موسوعة الامام الخمینی قدس سرة الشریف المجلد 32 إلى 41 استفتائات امام خمینی س جلد 3

ghaemiyeh.com

مشخصات کتاب

سرشناسه : خمینی، روح‌الله، رهبر انقلاب و بنیانگذار جمهوری اسلامی ایران، 1279 - 1368.

عنوان و نام پديدآور : موسوعة الامام الخمیني قدس سرة الشریف المجلد 34 استفتائات امام خمینی (س) جلد 3/ تحقیق موسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی (س).

مشخصات نشر : تهران : موسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی (س)، 1396.

مشخصات ظاهری : 10 ج.

فروست : موسوعه الامام الخمینی (س).

شابک : 3300000 ریال‌دوره‌978-964-212-368-1 : ؛ 200000 ریال: ج.1‌978-964-212-358-2 : ؛ 200000 ریال: ج.2‌978-964-212-359-9 : ؛ 200000 ریال: ج.3‌978-964-212-360-5 : ؛ 200000 ریال: ج.4‌978-964-212-361-2 : ؛ 200000 ریال: ج.5‌978-964-212-362-9 : ؛ 200000 ریال: ج.6‌978-964-212-363-6 : ؛ 200000 ریال: ج.7‌978-964-212-364-3 : ؛ 200000 ریال: ج.8‌978-964-212-365-0 : ؛ 200000 ریال: ج.9‌978-964-212-366-7 : ؛ 200000 ریال: ج.10‌978-964-212-367-4 :

وضعیت فهرست نویسی : فاپا(چاپ دوم)

يادداشت : ج.2 - 10 (چاپ اول: 1392)(فیپا).

يادداشت : چاپ دوم.

مندرجات : ج.1. احکام تقلید، طهارت.- ج.2. نماز (از ابتدا تا شرایط شکسته شدن نماز).- ج.3. نماز (از قواطع سفر تا انتها)، روزه، زکات.- ج.4. خمس.- ج.5. حج، امر به معروف و نهی از منکر، مکاسب محرمه.- ج.6. بیع (خرید و فروش) ....- ج.7. وقف و نظایر آن، وصیت، یمین و نذر، کفارات.- ج.8. صید و ذباحه، خوردنی‌ها و آشامیدنی‌ها ....- ج.9. نکاح (از اولیای عقد تا انتها)....- ج.10. قضا، شهادات، حدود، قصاص ... .

موضوع : فقه جعفری -- رساله عملیه -- پرسش‌ها و پاسخ‌ها

*Islamic law, Ja'fari -- Handbooks, manuals, etc. -- Questions and answers

فتوا‌های شیعه -- قرن 14

Fatwas, Shiites -- 20th century

شناسه افزوده : موسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی (س)

شناسه افزوده : Institute for Compilation and Publication of Imam Khomeini's Works

رده بندی کنگره : BP183/9/خ8الف47 1396

رده بندی دیویی : 297/3422

شماره کتابشناسی ملی : 3421059

اطلاعات رکورد کتابشناسی : فاپا

آدرس سایت : https://www.icpikw.ir

اشاره

بسم الله الرحمن الرحیم

فهرست اجمالى

جلد اول احكام تقليد، طهارت

جلد دوم نماز (از ابتدا تا شرايط شكسته شدن نماز)

جلد سوم نماز (از قواطع سفر تا انتها)، روزه، زكات

جلد چهارم خمس

جلد پنجم حجّ،امر به معروف و نهى از منكر، مكاسب محرمه

جلد ششم بيع (خريد و فروش)، شفعه، صلح، اجاره، جعاله، عاريه، وديعه،مضاربه، شركت، مزارعه، مساقات، دين و قرض، رهن، حجر، ضمان، حواله و كفالت، وكالت، اقرار، هبه

جلد هفتم وقف و نظائر آن، وصيت، يمين و نذر، كفارات

جلد هشتم صيد و ذباحه، خوردنى‌ها و آشاميدنى‌ها، غصب، احياى موات و مشتركات، لقطه، نكاح (از ابتدا تا احكام عقد ازدواج)

جلد نهم نكاح (از اولياى عقد تا انتها)، طلاق، خلع و مبارات، ظهار، مواريث

جلد دهم قضا، شهادات، حدود، قصاص، ديات، مسائل مستحدثه (بيمه،سفته، سرقفلى، بانك‌ها، بليط‌هاى بخت‌آزمايى، تلقيح مصنوعى،تشريح و ترقيع، راديو و تلويزيون، مقررات دولتى، راهنمايى و رانندگى، خريد و فروش و تقسيم اجناس سهميه‌اى، خريد و فروش اجناس قاچاق، ماليات و عوارض، عزادارى، رضايت والدين،مسائل اجتماعى بانوان، مسابقات ورزشى، معارف و مسائل اسلامى، مسائل امنيتى و كشورهاى بيگانه، ولايت فقيه)

فهرست مطالب

نماز (بقيۀ مسائل نماز مسافر)

قواطع سفر ... 3

اول: عبور از وطن ... 3

مراد از وطن، احكام و اقسام آن ... 3

امكان وطن‌هاى متعدد براى هر شخص ... 85

اعراض از وطن ... 92

حكم ترديد در اعراض از وطن ... 108

تبعيت در وطن ... 141

دوم: قصد ماندن ده روز در يك محل ... 151

سوم: باقيماندن سى روز مردداً در يك مكان ... 239

احكام مسافر ... 245

حدود اماكن تخيير ... 269

نماز جماعت ... 271

معناى كراهت داشتن اقتداى غير مسافر به مسافر ... 283

نماز معاده ... 286

نماز خوف ... 289

شرايط نماز جماعت ... 289

حكم اتصال صفوف در نماز جماعت با وجود حائل ... 289

احكام نماز جماعت ... 303

شرايط امام جماعت ... 308

شرطيت عدالت در امام جماعت ... 310

طريقه احراز عدالت در امام جماعت ... 325

شرط صحيح بودن قرائت در امام جماعت ... 330

حكم اقتدا به صاحبان عذر و نقص عضو ... 332

اختلاف مأموم و امام جماعت تقليداً و اجتهاداً ... 336

اشتباه كردن امام جماعت و كشف بطلان نماز او ... 337

امام جماعت شدن بانوان ... 341

تقيه و شركت در نماز جماعت اهل سنت ... 344

امام جماعت شدن غير روحانى ... 353

كتاب روزه

نيت

... 381

چيزهايى كه بايد روزه‌دار از انجام آن خوددارى كند ... 383

آنچه براى روزه‌دار مكروه است ... 401

آنچه بر روزه‌خوارى مترتب مى‌شود (قضا، كفاره و تعزير) ... 403

نحوۀ اداى كفارۀ روزه ... 437

شرطيت يقين به دخول وقت براى روزه بودن يا نبودن ... 463

شرايط صحّت و وجوب روزه ... 469

راه ثابت شدن اول ماه ... 523

قضاى روزۀ ماه رمضان ... 529

روزه‌هاى مستحبى ... 571

كتاب زكات

زكات مال ... 575

كسى كه زكات بر او واجب است ... 576

چيزهايى كه زكات در آن واجب و يا مستحب است ... 578

زكات چهارپايان ... 578

زكات طلا و نقره ... 580

زكات غلاّت ... 584

اقسام مستحقين زكات و مصارف آن ... 588

زكات بدن ... 594

كسى كه زكات فطره بر او واجب است ... 594

جنس فطريه ... 595

وقت وجوب زكات فطره ... 595

مصرف زكات فطره ... 601

نماز(بقيۀ مسائل نماز مسافر)

اشاره

قواطع سفر

اولين قطع كننده سفر: عبور از وطن

مراد از وطن، احكام و اقسام آن

[سؤال 2609] 1262

بسمه تعالى 2 / 4 / 1361

محضر مبارك حضرت آيت الله العظمى امام خمينى، ارواحنا فداه، سلام عليكم

مسائل زير در مبحث نماز مسافر، مورد بحث قرار گرفته. مستدعى است بيشتر روشن فرماييد.

1. منظور از وطن اصلى در رسالۀ شريفه چيست؟

بسمه تعالى، منظور وطنى است كه در آن‌جا مكلف، متولد شده است و جايگاه پدرى او بوده است.

[سؤال 2610]

2. آيا در وطن اتخاذى، ماندن شش ماه شرط است؟

بسمه تعالى، ميزان ماندن، مدتى است كه در نظر عرف صدق كند مكلف، اهل آن شهر شده است.

3. اهالى تنكابن ساليان متمادى است به طور آباء و اجدادى هر ساله دو ماه، بيشتر يا كمتر در تابستان‌ها به ييلاق مى‌روند و در آن‌جا خانه و علاقه‌اى هم دارند. آيا آن‌جا وطنشان محسوب مى‌شود يا خير؟

بسمه تعالى، اگر ييلاق را براى هميشه محل زندگى سالى چند ماه قرار دادند، آن‌جا وطن محسوب مى‌شود.

[سؤال 2611] 937

4. وطن چيست؟ ساكن و منطقه از نظر شرعى را توضيح دهيد.

بسمه تعالى، مراد از وطن، محل تولد يا محلى است كه انسان بنا دارد هميشه در آن‌جا زندگى كند.

[سؤال 2612] 1263

بسمه تعالى 22 / 3 / 1361

محضر مبارك امام و مرجع عالى‌قدر، سلام عليكم

اين‌جانب اهل قزوين هستم كه مدتى بود به تهران منتقل و مدت ده سال ساكن بودم به علتى مدت پنج سال است كه در شهرستان كرج ساكن هستم ولى به جهت ضرورت ادارى مجبورم همه روزه صبح‌ها از كرج به تهران آمده و بعدازظهرها به كرج بروم.

سؤال اين است كه: وضع نماز و روزه بنده و خانواده‌ام به چه صورت خواهد بود در حالى كه از قزوين اعراض نموده‌ام ولى از تهران خير؟

بسمه تعالى، در كرج اگر قصد زندگى دائم داريد حكم وطن بار مى‌شود وگرنه بدون قصد اقامت ده روز نماز و روزه قصر است و تهران اگر وطن خود قرار داديد و از آن‌جا اعراض نكرديد در صورتى كه محل كار در همان محلۀ سكونت سابق قرار داشته باشد حكم وطن درمحل كار مترتب مى‌شود وگرنه در آن‌جا حكم مسافر داريد.

[سؤال 2613] 1264

بسمه تعالى 2 / 3 / 1361

مسئول محترم پاسخ به سؤالات شرعى دفتر امام بزرگوار امت

پس از اهداى سلام و آرزوى توفيق الهى براى آن برادران گرامى، تقاضامندم با پاسخ به سؤال اين‌جانب مرا از ترديد و اضطراب برهانيد.

وطن اصلى‌ام مشهد است و در سال 58 براى تحصيل دانشگاه به تهران آمدم. حتى پس از تعطيلى دانشگاه‌ها به سبب انقلاب فرهنگى، در تهران مانده‌ام و در طول دو سال اخير به دليل اشتغال در نهادهايى از انقلاب (به علت ارتباط به رشته تحصيلى دانشگاه)، در تهران اقامت داشته‌ام و هم اكنون نيز بدون اين‌كه درس بخوانم در تهران مشغول به كار هستم. طى مدت نزديك به سه سال اقامت در تهران، بدون اين‌كه قصد اقامت دائمى داشته باشم به استناد مسأله شماره 1331 رسالۀ شريف امام امت كه مى‌فرمايند: «تا انسان قصد ماندن هميشگى در جايى كه غير وطن اصلى خودش است نداشته باشد وطن او حساب نمى‌شود مگر آن‌كه بدون قصد ماندن، آن‌قدر بماند كه مردم بگويند اين‌جا وطن اوست» نمازهاى خود را به حساب اين‌كه تهران وطن دوّمم محسوب مى‌شود، كامل مى‌خوانده و مى‌خوانم و روزه‌ها را نيز مى‌گرفته‌ام.

اكنون نه قصد حتمى بر ماندن دائم و نه قصد حتمى بر نماندن، هيچ‌كدام ندارم و منتظر شرايط زندگى و... هستم، مگر آن‌كه از اين پس احتمالاً بنابر راهنمايى شما، احتياج شود يكى از آن دو را انتخاب كنم، خلاصه سؤال اين طور است.

آيا نمازهايم كامل است يا شكسته؟

اگر شكسته است، نمازهاى سابق را چه بايد كرد؟

بسمه تعالى، حكم مسافر داريد و آنچه برخلاف وظيفه عمل كرده‌ايد قضا دارد.

[سؤال 2614] 1265

بسمه تعالى

دفتر محترم امام خمينى دام ظله العالى

پس از عرض سلام اين‌جانب مسأله‌اى برايم پيش آمده كه اميدوارم جواب صريح

بفرماييد من حدود دو سال است كه از اصفهان به تهران جهت سربازى اعزام شده‌ام و در اين مدت هر يك ماه و يا 15 روز يكبار به اصفهان مى‌رفته و باز مى‌گشته‌ام، خواستم بفرماييد كه آيا تهران براى من در اين مدت 2 سال وطن دوم حساب مى‌شده و مى‌بايستى نمازها را سالم و تمام بخوانم و يا نه؟ در صورتى كه جواب منفى باشد با توجه به اين‌كه در هر نوبت بيش از ده روز در تهران بوده‌ام و از محل خدمت خود بيش از 24 كيلومتر دور نمى‌شده‌ام ولى ممكن بوده از ميدان آزادى (محل خدمت) به ميدان امام خمينى و يا شوش كه محاسبه كرده‌ام كمتر از 24 كيلومتر بوده رفته باشم در

اين صورت آيا باز من مى‌بايستى نماز شكسته مى‌خوانده‌ام يا نه؟ در صورت مثبت بودن اين جوابتان تكليف نمازهايى كه در اين مدت دو سال به طور كامل خوانده‌ام چه مى‌شود؟ ضمناً بايد متذكر شوم كه ماه‌هاى مبارك رمضان را هم روزه گرفته‌ام. با توجه به اين‌كه بنده از فتواى جديد امام تا امروز آگاهى نداشته‌ام و فتواى قبلى ايشان كه در رساله بوده عمل مى‌نموده‌ام. خواهشمندم بفرماييد تكليف بنده چيست؟

بسمه تعالى، تهران وطن شما محسوب نشده و اگر بدون قصد ده روز در يك محله نمازها را تمام خوانده و روزه گرفته‌ايد صحيح نبوده و بايد قضا كنيد.

[سؤال 2615] 1266

بسمه تعالى

محضر مبارك رهبر انقلاب و بنيان‌گذار جمهورى اسلامى ايران و مرجع بزرگوار شيعيان جهان حضرت امام خمينى دام ظله العالى، سلام عليكم؛

به استحضار حضرت‌عالى مى‌رساند نزديك 5 سال است كه شهركى به نام خاورشهر در 16 كيلومترى خيابان خاوران احداث گرديده كه ساكنين آن تماماً پرسنل صنايع دفاع، تغذيه كنندگان جبهه‌هاى نبرد اسلام عليه كفر و نفاق جهانى از جهات مهمات و تجهيزات نظامى مى‌باشند.

ساكنان اين شهرك بعد از تحويل گرفتن خانه‌هاى خود قصد توطن نموده‌اند ولى چون مسافت محل كارشان از شهرك بيش از حد مسافت شرعى مى‌باشد و بايد همه روزه اين مسير را طى نمايند، بعد از قصد توطن حتى به مدت 10 روز هم در محل سكونت خود اقامت نكرده‌اند و دائماً مسير بين منزل و محل كار را روزانه طى نموده و مى‌نمايند. لذا با توجه به فتواى حضرت‌عالى در تحرير الوسيله مبنى بر اين‌كه بعد از قصد توطن مى‌بايد مدت 6 ماه در محل، اقامت دائم نماييد نماز و روزه اهالى اين شهرك چگونه است؟ و در صورت عدم صحت توطن و قصر بودن نماز و حكم مسافر جارى بودن برايشان وضعيت نماز و روزۀ اقامه شده در مدت اقامت اهالى در شهرك چه حكمى دارد؟

بسمه تعالى، ماندن شش ماه در صدق وطن شرط نيست چنانچه قصد ماندن هميشه در محل سكونت كرده‌اند و در آن‌جا مدتى مانده‌اند كه عرفاً گفته شود ساكن آن‌جا هستند محل مزبور وطن آن‌ها محسوب مى‌شود و در غير اين صورت در آن حكم مسافر دارند و در هر صورت در بين راه و محل كار بايد نماز را شكسته بخوانند.

[سؤال 2616] 1267

بسمه تعالى

محضر مبارك حضرت آيت الله العظمى امام خمينى، مدّ ظله العالى

با سلام، خواهش مى‌شود دو مسأله زير را پاسخ مرحمت فرماييد:

1. شخصى در يك محل از تهران مثلاً ميدان شوش قصد اقامت دارد و آن محل وطن مستجد براى او شده و به مقدار صدق عرفى در آن‌جا بوده و اكنون پس از چند سال انصراف كلى از اين محل پيدا كرده و در محل ديگر از همان شهر تهران سكونت كرده است آيا در محل جديد قصد توطّن شرط است به نحوى كه اگر مردّد باشد بايد در كمتر از ده روز نمازش را شكسته بخواند يا قصد توطّن در محل جديد كه در آن

است شرط نيست و آيا اگر محل جديد با محل قديم بيش از حد مسافت باشد در مسأله فرق مى‌كند با آن‌جا كه محل جديد كمتر از حد مسافت است يا فرق نمى‌كند حكم هر دو صورت را بيان فرماييد.

2. در فرض همان مسأله پيش اگر كسى پس از قصد توطّن به طور دائم و گذشتن مدت زمانى كه از نظر صدق بى‌اشكال شده است اگر بدون قصد اعراض از اين محل اول به محل ديگرى از تهران برود و خانه‌اى تهيه كند آيا قصد توطّن در همان محل اول كافى است و به درد آن محل دوم نيز مى‌خورد يا نه؟ و آيا فرق است بين فاصله شدن چهار فرسخ بين محلتين و بين فاصله شدن اين مقدار مسافت.

ادام الله ظلكم

بسمه تعالى، اگر در محل دوم قصد توطّن نكرده حكم وطن ندارد و بدون قصد اقامت ده روز حكم مسافر دارد بلى اگر بدون اعراض از محل اول از آن محل به محل دوم بيايد و فاصله بين آن‌ها كمتر از مسافت باشد، مسافرت محقّق نشده و نماز در آن محل تمام است.

[سؤال 2617] 1890

5. مردى در شهرى زن گرفته، زندگى زن آن‌جاست، مرد هم گاه گاهى چند روز مى‌رود آن‌جا، براى هميشه بنا ندارد آن‌جا باشد، آيا وطن مرد هم محسوب مى‌شود يا نه؟

بسمه تعالى، وطن مرد محسوب نمى‌شود.

[سؤال 2618] 86

2. وطن اصلى من در سرشك نايين است كه سالى يكى دو بار به آن‌جا مى‌روم. چون از اهالى خانواده كسى در آن‌جا نداريم و در جاى ديگر هم وطن دومى انتخاب نكرده‌ام، بنابراين همه‌جا نماز من شكسته است و اين مرا به شك انداخته است كه آيا تكليفم درست است يا نه؟

بسمه تعالى، در غير وطن، حكم مسافر داريد و در وطن، نماز شما تمام است؛ مگر از آن اعراض كرده باشيد.

[سؤال 2619] 86

3. چون مى‌دانم كه در حدود يك سال ديگر در تهران نيستم، آيا مى‌توانم تهران را به عنوان وطن دوم انتخاب كنم؟

بسمه تعالى، نمى‌توانيد.

[سؤال 2620] 3389

2. اگر كسى شش ماه مداوم مثلاً در تهران سكونت داشته باشد و پس از اين مدت به ولايت اصلى خود برگردد و چنانچه دوباره از ولايت خود براى چند روزى به تهران بيايد، اين شخص بايد نمازش را در تهران تمام بخواند يا مانند مسافر قصر بخواند؟

بسمه تعالى، حكم مسافر دارد.

[سؤال 2621] 1268

بسمه تعالى

دفتر حضرت آيت الله العظمى امام خمينى

احتراماً استفتا مى‌شود، آيا مردم مسلمان مهران كه مهاجر جنگ تحميلى مى‌باشند و از اول مهرماه 59 تا كنون در شهر ايلام اسكان دارند ايلام وطن آن‌ها محسوب مى‌شود يا خير؟

بسمه تعالى، وطن محسوب نمى‌شود.

[سؤال 2622] 1269

بسمه تعالى 24 / 10 / 1361

مسئول محترم دفتر امام خمينى، ضمن عرض سلام

كسى كه در مشهد سكونت داشته ازدواج نموده و به يكى از شهرستان‌ها رفته و تا

موقعى كه شوهرش در آن‌جا مى‌باشد ساكن شهرستان مى‌باشند و ضمناً آن شهر وطن شوهر هم نمى‌باشد، بلكه هر دو تصميم دارند بعد از انتقال به مشهد بروند و وطن اصلى خود را مشهد قرار داده‌اند. در اين صورت تا زمان انتقال به مشهد نماز هر دوى آن‌ها را در آن شهر و همچنين در مشهد مشخص فرماييد كه تمام بخوانند يا شكسته؟

بسمه تعالى، در محل سكونت فعلى تا قصد ماندن هميشه نكرده‌ايد حكم مسافر داريد و اگر مشهد وطن شما است تا از آن‌جا اعراض نكرده‌ايد به حكم وطن باقى است.

[سؤال 2623] 1270

بسمه تعالى

مسئول دفتر حضرت امام، سلام. اميدوارم كه پيوسته در انجام وظايف خويش موفق باشيد، اجرتان با خدا. چندين سؤال داشتم كه خواهش مى‌كنم جواب دهيد.

1. آيا اگر زنى به منزل پدرش و يا پدر شوهرش در شهر ديگرى برود نمازش شكسته است؟

بسمه تعالى، در منزل پدرش اگر وطن اصلى وى بوده و اعراض نكرده حكم وطن باقى است و در منزل پدر شوهر اگر از وطنش به قدر مسافت شرعى فاصله دارد حكم مسافر دارد.

2. اگر شخصى از اعمال گذشته توبه كرده باشد، آيا قضاى روزۀ وى قبل از توبه هم بر وى واجب است و يا در مورد زنى كه وضع حمل كرده، بايد قضاى روزه‌هاى حملش را بگيرد و كفاره بدهد؟ مگر نه اين‌كه وى بعد از زايمان، از هر گناه پاك شده است؟

بسمه تعالى، نماز و روزۀ فوت شده در هر صورت قضا دارد و با توبه از گناه يا زايمان زن قضاى واجب ساقط نمى‌شود.

3. وقتى كه خواستند مرا عقد كنند قرار شد مهريه مرا خانه قرار دهند، ولى چون داماد منزل شخصى نداشت، آقاى عاقد گفتند نمى‌شود و آن موقع يعنى در سال 1355 مبلغ 200 هزار تومان كه قيمت يك منزل نسبتاً خوب بود مهريه من كردند. بعدها شوهرم هميشه مى‌گفت هر وقت خانه خريدم به جاى

مهريه‌ات به نام تو مى‌خريم، تا اين‌كه سال گذشته در خارج از تهران در جاده ورامين منزلى قرار شد بخريم و براى تهيۀ پول آن من مجبور شدم كه تمامى طلاهايم را حتى حلقه ازدواجم را بفروشم به اين اميد كه خانه به اسم من خواهد بود و مهريه‌ام نقد مى‌شود، ولى وقتى كه خانه را قولنامه كرديم شوهرم به نام خودش قولنامه كرد (متذكر مى‌شوم كه قيمت آن 215 هزار تومان بود كه مبلغ پنجاه هزار تومان آن از فروش طلاهاى من تأمين مى‌شد) وقتى كه به او اعتراض كردم گفت حالا تا روز محضر خيلى مانده و بالاخره روز محضر آمد و او خانه را به نام خودش كرد. وقتى كه به او گفتم مگر نه اين‌كه مهريۀ من عند المطالبه است و من‌هم طلب آن را كرده بودم چرا چنين كردى؟ در جواب گفت: قيمت خانه ترقى مى‌كند، هر وقتى كه خواستى طلاق بگيرى نمى‌آيند كه خانه مرا بفروشند مهريه تو را بدهند، آن وقت قسط‌بندى مى‌كنند و ماهى 500 يا 1000 تومان به تو مى‌دهند (آيا شرعاً چنين است؟) و يا هر وقت پولدار شدم و نخواستم ديگر چيزى بخرم آن وقت به تو مى‌دهم. ديگر اين فكر را نمى‌كند

خانه‌اى كه در سال 55، دويست هزار تومان بود الآن چقدر قيمت دارد؟

بسمه تعالى، اگر در ضمن عقد پول، مهريه قرار داده شد فقط همان پول را استحقاق داريد و نسبت به خانه خريدارى شده به نسبت پولى كه در تهيۀ قيمت آن پرداختيد مى‌توانيد مطالبه

كنيد.

4. آيا مرد مى‌تواند به‌خاطر خصومتش با خانواده زنش مانع رفتن همسرش به منزل پدرش بشود؟

بسمه تعالى، خروج زن از منزل موقوف بر اجازۀ شوهر است.

خدايا، خدايا تا انقلاب مهدى خمينى را نگهدار، خدا نگهدار

[سؤال 2624] 1271

بسمه تعالى 10 / 10 / 1361

محضر مبارك محترم رهبر كبير انقلاب، حضرت امام خمينى مدّ ظله العالى

پس از عرض سلام، سلامتى آن وجود مبارك را از خداوند تبارك و تعالى خواستارم، ضمناً چند سؤال شرعى است، استدعا دارم جواب آن‌ها را محبت بفرماييد:

1. ما در توابع اصفهان داراى ملك و خانه شخصى و پدرى هستيم و در سال چند مرتبه به محل مراجعه و هر دفعه چهار الى شش روز توقف داريم و مابقى اوقات در تهران ساكن هستيم. امر فرماييد نماز را چطور به‌جا آوريم.

بسمه تعالى، در وطن اصلى تا اعراض از آن نكرده‌ايد نماز شما تمام است و در تهران اگر قصد ماندن هميشه نكرده‌ايد، حكم مسافر داريد.

2. آيا به مسجدى كه در محل، در دست ساختمان است از وجوهات شرعى مى‌توانيم مقدارى كمك كنيم؟

بسمه تعالى، با تعيين مقدار استجازه كنيد.

3. آيا به اقوام فقير و مستضعف هم كه داريم و سادات نيستند و داراى عائله بوده و از كار افتاده شده‌اند مى‌توانيم مقدارى از وجوهات شرعى كمك كنيم؟

بسمه تعالى، مقدارى كه مى‌خواهيد به آن‌ها بدهيد را معلوم كنيد.

[سؤال 2625] 5397

2. بنده مدت ده سال است كه در تهران زندگى مى‌كنم و خانه از خود دارم، اما قصد ماندن در تهران را ندارم هر وقت كه ممكن شد مى‌خواهم به وطن خويش بروم. آيا تهران وطن من محسوب مى‌شود يا بنده مسافر هستم؟ تكليف شرعى بنده چيست؟

بسمه تعالى، وطن محسوب نمى‌شود.

[سؤال 2626] 1272

بسمه تعالى 10 / 8 / 1361

حضور مبارك مرجع عظيم الشأن حضرت امام خمينى مدّ ظله العالى نظر مبارك را در جواب دو سؤال زير بفرماييد.

1. كسى كه اعراض از وطن كرده از اعراض مى‌تواند اعراض كند؟

بسمه تعالى، مى‌تواند به قصد توطن براى بار دوم در آن‌جا بماند و در اين صورت وطن مى‌شود.

[سؤال 2627]

2. وضعيت اقامت نوع طلاب در قم و... كه نه توطّن است و نه سفر چه مى‌شود؟ به خصوص آن‌ها كه سال‌هاى زيادى اقامت دارند.

بسمه تعالى، حكم مسافر دارند.

[سؤال 2628]

1273

بسمه تعالى

محضر مقدس رهبر كبير انقلاب اسلامى ايران و مرجع عالى‌قدر شيعيان جهان حضرت آيت الله العظمى امام خمينى مدّ ظله العالى

پس از تقديم درود و سلام و عالى‌ترين تحيّات، اميد است سايۀ آن وجود مقدس تا انقلاب جهانى حضرت مهدى (عج) بر سر كافّۀ مسلمين و مستضعفين جهان برقرار بوده باشد، مستدعى است بذل مرحمت نموده و به سؤالات ذيل پاسخ عنايت بفرماييد:

1. كارمندان دولت كه در شهرى - مثلاً تهران - استخدام مى‌شوند و تشكيل خانه و زندگى مى‌دهند و احتمال دارد سال‌ها و شايد سى سال دوران خدمت را بمانند و به جايى منتقل نشوند، ولى قصد دارند هر موقع بازنشست شدند به وطن اصلى برگردند و در آن‌جا زندگى كنند، آيا وطن دوم براى آن‌ها صدق مى‌كند يا خير؟

بسمه تعالى، در فرض سؤال محل خدمت و كار، وطن حساب نمى‌شود.

2. چنانچه كسى از مكانى كه وطن او نيست هر روز به محل كار خود برود و حداقل نتواند ده روز در آن‌جا بماند چنين كسى چهار فرسخ رفتن او و برگشتن، با كسى كه اين مسافت را نمى‌رود و فقط از حد ترخص خارج مى‌شود فرق مى‌كند يا خير؟

بسمه تعالى، در هر دو صورت قصد اقامت ده روز در يك محل متحقق نيست.

[سؤال 2629]

3. كسى كه در جايى قصد توطّن نموده كه بايد حداقل پنج - شش ماه در آن‌جا بماند تا وطن بودن صدق كند، آيا متصل ماندن لازم است يا خير؟ مثلاً در اين مدّت هر روز صبح به محل كار مى‌رفته و بر مى‌گشته، آيا به صدق وطن بودن لطمه نمى‌زند؟

بسمه تعالى، ميزان صدق عرفى است و متصل ماندن لازم نيست.

4. آيا حقوق بازنشستگى خمس دارد يا خير؟ با توجه به اين‌كه حقوقى را كه در باز نشستگى مى‌دهند خيلى بيشتر است از آن مقدار كه از حقوق ايام خدمت كم مى‌كنند؛ مثلاً حقوق در حدود چهار هزار

تومان را فقط چهارصد و پنجاه تومان كم مى‌كنند. و ديگر آن‌كه اگر از خود شخص باشد بايد جزء ماترك هم حساب شود، و در اين صورت وارث صغير و كبير نبايد فرق داشته باشد، در صورتى كه دولت فقط به فرزندان كمتر از هجده سال مى‌دهد.

بسمه تعالى، حقوق بازنشستگى اگر از حقوق ايام خدمت كم شده خمس دارد و بعد از فوت جزء تركه محسوب است و تمام ورثه از آن ارث مى‌برند، وگرنه خمس ندارد و تابع مقررات است.

5. در ارتش ماهى يكصد تومان به عنوان پس‌انداز از حقوق هر پرسنل برمى‌دارند و يكصد تومان هم خود دولت مى‌گذارد و به همان مقدار يا كمتر از همان پول وام مى‌دهند. لطفاً تكليف خمس اين سه مورد را بيان بفرماييد.

بسمه تعالى، هر مقدار كه از حقوق كم شده و بعداً دريافت شده خمس دارد.

[سؤال 2630] 1274

بسمه تعالى

كسى كه در شهرى غير از وطن اصلى خود اقامت گزيده است، ولى قصد ندارد كه مادام‌العمر در آن‌جا بماند و ممكن است بعد از مثلاً ده سال از آن‌جا منتقل شود، آيا چنين شخصى مى‌تواند در اين شهر قصد توطّن نمايد؟

بسمه تعالى، نمى‌تواند؛ و بدون قصد توطّن دائم يا ماندن به مقدارى كه صدق عرفى وطن تحقق يابد، حكم وطن مترتّب نمى‌شود.

[سؤال 2631] 4428

2. زيدى از ده فرسخى محلش عيال گرفته، و به شهرى آورده كه با وطن اصلى زوج، بيش از هشت فرسخ فاصله دارد. آن خانم موقع آمدن به وطن اصلى پدرى و به وطن اوليۀ زوج، نماز و روزه‌اش چه صورت دارد؟

بسمه تعالى، در وطن اصلى، نمازش تمام و روزه‌اش صحيح است، مگر آن‌كه اعراض كرده باشد و در وطن شوهر حكم مسافر دارد، مگر آن‌كه قصد توطّن كرده باشد.

[سؤال 2632]

2223

5. اگر شخصى ساكن اصفهان باشد، هر روز از منزل تا محل كارش 23 كيلومتر فاصله باشد، اگر قبل يا بعداز ظهر به منزل برگردد، تكليف نماز و روزه‌اش چيست؟

بسمه تعالى، اگر از آخر اصفهان كمتر از مسافت مى‌رود و در اصفهان مسافر نيست، نمازش شكسته نمى‌شود.

[سؤال 2633] 1275

بسمه تعالى 14 / 4 / 1361

به مسئولين محترم دفتر امام خمينى، مدّ ظله العالى

با درود و سلام به رهبر كبير انقلاب و امت شهيدپرور و به اميد پيروزى جبهه‌هاى حق عليه باطل؛ مسائلى در ارتباط با نماز و روزه دارم، خواهشمند است از محضر حضرت امام استفتا فرماييد.

1.

من كارمند دولت (ارتش جمهورى اسلامى) مى‌باشم و مدت دو سال است كه در 5 كيلومترى اصفهان شهرك قدس خانه خريدم و زندگى مى‌كنم و شهر اصفهان را به عنوان وطن انتخاب كردم.

2.

از وطن اصلى‌ام اعراض نموده‌ام و مصمم هستم كه بعد از بازنشستگى در اصفهان زندگى كنم.

3.

محل كارم پايگاه هشتم شكارى مى‌باشد. از شهرك قدس تا پايگاه هشتم شكارى دو راه وجود دارد كه يكى از راه‌ها از اصفهان مى‌گذرد كه حد ترخص آن تا پايگاه هشتم شكارى از 17 كيلومتر متجاوز نيست و راه ديگر از شهرك قدس تا پايگاه هشتم شكارى از خانۀ اصفهان و اتوبان مى‌گذرد كه حدود 25 كيلومتر مى‌باشد.

4.

كارمندان ارتش همه هر چند وقت يك دفعه به پايگاه ديگر منتقل مى‌شوند (حداقل بعد از سه سال).

با اين توضيحات، اولاً آيا مى‌توانم شهر اصفهان را به عنوان وطن انتخاب كنم؟

ثانياً وضعيت نماز و روزۀ من چگونه است؟

ثالثاً آيا كارمندان دولت با اين تفاصيل مى‌توانند وطن انتخاب كنند؟

توضيح اين‌كه مدت 18 سال است از وطن اصلى‌ام مهاجرت كرده‌ام و تصميم دارم ديگر به وطن اصلى‌ام برنگردم.

بسمه تعالى، اگر به قصد ماندن دائم در اصفهان ساكن نشده‌ايد وطن شما محسوب نمى‌شود و بدون قصد اقامۀ ده روز در محل سكونت حكم مسافر داريد و همچنين اگر رفت و برگشت شما از محل سكونت تا محل كار به مقدار مسافت باشد.

[سؤال 2634] 1276

بسمه تعالى 31 / 3 / 1361

دفتر استفتاى امام، پس از سلام به امام امت و شما ياران او، سؤالى دارم كه تقاضاى پاسخ از شما مى‌نمايم:

من نظامى هستم و شغل ما طورى است كه چند سال به چند سال، از شهرى به شهر ديگر منتقل مى‌شويم؛ مثلاً سه چهار سال در اين پايگاه هستيم و بعد به تهران يا جاى ديگرى منتقل مى‌شويم؛ ضمناً وطن اصلى من در كرج مى‌باشد. آيا من كه مقلد ايشان هستم، بايد هميشه نماز را شكسته بخوانم؟

آيا مى‌توانيم نماز را شكسته بخوانيم و روزه را بگيريم؟

بسمه تعالى، در غير وطن، حكم مسافر داريد و بدون قصد اقامۀ ده روز، نماز شكسته و روزه صحيح نيست.

[سؤال 2635] 1277

بسمه تعالى 5 / 3 / 1361

محضر مبارك حضرت امام خمينى، مدّ ظله العالى

با سلام و عرض تهنيت به مناسبت پيروزى رزمندگان اسلام بر كفر صدامى

به استحضار عالى مى‌رساند: اين‌جانب مدتى است كه در اين شك به سر مى‌برم كه مسافرم يا خير؟ لذا از ابتدا وضع زندگى‌ام را بيان مى‌دارم تا چه فتوا خواهند فرمود.

در زمان مسافرت پدر و مادرم در مشهد متولد شدم؛ تا حدود 15 سالگى، در فيض‌آباد تربت حيدريه بزرگ شدم؛ سپس خانواده‌ام به مشهد آمد؛ من نيز براى ادامۀ تحصيل به مشهد آمدم ولى گمان نمى‌كنم بيش از 6 ماه دائم در مشهد مانده باشم. از سال 55 به بعد براى تحصيل به دانشكده سارى آمدم. منزلى هم در سارى خريده و كارى دولتى دارم؛ دانشكده‌ام 10 كيلومتر و محل كارم 12 كيلومتر، در دو جهت، از منزلم فاصله دارند. در اين‌جا هم بيش از 6 ماه اقامت دائم نداشته‌ام و مسافرت رفته‌ام.

با توجه به اين‌كه در نظر دارم موقع بازنشستگى به فيض‌آباد برگردم و اين‌كه پس از اخذ ليسانس، محل كارم معلوم نيست سارى باشد يا شهر ديگرى؛ تقاضا دارد مشخص فرمايند:

1. وضع عبادات من در شهرستان سارى چگونه است؟

بسمه تعالى، حكم مسافر دارند و بدون قصد اقامت، نماز و روزه قصر است.

2. وضع عباداتم در مدت مسافرت به فيض آباد چگونه است؟

بسمه تعالى، فيض آباد اگر وطن اصلى بوده و از آن اعراض نكرديد، به حكم وطن باقى است.

[سؤال 2636]

3. وضع عباداتم در مدت مسافرت به مشهد چگونه است؟

بسمه تعالى، در مشهد مقدس حكم مسافر داريد.

4. چنانچه مسافر شناخته شوم، عبادات قبلى من تا كنون كه كامل انجام مى‌شود چگونه است؟

بسمه تعالى، نمازهايى كه بر خلاف وظيفه انجام گرفته قضا دارد.

5. چنانچه مسافر باشم، چه موقع بايستى قضاى آن را به‌جاى آورم؟

بسمه تعالى، قضاى واجب را بايد هر وقت تمكن داشت به‌جا آورد و قضاى روزۀ ماه رمضان نبايد تا ماه رمضان سال بعد به تأخير افتد.

6. همان‌گونه كه استحضار داريد، كاركنان دولت در موقع دريافت حقوق، ماليات مى‌پردازند. آيا اين ماليات با توجه به اين‌كه دولت اسلامى است، مى‌تواند به جاى مقدارى از خمس محسوب گردد؟

بسمه تعالى، ماليات بابت وجوه شرعيه محسوب نمى‌شود.

[سؤال 2637] 1278

بسمه تعالى

اين‌جانب منزل يكى از اقوام در گوهردشت زندگى مى‌كنم، ولى آن‌را به عنوان وطن اختيار نكرده‌ام. هر روز صبح از گوهردشت به محل كارم در تهران آمده و بعد از ظهر مراجعت مى‌كنم. فاصله تهران تا گوهردشت بيش از چهار فرسخ است. قم موطن اصلى و محل تولدم مى‌باشد. با توجه به اين‌كه فعلاً محل كارم در تهران است و در آيندۀ نزديك مى‌خواهم در تهران شغل تدريس در دانشگاه را داشته باشم. مى‌خواهم از حالا قصد كنم در تهران بمانم. در آينده نيز به احتمال قوى و غير قابل تشخيص محل كارم را از تهران به شهرستان ديگرى تغيير نخواهم داد. لذا سه سؤال ذيل مطرح است:

1. آيا مى‌توانم وطن دوم خود را به عنوان وطن شغلى در تهران انتخاب كنم؟ در حالى كه محل زندگى‌ام در گوهردشت كرج است؟

بسمه تعالى، بدون قصد زندگى دائمى در تهران، آن‌جا وطن شما محسوب نمى‌شود.

2. در صورتى كه بتوانم تهران را به عنوان وطن دوم اختيار كنم، آيا با رفت و آمد روزانه از گوهردشت به تهران، مى‌توانم روزه‌ام را بگيرم؟ به اين صورت كه قبل از ظهر به وطن؛ يعنى تهران رسيده و بعد از ظهر از وطن به منزل در گوهردشت برگردم.

بسمه تعالى، در فرض سؤال، در محل كار و محل زندگى، حكم مسافر داريد.

[سؤال 2638]

3. در صورتى كه نتوان تهران را به عنوان وطن دوم اختيار نمود، چگونه مى‌توان با حفظ محل زندگى در گوهردشت، وطن دوم را تهران انتخاب نمود؟ آيا مى‌بايست

محل كار براى هميشه در تهران باشد؟

بسمه تعالى، ميزان در وطن دوم، قصد زندگى دائمى داشتن در آن‌جا است؛ بعلاوه، بايد مدتى كه در صدق عرفى معتبر است، در آن‌جا بماند.

[سؤال 2639] 1279

بسمه تعالى

1. شخصى كه تهران وطن اصلى او مى‌باشد، به علت عدم تمكن از تهيۀ مسكن مناسب در تهران، به كرج رفته و مسكنى تهيه مى‌كند. البته در صورت امكان به تهران باز مى‌گردد. ولى تا كنون - كه مدت يك‌سال است - براى او امكان بازگشت به تهران و تهيه مسكن مناسب حاصل نشده است. در اين شرايط، آيا كرج شرعاً حكم وطن را دارد يا نه؟ نماز و روزۀ او و عيالش در كرج تمام است يا شكسته مى‌شود؟

بسمه تعالى، در فرض سؤال، در كرج حكم مسافر دارند كه بدون قصد اقامت نماز قصر است.

2. در صورتى كه كرج براى شخص مذكور حكم وطن را داشته باشد، مسافرت همه روزه به تهران براى حضور در محل كسب كما فى السابق و برگشت به كرج عصر همه روز، موجب قصر نماز و روزه در تهران مى‌شود يا نه؟

بسمه تعالى، محل كار، اگر در همان محل سكونت سابق كه وطن بود قرار ندارد، در آن‌جا نيز حكم مسافر داريد.

[سؤال 2640]

3. در صورتى كه كرج براى شخص نامبرده، شرعاً وطن محسوب نشود اما ماندن موقت او در كرج براى چندين سال ادامه پيدا كند، به حدى كه عرفاً گفته شود: او از اهالى كرج است؛ حكم وى در مورد نماز و روزه در كرج چيست؟ قصر است يا تمام؟

بسمه تعالى، بدون قصد زندگى دائمى در آن محل، حكم وطن مترتب نيست.

4. در صورتى كه براى شخص مذكور، كرج وطن محسوب نشود و با امساك از مفطرات در روز ماه

مبارك رمضان و ورود قبل از زوال به تهران؛ مى‌تواند نيت روزه بكند؟ با توجه به نظر جديد حضرت عالى كه تهران از شهرهاى فوق العاده است و مبدأ سفر از منزل محسوب مى‌شود و تا در مراجعت به منزل نرسيده است، مسافر است؛ شخص نامبرده كه موقتاً در كرج سكنا نموده و قبل از ظهر ماه مبارك رمضان وارد تهران مى‌شود، كجاى تهران مى‌تواند نيت روزه بكند؟ ابتداى محدودۀ تهران يا منزل قبل از هجرت به كرج كه فعلاً وجود ندارد يا حد ترخص محدودۀ تهران يا حد ترخص فرضى منزل سابق در تهران؟

بسمه تعالى، اگر قبل از ظهر به همان محل قبل از هجرت برسد، در صورتى كه از آن‌جا اعراض نكرده باشد؛ نيت روزه صحيح است.

5. كسى كه وطن او تهران است و هنگام خروج از منزل مى‌داند براى انجام كارهايى متعاقباً، بدون خروج از تهران بيش از چهار فرسخ در رفت و بيش از هشت فرسخ در مجموع رفت و برگشت مى‌پيمايد؛ چنين شخصى بر حسب نظر مبارك حضرت‌عالى كه در روزنامۀ جمهورى اخيراً منتشر شد، مسافر است. اما سؤالى مطرح است كه آيا چنين شخصى در ماه مبارك رمضان به مجرد رسيدن به محل كار يا حد ترخص فرضى خانه خود بتواند تجديد نيت بكند؟

بسمه تعالى، با رسيدن به محله‌اى كه وطن او است، مى‌تواند نيت روزه كند.

6. آيا از نظر حضرت‌عالى ماليات‌هاى پرداخت شده به دولت جمهورى اسلامى، از خمس يا سهم مبارك امام عليه‌السلام محسوب مى‌شود يا نه؟

بسمه تعالى، ماليات، بابت سهمين محسوب نمى‌شود.

7. براى كمتر پرداخت كردن ماليات به دولت در معاملات سرقفلى، اگر بر حسب معمول كمتر از واقع امر قيمت آن‌را بگويند، جايز است يا نه؟

بسمه تعالى، مخالفت مقررات جايز نيست.

8. در هنگام معاملۀ سرقفلى، فروشنده بر خريدار شرط كرده كه ماليات بر عهدۀ خريدار باشد؛ او هم قبول كرده است. در زمان معامله، ماليات از سوى مسئولين، مثلاً پنج درصد اعلام شده است. اما در زمان انتقال رسمى محل معامله كه چند سال بعد از معامله شرعى بود، ماليات به چندين برابر افزايش يافته است. آيا مقدار افزايش يافته هم طبق شرط در ضمن معامله، بر عهدۀ خريدار است يا چون مابه التفاوت، مفروض طرفين هنگام معامله نبوده، بر عهده خريدار نيست؟

بسمه تعالى، با شرط اين‌كه اصل ماليات بر عهدۀ خريدار باشد، هر مقدار كه دولت مطالبه كند

بر عهدۀ خريدار است.

9. آيا اجازه مى‌فرماييد مقلدين حضرت‌عالى خمس خود را صرف بازسازى مناطق جنگى بكنند؟ در فرض جواز به چه حسابى بريزند؟

بسمه تعالى، عجالتاً، اجازه نمى‌دهم.

[سؤال 2641] 1280

بسمه تعالى 18 / 10 / 1358

مرجع عالى‌قدر شيعيان، حضرت آيت الله العظمى امام خمينى، دامت افاضاته

پس از عرض سلام و ارادت، اين‌جانب محل سكونتم كرج و محل شغلم تهران است و كارمند ادارى هواپيمايى مى‌باشم. فاصله بين اين دو شهر بيش از مسافت شرعى است؛ لكن وطن قبلى من در تهران بوده و حدود 15 سال در تهران زندگى كرده‌ام. به علت نابسامانى وضع مسكن در رژيم سابق، به كرج رفتم و در صورتى كه در آينده برايم امكان‌پذير شود، علاقه‌مندم محل سكونتم را به تهران انتقال دهم.

لطفاً ذيل اين نامه مرقوم بفرماييد كه آيا نماز و روزه اين‌جانب حكم نماز و روزه مسافر را دارد يا اين‌كه هر دو شهر مذكور وطن من حساب مى‌شوند.

بسمه تعالى، در فرض مذكور محل سكونت، وطن شما نشده است و در غير وطن اصلى حكم مسافر را داريد.

[سؤال 2642] 1281

بسمه تعالى

1. اشخاصى كه در بلدى قصد توطّن مى‌كنند و مقدارى كه صدق عرفى بكند در آن محل توقف نمى‌كنند بلكه از همان اول شروع به مسافرت مى‌كنند و رفت و آمد مى‌كنند براى اين‌گونه اشخاص بعد از مدت معتنابهى آن بلد وطن آن‌ها خواهد شد يا خير و بر فرض صدق وطن در آن مقدار از مدت كه براى آن‌ها مشكوك است كه صدق عرفى مى‌كند يا خير بايد قصر بخوانند يا جمع؟

بسمه تعالى، تا احراز صدق نكرده‌اند قصر بخوانند و ميزان صدق عرفى است.

2. سرمايه كه بخواهند تخميس كنند بايد به شغل نازل‌ترى بپردازند فرموده‌ايد خمس ندارد اگر اين سرمايه در ظرف چندين سال جمع شد كه بعد از چندين سال كه جمع شد بخواهد سرمايه قرار دهد در اين صورت هم خمس ندارد يا اين تفصيل فقط مال سرمايه‌اى است كه در ظرف يك سال جمع شده باشد؟

بسمه تعالى، اگر پول جمع كرده و از ارباح مكاسب بوده و سال بر آن گذشته بايد خمس بدهد.

[سؤال 2643] 1282

بسمه تعالى

محضر مقدس حضرت مستطاب اجل و اكرم رهبر انقلاب اسلامى ايران نايب الامام، امام خمينى دامت بركاته سلام عليكم.

به استحضار مى‌رساند ما تعدادى از پرسنل پايگاه هوايى حر در ده فرسنگى همدان ساكن هستيم. اخيراً با تشريف فرمايى نماينده آن زعيم عالى‌قدر به اين مكان مشكلاتى در مسائل شرعى به وجود آمده كه سبب شد اين نامه به محضرتان تقديم گردد تا وضع ما روشن شود. تعداد پانزده الى بيست هزار نفر ساكن اين يگان همگان مقلد آن زعيم عالى قدر هستند. توجه آن مقام شامخ را به نكات زير جلب مى‌نماييم.

1. مدت سكونت پرسنل نظامى در اين يگان سه الى چهار سال يا بيشتر مى‌باشد حكم نماز و روزه اين‌ها چه مى‌شود.

بسمه تعالى، اگر قصد اقامه ده روز نكنند حكم مسافر را دارند مگر آن‌كه فاصله بين وطن آن‌ها و يگان كمتر از چهار فرسخ باشد.

[سؤال 2644]

2. پرسنل كارمند ممكن است مدت بيست سال خدمت يا بيشتر را در اين يگان ساكن باشند حكم نماز و روزه آن‌ها چيست؟

بسمه تعالى، حكم مسأله سابق را دارد.

3. تعدادى از پرسنل به علت نداشتن خانه سازمانى در پايگاه همه روزه با سرويس به همدان رفته و صبح به خدمت باز مى‌گردند وظيفه آنان چيست؟

بسمه تعالى، اگر همدان وطن آن‌ها نباشد حكم مسافر را دارند.

4. تعدادى از پرسنل كارمند به عنوان راننده همه روزه صبح سرويس را به همدان برده عصر باز مى‌گردند تكليف آن‌ها چيست؟

بسمه تعالى، در فرض مذكور نماز او تمام است مگر در صورتى كه همدان وطن او نيست و مقدارى كه رانندگى مى‌كند كمتر از مسافت شرعيه باشد.

5. از مقام حضرت آيت اللهى سؤال مى‌شود آيا ما مى‌توانيم داراى دو وطن باشيم به نام وطن اصلى و موطن فرعى.

بسمه تعالى، مانع ندارد.

[سؤال 2645]

6. آيا ما پرسنل كارمند مى‌توانيم مدتى را كه در پايگاه هستيم به عنوان محل زندگى فعلى قرار داده و وطن موقت اختيار كنيم.

بسمه تعالى، اگر موقت است وطن نمى‌شود.

[سؤال 2646] 1283

بسمه تعالى

دفتر حضرت آيت الله العظمى امام خمينى، زيد عزه العالى

محترماً؛ چند مسأله پرسش مى‌گردد:

1. امام خمينى نظرشان در رابطه با وطن گرفتن شهر غير زادگاه چيست؟ آيا 6 ماه شرط است يا نه؟ آيا ملك داشتن شرط است يا نه؟

بسمه تعالى، محلى كه قصد توطّن دائم داشته باشد وطن او محسوب است، و ماندن 6 ماه يا داشتن ملك لازم نيست.

2. نظرشان در رابطه با طرح حذف بهره از بانك‌ها چيست؟ آيا با اين روش بهره واقعاً در كار نيست يا نه اين همان حيله شرعيه است كه امام صريحاً حرام مى‌داند؟

بسمه تعالى، زياد گرفتن از مقدارى كه قرض داده، ربا و حرام است.

3. با توجه به مادۀ واحده در پيرامون اجاره‌بهاى منزل كه متضمن كم كردن 20 درصد اجاره‌بها است،

نظر آن امام چيست؟ صاحب منزل ممكن است رضايت ندهد. آيا رضايت صاحب منزل در نظر گرفته شود يا عمل به قوانين دولت اسلامى؟ و جمع هم ممكن نيست.

بسمه تعالى، بايد رضايت مالك تحصيل شود.

[سؤال 2647] 1284

بسمه تعالى

1. اشخاصى كه از اوطان خود خارج شده‌اند و در بعضى شهرها به واسطه شغل‌هاى ادارى و نحو آن آن‌جا را وطن نموده يا بدون اين قصد مثل همه مردم آن‌جا زندگى مى‌كنند و عادتاً به وطن اصلى خود نخواهند مراجعت كرد فقط چند روزى براى صله ارحام يا تغيير آب و هوا آن هم نه هر سال آيا به نظر مبارك شما اين اعراض عملى اعراض قلبى است كه بايد بدون قصد اقامه نماز را قصر كنند يا وظيفه اتمام است؟

بسمه تعالى، با قصد توطّن تمام و بدون قصد توطن قصر است مگر آن‌كه به قدرى مانده باشد كه عرفاً وطن او محسوب شود.

[سؤال 2648]

2. زيدى مثلاً از شيراز به قم مى‌آيد و در اين‌جا قصد توطن مى‌كند چند روز بايد در قم بماند كه در اين مدت اگر رفت به تهران مثلاً و برگشت به قم بدون قصد اقامه نمازش را تمام بخواند؟

بسمه تعالى، به مقدارى كه عرفاً وطن و مسكن او گفته شود.

[سؤال 2649]

3. اگر شخص بعد از آن‌كه تصميم گرفت قم را محل سكونت خود قرار دهد موقتاً ولى بدون قصد اقامه براى انجام كار ادارى يا غيره مى‌رود به قدر مسافت يا كمتر، تكليف نماز و روزه‌اش در قم و محل كارش يا بين راه به چه نحو است؟

بسمه تعالى، تا قصد اقامه يا توطن نكرده نمازش قصر و روزه ماه مبارك را

نبايد بگيرد بلى قضاى آن‌را از ماه رمضان بعد نبايد عقب بيندازد و براى آن بايد در محلى قصد اقامه كند يا در وطن قضا نمايد.

4. مثلاً شخصى مبلغى در آخر سال بابت سهمين بدهكار مى‌شود با كسانى كه از طرف شما مأذونند كه طول مدت يك‌سال بپردازد آيا از منافع بين سال كه به تدريج مى‌پردازد بايد اول تخميس كند بعد بدهد يا لازم نيست؟

بسمه تعالى، بايد اولاً خمس آن‌را بدهد.

5. زيدى وصى ميتى است كه ورثه او حاضر به پرداخت مال الوصاية نمى‌شوند مگر به شكايت و رجوع به مأمورين دولت آيا وظيفه وصى شكايت نمودن است يا حال كه ورثه حاضر نمى‌شوند بر وصى بأسى نيست؟

بسمه تعالى، واجب است وصى به انجام وصيت اقدام كند و در صورت ممانعت ورثه مى‌تواند به محاكم مراجعه كند.

6. طايفه‌اى در يك آبادى حدود پانصد سال است تقريباً زندگى نموده و مى‌نمايند از يك طرف اين قريه معروف به وقفيت است ولى چون وقف‌نامه‌اى در دست نيست خصوصيات آن را طبقه فعلى اطلاع ندارند. از طرف ديگر مداركى حدود صد سال اخير در دست است كه چون قريه وقف اولاد ذكور سادات سه قريه بوده اين طايفه مستأجر سادات بوده‌اند به چيز بسيار ناچيزى و آن سادات هم چون املاك ديگرى هم دست مستأجرين ديگر بوده با هم نشسته‌اند توافق كرده‌اند زيد از فلان مستأجر و عمرو از مستأجر ديگر و بكر از مستأجر آخر اين قليل مال الاجاره را دريافت نمايد در حالى‌كه اين حق بر ايشان نبوده زيرا هر طبقه‌اى از سادات مادام الحياة حقّ استفاده از اين املاك را داشته‌اند نه زياده. علاوه موارد زيادى املاك را هم سادات بين خودشان تعويض و تبديل كرده‌اند. در اثر كثرت سادات و متفرق شدن آن‌ها به اطراف و اكناف رضايت خاطر عموم غير ميسور است و آن عده‌اى هم كه در اين سه محل سكونت دارند نه آن‌ها يقين دارند كه حقشان در نزد اين طايفه غير سادات پانصد ساله است و نه اين غير سادات يقين به مالكيت اين دسته دارند. حال بعد از همه تصديعات بفرماييد تكليف اين طبقۀ فعلى چيست و تصرفات آن‌ها چگونه است و راه حل چيست اميد است جواب را مرقوم و جمعى را از پريشانى نجات دهيد، توضيح بر اين‌كه موجرين اصلاً در اين آبادى سكونت ندارند. متع الله المسلمين بطول بقائكم الشريف

بسمه تعالى، هر مقدار از اين املاك كه در دست اشخاص است و معامله ملكيت مى‌كنند و اقرار به وقف ندارند محكوم به ملكيت آن‌ها است و هر مقدار كه صاحبان يد مى‌گويند وقف است

بايد به اذن حاكم شرع اجاره متعارفه شود و مال الاجاره را اگر موقوف عليهم معلوم است به آن‌ها ردّ شود و إلا حكم مجهول المالك دارد.

[سؤال 2650] 1285

بسمه تعالى

1. شخصى قصد توطن در بلدى مى‌كند يك ماه يا 25 روز با همين قصد در آن بلد مى‌ماند بعداً مسافرت مى‌كند و بعد از مراجعت از سفر از قصد توطن منصرف مى‌شود آيا براى اين‌گونه اشخاص با ماندن 25 روز يا يك ماه در آن بلد با قصد توطن، آن بلد وطن شده كه بعداً انصراف از قصد اول بدون اعراض عملى مضر نباشد يا اين‌كه به ماندن يك ماه هنوز وطن آن‌ها نشده و بعد از برگشتن از قصد بايد در آن بلد بدون قصد اقامه نماز را قصراً بخواند و در صورتى كه 25 روز يا يك ماه كافى نباشد براى صدق وطن و مسافرت كرد و در مسافرت از قصد منصرف نشد و مسافرت طولانى شد آيا اين مدت طولانى در مسافرت به ضميمه آن 25 روز يا يك ماه كفايت مى‌كند در صدق وطنيت يا اين‌كه هرچه در سفر بوده جزء حساب نيست.

بسمه تعالى، شرط است در وطن مستجد كه بعد از قصد توطن به مقدارى بماند كه عرفاً وطن و مسكن او شمرده شود و در اين موارد صدق نمى‌كند.

2. شخصى در زمان گذشته مبلغى از بعضى مؤسسات دولتى برداشته الآن كه نادم شده و مى‌خواهد برگرداند اگر بخواهد به افرادى كه متصدى آن مؤسسات هستند بدهد اطمينان ندارد كه در صندوق دولت فعلى برود لذا از محضر مبارك تقاضا كرده‌اند كه تكليف ايشان را معلوم فرماييد كه پول يا اجناسى كه از دولت سابق برداشته فعلاً به كجا تحويل دهد و اگر خود او فقير باشد راهى دارد كه به خودش برسد؟

بسمه تعالى، بايد به همان مؤسسه دولتى رد كند.

3. زنى شوهر او مفقودالاثر شده آن زن مى‌گويد من با شوهرم در ضمن عقد شرط كرده‌ام كه اگر تا فلان مدت غيبت كرد و سر من نيامد من وكيل باشم كه خودم را مطلّقه كنم و چون شوهرم مدتى است

مفقود الاثر شده خودم را مطلّقه كرده‌ام آيا اين زن اگر بخواهد شوهر كند قول او مسموع است كه براى شوهر دوم بى‌مانع باشد يا خير؟

بسمه تعالى، اگر ادعاى خليه بودن خود را مى‌كند و مرد احتمال صدق او را مى‌دهد تزويج مانع ندارد.

4. زن اگر بدون اذن شوهر نذر كند يا از مال خود چيزى هبه كند صحيح است يا خير و بر فرض صحت با نهى شوهر چه صورتى دارد؟

بسمه تعالى، نذر زن بدون اذن شوهر باطل است و هبه او در مال خودش صحيح است حتى با نهى شوهر.

[سؤال 2651] 1286

بسمه تعالى

اشخاصى كه در محلى قصد توطن مى‌كنند آن مقدار كه بايد در آن‌جا بمانند تا عرفاً صدق كند كه آن‌جا وطن آن‌ها است بايد اين مدت را در آن‌جا بمانند و بيرون نروند يا اگر مسافرت هم بكنند كه رفت و آمد آن‌ها به همان حد برسد كافى است در صدق وطن؟

بسمه تعالى، مسافرت به مقدارى كه مضر به صدق ماندن در محل مزبور عرفاً نكند مانع ندارد.

[سؤال 2652] 1287

بسمه تعالى

اما بعد؛ من فردى هستم اهل تهران كه براى تحصيل علوم دينيه به قم عزيمت نموده‌ام و اين‌جا را به عنوان وطن دوم پذيرفته‌ام و هفته‌اى يك‌بار هم به تهران مسافرت مى‌كنم. وضعيت نمازخواندن براى من چگونه است؟ حضرت‌عالى در رساله خود قسمت نماز مسافر مسأله 1331 فرموده‌ايد: «تا انسان قصد ماندن هميشگى در جايى كه غير وطن اصلى خودش است نداشته باشد، وطن اصلى او حساب نمى‌شود؛ مگر آن‌كه بدون قصد ماندن آن‌قدر بماند كه مردم بگويند اين‌جا وطن اوست».

سؤال اين است كه چقدر بايد بمانيم تا بگويند وطن او است؟ ديگر اين‌كه گفته

شده: «شش ماه بايد بمانيد تا وطن حساب شود». آيا در اين بين شش ماه به مسافرت برويم، اشكال دارد يا نه؟ بعد از همه اين‌كه تا به حال از آمدنم به قم 15 روز مى‌گذرد و اين 15 روز را به حساب اين‌كه وطن دوم حساب كرده‌ام نمازم را كامل خوانده‌ام؛ وضعيت اين نمازها چيست؟ لطفاً راهنمايى فرماييد.

بسمه تعالى، حكم همان است كه از رساله نقل كرده‌ايد و ميزان صدق عرفى است و ماندن شش ماه اثر ندارد و در فرض مذكور، قم وطن شما نشده است و بايد نمازهايى كه بر خلاف خوانده‌ايد قضا كنيد.

[سؤال 2653] 1288

بسمه تعالى 31 / 6 / 1361

حضور محترم برادران دفتر امام سلام عرض مى‌نمايم. اين‌جانب متولد شهر كاشان، به مدت بيست و شش سال است در تهران زندگى مى‌نمايم. هم اكنون منزلم در خانه‌هاى سازمانى قصر فيروزه نيروى هوايى مى‌باشد و محل كارم در فرماندهى آموزش‌هاى هوايى خيابان دماوند است و منزل مادرم در على‌آباد خزانه مى‌باشد. در مورد نماز ظهرها كه نماز جماعت در محل كار برگزار مى‌شود، از امام جماعت سؤال نمودم گفتند كه بايد در مورد نماز از دفتر امام سؤال كنى كه ايراد دارد يا نه؟ با توجه به خانۀ سازمانى كه موقت است و نمى‌توانم در آن‌جا قصد وطن كنم، نمازى كه در اداره و منزل مادرم مى‌خوانم درست است يا نه؟

بسمه تعالى، اگر قصد توطن در تهران نكرديد، بدون قصد اقامت ده روز در خصوص يك محله نماز شما در فرض سؤال قصر است.

[سؤال 2654] 1289

بسمه تعالى 28 / 1 / 1361

دفتر امام خمينى، با درود به رهبر كبير انقلاب اسلامى و امت رزمنده و شهيدپرور ايران، طول عمر امام عزيزمان را از خداوند قادر منان خواستاريم.

خواهشمند است جواب چند مسأله ذيل را از حضرت امام «دامت افاضاته» پرسيده و جهت آگاهى به اين‌جانب ارسال فرماييد.

1. ما جنگزده دهلران ساكن آبدانان كه قصد نداريم تا آخر در آبدانان زندگى نماييم آيا آبدانان وطن ما محسوب مى‌گردد يا خير؟ لازم به تذكر است كه تا كنون يك‌سال و نيم است كه در آبدانان زندگى مى‌كنيم؟

بسمه تعالى، وطن محسوب نمى‌شود.

2. اگر آبدانان وطن محسوب نگردد پس از برگشتن از هر مسافرت آيا بايد اقامت ده روز نمايم و

چنانچه پس از برگشتن از مسافرت معلوم نباشد كه 4 يا 5 يا 9 يا بيشتر از 10 روز ديگر به مسافرت بروم، نماز را چگونه به‌جا آورم.

بسمه تعالى، حكم مسافر داريد مگر آن‌كه قصد ماندن ده روز در آن‌جا نماييد.

3. اگر جنگ‌زده‌اى كه در آبدانان سكونت دارد مى‌خواهد به جايى كه تقريباً پانزده كيلومتر از محل اقامت فاصله دارد مسافرت كند در آن‌جا نماز را چگونه بايد به‌جا آورد.

بسمه تعالى، اگر در آبدانان قصد ماندن ده روز كرده است با رفتن 15 كيلومتر نماز شكسته نمى‌شود و بايد تمام بخواند و اگر قصد نكرده شكسته است.

[سؤال 2655] 1495

3. آيا محل كار (بنياد مستضعفان شهرضا) كه مدت دو سال و نيم در آن‌جا مشغول هستم جزء وطن دوم محسوب مى‌شود يا نه؟

بسمه تعالى، بدون قصد زندگى دائمى، وطن محسوب نمى‌شود.

[سؤال 2656] 1382

3. عقيده دارم در شهر ديگرى زندگى كنم، ولى تا حالا منزلى ندارم، لذا در ماهى يكى دو بار براى مدت دو سه روز مى‌روم و بر مى‌گردم، نماز و روزه‌ام را به چه ترتيب

بايستى بخوانم و بگيرم؟

بسمه تعالى، بدون قصد توطّن و قصد ماندن ده روز، حكم مسافر داريد.

[سؤال 2657]

1290

بسمه تعالى 2 / 8 / 1361

حضور محترم خدمتگزاران دفتر امام خمينى؛ سلام عليكم

اميد است در پيش‌برد اهداف عالى اسلام، بيش از پيش موفق و مؤيد باشيد. مسأله‌اى عبادى برايم مورد اشكال است كه مى‌خواهم از شما جويا شوم:

بنده ساكن تهران مى‌باشم، در ميدان امام حسين عليه‌السلام و پدر و مادرم در حدود 30 كيلومترى تهران اقامت دارند. بنده جمعه‌ها به آن‌جا مى‌روم و در تابستان هم شايد هر روز به آن‌جا بروم. از شما مى‌خواهم كه بفرماييد وضع نماز و روزۀ بنده به چه صورت است؟

بسمه تعالى، در غير وطن، حكم مسافر را داريد.

[سؤال 2658] 1291

بسمه تعالى 27 / 7 / 1361

محضر مبارك رهبر كبير انقلاب و بنيان‌گذار جمهورى اسلامى ايران

اين‌جانب اهل همدان و محصل دبيرستان طالقانى يك سرى مشكلات دارم و اميدوارم كه مشكل‌گشايى بفرماييد اى امام بزرگوار.

1. اكنون ما براى تحصيل، از روستا به شهر مى‌آييم و چون راه دور است، لهذا ما در شهر اسدآباد خانه‌اى كرايه كرده‌ايم و در هفته، شش روز براى تحصيل به شهر مى‌آييم و در آن خانه‌اى كه گرفته‌ايم اسكان مى‌يابيم و جمعه‌ها و تعطيلات هم به وطن اصلى‌مان مى‌رويم و بعضى مواقع، دو هفته يك بار به وطن مى‌رويم. در اين مورد، نماز و روزۀ ما چگونه است؟

بسمه تعالى، در وطن اصلى، نماز تمام و روزه صحيح است و در محل تحصيل با اين‌كه فاصله به مقدار مسافت است، حكم مسافر داريد و اگر قصد ده روز كنيد، نماز تمام و روزه صحيح است.

2. همان طور كه امر فرموده‌ايد روزهاى دوشنبه و پنج‌شنبه روزه بگيريد، در اين مورد كه ما روزهاى پنج‌شنبه به وطن مى‌رويم، روزۀ ما چطور است در هر دو روز؟

بسمه تعالى، اگر قبل از ظهر به وطن برسيد روزه صحيح است.

3. اكنون در مدرسه، نماز جماعت برپا مى‌داريم و امام جماعت از خود بچه‌ها است و ما شناختى روى بعضى از آن‌ها نداريم. در اين مورد، امر بفرماييد.

بسمه تعالى، امام جماعت بايد بالغ و عادل باشد و اگر مأموم، بالغ نباشد، امامت غير بالغ مانع ندارد .

[سؤال 2659] 1292

بسمه تعالى 8 / 11 / 1361

محضر مبارك رهبر كبير انقلاب، آيت الله العظمى امام خمينى، سلامتى آن وجود ارجمند و گران‌قدر و پيروزى رزمندگان اسلام را از درگاه حضرت احديت مسئلت دارم. خواهشمندم به سؤالات زير پاسخ فرماييد:

1. سپاهى و پاسدار انقلاب اسلامى سمنان هستم كه از وطنم چهار فرسخ فاصله دارد. قصد دارم هميشه در سمنان بمانم؛ ولى حداقل هفته‌اى يك بار به وطنم نزد پدر و مادر مى‌روم و بر مى‌گردم. نماز و روزۀ من چه صورت دارد؟

بسمه تعالى، اگر از وطن اصلى خود اعراض نكرده‌ايد و در سمنان هم قصد هميشه ماندن داريد، در فرض سؤال، در هر دو محل و بين راه، نماز شما تمام است و حكم مسافر نداريد.

[سؤال 2660]

2. آيا وطن پدر و مادر، وطن فرزندان هم محسوب مى‌شود؟

بسمه تعالى، اگر فرزند در آن‌جا متولد شده و در آن‌جا بزرگ شده، وطن اصلى او است.

3. فاصلۀ چهار فرسنگ شرعى براى شهرهايى كه به علت توسعه نزديك شده‌اند، ابتداى مسافرت، از منزل محسوب مى‌شود يا آخرين ديوار شهر؟ و انتها، اولين ديوار شهرِ مقصد مى‌باشد

يا محلى كه كار دارد؟

بسمه تعالى، در غير شهرهاى بزرگ خارق العاده، از انتهاى شهر تا ابتداى شهر حساب مى‌شود.

[سؤال 2661] 1293

بسمه تعالى

احتراماً؛ خواهشمند است فتواى امام را در موارد زير به اين‌جانب ابلاغ فرماييد:

1. اين‌جانب پنج سال است كه مستخدم دانشگاه اصفهان هستم و در اين شهر اقامت دارم و شايد چندين سال ديگر هم در صورت حيات در اين‌جا باشم. مضافاً آن‌كه قصد توطّن در اين شهر را نيز نموده‌ام، ولى واقعاً قصد ماندن هميشگى در اين شهر را ندارم، يعنى مثلاً در صورت بازنشستگى به موطن اصلى خود بازخواهم گشت. به اين ترتيب آيا شهر اصفهان در حكم وطن اين‌جانب هست يا خير؟

بسمه تعالى، در فرض مذكور، وطن محسوب نمى‌شود.

[سؤال 2662]

2. قصد يك امر چگونه تحقق پيدا مى‌كند؟

بسمه تعالى، اگر بناى آن امر را داشته باشد يا قصد ده روز اقامت داشته باشد، قصد محقّق است.

[سؤال 2663] 1294

بسمه تعالى 31 / 3 / 1361

خدمت امام عزيز سلام عرض مى‌نمايم و ان شاء الله خدا شما را در پناه امام زمان (عج) صحيح و سالم نگهدارد غرض از مزاحمت اين است كه در يك مسأله با دوستانم به مشكلى رسيده‌ام؛

1. من دخترى هستم كه نزديك چهار سال است در شهر قم شاغل هستم و وقتى كه به قم رفتم، نيت وطن دوم كردم و از اين مسأله كه بايد شش ماه در يك شهر ساكن

بود تا بتوانيم آن‌جا را وطن دوم قرار بدهيم، اطلاع داشتم و اما هيچ اطلاع نداشتم و فكر هم نمى‌كردم كه شش ماه بايد منقطع باشد يا متوالى، تازگى‌ها متوجه اين مسأله شدم كه 6 ماه بايد منقطع نباشد. الآن تكليف من چيست؟ بعد از چهار سال مى‌توانم قم را وطن دوم قرار دهم؟ در ضمن از وطن اصلى خودم هم اِعراض نكرده‌ام. در صورتى كه شب‌هاى چهارشنبه به جمكران مى‌روم و قبل از صبح بر مى‌گردم تكليف نماز و روزه‌هاى قبلم چه مى‌شود؟

بسمه تعالى، شش ماه ماندن متصل يا منفصل ميزان نيست؛ بلكه ميزان بعد از قصد زندگى دائمى، ماندن مقدارى است كه در نظر عرف صدق كند شخص اهل آن‌جا شده است.

2. در صورتى كه جاهل به مسأله بودم و تمام نماز و روزه‌ام را به صرف اين‌كه وطن دوم من است تمام و كامل خوانده‌ام اكنون وظيفه‌ام چيست؟

بسمه تعالى، نماز و روزۀ گذشته محكوم به صحت است، مگر آن‌كه معلوم شود برخلاف وظيفه انجام گرفته است.

3. شما در رساله در مورد مسائل بانكى كه از شما سؤال شده كه «وجوهى كه در بانك‌ها به قصد محفوظ بودن - نه سود بردن - گذاشته مى‌شود، در هنگام دريافت، متصديان بانك مبلغى رويش مى‌گذارند» شما در جواب فرموديد كه «اگر به عنوان سود بدهند، جايز نيست»؛ در صورتى كه در موقع دريافت، حتماً مقدارى به عنوان بهره مى‌دهند؛ ما چه كنيم؟ اگر بخواهيم نگذاريم كه باز شما فرموديد كه هرچند پولتان كم است در بانك‌ها بگذاريد تا كمك به دولت بشود، اگر بخواهيم بگذاريم، بهره مى‌دهند؛ اگر نگذاريم كه به فرمودۀ شما هرچند هم كم باشد، دولت احتياج دارد. حالا من در بانك تعاون اسلامى گذاشته‌ام، اين چه صورت دارد؟ اگر در بانك ملى بگذارم بهره را چه كنيم؟ يا در بانك اسلامى گذاشتن اصلاً ايرادى دارد يا نه؟ به دولت كمك مى‌شود يا نه؟

بسمه تعالى، گذاشتن پول در بانك اشكال ندارد؛ ولى بهرۀ پول، ربا و حرام است، گرفتن آن جايز نيست.

[سؤال 2664] 1509

2. اشخاصى كه مهاجر جنگى مى‌باشند ولى به عنوان مثال، در منطقۀ ملا ثانى خانه

خريدند، ولى نيت مراجعه به شهر اصلى خود را دارند، آيا وطن براى آن‌ها حساب نمى‌شود؟ حكم روزه و نمازشان چيست؟

بسمه تعالى، تنها خريدن خانه موجب صدق وطن نيست و حكم مسافر دارند.

[سؤال 2665] 1295

بسمه تعالى 21 / 10 / 1361

محضر مبارك زعيم عالى‌قدر و مرجع عالم اسلام حضرت امام خمينى دامت بركاته، ضمن تقديم عرض سلام و آرزوى موفقيت دائمى و بقاى عمر، تقاضا دارد به سؤالات شرعى اين‌جانب پاسخ فرموده و حقير را از اضطراب درونى و پريشانى بيرون آوريد:

قبلاً در يكى از دهات شهرستان رشت ساكن بودم (شش كيلومترى) و پس از ازدواج به مدت ده ماه در شهر رشت خانه‌اى اجاره نمودم. سپس به اقتضاى شغل دبيرى كه داشتم به شهرستان لنگرود منتقل گرديدم و در حومۀ آن شهر به شغل معلمى اشتغال ورزيدم و در آن شهر خانه‌اى را اجاره نمودم ولى قصد ماندن هميشگى در آن شهر را ندارم. ضمناً هر هفته به شهر رشت مسافرت مى‌نمايم (بى‌وقفه) و نزد اقوام سببى خود به سر مى‌برم و گاه هم به ده مراجعت نموده و نزد پدر و مادر خود مى‌روم.

1. وضع نماز و روزۀ حقير در هر يك از سه مكان فوق در طول سال چگونه خواهد بود؟

بسمه تعالى، در وطن اصلى نماز تمام و روزه صحيح است و در دو محل سكونت موقت، حكم مسافر داريد.

2. آيا مى‌شود مرجع تقليد را كه در قيد حيات است عوض نمود؟ در صورتى كه جايز است در چه شرايطى جايز است؟ و در صورت جايز بودن وضع نماز و روزه و ديگر مسائل شرعى، در طول تقليد

نمودن از مرجع قبلى چه صورتى پيدا خواهد كرد؟

بسمه تعالى، اگر مجتهد دوم اعلم يا محتمل الاعلميه باشد واجب است عدول به او، على

الاحوط و چنانچه اعمال گذشته از روى تقليد صحيح بوده، اعاده لازم ندارد.

[سؤال 2666] 1296

بسمه تعالى 22 / 4 / 1361

دفتر محترم امام خمينى

ضمن عرض سلام، سؤالى در رابطه با مسائل شرعيه برايم مطرح بود كه به علت شنيدن پاسخ‌هاى مختلف و متضاد، بدين وسيله براى رفع شك و شبهه با شما تماس گرفته‌ام.

مدت دو سال است در روستايى‌كه زادگاه پدر و مادرم مى‌باشد معلم هستم. پدرم در آن ده خانۀ شخصى و مختصرى ملك دارد كه من نيز در آن خانه به سر مى‌برم. خودم متولد و بزرگ‌شدۀ تهران هستم و در تعطيلات و اكثر پنج‌شنبه و جمعه‌ها به تهران مى‌آيم و تصميم بر آن دارم كه پس از اتمام تعهد خدمتم كه پنج سال است بازگشت نمايم. حال مى‌خواهم بدانم كه آن‌جا وطن حساب مى‌شود يا خير؟ درصورت مثبت و منفى‌بودن، در تهران چه وضعيتى دارم و وضع نماز و روزه‌ام در طى مدتى كه به اين صورت زندگانى مى‌كنم چگونه است؟

توضيح اين‌كه هنوز مجرد بوده و با پدر و مادر و خانواده زندگى مى‌كنم.

بسمه تعالى، در فرض مسأله، تهران وطن شما است و روستاى مذكور وطن نيست.

[سؤال 2667] 7416

3. ما افرادى كه براى چندين سال به خارج كشور آمده‌ايم و از وطن خود دور هستيم و قصد اين‌را هم نداريم كه براى هميشه اين‌جا بمانيم، آيا مى‌توانيم براى چندين سال، محلى را كه در آن اقامت گزيده‌ايم، به عنوان وطن دوم خود حساب بياوريم؟

بسمه تعالى، وطن محسوب نمى‌شود.

[سؤال 2668]

1388

4. بفرماييد كه كجا وطن اصلى و كجا وطن فرعى من است؟

بسمه تعالى، وطن اصلى، محلى است كه شخص در آن به دنيا آمده و بزرگ شده است؛ و وطن غير اصلى، محلى است كه انسان در آن‌جا با قصد اين‌كه هميشه در آن ساكن باشد بماند.

[سؤال 2669] 1297

بسمه تعالى 18 / 4 / 1361

دفتر امام امت، ضمن عرض سلام و درود فراوان بر امام امت، خمينى بت‌شكن اين‌جانب اهل مرند هستم؛ اما هيچ موقع خودمان به آن طرف نرفتيم؛ به خاطر اين‌كه پدرم كارگر ذوب آهن بوده و هر چند سالى در يكى از معادن بوديم؛ اما از موقعى كه بافق آمده‌ايم، 15 سال مى‌گذرد كه در اين شهرستان انجام وظيفه مى‌نمايم و تمام خانواده‌مان در شهرسازى بافق هستند و هيچ وطن ديگرى نداريم. تا حال، بافق را به عنوان وطن انتخاب كرده و نماز و روزۀ خود را درست انجام داديم؛ ولى حال مى‌گويند نماز و روزۀ شما درست نيست؛ چون صددرصد نمى‌دانيد كه تا آخر عمرتان در بافق خواهيد ماند. لذا خواهش دارم با قبول زحمت، نظر امام عزيز را در اين مورد برايم ارسال فرماييد: در صورت وطن نبودن، نماز و روزۀ گذشته ما چه مى‌شود؟

و ضمناً اگر وطن نباشد، قصد ده روز بايد چطور باشد؟ چون كه محل كار ما تا شهرسازى 12 كيلومتر است، بايد ده روز در شهرسازى قصد كنيم و بعد از تمام شدن ده روز، به سر كار خود رفت و آمد كنيم يا همين كه قصد ده روز كنيم كافى است و مى‌توانيم به سر كار خود رفت و آمد كنيم؟

بسمه تعالى، در فرض مرقوم، وطن شما محسوب مى‌شود و نيازى به قصد اقامت ده روز نيست.

[سؤال 2670]

1298

بسمه تعالى 12 / 12 / 1361

السلام عليكم، محضر مبارك دفتر استفتاى امام خمينى

با درود و سلام به امام امت، رهبر كبير انقلاب اسلامى ايران و با درود و سلام به شهيدان راه حق و حقيقت و امت شهيد پرور ايران و به شما برادران از جان گذشته

اين‌جانب در حدود سال 1342 به تهران آمدم و در منطقۀ ميدان امام حسين سكونت داشتم در حدود 13 سال در اين محله بودم، و در اين محله 1 الى 2 بار منزل عوض كردم، و در سال 55 دوباره به مدت 5/2 سال، به شهرستان اراك كه وطن اصلى من مى‌باشد و از آن اعراض هم نكرده‌ام برگشتم و در آن‌جا سكونت داشتم و بعد، شهريور 58 دوباره به تهران بازگشتم و در محلۀ خزانه بخارايى سكونت نمودم و بعد از چند ماهى به منطقۀ نظام آباد تغيير مكان دادم و بعد از يك‌سال، به محلۀ عقاق نارمك تغيير مكان دادم و بعد از چند ماه، به محلۀ مجيديه باز تغيير مكان دادم و در طول مدت كه ذكر شد، مستأجر بودم و هستم و معلوم نيست كه در اين محله تا چه مدتى بايد باشيم. دربارۀ نماز و روزه خود و خانواده‌ام دستورات لازمۀ شرعى را توضيح دهيد.

بسمه تعالى، در وطن اصلى نماز شما تمام است و در غير آن، حكم مسافر داريد.

[سؤال 2671] 1389

3. قصد دارم در شهر ديگرى زندگى كنم و وطن اصلى من باشد؛ ولى تا كنون در آن‌جا زمين يا خانه ندارم؛ اما ماهى يكى دو بار براى مدت دو - سه روز مى‌روم و مى‌مانم. در اين شهر به چه‌ترتيب بايستى نماز و روزه‌ام را انجام دهم؟

بسمه تعالى، چنانچه شهرى را محل سكونت دائم قرار دهيد وطن شما مى‌گردد و لازم نيست زمين و خانه داشته باشيد.

[سؤال 2672]

1299

بسمه تعالى 30 / 10 / 1361

تهران، جماران، دفتر امام خمينى، مسائل اين‌جانب از امام سؤال شود اين‌جانب اهل اصفهان هستم و شغلم در شهر انديمشك كشاورزى است.

زمينى را براى يك كشت - مثلاً شش ماه - در 50 كيلومترى انديمشك اجاره مى‌كنم و براى كارگران خود در آن خانه گلى درست مى‌كنم؛ كشت من سيفى‌جات است. خود من در شهر انديمشك خانه‌اى اجاره مى‌كنم و مى‌نشينم و هر روز صبح از خانۀ خود كه در انديمشك اجاره كرده‌ام، به صحرا كه 50 كيلومترى شهر است مى‌روم و عصر يا شب و يا قبل از ظهر، به شهر بر مى‌گردم. و شايد بعضى از شب‌ها در صحرا بمانم.

من هر چند روز - تقريباً بيست روز يا يك ماه - به اصفهان مى‌روم و در خانۀ خود، پنج روز يا ده روز مى‌مانم و دومرتبه بر مى‌گردم. يا مثلاً براى انجام كارى به تهران مى‌آيم و دو روز يا يك روز مى‌مانم و دوباره بر مى‌گردم.

تكليف نماز و روزۀ من در انديمشك و صحرا و اصفهان و تهران چه است؟ آيا نماز من تمام و روزه بايد بگيرم و يا نماز من شكسته و روزه را بايد افطار نمايم؟

بسمه تعالى، نماز در اصفهان اگر وطن شما است، تمام است و در غير آن، حكم مسافر داريد؛ مگر قصد توطّن كرده باشيد.

[سؤال 2673] 1300

بسمه تعالى 27 / 8 / 1361

محضر مبارك امام امت، دامت بركاته

من يك كارگر هستم و در شركت ملى ذوب آهن شهرستان بافق كار مى‌كنم. وطن اصلى من در دوازده فرسنگى شهرستان بافق قرار دارد. يك عدد خانه در اين شهرستان - بافق - براى خودم خريده‌ام. مدت چهار سال است كه در شركت ملى ذوب

آهن بافق مشغول به كار هستم و هفته‌اى يك روز - جمعه - به وطن اصلى خود مى‌روم و بر مى‌گردم. از محضر مبارك امام امت مى‌خواهم دستور فرمايند: نماز من شكسته است يا تمام بخوانم؟ روزه چگونه مى‌شود؟ در اين مدت، نماز را تمام و روزه را هم گرفته‌ام. والسلام عليكم ورحمة الله وبركاته

بسمه تعالى، اگر در بافق، نيت ماندن دائم نكرده‌ايد، وطن شما نشده و بدون قصد ماندن ده روز، نماز شما در آن‌جا شكسته است و در وطن اصلى اگر اعراض نكرده‌ايد، نماز شما تمام است.

[سؤال 2674] 1301

بسمه تعالى 20 / 2 / 1361

محضر شريف رهبر كبير انقلاب، حضرت آيت الله العظمى امام خمينى، مدّ ظله العالى، پس از عرض سلام، توجه مبارك را به سؤالات ذيل جلب مى‌نمايد. خواهشمند است پاسخ فرماييد.

1. شخصى از وطن اصلى خارج مى‌شود و وارد شهرى مى‌شود و در آن‌جا در يكى از ادارات دولتى به صورت پيمانى به استخدام دولت در مى‌آيد و در آن شهر، خانه خريدارى مى‌كند و مدت دو سالى در آن شهر كار مى‌كند و زندگى مى‌كند؛ ولى از اين نظر كه احتمال مى‌دهد از اين شهر انتقالش بدهند، هنوز قصد وطن نكرده؛ ولى از حالا قصد وطن مى‌كند و مى‌گويد به فرض اين‌كه چند سالى به شهر ديگر انتقال يابد، قصد دارد به شهر مذكور كه در ابتدا استخدام شده و خانه دارد برگردد و بماند و آن‌را به عنوان وطن خود انتخاب كند. آيا با اين وصف، شهر مذكور فوق وطنش محسوب مى‌شود؟ و تكليف همسرش چيست؟ ضمناً لازم به يادآورى و تذكر است: احتمال هم مى‌دهد كه اصلاً به شهر ديگر انتقال نيابد و تا آخر عمر در اين شهر بماند.

