بیدارماندن در شب و آرامش، مایه‌ی خواب راحت است.⁽¹⁾

سوره آل عمران، آیه 155:

"إِنَّ الَّذينَ تَوَلَّوْا مِنْكُمْ يَوْمَ الْتَقَى الْجَمْعانِ إِنَّمَا اسْتَزَلَّهُمُ الشَّيْطانُ بِبَعْضِ ما كَسَبُوا وَ لَقَدْ عَفَا اللهُ عَنْهُمْ إِنَّ اللهَ غَفُورٌ حَليمٌ "

"كسانى از شما كه در روز رو‌به‌رو شدن دو جمعيّت با يكديگر [در جنگ اُحُد]، فرار كردند، شيطان آن‌ها را بر اثر بعضى از گناهانى كه مرتكب شده بودند، به لغزش انداخت؛ ولى خداوند آن‌ها را بخشيد. زيرا خداوند، آمرزنده و داراى حلم است."

احادیث:

ابن‌عبّاس (رحمة الله علیه): معنعنا از ابن عباس (رحمة الله علیه) نقل می‌کند: خداوند تمام یاران پیامبر (صلی الله علیه و آله) را سرزنش کرد و علی (علیه السلام) را جز به نیکی یاد نکرد. گفتم «آن‌ها را کجا سرزنش نمود»؟ فرمود: «سخن خداوند: "إِنَّ الَّذِینَ تَوَلَّوْا مِنْکُمْ یَوْمَ الْتَقَی

الْجَمْعانِ" ور [نه] جز علیّ‌بن‌ابی‌طالب (علیه السلام) و جبرئیل (علیه السلام) کسی همراه پیامبر (صلی الله علیه و آله) باقی نماند».⁽¹⁾

سوره آل عمران، آیه 157:

"وَلَئِنْ قُتِلْتُمْ في سَبيلِ اللهِ أَوْ مُتُّمْ لَمَغْفِرَةٌ مِنَ اللهِ وَ رَحْمَةٌ خَيْرٌ مِمّا يَجْمَعُونَ "

"و اگر در راه خدا كشته شويد يا بميريد، [زيان نكرده‌ايد؛ زيرا] آمرزش و رحمت خدا، از آنچه [آن‌ها درطول عمر خود] جمع آورى مى‌كنند، بهتر است."

احادیث:

سوره آل عمران، آیه 162:

" أَ فَمَنِ اتَّبَعَ رِضْوانَ اللهِ كَمَنْ باءَ بِسَخَطٍ مِنَ اللهِ وَ مَأْواهُ جَهَنَّمُ وَ بِئْسَ الْمَصيرُ"

"آيا كسى كه به‌دنبال رضاى خدا بوده، همانند كسى است كه به خشم الهى گرفتار شده و جايگاه او جهنّم، و پايان كار او بسيار بد است؟!"

احادیث:

خداوند به خاطر معرفتشان و قبول ولایت ما اعمالشان را چند برابر می‌کند و به جایگاه و مراتب والایشان رفعت می‌بخشد.⁽¹⁾

سوره آل عمران، آیه 164:

"لَقَدْ مَنَّ اللهُ عَلَى الْمُؤْمِنينَ إِذْ بَعَثَ فيهِمْ رَسُولاً مِنْ أَنْفُسِهِمْ يَتْلُواعَلَيْهِمْ آياتِهِ وَ يُزَكِّيهِمْ وَ يُعَلِّمُهُمُ الْكِتابَ وَ الْحِكْمَةَ وَ إِنْ كانُوا مِنْ قَبْلُ لَفي ضَلالٍ مُبينٍ "

"خداوند بر مؤمنان نعمت بزرگى بخشيد، هنگامى‌كه در ميان آن‌ها، پيامبرى از خودشان برانگيخت؛ تا آيات او را بر آن‌ها بخواند، و آن‌ها را پاكيزه سازد و كتاب و حكمت بياموزد؛ هرچند پيش از آن، در گمراهى آشكارى بودند."

احادیث:

علیّ‌بن‌ابراهیم (رحمة الله علیه ): "لَقَدْ مَنَّ اللهُ عَلَی الْمُؤْمِنِینَ إِذْ بَعَثَ فِیهِمْ رَسُولًا مِنْ أَنْفُسِهِمْ"؛ این آیه اختصاص به آل‌محمّد (علیهم السلام) دارد.⁽¹⁾

سوره آل عمران، آیه 169:

"وَلا تَحْسَبَنَّ الَّذينَ قُتِلُوا في سَبيلِ اللهِ أَمْواتاً بَلْ أَحْياءٌ عِنْدَ رَبِّهِمْ يُرْزَقُونَ "

"[اى پيامبر]! هرگز گمان مبر كسانى كه در راه خدا كشته شدند، مرده‌اند! بلكه زنده‌اند، و نزد پروردگارشان روزى داده مى‌شوند."

احادیث:

امام باقر (علیه السلام): ابوبصیر گوید: امام صادق (علیه السلام) به من فرمود: «ای ابومحمّد کسانی که به ولایت و امامت ما درمی‌گذرند شهید می‌باشند، گفتم اگرچه در بسترش هم بمیرد». فرمود: «آری اگرچه در بستر خود درگذرد او زنده است و نزد خداوند روزی می‌خورد».⁽¹⁾

سوره آل عمران، آیه 171:

"يَسْتَبْشِرُونَ بِنِعْمَةٍ مِنَ اللهِ وَ فَضْلٍ وَ أَنَّ اللهَ لا يُضيعُ أَجْرَ الْمُؤْمِنينَ "

"و از نعمت خدا و فضل او [نسبت به خودشان نيز] مسرورند؛ و [مى‌بينند كه] خداوند، پاداش مؤمنان را ضايع نمى‌كند."

احادیث:

امام باقر (علیه السلام): ایشان به خدا سوگند! همان شیعیان ما هستند آن هنگام که روحشان به بهشت رود و از سوی خداوند عزّوجلّ پذیرایی شوند، خواهند دانست و یقین می‌کنند که بر حقّ و بر دین الهی بوده‌اند و مژده‌ی شادی به برادران پسین خود دهند که هنوز به آن‌ها نپیوسته‌اند" أَلَّا خَوْفٌ عَلَیْهِمْ وَ لَا هُمْ یَحْزَنُون".⁽²⁾

سوره آل عمران، آیه 172:

"أَلَّذينَ اسْتَجابُوا لِلّهِ وَ الرَّسُولِ مِنْ بَعْدِ ما أَصابَهُمُ الْقَرْحُ لِلَّذينَ أَحْسَنُوا مِنْهُمْ وَ اتَّقَوْا أَجْرٌ عَظيمٌ "

"كسانى كه دعوت خدا و پيامبر را، پس از [آن همه] جراحاتى كه به ايشان رسيد، اجابت‌كردند؛ [و به‌سوى ميدان ديگرى شتافتند]؛ براى كسانى از آن‌ها، كه نيكى‌كردند و تقوا پيشه نمودند، پاداش بزرگى است."

احادیث:

امام صادق (علیه السلام): رسول‌خدا (صلی الله علیه و آله)، حضرت علی (علیه السلام) را به همراه ده نفر فرستاد و آیه‌ی اسْتَجَابُواْ لِله وَالرَّسُولِ مِن بَعدِ مَآ أَصَابَهُمُ الْقَرْحُ تا أَجْرٌ عظِیمٌ در شأن حضرت علی (علیه السلام) نازل شده است.⁽¹⁾

سوره آل عمران، آیه 179:

"ما كانَ اللهُ لِيَذَرَ الْمُؤْمِنينَ عَلى ما أَنْتُمْ عَلَيْهِ حَتّى يَميزَ الْخَبيثَ مِنَ الطَّيِّبِ وَ ما كانَ اللهُ لِيُطْلِعَكُمْ عَلَى الْغَيْبِ وَ لكِنَّ اللهَ يَجْتَبي مِنْ رُسُلِهِ مَنْ يَشاءُ فَآمِنُوا بِاللهِ وَ رُسُلِهِ وَ إِنْ تُؤْمِنُوا وَ تَتَّقُوا فَلَكُمْ أَجْرٌ عَظيمٌ "

"ممكن نبود كه خداوند، مؤمنان را به همين‌گونه كه شما هستيد واگذارد؛ مگر آنكه ناپاك را از پاك جدا سازد. و ممكن نبود كه خداوند شما را از اسرار غيب، آگاه كند [تا مؤمنان و منافقان را از اين راه بشناسيد]؛ ولى خداوند از ميان پيامبران خود، هركس را بخواهد برمى‌گزيند؛ [و

براى رهبرى مردم از غيب آگاهش مى‌كند] پس به خدا و پيامبران او ايمان بياوريد! و اگر ايمان بياوريد و تقوا پيشه كنيد، پاداش بزرگى براى شماست."