بسمه تعالى، با قصد سكونت دائم و ماندن مدتى كه در صدق عرفى وطن معتبر است، حكم وطن مترتّب است و مجرد احتمال انتقال يا قصد

مذكور مضر نيست. و همسر در قصد توطّن، مستقل است.

2. آيا ذكر تسبيحات اربعه را در هر صورت - چه با عجله و چه بدون عجله باشى - مى‌توان يك مرتبه خواند؟

بسمه تعالى، يك مرتبه كافى است.

3. شخصى به بيمارى زخم معده مبتلا مى‌باشد و اطبّا مى‌گويند روزه برايت ضرر دارد؛ ولى خود تشخيص نمى‌دهد كه روزه برايش ضرر دارد يا خير. آيا در اين صورت، تكليفش چيست؟

بسمه تعالى، اگر احتمال ضرر مى‌دهد، نبايد روزه بگيرد.

4. مال حلالى كه ارث به انسان مى‌رسد، آن مال در اثر تجارت و كسب، اضافه مى‌شود. آيا اضافۀ آن خمس دارد يا ندارد؟

بسمه تعالى، سود تجارت ارث، در زايد بر مؤونه سال خمس دارد.

5. شخصى از وطن خود، به شهرى كه وطنش نيست وارد مى‌شود و در آن شهر قصد ده روز مى‌كند و از اول، قصد دارد كه براى تفريح، از شهر خارج شود - كمتر از چهار فرسخ - آيا با خارج شدن از شهر، قصدش صحيح است؟

بسمه تعالى، قصد خروج به كمتر از چهار فرسخ، به مقدار يكى دو ساعت ضرر ندارد.

6. آيا در ماه رمضان مى‌توان عمداً مسافرت نمود كه روزه را خورده و از زير بار روزه شانه خالى كرد؟

بسمه تعالى، مانع ندارد؛ ولى قبل از روز بيست و سوم، بدون عذر مكروه است.

7. شخصى در ماه رمضان از شهرى كه وطنش نيست، سحرى مى‌خورد به نيت اين‌كه قبل از ظهر، به وطنش برسد و روزه بگيرد. آيا از اول وقت مى‌تواند قصد روزه نمايد؟

بسمه تعالى، نيت روزه در حال سفر صحيح نيست؛ ولى اگر قبل از ظهر به وطن رسيده و قبلاً افطار نكرده، بايد نيت روزه كند و صحيح است.

[سؤال 2675] 1302

بسمه تعالى 12 / 4 / 1361

محضر منوّر رهبر مستضعفان جهان، حضرت امام خمينى

پس از عرض سلام، از خداوند متعال طول عمر با عزت و سلامت براى آن حضرت مسئلت دارم. استدعا دارم به مسأله شرعى اين‌جانب پاسخ مرحمت فرماييد:

1. ساكن اصفهان و كارمند ذوب آهن مى‌باشم. چهار سال پيش، قصد اقامت در

اين شهر را نمودم؛ البته تا زمانى كه در ذوب آهن كار بكنم. و در طول اين مدت، هر موقع مشكلات زياد مى‌شده آرزو كرده‌ام كه كاش در شهر خودم - دزفول - كار مناسب فراهم بشود و به آن‌جا بروم و اگر كار پيدا بشود خواهم رفت.

در ابتداى ورود به اصفهان، با پرسش از بعض روحانيون محترم و مورد اعتماد، اين مسأله برايم حتمى شد كه مى‌توانم اصفهان را وطن دوم خود قرار دهم؛ ولى حدود يك هفته پيش شنيدم كه نمى‌توانم اصفهان را وطن قرار بدهم. با توجه به اين‌كه اقامت بنده در اصفهان، بستگى به ادامۀ كار در ذوب آهن دارد - كه حدود پنجاه كيلومترى آن است - آيا مى‌توانم آن‌جا را وطن دوم خود محسوب كنم؟

بسمه تعالى، در اصفهان اگر قصد زندگى دائم نداريد، آن‌جا وطن شما محسوب نمى‌شود و بدون قصد اقامت ده روز، حكم سفر مترتّب است.

2. در اين مدت، در اصفهان و دزفول نماز را تمام خوانده‌ام و در ذوب آهن، نماز را قصر به‌جا آورده‌ام. آيا نماز و روزۀ بنده در اين مدت درست بوده است؟ اگر خداى نكرده درست نبوده، تكليف بنده چيست؟

بسمه تعالى، نماز و روزۀ تمام، در وطن صحيح است و در غير وطن، بدون نيت اقامت ده روز صحيح نيست. و هر مقدار از نماز و روزه كه مخالف با وظيفۀ مقرّره انجام گرفته، قضا دارد.

[سؤال 2676] 1303

بسمه تعالى 18 / 9 / 1361

مسئول محترم دفتر امام خمينى، سلام عليكم و رحمة الله و بركاته، لطف فرماييد سؤالات را كتباً جواب فرماييد.

1. فردى است كه اهل ورامين مى‌باشد و در ورامين منزل دارد و حداقل هفته‌اى يك‌بار و يا ده روز يك‌بار به ورامين مى‌رود و تصميم دارد هر موقع فرصتى مناسب پيش آيد - بازنشستگى و غيره - به ورامين برود؛ ولى فعلاً در تهران است. نماز و روزه چه حكمى دارد؟

بسمه تعالى، در ورامين، حكم متوطّن و در تهران، حكم مسافر دارند.

2. نظرتان راجع به تبديل به احسن چيست؟

بسمه تعالى، اگر منظور، تبديل وقف به احسن است جايز نيست و تبديل، در بعض موارد خاصه است.

[سؤال 2677] 1304

بسمه تعالى 7 / 1 / 1361

قم، دفتر امام خمينى، سلام عليكم

بعد از عرض سلام، احتراماً به استحضار مى‌رسد: شخصى هستم اهل و ساكن بيارجمند شاهرود؛ اما عيال اين‌جانب اهل طزرۀ دامغان است و ما هم اكنون در بيارجمند اسكان داشته و خانه و زندگى و كار و كسب ما بيارجمند است؛ براى ديدار از اقوام عيال احتمالاً ممكن است هر چند ماهى يك مرتبه، دو يا سه روز يا بيشتر، از بيارجمند به طزرۀ دامغان برويم؛ نظر حضرت امام در مورد نماز و روزۀ خود و عيالم چيست؟ آيا عيالم مى‌تواند در زادگاهش نماز درست و روزۀ صحيح به‌جا آورد يا نه؟ و مثلاً ضمن اين‌كه ما قصد ده روز يا بيشتر داريم كه آن‌جا يعنى طزره بمانيم، اما سه يا چهار روز كه مانديم، از طزره به دامغان مى‌رويم و بر مى‌گرديم؛ اين‌جا تكليف چيست؟ لطفاً هرچه سريع‌تر به عرض حضرت امام رسيده، جواب مرحمت كنيد.

ضمناً بچۀ اين‌جانب در شهرستان شاهرود متولد شده است، اما الآن ساكن بيارجمند است؛ وطن اصلى او كجا است؟ و آيا او مى‌تواند در شاهرود نماز و روزۀ صحيح به‌جا آورد يا خير؟ و من الله التوفيق

بسمه تعالى، همسر شما در زادگاهش نماز او تمام و روزۀ او صحيح است مگر اين‌كه اعراض نمايد؛ و شما در آن‌جا حكم مسافر داريد مگر اين‌كه قصد ماندن ده روز نماييد؛ و قصد سفر در اثناى ده روز با قصد ماندن ده روز منافات دارد؛ و بچه شما اگر بزرگ شدۀ محل تولدش هست، محل تولد وطن او است و تا از آن اعراض نكرده، باقى به حكم وطن است و در محل سكونت بدون قصد توطّن و قصد ده روز حكم مسافر دارد.

[سؤال 2678]

1305

بسمه تعالى

محضر محترم حضرت آيت الله العظمى امام خمينى

با درود فراوان و قبل از اتلاف وقت آن حضرت، مسائل زير مورد سؤال است:

1. اين‌جانب كارمند و محل كارم دائماً در تهران مى‌باشد؛ چون اين شركت در هيچ نقطۀ ايران شعبه‌اى ندارد؛ از سال 54 تا آذر 60، مداوم در تهران ساكن بودم و تهران را به عنوان وطن اختيار نمودم. در آذر ماه به علت فشار زياد و مشكل مسكن، يك آلونك مسكونى در اطراف كرج (رجايى‌شهر) كه در زمين اوقافى واقع است خريدارى نمودم و به آن‌جا كوچ كرده‌ام؛ اولاً هر روز به تهران رفت و آمد مى‌كنم؛ ثانياً

تا كنون آن‌جا را وطن اختيار نكرده و قصد دارم در موقع مناسب به تهران برگردم. لطفاً بفرماييد نمازم به چه صورت در تهران و رجايى شهر بايد خوانده شود؟

بسمه تعالى، در محل سكونت فعلى اگر بناى زندگى دائمى نداريد، حكم مسافر مترتّب است و محل كار در تهران، اگر در همان محلۀ سكونت سابق - كه وطن بوده - قرار دارد و از آن‌جا اعراض نكرديد، به حكم وطن باقى است.

2. از سال 49 - 50 تا كنون به زخم اثنى‌عشر دچار شده و طبق تجويز پزشك قادر به روزه گرفتن نبوده‌ام؛ ليكن دو سه سال اول را روزه گرفته و بعد از آن، به دليل عود كردن بيمارى و ادامۀ آن و تشديد در صورت گرسنگى فكر مى‌كنم از سال 1353 روزه نگرفته‌ام. لطفاً بفرماييد كه بها و قضاى روزۀ من چگونه بايد محاسبه و ادا يا پرداخت شود؟

بسمه تعالى، اگر تمكن از قضا نداريد، بايد براى هر روز، يك مد طعام به فقير بدهيد.

[سؤال 2679]

3. هر انسان چند وطن مى‌تواند اختيار كند و شرايطش چيست؟

بسمه تعالى، تا دو وطن مانع ندارد و شرايط، در رساله مذكور است.

[سؤال 2680]

1306

بسمه تعالى 9 / 8 / 1361

سلام عليكم، دفتر حضرت امام خمينى

نظر به استفتاى جديد حضرت امام نسبت به مسائل بلاد كبيره و مسائل مربوطۀ آن، لطفاً تكليف نماز و روزۀ بنده را روشن نماييد.

1. من متولد و ساكن تهران هستم؛ در سال 1333 در ميدان شهدا به دنيا آمده و بعد از سه سال به محله ديگرى از تهران - در غرب شهر - نقل مكان كرديم و مدت 22 سال در آن محله زندگى كرديم؛ در اين مدت، سه بار از خانه‌اى به خانۀ ديگر - در يك محدودۀ مكانى - نقل مكان كرديم. توضيحاً: در اين مدت، در منزل پدرى زندگى مى‌كردم؛ اكنون مدت دو سال است به علت تشكيل خانواده، از خانۀ پدرى جدا شده و در منزلى در حوالى (يا غيرحوالى) آن منزل قبلى، منزل ديگرى اجاره كرده‌ام كه فاصلۀ آن تقريباً يك محله است.

الف. نماز و روزۀ من در منزل اجاره‌اى بدين شرط كه نمى‌دانم چند وقت در آن‌جا هستم (حداكثر يك‌سال) چيست؟

ب. اگر به خانۀ پدرى بروم، آن‌جا وضع نماز و روزه‌ام چيست؟

ج. آيا مى‌توانم در منزل اجاره‌اى قصد توطّن كنم؟ به چه شكل؟

حالا رابطۀ من با اين مسأله كه: كسى كه از اول، تهران وطن او بوده است، بعد از آن‌كه تهران در اثر توسعۀ خارق‌العاده، از بلاد كبيره محسوب شده، آيا محدوده‌اى كه وطن او به شمار مى‌رود كدام است؟

بسمه تعالى، در فرض مرقوم، محدودۀ تهران، قبل از كبيره شدن آن، وطن شما محسوب است و نماز شما در آن تمام است.

[سؤال 2681]

2. آنچه قبل از توسعۀ خارق‌العاده بوده است وطن او است، چيست؟ توضيحاً

اين‌كه تهران قبلاً وطن من محسوب مى‌شده است.

بسمه تعالى، حكم در مسأله قبل ذكر شد.

[سؤال 2682]

3. تكليف نيروهاى نظامى كه هر چند يك بار محل كارشان تغيير مى‌كند چيست؟

بسمه تعالى، مختلف هستند.

[سؤال 2683] 3021

8. هل صحيح أنّ الوطن الجديد لا يتحقّق إلاّ بنيّة السكن الدائم؟ وما يقال عن الستّة أشهر، فما حكمه برأيكم؟ وعليه ما العمل بالنسبة لطلاّب العلوم الدينية الذين يهاجرون

من بلادهم بنيّة السكن في بلد العلم بضع سنين؟

بسم الله تعالى، لا بدّ في اتخاذ الوطن - كما اُشير - أن يكون بنيّة السكن الدائم والبقاء فيه بمقدار يصدق عرفاً أ نّه من مواطني ذاك البلد. وحكم طلبة العلم في غير بلادهم، حكم المسافر في سفره.

[سؤال 2684] 1307

بسمه تعالى 7 / 4 / 1361

قم، دفتر امام خمينى، رهبر كبير انقلاب اسلامى ايران، با ابلاغ سلام و تحيات

موفقيت مسئولان محترم را در امر تنوير افكار عمومى و هدايت جامعۀ اسلامى از خداوندگار بارى‌تعالى مسئلت مى‌نمايم. استدعا دارم فتواى حضرت امام را در مورد مسأله شرعى مشروحۀ ذيل جهت اطلاع اين‌جانب مرقوم فرماييد.

من زادگاهم ابهر زنجان است و در ذوب آهن اصفهان - 45 كيلومترى جادۀ اصفهان شهركرد - شاغل و در پولادشهر - 30 كيلومترى اصفهان و تقريباً 15 كيلومترى كارخانه - سكونت دارم. صبح ساعت 6 عازم محل كارم مى‌شوم و عصر ساعت 16 بر مى‌گردم (حد وسط پولادشهر و كارخانه كوه است) و تصميم دارم بعد از بازنشستگى - تقريباً 20 سال ديگر - ان شاء الله به وطن اصلى خود - ابهر - بازگردم. آيا من در محل

سكونت فعلى و محل كارم حكم مسافر را دارم؟ و نماز من قصر و روزه‌ام شكسته است يا بايد كامل بخوانم و روزه را بگيرم؟

لازم به تذكر است كه چون آيندۀ شغلى نامعلوم و مدت عمرها پوشيده است ولى مع‌الوصف اگر روزى مايل به ادامۀ خدمت شدم، باز اين تصميم را دارم كه مدت 10 سال در پولادشهر بمانم و بعد به وطن بروم.

چون اكثر همكاران موقعيت نظير مرا دارند پاسخ استفتا، تكليف شرعى آنان را معين خواهد كرد.

بسمه تعالى، در فرض مذكور محل سكونت و محل كار وطن محسوب نمى‌شود.

2. مسأله ديگر اين‌كه چون در اين رابطه اخبار ضد و نقيض مى‌رسد و در صورت حكم مسافرداشتن مشكلاتى به وجود مى‌آيد، آيا مقلدين امام مى‌توانند فقط در اين مسأله از مراجع ديگر - كه فتواى مغاير با امام را دارند - تقليد نمايند؟

استدعاى عاجزانه دارم كه پاسخ نامه‌ام را هرچه زودتر ارسال فرماييد؛ زيرا پاسخ نامۀ قبلى‌ام كه در رابطه با اعلام شمارۀ حساب بانكى جهت واريز نمودن سهم امام و خمس و آدرس دقيق و درخواست رسيد 900 تومان از بابت سهم امام و خمس بود تا كنون به دستم نرسيده است.

بسمه تعالى، از موارد رجوع به غير نيست.

[سؤال 2685] 1308

بسم الله الرحمن الرحيم

إلى مكتب سماحة الإمام، حفظه الله ورعاه

نريد أن نطرح عليكم السؤال التالي، راجين الإجابة مع الشكر، ما حكم العراقيين المهاجرين المقيمين في إيران من ناحية الصلاة؛ هل هي قصر أم تمام علماً بأنّنا من مقلدي الإمام.

بسمه تعالى، بدون قصد التوطّن وقصد إقامة عشرة أيام في محل واحد، محكومون بحكم المسافر.

[سؤال 2686]

1309

بسمه تعالى 4 / 10 / 1361

با سلام، سؤالى است در مورد نمازهاى يوميه كه در اين مكان بيشتر به اين مسأله گرفتارند و جواب مطمئن را نمى‌دانند.

ما چند سالى است كه در پادگان منجيل هستيم و ممكن است كه چند سال ديگر هم بمانيم، ولى هنگامى كه بازنشستگى يا انتقالى ما بيايد، از اين شهر مى‌رويم. حال اين شهر وطن ما حساب مى‌شود يا نه؟

ضمناً ما هر روز براى رفتن به مدرسه يا هر هفته براى رفتن به نماز جمعه، از حد ترخص (6 كيلومتر) بيشتر مسافرت مى‌كنيم نمازهاى يوميه ما به چه صورت است؟

در صورتى كه تا الآن به علت ندانستن مسأله بر خلاف عمل مى‌كرديم، نمازهاى قبل قضا دارد يا ندارد؟ والسلام عليكم ورحمة الله وبركاته

بسمه تعالى، در محل مزبور اگر قصد زندگى دائمى نداريد، حكم وطن مترتّب نيست، بلكه حكم مسافر داريد كه بدون قصد اقامت ده روز نماز و روزه قصر است و اعمال گذشته اگر مخالف وظيفۀ مقرّره انجام گرفته، قضا دارد.

[سؤال 2687] 1310

بسمه تعالى

محضر مبارك حضرت امام خمينى

لطفاً بفرماييد: جمعيتى در حدود صد خانواده در جايى ساكن بوده و همان جا را براى خود وطن گرفته‌اند و بعضى پانزده سال - كمتر و بيشتر - در آن‌جا ساكن هستند. منتها چون دولت، خانه در اختيار آنان گذاشته، خود خانه‌اى نساخته‌اند و در خانه‌هاى سازمانى زندگى مى‌كنند. نماز و روزۀ آن‌ها چه صورتى دارد؟ در صورتى كه در آن‌جا مالك زمينى نيستند و ممكن است بعد از بازنشستگى كه خانۀ سازمانى از آن‌ها گرفته

شد، به شهر و جاى ديگر كوچ و اقامه نمايند. متذكر مى‌گردد كه بعضى مواقع؛ يعنى تقريباً هر هفته دو مرتبه يا سه مرتبه به تهران رفت و آمد مى‌كنند.

بسمه تعالى، اگر از اول قصد داشتند براى زندگى تا آخر عمر در آن‌جا زندگى نمايند، آن محل وطن محسوب است و نمازشان در آن‌جا تمام است؛ ولى اگر قصد زندگى دائمى در آن محل نداشتند، در آن‌جا حكم مسافر دارند كه بدون قصد اقامت ده روز نماز شكسته است و روزه صحيح نيست.

[سؤال 2688] 1311

بسمه تعالى 27 / 9 / 1361

اين‌جانب جمعى پرسنل نيروى هوايى جمهورى اسلامى پايگاه هشتم شكارى اصفهان، در مدت چهار سال گذشته طبق فتواى امام، مسأله 1329 كه هر كس مى‌تواند وطن دوم اختيار كند، بنده هم به خاطر گرفتارى و بيمارى همسرم كه طبق نظريۀ پزشكان بايد در آب و هواى خشك زندگى كند اصفهان را وطن دوم خود اختيار كردم. و نماز و روزه كامل مى‌گرفتم. البته قبل از اصفهان، در بندر بوشهر خدمت مى‌كردم كه همسرم به بيمارى آسم مبتلا شد و به خاطر همين موضوع به اصفهان منتقل شدم تا همسرم بتواند به زندگى عادى خود ادامه دهد و من هم بتوانم در اداره، به كار و فعاليت خود ادامه دهم. اما نمايندۀ محترم امام فرمودند چون كه ما در خدمت ارتش هستيم، نمى‌توانيم اراده‌اى از خود داشته باشيم. با در نظر گرفتن گرفتارى خانوادگى و اين‌كه ممكن است وظيفۀ شرعى حكم كند كه در جاى ديگرى خدمت كنم، مستدعى است بفرماييد كه آيا مى‌توانم اصفهان را وطن دوم قرار دهم يا خير؟ البته ناگفته نماند كه بنده بچۀ اصفهان يا اطراف آن نيستم و اهل اهواز هستم و سال گذشته قرار بود كه مرا به جاى ديگرى منتقل كنند، ولى با نشان دادن مدارك پزشكى از انتقال اين‌جانب خوددارى كردند. لطفاً بفرماييد كه نماز و روزۀ من چگونه بايد باشد؟

بسمه تعالى، اگر قصد كرده‌ايد كه براى هميشه در اصفهان سكونت داشته باشيد، اصفهان وطن شما محسوب مى‌شود، هر چند براى خدمت.

[سؤال 2689] 1312

بسمه تعالى

محضر حضرت امام خمينى، مدّ ظله، السلام عليكم

از سال 1342 خود را مقلد شما مى‌دانم و از سال 1350 تا 1361 حدود سه سال در خوانسار و چهار سال در شيراز جهت كار و تخصص بوده‌ام. و اين مدت را وطن ثانوى خود فرض مى‌كردم، در حالى كه قصد اقامت نمى‌كردم و ممكن بود مسافرت بيش از هشت فرسخ نيز مى‌رفتم. در عرض اين مدت روزه‌ها را گرفته‌ام و نمازهاى خود را تمام مى‌خواندم. فقط به حساب اين‌كه خوانسار و شيراز و چهار محال بختيارى كه سپاهى بودم را وطن ثانوى خود حساب مى‌كردم. تكليف چه بوده است؟

بسمه تعالى، بدون قصد سكونت دائم وطن تحقق پيدا نمى‌كند و نمازهايى كه بر خلاف وظيفه انجام شده قضا دارد.

[سؤال 2690] 1313

بسمه تعالى هفتم محرم الحرام 1403 ق

حضور محترم حضرت آيت الله العظمى امام خمينى، مدّ ظله العالى

پس از تقديم سلام، بارى عرض مى‌شود كه آقايان طلابى كه ده يا بيست سال - كمتر يا بيشتر - در قم سكونت دارند و معلوم نيست كه براى هميشه در آن‌جا خواهند ماند؛ ظاهراً نظر جناب‌عالى اين است كه وطن آن‌ها حساب نمى‌شود؛ آيا احكام وطن بر آن‌جا جارى است يا خير؟ يعنى اگر از مسافرت به آن‌جا آمدند، بدون قصد اقامت مى‌توانند نمازهاى خود را تمام بخوانند و روزه‌هاى خود را بگيرند يا بايد قصد اقامت

كنند؟ برفرض اين‌كه احكام وطن بر آن جارى شود، آيا هفته‌اى يك مرتبه مسافرت

كردن از قم به وطن اصلى يا جاى ديگر ضرر به وطن حكمى دارد يا نه؟ لطفاً نظر شريف خود را مرقوم فرماييد.

بسمه تعالى، حكم مسافر دارند و بدون قصد اقامه نماز شكسته است.

[سؤال 2691] 1314

بسمه تعالى 22 / 10 / 1361

تهران، دفتر امام خمينى، السلام عليكم

اين‌جانب متولد شهرستان، محل سكونت: شهر رى، محل كار: تهران، فاصلۀ منزل تا اداره - با توجه به فتواى امام كه حد ترخص شهر رى از درب منزل شروع نمى‌شود - كمتر از 22 كيلومتر، مسكن: مستأجر، قصد توطّن نموده‌ام كه براى هميشه در تهران باشم؛ احتمال نزديكى به محل كار هست، ولى احتمال دورشدن از مسافت بيش از 22 كيلومتر نيست.

با توجه به مراتب بالا تكليف نماز و روزه اين‌جانب چيست؟

بسمه تعالى، در فرض مرقوم، وطن محقّق نشده و بدون قصد ماندن ده روز در يك محل، حكم مسافر داريد.

[سؤال 2692] 1315

بسمه تعالى

دفتر حضرت امام خمينى، مدّ ظله العالى

با عرض سلام و دعايى خالصانه به درگاه حضرت احديت جهت طول عمر و سلامت حضرت امام خمينى و با آرزوى موفقيت لشكريان اسلام بر دشمنان نادان و جاهل وابسته به ابرقدرت‌ها و آرزوى موفقيت براى همه ياران با وفاى امام

مسأله‌اى براى اين‌جانب مطرح است كه تقاضامندم طبق فتواى حضرت امام پاسخ دهيد.

اين‌جانب در شهرستان رشت متولد شده‌ام. تا 5 سالگى در آن‌جا بودم و پس از آن

به تهران مسافرت نموديم و در خانۀ اجاره‌اى به مدت پنج سال مى‌نشستيم و دوباره به رشت رفتيم و دو سال آن‌جا بوديم (محل تولد) و دوباره به تهران آمديم و شش سال است كه در تهران هستيم. (دو سال در خيابان جى و سه سال در خيابان گرگان) و يك‌سال آخر، در جاده ساوه و پس از آن ازدواج نمودم و حدود ده ماه است كه در شميران، چيذر در منزل شوهرم ساكن هستم و در منزل او مى‌خواهم هميشه بمانم.

تكليف نمازهاى بنده در صورت‌هاى ذيل چگونه است؟

الف: مدت اول سكونت در تهران (در نه سالگى نماز واجب بوده).

ب: مدت برگشت به تولدگاه.

ج: مدت برگشت دوباره به تهران.

د: مدت سكونت در منزل شوهرم.

ه-: با فرض اين‌كه در منزل همسرم قصد سكونت دائمى دارم.

بسمه تعالى، در محل سكونت همسر كه قصد زندگى دائمى داريد، حكم وطن دارد و نماز تمام است و در محل تولد كه وطن اصلى بوده، اگر اعراض نشده، حكم وطن دارد و در جاى ديگر تهران كه قبلاً ساكن بوديد، حكم مسافر داشتيد و نماز مسافر بدون قصد اقامت ده روز در يك محله قصر است.

[سؤال 2693] 1444

2. درجه‌داران كه قبلاً مقلد مرجع ديگر بودند كه ايشان، محل كار را مانع براى تمام خواندن نماز نمى‌دانند و اكنون هم كه مقلد مرجع ديگرى هستند و به اين مسأله، يا قبلاً برخورد و عمل كرده‌اند و يا برخورد كرده، ولى به خاطر جو حاكم طاغوت بر نظام ژاندارمرى، اهميتى به مسائل شرعيه نداده‌اند، آيا مى‌توانند محل كار خود را وطن اتخاذى انتخاب نمايند يا خير؟

بسمه تعالى، بدون قصد زندگى دائمى در آن محل، وطن محسوب نمى‌شود.

[سؤال 2694]

1316

بسمه تعالى 8 / 2 / 1361

محضر مبارك حضرت آيت الله العظمى رهبر انقلاب، حاج آقا روح الله خمينى، دامت بركاته، پس از تقديم سلام، سلامتى حضرت‌عالى و جميع علماى ربانى را از ايزد يكتا خواهانم.

مسائلى كه سؤال مى‌شود، در رابطه با پليس راه مى‌باشد. ابتدائاً براى اين‌كه مسائل بعد كاملاً واضح باشد متذكرمى‌شوم كه از اصفهان تا سگزى، بيش از چهار فرسخ مى‌باشد.

1. افرادى در پليس راه سگزى مشغول خدمت هستند - غير از رانندگى - و اين عده از استان‌هاى ديگر مى‌باشند و برنامۀ آن‌ها چنين است كه 24 ساعت در سگزى مشغول كارند و 24 ساعت هم به اصفهان پيش خانواده‌شان مى‌روند و مدت 7 الى 10 سال است كه ساكن اصفهان هستند و اين احتمال وجود دارد كه به استان‌هاى ديگر هم منتقل بشوند. بعضى قصدشان اين است كه وقتى بازنشسته يا به اختيار خود شدند، در اصفهان بمانند و بعضى قصدشان اين است كه وقتى بازنشسته شدند، به شهر خود برگردند و دستۀ سوم مشكوك هستند كه در آينده چه كنند. تكليف نماز و روزۀ آن‌ها چگونه است؟

بسمه تعالى، كسانى كه بناى سكونت دائم در اصفهان دارند، در فرض سؤال، نمازشان در اصفهان تمام است و كسى كه اين قصد را ندارد يا متردد است، نمازش در اصفهان و محل كار قصر است.

2. سربازانى هستند كه از استان اصفهان نمى‌باشند و فعلاً در پاسگاه پليس راه سگزى مشغول خدمت هستند. بعضى رانندگى مى‌كنند - گاهى كمتر از چهار فرسخ و گاهى بيشتر از چهار فرسخ - خلاصه، فعلاً رانندۀ پليس راه سگزى مى‌باشند و در ضمن، كارشان طورى مى‌باشد كه قصد ده روز نمى‌توانند كنند. نماز و روزه اين‌ها چگونه است؟

و دستۀ دوم سربازانى هستند كه فعلاً در پليس راه سگزى مشغول كارند، اما شغلشان رانندگى نيست و اين‌ها هم نمى‌توانند قصد ده روز بكنند. نماز و روزۀ اين‌ها چگونه است؟ و اگر اين دسته، نمازشان

قصر و روزه را نبايد بگيرند، سؤال مى‌كنند كه مرخصى ما در سال 20 روز است؛ بقيۀ روزه‌ها را كى قضا كنيم؟

بسمه تعالى، در غير وطن اگر نتوانند قصد اقامت ده روز نمايند، نماز قصر است و روزه صحيح نيست؛ مگر كسانى كه شغل رانندگى دارند در مسافت شرعى. و قضاى روزه بايد تا قبل ماه رمضان سال بعد انجام شود.

3. آيا جريمه كردن ماشين‌هاى متخلف چه صورت دارد؟ بنابر آنچه گفته مى‌شود، اين قانون جريمه

هنوز از مجلس و شوراى نگهبان نگذشته است؟

بسمه تعالى، بايد طبق مقررات دولت اسلامى عمل شود.

4. افرادى هستند كه اصفهان وطنشان مى‌باشد و براى كار غير رانندگى، پهلوى راننده مى‌نشينند و براى بررسى تصادفات، اين طرف و آن طرف مى‌روند يا اين‌كه كار دفترى دارند و خلاصه، برنامۀ آن‌ها چنين است كه 24 ساعت در سگزى هستند و 24 ساعت در اصفهان. نماز و روزۀ آن‌ها چگونه است؟ و اگر روزۀ آن‌ها صحيح نيست و نبايد بگيرند، اگر در ماه رمضان چنين كنند، آيا روزۀ آن‌ها صحيح مى‌باشد يا نه؟ اين افراد در اصفهان سحرى خورده و نيت روزه مى‌كنند؛ بعداً صبح به طرف سگزى مى‌روند و در سگزى مفطر به‌جا نياورده و خلاصه، قبل از ظهر به اصفهان بر مى‌گردند و قصد روزه مى‌كنند و بعد از ظهر دو مرتبه به سگزى بر مى‌گردند.

بسمه تعالى، در وطن و رفت و آمدهاى كمتر از مسافت شرعى، نماز و روزه تمام است و اگر از وطن به مقدار مسافت دور شدند و دوباره قبل از ظهر به وطن برگشتند، در صورتى كه بين راه

چيزى نخورده باشند، نيت روزه كنند و صحيح است.

5. آيا اصفهان از شهرهاى بزرگ مى‌باشد يا نه؟ و اگر نيست ابتداى مسافت را از خانه‌هاى 20 سال قبلِ اصفهان حساب كنيم يا از خانه‌هاى آخر شهر در سال 61 حساب كنيم؟

بسمه تعالى، از شهرهاى بزرگ خارق العاده محسوب نيست؛ و مبدأ مسافت در آن‌جا، آخر شهر است.

[سؤال 2695] 1317

بسمه تعالى 13 / 4 / 1361

دفتر محترم امام خمينى، دام ظله

محترماً ضمن عرض ارادت و دعا براى سلامتى رهبر عزيز، مطلب زير را

به

عرض مى‌رساند:

ما در تهران سكونت داريم، ولى پدر و مادرمان متولد شهرستان دماوند مى‌باشند و در آن‌جا مستغلاّت دارند و هر ساله، حدود پنج ماه در آن‌جا هستند و ما فرزندان ايشان - جهت ديدار - ماهى يك يا دو بار به آن‌جا مى‌رويم. گروهى مى‌گويند وطن شما، هر دو جا محسوب مى‌شود. تقاضا داريم كه از جهت خواندن نماز و روزه، برايمان مشخص فرماييد كه در آن‌جا نماز، شكسته و يا تكميل است؟

بسمه تعالى، اگر وطن پدر و مادر، محل تولد و بزرگ شدن شما نيست، وطن شما محسوب نمى‌شود.

[سؤال 2696] 1318

بسمه تعالى 28 / 3 / 1361

حضور محترم رهبر كبير انقلاب اسلامى، سلام عليكم

ضمن سلام حضور شما، چند سؤال برايم پيش آمد، و از اين جهت، مزاحم شدم.

من در روستا متولد شدم و به مدت يك‌سال است كه به شهر رى آمده‌ام و در خانۀ عمويم زندگى مى‌كنم، ولى مدتى به خاطر قبول شدن در امتحانات تربيت معلم، در دانشگاه ملى، واقع در اوين مشغول درس خواندن هستم. هفته‌اى پنج روز را آن‌جا هستم و دو روز ديگر را در شهر رى مى‌آيم؛ مسافت از شهر رى تا دانشگاه ملى 5/22 كيلومتر بيشتر است. آيا من بايد اين دو روز را كه در شهر رى مى‌آيم، نمازم را شكسته بخوانم يا نه؟

در ضمن، تقريباً شهر رى وطن دوم من حساب مى‌شود و من مى‌خواهم بعد از تحصيلاتم دوباره در شهر رى اقامت كنم.

بسمه تعالى، اگر قصد داريد براى هميشه در شهر رى زندگى نماييد، نماز شما در آن‌جا تمام است.

[سؤال 2697]

823

6. كسى كه در جايى چهارده و پانزده سال مانده و زندگى كرده و قصد ندارد كه آن‌جا را ترك كند آيا آن‌جا وطن او محسوب مى‌شود يا نه؟ و اگر وطن براى او حساب نمى‌شود، براى اين‌كه آن‌جا وطن او حساب شود، غيراز قصد دائمى، راهى هست يانه؟

بسمه تعالى، در فرض مسأله كه قصد دائمى ندارد، ترتب احكام وطن در صورتى است كه عرفاً وطن محسوب شود.

[سؤال 2698] 1319

بسمه تعالى

خدمت اعضاى دفتر حضرت آيت الله العظمى امام خمينى

1. لطفاً نظر امام خمينى را مبنى بر اين‌كه چطور كسى مى‌تواند يك شهر به غير از تهران را وطن خود اختيار كند بيان كنيد. آيا همان نيت اين‌كه مثلاً قم را وطن خود اختيار نمودم كافى است؟ يا اين‌كه علاوه بر نيت بايد مدتى در اين شهر بمانم و يا اين‌كه خانه‌اى داشته باشم؟ لطفاً اين مسأله را كاملاً برايم توضيح دهيد.

بسمه تعالى، در غير شهرهاى بزرگ خارق العاده قصد توطّن در شهر كفايت مى‌كند و بعد از قصد بايد مدتى بماند كه در نظر عرف صدق وطن كند.

2. آيا كسى كه يك مقدار پول دارد و در آينده قصد ازدواج دارد؛ آيا با اين پول مى‌تواند لوازم خانگى مورد احتياج خود را بخرد يا اين‌كه بايد خمس آن را بدهد و بعد با پول خمس داده شده بخرد؟ لطفاً روشن نماييد.

بسمه تعالى، اگر از درآمد كسب است و سال بر آن گذشته بايد اول خمس آن را بپردازد.

[سؤال 2699] 1320

بسمه تعالى

محضر مبارك امام امت، خمينى كبير

نظر به مسأله 1331 توضيح المسائل جناب‌عالى كه در آن‌جا قيد شده: «اگر كسى

بدون قصد ماندن در محلى آن‌قدر بماند كه مردم بگويند: اين‌جا وطن او است وطن او محسوب مى‌شود»، اين‌جانب مدت 5 سال است در تهران دانشجو هستم و در شركت مشغول به كار هستم و بعد از ظهرها تحصيل مى‌كنم و هنوز درس من تمام نشده و در آن محل، صاحب منزل شخصى با سند مالكيت شخصى مى‌باشم و ازدواج هم نموده‌ام و قصد حتمى ماندن در تهران را ندارم. حكم آن چيست؟

بسمه تعالى، بدون قصد ماندن دائم در يك محله از تهران، وطن محقّق نمى‌شود. مگر مدت زيادى كه مردم او را اهل آن‌جا بشمارند در آن بماند و 5 سال كافى نيست.

[سؤال 2700] 1321

بسمه تعالى

حضور مبارك رهبر عظيم الشأن اسلامى، حضرت آيت الله العظمى امام خمينى، دام ظله العالى سلام عرض مى‌كنم.

مسأله‌اى برايم مشكل شده كه به هر كسى رجوع كردم، يك جور جواب داد. حقير مدت ده سال است كه در معدن ذغال سنگ پابدانا حوزۀ كرمان مشغول كار نجارى مى‌باشم؛ محل كارم تا منزل ده كيلومتر فاصله است. صبح كه مى‌روم سر كار، ظهر ساعت دوازده بر مى‌گردم و پس از صرف نهار، دوباره ساعت يك مى‌روم و عصر ساعت پنج بر مى‌گردم. فاصلۀ بهاباد تا اين‌جا 130 كيلومتر است و من اقلاً ماهى يك دفعه بهاباد مى‌روم. تا به حال كه امام تشريف نياورده بودند، از حضرت آيت الله بروجردى تقليد مى‌كردم؛ از آن روزى كه امام تشريف آوردند، من مسأله را پرسيدم؛ هر كسى يك جور گفت؛ لذا من مجبور شدم كه از خود امام بپرسم.

بسمه تعالى، در غير وطن اصلى بدون قصد توطن و قصد اقامۀ ده روز، حكم مسافر را داريد.

[سؤال 2701]

1322

بسمه تعالى 12 / 8 / 1361

حضرت آيت الله العظمى امام خمينى، دامت بركاته، السلام عليكم

لطفاً عنايت فرموده جواب مسأله زير را مرحمت بفرماييد:

فردى از محل تولد خود به تهران آمده و مدت پنج سال يا ده سال كلاً ساكن بوده است و در اثر گرفتارى يا نداشتن خانه مسكونى، به يكى از شهرهاى اطراف تهران كه مسافت آن بيش از چهار فرسخ و كمتر از هشت فرسخ شرعى است، رفته و ساكن شده است و اكثر روزها رفت و آمد دارد، و تصميم دارد اگر مناسبتى پيش آمد باز به تهران برگردد؛ نماز و روزه او چگونه است؟

بسمه تعالى، در فرض مرقوم اگر در محل سكونت قصد زندگى دائمى يا قصد اقامت ده روز ندارد، نماز شكسته است.

[سؤال 2702] 1323

بسمه تعالى

محضر مبارك امام امت، رهبر عظيم الشأن، حضرت آيت الله العظمى روح الله الموسوى الخمينى، مدّ ظله العالى، سلام عليكم

پس از سلام، تقاضا مى‌نمايم كه به چند سؤال زير پاسخ بفرماييد:

1. دخترى در وطن (دهات) خود متولد شده و پنج سال در آن‌جا زندگى كرده و بعد از پنج سال، از وطن به شهر ديگر (ساوه) مهاجرت كرده و پنج سال ديگر هم در اين شهر زندگى كرده و در آن شهر ازدواج كرده و به شهر ديگر مثلاً تهران مهاجرت نمودند؛ آيا نماز اين دختر در خانۀ شوهر و در ساوه و در دهات چطور است؟ و كدام‌يك را بايد درست و كدام‌يك را شكسته بخواند؟

بسمه تعالى، در زادگاه كه وطن اصلى او است نماز تمام است، مگر از آن‌جا اعراض كرده باشد؛ و در ساير جاها حكم مسافر دارد، مگر در محلى كه وطن قرار دهد.

2. شخصى در يكى از دهات‌هاى همدان متولد شده؛ تا شانزده سال در وطن زندگى مى‌كرده و بعد از شانزده سال به كرج مهاجرت نموده؛ آيا در موقع مسافرت به وطن، نماز اين شخص در وطن خود يعنى (همدان) درست است يا شكسته؟

بسمه تعالى، تا از وطن اعراض نكرده، نمازش در آن‌جا تمام است.

3. شخصى قصد اقامه كرده است كه ده روز در پادگان بماند تا نمازش را درست بخواند؛ آيا اين شخص مى‌تواند از پادگان به بيرون هم برود؟ اگر مى‌تواند، چقدر مى‌تواند از پادگان دور شود؟

بسمه تعالى، اگر از اول قصد خروج نداشته، بعد از تحقق قصد اقامه و خواندن نماز چهار ركعتى، خروج كمتر از چهار فرسخ ولو مكرراً ضرر ندارد.

4. شخص نقاشى، نقاشى يك ساختمان را مقطعى كنترات مى‌كند؛ مثلاً همين طور مى‌گويد: من اين ساختمان را اين‌قدر مى‌گيرم نقاشى مى‌كنم؛ آيا پولى كه از صاحب اين ساختمان مى‌گيرد اشكال دارد يا نه؟

بسمه تعالى، اگر خصوصيات ساختمان و نقاشى مورد نظر و مقدار پول معلوم باشد و قرارداد شود، معامله صحيح است.

[سؤال 2703] 1324

بسمه تعالى

1. اين‌جانب به طور موقت ساكن كاشان هستم، خانه پدرى و محل زندگى سابق من اهواز بوده، ولى براى آينده تصميم قطعى براى زندگى در كاشان يا اهواز نگرفته‌ام و معلوم نيست كه در آينده كجا را براى وطن انتخاب كنم؛ ولى از جهت اين‌كه پدر و مادرم در اهواز هستند، به آن‌جا تعلّقاتى دارم. با مطالعه رسالۀ امام اين‌گونه استنباط

كرده بودم كه اهواز وطن من نيست و كاشان هم مسافر هستم؛ از اين جهت در اهواز كمتر از ده روز را نماز شكسته مى‌خواندم و روزه را افطار مى‌نمودم، ولى بعداً مطلع شدم كه ناچاراً بايد وطن انتخاب كنم. لطفاً حكم قطعى را در اين زمينه بيان فرماييد و

تكليف روزه‌ها و نمازهاى اين مدتى را كه به عنوان مسافر در اهواز خوانده و گرفته‌ام را بيان فرماييد.

بسمه تعالى، اگر اهواز محل تولد شما است و در آن‌جا بزرگ شده‌ايد، تا از

آن اعراض نكرده‌ايد، حكم وطن دارد و نماز را در آن بايد تمام بخوانيد؛ و آنچه بر خلاف وظيفه عمل كرده‌ايد قضا دارد. و در كاشان حكم مسافر داريد.

2. آيا در نماز مسافر، زن تابع مرد است؟ يعنى هر كجا نماز مرد شكسته است، زن هم بايد نمازش را به پيروى از شوهرش شكسته بخواند؟

بسمه تعالى، تابع نيست و ميزان، قصد خود زن است.

3. اگر كسى در نماز جماعت توجه كافى نداشته باشد، ولى در منزل و به طور فرادا نمازش از توجه بيشترى برخوردار باشد، مى‌تواند به‌جاى اين‌كه در جماعت حاضر شود، در منزل نماز بخواند؟

بسمه تعالى، مانع ندارد و جماعت بهتر است.

[سؤال 2704] 1325

بسمه تعالى هشتم ربيع الثانى 1393 ق

خدمت حضرت آيت الله خمينى، دامت بركاته

1. فتواى حضرت‌عالى در مسأله 1330 توضيح المسائل صحت دارد يا خير؟

بسمه تعالى، اگر قصد دارد در محلى كه وطن اصلى‌اش نيست مدتى بماند و بعد به جاى ديگر رود، آن‌جا وطن او حساب نمى‌شود.

2. جلد ضبط صوت و راديو كه از كشور غير اسلامى آمده و چرم مى‌باشد و احتمال دارد كه چرم را از كشور اسلامى آن‌جا برده باشند، طاهر است يا نجس؟

بسمه تعالى، اگر از دست مسلمانى گرفته شده، با احتمال اين‌كه او احراز تذكيه كرده، محكوم به طهارت است به شرط آن‌كه مسلم مذكور معاملۀ مذكّى با آن بكند على الاحوط.

3. در هواپيما به اندازه كافى وقت نيست كه همه نماز بخوانند؛ وظيفه آن‌ها چگونه است؟

بسمه تعالى، هر كس متمكن است بايد با تمام شرايط نماز بخواند و ديگران به هر نحو ممكن است بايد نماز بخوانند.

4. وضو گرفتن از آب هواپيما رضايت مهمان‌دار را لازم دارد يا خير؟ اگر راضى نبود وضو باطل است يا خير؟

بسمه تعالى، تصرف زايد بر مقدار متعارف، منوط است به اجازۀ متصديان هواپيما ودر اين صورت بدون اجازه وضو صحيح نيست.

5. تعمير راديو و ضبط در صورتى كه نمى‌دانيم استفاده حلال از آن‌ها مى‌شود يا حرام چه صورت دارد و مزد گرفتن براى تعمير آن‌ها حلال است يا حرام؟

بسمه تعالى، تا علم نداشته باشد كه استفاده محرّم از آن نمى‌شود اجازه نمى‌دهم.

6. كار كردن در كارگاهى كه صاحب آن غير مسلمان است چه صورت دارد؟ اجرت براى كار گرفتن حلال است يا حرام؟

بسمه تعالى، اگر درآمد كارگاه صرف در امور ضارّه بر اسلام و مسلمين نشود و عمل هم مشروع باشد، اشكال ندارد.

7. حمام وقف را شهردارى و اوقاف گرفته و اجاره داده است. غسل كردن در اين حمام چه صورت دارد؟

بسمه تعالى، بدون اجازه متولّى شرعى صحيح نيست.

8. در بعضى جاها درخت را نذر اباالفضل كرده‌اند و درآمد آن‌را صرف ترويج دين مى‌كنند، مثل دعوت كردن مبلّغ. اين كار چه صورت دارد؟ در حالى كه مورد خرج را معلوم نكرده‌اند!

بسمه تعالى، اگر جهت خاصه‌اى در نذر تعيين نشده، مى‌تواند در مطلق خيرات صرف كند و ثواب آن‌را به حضرت هديه نمايد.

9. عموم مردم ده يك حمام درست كردند؛ ولى بعد بعضى عده‌اى را به زور از آن حمام خارج كردند.

آن‌ها هم براى خود حمام درست كردند و مى‌گويند: «ما رضايت نداريم شما در اين حمام غسل كنيد». غسل كردن در اين حمام چه صورت دارد؟ براى دسته اول كه ديگران را خارج كردند و يا عموم مردم ده چگونه است؟ اگر كسى از خارج آمد غسل كرد چگونه است؟

بسمه تعالى، اگر حمام مشترك است، بدون رضايت همۀ شركا غسل در آن صحيح نيست.

10. در بعضى جاها انسان وارد مى‌شود و علم دارد كه حساب سال ندارند. غذا خوردن از آن منزل چه صورت دارد؟

بسمه تعالى، اگر علم به حرمت مقدار محل ابتلاء ندارد، جايز است.

11. لباس كهنه و كفشى كه سربازان از سربازخانه مى‌آورند نماز خواندن در آن جايز است يا خير؟

بسمه تعالى، اگر به او بخشيده شده جايز است وگرنه جايز نيست.

[سؤال 2705]

1326

بسمه تعالى 5 / 4 / 1361

با سلام حضور امام خمينى مدّ ظله العالى

طبق نامه‌اى كه اين‌جانب سال گذشته به دفتر امام نوشته بودم، شما اجازه داده بوديد كه نمازم را درست بخوانم با اين‌كه از خانه تا محل كارم كه موطن من مى‌باشد بيشتر از 35 كيلومتر مى‌باشد ولى اخيراً مسأله‌اى به نام بلاد بزرگ مطرح شده كه مسأله من باز مبهم شده؛ من تا به حال طبق دستور قبلى، هم نمازهايم را درست مى‌خواندم، هم روزه مى‌گرفتم و از خانه تا تهران (در هر نقطۀ تهران) مى‌رفتم درست مى‌خواندم - يعنى هر دو جا را وطن قرار داده بودم، هم تهران هم روستاى فعلى را - ولى اكنون مى‌خواهم بدانم چه كار كنم؟ اگر مسأله فرق كرده من بايد نمازهاى قبلى را قضا كنم و روزه‌ها را بگيرم؟ با تشكر، والسلام عليكم ورحمة الله وبركاته

بسمه تعالى، اگر از تهران اعراض نكرده‌ايد و در روستا هم قصد توطّن نموده‌ايد، هر دو جا حكم وطن دارد و فاصلۀ فيمابين اگر به قدر مسافت شرعى است، در آن فاصله حكم مسافر داريد.

[سؤال 2706] 1327

بسمه تعالى

قم، دفتر حضرت آيت الله العظمى امام خمينى

خواهشمند است جواب مسأله زير را طبق فتواى حضرت امام مرقوم فرماييد:

با توجه به اين‌كه اكثر افراد ساكن در فولادشهر اصفهان - كه در 15 كيلومترى كارخانۀ ذوب آهن اصفهان قرار دارد - از شهرستان‌هاى مختلف مى‌باشند كه به علت اشتغال در كارخانۀ ذوب آهن ناچارند كه در خانه‌هاى سازمانى كه مال دولت مى‌باشد زندگى نمايند و با توجه به اين‌كه بعضى از آنان هر هفته يك بار هم به وطن اصلى خودشان (شهرى كه در آن متولد شده‌اند) نزد پدر و مادرشان مى‌روند و باز مراجعت

مى‌نمايند، نماز و روزۀ آنان طبق دستور امام چگونه است؟ اين سؤال را از افراد مختلف نموده‌اند و جواب‌هاى متفاوت شنيده‌اند؛ از آن دفتر استدعا مى‌شود كه نسبت به توضيح آن محبت فرماييد. با عرض تشكر و به اميد آزادى قدس عزيز

بسمه تعالى، كسانى كه آن‌جا را وطن قرار نداده‌اند حكم مسافر دارند.

[سؤال 2707] 4867

2. شخصى در شهرى زندگى مى‌كند و كارگر شركت نفت است، شايد سى سال در اين شهر است ولى قصد ندارد كه تا آخر عمر بماند، خانه در اهواز خريد كرده است كه وقتى بازنشسته شد آن‌جا رود. حال هشت روز مى‌رود در 20 فرسخى كار مى‌كند و هشت روز هم در منزل است؛ تكليف نماز و روزۀ او را معين فرماييد.

بسمه تعالى، در شهر و محل كار حكم مسافر داريد.

[سؤال 2708] 1328

بسمه تعالى

خدمت امام بزرگوار و نور چشم امت شهيدپرور و مستضعفان جهان، خمينى بت‌شكن، روحى له الفداء

چند مسأله شرعى براى ما مطرح بود كه به عرض مى‌رساند و استدعا دارد كه مورد عنايت و توجه قرار دهيد:

1. اگر كسى از وطن خود خارج شود و در محلى اقامت گزيند كه برگشتن او به وطن خود قطعى نباشد، طبق فتواى شما اگر مدت ماندن آن‌قدر باشد كه از نظر عرف، مقيم آن‌جا محسوب شود نمازش را بايد كامل بخواند؛ دو سؤال مطرح است:

الف. مدت بقا از نظر عرفى چقدر است؟ و آيا بايد در اين مدت از آن محل خارج نشود؟

ب. اگر در محل اقامت دوم، نمازش را كامل بخواند (توقف او از نظر عرف به حد معينى رسيده باشد) آيا محل زندگى اول او هم، وطن اين شخص خواهد بود يا خير؟

بسمه تعالى، ميزان در صدق وطن در فرض مرقوم، نظر عرف است و گاه‌گاهى خارج شدن، مضر نيست و تا از وطن اصلى اعراض نكرده به حكم وطن باقى است.

2. اگر كسى در زمان معيّن، حج بر او واجب شده است - يعنى از نظر مالى مستطيع شده است - و نتوانسته حج برود و پس از مدتى به دليل نياز، پول را خرج كرده و اكنون استطاعت رفتن به حج را از نظر مالى ندارد، آيا اين فرد بايد حج برود يا خير؟ (البته اين فرد، زن است نه مرد و پول خويش را در جهت رفاه زندگى خرج كرده است).

بسمه تعالى، اگر ساير شرايط استطاعت برايش موجود بوده و حج بر او مستقر شده، بايد به هر نحو شده حج به جا آورد.

3. ما در بين اقوام خويش، فردى را داريم كه نمازش را به طور عمدى و دائمى - تا حال - ترك كرده است و ولايت فقيه را هم قبول ندارد و اصلاً با حكومت اسلامى موافق نيست، حال يا آگاهانه است يا جاهلانه، كه ما نمى‌دانيم، به دليل اين‌كه شوهر خواهر من است مجبوريم كه با او رابطه برقرار بكنيم و رفت و آمد داشته باشيم؛ چون به خاطر خواهرم هم كه شده مجبورم به خانۀ آن‌ها بروم؛ زيرا اگر نروم او ناراحت شده و احتمالاً رابطۀ خواهرى بين ما تيره خواهد شد؛ از نظر شرعى آيا بايد خانۀ آن‌ها بروم يا خير؟ و آيا اين فرد، كافر محسوب مى‌شود يا خير؟

بسمه تعالى، تا ارتداد مسلمان ثابت نشود، محكوم به كفر نمى‌شود و قطع رحم جايز نيست؛ ولى امر به معروف و نهى از منكر، در صورت وجود شرايط آن، لازم است.

4. فرق كافر و فاسق چيست و حكم ارتباط با آن‌ها چگونه است؟

بسمه تعالى، ضوابط كفر و ايمان در رساله مذكور است و مسلمانى كه واجب را بدون عذر ترك كند يا حرامى را مرتكب شود فاسق است.

5. از چه زمانى پرداختن خمس واجب مى‌شود؛ آيا استقلال از خانواده يا داشتن درآمد - ولو در محيط خانواده - شرط است؟

بسمه تعالى، درآمد كسب شخص براى خودش اگر يك سال بر آن بگذرد خمس دارد، ولو اين‌كه شخص در محيط خانواده باشد.

6. آيا انكار عدل يا امامت باعث خروج از اسلام و محكوم به كفر است؟

بسمه تعالى، اگر تنها انكار عدل يا امامت باشد، موجب خروج از مذهب‌حق مى‌گردد.

7. حكم ارتباط با افرادى كه ولايت فقيه را قبول ندارند - يا به خاطر منافع يا جاهلانه - چيست؟

بسمه تعالى، بايد با مراعات اخلاق اسلامى با آن‌ها برخورد و ارشاد نمايند.

[سؤال 2709]

1329

بسمه تعالى 10 / 2 / 1362

محضر مبارك رهبر كبير انقلاب اسلامى، منجى مستضعفين جهان، حضرت امام خمينى، مدّ ظله العالى

محترماً معروض مى‌دارد: اين‌جانب دانشجوى مركز آموزش افسرى ژاندارمرى جمهورى اسلامى ايران هستم و جهت طىّ دوره آموزشى از روستاى جاسب قم به پادگان 22 بهمن (ونك سابق) عزيمت كرده‌ام، اشكالى در مورد شكسته بودن نماز دانشجويان شهرستانى در پادگان وجود دارد؛ با توجه به اين‌كه مدت يك‌سال را بايد به طور شبانه‌روزى در اين پادگان به سر بريم وليكن پنج‌شنبه و جمعه‌ها را به داخل شهر مى‌رويم و با در نظر گرفتن حكم بلاد كبيره، اين مسأله را چندگونه بيان مى‌فرماييد، حدود پانصد نفر از دانشجويان كه از شهرهاى مختلف به اين محل عزيمت كرده‌اند با اين اشكال روبه‌رو هستند؛ آيا ما مى‌توانيم پادگان را وطن دوم خود حساب كنيم يا خير؟ مستدعى است در مورد نماز و روزه‌مان ما را راهنمايى فرماييد.

بسمه تعالى، هر محلى كه قصد سكونت دائم در آن‌جا ندارد، وطن نمى‌شود و در فرض مسأله، نماز شكسته و روزه صحيح نيست؛ مگر تصميم بگيريد كه ده روز در مركز آموزش بمانيد كه نماز تمام و روزه صحيح است و بعد از ده روز، رفت و آمد تا فاصلۀ كمتر از 5/22 كيلومتر مانع ندارد.

[سؤال 2710] 89

2. مسأله ديگر در خصوص افرادى است كه بدون قصد توطّن، ساليان متمادى در يك شهر سكنا دارند. آيا اگر 8 يا 10 سال مانده باشند، صدق توطّن مى‌كند يا بايد بيشتر بمانند؟ و در هر صورت، ميزان چه مقدار است؟

بسمه تعالى، مقدار ذكر شده، كافى در صدق وطن نيست.

[سؤال 2711]

1330

بسمه تعالى 20 / 4 / 1361

پس از عرض سلام، خواهشمند است به يك مسأله فقهى پاسخ دهيد:

اين‌جانب كارمند راه آهن دولت جمهورى اسلامى ايران مى‌باشم. وطن اصلى بنده اهواز است. مدت 7 سال پيش به خاطر نداشتن منزل، ناچار به بندر امام خمينى (شاهپور سابق) منتقل شده‌ام و در آن‌جا سكونت نمودم، خانۀ سازمانى ادارى دارم كه تا محل كارم حدود 12 كيلومتر دور است، همه روزه با سرويس اداره مى‌روم و پس از 8 ساعت كار، بعد از ظهر همان روز بر مى‌گردم، نماز را تمام مى‌خوانم و همه ساله روزه هم گرفته‌ام و معلوم نيست تا چند مدت در بندر امام باشم ولى خيال دارم پس از اين‌كه 10 سال ديگر - كه بازنشسته مى‌شوم - در اهواز خانه‌اى خريدارى نمايم؛ در حال حاضر چون از امام خمينى تقليد مى‌نمايم بفرماييد وضعيت نماز و روزۀ بنده چگونه است؟ ناگفته نماند كه تا آمدن امام به ايران، از حضرت آيت الله بهبهانى تقليد

نموده‌ام. حال بى‌صبرانه منتظرم براى جواب نامه شما.

ضمناً محل جديد را وطن دوم خود قرار داده‌ام، آيا وقتى به اهواز مسافرت مى‌كنم، نمازم شكسته است يا درست؟

بسمه تعالى، در فرض مرقوم، محل سكونت فعلى وطن شما محسوب نمى‌شود و چنانچه با نيت اقامت ده روز و پس از خواندن حداقل يك نماز چهار ركعتى، از محل سكونت به محل كار رفته‌ايد نماز و روزه‌تان صحيح است.

[سؤال 2712] 1331

بسمه تعالى 6 / 10 / 1361

دفتر محترم امام خمينى، سلام عليكم

اين‌جانب در هفته، شش روز در اصفهان مشغول كار هستم و عصر پنج‌شنبه هر

هفته به زادگاه خودم، كوهپايه كه فاصلۀ آن تا اصفهان 72 كيلومتر يا دوازده فرسخ مى‌باشد، مى‌روم و صبح شنبه مجدداً به اصفهان مى‌آيم و در اصفهان اتاق دارم و تصميم هم دارم در اصفهان منزل تهيه كنم و هنوز هم ازدواج نكرده‌ام؛ مى‌خواهم به طور دقيق اين مسأله را براى بنده روشن بفرماييد كه نماز و روزۀ من چطور است؟ آيا بايد نماز را شكسته بخوانم يا تمام؟ و روزۀ من در اصفهان چه حالتى دارد؟

بسمه تعالى، اگر اصفهان را محل سكونت دائمى خود قرار داده‌ايد و چند ماهى در آن‌جا زندگى كرده‌ايد كه صدق مى‌كند آن‌جا ساكن هستيد، نماز شما تمام و روزۀ شما صحيح است والاّ حكم مسافر داريد.

[سؤال 2713] 1332

بسمه تعالى

ضمن عرض سلام محضر اعضاى محترم دفتر امام خمينى

محترماً به عرض مى‌رسانم كه بنا به فرمودۀ امام بزرگوار كه «هركس در جايى سكونت دارد دور از وطن، و قصد ندارد كه در آن‌جا كه سكونت دارد، براى هميشه بماند ...» امام عزيز! در اين روزها در مجلۀ پيام انقلاب خواندم كه هر كس قصد توطّن در جايى كه دور از وطن خويش است، نكرد بايد نمازش را شكسته بخواند؛ حالا ما مى‌خواهيم از محضر مبارك شما بپرسيم ما كه مستأجر هستيم دور از وطن خويش، و قصد توطّن در اين منزل كنونى را نداريم، آيا نماز ما شكسته است يا اين‌كه درست بخوانيم؟

بسمه تعالى، در غير وطن اگر قصد زندگى دائمى نداريد حكم مسافر داريد و بدون قصد اقامت ده روز، نماز شكسته است.

[سؤال 2714] 1333

بسمه تعالى

كارمندانى كه مدت ده سال يا كمى بيشتر ويا كمتر، در شهرى مأموريت خدمت

دارند وهنوز هم مشخص نيست چند سال ديگر در اين شهر بايد بمانند، آيا به فتواى معظم‌له، اين نوع افراد هميشه بايد قصد دهه بنمايند ويا نمازشان را شكسته بخوانند؟ و در اين صورت، نمازهايى كه تا كنون خواندند به خيال وطن، چه حكمى دارد؟

بسمه تعالى، حكم مسافر دارند و چنانچه بر خلاف وظيفه عمل كرده‌ايد، بايد قضا نماييد.

[سؤال 2715] 1334

بسمه تعالى

در شهرى كه عقيده دارم بازنشسته شوم و زندگى كنم، نماز و روزه‌ام را بايستى به چه ترتيب بخوانم و بگيرم؟ چون از هر كس سؤال مى‌كنم يك جوابى به من مى‌دهد، مجبور شدم اين سؤال را از طريق دفتر امام و خود امام سؤال كنم و ان شاء الله اميدوارم كه جوابش به من برسد و چند نفر ديگر را هم از اين سرگردانى نجات دهيد.

بسمه تعالى، تا در آن شهر پس از قصد توطّن مدتى ساكن نشديد، حكم وطن ندارد.

[سؤال 2716] 1335

بسمه تعالى 11 / 2 / 1361

با سلام بر رهبر بزرگ انقلاب اسلامى، حضرت امام خمينى؛ چندين سؤال دينى دارم كه مى‌خواهم به اين سؤالات پاسخ دهيد:

1. ما كلاً تهرانى هستيم و تا چند سال پيش هم در تهران زندگى مى‌كرديم و الآن هم تمام فاميل‌هاى ما در تهران زندگى مى‌كنند و شغل پدرم هم در تهران است و حالا منزلمان در كرج است پدرم هر روز به تهران مى‌رود و شب بر مى‌گردد، نماز و روزه‌اش چه‌جور است؟ و من نانخور پدرم هستم و بالاخره در ماه، چندين بارى به تهران مى‌آيم، نماز و روزه‌ام چه‌جورى است؟ مسافتى كه بايد از خانه يا محل آخر شهر دور شويم تا نماز شكسته شود هشت فرسخ است و بعضى مى‌گويند چهار

فرسخ مى‌روى و همين مقدار بازمى‌گردى، مى‌خواستم بدانم كه كدام مسافت صحيح است؟

بسمه تعالى، تهران اگر وطن شما بوده و از آن اعراض نكرديد به حكم وطن باقى است و در كرج اگر قصد زندگى دائمى داريد حكم وطن دارد وگرنه در آن‌جا حكم مسافر داريد و مسافت شرعى هشت فرسخ است ولو در مجموع رفت و برگشت.

2. من از چند نفر كه پيشنماز بودند سؤالى كرده‌ام كه اين است: «اگر ما مثلاً در تهرانيم و نمازمان را شكسته بخوانيم آيا وقتى به منزل خودمان برگرديم و وقت باشد براى نماز بايد نماز را دوباره تمام بخوانيم؟» كه بعضى گفتند كه بايد تمام خواند و بعضى گفتند كه ديگر لازم نيست كه بخوانيم، تكليف چيست؟

بسمه تعالى، نمازى كه در سفر شكسته خوانده مى‌شود در وطن اعاده ندارد.

3. موضوع بهرۀ بانك است؛ چون من براى كمك به دولت مقدارى پول در بانك گذاشتم و بانك هم به آن بهره‌اى داده، بهرۀ آن از لحاظ شرعى اشكال دارد يا نه؟

بسمه تعالى، بهرۀ پول ربا و حرام است.

4. براى مقاومت در برابر به گناه افتادن و از راه حرام جنب شدن كه موجب واجب شدن غسل جنابت مى‌شود بايد چه كارى كرد؟ البته يك راه آن روزه گرفتن است كه براى معدۀ من بد است، راه‌هاى ديگر به من پيشنهاد كنيد.

بسمه تعالى، از حرام بايد خوددارى شود و اگر تخلّص از حرام ممكن نيست مگر با ازدواج، لازم است ازدواج نمايد.

5. شوهر عمۀ من ضد اين انقلاب است و شراب هم مى‌خورد اما خود عمۀ من فردى است مسلمان و انقلابى؛ از لحاظ شرع، عمۀ من بر شوهرش محرم است يا نه؟

بسمه تعالى، محرم است.

6. گوش دادن به راديوى بيگانه - از جمله امريكا - اشكالى دارد يا نه؟ البته من براى اين گوش مى‌كنم كه اگر كسى حرفى زد، بتوانم بگويم كه اين‌ها را كه راديوى بيگانه گفته! و با او بحث كنم.

بسمه تعالى، اگر موجب انحراف نشود اشكال ندارد.

7. پر كردن صدا چه از راه تلفن و يا وسايل ديگر كه خود طرف نداند، در صورتى كه براى مدرك داشتن باشد كه بتوان حرف را ثابت كرد، اشكال دارد يا اشكالى ندارد؟

بسمه تعالى، موارد، مختلف است.

8. تراشيدن موى بدن مرد مثل ريش و سبيل با تيغ حرام است يا نه و همچنين با ماشين ريش‌تراشى كه از ته مى‌تراشد چطور؟

بسمه تعالى، ريش تراشيدن خواه با تيغ باشد يا با ماشين حرام است، على الاحوط.

9. عقد كردن دائمى دخترى كه خانوادۀ آن مسلمان است ولى آن دختر بى‌حجاب است، مادرش هم همين‌جور، اشكال دارد يا نه؟ شرايط آن‌را بگوييد.

بسمه تعالى، ازدواج با مراعات شرايط مقرّره اشكال ندارد.

10. انسان مى‌تواند نوزاد دخترى را براى خود صيغه كند و زنى هم - همچون زن برادرش، زن دايى‌اش و يا هر زن ديگر - آن‌را شير دهد و چون مادر زن آن مى‌شود، بر آن مرد كه دختر را صيغه كرده، محرم دائمى مى‌شود و اگر شرايط آن‌را بگوييد متشكرم.

بسمه تعالى، اشكال ندارد و محرم دائمى مى‌شود و شرايط آن در رساله مذكور است.

11. سر بريدن حيوان اگر با چاقو نباشد و با تيغ - مثل تيغ موكت‌برى - باشد اشكال ندارد يا دارد؟

بسمه تعالى، اشكال ندارد.

12. پدر من با دختر خاله‌اش - كه مادر من است - ازدواج كرده است و دايى من هم با دختر خاله‌اش - كه عمۀ من است - ازدواج كرده است و ما با پسر آنان هم پسر عمه‌ايم و هم دختر عمه؛ مى‌خواستم

ببينم در اين صورت من بر دختر دايى‌ام كه دختر عمه‌ام است محرمم يا كه نامحرم؟ و ازدواج بين ما اشكالى دارد يا خير؟

بسمه تعالى، ازدواج با دختر عمه و دختر دايى اشكال ندارد.

[سؤال 2717] 1811

3. من طلبه‌اى هستم كه وطن اصلى من در اطراف تبريز بوده است، اما فعلاً از آن‌جا اعراض كرده‌ام و تقريباً مدت هشت سال در تبريز بوده و آن‌جا را براى خود، وطن اخذ كرده بودم و مدت دو سال است كه در قم هستم و نظرم هم اين است كه در تبريز خواهم ماند و موقع تعطيلات هم به تبريز مى‌روم؛ حكم نماز بنده در آن محل چيست؟

بسمه تعالى، در تبريز تمام بخوانيد و در قم و محلى كه اعراض كرده‌ايد، نماز شما شكسته است.

[سؤال 2718]

1336

بسمه تعالى دوم ربيع الثانى 1403 ق

محضر مبارك آيت الله العظمى امام خمينى، دام ظله العالى

پس از عرض سلام و ارادت صميمانه، بيان بفرماييد: طلابى كه از شهرهاى مختلف براى تحصيل به حوزه مى‌آيند و براى تبليغ، روزهاى تعطيل هر هفته به مسافرت مى‌روند، نمازشان در حوزه از نظر قصر و اتمام چگونه است؟ در صورتى كه بعضى از طلاب، قصد ماندن هميشگى در حوزه را داشته باشند، با فرض اين‌كه هر هفته مسافرت مى‌روند نمازشان در حوزه از نظر قصر و اتمام چگونه است؟

بسمه تعالى، اگر قصد ماندن هميشه ندارند وطن آن‌ها نشده است و اگر قصد ماندن دائم كرده‌اند و مقدارى هم مانده‌اند كه عرفاً گفته شود ساكن شده‌اند، وطن ايشان محسوب مى‌شود.

[سؤال 2719] 1467

3. اگر جايى را وطن قرار بدهم و فعلاً هيچ آن‌جا نروم، بلكه قصد كنم كه مثلاً بعد از بيست سال ديگر به آن‌جا بروم و وطنم باشد، اگر حالا عبورم بيفتد، نماز و روزه‌ام در آن‌جا چطور است ؟

بسمه تعالى، حكم مسافر داريد.

[سؤال 2720] 1337

بسمه تعالى

دفتر امام خمينى، رهبر معظم انقلاب اسلامى ايران

با عرض سلام به حضور مبارك امام و با درود به تمام شهداى اسلام

اين‌جانب كارمند ذوب آهن اصفهان مى‌باشم كه هم اكنون در خانۀ سازمانى واقع در فولاد شهر كه فاصلۀ آن تا كارخانه، چهارده كيلومتر مى‌باشد ساكن مى‌باشم، كه هر روز در رفت و آمد مى‌باشم و صداى اذان به گوش نمى‌رسد؛ در ضمن وطن اصلى و

محل تولد اين‌جانب، شهرستان سمنان مى‌باشد كه نيت دارم بعد از بازنشسته شدن - بعد از بيست سال - به سمنان عزيمت نمايم؛ ضمناً به عرض مى‌رساند: دولت زمينى در فولادشهر به اين‌جانب داده كه مشغول ساختمان آن مى‌باشم؛ خواهشمند است در مورد خواندن نماز تمام و يا شكسته جهت خودم و همسرم كه خانه‌دار مى‌باشد مرا راهنمايى فرماييد.

1.

تا وقتى كه در منزل سازمانى سكونت دارم، نماز چگونه است؟

2.

وقتى كه به منزل شخصى كه در حال ساخت مى‌باشد نقل مكان كردم، نماز چگونه است؛ با توجه به اين‌كه نيت دارم بعد از بازنشستگى، آن‌را به فروش برسانم و به وطنم سمنان برگردم؟ من الله التوفيق

بسمه تعالى، اگر قصد ماندن دائم در فولاد شهر نداريد، بدون قصد اقامت ده روز در يكى از دو محل، حكم مسافر داريد و فرقى بين داشتن منزل و نداشتن نيست.

[سؤال 2721] 818

2. اگر كسى در محلى منزلى اجاره كرده و نمى‌داند در آن چه مدت سكونت دارد آيا مى‌تواند قصد وطن كند؟

بسمه تعالى، با اين فرض قصد توطن حاصل نمى‌شود.

[سؤال 2722] 44

3. آيا شخصى در روستا و يا شهرى به شرط اين كه: تا زمانى كه شغل دولتى و يا غيراختيارى دارد؛ و يا در صورتى كه خانه‌اى جهت سكونت خريدارى كند؛ آيا مى‌تواند آن‌جا را وطن خود اختيار نمايد، تا نماز و روزه‌هايش را كامل به‌جا بياورد؟ و در مواقع مراجعه به محل سكونت قبلى، نماز و روزه‌هايش چه صورتى دارد؟

بسمه تعالى، با قصد توطّن مشروط، وطن نمى‌شود و محل سكونت قبلى اگر وطن بوده، بدون اعراض به حكم وطن باقى است.

[سؤال 2723]

1338

بسمه تعالى 4 / 11 / 1361

حضور محترم مرجع بزرگ شيعه، حضرت آيت الله العظمى امام خمينى

در مورد كسانى كه از حضرت‌عالى تقليد مى‌كنند بفرماييد: هر كسى كه محل كارش در كارخانه ايران ناسيونال و منزلش در تهران است و از درب منزل تا محل كار حدود 30 كيلومتر فاصله داشته باشد و از آخر تهران حدود 15 كيلومتر و كمتر تا محل كار:

1. آيا اين طور افراد مى‌توانند محل كار خود را وطن قرار دهند - با توجه به اين موضوع كه در مدت 24 ساعت، بيشتر اوقات خود را در كارخانه مى‌گذرانند - و پيرو آن، نماز را درست بخوانند و روزه بگيرند؟

بسمه تعالى، محلى كه محل سكونت دائم قرار داده مى‌شود وطن است و تنها با محل كاربودن وطن نمى‌شود.

2. آيا از نظر مبارك شما اين‌ها هميشه مسافرند؟ چون صبح‌ها هميشه سركارند و شب‌ها در منزل؛منهاى روزهاى تعطيل.

بسمه تعالى، كسى كه براى مقصدى كه مسافت بين منزل تا مقصد 5/22 كيلومتر يا بيشتر است حكم مسافر را دارد.

3. آيا به نظر مبارك شما راجع به شهر تهران و امثالهم، حد ترخص از درب منزل است يا از آخر شهر؟

بسمه تعالى، مبدأ مسافت در مثل تهران، منزل است.

4. كسانى كه نماز و روزه‌شان شكسته است و هميشه هم سر كارند - به جز تعطيلات رسمى - پس بايد روزه‌هاى قضا شده را چگونه و كى به‌جا آورند؟

بسمه تعالى، بايد در طول سال قضا نمايند على الاحوط.

5. كسانى كه از مراجع ديگر تقليد مى‌كنند مى‌توانند تقليد خود را عوض نمايند؟

بسمه تعالى، اگر مجتهد دوم، اعلم يا محتمل‌الاعلميه باشد، عدول به او واجب است على الاحوط.

[سؤال 2724]

1390

3. براى فرزندانى كه در وطن اصلى به دنيا آمده و سپس با والدين هجرت كرده‌اند، آيا وطن اصلى حكم وطن دارد يا نه؟

بسمه تعالى، تاپس از بلوغ از آن‌جا اعراض نكردند، برايشان حكم وطن دارد.

[سؤال 2725] 1390

4. شرط زندگى فرزندان با والدين در وطن اصلى چه مدت است؟ آيا با يك‌سال و دو سال و بيشتر، وطن صدق مى‌كند يا همان طورى كه بعضى از علما فتوا داده‌اند، در صورتى براى آن‌ها وطن است كه در آن‌جا بالغ شده باشند؟

بسمه تعالى، ماندن تا زمان بلوغ شرط نيست و تا اعراض نكردند، حكم وطن دارد.

[سؤال 2726] 1404

2. بچه‌اى كه در شهرى متولد و قبل از بلوغ، به اتفاق والدين در محل ديگرى وطن اختيار نموده‌اند، اكنون پس از بلوغ و مقلد بودن و در مسافرت به محل تولد، آيا وطن اصلى حساب و نمازش تمام است و يا مسافر مى‌باشد؟

بسمه تعالى، اگر از وطن اصلى (محل تولد) اعراض محقّق نشده - يعنى قصد اين‌كه ديگر براى سكونت به آن‌جا برنگردد ندارد - باقى بر حكم وطن است.

[سؤال 2727] 1243

2. وطن حقير ورامين و وطن همسرم كرج است؛ فرزندم در تهران متولد و پس از چند روز به كرج برده شده و پس از يك ماه به شاهرود برده شد (چون حقير كارمند و محل كارم شاهرود بوده است)؛ و پس از حدود دو سال، با انتقال حقير به سمنان به سمنان آمد و اكنون هفت سال است كه در سمنان مى‌باشد. وطن فرزندم كدام‌يك از

اين شهرها مى‌باشد؟

بسمه تعالى، در فرض مرقوم، جاى معينى براى فرزند شما وطن محسوب نمى‌شود، تا خودش بعد از بلوغ، محلى را براى خود وطن انتخاب كند.

[سؤال 2728] 1339

بسمه تعالى 3 / 4 / 1361

اين‌جانب متولد تهران هستم و مدت 17 سال است كه در كرج سكونت دارم. مدت دو سال است كه در تهران شاغل هستم و منزلم در كرج است. در ضمن چون تمام اقوام در تهران هستند و تهران نيز وطن من است، در اين مدت 17 سال روزه مى‌گرفتم و نماز را كامل مى‌خواندم. اخيراً ازدواج كردم و همسرم در كرج شاغل است. اگر شاغل نبود امكان داشت در تهران خانه بگيرم؛ حال كه در كرج سكونت دارم موقعيت نماز و روزه من چطور است؟ خداوند به شما اجر عطا فرمايد.

بسمه تعالى، اگر در كرج قصد زندگى دائمى داريد آن‌جا وطن شما محسوب است وگرنه در آن‌جا حكم مسافر داريد.

[سؤال 2729] 1340

بسمه تعالى

پس از سلام به خدمت اميد مستضعفان جهان و پدر ما امت ايران و اميد همۀ مردم محروم جهان و نايب برحق بقية الله و تداوم‌بخش راه رسول الله، امام عزيزمان خمينى، معروض مى‌دارم كه من يك روستازاده هستم كه وطن اصلى من روستا است؛ پس از اتمام تحصيلات، به بخش بجستان از شهرستان خودمان رفته و معلّم بودم و نمازم را به علت اين‌كه 12 فرسنگ است شكسته مى‌خواندم. هنوز شش ماه از تعليم دادن بچه‌ها نگذشت كه گفتند بيا در سپاه مأمور به خدمت بشو و من آمدم، يك ساله موافقت كردند؛ اما مسئول سپاه گفت: به علت احتياج ضرورى بايستى كه هميشه در اين‌جا باشيد و من خودم با مسئول آموزش و پرورش دوست هستم و نخواهم

گذاشت كه بروى و لذا من كه ازدواج كرده‌ام، در گناباد فورى خانه اجاره كرده و قصد اقامت هميشگى در گناباد كردم و نمازم را طبق دستور امام كه در رساله پيرامون نماز مسافر است، به عنوان وطن دوم خود انتخاب كردم. توضيح اين‌كه اگر هم موافقت به ماندنم در گناباد ننمايند بايستى يك‌سال يا دو سال ديگر به بجستان بروم و باز به گناباد منتقل خواهم شد و مى‌خواهم براى هميشه در گناباد اقامت كنم و بنده در حال ترديدى اين چنين، نماز و روزۀ خود را كاملاً صحيح به عنوان وطن دوم ادا مى‌كنم. دستور فرماييد كه تكليف من چيست؟ و دربارۀ نمازهاى گذشته‌ام چه كنم؟ و روزۀ ماه رمضان امسال چه صورت داشته است؟ به علت اين‌كه بنده احتمالاً در حال شك هستم، تقاضا دارم كه هرچه زودتر جواب را ارسال داريد.

بسمه تعالى، اگر بنا داريد كه هميشه در گناباد بمانيد حكم وطن دارد ولى با ترديد، قصد دائم محقّق نمى‌شود و در اين صورت وطن نمى‌شود.

[سؤال 2730] 1341

بسمه تعالى

محضر مبارك مرجع عالى‌قدر شيعيان جهان، حضرت آيت الله العظمى امام خمينى، مدّ ظله العالى

1. آيا انسان مى‌تواند بدون اعراض از وطن اصلى، محلى را كه احتمالاً طولانى ولى نامعلوم در آن اقامت دارد، به عنوان وطن فعلى انتخاب نمايد؛ بدون اين‌كه شش ماه در زادگاه و شش ماه در اين‌جا باشد؟

بسمه تعالى، اگر قصد زندگى دائم در آن محل نمايد و مدتى هم در آن‌جا بماند، آن‌جا وطن او محسوب مى‌شود.

2. در بلاد كبيره - نظير تهران - حد ترخص چه مسافتى است؟ مثلاً اگر محل سكونت، اطراف دانشگاه تهران باشد و محل كار، بازار، آيا اين خارج از حد ترخص است يا نه؟

بسمه تعالى، در مثل تهران، ابتداى مسافت از منزل است؛ ولى حكم سفر، از آخر محله بار مى‌شود.

[سؤال 2731]

1342

بسمه تعالى

دفتر محترم رهبر عظيم الشأن، حضرت آيت الله امام خمينى

محترماً به عرض مى‌رسانم كه اين‌جانب در شركت كفش ملّى نگهبان هستم. به مدت پانزده روز از ساعت پنج صبح از خانه بيرون مى‌روم و هفت شب به منزل مى‌آيم و پانزده روز پنج بعد از ظهر از منزل خارج مى‌شوم و هفت صبح به منزل مى‌آيم. مسافت منزل من تا كفش ملّى 31 كيلومتر راه است كه در حدود ده فرسنگ رفت و برگشت مى‌شود و در نامۀ قبلى كه به عرضتان رساندم مرقوم فرموديد كه «نماز شما در تهران هم شكسته مى‌باشد». من زادگاهم در شهرستان مى‌باشد و 38 سال است كه من در تهران مسكن دارم و در سال، امكان دارد پنج روز به وطن خودم بروم و برگردم و بقيه‌اش را در تهران زندگى مى‌كنم و خانه از خودم در تهران دارم و داراى هشت اولاد هستم كه زادگاهشان تهران مى‌باشد؛ آيا تهران وطن من حساب مى‌شود يا محل زادگاهم؟ خواهشمندم مرا راهنمايى كنيد. در ضمن مرا راهنمايى كنيد كه نماز و روزه‌ام چگونه بايد باشد. چون مقلد امام مى‌باشم.

بسمه تعالى، اگر بناى مهاجرت از تهران نداريد آن‌جا نيز وطن شما محسوب است و كسى كه بعد از ظهر از وطن خارج شود يا آن‌كه قبل از ظهر به وطن برسد روزه صحيح است.

[سؤال 2732] 1343

بسمه تعالى

حضور محترم امام امت، خمينى كبير

با سلام، خواهشمند است اعلان فرماييد كسى كه اجاره‌نشين در تهران است و برحسب ضرورت، امكان توطّن در محله‌اى از تهران را تا آخر عمر ندارد و حدود 17 سال در تهران است، آيا بايد نماز را شكسته بخواند يا كامل؟ و از طرفى، وضع

روزه‌اش چگونه است؟ توضيحاً ضرورت مذكور در رابطه با توطّن در محله‌اى از تهران بر حسب بستن قرارداد اجاره به مدت يك‌سال است.

بسمه تعالى، بدون قصد ماندن هميشگى، حكم وطن مترتّب نمى‌شود و در فرض مرقوم، بدون قصد ماندن ده روز در يك محله، حكم مسافر داريد.

[سؤال 2733] 1344

بسمه تعالى 1 / 4 / 1361

حضرت آيت الله امام خمينى، اين‌جانب ساكن خرم مى‌باشم. سيزده سال است كه در ذوب آهن كار مى‌كنم. يك قطعه زمين در فلاورجان كه 22 كيلومترى ذوب آهن است، خريدم و مسكن دوم خودم قرار دادم؛ چون از آقاى خمينى تقليد مى‌كنم تا امروز هم نمازم را تمام خواندم و روزه هم گرفتم. چون چيزى در مسكن قبلى ندارم، خودم كه نمى‌دانم اين‌جا مى‌مانم يا اين‌كه مى‌روم؛ چون اگر بتوانم خرجى را تأمين كنم

اين‌جا مى‌مانم و اگر نتوانم خرجى بچه‌هايم را تأمين كنم ممكن است به جاى ديگر بروم، از شما يارى مى‌خواهم كه كمكم كنيد كه آيا نماز تمام بخوانم و روزه بگيرم يا خير؟ يك راه حل به من نشان دهيد.

خدايا، خدايا، تا انقلاب مهدى، خمينى را نگهدار، والسلام عليكم ورحمة الله

بسمه تعالى، در محل سكونت فعلى اگر بناى زندگى دائمى نداريد، وطن محسوب نيست و در غير وطن، بدون نيت اقامت ده روز، نماز قصر است و روزه صحيح نيست.

[سؤال 2734] 244

11. كسانى كه در جبهه هستند نمازشان شكسته است؛ آيا هنگام مرخصى كه به وطن خود مى‌روند و كمتر از ده روز اقامت مى‌كنند بايد تمام بخوانند يا شكسته؟

بسمه تعالى، در وطن، نماز تمام است اگر چه كمتر از ده روز بمانند.

[سؤال 2735]

1345

بسمه تعالى 30 / 10 / 1361

ضمن عرض سلام خدمت آن سروران عزيز، خواهشمند است جواب مسأله را مرقوم بفرماييد:

1. شخصى از شهرستانى ترك وطن كرده و به شهرستان ديگرى رفته و آن‌جا را وطن اختيار كرده است. از لحظۀ سكونت ايشان تا حال شغل ايشان از شهر تا محل كار بيشتر از مسافت شرعيه مى‌باشد، به اين صورت كه روزها به محل كار رفته و شب‌ها برگشته، آيا اين شهر وطن ايشان مى‌باشد يا خير؟

بسمه تعالى، با فرض قصد توطّن حكم وطن دارد.

2. كسانى هستند كه محل كار آن‌ها از 24 كيلومتر تجاوز كرده، تكليف نماز و روزۀ آن‌ها چگونه است؟

بسمه تعالى، حكم مسافر دارند.

[سؤال 2736] 1346

بسمه تعالى 21 / 9 / 1361

محضر مبارك رهبر كبير انقلاب، حضرت امام خمينى، ادام الله بقاؤه الشريف

فردى هستم در استخدام ارتش جمهورى اسلامى؛ پدر و مادر و خواهر و برادرانم ساكن قم هستند؛ محل سكونت خودم پادگان بيستون (حدود 18 كيلومترى باختران) و محل خدمتم فعلاً منطقۀ گيلان‌غرب مى‌باشد.

1. نيتم اين است كه در صورت امكان، در آينده به قم برگشته و ساكن آن شهر بشوم؛ آيا شهرستان قم وطن محسوب مى‌شود؟

بسمه تعالى، به مجرد نيت، وطن محسوب نمى‌شود.

[سؤال 2737]

2. چون شغلم نظامى است و در اختيار ارتش قرار دارم و مدت سكونتم در محل

فعلى معلوم نيست، آيا مى‌توانم پادگان بيستون را وطن خود بدانم؟

بسمه تعالى، نمى‌توانيد.

3. اگر گاهى به مرخصى هم مى‌روم، همواره در فاصلۀ بين محل سكونتم و شهرستان باختران (حدود 18 كيلومتر) در حال تردّد هستم، تكليف نماز و روزه چه مى‌شود؟

بسمه تعالى، حكم مسافر داريد.

4. در حال حاضر حدود 50 روز روزۀ قضا مربوط به دو ماه رمضان گذشته دارم، از چه طريق بايد آن‌ها را ادا كنم؟

بسمه تعالى، قضاى روزۀ هر سال را از سال بعد نبايد تأخير بياندازيد على الاحوط و براى اين كار بايد در محلّى قصد اقامه كنيد يا در وطن بمانيد و روزه بگيريد.

5. آيا حكم كسى كه شغلش رانندگى است شامل حالم مى‌شود يا حكم مسافر؟

بسمه تعالى، اگر اشتغال به رانندگى نداريد حكم آن‌را هم نداريد.

خداوند سايۀ شما را از سر مسلمين كوتاه نفرمايد، ان شاء الله.

[سؤال 2738] 1347

بسمه تعالى 20 / 6 / 1361

مسئولين محترم دفتر امام خمينى، پس از سلام و درود فراوان به رهبر كبير انقلاب اسلامى و آرزوى پيروزى رزمندگان اسلام در جبهۀ نبرد حق عليه باطل، سلامتى و موفقيت تمام برادران مسئول و متعهد را از خداوند متعال خواستارم.

غرض از مزاحمت، 2 سؤال مى‌باشد كه درخواست دارم مسئولين محترم، اين‌جانب را يارى نمايند:

1. بنده مقلد امام بزرگوارمان، خمينى عزيز، مى‌باشم و اصلاً تهرانى و متولد شهر تهران هستم و بنا بر ضرورياتى قصد دارم چند سالى را در شيراز سپرى كنم؛ شايد يك‌سال يا بيشتر؛ مدت آن نامشخص مى‌باشد. اين است كه مى‌خواهم بدانم نماز و روزۀ اين‌جانب در آن ديار چگونه است؟

بسمه تعالى، بدون قصد ماندن هميشگى در شيراز حكم مسافر داريد.

2. بنده همسرى اختيار كرده‌ام كه زن پدر دارد، آن زن پدر يك مادر مسن و يك دختر 14 ساله دارد،

اشتباه ما اين بود كه در موقع عقد، يك ساعت قبل از آن فراموش كرديم كه آن دختر را صيغه بخوانيم كه مادرش به من محرم شود، لذا به همان صورت نامحرم مانديم كه اين مسأله باعث مى‌شود كه من با آن خانواده نتوانم صميمى باشم، مى‌خواستم بدانم اگر راهى وجود دارد كه بنده به زن پدر همسرم محرم شوم لطفاً راهنمايى كنيد.

بسمه تعالى، مى‌توانيد با عقد كردن مادر او با زن پدر همسر محرم شويد و تا وقتى عقد باقى است با او محرم هستيد؛ مگر اين‌كه دخول با مادر او محقّق شود كه در اين صورت بعد از مدت عقد هم محرميت باقى است.

[سؤال 2739] 1374

2. اگر منزل دوم در مكانى ساخته شده باشد كه آن فرد در آن‌جا ملكى از قبل، از ارث پدر داشته باشد باز چه حكمى دارد؟

بسمه تعالى، داشتن ملك ميزان نيست؛ اگر قصد زندگى دائمى در آن‌جا ندارد آن محل حكم وطن ندارد.

[سؤال 2740] 1348

بسمه تعالى 10 / 12 / 1361

دفتر استفتائات حضرت امام خمينى، مدّ ظله العالى

1. طلاب كه به قصد درس خواندن به قم يا شهرستان‌هاى ديگر مسافرت مى‌كنند، آيا قم وطن آن‌ها محسوب مى‌شود؟ و اگر محسوب نمى‌شود، با يك نيت و قصد وطن نمودن، وطن به حساب مى‌آيد يا اين‌كه اگر بخواهند وطن آن‌ها محسوب شود شرايطى دارد؟

بسمه تعالى، اگر قصد زندگى دائمى نمايند و مدتى هم در آن‌جا بمانند وطن محسوب است وگرنه وطن حساب نمى‌شود.

2. اگر كسى قصد كند كه در جايى، ده روز بماند و بداند كه در بين ده روز از حد ترخّص خارج مى‌شود آيا قصد او منعقد مى‌شود يا خير؟ و اگر نداند كه از حد ترخّص خارج مى‌شود قصد او چگونه است؟ و بعد از برگشتن آيا نياز به قصد مجدّد دارد يا خير؟

بسمه تعالى، هنگام قصد اقامت ده روز، قصد خروج از حد ترخّص محل اقامت به مدت يكى دو ساعت مضر نيست و بيش از آن اگر قصد دارد خارج شود ضرر به نيت اقامت مى‌رساند و در موردى كه قصد خروج مضر نيست، در بازگشت تجديد نيت لازم نيست.

[سؤال 2741] 1408

3. پسرى دارم كه در تهران زندگى مى‌كند. براى ديدار او كه به تهران مى‌روم، در تهران نمازم شكسته است يا خير؟

بسمه تعالى، تهران را اگر وطن قرار نداديد، در آن‌جا حكم مسافر داريد.

[سؤال 2742] 983

3. اگر كسى در شهرى داراى منزلى باشد ولى اكثر اوقات در آن‌جا نيست، هنگامى كه به آن‌جا مى‌رود متوطّن محسوب مى‌شود يا مسافر؟ (آن شهر زادگاهش نيست).

بسمه تعالى، بدون قصد توطّن، وطن محسوب نمى‌شود.

[سؤال 2743] 905

23. آيا مطلق خانۀ پدرى انسان، وطن انسان حساب مى‌شود يا آن خانه‌اى كه در آن زندگى كرده؟ و اگر مدت زندگى كردن او در آن خانه كوتاه باشد (مثلاً يكى دو سال) آيا باز هم وطنش محسوب مى‌شود؟

بسمه تعالى، اگر محل تولد خود او باشد و در آن‌جا رشد كرده، وطن اصلى محسوب مى‌شود.

[سؤال 2744] 905

25. كسى كه در جايى قصد توطّن مى‌كند، آيا از بدو ورود، نماز و روزه‌اش تمام و صحيح است يا مدتى بايد در آن‌جا اقامت نمايد؟ اين مدت، چند ماه يا چند سال است؟

بسمه تعالى، به مقدارى بايد در آن‌جا بماند كه عرف بگويد آن‌جا را وطن اتخاذ كرده است.

[سؤال 2745]

1349

بسمه تعالى

حضور امام امت، رهبر كبير انقلاب، آيت الله العظمى خمينى

پس از عرض سلام و آرزوى طول عمر تا انقلاب امام مهدى براى امام امت، خمينى بزرگ؛ تقاضا دارم تكليف شرعى اين‌جانب را در موارد ذيل مشخص نمايند:

بنده حدود دو سال است كه از شهرستان خود به تهران آمده و مشغول به كار مى‌باشم ولى در صورت امكان تمايل دارم كه به شهر خود مراجعت نمايم ولى فعلاً امكان آن نيست.

1.

آيا اين‌جانب حكم مسافر دارم يا خير؟

2.

در صورتى كه حكمم مسافر نيست، بنده محل كارم در خارج از تهران در جادۀ كرج مى‌باشد كه فاصلۀ آن تا منزل 30 كيلومتر است ولى فاصلۀ آن تا ميدان آزادى حدود 10 كيلومتر مى‌باشد، در اين صورت حكم مسافر دارم يا خير؟

بسمه تعالى، 1 و 2، حكم مسافر داريد.

[سؤال 2746]

3. حكم اين‌جانب موقعى كه به شهرستان محل تولد و رشد بروم چيست؟ (مسافرت براى ديدار فاميل و موقتى)

بسمه تعالى، در محل تولد، نماز شما تمام است مگر اين‌كه اعراض كرده باشيد.

[سؤال 2747] 1350

بسمه تعالى

1. عضوى از واحد عمليات سپاه پاسداران هستم؛ مدت سه سال است كه در غرب خدمت مى‌كنم و چون هميشه حالت مسافر داشته‌ام و نتوانستم قصد كنم و اين طور كه از قرائن پيدا است تا زمانى كه جمهورى اسلامى درگير جنگ و خطر است من و امثال

من دچار چنين شرايطى هستيم، وضعيت نماز و روزۀ ما چه مى‌شود؟

در مدت اين سه سال نيز يك‌سال فكر كرده بودم كه مى‌توانم محل كارم را وطن قرار دهم و اين كار را كرده‌ام و پس از اين‌كه سؤال كردم، دو سال بقيه را به صورت مسافر عمل نمودم، تكليف اعمال گذشته‌ام چه صورتى پيدا مى‌كند؟

بسمه تعالى، حكم مسافر داريد و بدون يقين به اين‌كه در محلى هميشه مى‌مانيد، نمى‌توانيد قصد توطّن نماييد.

2. حقوق پاسداران از لحاظ خمس و زكات به چه صورت است؛ آيا تعلق مى‌گيرد يا خير، در صورتى كه براى ساختن منزل پس‌اندازى تهيه شود؟

بسمه تعالى، خمس دارد.

3. اگر مردى از همسرش عكس بگيرد به صورتى كه رعايت حجاب نشده باشد، با توجه به اين‌كه براى چاپ و ظهور بايد به عكاسى برده شود و نامحرم آن‌را رؤيت مى‌كند، اشكالى مترتّب مى‌شود يا خير؟

بسمه تعالى، اگر ظاهركننده، زن را نمى‌شناسد و مفسده ندارد، اشكال ندارد.

4. حدود كمك به همسر در منزل چقدر است؟ آيا همسر مى‌تواند انتظار داشته باشد كه شوهر، بچه‌دارى و آشپزى هم بكند، با توجه به سلامت جسمى همسر؟

بسمه تعالى، حدود وظايف زن و شوهر در رساله ذكر شده است.

[سؤال 2748] 1192

3. در سؤال قبل براى كسانى كه بيش از چهار سال در تهران ساكن بوده‌اند و در آينده معلوم نيست كه قصد ماندن در تهران دارند يا نه تكليف چيست؟

بسمه تعالى، حكم مسافر دارند.

[سؤال 2749] 1351

بسمه تعالى 14 / 1 / 1363

دفتر استفتائات حضرت آيت الله العظمى امام خمينى، مدّ ظله العالى

بدين وسيله پاسخ مسأله زير كه مورد ابتلا مى‌باشد را تقاضا مى‌نمايد.

عده‌اى سال‌ها است در منطقه‌اى، ساكن عمارات و ساختمان‌هاى دولتى بوده و

خود نيز از كاركنان دولت هستند؛ اخيراً در بين آنان شايع شده كه چون شما نمى‌دانيد چند مدت در اين‌جا خواهيد بود، نماز و روزۀ شما قصر است و بعضى نيز اكنون در خانه‌هاى مسكونى خود، نمازهاى خود را شكسته مى‌خوانند، آيا در فتاواى امام امت چنين موردى هست يا خير؟

بسمه تعالى، اگر وطن اصلى آن‌ها نيست و قصد ماندن هميشه در آن‌جا را ندارند، بدون قصد ماندن ده روز در آن‌جا حكم مسافر دارند.

[سؤال 2750] 1388

3. در نظر دارم در شهر ديگرى، بعد از بازنشسته شدنم زندگى كنم؛ ولى در آن شهر خانه يا زمينى هنوز ندارم؛ ولى در ماه، دو سه بار مى‌روم و دو سه روز مى‌مانم. در آن‌جا نماز و روزه‌ام را به چه ترتيب بايستى انجام دهم؟

بسمه تعالى، حكم مسافر داريد.

[سؤال 2751] 1352

بسمه تعالى

حضور محترم امام خمينى، دام ظله

شخصى است كه در بيشتر از چهار فرسخى وطنش كشاورزى مى‌كند و اكثر روزها و شب‌ها را در آن‌جا مى‌ماند و قصد كرده تا آخر عمر در آن‌جا بماند و كشاورزى كند. روزه و نماز او چه حكمى دارد؟

بسمه تعالى، اگر در محل كار، قصد زندگى دائمى ندارد، بدون قصد اقامت ده روز در آن‌جا حكم مسافر دارد.

[سؤال 2752] 1353

بسمه تعالى 29 / 6 / 1361

حضور محترم رهبر كبير انقلاب اسلامى ايران

پس از شكرگزارى به درگاه خداوند و سلام خدمت آن رهبر بزرگ

براى تعداد زيادى دو سؤال پيش آمده؛ خواهشمند است جواب بفرماييد.

1. اين‌جانب در ذوب‌آهن اصفهان كار مى‌كنم و در پولاد شهر 15 كيلومترى آن‌جا در محل مسكونى ذوب‌آهن سكونت دارم و تا زمانى كه در ذوب‌آهن احتياج مى‌باشد - تا 20 سال يا 30 سال ديگر - كار خواهم كرد. نماز و روزه اين‌جانب چگونه است؟

بسمه تعالى، بدون قصد زندگى دائم در محل سكونت فعلى، در محل سكونت و بين راه و محل كار، حكم مسافر داريد.

[سؤال 2753]

2. در واحد مسكونى كه از طرف ذوب‌آهن واگذار شده و دولتى مى‌باشد و كرايه هم كسر مى‌نمايند، آيا مى‌توانم آن‌جا را به عنوان وطن قرار بدهم يا خير؟

بسمه تعالى، مى‌توانيد آن‌جا را براى زندگى دائم انتخاب كنيد تا وطن شما گردد.

امكان وطن‌هاى متعدد براى هر شخص

[سؤال 2754] 1354

بسمه تعالى 7 / 12 / 1361

محضر مقدس حضرت آيت الله العظمى نايب الامام خمينى مدّ ظله العالى

مستدعى است حكم مسأله زير را بيان فرماييد:

شخصى از اهالى كاشان مدتى است كه در تهران است به‌طورى كه تهران وطن او حساب مى‌شود و در موطن اصلى‌اش خانه و باغ دارد و سالانه چند روز (كمتر از ده روز) به آن‌جا سفر مى‌كند و ضمناً در شهريار باغى دارد كه سالانه مدت نزديك شش ماه صبح به آن‌جا رفته و عصر به تهران بر مى‌گردد. نماز و روزه اين شخص در سه محل مذكور چگونه خواهد بود؟ خداوند توفيق بيشترى به شما عنايت كند.

بسمه تعالى، در وطن اصلى اگر اعراض از آن نكرده نمازش تمام است و

نيز در وطنش در تهران نماز را تمام بخواند و اما در محل سوم حكم مسافر دارد مگر آن‌كه قصد داشته باشد كه تا آخر عمر ولو چند ماه در سال در آن‌جا سكونت نمايد.

[سؤال 2755] 1355

بسمه تعالى 15 / 10 / 1361

رهبر بزرگ انقلاب اسلامى، حضرت امام خمينى، دام ظله العالى، ضمن عرض سلام و آرزوى سلامت

1. اين‌جانب يك پاسدار از سپاه پاسداران انقلاب اسلامى آبادان مى‌باشم كه مدت يك سال از آبادان به اهواز براى درس طلبگى اعزام شدم. در اين مدت مذكور نماز شكسته مى‌خوانم و قرار بر اين بوده كه 5 سال در اهواز باشم. ضمناً نمى‌توانم نيّت ده روز بگيرم؛ چون اكثر پنج‌شنبه‌ها و جمعه‌ها به آبادان و يا شهرى ديگر مى‌روم و از اين موضوع زياد نگران هستم كه چند سال نماز شكسته بخوانم. آيا مى‌توانم وطن دوم انتخاب كنم و نماز تمام بخوانم؟

بسمه تعالى، در فرض سؤال كه ماندن در محل فعلى موقت است، نمى‌توانيد قصد توطّن نماييد.

2. آيا مأمومى كه قرائت او فصيح‌تر از امام جماعت باشد، مى‌تواند براى نماز جماعت به اين امام اقتدا كند؟

بسمه تعالى، اقتدا صحيح است.

[سؤال 2756] 1489

2. اين‌كه فرموده‌ايد: «انسان مى‌تواند دو وطن داشته باشد و در هر كدام، شش ماه بماند»، اگر در يكى كمتر و در ديگر زيادتر بماند چطور؟

بسمه تعالى، ماندن شش ماه لازم نيست و اگر كمتر هم بماند با قصد سكونت هميشگى در آن‌جا، ولو در بعض سال، وطن محقّق مى‌شود.

[سؤال 2757]

1356

بسمه تعالى 7 / 11 / 1361

اعضاى محترم دفتر امام، پس از سلام به حضور شما خواهشمندم در مورد مسأله‌اى كه از رسالۀ امام در مورد شرايط روزه گرفتن و نماز خواندن مسافر است جواب كامل و درست را پاسخ دهيد.

من از اهالى آذرشهر مى‌باشم. من در آذرشهر مغازه پشم‌فروشى دارم و در تبريز نيز مغازه فرش‌فروشى دارم. كار من اين است كه پشم از تبريز آورده و بعد از ريسندگى به فرشباف‌ها مى‌دهم و فرش از آذرشهر به تبريز برده و در آن‌جا به فروش مى‌رسانم و نيمى از هفته را در آذرشهر و نيم ديگر هفته را در تبريز مى‌باشم. به درستى نمى‌دانم كه در ماه مبارك رمضان بايد روزه بگيرم يا نه؟ و يا اين‌كه نمازم را در تبريز قصر بخوانم يا نه؟ از شما تقاضا دارم تكليف نماز و روزه من را طبق رسالۀ آيت الله خمينى توضيح كامل را بدهيد. قبلاً از رحمات شما سپاس‌گزارم.

بسمه تعالى، اگر قصد زندگى دائمى در هر دو شهر را داريد، هر دو شهر وطن شما محسوب مى‌شود و نماز و روزۀ شما در آن دو شهر تمام است در غير اين صورت در شهرى كه وطن شما نيست اگر از وطن اصلى به قدر مسافت شرعى فاصله داشته باشد، حكم مسافر داريد و نماز و روزۀ شما در آن‌جا بدون نيت اقامت ده روز شكسته است.

[سؤال 2758] 1357

بسمه تعالى

محضر مبارك رهبر كبير انقلاب اسلامى حضرت آيت الله العظمى امام خمينى

امام عزيز، شخصى است هر سال نه ماه در تهران و سه ماه در كرج زندگى مى‌كند و بنا دارد هر سال اين كار را انجام دهد.

خواهشمند است بفرماييد آن سه ماه كه در كرج زندگى مى‌كند وطن ثانى او

محسوب مى‌شود يا خير؟ والسلام عليكم ورحمة الله

بسمه تعالى، در فرض مذكور وطن او محسوب است.

[سؤال 2759] 5498

6. هر فرد، حداكثر چند وطن مى‌تواند داشته باشد و مقصود از اعراض از وطن چيست؟

بسمه تعالى، داشتن دو وطن اتخاذى مانع ندارد و اعراض، عبارت از صرف نظر از زندگى در آن‌جا است.

[سؤال 2760] 1358

بسمه تعالى 6 / 4 / 1361

محضر مبارك نايب الامام، حضرت آيت الله العظمى خمينى، مدّ ظله العالى

پس از عرض سلام و درخواست سلامت كامل و طول عمر شريف آن حضرت از پروردگار متعال، معروض مى‌دارد: مردم رامسر، ييلاقى دارند كه بيش از چهار فرسخ شرعى از شهر رامسر فاصله دارد و مردم در تابستان و فصول ديگر به آن‌جا مى‌روند. بعضى در آن ييلاق خانه دارند و برخى زراعت دارند و جمعاً كمتر از نصف سال در آن‌جا رفت و آمد مى‌كنند. آيا نماز مردم در مدت‌هاى كمتر از ده روز تمام و روزه آنان

نيز صحيح است و يا اين‌كه حكم مسافر را دارند؟ متمنى است حكم خداوند را بيان فرماييد.

از خداى متعال، سعادت و سلامت آن رهبر عزيز را مسئلت دارم.

بسمه تعالى، داشتن منزل يا مزرعه ميزان نيست، اگر بنا دارند تا آخر عمر مقدارى از سال را در آن‌جا زندگى كنند، آن‌جا وطن محسوب است و نماز و روزه تمام است وگرنه در صورتى كه با وطن به مقدار مسافت شرعى فاصله داشته باشد در آن‌جا حكم مسافر دارند.

[سؤال 2761]

1359

بسمه تعالى

محضر مبارك امام خمينى، مدّ ظله العالى

با درخواست سلامت، طول عمر و موفقيت در تحقق اهداف انقلاب اسلامى از درگاه احديت؛ خواهشمند است پاسخ مسائل مطروحۀ ذيل را مرقوم فرماييد:

1. آيا مقلد مى‌تواند به لحاظ كامل خواندن نماز و روزه گرفتن، دو وطن داشته باشد؛ به اين صورت كه از وطن اوليه اعراض نكرده و وطن جديدى براى خود انتخاب نموده است كه در آن، كار و زندگى مى‌كند و برنامۀ مشخصى هم براى مهاجرت به وطن اوليه نيز ندارد؟

بسمه تعالى، مانع ندارد ولى در اتخاذ وطن، لازم است قصد ماندن هميشه ولو قسمتى از هر سال را تا آخر عمر داشته باشد.

2. شخصى كه قبلاً متولد و ساكن تهران نبوده و شهر تهران را به عنوان وطن انتخاب مى‌نمايد، تكليف او براى نماز و روزه در دو صورت ذيل چيست؟

الف. مسكنى را خريدارى كرده و در آن‌جا ساكن مى‌باشد.

ب. به صورت اجاره‌نشينى زندگى مى‌كند كه طبيعتاً مطمئن از زندگى دائم و مستمر در يك محل نمى‌باشد و بنا به شرايط اجاره‌ها، ممكن است يك‌سال يا بيشتر در يك محل بماند.

بسمه تعالى، بدون قصد ماندن هميشه در يك محلۀ خاص در تهران، حكم وطن مترتّب نمى‌شود و فرقى بين داشتن خانۀ ملكى و اجارى در اين جهت نيست و با قصد ماندن هميشه در يك محله، خصوص آن محله وطن محسوب مى‌شود؛ چه خانه ملكى باشد يا اجارى.

3. با توجه به اين‌كه تهران از بلاد كبيره مى‌باشد: در چه محدوده‌اى از محل زندگى مى‌توان نماز را بدون قصد ده روزه، كامل خواند و ملاك تشخيص اين محدوده چيست؟

بسمه تعالى، تعيين حدود محله موكول به نظر عرف است.

4. تكليف شخصى كه محل كارش در تهران ولى خارج از محدوده محل زندگى مى‌باشد، در مورد نماز و روزه چيست؟

بسمه تعالى، اگر محل زندگى، وطن او شده و فاصلۀ بين منزل و محل كار به مقدار مسافت 5/22 كيلومتر نباشد، مسافر محسوب نيست و نمازش شكسته نمى‌شود.

[سؤال 2762]

1282

5. از مقام حضرت آيت اللهى سؤال مى‌شود آيا ما مى‌توانيم داراى دو وطن باشيم به نام وطن اصلى و موطن فرعى.

بسمه تعالى، مانع ندارد.

[سؤال 2763] 1360

بسمه تعالى 25 / 3 / 1361

سرپرست محترم دفتر امام، با عرض سلام؛ متمنّى است با توجه به توضيحى كه ذيلاً خواهد آمد، حكم الله را بيان فرماييد:

1. افرادى كه داراى دو محل سكونت هستند و فاصلۀ اين دو محل بيشتر از مسافت شرعى است كه سبب شكسته شدن نماز مى‌شود، با توجه به اين‌كه بيشتر مدت سال را در يكى از اين دو محل به سر مى‌برند و در مدتى از سال (حدود سه ماه) به طور متناوب در يكى از دو محل فوق الذكر به سر مى‌برند (يعنى در مدت سه ماه، هر دو محل براى سكونت مورد استفاده قرار مى‌گيرد، كه ممكن است مدت اقامتشان در هر يك از اين دو محل به ده روز برسد يا نرسد)، در اين مدت سه ماه، فرايض دينى خود را چگونه ادا نمايند؟

بسمه تعالى، اگر هر دو محل مزبور وطن شما است در هر دو محل، نماز شما تمام و روزۀ شما صحيح است.

2. در صورتى كه موقعيت شغلى ايجاب كند كه هر روز براى اشتغال به محلى ما بين دو مكان مسكونى فوق‌الذكر با شرايط بالا سفر كنند، در محل اشتغال، نحوۀ به جا آوردن نماز و روزۀ آن‌ها چگونه خواهد بود؟

بسمه تعالى، اگر براى رفتن به محل كار و رفتن از آن‌جا به وطن به مقدار مسافت مى‌روند حكم مسافر دارند.

[سؤال 2764] 1203

5. آيا كسى مى‌تواند دو يا سه شهر يا بيشتر را وطن خود قرار دهد و مثلاً هر روز يا

هر هفته يا هر ماه را در يكى از اين شهرها باشد؟ لازم به توضيح است كه فاصلۀ شهرها هم با هم بيش از 50 كيلومتر است.

بسمه تعالى، مانع ندارد دو شهر را براى زندگى دائمى اختيار كند ولى بيش از دو وطن، مشكل است.

[سؤال 2765] 1382

4. هر نفر چند وطن دارد؟

بسمه تعالى، اشخاص مختلف هستند و بيش از دو محل وطن جديد، محل اشكال است.

[سؤال 2766] 1262

3. اهالى تنكابن ساليان متمادى است به طور آباء و اجدادى هر ساله دو ماه، بيشتر يا كمتر در تابستان‌ها به ييلاق مى‌روند و در آن‌جا خانه و علاقه‌اى هم دارند. آيا آن‌جا وطنشان محسوب مى‌شود يا خير؟

بسمه تعالى، اگر ييلاق را براى هميشه محل زندگى سالى چند ماه قرار دادند، آن‌جا وطن محسوب مى‌شود.

[سؤال 2767] 1361

بسمه تعالى

بنده در تهران متولد شدم و مدت 27 سال در تهران زندگى كرده‌ام و پدر و مادرم و وابستگانم همه در تهران هستند. در تهران ازدواج كردم و شوهرم اهل حومۀ طالقان است. بعد از چند سال زندگى به قزوين منتقل شده‌ايم و هم‌اكنون حدود 5/2 سال تمام است كه در قزوين ساكن شده‌ايم. اگر اداره مركزى اجازه بدهد شوهرم دوست دارد در قزوين خدمت بكند. امسال متوجه شدم طبق فتواى امام عزيزمان وطن يك‌جا است و روزه‌ام و نمازم دچار اشكال است؛ براى اين‌كه هفته‌اى يك‌بار به منزل مادرم يعنى به تهران مى‌آييم و يك بار به منزل مسكونى پدر و مادر شوهرم، يعنى به طالقان

مى‌رويم. به خاطر آن فتوا، شوهرم وطن را زادگاهش يعنى طالقان قرار داده است و آيا بايد در قزوين قصد ده روزه بكنيم؟ يعنى در طول ده روز نبايد جايى برويم؟ نه شوهرم نه من طاقت دورى از پدر و مادرمان را نداريم و بايد حداقل هفته‌اى يك بار سر بزنيم. اى امام عزيز! خواهش مى‌كنم ما را يارى بفرماييد كه دچار مشكل زيادى شده‌ايم. مزاحم وقت گران‌بهايت شده‌ايم. اميدوارم ما را ببخشيد. گفته جناب‌عالى را عمل خواهيم كرد. خواهش مى‌كنم بفرماييد: ما كجا را وطن قرار بدهيم؟ و آيا ظرف اين مدت، اگر قصد ده روزه بكنيم، نبايد جايى برويم؟

بسمه تعالى، بيش از يك وطن داشتن مانع ندارد؛ و تهران كه وطن اصلى شما بوده تا اعراض نكرديد به حكم وطن باقى است و در قزوين اگر بناى زندگى دائمى نداريد، حكم سفر مترتّب است كه بدون نيت اقامت ده روز نماز قصر است و روزه صحيح نيست.

[سؤال 2768] 1362

بسمه تعالى

محضر رهبر كبير انقلاب اسلامى، حضرت آيت الله العظمى امام خمينى، مدّ ظله

امام عزيز! شخصى است هر سال 9 ماه در تهران و سه ماه در كرج زندگى مى‌كند و بنا دارد هر سال اين كار را ادامه دهد. خواهشمند است بفرماييد: آن سه ماه كه در كرج زندگى مى‌كند وطن ثانى او محسوب مى‌شود يا خير؟ والسلام عليكم ورحمة الله

بسمه تعالى، در فرض مذكور وطن او محسوب است.

اعراض از وطن

[سؤال 2769] 1363

بسمه تعالى

دفتر امام خمينى دام ظله، پس از ابلاغ تحيت و سلام

1. شخصى در تهران كه وطنش بوده زندگى مى‌كرده، حالا به كرج رفته است و هر

روز صبح بايد بيايد و عصر برگردد. تكليف نماز و روزۀ او چيست و اعراض از وطن چگونه است؟

بسمه تعالى، اعراض بيرون رفتن از وطن است با تصميم بر اين‌كه ديگر براى زندگى به آن‌جا برنگردد و در مسير و محل كار حكم مسافر داريد و در محل سكونت هم اگر بناى زندگى دائمى در آن‌جا نداشته باشيد، حكم مسافر داريد.

2. شخصى در واحد عمليات است و هر روز يا هر وقت كه مأموريت به او دادند بايد 5/22 كيلومتر برود و 5/22 كيلومتر برگردد. تكليف نماز و روزه او چيست؟

بسمه تعالى، در سفر عمليات و همچنين در مقر واحد عمليات اگر وطن او نيست حكم مسافر دارد.

3. اگر شخصى در تهران كه وطن اوست به قصد مسافرت از منزل خارج شد، آيا اگر از حد ترخص خارج شد، نمازش قصر مى‌شود؟ و موقع برگشتن اگر حوالى منزل رسيد، نمازش تمام است يا قصر، يا حتماً بايد داخل منزل برود؟

بسمه تعالى، در مثل تهران مبدأ مسافت از منزل است، ولى حكم سفر با خروج از محله مترتب مى‌شود و در برگشت با رسيدن به محله حكم سفر قطع مى‌شود.

4. شخصى مقدارى كتاب براى كتابخانۀ شخصى خود خريده كه همۀ آن‌ها را مطالعه نكرده، ولى سال او رسيده. آيا خمس تعلق مى‌گيرد يا نه؟

بسمه تعالى، كتاب‌ها اگر مورد حاجت و مطابق شؤون شخص بوده خمس ندارد.

5. افرادى كه در تهران هر روز يا يك روز در ميان، گشت مى‌روند، هم دور مى‌زنند، هم مسير مستقيم را طى مى‌كنند، تكليف نماز و روزۀ اين افراد چيست؟

بسمه تعالى، اگر شغل‌شان در مقدار مسافت شرعى گشت زدن است نمازشان تمام است و روزه را بايد بگيرند.

6. در جواب اين سؤال كه كسى كه تهران وطن اوست و هر روز بدون آن‌كه از شهر خارج شود چهار فرسنگ شرعى يا بيشتر راه مى‌رود آيا چنين شخصى مسافر محسوب مى‌شود؟ فرموده‌ايد: با پيمودن مسافت شرعى ولو در داخل شهر حكم‌مسافر دارد. حالا آيا جواب، دور زدن يا پيچ و خم را هم شامل مى‌شود يا فقط راه مستقيم را؟

بسمه تعالى، ميزان راهى است كه براى رسيدن به مقصد پيموده مى‌شود، خواه مستقيم باشد يا با پيچ و خم.

7. مقدارى پول در دفترچه حساب پس‌انداز گذاشته‌ام. حال رفته‌ام بگيرم مقدارى بهره به من مى‌دهند چه صورتى دارد؟

بسمه تعالى، بهرۀ پول ربا و حرام است، گرفتن آن جايز نيست.

8. شخصى در جبهه از سنگر عراقى‌ها لباس و كفش و يا جوراب و يا ساعت و دينار آورده چه حكمى دارد؟

بسمه تعالى، اشياى مختصر مانع ندارد مقاتلين براى خودشان بردارند.

9. آيا مى‌شود كفاره روزه را به جنگ‌زدگان داد؟

بسمه تعالى، مصرف كفاره فقرا هستند.

10. آيا خمس را مى‌تواند به حساب دولت واريز نمايد؟

بسمه تعالى، عجالتاً اجازه نمى‌دهم.

11. كسى كه كارش تحقيق است و بايد هر روز بيش از 5/22 كيلومتر برود و 5/22 كيلومتر برگردد تكليف نماز و روزۀ او چيست؟

بسمه تعالى، اگر تحقيق در مركز معين در مقصد است با پيمودن مسافت شرعى حكم مسافر دارد.

12. كسى كه به قصد مسافرت از منزل خارج شد اگر وقت نماز است هر كجا رسيد مى‌تواند نماز قصر بخواند يا حد و حدودى دارد؟

بسمه تعالى، در مثل تهران بعد از خروج از محله و در ساير جاها بعد از خروج از حد ترخص نماز قصر مى‌شود.

[سؤال 2770] 1376

2. قبلاً اين طور برداشت كرده‌ام كه اقامت دائم در يك شهر به معنى صرف نظر كردن از وطن قبلى است و لذا على رغم قطع نكردن ارتباطم با زادگاهم، اخيراً نمازهايم را در آن شهر به طور شكسته خوانده‌ام، آيا دوباره مى‌توانم نمازهايم را در آن شهر به طور كامل بخوانم يا خير؟

بسمه تعالى، اگر اعراض كرده‌ايد حكم مسافر داريد و دوباره تا به آن‌جا براى سكونت به قصد توطّن بر نگرديد نماز شما در آن‌جا شكسته است.

[سؤال 2771]

1323

2. شخصى در يكى از دهات‌هاى همدان متولد شده؛ تا شانزده سال در وطن زندگى مى‌كرده و بعد از شانزده سال به كرج مهاجرت نموده؛ آيا در موقع مسافرت به وطن، نماز اين شخص در وطن خود يعنى (همدان) درست است يا شكسته؟

بسمه تعالى، تا از وطن اعراض نكرده، نمازش در آن‌جا تمام است.

[سؤال 2772] 1249

3. اگر مسافر هستم، آيا در قريۀ دلويى كه زادگاهم مى‌باشد و هنوز هم از آن‌جا قطع اميد نكرده‌ام نيز مسافر هستم يا نه؟

بسمه تعالى، تا اعراض از محل تولد خود نكرده‌ايد، به حكم وطن باقى است.

[سؤال 2773] 1890

9. افرادى از وطن اصلى خود مى‌روند براى زندگى به شهر ديگر، به حسب بناى خود قصد مراجعت براى زندگى در وطن را ندارند ولى احتمال مى‌دهند كه وضع طورى بشود باز برگردند به وطن، لذا قطع علاقه قلبى نمى‌كنند آيا در اين فرض وطنيت اصلى باقى است يا با قطع زندگى عملاً اعراض محقق شده.

بسمه تعالى، در فرض مذكور اعراض محقق نشده است.

[سؤال 2774] 2068

14. در اعراض از وطن آيا اعراض عملى كافى است مانند كسى كه مثلاً سى سال است در شهرى ساكن و به وطن خود نرفته ولى باز خود را اهل آن وطن مى‌داند يا در اعراض قصد معتبر است و اصولاً بيان فرماييد معنى اعراض را.

بسمه تعالى، در فرض سؤال اعراض متحقق نيست مگر آن‌كه قاصد عدم عود باشد و در تحقّق اعراض بايد علاوه بر قصد عملاً هم از آن محل خارج شود.

[سؤال 2775]

508

2. آيا شخصى كه محل تولدش با محلى كه زندگى مى‌كند تفاوت دارد اگر به آن‌جا مسافرت كند نمازش قصر است يا نه؟ در صورتى كه اعراض نكرده ولى عملاً كارى در آن‌جا ندارد و فقط گاهى براى ديدن پدر يا مادر و قوم و خويشان آن‌جا مى‌رود.

بسمه تعالى، اگر از وطن اعراض نكرده نمازش در آن‌جا تمام است.

[سؤال 2776] 7048

8. آيا نماز مسافر در خانه پدرى‌اش شكسته است يا كامل؟

بسمه تعالى، خانه پدرى اگر وطن او نيست يا از آن اعراض كرده در آن‌جا حكم مسافر دارد.

[سؤال 2777] 2223

4. اگر شخصى در اصفهان ساكن باشد ولى زادگاهش يزد و پدر و مادر و ساير بستگان هم در يزد باشند و هر چندگاه يك‌دفعه به يزد برود و مدتى نامعين بماند، تكليف نماز و روزه‌اش چه مى‌شود؟

بسمه تعالى، تا از وطن اعراض نكرده‌ايد، نماز شما در آن تمام است.

[سؤال 2778] 1364

بسمه تعالى

كسى كه از محل خود به شهر ديگرى رفته و در آن‌جا سكونت گزيده است، هنگامى كه براى ديدار بستگان خود يا كار ديگرى به محل اصلى خود مى‌آيد، حكم نماز و روزۀ او چگونه است؟

بسمه تعالى، اگر آن محل، وطن او بوده و از آن‌جا اعراض نكرده است، يعنى قصد نكرده است براى سكونت به آن‌جا برنگردد، به حكم وطن باقى است.

[سؤال 2779]

1365

بسم الله الرحمن الرحيم

المحضر المبارك لسماحة آية الله العظمى الإمام الخميني، دام ظله الشريف

السلام عليكم ورحمة الله وبركاته

1. ما هو حكم صلاة و صوم المعاود العراقي الإيراني الأصل الذي اُبعد إلى إيران والذي ليس له نيّة الإقامة الدائمة في إيران؛ كما أنّه لا يعلم في أيّ وقت يرجع إلى وطنه؟

بسمه تعالى، يكون بحكم المسافر؛ فيجب عليه التقصير، إلاّ إذا نوى العشرة.

2. على فرض سقوط فريضة الصوم أداءً فيما لو كانت صلاة المعاود العراقي قصراً، فمتى يجب قضاء الصوم؟ هل في خلال وجوده في إيران أم بعد عودته إلى وطنه؟

بسمه تعالى، يجب قضاء ما أفطر من الصوم في خلال تلك السنة على الأحوط؛ فلا بدّ من نيّة الإقامة لذلك.

3. هل يجوز للفتاة غير المتزوّجة، لبس الخاتم، كزينة ظاهرة وكذلك الأساور؟ و ما حكم وضع الكحل في العين حيث إنّنا قرأنا في أحد الكتب - وأظنّه كتاب الحجاب، «تأليف الشهيد المطهّري» - رواية زرارة عن أبي عبدالله الصادق عليه‌السلام في قوله تعالى: )إلاّ ما ظَهَر منها(، قال: «الزينة الظاهرة، الكحل والخاتم».

بسمه تعالى، الأحوط عدم جواز إظهار الزينة ولو في الوجه والكفّين.

4. ما حكم غسل اليد في الحالات الاضطرارية؛ طبقاً لما ورد في نصّ المسألة 20 في واجبات الوضوء، كما ورد في تحرير الوسيلة؟ والسلام على من اتّبع الهدى، أرجو إرسال أجوبة هذه الأسئلة على العنوان التالي:

بسمه تعالى، الحكم المذكور في تلك المسألة مختصّ بالمسح.

[سؤال 2780] 5429

11. شخصى از زادگاه خود كه وطنش بوده، آمده تهران و هنوز علاقه‌مند به آن و ماهى يك بار يا دو بار مى‌رود به وطنش. پدر و مادرش آن‌جا ملك و خانه و زراعت دارند. آيا اعراض از وطن است يا نه؟ و آيا مى‌تواند تهران را وطن دوم خود قرار دهد يا نه؟

بسمه تعالى، مى‌تواند تهران را براى خود وطن قرار دهد و چنانچه بنا دارد در سال، مدتى هم در وطن اصلى زندگى كند، آن‌جا به حكم وطن باقى است.

[سؤال 2781] 1366

بسمه تعالى 18 رمضان المبارك 1402 ق

حضور محترم حضرت آيت الله العظمى امام خمينى، دام ظله الوارف

كسى كه از وطن اصلى و قريۀ مسقط الرأس و وطن پدر و مادرى، براى پيوسته ماندن، اعراض كرده و وطن ديگرى براى خود اتخاذ نموده ولى در آن قريه، به اعتبار داشتن ملك و مسكن، تردّد و رفت و آمد داشته و دارد و مدتى نمازش را قصر و اخيراً جمع مى‌خواند و چون روحانى متعهدى مى‌باشد و روحانى ديگرى هم در قريه نيست و اهالى انتظار دارند كه در ايام تردد، به اقامۀ نماز جماعت و ارشاد آنان بپردازد، آيا مى‌تواند در قريۀ مذكوره نمازش را تمام بخواند و روزه بگيرد؟ و آيا مشمول اعراض عملى كه در عروة الوثقى و تحرير الوسيله فرموده‌ايد مى‌شود يا خير؟

بسمه تعالى، اگر از وطن اصلى اعراض نموده، آن‌جا براى وى حكم وطن ندارد.

[سؤال 2782] 1367

بسمه تعالى 2 / 5 / 1361

خدمت رهبر كبير انقلاب اسلامى ايران، امام خمينى، سلام عرض مى‌كنم و پس از عرض سلام، سلامتى آن‌جناب را از درگاه خداوند تبارك و تعالى خواستارم.

اماما، من چند سؤال داشتم كه از آن جناب جوياى جواب آن‌ها مى‌باشم:

1. پدر و مادرم در چند سال پيش از روستاى ما كه در 75 كيلومترى شهر مشهد واقع است به مشهد رفته‌اند و پدرم گفته است كه حتى اگر كلاهم بيفتد به آن‌جا، برنخواهم گشت و پس از هفت سال زندگى در مشهد باز به روستايمان آمدند، آيا به

علت اين ترك وطن، وقتى كه بروند به مشهد، روزه و نمازشان درست است و يا خير؟ و اگر از آن‌ها درست است، روزه و نماز من هم درست است؟ و اگر درست نيست تكليف روزه و نمازهاى قبلى كه روزه و نماز را تمام ادا كرده‌اند و از خود من چيست؟ (و اگر روزه و نمازها را شكسته خوانده‌اند) در صورت درستى چطور؟

بسمه تعالى، اگر از روستا - كه وطن اصلى بوده - اعراض نموديد، در برگشت به آن‌جا حكم مسافر داريد كه بدون نيت اقامت ده روز، نماز و روزه قصر است و در مشهد مقدس اگر قصد زندگى دائمى نموديد، در آن‌جا حكم وطن براى شما مترتّب است.

2. چند نفر از بچه‌هاى روستاى ما همه ساله به مشهد مى‌آيند براى تحصيل، در مدت اقامت كه هفته‌اى يك بار به روستايمان مى‌روند، روزه و نمازشان چطور است؟ و اگر درست يا شكسته است، نماز و روزه‌هاى قبلى آن‌ها - چه درست ادا نموده‌اند يا شكسته - تكليف چيست؟

بسمه تعالى، در وطن، نمازشان تمام و روزه صحيح است و در محل تحصيل و بين راه، حكم مسافر دارند و نماز و روزۀ گذشته اگر برخلاف وظيفۀ مقرّره انجام گرفته، بايد قضا نمايند.

3. اگر انسان پولى - مثلاً 25000 تومان - به كسى بدهد كه آن شخص حياطى بخرد و آن شخص بخرد و مقدارى پول هم از خود شخص باشد و پس از چند وقت بخواهد بفروشد، استفادۀ آن حياط مال كيست، در صورتى كه چند برابر شده باشد؟ اگر صاحب 25000 تومان بخواهد اضافه‌تر بگيرد آيا آن اضافه ربا است يا خير؟

بسمه تعالى، صاحب پول اگر پول را قرض داده، فقط همان مقدار پول را استحقاق مطالبه دارد و زايد بر آن، ربا و حرام است.

4. بنا به تكليفى كه معلوم كرده‌ايد، اگر بخواهيم برويم جبهه و پدر و مادر اجازه ندهند، بايد رفت يا خير؟ اگر مادر اجازه دهد و پدر اجازه ندهد، آن وقت چطور؟

بسمه تعالى، تا وقتى كه جبهه‌ها نياز به نيرو دارد رفتن به جبهه واجب است و اجازۀ والدين شرط نيست.

5. آيا فعلاً رفتن به جبهه واجب‌تر است يا كشاورزى و تحصيل؟

بسمه تعالى، تشخيص اهميت بر حسب شرايط و امكانات، با خود شخص است.

[سؤال 2783]

1368

بسمه تعالى 12 / 10 / 1361

دفتر حضرت آيت الله العظمى امام خمينى، رهبر كبير انقلاب و بنيان‌گذار جمهورى اسلامى ايران

به استحضار مى‌رساند: در يكى از روزهاى ماه مبارك رمضان سال جارى، فقيه عالى‌قدر، حضرت آيت الله صانعى از صداى جمهورى اسلامى (قبل از اذان ظهر) در مورد نماز مسافر مطلبى عنوان فرمودند مبنى بر اين‌كه «اگر شخصى از وطن اصلى خود مهاجرت كند و در شهر ديگرى سكنا گزيده باشد و سال‌هاى متمادى در آن اقامت كرده باشد، هر زمانى كه به مدت كمتر از ده روز به وطن قبلى خود كه در آن‌جا خانه و املاكى هم دارد (اعم از موروثى و غيره) برود بر مبناى فتواى حضرت امام خمينى بايد نماز را شكسته بخواند و روزه‌اش را در ماه مبارك رمضان افطار كند» با اين‌كه اين‌جانب پس از شنيدن اين مسأله تا كنون به نحو مذكور عمل كرده‌ام، مع ذلك عده‌اى از دوستان كه تا حدودى آشنايى به مسائل شرعى دارند گفتند كه چنين مسأله‌اى در رسالۀ امام وجود ندارد و با اين‌كه ترديدى در اين مورد ندارم، مع ذلك اجراى اين مسأله در بين افراد، مورد شك و ترديد است.

نظر به اين‌كه اين‌جانب و عدۀ زيادى از اقوام و دوستان در تمام ايام سال، به تفاوت، مسافرت‌هاى كوتاهى به وطن آباء و اجدادى خود كه در آن‌جا خانه و املاكى دارند، مى‌نمايند، لذا استدعا دارم جواب مسأله فوق الذكر را مرقوم داريد تا در انجام فرايض دينى دچار اشتباه نگرديم. بى‌نهايت، موجب تشكر و امتنان خواهد بود.

بسمه تعالى، اگر از وطن اصلى اعراض محقّق شود، در آن حكم مسافر داريد و تحقّق اعراض به اين است كه قصد داشته باشيد براى سكونت به آن محل برنگرديد.

[سؤال 2784]

1369

بسمه تعالى 29 / 6 / 1361

حضور رياست محترم دفتر رهبر عالى‌قدر، حضرت آيت الله العظمى امام خمينى

با عرض سلام و آرزوى عمر طويل براى رهبر عالى‌قدر

اين‌جانب متولد روستاى ويس در هفده كيلومترى اهواز مى‌باشم. شانزده سال در آن‌جا زندگى كردم؛ بعد براى ادامۀ تحصيل به شهرستان شوشتر آمدم و تصميم گرفتم كه ديگر به ويس نروم؛ فاصلۀ شوشتر تا ويس، حدود 65 كيلومتر است؛ پس از گرفتن ديپلم وارد سپاه پاسداران انقلاب اسلامى شدم؛ در تمام اين مدت، با توجه به اين‌كه قصد اقامت دائم در شوشتر و اعراض از ويس را داشتم، نمازم را تمام خواندم؛ ولى بنا به مقتضا اكنون محل كارم به اهواز انتقال يافته و شب‌ها به ويس مى‌روم. حال خواهشمندم بفرماييد: نماز حقير در اهواز و ويس بايد تمام خوانده شود يا قصر؛ با توجه به اين‌كه مشخص نيست در آينده به چه مكانى انتقال يابم؟

بسمه تعالى، در فرض مرقوم، در اهواز و روستاى محل تولد، حكم مسافر داريد كه بدون قصد اقامت ده روز، نماز قصر است.

[سؤال 2785] 905

26. كسى كه قصد اعراض از وطنش را دارد (مثلاً قصد دارد سال ديگر از وطنش خارج شود و ديگر آن‌جا نيايد)، آيا از لحظه‌اى كه قصد اعراض كرده، نمازش شكسته مى‌شود و روزه نمى‌تواند بگيرد؟ (به فرض اين‌كه قصد ده روز اقامت در آن نكند).

بسمه تعالى، تا از آن خارج نشده، حكم وطن باقى است.

[سؤال 2786] 1370

بسمه تعالى 1 / 9 / 1361

دفتر محترم امام خمينى، رهبر كبير انقلاب و بنيان‌گذار جمهورى اسلامى ايران

ضمن عرض تشكر سؤالى در مورد قصر نماز در روستايى كه قبلاً در آن‌جا به دنيا

آمدم مطرح شده است كه متن آن ذيلاً عرض مى‌شود:

در مورد ترك نكردن روستاى مذكور بايد به عرض برسانم كه اين‌جانب به هيچ وجه قصد بازگشت دائمى به آن روستا را ندارم و در توضيح المسائل، امام اعراض را بنا بر اقامت دائم نداشتن دانسته‌اند؛ و اين مسأله در مورد اين‌جانب نيز صدق مى‌كند.

آنچه كه لازم است بايد به عرض برسانم اين است كه بنده به هيچ وجه قصد بازگشت دائمى ندارم و فقط هر چند وقت يك‌بار چند روزى به آن‌جا مى‌روم و باز بر مى‌گردم؛ لذا خواهشمند است مرا از سرگردانى در اين مورد نجات دهيد.

بسمه تعالى، اگر قصد داريد كه ديگر براى سكونت به وطن اصلى خود بر نگرديد اعراض حاصل است.

[سؤال 2787] 1371

بسمه تعالى 8 / 6 / 1361

محضر مبارك حضرت مستطاب، مرجع معظّم و رهبر مكرّم، آقاى روح الله الموسوى الخمينى، دام ظله العالى و روحى له الفداء

پس از عرض سلام و اداى احترام و آرزوى سلامت آن جناب، معروض مى‌دارد: اين‌جانب مدت نه - ده سال اول زندگيم را در وطن اصلى‌ام؛ يعنى روستاى ايوَر از توابع شهرستان كاشمر زندگى كردم و از آن تاريخ؛ يعنى حدود سال 1336 - به علت اشتغال به تحصيل و يا خدمت سربازى - در شهرها و اماكن مختلف زندگى كرده‌ام. از سال 1350 در شهر رى به عنوان آموزگار استخدام و مشغول به كار شدم و از آن زمان تا به حال در شهر رى ساكن مى‌باشم. مادرم و اغلب اقوام بنده در ايور يعنى زادگاه اين‌جانب ساكنند و بنده سالى حداقل يك مسافرت به آن‌جا مى‌نمايم، ولى مدت اقامتم در هر سفر به آن‌جا كم است و غالباً ده روز يا كمتر است. اين‌جانب شهر رى را

وطن خود قرار داده و حدود شش سال پيش نيت نمودم كه از ايور به عنوان وطنم اعراض نمايم. لذا هر وقت به آن‌جا مى‌رفتم فرائضم را به عنوان مسافر ادا مى‌نمودم،

ولى اخيراً پشيمان شده و دوست دارم كه روستاى ايور وطنم باشد. اگرچه احتمال زندگى كردن در آن‌جا برايم بعيد است، ولى غير ممكن نيست. با اين وصف مى‌خواهم بدانم: آيا مى‌توانسته‌ام اعراض كنم يا خير؟ اگر جواب خير است، تكليف نمازهايى كه در آن‌جا شكسته خوانده‌ام چه مى‌شود؟ و اگر جواب بلى است، آيا حالا بدون اقامت يك يا چند ماهه مى‌توانم آن‌جا را وطن خود بدانم يا خير؟ باز اگر جواب خير است، در چه صورتى مى‌توانم آن‌جا را وطن خود بدانم؟ و اگر وطنم نباشد و با قصد ده روز در آن‌جا بخواهم بمانم، تا چه فاصله‌اى مى‌توانم رفت و آمد كنم كه قصد ده روزه‌ام به‌هم نخورد؟ والسلام عليكم ورحمة الله وبركاته

بسمه تعالى، اگر از وطن اصلى اعراض نموديد ديگر آن‌جا براى شما حكم وطن ندارد، مگر آن‌كه دوباره به آن‌جا برگرديد و قصد توطّن نماييد.

[سؤال 2788] 1372

بسمه تعالى 11 / 8 / 1361

مسئول محترم دفتر امام خمينى، سلام عليكم

اميدوارم همواره در پناه ذات پاك حضرت احديت و در ظلّ توجّهات ولى عصر«عج» موفق و مؤيد و منصور باشيد.

خواهشمندم به سؤالات زير پاسخ فرماييد. متشكرم

1. راجع به اعراض از وطن، در توضيح المسائل شرحى داده نشده. لذا بفرماييد كه به چه كسى مى‌گويند كه از وطنش اعراض كرده؟ آيا كسى كه قلباً وطنش را دوست دارد، ولى مثلاً شايد سالى يك‌بار به آن‌جا مى‌رود و احياناً خانه‌اى در آن‌جا دارد، جزو اعراض كنندگان مى‌شود يا خير؟

بسمه تعالى، اگر از وطن بيرون آمده و بنا دارد كه ديگر براى زندگى به آن‌جا نرود، اعراض متحقق مى‌شود؛ وگرنه اعراض متحقق نيست.

2. قسمتى از فرش به وسيلۀ بول نجس شده و نجاست به پشت فرش هم رسيده و در نتيجه، آن

قسمت از كف اتاق هم نجس گرديده است. آيا وقتى كه از رو، قالى (فرش) را به وسيلۀ آب جارى (لوله كشى شهر) تطهير نماييم، قسمت پشت فرش و آن قسمت از كف اتاق هم پاك مى‌شود يا خير، بلكه مى‌بايست حتماً پشت فرش و كف اتاق را جداگانه تطهير كرد؟

بسمه تعالى، براى آب كشيدن، زمين بايد جداگانه تطهير شود و براى پاك كردن فرش، اگر با آب لوله رويش آب بريزند و از پشتش عبور كند و خارج شود، هر دو رو پاك مى‌شود.

[سؤال 2789] 1373

بسمه تعالى 27 / 1 / 1361

دفتر حضرت آيت الله العظمى امام خمينى

شخصى در دو روستا زمين مزروعى دارد كه ييلاق و قشلاقى مى‌باشد؛ قبلاً در ييلاق سكونت داشته و بيش از ده سال است كه ييلاق را ترك و در قشلاق مقيم مى‌باشد؛ ولى چندين قطعه زمين مزروعى و جاى ساختمان در روستاى ييلاق، متعلق به وى مى‌باشد؛ نامبرده فرزندى دارد كه در قشلاق به دنيا آمده و پس از اتمام تحصيل، در روستاى ييلاقى به عنوان آموزگار مشغول انجام وظيفه مى‌باشد و تا حال بيش از ده روز در روستاى ييلاقى نمانده است و هر هفته، حداقل يك روز به روستاى قشلاقى كه فاصلۀ آن بيش از چهار فرسخ مى‌باشد مسافرت مى‌كند. حكم نماز و روزۀ نامبرده چگونه است؟ أجركم عند الله

بسمه تعالى، اگر روستاى ييلاقى وطن آن پسر نيست، در آن‌جا حكم مسافر دارد.

[سؤال 2790] 1374

بسمه تعالى 21 / 4 / 1361

حضور مرجع تقليد و رهبر بزرگ انقلاب اسلامى ايران، حضرت امام خمينى

1. اگر كسى غير از منزل مسكونى و دائمى خود، منزلى در مكانى داشته باشد كه فاصلۀ آن تا منزل اوّلى حدوداً از شش فرسخ بيشتر باشد و هر سال حدود يك ماه در

آن‌جا به سر برد، چنانچه همراه جهاد سازندگى، جهت امر درمان و يا به علل عادى ديگر براى ايام تابستان، هفته‌اى يكى دو روز به آن منزل رفت و آمد داشته باشد، نماز و روزه‌اش چه حكمى دارد؟

بسمه تعالى، اگر در سفر از وطن به آن محل، قصد برگشت به وطن در اثناى ده روز را دارد، در آن محل و بين راه حكم مسافر دارد.

2. اگر منزل دوم در مكانى ساخته شده باشد كه آن فرد در آن‌جا ملكى از قبل، از ارث پدر داشته باشد باز چه حكمى دارد؟

بسمه تعالى، داشتن ملك ميزان نيست؛ اگر قصد زندگى دائمى در آن‌جا ندارد آن محل حكم وطن ندارد.

[سؤال 2791] 4274

6. شخصى كه در حوزۀ علميۀ قم مشغول تحصيل و ساكن شده و از محل ولادت خود اعراض كرده است و در عين حالى كه اعراض كرده در ايام سال براى ديدن والدين و ايام تبليغى به آن‌جا مى‌رود و رفت و آمد خود را قطع نكرده است؛ اوّلاً اين اعراض حساب مى‌شود؟ و ثانياً اگر اعراض حساب شود، با اين حالت كه دارد و نمى‌خواهد در آن‌جا زندگى كند مى‌تواند از اعراض خود عود كند يا خير؟ و ثالثاً اگر اعراض حساب نشود، تكليف مدتى كه در آن‌جا نماز به صورت قصر خوانده است چيست؟

بسمه تعالى، اگر قصد كرده كه ديگر براى سكونت به وطن اصلى نرود، اعراض محقّق شده و در رفت و آمدهاى مزبور، حكم مسافر دارد و نمازش در آن‌جا قصر است.

[سؤال 2792] 1375

بسمه تعالى

حضور محترم دفتر شرعى امام خمينى

پس از عرض سلام؛ از خداوند متعال توفيقات امام خمينى و آن دفتر محترم را در

پيشبرد اهداف اسلام خواستارم.

سؤالات زير مربوط به چند نفر از خواهران و برادران است كه به منظور صرفه‌جويى در وقت آن دفتر محترم يك جا پرسيده مى‌شود، خواهشمندم به طور مشروح جواب بفرماييد:

1. زن متأهل 26 ساله‌اى هستم كه اهل اصفهان مى‌باشم و حدود 8 سال است كه براى تحصيل در دانشگاه به تهران آمده‌ام. چون قصد بازگشت به اصفهان را نداشته‌ام، در آن شهر نماز شكسته مى‌خوانم، فعلاً نيز به طور موقت در تهران زندگى مى‌كنم و به طور مشخص معلوم نيست كه در آينده محل سكونت من چه شهرى است، حكم نماز و روزه‌ام به چه صورت است و با اين توصيف آيا مى‌شود شخص بى‌وطن باشد؟

بسمه تعالى، اگر از اصفهان اعراض نموديد، نماز شما در آن‌جا بدون قصد اقامت ده روز قصر است و در جاهاى ديگر هم تا قصد زندگى دائمى نكرديد حكم مسافر داريد.

2. بلاد كبيره غير از تهران، كدام‌يك از شهرهاى ايران است و تهران دقيقاً از چند سال قبل جزو بلاد كبيره حساب مى‌شود؟

بسمه تعالى، تشخيص بلاد كبيرۀ خارق العاده و تعيين تاريخ آن موكول به نظر عرف است.

3. از ابتداى زمانى كه قاعده شده‌ام (12 سال قبل) تا حدود يك‌سال قبل، غسل حيض را روز پنجم انجام داده و دو روز بعد را بر طبق استحاضۀ قليله عمل كرده‌ام (اكثراً در روز هفتم پاك مى‌شده‌ام) آيا بايد نماز و روزه‌هاى اين چند سال را قضا نمايم؟ ضمناً اگر شخصى دورۀ قاعدگى او هفت روز است، ولى در روز ششم غسل كرده باشد، آيا همۀ نماز و روزه‌ها بايد اعاده شود؟

بسمه تعالى، غسل حيض، پيش از پاك شدن باطل است و نمازهايى كه بدون غسل صحيح انجام گرفته قضا دارد.

4. اگر براى جلوگيرى از حاملگى از دستگاه داخل رحمى (آى. يو. دى I.U.D) استفاده شود و قبلاً مدت قاعدگى هفت روز بوده باشد، با استفاده از اين دستگاه مدت خونريزى حدود نه تا چهارده روز خواهد شد، حكم روزهاى هفتم به بعد چيست؟ و آيا كلاً مصرف اين دستگاه براى جلوگيرى از حاملگى از نظر شرعى صحيح است يا نه؟

بسمه تعالى، جلوگيرى از حاملگى اگر موجب نازايى دائمى نشود و ضرر به مزاج نرساند و همراه با عمل حرام يا مستلزم آن نباشد، با اجازۀ شوهر مانع ندارد و عادت اگر از ده روز بگذرد، زايد بر ايام عادت حكم استحاضه دارد و گرنه تمام آن حكم حيض دارد.

5. پوشيدن حلقۀ پلاتين (طلاى سفيد) بدون نگين، براى زن متأهلى كه در محيط كارش در تماس با مرد نامحرم نيز مى‌باشد چه حكمى دارد؟ در جواب اين سؤال گفته‌اند: «اگر حكم زينت نداشته باشد اشكال ندارد»، منظور چيست؟ چون به هر حال نمايان است (اگرچه از ابتدا، مقصود از دست كردن آن اين بوده است كه معلوم باشد ازدواج كرده‌ايم).

بسمه تعالى، پوشيدن مانع ندارد ولى احوط آن است كه آن‌را مخفى كند.

6. غذا و پوشاكى كه نزديكانى كه خمس نمى‌دهند براى ما بياورند، مصرف آن‌ها چه حكمى دارد؟ در استفتا از دفتر امام خمينى جواب داده شده كه «اگر يقين نداريد كه در مال مورد مصرف، خمس است اشكال ندارد»، منظور چيست؟ چون خمس از همۀ پول جدا نشده است.

در ضمن در مسأله 1764 رسالۀ امام نوشته شده كه «اگر از كافر يا كسى كه به دادن خمس عقيده ندارد، مالى به دست انسان آمد، واجب نيست خمس آن‌را بدهد». و نيز در مسأله 1763 رسالۀ امام نوشته شده كه «اگر چيزى را كه خمس آن داده نشده به كسى ببخشند، پنج يك آن چيز مال او نمى‌شود». با توجه به مسائل فوق آيا كلاً مواد مذكور مصرفشان حرام است يا اين‌كه مى‌توان مصرف كرد و جداگانه خودمان خمس قيمت آن‌ها را بپردازيم؟

آيا مى‌توان از چنين فردى پول قرض كرد و در صورت قرض كردن، پنج يك آن پول را به عنوان خمس

پول قرض شده داد؟ و آيا به عاريه گرفتن وسايلى از قبيل آب‌ميوه‌گير براى مدتى، از چنين شخصى اشكالى ندارد؟

بسمه تعالى، حكم همان است كه در جواب استفتا و در رساله ذكر شده و اگر صاحب غذا و چيزهاى ديگر اصلاً مسلمان معتقد به خمس نباشد، بر مصرف كنندۀ اموال او خمس واجب نيست ولى اگر مسلمان معتقد به وجوب خمس باشد و خمس واجب را نداده، تصرف در مالى كه متعلَّق خمس شده در مقدار خمس، محتاج اجازه از مرجع تقليد است.

7. نمازهايى كه تا چند سال پيش خوانده‌ام اشكالى نظير صحيح تلفظ كردن «ظ» و «ض» و از اين قبيل داشته است، آيا بايد اعاده شود؟ و اگر هنگام تلفظ «سمع الله لمن حمده» خلط و مزج شده است - يعنى به صورت «سمع اله هُلمن حمده» تلفظ شده است و قيام متصل به ركوع در حالت سكون نبوده و بدن حركت كرده است آيا بايد اين نمازها اعاده بشود؟

بسمه تعالى، در فرض سؤال، نمازهاى گذشته قضا ندارد.

8. آيا نگاه كردن به استاد مرد (در ضمن تدريس) از نظر شرعى محل اشكال است؟

بسمه تعالى، بدون قصد ريبه اشكال ندارد.

9. در رابطه با سؤال يك نفر پيرامون نماز و روزۀ شخصى كه براى تحصيل به تهران مى‌آيد اين‌گونه جواب فرموده‌ايد: «حكم مسافر داريد ولى اگر قصد اقامت ده روز در يك محل نماييد و بخواهيد بعد از ده روز به كمتر از مسافت برويد، قصد اقامت محقّق شده و تا سفر جديد نكرده‌ايد حكم اقامت باقى است و نمازهاى گذشته اگر معلوم است كه بعد از چند سال نيز كه تهران به سرعت بزرگ شده، خوانده‌ايد، قضا دارد». منظور از «محل» چيست؟ لطفاً دقيقاً مشخص فرماييد.

بسمه تعالى، منظور محله‌اى از محله‌هاى تهران است و تشخيص محدودۀ آن موكول به نظر عرف است.

حكم ترديد در اعراض از وطن

[سؤال 2793] 1376

بسمه تعالى

قم، دفتر امام خمينى

سلام عليكم، با آرزوى سلامتى و طول عمر براى امام امّت، تقاضا دارم جواب سؤالات زير را مرقوم فرماييد.

1. اين‌جانب در يكى از شهرستان‌ها متولّد شده و در آن بزرگ شده‌ام و سپس به تهران آمده و پس از پايان تحصيلات در آن شهر استخدام شده‌ام و اكنون در نظر دارم كه براى هميشه در تهران بمانم ولى در عين حال ارتباطم را با شهر زادگاهم نبريده‌ام و هر چند گاه يكبار براى ديدن فاميل و دوستان و همكارى با آن‌ها به شهر زادگاهم مى‌روم آيا اين مطلب به مفهوم صرف نظر كردن از وطن قبلى مى‌باشد يا خير؟

بسمه تعالى، اگر قصد نداريد كه براى هميشه سكونت در زادگاه خود را ترك كنيد به حكم وطن باقى است و نماز شما در آن‌جا تمام است.

2. قبلاً اين طور برداشت كرده‌ام كه اقامت دائم در يك شهر به معنى صرف نظر كردن از وطن قبلى

است و لذا عليرغم قطع نكردن ارتباطم با شهر زادگاهم، اخيراً نمازهايم را در آن شهر به طور شكسته خوانده‌ام آيا دوباره مى‌توانم نمازهايم را در آن شهر به طور كامل بخوانم يا خير؟

بسمه تعالى، اگر اعراض كرده‌ايد حكم مسافر داريد و دوباره تا به آن‌جابراى سكونت به قصد توطن برنگرديد نماز شما در آن‌جا شكسته است.

3. در تهران محل كارم خارج از محله‌اى است كه در آن سكونت دارم و در ضمن مستأجر هستم و تصميم ندارم كه دائماً در همان محله سكونت نمايم آيا مى‌توانم فعلاً در آن محله قصد اقامت نمايم يا خير؟

بسمه تعالى، با وضعى كه مرقوم داشته‌ايد نمى‌توانيد قصد توطن كنيد و بدون قصد توطن در يك محله يا قصد ماندن ده روز در يك محله حكم‌مسافر داريد.

[سؤال 2794] 974

2. وضعيت نماز و روزه - در فرض مسأله - اگر بخواهم سفرى به دزفول بكنم و برگردم؟

بسمه تعالى، تا از وطن اعراض نكرده‌ايد، حكم آن را داريد.

[سؤال 2795] 1377

بسمه تعالى 30 / 4 / 1361

دفتر امام خمينى، سلام عليكم

پس از عرض سلام، اميدوارم همواره در پناه ذات پاك حضرت احديت، موفق و مؤيد و منصور باشيد. خواهشمندم به سؤالات زير پاسخ فرماييد.

1. دختر خانمى ازدواج مى‌كند و از شهر محل تولد و محل اقامت خود و والدينش مهاجرت كرده و در شهر شوهرش (فاصلۀ بيش از 5/22 كيلومتر) ساكن مى‌گردد. به طور كلى اين دختر خانم اوقاتى را كه براى ديدن پدر و مادرش به شهر خودش مى‌آيد، مسافر محسوب مى‌شود يا خير؟ و آيا شهر محل تولدش كه آن‌را كلاً ترك كرده، وطنش مى‌باشد يا خير؟

بسمه تعالى، وطن اصلى تا از آن اعراض نكرده، به حكم وطن باقى است.

2. شاطر نانوايى به خاطر گرماى بيش از حد تنور روزه‌اش را مى‌خورد و مى‌گويد كه با اين گرماى هوا و گرماى تنور نمى‌توانم روزه بگيرم و شايد هم در زمستان قضاى روزه را بگيرد. آيا او مجاز است كه اين كار را مى‌كند؟ يعنى هر فردى كه امثال چنين شغل‌ها را دارا بود، مى‌تواند در اين فصل روزه نگيرد؟ به هر حال، شاطر نانوا و امثالهم چه كار بايد بكند؟

بسمه تعالى، عذر مزبور، مجوز افطار نيست.

3. حوضچه‌اى كر نيست ولى به وسيلۀ باز كردن شير آب متصل به لوله‌كشى شهر، حكم آب جارى را پيدا كرده و مورد استفاده قرار مى‌گيرد. اگر قبل از باز كردن شير آب، دست نجس خود را وارد حوضچه كنيم، مسلماً آب حوضچه نجس مى‌شود. چنانچه آب حوضچه رنگ و بوى نجاست به خود نگرفته باشد، آيا تنها با باز شدن شير و وصل شدن جريان آب شهر، آب اين حوضچه پاك مى‌شود يا اين‌كه بايد آن آب را خارج كرد؟

بسمه تعالى، به احتياط واجب بايد آب لوله، ممزوج با آب قليل متنجس شود تا پاك گردد.

4. بعضى‌ها چون زخم معده دارند روزه نمى‌گيرند. آيا تشخيص اين مرض توسط هر پزشكى قابل قبول حضرت امام مى‌باشد يا اين‌كه بايد پزشك مورد نظر، متعهد و پرهيزگار باشد؟

بسمه تعالى، قول پزشك اگر موجب اطمينان باشد كفايت مى‌كند.

5. امام جماعت و قاضى هر دو بايد عادل باشند. ميزان اين عدالت براى هر دو يكى است؟ و اين‌كه مى‌گويند كسى كه گناه كبيره نكرده و در گناهان صغيره هم اصرار نورزد عادل است، درست مى‌باشد يا خير؟

بسمه تعالى، طرق تشخيص عدالت، در رساله مذكور است.

6. بعضى از وقت‌ها (مثلاً در محيط مدرسه) تمام معلمين يك معلمى را قبول دارند كه عادل است و او را به عنوان امام جماعت انتخاب مى‌كنند؛ اما خود آن معلم انكار مى‌كند؛ چون خودش، خودش را بهتر مى‌شناسد و لذا مى‌داند كه عادل نيست. در اين مواقع اگر مسئوليت امام جماعت را با اصرار ديگران و انكار خود قبول كند (با توجه به اين‌كه مى‌داند عادل نيست)، اشكال دارد يا خير؟

بسمه تعالى، ميزان، تشخيص مأمومين است؛ اگر چه كسى كه خود را عادل نمى‌داند، احتياط مستحب آن است كه امامت نكند.

7. اگر انسان بعد از اذان مغرب نمازش را نخواند و بخوابد؛ مثلاً پس از يك ساعت بيدار شده و نماز مغرب و عشا را بخواند، آيا به غير از اين‌كه از فضيلت نماز اول وقت محروم شده، معصيت ديگرى هم كرده است؟ يعنى اين نوع خوابيدن اشكال دارد يا خير؟

بسمه تعالى، اشكال ندارد.

8. با توجه به مسأله 346 رساله حضرت امام در احكام جنابت، زن‌ها هم منى دارند. آيا منى زن‌ها و مردها از نظر رنگ و بو و ساير علائم يكى هستند يا خير؟ و همچنين آيا زن‌ها و دختر خانم‌ها هم محتلم مى‌شوند؟ و آيا شرط ثبوت اين احتلام، لكۀ حاصل از منى است يا خير؟

بسمه تعالى، تا يقين به خروج منى حاصل نشود، حكم جنابت مترتّب نيست.

[سؤال 2796] 1641

2. بنده اهل شوشتر هستم كه فعلاً خانه‌اى از ارث، در آن‌جا دارم؛ اما قريب 40 سال است كه از شوشتر بيرون آمده كه حدود 30 سال در اهواز بوده و قريب 7 سال است كه در تهران ساكن شده‌ام و مشغول كار و زندگى مى‌باشم، ولى با اين حال، قسم نخورده‌ام كه حتماً به شوشتر بر نخواهم گشت؛ بلكه در عمق فكرم هست كه اگر جريانى پيش آمد، ممكن است به شوشتر برگردم و ساكن شوم. الحال با توجه به اين فكر و قصد، هر وقت كه به طور موقت به شوشتر مى‌روم، نمازم قصر است يا اتمام است؟

بسمه تعالى، تا از وطن اصلى اعراض نشده، به حكم وطن باقى است.

[سؤال 2797] 42

2. زنى اهل شهر كرج مى‌باشد، و شوهرش اهل قم؛ هر زمان كه زن بدون قصد ده روز به منزل پدر خود بيايد، آيا مى‌تواند نماز خود را شكسته بخواند يا خير؟

بسمه تعالى، تا از وطن اصلى اعراض نكرده، به حكم وطن باقى است.

[سؤال 2798] 1378

بسمه تعالى

1. ترك وطن بدين‌گونه كه بگويد فعلاً من ترك وطن نمودم تا بعد اگر دوباره به اين‌جا آمدم اين شهر را وطن خود قرار مى‌دهم - با اين‌كه قلباً علاقه به وطن خود دارد - درست است يا خير؟

بسمه تعالى، ترك موقت، اعراض نيست و حكم وطن باقى‌است.

2. در مورد همسر و يا فرزندى كه مكلف شده و در منزل، تابع شوهر و يا پدر خود مى‌باشند در مسألۀ ترك وطن، آن‌ها تابع پدر و يا شوهر خود هستند؟ و اگر پدر و يا شوهر ترك وطن نمود، آن‌ها هم همان حكم را پيدا مى‌كنند و يا بايد مستقلاً تصميم بگيرند؟

بسمه تعالى، زن و فرزندى كه از حد تبعيت بالطبع بيرون آمده و صاحب اراده است، در اتخاذ وطن و اعراض از آن و قصد اقامه، تابع نيست و ميزان تصميم خود او است.

3. كسى كه تهران وطن او محسوب مى‌شود و بدون اعراض وطن ديگرى اختيار كرده و در تهران هيچ‌گونه ملكى و يا وابستگى - به جز علاقۀ به وطن - ندارد. در مواقعى كه در تهران كار ادارى دارد و در نقاط مختلف تهران رفت و آمد مى‌كند و يا براى مهمانى به منزل يكى از اقوام مى‌رود؛ حكم او در مورد نماز، از نظر قصر بودن يا نبودن، چگونه است؟ اين شخص حد ترخص را از كجا مى‌تواند حساب كند، آيا تهران را كلاً وطن خود محسوب نمايد يا خير؟ (با در نظر گرفتن فتواى امام در مورد شهرهاى بزرگ، مثل تهران از نظر حد شرعى)

بسمه تعالى، همان قسمت از تهران كه وطن او بوده تا از آن اعراض نكرده، به حكم وطن باقى است.

4. در مورد پدر نقل شده: هرگاه پدر وارد اتاق فرزندش شود كه با همسر خود آميزش مى‌كند، از نظر شرعى اشكالى ندارد؛ آيا درست است يا خير؟ و اگر چنين است، جايز است پدر چنين كارى را انجام دهد؟

بسمه تعالى، جايز نيست.

[سؤال 2799] 2313

6. دخترى كه از قم به تهران شوهر مى‌رود چنانچه براى ديدن والدين و اقاربش به قم عودت مى‌كند نخواهد ده روز بماند تكليف عباداتش چيست و آيا وطن اصلى پدر با وطن اتخاذى او در اين مسأله فرقى دارد يا خير و آيا قصد دختر را در اعراض و عدم اعراض ذى دخل مى‌دانيد يا خير.

بسمه تعالى، اگر وطنش بوده تا اعراض ننموده حكم وطن دارد و نمازش تمام است.

[سؤال 2800]

1379

بسمه تعالى

حضور مرجع عالى‌قدر، حضرت امام خمينى

اين‌جانب 23 سال است كه از وطن اصلى خود خارج شدم و شك دارم كه اعراض كرده‌ام يا خير و يقين ندارم. نماز اين‌جانب در وطن اصلى چطور بايد خوانده شود؟

بسمه تعالى، تا اعراض محرز نشده به حكم وطن باقى است.

[سؤال 2801] 127

2. كسى كه پدر و مادرش در يك شهرستان به دنيا آمده‌اند و در آن‌جا زندگى مى‌كنند و خودش هم در آن‌جا به دنيا آمده و بزرگ شده ولى حالا در تهران زندگى مى‌كند و گاهى براى ديدن پدر و مادر به آن شهرستان مى‌رود و در ضمن مسافت شرعى را هم مى‌پيمايد اولاً: اگر اين شخص كمتر از ده روز در آن‌جا بماند و در ضمن، در آن‌جا منزل شخصى داشته باشد، در اين صورت آيا نمازش تمام است؟

ثانياً: اگر اين شخص كمتر از ده روز در آن‌جا بماند و منزل شخصى نداشته باشد، نمازش به چه صورت است؟ بايد آن‌را تمام بخواند يا قصر؟

بسمه تعالى، داشتن منزل و ملك ميزان نيست. وطن اصلى تا از آن اعراض نكرده، به حكم وطن باقى است و نماز، تمام است.

[سؤال 2802] 818

4. اگر دختر يا پسرى بعد از ازدواج به منزل پدرشان به صورت مهمان بيايند در صورتى كه فاصلۀ منزل خودشان با منزل پدرشان بيش از 5/22 كيلومتر است نمازشان چه صورت دارد؟

بسمه تعالى، اگر منزل پدرشان وطن آن‌ها است و اعراض نكرده‌اند در آن منزل نمازشان تمام است و بين راه قصر است.

[سؤال 2803]

1159

4. دختر بعد از رفتن به‌خانه شوهر اگر به‌شهرى كه وطن اصلى پدر يا وطن اتخاذى پدر بوده مراجعت كند و قصد ده روز ماندن نداشته باشد نماز تمام است يا قصر؟

بسمه تعالى، تا اعراض از وطن اصلى يا اتخاذى حاصل نشده نماز در آن تمام است.

[سؤال 2804] 4920

5. اشخاصى كه از وطن اصلى خود مى‌روند در جاى ديگر براى كسب، و در آن محل كسب، مثل تهران قصد توطن مى‌كنند، البته از وطن اصلى هم اعراض نكرده‌اند ولى ممكن است تا زنده هستند به وطن اصلى برنگردند براى ماندن، بلى گاه گاهى مثل ايام عاشورا مثلاً به وطن اصلى مراجعت مى‌كنند و بعد از ايام سوگوارى مراجعت مى‌كنند به وطن مستجد، يا اين‌كه گاهى براى رسيدگى به املاكشان يا براى ميهمانى به وطن اصلى مى‌روند، الآن در حدود پنجاه سال يا بيشتر است كه از وطن اصلى به وطن مستجد رفته‌اند و در خلال اين مدت رفتن آن‌ها به وطن اصلى به نحو مذكور بود، در اين صورت اين چند روزى كه به وطن اصلى مى‌روند نمازشان در آن‌جا تمام است يا قصر؟

بسمه تعالى، تا اعراض نكرده‌اند تمام است.

[سؤال 2805] 1961

2. متولد يكى از شهرستان‌ها مى‌باشم كه مدت 23 سال است كه در تهران اقامت دارم، و فقط سالى يك بار يا بيشتر جهت تجديد ديدار با بستگان به مدت كمتر از ده روز به زادگاهم مسافرت مى‌كنم؛ چون در زادگاه فاقد ملك شخصى و يا موروثى بوده و قصد حتمى جهت مراجعت به موطن خود ندارم. لذا با توجه به عرايض بالا، اعلام فرماييد هنگام مسافرت به محل مورد اشاره نماز به طور كامل بايد خوانده شود يا شكسته؟

بسمه تعالى، اگر از وطن اصلى اعراض نكرده‌ايد يعنى قصد نكرده‌ايد كه براى سكونت به آن‌جا برنگرديد نماز شما در آن تمام است و حكم وطن باقى است.

[سؤال 2806] 1380

بسمه تعالى 7 / 9 / 1361

با درود و سلام بى‌كران به رهبر انقلاب و بنيان‌گذار جمهورى اسلامى

بعد از فتاواى جديد امام در مورد نماز و روزه، براى من و بسيارى از اشخاصى كه داراى شرايط مشابه من مى‌باشند سؤالاتى مطرح شده كه از شما تقاضا دارم به اين سؤالات پاسخ گفته و ما را از شك و ترديد نجات دهيد.

اين‌جانب متولد يكى از شهرستان‌ها بوده و پدر و مادر و خانواده‌ام در آن‌جا ساكن مى‌باشند و من تقريباً نزديك به يك‌سال است كه در تهران مستأجر بوده و در يكى از ادارات مشغول به كار مى‌باشم. من هر هفته و يا هر دو هفته يك‌بار به شهرستان مى‌روم و بر مى‌گردم و احتمال زياد دارد كه در آينده به شهرستان بروم؛ يعنى اگر كارى در شهرستان باشد و يا شغل من به شهرستان انتقال پيدا كند، حتماً به شهرستان مى‌روم و قصد ماندن در تهران را براى هميشه نكرده‌ام.

با توجه به اين‌كه فاصلۀ بين منزل و محل كار اين‌جانب بين 22 تا 5/23 كيلومتر مى‌باشد (يعنى مسيرهايى كه سرويس عبور مى‌كند ممكن است فرق كرده و فاصله، كم يا زياد شود). به هر حال، در دو صورت بالا اگر 5/22 كيلومتر كمتر باشد و يا اگر از 5/22 كيلومتر بيشتر باشد، خواهشمندم به سؤالات زير پاسخ دهيد.

1. نماز و روزۀ من در منزل شهرستان (محل تولد) چگونه است؟

بسمه تعالى، تا اعراض نكرده‌ايد، حكم وطن باقى است و نماز تمام و روزه صحيح است.

2. نماز و روزۀ من در محل كار، در صورتى كه كمتر از 5/22 و يا بيشتر از 5/22 باشد چگونه است در هر دو صورت؟ نماز و روزۀ من در منزل تهران چگونه است؟

بسمه تعالى، اگر نتوانيد قصد اقامت ده روز در يك محلۀ تهران بنماييد، نماز در محل كار و محل سكونت شكسته است؛ و در صورت تحقق قصد اقامت در يك محله، رفت و آمد تا كمتر از 5/22 مضر نيست.

3. اگر كسى تمام شرايط مرا داشته باشد، با اين تفاوت كه در تهران متولد شده و حدود 11 سال در اين‌جا بوده، ولى حالا پدر و مادرش در شهرستان هستند و فقط خودش مثل من در تهران است، سؤالات اول و دوم در مورد ايشان چگونه است؟

بسمه تعالى، كسانى كه قبل از خارق العاده شدن تهران، در تهران متولد شده‌اند، تمام محدودۀ تهران در زمان تولد، وطن آن‌ها محسوب است و اگر بعد از كبيره شدن تهران متولد شده، تنها همان محله وطن حساب مى‌شود بنا بر احتياط و نماز تمام و روزه صحيح است؛ مگر سفر شرعى بنمايد.

[سؤال 2807] 906

4. اگر در تهران به عنوان مسافر محسوب شوم، قضاى روزه‌هاى ماه مبارك را چه موقعى به‌جا آورم؟ با توجه به اين‌كه از اصفهان هم ترك وطن كرده‌ام و نمى‌توانم نماز

را كامل بخوانم و روزه بگيرم، و ضمن اين‌كه در صورتى كه اصفهان هم وطن بنده به حساب آيد، در طول سال، حداكثر هفت يا هشت روز به اصفهان مى‌روم، آن هم در سه يا چهار نوبت، و هر نوبت يك يا دو روز.

بسمه تعالى، اگر از اصفهان اعراض نكرده‌ايد - يعنى به قصد اين‌كه ديگر براى سكونت به آن‌جا نرويد، آن‌را ترك نكرده‌ايد - در اصفهان نماز شما تمام است و مى‌توانيد روزه بگيريد و درهر صورت، قضاى روزه‌ها را از رمضان بعد نبايد تأخير بيندازيد، هر چند به اين نحو كه در محلى قصد ده روز كنيد و در آن روزه بگيريد.

[سؤال 2808] 1381

بسمه تعالى 21 / 6 / 1358

پيشگاه مبارك رهبر انقلاب اسلامى ايران حضرت امام خمينى دامت بركاته

مستدعى هستم كه به سؤالات زير در صورت امكان پاسخ دهيد:

1. اين‌جانب در كرج سكونت دارم و تصميم دارم پس از چند سال به محل ديگرى بروم، نماز چگونه بايد بخوانم؟

بسمه تعالى، تا قصد ده روز نكنيد حكم مسافر را داريد مگر آن‌كه وطن شما باشد كه تا اعراض نكرده‌ايد بايد نماز را تمام بخوانيد و روزه صحيح است.

2. اين‌جانب در اسلام آباد كرج زندگى مى‌كنم و محل كارم نيز تهران مى‌باشد و هر هفته شش روز به محل كار مى‌روم، روزه و نمازم چگونه است؟

بسمه تعالى، در بين راه و محل كار حكم مسافر را داريد.

3. اين‌جانب در اسلام آباد كرج زندگى مى‌كنم و از اسلام‌آباد تا كرج حدود پانزده دقيقه راه است. اگر بنده به تهران يا جاى ديگرى سفر كنم و در هنگام بازگشت در مسجد كرج نمازم را چگونه بايد بخوانم؟

بسمه تعالى، شكسته است بشرط آن‌كه مسافت شرعيه باشد.

[سؤال 2809] 1382

بسمه تعالى

رياست محترم دفتر امام خمينى، با سلام به رهبر كبير انقلاب و با درود به شهيدان به خون غلتان كشور جمهورى اسلامى ايران

چند سؤال براى من و تعدادى از رفيقانم پيش آمده كه اميدوارم با جواب آن‌ها كمكى به ما به خاطر خداوند كريم كرده باشيد، ان شاء الله.

1. من در شهرى كه متولد شده‌ام مدت 20 سال زندگى كرده‌ام و هنوز پدر و مادرم در آن‌جا هستند و من سالى يكى دو بار به ديدن آن‌ها مى‌روم؛ بايستى نماز و روزه‌ام را چطور ادا كنم؟

بسمه تعالى، اگر اعراض از آن محل نكرده‌ايد، يعنى قصد نكرده‌ايد كه براى سكونت به آن‌جا برنگرديد، نماز شما در آن محل تمام است.

2. فعلاً در شهرى كه زندگى مى‌كنم، مدت 4 سال است كه اقامت دارم ولى محل كارم از شهر، 8 كيلومتر فاصله دارد كه هر روز مجبورم اين فاصله را بروم و برگردم؛ ضمناً بعضى اوقات هم در

هفته‌اى يكى دو بار از پادگان هم به صحرا مى‌رويم؛ در ماه، يكى دو شب هم در محل كارم بايستى باشم؛ لطفاً بنويسيد كه در شهر و در محل كارم به چه ترتيب بايستى نماز و روزه‌ام را بخوانم و بگيرم؟

بسمه تعالى، اگر در محل سكونت فعلى قصد توطّن و ماندن هميشگى نداريد، بدون قصد ماندن ده روز در يك محل، در محل سكونت و محل كار حكم مسافر داريد.