احادیث:

پیامبر (صلی الله علیه و آله): رسول‌خدا (صلی الله علیه و آله) بعد از ابلاغ ولایت امیرالمؤمنین (علیه السلام) فرمود: «ای مردم! خدای عزّوجلّ بر آن نیست که شما را همان‌گونه که هستید واگذارد "حَتَّی یَمِیزَ الْخَبِیثَ مِنَ الطَّیِّبِ وَ ما کانَ اللهُ لِیُطْلِعَکُمْ عَلَی الْغَیْبِ"».⁽¹⁾

سوره آل عمران، آیه 183:

"أَلَّذينَ قالُوا إِنَّ اللهَ عَهِدَ إِلَيْنا أَلّا نُؤْمِنَ لِرَسُولٍ حَتّى يَأْتِيَنا بِقُرْبانٍ تَأْكُلُهُ النّارُ قُلْ قَدْ جاءَكُمْ رُسُلٌ مِنْ قَبْلي بِالْبَيِّناتِ وَ بِالَّذي قُلْتُمْ فَلِمَ قَتَلْتُمُوهُمْ إِنْ كُنْتُمْ صادِقينَ "

"[اين‌ها همان] كسانى [هستند] كه گفتند: «خداوند از ما پيمان‌گرفته كه به هيچ پيامبرى ايمان نياوريم تا [به‌عنوان معجزه] يك قربانى بياورد، كه آتش [صاعقه] آن را بسوزاند»! بگو:«پيامبرانى پيش از من، براى شما آمدند؛ و دلايل روشن، و آنچه را گفتيد آوردند؛ اگر راست مى‌گوييد چرا آن‌ها را به قتل رسانديد»؟!"

احادیث:

امام صادق (علیه السلام): سؤال کننده‌ای از امام صادق (علیه السلام) پرسید: ای پسر رسول‌خدا (صلی الله علیه و آله)! ... به من بگو! آن شرایط کدام است که هرکس آن‌ها را حفظ کند و آن‌ها را به پا دارد جزء آل‌محمّد (صلی الله علیه و آله) می‌شود»؟ امام (علیه السلام) فرمود: «قیام به شرایط قرآن و پیروی از آل‌محمّد (صلی الله علیه و آله) است پس هرکس از آن‌ها پیروی کرد و ولایت آن‌ها را پذیرفت و آن‌ها را بر همه‌ی خلق مقدّم داشت همان‌گونه که خداوند آن‌ها را

برای خویشاوندی با رسول‌خدا (صلی الله علیه و آله) مقدّم داشت پس او به این معنی از آل محمّد (صلی الله علیه و آله) است و حکم خداوند در کتابش همین‌طور است و درباره‌ی یهود درحال حکایت سخنِ کسانی که گفتند: الَّذِینَ قالُوا إِنَّ اللهَ عَهِدَ إِلَیْنا أَلَّا نُؤْمِنَ لِرَسُولٍ حَتَّی یَأْتِیَنا بِقُرْبانٍ تَأْکُلُهُ النَّارُ خداوند به پیامبرش (صلی الله علیه و آله) فرمود: قُلْ قَدْ جاءَکُمْ رُسُلٌ مِنْ قَبْلِی بِالْبَیِّناتِ وَ بِالَّذِی قُلْتُمْ فَلِمَ قَتَلْتُمُوهُمْ إِنْ کُنْتُمْ صادِقِین و در جایی دیگر فرمود: بگو: «اگر [راست می‌گویید، و به آیاتی که بر خودتان نازل‌شده] ایمان دارید، پس چرا پیامبران خدا را پیش از این، به قتل می‌رساندید؟!. (بقره/91) و این آیه درباره‌ی قومی از یهود نازل شد که در زمان رسول‌خدا (صلی الله علیه و آله) بودند و آن‌ها پیامبران را به دست خودشان نکشتند و در زمان آن‌ها هم نبودند ولیکن پیشینیانشان آن‌ها را کشتند و این‌ها به کار آن‌ها راضی شدند و آن‌ها را به خاطر آن کار دوست داشتند پس خدای عزّوجلّ کار آن‌ها را به این‌ها نسبت داد و این‌ها را به خاطر تبعیّتشان از آن‌ها در زمره‌ی آن‌ها قرار داد .⁽¹⁾

سوره آل عمران، آیه 185:

"كُلُّ نَفْسٍ ذائِقَةُ الْمَوْتِ وَ إِنَّما تُوَفَّوْنَ أُجُورَكُمْ يَوْمَ الْقِيامَةِ فَمَنْ زُحْزِحَ عَنِ النّارِ وَ أُدْخِلَ الْجَنَّةَ فَقَدْ فازَ وَ مَا الْحَياةُ الدُّنْيا إِلّا مَتاعُ الْغُرُورِ "

"هر انسانى مرگ را مى‌چشد؛ و شما پاداش خود را به‌طور كامل در روز قيامت خواهيد گرفت؛ و هركس از آتش [دوزخ] دورشده، و به بهشت وارد شود، نجات يافته و رستگار شده است و زندگى دنيا، چيزى جز مايه‌ی فريب نيست."

احادیث:

سوره آل عمران، آیه 187:

"وَإِذْ أَخَذَ اللهُ ميثاقَ الَّذينَ أُوتُوا الْكِتابَ لَتُبَيِّنُنَّهُ لِلنّاسِ وَ لا تَكْتُمُونَهُ فَنَبَذُوهُ وَراءَ ظُهُورِهِمْ وَ اشْتَرَوْا بِهِ ثَمَناً قَليلاً فَبِئْسَ ما يَشْتَرُونَ "

"و [به خاطر بياوريد] هنگامى را كه خدا، از كسانى كه كتاب آسمانى به آن‌ها داده‌شده، پيمان گرفت كه حتماً آن را براى مردم آشكار سازيد و كتمان نكنيد! ولى آن‌ها، آن را پشت سر افكندند؛ و به بهاى ناچيزى فروختند؛ و چه بد متاعى مى‌خرند؟!"

احادیث:

امام صادق (علیه السلام): الْکِتَابُ امام است پس هرکس او (امام) را پشت سرش بیندازد چنان است که خداوند فرمود: "فَنَبَذُوهُ وَراءَ ظُهُورِهِمْ"؛ و هرکس او را انکار کند از اصحاب شمال است.⁽¹⁾

سوره آل عمران، آیه 191:

"أَلَّذينَ يَذْكُرُونَ اللهَ قِياماً وَ قُعُوداً وَ عَلى جُنُوبِهِمْ وَ يَتَفَكَّرُونَ في خَلْقِ السَّماواتِ وَ الْأَرْضِ رَبَّنا ما خَلَقْتَ هذا باطِلاً سُبْحانَكَ فَقِنا عَذابَ النّارِ "

"[همان] كسانى كه خدا را ايستاده و نشسته، و در‌حالى‌كه بر پهلو خوابيده‌اند، ياد مى‌كنند؛ و در اسرار آفرينش آسمان‌ها و زمين مى‌انديشند؛ [و مى‌گويند]: پروردگارا! اين‌ها را بيهوده نيافريده‌اى؛ منزّهى تو! ما را از عذاب دوزخ، نگاهدار."

احادیث:

امام علی (علیه السلام): امیرالمؤمنین علیّ‌بن‌ابی‌طالب (علیه السلام) درباره‌ی آیه: "الَّذِینَ یَذْکُرُونَ اللهَ قِیَامًا وَقُعودًا وَعلَیَ جُنُوبِهِمْ" فرمود: منظور از ذاکر من هستم.⁽¹⁾

سوره آل عمران، آیه 193:

"رَبَّنا إِنَّنا سَمِعْنا مُنادِياً يُنادي لِلْإِيمانِ أَنْ آمِنُوا بِرَبِّكُمْ فَآمَنّا رَبَّنا فَاغْفِرْ لَنا ذُنُوبَنا وَ كَفِّرْ عَنّا سَيِّئاتِنا وَ تَوَفَّنا مَعَ الْأَبْرارِ "

"پروردگارا! ما صداى منادى [تو] را شنيديم كه به ايمان دعوت مى‌كرد كه: «به پروردگار خود، ايمان بياوريد». و ما ايمان آورديم. پروردگارا! گناهان ما را ببخش؛ و بدي‌هاى ما را بپوشان؛ و ما را با نيكان [و در مسير آن‌ها] بميران!"

احادیث:

امام صادق (علیه السلام): و از دعاهایت بعد از این دو رکعت نماز عید غدیر این باشد که بگویی: "رَبَّنا إِنَّنا سَمِعْنا مُنادِیاً یُنادِی لِلْإِیمانِ أَنْ آمِنُوا بِرَبِّکُمْ فَآمَنَّا... إِنَّکَ لا تُخْلِفُ الْمیعادَ"؛ «پروردگارا!

ما ندا را شنیدیم و ندادهنده رسول‌خدا (صلی الله علیه و آله) را تصدیق نمودیم هنگامی‌که از جانب تو ندا داد و ابلاغ کرد آنچه را که در مورد ولایت ولیّ امرت به او نازل کردی و فرمانش دادی که به مردم برساند».⁽¹⁾

سوره آل عمران، آیه 195:

"فَاسْتَجابَ لَهُمْ رَبُّهُمْ أَنِّي لا أُضيعُ عَمَلَ عامِلٍ مِنْكُمْ مِنْ ذَكَرٍ أَوْ أُنْثى بَعْضُكُمْ مِنْ بَعْضٍ فَالَّذينَ هاجَرُوا وَ أُخْرِجُوا مِنْ دِيارِهِمْ وَ أُوذُوا في سَبيلي وَ قاتَلُوا وَ قُتِلُوا لَأُكَفِّرَنَّ عَنْهُمْ سَيِّئاتِهِمْ وَ لَأُدْخِلَنَّهُمْ جَنّاتٍ تَجْري مِنْ تَحْتِهَا الْأَنْهارُ ثَواباً مِنْ عِنْدِ اللهِ وَ اللهُ عِنْدَهُ حُسْنُ الثَّوابِ "

"پروردگارشان، درخواست آن‌ها را پذيرفت؛ [و فرمود]: من عمل هيچ‌كسى از شما را، زن باشد يا مرد، ضايع نخواهم كرد؛ شما از جنس يكديگر [و پيرو يك آيين]. لذا كسانى كه در راه خدا هجرت كردند، و از خانه‌هاى خود بيرون رانده شدند و در راه من آزار ديدند، و جنگ كردند و كشته شدند، به يقين گناهانشان را مى‌بخشم؛ و آن‌ها را در باغ‌هاى بهشتى، كه از پاى درختانش نهرها جارى است، وارد مى‌كنم. اين پاداشى است از طرف خداوند؛ و بهترين پاداش‌ها نزد خدا است."