3. عقيده دارم در شهر ديگرى زندگى كنم، ولى تا حالا منزلى ندارم، لذا در ماهى يكى دو بار براى مدت دو سه روز مى‌روم و بر مى‌گردم، نماز و روزه‌ام را به چه ترتيب بايستى بخوانم و بگيرم؟

بسمه تعالى، بدون قصد توطّن و قصد ماندن ده روز، حكم مسافر داريد.

4. هر نفر چند وطن دارد؟

بسمه تعالى، اشخاص مختلف هستند و بيش از دو محل وطن جديد، محل اشكال است.

[سؤال 2810] 908

3. آيا تهران يا مشهد يا هر دو، وطن من به حساب مى‌آيند؟

بسمه تعالى، از مشهد مقدس تا اعراض نكرديد، به حكم وطن باقى است و در تهران، بدون قصد توطّن دائم، وطن محسوب نمى‌شود.

[سؤال 2811] 1383

بسمه تعالى

دفتر حضرت امام خمينى مدّ ظله العالى

ضمن درود به رهبر كبير انقلاب اسلامى و سلام بر تمام رزمندگان و شهداى راه اسلام، احتراماً؛ چند مسأله را در رابطه با احكام، خدمتتان معروض مى‌دارم؛ و اميد است ان شاء الله پاسخ اين سؤالات ارسال گردد. با عرض پوزش

1.

در رسالۀ حضرت امام نوشته شده كه: در صورت تردد در بقا و اقامت، اگر مدت اقامت طولانى شود، به حدى كه عرفاً از اهل محل اقامت محسوب شود، حكم وطن بار مى‌شود. سؤال اين است كه منظور از اقامت طولانى، مثلاً در حدود چند سال مى‌باشد؟

2.

فردى زادگاه و موطن اصلى وى در يكى از شهرستان‌هاى دور مى‌باشد. فرد

مذكور، بعد از گذراندن مدت 18 سال در زادگاه و موطن اصلى خود، به عنوان تحصيل، عازم مثلاً تهران گرديده و فعلاً نيز بعد از اقامت مدت 5 سال در تهران، مردد است؛ يعنى در حال ترديد است كه آيا بعد از اتمام تحصيلات بايد به شهرستان خود برود و يا در تهران باشد. بنا براين، تكليف نماز و روزۀ اين فرد، در حال حاضر در تهران و زادگاه وى به چه صورت است؟

3. فرد مذكور اگر هم تصميم داشته باشد كه بعد از اتمام تحصيلات به زادگاه خود برود، تكليف نماز و روزه‌اش در حال حاضر، در خود تهران و زادگاهش به چه نحو است؟

بسمه تعالى، در زادگاه، تا از آن اعراض نكرده، حكم وطن مترتّب است. و در محل تحصيل، حكم مسافر دارد و بدون قصد اقامت ده روز در يك محل، نماز و روزه قصر است.

[سؤال 2812] 1384

بسمه تعالى 30 / 8 / 1361

محضر حضرت آيت الله العظمى امام خمينى، مدّ ظله العالى، سلام عليكم

اين‌جانب كارمند بهدارى آذربايجان شرقى اعزامى به هشترود مى‌باشم، از تبريز تا هشترود از هشت فرسخ بيشتر مى‌باشد و برنامۀ شيفت كارم را ماهانه مى‌نويسند كه گاهى بدون توقفِ ده روز، در محل خدمتم به سر مى‌برم - مثلاً شش روز در محل خدمت - و بدون توقفِ ده روز، در محل وطنم تبريز به سر مى‌برم - مثلاً سه و چهار روز - و گاهى ده روز كامل يا بيشتر در محل خدمت به سر مى‌برم و در وطنم سه و چهار روز هستم كه در اين فرض، در محل خدمتم ده روز، كامل است ولى در وطنم كامل نمى‌باشد. اين‌جانب مطابق رسالۀ احكام امام خمينى عمل مى‌كنم؛ در صورتى كه يك عده از دوستانم و همكارانم قبول نمى‌كنند و مى‌گويند كه شهرستان هشترود (محل خدمت) برايم وطن حساب مى‌شود.

1. اولاً نماز و روزۀ من بدون توقف ده روز در محل خدمت و ثانياً بدون توقف ده روز در محل وطنم (تبريز) چگونه مى‌باشد؟

بسمه تعالى، در وطن، تا اعراض از آن نكرده‌ايد، نماز تمام است و در محل خدمت، بدون قصد ماندن ده روز شكسته بخوانيد.

2. نماز من موقعى كه همراه بيمار هستم و بدون توقف يك روز هم در وطنم چگونه مى‌باشد؟ ثانياً اگر وقت شرعى در وطنم رسيده باشد، آيا نمازم را در وطنم بخوانم يا در محل خدمتم؟

بسمه تعالى، مخيّر هستيد و هر جا نماز خوانديد، وظيفۀ همان جا را انجام دهيد.

[سؤال 2813] 849

2. اين‌جانب اهل ابهر مى‌باشم و چندين سال است كه به تهران آمده‌ام و در اين‌جا مشغول كار مى‌باشم؛ ولى در نظر دارم كه پس از بازنشستگى و يا هر مورد ديگرى مجدداً به ابهر - يعنى زادگاهم - مراجعت نمايم و در آن به كار كشاورزى مشغول گردم. خواهشمند است وضع نماز و روزه‌ام را در مسافرت كمتر از 10 روز به ابهر بيان بفرماييد؟

بسمه تعالى، در فرض مسأله، ابهر به حكم وطن باقى است و نماز تمام و روزه صحيح است.

[سؤال 2814] 1385

بسمه تعالى

حضور محترم رئيس دفتر امام خمينى در قم

محترماً به استحضار مى‌رساند: زنى هستم اهل شهرستان دزفول كه در اين شهر بزرگ شده‌ام و زادگاه اصلى من، همان شهر نامبرده مى‌باشد. حال با مردى زندگى مى‌كنم كه شغل او در كارخانۀ كاغذ سازى مى‌باشد كه فاصلۀ كارخانه تا دزفول، حدود 65 كيلومتر مى‌باشد. شوهرم در دزفول بزرگ شده و اهل دزفول مى‌باشد و ملك پدرى از خودش ندارد؛ فقط يك خانۀ دولتى در محل كارخانۀ هفت‌تپه داريم.

خواستيم سؤال كنيم: نماز و روزۀ من و شوهرم به چه صورت مى‌باشد؟ و آيا اگر به دزفول مراجعت كرديم، مسأله ما چه صورتى به خود مى‌گيرد؟

ضمن عرض سپاسگزارى از جواب آن مسئول دفتر، خواهشمند است هرچه زودتر ما را راهنمايى بفرماييد.

بسمه تعالى، تا از وطن خود اعراض نكرده‌ايد، در آن‌جا نماز و روزه تمام است و در غير وطن، بدون قصد ماندن ده روز، حكم مسافر داريد و نماز شكسته است.

[سؤال 2815] 1386

بسمه تعالى

دفتر حضرت آيت الله العظمى امام خمينى، رهبر كبير انقلاب

با عرض سلام و درود بى‌پايان بر امام امت، خمينى بت شكن و سلام بر همۀ شهيدان به خون خفتۀ انقلاب اسلامى ايران؛ محترماً به عرض مى‌رساند كه اين‌جانب 25 سال پيش در روستايى از روستاهاى شهرستان كرج كه حدوداً 40 كيلومتر تا كرج فاصله دارد به دنيا آمدم و تا 13 سالگى در همان جا زندگى مى‌كردم؛ بعد از آن به علت عدم وجود دبيرستان، براى ادامۀ تحصيل به تهران آمدم، البته خانواده‌ام در آن‌جا ماندند. بعد از دو - سه سالى كه من در تهران بودم، باز هم پدر و مادرم به خاطر اين‌كه خواهران و برادرانم نمى‌توانستند در آن روستا تحصيل كنند مجبور شدند به تهران بيايند. مدت 10 سالى در تهران بوديم و در اين ميان، پدر و مادر و همۀ ما اكثر اوقات و تعطيلى‌ها به آن روستا مى‌رفتيم و پدرم در آن‌جا به كشاورزى مشغول مى‌شد. (قابل توجه است كه ما در آن‌جا ملك و زمين و آب و خانه داريم) بعد از آن، من شغل مقدس آموزگارى را انتخاب كرده و به كرج آمدم و پدر و مادرم و خانواده‌ام هم با من آمدند و در كرج سكنا گزيديم ولى در اين ميان، آن روستا را كه ظاهراً به عنوان يك وطن آن‌را تلقى مى‌كرديم، ترك نكرديم؛ خواهشمندم در مورد وطن بودن آن روستا و

چگونگى نماز و روزۀ ما در آن‌جا توضيح بفرماييد. قابل توجه است كه:

1.

اين روستا، روستاى آباء و اجدادى ما است.

2.

ما كرج و هر شهر ديگرى را كه سكونت كنيم اگر بخواهيم مى‌توانيم ترك كنيم، ولى آن روستا را نه.

3.

اكثر اوقات مى‌شود كه ما يك ماه و بيشتر و يا كمتر به آن‌جا مى‌رويم و مى‌مانيم.

بسمه تعالى، در فرض مسأله، روستاى مزبور وطن اصلى شما محسوب مى‌شود و نماز و روزۀ شما در آن‌جا تمام است.

[سؤال 2816] 1387

بسمه تعالى

اگر كسى از شهر محل تولد خود رفته و در شهر ديگرى اقامت گزيده باشد و قصد اقامت در شهر محل تولد خود را هم نداشته باشد فقط براى ديدار، بنا به مقتضا به آن‌جا برود. ضمناً آن شهر وطن هميشگى پدر و مادر و اجداد او بوده است. نماز و روزه در آن شهر (محل تولد) چگونه است؟

بسمه تعالى، در صورتى كه اعراض از آن نكرده باشد، در آن‌جا بايد نماز را تمام بخواند.

[سؤال 2817] 1388

بسمه تعالى

با سلام و درود به رهبر كبير انقلاب، امام خمينى

چند تا سؤال برايم پيش آمده كه تقاضاى جواب دارم:

1. من در شهرى كه متولد شده‌ام، مدت 20 سال يا بيشتر زندگى كردم؛ ولى حالا به علت شغل و تغيير زندگى مجبور شده‌ام كه به شهر ديگرى مهاجرت كنم. با توجه به اين‌كه سالى يكى دو بار به زادگاهم مى‌روم، نماز و روزه‌ام را به چه ترتيب بايستى انجام دهم؟

بسمه تعالى، تا از زادگاه خود اعراض نكرده‌ايد، نماز شما در آن‌جا تمام است و بدون قصد توطّن يا قصد اقامۀ ده روز در محل جديد، حكم مسافر داريد.

2. در شهرى كه فعلاً زندگى مى‌كنم، مدت سه چهار سال است كه اقامت دارم؛ ولى از خانه‌ام تا محل كارم هشت كيلومتر است كه اين فاصله را در روز بايستى بروم و برگردم و گاهى در ماه، دو سه بار مجبورم كه شب از محل كارم بخوابم براى مدت 24 ساعت، و گاهى در روزها چند كيلومتر از محل كارم دورتر هم مى‌روم و بر مى‌گردم. لطفاً بفرماييد كه نماز و روزه‌ام را در خانه به چه ترتيب و در محل كارم به چه ترتيب بايستى انجام دهم؟

بسمه تعالى، اگر خانۀ شما در غير وطن شما است، در آن‌جا و در محل كار حكم مسافر داريد.

3. در نظر دارم در شهر ديگرى، بعد از بازنشسته شدنم زندگى كنم؛ ولى در آن شهر خانه يا زمينى هنوز ندارم؛ ولى در ماه، دو سه بار مى‌روم و دو سه روز مى‌مانم. در آن‌جا نماز و روزه‌ام را به چه ترتيب بايستى انجام دهم؟

بسمه تعالى، حكم مسافر داريد.

4. بفرماييد كه كجا وطن اصلى و كجا وطن فرعى من است؟

بسمه تعالى، وطن اصلى، محلى است كه شخص در آن به دنيا آمده و بزرگ شده است؛ و وطن غير اصلى، محلى است كه انسان در آن‌جا با قصد اين‌كه هميشه در آن ساكن باشد بماند.

[سؤال 2818] 1442

2. كسى از زادگاهش به شهر و يا ده ديگرى رفته و در سال، يك ماه و يا كمتر از يك ماه به وطنش مى‌آيد و اين يك ماهش، به صورت 5 روز و يا 8 روز مى‌باشد، نمازش قصر مى‌باشد يا خير؟

بسمه تعالى، در وطن نماز تمام است؛ مگر از آن‌جا اعراض كرده باشد.

[سؤال 2819] 1389

بسمه تعالى

با درود به روان پاك شهيدان از صدر اسلام تا كنون و با سلام به شما برادران حزب الله، راهنماى امت روح الله

برادران عزيز سؤالاتى براى من پيش آمده كه اميدوارم جوابش را ارسال داريد.

1. من در روستايى متولد شده‌ام و تا سن 18 سالگى در آن‌جا سكونت داشته‌ام؛ ولى حالا چند سال است كه از آن روستا به شهر ديگرى آمده‌ام؛ ولى سالى يكى دو بار مرخصى مى‌گيرم وپهلوى پدر و مادرم براى مدت كمى مى‌روم. نماز و روزه‌ام را به چه ترتيب بايستى انجام دهم؟

بسمه تعالى، روستاى مذكور، وطن اصلى شما است و تا از آن اعراض نكرده‌ايد، نماز شما در آن تمام و روزه صحيح است.

2. من نظامى هستم و حالا مدت سه سال يا بيشتر است كه در شهرى سكونت دارم كه محل كارم از

خانه‌ام هشت كيلومتر دور است و شش روز هفته بايستى اين مسافت را بروم و برگردم. ضمناً در ماه، يكى دو بار مجبورم در پادگان به عنوان نگهبان شب بمانم براى مدت 24 ساعت. در هفته، يكى دو بار هم چند كيلومتر از پادگان دورتر مى‌رويم و بر مى‌گرديم. شما بفرماييد كه نماز و روزه‌ام را به چه ترتيب بايستى انجام دهم؟ در خانه چطور و در محل كار چطور؟

بسمه تعالى، در محل مذكور، حكم مسافر داريد كه بدون قصد ماندن در محل واحد، نماز شكسته و روزه صحيح نيست.

3. قصد دارم در شهر ديگرى زندگى كنم و وطن اصلى من باشد؛ ولى تا كنون در آنجا زمين يا خانه ندارم؛ اما ماهى يكى دو بار براى مدت دو - سه روز مى‌روم و مى‌مانم. در اين شهر به چه‌ترتيب بايستى نماز و روزه‌ام را انجام دهم؟

بسمه تعالى، چنانچه شهرى را محل سكونت دائم قرار دهيد وطن شما مى‌گردد و لازم نيست زمين و خانه داشته باشيد.

[سؤال 2820] 1390

بسمه تعالى 23 / 3 / 1361

ساحت مقدس حضرت سيد الانام و حجت الاسلام، آيت الله العظمى فى الارضين، آيت الله خمينى، دام ظله العالى

1. اعراض از وطن به چه وضع ثابت مى‌شود؟ و آيا كسى كه از وطن اصلى هجرت نموده ولى دائماً در بين سال به آن‌جا رفت و آمد دارد و سالى چند هفته يا يك ماه يا

بيشتر يا كمتر در آن‌جا به سر مى‌برد و خانوادۀ خويش را نيز گاهى به وطن اصلى مى‌برد، اگر چه يقين دارد كه تا آخر عمر امكان زندگى دائم در اين وطن برايش نيست، آيا براى اين شخص، حكم وطن دارد يا خير؟

بسمه تعالى، زندگى در تمام سال تا آخر عمر ميزان نيست. اگر تا آخر عمر بنا داريد سالى چند مدت در آن‌جا زندگى كنيد، به حكم وطن باقى است.

2. در صورت صدق وطن، براى فرزندان متولد در وطن مستجد نيز حكم وطن دارد يا خير؟

بسمه تعالى، براى آن‌ها وطن اصلى شما حكم وطن ندارد.

3. براى فرزندانى كه در وطن اصلى به دنيا آمده و سپس با والدين هجرت كرده‌اند، آيا وطن اصلى حكم وطن دارد يا نه؟

بسمه تعالى، تاپس از بلوغ از آن‌جا اعراض نكردند، برايشان حكم وطن دارد.

4. شرط زندگى فرزندان با والدين در وطن اصلى چه مدت است؟ آيا با يك‌سال و دو سال و بيشتر، وطن صدق مى‌كند يا همان طورى كه بعضى از علما فتوا داده‌اند، در صورتى براى آن‌ها وطن است كه در آن‌جا بالغ شده باشند؟

بسمه تعالى، ماندن تا زمان بلوغ شرط نيست و تا اعراض نكردند، حكم وطن دارد.

[سؤال 2821] 1510

2. در زادگاهم با توجه به اين‌كه سالى يكى - دو مرتبه پهلوى پدر و مادرم مى‌روم، نماز و روزه‌ام را به چه ترتيب بايستى بخوانم و بگيرم؟

بسمه تعالى، وطن اصلى تا اعراض نشده، به حكم وطن باقى است.

[سؤال 2822] 1391

بسمه تعالى

محضر مبارك رهبر عظيم الشأن و بنيان‌گذار جمهورى اسلامى ايران، نايب الامام، حضرت آيت الله العظمى امام خمينى، اميد مستضعفان جهان با احترام؛ استدعا مى‌شود به چند سؤال حقير پاسخ مرحمت فرماييد.

1. وطن اصلى و زادگاهم نوكنده مى‌باشد كه يك دستگاه ساختمان شخصى در

سال 43 احداث نموده و چند سال در آن‌جا سكونت داشتم. به علت آن‌كه كارمند دولت مى‌باشم، به گرگان منتقل شده و با استفاده از وام كارمندى، يك دستگاه خانه به ناچار براى خود خريده و در آن‌جا سكونت كرده‌ام. از خانۀ نوكنده خود كه سه اتاق دارد، دو اتاق را به اشخاصى اجاره داده و يك باب اتاق آن‌را براى خود فرش كرده و نگه داشته و در تابستان‌ها با استفاده از مرخصى - با خانواده - به آن‌جا رفته، چند هفته‌اى توقف مى‌نماييم و در هر ماه هم يك بار به آن‌جا رفته و بعضى اوقات، يك تا پنج روز در آن‌جا توقف مى‌نماييم. حدود دو هكتار زمين هم دارم كه مقدارى را به اشخاصى اجاره مى‌دهم. آيا با داشتن خانۀ مسكونى و ملك زراعى در دو محل و رفت و آمد مرتب در ماه و احتمال برگشت در ايام بازنشستگى، نماز و روزه اين‌جانب چه صورت دارد؟

بسمه تعالى، وطن اصلى تا از آن اعراض نكنيد، به حكم وطن باقى است؛ و در محل سكونت فعلى اگر قصد زندگى دائمى داريد، حكم وطن مترتّب مى‌شود، وگرنه در آن‌جا حكم مسافر داريد كه بدون نيت اقامت ده روز، نماز قصر است.

2. مادرم در سال 1351 در سن 70 سالگى مرحوم شده پدرم در آن سال، 81 سال داشت؛ كوچك‌ترين اولاد مادرم من مى‌باشم كه 37 سال در آن زمان داشتم. بعد از گذشت ايام هفت و صباح، جهت پرداخت بدهى‌هاى آن و رسيدگى به اموال داخل صندوقى مادر، به اتفاق اكثريت ورثۀ مادرم و به اتفاق پدر، صندوق آن مرحومه را باز كرده؛ مقدارى لباس بود كه پدرم بين بچه‌ها تقسيم كرده بود و مقدارى هم طلا و نقره كه پس از صورت‌بردارى بعد از چند روز ديگر به اين‌جانب داده كه بفروشم و بدهم بابت هزينۀ ايام هفت و صباح؛ چون اكثريت هزينه را حقير ضامن و عهده‌دار شده بودم. وقتى زير ورقۀ صورت اموال داخل صندوقى را پدرم امضا كرده بود، حقير هم به مبلغ 14000 ريال در بازار به فروش رسانده و وجه آن‌را بابت بدهى - به دستور پدر - به اشخاص دادم. تا سال 1352 كه پدرم حيات داشته، ورثه - بنا بر احترام - چيزى اظهار نكرده بودند؛ تا اين‌كه بعد از فوت پدر مرتب نامه نوشته بودند كه بايد طلاآلات را بياورى بين ما تقسيم كنى.

سؤال مى‌شود كه آيا اين فروش كه با اجازۀ پدر بوده چگونه مى‌شود؟ صحيح بوده يا خير؟ و اگر

صحيح نبوده، آيا بنده بايد همان مبلغ 14000 ريال را عيناً بين آن‌ها تقسيم كنم، يا به قيمت امروز كه 10 سال گذشته است؟ استدعا مى‌شود جواب را مرقوم فرماييد.

بسمه تعالى، اگر ورثه، فروش طلاجات را امضا نكنند، مى‌توانند هريك سهم الارث خود را به قيمت فعلى از فروشنده مطالبه نمايند.

[سؤال 2823] 1392

بسمه تعالى 25 / 4 / 1361

سرپرست محترم دفتر امام خمينى، مدّ ظله العالى

اين‌جانب اهل شهرستانك، از توابع كرج، مدت چهل و پنج سال است در تهران مقيم مى‌باشم و به تناوب، به مدت‌هاى يك ماه تا يك روز به شهرستانك كه در صد كيلومترى تهران مى‌باشد رفت و آمد مى‌نمايم. با توجه به اين‌كه اين‌جانب در شهرستانك، متولد و در آن‌جا آب و ملك و كمى هم درآمد دارم و اعراض از وطن هم نكرده و اگر خدا خواست قصد مراجعت دارم، لذا خواهشمند است فتواى امام را در مورد نماز و روزۀ اين‌جانب و فرزندان تحت تكفل و فرزندان غير تحت تكفل، مطلع و ارسال فرماييد.

بسمه تعالى، در وطن اصلى، تا از آن اعراض نكرديد، نماز و روزه تمام است. و فرزندان اگر آن محل، وطنشان نبوده، در آن‌جا حكم مسافر دارند.

[سؤال 2824] 1393

بسمه تعالى 10 / 9 / 1361

با آرزوى عمر طولانى براى رهبر عالى‌قدرمان و پيروزى اسلام در سراسر جهان و نابودى كفر جهانى

دو مسأله براى بنده هست كه مى‌خواستم از خدمت امام سؤال شود و با توضيح كامل براى اين حقير جواب فرماييد.

1. بنده در تهران، متولد و بعد از 25 سال يعنى پنج سال پيش به كرج آمده‌ام، در

حالى كه كار بنده در تهران است و اكنون از مغازۀ ارثيۀ پدر كه دو برادرم نيز در آن مشغولند، سهمى نيز به من مى‌رسد. لازم به توضيح است كه اكنون علاقه و دلبستگى آن‌چنانى به كرج - كه منزل شريكيمان است - ندارم و قرار هم هست كه اگر مشترى خوبى پيدا شود بفروشيم و معلوم هم نيست كه كى به فروش برسد و ما به تهران برگرديم - شايد يك‌سال ديگر - و معلوم هم نيست كه در تهران بتوانم مجوز دريافت دارم. لذا خواهشمندم بفرماييد: تكليف اين حقير در رابطه با نماز و روزه چگونه است؟

بسمه تعالى، در تهران كه وطن اصلى شما است، بدون اعراض، حكم وطن باقى است و در كرج، بدون قصد توطّن و قصد اقامۀ ده روز، حكم مسافر داريد.

2. برادرى مى‌گفت مدت نه سال است كه در شركتى مشغول به كار هستم و با كوشش خستگى‌ناپذيرى - چه در شهرستان‌ها و چه در مركز - براى آن شركت زحمت كشيده‌ام و اكنون آن شركت در حال

انحلال است و بنده مقدارى جنس - لوازم يدكى و لوازم منزل - كه حدود ده هزار تومان است را در نزد خود نگه داشته؛ چرا كه در طى اين نه سال، حقوق قابل توجهى نداده و اكنون مى‌خواهند با مبلغى ناچيز بنده را به‌خاطر انحلال شركت بازخريد كنند. البته بايستى گفته شود كه نظير من 300 نفر ديگر هم هستند كه در حال اخراج و بازخريد هستند. حالا بفرماييد: آيا مى‌توانم اين مقدار جنس را به عنوان حق ضايع شدۀ خود بدانم يا اين‌كه به هر شكل كه هست به صاحبش برگردانم؟ خيلى ممنون مى‌شوم.

بسمه تعالى، اگر حقوق قرار دادى به شما داده شده، حق تقاص نداريد و بايد مال را به شركت رد كنيد.

[سؤال 2825] 1394

بسمه تعالى 11 / 1 / 1361

حضور محترم رهبر انقلاب و مرجع تقليد، حضرت امام خمينى، مدّ ظله

با نهايت احترام؛ در مسأله 1329 رسالۀ احكام آن رهبر عالى‌قدر آمده است كه «محلى را كه انسان براى اقامت و زندگى خود اختيار كرده وطن او است؛ چه در آن‌جا

به دنيا آمده و وطن پدر و مادرش باشد يا خودش آن‌جا را براى زندگى اختيار كرده باشد».

سؤال: شخصى كه پدر و مادر و خودش در تهران متولد شده، به شرح مسأله بالا، تهران، وطن، محل اقامت و زندگى او است. او در تهران ازدواج نموده و صاحب سه اولاد شده. به حكم اجبار، مدتى از تهران جلاى وطن نموده بدون اين‌كه محل سكونت خود را در تهران تغيير داده باشد. اكنون كه اجبار جلاى وطن برطرف شده، به تهران مراجعت نموده است. آيا كما فى‌السابق، تهران محل اقامت و زندگى و وطن او است يا جلاى وطن اجبارى، اعراض محسوب مى‌شود؟

از خداى متعال، سعادت و سلامت آن رهبر عزيز را مسئلت دارم.

بسمه تعالى، اگر اعراض نكرده، محلى كه وطن او بوده، به حكم وطن باقى است و بدون قصد اعراض، اعراض محقّق نمى‌شود.

[سؤال 2826] 1395

بسمه تعالى 21 / 5 / 1361

محضر مبارك آيت الله العظمى امام خمينى، دامت بركاته

شخصى است كه وطن اصلى او در دهات كاشان است و در آن‌جا خانه و كشاورزى دارد و اعراض هم ننموده و ساليانه، چندين مرتبه براى كار كشاورزى و سركشى به آن و خانۀ خود به دهكده مسافرت مى‌نمايد؛ لكن محل كار اصلى او در تهران است و سكنا هم دارد. لطفاً بيان فرماييد: در مورد نماز و روزه چه تكليفى دارد؟

همچنين اشخاصى هستند كه اهل دهكده هستند و موطن اصلى آن‌ها آن‌جا است و مالكيت هم دارند و خانه هم در دهكده دارند؛ لكن محل كارشان در تهران است و ساليانه و ماهيانه، چندين مرتبه براى انجام كارى يا براى صلۀ ارحام به وطن اصلى خود مى‌روند و اعراض هم نكرده‌اند. اين اشخاص چه تكليفى دارند؟

باز هم اشخاصى هستند كه وطن اصلى آن‌ها آن‌جا است؛ اما محل كارشان جاى ديگر است و اعراض هم نكرده‌اند و سالى چند مرتبه براى ديدن والدين و ارحام به

دهكده مسافرت مى‌كنند. تكليفشان چيست؟

ديگر اشخاصى كه خانه و زندگى و عائله آن‌ها در دهكده است و محل كارشان تهران يا جاى ديگر است، آن‌ها چه تكليف دارند؟

تقاضا داريم در موارد فوق، ما را راهنمايى و يارى فرماييد.

بسمه تعالى، در تمام موارد فوق، وطن اصلى تا از آن اعراض نكردند، به حكم وطن باقى است و نمازشان در آن‌جا تمام است.

[سؤال 2827] 1418

2. چنانچه در مسأله فوق زن از وطن پدر و مادرى خود (مشهد)، اعراض نكرده باشد، هنگام قصد اقامت در مشهد در ايّام كمتر از ده روز، نماز او چه صورتى دارد؟

بسمه تعالى، تمام است.

[سؤال 2828] 1396

بسمه تعالى 30 / 5 / 1361

حضور محترم جناب حجت الاسلام والمسلمين، رهبر عالى‌قدر و بنيان‌گذار جمهورى اسلامى، امام خمينى، مدّ ظله العالى

اين فدوى بعد از رحلت آقاى حكيم، مقلد حضرت‌عالى بودم؛ ولى غسل جمعه را پيروى از آقاى خويى نموده و به همان غسل نماز خواندم و در ثانى، بنده سال 1360 حياطى در قم ساختم؛ به عنوان منزل و محل كسبم در دورود است. چون از آقايان روحانى شنيدم از قول آقاى گلپايگانى كه فرموده شخص از مكانى كه صرف‌نظر نكرده، مى‌تواند نمازش را تمام بخواند، بنده چون از دورود صرف‌نظر نكردم و محل كسبم دورود است، استدعا دارم بنده را از نگرانى درآوريد كه به اشكال برخورد نكند. والسلام على من اتبع الهدى

بسمه تعالى، محل كسب و كار، ميزان نيست. اگر محل مزبور وطن شما بوده، تا از آن اعراض نكرديد، به حكم وطن باقى است.

[سؤال 2829]

1397

بسمه تعالى 29 / 3 / 1361

محضر مبارك رهبر عالى‌قدر، حضرت آيت الله العظمى خمينى

محترماً به عرض مبارك مى‌رساند كه در اين مسأله شرعيه چه مى‌فرماييد كه عيال حقير از ده فرسخى شهر است؛ گاهى به ديدن اقوام و خويشان خويش مى‌رود. نماز و روزه عيال حقير چگونه است؟

و ديگر اين‌كه شير زن خوردنش چگونه مى‌باشد؟

بسمه تعالى، تا از وطن خود اعراض نكرده، نماز و روزه او تمام و صحيح است و خوردن شير زن حرام نيست.

[سؤال 2830] 1398

بسمه تعالى

خدمت رهبر انقلاب و مرجع تقليد، امام خمينى، سلامٌ عليكم

مسأله‌اى كه براى ما پيش آمده، مسأله‌اى است شرعى و آن مسأله، دو وطنه است.

1. ما تهران زندگى مى‌كرديم و بعد از 50 سال از روى اجبار به قرچك نقل مكان كرديم و از قرچك تا تهران، چهار فرسخ است رفتن، و چهار فرسخ برگشت، ضمناً ما در تهران ارثى از پدر داريم. آيا وقتى به تهران بياييم، حكم مسافر را داريم يا خير و نماز و روزۀ ما به چه صورت است؟ البته ما قصد برگشت داريم به وطن خود كه تهران است.

بسمه تعالى، وطن اصلى تا اعراض نشده، به حكم وطن باقى است و نماز و روزه در آن‌جا تمام و صحيح است.

[سؤال 2831]

2. نماز و روزه‌هايى كه ما قبلاً گرفتيم؛ يعنى وقتى به تهران رفتيم، روزه را درست و نماز را تمام خوانده‌ايم. بنابراين تكليف ما را روشن نماييد.

بسمه تعالى، گذشت در بالا كه در وطن تا اعراض نشده، نماز تمام و روزه صحيح است.

3. در رابطه با نماز شب، آيا نماز شب ارتباط با خدا نيست؟ آيا درست است انسان هر چقدر كه مى‌خواهد «اَلْعَفوْ» و «اَسْتَغْفُر الله رَبِّي وَاَتُوبُ إِلَيْه» بگويد يا خير؟

بسمه تعالى، ترتيب نماز شب در رسالۀ عمليه و در كتب ادعيه مذكور است.

[سؤال 2832] 1136

3. زنانى كه بدون التفات (از اعراض و عدم اعراض) از وطن اصليشان، به شهر شوهر مى‌روند، و پس از التفات هم لابد قصد دارند كه اگر زناشويى‌شان تا آخر عمر برقرار و باقيماند، در شهر شوهر اقامت، و الاّ به وطن اصليشان برگشت بنمايند، بفرماييد كه حكم نماز و روزۀ اين زن‌ها در ورود به وطن اصليشان چه مى‌باشد؟

بسمه تعالى، وطن اصلى تا از آن اعراض نشده، به حكم وطن باقى است.

[سؤال 2833] 1277

2. وضع عباداتم در مدت مسافرت به فيض آباد چگونه است؟

بسمه تعالى، فيض آباد اگر وطن اصلى بوده و از آن اعراض نكرديد، به حكم وطن باقى است.

[سؤال 2834] 1399

بسمه تعالى

محضر مقدس حضرت آيت الله العظمى امام خمينى، دام ظله، سلام عليكم

اين‌جانب متولد علويجه مدت پنج سال است كه كارمند دولت در دانشگاه هستم و محل كارم بين اصفهان و علويجه، در پنج كيلومترى اصفهان مى‌باشد و داراى منزل و باغاتى در علويجه - 120 كيلومترى اصفهان - و همچنين خانه‌اى نيز در اصفهان مى‌باشم كه زن و فرزندان كوچكم در علويجه، و فرزندان بزرگم در اصفهان تحصيل و زندگى مى‌كنند و در طول هفته، پنج روز در اصفهان زندگى مى‌نمايم و بر سر كار

مى‌روم و دو روز آخر هفته را به علويجه نزد خانواده‌ام مى‌روم و به كارهاى كشاورزى خود مى‌پردازم.

ضمناً از وطن خودم يعنى علويجه اعراض نكرده‌ام و مصمم هستم پس از بازنشستگى به علويجه رفته و در آن‌جا زندگى كنم تا اموراتم اصلاح شود؛ و در حال حاضر به علت ناراحتى جسمى و عدم امكان انجام كارهاى سنگين، بالاجبار مشغول هر دو كار در اصفهان و علويجه هستم؛ چون يكى از اين كارها به تنهايى از لحاظ مادى زندگيم را تأمين نمى‌كند. در مدت پنج سال گذشته، هم در اصفهان و هم در علويجه نماز را تمام مى‌خواندم و همچنين روزه مى‌گرفتم؛ ولى حالا نسبت به وضع خودم شك نموده‌ام كه آيا بايستى نماز را شكسته بخوانم يا تمام؟ و همچنين در مورد روزه. لازم به تذكر است كه قبل از پنج سال گذشته، مسائل شرعى را طبق فتاواى آيت الله بروجردى عمل مى‌نمودم. خواهشمند است تكليف اين‌جانب را در اين مورد روشن فرماييد كه در مورد نماز و روزه چگونه عمل نمايم؟

بسمه تعالى، محل تولد كه وطن اصلى شما بوده، تا از آن‌جا اعراض نكرديد، به حكم وطن باقى است و نماز و روزۀ شما در آن‌جا تمام است و در اصفهان اگر قصد زندگى دائم نداريد، حكم مسافر داريد كه نماز و روزه قصر است. و نماز و روزۀ گذشته در اصفهان و محل كار، اگر مخالف وظيفۀ مسافر انجام گرفته قضا دارد.

[سؤال 2835] 1400

بسمه تعالى 4 / 12 / 1361

امام عزيز! سلام

كسى كه براى قصد تحصيل به شهر آمده - مثلاً تهران - و چند سالى است كه در آن‌جا مى‌باشد، حال كه مى‌خواهد براى ديدن پدر و مادر خود به شهرستان برود و يكى دو روز در آن‌جا بماند، نماز و روزه‌اش چگونه است؟

دوستت دارم خمينى عزيز از ته قلب؛ اى اماما دعا كن شهيد شوم؛ دعا كن.

بسمه تعالى، در وطن، تا از آن اعراض نكرده، حكم وطن باقى است و نماز و روزه تمام است.

[سؤال 2836] 1401

بسمه تعالى 10 / 3 / 1361

مسئول محترم دفتر امام خمينى، با عرض سلام و آرزوى پيروزى لشكريان اسلام، خواهشمند است به دو سؤال دينى اين‌جانب پاسخ بفرماييد.

1. اين‌جانب اهل رشت مى‌باشم و چندين سال است كه در تهران ساكن مى‌باشم و محل كارم نيز در تهران مى‌باشد و ازدواج نموده‌ام و منزلى نيز خريدارى كرده‌ام. با توجه به اين‌كه در حال حاضر تصميمى در مورد بازگشت به شهر خود - يعنى رشت - را ندارم، خواهشمند است بفرماييد: در مسافرت‌هاى كمتر از ده روز، وضع نماز و روزه‌ام به چه صورت مى‌باشد؟

بسمه تعالى، در وطن، تا اعراض از آن نكرده‌ايد، نماز تمام و روزه صحيح است و در غير وطن، نماز شكسته و روزه صحيح نيست.

2. آيا در دادن فطريه مى‌بايست معادل سه كيلو قوت ساليانه را داد يا نه، هر كدام كه داده شود كفايت مى‌كند؟ يعنى اگر من در عرض سال غالباً برنج مصرف مى‌نمايم، مى‌توانم در موقع دادن فطريه، سه كيلو گندم و يا وجه آن‌را بدهم يا خير؟

بسمه تعالى، قوت غالب يا قيمت آن‌را بدهند؛ و گندم يا قيمت آن كافى است.

[سؤال 2837] 1402

بسمه تعالى

مسئول محترم دفتر امام خمينى

بنده در دهى با پدر و مادرم بزرگ شدم و در حال حاضر، در شهرى كه با ده، سى كيلومتر فاصله دارد، با داشتن خانه شخصى زندگى مى‌كنم و هر چند وقت، به ده مزبور

رفت و آمد مى‌نمايم و علاقه‌مند به آن‌جا هستم و پيش پدر و مادر - كه پدرم، خانۀ شخصى در ده دارد - احساس مى‌كنم منزل خودم هستم و خيال هم ندارم جهت سكونت دائم به ده برگردم. تقاضاى من اين است كه بفرماييد: در آن ده، نماز تمام بخوانم يا شكسته؟

بسمه تعالى، اگر از ده اعراض نكرده‌ايد، به حكم وطن باقى است و بايد در آن‌جا نماز را تمام بخوانيد.

[سؤال 2838] 1403

بسمه تعالى 14 / 9 / 1361

محضر مبارك رهبر كبير انقلاب اسلامى ايران، آيت الله العظمى امام خمينى

با آرزوى طول عمر براى آن وجود شريف، خواهشمند است به سؤال زير پاسخ فرماييد:

مدت چهل سال است كه جهت امرار معاش، از وطن خود سمنان، به شهميرزاد - 24 كيلومترى آن - رفتم. با توجه به اين‌كه علاقه به وطن خود دارم و اعراض هم نكردم، نماز و روزۀ من در وطنم درست است يا خير؟

بسمه تعالى، اگر از وطن اعراض نكرده‌ايد، در آن حكم وطن باقى است و در محل سكونت فعلى، بدون قصد توطّن و ماندن ده روز، حكم مسافر داريد.

[سؤال 2839] 1404

بسمه تعالى

محضر مبارك رهبر كبير انقلاب، حضرت آيت الله العظمى امام خمينى، مدّ ظله العالى، پس از عرض سلام و تحيت، استدعا دارم به سؤالات زير جواب مرقوم فرماييد:

1. دخترى كه شوهر اختيار نمود، در مسافرت به وطن اصلى، نمازش تمام است و

يا شوهر كردن دختر به منزلۀ اعراض بوده و در مسافرت، تابع شوهر مى‌باشد؟ و علاوه، اصولاً دختر وقتى - در سال و يا ماه - تنها و يا با شوهر، چند روزى به منزل پدر و مادر مى‌آيند، تكليفشان چيست؟

بسمه تعالى، تابع قصد خود دختر است. اگر قصد اعراض از وطن اصلى خود نكرده، در آن محل نمازش تمام و روزه او صحيح است.

2. بچه‌اى كه در شهرى متولد و قبل از بلوغ، به اتفاق والدين در محل ديگرى وطن اختيار نموده‌اند، اكنون پس از بلوغ و مقلد بودن و در مسافرت به محل تولد، آيا وطن اصلى حساب و نمازش تمام

است و يا مسافر مى‌باشد؟

بسمه تعالى، اگر از وطن اصلى (محل تولد) اعراض محقّق نشده - يعنى قصد اين‌كه ديگر براى سكونت به آن‌جا برنگردد ندارد - باقى بر حكم وطن است.

3. پول‌هايى كه بدون نشانه پيدا مى‌شود - و يا به‌طور كلى صدقات - را مى‌شود به حساب 100 امام واريز كرد يا نه ؟

بسمه تعالى، بنا بر احتياط، از طرف صاحبش به فقير صدقه دهند.

خدايا، خدايا، تا انقلاب مهدى، خمينى را نگهدار، والسلام عليكم ورحمة الله

[سؤال 2840] 1405

بسمه تعالى

حضرت آيت الله، امام خمينى، دام ظله العالى

مدتى است مشغول خدمت مقدس سربازى مى‌باشم و چون مرخصى سالانه‌ام مصادف با ماه مبارك رمضان شده است، از آن حضرت استدعا دارم بفرماييد: در مرخصى كه به وطن اصلى خويش (يعنى زادگاهم) كه فاصله‌اش بيش از حد ترخص است مى‌روم و نظر به اين‌كه كمتر از ده روز نيز مى‌خواهم در منزل بمانم، آيا نماز را بايد كامل خوانده، روزه نيز بگيرم يا خير؟

با آرزوى عزت مسلمين و طول عمر براى حضرت‌عالى

بسمه تعالى، تا از وطن اصلى اعراض نكرده‌ايد، نماز تمام است.

[سؤال 2841]

1406

بسمه تعالى

سرپرست محترم دفتر حضرت آيت الله العظمى امام خمينى

ضمن عرض سلام به حضور مبارك رهبر كبير انقلاب اسلامى و درود فراوان به روان شهداى انقلاب اسلامى، خواهشمند است سؤال زير را از محضر مبارك امام، مدّ ظله العالى استفتا و نتيجه را براى اين‌جانب ارسال فرماييد.

اين‌جانب محل زندگى دائمى‌ام در تهران مى‌باشد؛ ولى در يكى از روستاهاى اصفهان به دنيا آمده‌ام و در آن‌جا نيز مقدارى آب و ملك و منزل مسكونى كه البته مالكيت آن، متعلق به پدرم مى‌باشد داريم. در طول سال گاهى به آن‌جا مسافرت مى‌نمايم كه بعضى از اين مسافرت‌ها، مدت زياد (ده روز تا چند ماه) و بعضى ديگر، چند روز بيشتر طول نمى‌كشد. خواهشمند است مشخص كنيد كه نمازهاى يوميه، در آن‌جا شكسته است يا خير؟ و نيز همچنين نماز و روزۀ پدر و مادرم كه در آن‌جا به دنيا آمده‌اند و مالكيتى نيز دارند؟ با اين توضيح كه محل زندگى اصلى آن‌ها در تهران مى‌باشد.

بسمه تعالى، وطن اصلى تا از آن اعراض نكرده، به حكم وطن باقى است و نماز و روزه در آن‌جا تمام است.

[سؤال 2842] 1407

بسمه تعالى

مسئول محترم دفتر امام خمينى مدّ ظله العالى

هدف از تحرير اين ورقه به دفتر امام، پرسش يك سؤال شرعى مى‌باشد. از امام بخواهيد كسانى كه از ايشان تقليد مى‌كنند، در شرايط زير چه بايد بكنند؟

افرادى كه بيشتر از 24 كيلومتر از محل اصلى خود دور هستند؛ مثلاً كسى كه محل اصلى‌اش شهرستان كرج است اما در تهران كار مى‌كند و همان جا خانه كرايه دارد اما

هفته‌اى يك بار به محل اصلى خود - يعنى كرج - پيش پدر و مادر سرى مى‌زند و در حال حاضر هم تصميم دارد كه اگر خداوند بزرگ بخواهد، در تهران زندگى تهيه كند و در همان جا مقيم شود، در اين شرايط نماز و روزۀ او چگونه بايد باشد؟

يا مثلاً كسى كه اهل كرج است و شغلش معلمى است و در تهران به تدريس مشغول است و همان جا خانه نيز كرايه كرده است و در اين مدت كه مدرسه‌ها باز است، هفته‌اى يك بار به كرج سرى مى‌زند و تابستان هم به كرج مى‌آيد و تعطيلات را در محل اصلى خود سپرى مى‌كند و تصميم هم دارد كه اگر پولدار شود خانه‌اى در تهران بخرد و همان جا بماند به عنوان وطن جديد، در اين شرايط، نماز و روزۀ او چگونه است؟ والسلام

بسمه تعالى، وطن اصلى تا اعراض نكرده، به حكم وطن باقى است و محل كار را تا وطن براى زندگى دائمى قرار نداده، حكم وطن ندارد.

[سؤال 2843] 1408

بسمه تعالى

محضر مبارك رهبر كبير انقلاب و بنيان‌گذار جمهورى اسلامى، حضرت امام خمينى، دام عزّه، پس از عرض سلام، مسائل ذيل را پاسخ بفرماييد:

1. وطن اصلى خود و اجدادم مزينان است. مدت قريب سى سال است براى امرار معاش، وطنم را ترك و در تهران و گنبد كاووس و مشهد ساكن بوده و هستم و هر ساله براى ايام عاشورا و مراسم سوگوارى سالار شهيدان، حضرت ابا عبد الله عليه‌السلام بنا به وظيفه‌اى كه دارم، به مزينان مى‌روم و تا حالا در ايام مذكور، نمازم را درست مى‌خوانده‌ام با توجه به اين‌كه وطنم مى‌باشد، و ضمناً امور زندگيم در آن‌جا نمى‌گذرد.

آيا درست عمل نموده‌ام يا خير؟

بسمه تعالى، وطن اصلى تا اعراض از آن نشده، به حكم وطن باقى است.

2. چون ساكن شهرهاى مختلف بوده‌ام لذا از مزينان و تهران و گنبد و مشهد، اولاد دارم. تكليف آنان در

نماز در مزينان چيست؟ و آيا وطن من وطن آنان هم هست يا زادگاه آنان وطنشان مى‌باشد؟

بسمه تعالى، وطن اصلى شما وطن آنان محسوب نمى‌شود؛ مگر آن‌كه خودشان آن‌جا را براى خود وطن قرار دهند.

3. پسرى دارم كه در تهران زندگى مى‌كند. براى ديدار او كه به تهران مى‌روم، در تهران نمازم شكسته است يا خير؟

بسمه تعالى، تهران را اگر وطن قرار نداديد، در آن‌جا حكم مسافر داريد.

4. منزل مسكونى خود را فروخته‌ام و زمينى خريده و مشغول ساختمان آن مى‌باشم. آيا وجوهات به همۀ آن تعلق مى‌گيرد يا بر باقيماندۀ آن تعلق خواهد گرفت چون در شهرستان كه بودم، در زمان مرحوم آيت الله شاهرودى رحمه‌الله منزل مسكونيم به حساب سال آمده بود.

بسمه تعالى، منزل مسكونى اگر قبلاً تخميس شده، پول فروش آن خمس ندارد.

[سؤال 2844] 1409

بسمه تعالى

1. اين‌جانب اصلاً اهل شهرستان هستم و سهم خانه ارثى را به برادرم فروخته‌ام؛ ولى از وطن بودن آن‌جا اعراض نكرده‌ام. و در قم نيز خانه‌اى خريده‌ام كه اين‌جا هم وطن دائمى‌ام باشد، اما به دليل كارى، كار اين‌جانب در تهران و جاى ديگر بوده است حالا گاهى كه در خانۀ قم مى‌آيم اين حكم وطن دارد يا خير؟

بسمه تعالى، اگر وقتى در قم بوديد وطن شما شده، تا اعراض نكرده‌ايد حكم وطن باقى است.

2. آيا كسى كه قضاى روزه ماه رمضان بدهكار است مى‌تواند نذر كند و روزۀ نذر به‌جا آورد؟

بسمه تعالى، نمى‌تواند.

3. آيا كسى كه در طول روز، كارى كه مبطل روزه باشد، انجام نداده باشد، مى‌تواند در وسط روز نيت روزۀ نذر كند؟

بسمه تعالى، در نذر غير معين تا قبل از ظهر مى‌تواند اختياراً نيت كند.

4. كسى كه قضا و كفاره يك روز ماه رمضان بر گردنش است و چند سال بر آن گذشته و ادا نكرده است؛ آيا كفاره تأخير هم شامل وى مى‌شود؟

بسمه تعالى، نسبت به تأخير قضا تا يك‌سال كفاره ثابت است و نسبت به سال‌هاى بعد تكرار نمى‌شود.

[سؤال 2845] 1410

بسمه تعالى

حضور محترم مرجع عالى‌قدر اسلام و رهبر انقلاب اسلامى حضرت آيت الله العظمى امام خمينى، مدّ ظله العالى

پس از عرض سلام و درود فراوان به رهبر عظيم الشأن اسلام و طلب كردن طول عمر زياد و سلامتى براى حضرت‌عالى لطفاً به مسائل شرعيه اين مقلد خود پاسخ كامل عنايت فرماييد.

1. زن و شوهرى هستيم كه خودم اهل نيشابور و همسرم اهل تهران مى‌باشد و همسرم همراه من به محل كار و شغلم كه در بندر ماهشهر مى‌باشد، عازم اين محل شده است. ضمناً محل خدمت بنده در ماهشهر موقتى است نه دائمى. و مدت آن چهار سال است. لطفاً بفرماييد:

اگر چنانچه بعد از مدتى كه در ماهشهر ساكن شديم به اتفاق همسرم به تهران براى مرخصى برگرديم، آيا تهران كه محل سكونت اجدادى همسرم مى‌باشد بايستى نمازهاى يوميه خود را كامل بخواند يا شكسته؟ همچنين روزه‌هاى ماه مبارك چه حكمى دارد؟

بسمه تعالى، اگر از وطن اصلى اعراض نكرده، حكم وطن باقى است.

2. اگر چنانچه به اتفاق همسرم به نيشابور كه محل سكونت اجدادى خودم مى‌باشد برويم، آيا نمازهاى يوميه همسرم شكسته مى‌باشد يا كامل؟ همچنين روزه‌هاى ماه مبارك رمضان چه حكمى دارد؟

بسمه تعالى، چنانچه موطن شوهر را براى خود وطن قرار نداده باشد، در ايام اقامت در آن حكم مسافر را دارد.

3. اگر چنانچه محل سكونت اجدادى همسرم از تهران به محل ديگرى تغيير پيدا كند، تكليف شرعى همسرم در آن محل ثانى كه پدرش سكونت اختيار كرده چطور است؟

بسمه تعالى، وطن اتخاذى جديد پدر و مادر براى او حكم وطن را ندارد.

[سؤال 2846]

1411

بسمه تعالى

مسئول محترم دفتر امام خمينى، ضمن عرض سلام، خواهشمندم جواب سؤال زير را مرقوم فرماييد.

شخصى متولد شهرستان (با فاصلۀ بيش از 24 كيلومتر از تهران) مى‌باشد، ولى اكنون ساكن تهران و شاغل و مستخدم دولت است؛ پدر و مادر وى ساكن شهرستان هستند؛ شخص مذكور، در تهران ازدواج نموده و مالك خانه و زمين نمى‌باشد و در شهرستان زادگاه خود نيز مالك خانه و زمين شخصى نمى‌باشد. آيا زمانى كه به زادگاه خود مسافرت مى‌كند و به مدت كمتر از ده روز در آن‌جا مى‌ماند نمازش شكسته است يا كامل؛ در صورتى كه والدين شخص مذكور، در همان شهر مالك خانه و زمين هستند؟

بسمه تعالى، تا از وطن اصلى اعراض نشده، به حكم وطن باقى است و نماز در آن‌جا تمام است.

تبعيت در وطن

[سؤال 2847] 1412

بسمه تعالى

محضر شريف حضرت امام، سلام عليكم

آيا ازدواج دختر، يك اعراض قهرى است؟ اگر دخترى در شهر ديگرى به شوهر رفت، اگر بخواهد گاه‌گاهى به وطن اصلى خود برود و قصد عشره ندارد، نماز او چه صورت دارد؟

بسمه تعالى، زن تابع شوهر نيست در وطن، و تا اعراض از وطن اصلى نكرده، حكم وطن باقى است و مجرد ازدواج با مردى كه در شهر ديگر است، اعراض محقق نمى‌شود.

[سؤال 2848]

818

3. آيا دختر بعد از ازدواج از نظر معين كردن وطن براى نماز و روزه‌اش تابع شوهر مى‌باشد، در صورتى كه آن محل براى شوهر وطن مى‌باشد؟

بسمه تعالى، زن مستقل است و تابع كسى نيست.

[سؤال 2849] 905

28. آيا زن در توطّن يا مسافرت، تابع مرد است؟ در چه شرايطى و تا چه حدى؟

بسمه تعالى، ميزان، قصد خود زن است.

[سؤال 2850] 1463

4. حدود دو ماه است كه ازدواج كرده و به ساوه آمده‌ام. به ساوه علاقه ندارم، وطن پدر و مادرم نيز بوده و هردو اِعراض كرده‌اند، وطن شوهرم هم ساوه است (شوهرم، پسرخاله‌ام است).

الف. آيا زن، تابع شوهر است در توطّن يا نه؟ با توجه به اين‌كه شوهرم مى‌گويد هميشه در ساوه زندگى خواهد كرد و پاسدار است.

ب. قصد توطّن با عدم علاقه امكان دارد يا نه؟

ج. اگر با اين مسائل مى‌توانم قصد توطّن كنم، آيا بعد از قصد توطّن بايد ده روز يا بيشتر در ساوه بمانم، فعلاً نماز را جمع مى‌خوانم.

بسمه تعالى، ساوه در صورتى وطن شما مى‌شود كه با قصد ماندن هميشه، در آن مدتى بمانيد و بدون قصد توطّن، وطن شما نيست و زن در اين مسأله تابع شوهر نيست.

[سؤال 2851] 1413

بسمه تعالى

محضر مبارك حضرت آيت الله العظمى امام خمينى، دامت بركاته

ضمن عرض سلام و ارادت به آن مرجع عالى‌قدر، آموزگارى هستم در سربيشه از

توابع شهرستان بيرجند. همسرم اهل زاهدان است و محل كارم يكى از روستاهاى بيرجند مى‌باشد و فقط ايام تعطيلات تابستان و تعطيلات رسمى ديگر به روستاى زادگاهم كه منزل شخصى داريم مى‌رويم، و مدت اقامت ما در آن‌جا هيچ وقت شش ماه متوالى نمى‌باشد. تكليف نماز و روزۀ همسرم در زادگاه من چيست؟ و بالعكس نماز و روزۀ اين‌جانب در زاهدان و اقامت در منزل پدر همسرم چگونه مى‌باشد؟

سر بيشه محل كار اين‌جانب مى‌باشد و مدت سه سال است در آن‌جا اقامت دارم و فاصلۀ سربيشه تا وطن اصلى خودم... فرسنگ مى‌باشد و از وقتى كه به سربيشه آمده‌ام به اين نيت مقيم اين‌جايم كه معلوم نيست چند سال در اين‌جا بمانم و هر هفته به وطن خودم يا به شهر خواهم رفت مگر آن‌كه پيشامدى شود و يا كار واجبى داشته باشم در اين صورت نماز خودم و همسرم قصر است يا كامل؟

بسمه تعالى، نماز و روزه شما در وطن اصلى خودتان تمام و در وطن اصلى همسرتان قصر است و نماز و روزه همسرتان در وطن اصلى خودش تمام و در وطن شما قصر است و در محل كار هر دو حكم مسافر داريد و بدون نيت اقامت ده روز نماز و روزه قصر است.

[سؤال 2852] 846

3. بفرماييد دخترى كه شوهر كرد آيا وقتى كه براى زيارت پدر و مادر آمد نماز و روزه تمام است يا خير؟

بسمه تعالى، اگر منزل پدر و مادر محل تولد دختر است و از آن اعراض نكرده نمازش در آن‌جا تمام است.

[سؤال 2853] 938

2. تكليف خانوادۀ او كه تابع او مى‌باشند، در اين مسأله چيست؟ بيان فرماييد.

بسمه تعالى، خانواده در اعراض از وطن و اتخاذ وطن مستقل است.

[سؤال 2854]

1890

4. كسى كه وطن دارد ولى از جاى ديگر زنى گرفته، گاهى با زن و بچه خود از محل زندگى غير وطن مى‌آيد به وطن اصلى كه اعراض نكرده، آيا زن و بچه از لحاظ حكم وطن تابع مرد و پدر خود هستند يا نه؟ و نيز زنى كه در غير وطن خود عروس شده گاهى به عنوان ديدن پدر و مادر مى‌آيد به وطن اصلى آيا حكم وطن باقى است يا به مجرد ازدواج و زندگى در جاى ديگر اعراض محقق مى‌شود.

بسمه تعالى، تابع حساب نمى‌شوند و مجرد ازدواج و زندگى در محل ديگر اعراض از وطن اصلى نيست.

[سؤال 2855] 1414

بسمه تعالى 25 / 10 / 1361

دفتر حضرت امام خمينى، رهبر كبير انقلاب و بنيان‌گذار جمهورى اسلامى ايران

با درود و سلام به امام امت و امت شهيدپرور و رزمندگان جبهه‌هاى حق عليه باطل خواهشمند است حقير را دربارۀ مسأله‌اى كه ذيلاً به استحضار مى‌رسد راهنمايى فرمايند.

همسر اين‌جانب متولد سبزوار و بزرگ شده مشهد مى‌باشد، ولى اكنون كه ازدواج نموده به اتفاق اين‌جانب در گناباد زندگى مى‌كند. با توجه به اين‌كه پدر و مادرش ساكن مشهد مى‌باشند و نامبرده از سن هشت سالگى در مشهد بوده، وضعيت نماز و روزۀ وى را در شهرهاى سبزوار، مشهد و گناباد تعيين فرماييد.

خدايا، خدايا تا انقلاب مهدى خمينى را نگهدار، خدا نگهدار

بسمه تعالى، اگر وقتى همراه پدر و مادر خود به مشهد آمده پدر ومادر او قصد ماندن هميشه در مشهد كرده‌اند، در مشهد حكم وطن دارد و چنانچه از سبزوار اعراض كرده‌اند، در آن‌جا حكم مسافر دارد و در گناباد بدون قصد توطن محكوم به حكم مسافر است.

[سؤال 2856]

1415

بسمه تعالى

مسئولين محترم دفتر امام خمينى، تقاضا مى‌شود نظر و فتواى امام را در مورد مسائل زير جهت اطلاع اين‌جانب ابلاغ فرماييد.

1. كسى همسرى از شهر ديگرى غير محل سكونتش، اختيار مى‌كند. تكليف زن وقتى براى سركشى به خانواده‌اش نزد آن‌ها مى‌رود در مورد نماز و روزه چگونه است؟

بسمه تعالى، زن اگر بعد از ازدواج از وطن اصلى اعراض نكرده، در آن‌جا نمازش تمام و روزه‌اش صحيح است.

2. با توجه به اين‌كه بيشتر مكان‌هاى نماز با الصاق عكس آزين‌بندى مى‌شود، كراهت وجود عكس در محل نماز به چه اندازه است؟

بسمه تعالى، كراهت در نماز به معناى كمتر ثواب داشتن است و با پوشيدن عكس در موقع نماز زايل مى‌شود و كراهت مخصوص آن‌جايى است كه عكس مقابل نمازگزار باشد.

[سؤال 2857] 1324

2. آيا در نماز مسافر، زن تابع مرد است؟ يعنى اين‌كه هر كجا نماز مرد شكسته است، زن هم بايد نمازش را به پيروى از شوهرش شكسته بخواند؟

بسمه تعالى، تابع نيست و ميزان، قصد خود زن است.

[سؤال 2858] 1410

2. اگر چنانچه به اتفاق همسرم به نيشابور كه محل سكونت اجدادى خودم مى‌باشد برويم، آيا نمازهاى يوميه همسرم شكسته مى‌باشد يا كامل؟ همچنين روزه‌هاى ماه مبارك رمضان چه حكمى دارد؟

بسمه تعالى، چنانچه موطن شوهر را براى خود وطن قرار نداده باشد، در ايام اقامت در آن حكم مسافر را دارد.

[سؤال 2859]

1753

13. اگر كسى قم وطن او بوده و بدون اعراض از اين وطن تهران را چون محل كارش بوده وطن اتخاذى قرار داده، بعضى از بچه‌هايش متولد قم هستند و بعضى در تهران متولد شده‌اند آيا هنگامى كه به وطن اصلى مى‌آيند و مى‌خواهند كمتر از ده روز بمانند تكليف بچه‌ها چيست آيا فرقى بين متولدين قم و تهران هست يا خير؟

بسمه تعالى، در وطن اتخاذى بچه‌هايى كه استقلال در اراده و زندگى ندارند تابع پدر هستند و در وطن اصلى پدر بچه‌هايى كه در آن متولد نشده‌اند تابع پدر نيستند مگر خودشان قصد توطن نمايند.

[سؤال 2860] 1416

بسمه تعالى

محضر مبارك امام خمينى، مرجع تقليد شيعيان، سلام عليكم

در اجراى صحيح فرايض مذهبى تقاضاى پاسخ‌گويى چند سؤال ذيل را دارم.

1.

منزل پدرى كه هنوز در حيات است، براى فرزندى كه خود شخصاً مستقل زندگى مى‌كند آيا وطن محسوب شده و در آن‌جا به جاى آوردن نماز و روزه به طور كامل صحيح است؟

2.

همچنين منزل فرزند (پسر) براى پدر، كه البته از نظر مادى با هم جدا نيستند؟

بسمه تعالى، ميزان، منزل پدر يا فرزند نيست؛ بلكه ميزان وطن به حساب شخص مكلف است. جايى كه وطن مكلف بوده. تا از آن اعراض نكرده، به حكم وطن باقى است.

3. پرداخت فطريه براى فرزندانى كه داراى عيال و اولاد بوده و جدا از پدر (البته در شهر ديگرى) زندگى مى‌كنند، در صورتى كه شب عيد فطر در منزل پدر باشند، غير از پرداخت فطريه به وسيلۀ پدر، براى اولاد و عيالاتش واجب است يا خير؟

بسمه تعالى، در صورتى كه پيش از غروب روز آخر ماه رمضان بر منزل پدر وارد شوند و جزو عايلۀ نانخور او محسوب شوند، فطريه‌شان بر عهدۀ پدر است.

4. در صورتى كه در تمام مدت عمر فرزند بزرگ‌تر، پدرش هم نماز و هم روزۀ خود را انجام داده، آيا انجام عبادات قبل از تولد، به عهدۀ فرزند بزرگ‌تر واجب است يا خير؟

بسمه تعالى، انجام نماز و روزۀ فوت شدۀ پدر بر پسر بزرگ‌تر واجب است.

[سؤال 2861] 2068

16. مردى با زن خود از وطن اتخاذى هر دو به وطن اصلى خود مى‌رود و بنا دارد كمتر از ده روز بماند آيا زن هم تابع شوهر است يا وظيفه زن قصر است؟

بسمه تعالى، در مورد سؤال زن تابع شوهر نيست و وطن شوهر اگر وطن زن نبوده نماز او قصر است.

[سؤال 2862] 2068

19. زيدى وطن اصلى او مثلاً شيراز است و مدت مثلاً سى سال است كه قم را وطن اتخاذى خود قرار داده و زندگى مى‌كند آيا بچه‌هاى زيد هنگامى كه به شيراز مى‌روند چنانچه قصد اقامه نكنند مى‌توانند نماز خود را تمام بخوانند يا وظيفۀ آن‌ها

قصر است چون در قم متولد شده‌اند؟

بسمه تعالى، در فرض سؤال وطن اصلى پدر وطن اولاد محسوب نيست.

[سؤال 2863] 1528

3. فردى از شمال، در تهران ازدواج كرده و حال اين‌كه شمال، فقط وطن شوهر است؛ وظيفۀ همسر در قبال اعمال عبادى در وطن شوهر چه كيفيت دارد؟

بسمه تعالى، وطن يكى از دو همسر، حكم وطن براى ديگرى ندارد.

[سؤال 2864] 1378

2. در مورد همسر و يا فرزندى كه مكلف شده و در منزل، تابع شوهر و يا پدر خود مى‌باشند در مسألۀ ترك وطن، آن‌ها تابع پدر و يا شوهر خود هستند؟ و اگر پدر و يا شوهر ترك وطن نمود، آن‌ها هم همان حكم را پيدا مى‌كنند و يا بايد مستقلاً تصميم بگيرند؟

بسمه تعالى، زن و فرزندى كه از حد تبعيت بالطبع بيرون آمده و صاحب اراده است، در اتخاذ وطن و اعراض از آن و قصد اقامه، تابع نيست و ميزان تصميم خود او است.

[سؤال 2865] 1417

بسمه تعالى

دفتر حضرت امام خمينى، ادام الله ظله على رؤوس المسلمين

پس از عرض سلام و آرزوى موفقيت براى آن مسئولين محترم، خواهشمند است به سؤالات ذيل جواب كافى مبذول داريد:

1. زن در اعراض از وطن اصلى، تابع شوهر است و يا مى‌تواند مستقل باشد و آيا در صورت اعراض نكردن زن نمازش تمام است؟

بسمه تعالى، تا اعراض نكرده، حكم وطن باقى است و خودش مستقل است.

2. زمين‌هاى ديمى كه در حريم روستاها است و مردم مشتركاً از آن استفاده مى‌نمايند و ملك كسى نيست، آيا در صورت اعراض از وطن يا عدم استفادۀ ممتد، آن حق از بين مى‌رود يا باقى است؟

بسمه تعالى، حق استفاده از حريم، تابع حق استفاده از خود روستا است.

3. زكات فطرۀ رزمندگان اسلام - كه مخارج آن‌ها را دولت يا مردم مى‌دهند - در ماه مبارك رمضان، به عهدۀ چه كسى است؟

بسمه تعالى، بر خود آن‌ها است، با شرايط وجوب فطره.

[سؤال 2866] 1410

3. اگر چنانچه محل سكونت اجدادى همسرم از تهران به محل ديگرى تغيير پيدا كند، تكليف شرعى همسرم در آن محل ثانى كه پدرش سكونت اختيار كرده چطور است؟

بسمه تعالى، وطن اتخاذى جديد پدر و مادر براى او حكم وطن را ندارد.

[سؤال 2867]

1408

2. چون ساكن شهرهاى مختلف بوده‌ام لذا از مزينان و تهران و گنبد و مشهد، اولاد دارم. تكليف آنان در نماز در مزينان چيست؟ و آيا وطن من وطن آنان هم هست يا زادگاه آنان وطنشان مى‌باشد؟

بسمه تعالى، وطن اصلى شما وطن آنان محسوب نمى‌شود؛ مگر آن‌كه خودشان آن‌جا را براى خود وطن قرار دهند.

[سؤال 2868] 1418

بسمه تعالى 24 / 7 / 1361

محضر مبارك حضرت امام خمينى، مدّ ظله العالى

ضمن عرض سلام، به استحضار مى‌رساند: حدود سه ماه قبل طى نامه‌اى به دفتر آن حضرت در جماران، سؤالاتى شرعى كه ذيلاً تكرار مى‌شود، از جناب‌عالى استفتا نمودم؛ ليكن تا اين تاريخ هنوز جوابى واصل نگرديده است. از آن‌جا كه دفتر آن حضرت بارها اعلام فرموده‌اند كه تنها سؤالات شرعى پرسيده شود، لهذا مصدّع اوقات گشتم؛ اميدوارم بنا به ضرورت ابتلاى مسائل ذيل، نظر شريف را عاجلاً مرقوم فرماييد. مزيد بر تشكر است.

1. اگر مردى (مثلاً از كاشان كه وطن او است)، با زنى (مثلاً از مشهد كه وطن او است) ازدواج كرد، در اين صورت وطن مرد، براى زن نيز وطن محسوب مى‌شود يا نه؟ در ايام كمتر از ده روز قصد اقامت در كاشان، نماز زن شكسته است يا تمام؟

بسمه تعالى، وطن مرد وطن زن محسوب نيست؛ مگر خود زن در آن‌جا قصد توطّن نمايد؛ و بدون قصد توطّن، حكم مسافر دارد.

2. چنانچه در مسأله فوق زن از وطن پدر و مادرى خود (مشهد)، اعراض نكرده باشد، هنگام قصد اقامت در مشهد در ايّام كمتر از ده روز، نماز او چه صورتى دارد؟

بسمه تعالى، تمام است.

[سؤال 2869]

1390

2. در صورت صدق وطن، براى فرزندان متولد در وطن مستجدّ نيز حكم وطن دارد يا خير؟

بسمه تعالى، براى آن‌ها وطن اصلى شما حكم وطن ندارد.

[سؤال 2870] 1419

بسمه تعالى 13 / 10 / 1361

دفتر امام امت و رهبر و بنيان‌گذار جمهورى اسلامى ايران، امام خمينى، مدّ ظله

بعد از سلام و تقدير از شما خدمتگزاران اسلام و امام، خواهشمندم كه به مسأله زير با توجه به فتواى امام خمينى جواب دهيد. بسيار ممنونم.

ما ايل‌نشين هستيم و صاحب منطقه‌اى هستيم كه هر وقت يا هر سال، مانعى براى ما پيش نيايد، به آن منطقه مى‌رويم؛ به اين معنا كه در يك الى سه سال، يك مرتبه به منطقۀ مذكور مى‌رويم و براى مدت سه الى چهار ماه مى‌مانيم. آيا هر وقت كه ما به آن منطقه برويم؛

1.

آن‌جا وطن ما محسوب مى‌شود؟

2.

روزه و نماز ما تمام است يا شكسته؟

3.

در صورتى كه وطن ما محسوب نشود، آيا بايد قصد ده روز كنيم و روزه بگيريم؟

طول عمر حضرت‌عالى را از خداوند خواستارم. خدايا خدايا تا انقلاب مهدى خمينى را نگهدار

بسمه تعالى، تا اعراض از آن منطقه نكرده‌ايد، در آن‌جا حكم وطن داريد كه نماز شما در آن‌جا تمام است و روزه صحيح است و قصد ماندن ده روز لازم نيست.

دومين قطع كننده سفر: قصد ماندن ده روز در يك محل

[سؤال 2871] 1420

بسمه تعالى 23 شوال 1399 ق

دفتر امام امت خمينى كبير رهبر انقلاب اسلامى ايران

ما سربازانى هستيم كه در پاسگاه خدمت مى‌كنيم و نمى‌توانيم قصد 10 روز كنيم چون نمى‌دانيم كه آيا در آن‌جا هستيم يا نه، امكان دارد كه باشيم و امكان دارد كه نباشيم هر دو يا سه روز به قصد مأموريت بيش از هشت فرسخ را راه مى‌رويم و برمى‌گرديم و باز هم بعد از چند روز ديگر به يك مأموريت؛ ديگر يعنى در هر پاسگاه كه باشيم همين طور است يعنى در واقع كار ما اين است. آيا ما بايد نماز را چگونه بخوانيم و روزه بر ما واجب هست يا نيست چون امكان دارد روزه باشيم و به مأموريت برويم شما راه حل را براى ما بنويسيد از شما متشكر هستيم.

بسمه تعالى، حكم مسافر داريد و نمى‌توانيد روزه بگيريد.

[سؤال 2872] 1421

بسمه تعالى

حضور مبارك رهبر انقلاب حضرت امام خمينى

اين‌جانب از جبهه خوزستان و از جانب تمامى رزمندگان حضور آن جناب سلام عرض نموده و طول عمر و سلامتى شما را از درگاه ايزد يكتا از صميم قلب خواستاريم. مى‌خواستم از آن جناب راجع به خواندن نماز در كليه جبهه‌ها سؤال نمايم كه نه من بلكه خيلى ديگر در اين مسأله شك دارند كه سالم بخواند يا شكسته، خواهشمند است پاسخ لازم را مرقوم فرماييد:

بسمه تعالى، بدون قصد اقامت ده روز در يك مكان بايد قصر بخوانند مگر اين‌كه سى روز مردد در مكانى بمانند و بجاى ديگر نروند كه بعد از آن بايد تمام بخوانند.

[سؤال 2873]

1422

بسمه تعالى 25 / 5 / 1361

حضور مسئولين محترم دفتر استفتائات امام مستقر در قم

ضمن عرض سلام سربازانى كه خدمت سربازى آن‌ها ژاندارمرى مى‌باشد و امكان دارد تمام خدمت خود را در يك يگان نباشند و به پاسگاه‌هاى ديگر منتقل شوند و همچنين امكان مأموريت بيش از حد ترخص در هر لحظه براى آن‌ها وجود دارد، تكليف نماز و روزه آن‌ها چيست؟

بسمه تعالى، اگر محل خدمت از وطن به مقدار مسافت شرعى فاصله دارد در آن‌جا حكم مسافر دارند و بدون قصد اقامت ده روز نماز قصر است.

[سؤال 2874] 1423

بسمه تعالى 12 / 6 / 1361

مسئولان محترم دفتر امام خمينى مدّ ظله العالى

بدين وسيله به عرض مى‌رسانم كه ما تعدادى سرباز هستيم كه در اهواز خدمت مى‌كنيم و يگان ما دژبان است. ما از اين يگان، در پاسگاهى هستيم هجده كيلومتر دورتر از شهر، و اختيار هم دست خودمان نيست و امكان دارد كه جاى هر كس را عوض كرده و به پاسگاه ديگر بفرستند. الآن كه ما در اين پاسگاه هستيم، از وضع نماز خود در شك و ترديد هستيم كه آيا شكسته بايد به‌جا آوريم يا تمام. در ضمن، هفته‌اى چند بار به شهر رفت و آمد مى‌كنيم. حال از حضور آن دفتر خواهشمنديم كه نسبت به وضع نماز ما توضيحات لازم را ارسال داريد.

از خداوند متعال، آرزوى سلامتى و تندرستى شماها را خواهانيم.

بسمه تعالى، در غير وطن، بدون قصد اقامت ده روز در يك محل، نماز و روزه قصر است.

[سؤال 2875]

1289

2. اگر آبدانان وطن محسوب نگردد پس از برگشتن از هر مسافرت آيا بايد اقامت ده روز نمايم و چنانچه پس از برگشتن از مسافرت معلوم نباشد كه 4 يا 5 يا 9 يا بيشتر از 10 روز ديگر به مسافرت بروم، نماز را چگونه به‌جا آورم.

بسمه تعالى، حكم مسافر داريد مگر آن‌كه قصد ماندن ده روز در آن‌جا نماييد.

[سؤال 2876] 1424

بسمه تعالى 1 / 4 / 1361

دفتر محترم امام امت، خمينى عزيز

احتراماً به استحضار مى‌رساند: چون از طرف دولت جمهورى اسلامى ايران مسئوليت بخشدارى سرايان در استان خراسان به اين‌جانب محول گرديده، لذا در رابطه با نماز و روزه خود نمى‌دانم، آيا نماز را درست به‌جا آورم و روزه بگيرم يا نه؟

چراكه سؤالات ذيل برايم مبهم است.

1.

مأمور دولت هستم و تا زمانى كه مسئولين صلاح بدانند بايد در اين محل باشم. آيا نماز كامل است يا خير؟

2.

حوزۀ مأموريت به‌طورى است كه بيشتر اوقات بايد براى بررسى مشكلات روستاييان به روستاها برويم آيا نمازم كامل است يا خير؟

3.

برايم معلوم نيست كه ده روز در يك محل بمانم. آيا مى‌توانم جهت گرفتن روزه و به‌جا آوردن كامل نماز ده روز قصد نمايم و روزه بگيرم و اگر در بين ده روز به خارج از اقامت رفتم باز دو مرتبه برگردم و قصد نمايم و روزه بگيرم؟

4.

مى‌توانم ده روز قصد نمايم، ولى در اين مدت بعد از اذان ظهر جهت بررسى مشكلات به روستاها بروم و نماز را تمام خوانده و روزه بگيرم؟

تكليف نماز و روزه اين‌جانب به چه صورت است؟ در ضمن وطن اصلى

اين‌جانب مشهد مقدس مى‌باشد.

بسمه تعالى، كسى كه از وطن به مقدار مسافت شرعى دور باشد و در غير وطن نيت اقامت ده روز نكند نماز و روزه‌اش قصر است و فرقى بين مأمور دولت و غير او نيست.

[سؤال 2877] 1425

بسمه تعالى

با درود به رهبر كبير انقلاب اسلامى و سلام بر رزمندگان جبهه‌هاى حق عليه باطل

نامه‌اى كه به دفتر امام تقديم مى‌دارم راجع به مسأله نماز و روزه است و اين حقير پيرو و مقلد رهبر عظيم الشأن مى‌باشم. اميدوارم جواب را كتباً اعلام فرماييد.

محل مسكونى اين‌جانب باغ نرده 22 كيلومترى سه راه آذرى و محل خدمت در جاده قديم كرج در پادگان دپو ترابرى ارتش مى‌باشد و از در منزل تا محل كار 25 كيلومتر مى‌باشد و هر ماه سه يا چهار بار براى مأموريت به مناطق جنگى اعزام مى‌شوم، خواهشمندم تكليف اين‌جانب را در مورد نماز و روزه روشن فرماييد.

بسمه تعالى، در غير وطن حكم مسافر داريد مگر آن‌كه قصد ده روز ماندن در يك محل را داشته باشيد. موفق باشيد ان شاء الله.

[سؤال 2878] 1426

بسمه تعالى

به خدمت رهبر كبير انقلاب اسلامى آن پدر مستضعفان جهان

ما آن كسانى هستيم كه چند سال پيش به دوستان گفته بودى كه ياران من هنوز به دنيا نيامده‌اند و يا الآن در بستر كودكى هستند حال ما بزرگ شده‌ايم و در ركاب شما شمشير مى‌زنيم. اما رهبر بزرگ انقلاب از شما تقاضاى سؤالى دارم مسأله اين است ما در جبهه بايد چطور نماز بخوانيم؟ مسأله را كم و بيش مى‌دانم ولى مى‌گويند كه شما فتواى تازه‌اى داديد، پس جواب اين مسأله را با دست‌هاى پر مهرت برايمان بنويسيد.

بسمه تعالى، در غير وطن كه از وطن به قدر مسافت شرعى فاصله دارد بدون نيت اقامت ده روز نماز چهار ركعتى شكسته مى‌شود.

[سؤال 2879] 870

5. در مقطعى از دوره دانشجويى در خارج از كشور، بعضى مواقع از شهر تحصيلى دانشگاهى (محل كار و محل تحصيل) به شهرهاى ديگر (با بيش از چهار فرسخ راه) به قصد تظاهرات بر ضد رژيم سابق يا سخنرانى مذهبى مسافرت مى‌كردم. بعد از مراجعه به شهر تحصيلى بدون قصد قبلى بعضاً اتفاق مى‌افتاد كه مجدّداً به فاصله كمتر از 10 روز مسافرت از شهر تحصيلى به شهرهاى مذكور تكرار مى‌شد. در تمام اين احوال در فواصل مراجعه به شهر تحصيلى، در شهر تحصيلى نمازهاى خود را درست مى‌خواندم به اعتبار اين‌كه در شهر تحصيلى بيش از يك سال خواهم ماند (در ابتداى هر سال ثبت نام مجدد در دانشگاه مى‌شد) آيا اين نمازها صحيح بوده يا خير؟ و آيا بايد نمازها را اعاده نمايم؟ (نمازهايى كه در فواصل خوانده شده است؟)

بسمه تعالى، در شهر تحصيلى اگر بدون قصد اقامت ده روز در يك محل نماز تمام خوانده شده، نماز و روزه قضا دارد.

[سؤال 2880] 4861

4. بنده جهت تحصيل فرزندانم از اول مهر تا پايان سال تحصيلى در ميانه اقامت نموده و در تابستان در روستاى احمد آباد گروس - محل سكونتم - ساكن مى‌باشم؛ آيا در ايامى كه در ميانه هستم، در صورت مسافرت به روستاى ياد شده‌ام، وضع نماز و روزه‌ام چيست؟ ضمناً از روستا اعراض ننموده‌ام.

بسمه تعالى، در غير وطن، بدون قصد اقامت ده روز، نماز شكسته است و با قصد اقامت ده روز، اگر سفر شرعى پيش بيايد اقامت به هم مى‌خورد.

[سؤال 2881] 4861

5. فدوى در ماه محرم الحرام (در موقع اقامت در شهر ميانه) جهت روضه‌خوانى و

مسأله‌گويى به روستاى خود رفته و در مدت ايام سوگوارى به سه روستاى اطراف مى‌روم و حد شرعى مسافت را طى مى‌نمايم كه مانع از قصد اقامه مى‌شود، در اين صورت نماز بنده به چه صورت خوانده شود؟

بسمه تعالى، با طى سفر شرعى حكم مسافر داريد.

[سؤال 2882] 1477

3. گروهى در يك خوابگاه مستقر و محل كار كمتر از مسافت، با احتمال انتقال در هر لحظه به محل ديگر كه از حد مسافت بيشتر است، و يا براى مجالس روضه و سخنرانى به مدت چند ساعت رفت و برگشت در صورتى كه از محل كار (چاه‌هاى حفارى) عبور مى‌كنند، حكم نماز و روزه آن‌ها چگونه است؟

بسمه تعالى، در غير وطن اگر نتوانند قصد اقامه نمايند حكم مسافر دارند.

[سؤال 2883] 1971

7. بعضاً - بلكه بيشتر مواقع - بيشتر از هفت روز يا پنج روز تا بيست روز، يعنى بيشتر از ده روز در روستا مى‌مانم و بعد از دو يا سه هفته به شهر خودم بر مى‌گردم و دو روز در شهر خودم هستم، كيفيت نماز بنده در اين صورت به چه نحو است؟ در چه صورت شكسته و در چه صورت بايستى كامل به جا آورم؟ البته ناگفته نماند كه فاصلۀ باختران تا روستاى محل خدمتم، حدود صد كيلومتر مى‌باشد.

بسمه تعالى، در صورت اقامت ده روز در محل خدمت با قصد، نماز تمام است وگرنه قصر است.

[سؤال 2884] 1427

بسمه تعالى

رزمندگانى كه در جبهه‌ها هستند و يا امثال آن‌ها كه صددرصد نمى‌دانند چند روز در يك محل مى‌مانند و در عين‌حال احتمال دارد كه ده‌ها روز در همان جا بمانند، آيا مى‌توانند قصد اقامت ده روز كنند؟

بسمه تعالى، اگر يقين به ماندن ده روز در يك محل نداشته باشند، نمى‌توانند قصد اقامت ده روز كنند؛ ولى اگر به حال ترديد، سى روز در يك محل ماندند، روز سى و يكم نماز ايشان تمام و روزه‌شان صحيح است.

[سؤال 2885] 1428

بسمه تعالى

دفتر امام خمينى؛ پس از تقديم عرض سلام، سؤالاتى چند در مسائل شرعى خدمت شما معروض مى‌دارم:

1. در جبهه‌هاى جنگ اگر فرمانده يك دسته بگويد كه ما ده روز نمى‌توانيم و معلوم نيست در اين‌جا بمانيم و افراد تحت فرمان و نظر او خود، عُرفاً تشخيص دهند كه به احتمال زياد ده روز در اين‌جا مى‌مانند و براى رفتن از آن محل، قبل از ده روز احتمال كمى بدهند، در اين صورت آيا مى‌توانند قصد كنند و روزه بگيرند؟ و اگر در اين حالت، قصد كرد و روزۀ ماه رمضان را به جا آورد، تكليف از او ساقط شده است؟ و اگر در يكى از روزهاى ماه رمضان، در همين صورت، عمداً روزۀ خود را با چيز حرام باطل كند كفارۀ جمع بر او واجب مى‌شود؟

بسمه تعالى، در قصد اقامت ده روز، اطمينان به ماندن ده روز لازم است و احتمال، كافى نيست. روزه اگر در واقع صحيح نبوده، افطار آن كفاره ندارد و روزه و نمازى كه خلاف وظيفۀ مقرّره انجام گرفته قضا دارد.

2. حكم غنائم جنگى كه در جنگ با كفار بعثى به دست آمده چيست؟

بسمه تعالى، به جز ادوات جنگى، ساير چيزهاى مختصر را رزمندگان مى‌توانند براى خود بردارند؛ مگر آن‌كه منعى از طرف مسئولين مربوطه باشد.

3. آيا سجده بر مُهرى كه روى آن نقش و نگار و گنبد و نوشتنى است، صحيح مى‌باشد؟ و اگر در سطح مهر ذرّات ريز سياه ببينيم و نفهميم كه لكّه و يا چرك است كه به مقدار كم در سطح مُهر جمع شده است يا آن‌كه در ساختمان خود مُهر وجود دارد، سجده بر آن صحيح است؟ و اگر تشخيص بدهيم كه ذرّات

سياه در مواد اوليۀ مُهر وجود داشته است ولى ندانيم كه از چيزهايى است كه سجده بر آن صحيح است يا از چيزهايى است كه سجده بر آن باطل است، مى‌توان بر آن سجده كرد؟

بسمه تعالى، سجده بر آن اشكال ندارد.

4. شرعاً آيا امريكا مثل شوروى حكم كافر را دارند؟ و آيا معاملۀ با كشور امريكا و اقمارش حرام است؟ و اصولاً معامله با چه طايفه و گروه و افرادى و كشورهايى حرام است؟

بسمه تعالى، غير مسلمان، هر كه باشد و در هر كجا باشد، كافر است و شرط صحت معامله، مسلمان بودن طرف معامله نيست و معامله با كشورهاى خارجى، تابع مقررات دولت اسلامى است.

5. اگر فرزندى بدون اجازۀ پدر، قسم بخورد كه كارى را كه انجام ندادنش بهتر است، انجام ندهد و بعد به قسم خود وفادار نماند، كفاره بر او واجب مى‌شود؟ (چون امام در رسالۀ عمليه مرقوم فرموده‌اند كه: قسم فرزند بدون اجازۀ پدر بعيد نيست كه صحيح نباشد؛ ليكن احتياط را نبايد ترك كرد).

بسمه تعالى، قسم فرزند، بدون اذن پدر، صحيح نيست و كفاره ندارد.

6. توالتى كه در آن از آب قليل جهت تطهير استفاده مى‌شود نجس است (منظور، سنگ‌فرش توالت است)؟

بسمه تعالى، تا يقين به نجاست، حاصل نشده محكوم به طهارت است.

7. آيا لمس زن‌هايى كه بر انسان محرم هستند - مثل خاله - و لمس دختر نابالغ حرام است؟

بسمه تعالى، در غير محارم جايز نيست و در محارم اشكال ندارد.

8. اختيار فرماندهى و سرپرست ادارات و ارگان‌هاى نظامى در استفادۀ شخصى از بيت المال تا چه حد است؟ و آيا زمينى كه متعلق به دولت است و دولت به سپاه واگذار كرده، مى‌توانند به مصرف شخصى برسانند؛ مثلاً زمين را به يكى از اعضاى سپاه واگذار كنند؟

بسمه تعالى، تابع مقررات قانونى دولت اسلامى است.

[سؤال 2886] 1203

4. اگر كسى مى‌خواهد قصد ماندن ده روز يا بيشتر در غير از وطن خود بكند، آيا مى‌تواند همان جا قصد كند يا بايد به وطن خود بازگردد و قصد كند و دوباره بازگردد؟

بسمه تعالى، در همان سفر مى‌تواند قصد ماندن ده روز در يك محل بكند.