احادیث:

سوره آل عمران، آیه 198:

"لكِنِ الَّذينَ اتَّقَوْا رَبَّهُمْ لَهُمْ جَنّاتٌ تَجْري مِنْ تَحْتِهَا الْأَنْهارُ خالِدينَ فيها نُزُلاً مِنْ عِنْدِ اللهِ وَ ما عِنْدَ اللهِ خَيْرٌ لِلْأَبْرارِ "

احادیث:

سوره آل عمران، آیه 200:

"يا أَيُّهَا الَّذينَ آمَنُوا اصْبِرُوا وَ صابِرُوا وَ رابِطُوا وَ اتَّقُوا اللهَ لَعَلَّكُمْ تُفْلِحُونَ"

"اى كسانى كه ايمان آورده‌ايد! [در برابر مشكلات و هوس‌ها]، استقامت كنيد؛ و در برابر دشمنان، پايدار باشيد و از مرزهاى خود، مراقبت كنيد و از [مخالفت فرمان] خدا بپرهيزيد، شايد رستگار شويد!"

احادیث:

شکیبا باشند و مدارا کنند و ارتباط خود را با ائمّه (علیهم السلام) قطع نکنند و از خدا پروا کنند.⁽¹⁾

* سوره نساء:

سوره نساء، آیه 1:

"یا ايُّهَا النَّاسُ اتَّقُوا رَبَّكُمُ الَّذي خَلَقَكُمْ مِنْ نَفْسٍ واحِدَةٍ وَ خَلَقَ مِنْها زَوْجَها وَ بَثَّ مِنْهُما رِجالاً كَثيراً وَ نِساءً وَ اتَّقُوا اللهَ الَّذي تَسائَلُونَ بِهِ وَ الْأَرْحامَ إِنَّ اللهَ كانَ عَلَيْكُمْ رَقيباً "

"اى مردم! از [مخالفت] پروردگارتان بپرهيزيد! همان كسى كه [همه‌ی] شما را از يك انسان آفريد و همسر او را [نيز] از جنس او خلق كرد و از آن دو، مردان و زنان فراوانى [در روى زمين] منتشر ساخت. و از خدايى بپرهيزيد كه هرگاه چيزى از يكديگر مى‌خواهيد، نام او را مى‌بريد و [نيز] از [قطع رابطه با] خويشاوندان [پرهيز كنيد] زيرا خداوند، مراقب شماست."

احادیث:

امام رضا (علیه السلام): محمّدبن‌فضیل صیرفی از امام رضا (علیه السلام) نقل می‌کند که فرمود: رحم آل محمّد یعنی ائمّه (ع) به عرش آویخته است و می‌گوید: «پروردگارا! با هر آن کس که

با من در ارتباط است در ارتباط باش و با هر آن کس که با من قطع رابطه کرد قطع رابطه کن و بعد از این هم این موضوع نسبت به ارحام مؤمنین [به همین شکل] جریان دارد». سپس این آیه را تلاوت فرمود؛ "وَ اتَّقُوا اللهَ الَّذِی تَسائَلُونَ بِهِ وَ الْأَرْحامَ".⁽¹⁾

سوره نساء، آیه 24:

"وَ الْمُحْصَناتُ مِنَ النِّساءِ إِلاَّ ما مَلَكَتْ أَيْمانُكُمْ كِتابَ اللهِ عَلَيْكُمْ وَ أُحِلَّ لَكُمْ ما وَراءَ ذلِكُمْ أَنْ تَبْتَغُوا بِأَمْوالِكُمْ مُحْصِنينَ غَيْرَ مُسافِحينَ فَمَا اسْتَمْتَعْتُمْ بِهِ مِنْهُنَّ فَآتُوهُنَّ أُجُورَهُنَّ فَريضَةً وَ لا جُناحَ عَلَيْكُمْ فيما تَراضَيْتُمْ بِهِ مِنْ بَعْدِ الْفَريضَةِ إِنَّ اللهَ كانَ عَليماً حَكيماً "

"و زنان شوهردار [بر شما حرام است]؛ مگر آن‌ها را كه [در جنگ با كفّار اسير كرده و] مالك شده‌ايد؛ [زيرا اسارت آن‌ها در حكم طلاق است]؛ اين‌ها احكامى است كه خداوند بر شما مقرّر داشته است. امّا زنان ديگر غير از اين‌ها [كه گفته شد]، براى شما حلال است كه با اموال خود، آنان را اختيار كنيد؛ در‌حالى‌كه پاكدامن باشيد و از زنا، خوددارى نماييد. و زنانى را كه متعه (ازدواج موقّت) مى‌كنيد، واجب است مهر آن‌ها را بپردازيد. و گناهى بر شما نيست در آنچه بعد از تعيين مهر، با يكديگر توافق كرده‌ايد. [بعداً مى‌توانيد با توافق، آن را كم يا زياد كنيد]. خداوند، دانا و حكيم است."

احادیث:

امام صادق (علیه السلام): از ما نیست کسی که بر رجعت ما ایمان نداشته باشد و متعه‌ی ما را حلال نشمارد.⁽¹⁾

سوره نساء، آیه 29:

"يا أَيُّهَا الَّذينَ آمَنُوا لا تَأْكُلُوا أَمْوالَكُمْ بَيْنَكُمْ بِالْباطِلِ إِلاَّ أَنْ تَكُونَ تِجارَةً عَنْ تَراضٍ مِنْكُمْ وَ لا تَقْتُلُوا أَنْفُسَكُمْ إِنَّ اللهَ كانَ بِكُمْ رَحيماً "

"اى كسانى كه ايمان آورده‌ايد! اموال يكديگر را در ميان خود بباطل [و از طرق نامشروع] نخوريد؛ مگر اينكه تجارتى با رضايت طرفين شما انجام گيرد. و خودكشى نكنيد. خداوند نسبت به شما مهربان است."

احادیث:

امام صادق (علیه السلام): عبیدبن‌کثیر گوید: امام صادق (علیه السلام) در مورد کلام خداوند متعال: لا تَقْتُلُوا أَنْفُسَکُمْ فرمود: «یعنی اهل بیت پیامبر (صلی الله علیه و آله) را نکشید».⁽²⁾

سوره نساء، آیه 31:

"إِنْ تَجْتَنِبُوا كَبائِرَ ما تُنْهَوْنَ عَنْهُ نُكَفِّرْ عَنْكُمْ سَيِّئاتِكُمْ وَ نُدْخِلْكُمْ مُدْخَلاً كَريماً "

"اگر از گناهان بزرگى كه از آن نهى مى‌شويد پرهيز كنيد، گناهان كوچك شما را مى‌پوشانيم [و مى‌بخشيم]؛ و شما را در جايگاه با ارزشى وارد مى‌كنيم."

احادیث:

امام صادق (علیه السلام): [گناه کبیره] انکار هرآنچه را که خداوند نازل کرده می‌باشد؛ [این منکران] منکر حقّ ما شدند و این چیزی است که کسی آن را انکار نمی‌کند. و امام صادق (علیه السلام) در آخر این تفسیر خود، فرمود: «تقوای خدا را پیشه کنید و جسارت و گردنکشی نکنید».⁽¹⁾

سوره نساء، آیه 32:

"وَ لا تَتَمَنَّوْا ما فَضَّلَ اللهُ بِهِ بَعْضَكُمْ عَلى بَعْضٍ لِلرِّجالِ نَصيبٌ مِمَّا اكْتَسَبُوا وَ لِلنِّساءِ نَصيبٌ مِمَّا اكْتَسَبْنَ وَ سْئَلُوا اللهَ مِنْ فَضْلِهِ إِنَّ اللهَ كانَ بِكُلِّ شَيْ‌ءٍ عَليماً "

"[امتيازات و] برتري‌هايى را كه خداوند براى بعضى از شما بر بعضى ديگر قرار داده آرزو نكنيد. [اين تفاوت‌هاى طبيعى و حقوقى، براى حفظ نظام زندگى شماست. با‌اين‌حال]، مردان به سبب

آنچه به دست مى‌آورند نصيبى دارند، و زنان نيز نصيبى؛ [و نبايد حقوق هيچ‌يك پايمال گردد]. و از فضل خدا، [براى رفع تنگناها] استمداد جوييد؛ زيرا خداوند به هرچيز داناست."