[سؤال 2887]

1429

بسمه تعالى 29 / 8 / 1361

خدمت رهبر انقلاب اسلامى ايران، حضرت آيت الله امام خمينى، دامت بركاته

ما حدود 30 نفر دانش‌آموز هستيم كه از يك ده به نام بزيجان كه در 43 كيلومترى شهرستان محلاّت قرار دارد، براى تحصيل به شهر نامبرده مى‌آييم و خانه اجاره مى‌كنيم. بعضى از روزهاى تعطيل (جمعه‌ها) به ده مى‌رويم؛ كه گاهى اوقات، هر جمعه و گاهى اوقات، چند هفته يك بار يا كمتر يا بيشتر به ده مى‌رويم. لازم به توضيح است كه خانه‌اى كه اجاره مى‌كنيم، به مدت نه ماه - يعنى از اول سال تحصيلى تا پايان سال تحصيلى - مى‌باشد. در اين‌جا ما از جناب‌عالى تقاضا داريم كه جناب‌عالى ما را در به‌جا آوردن احكام اسلامى (نمازخواندن، روزه گرفتن و ديگر تكاليف) راهنمايى فرماييد. نمازها را شكسته بخوانيم يا كامل؟

بسمه تعالى، بدون قصد ماندن ده روز در محل تحصيلى حكم مسافر داريد؛ و در وطن، تا اعراض نكرده‌ايد، نماز شما تمام است و روزه صحيح است.

[سؤال 2888] 1090

2. خلبانان هواپيماهاى شكارى با توجه به اين‌كه اغلب پرواز مى‌كنند؛ آيا مى‌توانند در پايگاه قصد اقامت ده روز بنمايند يا خير؟

بسمه تعالى، نمى‌توانند قصد ده روز كنند؛ مگر بدانند كه ده روز در آن‌جا مى‌مانند.

[سؤال 2889] 1430

بسمه تعالى 12 / 4 / 1361

من و ديگر نظاميان كه مدت نزديك به سى سال در محل‌هاى مختلف نظامى بايد خدمت بكنيم. اغلب پايگاه‌هاى ما خارج از شهر بوده و بر اساس قانون ارتش

جمهورى اسلامى ايران، هر نظامى تقريباً مدت سه سال بيشتر يا كمتر، اختيارش در دست ارتش مى‌باشد و در هر شهرى كه به او گفته شد بايد خدمت كند و اين امكان هم وجود دارد كه در شهر خودم كه تهران مى‌باشد، بيشتر از مدت سه سال نتوانم خدمت كنم و اكنون در شهر تبريز، مدت نه ماه است كه زندگى مى‌كنم و فاصلۀ منزل تا محل خدمتم 21 كيلومتر مى‌باشد كه بايد همه روزه اين مسافت را طى كنم؛ يعنى 21 كيلومتر بروم و 21 كيلومتر برگردم و تا كنون نماز و روزه‌ام را كامل به‌جا آورده‌ام. آيا تبريز و يا شهرهاى ديگر كه بايد در آن خدمت كنم، وطن محسوب مى‌شود يا نه؟ و مواقعى كه براى گذراندن مرخصى به تهران مى‌روم، تكليف نماز و روزه‌ام چگونه مى‌شود؟

خواهشمندم در مورد نماز و روزۀ ما نظاميان، فتواى شرعى را امر بفرماييد.

بسمه تعالى، در وطن، نماز تمام و روزه صحيح است؛ و در غير وطن، بدون قصد اقامت ده روز در يك محل، نماز قصر است و روزه صحيح نيست؛ و نماز و روزۀ گذشته چنانچه مخالف وظيفۀ شرعى انجام گرفته باشد قضا دارد.

[سؤال 2890] 1431

بسمه تعالى 28 / 2 / 1362

حضور محترم حضرت امام خمينى، مدّ ظله العالى

محترماً به عرض مبارك مى‌رساند كه تعدادى از برادران ارتشى كه بعضى تقريباً مدت ده سال و بعضى كمتر و يا بيشتر، از ساير شهرها به ده كيلومترى خرم‌آباد (بدرآباد) انتقال و مشغول كار هستند تا كنون هم نماز خود را چه در بدرآباد و چه در خرم‌آباد كه در رفت و آمد بوده‌اند - كه تقريباً از بدرآباد تا شهر خرم‌آباد، ده كيلومتر فاصله دارد - تمام خوانده‌اند و روزه خويش را نيز گرفته‌اند؛ ولى تعدادى از روحانيون محترم فرموده‌اند: اين برادران كه مدت‌ها در اين‌جا هستند - چه در خانه‌هاى سازمانى و چه مستأجر و چه خانه خريده‌اند - ولى قصد اقامت ندارند و ممكن است سال‌ها هم

در اين‌جا بمانند، بايد نماز خود را شكسته بخوانند؛ لذا تقاضا داريم براى ما روشن فرماييد: آيا اين برادران بايد نماز خود را تمام بخوانند و يا شكسته؟ و در مورد روزه، وظيفۀ ايشان چطور است؟ در پايان، سلامتى و سعادت آن امام بزرگوار را از خداوند متعال خواستارم.

بسمه تعالى، كسانى كه خرم‌آباد و بدرآباد وطنشان نيست و نمى‌توانند قصد اقامت ده روز در يكى از دو محل نمايند، نمازشان شكسته و روزه ايشان صحيح نيست.

[سؤال 2891] 1432

بسمه تعالى 18 / 2 / 1361

دفتر حضرت امام خمينى، دامت بركاته

ما دسته‌اى دور از وطن هستيم و در غرب كشور به طور مأموريت به مدت دو برج خدمت مى‌كنيم و در اين مدت در ايام هفته گاهى از مكان خود به مسافت هشت فرسنگ مسافرت مى‌كنيم. ضمناً ظرف همان روز ساعت 5/1 بعد از ظهر به مكان خود باز مى‌گرديم؛ آيا نماز ما شكسته است يا بايد تمام به‌جا آوريم؟

بسمه تعالى، نماز شما شكسته است.

[سؤال 2892] 971

2. يكى از دوستانم در تهران درس مى‌خواند، دو روز مانده به آخر ماه رمضان‌آن‌ها تعطيل مى‌شوند. وى مى‌خواهد به محلشان در شهرستان برود؛ البته چون آن‌جايى كه ايشان مى‌خواهند بروند وطن اصلى‌شان نيست، چطور بايد در آن شهر دو يا سه روز روزۀ قضا شده را به‌جا آورد؟ آيا بايد در آن شهر قصد ده روزه كرد و قضاى روزه را گرفت يا طورى ديگر است؟ لطفاً روشن نماييد.

بسمه تعالى، در غير وطن، در صورتى مى‌تواند قضاى روزه را بگيرد كه قصد اقامت ده روز نمايد.

[سؤال 2893]

1433

بسمه تعالى 3 / 9 / 1361

محضر مبارك مرجع عالى‌قدر و رهبر عظيم الشأن انقلاب اسلامى، حضرت آيت الله امام خمينى، دامت بركاته

پس از عرض سلام، به استحضار مى‌رساند اين‌جانب كارمند بانك ملى تربت حيدريه، براى مدت نامعلومى با رضايت خودم منتقل به رشتخوار، واقع در 50 كيلومترى تربت حيدريه شده‌ام. با توجه به اين‌كه قصد ندارم براى هميشه در اين‌جا بمانم، ولى فعلاً در رشتخوار ساكن مى‌باشم و سرانجام بايد به تربت برگردم، ضمناً تا كنون فقط ماه مبارك رمضان را قصد نموده و روزه گرفته‌ام و نيز نمازم را تمام خوانده‌ام، سؤال: آيا در محل فعلى (رشتخوار) بايد نمازم را شكسته و يا كامل به‌جا آورم و نيز روزه‌ام را بدون قصد بگيرم يا خير؟ ضمناً تكليف نمازهايى كه در اين مدت، شكسته خوانده‌ام چيست؟

بسمه تعالى، در فرض مرقوم، در محل كار فعلى حكم مسافر داريد و با قصد اقامت ده روز، نماز تمام است و در صورتى كه قصد ماندن ده روز نداشته باشيد نماز شكسته است و اعمال گذشته اگر مخالف وظيفۀ مقرّره انجام گرفته قضا دارد.

[سؤال 2894] 1434

بسمه تعالى 16 / 1 / 1362

حضور محترم حجت الاسلام والمسلمين حضرت آيت الله العظمى، جناب مستطاب، آقاى حاج سيد روح الله الموسوى الخمينى، دامت بركاته

اميد است از خداوند تبارك و تعالى كه هميشه در كمال صحت و سلامت بوده باشيد. بارى عرض مى‌شود پدر بزرگوار والاگهر! جان نثار، چند مسأله دارد كه در ذيل ورقه به عرض مباركتان مى‌رساند.

1. اين‌جانب اهل سلماس، در حال حاضر مقيم اهواز هستم و در ارتش جمهورى

اسلامى ايران (لشكر 92 زرهى) انجام وظيفه مى‌نمايم و شغل ثابتى دارم و تا ارتش در مورد انتقال اين‌جانب به شهرستان ديگر تصميم نگيرد، در اين‌جا مشغول خدمت خواهم بود. مستدعى است بفرماييد كه نماز و روزه به چه نحوى ادا گردد؟

بسمه تعالى، بدون قصد ماندن ده روز در يك محل، حكم مسافر داريد و چنانچه سى روز با ترديد در محلى بمانيد، بعد از آن بايد تمام بخوانيد.

[سؤال 2895]

2. اگر چنانچه خود مايل به انتقال باشم، دراين صورت نماز و روزه چه حكمى دارد؟

بسمه تعالى، حكم مسأله قبل را دارد.

3. شغل ما ايجاب مى‌كند كه هر چند وقت، به عنوان پيك به منطقه - در مسافت 80 الى 130 كيلومتر - رفته و در همان روز مراجعت نماييم. در صورتى كه پيك رفتن، جزء شغل محسوب مى‌شود، نماز و روزه در محل چه حكمى دارد؟

بسمه تعالى، در سفرى كه به پيك مى‌رويد، نماز شما تمام است.

[سؤال 2896] 5657

2. كسى كه قصد ماندن ده روز در جايى نموده ولى به اين كيفيت مثلاً ساعت هشت صبح شنبه تا دوشنبه هفته بعد و روزه‌اش را گرفته بعد معلوم شد كه بايد تا ساعت هشت صبح سه‌شنبه مى‌بايستى قصد كرده باشد آيا تكليف چيست؟

بسمه تعالى، با قصد اقامت ده روز، اشتباه در حساب مضر به صحت اقامت و جريان حكم آن نيست.

[سؤال 2897] 1435

بسمه تعالى 5 / 3 / 1361

محضر رهبر عظيم الشأن امام امت و مرجع عالى‌قدر خمينى بت شكن

1. در منطقه جنگى هستم ولى حدود بيست كيلومتر پشت جبهه مسئول تداركات

هستم امكان دارد در درگيرى‌ها و عمليات خط مقدم جبهه شركت نمايم ولى احتمال مى‌دهم مى‌توانم ده روز يا بيشتر قصد اقامه كنم حتى فرمانده مربوطه‌ام نيز اين احتمال را مى‌دهد آيا مى‌توانم نمازم را تمام و روزه فريضه‌ام را به‌جا آورم؟

2. اگر در صورت دوم نمازم قصر باشد و سال بگذرد براى روزه‌ام كفاره تعلق مى‌گيرد يا خير؟

بسمه تعالى، بدون قصد جدّى ماندن ده روز در يك محل حكم اقامت مترتب نيست و قضاى روزه اگر تا ماه رمضان سال بعد به تأخير افتاد براى هر روز يك مدّ طعام كفاره بايد به فقير بدهد.

[سؤال 2898] 1436

بسمه تعالى 3 / 8 / 1361

با عرض سلام حضور امام خمينى، رهبر كبير انقلاب و بنيان‌گذار جمهورى اسلامى ايران و با آرزوى توفيق و طول عمر آن امام بزرگوار از خداوند متعال

دربارۀ چند مسأله برايم اشكال پيش آمده است و مجبور شدم از حضور آن رهبر كبير كسب تكليف نمايم. اميدوارم كه وقت آن‌را داشته باشيد كه به وسيلۀ رهنمودهاى خود، مرا از سردرگمى نجات دهيد.

1. من يك روستايى هستم كه با چند نفر از دوستان، از دهى در 72 كيلومترى شيراز براى ادامۀ تحصيل به اين شهر آمده‌ايم و در خانۀ كرايه‌اى زندگى مى‌كنيم. دو هفته يك بار به زادگاهمان نزد خانواده بر مى‌گرديم. وقتى دو هفته شيراز مى‌مانيم، نماز يوميه را درست مى‌خوانيم؛ اما در هنگامى كه يك هفته در شيراز مى‌مانيم نمى‌دانيم نمازمان را درست بخوانيم يا شكسته. خواهشمندم هرچه زودتر ما را راهنمايى كنيد.

بسمه تعالى، در غير وطن، بدون قصد ماندن ده روز، حكم مسافر داريد.

2. دو خواهر و برادر رضاعى هستند كه يكى از آن‌ها مدت چهارماه پى‌درپى شير ديگرى را خورده است. آيا به جز آن خواهر و برادر، خواهرهاى آن خواهر نمى‌توانند با برادرهاى اين برادر ازدواج كنند؟

بسمه تعالى، ازدواج آنان مانع ندارد.

[سؤال 2899]

1437

بسمه تعالى

دفتر امام خمينى، سلام عليكم

اين‌جانبان دانشجويانى هستيم در كشور انگلستان كه دچار يك مسأله بسيار بسيار مهم شرعى شده‌ايم كه مدتى است فكر ما را به خود مشغول داشته. شهرى كه در آن زندگى مى‌كنيم بريستول نام دارد و در غرب لندن واقع شده، با جمعيت 700 هزار نفر و يكى از شهرهاى بزرگ انگليس مى‌باشد. با در نظر گرفتن اين‌كه اين كشور موطن ما نمى‌باشد، آيا بايد نماز و روزه را به طور كامل به‌جا آورد يا خير؟

خواهشمنديم تكليف اين‌جانبان را هرچه سريع‌تر - ان شاء الله قبل از شروع ماه مبارك رمضان - روشن نماييد. رسيدن شما را به اهداف عالى انقلاب اسلامى ايران خواهانيم. والسلام

بسمه تعالى، بدون قصد اقامت ده روز در يك محل، نماز قصر است و روزه صحيح نيست.

[سؤال 2900] 1438

بسمه تعالى 12 / 12 / 1361

دفتر محترم امام خمينى

ما برادران، عده‌اى از نگهبانان هستيم كه در يك حوزه - پخش البرز در جادۀ مخصوص كرج - به عنوان نگهبان انجام وظيفه مى‌نماييم و فاصلۀ خانه‌هايمان تا محل كار 23 الى 24 كيلومتر مى‌باشد. در ضمن، كارمان شيفتى مى‌باشد؛ يعنى يكى در ميان، 15 روز كار و 15 روز استراحت مى‌باشد. غرض از مزاحمت اين است كه وضعيت نماز و روزۀ برادران كه همگى از امام عزيز تقليد مى‌نماييم چگونه است؟ زيرا از هر جايى كه سؤال شد، متفاوت جواب داده‌اند. تمنّا مى‌شود ما را راهنمايى فرماييد.

بسمه تعالى، بدون قصد ده روز در يك محل و در غير وطن، حكم مسافر داريد.

[سؤال 2901]

1439

بسمه تعالى

با سلام

در رابطه با فتواى جديد امام در رابطه با شكسته بودن نماز مستأجر، اين‌جانب از حدود 18 سال پيش در شميران در خانه‌اى كه توسط پدرم اجاره شده بود مستقر شديم و حدود 15 سال در آن محل بوديم كه البته مدت اجاره‌نامه، نامعين بود و بعد از اين مدت، پدرم منزلى در كرج خريدارى و مدت 5 سال در آن منزل ساكن بوديم؛ البته به قصد برگشت به تهران؛ و بعد از اين مدت، منزل را در كرج فروخته و الآن پدرم اجاره‌نامه‌اى به مدت يك‌سال بسته است كه الآن در ونك مستقر شده‌ايم و نظرمان در ابتداى ورود، براى مدت يك‌سال سكونت بود. خواهشمندم نظر به فتواى جديد امام پاسخ فرماييد.

خدايا، خدايا، تا انقلاب مهدى، خمينى را نگهدار، والسلام عليكم ورحمة الله

بسمه تعالى، در فرض مرقوم، كه در هيچ يك از محل‌هاى مزبور، قصد توطّن نكرده‌ايد، بدون قصد ماندن ده روز در يك محله، حكم مسافر داريد.

[سؤال 2902] 1440

بسمه تعالى 24 / 5 / 1361

حضور محترم دفتر امام خمينى، دامت بركاته

ضمن عرض سلام و دعا، اميدوارم حالتان خوب، و خداوند شما را در خدمت به اسلام موفق بدارد. آمين يا كريم

من يكى از اهالى اردوگاه مهاجرين جنگى اصفهان هستم، كه در حدود 15 كيلومترى اصفهان زندگى مى‌كنم. باتوجه به اين‌كه مدت اسكان ما معين نيست و ما براى خريد و كارهاى روزمره، هر دو سه روز يا هر روز به اصفهان مى‌رويم و مى‌آييم،

آيا محل اردوگاه براى ما وطن محسوب مى‌شود يا خير؟ و نماز و روزه ما مهاجرين چه صورت دارد؟

بسمه تعالى، وطن محسوب نيست و بدون قصد اقامت ده روز، حكم مسافر داريد.

[سؤال 2903] 1441

بسمه تعالى

دفتر حضرت امام خمينى، مدّ ظله

محترماً به استحضار آن عزيزان مى‌رساند: چون ماه مبارك رمضان نزديك مى‌باشد و چند سؤال مشروحۀ ذيل براى بعضى‌ها مبهم و مورد شك و ترديد مى‌باشد، مستدعى است دستور فرمايند جهت بر طرف شدن ترديد، سؤالات را جواب فرماييد.

1.

نماز و روزه، پرسنل وظيفه و كادر به چه نحو مى‌باشد؟ آيا نماز، قصر مى‌باشد يا تمام؟ روزه دارند يا نه؟

2.

آيا سرباز وظيفه كه در پاسگاه يا واحد ديگرى خدمت مى‌كند كه فاصلۀ وطن تا محل خدمت، بيش از هشت فرسخ شرعى مى‌باشد و به علت انجام دادن مأموريت نمى‌تواند قصد ده روز بكند - البته فاصله انجام مأموريت تا واحد، بيش از هشت فرسخ مى‌باشد - از نظر نماز و روزه، وظيفۀ او به چه نحوه مى‌باشد؟

3.

آيا پرسنل وظيفه، در مدت دو سال خدمت وظيفۀ سربازى حكم مسافر دارند يا نه؟

4.

سربازى كه به واحدى انتقال داده شده و در بين ده روز، 24 ساعت به وطن خود مى‌رود كه فاصلۀ آن، بيش از هشت فرسخ مى‌باشد، نماز و روزۀ وى به چه نحوه مى‌باشد؟

بسمه تعالى، در تمام صور مذكوره، در غير وطن، بدون قصد اقامت ده روز نماز قصر است و روزه صحيح نيست.

[سؤال 2904]

1442

بسمه تعالى

دفتر امام، بعد از عرض سلام، خواهشمنديم به سؤالات ذيل جواب بدهيد:

1. آيا كسى كه در قم تحصيل كند و قصد اقامت هميشگى در آن‌جا نداشته باشد، اگر گاهى اوقات كمتر از ده روز اقامت كند، نماز او قصر مى‌باشد يا تمام؟

بسمه تعالى، در فرض مسأله، بدون قصد اقامت ده روز نماز شكسته است.

2. كسى از زادگاهش به شهر و يا ده ديگرى رفته و در سال، يك ماه و يا كمتر از يك ماه به وطنش مى‌آيد و اين يك ماهش، به صورت 5 روز و يا 8 روز مى‌باشد، نمازش قصر مى‌باشد يا خير؟

بسمه تعالى، در وطن نماز تمام است؛ مگر از آن‌جا اعراض كرده باشد.

3. اجناسى كه از طرف دولت محدود شده، مثلاً برنج؛ اگر كسى برنج از مازندران و يا شهرى ديگر آورد و به قيمت بيشتر از قيمت دولتى فروخت، اين شخص مى‌تواند بخرد؟ (اجباراً لازم دارد). و يا در همين موضوع، مى‌تواند بخرد و به كس ديگرى بفروشد؟

خلاصه، خريد و فروش اجناسى كه در دست دولت مى‌باشد، به قيمت گران‌تر از قيمت دولتى جايز مى‌باشد يا خير؟

بسمه تعالى، تابع مقررات دولت اسلامى است.

[سؤال 2905] 1443

بسمه تعالى 5 / 4 / 1361

جماران، دفتر امام خمينى، برسد به دست رهبرم حضرت آيت الله امام خمينى

من سرباز وظيفه نمايندۀ انجمن اسلامى پايگاه سه‌راه بيجار، مدت 3 ماه است كه در يك جا در كردستان، در منطقۀ عمليات مستقر هستيم. آيا نماز و روزه در اين‌جا درست است يا نه؟ اگر درست است، لطفاً جواب را به آدرس ذيل بفرستيد.

بسمه تعالى، اگر در يك محل، ده روز يا بيشتر نيّت اقامت كنيد، نماز تمام و روزه صحيح است؛ وگرنه حكم مسافر داريد.

[سؤال 2906]

1444

بسمه تعالى 3 / 4 / 1361

محضر مبارك رهبر كبير انقلاب، حضرت آيت الله العظمى امام خمينى، مدّ ظله

پرسنل گروهان ژاندارمرى تربت حيدريه، در رابطه با مسأله نماز و روزه، سؤالاتى دارند كه به دستورات حضرت‌عالى محتاج هستند.

مقدمتاً به عرض مى‌رسانيم كه اين پرسنل، شامل سربازان، درجه‌داران، افسران، در مشاغل مختلف: راننده، ادارى، گروه‌هاى گشت و غيره مى‌باشند.

سؤالات در مورد افراد فوق الذكر، به شرح زير است:

1. نماز و روزۀ سربازان، چه صورت پيدا مى‌كند و با توجه به احتمال نقل و انتقالات و مأموريت، مى‌توانند قصد اقامت نمايند؟

بسمه تعالى، بدون قصد اقامت ده روز در يك محل، حكم مسافر دارند.

2. درجه‌داران كه قبلاً مقلد مرجع ديگر بودند كه ايشان، محل كار را مانع براى تمام خواندن نماز نمى‌دانند و اكنون هم كه مقلد مرجع ديگرى هستند و به اين مسأله، يا قبلاً برخورد و عمل كرده‌اند و يا برخورد كرده، ولى به خاطر جو حاكم طاغوت بر نظام ژاندارمرى، اهميتى به مسائل شرعيه نداده‌اند، آيا مى‌توانند محل كار خود را وطن اتخاذى انتخاب نمايند يا خير؟

بسمه تعالى، بدون قصد زندگى دائمى در آن محل، وطن محسوب نمى‌شود.

3. گروه‌هاى گشتى مبارزه با مواد مخدر كه شغلشان گشت‌زنى است و بيشتر اوقات، مأموريت‌هاى دور هم مى‌روند، آيا دائم السفر محسوب نمى‌شوند؛ با توجه به اين‌كه احتمال گرفتن اين شغل از آن‌ها هم هست؟

بسمه تعالى، اگر شغلشان، گشت به نحو دوره گردى در مقدار مسافت شرعى است، نماز تمام و روزه صحيح است؛ و گرنه، حكم مسافر دارند.

4. پرسنلى كه شغل سازمانى آن‌ها راننده است ولى اكثراً بنا به دلايل سازمانى، رانندگى نمى‌كنند؛ يعنى عملاً نمى‌شود گفت دائم السفر، آيا گاهى اوقات - ندرتاً - اگر مأموريتى به آن‌ها واگذار شود، در اين موقع، دائم السفر بودن، شامل آنان مى‌شود يا خير؟

بسمه تعالى، اگر حداقل در خلال ده روز، يك‌بار در مقدار مسافت شرعى، شغل رانندگى دارند، نماز تمام و روزه صحيح است؛ و گرنه حكم مسافر دارند.

[سؤال 2907]

1445

بسمه تعالى 18 / 2 / 1361

محضر مبارك حضرت آيت الله العظمى امام خمينى

محترماً؛ به عرض مى‌رساند: پرسنل هوانيروز (پرسنل خلبان) كه به مأموريت اعزام مى‌شوند، مدت مأموريت آنان حداقل 15روز و حداكثر 20 روز مى‌باشد. با توجه به موقعيت منطقه، ممكن است در اين مدت حتى يك پرواز هم صورت نگيرد و بر عكس ممكن است با توجه به نياز مناطق ديگر، حتى چندين پرواز هم صورت گيرد؛ طبق سؤالى كه از بعضى معممين نموده‌ايم، مى‌گويند: حرف واحد اعزام‌كننده - كه مثلاً

به مدت 15 روز به مأموريت برويد - براى شما حجّت است و مى‌بايستى پس از رفتن به منطقه، قصد نموده و نماز خود را كامل بخوانيد؛ حتى اگر روز سوم، محل مأموريت را ترك گفته و به نقطۀ ديگرى از طرف واحد اعزام شويد. و بعضى ديگر از اين آقايان مى‌فرمايند: چون در حال انتظار به سر مى‌بريد و ممكن است هر لحظه به مأموريتى اعزام شويد، بنابراين چون صد در صد مطمئن نيستيد، بايستى نماز خود را شكسته ادا نماييد. لذا از محضر آن امام تقاضامنديم هرچه زودتر جواب اين مسأله را مرقوم فرماييد و همچنين براى روزۀ ماه رمضان كه تا چند وقت ديگر فرا مى‌رسد؛ ضمن اين‌كه مرجع تقليد اين پرسنل، حضرت امام خمينى مى‌باشند.

بسمه تعالى، در فرض سؤال كه اطمينان به ماندن ده روز در يك محل ندارند، تا سى روز حكم مسافر دارند و نمازشان قصر است و روزه صحيح نيست.

[سؤال 2908] 1446

بسمه تعالى 21 / 1 / 1362

محضر مبارك حضرت آيت الله العظمى امام خمينى، حفظه الله تعالى

نظر به اين‌كه حضرت‌عالى بر حسب فتوا، نماز كسى را كه بيش از مقدار مسافت

شرعى مسافرت نمايد قصر مى‌دانيد، آيا برادران ما كه در خارج از كشور اشتغال به تحصيل دارند و قصد اقامت دائم در خارج را نيز ندارند و پس از اتمام تحصيل، تصميم مراجعت به ايران را دارند، در حكم مسافر بوده يا خير؟ و با توجه بر اين امر، نماز و روزه به چه كيفيت است؟

بسمه تعالى، در فرض مسأله اگر در محل واحد، قصد اقامت ده روز نمايند، نمازشان تمام و روزه صحيح است و الا بايد نماز را شكسته بخوانند و روزه صحيح نيست.

[سؤال 2909] 1447

بسمه تعالى 3 / 1361

محضر مبارك رهبر كبير انقلاب، امام خمينى، ادام الله ظله الشريف

محترماً به استحضار مى‌رساند به اين‌كه در سپاه پاسداران انقلاب اسلامى تربت جام، تعدادى از برادران، مأمور تبليغات نوار مرزى‌اند و اكنون مدت پنج ماه است كه كار مى‌كنند و در يك جا ثابت نيستند و در طول اين مدت هم نمازشان را شكسته خوانده‌اند. ما از هر كه سؤال نموديم، جواب مختلف مى‌دادند. از پيشگاه رهبر كبير انقلاب استدعا مى‌شود توضيح دهد كه نمازمان چگونه است؟ آيا شكسته بخوانيم يا درست؟ ضمناً اين‌ها سربازند كه در سپاه خدمت مى‌كنند و تا آخر خدمتشان هم شايد در گروه تبليغات باشند. والسلام عليكم ورحمة الله

بسمه تعالى، بدون قصد اقامت ده روز در يك محل، نماز و روزه قصر است؛ مگر آن‌كه شغل شما در مسافت شرعى به نحو دوره گردى باشد كه در اين صورت، نماز و روزه تمام است.

[سؤال 2910] 2057

3. فدوى مدت 22 ماه است كه از وطن خويش - قصر شيرين - آواره‌ام. تا مدتى كه در باختران، در بيمارستان و در خانه بودم، قصد ده روز كردم و نماز را تمام

مى‌خواندم؛ ولى اين مدت يك سالى كه به اسلام آباد غرب آمده‌ام با اين كه يك خانۀ محقر هم دارم، ولى هر آن‌كه قصر شيرين آزاد شود بر مى‌گردم و قصد توطّن در اين‌جا را نكردم و فعلاً كارم هم طورى مى‌باشد كه نمى‌توانم ده روز در خانه بمانم. نماز و روزۀ اين‌جانب در اين صورت چگونه خواهد بود؟

بسمه تعالى، در غير وطن، بدون قصد ماندن ده روز در يك محل، نماز شكسته است و روزه صحيح نيست.

[سؤال 2911] 1448

بسمه تعالى 24 / 3 / 1361

دفتر محترم حضرت امام خمينى مدّ ظله العالى

ضمن عرض سلام و آرزوى سلامت براى امام امت، به استحضار مى‌رسانم: اين‌جانب متولد تهران بوده و در محلۀ خيابان هلال احمر، نرسيده به پل امامزاده معصوم ساكن بودم و محل كارم در كيلومتر 24 جادۀ تهران - ساوه مى‌باشد و مدت چند ماه است كه در منازل مسكونى موجود در محل كارم (كيلومتر 24 تهران - ساوه) سكونت دارم و در هر هفته، حداقل يك بار جهت خريد ارزاق و ديدار اقوام، به تهران رفته و بر مى‌گردم. خواهشمندم با توجه به اين‌كه منزل مسكونى و محل كارم در يك جا مى‌باشد (كيلومتر 24 جاده تهران - ساوه)، مشخص فرماييد نماز اين‌جانب در محل سكونت فعلى‌ام شكسته است يا كامل؟ و مواقعى كه به تهران مى‌روم، نمازم چگونه مى‌باشد؟

همچنين در ماه مبارك رمضان، از نظر روزه‌دارى چه وضعى خواهم داشت؟ تقاضا دارم با توجه به نزديكى ماه رمضان، به طور واضح اين‌جانب را راهنمايى فرماييد.

بسمه تعالى، در محل كار، بدون قصد توطّن حكم مسافر داريد، كه بدون نيت اقامت ده روز، نماز و روزه قصر است؛ و تهران اگر وطن شما بوده و از آن اعراض نكرديد، به حكم وطن باقى است.

[سؤال 2912]

1449

بسمه تعالى 13 / 4 / 1361

محضر مبارك حضرت آيت الله العظمى امام خمينى، رهبر كبير انقلاب اسلامى و فرماندهى كل قوا

من متولد شهريار هستم و نظامى مى‌باشم و محل خدمتم، در لويزان تهران است و تهران را براى خودم وطن انتخاب نكرده‌ام و بنا به فتواى حضرت‌عالى، مسافر محسوب مى‌شوم، حال با اين وجود، مسافت محل كار و محل سكونت من از منزل، 3 كيلومتر است. اگر با قصد ده روز ماندن در منزل، اين مسافت را طى كرده، صبح به محل كار بروم و بعد از ظهر برگردم؛

1.

روزه گرفتن براى من چه صورتى دارد؟

2.

آيا مى‌شود نماز را هم در منزل و هم در محل كار درست خواند؟

بسمه تعالى، محل كار اگر داخل حد ترخص محل اقامت در لويزان باشد و جزء محدودۀ آن محسوب شود، قصد اقامت در فرض سؤال، صحيح است و نماز و روزه، در محل اقامت و محل كار تمام است.

[سؤال 2913] 1450

بسمه تعالى 5 / 4 / 1361

شوراى محترم استفتاى امام خمينى

پس از عرض سلام و تحيات، محترماً به استحضار عالى مى‌رساند كه مسائل زير براى اين‌جانب روشن نيست. خواهشمند است در توضيح و تشريح آن‌ها اين‌جانب را يارى فرماييد.

1. اين‌جانب در دماوند خدمت مى‌كنم و هفته‌اى يك بار به تهران عزيمت مى‌كنم و يا براى استحمام به رودهن (فاصلۀ 20 كيلومترى) و يا دماوند (6 كيلومترى) مى‌روم. آيا مى‌توانم روزه بگيرم؟ البته اين‌جا مى‌گويند كه اگر شما از حد ترخص خارج شديد

و فرضاً دماوند رفتيد، زمان رفت نبايد از دو ساعت بيشتر باشد؛ خواه مسافرت، بيش يا كمتر از چهار فرسخ باشد. و اگر قصد اقامه كنم، مى‌توانم روزه بگيرم يا نه؟ آيا مى‌توانم اين‌جا را موطن دوم خود حساب كنم؟ و اگر قصد اقامه كردم، مى‌توانم بعدازظهر مسافرت كرده و قبل از ظهر روز بعد بيايم؟ روزه‌ام درست است يا نه؟

بسمه تعالى، بدون قصد اقامت ده روز در يك محل، نماز شكسته است و روزه صحيح نيست؛ و بدون قصد زندگى دائمى، غيروطن، وطن نمى‌شود.

2. من از 29 ارديبهشت ماه 1361 وارد دورۀ احتياط شده‌ام و حقوقمان ماهانه 2225 تومان است. آيا اگر در آخر ماه و سال مبلغى اضافه ماند، خمس و زكات تعلق مى‌گيرد؟

بسمه تعالى، هرچه از حقوق و ساير درآمدها، آخر سال زياد بماند خمس دارد.

3. من مقدارى آلبوم تمبر دارم كه ارزش آن‌ها حدوداً 8 تا 10هزارتومان مى‌شود و ساليانه، ارزش آن‌ها اضافه مى‌شود. آيا بر آن‌ها خمس و زكات تعلق مى‌گيرد؟ و اصولاً جمع‌آورى تمبر - به صورت سرگرمى - از نظر شرعى صحيح است يا نه؟ و همچنين مقدارى وسايل آزمايشگاهى دارم. آيا بر آن‌ها تعلق مى‌گيرد يا نه؟

بسمه تعالى، جمع آورى تمبر براى غرض عقلايى اشكال ندارد و اگرچه بهتر است از صرف مال در مثل چنين كارهايى خوددارى شود؛ و در هر صورت اگر از درآمد كسب تهيه شده و خارج از شؤون متعارفى شخص است، خمس دارد وگرنه خمس ندارد.

[سؤال 2914] 1451

بسمه تعالى

حضور محترم امام امت، دامت بركاته

پس از عرض سلام، چند سؤال داريم كه خواهشمنديم جواب فرماييد:

1. راجع به نماز ماها كه سرباز هستيم، روحانيون محل، جواب‌هاى مختلفى به ما داده‌اند. حالا ما را راهنمايى كنيد كه نماز ما به چه صورت مى‌باشد؟ چون در شهرى به نام ايذه خدمت مى‌نماييم كه حداقل در ماه، چند بار به مأموريت مى‌رويم كه البته مدت آن‌ها معلوم نمى‌باشد و فاصلۀ آن‌ها هم از مبدأ كه گروهان ژاندارمرى ايذه مى‌باشد تا مقصد، بيش از چهار فرسخ مى‌باشد و به همين دلايل، ما در موقع

مأموريت، نمازمان را شكسته و موقعى كه به گروهان مراجعت نموديم، نمازمان را كامل مى‌خوانيم. آيا نماز ما صحيح مى‌باشد يا خير؟ در غير اين‌صورت، ما به چه صورت نماز بخوانيم؟

بسمه تعالى، بدون قصد اقامت ده روز در يك محل، نماز شكسته است و روزه صحيح نيست.

2. در مورد روزۀ ما سربازان چه مى‌فرماييد؟

بسمه تعالى، بدون قصد اقامت ده روز در يك محل، روزه صحيح نيست.

[سؤال 2915] 1452

بسمه تعالى 16 / 7 / 1361

سلام عليكم، پس از عرض سلام، اميدوارم كه حالتان خوب باشد و در پناه ايزد منان در جهت پيشرفت اين انقلاب و در جهت خط امام قدم برداريد. چند سؤال دارم كه از شما تقاضا دارم كه جواب مرقوم فرماييد:

1. من بچۀ گرمسار هستم و در شاهرود در يك خانۀ اجاره‌اى زندگى مى‌كنم و محل كارم در دهى به نام بسطام است كه فاصلۀ اين ده با شاهرود 6 كيلومتر است و من صبح مى‌روم، ظهر بر مى‌گردم و ظهر مى‌روم، غروب بر مى‌گردم. در اين‌جا نماز و روزۀ من به چه صورت است؟ اين‌جانب از امام جمعه شاهرود اين مسأله را پرسيده‌ام و ايشان مى‌گويند: مى‌توانى در اين مسأله از آيت الله خويى تقليد كنى و نمازت را درست بخوانى؛ در صورتى كه من از امام تقليد مى‌كنم. خواهش مى‌كنم هرچه زودتر جواب اين‌را بدهيد. در ضمن من تابستان به گرمسار مى‌روم و اين‌جا نيستم، من يك معلم هستم.

بسمه تعالى، بدون قصد اقامۀ ده روز در يك محل، حكم مسافر داريد.

2. اگر برادر خود من عكس بگيرد و بخواهد يك مرد نامحرم آن عكس را ظاهر كند، آيا اين گناه دارد يا نه؟

بسمه تعالى، اگر ظاهر كننده، شما را نمى‌شناسد مانع ندارد.

3. اگر يك برادر نامحرم براى مدت يك ساعت فنون رانندگى را ياد بدهد و بقيه را پيش يك فرد محرم تعليم ببيند، آيا اين گناه دارد؟

بسمه تعالى، اگر بدون مفسده باشد اشكال ندارد، با حفظ موازين شرعيه.

[سؤال 2916] 1929

2. سربازهايى كه در پاسگاه‌ها به‌سر مى‌برند و در هر روز احتمال مى‌دهند كه به آن‌ها مأموريت داده شود كه به بيشتر از چهار فرسخ بروند، آيا بايد روزه بگيرند يا نه؟

بسمه تعالى، بدون قصد اقامت ده روز در يك محل، حكم مسافر دارند.

[سؤال 2917] 134

2. اگر يك‌سال به شهرى مأموريت داشته باشيم، تكليف روزه و نماز چيست؟

بسمه تعالى، بدون قصد اقامت ده روز در يك محل، نماز و روزه در سفر قصر است.

[سؤال 2918] 1453

بسمه تعالى

دفتر امام خمينى، پس از سلام، من سرباز مأمور در كردستان، اهل مشهد هستم. نمازم قصر است يا تمام؟ والسلام

بسمه تعالى، بدون قصد ماندن ده روز در محل مأموريت نمازتان قصر است.

[سؤال 2919] 1454

بسمه تعالى

دفتر امام خمينى، مدّ ظله، محترماً به سؤال زير جواب دهيد:

مدت بيش از ده سال است كه از شهرى به شهر ديگرى آمده و در آن‌جا سكونت داريم و چون در شركت نفت كار مى‌كنم، معلوم نيست كه چند سال ديگر در اين‌جا

باشيم و هنوز هم معلوم نيست كه بعد از بازنشستگى، در اين شهر بمانيم يا به وطن اول يا جاى ديگرى برويم؛ در حال حاضر بايد نماز را كامل خواند يا شكسته؟

بسمه تعالى، بدون قصد ماندن ده روز در محل مرقوم، حكم مسافر داريد.

[سؤال 2920] 1455

بسمه تعالى 25 / 9 / 1361

با عرض سلام خدمت آقايان و خادمين اسلام و بندگان شريف و مؤمن پروردگار

سؤالى كه براى من پيش آمده اين است: من و شوهرم در خانۀ پدرى ايشان، كه تحت مالكيت پدر شوهرم قرار داشت و واقع در شهر رى بود، زندگى مى‌كرديم؛ بر حسب احتياجات مادى، ايشان آن خانه را فروخته و به اتفاق خانواده (پدر و مادر ايشان) به تجريش عزيمت كرده و در يكى از خانه‌هاى مصادره‌اى مربوط به بنياد مستضعفان زندگى مى‌كنيم و با ذكر اين مسأله كه اين خانه مال ما نيست و ما به عنوان مستأجر در اين خانه سكونت داريم و براى ما مشخص و معين نيست كه تا چه مدت در آن خانه ساكن باشيم (چون قيد نشده كه چه مدت آن‌جا باشيم) و اصلاً آيا در تهران باشيم يا به شهرستان ديگرى عزيمت كنيم و يا از آن‌جا به محل ديگرى در خود تهران برويم، پس براى ما مسأله نمازمان را روشن كرده و بفرماييد كه آيا نماز ما شكسته است يا تمام؟ و مسأله روزه هم همين طور.

بسمه تعالى، در فرض سؤال، حكم مسافر مترتّب مى‌شود كه بدون قصد اقامۀ ده روز، نماز شكسته و روزه صحيح نيست.

[سؤال 2921] 6903

4. از شهرستان اراك به اصفهان آمده‌ام و مدت تقريباً سيزده سال است كه در ذوب‌آهن خدمت مى‌نمايم و وطنم اراك مى‌باشد و اكنون در فولادشهر زندگى مى‌كنم و در زندگى تصميم قطعى ندارم كه در كدام شهر زندگى خود را ادامه دهم - البته فعلاً قطعه زمينى از دولت به بنده داده‌اند ولى باز تصميم قطعى نگرفته‌ام كه بمانم يا خير -

آيا نماز و روزۀ اين‌جانب ايرادى دارد اگر از فولادشهر به كارخانه بروم و قبل از اذان ظهر به خانه برگردم؟

بسمه تعالى، در فرض مرقوم، در محل سكونت و بين راه و محل كار حكم مسافر داريد و بدون قصد اقامت ده روز در يك محل نماز و روزه قصر است.

[سؤال 2922] 736

4. مهاجرين شهرهاى مناطق جنگى كه حدود دو سال است در شهرهاى ديگر كشور زندگى مى‌كنند و معلوم نيست چه موقع به وطن اصلى خود بازگردند، تا زمانى كه در غير وطن اصلى زندگى مى‌كنند تكليفشان نسبت به نماز و روزه چيست؟

بسمه تعالى، بدون قصد ده روز در يك محل، حكم مسافر دارند.

[سؤال 2923] 7188

2. نمازهاى شخصى كه در جبهه است كامل است يا شكسته؟

بسمه تعالى، بدون قصد ده روز در يك محل، نماز و روزه قصر است.

[سؤال 2924] 3844

4. طلابى كه به جبهه جنگ براى تبليغ مى‌روند با قصد ده روز مى‌توانند در يك جا نماز خود را تمام بخوانند؟

بسمه تعالى، اگر مى‌دانند ده روز در يك جا مى‌مانند قصد محقّق است و بايد نماز را تمام بخوانند.

[سؤال 2925] 1456

بسمه تعالى 12 / 3 / 1361

حضور محترم حضرت امام خمينى

با عرض سلام و پوزش؛ نظر مبارك، در مورد دو سؤال زير چيست:

1.

حقير در نگهدارى دستگاه‌هاى رادار كار مى‌كنم. دستگاه‌هاى رادار عموماً در ارتفاعات كوه‌ها و تپه‌ها مستقر مى‌گردد و در اكثر ايستگاه‌هاى رادار، محل مسكونى با محل كار فاصلۀ بيش از چهار فرسنگ را دارد. با توجه به اين‌كه مدت خدمت مقرر ما در نيروى هوايى در همين شرايط مى‌گذرد و دور از موطن اصلى است، نحوۀ اداى نماز و روزه به چه صورت خواهد بود؟ در صورتى كه حالت مسافر را داشته باشيم، با توجه به اين‌كه ساليانه حداكثر 30 يا 45 روز مرخصى داريم و معمولاً در دو سه نوبت داده مى‌شود، نحوۀ اداى روزه به چه صورت است؟

2.

در حال حاضر 5 كيلومترى شرق شهر بندر عباس محل سكونت ما است و محل كارمان در غرب شهر مى‌باشد كه فاصلۀ محل كار و محل زيست، 22 كيلومتر است و به علت وجود شهرك‌ها، شركت‌ها و ساختمان‌هاى موجود اطراف شهر، تشخيص حدود شهر مشكل است و نظرات روحانيون موجود، متفاوت است، نظر جناب‌عالى در مورد نماز و روزۀ ما چيست؟

خدايا خدايا تا انقلاب مهدى خمينى را نگهدار، والسلام

بسمه تعالى، محل كار و محل سكونت اگر وطن شما نيست، بدون قصد اقامت ده روز در يك محل، نماز قصر است و روزه صحيح نيست و قضاى روزۀ ماه رمضان نبايد از ماه رمضان سال بعد به تأخير افتد.

[سؤال 2926] 3992

2. من در يكى از روستاها كه پنجاه كيلومتر با وطنم فاصله دارد مشغول انجام وظيفه هستم و هر هفته قصد ده روز مى‌نمايم و نمازم را آن‌جا تمام مى‌خوانم ولى اكثر اوقات براى كارهاى جزئى - مثلاً آوردن نان - به خانه‌ام مى‌روم؛ آيا نماز من اشكالى دارد؟

بسمه تعالى، اگر مى‌دانيد بين ده روز، از روستا به وطن بر مى‌گرديد، نمى‌توانيد قصد ده روز كنيد.

[سؤال 2927]

1457

بسمه تعالى 31 / 5 / 1361

محضر حضرت آيت الله العظمى امام خمينى، دامت بركاته

نظر به اين‌كه در اين پادگان، هر 2 ماه حدود 3000 سرباز جهت آموزش وارد مى‌شوند و در مدت آموزش، يك هفته اردو مى‌روند:

1.

كسى كه 10 روز در پادگان چهل‌دختر قصد كند و در اين بين (10 روز) حدود 20 كيلومتر براى 6 روز اردو يا غيره برود، وضع نماز او چگونه است؟

2.

آيا در مورد روزه هم مسأله به همين شكل است؟

بسمه تعالى، اگر در حين قصد اقامت، مى‌داند كه در اثناى ده روز، تا مسافتى براى شركت در اردو مى‌رود، قصد اقامت متحقّق نيست و نماز و روزه قصر است.

[سؤال 2928] 1958

3. آيا مى‌شود در جبهه نيت ده روز كرد و نماز را تمام خواند و روزه گرفت؟

بسمه تعالى، اگر يقين به ماندن ده روز در يك مكان نداشته باشيد، نمى‌توانيد قصد كنيد.

[سؤال 2929] 5146

2. از مهاجرين جنگى خرمشهر هستم كه حدود دو سال است بدون آن‌كه بابلسر را وطن خود اختيار كرده باشم، در آن زندگى مى‌كنم و ممكن است تا بازگشت به شهرم، چند سال ديگر هم طول بكشد. از طرفى محل كارم نيز در بابل - كه حدود 20 كيلومتر با بابلسر فاصله دارد - مى‌باشد. استدعا دارم با توجه به فرض مذكور، پاسخ فرماييد: آيا نماز من شكسته است يا كامل؟ در صورت شكسته بودن، تكليف نماز و روزه‌هايى كه در اين مدت گرفته‌ام چيست؟

بسمه تعالى، بدون قصد ده روز در يكى از دو محل، حكم مسافر داريد.

[سؤال 2930]

1458

بسمه تعالى 8 / 1 / 1362

محضر مبارك رهبر كبير انقلاب و مرجع آگاه جهان تشيع و فخر آل الرسول صلى‌الله‌عليه‌و‌آله‌وسلم و سلالة الزهراء البتول عليهاالسلام

من سرباز وظيفه هستم و در يك پادگان (فرماندهى ترابرى) كه در 18 كيلومترى جاده قديم كرج واقع است در خدمت مقدس سربازى مشغول انجام وظيفه هستم و اهل شهرستان رشت مى‌باشم، موقعيت من اين طور است كه من هر روز به جز يك روز در هفته (پنج‌شنبه يا جمعه) كه نگهبان هستم در پادگان مى‌مانم و بقيه روزهاى هفته را براى خواندن درس طلبگى به مهديه تهران مى‌آيم، كه فاصله پادگان تا مهديه تهران نزديك به 22 كيلومتر مى‌باشد. من هر روز از ساعت 6 صبح الى 30/1 بعدازظهر در پادگان هستم و بعداً به مهديه تهران جهت درس خواندن مى‌روم و بعد از اتمام درس ساعت حدوداً 6 بعدازظهر به منزل خودم واقع در حسن آباد مى‌روم (توضيح اين‌كه منظور از منزل اتاقى است كه تهيه شده و داريم). سؤال اين است كه آيا اگر بخواهم در يك ماه مبارك رمضان از پادگان به هيچ وجه خارج نشوم و قصد ده روز كنم و اگر هم بروم خارج از پادگان بعدازظهر بروم و شب نيز دوباره برگردم در پادگان بمانم، آيا مى‌توانم روزه بگيرم؟ و سؤال ديگر اين‌كه اگر بخواهم براى درس بروم در ماه مبارك رمضان مسأله چطور است و بهتر كدام‌يك است، يعنى تكليف من چيست؟ طول عمر شما رهبر عزيز انقلاب را از خداوند تبارك و تعالى خواستارم.

بسمه تعالى، بدون قصد ماندن ده روز در يكى از دو محلّ حكم مسافر داريد و چنانچه فاصله دو محل كمتر از 5/22 كيلومتر است مى‌توانيد قبل از ماه رمضان ده روز در يكى از دو محل قصد كنيد و بمانيد و بعد به هر دو محل رفت و آمد كنيد، در اين صورت تا مسافرت جديد نكرده‌ايد روزه شما صحيح است.

[سؤال 2931]

1459

بسمه تعالى 28 / 9 / 1361

حضور رهبر عزيز انقلاب اسلامى ايران، حضرت آيت الله العظمى امام خمينى

با سلام و دعا به آن وجود مقدس و با اميد پيروزى رزمندگان اسلام و سلامتى و شفاى مجروحان انقلاب اسلامى و جنگ تحميلى و طول عمر با عزت آن حضرت، چند مسأله وجود دارد كه اميد است به آن پاسخ فرماييد.

1. اين‌جانب معلمى هستم كه از طرف وزارت آموزش و پرورش، به كشور قطر اعزام شده‌ام. موقعيت شهرى دوحه - مركز قطر - بدين صورت است كه وسعت مركز اصلى شهر ابتدا كم بوده و محله به محله نامگذارى شده، ولى از ده سال قبل به اين طرف، شروع به ساختمان‌سازى كرده‌اند و شركت‌ها و مدارس و مساجد و زمين‌هاى خالى در بين خيابان‌ها فراوان است؛ به طورى كه محله‌ها همه به‌هم متصل شده‌اند و بدين مناسبت مشخص نيست كه حدود فعلى شهر كجا است؛ مثلاً بعضى هتل‌ها و سوپرماركت‌ها در 6 - 7 كيلومترى و بازار جديد ميوه و تره‌بار و ماهى در 10 كيلومترى و تعميرات و بعضى از نمايندگى‌هاى اتومبيل‌ها در 20 كيلومترى مركز شهر واقع است؛ و در اين مدت سه سال مأموريت، نمازها را تمام خوانده‌ايم و بعضى از همكاران بنا به ضرورت مالى، منازل خود را دور از مركز شهر و مدرسه - مثلاً در 8 الى 12 كيلومترى - اجاره كرده‌اند و در اين فاصله، هم منزل و مغازۀ تازه ساز است و هم زمين خالى و خيابان و فرودگاه و در بعضى جاها دريا، و بنا به وظيفه، در روز دو - سه بار اين فاصله را طى مى‌كنند. آيا با اين توصيف، بايد نماز را تمام بخوانند يا شكسته و تكليف نمازهاى گذشته چيست؟

بسمه تعالى، تا شهر مذكور در بزرگى، خارق‌العاده نشده و مجموع، به يك شهر ناميده مى‌شود، با فرض قصد اقامت ده روز، نماز تمام است؛ و اگر نمازهاى گذشته برخلاف وظيفه انجام شده بايد قضا شود.

2. همان طور كه اطلاع داريد برادران اهل سنت، مرغ‌هايى كه ذبيحۀ كشورهاى غيرمسلمان است

مصرف مى‌كنند؛ به دليل آن‌كه چنانچه ذابح، اهل كتاب باشد كافى مى‌دانند و روى پاكت اين مرغ‌ها جملۀ (ذبح على حسب شريعة الاسلاميه) نيز نوشته شده. آيا استفاده كردن يك فرد شيعه از اين مرغ‌ها جايز است يا خير؟

بسمه تعالى، تا احراز نشود تذكيه - ولو به اين‌كه احتمال داده شود كه واردكنندۀ مسلمان، رعايت تذكيه شرعى را نموده و در اختيار مردم مسلمان براى استفاده گذاشته - حرام است.

3. اوايل بلوغ بر حسب نپرسيدن مسأله و كم رويى و يا نگفتن بزرگ‌ترها - مانند پدر و مادر و معلمان - غسل جنابت را به اين ترتيب انجام مى‌دادم كه ابتدا سر و صورت و گردن و بعد، طرف راست يعنى نيم تنۀ راست و سپس طرف چپ يعنى نيم تنۀ چپ و بعد، دست راست و دست چپ و آخرالامر پاى راست و پاى چپ را به مدت قريب دو سال مى‌شستم. تكليف نماز و روزۀ اين مدت چيست؟ آيا باطل است و بايد قضاى آن‌را گرفت يا صحيح است؟

بسمه تعالى، غسل، باطل و بايد نمازهايى را كه با آن خوانده شده قضا نمود؛ ولى روزه‌ها قضا ندارد.

4. از سال 52 الى 57 معلم مأمور خدمت در فلاورجان اصفهان بودم. در اصفهان منزل اجاره‌اى داشتيم و وطنم اصفهان نبود. صبح‌ها براى خدمت، به فلاورجان - كه حدود 20 كيلومتر تا اصفهان فاصله داشت - مى‌رفتم و ظهرها بر مى‌گشتم و در آن مدت پنج سال نمازها را كامل خواندم و روزه هم گرفتم؛ اكنون به اين مسأله واقف شده‌ام. در آن زمان، از چند نفر كه مورد اطمينان بودند سؤال كردم. يكى مى‌گفت: شكسته و ديگرى جواب مى‌داد: فتوا تغيير كرده است و بايد تمام خواند. تكليف نماز و روزه‌هاى اين مدت چيست؟ و در ضمن، قضاى نماز دو سالى كه غسل را اشتباه مى‌كردم، در همين مدت خواندم. وضع اين قضا چه صورت دارد؟

بسمه تعالى، در فرض مسأله، نماز شكسته است و نمازهايى را كه تمام خوانده‌ايد بايد شكسته قضا نماييد؛ ولى نمازهايى را كه تمام قضا كرده‌ايد، اگر مطابق تكليف قضاى فائته انجام شده صحيح است.

[سؤال 2932] 1460

بسمه تعالى 5 / 11 / 1360

دفتر محترم امام خمينى، دامت بركاته

محترماً؛ به عرض مى‌رساند: اين‌جانب از استان فارس و يكى از كارگران ذوب

آهن اصفهان، در شهر مسكونى پولاد شهر ساكن مى‌باشم و فاصله آن تا كارخانۀ ذوب آهن پانزده كيلومتر مى‌باشد و بين شهر و محل كار، كوه و گردنه وجود دارد. مدت هفت سال است در ذوب آهن مشغول خدمت هستم و پس از خاتمه و يا در صورت انتقال، به شهر شيراز باز خواهم گشت. آيا با وجودى كه اين‌جانب مقلد امام هستم، مى‌توانم قصد وطن كرده و نماز و روزه خود را تمام بخوانم؟

خواهشمند است نسبت به اين مسأله كه سؤال يك نفر نيست؛ بلكه مسأله اشخاصى است كه شرايط من را دارند پاسخ لازم مبذول فرماييد.

بسمه تعالى، در مفروض سؤال، وطن محسوب نمى‌شود و بدون قصد اقامت ده روز در يكى از دو محل، نه در هر دو محل، حكم مسافر داريد.

[سؤال 2933] 1461

بسمه تعالى 16 / 9 / 1361

دفتر امام خمينى مدّ ظله العالى

محترماً؛ شخصى از زادگاه خود براى كار به ذوب‌آهن ذغال‌سنگ پابدانا عزيمت و مدت ده سال مشغول كار مى‌باشد و منزلى در پابدانا كرايه كرده؛ هر روز به فاصلۀ دو فرسخ سر كار مى‌رود و شب به منزل بر مى‌گردد، آيا نمازش شكسته است يا تمام، يا اين‌كه سر كار شكسته و منزل تمام است؟

و ضمناً زادگاه اصلى، در فاصلۀ 60 فرسخى طول راه مى‌باشد، آيا نماز وى وقتى كه به زادگاه خودش رسيد تمام است يا خير؟ آن هم در سال چندين نوبت، هر نوبت سه الى پنج يا دو الى شش روز مى‌ماند و بعد به سر كارش مى‌رود، آيا نمازش شكسته است يا تمام؟

بسمه تعالى، در صورتى كه محل كار و منزل مسكونى، دو محل محسوب شود حكم مسافر دارد؛ مگر اين‌كه محل سكونت فعلى را وطن قرار داده

باشد و چنانچه از زادگاه اصلى اعراض نكرده، حكم وطن باقى است و اگر در يكى از دو محل كار، قصد اقامۀ ده روز نمايد يا سفر شرعى كرد نمازش تمام است.

[سؤال 2934] 1462

بسمه تعالى

پس از عرض سلام به پيشگاه اقدس رهبر كبير انقلاب و بنيان‌گذار جمهورى اسلامى ايران نايب الامام حضرت امام خمينى ادام الله ظله على رؤوس الأنام به عرض مى‌رساند گرچه در اين مورد سؤال‌ها شده ولى حقيقت مسأله اين است كه دولت قدرى بيابان را گرفته، يك گوشۀ آن كارخانه ذوب آهن ساخته و گوشه ديگرى فضاى سبز درست كرده و قسمتى را براى احتياط نگهدارى كرده و گوشۀ ديگرش شهر ساخته براى سكونت كارگرانش. اين شهر را خود ذوب آهن با هزينۀ خود به وسيلۀ كارگران ذوب آهن براى سكونت فقط كارگران خودش تا وقتى مشغول كار هستند ساخته است.

سؤال اين است كارگر ذوب آهن مى‌خواهد در اين شهر ذوب آهن (قيام پولاد شهر) قصد اقامت كند و از منزلش بيرون بيايد و به محل كارش كارخانه ذوب آهن برود و شب برگردد به منزل، آيا محل اقامه يا محل كارش ولو هفت - هشت كيلومتر فاصله دارد در حكم دو طرف شهر اسلامبول و بغداد و كاظمين - همان‌طور كه در كتاب تحرير الوسيله - هست محسوب است و يا اين‌كه دو قسمت جدا از هم حساب مى‌شود؟ با اين‌كه اداره و بودجۀ شهر و كارخانه يكى و با يك بودجه تأمين و اداره مى‌شود.

خدايا، خدايا، تا انقلاب مهدى (عج)، خمينى را نگهدار.

بسمه تعالى، فاصله اگر به حدى است كه در نظر عرف دو محل حساب مى‌شود قصد اقامت متحقق نمى‌شود.

[سؤال 2935]

1463

بسمه تعالى

با عرض سلام حضور امام عزيزمان و اميد سلامتى وطول عمر ايشان و ظهور هرچه زودتر امام زمان (عج) اميدوارم به سؤالاتى كه براى اين‌جانب پيش آمده است پاسخ فرماييد:

دخترى هستم متولد تهران، 22 ساله و بيش از 13 سال را بيرون از تهران - به علت انتقال پدرم كه كارمند راه آهن است - زندگى كرده‌ام و اخيراً شش سال در اصفهان، البته در جاده شيراز - با تابلوى قبل، 12 كيلومترى، و با تابلوى جديد، 5 كيلومترى اصفهان - كوى كارمندان راه‌آهن، زندگى كرده‌ام و به علت كمبودهاى بسيارى كه در اين محل وجود دارد براى رفتن به دبيرستان و پس از آن، كلاس‌هاى ديگر و شركت در جهاد دانشگاهى و به طور كلى كارهايى كه نياز به من بود و شركت در نماز جمعه، بين راه‌آهن و اصفهان تردّد داشته‌ام، ولى شب‌ها منزل بوده‌ام و گاهى روزها دو يا سه بار به اصفهان رفته و به راه آهن برگشته‌ام.

1.

با توجه به اين‌كه منزل ما در محوّطۀ راه آهن است آيا زمين‌هاى بسيارى كه اطراف اين منازل، بدون ساختمان و به طور نرده كشيده، وجود دارد نيز مثل منازل محسوب مى‌شود، براى حساب كردن حد ترخص يا 22 كيلومتر و نيم؟

2.

در فاصلۀ بين راه آهن و اصفهان و در نزديكى محوّطۀ راه آهن (نرده‌كشى) پايگاه شهيد وطن‌پور (هوانيروز) وجود دارد كه زمين‌هاى بسيارى را تقريباً متصل به شهر، نرده‌كشى كرده‌اند و متعلق به هوانيروز است، آيا هوانيروز مثل شهر محسوب مى‌شود يا بيابان؟

3.

با توجه به اين‌كه در اين مدت شش سال، روزه‌ها را گرفته و نمازها را درست خوانده‌ام، اگر نماز و روزۀ ما نماز و روزۀ مسافر بوده، آيا بايد تجديد شود (شكسته خوانده شود و روزه‌ها گرفته شود)؟ و مى‌دانسته‌ام نماز و روزۀ مسافر شكسته است،

ولى نمى‌دانسته‌ام كه حالت مسافر دارم يا نه؛ اصلاً به فكرم هم نرسيده بود كه ممكن است مسافر محسوب شوم.

بسمه تعالى، 1 و 2 و 3. در فرض مرقوم، منزل شما خارج از شهر است و بدون قصد ماندن ده روز در يكى از دو محل (شهر و محوّطۀ راه آهن) حكم مسافر داشته‌ايد و نماز شما شكسته بوده است و روزه صحيح نبوده است و آنچه برخلاف وظيفه عمل كرده‌ايد قضا دارد.

4. حدود دو ماه است كه ازدواج كرده و به ساوه آمده‌ام. به ساوه علاقه ندارم، وطن پدر و مادرم نيز بوده و هردو اِعراض كرده‌اند، وطن شوهرم هم ساوه است (شوهرم، پسرخاله‌ام است).

الف. آيا زن، تابع شوهر است در توطّن يا نه؟ با توجه به اين‌كه شوهرم مى‌گويد هميشه در ساوه زندگى خواهد كرد و پاسدار است.

ب. قصد توطّن با عدم علاقه امكان دارد يا نه؟

ج. اگر با اين مسائل مى‌توانم قصد توطّن كنم، آيا بعد از قصد توطّن بايد ده روز يا بيشتر در ساوه بمانم، فعلاً نماز را جمع مى‌خوانم.

بسمه تعالى، ساوه در صورتى وطن شما مى‌شود كه با قصد ماندن هميشه، در آن مدتى بمانيد و بدون قصد توطّن، وطن شما نيست و زن در اين مسأله تابع شوهر نيست.

[سؤال 2936] 1464

بسمه تعالى

1. چون شهر مكۀ معظمه بزرگ شده و آخر خانه‌هايى كه در سمت عرفات واقع شده تا عرفات، چهار فرسخ شرعى كمتر است، خواهشمند است بفرماييد: كسانى كه قبل از رفتن به عرفات، ده روز در شهر مكه نبوده‌اند ولى تمام مدتِ قبل از عرفات و بعد از عرفات و منى مجموعاً در شهر مكه، ده روز بيشتر هستند، نمازشان را در شهر مكه و عرفات و منى - چون مادون المسافه است - چطور بخوانند؟ آيا تمام يا قصر و يا جمع بخوانند، خلاصه، اين مسأله، چند سال است كه خيلى مورد لزوم شده.

بسمه تعالى، حكم مسافر دارند.

2. كسانى كه مى‌توانند قبل از طلوع فجر، از مشعر الحرام به سوى منى حركت كنند؛ مثل زن‌ها و

مريض‌ها و پيرمردها، آيا جايز است كه در همان شب - قبل از طلوع فجر - رمى جمرۀ عقبه كنند يا بايد روز براى رمى جمره بروند؟

بسمه تعالى، اگر عذر ندارند، بايد صبر كنند و در صورت عذر، مانع ندارد.

3. چون روز عيد، رمى جمره براى زن‌ها و مريض‌ها و پيرمردها بسيار كار دشوارى شده و شب‌ها هم اياب و ذهاب خيلى سخت شده، آيا زن‌ها و مريض‌ها و پيرمردها مى‌توانند جهت رمى جمره نايب

بگيرند - كه اصلاً خودشان از خيمۀ منى بيرون نروند - يا نه؟

بسمه تعالى، در صورت عذر، جايز است.

4. وقتى محرم وارد شهر مكۀ معظمه شد و در هتل - كه براى او آماده شده - جاى گرفت، آيا مى‌تواند در ماشين سرپوش‌دار بنشيند و براى طواف برود؟ چون گاهى در آن منزل كه جاى گرفته، تا مسجد الحرام يك فرسخ راه است و پياده رفتن براى بسيارى، كار پرزحمتى است.

بسمه تعالى، مانع ندارد.

5. در سال‌هاى اخير، پل‌هاى متعددى در مسير به عرفات و مشعر و منى ساخته شده كه شخص محرم با ماشين و گاهى پياده، ناچار است زير پل‌ها عبور كند. آيا زير اين پل‌ها عبوركردن، كفاره به ذمۀ حاجى مى‌آيد يا نه؟

بسمه تعالى، كفاره ندارد.

[سؤال 2937] 1504

2. محل شهرك كه با شهر فاصله دارد، اگر نرده‌كشى و تأسيسات ادارى باشد - مثل نيروى هوايى و پادگان - متصل به شهر محسوب مى‌شود يا حتماً بايد منازل مسكونى باشد كه متصل به شهر محسوب شود؟ بايد دانست كه اين نرده‌كشى 5 كيلومتر است.

بسمه تعالى، ميزان، نظر عرف است و در فرض مسأله، دو محل محسوب است.

[سؤال 2938] 1465

بسمه تعالى 13 / 10 / 1361

محضر مبارك حضرت امام خمينى، رهبر كبير انقلاب اسلامى، مدّ ظله العالى

با آرزوى طول عمر براى حضرت‌عالى و پيروزى لشكريان اسلام بر لشكريان كفر

اين‌جانب كه ساكن تهران هستم، از طرف شركت متبوعۀ خود جهت انجام كار. براى مدت نامشخص به منطقۀ اميديه در خوزستان اعزام شده‌ام و هر ماهه براى مرخصى به تهران مى‌روم؛ از زمان ورود به محل سكونت در خوزستان، قصد اقامۀ ده روز مى‌نمايم و ملزم هستم كه از محل قصد اقامت تا محل كارم كه حدود 5 كيلومتر مى‌باشد را روزانه - به جز ايام تعطيلات رسمى كشور - طى نمايم و مدت اقامتم در محل كار، هشت ساعت مى‌باشد. با توجه به شرح مذكور، مستدعى است بفرماييد: انجام فرايض دينى حقير در اميديه به چه صورت بايد انجام گيرد؟

به اميد پيروزى نهايى اسلام بر كفر و توفيق همۀ خدمتگزاران اسلام و مسلمين

بسمه تعالى، اگر محل سكونت و محل كار شما در يك شهر باشد، قصد ده روز محقّق مى‌شود؛ و اگر محل كار، خارج شهر محل سكونت باشد، در فرض مزبور قصد ده روز محقّق نشده و حكم مسافر داريد.

[سؤال 2939] 1466

بسمه تعالى

1. طلابى كه براى تبليغ مى‌روند در دو محل كه كمتر از چهار فرسنگ است يا بيشتر از چهار فرسنگ است، نماز در اين محل تمام است يا قصر؟ هر دو صورت را بيان فرماييد؟

بسمه تعالى، بدون قصد اقامه ده روز در يك محل حكم مسافر دارند.

2. در وقت اختصاصى نماز ادا، با توجه به اين‌كه در انتظار امام جماعت است يا خود امام، منتظر مأمومين هست، مى‌شود نماز ديگر خواند يا خير؟

بسمه تعالى، مانع ندارد.

3. اگر قيمت سوقيه افزايش يافته، نه اين‌كه گوسفند چاق شده، آيا افزايش قيمت هم نما است و بايد خمس بدهد يا خير؟

بسمه تعالى، اگر مال التجاره نيست، ترقى قيمت آن خمس ندارد.

4. نماز قضاى يوميه كه احتياطاً خوانده مى‌شود، آيا مى‌شود امام جماعت شد يا خير؟

بسمه تعالى، صحيح نيست.

5. شخصى يك قطعه زمينى كه حدوداً 900 متر بود، در منطقۀ شهميرزاد به يك طلبه‌اى به عنوان سهم شريف امام عليه‌السلام داده و طلبه هم زمين را آباد كرده و درختكارى نموده و بعد از چند سال، فروخت به 28 هزار تومان براى ساختمان و خريدن ماشين پيكان. حالا وظيفۀ اين طلبه چيست؟ آيا بايد اين پول را به حوزه بدهد يا نبايد بدهد؟ و در صورت اول، چقدر بايد بدهد؟ آيا همان ده هزار تومان را يا بيست و هشت هزار تومان را بايد بدهد؟

بسمه تعالى، نسبت به مقدار سهم امام، خمس واجب نيست و بقيه، اگر از ارباح است خمس دارد.

6. وجوه شرعيه را مى‌شود به غير مجتهد خود كه در حوزه هست و شهريه هم مى‌دهد داد يا نمى‌شود؟

بسمه تعالى، موقوف به اجازه از مرجع تقليد است.

7. طلبه‌اى هستم كه در محرم 1399 ه .ق در سنيجان اراك، به وسيلۀ چماق‌دارها مضروب شدم؛ از آن تاريخ نمى‌توانم خوب درس بخوانم فقط منبر مى‌روم و ساكن قم هستم. آيا مى‌توانم از شهريۀ قم كه رتبۀ دوم را امتحان دادم، استفاده كنم يا خير؟

بسمه تعالى، بستگى به مقررات دفتر شهريه دارد.

[سؤال 2940] 1467

بسمه تعالى

محضر مبارك رهبر انقلاب اسلامى، حضرت آيت الله العظمى امام خمينى، دامت بركاته، ضمن عرض سلام و دست‌بوسى، سلامتى و پيروزى آن رهبر عزيز را از خداوند خواهانم. چند مسأله خدمتتان مى‌نويسم؛ لطفاً جواب را مرقوم فرماييد.

1. من يك روحانى جوان هستم كه در نزديكى كازرون شيراز، در يك جا به نام قائميه چند ماهى است مشغول تبليغ هستم (از كلاس قرآن و اصول عقايد و احكام و نماز جماعت و امثال اين‌ها) و هر وقت به قم مى‌آيم و به محل مأموريتم بر مى‌گردم، قصد ماندن ده روز در تمام آن منطقه را مى‌كنم، يعنى تا فاصله و شعاع بيست كيلومترى؛ آيا نماز من تمام است يا خير؟ و اگر بعد از روز اول بخواهم در يك بخش كه پانزده كيلومترى آن‌جاست بروم و نه روز ديگر را آن‌جا بمانم چطور است؛ چون از

اول قصد داشته‌ام كه چنين كنم؟

بسمه تعالى، در فرض مذكور، قصد محقق نشده و حكم مسافر داريد.

2. اگر دلم بخواهد به جبهه بروم، ولى در اين مناطق بتوانم خيلى خدمت كنم، كدام‌يك مقدم است؟

بسمه تعالى، به مسئولين مراجعه نماييد؛ اگر نياز نباشد مختاريد.

3. اگر جايى را وطن قرار بدهم و فعلاً هيچ آن‌جا نروم، بلكه قصد كنم كه مثلاً بعد از بيست سال ديگر به آن‌جا بروم و وطنم باشد، اگر حالا عبورم بيفتد، نماز و روزه‌ام در آن‌جا چطور است ؟

بسمه تعالى، حكم مسافر داريد.

[سؤال 2941] 1468

بسمه تعالى

1. افرادى هستند كه در ارتش خدمت مى‌كنند و بعضى از آن‌ها مدت زيادى هم در يكى از شهرها ساكن هستند؛ ولى پادگان آن‌ها در 12 كيلومترى شهر محل سكونت است. نماز و روزۀ آن‌ها چه صورت دارد؟ ضمناً آن شهر وطن آن‌ها نيست.

بسمه تعالى، در حكم مسافرند و مى‌توانند در يكى از دو محل قصد ده روز كنند و بمانند. بعد از آن تا به حد مسافت نرفته‌اند، نمازشان تمام و روزه صحيح است هر چند هر روز در آن دو محل رفت و آمد نمايند.

2. پرسنل وظيفه‌اى در پادگان هستند كه از بدو ورود مى‌دانند اگر قصد ده روز كنند، جمعه و پنج‌شنبه بعد از ظهر را به 12 كيلومترى مى‌روند و تا غروب هستند و بر مى‌گردند؛ آيا آن‌ها مى‌توانند قصد عشره بكنند؟

بسمه تعالى، نمى‌توانند قصد كنند.

[سؤال 2942] 1469

بسمه تعالى

آيا كسى كه مى‌خواهد در غير وطن خود قصد اقامت ده روز كند، تا چه اندازه‌اى قصد خروج از محل اقامت، اشكال ندارد؟

بسمه تعالى، قصد خروج از محل اقامت، به مدت يكى - دو ساعت تا

كمتراز 5/22 كيلومتر، براى يك بار در طول ده روز، به قصد اقامت ضررى نمى‌زند و بيشتر از آن مضر است.

[سؤال 2943] 1470

بسمه تعالى

تهران، دفتر امام خمينى، سلام عليكم

من از طرف دولت مدت دو ماه در سئول مأمور هستم و هر روز يا اغلب بايستى به كارخانه‌اى كه فاصله‌اش بين 23 الى 29 كيلومتر از مسيرهاى مختلف است بروم و البته راننده‌اى مى‌آيد و مرا مى‌برد و لذا به ميل او مسير انتخاب مى‌شود. اين فاصله ما بين منزل و كارخانه است و حد ترخص و غيره ملاحظه نگرديده و كارخانه نيز در اطراف شهر ديگرى است. حال بايستى نماز را شكسته بخوانم يا صحيح؟ و يا لااقل كدام بهتر است؟ فعلاً به هر دو عمل مى‌كنم.

بسمه تعالى، در مفروض سؤال اگر در محل واحد قصد ماندن ده روز نداريد نماز شكسته است.

[سؤال 2944] 1471

بسمه تعالى

محضر مبارك رهبر عالى‌قدر آيت الله العظمى امام خمينى دام ظله العالى

چه مى‌فرماييد در اين مسأله شرعيه كه دو تا ده در حد ترخص واقع است و البته هر كدام مستقل است؛ به اين معنى كه آب و خاكشان على‌حده است و حد و مرزى دارند و در ملك هيچ‌گونه اشتراكى ندارند آيا در هر دو مى‌شود كه قصد اقامه كند يك ماه يا ده روز در هر دو بماند و يا اين‌كه قصد اقامه محقق نمى‌شود؟ جواب مسأله را مرقوم فرماييد كه مورد لزوم است.

بسمه تعالى، قصد اقامت ده روز بايد در يك محل باشد، ولى در صورتى كه ده ديگر داخل در حد ترخص باشد؛ به اين معنى كه در آن ده صداى

اذان و ديوار و ساختمان‌هاى محل اقامه تشخيص داده مى‌شود رفت و آمد ضررى به قصد اقامه نمى‌زند.

[سؤال 2945] 3104

3. اگر مبلّغى در دو محل نزديك هم باشد، مثلاً به فاصلۀ دو فرسخ يا كمتر و در يكى از دو محل قصد اقامه كند و در محل ديگر هم منبر برود و بيش از سه ساعت معطل نشود، آيا ضرر به اقامه او دارد يا خير؟

بسمه تعالى، اگر از اول قصد دارد كه در محل ديگر هم برود در صورتى كه قصد رفتن بيش از دو ساعت در مجموع ده روز داشته باشد مثل اين‌كه هر روز بخواهد برود قصد او محقق نشده و نمازش شكسته است.

[سؤال 2946] 1472

بسمه تعالى 16 / 3 / 1361

ما عده‌اى از كاركنان پتروشيمى بندر امام خمينى هستيم كه از شهرستان‌هاى مختلف به اين محل آمده‌ايم. محل زندگى ما در بندر ماهشهر و محل كار ما در بندر امام خمينى مى‌باشد و فاصله بين اين دو شهر بيست و دو كيلومتر است و هر روز به طور دائم جهت رفتن به محل كار اين مسافت را طى مى‌نماييم. با توجه به موقعيت كارمان نمى‌توانيم ده روز به طور دائم در يكى از اين دو محل باشيم كه حداقل مدتى را

به عنوان قصد ده روز نيت داشته باشيم؛ زيرا صبح به محل كارمان در بندر امام خمينى مى‌رويم و بعد از ظهر به ماهشهر برمى گرديم و تصميم نداريم در آينده (مثلاً بعد از بازنشستگى) در اين شهرستان‌ها بمانيم و اين محل‌ها را هم وطن قرار نداده‌ايم؛ چون محل تولد خود يا محل ديگرى را براى آينده وطن قرار داده‌ايم. اكنون با توجه به اين‌كه ما براى مدت طولانى (مثلاً 20 يا 30 سال) ممكن است در بندر ماهشهر باشيم و هر روز اين مسافت را طى نماييم و هيچ‌كدام از اين دو شهر را هم به عنوان وطن انتخاب ننموده‌ايم و در آينده هم قصد نداريم در اين محل‌ها باشيم، تكليف نماز و

روزه ما چيست؟ آيا محل‌هاى فوق به عنوان وطن دوم براى ما محسوب مى‌شود؟

بسمه تعالى، با فرضى كه مرقوم داشته‌ايد حكم مسافر داريد و نماز شما قصر است و نمى‌توانيد روزه بگيريد.

[سؤال 2947] 1273

2. چنانچه كسى از مكانى كه وطن او نيست هر روز به محل كار خود برود و حداقل نتواند ده روز در آن‌جا بماند چنين كسى چهار فرسخ رفتن او و برگشتن، با كسى كه اين مسافت را نمى‌رود و فقط از حد ترخص خارج مى‌شود فرق مى‌كند يا خير؟

بسمه تعالى، در هر دو صورت قصد اقامت ده روز در يك محل متحقق نيست.

[سؤال 2948] 4417

6. مسافرى كه قصد كرده ده روز در مكانى بماند، اگر در ميان ده روز يا بعد از آن بخواهد كمتر از چهار فرسخ از آن مكان خارج شود، نمازش در آن مكان دوم، چه صورت دارد؟

بسمه تعالى، تمام است.

[سؤال 2949] 1473

بسمه تعالى

شخصى در تهران مثلاً در ميدان شوش قصد اقامت ده روزه كرده است و مى‌خواهد به شميران برود؛ آيا قصد اقامت او به‌هم مى‌خورد يا نه؟

بسمه تعالى، اگر از اول قصد داشته كه از محل اقامه در بين ده روز خارج شود و قصد دارد كه بيش از دو ساعت برود يا فاصله به حد مسافت است، قصد، محقّق نشده و نماز او شكسته است و اگر چنين قصدى نداشته و بعد از خواندن يك نماز چهار ركعتى بناى رفتن پيدا كرده، اگر كمتر از مسافت

باشد، قصد به‌هم نمى‌خورد. و در صورت مسافت بودن فاصله، حكم مسافر پيدا مى‌كند.

[سؤال 2950] 2112

2. كسى كه در دهى قصد اقامه مى‌كند و قصد دارد كه در ده ديگر هم در ضمن مدت اقامت برود در صورتى كه فاصله بين اين دو ده كمتر از حد ترخص باشد آيا مضر به قصد اقامت هست يا خير؟

بسمه تعالى، اگر دو محل است قصد اقامه محقق نشده است.

[سؤال 2951] 1474

بسمه تعالى 28 / 3 / 1361

به نام خدا و با عرض سلام و درود به امام مهدى (عج) و نايبش روح خدا، فرمانده كل قوا، امام خمينى؛ به استحضار مى‌رسانم چون ايام نزديك به ماه مبارك رمضان است و برخى از مسائل، در مناطق عملياتى براى بعضى اشخاص پيچيده جلوه مى‌كند، بر اين شديم كه از چشمه سارها بگذريم و به درياى گره‌گشايى رجوع كنيم:

منطقه‌اى كه رزمندگان اسلام در آن مستقر هستند حدود 28 كيلومترى شهر سنندج است و چون در هفته‌اى و يا در هر ده روز يك مرتبه يا دو مرتبه به آن‌جا مى‌روند و بعضى افراد به علت گرفتارى داشتن، نمى‌توانند تا قبل از ظهر به مقر مربوطه برگردند و تا بعد از ظهر در شهر سنندج مى‌مانند و با توجه به اين‌كه رفتن و برگشتن 56 كيلومتر مى‌باشد و در روزه اشكال پيش مى‌آيد، در اين موضوع آيا مى‌شود دائم السفر ناميده و نماز و روزه را كامل خواند و روزه را گرفت؟ و آيا مى‌شود قصد ده روز بكنند و در اين ده روز از پايگاه مربوطه خارج نشده و اگر به سنندج و از آن طرف به كامياران رفتند تا قبل از ظهر خود را به محل پايگاه برسانند و روزه باشند؟ آيا روزۀ آن‌ها صحيح است؟ متمنّى است از اين دو راه، يكى را از راه شرع مقدس اسلام و رهنمودهاى امام بزرگوارمان انتخاب كنيد و يا اگر مسأله‌اى آسان‌تر و سهل‌تر كه در اين رابطه هست

• كه حتماً مى‌باشد - بفرماييد تا برادران، با رسيدن به ماه مبارك رمضان به مشكلى برخورد نكنند.

بسمه تعالى، نماز مسافر قصر است و روزه صحيح نيست مگر آن‌كه قصد اقامت ده روز در يك محل داشته باشد. و در اين صورت، اگر قصد داشته باشد در اثناى ده روز براى يك بار تا كمتر از چهار فرسخ به مقدار يكى دو ساعت خارج از محل اقامت برود، اشكال ندارد و زايد بر آن، مضر به قصد اقامت است.

[سؤال 2952] 1475

بسم الله الرحمن الرحيم

سماحة مرجع الاُمّة الإسلامية الإمام السيد الخميني، دام ظله العالى، السلام عليكم ورحمة الله وبركاته

وبعدُ غيرُ خافٍ أنّ ممّا تعمّ به البلوى لسكنة البلاد الكبيرة من المهاجرين من أوطانهم مسائل الصلاة والصوم. وقد ورد في «صدق الإقامة» من تعليقتكم على العروة في المسألة الثامنة من قواطع السفر قولكم: «لا بأس به نحو ساعة أو ساعتين ممّا لايضرّ عرفاً بإقامة العشرة» لذلك يرجى الإجابة على ما يأتي:

1. هل المراد من عدم البأس بالساعتين مثلاً هو من مجموع العشرة أيّام أو أنّ المراد من مجموع النهار كما هو مقتضى التعليق على كلام الماتن الذي جوّز الخروج نهاراً؟

بسم الله الرحمن الرحيم، المراد هو الخروج من محل الإقامة ساعة إلى ساعتين في مجموع العشرة.

[سؤال 2953]

2. هل المراد من العرف المذكور هو خصوص عرف البلد الذي يسكن فيه؟ فإنّ من الممكن أن لم يكن واقعاً اختلاف الأعراف وبالنتيجة اختلاف حكمها؟

بسمه تعالى، العبرة بعرف بلد الإقامة.

3. ما هو الحكم الشرعي فى خصوص البلاد الكبيرة جدّاً التى ربما تزيد المحلّة فيها على محاسبة فراسخ وفي خصوص الطلاّب والعمّال الساكنين فيها ليلاً ونهاراً ما عدى الساعات التى يذهبون فيها للدراسة او العمل إلى محلّة اُخرى منها مع العلم أنّ ذلك فى عرف هذه البلاد لا يضرّ بالإقامة؟

بسم الله الرحمن الرحيم، فى البلدان الكبار الخارق للعادة مثل طهران في الحال مبدأ المسافة يعتبر من منزل المسافر ومن سافر من منزله إلى المسافة الشرعية ولو ملفّقاً من الذهاب والاياب ترتب عليه حكم المسافر بلا فرق بين الطالب والعامل وغيرهما الاّ من كان السفر عملاً له.

[سؤال 2954] 1476

بسمه تعالى 15 / 11 / 1358

محضر مقدس يگانه پيشواى اسلام آيت الله العظمى امام خمينى، دام ظله العالى

به شرف عرض اقدس عالى مى‌رساند: اين‌جانبان از بلاد مختلف به عنوان سرباز وظيفه در 21 كيلومترى آبادان مستقر هستيم و هر هفته يك‌بار ما را جهت استحمام به آبادان مى‌برند و در آن‌جا لااقل 2 ساعت توقف مى‌كنيم و اگر خدمت لازمى در قرارگاه نداشته باشيم، ممكن است توقفمان در آبادان تا 6 ساعت ادامه پيدا كند. آيا قصد خروج اين نحوى به قصد اقامه ضرر مى‌زند يا خير؟ اين مسأله را از اشخاصى پرسيده‌ايم و جواب مختلف به ما داده‌اند.

بسمه تعالى، با فرض اين‌كه در حين قصد اقامه احتمال مى‌دهيد كه وقتى به آبادان رفتيد 6 ساعت بمانيد، قصد اقامه محقق نشده و حكم مسافر را داريد، و اگر بدانيد كه بيش از دو ساعت نمى‌مانيد، مى‌توانيد قصد كنيد.

[سؤال 2955] 340

4. كسى كه براى انجام مأموريت بيست و يك روز به جايى برود هر روز از محل استراحت تا كارش كه حدود 8 تا 12 كيلومتر است رفت و آمد نموده و عصر به محل استراحت برگردد آيا نمازش كامل و يا شكسته است و اگر در ماه رمضان باشد روزه‌اش چه حالتى دارد؟

بسمه تعالى، در مفروض سؤال نماز شكسته است و نمى‌تواند روزه بگيرد.

[سؤال 2956]

1477

بسمه تعالى

محضر مقدس آيت الله العظمى آقاى امام خمينى مدّ ظله العالى

مستدعى است پاسخ مسائل ذيل را از نظر احكام نماز و روزه بيان فرماييد مزيد تشكر است: توضيح اين‌كه مسائل ذيل مربوط به كارمندان شركت گاز خانگيران سرخس مشهد است و اين‌ها در مدت يك ماه 21 روز سركار اشتغال دارند و بقيه ماه تعطيل و به وطن اصلى خويش در مناطق ايران مراجعت مى‌كنند.

1. گروهى به عنوان دفتردار، آشپز، نگهبان و غيره در خوابگاه‌ها مستقر هستند كه هنگام مسافرت از خوابگاهى به خوابگاه ديگر در همان منطقه به علت اين‌كه بين خوابگاه‌ها گاهى بيش از حد مسافت است، چنانچه مسافرت كرد و برگشت آيا مجدداً نياز به قصد دارد يا خير؟

بسمه تعالى، اگر مسافتى را كه مى‌رود و بر مى‌گردد سفر شرعى باشد در صورتى مى‌تواند نماز را تمام به‌جا آورد كه مجدداً قصد اقامه نمايد.