احادیث:

امام باقر (علیه السلام): رسول خدا (صلی الله علیه و آله) سواره بیرون رفت و علی (علیه السلام) همراهش پیاده می‌رفت. فرمود: «ای اباالحسن (علیه السلام)... فضل تو از فضل من و فضل من از فضل خدا است». این آیه شاهد همین مطلب است: بگو: به فضل خدا و رحمت او شادمان شوند، زیرا این دو از هرچه می‌اندوزند بهتر است. (یونس/58) فضل خداوند، نبوّتِ نبی شما بود و رحمت خداوند، ولایت علیّ‌بن‌ابی‌طالب (علیه السلام) است. لذا فرموده به این نعمت یعنی به نعمت نبوّت و ولایت شاد باشید که مخاطب آن شیعیانند زیرا این دو از هرچه می‌اندوزند بهتر است. [این نعمت‌ها برای شیعیان، بهتر از همه‌ی چیزهاییست که آن‌ها جمع کرده‌اند] که مخاطب آن، مخالفان شیعیانند که هرچه از خانواده و مال و بچّه در دنیا جمع کرده‌اند [از این دو نعمت شیعیان کمتر است].⁽¹⁾

2.امام باقر (علیه السلام): آیه: این فضل خداست که به هر کس که خواهد ارزانی دارد. (مائده/54) و آیه: وَ لا تَتَمَنَّوْا ما فَضَّلَ اللهُ بِهِ بَعْضَکُمْ عَلی بَعْضٍ در مورد آن‌ها (ائمه (علیهم السلام)) نازل شده که درود و سلام خدا بر آن‌ها باد.⁽²⁾

سوره نساء، آیه 33:

"وَ لِكُلٍّ جَعَلْنا مَوالِيَ مِمَّا تَرَكَ الْوالِدانِ وَ الْأَقْرَبُونَ وَ الَّذينَ عَقَدَتْ أَيْمانُكُمْ فَآتُوهُمْ نَصيبَهُمْ إِنَّ اللهَ كانَ عَلى كُلِّ شَيْ‌ءٍ شَهيداً "

"براى هركس، وارثانى قرار داديم، كه از ميراث پدر و مادر و نزديكان ارث ببرند؛ و [نيز] كسانى كه با آن‌ها پيمان بسته‌ايد، نصيبشان را به آنان بپردازيد خداوند بر هرچيز، شاهد و ناظر است."

احادیث:

امام رضا (علیه السلام): حسن‌بن‌محبوب گوید: از امام رضا (علیه السلام) در مورد آیه: "و َلِکُلٍّ جَعلْنَا مَوَالِیَ مِمَّا تَرَکَ الْوَالِدَانِ وَالأَقْرَبُونَ وَالَّذِینَ عقَدَتْ أَیْمَانُکُمْ" پرسیدم. فرمود: «منظور خداوند، ائمه (هستند که پیمان‌های شما را به آن‌ها گره‌زده است».⁽¹⁾

سوره نساء، آیه 36:

"وَ اعْبُدُوا اللهَ وَ لا تُشْرِكُوا بِهِ شَيْئاً وَ بِالْوالِدَيْنِ إِحْساناً وَ بِذِي الْقُرْبى وَ الْيَتامى وَ الْمَساكينِ وَ الْجارِ ذِي الْقُرْبى وَ الْجارِ الْجُنُبِ وَ الصَّاحِبِ بِالْجَنْبِ وَ ابْنِ السَّبيلِ وَ ما مَلَكَتْ أَيْمانُكُمْ إِنَّ اللهَ لا يُحِبُّ مَنْ كانَ مُخْتالاً فَخُوراً "

"و خدا را بپرستيد؛ و هيچ‌چيز را همتاى او قرار ندهيد؛ و به پدر و مادر، نيكى كنيد؛ همچنين به خويشاوندان و يتيمان و مستمندان، و همسايه‌ی نزديك، و همسايه‌ی دور، و دوست و همنشين، و واماندگان در سفر، و بردگانى كه مالك آن‌ها هستيد؛ زيرا خداوند، كسى را كه متكبّر و فخرفروش است، [و از اداى حقوق ديگران سرباز مى‌زند]، دوست نمى‌دارد."

احادیث:

سوره نساء، آیه 41:

"فَكَيْفَ إِذا جِئْنا مِنْ كُلِّ أُمَّةٍ بِشَهيدٍ وَ جِئْنا بِكَ عَلى هؤُلاءِ شَهيداً "

"حال آن‌ها چگونه است هنگامى‌كه از هر امّتى، شاهد و گواهى [بر اعمالشان] مى‌آوريم، و تو را نيز بر آنان گواه خواهيم آورد؟!"

احادیث:

سوره نساء، آیه 42:

"يَوْمَئِذٍ يَوَدُّ الَّذينَ كَفَرُوا وَ عَصَوُا الرَّسُولَ لَوْ تُسَوَّى بِهِمُ الْأَرْضُ وَ لا يَكْتُمُونَ اللهَ حَديثاً "

"در آن روز، آن‌ها كه كافر شدند و با پيامبر به مخالفت برخاستند، آرزو مى‌كنند [خاك بودند، و] با زمين يكسان مى‌شدند. و [در آن روز]، نمى‌توانند سخنى را از خدا پنهان كنند."

احادیث:

علیّ‌بن‌ابراهیم (رحمة الله علیه): " یَوْمَئذٍ یَوَدُّ الَّذِینَ کَفَرُواْ وَ عَصَوُاْ الرَّسُولَ لَوْ تُسَوَّی بهِمُ الْأَرْضُ وَ لَا یَکْتُمُونَ اللهَ حَدِیثًا" کسانی که حقّ امیرالمؤمنین (علیه السلام) را غصب کرده‌اند، آرزو می‌کنند که ای کاش آن روز که بر غصبش هم رأی گشتند، زمین آن‌ها را می‌بلعید و ای کاش هرگز فرموده‌ی رسول خدا (صلی الله علیه و آله) در مورد علی (علیه السلام) را کتمان نمی‌کردند.⁽¹⁾

سوره نساء، آیه 44:

"أَ لَمْ تَرَ إِلَى الَّذينَ أُوتُوا نَصيباً مِنَ الْكِتابِ يَشْتَرُونَ الضَّلالَةَ وَ يُريدُونَ أَنْ تَضِلُّوا السَّبيلَ "

"آيا نديدى كسانى را كه بهره‌اى از كتاب آسمانى به آن‌ها داده شده است، [به‌جاى اينكه از آن، براى هدايت خود و ديگران استفاده كنند، براى خويش] گمراهى مى‌خرند، و مى‌خواهند شما نيز گمراه شويد؟!"

احادیث:

پیامبر (صلی الله علیه و آله): در مورد آیه: "یَشْتَرُونَ الضَّلاَلَةَ"؛ منظور این است که در موضوع امیرالمؤمنین (علیه السلام) گمراه شدند. "وَ یُرِیدُونَ أَن تَضِلُّواْ السَّبِیلَ" یعنی مردم را از ولایت امیرالمؤمنین (علیه السلام) خارج کردند.⁽¹⁾

سوره نساء، آیه 48:

"إِنَّ اللهَ لا يَغْفِرُ أَنْ يُشْرَكَ بِهِ وَ يَغْفِرُ ما دُونَ ذلِكَ لِمَنْ يَشاءُ وَ مَنْ يُشْرِكْ بِاللهِ فَقَدِ افْتَرى إِثْماً عَظيماً "

"خداوند [هرگز] شرك به او را نمى‌بخشد؛ و كمتر از آن را براى هركس بخواهد [و شايسته بداند] مى‌بخشد. و آن كس كه براى خدا، همتايى قرار دهد، گناه بزرگى مرتكب شده است."

احادیث:

سوره نساء، آیات 51 و 52:

"أَ لَمْ تَرَ إِلَى الَّذينَ أُوتُوا نَصيباً مِنَ الْكِتابِ يُؤْمِنُونَ بِالْجِبْتِ وَ الطَّاغُوتِ وَ يَقُولُونَ لِلَّذينَ كَفَرُوا هؤُلاءِ أَهْدى مِنَ الَّذينَ آمَنُوا سَبيلاً "(51)

"آيا نديدى كسانى را كه بهره‌اى از كتاب آسمانى به آنان داده شده، [با‌اين‌حال]، به «جِبْتِ» و «الطَّاغُوتِ» ( بت و بت‌پرستان) ايمان مى‌آورند، و درباره‌ی كافران مى‌گويند: «آن‌ها، از كسانى كه ايمان آورده‌اند، به راه هدايت نزديك‌ترند»؟!"

" أُوْلَئكَ الَّذِينَ لَعَنهُمُ اللهُ وَ مَن يَلْعَنِ اللهُ فَلَن تجِدَ لَهُ نَصِيرًا " (52)

" آن‌ها كسانى هستند كه خداوند، ايشان را از رحمت خود، دور ساخته است؛ و هركس را خدا از رحمتش دور سازد، هرگز ياورى براى او نخواهى يافت."

احادیث:

نَصِیبًا مِّنَ الْکِتَابِ یُؤْمِنُونَ بِالْجِبْتِ وَالطَّاغُوتِ وَ یَقُولُونَ لِلَّذِینَ کَفَرُواْ هَؤُلاء أَهْدَی مِنَ الَّذِینَ آمَنُواْ سَبِیلاً" ؛ به پیشوایان گمراهی و فراخوانان به آتش جهنّم می‌گویند که آن‌ها، از آل محمّد (ص) به راه خدا، هدایت شده‌ترند: "أُوْلَئِکَ الَّذِینَ لَعنَهُمُ اللهُ وَمَن یَلْعنِ اللهُ فَلَن تَجِدَ لَهُ نَصِیرًا."⁽¹⁾

سوره نساء، آیه 53:

"أَمْ لَهُمْ نَصيبٌ مِنَ الْمُلْكِ فَإِذاً لا يُؤْتُونَ النَّاسَ نَقيراً "

"آيا آن‌ها (يهود) سهمى در حكومت دارند [كه بخواهند چنين داورى كنند]؟! در‌حالى‌كه اگر چنين بود كمترين حقّى را به مردم نمى‌دادند."

احادیث:

سوره نساء، آیه 54:

"أَمْ يَحْسُدُونَ النَّاسَ عَلى ما آتاهُمُ اللهُ مِنْ فَضْلِهِ فَقَدْ آتَيْنا آلَ إِبْراهيمَ الْكِتابَ وَ الْحِكْمَةَ وَ آتَيْناهُمْ مُلْكاً عَظيماً"

"يا اينكه نسبت به مردم (پيامبر و خاندانش)، بر آنچه خدا از فضلش به آنان بخشيده، حسد مى‌ورزند؟! ما به خاندان ابراهيم، [كه يهود از آن‌ها هستند نيز]، كتاب و حكمت داديم؛ و حكومت عظيمى در اختيار آن‌ها (پيامبران بنى‌اسرائيل) قرار داديم."

احادیث:

سوره نساء، آیه 55:

"فَمِنْهُمْ مَنْ آمَنَ بِهِ وَ مِنْهُمْ مَنْ صَدَّ عَنْهُ وَ كَفى بِجَهَنَّمَ سَعيراً "

"ولى جمعى از آن‌ها به آن ايمان آوردند؛ و جمعى راه [مردم] را بر آن بستند. و شعله‌ی [سوزان] آتش دوزخ، [براى آن‌ها] كافى است!"

احادیث:

علیّ‌بن‌ابراهیم (رحمة الله علیه): "فَمِنْهُم مَنْ آمَنَ بِهِ"؛ منظور، امیرالمؤمنین علی (علیه السلام) است و مراد از کسانی که به او ایمان آورده‌اند، سلمان (رحمة الله علیه)، ابوذر (رحمة الله علیه)، مقداد (رحمة الله علیه) و عمّار (رحمة الله علیه) هستند. منظور از "وَ مِنْهُم مَّن صَدَّ عنْهُ" غصب‌کنندگان حقّ آل محمّد (و پیروانشان است. در مورد این‌ها آیه: "وَ کَفَی بِجَهَنَّمَ سَعیرًا" نازل شده است.⁽¹⁾

سوره نساء، آیه 56:

"إِنَّ الَّذينَ كَفَرُوا بِآياتِنا سَوْفَ نُصْليهِمْ ناراً كُلَّما نَضِجَتْ جُلُودُهُمْ بَدَّلْناهُمْ جُلُوداً غَيْرَها لِيَذُوقُوا الْعَذابَ إِنَّ اللهَ كانَ عَزيزاً حَكيماً "

"كسانى كه به آيات ما كافر شدند، به‌زودى آن‌ها را در آتشى وارد مى‌كنيم كه هر‌گاه پوست‌هاى تن آن‌ها [در آن] بسوزد، پوست‌هاى ديگرى به‌جاى آن براى آن‌ها قرار مى‌دهيم، تا كيفر [الهى] را بچشند. خداوند، توانا و حكيم است [و روى حساب، كيفر مى‌دهد]."

احادیث:

امام صادق (علیه السلام): خداوند ارواح را دوهزار سال قبل از اجساد خلق کرد. بهترین و عالی‌ترین آن‌ها را ارواح محمّد و علی و فاطمه و حسن و حسین و ائمّه (بعد از آن‌ها قرار داد... خداوند فرمود: «جایگاه ستمگران به آن‌ها (معصومین) در بدترین جاهای جهنّم است..."⁽¹⁾

سوره نساء، آیه 57:

"وَ الَّذينَ آمَنُوا وَ عَمِلُوا الصَّالِحاتِ سَنُدْخِلُهُمْ جَنَّاتٍ تَجْري مِنْ تَحْتِهَا الْأَنْهارُ خالِدينَ فيها أَبَداً لَهُمْ فيها أَزْواجٌ مُطَهَّرَةٌ وَ نُدْخِلُهُمْ ظِلاًّ ظَليلاً "

"و كسانى كه ايمان آوردند و كارهاى شايسته انجام دادند، به‌زودى آن‌ها را در باغ‌هاى بهشتى وارد مى‌كنيم كه نهرها از پاى درختانش جارى است؛ جاودانه در آن خواهند ماند؛ و در آنجا همسرانى پاكيزه براى آن‌ها خواهد بود؛ و آنان را در سايه‌اى گسترده [و فرح‌بخش] وارد مى‌كنيم."

احادیث:

امام صادق (علیه السلام): سماعة‌بن‌مهران از امام صادق (علیه السلام) نقل می‌کند که فرمود: «منظور از عمل صالح در آیه: باید کرداری شایسته داشته باشد. (کهف/110)، معرفت و شناخت پیداکردن نسبت به ائمّه (ع) است.⁽¹⁾

سوره نساء، آیه 58:

"إِنَّ اللهَ يَأْمُرُكُمْ أَنْ تُؤَدُّوا الْأَماناتِ إِلى أَهْلِها وَ إِذا حَكَمْتُمْ بَيْنَ النَّاسِ أَنْ تَحْكُمُوا بِالْعَدْلِ إِنَّ اللهَ نِعِمَّا يَعِظُكُمْ بِهِ إِنَّ اللهَ كانَ سَميعاً بَصيراً "

"خداوند به شما فرمان مى‌دهد كه امانت‌ها را به صاحبانش بدهيد؛ و هنگامى‌كه ميان مردم داورى مى‌كنيد، به عدالت داورى كنيد. خداوند، اندرزهاى خوبى به شما مى‌دهد. خداوند، شنوا و بيناست."

احادیث:

سوره نساء، آیه 59:

"يا أَيُّهَا الَّذينَ آمَنُوا أَطيعُوا اللهَ وَ أَطيعُوا الرَّسُولَ وَ أُولِي الْأَمْرِ مِنْكُمْ فَإِنْ تَنازَعْتُمْ في شَيْ‌ءٍ فَرُدُّوهُ إِلَى اللهِ وَ الرَّسُولِ إِنْ كُنْتُمْ تُؤْمِنُونَ بِاللهِ وَ الْيَوْمِ الْآخِرِ ذلِكَ خَيْرٌ وَ أَحْسَنُ تَأْويلاً "

"اى كسانى كه ايمان آورده‌ايد! اطاعت كنيد خدا را! و اطاعت كنيد پيامبر [خدا] و پيشوايان [معصوم] خود را. و هرگاه در امرى نزاع داشتيد، آن را به خدا و پيامبر باز گردانيد [و از آن‌ها داورى بطلبيد] اگر به خدا و روز رستاخيز ايمان داريد. اين [كار براى شما] بهتر، و عاقبت و پايانش نيكوتر است."

احادیث:

سوره نساء، آیه 60:

"أَ لَمْ تَرَ إِلَى الَّذينَ يَزْعُمُونَ أَنَّهُمْ آمَنُوا بِما أُنْزِلَ إِلَيْكَ وَ ما أُنْزِلَ مِنْ قَبْلِكَ يُريدُونَ أَنْ يَتَحاكَمُوا إِلَى الطَّاغُوتِ وَ قَدْ أُمِرُوا أَنْ يَكْفُرُوا بِهِ وَ يُريدُ الشَّيْطانُ أَنْ يُضِلَّهُمْ ضَلالاً بَعيداً "

"آيا نديدى كسانى را كه گمان مى‌كنند به آنچه [از كتاب‌هاى آسمانى كه] بر تو و پيش از تو نازل شده، ايمان آورده‌اند، در‌حالى‌كه مى‌خواهند براى داورى نزد طاغوت و حكّام باطل بروند؟! با اينكه به آن‌ها دستور داده شده كه به طاغوت كافر شوند. امّا شيطان مى‌خواهد آنان را در گمراهى دورى بيفكند."

احادیث:

امام علی (علیه السلام): از امام علی (علیه السلام) روایت است که فرمود: هر حاکمی که غیر مطابق با گفتار ما اهل بیت، حکم کند، طاغوت است و سپس این آیه را تلاوت فرمود: "یُرِیدُونَ أَنْ یَتَحاکَمُوا إِلَی الطَّاغُوتِ وَ قَدْ أُمِرُوا أَنْ یَکْفُرُوا بِهِ" سپس فرمود: «به خدا قسم! بسیاری از مردم، این کار را کردند و حکومت طاغوت را پذیرفتند و به این سبب شیطان به گمراهی ابدی و غیر قابل بازگشت گمراهشان کرد. و کسی جز ما و شیعیانمان از مصداق شدن در این آیه نجات پیدا نکرد و غیر از اینان (ائمه (ع) و شیعیانشان) همه هلاک شدند و هرکس حقّ آن‌ها (اهل بیت (ع)) را نشناسد و به جا نیاورد از رحمت خدا دور می‌شود».⁽¹⁾

سوره نساء، آیه 61:

"وَ إِذا قيلَ لَهُمْ تَعالَوْا إِلى ما أَنْزَلَ اللهُ وَ إِلَى الرَّسُولِ رَأَيْتَ الْمُنافِقينَ يَصُدُّونَ عَنْكَ صُدُوداً "

"و هنگامى‌كه به آن‌ها گفته شود: «به‌سوى آنچه خداوند نازل كرده، و به‌سوى پيامبر بياييد»، منافقان را مى‌بينى كه از [قبول دعوت] تو، به‌شدّت اعراض مى‌كنند."

احادیث:

علیّ‌بن‌ابراهیم (رحمة الله علیه): "وَ إِذا قِیلَ لَهُمْ تَعالَوْا إِلی ما أَنْزَلَ اللهُ وَ إِلَی الرَّسُولِ رَأَیْتَ الْمنافِقِینَ یَصُدُّونَ عَنْکَ صُدُوداً" منظور، تمام دشمنان خاندان محمّد (صلی الله علیه و آله) می‌باشند که این آیه درباره‌ی آن‌ها آمده است.⁽¹⁾

سوره نساء، آیه 63:

"أُولئِكَ الَّذينَ يَعْلَمُ اللهُ ما في قُلُوبِهِمْ فَأَعْرِضْ عَنْهُمْ وَ عِظْهُمْ وَ قُلْ لَهُمْ في أَنْفُسِهِمْ قَوْلاً بَليغاً "

"آن‌ها كسانى هستند كه خدا، آنچه را در دل دارند، مى‌داند. از [مجازات] آنان صرف‌نظر كن؛ و آن‌ها را اندرز ده؛ و با بيانى رسا، [نتايج اعمالشان را] به آن‌ها گوشزد نما."