[سؤال 2957]

2. گروهى سمت دكتر و مهندسى دارند و مستقر در يكى از خوابگاه‌ها، ولى به عنوان طبابت و سرپرستى، بين خوابگاه‌ها و يا خوابگاه و محل كار (حفارى) - كه فواصل اين نقاط گاهى كمتر و گاهى بيشتر از حد مسافت است - در حركت مى‌باشند، و يا براى استماع به مجالس وعظ و سخنرانى از خوابگاهى به خوابگاه ديگر مى‌روند و بر مى‌گردند آيا اين‌ها مسافر هستند و يا بايد نماز را تمام بخوانند؟

بسمه تعالى، در غير وطن حكم مسافر دارند مگر در محلى قصد اقامه نمايند كه در اين صورت تا سفر شرعى جديدى نكرده‌اند نماز تمام و روزه صحيح است.

3. گروهى در يك خوابگاه مستقر و محل كار كمتر از مسافت، با احتمال انتقال در هر لحظه به محل

ديگر كه از حد مسافت بيشتر است، و يا براى مجالس روضه و سخنرانى به مدت چند ساعت رفت و برگشت در صورتى كه از محل كار (چاه‌هاى حفارى) عبور مى‌كنند؟

بسمه تعالى، در غير وطن اگر نتوانند قصد اقامه نمايند حكم مسافر دارند.

4.

گروهى براى خريد بين شهر و محل كار كه از حد مسافت بيشتر است مأموريت دارند؟

5.

گروهى نيز به عنوان راننده، مكانيك و غيره وسايل شركت را از فاصله منطقه گاز به مناطق ديگر ايران (از شرق به غرب كشور) حمل مى‌كنند و معمولاً در اين مسير در حركتند ولى گاهى اتفاق مى‌افتد كه بر اثر مهيا نبودن وسايل چند روز در محل كار توقف مى‌كنند؟ در هر دو صورت وظيفه چيست؟

بسمه تعالى، 4 و 5. حكم مسافر را دارند ولى كسانى كه شغل آن‌ها سفر است مانند راننده بايد نماز را تمام بجا آورند و روزه آن‌ها صحيح است و توقف در محلى كمتر از ده روز حكم مذكور را تغيير نمى‌دهد.

[سؤال 2958] 2559

2. به علت جنگ تحميلى پس از خوزستان به استان بوشهر منتقل شده‌ام و بندر بوشهر هم وطن اصلى من نمى‌باشد. ضمناً از درب منزل تا درب محل كار، بيست و يك كيلومتر، فاصله مى‌باشد. و نيز خانواده‌ام در منزل مى‌باشد، تكليف او را هم روشن بنماييد. خواهشمند است دربارۀ نماز و روزه كه چگونه بايد عمل نمود، ما را راهنمايى نماييد.

بسمه تعالى، بدون قصد ماندن ده روز در يكى از دو محل كار و سكونت، حكم مسافر داريد.

[سؤال 2959] 1388

2. در شهرى كه فعلاً زندگى مى‌كنم، مدت سه چهار سال است كه اقامت دارم؛ ولى از خانه‌ام تا محل كارم هشت كيلومتر است كه اين فاصله را در روز بايستى بروم و برگردم و گاهى در ماه، دو سه بار مجبورم كه شب در محل كارم بخوابم براى مدت 24 ساعت، و گاهى در روزها چند كيلومتر از محل كارم دورتر هم مى‌روم و بر مى‌گردم. لطفاً بفرماييد كه نماز و روزه‌ام را در خانه به چه ترتيب و در محل كارم به

چه

ترتيب بايستى انجام دهم؟

بسمه تعالى، اگر خانۀ شما در غير وطن شما است، در آن‌جا و در محل كار حكم مسافر داريد.

[سؤال 2960] 1389

2. من نظامى هستم و حالا مدت سه سال يا بيشتر است كه در شهرى سكونت دارم كه محل كارم از خانه‌ام هشت كيلومتر دور است و شش روز هفته بايستى اين مسافت را بروم و برگردم. ضمناً در ماه، يكى دو بار مجبورم در پادگان به عنوان نگهبان شب بمانم براى مدت 24 ساعت. در هفته، يكى دو بار هم چند كيلومتر از پادگان دورتر مى‌رويم و بر مى‌گرديم. شما بفرماييد كه نماز و روزه‌ام را به چه ترتيب بايستى انجام دهم؟ در خانه چطور و در محل كار چطور؟

بسمه تعالى، در محل مذكور، حكم مسافر داريد كه بدون قصد ماندن در محل واحد، نماز شكسته و روزه صحيح نيست.

[سؤال 2961] 1478

بسمه تعالى

دفتر حضرت امام، رهبر و مرجع عزيز و اميد مستضعفان كه خداوند از عمر من بكاهد و به عمر او بيفزايد؛ ان شاء الله، پس از عرض سلام، از خداوند بزرگوار سلامتى و موفقيت خدمتگزاران اسلام را خواهانم تا با راهنمايى آنان، قوانين و دستورات اسلام عزيز را هرچه صحيح‌تر به‌جا آوريم.

1. من شخصى هستم كه دور از وطن خود، در پايگاه دزفول، ساكن هستم و از محل كارم تا منزل 18 كيلومتر است كه در هفته، دو روز و دو شب سر كار مى‌روم. با اين حال، ده روز كامل در يك جا نيستم و در بين همكاران طى سؤالاتى كه شد، نماز را شكسته مى‌خوانند و هيچ كس تا كنون جواب صد در صد قاطع نداده است و طبق فتواى حضرت امام، كسانى كه شغل مسافرتى ندارند - مانند سرباز - با طىّ مسافت

هشت فرسخ شرعى نماز و روزه آن‌ها شكسته است. لطفاً دستور مسأله چيست؟ اگر نماز و روزه قصر است به خاطر شغلى كه ما داريم، در بيشتر مناطق كشور عزيزمان، محل كار ما به اين شكل است. تكليف روزۀ قضاى ما چيست؟

2. آيا پايگاه دزفول، جزو شهرستان دزفول به حساب مى‌آيد يا نه؟ از درب پايگاه تا شهر چهار كيلومتر است؛ از يك طرف، چسبيده به پادگان زمينى است كه متصل به شهر است و از طرف ديگر حصار پايگاه تا كنار رودخانه ادامه دارد و آن طرف رودخانه، شهر واقع شده ولى از منازل تا حصار طرف رودخانه مقدارى فاصله است. در ضمن، امام جمعۀ محترم دزفول مى‌گويد كه در بين مردم، معروف است كه پايگاه، جزء شهر است. با اين حال، نماز در شهر دزفول شكسته است؟

بسمه تعالى، در فرض سؤال، شما در محل كار و منزل، حكم مسافر داريد و قضاى روزه را بايد با قصد اقامت ده روز يا در وطن، پيش از رسيدن ماه رمضان سال بعد انجام دهيد؛ و تشخيص يكى بودن پايگاه با شهر، با عرف است.

[سؤال 2962] 1479

بسمه تعالى 10 / 3 / 1361

با درود بر امام امت و تحيّت بر روح شهدا و عرض سلام به شما برادران؛ خاطر عالى را به عرايض ذيل معطوف داشته و نظر امام در مورد اين مسأله را خواستارم:

پارسال جهت آموزش امور هواپيمايى به اصفهان مسافرت و قصد اقامت نمودم و روزه و نماز را كامل به‌جا مى‌آوردم؛ لكن در قبل از ظهر و يا بعد از ظهر، روزها يك ساعت جهت آموزش در اطراف اصفهان - احتمالاً - خارج از حد سفر، پرواز مى‌كردم و اين امر بيست روز طول كشيد؛ آيا نماز و روزۀ ما درست بوده است يا خير؟

بسمه تعالى، حكم مسافر داشته‌ايد و با علم يا احتمال اين‌كه بين ده روز از آن‌جا خارج مى‌شويد، نمى‌توانيد قصد نماييد.

[سؤال 2963]

1480

بسمه تعالى 3 / 10 / 1361

دفتر رهبر كبير انقلاب و بنيان‌گذار جمهورى اسلامى ايران

بعضى از پرسنل اين پايگاه مسكنشان در پايگاه و محل كارشان در مكانى است كه كمتر از حد مسافت شرعى مى‌باشد. آيا پرسنل فوق‌الذكر مى‌توانند در پايگاه قصد نموده و بين پايگاه و محل كارشان هر روز يا هفته‌اى چند روز، رفت و آمد نمايند يا نه؟ لطفاً نظر حضرت‌عالى را در اين مورد بيان فرماييد.

بسمه تعالى، چنانچه محل سكونتشان وطن آن‌ها نباشد، بدون قصد اقامت ده روز حكم مسافر دارند.

[سؤال 2964] 1481

بسمه تعالى 9 / 9 / 1361

محضر مبارك امام بزرگوار ما و مرجع جهانى، امام خمينى روحى له الفداء

1. نماز و روزۀ پاسداران و جهادگران و ارتشيان و ژاندارم‌ها چگونه است؛ در حالى كه هيچ‌كدام يقين ندارند در بين ده روز، مأموريت و مسئوليت، در حومه و حوزه و چند فرسخى برايشان رخ ندهد؟ آيا مى‌توانند قصد ده روز كنند؟ و اگر نمى‌توانند، روزه را در چه هنگامى بگيرند؟

بسمه تعالى، اگر در وطن خود نيستند و نمى‌دانند چند روز مى‌مانند، نمازشان شكسته است و نمى‌توانند روزه بگيرند؛ و براى قضاى روزه‌ها بايد در بين سال - تا رمضان ديگر - در وطن روزه بگيرند يا در محلى قصد اقامۀ ده روز كنند و روزه‌ها را به‌جا آورند.

2. برادران اهل تسنن در هنگام سر بريدن، پيشانى گوسفندان را رو به قبله قرار مى‌دهند و كاردگاه و دست و پا را رو به قبله قرار نمى‌دهند. خوردنش براى ما اشكال دارد يا خير؟ خودشان سر مى‌برند و همۀ علمايشان كه در اين حومه هستند حلال مى‌دانند. نمى‌دانم اصل فتوايشان همين است يا طور ديگرى؟

بسمه تعالى، فرض مذكور، حكم جهل به حكم را دارد كه ذبيحه، حلال است.

3. آيا به نماز جمعه‌شان شركت كنيم، در حالى كه آنان به نماز ما شركت نمى‌كنند؟ و اگر نماز جمعه را با آنان خوانديم درست است؟ چون امام جمعۀ آنان، آن شرايط را ممكن است دارا نباشد؟

بسمه تعالى، بستگى به وجود تقيّه دارد و با شرايط تقيّه، اقتدا صحيح است.

[سؤال 2965] 1482

بسمه تعالى 5 / 10 / 1361

اين‌جانب يكى از سربازان امام زمان در جبهۀ غرب، به حضور رهبر مسلمانان جهان و رهبر عظيم الشأن انقلاب سلام عرض مى‌كنم.

پس از عرض سلام؛ سلامتى تمام بندگان خدا به خصوص ولى عصر، امام زمان (عج) و رهبر عزيزم را از درگاه خداوند متعال خواستارم؛ اميدوارم از من بسيجى راضى باشيد. اما دليل اين‌كه دير به جبهه رفتم اين بود كه نزديك دو سال، خرجى خانه را به عهده داشتم؛ چون پدرم بيكار بود و وقتى كه پدرم سر كار رفت، در اولين فرصت به جبهه رفتم و هم اكنون نزديك چهار ماه است كه در جبهه‌ها هستم.

و در آخر، سؤالى داشتم و آن اين‌كه ما الآن در جبهۀ غرب و در يكى از روستاهاى سردشت هستيم، فاصله از روستا تا شهر تقريباً چهار كيلومتر است و ما هر چند روز براى كارهاى ضرورى بايد به شهر برويم، آيا بايد نمازمان را كامل بخوانيم يا نه؟ و اگر كه كامل بايد بخوانيم، آيا نمازهايى كه الآن شكسته مى‌خوانيم اشكال پيدا مى‌كند يا نه؟

اماما، من آن‌قدر گنه‌كارم كه ارتباطم با خدا قطع شده و من تو را شفيع قرار مى‌دهم كه ما را پيش خدا شفاعت كنى و از خدا بخواهى كه اين بار سنگين گناه را از دوش ما بردارد و من نيز قول مى‌دهم كه گناهى از من سر نزند. اماما، از خدا بخواه كه ما را قبول درگاه خود بگرداند و نعمت بزرگ شهادت را نصيب ما نيز بكند.

خدايا، خدايا، تا انقلاب مهدى، خمينى را نگهدار، والسلام عليكم ورحمة الله

بسمه تعالى، در فرض سؤال، نماز را شكسته بخوانيد.

[سؤال 2966]

1348

2. اگر كسى قصد كند كه در جايى، ده روز بماند و بداند كه در بين ده روز از حد ترخص خارج مى‌شود آيا قصد او منعقد مى‌شود يا خير؟ و اگر نداند كه از حد ترخص خارج مى‌شود قصد او چگونه است؟ و بعد از برگشتن آيا نياز به قصد مجدّد دارد يا خير؟

بسمه تعالى، هنگام قصد اقامت ده روز، قصد خروج از حد ترخص محل اقامت به مدت يكى دو ساعت مضر نيست و بيش از آن اگر قصد دارد خارج شود ضرر به نيت اقامت مى‌رساند و در موردى كه قصد خروج مضر نيست، در بازگشت تجديد نيت لازم نيست.

[سؤال 2967] 823

8. كسى كه در جايى قصد اقامۀ ده روز مى‌كند و از ابتدا هم قصد دارد كه كمتر از چهار فرسخ برود و برگردد؛ بلكه قصد دارد كه در عرض اين ده روز، چند مرتبه برود و برگردد، نماز او چه صورتى دارد؟

بسمه تعالى، در فرض سؤال، اقامه محقّق نمى‌شود.

[سؤال 2968] 1483

بسمه تعالى

محضر مبارك رهبر كبير انقلاب اسلامى، حضرت آيت الله العظمى امام خمينى، دام ظله العالى لطفاً به دو سؤال زير پاسخ فرماييد.

1. اين جانبان پرسنل پدافند هوايى جزيرۀ كيش به عرض عالى مى‌رسانيم كه محل خدمت و انجام وظيفۀ ما و محل اقامت ما تا شهر كيش، كمتر از چهار فرسخ و بيشتر از حد ترخص است و ما در بين ده روز، به طور مكرر از حد ترخص خارج مى‌شويم و مدت خدمت ما در اين جزيره، بعضى دو سال و بعضى سه سال و بعضى تا پنج سال است؛ با وجود اين‌كه ما در بين ده روز، هر روز يا يك روز در ميان و يا دو روز در

ميان، چند ساعت از حد ترخص خارج مى‌شويم، آيا قصد اقامۀ ما محقق مى‌شود يا نه؟ تكليف نماز و روزۀ ما چيست؟

بسمه تعالى، اگر در حين نيت اقامت ده روز، بناى خارج شدن از محل اقامت به بيش از يكى دو ساعت دارند، قصد اقامت متحقق نمى‌شود؛ ولى اگر بار اول بناى خارج شدن نداشته باشند، پس از نيت اقامت و خواندن يك نماز چهار ركعتى، تا سفر هشت فرسخى پيش نيامده حكم اقامت باقى است.

2. بعضى از افراد پرسنل در نيروى هوايى كارشان فقط رانندگى است؛ و گاهى به مقدار چهار فرسخ و گاهى كمتر از چهار فرسخ رانندگى مى‌كنند و در هيچ كار ديگرى دخالت ندارند؛ به طورى‌كه اگر از جزيرۀ كيش به جاى ديگر منتقل شوند، باز كار رانندگى را به عهدۀ آن‌ها مى‌گذارند. آيا در اين صورت مى‌توان گفت كه شغل اين شخص رانندگى است و اشكال مسأله قبل براى او نيست، يا اين شخص هم با بقيه فرق نمى‌كند؟

بسمه تعالى، اگر در مقدار هشت فرسخ شرعى شغل رانندگى دارند، نمازشان تمام و روزه صحيح است.

[سؤال 2969] 1484

بسمه تعالى

با سلامى از صميم قلب و آرزوى سلامتى و طول عمر از درگاه حق تعالى براى رهبر كبير و نايب بقية الله تا هنگام ظهور آن حضرت؛ لازم بود چند سؤال شرعى كه با آن دست به گريبانيم را با قلب امت در ميان بگذاريم:

1. تعدادى از سربازان اعزامى از مشهد مقدس به پادگان 01 تهران جهت خدمت زير پرچم جمهورى اسلامى ايران هستيم و بدين‌گونه كه مسئولين مى‌گويند به مدت سه ماه آموزشى را در اين پادگان خواهيم ماند و الآن كه بعد از يك هفته آموزش با ماه مبارك رمضان در پيش رو هستيم، آيا با قصد سه ماه، اين پادگان منزل ما محسوب شده و ماه رمضان را كامل روزه داريم، و پنج‌شنبه و جمعه را كه از پادگان خارج مى‌شويم، بايد حد شرعى را در نظر بگيريم و با پيمودن فاصلۀ بيش از حد مسافر

محسوب شويم؟ در غير اين صورت، لطفاً مسأله را روشن نماييد.

بسمه تعالى، با نيت اقامت ده روز در يك محل، نماز تمام و روزه صحيح است ولى اگر از اول، قصد داشته باشد كه بيش از يكى دو ساعت در خلال ده روز از محل اقامت خارج شود اين نحو قصد اقامت صحيح نيست و چنانچه با چنين قصدى نماز را تمام بخواند و روزه بگيرد بايد آن‌را قضا كند.

[سؤال 2970]

2. با توجه به اين‌كه چند روز گذشته از ماه رمضان را به روش بالا رفتار نموده‌ايم، در صورت خلاف، چه طريقى براى صحت آن لازم است؟

بسمه تعالى، حكم مسأله از جواب بالا معلوم مى‌شود و اگر بخواهد نماز را تمام بخواند و روزه بگيرد بايد قصد كند ده روز در يك محل، بدون خارج شدن از حد ترخص، آن‌جا بماند.

[سؤال 2971] 1485

بسمه تعالى

با سلام و آرزوى توفيق در راه پيشبرد اهداف مقدس اسلام و طول عمر رهبر كبير انقلاب، مدّ ظله العالى

خواهشمند است فتواى امام را در رابطه با مسائل زير بيان فرماييد:

1. حكم نماز و روزۀ كسى كه در غير وطن، قصد اقامۀ ده روز و بيشتر دارد و از ابتدا قصد دارد دو شب در ميان در محلى كه به اندازۀ حد ترخص مى‌باشد برود، چيست؟ آيا حكم مسافر دارد؟ و اگر آن وقت گمان مى‌كرده كه نماز او تمام و روزه صحيح است، آيا الآن كفارۀ تأخير دارد و يا فقط قضا بر او لازم است؟

بسمه تعالى، در فرض مرقوم، قصد اقامۀ ده روز محقّق نشده و حكم مسافر دارد و آنچه بر خلاف وظيفه عمل شده فقط قضا دارد.

[سؤال 2972]

2. در رسالۀ امام هست «كسى كه قصد اقامۀ ده روز و بيشتر دارد، مى‌تواند يكى دو ساعت از محل اقامت تا كمتر از چهار فرسخ شرعى برود». آيا اين دو ساعت فقط در تمام ده روز است يا هر روز، يكى دو ساعت؟ و اگر هر روز يكى دو ساعت رفته، حكم نماز و روزۀ آن وقت او چه مى‌شود؟

بسمه تعالى، مربوط به يك بار در تمام ده روز است.

[سؤال 2973]

3. كسى كه قصد اقامه در محلى به فاصلۀ چهار فرسخ يا مقدارى كمتر از وطن خود دارد، اگر روزى يكى دو ساعت از فاصلۀ چهار فرسخ جدا بشود چه حكمى دارد؟

بسمه تعالى، حكم اين مسأله از دو مسأله قبل ظاهر شد.

4. خريد و فروش زمين‌هاى ممنوع المعامله فعلى توسط دولت كه با قولنامه به خريدار مى‌دهند و او ساختمان مى‌نمايد و بعد، صاحب زمين به عنوان خانه به او سند مى‌دهد شرعاً جايز است يا خير؟ و آيا فقط معصيت كرده يا نماز خواندن هم در چنين منزلى اشكال دارد؟

بسمه تعالى، تخلف از مقررات جايز نيست ولى اگر از مالك شرعى خريده نماز در آن صحيح است.

[سؤال 2974] 1004

3. اگر عده‌اى از كاركنان پالايشگاه تهران - استثنائاً - در ماه مبارك رمضان، در شهر رى قصد اقامت ده روزه نمايند و روزه بگيرند، با توجه به اين‌كه شهر رى تا منزل مسكونى آن‌ها كمتر از 5/22 كيلومتر مى‌باشد، آيا روزۀ آن‌ها صحيح مى‌باشد؟

بسمه تعالى، با فرض اين‌كه روزانه بنا دارند به پالايشگاه - كه خارج از شهر رى است - بروند، قصد اقامت ده روز در يك محل متحقق نيست و حكم مقيم مترتّب نمى‌شود.

[سؤال 2975]

1382

2. فعلاً در شهرى كه زندگى مى‌كنم، مدت چهار سال است كه اقامت دارم ولى محل كارم از شهر، 8 كيلومتر فاصله دارد كه هر روز مجبورم اين فاصله را بروم و برگردم؛ ضمناً بعضى اوقات هم در هفته‌اى يكى دو بار از پادگان هم به صحرا مى‌رويم؛ در ماه، يكى دو شب هم در محل كارم بايستى باشم؛ لطفاً بنويسيد كه در شهر و در محل كارم به چه ترتيب بايستى نماز و روزه‌ام را بخوانم و بگيرم؟

بسمه تعالى، اگر در محل سكونت فعلى قصد توطّن و ماندن هميشگى نداريد، بدون قصد ماندن ده روز در يك محل، در محل سكونت و محل كار حكم مسافر داريد.

[سؤال 2976] 1486

بسم الله الرحمن الرحيم شانزدهم ذوالقعده 1402 ق

سماحة سيدنا الإمام المفدي، السيد روح الله الموسوي الخميني، دام ظله العالي

السلام عليكم ورحمة الله وبركاته

وبعد نرجو من سماحتكم الإجابة على الأسئلة التالية:

1. كنت في شهر رمضان في قرية للتبليغ، ونويت الإقامة عشرة أيام، وكان من نيّتي الخروج في كلّ ليلة إلى قرية تبعد خمسة كيلومتر تقريباً وانقضى الشهر وأنا في كلّ ليلة أذهب إلى تلك القرية ثلاث ساعات تقريباً، ثمّ أعود لمحل الإقامة واُغادر إلى قرية اُخرى تبعد حوالي كيلومتر واحد ولمدّة ثلاث ساعاتٍ أيضاً وصادف أن غادرت محلّ الإقامة نهاراً أكثر من مرّةٍ لمدة ثلاث ساعاتٍ أو أقلّ. فهل الإقامة مع هذا كلّه تعتبر شرعية وهل الصيام والصلاة صحيحان.

بسم الله الرحمن الرحيم، في مفروض السؤال، لم تصحّ نيّة الإقامة ويجب قضاء الصوم والصلاة قصراً.

[سؤال 2977]

2. إذا نوى شخص الإقامة عشرة أيام، فكم مرّةٍ يسوغ له مغادرة محلّ الإقامة إلى ما دون المسافة خلال العشرة؟

بسم الله تعالى، إذا كان من قصده حينما نوى الإقامة، ذلك، جاز له قصد الخروج إلى ما دون المسافة بقدر ساعةٍ إلى ساعتين.

[سؤال 2978]

3. هل هناك فرقٌ بين من كان من البداية ناوياً مغادرة محلّ الإقامة خلال العشرة لمرّةٍ أو مرّاتٍ وبين من لم تكن له هذه النيّة من البداية واتّفق له ذلك خلال العشرة؟

بسم الله تعالى، لا يجوز إلاّ مع العلم برضاء المالك، أو العلم بأنّ مالك الحذاء الباقي هو الذي أخذ تلك الحذاء.

[سؤال 2979]

4. من نوى الإقامة عشرة أيام في بلد وأتمّها، فهل يسوغ له بعد العشرة أن يمكث يوماً أو أياماً خارج محلّ الإقامة، مع بقائه على التمام؟

بسم الله تعالى، لا مانع من ذلك ويبقى على التمام، وقد تقدّم في المسألة السابقة.

5. هل يشترط في حاكم الشرع (القاضي) أن يكون مجتهداً؟

بسم الله تعالى، يعتبر الاجتهاد، ويجوز في مثل الوقت الحاضر، تصدّي القضاء لغير المجتهد إذا كان عارفاً بالمسائل - ولو تقليداً - بإذن وليّ الأمر.

6. المجتهد الجامع للشرائط إذا أصدر أمراً إلزامياً بالجهاد أو بأيّ شيءٍ آخر، فهل يجب على غير مقلديه، امتثال أمره؟

بسم الله تعالى، ينفذ حكم وليّ الأمر في حقّ الجميع، حتّى على المجتهدين الآخر.

7. إذا أمّ شخصٌ جماعةً للصلاة وتبيّن بطلان صلاته، فهل تعتبر صلاة المأمومين باطلة؟

بسم الله تعالى، تختلف الموارد؛ ومجرد بطلان صلاة الإمام، لا يوجب بطلان صلاة من ائتمّ به.

8. إذا اشتبه الحذاء بحذاءٍ آخر في اجتماع الناس، فهل يجوز أخذ الحذاء البديل؟

بسم الله تعالى، لا يجوز إلاّ مع العلم برضاء المالك، أو العلم بأنّ مالك الحذاء الباقي هو الذي أخذ تلك الحذاء.

9. في منى - هذه الأيام - يمنع الحجّاج من ذبح الهدي إلاّ في الأماكن المخصّصة للذبح، التي يشكّ في كونها تابعة لمنى فهل الذبح فيها مجزٍ ومبرءٌ للذمّة؟

بسم الله تعالى، مجزئ ومبرئ للذمّة.

10. إذا توضّأ الإنسان لغاية - كتلاوة القرآن - ثمّ أعرض عن تلك الغاية، فهل يبطل الوضوء؟

بسم الله تعالى، لا يبطل الوضوء بعد ما وقع صحيحاً.

11. هل يصحّ الوضوء إذا كان للكون على الطهارة فقط؛ دون أيّ غاية اُخرى؟

بسم الله تعالى، لا بأس به.

12. هل يصحّ الغسل إذا لم يكن المغتسل من نيّته أن يعمل أيّ عمل تترتّب صحّته على الطهارة؟

بسم الله تعالى، لا بأس به.

13. هل يشترط في صحّة الغسل، طهارة تمام كلّ عضوٍ قبل غسله أم يجوز - مثلاً - البدء بغسل أعلى العضو، ثمّ تطهير أسفله وغسله.

بسم الله تعالى، لا يجب ذلك وإنّما الواجب، طهارة المحل قبل الغسل الوضوئي أو الغسلي؛ فلايكفي غسل واحد للتطهير والوضوء أو الغسل.

14. هل يجوز شراء الموادّ الغذائية أو غيرها من الأسواق السوداء؛ مع عدم العلم بأنّ أصحاب هذه الموادّ يبيعونها برضى الحكومة إلاسلامية أو بدون رضاها، كما قد يحتمل أنّهم جلبوا هذه الموادّ عن طريق التهريب؟

بسم الله تعالى، لا مانع منه ما لم يعلم منع فيه من الدولة الإسلامية.

15. هناك من يأخذ من الشورى المحلّية أشياءً لا يحتاجها - كالسيگار مثلاً - ثمّ يبيعها في الأسواق أو يعطيها لأصدقائه. فهل هذا العمل جائز وهل يجوز الشراء من هذا الإنسان؟

بسم الله تعالى، يجب في ذلك مراعاة مقرّرات الدولة الإسلامية.

[سؤال 2980] 1487

بسمه تعالى 15 / 9 / 1361

محضر مبارك امام خمينى، رهبر كبير انقلاب و مرجع عالى‌قدر مسلمين

سؤال‌هايى پيرامون احكام براى حقير مطرح است؛ مستدعى است جواب آن‌ها

را

مرقوم فرماييد.

1. در شهرى غير از موطن خويش سكونت دارم؛ محل كارم ده كيلومتر خارج از همين شهر است؛ قصد اقامت دائم نيز در آن‌جا ندارم. آيا مى‌توانم در حالى كه هر روز به سر كار مى‌روم، قصد اقامت ده روزه در محل سكونت نموده و نمازم را كامل بخوانم؟

بسمه تعالى، با فرض اين‌كه ده روز فقط در محل سكونت نمى‌مانيد، نمى‌توانيد قصد كنيد.

[سؤال 2981]

2. براى فردى كه در شهرى غير از وطن خود قصد اقامت ده روزه كرده است، حد ترخص چقدر مى‌باشد؟ (طى مسافتى از شهر به بيرون كه به موجب آن، قصد به‌هم مى‌خورد).

بسمه تعالى، بايد قصد كند كه از شهر و حدود عرفيۀ آن خارج نشود.

3. در زمستان از ادرار يا مدفوع - در حين دفع - بخار متصاعد مى‌شود؛ اگر اين بخار با لباس تماس حاصل نمايد تكليف چيست؟

بسمه تعالى، پاك است.

4. در بسيارى از مستراح‌ها سنگ آن، از نوع چينى بوده و گودى آن‌ها خيلى كم است، به طورى كه آدم مى‌ترسد به هنگام دفع، ادرار به لباسش ترشح كند. در اين مورد تكليف چيست؟

بسمه تعالى، تا يقين به ترشح پيدا نكرده، لباس او پاك است.

[سؤال 2982] 1012

6. مسافرى كه مى‌خواهد ده روز در محلى بماند و از اول قصد دارد به اطراف آن‌جا برود - البته به حد مسافت شرعى (5/22 كيلومتر) - آيا مى‌تواند در مدت ده روز، هر روز روزى دو ساعت برود و برگردد يا نه؟

بسمه تعالى، قصد اقامت به نحو مزبور، صحيح نيست.

[سؤال 2983]

1468

2. پرسنل وظيفه‌اى در پادگان هستند كه از بدو ورود مى‌دانند اگر قصد ده روز كنند، جمعه و پنج‌شنبه بعد از ظهر را به 12 كيلومترى مى‌روند و تا غروب هستند و بر مى‌گردند؛ آيا آن‌ها مى‌توانند قصد عشره بكنند؟

بسمه تعالى، نمى‌توانند قصد كنند.

[سؤال 2984] 5159

5. قصد خروج يك ساعت و دو ساعت در سفر آيا در تمام ده روز يك مرتبه است يا چند مرتبه هم اشكال ندارد؟ و در صورت بيشتر بودن - مثلاً 5 ساعت - حكم او چيست؟

بسمه تعالى، قصد خروج يك يا دو ساعت براى يك بار مضر نيست و زايد بر آن مضر است.

[سؤال 2985] 1488

بسم الله الرحمن الرحيم

سماحة آية الله العظمى امام الاُمّة، السيد الخميني، أعزّ الله نصره

سلام الله عليكم ورحمته وبركاته

1. نوى أحد المكلّفين الإقامة عشرة أيّام في طهران وكان في نيّته الخروج إلى ما دون أربعة فراسخ كلّ يوم لقضاء بعض أعماله، وبعد أن استقرّ حكم الإقامة لديه بإقامة صلاة رباعية واحدة، باشر كلّ يوم بالخروج إلى مقرّ عمله الذي لا يبعد عن مكان إقامته الثابت أربعة فراسخ. فهل تصحّ إقامة ذلك المكلّف؟ وهل يمضي صومه وصلاته صحيحين؟

بسمه تعالى، إذا كان من نيته الخروج كلّ يوم من أوّل الأمر، لم يتحقّق قصد الإقامة وعليه القصر.

2. استقرّ حكم الإقامة لدى أحد المكلّفين في طهران، ثمّ علم أنّه سيسافر سفراً شرعياً بعد ثلاثة أيّام،

فهل يصحّ عنه الصوم في هذه الحالة كذلك؟

بسمه تعالى، يصحّ منه الصوم بعد استقرار حكم التمام ما لم ينشأ سفراً جديداً.

[سؤال 2986] 1260

2. مهاجرين جنگى كه بر اثر اجبار، وطن خود را ترك كرده باشند و در شهرهاى ديگر سكونت يافته‌اند و نيت مراجعه به شهرهاى اصلى خود را دارند، آيا وطن آن‌ها حساب نمى‌شود؟ و اگر قصد ده روز اقامه كنند، آيا مى‌توانند از حد ترخص بيرون بيايند؟

بسمه تعالى، در فرض مرقوم، در محل سكونت فعلى، حكم مسافر دارند و هرگاه موقع نيت اقامت، قصد خارج شدن از حد ترخص به يكى دو ساعت داشته باشد مانع ندارد.

[سؤال 2987] 991

9. فرموده‌ايد كسى كه نيت اقامه در جايى دارد، اگر در ضمن، قصد داشته باشد كه در بين ده روز، يك ساعت يا دو ساعت به مادون مسافت برود و مراجعت كند، مضر به قصد اقامۀ او نيست؛ آيا اين عدم ضرر به قصد، فقط براى يك مرتبه در بين ده روز است يا اگر درهر ده روز، روزى يكى - دو ساعت باشد نيز ضررى به‌قصد اقامه ندارد؟

بسمه تعالى، قصد خروج يك مرتبه به يكى‌دو ساعت اشكال ندارد.

[سؤال 2988] 1489

بسمه تعالى

محضر مبارك امام خمينى، مدّ ظله العالى

1. اين‌كه فرموده‌ايد: «در قصد اقامۀ عشره، اگر از اول بنا داشته باشد به اطراف (البته كمتر از چهار فرسخ) برود نمازش شكسته است؛ مگر يكى دو ساعت برود و برگردد». بفرماييد كه اين دو ساعت را در مدت ده روز فقط يك بار مى‌تواند برود يا هر روز مى‌تواند دو ساعت بيرون رود و نمازش هم شكسته نباشد؟

بسمه تعالى، اگر از اول قصد دارد كه هر روز خارج شود، قصد محقّق نمى‌شود و بايد نماز را شكسته بخواند.

2. اين‌كه فرموده‌ايد: «انسان مى‌تواند دو وطن داشته باشد و در هر كدام، شش ماه بماند»، اگر در يكى كمتر و در ديگر زيادتر بماند چطور؟

بسمه تعالى، ماندن شش ماه لازم نيست و اگر كمتر هم بماند با قصد سكونت هميشگى در آن‌جا، ولو در بعض سال، وطن محقّق مى‌شود.

[سؤال 2989] 1490

بسمه تعالى 20 / 9 / 1361

محضر مقدس حضرت آيت الله العظمى امام خمينى، دام ظله

مستدعى است كه به مسائل زير پاسخ افاده بفرماييد:

1. اگر مسافرى در محلى كه سفر كرده و از بلاد كبيره نيست، قصد اقامت ده روزه نمايد و در بين اين ده روز به روستايى برود كه فاصلۀ آن با محل اقامت يك فرسخ باشد و يك روز در آن‌جا بماند، آيا در طول آن يك روز نماز وى شكسته است يا نه؟ و همچنين پس از بازگشت به محل اقامت، دوباره قصد عشره بنمايد يا خير؟

بسمه تعالى، اگر از اول قصد رفتن يك روز به روستا را نداشت نماز وى در فرض مرقوم، در آن روستا و در محل اقامت تمام است.

[سؤال 2990]

2. اگر مسافرى در محلى كه سفر كرده و از بلاد كبيره نيست قصد اقامت ده روزه نمايد، بعد از آن‌كه ده روز در آن‌جا اقامت كرد و روز يازدهم به روستايى برود كه فاصلۀ آن تا محل اقامت، يك فرسخ باشد و يك روز در آن‌جا بماند، آيا در آن يك روز نماز وى شكسته است يا نه؟ و همچنين پس از بازگشت به محل اقامت لازم است دوباره قصد عشره بنمايد يا خير؟

بسمه تعالى، اگر موقع رفتن به روستا قصد سفر جديد ندارد و بازگشت به محل اقامت به حساب محل اقامت است، نماز در روستا و در محل اقامت

در فرض مرقوم، تمام است و نيازى به تجديد قصد اقامت نيست.

[سؤال 2991]

3. اگر مسافرى در يكى از محلاّت تهران كه از بلاد كبيره است، قصد اقامت ده روزه نمايد و در طول اين ده روز به محله‌اى ديگر برود كه فاصلۀ آن تا محل اقامت، يك كيلومتر باشد و يك روز در آن‌جا بماند، آيا در طول اين يك روز نماز وى شكسته است يا نه؟ و همچنين پس از بازگشت به محلۀ اوّلى كه قصد اقامت ده روزه داشته است لازم است قصد اقامت را تجديد كند يا خير؟

بسمه تعالى، اگر از اول قصد خارج شدن يك روز از محلۀ محل اقامت نداشت نماز تمام است و تا سفر شرعى جديد پيش نيامده حكم اقامت به قوّت خود باقى است.

[سؤال 2992]

4. اگر مسافرى در يكى از محلاّت تهران كه از بلاد كبيره است، قصد اقامت ده روزه نمايد و ده روز از آن محله خارج نشود، روز يازدهم به محلۀ ديگر برود و يك روز در آن‌جا بماند و فاصلۀ آن محله با محل اقامت يك كيلومتر باشد، آيا در آن يك روز، نماز وى شكسته است يا نه؟ و همچنين روز بعد كه دوباره به محل اقامت اوّلى برگشت بايستى قصد اقامت را تجديد كند يا خير؟

بسمه تعالى، حكم همان است كه در جواب سؤال دوم ذكر شد.

[سؤال 2993] 5592

3. كسى كه منطقه‌اى را محل اقامت خود قرار داده است - مثلاً درس مى‌خواند در آن منطقه - آيا تجاوز از حد ترخص هر روزه يا يك روز در ميان، به قصد اقامت آن شخص ضرر مى‌زند يا نه؟

بسمه تعالى، اگر از اول قصد خروج روزانه يا يك روز در ميان دارد، قصد محقّق نيست.

[سؤال 2994]

1491

بسمه تعالى

با درود و سلام به رهبر كبير انقلاب و بنيان‌گذار جمهورى اسلامى ايران.

اين‌جانب از طرف دفتر تبليغات اسلامى قم يك ماه و دو روز در جبهۀ مهران كه ماه مبارك رمضان بود مأموريت يافتم. همان اول به فرمانده گفتم كه برادر در اين‌جا چند روز هستيم؟ فرمانده گفتند ده روز يا بيشتر طول مى‌كشد كه برويم خود شهر و شهرك مهران، از اين جهت فرمانده فرمودند ده روز ما هم قصد دهه كرديم كه در همان مكان هر روز روزه بگيريم و نماز را تمام بخوانيم، بعد در همين روزها مى‌رفتيم به منطقۀ ديگر كه برادران در آن منطقه بودند هر روز رفتن و آمدن دو ساعت طول مى‌كشيد كه سخنرانى تمام شود و تا برگرديم به مكان اصلى. بعد ده روز تمام شد باز ما حركت نكرديم تا 24 روز طول كشيد در اين 24 روز نماز را تمام خوانديم و هر روز دو ساعت سخنرانى براى برادران مى‌كرديم البته در مكان ديگر، بعد ما اين مسأله را سؤال كرديم گفتند نماز و روزۀ شما صحيح نبوده است دوباره ادا كنيد من هم در اين مسأله جاهل بودم كه كسى در يك مكان ده روز قصد دهه كرده تنها يك دفعه مى‌تواند از اين مكان به مكان ديگر برود سر يك ساعت يا دو ساعت برگردد ما در اين 24 روز هر روز مى‌رفتيم تكليف ما چيست. نظر مبارك را در اين مورد بيان فرماييد. باز هم از آن‌جا به شهرك مهران رفته دوباره قصد دهه كرديم 6 روز بعد را به همين منوال گذرانديم مسأله ما شرعاً چگونه بايد حل شود؟ والسلام

طول عمر حضرت‌عالى را از خداوند خواستارم. خدايا خدايا تا انقلاب مهدى خمينى را نگهدار

بسمه تعالى، اگر از اول قصد داشته‌ايد كه هر روز به محلّ ديگر كه از ترخص محلّ اول دورتر است برويد قصد محقق نشده و نمازهايى كه تمام خوانده‌ايد را بايد شكسته قضا نماييد.

[سؤال 2995]

1492

بسمه تعالى

محضر رهبر كبير انقلاب اسلامى، آيت الله العظمى امام خمينى، مدّ ظله العالى

چه مى‌فرماييد در اين مسأله شرعيه كه دو تا قريه كه در داخل حد ترخص قرار گرفته است و صداى اذان مى‌رسد و ديوارها تشخيص داده مى‌شود، ليكن در آب و خاك شريك نيستند، به اين معنا كه هر كدام مرزى دارند و حدى دارند و در آب و خاك شراكت ندارند، آيا شخص مبلّغ و غيره مى‌تواند در اين دو قريۀ مزبور، قصد اقامه كند يا نمى‌تواند؟ جواب مسأله را مرقوم فرماييد كه مورد حاجت است.

بسمه تعالى، در فرض مسأله، در صورتى كه در يكى از دو قريه، قصد اقامت ده‌روز بنمايد، نماز تمام است و رفت و آمد به قريۀ ديگر مانع ندارد.

[سؤال 2996] 1301

5. شخصى از وطن خود، به شهرى كه وطنش نيست وارد مى‌شود و در آن شهر قصد ده روز مى‌كند و از اول، قصد دارد كه براى تفريح - كمتر چهار فرسخ - از شهر خارج شود آيا با خارج شدن از شهر، قصدش صحيح است؟

بسمه تعالى، قصد خروج به كمتر از چهار فرسخ، به مقدار يكى دو ساعت ضرر ندارد.

[سؤال 2997] 5657

3. كسى كه قصد اقامه ده روز در جايى مى‌كند اگر از اول قصدش اين باشد كه هر روز مثلاً به مادون مسافت يك ساعت الى دو ساعت برود و برگردد اين قصد صحيح است يا خير؟

بسمه تعالى، اگر در حين نيت اقامت ده روز قصد كند كه در تمام ده روز روزانه ولو يك ساعت يا دو ساعت از محل اقامت خارج شود صدق اقامت ده روز و ترتب حكم آن محل اشكال است.

[سؤال 2998]

1493

بسمه تعالى 24 / 7 / 1361

دفتر محترم حضرت امام خمينى

احتراماً؛ به عرض مى‌رساند مسأله‌اى شرعى مورد سؤال دانشجويان (غير بومى) اين مدرسۀ عالى مى‌باشد كه به شرح ذيل به استحضار مى‌رساند:

ساختمان و كلاس‌هاى اين مدرسۀ عالى در محلى در حدود 4 كيلومترى كاشان و در جادۀ كاشان - فين مى‌باشد و ما بين اين مدرسه و شهر كاشان، روستاى ديزچه واقع شده كه تقريباً چسبيده به كاشان مى‌باشد و سپس روبه‌روى اين مدرسۀ عالى، روستاى فين بزرگ و بعد از حدود 2 كيلومتر، روستاى فين كوچك و باغ اميركبير مى‌باشد. در اين حد فاصل حاشيۀ جاده اكثراً به صورت منازل، ساختمان، فروشگاه، تعميرگاه و در ميان آن‌ها نيز بعضاً مزارع كوچك مشاهده مى‌شود؛ تقريباً مى‌توان گفت ديوار شهر از محل مدرسۀ عالى قابل رؤيت نمى‌باشد و نيز صداى اذان شهر به گوش نمى‌رسد؛ لذا مشكلى كه براى دانشجويان غير بومى پيش آمده اين است كه چون معمولاً براى ماندن در اين شهر بايد قصد 10 روز ماندن در كاشان را بنمايند و نيز هر روز بالاجبار اين مسافت را بايد بروند و برگردند (چون خانه‌هاى اكثر ايشان در داخل شهر كاشان مى‌باشد) با توجه به اين تفاصيل:

1. آيا مى‌توانند قصد 10 روز بنمايند و نماز را تمام بخوانند؟ و يا اين‌كه به علت خروج هر روزه و احتمالاً بازگشت به كاشان در بعد از ظهر، مسافر محسوب شده و نماز را بايد شكسته بخوانند؟ يا اين‌كه نسبت به اين فاصله، دائم السفر محسوب مى‌شوند و بايد نماز را تمام بخوانند؟

اين دانشجويان، موضوع فوق را از علماى محترم محلى در كاشان نيز سؤال نموده‌اند وليكن جواب‌هاى مختلفى دريافت نموده‌اند؛ لذا چنانچه اين مسأله را به نظر علماى كاشان محوّل مى‌فرماييد، نام ايشان را نيز ذكر فرماييد تا فقط يك جواب را ما

مستند قرار داده و دانشجويان را به پيروى از آن راهنمايى نماييم.

بسمه تعالى، اگر از اول قصد، مى‌خواهد در مجموع، ده روز در شهر بماند، بعد از تحقّق قصد، رفت و آمد تا مدرسه، بلكه تا كمتر از چهار فرسخ، قصر نيست و نماز تمام است و الاّ در صورتى كه از اول مى‌خواهد هر روز رفت و آمد نمايد، قصد محقّق نمى‌شود و نماز شكسته است.

[سؤال 2999]

2. مسأله ديگر اين‌كه چنانچه دانشجويان غير بومى مورد سؤال الف، مى‌بايست نماز خود را شكسته بخوانند و تا اين تاريخ، نماز خود را درست خوانده باشند، تكليفشان چيست؟ نمازهاى گذشتۀ خود را اعاده نمايند يا خير؟

بسمه تعالى، آنچه را برخلاف وظيفه انجام داده بايد قصراً قضا نمايد.

[سؤال 3000] 1494

بسم الله الرحمن الرحيم

1. في تحرير الوسيلة (موضوع قواطع السفر، المسألة: 7): هاتان الساعتان في كلّ عشرة أيام أم في كلّ يوم من هذه الأيام العشرة؟

بسمه تعالى، بل ساعتان في كلّ العشرة.

2. إذا نوى أحدهم الإقامة في مدينة، عشرة أيام ثمّ طال به البقاء فيها أكثر من الأيام العشرة تلك. هل تتجدّد شرايط حركته داخلها... أم تتحوّل حركته في تلك المدينة كأيّ مواطن من مواطنيها؟

بسمه تعالى، لا تتجدّد الشرائط. نعم يجوز له الخروج عنه محلّ الإقامة بما دون المسافة ولا تقصر الصلاة بذلك.

[سؤال 3001] 1495

بسمه تعالى 21 / 4 / 1361

دفتر حضرت آيت الله العظمى امام خمينى، دامت بركاته

با درود فراوان به ساحت مقدس رهبر كبير انقلاب جمهورى اسلامى ايران و سلام

بر روان پاك شهيدان راه حق و حقيقت كه آزادى خويش را مرهون ايثار و از خودگذشتگى آن‌ها مى‌دانم. چون در رابطه با كارم مسأله‌اى شرعى پيش آمده است با شما مشورت مى‌كنم، خواهشمندم شخصاً راهنمايى فرماييد.

اين‌جانب يكى از خدمتگزاران و عضو پرسنل بنياد مستضعفان شهرضا، نظر به اين‌كه محل تولدم در قريۀ اسفرجان 50 كيلومترى شهرضا مى‌باشد، حاليه ماه مبارك رمضان را قصد نموده و روزه و نماز را به صورت كامل انجام مى‌دهم، لذا چون كار بنياد به صورتى است كه مى‌بايست همه روزه و يا بعضى از اوقات به اطراف (بيش از حد ترخص) بروم، مراتب ذيل را معروض مى‌دارم:

1. نتيجۀ نماز و روزه‌ام چگونه است و آيا قصد شكسته مى‌شود يا نه؟

بسمه تعالى، اگر هنگام قصد اقامت توجه داشتيد كه در ضمن ده روز، بيش از يكى دو ساعت از محل اقامت خارج مى‌شويد قصد اقامت صحيح نيست و نماز و روزه قصر است.

2. غير از ماه مبارك رمضان كه همه روزه يا هفته‌اى يكى دو روز به زادگاه اصلى خودم مى‌روم، نماز و روزه‌ام به چه صورت است؟

بسمه تعالى، در فرض مرقوم، در محل كار و بين راه حكم مسافر داريد.

3. آيا محل كار (بنياد مستضعفان شهرضا) كه مدت دو سال و نيم در آن‌جا مشغول هستم جزء وطن دوم محسوب مى‌شود يا نه؟

بسمه تعالى، بدون قصد زندگى دائمى، وطن محسوب نمى‌شود.

[سؤال 3002] 2328

3. آيا آوارگانى كه در شهرى سكنا دارند يا دانش آموزانى كه در تهران براى كسب دانش رفته‌اند و قصد اقامت كرده‌اند و هر روز صبح بايد به مدرسه بروند و بين منزل و محل كار و مدرسه آن‌ها بيش از حد ترخص باشد و صبح كه بايد بروند و ظهر يا قبل از ظهر به مقدار كمى به منزل اقامت مى‌رسند، آيا نماز اين‌گونه اشخاص قصر است يا تمام؟ و روزه چطور؟

بسمه تعالى، اگر هنگام قصد اقامت ده روز بنا دارند روزانه از محل اقامت تا بيش از حد ترخص خارج شوند، قصد اقامت صحيح نيست؛ ولى اگر بعداً تصميم به خارج شدن گرفتند، تا سفر جديد پيش نيامده حكم اقامت به قوّت خود باقى است.

[سؤال 3003] 1496

بسمه تعالى

محضر مبارك حضرت مستطاب الزعيم الامام الخمينى، مدّ ظله العالى

چه مى‌فرماييد دربارۀ شخصى كه در تهران قصد اقامت عشره كرده است (در خيابان و ميدان شوش مثلاً) و مى‌خواهد برود شميران، نسبت به صوم و صلاة مقيم مذكور، اقامۀ او به‌هم مى‌خورد يا خير؟

بسمه تعالى، اگر از اول قصد داشته كه از محل اقامه در بين ده روز خارج شود و قصد دارد كه بيش از دو ساعت برود يا فاصله به حد مسافت است، قصد محقّق نشده و نماز او شكسته است؛ و اگر چنين قصدى نداشته و بعد از خواندن يك نماز چهار ركعتى بناى رفتن پيدا كرده، اگر كمتر از مسافت باشد قصد به‌هم نمى‌خورد و در صورت مسافت بودن فاصله، حكم مسافر پيدا مى‌كند.

[سؤال 3004] 1497

بسمه تعالى

محضر مبارك حضرت امام خمينى، مدّ ظله العالى

طلابى كه ساكن قم نيستند، در صورتى كه به جمكران بروند نمازشان تمام است يا نه؟

بسمه تعالى، اگر قصد ماندن ده روز در قم ندارند، نمازشان قصر است و اگر قصد دارند و در حين قصد مى‌دانند كه در بين ده روز به جمكران مى‌روند،

در صورتى كه بيش از دو ساعت قصد نداشته باشند، قصد محقّق است و نماز تمام است و اگر بعد از تحقّق قصد و ماندن ده روز يا خواندن يك نماز چهار ركعتى بناى رفتن پيدا كنند، ضرر ندارد و حكمِ تمام، باقى است.

[سؤال 3005] 2928

4. مسجد جمكران و شهر قائم و سالاريه و شهرك‌هاى تازه ساخته شدۀ اطراف قم آيا جزء شهر قم است يا خارج از شهر قم؟

بسمه تعالى، اين‌گونه امور موكول به نظر عرف است.

[سؤال 3006] 1797

5. مسافرى كه مى‌خواهد ده روز در محلى بماند و از روز اول هم قصد دارد كه در بين ده روز به اطراف آن‌جا كه به 5/22 كيلومتر شرعى نمى‌رسد برود آيا هر روز مى‌تواند دو ساعت - هر وقت از شبانه روز خواست - برود و برگردد؟ و آيا در اين صورت، قصدش به‌هم نمى‌خورد؟

بسمه تعالى، در تمام ده روز، فقط يك‌بار به مقدار يك ساعت تا دو ساعت مانع ندارد.

[سؤال 3007] 804

2. با توجه به فتواى آن مفتى عظيم الشأن در مورد كسانى كه در مسافرت قصد ده روز مى‌كنند، از حد ترخص به مقدار چند ساعت مى‌توانند خارج شوند و به قصدشان لطمه‌اى وارد نمى‌شود؟ بفرماييد كه آيا مى‌توانند در همان محلى كه (به حد ترخص است) رفته‌اند نماز بخوانند يا بايد برگردند به محلى كه قصد كرده‌اند و در آن‌جا نمازشان را تمام بخوانند؟

بسمه تعالى، مى‌تواند در آن مقصد هم نماز بخواند و در فرض سؤال، بايد تمام بخواند.

[سؤال 3008]

1498

بسمه تعالى

محضر مقدس آيت الله العظمى نايب الامام امام خمينى، أدام الله ظله

1. در رساله تحرير، مسأله 7 مى‌فرماييد: «هرگاه قصدش اين باشد كه از محل اقامت بيش از دو سه ساعت، به كمتر از مسافت بيرون برود و حتى شب هم بماند، در آن اشكال است» و لازمۀ اشكال، نماز جمع است. و در توضيح مسأله 1338 مى‌فرماييد: «شكسته بخواند». تكليف مقلدين چيست؟

بسمه تعالى، اگر هنگام قصد اقامت، نيت خروج به كمتر از مسافت بيش از يكى دو ساعت داشته باشد، قصد اقامت صحيح نيست و نماز شكسته است.

[سؤال 3009]

2. در تحرير، بيرون رفتن به باغات و مزارع را مى‌فرماييد: «اشكال ندارد»؛ آيا تكرار و قصد تكرار هم اشكال در آن نيست؟

بسمه تعالى، رفتن به محدودۀ محل اقامت اگر تكرار هم شود اشكال ندارد.

[سؤال 3010]

3. در تحرير مى‌فرماييد: «خروج از حد ترخص براى قاصد عشره مضر نيست و بايد تمام بخواند» و در توضيح المسائل دارد كه با قصد خروجش از حد ترخص، شكسته بخواند. حكم مسأله چه نحو است؟

بسمه تعالى، اگر بعد از تحقق قصد اقامت و خواندن يك نماز چهار ركعتى بنا گذاشت خارج شود، هر چند ساعت خارج شود، مضر به اقامت نيست.

[سؤال 3011]

4. هرگاه كسى در جايى ده روز قصد كند و بعد از ده روز يا پس از خواندن يك نماز چهار ركعتى به اطراف آن‌جا برود و برگردد؛ در صورتى كه كمتر از مسافت باشد،

ولى تكرار كند، حكم نماز و روزه‌اش چيست؟

بسمه تعالى، حكم اقامت به حال خود باقى است.

[سؤال 3012] 1499

بسمه تعالى

محضر مبارك حضرت امام خمينى، رهبر كبير انقلاب اسلامى ايران

با درود و سلام خدمت شما و رزمندگان عزيز اسلام و آرزوى پيروزى نهايى مسلمانان بر كفر جهانى در مورد مسأله 1338. «مسافرى كه مى‌خواهد ده روز در محلى بماند، اگر از اول قصد داشته باشد كه در بين ده روز به اطراف آن‌جا برود، چنانچه جايى كه مى‌خواهد برود، از مقدار ترخص دورتر نباشد، بايد در همۀ ده روز نماز را تمام بخواند و اگر از مقدار ترخص دورتر باشد، بايد در تمام ده روز نماز را شكسته بخواند؛ ولى چنانچه بخواهد يك ساعت يا دو ساعت برود و برگردد، در همۀ ده روز بايد نمازش را تمام بخواند».

خواهشمند است در مورد مسأله فوق كه آيا در مدت ده روز اول، هر روز مى‌تواند به مدت يك ساعت يا دو ساعت برود و برگردد، يا اين‌كه در مدت ده روز فقط يك بار مى‌تواند به مدت يك يا دو ساعت برود و برگردد؛ و همچنين در مورد رفت و برگشت ده روز دوم و سوم، فتواى شرعى را اعلام فرماييد.

بسمه تعالى، در فرض مسأله، در تمام ده روز اقامه بايد قصد بيشتر از يك مرتبه به مقدار يك ساعت بيرون رفتن نداشته باشد؛ ولى بعد از تحقق قصد اقامه و خواندن نماز چهار ركعتى، بيرون رفتن هر روز به هر مدت، كمتر از مسافت شرعى مانع ندارد.

[سؤال 3013] 1797

6. اگر در بين ده روز - كه شخصى قصد كرده بماند - منصرف شد، آيا اگر خواست

قصدش به‌هم بخورد، لازم است كه از 5/22 كيلومتر خارج شود يا اگر فقط نيت بكند كه به‌هم بزند، كافى است؟

بسمه تعالى، بعد از قصد و خواندن حداقل يك نماز چهار ركعتى، تا سفر جديد انجام نگرفته حكم اقامت باقى است.

[سؤال 3014] 1488

2. استقرّ حكم الإقامة لدى أحد المكلّفين في طهران، ثمّ علم أنّه سيسافر سفراً شرعياً بعد ثلاثة أيّام، فهل يصحّ عنه الصوم في هذه الحالة كذلك؟

بسمه تعالى، يصحّ منه الصوم بعد استقرار حكم التمام ما لم ينشأ سفراً جديداً.

[سؤال 3015] 965

2. بعد از ده روز ماندن آيا مى‌توان به بيش از مسافت شرعى رفت؟ در چه شرايطى؟

بسمه تعالى، اگر هنگام قصد اقامت بنا دارد بيش از يكى دو ساعت از محلۀ محل اقامت خارج شود، نيت اقامت صحيح نيست ولى اگر بعداً چنين بنايى پيدا شود تا [از] چهار فرسخ شرعى خارج نشده حكم اقامت باقى است.

[سؤال 3016] 1500

بسمه تعالى

دفتر استفتاى امام، محترماً اين‌جانب مدت 7 سال است در مجتمع فولاد اهواز كه در 15 كيلومترى شهر اهواز است مشغول كار مى‌باشم و محل سكونتم داخل شهر و فاصلۀ منزل تا محل كار 21 كيلومتر مى‌باشد. با توجه به اين‌كه قصد ماندن دائمى در اهواز و (در هر جاى ديگر) را ندارم، تكليف نماز و روزه‌ام چه مى‌باشد؟

ضمناً از زمانى كه مرجع تقليد مشخص انتخاب كرده‌ام، امام خمينى بوده است و

ظرف 7 سال گذشته تا كنون نمازم را تمام مى‌خوانده و در محل كار روزه مى‌گرفته‌ام. زادگاهم در بفره، 40 كيلومترى سبزوار است و نمى‌دانم به آن‌جا بر مى‌گردم يا نه. تكليف نماز و روزه‌ام در قريه بفره كه در آن‌جا ملك هم دارم چيست؟

تعداد زيادى از همكارانم، شرايط مشابه دارند و نمازشان را در محل كار تمام مى‌خوانند. لطفاً راهنمايى بفرماييد. در ضمن همسران ما چه تكليفى دارند؟ يادآورى مى‌شود كه منزل مسكونى در اهواز، از خودم مى‌باشد. از شما بسيار متشكريم.

بسمه تعالى، اگر با قصد ده روز در اهواز بمانيد و بعد از ده روز به محل كار رفت و آمد كنيد، نماز شما تمام است و مى‌توانيد روزه بگيريد و در غير اين صورت، حكم مسافر داريد و در وطن اصلى تا اعراض نكرده‌ايد، نماز شما تمام است.

[سؤال 3017] 1501

بسمه تعالى

حضور محترم رهبر كبير انقلاب، امام خمينى

پس از عرض سلام و آرزوى سلامتى و طول عمر آن حضرت تا قيام بقية الله؛ با توجه به اين‌كه عده‌اى از دانشجويان دانشكده كشاورزى دانشگاه شيراز كه فعلاً مشغول به تحصيل در اين دانشكده مى‌باشند، مجبورند هر روز فاصلۀ شهر شيراز تا دانشكده را كه برابر 15 كيلومتر است طى كنند، آيا اگر بتوانند ده روز متوالى در شهر شيراز و يا در خوابگاه دانشكده اقامت كنند، مى‌توانند بعد از اين مدت، با توجه به رفت و برگشت و مسافت فوق، نماز و روزه‌شان را كامل بگيرند؟ در غير اين صورت، خواهشمند است تعيين تكليف براى اين عده از دانشجويان بنماييد. قابل تذكر است كه دانشجويان فوق موطن اصلى‌شان شيراز نبوده و فقط جهت تحصيل به اين شهر آمده‌اند و مسكن و خوابگاه آن‌ها نيز در شهر شيراز واقع است.

بسمه تعالى، در فرض مذكور، نماز تمام و روزه صحيح است.

[سؤال 3018]

5165

3. در مورد مسأله 1347 رسالۀ آن حضرت كه فرموده‌ايد: «مسافرى كه قصد كرده ده روز در محلى بماند، اگر بيش از ده روز در آن‌جا بماند، تا وقتى مسافرت نكرده، بايد نمازش را تمام بخواند و لازم نيست دوباره قصد ماندن ده روز كند». خواهشمندم تعيين فرماييد كه مقصود از مسافرت در اين‌جا، طى كردن حد شرعى است، و يا گذشتن از حد ترخص هم مسافرت محسوب مى‌شود؟

بسمه تعالى، منظور، سفر شرعى به مقدار مسافت است.

[سؤال 3019] 1502

بسمه تعالى

با درود به رهبر كبير انقلابمان امام خمينى و با درود به تمامى شهيدان راه حق و با درود به شما برادران عزيز انقلابى در دفتر امام

من يكى از خواهران جنگ‌زدۀ خرمشهرى مى‌باشم كه بر اثر جنگى كه بر اين ملت انقلابى تحميل شده، خانه و كاشانۀ خود را ترك كرده و به شهر مقدس قم آمدم. بعد از هشت ماه اقامت در قم، به علت انتقال شغل پدر، به انديمشك رفتيم و الآن يازده ماه از

زندگى من در انديمشك مى‌گذرد. سؤال من در اين‌جا اين است كه با ورود ما به انديمشك نمازمان به چه صورت مى‌باشد؟ آيا بايد نماز را تمام و يا شكسته بخوانيم؟

آيا وقتى كه ما از انديمشك، قصد رفتن به اهواز را داشته باشيم و بعد از دو روز ماندن در اهواز، به انديمشك برگشتيم، در اين‌جا بايد نماز را به چه شكلى بخوانيم؟ من از موقعى كه به انديمشك آمدم تا به حال، يازده بار از انديمشك به قصد قم و يا اهواز مسافرت كردم و هنگامى كه بر مى‌گردم، اگر تا ده روز قصد سفر نداشته باشم، نمازم را تمام مى‌خوانم و اگر ده روز تمام شد، باز هم براى ده روز ديگر نيت مى‌كنم كه

نمازم را تمام بخوانم؛ ولى اگر از سفر برگشتم و قصد ماندن ده روز را ندارم، نمازم را شكسته مى‌خوانم. نمى‌دانم تا اين‌جا كه من نماز خواندم آيا نماز من اشكالى داشته يا

نه؟ من در اين نماز شك كردم كه شايد اشتباه باشد.

بسمه تعالى، در غير وطن اگر قصد اقامت ده روز نكنيد، نماز شكسته است؛ و با قصد ده روز، تا مسافرتى پيش نيايد، نماز تمام است و تجديد قصد، لازم نيست.

[سؤال 3020] 1503

بسمه تعالى 7 / 5 / 1361

قم، دفتر محترم امام خمينى

اين‌جانب مقلد امام خمينى هستم كه وطن اصلى اين‌جانب، مازندران مى‌باشد و براى پيشبرد زندگى به اصفهان عزيمت نموده و در كارخانۀ دولتى ذوب آهن استخدام شده‌ام و محل سكونت تا كارخانه، دوازده كيلومتر مى‌باشد. شرايط نماز و روزۀ بنده چطور است؟ به اميد پيروزى رزمندگان اسلام و طول عمر امام

بسمه تعالى، بدون قصد ماندن ده روز در يكى از دو محل، حكم مسافر داريد؛ و اگر قصد ده روز در يكى از دو محل كنيد و بعد از ده روز به محل ديگر برويد، تا سفر شرعى نكرده‌ايد، نماز شما تمام است.

[سؤال 3021] 1504

بسمه تعالى 7 / 11 / 1361

حضور محترم آيت الله العظمى امام خمينى، دام بقاؤه الشريف

محترماً به عرض مى‌رساند: در مسأله 1338 توضيح المسائل آن جناب آمده است: كسى كه قصد اقامت ده روز در محلى را بنمايد، اگر در عرض ده روز از حد ترخص خارج نشود، نمازش صحيح است؛ فقط در عرض ده روز، دو ساعت مجاز است از حد ترخص خارج شود.

1. بعد از ده روز اگر به قصد خود ادامه دهد، آيا مى‌تواند كمتر از حد مسافرت و به طور نامحدود، از حد ترخص خارج شود يا اين‌كه باز محدود است؟

بسمه تعالى، مانع ندارد و نماز شكسته نمى‌شود.

2. محل شهرك كه با شهر فاصله دارد، اگر نرده كشى و تأسيسات ادارى باشد - مثل نيروى هوايى و پادگان - متصل به شهر محسوب مى‌شود يا حتماً بايد منازل مسكونى باشد كه متصل به شهر محسوب شود؟ بايد دانست كه اين نرده‌كشى 5 كيلومتر است.

بسمه تعالى، ميزان، نظر عرف است و در فرض مسأله، دو محل محسوب است.

3. روزه و نمازى كه قبل از دانستن اين‌كه امام در فتواى خود، محل سكونت غير وطن را مانند مسافر مى‌داند خوانده و گرفته شده است چه صورت دارد؟ با اين‌كه ما نماز و روزه را مانند وطن درست خوانده‌ايم، آيا قضاى نماز و روزه لازم است يا نه؟

بسمه تعالى، آنچه بر خلاف وظيفه عمل شده، بايد قضا شود.

4. توضيحاً اين‌كه ما قبل از آمدن امام به وطن، از شخص ديگرى تقليد مى‌كرديم كه شش ماه ماندن در محل يا بيشتر از آن‌را در حكم وطن مى‌دانست. قبل از وقتى كه به امام رجوع شود - شايد حدود كمتر از يك‌سال - در اين مسأله كه امام مى‌گويند: در غير وطن ماندن براى هر چند سال كه باشد، حكم مسافر بر ما بار است، ما نماز و روزه را مانند وطن به‌جا آورده‌ايم. تكليف چيست؟

بسمه تعالى، اگر مطابق تقليد صحيحى عمل كرده‌ايد قضا ندارد.

خدايا خدايا تا انقلاب مهدى خمينى را نگهدار، والسلام

[سؤال 3022] 2835

3. اگر كسى در جايى قصد اقامت نمود و پس از آن، هر روز مى‌خواهد براى كاركردن، به مادون مسافت برود - كه تقريباً هشت ساعت كار كند - و برگردد به محل اقامه، تا زمانى كه به حد مسافت نرفته باشد، آيا نمازهاى او قصر است يا تمام؟ و آيا

اگر از اول، قصد چنين كارى را داشته كه بعد از ده روز، براى كاركردن برود و برگردد، يا تصادفاً چنين تصميمى را اتخاذ كرده، فرق دارد يا نه؟

بسمه تعالى، اگر بعد از ده روز، به كمتر از مسافت رفته، نماز او تمام است؛ هر چند از اول قصد آن‌را داشته باشد.

[سؤال 3023] 1494

2. إذا نوى أحدهم الإقامة في مدينة، عشرة أيام ثمّ طال به البقاء فيها أكثر من الأيام

العشرة تلك. هل تتجدّد شرايط حركته داخلها... أم تتحوّل حركته في تلك المدينة كأيّ مواطن من مواطنيها؟

بسمه تعالى، لا تتجدّد الشرائط. نعم يجوز له الخروج عنه محلّ الإقامة بما دون المسافة ولا تقصر الصلاة بذلك.

[سؤال 3024] 1289

3. اگر جنگ‌زده‌اى كه در آبدانان سكونت دارد مى‌خواهد به جايى كه تقريباً پانزده كيلومتر از محل اقامت فاصله دارد مسافرت كند در آن‌جا نماز را چگونه بايد به‌جا آورد.

بسمه تعالى، اگر در آبدانان قصد ماندن ده روز كرده است با رفتن 15 كيلومتر نماز شكسته نمى‌شود و بايد تمام بخواند و اگر قصد نكرده شكسته است.

[سؤال 3025] 5588

2. شخص مسافر در ماه رمضان اگر چنانچه قصد اقامه نمايد، اگر شب بيش از هشت فرسخ از محل اقامه دور شود و دوباره بازگردد آيا اقامۀ او به‌هم مى‌خورد و مسافر محسوب مى‌گردد يا نه؟

بسمه تعالى، اقامه به‌هم مى‌خورد.

[سؤال 3026] 1040

9. ما حكم من نوى الإقامة في بلدٍ خرج منها إلى ما دون المسافة بعد صلاة رباعية واحدة، ثمّ عاد، فهل يحتاج إلى نيّة جديدة في صورة بقائه خارج البلد أكثر من ساعتين ولم يكن في نيّته بدايةً الخروج؟

بسم الله الرحمن الرحيم، لا تبطل الإقامة بعد ما تحققت على الوجه الصحيح إلاّ بالسفر الشرعي.

[سؤال 3027]

1505

بسمه تعالى

كسى كه ده روز در جايى قصد اقامت نمايد و بعد از خواندن يك نماز چهار ركعتى ناچار شود از حد ترخص خارج شود و احياناً يك يا دو روز در آن‌جا بماند و دوباره به محل اقامت خود بازگردد آيا قصد او به‌هم مى‌خورد؟

بسمه تعالى، چنانچه كمتر از چهار فرسخ فاصله باشد در فرض مسأله ضرر به قصد اقامه او نمى‌زند و اگر چهار فرسخ يا بيشتر باشد قصد به‌هم مى‌خورد.

[سؤال 3028] 2097

2. كسى كه در محلى قصد اقامت ده روز را كرده بدون در نظر داشتن اين‌كه ممكن است در بين ده روز سفرهايى كمتر از سفر شرعى برايش پيش آيد نماز و روزه او قبل و بعد از سفرهاى پيش‌آمده چه حكمى دارد؟ و اگر از اول بخواهد در بين اين ده روز سفرهاى بيشتر از حد ترخص كند نماز و روزه او چه حكمى دارد؟

بسمه تعالى، اگر قصد اقامت ده روز با شرايط آن متحقق شده تا سفر شرعى جديد پيش نيامده حكم اقامت باقى است و اگر از اول قصد خروج از محل اقامت بيش از يكى دو ساعت دارد قصد اقامت محقق نشده است.

[سؤال 3029] 712

2. اگر با قصد اقامۀ عشرة ايّام، يك نماز چهار ركعتى شروع كند و در ركعات يا افعال آن شك كند، اگر امام يا مأموم باشد و رجوع به حافظه كند و بعد از همين نماز از قصد اقامه برگشت نمايد، آيا باقى بر تمام بماند يا نه؟ و آيا فرق بين شك در ركعات و افعال ركنى و بين افعال و واجبات غير ركنى هست كه اگر در قسم اول شك كند و رجوع به حافظه نمايد يا كثير الشك باشد و بنا بر انجام گذارد، با شك در قسم ثانى كه شك در افعال غير ركنى است فرق كند؟ با توجه به مسأله 32 و 34 از عروه و تعليقه.

بسمه تعالى، در فرض شك در ركعات و رجوع به حافظ و برگشت از قصد اقامت، احتياط ترك نشود.

[سؤال 3030] 1506

بسمه تعالى

اگر شخصى با رعايت شرايط، در محلى قصد اقامت ده روز كند، ولى بعداً براى كارى پيش‌بينى نشده بخواهد بيش از يك بار و بيشتر از چند ساعت تا كمتر از مسافت 5/22 كيلومتر از محل اقامت خود خارج شود، آيا به اقامت او ضرر مى‌زند؟

بسمه تعالى، اگر از اول، قصد خروج نداشته و حداقل يك نماز چهار ركعتى را با نيت اقامت خوانده است، بعد از آن خارج شدن به مقدار كمتر از مسافت شرعى، هر چند بار و چند ساعت به قصد اقامت ضرر نمى‌زند.

[سؤال 3031] 1507

بسمه تعالى 17 / 3 / 1361

حضور مبارك حضرت امام خمينى، مدّ ظله العالى

ضمن عرض خالصانه‌ترين سلام خدمت جناب‌عالى، به عرض مى‌رساند: اين‌جانب مدت نه سال است كه به استخدام ذوب آهن اصفهان درآمده‌ام. از اين مدت، شش سال در فولاد شهر (شهر مسكونى كاركنان ذوب آهن) ساكن مى‌باشم كه فاصلۀ آن تا كارخانه پانزده كيلومتر مى‌باشد. قبلاً از مرجع ديگرى تقليد مى‌نمودم كه نماز و روزه‌ام را به طور كامل به‌جا مى‌آوردم و اكنون از جناب‌عالى تقليد مى‌نمايم. با در نظر گرفتن اين‌كه حقير مشخص نيست كه چه مدت (از 5 تا 20 سال) در اين شهر ساكن باشم. همچنين در هيچ شهرى خانه يا زمين از خود ندارم. پدرم در تهران خانه دارد كه وطن ما آن‌جا مى‌باشد. طبق قانون كار مدت مرخصى ساليانۀ ما يك ماه در سال است كه از اين مدت پانزده روز آن جهت ديد و بازديد از والدين و مسافرت و

پيش آمدهاى ضرورى مصرف مى‌شود و بقيه هم كفاف روزه‌هاى قضا شده را تا سال آينده نمى‌دهد. خواهشمند است تكليف حقير و امثال اين‌جانب را در اين مورد روشن فرماييد. والسلام عليكم ورحمة الله وبركاته

بسمه تعالى، اگر در فولادشهر يا در ذوب آهن با قصد ده روز بمانيد، بعد از آن مى‌توانيد در هر دو محل رفت و آمد كنيد و نماز را تمام بخوانيد و روزه بگيريد و تا سفر شرعى نكرده‌ايد نماز تمام و روزه صحيح است. و اگر قصد ماندن در يكى از دو محل را نكنيد، حكم مسافر داريد و نمى‌توانيد روزه بگيريد، ولى قضاى روزه‌ها را نبايد تا سال بعد تأخير بيندازيد.

[سؤال 3032] 1508

بسمه تعالى 26 / 2 / 1362

محضر رهبر كبير انقلاب، آيت الله العظمى امام خمينى، مدّ ظله العالى

پس از ابلاغ سلام رزمندگان و طلاب مستقر در جبهه‌ها استدعا داريم ضمن دعاى خير، حكم مسائل زير را ابلاغ فرماييد:

1. كسى كه ده روز قصد اقامه مى‌نمايد و نمى‌داند كه در اين ده روز نمى‌تواند بيشتر از دو ساعت از حد ترخص خارج شود و رفت و هشت ساعت يا بيشتر، از حد ترخص خارج بود و پس از آن، نمازش را تمام و روزه‌اش را گرفته است، آيا نماز و روزه‌اش صحيح است يا خير و بايد قضاى آن‌را به‌جا آورد؟

بسمه تعالى، اگر از اول، قصد رفتن بيش از دو ساعت نداشته، اعمالش صحيح است.

2. اگر كسى ده روز قصد اقامه نمود، مى‌تواند تا دو ساعت از حد ترخص خارج شود و نماز او شكسته نمى‌شود. حال اگر كسى سى روز مردد در مكانى ماند، بعد از سى روز بايد نمازش را تمام بخواند، ولو اين‌كه دو روز بماند. حال اگر در بين اين دو روز كه بايد نمازش را تمام بخواند، براى دو ساعت از حد ترخص خارج شد، حكمش چيست؟

بسمه تعالى، تا به حد مسافت شرعى با قصد مسافت خارج نشده، نمازش تمام است.

[سؤال 3033]

3. مسافر حداكثر چند ساعت مى‌تواند خارج از حد ترخص باشد كه صدمه به قصد اقامۀ او نزند؟

بسمه تعالى، از مسأله اول معلوم شد.

[سؤال 3034] 1509

بسمه تعالى

1. اين‌جانب مهاجر خرمشهرى مى‌باشم و حال در روستايى اطراف اهواز به مدت ده ماه زندگى مى‌كنم و كارم در روستايى ديگر مى‌باشد؛ يعنى مسافت اين دو روستا، سيزده كيلومتر است؛ ولى اگر در محل كارم باشم، نه اذان آن روستاى خود را مى‌شنوم و نه ديوار آخرين خانه‌هاى آن‌را مى‌بينم. آيا نماز و روزه‌ام صحيح است و شكسته نيست؟ در ضمن، ساعات كارم از شش صبح الى يك بعد از ظهر مى‌باشد.

بسمه تعالى، اگر بعد از تحقق اقامت در روستاى محل سكونت، به روستاى محل كار رفت و آمد مى‌نماييد، حكم اقامت در فرض مرقوم، به قوت خود باقى است.

2. اشخاصى كه مهاجر جنگى مى‌باشند ولى به عنوان مثال، در منطقۀ ملا ثانى خانه خريدند، ولى نيت مراجعه به شهر اصلى خود را دارند، آيا وطن براى آن‌ها حساب نمى‌شود؟ حكم روزه و نمازشان چيست؟

بسمه تعالى، تنها خريدن خانه موجب صدق وطن نيست و حكم مسافر دارند.

3. مهاجران جنگى كه قصد اقامت كرده‌اند، آيا مى‌توانند از حد هشت فرسخ بگذرند و قبل از نماز ظهر و عصر، به همان جايى كه قصد كرده‌اند برگردند؟

بسمه تعالى، با حصول سفر شرعى، حكم اقامت سابق از بين مى‌رود و بدون نيت اقامت جديد، نماز قصر است و روزه صحيح نيست.

خدايا، خدايا، تا انقلاب مهدى، حتى كنار مهدى، خمينى را نگهدار. والسلام عليكم ورحمة الله وبركاته

[سؤال 3035]

1510

بسمه تعالى

حضور محترم رئيس دفتر امام خمينى، رهبر و بنيان‌گذار جمهورى اسلامى ايران

ضمن عرض سلام و آرزوى سلامتى و طول عمر براى رهبر و مرجع عالى‌قدر

من از شهرى كه در آن‌جا متولد شدم منتقل شده‌ام و الآن در شهر ديگرى زندگى مى‌كنم و عقيده دارم كه چند سال ديگر كه بازنشسته شدم در شهر ديگرى زندگى كنم. با توجه به اين‌كه در شهرى كه فعلاً زندگى مى‌كنم، محل كارم از منزل هشت كيلومتر دور است و من مجبورم هر روز به محل كارم بروم و برگردم.

1. در شهرى كه فعلاً زندگى مى‌كنم، نماز و روزه‌ام را به چه ترتيب بايستى بخوانم و بگيرم، با توجه به كارم ؟

بسمه تعالى، محل كار اگر داخل شهر باشد، رفتن روزانه از منزل به محل كار، مضر به قصد اقامت نيست و همچنين اگر محل كار خارج شهر باشد ولى بعد از قصد صحيح اقامت در شهر و يك نماز چهار ركعتى، روزانه به آن‌جا مى‌رويد، حكم اقامت به حال خود باقى است. در غير اين دو صورت، در منزل و محل كار حكم مسافر داريد.

2. در زادگاهم با توجه به اين‌كه سالى يكى - دو مرتبه پهلوى پدر و مادرم مى‌روم، نماز و روزه‌ام را به چه ترتيب بايستى بخوانم و بگيرم؟

بسمه تعالى، وطن اصلى تا اعراض نشده، به حكم وطن باقى است.

[سؤال 3036] 1323

3. شخصى قصد اقامه كرده است كه ده روز در پادگان بماند تا نمازش را درست بخواند. آيا اين شخص مى‌تواند از پادگان به بيرون هم برود؟ اگر مى‌تواند چقدر مى‌تواند از پادگان دور شود؟ جواب را مرقوم فرماييد.

بسمه تعالى، اگر از اول قصد خروج نداشته، بعد از تحقق قصد اقامه و

خواندن نماز چهار ركعتى، خروج كمتر از چهار فرسخ - و لو مكرراً - ضرر ندارد.

[سؤال 3037] 1511

بسمه تعالى

محضر مبارك آيت الله العظمى رهبر عالى‌قدر انقلاب، امام خمينى، مدّ ظله العالى

ضمن ابلاغ سلام و آرزوى موفقيت آن رهبر، عرض مى‌شود: شخصى در محلى قصد عشره نموده و نماز و روزه‌اش را تمام مى‌خواند؛ حال بنا بر جواز مسافرت بما دون السفر، اگر اين شخص در بين ده روز اتفاقاً به وطن خود مسافرت نمايد، در صورتى كه فاصله‌اش هشت فرسخ نباشد، آيا چون به وطن رسيد قصدش به‌هم نمى‌خورد، ولو اين‌كه رفتن و اقامت و برگشتن، دو - سه ساعت بيشتر طول بكشد، يا اين‌كه قصدش به‌هم مى‌خورد و بعد از برگشتن مى‌بايستى يا قصد كند يا نمازش را شكسته بخواند؟ نظر مبارك خود را بيان فرماييد.

بسمه تعالى، در فرض مرقوم، قصد به‌هم نخورده است و نمازش تمام است و تجديد قصد لازم نيست.

[سؤال 3038] 813

3. إذا نوى الشخص السابق الإقامة في بيته لمدّة عشرة أيّام، فهل هذا يعني أنّ عليه أن لا يذهب إلى دائرته، إذا علمنا أنّ دائرته لا تبعد عن بيته (4 فراسخ)، بل أقلّ من ذلك؟

بسمه تعالى، إذا تحقّق الإقامة في بيته فالذهاب إلى ما دون المسافة لا مانع منه، ولا يضرّ بإقامته.

[سؤال 3039] 5588

3. شخص مسافر در محلى قصد اقامه مى‌نمايد آيا در به‌هم خوردن قصد اقامه، دور شدن چهار فرسخ شرط است يا تا حد ترخص؟

بسمه تعالى، بعد از محقّق شدن قصد اقامه، با رفتن به كمتر از چهار فرسخ حكم اقامه باقى است.

[سؤال 3040] 2230

2. اگر كسى كه قصد داشته باشد ده روز در محلى غير از وطن بماند اگر از آن‌جا به محله‌هاى ديگر همان شهر و يا روستاهاى اطراف همان شهر رفت و آمد كند، در صورتى كه فاصلۀ آن محله‌ها و روستاها تا محل قصد اقامت كمتر از 22 كيلومتر باشد، آيا نماز و روزۀ چنين شخصى قصر است؟ و اگر مجبور باشد براى انجام كارش هر روز بين دو محل و يا بين شهر و روستا كه فاصله‌اش كمتر از 22 كيلومتر باشد، رفت و آمد نمايد چطور؛ باز هم نماز و روزه قصر مى‌شود؟

بسمه تعالى، در فرض مرقوم، حكم مسافر داريد. بلى در صورتى كه قصد ماندن ده روز در يك محل نماييد و بعد از آن، به كمتر از مسافت برويد، نماز شكسته نمى‌شود.

[سؤال 3041] 4299

2. شخصى در محلى قصد اقامۀ عشره نموده و بعد از خواندن يك يا دو نماز چهار ركعتى قرار شد در جاى ديگر رفت و آمد كرده و توقّفش هم بيشتر از يكى دو ساعت است، آيا در اين صورت قصد عشره‌اش به‌هم مى‌خورد؟

بسمه تعالى، فاصلۀ محل ديگر تا محل قصد اقامت اگر كمتر از چهار فرسخ شرعى است، در فرض مرقوم، حكم قصد اقامت به قوّت خود باقى است و نماز تمام است.

[سؤال 3042] 6911

2. فردى هستم اهل كرمان، 13 سال مى‌باشد كه استخدام كارخانۀ ذوب آهن اصفهان هستم و در فاصلۀ 12 كيلومترى محل كار، سكونت دارم و همه روزه بايستى در اين مسير رفت و آمد نمايم، تكليف نماز و روزۀ اين‌جانب و ساير همكارانم كه

تقريباً همين حالت را دارند چيست؟

بسمه تعالى، اگر در يك محل، قصد اقامت ده روز نماييد به طورى كه در مجموع ده روز در همان محل بمانيد، نماز و روزه صحيح است و رفت و آمد تا كمتر از چهار فرسخ ضرر ندارد ولى چنانچه از اول قصد داريد كه هر روز رفت و آمد كنيد، قصد محقّق نيست و نماز شكسته و روزه صحيح نيست.

[سؤال 3043] 1512

بسمه تعالى 20 / 4 / 1361

پس از عرض سلام؛ من يك مهاجر جنگى هستم كه قبل از جنگ در خرمشهر در نيروى دريايى خدمت مى‌كرده‌ام و اكنون به بوشهر منتقل شده‌ام؛ دو سؤال دارم كه اگر امكان دارد محبت كنيد و مرا راهنمايى فرماييد:

منزل من تا محل كارم 21 كيلومتر فاصله دارد؛ من هر روز، اين فاصله را مى‌روم و بر مى‌گردم؛ مدت خدمت من از ساعت 4 صبح تا 11 صبح در ماه مبارك رمضان و بعد از ماه مبارك رمضان 5/6 تا 5/11 صبح مى‌باشد؛ بفرماييد كه من نماز كامل بايد بخوانم؟ و آيا مى‌توانم روزه داشته باشم يا نه؟

بسمه تعالى، اگر از ابتدا قصد داشتيد روزانه به محل كار برويد، نيت اقامت صحيح نيست و نماز و روزه قصر است ولى اگر بعد از قصد اقامت ده روز و خواندن حداقل يك نماز چهار ركعتى، بناى خارج شدن از محل اقامت گذاشت در فرض مرقوم، نماز و روزه تمام است.

[سؤال 3044] 1513

بسمه تعالى

محضر محترم حضرت آيت الله العظمى امام خمينى، دامت بركاته

بعد از عرض سلام، اين‌جانب فرزند كوچك شما، عضو سپاه پاسداران، از شما

پدر گرامى تقاضامندم به سؤالى كه مربوط به مسائل نماز است جواب دهيد.

شخصى كه هميشه مأموريت به جبهه‌ها را دارد، نماز خود را شكسته بخواند يا درست؟ قصد بكند يا نكند؛ سى روز تمام بشود يا نشود. عاجزانه تقاضا مى‌كنم جواب آن ‌را بفرستيد. والسلام عليكم

بسمه تعالى، در غير وطن اگر قصد ماندن ده روز در يك محل ندارد، نماز قصر است؛ ولى اگر بدون قصد در يك جا سى روز بماند، از روز سى و يكم نمازش در آن‌جا تمام است.

سومين قطع كننده سفر: باقيماندن سى روز مردداً در يك مكان

اشاره

[سؤال 3045] 1514

بسمه تعالى

محضر مقدس مرجع عالى‌قدر و رهبر كبير انقلاب اسلامى ايران سلام عليكم

تكليف نماز و روزۀ سربازانى كه در حال حاضر براى انجام مأموريت در منطقۀ جنگى به سر مى‌برند؛ مثل يك آتشبار توپ كه بيش از هشت ماه است تغيير موضع اين نوع يگان در محور گيلانغرب كمتر از دو تا سه بار انجام شده است. تغيير موضع اين نوع واحد را يك سرباز عادى نمى‌داند، احتمال دارد دستور از مافوق يعنى از فرماندۀ آتشبار به بالا براى تغيير موضع بيايد و يا نيايد، باز در اين محل، مثل محل قبلى دو تا سه ماه طول بكشد و تغيير موضع نشود و در محل اولى خود بماند. در اين صورت تكليف نماز و روزۀ پرسنل آن واحد چيست؟ آيا مى‌توانند قصد اقامه ده روز كنند و نماز را كامل بخوانند و روزه را هم بگيرند يا نه؟ لطفاً حكم شرعى آن را تشريح

بفرماييد. والسلام عليكم ورحمة الله

بسمه تعالى، اگر علم ندارد كه در محل واحد ده روز مى‌ماند نمى‌تواند قصد ده روز نمايد. بلى اگر با اين كيفيت سى روز در يك محل بماند و از آن‌جا خارج نشود بعد از آن نمازش را بايد تمام بخواند.