احادیث:

علیّ‌بن‌ابراهیم (رحمة الله علیه): "أُولَئِکَ الَّذِینَ یَعلَمُ اللهُ مَا فِی قُلُوبِهِمْ" و منظور دشمنیِ موجود در قلب آن‌ها نسبت به علی (علیه السلام) در دنیاست. "فَأَعرِضْ عنْهُمْ وَعظْهُمْ وَ قُل لَهُمْ فِی أَنفُسِهِمْ قَوْلاً بَلِیغًا" یعنی ولایت و جانشینی علی (علیه السلام) بعد از خود را به آن‌ها ابلاغ کن و موضوع [رسیدگی به مخالفت آنان] را به روز قیامت واگذارکن.⁽¹⁾

سوره نساء، آیه 65:

"فَلا وَ رَبِّكَ لا يُؤْمِنُونَ حَتَّى يُحَكِّمُوكَ فيما شَجَرَ بَيْنَهُمْ ثُمَّ لا يَجِدُوا في أَنْفُسِهِمْ حَرَجاً مِمَّا قَضَيْتَ وَ يُسَلِّمُوا تَسْليماً "

"به پروردگارت سوگند كه آن‌ها ايمان نخواهند آورد، مگر اينكه در اختلافات خود، تو را به داورى طلبند؛ و سپس از داورى تو، در دل خود احساس ناراحتى نكنند؛ و كاملاً تسليم باشند."

احادیث:

[چاره‌ای جز تسلیم نمی‌یابند]،" وَ یُسَلِّمُوا تَسْلِیماً"، یعنی تسلیم ولایت علی (علیه السلام) شوند».⁽¹⁾

سوره نساء، آیات 66 و 67 و 68:

"وَ لَوْ أَنَّا كَتَبْنا عَلَيْهِمْ أَنِ اقْتُلُوا أَنْفُسَكُمْ أَوِ اخْرُجُوا مِنْ دِيارِكُمْ ما فَعَلُوهُ إِلاَّ قَليلٌ مِنْهُمْ وَ لَوْ أَنَّهُمْ فَعَلُوا ما يُوعَظُونَ بِهِ لَكانَ خَيْراً لَهُمْ وَ أَشَدَّ تَثْبيتاً "(66)

"اگر [همانند بعضى از امّت‌هاى پيشين]، به آنان دستور مى‌داديم: «خود را (يكديگر را) به قتل برسانيد»، و يا: «از خانه‌ها [و سرزمين] خود، بيرون رويد»، تنها عدّه‌ی كمى از آن‌ها به آن عمل مى‌كردند. و اگر اندرزهايى را كه به آنان داده مى‌شد انجام مى‌دادند، براى آن‌ها بهتر بود؛ و موجب تقويت [ايمان] آن‌ها مى‌شد."

"وَ إِذًا لاََّتَيْنَاهُم مِّن لَّدُنَّا أَجْرًا عَظِيمًا" (67)

"و در‌اين‌صورت، پاداش بزرگى از نزد خود به آن‌ها مى‌داديم."

"وَ لَهَدَيْنَاهُمْ صرِاطًا مُّسْتَقِيمًا " (68)

"و به يقين آنان را به راه راست، هدايت مى‌كرديم."

احادیث:

سوره نساء، آیه 69:

"وَ مَنْ يُطِعِ اللهَ وَ الرَّسُولَ فَأُولئِكَ مَعَ الَّذينَ أَنْعَمَ اللهُ عَلَيْهِمْ مِنَ النَّبِيِّينَ وَ الصِّدِّيقينَ وَ الشُّهَداءِ وَ الصَّالِحينَ وَ حَسُنَ أُولئِكَ رَفيقاً "

"و كسانى كه خدا و پيامبر را اطاعت كنند، [در روز رستاخيز]، همنشين كسانى خواهند بود كه خدا، نعمت خود را بر آنان تمام كرده؛ از پيامبران و صدّيقان و شهدا و صالحان؛ و آن‌ها همنشين خوبى هستند."

احادیث:

سوره نساء، آیه 75:

"وَ ما لَكُمْ لا تُقاتِلُونَ في سَبيلِ اللهِ وَ الْمُسْتَضْعَفينَ مِنَ الرِّجالِ وَ النِّساءِ وَ الْوِلْدانِ الَّذينَ يَقُولُونَ رَبَّنا أَخْرِجْنا مِنْ هذِهِ الْقَرْيَةِ الظَّالِمِ أَهْلُها وَ اجْعَلْ لَنا مِنْ لَدُنْكَ وَلِيًّا وَ اجْعَلْ لَنا مِنْ لَدُنْكَ نَصيراً "

"چرا در راه خدا، و [براى رهايى] مردان و زنان و كودكانى كه [به دست ستمگران] تضعيف شده‌اند، پيكار نمى‌كنيد؟! همان افراد [ستمديده‌اى] كه مى‌گويند: «پروردگارا! ما را از اين شهر [مكّه]، كه اهلش ستمگرند، بيرون ببر [و رهايى ببخش]؛ و از سوى خود، براى ما سرپرستى قرار ده؛ و از جانب خود، يار و ياورى براى ما مقرّر فرما»."

احادیث:

سوره نساء، آیه 77:

"أَ لَمْ تَرَ إِلَى الَّذينَ قيلَ لَهُمْ كُفُّوا أَيْدِيَكُمْ وَ أَقيمُوا الصَّلاةَ وَ آتُوا الزَّكاةَ فَلَمَّا كُتِبَ عَلَيْهِمُ الْقِتالُ إِذا فَريقٌ مِنْهُمْ يَخْشَوْنَ النَّاسَ كَخَشْيَةِ اللهِ أَوْ أَشَدَّ خَشْيَةً وَ قالُوا رَبَّنا لِمَ كَتَبْتَ عَلَيْنَا الْقِتالَ لَوْ لا أَخَّرْتَنا إِلى أَجَلٍ قَريبٍ قُلْ مَتاعُ الدُّنْيا قَليلٌ وَ الْآخِرَةُ خَيْرٌ لِمَنِ اتَّقى وَ لا تُظْلَمُونَ فَتيلاً "

"آيا نديدى كسانى را كه [در مكّه] به آن‌ها گفته شد: «[فعلاً] دست از جهاد برداريد؛ و نماز را برپا كنيد؛ و زكات را بپردازيد»؛ [امّا آن‌ها از اين دستور ناراحت بودند]، ولى هنگامى‌كه [در مدينه] فرمان جهاد به آن‌ها داده شد، جمعى از آنان، از مردم مى‌ترسيدند، همان‌گونه كه از خدا مى‌ترسند، بلكه بيشتر. و گفتند: «پروردگارا! چرا جهاد را بر ما مقرّر داشتى؟! چرا اين فرمان را تا زمان نزديكى تأخير نينداختى»؟! به آن‌ها بگو: «سرمايه‌ی زندگى دنيا، ناچيز است؛ و آخرت، براى كسى كه پرهيزگار باشد، بهتر است. و كمترين ستمى به شما نخواهد شد»."

احادیث:

قائم (عجل الله تعالی فرجه الشریف) می‌باشد که یاری و پیروزی همراه اوست. خداوند فرمود:" قُلْ مَتَاع الدَّنْیَا قَلِیلٌ وَالآخِرَةُ خَیْرٌ لِّمَنِ اتَّقَی".⁽¹⁾

سوره نساء، آیه 80:

"مَنْ يُطِعِ الرَّسُولَ فَقَدْ أَطاعَ اللهَ وَ مَنْ تَوَلَّى فَما أَرْسَلْناكَ عَلَيْهِمْ حَفيظاً "

"كسى كه از پيامبر اطاعت كند، خدا را اطاعت كرده؛ و هركس كه سرباز زند، تو را نگهبان [و مراقب] او نفرستاديم [و در برابر او، مسئول نيستى]."

احادیث:

امام صادق (علیه السلام): ابومریم گوید: از امام صادق (علیه السلام) درباره‌ی این آیه: "أَطِیعُوا اللهَ وَ أَطِیعُوا الرَّسُولَ وَ أُولِی الْأَمْرِ مِنْکُمْ" پرسیدم. فرمود: «اطاعت از علی (علیه السلام) واجب است». گفتم: «بنا به آیه: "مَنْ یُطِعِ الرَّسُولَ فَقَدْ أَطاعَ الله"، تنها اطاعت از پیامبر اکرم (صلی الله علیه و آله) واجب بود». فرمود: «اطاعت علیِّ‌بن‌بی‌طالب (علیه السلام)، اطاعت از پیامبر اکرم (صلی الله علیه و آله) است».⁽²⁾

سوره نساء، آیه 83:

"وَ إِذا جاءَهُمْ أَمْرٌ مِنَ الْأَمْنِ أَوِ الْخَوْفِ أَذاعُوا بِهِ وَ لَوْ رَدُّوهُ إِلَى الرَّسُولِ وَ إِلى أُولِي الْأَمْرِ مِنْهُمْ لَعَلِمَهُ الَّذينَ يَسْتَنْبِطُونَهُ مِنْهُمْ وَ لَوْ لا فَضْلُ اللهِ عَلَيْكُمْ وَ رَحْمَتُهُ لاَتَّبَعْتُمُ الشَّيْطانَ إِلاَّ قَليلاً "

"و هنگامى‌كه خبرى اميدبخش يا نگران‌كننده به آن‌ها برسد، [بدون تحقيق]، آن را شايع مى‌سازند؛ در‌حالى‌كه اگر آن را به پيامبر و پيشوايانشان باز گردانند، كسانى كه قدرت تشخيص كافى دارند، از ريشه‌هاى مسائل آگاه خواهند شد. [و به آن‌ها اطّلاع خواهند داد] و اگر فضل و رحمت خدا بر شما نبود، همگى، جز عدّه‌ی كمى، از شيطان پيروى مى‌كرديد [و گمراه مى‌شديد]."

احادیث:

سوره نساء، آیه 84:

"فَقاتِلْ في سَبيلِ اللهِ لا‌تُكَلَّفُ إِلاَّ نَفْسَكَ وَ حَرِّضِ الْمُؤْمِنينَ عَسَى اللهُ أَنْ يَكُفَّ بَأْسَ الَّذينَ كَفَرُوا وَ اللهُ أَشَدُّ بَأْساً وَ أَشَدُّ تَنْكيلاً "

"در راه خدا پيكار كن، تنها مسؤول انجام وظيفه‌ی خود هستى. و مؤمنان را [بر اين كار]، تشويق نما؛ اميد است خداوند از قدرت كافران جلوگيرى كند [حتّى اگر تنها خودت به ميدان بروى]. و خداوند قدرتش بيشتر، و مجازاتش دردناك‌تر است."

احادیث:

پیامبر (صلی الله علیه و آله): ... پیامبر (صلی الله علیه و آله) فرمود: «برادرم، تو مثل من نیستی از این جهت که خداوند به من دستور داده حقّ را آشکارا بیان کنم و به من خبر داده که مرا از شرّ مردم حفظ می‌کند، و به من دستور داده که جهاد کنم اگرچه فقط خودم باشم، آنجا که می‌فرماید: فَقاتِلْ فِی سَبِیلِ‌اللهِ، لا تُکَلَّفُ إِلَّا نَفْسَکَ، و فرموده: مؤمنان را به جنگ برانگیز. (انفال/65). من و تو [ای علی (علیه السلام)] دو مجاهد بودیم. آن مدّت که در مکّه ماندم مأمور به جنگ نشدم، و سپس خداوند مرا به جنگ مأمور نمود، چرا که دین و شرایع و سنّت‌ها و احکام و حدود و حلال و حرام جز با من شناخته نمی‌شوند. مردم بعد از من آنچه خداوند به

آنان دستور داده و آنچه من درباره‌ی تو به ولایتت دستور داده‌ام، رها می‌کنند و حجّت تو را ظاهر ساخته‌ام، و این کار را عمداً و بدون آنکه جاهل باشند و نه اینکه در این مورد امر بر آنان مشتبه شده باشد انجام می‌دهند، بخصوص به خاطر آن رفتارهایی که از قبل به عنوان مخالفت با خداوند انجام داده‌اند. پس اگر یارانی برعلیه آنان یافتی با آنان جهاد کن و اگر یارانی نیافتی دست نگه دار و خون خود را حفظ نما، چرا که اگر با دشمنی با آنان مقابله کنی و از آنان جدا شوی تو را می‌کشند. و اگر تابع تو شدند و اطاعت تو را کردند آنان را به حق وادار کن وگرنه رها کن. و اگر تو را اجابت کردند و دشمنانت با تو اعلان جنگ دادند، تو نیز با آنان اعلام جنگ نما و با آنان جهاد کن، و اگر یارانی نیافتی دست نگهدار و خون خود را حفظ کن». ⁽¹⁾

سوره نساء، آیه 95:

"لا يَسْتَوِي الْقاعِدُونَ مِنَ الْمُؤْمِنينَ غَيْرُ أُولِي الضَّرَرِ وَ الْمُجاهِدُونَ في سَبيلِ اللهِ بِأَمْوالِهِمْ وَ أَنْفُسِهِمْ فَضَّلَ اللهُ الْمُجاهِدينَ بِأَمْوالِهِمْ وَ أَنْفُسِهِمْ عَلَى الْقاعِدينَ دَرَجَةً وَ كُلاًّ وَعَدَ اللهُ الْحُسْنى وَ فَضَّلَ اللهُ الْمُجاهِدينَ عَلَى الْقاعِدينَ أَجْراً عَظيماً "

"[هرگز] افراد با ايمانى كه بدون بيمارى و ناراحتى، از جهاد خوددارى مى‌كنند، با مجاهدانى كه در راه خدا با مال و جان خود جهاد كردند، يكسان نيستند. خداوند، مجاهدانى را كه با مال و جان خود جهاد نمودند، بر كسانى كه از جهاد خوددارى كرده‌اند مقام برترى بخشيده؛ و به

هر‌يك [از اين دو گروه به نسبت اعمال نيكشان]، خداوند وعده‌ی پاداش نيك داده؛ و مجاهدان را بر كسانى كه از جهاد خوددارى كرده‌اند، با پاداش مهمّى برترى بخشيده است."

احادیث:

امام عسکری (علیه السلام): امام عسکری (علیه السلام) از امام هادی (علیه السلام) روایت فرمود: وقتی خواستی امیرالمؤمنین (علیه السلام) را زیارت کنی بر در قبّه‌ی شریف آن حضرت بایست و بگو... شهادت می‌دهم که تو حقیقتا امیرمؤمنان (علیه السلام) هستی که آیات نازل شده‌ی الهی درباره‌ی ولایت تو بیان شده‌اند. تو ولی خدا و برادر رسولش و حامی دین خدایی. تو همانی که قرآن به برتری‌های او گویاست و خداوند فرموده است: "فَضَّلَ اللهُ المُجاهِدِینَ عَلَی الْقاعِدِینَ أَجْراً عَظِیماً دَرَجاتٍ مِنْهُ وَ مَغْفِرَةً وَ رَحْمَةً وَ کانَ اللهُ غَفُوراً رَحِیما".⁽¹⁾

سوره نساء، آیه 105:

"إِنَّا أَنْزَلْنا إِلَيْكَ الْكِتابَ بِالْحَقِّ لِتَحْكُمَ بَيْنَ النَّاسِ بِما أَراكَ اللهُ وَ لا تَكُنْ لِلْخائِنينَ خَصيماً "

"ما اين كتاب را به‌حق بر تو نازل كرديم؛ تا به آنچه خداوند به تو آموخته، در ميان مردم قضاوت كنى؛ و از كسانى مباش كه از خائنان حمايت نمايى."

احادیث:

امام صادق علیه السلام: عبدالله بن سنان می گوید: امام جعفر صادق علیه السلام به من فرمود: «به خدا قسم! خداوند احکام را به کسی غیر از رسول اکرم صلی الله علیه و آله و ائمه طاهرین علیهم السلام تفویض نکرده» سپس آیه: «انا انزلنا الیک الکتاب بالحق» را تلاوت کرد.⁽¹⁾

سوره نساء، آیه 113:

"وَ لَوْ لا فَضْلُ اللهِ عَلَيْكَ وَ رَحْمَتُهُ لَهَمَّتْ طائِفَةٌ مِنْهُمْ أَنْ يُضِلُّوكَ وَ ما يُضِلُّونَ إِلاَّ أَنْفُسَهُمْ وَ ما يَضُرُّونَكَ مِنْ شَيْ‌ءٍ وَ أَنْزَلَ اللهُ عَلَيْكَ الْكِتابَ وَ الْحِكْمَةَ وَ عَلَّمَكَ ما لَمْ تَكُنْ تَعْلَمُ وَ كانَ فَضْلُ اللهِ عَلَيْكَ عَظيماً "

"اگر فضل و رحمت خدا شامل حال تو نبود، گروهى از آنان تصميم داشتند تو را گمراه كنند؛ امّا جز خودشان را گمراه نمى‌كنند؛ و هيچ‌گونه زيانى به تو نمى‌رسانند. خداوند، كتاب و حكمت را بر تو نازل كرد؛ و آنچه را نمى‌دانستى، به تو آموخت؛ و فضل خدا بر تو [همواره] بزرگ بوده است."

احادیث:

امام رضا (علیه السلام): آنان چگونه می‌توانند امام را خود انتخاب کنند!؟ و حال آنکه امام دانشمندی است که نادانی به او راه ندارد و شبانی است که ضعف و سستی به او دست ندهد معدن قداست و طهارت و عبادات و زهد ورزیدن و دانش و پرستش است پیغمبر را درباره‌ی او دعوتی خاص بود... پیامبران و امامان (ع) را خداوند توفیق عنایت می‌فرماید و از دانش و حکمت نهانی‌اش که به دیگران نداده است به آنان می‌دهد خداوند به پیغمبرش فرمود:" أَنْزَلَ اللهُ عَلَیْکَ الْکِتابَ وَ الْحِکْمَةَ وَ عَلَّمَکَ ما لَمْ تَکُنْ تَعْلَمُ وَ کانَ فَضْلُ اللهِ عَلَیْکَ عَظِیما".⁽¹⁾

سوره نساء، آیه 115:

"وَ مَنْ يُشاقِقِ الرَّسُولَ مِنْ بَعْدِ ما تَبَيَّنَ لَهُ الْهُدى وَ يَتَّبِعْ غَيْرَ سَبيلِ الْمُؤْمِنينَ نُوَلِّهِ ما تَوَلَّى وَ نُصْلِهِ جَهَنَّمَ وَ ساءَتْ مَصيراً "

"هركس كه بعد از آشكار‌شدن هدايت براى او، با پيامبر مخالفت كند، و از راهى جز راه مؤمنان پيروى نمايد، ما او را به همان سو كه مى‌رود مى‌بريم؛ و به دوزخ داخل مى‌كنيم؛ و چه بد فرجامى است."