[سؤال 3046]

1078

13. كسانى در جبهه هستند كه مقرشان يك‌جا است و به طور مردد تا يك ماه، يك‌جا مى‌مانند كه بايد از روز سى و يكم نمازشان را تمام بخوانند. سؤال اين است كه حتى آنان كه هر روز به مادون مسافت مى‌روند و به آن‌جا بر مى‌گردند، همين حكم را دارند يا خير؟

بسمه تعالى، بايد در محل واحد متردداً بماند؛ ولى بيرون رفتن تا كمتر از مسافت، به مقدار چند ساعت در طول مدت، مضر نيست.

[سؤال 3047] 1890

3. به فتواى شما روز در ده روز اقامه، از اول شفق است، آيا در سى روز هم حساب روز چنين است يا نه؟

بسمه تعالى، ميزان ماندن سى روز است ولو سى شب نمانده باشد و مبدأ روز طلوع فجر است و تلفيق هم مى‌شود در صورتى كه در بين روز وارد شده باشد.

[سؤال 3048] 1515

بسمه تعالى 31 / 3 / 1361

محضر شريف رهبر انقلاب اسلامى امام خمينى

احتراماً معروض مى‌دارد: ما سربازان مدتى است در منطقۀ مهاباد به يك پايگاه براى مأموريت به مدت نامعلوم اعزام شده‌ايم و چون ماه رمضان نزديك است نمى‌دانيم كه روزۀ ما چطور است؟ آيا مى‌توانيم در اين مأموريت نامعلوم روزه به جاى بياوريم يا نه؟ و از رهبر عزيز تقاضا داريم كه در اين مورد توضيح لازمه را براى ما بنويسند و همچنين در مورد نماز هم يك توضيح جداگانه بنويسيد كه بدانيم آيا نماز وروزۀ ما شكسته است يا نه؟ والسلام

بسمه تعالى، حكم مسافر داريد، مگر قصد ده روز داشته باشيد يا سى روز مردّد در آن‌جا بمانيد كه بعد از آن بايد تمام بخوانيد.

[سؤال 3049]

1516

بسمه تعالى

رزمندگانى كه در جبهه‌ها هستند و همواره ممكن است جابه‌جا شوند، يا كسانى‌كه دائماً براى انجام مأموريت‌هاى محوّله بين شهرها در تردد هستند، وظيفۀ نماز و روزۀ آنان چيست؟

بسمه تعالى، حكم مسافر دارند، مگر اين‌كه سى روز با ترديد در يك محل بمانند كه در اين صورت، بعد از سى روز نمازشان را تمام بخوانند.

[سؤال 3050] 1145

2. تكليف نماز و روزۀ رزمندگان جبهه‌هاى نبرد چيست؟

بسمه تعالى، اگر مسافرند، بدون قصد ده روز در يك محل بايد شكسته بخوانند و نمى‌توانند روزه بگيرند. بلى، اگر سى روز مردد در يك محل بمانند. بعد از آن نمازشان تمام است و روزه ايشان صحيح است.

[سؤال 3051] 1230

4. سربازانى كه در جبهه‌ها هستند و نمى‌دانند كه كى حمله مى‌شود، يا ممكن است فردا به‌جاى ديگر منتقل شوند و تحت اختيار خودشان نيستند، وظيفۀ نماز و روزه آن‌ها چيست؟

بسمه تعالى، حكم مسافر دارند، مگر اين‌كه سى روز با ترديد در يك محل بمانند كه در اين صورت بعد از سى روز نمازشان را تمام بخوانند.

[سؤال 3052] 1517

بسمه تعالى

با سلام، احتراماً؛ چند مدتى است سؤالاتى برايمان پيش مى‌آيد و در جوابش عاجز گشته‌ايم، بدين لحاظ براى رفع اين مشكل تصميم گرفتيم كه به شما مراجعه كنيم،

لطف كرده به سؤال‌هاى اين‌جانب كه از اين قرار است پاسخ دهيد:

1. ما در پشت جبهه هستيم و تقريباً 35 كيلومتر از خط پياده فاصله داريم و كار ارتش هم جورى است كه روى آن نمى‌شود حساب نمود؛ يعنى معلوم نيست بعد از يك هفته يا بيشتر و يا كمتر تغيير مكان مى‌دهيم يا خير؟ و باتوجه به مسأله 1355 نماز

مسافر، مسافرى كه سى روز مردد بوده، در صورتى بايد نماز را تمام بخواند كه سى روز را يك‌جا بماند، و ما بيشتر از سى روز هم در همين مكان مانده‌ايم. حال تكليف ما را معلوم بفرماييد.

بسمه تعالى، اگر كسى در يك محل در حال ترديد سى روز بماند، بعد از آن هرچه بماند نمازش تمام است.

2. اگر كسى در پشت جبهه، اتاقى يا سنگرى بسازد و از وسيلۀ دهاتى كه فعلاً غير مسكونى است و وسيله‌هايش به‌هم پاشيده، استفاده كند و كف آن‌را از بلوك آن دهات و روى بلوك‌ها را با كاه‌گلى كه كاه آن مال آن دهات مى‌باشد و معلوم نيست كه صاحبانش اجازه داده‌اند يانه، درست كند در اين صورت، نماز روى كاه و بلوك آن دهات صحيح است يا باطل؟ تكليف ما را معين بفرماييد.

بسمه تعالى، اگر ضرورت باشد، نماز صحيح است.

3. پولى كه سال از آن گذشته باشد و به كسى قرض داده باشند، جريان خمسش چگونه مى‌شود؟

بسمه تعالى، خمس دارد، ولى اگر نمى‌تواند از طرف بگيرد، هر وقت گرفت بايد فورى خمس آن‌را بدهد.

خدايا خدايا تا انقلاب مهدى خمينى را نگهدار، والسلام

[سؤال 3053] 2309

3. اگر بعد از سى روز ترديد در مسافرت تمام بايد خواند، حالا آيا اگر به جهت ديگر شكسته مى‌خوانده - مثل اين‌كه بيش از يك ساعت و دو ساعت از حد ترخص هر روز بيرون مى‌رفته - آيا بعد از سى روز هم بايد تمام بخواند؟

بسمه تعالى، حكم مذكور در صورتى است كه در يك محل، سى روز متردّداً بماند.

[سؤال 3054]

1518

بسمه تعالى

محضر مبارك مسئولين محترم دفتر امام خمينى

با عرض سلام و آرزوى سلامتى براى امام امت و مؤمنين، خواهشمنديم به مسائل زير كه مورد احتياج و فورى مى‌باشد پاسخ دهيد:

1. مأموران دولتى مانند افراد ژاندارمرى، ارتشى، سربازان و پرسنل شهربانى از لحاظ اين‌كه وضع مشخصى ندارند و ممكن است در هر آنى به جايى منتقل شوند يا مأموريتى بروند و شايد هم يك ماه كمتر يا بيشتر در يك محل بمانند تكليف نماز و روزۀ آن‌ها چيست؟

بسمه تعالى، بدون قصد ده روز در يك جا حكم مسافر دارند و اگر در محلى سى روز مردد بماند بعد از آن تمام بخواند.

2. اگر كسى پول قرض بگيرد و صاحب پول با او شرط كند: چنانچه خمس به آن تعلق بگيرد شخص مقروض خمس را بپردازد؛ آيا اين عمل از نظر اسلام ربا محسوب نمى‌شود؟

ثانياً: اگر با همين شرط شخص مقروض پول قرض كند از نظر اسلام چه حكمى دارد؟ توضيح دهيد.

بسمه تعالى، اين شرط نافذ نيست؛ ولى قرض صحيح است.

3. اگر كسى عمداً شخصى را كه مشغول خواندن نماز است با فشار به جلو يا پهلو حركت دهد در صورتى كه نمازگزار روى از قبله نگرداند، نمازش صحيح است يا خير؟ اگر بيفتد يا خم شود چطور؟ توضيح دهيد.

بسمه تعالى، صحيح است.

4. آيا وجهى را يا وسايلى را كه دولت جهت مصرف در مدرسۀ مخصوصى در نظر مى‌گيرد، مى‌توانيم در مدرسه ديگر يا اداره‌اى ديگر كه مربوط به دولت نيست مصرف نماييم، چه نياز بدان باشد يا نباشد؟

بسمه تعالى، اگر به خصوص مدرسه‌اى داده شده، بايد در همان مدرسه مورد استفاده شود.

5. اگر كسى مجتهد اعلم را طبق رساله عمليه شناخت، فوراً مى‌تواند مرجعش را تغيير دهد و از مسائل

توضيح المسائل مجتهد اعلم تقليد نمايد؟ روش انتقال از مجتهدى به مجتهد اعلم را كاملاً توضيح دهيد. زيرا اين مسأله زياد مورد ابتلا است.

بسمه تعالى، بايد از مجتهد اعلم تقليد نمايد على الاحوط.

[سؤال 3055] 2894

31. وظيفۀ رزمندگانى كه نمى‌دانند آيا ده روز يا كمتر يا بيشتر در يك محل سكونت دارند چگونه است؟

بسمه تعالى، حكم مسافر دارند؛ ولى اگر در يك محل سى روز به حال شك و ترديد ماندند، از روز سى و يكم در آن محل نمازشان تمام است.

[سؤال 3056] 1508

2. اگر كسى ده روز قصد اقامه نمود، مى‌تواند تا دو ساعت از حد ترخص خارج شود و نماز او شكسته نمى‌شود. حال اگر كسى سى روز مردد در مكانى ماند، بعد از سى روز بايد نمازش را تمام بخواند، ولو اين‌كه دو روز بماند. حال اگر در بين اين دو روز كه بايد نمازش را تمام بخواند، براى دو ساعت از حد ترخص خارج شد، حكمش چيست؟

بسمه تعالى، تا به حد مسافت شرعى با قصد مسافت خارج نشده، نمازش تمام است.

[سؤال 3057] 276

4. رزمندگانى كه سى روز پى‌درپى در يك محل بمانند، در روز سى و يكم نمازشان تمام است، حال اگر كسى در روز بيست و نهم يا سى‌ام به اندازۀ هشت فرسخِ رفت و برگشت از آن مكان دور شود و بعد به مكان خود برگردد، حال در روز سى و يكم نماز ايشان شكسته است يا تمام؟

بسمه تعالى، در فرض مرقوم، نماز شكسته است.

احكام مسافر

[سؤال 3058] 1519

بسمه تعالى 8 / 11 / 1361

محضر مبارك حضرت آيت الله العظمى امام خمينى مدّ ظله العالى، سلام عليكم

بنده از سال 1350 وارد تهران شده‌ام، بدون اين‌كه قصد وطن و يا ترك وطن قبلى را كرده باشم، اما اين طور بوده كه اغلب كسانى كه به تهران آمده‌اند در تهران مى‌ماندند. بعد از چهار سال يعنى در سال 1354 مكلف شده‌ام و الآن مدت هشت سالى مى‌شود كه در تهران هستم. از زمانى كه حضرت‌عالى فتواى جديد را فرموديد و بلاد كبيره را تشريح كرديد حدود شش ماهى مى‌شود بنده نمازم شكسته شده و شكسته مى‌خوانم؛ به دليل اين‌كه مستأجر هستم و نمى‌توانم در محلى قصد وطن و يا قصد ده روز كنم به دليل شغلى كه دارم.

از مدت هشت سال پيش كه مكلف بوده‌ام چهار سال را نه نماز خوانده‌ام و نه روزه گرفته‌ام و حدود چهار سال ديگر نماز را كامل و روزه را هم گرفته‌ام و الآن متوجه شده‌ام كه طبق فتواى شما روزه را نمى‌توانم بگيرم و نماز هم شكسته است. حال وظيفه من چيست؟

1.

در مورد چهار سالى كه نماز نخوانده‌ام و روزه نگرفته‌ام و نمى‌دانستم تهران بلاد كبيره است؟

2.

چهار سالى كه نماز را درست خوانده و روزه گرفته‌ام و حداقل سه سالش را نمى‌دانستم كه تهران بلاد كبيره است. آيا بايد قضاى روزه را به‌جا آورم و اگر به دليل شغلم نتوانم چه كنم، آيا راهى هست كه بتوانم با دادن كفاره‌اى يا پولى اين كار را جبران كنم؟ خدايا خدايا تا انقلاب مهدى خمينى را نگهدار، والسلام

بسمه تعالى، بايد نماز و روزه‌هايى كه انجام نداده‌ايد را قضا نماييد و همچنين نماز و روزه‌هايى كه برخلاف وظيفه عمل كرده‌ايد را قضا كنيد.

[سؤال 3059]

1520

بسمه تعالى 26 / 10 / 1361

محضر مبارك حضرت امام، سلام عليكم ورحمة الله، استدعا مى‌شود به چند مسأله جواب دهيد:

1. شخصى كه اهل تهران نبوده، ولى به طور موقتى در تهران زندگى مى‌كند (مثلاً براى تحصيل) آيا بايد تمام نمازهايى كه پيش از فتواى حضرت امام (مبنى بر شكسته خواندن آن) درست خوانده قضا كند و شكسته بخواند؟

بسمه تعالى، اگر خلاف وظيفه عمل كرده بايد قضا نمايد.

2. آيا لباس يا كفشى كه از چرم ساخته شده و مارك يك مملكت غير اسلامى روى آن خورده باشد، ولى در بازار مسلمين به فروش مى‌رسد، نجس است؟

بسمه تعالى، اگر از بلاد كفر وارد شده، چنانچه احتمال داده شود كه واردكننده مسلمان رعايت تزكيه نموده و در معرض استفاده مسلمان‌ها مى‌گذارد محكوم به طهارت است.

3. چنانچه بعد يا پيش از بول كردن مايع سفيد رنگى از بدن خارج شود و از نظر شكل ظاهرى شبيه منى بوده، ولى خارج شدن آن با جهش و شهوت نباشد و شخص هم مريض نباشد، حكم منى دارد؟

بسمه تعالى، پاك است و غسل واجب نيست.

[سؤال 3060] 911

5. نماز و روزۀ گذشتۀ كسانى كه از فتواى جديد حضرت امام اطلاعى نداشتند، احتياج به اعاده دارد يا خير؟

بسمه تعالى، اگر برخلاف وظيفۀ مقرّره انجام گرفته قضا دارد.

[سؤال 3061] 1302

2. در اين مدت در اصفهان و دزفول نماز را تمام خوانده‌ام و در ذوب آهن نماز را قصر به‌جا آورده‌ام. آيا نماز و روزۀ بنده در اين مدت درست بوده است؟ اگر خداى نكرده درست نبوده تكليف بنده چيست؟

بسمه تعالى، نماز و روزۀ تمام در وطن صحيح است؛ و در غير وطن بدون

نيت اقامت ده روز صحيح نيست؛ و هر مقدار از نماز و روزه كه مخالف با وظيفۀ مقرّره انجام گرفته قضا دارد.

[سؤال 3062] 912

3. نماز و روزه‌هايى كه قبل از اين استفتا به‌جا آورده چه صورتى دارد؟

بسمه تعالى، اگر خلاف وظيفه عمل كرده بايد قضا نمايد.

[سؤال 3063] 903

5.

اگر نمازم شكسته است، در مدتى كه تمام خوانده‌ام تكليفم چيست؟

6.

اگر نمازم را بايد تمام بخوانم، در مدتى كه شكسته خوانده‌ام تكليفم چيست؟

بسمه تعالى، 5 و 6، نمازهايى كه برخلاف وظيفه عمل كرده‌ايد را بايد قضا نماييد.

[سؤال 3064] 1249

4. اگر مسافر هستم، چون در سال‌هاى گذشته، خود را دائم السفر مى‌دانستم، آيا بايد روزه‌هاى ماه مبارك سال‌هاى پيش را كه گرفته‌ام، تجديد نمايم يا خير؟

بسمه تعالى، چنانچه خلاف وظيفه شده، قضا دارد.

[سؤال 3065] 985

4. افرادى كه در نماز جمعۀ تهران شركت مى‌كنند و عده‌اى از آن‌ها كه مسافتشان بيش از حد شرعى و نماز عصر را تمام (درست) مى‌خوانند، چه صورت دارد؟ چون در نماز جمعه هم اين مسأله براى اشخاص گفته نشده.

بسمه تعالى، در صورتى كه با طىِ مسافت شرعى و قصد مسافت، نماز را تمام بخواند، صحيح نيست.

[سؤال 3066] 5459

3. كارمندى در شهرى كه موطن اوست كار مى‌كند، بعداً به شهر ديگرى منتقل

مى‌شود و قصد هم كرده و نماز را درست مى‌خواند، لكن با عدم توجه يا با جهل به مسأله هميشه روزهاى پنج‌شنبه و جمعه به شهر خودش مى‌رود. بالاخره تا يك سال و اندى نماز را درست مى‌خواند، با توجه به اين‌كه در اين مدت هيچ وقت ده روز نمانده و به گمان اين‌كه چون از اول قصد كرده نمازش درست است، آيا از اين به بعد كه باز هم ده روز نخواهد ماند بايد نماز را قصر بخواند يا درست؟ و به فرض قصر بودن نماز، آيا نمازهايى كه خوانده قضا دارد يا خير؟

بسمه تعالى، با فرض اين‌كه به اندازه مسافت از وطن خود دور شده است در فرض مرقوم، نماز شكسته است و آنچه بر خلاف وظيفه انجام داده است بايد اعاده نمايد.

[سؤال 3067] 1059

2. كسى مسأله‌اى را از فردى پرسيده و آن فرد مسأله را اشتباه گفته و سائل بعد از مدتى فهميده است كه عملش اشتباه بوده است. مثلاً نماز را مدتى تمام خوانده در حالى كه بايد شكسته مى‌خوانده، آيا بايد اشتباه خود را جبران كند و نمازهاى گذشته را قضا كند يا خير؟

بسمه تعالى، اگر به جاى اين‌كه نماز را شكسته بخواند تمام خوانده و مى‌دانسته نماز مسافر شكسته است بايد قضا كند.

[سؤال 3068] 1043

5. شخصى در تهران كه وطن او نيست آمده براى كار و هر روز از محل كار تا منزلش مسيرى را طى مى‌كرده و طبق فتواى حضرت امام در بلاد كبيره بايد نماز شكسته مى‌خوانده و روزه نمى‌گرفته و مسأله را نمى‌دانسته يا سؤال كرده به او جواب درستى نداده‌اند، حالا كه مسأله براى او روشن شده تكليف نمازهايى كه تمام خوانده و روزه‌هايى كه گرفته چيست؟

بسمه تعالى، روزه و نمازى كه پس از بزرگ [و] خارق العاده شدن تهران

بر خلاف وظيفۀ لازم الرعايه انجام داده قضا دارد.

[سؤال 3069] 5498

4. اگر كسى نمى‌دانسته كه نمازش را بايد چهار ركعتى بخواند و دو ركعتى خوانده و يا بر عكس، به جاى دو ركعتى چهار ركعتى خوانده است (مثلاً به اين دليل كه از مسأله بلاد كبيره مطلع نبوده است)، آيا تكرار اين نمازها براى وى واجب است؟ در صورتى كه مثلاً مقلد مرجع ديگرى بوده باشد چطور؟

بسمه تعالى، در فرض مسأله، بايد قضا نمايد؛ مگر آن‌كه طبق تقليد صحيح، عمل شده باشد.

[سؤال 3070] 987

2. با توجه به فتواى حضرت امام در مورد بلاد كبيره (تهران) آيا نمازهاى گذشته كه به جهت ندانستن حكم بوده، بايد دوباره خوانده شود؟

بسمه تعالى، اعمالى كه برخلاف وظيفه انجام شده، بايد قضا شوند.

[سؤال 3071] 1521

بسمه تعالى

محضر مبارك مسئولان محترم دفتر امام، سلام، خسته نباشيد؛ اجركم عندالله

غرض از مزاحمت اين بود كه من سربازى هستم كه در يكى از پادگان‌هاى تبريز، مدت 18 ماه است كه انجام وظيفه مى‌كنم. از پادگان تا شهر تبريز 18 كيلومتر فاصله هست و من در طى اين مدت، به علت آگاهى نداشتن از مسألۀ شرعى، بدون اين‌كه قصد ده روزه بكنم، نماز را كامل مى‌خواندم و روزه هم گرفتم؛ تا اين‌كه چند روز پيش متوجه شدم كه بايد قصد ده روزه بكنم تا نماز را كامل بخوانم. حالا تكليف من چيست؟ آيا بايد نماز را قضا كنم و روزه را هم قضا كنم يا نه؟ و آيا روزۀ قضاى من، شامل كفاره و مدّ طعام هم مى‌شود يا نه؟

در خاتمه، از شما مى‌خواهم كه برادران روحانى را به پايگاه‌ها و پادگان‌هاى ارتش

بفرستيد تا مسائل را براى سربازان توضيح بدهند تا اين‌كه افراد ناآگاهى مثل من دچار اين سرگردانى و مشكل نگردند.

خدايا، خدايا، تا انقلاب مهدى، خمينى را نگهدار

بسمه تعالى، بايد نمازى كه بر خلاف وظيفه خوانده‌ايد و روزه‌ها را قضا كنيد؛ لكن كفاره ندارد.

[سؤال 3072] 3281

4. كسى كه مى‌داند هفت روز در شهرى خواهد ماند، ولى در اثر غفلت چهار روز نماز را تمام خوانده، وظيفۀ او چگونه است؟

بسمه تعالى، بايد شكسته قضا نمايد.

[سؤال 3073] 1522

بسمه تعالى 15 / 4 / 1361

محضر مبارك رهبر عالى‌قدر، حضرت امام خمينى، مدّ ظله العالى، السلام عليكم

با احترام فراوان به استحضار عالى مى‌رسانم: در ادارۀ ثبت اسناد طالقان مشغول خدمت هستم و مسئوليت اداره به عهدۀ اين‌جانب مى‌باشد. مدت سه سال است در آن‌جا به تنهايى سكونت دارم؛ خانواده‌ام در كرج هستند؛ فقط ايام تعطيل - يعنى در هفته دو روز - در كرج مى‌مانم، به اضافۀ ايام مرخصى ساليانه. در اين مدت سه سال، نماز را چهار ركعتى خواندم و روزه را نيز گرفته‌ام؛ با توجه به بُعد مسافت از كرج تا طالقان (100 كيلومتر) و با اين‌كه بيشتر ايام سال را در طالقان مى‌مانم نماز و روزۀ اين حقير چگونه است؟ و آيا شامل مسأله 1723 مندرج در احكام دين آن حضرت مى‌باشم يا خير؟ دستور فرماييد ارشادم سازند.

با آرزوى موفقيت و پيروزى اسلام و نابودى دشمنان جمهورى اسلامى ايران

بسمه تعالى، در فرض مرقوم، در طالقان حكم مسافر داريد و اعمال گذشته اگر مخالف وظيفۀ مقرّره انجام گرفته قضا دارد.

[سؤال 3074]

1523

بسمه تعالى

محضر امام خمينى، مدّ ظله العالى

پس از تقديم سلام حضور شما و به اميد پيروزى حق بر باطل و آرزوى ظهور مهدى عليه السلام، استدعامند است مسألۀ زير را جواب بفرماييد.

بنده قبلاً مقلد آيت الله بروجردى بودم و محل كارم تا منزل بيش از چهار فرسخ است؛ طبق فتواى جناب‌عالى نماز و روزه اين افراد قصر است. من در سال 49 بيش از يك ماه روزه و نماز را قصر نمودم ولى بعداً ديدم كه نمى‌توانم قضاى آن را به‌جا آورم و بدون اين‌كه بدانم پس از عمل به مسأله‌اى، عدول جايز نيست، عدول نموده و تا حال نماز و روزه‌ام را تمام خواندم. استدعامند است جواب بفرماييد:

1.

تكليف نماز و روزۀ حدود 12 سال تمام خواندنم چه مى‌شود؟

2.

در آينده چطور انجام وظيفه نمايم؟

بسمه تعالى، حكم مسافر داريد و آنچه را بر خلاف وظيفه عمل كرده‌ايد بايد قضا نماييد.

[سؤال 3075] 1524

بسمه تعالى

با سلام و درود فراوان بر امام مسلمين، رهبر كبير انقلاب اسلامى، مرجع عظيم الشأن، خمينى بت‌شكن و با سلام بر كاركنان و خدمتگزاران دفتر امام خمينى

از مسئولين دفتر امام تقاضا دارم زحمت كشيده، نظر امام عزيز و اميد مستضعفان را در مورد مسائل شرعى زير جويا شده و ارسال داريد.

1. طبق حكم امام، فقط جايى وطن انسان حساب مى‌شود كه آن‌جا متولد شده باشد.آيا كسى كه در جاى ديگر متولد شده و بعد از چند سال (16 سال) به تهران آمده و چندين سال در تهران مانده و در اين چند سالى كه در تهران بوده، مدتى مقلد مجتهد

ديگر بوده و مدتى نيز مقلد امام بوده و هست و در اين چند سالى كه در تهران بوده، قصد توطّن كرده و فكر مى‌كرده واقعاً وطن حساب مى‌شود و در نتيجه، نمازهايش را كامل خوانده و روزه‌اش را هم گرفته؛ اما اكنون طبق حكم امام فهميده كه قضيه، اين طور نبوده و نمى‌شود قصد توطّن كرد، آيا تمام نماز و روزه‌هاى اين چند سال را بايد قضا كند؟ و نيز اگر قرار است قضا شود، آيا مدتى هم كه مقلد مجتهد ديگر بوده نيز بايد قضا شود يا نه؟

بسمه تعالى، نمازهايى كه بر خلاف وظيفه خوانده را بايد قضا نمايد.

2.كسى كه تا كنون اصلاً خمس نداده، براى دادن خمس چگونه بايد عمل كند؟ آيا خمس تمام وسايل و لوازمات ضرورى كه دارد، مثلاً مانند موتور، ماشين، يخچال، خانه، و غيره را نيز بايد بدهد؟ و اگر بايد بدهد، آيا بايد خمس همان قيمت خريد را بدهد يا خمس قيمت فعلى را كه ممكن است گران‌تر يا ارزان‌تر شده باشد؟

بسمه تعالى، به قيمت فعلى بايد خمس بدهد و براى تصفيه حساب، مصالحه لازم است كه بايد به يكى از وكلاى مسلّم‌الوكالۀ اين‌جانب مراجعه نمايد.

3. كسى كه ارثى به او مى‌رسد و مى‌داند كه خمس آن داده نشده و نيز مى‌داند كه اين ارث، مخلوط به حرام نيز هست. براى دادن خمس آن چگونه بايد عمل كند؟ آيا آن كافى است يا بيشتر بايد بدهد؟

بسمه تعالى، بايد دو خمس بدهد در صورتى كه شرايط حلال شدن مال مخلوط به حرام، با تخميس موجود باشد.

[سؤال 3076] 1525

بسمه تعالى

شخصى شهرستانى كه در تهران دانشجو بوده و قصد اقامت نداشته است و نمازهايش را تمام مى‌خوانده است و از امسال تهران را وطن خود قرار داده است، آيا قضاى نمازها و روزه‌هاى چند سال قبل لازم است؟

بسمه تعالى، نمازها و روزه‌هاى گذشته اگر برخلاف وظيفۀ مقرّره انجام گرفته، قضا دارد.

[سؤال 3077]

885

2. در صورتى كه بر خلاف آن دستور عمل كند و نداند كه حكم شرعى در مورد تهران و غير آن فرق مى‌كند، آيا آن اعمال گذشته باطل هستند؟ چگونه بايد آن‌ها را جبران كرد؟

بسمه تعالى، اعمالى كه بر خلاف وظيفه انجام داده را، بايد قضا كند.

[سؤال 3078] 1526

بسمه تعالى 18 / 3 / 1361

با سلام و درود به پيشگاه امام امت، خمينى بت شكن و تمامى پويندگان راه حق

سؤالى در زمينۀ نماز و روزۀ مسافر برايم پيش آمده كه جهت اطلاع از حكم شرعى و اداى تكليفم اين مورد را ذيلاً شرح مى‌دهم:

1. شغل من معلّمى مى‌باشد و ساكن نارمك هستم. سال گذشته در محل سه راه آذرى خدمت مى‌كردم. طى سال بدون اطلاع از فتواى امام در مورد اين‌كه مسافت شرعى در شهر تهران از منزل تا مقصد به حساب مى‌آيد؛ نمازهايى را كه در اين مدت به‌جا آورده‌ام كامل و روزه‌ها را نيز گرفته‌ام. و چند روزۀ قضا نيز از سال قبل در اين شرايط گرفته‌ام. تا اين‌كه امسال از اين مسأله با اطلاع شدم و در حال حاضر احتمال مى‌رود كه مسافت منزل ما تا محل مذكور بيش از 21 كيلومتر باشد. در اين صورت وظيفۀ من چه مى‌باشد؟ در ضمن، تعداد نمازها و روزه‌هايى را كه بدين صورت به‌جا آورده‌ام را دقيقاً نمى‌دانم؛ اگر قضاى نماز و روزه بر من واجب باشد، به چه تعداد بايد

قضا كنم؟

بسمه تعالى، چهار فرسخ شرعى معادل تقريباً بيست و دو و نيم كيلومتر است. و اگر به مقدار مسافت رفته‌ايد، نماز و روزه‌اى كه بر خلاف وظيفه انجام گرفته را بايد قضا نماييد. و فقط مقدارى را كه يقين داريد قضا نماييد. و همچنين اگر نارمك وطن شما نباشد و قصد ماندن ده روز نكرده

باشيد؛ بايد نماز و روزه را به مقدار متيقن قضا كنيد، هر چند فاصله كمتر از چهار فرسخ باشد.

2. آيا در همۀ موارد مى‌توان به قرآن استخاره كرد يا موارد خاصى دارد؟ فى‌المثل در مورد طلاق گرفتن يا نگرفتن، مى‌شود استخاره كرد؟ و ديگر آن‌كه اگر شخصى استخاره كند و به آن عمل نكند، حكمش چگونه است؟

بسمه تعالى، استخاره الزام نمى‌آورد.

[سؤال 3079] 1527

بسمه تعالى

محضر مبارك حضرت آيت الله العظمى رهبر عالى‌قدر، دام مجده العالى

بدين وسيله استفتا مى‌نمايد:

اين‌جانبه از ابتداى تكليف شرعى مقلد آن جناب بوده و اكنون هم هستم. با فتواى اخير آن حضرت در روزنامۀ كيهان، شمارۀ 11641، مورخۀ سه شنبه 12 مرداد ماه جارى كه حدود شرعى را منزل و محل سكونت معين فرموده‌اند، چون گاهى به عنوان مهمانى يا ديدن اقوام - مجبوراً - بايستى تا حدود سى كيلومتر يا بيشتر را طى نمايم، آيا اجازه مى‌فرماييد در اين مسأله به خصوص، به مرجع ديگرى رجوع نمايم؟

ضمناً نمازها و روزۀ ماه مبارك امسال را كه بدون توجه به اين مسأله، كامل انجام داده‌ام چه صورت دارد؟

بسمه تعالى، مسأله فوق، از موارد رجوع به غير نيست؛ و نماز و روزه‌اى كه مطابق با وظيفۀ شرعيه واقع نشده قضا دارد.

[سؤال 3080] 1504

3. روزه و نمازى كه قبل از دانستن اين‌كه امام در فتواى خود، محل سكونت غير وطن را مانند مسافر مى‌داند خوانده و گرفته شده است چه صورت دارد؟ با اين‌كه ما نماز و روزه را مانند وطن درست خوانده‌ايم، آيا قضاى نماز و روزه لازم است يا نه؟

بسمه تعالى، آنچه بر خلاف وظيفه عمل شده، بايد قضا شود.

[سؤال 3081]

1294

2. در صورتى كه جاهل به مسأله بودم و تمام نماز و روزه‌ام را به صرف اين‌كه وطن دوم من است تمام و كامل خوانده‌ام اكنون وظيفه‌ام چيست؟

بسمه تعالى، نماز و روزۀ گذشته محكوم به صحت است، مگر آن‌كه معلوم شود برخلاف وظيفه انجام گرفته است.

[سؤال 3082] 1528

بسمه تعالى

محضر مبارك حضرت امام خمينى، بنيان‌گذار جمهورى اسلامى، دامت افاضاته

1. مدتى قبل از محضر شريفتان در مورد مسأله‌اى استفتا شد كه اين‌جانب كارمند دولت و منزل بنده در جنوب تهران و محل كارم در شميران است و شما فرموديد: در فرض مسأله، حكم مسافر را داريد. با توجه به مسأله فوق الذكر، بنده بدان حالت، مدت 13 سال گذراندم. علاوه بر اين، رسالۀ عمليۀ حضرت‌عالى در دسترس نبوده و مسافر بودن خودم را در اين مدت نمى‌دانستم، تا اين‌كه استفتا شده و فرموديد مسافريد و من بر حتم و يقين، در اين مدت 13 سال نمازم را تمام خواندم و همچنين روزه را. نظر جناب‌عالى را در كيفيت اعمال سال‌هاى قبل بيان بفرماييد.

بسمه تعالى، اگر بر خلاف وظيفه عمل انجام شده بايد قضا شود.

2. سوسيس و كالباسى كه در حال حاضر در بازار مورد استفاده قرار مى‌گيرد، با توجه به اين‌كه رجوع شده به عاملين فروش، اظهار داشتند كه قسمى حلال هست و قسمى حرام، منتها عاملين گفتند كه ما از نوع حلال داريم؛ نظر جناب‌عالى را با توجه به مسأله فوق حكمش را بيان بفرماييد.

بسمه تعالى، اگر در بازار مسلمين تهيه مى‌شود و علم به وجود حرام در آن نداريد، محكوم به حلّيت است.

3. فردى از شمال، در تهران ازدواج كرده و حال اين‌كه شمال، فقط وطن شوهر است؛ وظيفۀ همسر در قبال اعمال عبادى در وطن شوهر چه كيفيت دارد؟

بسمه تعالى، وطن يكى از دو همسر، حكم وطن براى ديگرى ندارد.

[سؤال 3083]

1529

بسمه تعالى 6 / 5 / 1361

با درود به روان پاك شهداى گلگون اسلام و آرزوى توفيق شما بندگان صالح خداوند كه در راه به تحقق رسيدن حكومت اسلامى، بيش از پيش كوشا بوده و خالصانه در راه او كوشش مى‌كنيد.

با عرض سلام، سؤالم را مطرح مى‌كنم: من كارمندى هستم كه در اصفهان خدمت مى‌كنم و وطن اصلى من هم اصفهان نيست و محل كارم با محل سكونت، حدود 20 كيلومتر فاصله دارد و هر روز مجبورم اين مسافت را طى كنم و نمى‌توانم قصد ده روز بكنم تا اين‌كه از حالت مسافر در بيايم. و مقلد حضرت امام امت، خمينى بت شكن هستم و از سال 58 تا سال 60 بنا به اطلاعات كمى كه از مسائل شرعى داشتم و فتواى حضرت امام در رابطه با نماز و روزه برايم روشن نشده بود، نماز را كامل به‌جا آورده و روزه را هم مى‌گرفتم و فكر مى‌كردم كه هميشه مسافر هستم؛ اما بعد از گذشت دو سال با روشن شدن اين مسأله، هم اكنون نمازم را شكسته و روزه را هم قصر نمودم. مى‌خواستم از محضر شما آقايان سؤال بكنم كه اين مدتى كه بنده اطلاع كافى از اين مسأله نداشته و با اين‌كه مسافر بودم، نماز را كامل خوانده و روزه را هم گرفته‌ام، تكليف بنده چيست؟ آيا بايد تمام اين مدت را دوباره نمازش را به عنوان نماز مسافر قضا كنم و روزه را هم هر وقت كه قصد كردم، دوباره به‌جا بياورم يا اين‌كه نه احتياجى نيست؟ تقاضا دارم در اين رابطه، مسأله را برايم روشن كنيد.

بسمه تعالى، در فرض سؤال، قضا واجب است.

[سؤال 3084] 1003

2. فردى كه در تهران زندگى مى‌كند و در غير محل تولد، حكم مسافر را دارد، تكليف نماز و روزه‌هايى كه قبل از فهميدن فتواى جديد امام خوانده چيست؟

بسمه تعالى، آنچه را بر خلاف وظيفه عمل كرده بايد قضا نمايد.

[سؤال 3085]

1530

بسمه تعالى 29 / 7 / 1361

حضور محترم امام امت، خمينى بزرگ، سرور و مولاى ما

خواهشمندم پاسخ مسأله زير را مرقوم فرماييد.

اين‌جانب از سال 1354 از قم خارج شدم و جهت ادامۀ تحصيل به شيراز رفتم؛ يك سال در شيراز و چند سال در تهران تحصيل كرده‌ام؛ دانشجويان دانشكده كه اغلب از شهرستان‌هاى ديگر به تهران آمده بودند، با توجه به اين‌كه حداقل براى چهار سال در تهران خواهند بود و روشن نبودن مسأله وطن دوم، به گمان اين‌كه نظر شما در مورد تهران (شهرى كه در آن تحصيل مى‌كردند)، احتساب آن به عنوان وطن دوم است، نماز، روزه و...خود را مطابق معمول در وطن اول خود انجام مى‌دادند و حكم بلاد كبيره را نيز اجرا نمى‌كردند؛ كه البته از زمانى كه حكم جناب‌عالى را ديده‌ايم (قريب 5/2 سال پيش تا به حال) آن را به اجرا در مى‌آوريم.

خواهشمند است بفرماييد تكليف نماز و روزۀ ما در طى 5 - 6 سال تحصيلى‌مان چه مى‌شود؟ آيا صحيح است يا بايد آن‌ها را قضا نماييم؟

در ضمن نمى‌دانم در مدت يك سالى كه در شيراز بوده‌ام آيا نماز و روزه‌ام را مطابق احكام مربوط به مسافر انجام داده‌ام يا به طريق وطن دوم. در اين مورد نيز تكليف اين‌جانب را بيان فرماييد. خدايا، خدايا، تا انقلاب مهدى، خمينى را نگهدار

بسمه تعالى، اگر اعمالى كه انجام داده‌ايد بر خلاف وظيفه بوده، بايد قضا نماييد و در شيراز حكم مسافر داريد. ولى در فرض مسأله قضا واجب نيست.

[سؤال 3086] 7416

4. اين‌جانب با تصور اين‌كه اقامتى نامحدود ولى نه هميشگى، شرايط وطن دوم را داراست، تا چندى پيش، نمازهاى خود را در شهرى كه در آن اقامت گزيده‌ام، بدون

قصد ده روز هميشه كامل خوانده‌ام و روزه‌هايم را گرفته‌ام. حال مسأله آن چگونه است؟

بسمه تعالى، نمازهايى كه بر خلاف وظيفه خوانده‌ايد و روزه‌ها را بايد قضا كنيد.

[سؤال 3087] 1531

بسمه تعالى

اين‌جانب در پادگان (06) تهران مشغول انجام وظيفه هستم. طرز خدمت من به اين‌صورت است كه 48 ساعت (دو شبانه روز) در پادگان مى‌ماندم و روز سوم به خانه خودمان واقع در شهر رى (دولت‌آباد) مى‌رفتم. در اين ضمن نماز خود را كامل مى‌خواندم و به هنگام ماه رمضان تمامى روزه‌هاى آن را روزه گرفتم، ولى در روز 28 ماه مبارك برايم واضح شد كه با اين خصوصيات مسافر حساب مى‌شوم و از آن روز به بعد نماز را شكسته خواندم.

حال آيا به هنگام قضاى روزه‌هاى ماه مبارك آيا لازم است كه نمازهاى آن روزها را نيز قضا بخوانم يا خير؟ در صورت قضا كردن نمازها آيا لازم است كه نمازهاى مغرب و عشا را با هم قضا كنم يا فقط به قضاى نمازهاى چهار ركعتى اكتفا كنم؟

در اين باره اميدوارم كه ما را راهنمايى كنيد.

بسمه تعالى، اگر نمازها را در جايى كه بايد شكسته بخوانيد تمام خوانده‌ايد قضا لازم است و نمازهايى كه چهار ركعتى نبوده قضا ندارد.

[سؤال 3088] 1459

4. از سال 52 الى 57 معلم مأمور خدمت در فلاورجان اصفهان بودم. در اصفهان منزل اجاره‌اى داشتيم و وطنم اصفهان نبود. صبح‌ها براى خدمت، به فلاورجان - كه حدود 20 كيلومتر تا اصفهان فاصله داشت - مى‌رفتم و ظهرها برمى‌گشتم و در آن

مدت پنج سال نمازها را كامل خواندم و روزه هم گرفتم؛ اكنون به اين مسأله واقف شده‌ام. در آن زمان، از چند نفر كه مورد اطمينان بودند سؤال كردم. يكى مى‌گفت: شكسته و ديگرى جواب مى‌داد: فتوا تغيير كرده است و بايد تمام خواند. تكليف نماز و روزه‌هاى اين مدت چيست؟ و در ضمن، قضاى نماز دو سالى كه غسل را اشتباه مى‌كردم، در همين مدت خواندم. وضع اين قضا چه صورت دارد؟

بسمه تعالى، در فرض مسأله، نماز شكسته است و نمازهايى را كه تمام خوانده‌ايد بايد شكسته قضا نماييد؛ ولى نمازهايى را كه تمام قضا كرده‌ايد، اگر مطابق تكليف قضاى فائته انجام شده صحيح است.

[سؤال 3089] 1277

4. چنانچه مسافر شناخته شوم، عبادات قبلى من تا كنون كه كامل انجام مى‌شود چگونه است؟

بسمه تعالى، نمازهايى كه بر خلاف وظيفه انجام گرفته قضا دارد.

[سؤال 3090] 1532

بسمه تعالى سوم رجب المرجب 1403 ق

محضر مقدس رهبر كبير انقلاب اسلامى، حضرت آيت الله العظمى و مولانا الاعظم، امام خمينى، دام ظله العالى، السلام عليكم ورحمة الله وبركاته

اگر از مقلدين حضرت‌عالى در مسألۀ قصر و اتمام در مسافرت و در بلاد كبيرۀ خارق العاده - مانند «تهران» - به واسطه غفلت و عدم اطلاع و يا جاهل بودن - اعم از قاصر و مقصر - بر خلاف فتواى حضرت‌عالى عمل نموده‌اند، حالا آيا نمازها و روزه‌هاى سنوات گذشته را قضا نمايند يا نه؟ لطفاً جواب مسأله را با توضيح كافى مرقوم فرماييد. متّعنا الله و الاسلام بطول بقاء وجودكم الشريف، آمين.

با آرزوى موفقيت و پيروزى اسلام و نابودى دشمنان جمهورى اسلامى ايران

بسمه تعالى، آنچه بر خلاف فتوا عمل شده و معلوم است، بايد قضا شود.

[سؤال 3091]

1533

بسمه تعالى 12 / 5 / 1361

محضر مبارك دفتر استفتاى امام خمينى، مدّ ظله العالى

خواهشمندم به مسأله شرعى زير پاسخ فرماييد:

اين‌جانب در ماه مبارك رمضان با توجه به تحقيقى كه كردم، يقين حاصل كردم مسافت رفت و برگشت منزل تا محل كار، كمتر از هشت فرسخ شرعى است، لذا روزه‌هاى خويش را به‌جا آوردم و نماز را تمام خواندم و پس از چند روزى بعد از ماه مبارك متوجه شدم كه تحقيقاتم درست نبوده و مسافت فوق بيش از هشت فرسخ شرعى بوده است، فتواى حضرت امام در اين مورد را مرقوم فرماييد.

بسمه تعالى، بايد نماز و روزه‌ها را قضا كنيد.

[سؤال 3092] 1534

بسمه تعالى

شخصى در اين چند سال اخير كه تهران از بلاد كبيره شده، در يكى از محله‌هاى تهران قصد اقامۀ عشره كرده و اطمينان داشته كه قبل از تحقق اقامه، به محلۀ ديگرى مى‌تواند برود؛ لذا هر روز از آن محله، به محلۀ ديگرى كه محل شغل او بوده مى‌رفته و

نماز را تمام خوانده و روزه را هم گرفته؛ فعلاً متوجه شده كه با اين وضع، اقامه محقّق

نمى‌شود. تكليف او چيست؟ توضيح اين‌كه فاصلۀ بين دو محله، حدود شش كيلومتر بوده است.

بسمه تعالى، روزه‌ها و نمازهايى كه مخالف وظيفۀ مقرّره انجام گرفته قضا دارد.

[سؤال 3093] 7368

4. اگر در گذشته نمازْ قصر بوده ولى بر اثر عدم اطلاع، به صورت كامل خوانده شده، بايد اعاده گردد يا خير؟

بسمه تعالى، اگر نمى‌دانسته كه وظيفۀ مسافر قصر است و تمام خوانده، نماز صحيح است.

[سؤال 3094] 1535

بسمه تعالى

حضور محترم برادران زحمت‌كش دفتر امام؛ سلام عليكم

محترماً؛ به عرض مى‌رسانم كه اين‌جانب در سال 60 - 61 جهت انجام خدمت سربازى به يكى از پايگاه‌هاى نظامى تبريز اعزام شدم. در بدو ورود به تبريز (سايت رادار) به خيال اين‌كه بايد تا پايان خدمت در آن‌جا بمانم لذا آن پايگاه نظامى را وطن

دوم خود حساب مى‌كردم و فاصلۀ پايگاه نظامى تا شهر تبريز كمتر از چهار فرسخ است، من هم هر هفته براى نماز جمعه يا براى تلفن و كارهاى ديگر به شهر مى‌آمدم و در طى اين مدت - كه يك سال به طول انجاميد - نمازم را تمام مى‌خواندم و اكنون كه داوطلبانه با برادران بسيج در جبهه هستم و مشغول پيكار با كفار بعثى مى‌باشم لذا براى نوشتن وصيت‌نامه به اين مشكل برخورد كردم كه آيا بايد قضاى شكستۀ آن يك سال را در وصيت‌نامه بنويسم يا اين‌كه همان نماز كه خواندم درست است؟ از شما برادران گرامى تقاضا دارم كه مرا در اين امر شرعى راهنمايى كنيد.

بسمه تعالى، در فرض سؤال، شما در پادگان مزبور حكم مسافر داشتيد و نماز و روزه‌اى كه برخلاف وظيفه انجام گرفته قضا دارد.

[سؤال 3095] 1536

بسمه تعالى

دفتر حضرت امام خمينى، احتراماً؛ به استحضار مى‌رساند اين‌جانب خواهشمندم كه به سؤالات زير پاسخ فرماييد كه مورد نياز مى‌باشد:

1. بنده در شركتى اشتغال داشتم. بنا به تحقيقاتى، مسيرى كه آمد و رفت مى‌كردم كمتر از حد فرسنگ شرعى براى اين حقير ثابت شده بود و اكنون از آن شركت بيرون

آمده‌ام، هم محلى‌هاى اين‌جانب - كه همكارم مى‌باشند - مى‌گويند: ما تحقيق كرده‌ايم، آمد و رفتمان بيشتر از حد فرسنگ شرعى است. اكنون مى‌خواهم عرض كنم كه بنده قبلاً مقلد يكى از مراجع بودم (تا تاريخ 12 / 7 / 1358) و بعداً موضع ايشان براى بنده قابل قبول نبود و تقليدم را از تاريخ مذكور عوض كردم و از فتواهاى امام چندان آگاهى نداشتم و از تاريخ 12 / 7 / 1358 تا تاريخ 5 / 8 / 1360 روزه‌هايم را كامل گرفته‌ام و نمازها را هم تمام خوانده‌ام و در حال حاضر براى بنده خلاف اعتقاد سابق ثابت شده (يعنى با يك ماشين كه مجهّز به كيلومتر شمار بود اين مسافت را اندازه گرفتم، شده 25

كيلومتر؛ يعنى رفتن 25 و برگشتن هم 25 كيلومتر)، نتيجتاً از حضور امام امت كسب تكليف مى‌نمايم كه در مدت مذكور نماز و روزه‌ام چه حكمى دارد؟

بسمه تعالى، آنچه برخلاف وظيفه عمل كرده‌ايد را بايد قضا نماييد.

2. اكنون از راديو و تلويزيون سرودهايى با آهنگ‌هاى مختلف پخش مى‌شود البته منظور راديو و تلويزيون ايران، گوش كردن به آن سرودها چگونه است؟

بسمه تعالى، موسيقى مطرب حرام است و صداهاى مشكوك مانع ندارد.

3. وارد شدن برادران سپاهى به انجمن اسلامى و بسيج شوراهاى محلى چه حكمى دارد؟

بسمه تعالى، تابع مقررات است.

[سؤال 3096] 1537

بسمه تعالى 14 / 4 / 1361

خدمت برادران زحمت‌كش دفتر امام؛ سلام عليكم

محترماً؛ به عرض مى‌رسانم كه اين‌جانب داراى مشكلى دربارۀ نماز هستم كه تا حال به چند تن از روحانيون محترم مراجعه كردم ولى به علت مشكل بودن مسأله، جواب قانع كننده‌اى نيافتم، لذا با عذر خواهى از اين‌كه وقت با ارزش شما را مى‌گيرم، مشكلم را با شما در ميان مى‌گذارم تا شايد راه چاره را نشانم دهيد.

من در يكى از دهات سارى زندگى مى‌كنم و هر سال براى تحصيل به شهر سارى مى‌آمدم و خانه اجاره مى‌كردم. فاصلۀ محل ما هم تا سارى 48 كيلومتر است؛ من هم

هر هفته براى ديدن خانواده به ده مى‌رفتم. در طى اين مدت تحصيلى به علت ندانستن مسأله و به علت اين‌كه هيچ موقع خود را مسافر حساب نمى‌كردم و سارى را وطن دوم خود حساب مى‌كردم، نماز را تمام مى‌خواندم و اين امر پنج سال ادامه داشت. اكنون نمى‌دانم كه بايد آن نمازها را قضا كنم و دو ركعتى بخوانم يا اين‌كه نه؟ از آن‌جايى كه اكنون در جبهه هستم و بايد اين مسائل را در وصيت‌نامه تذكر دهم، لذا از مقامات مسئول تقاضا دارم كه مرا راهنمايى كنيد. در صورت ممكن، مسأله را به امام اطلاع دهيد، شايد كه امام راهنمايى لازم را بكند. همان طور كه مى‌بينيد مدتش زياد است (پنج سال) و قضايش مشكل و توانايى مالى هم ندارم كه برايم قضا نمايند.

بسمه تعالى، در فرض سؤال، شما در محل تحصيل حكم مسافر داشتيد و نمازهايى كه برخلاف وظيفۀ مسافر، در سفر خوانده‌ايد قضا دارد، ان شاء الله موفق باشيد.

[سؤال 3097] 1538

بسمه تعالى

بعد از حمد و ثناى پروردگار و سلام بر پيغمبر اكرم صلى‌الله‌عليه‌و‌آله‌وسلم و عرض سلام بر رهبر عالى‌قدر اسلام و امام امّت، چند سؤال دارم كه با كسب اجازه، به عرض مى‌رسانم.

1.

در سال‌هاى 56 و 57 در خدمت ارتش بودم. محل خدمتم لويزان و حدود 24 كيلومتر از منزلمان فاصله داشت؛ هر روز از ساعت 6 صبح تا 2 بعد از ظهر در محل خدمت حاضر مى‌شديم. وضع نماز و روزۀ بنده كه در آن زمان كامل به‌جا مى‌آوردم چگونه و تكليف بنده چطور بود؟ نماز، قصر بوده يا درست؟

2.

محل شغل فعلى بنده تا منزل مسكونى در تهران، حدود 95 كيلومتر فاصله دارد. در مدت سال، بنده يك هفته در تهران و يك هفته در محل كارم بوده‌ام و تا كنون نماز و روزه را درست يعنى چهار ركعتى به‌جا آورده‌ام و روزه نيز گرفته‌ام.

در

اين‌جا تكليف بنده چيست؟

بسمه تعالى، در هر دو فرض سؤال، نماز و روزه‌اى كه بر خلاف وظيفۀ مسافر انجام گرفته قضا دارد.

3. در موقع بازنشستگى مبلغى كه در مدت 8 سال، هر ماه به عنوان پس‌انداز كسر كرده بودند، با مبلغى سود - حدود سى و پنج هزار تومان - به من دادند. اين پول آيا خمس دارد و چه صورتى دارد؟

بسمه تعالى، هر مقدار كه از كسر كردن حقوق زمان خدمت، بعداً به شما پرداخت شده خمس دارد، و مقدارى كه بابت ربح بر آن اضافه شده، ملك شما نمى‌شود بايد آن‌را به مالك واقعى برگردانيد و اگر از دسترسى به او مأيوس هستيد، از طرف او به فقرا صدقه بدهيد.

4. بعد از سى سال كه بازنشست شده‌ام، مبلغ حدود شش هزار تومان به عنوان حقوق بازنشستگى دريافت مى‌نمايم كه با تعداد عايله‌اى كه دارم، حقوق و خرج مساوى است. آيا اين حقوق خمس دارد يا خير ؟

بسمه تعالى، اگر زايد بر مؤونه سال نباشد خمس ندارد.

[سؤال 3098] 989

4. در صورتى كه شك نمايد يا يقين بداند كه بعد از غروب آفتاب به منزل مى‌رسد بدين جهت نماز خود را شكسته به‌جا آورد ولى وقتى به منزل رسيد هنوز نماز قضا نشده آيا بايستى مجدد نماز را به طور كامل به‌جا آورد يا همان نماز شكسته درست است؟

بسمه تعالى، نماز صحيح است و اعاده ندارد.

[سؤال 3099] 1384

2. نماز من موقعى كه همراه بيمار هستم و بدون توقف يك روز هم، در وطنم چگونه مى‌باشد؟ ثانياً اگر وقت شرعى در وطنم رسيده باشد، آيا نمازم را در وطنم بخوانم يا در محل خدمتم؟

بسمه تعالى، مخيّر هستيد و هر جا نماز خوانديد، وظيفۀ همان جا را انجام دهيد.

[سؤال 3100]

69

2. در حدود 4 ماه از سال احتمال اين‌كه بعد از غروب آفتاب به منزل برسم وجود دارد؛ در اين مدت مى‌توانم نماز مسافر در محيط كار به‌جا آورم؟

بسمه تعالى، مانع ندارد.

[سؤال 3101] 69

3. در صورت شركت در نماز جماعت (در محل كار) آيا احتياجى است كه مجدداً در منزل نماز به‌جاى آورم؟

بسمه تعالى، احتياج به اعاده نيست.

[سؤال 3102] 70

2. نماز را كه وقت دارم بيايم به شهر آيا براى اين‌كه اول وقت نماز بخوانم بايد نماز را شكسته بخوانم يا بيايم به شهر تمام بخوانم؟

بسمه تعالى، اشكال ندارد نماز را اول وقت در سفر شكسته بخوانيد.

[سؤال 3103] 3501

3. كاركنانى كه رفت و برگشتشان هشت فرسخ شرعى است، اگر در محل كار نماز بخوانند، احتياج است كه در صورت بودن وقت، دوباره در خانه اقامه شود؟

بسمه تعالى، اعاده لازم نيست.

[سؤال 3104] 1539

بسمه تعالى 2 / 6 / 1361

ما چند نفر نگهبان در شركتى مشغول به كار هستيم. در وقتى كه نماز جماعت برقرار مى‌شود نماز جماعت مى‌خوانيم و عده‌اى براى شك انداختن در كار ما مى‌گويند نماز شما اشكال دارد براى اين‌كه بايد نماز شكسته شما دوباره خوانده شود. دوم اين‌كه از وقت شركت دزديده‌ايد بارى رهبر عزيزتر از جانم چون هر نوبت سه

نفر مشغول حفاظت مى‌باشند مى‌توانيم يك نفر انجام وظيفه بكند و دو نفر ديگر در نماز شركت كنند خواهش مى‌كنم جوابم را بدهيد تا به همگى آن‌ها نشان داده شود.

1.

آيا بعد از نماز شكستۀ جماعت بعد كه آمديم منزل بايد نماز را تمام به‌جا بياوريم؟

2.

آيا از وقت شركت دزديده‌ايم يا نه؟

بسمه تعالى، بايد مطابق مقررات عمل كنيد و نمازى كه در محل كار شكسته بخوانيد در منزل اعاده ندارد.

[سؤال 3105] 989

3. در صورتى كه شخص يقين داشته باشد قبل از غروب آفتاب به منزل مى‌رسد بايستى نماز را به طور شكسته در اداره به‌جا آورد يا در منزل به طور كامل؟

بسمه تعالى، مى‌تواند قبل از برگشت به وطن شكسته بخواند.

[سؤال 3106] 1730

3. كسى كه در مسافرت است و ظهر مى‌شود و مى‌تواند نمازش را به خانه‌اش برساند، آيا بايد صبر كند تا نماز را به خانه كه رسيد بخواند يا در مسافرت، شكسته بخواند؟

بسمه تعالى، مختار است.

[سؤال 3107] 1681

2. چنانچه در مسافرت، نماز ظهر و عصر را شكسته بخوانيم و هنوز آفتاب باشد كه به شهر و وطن برسيم، آيا باز هم بايد نماز ظهر و عصر را اعاده كنيم يا نه؟

بسمه تعالى، در فرض سؤال، اعاده واجب نيست.

[سؤال 3108] 4971

3. اگر به‌جايى رويم كه نماز شكسته باشد (مثلاً نماز ظهر و عصر) و نماز را

شكسته در آن‌جا ادا كنيم، چنانچه وقتى به مقصد اوليه بازمى‌گرديم وقت براى نماز باشد آيا بايد دوباره نماز را كامل به‌جا آوريم يا خير؟

بسمه تعالى، اعاده لازم نيست.

[سؤال 3109] 1540

بسمه تعالى

با عرض سلام و تقديم احترامات فراوان، سؤال‌هايى به شرح زير دارم كه جواب‌هاى آن را از امام عظيم الشأن خواستارم:

1. اگر انسان در مسافرت، نماز شكسته بخواند و قبل از قضا شدن نماز (مثلاً غروب آفتاب براى نماز ظهر و عصر) به وطن بازگردد آيا خواندن نماز دوباره واجب است يا خير؟

بسمه تعالى، اعاده واجب نيست.

2. اگر پدر پولى به فرزندان خود مى‌بخشد براى خودشان و راضى نباشد كه به حساب جنگ‌زدگان و... بگذارند چه صورتى دارد؟

بسمه تعالى، اگر فرزند بالغ باشد پولى كه به او بخشيده شده و به قبض او درآمده اختيارش با خود فرزند است.

3. رفتن به نماز جمعه و دعاى كميل در صورتى كه پدر راضى نباشد چه حكمى دارد؟

بسمه تعالى، اگر موجب اذيت والدين مى‌شود بايد كسب اجازه كنند.

4. اگر پدر خانواده خمس نپردازد وظيفۀ ديگر اعضاى خانواده چيست؟ آيا خوردن نان اين پدر حلال است؟

بسمه تعالى، اگر يقين ندارد كه اموال مورد تصرف او از پول غير مخمس تهيه شده است يا نه، چيزى بر او نيست.

5. آيا خوردن سوسيس و كالباس اشكالى دارد؟ با توجه به اين‌كه ما شنيده‌ايم كه اين مادۀ غذايى به وسيلۀ ارمنى‌ها توليد مى‌شود. فتواى امام در اين مورد چيست؟

بسمه تعالى، اشكال ندارد؛ مگر آن‌كه احراز كند كه از راه تماس با دست غير مسلمان نجس شده و يا اين‌كه مشتمل بر چيزى است كه خوردن آن حرام است.

6. استفاده از بليط‌هايى كه دولت با قيمت ارزان‌تر در اختيار كاركنان خود قرار مى‌دهد، براى افراد فاميل و يا آشنايان جايز است يا خير؟

بسمه تعالى، اگر مخصوص استفادۀ كاركنان باشد براى ديگران جايز نيست.

[سؤال 3110] 1541

بسمه تعالى

دفتر حضرت امام خمينى مدّ ظله العالى

ضمن عرض سلام به حضور رهبر و بنيان‌گذار جمهورى اسلامى ايران، حضرت امام خمينى و با اميد طول عمر با عزت و سلامتى كامل براى آن حضرت، بارى با توجه به فتاوايى كه چند ماهى است در مورد بلاد كبيره بودن تهران منتشر شده و اين‌كه اين‌جانب مقلد حضرت امام هستم چند مسأله در موضوع فوق برايم مطرح است كه عنوان مى‌نمايم، خواهشمند است راهنمايى فرماييد.

1. در سال 1355 اين‌جانب از اصفهان براى ادامه تحصيلات دانشگاهى به تهران آمدم، با توجه به اين‌كه اين‌جانب موطنم اصفهان بوده، در تهران قصد ده روزه مى‌كردم و ماه رمضان را روزه گرفته و نمازهاى يوميه را تمام خواندم، اما فعلاً نمى‌دانم كه آيا

در طى ده روز اول اقامت در تهران در سال 1355 از يك منطقه تهران به منطقه‌اى ديگر رفته‌ام يا نه؟ در چنين صورتى آيا روزه‌ها يا نمازهاى اين‌جانب در آن زمان صحيح بوده است يا خير؟

بسمه تعالى، اگر قصد اقامه در يكى از محله‌هاى تهران مى‌كرده‌ايد و فعلاً شك براى شما حاصل شده، نمازها و روزه‌ها قضا ندارند.

2. با توجه به مسأله فوق آيا فعلاً مى‌توان در تهران روزۀ قضا گرفت؟ با توجّه به اين‌كه هر روز از يك منطقه تهران به منطقه‌اى ديگر مى‌روم (هم اكنون هم دانشجو هستم).

بسمه تعالى، در مفروض سؤال قضا صحيح نيست.

[سؤال 3111] 1335

2. من از چند نفر كه پيشنماز بودند سؤالى كرده‌ام كه اين است: «اگر ما مثلاً در

تهرانيم و نمازمان را شكسته بخوانيم آيا وقتى به منزل خودمان برگرديم و وقت باشد براى نماز بايد نماز را دوباره تمام بخوانيم؟» كه بعضى گفتند كه بايد تمام خواند و بعضى گفتند كه ديگر لازم نيست كه بخوانيم، تكليف چيست؟

بسمه تعالى، نمازى كه در سفر شكسته خوانده مى‌شود در وطن اعاده ندارد.

حدود اماكن تخيير

[سؤال 3112] 2764

20. در باب نماز يكى از مكان‌هاى تخيير از جهت قصر و اتمام مسجد الحرام و مسجد النبى مى‌باشد اين حكم اختصاص به مسجد الحرام و مسجد النبى دارد يا در تمام مكه و مدينه تخيير مى‌باشد؟

بسمه تعالى، اختصاص به مسجد دارد.

[سؤال 3113] 2744

10. مسافر در مسجد الحرام و مسجد النبى كه از اماكن اربعه تخيير هستند مخير است بين قصر و اتمام، آيا اين حكم اختصاص به مسجد النبى و مسجد الحرام دارد يا شامل جميع شهر مكه و مدينه منوره مى‌شود و بر فرض اختصاص ملحقات به مسجدين شريفين همان حكم را دارد يا خير؟

بسمه تعالى، اختصاص به مسجد دارد و احوط اكتفا به مقدار اصلى آن‌ها است نه ملحقات.

[سؤال 3114] 2827

5. نماز در مسجد الحرام و مسجد النبى كه تمام است، منحصر به حدود زمان رسول اكرم است و يا تا زمان ائمه را شامل مى‌گردد؟ يا به لفظ اسم مسجد الحرام با توسعۀ فعلى هم نماز تمام است.

بسمه تعالى، احوط، اقتصار بر مسجد اصلى است، گرچه در تمام مسجد فعلى هم همان حكم را دارد.

[سؤال 3115] 2818

3. حدود مسجد النبى و مسجد الحرام را كه مسافر، بين نماز قصر و اتمام، مخيّر است، معين فرماييد.

بسمه تعالى، در جايى كه بر مسجد اصلى، اضافه شده احتياط، قصر است؛ اگر چه تمام خواندن هم صحيح است.

نماز جماعت

اشاره

[سؤال 3116] 1542

بسمه تعالى

دفتر حضرت امام خمينى مدّ ظله، سلام عليكم

1. آيا كسى كه نماز را در تنهايى و بدون جماعت با حال به پا مى‌دارد و در جماعت مى‌ترسد كه به ريا بيفتد مى‌تواند در جماعت شركت نكند؟

بسمه تعالى، از وسوسه بايد اجتناب شود و در جماعت شركت نمايد و ريا نكند.

2. در سپاه پاسداران، برادران در سال چند روزى مرخصى دارند. در اين مدت مرخصى ساليانه اگر به جبهه رود، كشته شود، آيا شهيد محسوب مى‌شود و آيا مسئولين و فرماندهان مى‌توانند در اين مدت مرخصى، وى را از جبهه منع كنند؟

بسمه تعالى، بستگى به نظر مسئولين مربوطه دارد.

[سؤال 3117] 660

3. در نيت جماعت آيا حتماً بايد نام امام و پيشنماز برده شود يا اين‌كه «نماز ظهر را به امامت امام حاضر به جاى مى‌آورم قربةً الى الله تعالى»؟

بسمه تعالى، كافى است و اسم بردن لازم نيست.

[سؤال 3118] 1628

4. خواندن نماز يوميه در جماعات، در اماكن ناامن چه حكمى دارد؟

بسمه تعالى، اشكال ندارد، مگر آن‌كه خوف خطر باشد.

[سؤال 3119] 3314

2. افراد آتش‌نشانى هر لحظه مى‌بايست آماده حركت باشند جهت اطفاء حريق؛ بنابراين همه نمى‌توانند با هم پوتين‌هاى خود را درآورند كه در اين صورت موجب اتلاف وقت براى پوشيدن مجدد مى‌شود؛ لذا نماز جماعت برقرار نمى‌نمايند كه بسى جاى نگرانى است. با توجه به اين مختصر، توضيح بفرماييد كه حكم شرعى چيست؟

بسمه تعالى، اگر ضرورت است، چيزى بر آن‌ها نيست.

[سؤال 3120] 1324

3. اگر كسى در نماز جماعت توجه كافى نداشته باشد، ولى در منزل و به طور فرادا نمازش از توجه بيشترى برخوردار باشد، مى‌تواند به‌جاى اين‌كه در جماعت حاضر شود، در منزل نماز بخواند؟

بسمه تعالى، مانع ندارد و جماعت بهتر است.

[سؤال 3121] 1543

بسمه تعالى

اگر در محل كار، نماز جماعت در خارج از وقت فضيلت خوانده شود، ثواب نماز جماعت بيشتر است يا اين‌كه شخص، نماز فرادا را در اول وقت بخواند؟

بسمه تعالى، اگر طورى است كه در محل كار، جماعت خواندن تعظيم شعائر محسوب است، اولى جماعت خواندن است.

[سؤال 3122] 1544

پاسخ استفتا: [نقل از صحيفه امام، ج 3، ص 206]

زمان:؟

موضوع: لزوم حفظ حرمت مراجع تقليد؛ اجازۀ شرعى، نماز و ...

سؤال كننده: عزيزيان غروى، على

سؤال: [... عده‌اى از پيروان جوان آن جناب نسبت به روحانيت اهانت كرده و صراحتاً مى‌گويند مرجع ما اجازۀ نماز خواندن در پشت سر شما آخوندها نداده، زيرا شما روحانى مسئول نيستيد]

جواب: من نگفته‌ام. بايد احترام علما را نگهدارند.

[كسى كه در كرج مثلاً ساكن است ولى كارش در تهران، آيا نماز و روزۀ ايشان چطور است؟]

• در خارج وطن، قصر است.

[اين بنده در حوزۀ علميۀ قم كه از حوزۀ درس آن جناب بهره برده‌ام، اجازۀ شفاهى عنايت فرموده بوديد. در صورت صلاح اجازه‌نامۀ كتبى را خواستارم]

• مجازيد.

[سؤال 3123] 1545

بسمه تعالى 7 / 9 / 1361

ضمن عرض ادب خدمت امام عظيم الشأن، خواهش مى‌كنم بفرماييد:

1. اگر مأموم بخواهد در بين سوره‌اى كه امام مى‌خواند قصد فرادا كند، آيا مى‌تواند سورۀ ديگرى را بخواند يا بايد دنبالۀ سوره‌اى كه امام مى‌خواند بخواند؟

بسمه تعالى، مى‌تواند همان سوره را اتمام نمايد و عدول از آن سوره به سورۀ ديگر، حكم عدول در نماز فرادا را دارد كه تفصيل آن در رساله مذكور است.

2. آيا در سجده سهو، گفتن تكبير در ابتدا لازم است؟

بسمه تعالى، تكبير ندارد.

[سؤال 3124] 667

4. هنگامى كه امام جماعت شروع به گفتن «بسم الله الرحمن الرحيم» مى‌كند، اگر مأموم «اعوذ بالله من الشيطان الرجيم» بگويد، به طورى كه با هم گفته شود، آيا اشكال دارد؟

بسمه تعالى، اشكال ندارد.

[سؤال 3125]

242

3. در مورد نماز جماعت و جمعه مسائل جنبى‌اى برايم وجود دارد؛ نظير باطل شدن وضو در بين نماز و يا كناره گرفتن از جماعت و قصد فرادا كردن نماز، كه لطفاً بفرماييد تكليف چيست؟

بسمه تعالى، در وسط نماز اگر وضو باطل شود نماز باطل مى‌شود و قصد انفراد در وسط نماز جماعت اشكال ندارد.

[سؤال 3126] 1890

25. در رساله‌ها در باب جماعت نوشته‌اند: اگر مأموم برسد وقتى كه امام مشغول خواندن تشهد آخر نماز است چنانچه بخواهد به ثواب جماعت برسد بايد بعد از نيت و گفتن تكبيرة الاحرام بنشيند و تشهد بخواند با امام تا آخر مسأله، سؤال اين است كه نيت مأموم در اين صورت نيت اقتدا به امام به قصد جماعت است يا نيت نماز خود همچون حال فرادا؟

بسمه تعالى، بايد به قصد ملحق شدن به جماعت تكبير گفته شود.

[سؤال 3127] 1546

بسمه تعالى 5 / 1 / 1362

محضر مبارك حضرت امام خمينى مدّ ظله العالى

1. در ركعت آخر در حال تشهد اگر مأموم اقتدا كند ثواب نماز جماعت را برده، آيا در سلام اول و يا آخر هم مى‌شود اقتدا كرد و ثواب نماز جماعت را دارد يا نه؟

بسمه تعالى، در اين حال نبايد اقتدا كند.

2. در نماز جمعه حرف زدن و يا از قبله منحرف شدن ثواب نماز جمعه را دارد و نماز ظهر با اين حالت ساقط است يا نه؟

بسمه تعالى، اگر در خطبه بوده نماز جمعه صحيح است.

3. زمين قبرستان معلوم نيست، آيا وقف براى دفن اموات است يا نه؟ سال‌ها باير مانده الآن به صورت جنگل درآمده آن را آباد كردند مغازه و غيره ساخته‌اند، اين عمل جايز بوده يا نه؟

بسمه تعالى، اگر حريم نبوده و مخالف مقررات نباشد اشكال ندارد.

4. اعيانى وقف بوده حالا يا خراب شده و يا او را شخصى خراب كرده و به صورت شهرى درآورده، آيا باز هم وقف است اعيان يا نه؟

بسمه تعالى، اعيان جديد تا وقف نشده حكم وقف ندارد ولى اگر كسى وقف را خراب كرده ضامن است و بايد به حال اول برگرداند.

5. زمين و اعيانى وقف بوده اعيان از بين رفته زمين باقى است، كسى هم او را آباد نمى‌كند مى‌شود زمينش را فروخت يا نه؟

بسمه تعالى، فروش وقف جايز نيست مگر در موارد خاصه كه در رساله مذكور است.

6. مى‌گويند براى كسى كه اولاد نمى‌شود او را طلاق بدهند بعداً عقد كنند، آيا بايد شرايط طلاق را كلاً داشته باشد يا نه؟

بسمه تعالى، اين حرف صحت ندارد و طلاق بدون شرايط باطل است.

[سؤال 3128] 1547

بسمه تعالى

آيا در مكانى كه نماز جماعت برپا است، خواندن نماز به طور فرادا جايز است؟

بسمه تعالى، چنانچه موجب هتك نماز جماعت يا امام جماعت باشد جايز نيست، هر چند نماز صحيح است.

[سؤال 3129] 1588

2. شخصى نمازگزار است و ساكن محل؛ آيا مى‌تواند به هنگام اقامۀ نماز جماعت در گوشه‌اى نماز خود را منفرداً بخواند و اين عمل مكرر و هميشه باشد؟

بسمه تعالى، اگر موجب هتك مى‌شود جايز نيست.

[سؤال 3130] 1658

2. در نماز جماعت به‌خاطر اين‌كه اختلاف نباشد مى‌شود نماز واجب را فرادا بخوانيم يا خير؟

بسمه تعالى، نماز صحيح است، ولى اگر موجب هتك باشد جايز نيست.

[سؤال 3131]

6998

2. در دبيرستان كه بنده تحصيل مى‌كنم، در نماز جماعت پيشنماز، شخصى از معلمين هستند و با اين موضوع من اطمينان ندارم كه شرايط پيشنماز را داشته باشد؛ بدين منظور براى اجتماع بيشتر در نماز شركت مى‌كنم و حمد و سوره را خودم خوانده و خودم را هماهنگ با امام طورى مى‌كنم كه كسى نيز برداشت بد نكند. خواهشمندم كه مرا در اين مسأله يارى فرماييد.

بسمه تعالى، در فرض مرقوم، اشكال ندارد.

[سؤال 3132] 1582

2. آيا موقع خواندن نماز جماعت، كسانى هم مى‌توانند در ميان نماز جماعت، نماز غير جماعت در صف بخوانند اين كار درست است يا نه؟ چرا؟

بسمه تعالى، اگر موجب هتك جماعت يا امام نباشد اشكال ندارد.

[سؤال 3133] 1548

بسمه تعالى

محضر مبارك رهبر كبير انقلاب اسلامى ايران، امام خمينى، دامت بركاته

پس از عرض سلام، خواهشمندم جواب سؤال زير را بفرماييد:

1. در بعضى از ادارات نماز جماعت برپا مى‌شود و قاعدتاً اگر روحانى نداشته باشند، پشت سر يكى از افراد خودشان جماعت مى‌خوانند. چون ممكن است بعضى، آن امام جماعت را قبول نداشته باشند و اجباراً در نماز جماعت شركت كنند، خودشان حمد و سوره را در نماز مى‌خوانند، ولى با امام جماعت در ركوع و سجود و قيام هماهنگ هستند، چه صورت دارد؟

با آرزوى موفقيت و پيروزى اسلام و نابودى دشمنان جمهورى اسلامى ايران

بسمه تعالى، شركت در نماز جماعت بسيار فضيلت دارد؛ ولى كسى حق ندارد كسى را مجبور به شركت نمايد؛ و كسى كه عدالت امام برايش محرز

نشده نمى‌تواند اقتدا كند، ولى مانع ندارد نماز خودش را به همراه جماعت بخواند.

2. آيا كسى كه مسجدى را بنا مى‌كند و همۀ مخارج آن را مى‌دهد، مى‌تواند بگويد كه مثلاً فلان اتاق كه براى خادم مسجد ساخته‌ام، راضى نيستم براى كار ديگر گذاشته شود؟

بسمه تعالى، اگر بانى و واقف، مرافق مسجد را براى استفادۀ به خصوصى تعيين كرده، مخالفت آن جايز نيست؛ ولى اگر در وقف مصرف خاصى تعيين نشده، استفاده در شؤون مربوط به مسجد مانع ندارد.

[سؤال 3134] 1549

بسمه تعالى

1. در بعضى از ادارات كارمندان را مجبور به شركت در نماز جماعت مى‌كنند و به آن‌ها مى‌گويند كه اجباراً بايد نماز جماعت بخوانند و اگر هم شركت نكنند آن‌ها را تهديد به اخراج شدن مى‌كنند تا مجبور شوند در نماز شركت كنند و از طرفى همان طور كه اطلاع داريد اين روزها كار بانك‌ها به خاطر تعويض اسكناس شلوغ است و خود حدس بزنيد كارمند بانكى كه در هر ساعت حدوداً 50 مشترى را به كارشان رسيدگى مى‌كند در عرض اين يك ساعت نماز چقدر مشترى بايد براى تعويض 20 يا 25 عدد اسكناس خود در صف باقى بماند موقعى كه نوبتش شد بانك‌ها تعطيل مى‌شوند. نمى‌گويم نماز جماعت را نخوانند. نماز جماعت خواندن را اسلام گفته اما نگفته كار خلق الله را بگذاريد و نماز جماعت بخوانيد و اين هم نمازى كه كسى آزادانه به‌جا نمى‌آورد.

بسمه تعالى، حق ندارند كسى را الزام به شركت در نماز جماعت نمايند و امام جماعت اگر در نظر مأمومين عادل باشد جماعت صحيح است.

2. اگر كسى به خاطر مسافرت بايد نمازش را شكسته بخواند و يا مانند ما سربازان كه نمازهاى ما شكسته است اگر احياناً در حين مسافرت نتوانستيم نماز بخوانيم. براى به‌جا آوردن قضاى نمازهاى گذشته بايد همان دو ركعت بخوانيم يا نماز تكميل بخوانيم؟ و يا اگر احياناً در ايام مرخصى كه در شهر خودمان هستيم و بايد نماز تكميل بخوانيم بعد از برگشت از مرخصى و آمدن به جبهه قضاى نمازهاى

فراموش شده را در جبهه شكسته بخوانيم و يا تكميل؟

بسمه تعالى، نمازهايى كه در سفر فوت شده بايد قضاى آن به صورت قصر و شكسته خوانده شود.

[سؤال 3135] 617

2. نماز خواندن در مدارس راهنمايى با دانش‌آموزان پسر، با بودن خواهران در بعضى از مدارس راهنمايى آيا صحيح است يا نه؟

بسمه تعالى، اشكال ندارد.

[سؤال 3136] 1550

بسمه تعالى

حضور محترم رهبر كبير انقلاب، حضرت آيت الله امام خمينى

سلام عليكم، پس از عرض سلام، اميدوارم كه حالتان هميشه خوب و سرحال باشيد و ما را بيشتر در جهت خودسازى نصيحت كنيد و ما هم بهتر بتوانيم از اين پندها استفاده كنيم. ان شاء الله.

1. آيا مى‌شود به مأمومى كه در نماز چهار ركعتى دو ركعت آن را به جماعت خوانده و دو ركعت باقيمانده را به فرادا مى‌خواند، اقتدا كرد؟

بسمه تعالى، مانع ندارد.

2. آيا در حين نگهبانى و رفت‌وآمد مى‌شود نماز شب را به‌جا آورد؟

بسمه تعالى، اشكال ندارد.

3. آيا همان طور كه بايد نماز صبح و نماز مغرب و عشا را بلند خواند، به همان صورت هم بايد قضاى آن‌ها را بلند خواند يا در قضاى نماز صبح و...آهسته خواندن اشكال ندارد؟

بسمه تعالى، بايد بلند خوانده شود.

[سؤال 3137] 1551

بسمه تعالى 25 / 9 / 1361

دفتر حضرت امام خمينى، ضمن سلام و آرزوى طول عمر حضرت امام تا ظهور

حضرت مهدى (عج) مسأله‌اى شرعى براى عده‌اى از كارمندان و هنرجويان هنرستان فنى شهيد مسلمى تنكابن به وجود آمده است؛ خواهشمند است در صورت امكان، جواب را مرحمت فرماييد.

در مسأله 1423 توضيح المسائل حضرت امام عنوان شده است كه «انسان در بين نماز جماعت مى‌تواند نيت فرادا نمايد». اخيراً در بعضى از مدارس و مساجد كه نماز جماعت برقرار مى‌گردد، عده‌اى به علت عدم عدالت امام جماعت و به استناد مسأله فوق، به نيت فرادا در صف نماز حاضر مى‌شوند و همراه با امام و مأمومين، نماز را تمام مى‌نمايند؛ آيا اين عمل با توجه به مسأله 992 كه حمد و سوره در نماز ظهر و عصر، آهسته و در نماز صبح و مغرب و عشا بايستى بلند خواند، چگونه است؟

بسمه تعالى، مورد سؤال مربوط به نيت فرادا در وسط نماز جماعت نيست؛ و نماز فرادا خواندن در محلى كه نماز جماعت برپا است، اگر هتك و بى‌احترامى نسبت به امام جماعت باشد جايز نيست هرچند نماز صحيح است؛ و در نماز وظيفۀ جهر و اخفات بايد مراعات شود.

[سؤال 3138] 1240

5. موقعى كه نماز جماعت برپا است آيا كسى مى‌تواند در همان محل نماز فرادا بخواند؟

بسمه تعالى، در صورتى كه به امام جماعت هتك محسوب شود جايز نيست.

[سؤال 3139] 1552

بسمه تعالى 15 / 7 / 1361

مسئول محترم دفتر حضرت امام خمينى سلام عليكم

لطفاً از حضرت امام سؤال كنيد: آيا كسى مى‌تواند عمداً كنار نماز جماعت، فرادا بخواند؟

بسمه تعالى، اگر موجب هتك نماز جماعت يا امام جماعت شود جايز نيست.

[سؤال 3140] 1553

بسمه تعالى 1 / 7 / 1361

خدمت حضرت امام خمينى، مدّ ظله العالى

1. يك نفر «روحانى محترم كه از مدرسۀ عالى شهيد مطهرى مدتى براى اداى نماز جماعت به ادارۀ ما تشريف مى‌آوردند» يك بار گفتند كه اگر در جايى كه نماز جماعت منعقد است شخصى وارد شود و به هر دليل كه باشد نماز فرادا بخواند، نمازش حرام و باطل است. با توجه به اين‌كه در رسالۀ حضرت‌عالى به اين مورد اشاره‌اى نشده، تمنا مى‌كنم نظر خود را بفرماييد.

بسمه تعالى، چنانچه موجب هتك نماز جماعت يا امام جماعت باشد حرام است.

2. آيا مى‌توان كفارۀ نقدى روزۀ شخصى را كه به علت ابتلا به بيمارى نمى‌تواند روزه بگيرد، به حساب 100 امام يا حساب 222 نخست وزيرى و مشابه آن‌ها واريز كرد؟

بسمه تعالى، در صورت لزوم كفاره، بايد به فقير بدهند.

3. آيا اجازۀ زن از شوهر در مورد نذر و امثالهم شامل درآمد شخصى زن هم مى‌شود؟

بسمه تعالى، در نذر زن، اجازۀ شوهر شرط است.

4. جنسى «مثلاً فرش» براى منزل خريدارى شده و حالا به علت نياز مى‌خواهند آن را بفروشند.

تكليف پولى كه در اين مدت به قيمت فرش اضافه شده چيست؟

بسمه تعالى، اگر پول خريد فرش از درآمد كسب، غير مخمس بوده، تمام پول فروش آن خمس دارد.

[سؤال 3141] 1554

بسمه تعالى

محضر مبارك حضرت آيت الله العظمى امام خمينى، أدام الله ظله

در مكانى نماز جماعت تشكيل مى‌شود و امام جماعت آن عادل و مورد تأييد رهبر

هم مى‌باشد. اگر كسى در آن مكان نمازش را فرادا بخواند و قصدش تحقير امام جماعت باشد و بخواهد به مردم بگويد اين عالم عادل نيست و صلاحيت ندارد و يا اين‌كه اين قصد را نداشته باشد؛ ولى مردم اين طور فكر مى‌كنند نماز آن شخص صحيح است يا باطل؟

بسمه تعالى، اگر عمل او به قصد هتك جماعت و امام باشد و يا آن‌كه موجب هتك جماعت يا امام گردد حرام است.

[سؤال 3142] 3340

6. نماز جماعت خواندن در مسجدى كه امام جماعت دارد چه حكمى دارد؟

بسمه تعالى، با رعايت شرايط و عدم هتك امام راتب، مانع ندارد.

[سؤال 3143] 1555

بسمه تعالى

خدمت حضرت آيت الله العظمى امام خمينى

اگر كسى دارد نماز مى‌خواند مثلاً در ركعت چهارم نماز ظهر است و كسى به او اقتدا كند و سپس نماز امام كه تمام شد نماز عصرش را به مأموم خود اقتدا كند آيا اشكال دارد؟

بسمه تعالى، اشكال ندارد.

[سؤال 3144] 1466

4. نماز قضاى يوميه كه احتياطاً خوانده مى‌شود، آيا مى‌شود امام جماعت شد يا خير؟

بسمه تعالى، صحيح نيست.

[سؤال 3145] 1040

2. صلاة ما في الذمة رجاء المطلوبية هل تصحّ مع الجماعة أم لا؟

بسم الله الرحمن الرحيم، تصحّ مأموماً لا إماماً؛ فلا يصحّ للغير أن يقتدي به في مثل تلك الصلاة.

[سؤال 3146]

67

2. نظر حضرت‌عالى درباره اقتدا كردن به شخصى كه نماز وى شكسته است چيست؟ آيا صحيح است كه مى‌گويند: «زياد بودن ثواب نماز جماعت كراهت آن را از بين مى‌برد»؟

بسمه تعالى، صحيح است به نحوى كه در رسالۀ عمليه ذكر شده است.

[سؤال 3147] 4796

6. آيا نماز ظهر را به نماز جماعت عصر مى‌توان اقتدا كرد و يا نماز عصر را به جماعت ظهر؟

بسمه تعالى، مانع ندارد.

[سؤال 3148] 7080

2. حكم اقتداى مسافر به غير مسافر و بر عكس چگونه است؟

بسمه تعالى، مكروه است؛ ولى ضرر به صحت جماعت و رجحان آن ندارد.

[سؤال 3149] 1556

بسمه تعالى 22 / 1 / 1362

حضرت آيت الله العظمى امام خمينى، دام ظله

در كارخانه‌ها نماز جماعت برقرار است؛ كسانى هستند در كارخانه كه نماز آن‌ها شكسته مى‌باشد و در نماز جماعت شركت نمى‌كنند؛ آيا در اول وقت نمازشان را با جماعت بخوانند بهتر است يا اين‌كه بعد از وقت كه رفتند خانه‌هايشان تمام بخوانند؟

بسمه تعالى، مخيّر هستند و بهتر است اول وقت و به جماعت بخوانند.

[سؤال 3150] 1045

2. اگر كسى بيشتر از بيست و دو كيلومتر در بلاد كبيره مسافرت كرده و آن‌جا قطعاً نمازش قصر است آيا به سبب نماز جماعت - هماهنگى با ديگران - مى‌تواند نماز

قضاى چهار ركعتى بخواند يا خير؟ با توجه به اين‌كه مسائل را از اعلم به غير اعلم نمى‌توان عدول كرد آيا راه چارۀ ديگرى هست؟

بسمه تعالى، مى‌تواند نماز قضاى چهار ركعتى به‌جا آورد. و مسأله مورد رجوع به غير نيست.