احادیث:

سوره نساء، آیه 116:

"إِنَّ اللهَ لا يَغْفِرُ أَنْ يُشْرَكَ بِهِ وَ يَغْفِرُ ما دُونَ ذلِكَ لِمَنْ يَشاءُ وَ مَنْ يُشْرِكْ بِاللهِ فَقَدْ ضَلَّ ضَلالاً بَعيداً "

"خداوند، شرك به او را نمى‌آمرزد؛ [ولى] كمتر از آن را براى هركس بخواهد [و شايسته ببيند] مى‌آمرزد. و هر‌كس براى خدا همتايى قرار دهد، در گمراهى دورى افتاده است."

احادیث:

امام صادق (علیه السلام): ابن‌کثیر گوید: در خدمت امام صادق (علیه السلام) به حج رفتم. در بین راه بر فراز کوه رفت و مردم را تماشا کرده فرمود: «چقدر داد و فریاد زیاد است ولی حاجی

کم است». داود رقّی عرض کرد: «ای پسر رسول خدا (صلی الله علیه و آله)! آیا دعای این جمعیّت که می­بینم مستجاب می‌شود»؟ فرمود: «وای بر تو ابا سلیمان! خداوند کسی را که شریک برایش قرار دهد نمی‌آمرزد؛ منکر ولایت علی مانند بت‌پرست است»⁽¹⁾.⁽²⁾

سوره نساء، آیه 117:

"إِنْ يَدْعُونَ مِنْ دُونِهِ إِلاَّ إِناثاً وَ إِنْ يَدْعُونَ إِلاَّ شَيْطاناً مَريداً "

"آنچه آن‌ها غير از خدا مى‌خوانند، تنها بت‌هايى است بى‌روح و بى‌اثر يا شيطانى سركش و ويرانگر."

احادیث:

امام صادق (علیه السلام): محمّدبن‌اسماعیل رازی نقل می‌کند: مردی خدمت امام صادق (علیه السلام) رسید و گفت: «سلام بر تو ای امیرالمؤمنین (علیه السلام)»! و حضرت سریعاً بر پا ایستاد و گفت: «بس است! این نامی است که سزاوار غیر از امیرالمؤمنین علی (علیه السلام) نیست و خدا وی را بدان نامیده است و هرکس جز وی اگر به این نام خوانده شود و به آن راضی باشد، حتماً بدکاره (لواط کار) است و اگر تاکنون چنین نکرده باشد، گرفتار آن خواهد شد و این قول خدای تعالی است که می‌فرماید: "إِن یَدْعونَ مِن دُونِهِ إِلاَّ إِنَاثًا وَإِن یَدْعونَ إِلاَّ شَیْطَانًا مَّرِیدًا"». گوید: پرسیدم: «پس امام قائم (عجل الله تعالی فرجه الشریف) از سلاله‌ی اهل بیت (ع) چه

نامیده می‌شود»؟ فرمود: «ایشان را این‌گونه خطاب دهند که: سلام بر تو ای بقیّه الله! سلام بر تو ای فرزند رسول خدا (صلی الله علیه و آله)»!⁽¹⁾

سوره نساء، آیه 135:

"يا أَيُّهَا الَّذينَ آمَنُوا كُونُوا قَوَّامينَ بِالْقِسْطِ شُهَداءَ لِلهِ وَ لَوْ عَلى أَنْفُسِكُمْ أَوِ الْوالِدَيْنِ وَ الْأَقْرَبينَ إِنْ يَكُنْ غَنِيًّا أَوْ فَقيراً فَاللهُ أَوْلى بِهِما فَلا تَتَّبِعُوا الْهَوى أَنْ تَعْدِلُوا وَ إِنْ تَلْوُوا أَوْ تُعْرِضُوا فَإِنَّ اللهَ كانَ بِما تَعْمَلُونَ خَبيراً "

"اى كسانى كه ايمان آورده‌ايد! همواره و هميشه قيام به عدالت كنيد. براى خدا گواهى دهيد، اگرچه به زيان شما، يا پدر و مادر و نزديكانتان بوده باشد! [چرا كه] اگر او (كسى كه گواهى شما به زيان اوست) غنى يا فقير باشد، خداوند سزاوارتر است كه از آنان حمايت كند. بنابراين، از هوا و هوس پيروى نكنيد؛ كه منحرف خواهيد شد. و اگر حق را تحريف كنيد، و يا از اظهار آن، اعراض نماييد، خداوند به آنچه انجام مى‌دهيد، آگاه است."

احادیث:

گمراهی آشکار است و در مورد آیه: "إِنْ تَلْوُوا أَوْ تُعْرِضُوا "فرمود: «اگر جریان را تغییر دهید و از آنچه مأموریّت دارید برگردید؛ "فَإِنَّ اللهَ کانَ بِما تَعْمَلُونَ خَبِیرا"».⁽¹⁾

سوره نساء، آیه 139:

"الَّذينَ يَتَّخِذُونَ الْكافِرينَ أَوْلِياءَ مِنْ دُونِ الْمُؤْمِنينَ أَ يَبْتَغُونَ عِنْدَهُمُ الْعِزَّةَ فَإِنَّ الْعِزَّةَ لِلهِ جَميعاً "

"[همان] كسانى كه كافران را به‌جاى مؤمنان، دوست خود انتخاب مى‌كنند. آيا عزّت و سربلندى را نزد آنان مى‌جويند با اينكه همه‌ی عزّت‌ها از آن خداست؟!"

احادیث:

علیّ‌بن‌ابراهیم (رحمة الله علیه): "الَّذِینَ یَتَّخِذُونَ الْکافِرِینَ أَوْلِیاءَ مِنْ دُونِ المُؤْمِنِینَ أَ یَبْتَغُونَ عِنْدَهُمُ الْعِزَّةَ فَإِنَّ الْعِزَّةَ لِلهِ جَمِیعاً"؛ درباره‌ی بنی‌امیّه نازل شده است؛ زیرا آنان با این خواست پیامبر (صلی الله علیه و آله) که امر [ولایت] را به بنی‌هاشم بازگردانند، مخالفت کردند.⁽¹⁾

سوره نساء، آیه 140:

"وَ قَدْ نَزَّلَ عَلَيْكُمْ فِي الْكِتابِ أَنْ إِذا سَمِعْتُمْ آياتِ اللهِ يُكْفَرُ بِها وَ يُسْتَهْزَأُ بِها فَلا تَقْعُدُوا مَعَهُمْ حَتَّى يَخُوضُوا في حَديثٍ غَيْرِهِ إِنَّكُمْ إِذاً مِثْلُهُمْ إِنَّ اللهَ جامِعُ الْمُنافِقينَ وَ الْكافِرينَ في جَهَنَّمَ جَميعاً "

"و [خداوند اين حكم را] در كتابش بر شما نازل كرده كه هرگاه بشنويد افرادى آيات خدا را انكار و استهزا مى‌كنند، با آن‌ها ننشينيد تا به سخن ديگرى بپردازند؛ وگرنه، شما هم مثل آنان خواهيد بود. خداوند، همه‌ی منافقان و كافران را در دوزخ جمع مى‌كند."

احادیث:

امام صادق (علیه السلام): شعیب عقرقوفی گوید: از امام صادق (علیه السلام) درباره‌ی آیه: "وَ قَدْ نَزَّلَ علَیْکُمْ فِی الْکِتَابِ أَنْ إِذَا سَمِعتُمْ آیَاتِ اللهِ یُکَفَرُ بِهَا وَ یُسْتَهْزَأُ بِهَا فَلاَ تَقْعدُواْ مَعهُمْ حَتَّی یَخُوضُواْ فِی حَدِیثٍ غَیْرِهِ إِنَّکُمْ إِذًا مِّثْلُهُمْ إِنَّ اللهَ جَامِع المُنَافِقِینَ وَ الْکَافِرِینَ فِی جَهَنَّمَ جَمِیعا" پرسیدم، فرمود: «منظور حق تعالی از این آیه این است که اگر شنیدی کسی حق را انکار می­کند

و آن را تکذیب می‌نماید و درباره‌ی ائمّه (ع) بدگویی می‌کند، از نزد وی برخیز و با او (هرکس که می‌خواهد باشد)، همنشین مشو».⁽¹⁾

سوره نساء، آیه 150:

"إِنَّ الَّذينَ يَكْفُرُونَ بِاللهِ وَ رُسُلِهِ وَ يُريدُونَ أَنْ يُفَرِّقُوا بَيْنَ اللهِ وَ رُسُلِهِ وَ يَقُولُونَ نُؤْمِنُ بِبَعْضٍ وَ نَكْفُرُ بِبَعْضٍ وَ يُريدُونَ أَنْ يَتَّخِذُوا بَيْنَ ذلِكَ سَبيلاً "

"كسانى كه به خدا و پيامبران او كفر مى‌ورزند، و مى‌خواهند ميان خدا و پيامبرانش جدايى بيفكنند، و مى‌گويند: «به بعضى ايمان مى‌آوريم، و بعضى را انكار مى‌كنيم» و مى‌خواهند در ميان اين [دو]، راهى [براى خود] انتخاب كنند."