معناى كراهت داشتن اقتداى غير مسافر به مسافر

[سؤال 3151] 1557

بسمه تعالى 19 / 3 / 1361

دفتر محترم حضرت آيت الله العظمى امام خمينى

خواهشمند است نظر امام را در مورد اقتداى غير مسافر به پيشنماز مسافر كه نماز را به صورت قصر مى‌خواند، بنويسيد.

بسمه‌تعالى، مانع ندارد و ثوابش از جماعت‌هاى ديگر كمتر است.

[سؤال 3152] 1558

بسمه تعالى 15 / 12 / 1360

محضر مبارك پيشواى عظيم الشأن مسلمين و مرجع عالى‌قدر شيعيان، حضرت آيت الله العظمى الإمام الخمينى، ادام الله ظله على رؤوس المسلمين

لطفاً جواب سؤال ذيل را مرقوم فرماييد.

با توجه به فتواى قبلى حضرت‌عالى مبنى بر كراهت داشتن نماز جماعت براى مسافرين (امام يا مأموم) و با در نظر گرفتن شرايط زمان كه طلاب محترم به مناطق مختلف سفر مى‌كنند و علاقۀ ملت مسلمان بر اجراى فرمان آن رهبر دلسوز مبنى بر اقامۀ جماعت، آيا همچنان مكروه مى‌دانيد يا نظر مبارك تغيير كرده است؟

بسمه تعالى، كراهت به معناى قلّت ثواب، نسبت به اقتداى حاضر به حاضر است و اصل نماز و جماعت اشكال ندارد.

[سؤال 3153]

664

2. در رساله آمده است كه از مكروهات نماز است اقتداى كسى كه نمازش را تمام مى‌خواند به كسى كه نمازش را شكسته مى‌خواند و بالعكس، آيا اين فتوا همچنان به قوت خودش باقى است؟

بسمه تعالى، فتوا تغيير نكرده است و منظور از كراهت، قلّت ثواب است و نماز جماعت صحيح است.

[سؤال 3154] 4209

3. توضيحى براى مسأله 1490 در باب مكروهات نماز جماعت بدهيد؛ زيرا اين طور استنباط مى‌شود كه مواقعى كه ما مسافر هستيم، حتى جايى كه نماز جماعت برپا باشد، بايد نمازمان را فرادا بخوانيم و مكروه است كه نمازمان را به جماعت بخوانيم.

بسمه تعالى، منظور از كراهت در اين‌جا اين است كه ثواب اين نماز از جماعت‌هاى ديگر كمتر است؛ پس لازم نيست نماز فرادا خوانده شود، بلكه اين نماز جماعت از نماز فرادا ثوابش بيشتر است.

[سؤال 3155] 1069

2. دربارۀ مسأله شماره 1490 رساله عمليه امام در مورد مكروهيت نماز جماعت با مسافر توضيح دهيد كه باتوجه به ضرورت وحدت و نتيجه مؤثر آن منظور از اين مكروهيت و تأثير آن در مقبوليت نماز چگونه است؟

بسمه تعالى، نماز صحيح است، و كراهت به معنى اين است كه ثواب آن از جماعت‌هاى ديگر كمتر است.

[سؤال 3156] 1559

بسمه تعالى

مقصود از كراهت در اقتداى شخص غير مسافر به مسافر يا بالعكس چيست؟

بسمه تعالى، مراد اقليت ثواب از جماعت‌هاى ديگر است.

[سؤال 3157]

1560

بسمه تعالى 17 / 2 / 1362

حضور محترم رهبر كبير انقلاب اسلامى ايران و بنيان‌گذار جمهورى اسلامى، امام خمينى، دامت بركاته

چون براى اين‌جانب، يكى از رزمندگان لشكر حق در خطه جنوب، سؤالاتى پيش آمده، لذا آن‌را خدمت شما مطرح مى‌نمايم تا باشد كه با دريافت جواب از طرف شما به وظيفۀ شرعى‌ام عمل نمايم.

1. با توجه به اصل مسأله 1490 از مكروهات نماز جماعت، بايد عرض كنم ما كه اكنون در جبهه هستيم و نماز ما شكسته است، وقتى كه در نماز جمعۀ شهر اهواز شركت كرديم، وظيفۀ ما بعد از دو ركعت نماز جمعه چيست؟ اگر به صورت جماعت بخوانيم، با توجه به مسأله 1490 نماز مكروه خواهد بود يا خير؟

بسمه تعالى، خواندن نماز شكسته به جماعت اشكال ندارد و منظور از كراهت، كمتر بودن ثواب است.

2. چون در جبهۀ جنوب و جاهاى ديگر جبهه، از توالت‌هاى صحرايى استفاده مى‌كنند، با توجه به گرماى جنوب مگس‌هاى زيادى در درون توالت و روى غائط مى‌نشينند و وقتى ما به توالت مى‌رويم، به روى بدن و لباس‌هايمان مى‌نشينند. آيا با نشستن روى بدن و لباس، نجس مى‌شويم يا خير و وظيفه ما نسبت به اين مسأله به چه صورت بايد باشد؟

بسمه تعالى، تا يقين به انتقال نجاست حاصل نشود، محكوم به طهارت است.

[سؤال 3158] 1561

بسمه تعالى

با درود و سلام به پيشگاه امام زمان و نايب بر حقش خمينى كبير و شهداى انقلاب

بنده ساكن اصفهان و مقلد امام هستم و براى كار هر روز به پولادشهر مى‌آيم وبايد نماز خود را شكسته به‌جاى آورم، آيا با توجه به مسأله شمارۀ 1490 رسالۀ امام كه مى‌فرمايند: (مسافرى كه نماز ظهر و عصر و عشا را دو ركعت مى‌خواند، مكروه است

در اين نمازها به كسى كه مسافر نيست اقتدا نمايد و كسى كه مسافر نيست مكروه است در اين نمازها به مسافر اقتدا نمايد) و اين‌كه امام مسلّماً با توجه داشتن به فضيلت جماعت، اين مسأله را عنوان كرده‌اند، آيا مجاز است در نماز جماعت كاركنان اين شركت حاضر شده و نماز را به جماعت بخوانيم يا خير؟

بسمه تعالى، اقتداى حاضر به مسافر و مسافر به حاضر اشكال ندارد.

[سؤال 3159] 1562

بسمه تعالى 8 / 4 / 1361

مسئول محترم جواب‌گويى به مسائل دينى دفتر امام خمينى، مدّ ظله العالى

پس از تقديم سلام و آرزوى موفقيت:

در مسأله 1490 امام خمينى فرموده است: «مسافرى كه نماز ظهر و عصر و عشا را دو ركعت مى‌خواند مكروه است در اين نمازها به كسى كه مسافر نيست اقتدا كند و كسى كه مسافر نيست مكروه است در اين نمازها به مسافر اقتدا نمايد».

ما از بعضى‌ها سؤال كرديم كه امام در اين مورد دستور جديد نفرموده است؟ جوابى تا حالا نگرفته‌ايم و از شما خواهشمنديم كه در اين مورد ما را يارى و ارشاد فرماييد. آيا ما كه در سفر مأموريت داريم، مى‌توانيم در نمازهاى ذكر شده به پيشنمازى كه مسافر نيست اقتدا كنيم يا نه؟

بسمه تعالى، اقتداى مسافر به حاضر و بالعكس مانع ندارد و صحيح است و كراهت در اين مسأله به معناى كمى ثواب است.

نماز معاده

[سؤال 3160] 1563

بسمه تعالى 15 / 9 / 1361

محضر مبارك رهبر انقلاب و بنيان‌گذار جمهورى اسلامى ايران، حضرت آيت الله العظمى امام خمينى، متّع الله المسلمين بطول بقائه، اميدوارم وجود مباركتان با تمام

متعلقين، از صحت و سلامتى كامل برخوردار باشد.

بارى اوقات شريفتان را مصدع مى‌شوم به چند مسأله در مورد نماز جماعت:

1. در توضيح المسائل، در مسأله 1404 فرموده‌ايد: «اگر امام يا مأموم بخواهد نمازى را كه به جماعت خوانده، دوباره با جماعت بخواند، در صورتى كه جماعت دوم و اشخاص آن غير از اول باشد اشكال ندارد». حال سؤال اين است كه آيا براى يك روز اشكال ندارد يا هر روز اشكال ندارد؟ جوابش را شما خودتان لطف بفرماييد. بسمه تعالى، اعاده براى مرتبۀ دوم مانع ندارد، ولو هر روز باشد.

[سؤال 3161]

2. در توضيح المسائل، مسأله 1410 فرموده‌ايد: «اگر انسان نداند نمازى را كه امام مى‌خواند، نماز واجب يوميه است يا نماز مستحب، نمى‌تواند به او اقتدا كند». حالا اين

مسأله را با مسأله گذشته در نظر بگيريد كه امام جماعت، نماز ظهر و عصر را كه واجب است، در مسجد خودش خوانده است و نماز دوم را در جايى ديگر براى عده‌اى ديگر - به طور اعاده - مى‌خواند و هر روز هم هست؛ معلوم است كه نماز دوم مستحب است و فرض هم اين است كه امام جماعت نه از خودش نماز قضاى مسلّم دارد و نه از كس ديگر - كه مأمومين بدانند اين امام جماعت، قضاى مسلّم خودش را مى‌خواند يا قضاى مسلّمى كه از ميت فوت شده است - آيا مأمومين مى‌توانند به اين امام جماعت اقتدا كنند؟

بسمه تعالى، در نماز معاده، نماز همان روز را قصد مى‌كند و لازم نيست نيت وجوب و استحباب و مى‌توانند با او اقتدا كنند.

[سؤال 3162] 1564

بسمه تعالى

عرض سلام به حضور حضرت آيت الله العظمى امام خمينى، مستدعى است به مسائل ذيل جواب بفرماييد:

1. صلاة معاده را مى‌شود بيش از دو مرتبه امام بخواند؟

بسمه تعالى، بيش از دو مرتبه نخوانند.

2. آيا زكات يا ردّ مظالم را مى‌شود به جبهه فرستاد؟

بسمه تعالى، مظالم بايد به فقرا داده شود و زكات را مى‌توانند براى جبهه بدهند.

3. در روزه آيا اگر آب را يك مرتبه به سر بريزد كه تمام سر را فرا بگيرد، حكم ارتماس را دارد يا خير؟

بسمه تعالى، ارتماس نيست.

4. پولى را كه تعيين شده و جدا گرديده براى وجوه شرعيه، مى‌شود آن‌ها را خُرد يا عوض نمود به پول ديگر؟

بسمه تعالى، مانع ندارد و به جدا كردن تعيين نمى‌شود؛ مگر در زكات كه با جدا كردن متعين مى‌شود و نبايد در آن تصرف كرد.

5. طلبه‌اى كه خانه ندارد، مى‌شود بيش از مخارج سال خود سهم امام را ذخيره نمايد تا خانه بخرد؟

بسمه تعالى، منوط به اجازه است.

[سؤال 3163] 1565

بسمه تعالى 2 / 2 / 1362

محضر مقدس حضرت آيت الله العظمى مرجع تقليد شيعيان، امام خمينى، دام ظله امام جماعت در محلى اقامه جماعت مى‌نمايد و پس از اتمام به محل و مسجد ديگر مى‌رود و براى عده ديگرى همان نماز را كه خوانده، اعاده مى‌نمايد تا اين عده هم به فيض جماعت برسند؛ آيا اقامه جماعت در دو محل براى امام جايز يا مستحب مى‌باشد؟ مستدعى است حكم مسأله را در ذيل مرقوم فرماييد.

بسمه تعالى، مانع ندارد.

[سؤال 3164] 1566

بسمه تعالى 25 / 2 / 1361

محضر مبارك آيت الله العظمى امام خمينى، متّع الله المسلمين بطول بقائه

امام جماعت در محلى اقامۀ جماعت مى‌نمايد؛ پس از اتمام به محل ديگر مى‌رود

و براى عدّه‌اى ديگر همان نماز را كه خوانده اعاده مى‌نمايد تا اين عدّه هم به فيض جماعت برسند؛ آيا جايز و مستحب مى‌باشد كه در دو محل، نماز جماعت را اقامه نمايد يا خير؟ مستدعى است حكم شرعى مسأله را ذيلاً مرقوم فرماييد.

بسمه تعالى، مانع ندارد.

نماز خوف

[سؤال 3165] 2227

3. نماز خوف فقط در موقع جنگ و ميدان جنگ است يا اين‌كه اگر موارد ديگرى هم باشد مثل حمله كردن دزد يا سباع و درندگان و امثال اين‌ها وظيفه نماز خوف است و آيا شرط صحت اين نماز جماعت است يا فرادا هم مى‌شود خواند و اگر شخص مصلى مقيم يا متوطن در آن محل باشد قصر بخواند يا تمام؟

بسمه تعالى، مسأله محل خلاف و اشكال است.

شرايط نماز جماعت

حكم اتصال صفوف در نماز جماعت با وجود حائل

[سؤال 3166] 1567

بسمه تعالى 28 / 11 / 1982

حضرت آيت الله العظمى سيّد روح الله خمينى، مدّ ظله

مسجدى در كراچى، كه نماز جماعت در آن برپا مى‌شود، داراى چهار طبقه و طبقۀ هم‌كف است؛ حالت نمازگزاران در طبقات به شرح زير است كه:

الف. بعضى از نمازگزاران، در طبقۀ اول و بعضى از نمازگزاران طبقۀ هم‌كف مى‌توانند امام جماعت را ببينند.

ب. بعضى از نمازگزاران طبقۀ دوم و طبقۀ سوم مى‌توانند بعضى از نمازگزاران طبقۀ

هم‌كف را ببينند؛ ولى هيچ‌كدام از آنان نمى‌توانند امام جماعت را كه در طبقۀ هم‌كف است ببينند.

ج. و اما نمازگزاران طبقۀ چهارم نمى‌توانند هيچ‌كدام از نمازگزاران طبقۀ هم‌كف و طبقۀ اول را ببينند؛ آن‌ها فقط مى‌توانند بعضى از نمازگزاران طبقۀ دوم و طبقۀ سوم را ببينند.

در اين‌جا اضافه مى‌كنم كه در هر طبقه، صف‌هاى نمازگزاران برپا است و هيچ طبقه تماماً خالى نمى‌باشد؛ آيا نماز جماعت در طبقات اول، دوم، سوم و چهارم در مسجد فوق ان شاء الله قبول است يا خير؟

بسمه تعالى، در صورتى كه طبقات نسبت به يكديگر علوّ فاحش نداشته باشد و كسى كه در صف اول هر طبقه مى‌ايستد، از صف قبل از خودش در طبقۀ قبل، ولو يك‌نفر را ببيند، نماز صحيح است.

[سؤال 3167] 784

8. در طبقه دوم در داخل مسجد مأمومين زن يا مرد اقتدا مى‌نمايند، در لبۀ اين طبقه يك ديوار نيم‌مترى يك‌آجره يا نيم‌آجره وجود دارد كه در پشت آن ايستاده و اقتدا مى‌نمايند. آيا وجود اين ديوار ضررى به جماعت آن‌ها مى‌زند يا خير؟

بسمه تعالى، اشكال ندارد.

[سؤال 3168] 784

5. صفوف زياد و متعدد در نماز جماعت وجود دارد و شيب زمين اندك‌اندك است، به طورى‌كه عرفاً صف بعد با صف قبل شيب قابل ملاحظه‌اى ندارد؛ ولى در صف‌هاى بعدى و اخير مكان مأمومين با مكان امام نيم‌متر - كمتر يا بيشتر - پايين‌تر است اين مقدارها با توجه به صفوف زياد نماز اشكال دارد يا خير؟

بسمه تعالى، در فرض مذكور اشكال ندارد.

[سؤال 3169]

5227

5. اگر امام جماعت در محراب و جاى پايينى ايستاده و عده‌اى از مأمومين هم در محل بالايى ايستاده و اقتدا كنند و بعد عدّۀ ديگرى در صف‌هاى عقب يا طرف يمين و يسار اقتدا كنندگان مزبور، در جايى كه سطح آن، مساوى با محراب و جاى ايستادن امام است - ولى از محل ايستادن اقتداكنندگان نزديك كه به واسطۀ آنان اتصال مى‌يابند پايين‌تر باشد - قرار گيرند، آيا اقتداى همان عدۀ ديگر صحيح است يا نه؟

بسمه تعالى، با فرض صدق وحدت مكان و اجتماع، اشكال ندارد.

[سؤال 3170] 1568

بسمه تعالى

محضر مقدّس امام امّت، حضرت مستطاب، آيت الله العظمى امام خمينى

به استحضار عالى مى‌رساند مسائل مشروحه زير مورد سؤال است. خواهشمند است نظريۀ مباركتان را جهت اطلاع ارسال بفرماييد.

1. اكثر مساجدى كه در پادگان‌ها تأسيس شده است، از جمله مسجد ولى عصر (عج) واقع در خانه‌هاى سازمانى آمادگاه آبيك ارتش، جلو بالكن آن‌ها (مخصوص نماز زنانه) به اندازۀ 70 سانتى‌متر و به پهناى 30 سانتى‌متر ديوارى ساخته‌اند، به طورى كه خواهران وقتى كه به سجده مى‌روند، ارتباط آن‌ها با جماعت مردانه قطع مى‌شود. آيا نماز خواهران به جماعت اشكال پيدا مى‌كند يا خير؟

بسمه تعالى، اگر موجب قطع اتصال مى‌شود، جماعت صحيح نيست.

2. طبق فتوا، پدر جهيزيه‌اى كه براى دخترش در طول سال و از مخارج سالانه‌اش تهيه مى‌كند خمس ندارد. پدرى است كه ضمن تهيۀ جهيزيه براى دخترش، وسايلى نيز براى پسرش مى‌خرد تا موقع شروع زندگى خود در آينده سختى نكشد. آيا براى اين وسايل خمس تعلق مى‌گيرد يا خير؟

بسمه تعالى، اگر مرسوم و متعارف نيست، خمس آن را بدهد.

3. زنى به علت اين‌كه شوهرش سنگين وزن است - (وزن شوهر 120 كيلو و وزن زن 40 كيلو) و حرف‌هاى ناسزا از شوهرش مى‌شنود، آن‌قدر ناراحتى مى‌كشد كه اگر گناه نبود خودكشى مى‌كرد -

آمادگى ندارد با شوهرش نزديكى كند، مدت پنج ماه است كه از عمل زناشويى خوددارى كرده است و شوهرش چند مرتبه به زبان آورده كه مى‌خواهد او را طلاق بدهد و اين كار را هم نمى‌كند. سؤال اين است كه با عدم انجام نزديكى به شرح فوق، آيا گناهى بر زن مترتّب است يا نه؟ و آيا ادامۀ اين وضع با داشتن دو تا بچه در محرميت آن‌ها ايجاد اشكال مى‌كند يا نه؟

بسمه تعالى، تا طلاق نداده، محرميت باقى است و زن در استمتاعاتى كه موجب مشقت و حرج بر او نيست بايد تمكين كند.

[سؤال 3171] 7327

4. در صف‌هاى نماز جماعت آيا بايد پس از صف‌هاى جلو كه اقامه مى‌بندند، به ترتيب عمل شود؛ يعنى اول صف‌هاى جلو و بعد به ترتيب صف‌هاى عقب اقامه ببندند؟

بسمه تعالى، مهيا شدن براى دخول در نماز كافى است.

[سؤال 3172] 784

7. در يك صف جماعت به واسطه مانعى (تيزى ديوار يا غيره) شخص كنار دستى خود را (كه به واسطه او اتصال برقرار نموده) در حال ركوع و سجود نمى‌بيند؛ ولى در حال قيام و قعود يكديگر را مى‌بينند. (فرد سمت چپ از جلو اتصال دارد، ولى سمت راستى اتصال از جلو ندارد). آيا نماز شخص سمت راست و ديگران كه به واسطۀ او متصل مى‌شوند صحيح است يا خير؟

بسمه تعالى، اگر علاوه بر اتصال، از صف متقدم ولو يك‌نفر را در بعض حالات ببيند جماعت صحيح است.

[سؤال 3173] 1569

بسمه تعالى 30 / 8 / 1359

محضر رهبر عالى‌قدر انقلاب، حضرت آيت الله العظمى امام خمينى، دامت بركاته

اگر به واسطۀ كثرت جمعيت، در نماز جماعت بعضى از مأمومين در پشت ساختمان قرار بگيرند و به طور كلى افراد جلو ديده نشوند، در اين صورت آيا نماز

آن‌ها صحيح است يا خير؟

بسمه تعالى، اگر هيچ يك از افراد صف جلو ديده نمى‌شوند، صحيح نيست.

[سؤال 3174] 2452

5. در نماز جماعت به واسطۀ زيادى مردم و پُر شدن مسجد، خيابان را فرش كردند و چند صف در خيابان بسته مى‌شود كه اتصال آن‌ها از جلو به چند نفرى است كه انتهاى مسجد، جلوى درب ايستاده‌اند و صف اول خيابان جلويشان به غير دو يا سه نفر، ديوار است. بفرماييد نماز اين صف و صف‌هاى بعد چگونه است؟

بسمه تعالى، نماز صف‌هاى بعد صحيح است و نماز خود اين صف تا مقدارى صحيح است كه از صف قبلى ولو يك نفر را بتواند ببيند.

[سؤال 3175] 1570

بسمه تعالى 22 / 3 / 1361

حضور محترم نايب الامام و رهبر انقلاب، آيت الله العظمى امام خمينى، مدّ ظله العالى، پس از عرض سلام؛ سلامتى آن وجود مبارك را از خداوند متعال مسئلت مى‌نمايم. رهبر عزيز مدتى بود كه مى‌خواستم از جناب‌عالى سؤالاتى بكنم و موفق نمى‌شدم. ولى بحمدالله والمنّه خدا لطفى كرد و وسيله‌اى شد كه بتوانم سؤالات خود را عرضه بدارم.

1. در رساله‌هاى عمليّه فارسى شما راجع به نماز جماعت مى‌فرماييد: «اگر كسى پشت ستون بايستد اگر چه از طرف راست و چپ هم اتصال داشته باشد، نمازش اشكال دارد». بنابراين در نماز جمعه‌ها كه عده زيادى به اين طريق نماز مى‌خوانند و فقط از طرف راست يا چپ اتصال دارند، طريقۀ صحت نماز آن‌ها چگونه است؟

بسمه تعالى، اگر علاوه بر اتصال از يكى از سه طرف، از صف قبل از خودش بعضى را ببيند جماعت صحيح است.

2. پوشانيدن گردى صورت براى خانم‌هاى جوان واجب است يا خير؟

بسمه تعالى، واجب نيست؛ مگر در صورت وجود مفسده.

3. گوش دادن به آهنگ‌ها و صداهايى كه در سرودهاى راديو يا در برنامه‌هاى كودك و فيلم‌هاى سينمايى تلويزيون مى‌گذارند چه صورت دارد؟

بسمه تعالى، موسيقى مطرب حرام است و صداهاى مشكوك مانع ندارد.

4. نگاه كردن زن به آقايانى كه در تلويزيون صحبت مى‌كنند و مشخص هستند، چه صورت دارد؟

بسمه تعالى، مانع ندارد.

5. رانندگى براى خانم‌ها در صورتى كه مجبور نباشند به چه طريق است؟

بسمه تعالى، با مراعات وظايف شرعى اشكال ندارد.

6. در صورتى كه كسى روى حساب وظيفه و بدون حقوق، در نهادى انقلابى مثل بنياد مستضعفان كار كند؛ آيا مى‌تواند در موقع ضرورى در حال انجام وظيفه از غذا يا از ميوه باغات به اندازۀ مصرفى خودش استفاده كند؟

بسمه تعالى، بدون رضايت متصديان مربوطه نبايد تصرف كند.

[سؤال 3176] 1571

بسمه تعالى

حضور مبارك حضرت آيت الله العظمى امام خمينى، پيشواى بزرگ مسلمين جهان، اطال الله عمره الشريف.

ضمن عرض سلام و آرزوى سلامتى براى آن حضرت به عرض عالى مى‌رساند كه با در نظر داشتن فتواى آن حضرت، در اين زمان كه امام جماعت يا جمعه در شبستان مسجد اعظم قم ايستاده و صف نمازگزاران تا ميدان آستانه و اطراف مقبرۀ شيخان و خيابان چهارمردان و... كشيده مى‌شود، تكليف نمازگزاران چيست؟ چون كه به هيچ نحو (چه بدون واسطه، چه با واسطه) امام جماعت را نمى‌بينند؟ نكتۀ قابل توجه اين‌كه اكثر نماز جمعه‌ها با همين مشكل روبه‌رو هستند.

بسمه تعالى، اگر مأموم از صف قبل از خودش و لو يك نفر را بتواند ببيند و اتصال برقرار باشد اشكال ندارد.

[سؤال 3177] 1572

بسمه تعالى

خدمت امام خمينى، دام ظله العالى، آن يگانه رهبرى كه در جاهليت قرن بيستم، پيامبرگونه دست ما را گرفته، از ظلمات جهل و نادانى به عالم نور و روشنايى هدايت كرده و مى‌كند. 3 سؤال از حضور بزرگوار امام كه مصداق مصباح الهدى مى‌باشد دارم.

1. در رسالۀ امام در مسأله 1414 در احكام نماز جماعت آمده است كه كسى كه پشت ستون ايستاده، اگر از طرف راست يا چپ به واسطۀ مأموم ديگر به امام متصل نباشد، نمى‌تواند اقتدا كند؛ بلكه اگر از دو طرف هم متصل باشد ولى از جلو اتصال نداشته باشد جماعتش اشكال دارد؟ بدين ترتيب نماز جمعه‌ها بنابر كثرت جمعيت از جلو اتصال ندارد. حكم اين مسأله چيست؟

بسمه تعالى، مقصود اين است كه علاوه بر اتصال به واسطه يكى از دو طرف بايد صف جلو ولو بعض افراد آن‌را ببيند.

2. در احكام شرايط امام جماعت، مسأله 1453 احتياط مستحب آن است كه امام زن نيز مرد باشد و به واسطۀ همين احتياط، اكثر مجامع بانوان به امام زن اقتدا مى‌نمايند، ولى در تحرير الوسيله امام احتياط واجب آورده‌اند. حكم اين مسأله چيست؟

بسمه تعالى، طبق تحرير الوسيله عمل شود.

3. در مورد احتياط واجب كه مى‌شود به مجتهد ديگرى رجوع كرد، آن كسانى كه امام را اعلم تشخيص داده‌اند، در مورد احتياط واجب آيا مى‌شود به مجتهد قبلى‌شان رجوع كنند؟

بسمه تعالى، در صورتى كه جامع الشرايط باشد، با مراعات الاعلم فالاعلم مانع ندارد.

[سؤال 3178] 1573

بسمه تعالى 9 / 12 / 1361

حضور محترم رياست دفتر استفتاى حضرت آيت الله العظمى امام خمينى، دام ظله

با سلام به پيشگاه مقدّس امام عزيز و به اميد سلامتى و بقاى عمر گران‌قدرش، هدف از مزاحمت را بيان مى‌دارم:

حضرت امام در مسأله 1411 توضيح المسائل چنين فتوا داده‌اند: «اگر كسى پشت سر امام جماعت ايستاده باشد، اقتدا كردن كسانى كه دو طرف صف اول ايستاده‌اند و به واسطۀ ديوار محراب، امام را نمى‌بينند، اشكال دارد». حقير استدعا دارد از محضر پرفيض امام عزيز استفتا گردد: تكليف كسى كه مدتى نامعلوم به واسطۀ عدم اطلاع از اين مسأله، اين چنين نماز جماعت خوانده است چيست؟ آيا منظور از اشكال دارد، حكم به ابطال نماز است يا صحيح بودن نماز؟

بسمه تعالى، اقتدا صحيح نيست و نماز محكوم به صحت است؛ مگر اين‌كه يكى از مبطلات نماز مثل زياده و نقيصۀ ركن پيش آمده باشد كه بايد قضا نمايد.

[سؤال 3179] 1574

بسمه تعالى 29 / 9 / 1361

حضور محترم مرجع عالى‌قدر و رهبر كبير انقلاب اسلامى ايران، امام خمينى، دامت بركاته

1. در مسأله 1414: «بلكه اگر از دو طرف هم متصل باشد، ولى از جلو اتصال نداشته باشد، جماعتش اشكال دارد». آيا اين اشكال به معناى احتياط واجب است يا خير؟

بسمه تعالى، حكم احتياط واجب را دارد و مقصود از مسأله اين است كه از صف جلو ولو يك‌نفر را ببيند.

2. شخصى مقلد مرجعى بوده، به دستور همان مرجع با غسل جمعه نماز مى‌خواند. در حال حاضر آن شخص به مرجع ديگرى عدول كرده است. آيا نمازهايى كه با غسل جمعه خوانده بايد دوباره بخواند

يا خير؟

بسمه تعالى، اگر تقليد صحيح بوده نماز صحيح و اعادۀ آن لازم نيست.

[سؤال 3180] 1588

3. در وسط مسجد حوضى است كه صف‌هاى جماعت طويل مى‌شوند و عده‌اى

در جايى مى‌ايستند كه از طرف چپ يا راست متصل هستند ولى پيش‌روى آن‌ها حوض آب است؛ اين‌گونه اتصال كافى است؟

بسمه تعالى، كافى است.

[سؤال 3181] 1204

2. شما در رساله ذكر فرموده‌ايد كه مأموم در نماز جماعت بايد پشت ستون يا ديوار نباشد؛ آيا هم‌اكنون هم كه نماز جمعه برقرار مى‌شود و جمعيت زياد است و كسانى در خارج از مسجد به امام جمعه كه در داخل مسجد است اقتدا مى‌كنند صحيح است يا خير؟

بسمه تعالى، اگر صف جلو خودشان را مى‌بينند مانع ندارد.

[سؤال 3182] 361

2. شخص نمازگزار به هنگام نماز جماعت بايد از جلو وصل باشد يا از طرفين و يا هر دو؟ (در اين ميان، اشكال نماز خواندن روبه‌روى ستون چگونه است و قطر ستون چقدر بايد باشد؟)

بسمه تعالى، اگر از جلو يا يكى از طرفين متصل باشد و لااقل يك نفر از صف قبل از خودش را بتواند ببيند اشكال ندارد.

[سؤال 3183] 1575

بسمه تعالى 14 / 8 / 1358

دفتر امام خمينى

بعد از سلام، به استحضار مى‌رساند: در قسمت نماز جماعت مسأله 1414 رسالۀ امام خمينى چنين آمده: «كسى كه پشت ستون ايستاده، اگر از طرف راست يا چپ به واسطۀ مأموم ديگر با امام متصل نباشد، نمى‌تواند اقتدا كند بلكه اگر از دو طرف هم متصل باشد، ولى از جلو اتصال نداشته باشد، جماعتش اشكال دارد»؛ با توجه به اين‌كه

هم اكنون در نمازهاى جمعه و اعياد مذهبى كه در دانشگاه تهران بر پا مى‌شود، جمعيتى متجاوز از يك ميليون نفر شركت مى‌كنند و در دانشگاه محل مسطحى كه اين جمعيت بدون اين‌كه تعدادى پشت درخت يا ستونى واقع شوند، وجود ندارد و خواه ناخواه تعدادى در پشت ستون يا درخت يا مانع ديگر قرار مى‌گيرند و از جلو اتصال ندارند. خواهشمند است اين مسأله را به نظر مبارك امام رسانده و نتيجه را به اطلاع عموم مقلدين برسانيد.

بسمه تعالى، اگر اتصال محقق باشد و مأموم بعض صف جلو را ببيند، جماعت صحيح است.

[سؤال 3184] 1576

بسمه تعالى

در رابطه با فتواى آن جناب مبنى بر اتصال صفوف جماعت از جلو براى صف‌هاى پشت سر و بطلان نماز كسانى كه پشت ستون واقع مى‌شوند هر چند اتصال از راست يا چپ داشته باشند آيا نماز كسانى كه در مراسم برگزارى نماز جماعت غالباً اتصالشان به علت كثرت جمعيت به اين صورت است چه حكمى دارد؟

بسمه تعالى، با فرض اتصال از راست يا چپ اگر بعض مأمومين صف قبل ولو يك نفر از آن را مى‌بيند اشكال ندارد.

[سؤال 3185] 1815

2. و نيز در رسالۀ توضيح المسائل حضرت آيت الله در كتاب نماز جماعت است كه فتوا فرموده‌اند: اگر كسى پشت ستون ايستاده باشد، بلكه از دو طرف به امام جماعت متصل باشد نمازش اشكال دارد. شنيده شده است در اين مورد، تغيير فتوا داده‌ايد. در صورت صحت نداشتن اين معنا، آيا نماز جمعه‌اى كه در دانشگاه تهران برگزار مى‌شود و اكثر مأمومينى كه در خيابان‌هاى اطراف، مشغول اداى فريضۀ نماز جمعه هستند، با توجه به اين‌كه از جلو متصل نيستند، بلكه از چپ يا راست به صفوف

جماعت پيوسته‌اند، اشكال دارد؟

بسمه تعالى، در جماعت علاوه بر اتصال صفوف، بايد صف متأخر، يكى از افراد صف متقدم را ببيند.

[سؤال 3186] 1577

بسمه تعالى

1. در صف جماعت اگر كسى در مقابل ستون بايستد كه از طرفين متصل است به اشخاصى كه آن‌ها متصل هستند از جلو به صفوف جلو و اين شخص، از جلو متصل است به ستون‌ها، ولى از صف قبل، بعضى از آن‌ها را مى‌بيند، در اين صورت اقتداى او صحيح است يا اين‌كه بايد از جلو، خودش متصل باشد ولو به يك نفر از صف جلو كه امام را مى‌بيند؟

بسمه تعالى، اقتداى او صحيح است.

2. مستحاضه بايد براى نمازش غسل و وضو انجام دهد كه اگر جمع كند بين نماز ظهر و عصر، يك

غسل كافى است. حال اگر بين دو نماز - مثلاً - تسبيحات حضرت زهرا عليهاالسلام را بخواند، آيا مضر به جمع است و بايد فوراً بعد از نماز ظهر، نماز عصر را بخواند يا اين‌كه اين مقدار از خواندن تعقيب مانعى ندارد و مضر به جمع نيست؟

بسمه تعالى، مثل تسبيح حضرت زهرا عليهاالسلام مضر نيست؛ اگر چه احوط، مراعات سرعت در جمع است.

3. در تهران اگر كسى مسافر بود و وارد تهران شد - كه تهران وطن او است - وارد منزل كه شد نمازش تمام است يا وارد محله كه شد - ولو اول محله - كافى است كه نماز را تمام بخواند؟

و نيز اگر از اهل تهران، منزلش آخر محله واقع شده كه از منزل كه خارج شد - به قصد رفتن مسافت شرعى - محله هم تمام شد، اين شخص همين كه از منزل خارج شد، نمازش را بايد قصر بخواند يا مقدارى كه از محله دور شد، نمازش قصر مى‌شود؟

بسمه تعالى، با ورود به محله، حكم سفر قطع مى‌شود و با خروج از محله، حكم سفر مترتّب مى‌شود.

خدايا، خدايا، تا انقلاب مهدى تو را به جان مهدى خمينى را نگهدار

[سؤال 3187]

1578

بسمه تعالى

محضر مبارك رهبر انقلاب اسلامى ايران حضرت امام خمينى زيد عمره العالى

از محضر بزرگ و شريف آن حضرت تقاضا مى‌شود نظر مبارك را دربارۀ مسائل زير بيان فرماييد.

1. اكنون كه در اين زمان به بركت انقلاب اسلامى در كشور عزيز ايران در هر هفته نماز دشمن‌شكن جمعه در سراسر ايران برقرار مى‌شود و صفوف آن نماز پرشكوه به خيابان‌هاى اطراف محل اقامه نماز مى‌رسد آيا نماز مردمى كه در خيابان‌ها ايستاده‌اند

با توجه به فتواى حضرت‌عالى كه مى‌فرماييد: «نماز مأمومين كه در پشت ستون ايستاده‌اند و امام را نمى‌بينند...» اشكال ندارد؟

بسمه تعالى، مأموم اگر از مأمومين صف جلو خود ولو يك نفر را در حال نماز مى‌بيند نماز و جماعت صحيح است.

2. نگاه كردن به صورت زن نامحرم در هنگام تكلم و يا نگاه مغازه‌دار در موقع فروش جنس چه حكمى دارد؟ نظر مبارك در اين‌باره تغيير كرده كه در توضيح المسائل احتياط واجب بر احتراز از آن داده‌ايد (بدون لذت).

بسمه تعالى، اگر خوف فتنه در بين نباشد و موجب فساد نشود مانع ندارد اگر چه بهتر است بدون ضرورت نگاه نكند.

3. آقايان طلاب كه مقدارى هر ماه شهريه دريافت مى‌نمايند آيا مى‌توانند مقدارى از آن را پس‌انداز نمايند آيا مى‌توانند مثلاً خانه‌سازى نمايند؟ و آيا خمس بر آن تعلق مى‌گيرد؟

بسمه تعالى، بنابر احتياط بيش از مقدار حاجت نگيرند و خمس ندارد.

[سؤال 3188] 1579

بسمه تعالى

محضر مبارك حضرت آيت الله العظمى امام خمينى

لطفاً پاسخ سؤالات ذيل را مرقوم فرماييد:

1. ستونى است يك متر در يك متر آيا مى‌شود در پشت اين ستون به امام اقتدا كرد.

در صورتى كه از چپ و راست متصل باشد در رسالۀ شما نوشته است كه نماز اشكال دارد ولى بعضى مى‌گويند از شما سؤال كرده‌ايم و گفته‌ايد كه اشكال ندارد جواب چيست آيا فتوا عوض شده؟

بسمه تعالى، اگر كسى كه پشت ستون قرار گرفته از صف قبل از خودش بتواند ولو يك نفر را ببيند نمازش صحيح است.

2. آيا از نظر شما استمنا حرام است؟

بسمه تعالى، حرام است.

3. در رساله گفته‌ايد اگر نماز جمعه از ظهر شرعى بگذرد احتياط واجب آن است كه نماز ظهر بخواند، آيا منظورتان از اول نماز است يا اول خطبه؛ مثلاً اگر خطبه را از اول ظهر شروع كنند و بعد از ظهر تمام كنند، آيا بعد از ظهر مى‌شود نماز جمعه خواند؟

بسمه تعالى، اگر در اوايل عرفى ظهر نماز خوانده شود مانع ندارد؛ هر چند خطبه را اول ظهر شروع كنند.

4. كسى است روزۀ واجبى گرفته است، اشتباهى چيزى مى‌خورد؛ به خيال اين‌كه روزه‌اش باطل شده است افطار مى‌كند؛ آيا كفاره بر او واجب است يا قضاى آن؟

بسمه تعالى، اگر جاهل مقصّر بوده كه در يادگرفتن مسأله كوتاهى كرده و روزۀ ماه رمضان را افطار كرده، قضا و كفاره واجب است.

5. آيا جوهر خودكار جزو چيزهايى است كه اگر روى دست باشد وضو را باطل مى‌كند؟

بسمه تعالى، چنانچه جرم داشته باشد بايد برطرف شود.

6. آيا در جايى كه روحانى نيست مى‌شود امام جماعت، غير روحانى باشد؟ و در شدت حال - مثلاً روحانى اصلاً پيدا نمى‌شود - آن وقت چطور؟

بسمه تعالى، با دسترسى به روحانى، غير روحانى امامت نكند و چنانچه دسترسى ندارد اقتداى به غير روحانى با وجود ساير شرايط اشكال ندارد.

[سؤال 3189] 1580

بسمه تعالى 8 / 8 / 1361

دفتر امام خمينى، مدّ ظله، لطفاً اين مسائل را پاسخ بفرماييد.

1. مسجدى داريم كه ستون‌هايى به اندازه‌هاى مختلف در آن وجود دارد، جهت

نماز جماعت مورد بحث مى‌باشد. لطفاً بفرماييد پشت چه ستون‌هايى نماز انسان به جماعت، صحيح نيست.

بسمه تعالى، نماز جماعت شخص در پشت ستون وقتى صحيح نيست كه از صف قبل از خودش كسى را (هر چند يك نفر) نبيند، وگرنه جماعت، صحيح است.

2. چون با خمير شيشه سر و كار دارم، بسيارى از موارد با وجودى كه جهت پاك‌سازى اعضاى وضو دقت زياد مى‌شود، مع‌ذلك اين ماده، چسبنده مى‌باشد. هميشه دچار اين مسأله مى‌شوم كه بعد از نماز، كمى از آن به اعضاى وضو چسبيده و چون دقت زياد مى‌شود، ديگر اين مسأله به صورتى و تا سر حد وسواس دنبال مى‌شود و چون كارى است مداوم، برايم مشقت دارد. حل اين مسأله چيست؟

بسمه تعالى، اگر مانعى از رسيدن آب به بشره موجود باشد، وضو صحيح نيست؛ ولى از وسوسه بايد اجتناب نمايند.

[سؤال 3190] 1581

بسمه تعالى

محضر مبارك رهبر انقلاب و بنيان‌گذار جمهورى اسلامى ايران و مرجع تقليد شيعيان جهان، حضرت آيت الله العظمى امام خمينى، مدّ ظله العالى

با سلام؛ به استناد مسائل 1411 - 1414 موجود در توضيح المسائل شما صفوفى كه از درب مساجد به بيرون كشيده مى‌شود نماز كسانى كه پشت ستون يا ديوار قرار مى‌گيرند و از يك طرف متصل هستند؛ ولى صف جلو را نمى‌بينند چه صورت دارد؟ نظر حضرت‌عالى در مورد اشكال داشتن مسائل فوق الذكر به چه معنا مى‌باشد؟ در مورد اين مسائل وظيفۀ ما را روشن فرماييد. والسلام عليكم

بسمه تعالى، اگر مأموم علاوه بر اتصال به جماعت، از صف قبل از خودش ولو يك نفر را ببيند؛ نماز او صحيح است.

[سؤال 3191] 4183

4. در نماز جماعت، مأموم از جلو متصل نيست، ولى از طرفين متصل است؛

چگونه است؟

بسمه تعالى، اگر كسى كه در صف متأخر است بتواند صف جلو يا بعض افراد آن را ببيند نماز جماعتشان صحيح است.

احكام نماز جماعت

[سؤال 3192] 1582

بسمه تعالى 24 / 9 / 1361

سلام به پيشگاه مهدى موعود و نايب بر حقش امام خمينى

با عرض سلام؛ اميدوارم كه حال شما رهبر محبوب انقلاب اسلامى خوب بوده و به اميد خداوند تبارك و تعالى هيچ‌گونه كسالتى نداشته باشيد. و با درود و سلام به تمامى شهيدان راه حق از جمله شهيدان هفتم تير و رئيس جمهور مكتبى رجايى و باهنر حزب اللهى. خداوند دعاى هميشگى «خدايا، خدايا، تا انقلاب مهدى تو را به جان مهدى خمينى را نگهدار» را مستجاب كند و سايه شما را از سر ما كم نكند.

اين‌جانبه ساكن شهرستان نور به چند موضوع برخورد كردم كه جواب دادن به ديگران براى من مشكل بود. به همين علت خواستم جواب را از شما جويا شوم؛ لذا از شما امام عزيز اين سؤال‌ها را مى‌پرسم.

1. وقتى مكبّر اذان را مى‌گويد، بعد از آن نماز شروع مى‌شود. وقتى كه نيت كرديم بعد از نيت حمد و سوره را نمى‌خوانيم. آيا ما هم در نماز جماعت حمد و سوره را بخوانيم صحيح است يا نه؟ چرا؟ توضيح دهيد.

بسمه تعالى، در نماز جماعت حمد و سوره از مأموم ساقط است.

2. آيا موقع خواندن نماز جماعت، كسانى هم مى‌توانند در ميان نماز جماعت، نماز غير جماعت در صف بخوانند اين كار درست است يا نه؟ چرا؟

بسمه تعالى، اگر موجب هتك جماعت يا امام نباشد اشكال ندارد.

3. كسانى كه در نماز جمعه شركت مى‌كنند، آيا غسل جمعه بر آن‌ها واجب است يا نه؟

بسمه تعالى، غسل جمعه مستحب است.

[سؤال 3193] 695

2. در ركعت اول و دوم نماز ظهر و عصر كه به صورت جماعت خوانده مى‌شود، آيا مأموم مى‌تواند تسبيحات اربعه بخواند؟

بسمه تعالى، به عنوان ذكر اشكال ندارد.

[سؤال 3194] 6801

5. اگر در نماز جماعت به علت فاصلۀ زياد با امام، صداى خواندن حمد و سورۀ امام شنيده نشود، تكليف چيست؟

بسمه تعالى، اشكال ندارد.

[سؤال 3195] 7006

9. اگر در نماز جماعت، امام ركعت سوم بود و ما رسيديم و قامت بستيم، بايد حمد و سوره بخوانيم يا تسبيحات امام كفايت مى‌كند؟

بسمه تعالى، تسبيحات امام كافى نيست و مأموم بايد حمد و سوره بخواند و اگر در ركوع امام، مأموم ملحق شود، حمد و سوره در آن ركعت ساقط است.

[سؤال 3196] 3292

3. در مسائل نماز جماعت مسألۀ شمارۀ 1439 مأموم قنوت و تشهد را بخواند يا نخواند؟ (در اقتداى به امام جماعت در ركعت دوم) چون معمولاً نمى‌خوانديم و همه بر اين عقيده بودند و من اخيراً در اين مسأله به رساله رجوع كردم، حال نمى‌دانم در رساله اشتباه چاپ شده يا ما اشتباه مى‌كرديم؟ ببخشيد لطفاً توضيح بدهيد آيا نمازهاى قبلى كه تشهد و قنوت را (در اقتداى در ركعت دوم) نمى‌خوانديم غلط بوده يا صحيح؟

بسمه تعالى، خواندن واجب نيست، ولى اگر تبعيت كنند و بخوانند مانع ندارد.

[سؤال 3197] 1583

بسم الله الرحمن الرحيم

مولاى الإمام القائد الهمام السيّد آية الله الخميني، حفظكم الله وأبقاكم، السلام عليكم ورحمة الله وبركاته

لديّ أسئلة وأرجو منكم الإجابة عليها ولكم جزيل الشكر و هي:

1. هل يجب قراءة شيء من التشهد أو القرآن أثناء التجافي في صلاة الجماعة؟

بسمه تعالى، لايجب.

2. هل الجهر واجب في القراءة فقط، أم في جميع أجزاء الصلاة؟ وكذلك الإخفات؟

بسمه تعالى، في القراءة فقط.

3. هل الإخفات أن نُظهر البحة؟

بسمه تعالى، لابدّ من صدق الإخفات عرفاً.

4. هل يجب عند شراء اللحوم من أسواق المسلمين أو الدول الإسلامية، السؤال عن تذكيتها علماً بأنّ الغالب في هذه البلاد التعامل باللحوم غير المذكّاة و ما الحال بالنسبة للجلود؟

بسمه تعالى، لايجب السؤال و يحكم بالتذكية إذا لم يعلم باستيراد اللحم أو الجلد من البلاد الغير الإسلامية.

5. هل يجوز رمي الآيات القرآنية وأسماء الله تبارك وتعالى بعد تغيير هيئتها مثل الشطب عليها أو تمزيقها أو تغييرها بحيث لا يعرف معناها عند القراءة؟

بسمه تعالى، لا إشكال فيه إذا لم يصدق عليه القرآن واسم الله تعالى عليه بعد التغيير.

6. هل يجوز رمي أسماء «لفظ الجلالة» في القمامة بعدم نيّة الإهانة إليها؟ وما حكمها إذا كانت مرمية؟

بسمه تعالى، لا يجوز الرمي ولابدّ من أخذها عن موضع الهتك.

7. ماحكم رمي الجرائد والمجلاّت في مكان الأوساخ علماً أنّها تحتوي على أسماء الله سبحانه وتعالى وعلى بعض الآيات القرآنية الكريمة؟

بسمه تعالى، محكوم بما ذُكر في المسألة السابقة.

8. هل يجوز أكل المعلبات المستوردة من بلاد الكفر؟

بسمه تعالى، اللحوم المستوردة منها محكومة بعدم التذكية إلاّ إذا احتمل أنّ المستورد المسلم قد أحرز التذكية وجعلها في مورد ابتلاء المسلمين، وسائر المعلبات محكوم بالطهارة والحلّية إلاّ إذا علم بنجاستها وحرمتها.

[سؤال 3198] 1584

بسمه تعالى

خدمت حضرت آيت الله آقاى پسنديده، سلام

به استحضار مى‌رساند كه برادر اين‌جانب مدتى بود كه نماز و روزه را ترك گفته بود و در جبهۀ دارخوين شهيد شده است، لذا ما بر آن شديم كه قضاى آن‌را به‌جا آوريم اما توان آن‌را در خود نيافتيم؛ بدين جهت روى به شما آورده و خواستيم بگوييم كه براى اطمينان خاطر، نماز و روزۀ 5 سال او را قصد داريم به كسى بگوييم انجام دهد و چون در آن حوزه افرادى هستند كه اين كار را مى‌توانند انجام دهند، لذا از شما تقاضا

داريم در صورت امكان بفرماييد كه ما ساليانه چقدر بايد بپردازيم؟ و اگر شما شماره حسابى بدين منظور داريد بفرماييد تا ما هديۀ زحمت 5 سال را به شماره حساب منظور واريز نماييم تا شما هم پس از دريافت آن هديه، قبض رسيد را ارسال داريد.

ضمناً لطف فرموده به سؤالات ذيل پاسخ فرماييد:

1. در نماز، ركعت اول را كه با امام سجده‌ها را به‌جا آورديم و همگام با امام برمى‌خيزيم؛ اما امام كمى زودتر از ما برمى‌خيزد و ما در حالى كه در حال بلندشدن و گفتن بحول الله و قوته هستيم، امام بسم الله الرحمن الرّحيم را مى‌گويد. آيا ما كه بدنمان در حال حركت هست و در حال گفتن ذكر مى‌باشيم - در حالى كه امام بسم الله را دارد مى‌گويد - نماز ما كه مأموم هستيم غلط مى‌باشد؟

بسمه تعالى، جماعت و نماز در فرض سؤال، صحيح است.

2. كسى كه تا به حال در وضو صورت را سه بار مى‌شست، بعد از ده سال متوجه شد كه صورت را بايد دوبار شست. آيا بايد تمام نمازهايش را قضا بخواند؟

بسمه تعالى، اگر فقط صورت را سه بار مى‌شسته، نمازهايش صحيح است.

3. شخصى در نمازهايش هميشه كلمۀ «صراط المستقيم» را غلط مى‌خواند؛ يا در تسبيحات اربعه، كلمۀ آخر يعنى «الاّ الله و الله اكبر» را غلط مى‌گفت؛ مثلاً «الا الله» را در آخر كه مى‌بايست حرف آخر «ه» با صداى كوتاه خوانده شود، با صداى بلند يعنى «هو» مى‌خواند و مى‌گفت «لا اله الا الله هو». تكليفش چيست؟ آيا بايد بعد از ده سال تمام نمازهايش را قضا به‌جا آورد؟

بسمه تعالى، نمازهاى گذشته، اعاده و قضا ندارد.

[سؤال 3199] 1871

2. در احكام نماز جماعت رسالۀ امام مرقوم است: «اگر مأموم حتى عمداً قبل از امام سلام نماز را بدهد نمازش درست است» و در مسأله بعدى فرموده است: «اگر مأموم غير از تكبيرة الاحرام و سلام، بقيۀ نماز را پيش از امام بگويد، اشكال ندارد...».

در اين باره توضيح بدهيد.

بسمه تعالى، اگر پيش از امام سلام نماز را بگويد نماز و جماعت صحيح است؛ ولى اولى و احوط آن است كه سلام را به تأخير اندازد تا بعد از سلام امام بگويد.

[سؤال 3200] 1585

بسمه تعالى 7 / 1 / 1362

محضر مبارك حضرت آيت الله العظمى امام خمينى دام ظله

پس از عرض سلام فراوان خدمت آن رهبر گرامى و عظيم الشأن از شما خواهش مى‌كنم كه نظر مباركتان را در مورد اين مسأله شرعيه بيان فرماييد.

1. اگر در نماز جماعت در حين ركوع يا سجود، مأموم به خيال اين‌كه امام از ركوع يا سجود بلند شده بلند شود و بعد متوجه شود كه امام هنوز در ركوع يا سجود است چه بايد بكند؟

بسمه تعالى، اگر امام در ركوع و سجود مى‌ماند و مأموم مى‌تواند دو مرتبه ركوع و سجود او را درك كند، دو مرتبه به ركوع يا سجود برود و از امام

تبعيت نمايد و اشكال ندارد و اگر امام ركوع و سجود را طول نمى‌دهد مأموم مى‌تواند صبر كند تا امام به او ملحق شود.

2. در مورد اموال دولتى و يا نظامى كه فرماندهان اظهار مى‌دارند كه بردن آن‌ها به خانه و يا استفاده شخصى ممنوع است با علم و يقين به اين‌كه اگر از آن‌ها استفاده‌نشود از بين خواهد رفت چه بايد بكنند و چه حكمى اين مسأله دارد؟

بسمه تعالى، بستگى به نظر مسئولين دارد.

[سؤال 3201] 2032

4. اگر نمازگزار بى‌اطلاع ماند تا امام، هر دو سجده را به‌جا آورد و مأموم هنوز سجدۀ اول را تمام نكرده، در اتمام سجدۀ دوم و در وجوب متابعت از امام تكليفش چيست؟

بسمه تعالى، سجدۀ دوم را به‌جا آورد و متابعت نمايد.

[سؤال 3202] 1586

بسمه تعالى 13 / 5 / 1361

ضمن عرض سلام و اميد سلامت رهبر عالى‌قدر انقلاب و دعا براى ظهور هرچه زودتر منجى عالم حضرت مهدى (عج) استدعا دارم زحمت كشيده و چگونگى پيوستن به نماز جماعت در ركعت‌هاى دوم و سوم و چهارم از ركوع و تشهد و نيز چند دعاى دست كه مورد تأييد امام باشند براى اين‌جانب ارسال نماييد.

بسمه تعالى، در احكام جماعت به رسالۀ عمليه مراجعه نماييد و در دعاى قنوت به رساله يا كتاب دعا رجوع كنيد.

شرايط امام جماعت

[سؤال 3203] 340

3. در صورتى كه پيشنماز مسجد دير بيايد و مردم جهت استفاده از فيض اول وقت نماز از روحانى ديگرى كه در مسجد است تقاضا كنند امام جماعت شود آيا اشكالى

دارد، آيا حتماً بايستى از پيشنماز اصلى كسب اجازه شود، نماز مردم چطور است؟

بسمه تعالى، اگر هتك امام راتب است اين كار را نكنند.

[سؤال 3204] 1587

بسمه تعالى

محضر مبارك حضرت امام خمينى، مدّ ظله

1. اگر يك روحانى، شروع مسجدى را عهده‌دار شود آيا بدون اعراض و رضايت او، روحانى ديگرى مى‌تواند بيايد دنبالۀ كار مسجد را عهده‌دار شود، و جاى او را بگيرد، و اقامۀ جماعت نمايد، و مخالفت پيش آمده را تأييد نمايد؟ تا زمانى كه روحانى دوم، يا هر دو از مسجد اعراض ننمايند، اختلاف بين مردم برطرف نشده و وحدت جامعه، در مسائل دينى و سياسى شكل نمى‌گيرد. تكليف اين دو روحانى و مردم چيست؟

بسمه تعالى، مزاحمت يكديگر نبايد بكنند، و از هر گونه عملى كه موجب اختلاف يا بدبينى مردم باشد، بايد اجتناب نمايند.

2. اگر در يك بازى كه طرفين بر سر آن شرط بسته‌اند، شخصى بدون شرط شركت نمايد، جايز است؟

بسمه تعالى، جايز نيست.

3. اگر كارگران كارخانه‌اى كه نان و شيرينى و خوراك و آشاميدنى توليد مى‌كند، در حال كار از مواد غذايى كارخانه، كه صاحب اصلى آن، بيت المال مسلمين است بخورند و با اطلاع مدير كارخانه باشد، جايز است؟

بسمه تعالى، بستگى به مقررات كارخانه دارد.

[سؤال 3205] 1588

بسمه تعالى 2 / 4 / 1361

1. آيا كسى مى‌تواند بدون اجازۀ امام راتب مسجدى، در آن مسجد اقامۀ جماعت نمايد؟ و اگر نمى‌تواند، تكليف مردم نسبت به اقتداى به اين امام چيست؟

بسمه تعالى، اجازه معتبر نيست ولى مزاحمت نكند.

2. شخصى نمازگزار است و ساكن محل؛ آيا مى‌تواند به هنگام اقامۀ نماز جماعت در گوشه‌اى نماز خود را منفرداً بخواند و اين عمل مكرر و هميشه باشد؟

بسمه تعالى، اگر موجب هتك مى‌شود جايز نيست.

3. در وسط مسجد حوضى است كه صف‌هاى جماعت طويل مى‌شوند و عده‌اى در جايى مى‌ايستند كه از طرف چپ يا راست متصل هستند ولى پيش‌روى آن‌ها حوض آب است؛ اين‌گونه اتصال كافى

است؟

بسمه تعالى، كافى است.

4. آيا استعمال و زينت مرد به طلاى سفيد - مانند طلاى زرد - حرام و نماز با آن باطل است يا اين‌كه حكم، مخصوص طلاى زرد است؟

بسمه تعالى، طلاى سفيد اشكال ندارد.

[سؤال 3206] 6538

4. يك شخص در يك نماز مى‌شود هم امام شود و هم مأموم؟

بسمه تعالى، اگر منظور اين است كه كسى كه در ابتداى نماز مأموم بوده و به علتى منفرد شده، در بقيۀ نماز به او اقتدا شود، مانع ندارد.

شرطيت عدالت در امام جماعت

[سؤال 3207] 2820

6. در كاروان‌ها يا اجتماعات ديگر كه جماعت منعقد مى‌شود با عدم احراز عدالت امام آيا مى‌شود كه نماز را به جماعت خواند و سپس فرادا نيز بخواند يا خير؟ با توجه به اين‌كه گاهى شركت نكردن از نظر اخلاقى مفاسدى ممكن است ايجاد كند؟

بسمه تعالى، اشكال ندارد.

[سؤال 3208] 4473

4. شرط امام جماعت بنابر مشهور عادل بودن و مسأله‌دان بودن و صحت قرائت است. اگر وى به واسطۀ ضعف و نقاهت يا كبر سن در تظاهرات شركت ننموده، آيا

سلب عدالت از او مى‌شود يا خير؟

بسمه تعالى، تا عملى كه موجب سلب عدالت است از او صادر نشده، اقتداى به او در نماز مانع ندارد.

[سؤال 3209] 1589

بسمه تعالى

محضر مبارك و مقدس نايب الامام و رهبر عالى‌قدر امام خمينى متّع الله المسلمين بطول بقائه

با نهايت ادب و احترام؛ به عرض مى‌رساند: مكرر در رهنمودها و سخنرانى‌هاى خود تأكيد فرموده‌ايد: «مسجد سنگر است؛ سنگرها را حفظ كنيد». مسلّم است كه بدون اقامۀ جماعت، اجتماع در مسجد ميسّر نيست. به طورى كه خاطر مبارك مستحضر است، بسيارى از دهات و قصبات فاقد روحانى است. گاهى براى ماه مبارك رمضان، يك نفر روحانى به محل مى‌آيد وقتى از او دربارۀ شرايط امام جماعت سؤال شود؛ جواب مى‌دهد: شرط امام جماعت اين است كه هيچ‌گونه گناه صغيره و كبيره از او سر نزده باشد. اگر چنين باشد، چهارده نفر معصوم عليهم‌السلام بيشتر نيست و در نتيجه: اولاً، اجتماعى در مساجد روستاها منعقد نمى‌شود. و ثانياً، مردم روستا از ثواب عظيم جماعت محروم مانده و خواهند ماند، لذا استدعا دارد، نظر مبارك را دربارۀ شرايط امام جماعت و اين‌كه آيا هر شخص عادى كه بين مردم به تقوا و درستكارى معروف باشد، مى‌تواند امام جماعت باشد يا خير؟ صريحاً بيان فرماييد كه مردم بلاتكليف نباشند. والسلام عليكم ورحمة الله وبركاته

خدايا، خدايا، تا انقلاب مهدى خمينى را نگه‌دار

بسمه تعالى، امام جماعت بايد عادل باشد و كسى كه بين مردم معروف به تقوا و درست‌كارى است محكوم به عدالت است، مگر خلاف آن معلوم باشد و با دسترسى به روحانى، غير روحانى امامت نكند.

[سؤال 3210]

740

4. اگر كسى مشغول خواندن نماز باشد، افرادى به او اقتدا كنند و آن فرد صلاحيت امامت جماعت را در خود نديد. آيا به صرف اين‌كه به مأمومين بگويد من صلاحيت امامت جماعت را ندارم، نمازتان را دوباره بخوانيد. در صورتى كه بداند مأمومين با گفتن اين جمله نمازشان را دوباره نمى‌خوانند، آيا تكليف از وى ساقط مى‌شود؟

بسمه تعالى، احراز عدالت امام جماعت نزد مأمومين كافى است.

[سؤال 3211] 2686

4. طلابى كه جهت تبليغ و ارشاد مردم به جبهه‌هاى جنگ و يا به شهرها و روستاها مى‌روند، و با اين‌كه خود را عادل نمى‌دانند، اما در مكان‌هاى مذكور به آن‌ها اصرار مى‌كنند كه امامت جماعت را قبول كنند، چون مى‌گويند مورد تقويت اسلام و نيرو بخشيدن به رزمندگان و موجب كشاندن مردم به مساجد و بزرگ داشتن شعائر اسلامى مى‌باشد، و اگر قبول نكنند موجب دلسردى و بدبينى آن‌ها به اسلام و روحانيت مى‌شود، در اين مورد آيا اجازۀ قبول امامت جماعت يا كارهايى كه عدالت در آن شرط است را مى‌دهيد يا نه؟

بسمه تعالى، اگر در نظر مأمومين امام جماعت عادل است، اقتدا صحيح است و گرنه باطل است.

[سؤال 3212] 206

9. شرط عدالت براى امام جماعت به چه صورت است آيا جنبه نسبى دارد و اگر شخصى به خوبى مشهور باشد و مردم او را درست‌كار بدانند مى‌تواند امام جماعت شود؟ اين موضوع در مورد من صدق مى‌كند و در اداره بهدارى گاهى به علت نيامدن امام جماعت مرا امام جماعت قرار مى‌دهند ولى من به علت آن‌كه هنوز ايمان كامل ندارم متأسفانه دچار غرور مى‌شوم از اين‌كه مردم مرا شايسته امام جماعت شناخته‌اند

آيا با اين حال من مى‌توانم امام جماعت آن‌ها باشم؟

بسمه تعالى، ميزان در عدالت امام جماعت تشخيص مأمومين است و معنى عدالت در رساله ذكر شده است.

[سؤال 3213] 1590

بسمه تعالى

محضر مقدّس حضرت آيت الله العظمى امام خمينى، مرجع تقليد شيعيان، متّع الله المسلمين بطول بقائه الشريف

احتراماً؛ به استحضار مبارك مى‌رساند: مسأله‌اى اخيراً مورد سؤال مردم قرار گرفته و حقيقت آن‌را نمى‌دانند و لذا از آن حضرت، تقاضاى جواب كافى و راهنمايى دارند. مسجدى بعد از كلنگ زدن، به مدت يك سال متروك مانده و مسئولين اقدامى براى عمليات ساختمانى آن نكردند تا اين‌كه يك روحانى دعوت شد و نامبرده براى پيشروى كار مسجد اقدام و مردم عموماً دخالت و در پايان از ايشان دعوت به عمل آمد كه در محل بماند و مسجد را براى خدا بسازند و صورت جلسه‌اى را براى اين امر مهم، تنظيم و امضا نمودند و كار مسجد رسماً دست روحانى مزبور افتاده و شروع به كار كردند؛ ولى در پى يك خلاف توقع كه اقدامى به نفع اهالى شهرك بود، از ايشان رنجيده و از پرداخت وجوه به دست ايشان امتناع و پس از يك سال كه ايشان دو نماز عيد فطر را در مسجد اقامه نمودند، اقدام به آوردن روحانى ديگرى نمودند كه همشهرى مخالفين روحانى سابق الذكر باشد و بلافاصله روحانى تازه رسيده، در برابر روحانى سابق در ورود شهرك و اقامه جماعت در مسجد، موضع خصمانه گرفته و ادعا نمودند كه توليت مسجد را رسماً بر عهده گرفته‌اند و امام جماعت رسمى مسجد هستند و آن روحانى كه قبلاً بوده، در هيئت فعاليت دارند و مردم گروهى به مسجد مى‌روند و گروهى نمى‌روند و از فيض اقامۀ نماز در مسجد محروم هستند و معتقد هستند كه روحانى اول، اولى به اقامۀ نماز جماعت و مسئوليت مسجد هست و ثانياً

اگر روحانى دوم، داراى ورع و تقوا و عدالت لازم و حائز روحيۀ انقلابى - كه فداكارى است - بودند، به جاى موضع‌گيرى اقدام به اصلاح نموده و با خرد كردن حيثيت همكار و هم‌لباس خود، قدم به مسجد نمى‌گذاردند و مردم ايشان را عادل نمى‌دانند و مسجد را حق روحانى اول مى‌دانند؛ لكن اين در حد اختلاف باقيمانده و حكم قطعى آن‌را از آن حضرت تقاضا دارند كه تكليف مسجد رفتن آن‌ها روشن گردد.

بسمه تعالى، مسجد توليت‌بردار نيست و امام جماعت بايد در نظر مأمومين عادل باشد و مسلمين بايد مصلحت اسلام و انقلاب را مقدم بدارند و از دست زدن به هرگونه كارى كه موجب تفرقه و از بين رفتن وحدت مى‌شود حذر كنند.

[سؤال 3214] 6865

4. آيا شرايط امام جماعت با امام جمعه فرق مى‌كند؟ عادل بودن كه براى امام جماعت واجب است، تعريفش چيست؟ و آيا اگر امام جمعه يا جماعت به روى گناهان صغيره اصرار داشته باشد از عدالت خارج مى‌شود؟

بسمه تعالى، معناى عدالت و شرايط امام جماعت و جمعه در رساله ذكر شده است و اصرار بر صغيره موجب سلب عدالت مى‌شود.

[سؤال 3215] 1377

6. بعضى از وقت‌ها (مثلاً در محيط مدرسه) تمام معلمين يك معلمى را قبول دارند كه عادل است و او را به عنوان امام جماعت انتخاب مى‌كنند؛ اما خود آن معلم انكار مى‌كند؛ چون خودش، خودش را بهتر مى‌شناسد و لذا مى‌داند كه عادل نيست. در اين مواقع اگر مسئوليت امام جماعت را با اصرار ديگران و انكار خود قبول كند (با توجه به اين‌كه مى‌داند عادل نيست)، اشكال دارد يا خير؟

بسمه تعالى، ميزان، تشخيص مأمومين است؛ اگر چه كسى كه خود را عادل نمى‌داند، احتياط مستحب آن است كه امامت نكند.

[سؤال 3216]

1204

3. آيا مى‌شود به امام جماعتى كه مى‌گويد: «فلان مبلغ به من بدهيد تا اين‌كه به اين مكان بيايم و نماز جماعت برگزار كنم» اقتدا كرد؟ و اصلاً شرط عادل بودن امام جماعت چيست؟ عادل بودن را شرح دهيد.

بسمه تعالى، با مراعات عدالت امام جماعت اقتدا صحيح است. و معناى عدالت در رساله ذكر شده است.

[سؤال 3217] 1591

بسمه تعالى

محضر مقدس رهبر عظيم الشأن آيت الله العظمى خمينى، دامت بركاته

يك نفر از روحانيون قريب 2 سال است اين‌جا است و طبق تحقيقات بررسى شده در اراك در مدرسه سپه‌دارى تحصيل مى‌نموده است و از محل درآمد موقوفات آن مدرسه حقوق مى‌گرفته است. اينك در تهران قريب دو سال است كه امام جماعت است. چون فتواى آن زعيم عالى‌قدر باطل بودن نماز پشت سر افراد حقوق بگير از اوقاف است، شامل اين مسأله نيز مى‌شود يا خير؟ اميد است كه مسلمين از تحيّر و سرگردانى نجات يابند.

بسمه تعالى، در امام جماعت عدالت معتبر است و مجرد استفاده از موقوفات مدرسه اگر بر طبق وقف بوده، موجب فسق نمى‌شود.

[سؤال 3218] 5006

4. مردمى كه اكثراً افراد نابالغند و كسى در ميان اوليا، عادل نمى‌باشد، اگر بخواهند نماز جماعت برقرار كنند تكليف چيست؟ آيا از مؤمنين كه حمد و سوره و باقى نماز را صحيح مى‌خواند، مى‌تواند به امامت بايستد يا خير؟

بسمه تعالى، نماز را دسته جمعى و با هم خواندن مانع ندارد ولى در تحقق جماعت و صحت اقتدا، عدالت امام بايد براى مأمومين محرز باشد.

[سؤال 3219]

1592

بسمه تعالى 28 / 7 / 1361

رهبر كبير انقلاب و اميد مستضعفان جهان و نور چشم ملت شهيد پرور ايران، سلام عليكم ورحمة الله

و اما بعد؛ موضوع سؤال اين است كه آيا فردى كه صورت خود را با تيغ يا ماشين ريش‌تراشى طورى مى‌تراشد كه معلوم است صورت خود را كاملاً از ته تراشيده است، مى‌تواند امام جماعت بشود و ديگران به او اقتدا كنند - باتوجه به حكمى كه شما در مورد تراشيدن ريش داده‌ايد - يا نه؟ والسلام على عباد الله الصالحين

بسمه تعالى، ريش‌تراش نمى‌تواند امام جماعت شود.

[سؤال 3220] 1593

بسمه تعالى 1 / 5 / 1361

حضور محترم پدر بزرگوار، امام خمينى

پس از سلام و آرزوى سلامتى و طول عمر براى آن رهبر گرامى، قبل از هر چيز بايد بگويم كه من به عنوان يكى از ده‌ها هزار سربازى كه توفيق خدمت به اسلام و جمهورى اسلامى را پيدا كرده‌ام، اين نامه را براى شما مى‌نويسم. پدر بزرگوار چون سؤالاتى برايم پيش آمده بود، مزاحم اوقات شريف شما مى‌شوم.

1. از لحاظ نمازهاى جماعت كه شرط عادل بودن امام، يكى از شروط اساسى مى‌باشد؛ آيا در مورد برگزارى نمازهاى جماعت درون جبهه به امامت يكى از برادران، تكليف چه مى‌باشد؟ آيا نماز درست است يا نه؟

بسمه تعالى، اگر كسانى كه اقتدا مى‌كنند، امام جماعت را عادل مى‌دانند اقتدا صحيح است.

2. در مورد روزه چون ما نتوانستيم فريضۀ روزه را به‌جاى آوريم، لذا قرض‌هاى آن را بايد به ميزان يك ماه روزه بگيريم يا اين‌كه بايد كفارۀ آن را بپردازيم؟

بسمه تعالى، اگر روزه به جهت سفر يا عذر ديگرى فوت شده قضا دارد.

[سؤال 3221]

7325

2. اگر كسى به امام جماعت مسجد شك داشته باشد، تا وقتى شكش به يقين نرسيده، مى‌تواند به او اقتدا كند و نمازش صحيح است؟

بسمه تعالى، بايد عدالت امام جماعت احراز شود.

[سؤال 3222] 244

10. اقتدا به ائمۀ جماعتى كه انسان آن‌ها را نمى‌شناسد و به همين دليل، خلاف عدالت آن‌ها محرز و مشخص نيست، صحيح است يا خير؟

بسمه تعالى، صحت اقتدا و جماعت، منوط به احراز عدالت امام جماعت است.

[سؤال 3223] 1594

بسمه تعالى

1.

شخصى كه رفتار عمومى‌اش مناسب است، لكن بين زنانش حق مقرر شرعى را اساساً رعايت نمى‌كند و بين فرزندانش نيز آشكارا تبعيض قائل است، اكنون كسى كه به وضعيت او آگاه است آيا بايد از او تلقّى غيرعادل كند و يا به اعتبار حسن رفتار عمومى، شهادت و امامت جماعت او را صحيح بداند؟

2.

آيا كسى كه نسبت به پرداخت دقيق حق ارثى ساير ورثه (خواهران) ابا دارد، از اين جهت عدالت او منتفى مى‌شود؟

بسمه تعالى، حكم اين دو سؤال واضح است و عدالت و احكام آن در رسالۀ عمليه ذكر شده است.

3. پدرى كه روى بهانه‌گيرى‌هاى غيرقبول شارع مقدّس، تقريباً همۀ عمر، نمازش و احياناً قضاى روزه‌هاى سفرى‌اش فوت شده است، آيا تكليف فرزند بزرگ‌تر همان است كه هست؟

بسمه تعالى، چنانچه فوت نماز از روى طغيان نباشد بر پسر بزرگ‌تر واجب است.

4. شخصى وصيت كرده و براى دفن و كفن قيودى ذكر كرده كه اجراى آن‌ها موجب اذيت و فشار براى

مردم و يا مجريان است، آيا وصيت را به هر حال بايد اجرا كرد؟

بسمه تعالى، موارد مختلف است و در مورد عدم تمكّن يا مشقت و حرج واجب نيست.

[سؤال 3224] 1595

بسمه تعالى 12 / 6 / 1358

خدمت برادران عزيز، سلام عليكم؛ اميدوارم كه خداوند همه ما را مؤيد و منصور فرمايد تا در راه اجراى اسلام عزيز هرچه بيشتر موفق باشيم.

من يكى از برادران شما در كشور آلمان هستم. مى‌خواستم در زمينه‌اى مرا راهنمايى كنيد. ما در جلساتمان به علت تقويت هرچه بيشتر صفوف اسلام نماز جماعت برپا مى‌داريم. و از آن‌جايى كه همه مسلمان هستيم. در مورد انتخاب امام جماعت شخص به خصوصى را در نظر نمى‌گيريم و هر بار يكى از ما پيشنماز مى‌شود مى‌خواستم در اين مورد ما را راهنمايى فرماييد. و آيا اصولاً اشكالى در اين مورد هست يا خير؟

بسمه تعالى، اگر كسى را كه براى امامت انتخاب مى‌كنيد عادل باشد مانع ندارد.

[سؤال 3225] 333

7. وقتى با برادران دور هم جمع مى‌شويم، نماز را به جماعت مى‌خوانيم؛ چون در اين صورت پيشنماز هم يك دانشجو است و زياد از احكام اطلاع ندارد، بنابراين آيا اين نماز صحيح است؟

بسمه تعالى، امام جماعت بايد عادل باشد.

[سؤال 3226] 1972

5. آيا شخصى كه عدالت ظاهرى دارد، ولى بنا به گفتۀ خود او، بعضى مواقع گناه كبيره از وى سر مى‌زند ولى قرائت حمد و سورۀ نماز وى از ديگران صحيح‌تر است، براى برقرارى جماعت مى‌تواند امام جماعت شود؟

بسمه تعالى، كسى كه گناه كبيره انجام مى‌دهد عادل نيست و نمى‌توانند به او اقتدا نمايند.

[سؤال 3227] 3011

6. اگر كسى شخصى را عادل نمى‌داند و براى حفظ وحدت و تعظيم شعائر الهى پشت سر او نماز مى‌خواند، بايد بعد، نمازش را اعاده كند يا خير؟

بسمه تعالى، بايد اعاده كند.

[سؤال 3228] 1932

4. اگر انسان پشت سر امام جماعت غيبت كند و براى مثال اداى او را درآورد، اقتدا كردن به او اشكال دارد؟

بسمه تعالى، غيبت و هتك مؤمن جايز نيست و در صورتى كه امام جماعت عادل باشد، اقتداى به او صحيح است.

[سؤال 3229] 32

4. اگر فردى را بشناسيم كه قبلاً گناه كبيره‌اى مرتكب شده و اكنون واقعاً نادم و متديّن و به مسائل شرعى پايبند است، و گناه كبيره و... انجام نمى‌دهد، آيا به چنين شخصى مى‌توان براى نماز اقتدا نمود؟

بسمه تعالى، اگر احراز كنيد كه عادل شده است، اشكال ندارد.

[سؤال 3230] 1958

4. آيا كسى كه گناهان كبيره‌اى انجام داده و بعد توبه كرده، مى‌تواند امام جماعت بشود؟

بسمه تعالى، امام جماعت بايد عادل باشد.

[سؤال 3231] 5598

2. آيا استمرار در دروغ‌گويى باعث سلب عدالت مى‌شود يا خير؟ و چنان‌كه به

غلط نزد عوام مشهور است دروغ گفتن مرد به همسرش جايز است و آيا در اين‌جا هم استمرار باعث سلب عدالت مى‌شود يا خير؟

بسمه تعالى، دروغ از گناهان كبيره است.

[سؤال 3232] 1291

3. اكنون در مدرسه، نماز جماعت برپا مى‌داريم و امام جماعت از خود بچه‌ها است و ما شناختى روى بعضى از آن‌ها نداريم. در اين مورد، امر بفرماييد.

بسمه تعالى، امام جماعت بايد بالغ و عادل باشد و اگر مأموم، بالغ نباشد، امامت غير بالغ مانع ندارد .

[سؤال 3233] 2267

6. اقتدا كردن زن به شوهر عادل در صورتى كه بخواهند دو نفرى نماز جماعت بخوانند، اشكالى دارد يا خير؟ و اصولاً خواندن نماز جماعت حداقل با چند نفر جايز است؟

بسمه تعالى، اشكال ندارد.

[سؤال 3234] 7415

2. از آن‌جا كه در جلسات مذهبى اين‌جا نماز جماعت برقرار است و از طبقۀ محترم روحانيت كسى در اين‌جا نيست كه عهده‌دار امامت اين نمازها باشد، خواهشمندم مرقوم فرماييد كه شرايط امام جماعت براى ما چيست؟

لازم به تذكر است كه شرايط مرقومه در رسالۀ شريفۀ احكام كاملاً مشخص نيست. محترماً مرقوم فرماييد كه عدالت مشروطه، چه معنايى دارد؟

در ضمن آيا اگر كسى حتى يكى دو حرف از حروف قرائت نماز را هم دقيقاً تلفظ نمى‌كند، صلاحيت امامت نماز جماعت را ندارد؟

همچنين اگر كسى كاملاً واجد شرايط فوق نبود، آيا صلاح است به‌جاى نماز

جماعت كه بسيار تأكيد شده و از نظر وحدت، مورد اهميت خاصى است، نماز فرادا به‌جا آوريم؟

بسمه تعالى، امام جماعت بايد عادل باشد، يعنى گناه كبيره انجام ندهد و بر معاصى ديگر اصرار نكند و قرائت او هم بايد درست باشد و در اسلام، نماز جماعت بسيار ارزشمند و مورد سفارش است.

[سؤال 3235] 1846

4. اگر عادلى از عادل ديگرى غيبت كند، آيا غيبت كننده از عدالت ساقط مى‌شود؟ غيبت شده چطور؟ وظيفۀ ما چيست؟

بسمه تعالى، اگر عدالت هر دو محرز بوده، تا يقين به فسق يكى پيدا نشده، هر دو محكوم به عدالت هستند و كار هر كدام محكوم به صحت است؛ ولى اگر معلوم است كه غيبت كننده بدون مجوّز غيبت مى‌كند، از عدالت ساقط مى‌شود.

[سؤال 3236] 4473

5. هرگاه كسى امام جماعتى را به واسطۀ عدم عدالت يا عدم صحت قرائت موظف نباشد به او اقتدا كند، آيا حق دارد و مى‌تواند به ديگرى هم اطلاع دهد يا خير؟

بسمه تعالى، غيبت مؤمن و تهمت زدن جايز نيست.

[سؤال 3237] 1685

4. در بين برادران سنّى چنين معمول است كه هر كس براى نماز جماعت، مى‌تواند امام شود؛ مخصوصاً در دانشگاه هركه در جلو ايستاده بقيه به او اقتدا مى‌كنند؛ آيا بدون اين‌كه از اين شخص، شناختى داشته باشيم مى‌توانيم در نماز به او اقتدا كنيم؟ در حال حاضر با آن‌ها نماز قضا را نيت كرده، بعداً خودم نماز واجب را فرادا مى‌خوانم.

بسمه تعالى، در اقتدا، احراز عدالت امام شرط است.

[سؤال 3238]

6

5. چند نفر كه هيچ‌كدام واجد تمامى شرايط امامت نيستند، مى‌خواهند نماز بخوانند. آيا جايز است كه شايسته‌ترين آن‌ها، امامت كند يا اين‌كه واجب است نماز را فرادا بخوانند؟

بسمه تعالى، امام جماعت بايد عادل باشد.

[سؤال 3239] 1596

بسمه تعالى

در بيشتر مدارس راهنمايى نماز جماعت برقرار مى‌شود. با توجه به اين‌كه اكثر دانش‌آموزان در سنين 11 تا 14 سال هستند، آيا نماز خواندن همراه آن‌ها صحيح است؟ شرايط آن چيست؟

بسمه تعالى، اگر امام جماعت بالغ و عادل باشد با مراعات اتصال صفوف مى‌توانيد جماعت بخوانيد.

[سؤال 3240] 6529

2. ملاك در صغيره بودن و كبيره بودن گناه چيست؟ و آيا تخلف از مقرراتى همانند مقررات راهنمايى و رانندگى كه دولت براى حفظ سلامت نظام قرار داده گناه كبيره است يا صغيره؟

بسمه تعالى، تخلفات ذكرشده كبيره نيستند و در رسائل عمليه اشاره به گناهان كبيره شده است.

[سؤال 3241] 1597

بسمه تعالى

آيا خواندن نماز در پشت سر امام جماعتى كه مقلد كس ديگر باشد اشكال دارد؟

بسمه تعالى، اگر عادل است و مطابق نظر مجتهد مأموم نمازش صحيح است اقتدا مانع ندارد.

[سؤال 3242]

149

3. اصرار كننده بر گناه صغيره در تمام احكام مثل گناه كبيره است، مثلاً حاكم مى‌تواند او را تعزير كند يا خير؟

بسمه تعالى، حكم كبيره را دارد.

[سؤال 3243] 1598

بسمه تعالى 17 / 2 / 1361

محضر مبارك حضرت امام خمينى دامت بركاته

چندين سؤال مطرح نموده بودم كه متأسفانه مدتى است كه از ارسال آن مى‌گذرد و هنوز جوابى دريافت ننموده‌ام. اميدوارم جواب اين سؤالات را هرچه زودتر مرحمت نماييد.

1. با اين‌كه حضرت امام فرموده‌اند در نمازهاى جماعت اهل تسنن شركت كنيد و نمازتان هم صحيح و احتياج به اعاده ندارد، با اين حال آيا در مساجد به صرف اين‌كه تعدادى به امام جماعتى اقتدا مى‌كنند مى‌توان اكتفا نموده و من هم اقتدا كنم، با اين‌كه نمى‌دانم عادل است و يا حداقل قرائت نمازش را صحيح مى‌خواند يا نه؟

بسمه تعالى، در غير موارد تقيه احراز عدالت امام جماعت لازم است.

2. با اين‌كه لازمۀ صحت نماز جمعه سكوت مأمومين مى‌باشد، ديده مى‌شود در اكثر نمازهاى جمعه در مواقع تأييد سخنان امام جمعه شعار مى‌دهند و يا موقع بردن نام امام زمان از جا بلند مى‌شوند. در اين صورت چنين نماز جمعه‌هايى چه حكمى پيدا مى‌كند؟

بسمه تعالى، در فرض سؤال نماز جمعه صحيح و مجزى از ظهر است.

3. حضرت امام اجازه مى‌فرمايند از سهم امام صرف جبهه يا مسجد محل يا كمك به ايتام نماييم؟

بسمه تعالى، عجالتاً اجازه نمى‌دهم.

4. همان‌طور كه اطلاع داريد مرحوم شهيد رجايى اعلام نمودند كه در ادارات دولتى از اول اذان ظهر به مدت نيم ساعت كاركنان ادارات نماز به پا دارند. با اين حال آيا رؤساى ادارات چنين حقى دارند كه اين ساعت را تغيير بدهند و مثلاً يكى دو ساعت عقب بيندازند؟

بسمه تعالى، رعايت مقررات دولت اسلامى لازم است.

[سؤال 3244]

740

3. كسى كه گناه كبيره‌اى انجام داده ولى توبه كرده باشد، آيا مى‌تواند به عنوان پيشنماز، نماز جماعت بخواند؟

بسمه تعالى، شرايط امامت جماعت در رساله مذكور است.

[سؤال 3245] 1599

بسمه تعالى 8 / 2 / 1361

محضر مبارك قائد عظيم الشأن حضرت آيت الله العظمى امام خمينى مدّ ظله

پس از عرض سلام امام جماعت محلى كه داراى دفتر ازدواج و طلاق مى‌باشد و طبق دستور اسلام صيغۀ عقد را مى‌خواند و يا طلاق مى‌دهد با رعايت همه قوانين شرعى و در دفتر ثبت مى‌كند، آيا مى‌شود به ايشان در نمازها اقتدا كرد يا خير؟

بسمه تعالى، اگر عدالت او محرز است مى‌توانند به او اقتدا كنند.

[سؤال 3246] 97

5. در تحرير الوسيله، در قسمت شرايط امام جماعت نوشته شده كه على الاقوى صفت عدالت با ارتكاب گناه صغيره زايل مى‌شود؛ در حالى كه در قسمت شرايط مفتى و قاضى احتياط واجب شده است. كدام‌يك صحيح است؟

بسمه تعالى، احتياط است.

[سؤال 3247] 6601

3. ضابطۀ كبيره و صغيره بودن گناه چيست؟ و از چه طريقى مى‌توان فهميد گناهى كبيره است، يا صغيره؟

بسمه تعالى، تعدادى از گناهان كبيره و ضابطۀ آن در كتاب تحرير الوسيله مسطور است.

طريقه احراز عدالت در امام جماعت

[سؤال 3248] 1600

بسمه تعالى 1 / 7 / 1361

حضور مبارك امام امّت سلام

پس از عرض سلام، از حضور جناب‌عالى سؤال مى‌شود كه ما در جبهه هستيم و نمازها را اغلب به جماعت مى‌خوانيم و پيشنماز ما فرد خاصى نيست و موقع خواندن نماز، بچه‌ها به همديگر براى پيشنماز شدن تعارف مى‌كنند و سرانجام يك نفر جلو مى‌ايستد و در عادل بودن و قرائت صحيح خواندن نمازشان هم شك است؛ اما مسئولين دايرۀ سياسى ايدئولوژيك مى‌گويند: چون در جبهه هستيم و نماز جماعت سود زيادى دارد، مى‌شود كسى كه قرائتش درست باشد امام جماعت بشود و عادل بودنش چندان مهم نيست. آيا چنين استدلالى صحيح است يا نه؟

بسمه تعالى، بدون احراز عدالت، جماعت صحيح نيست و در احراز عدالت، حسن ظاهر كفايت مى‌كند.

[سؤال 3249] 24

2. اگر امام جماعتى بگويد من عادلم و انسان نداند كه عادل است يا خير و بعضى از مردم او را عادل و بعضى ديگر عادل ندانند، مى‌شود در نماز به او اقتدا كرد يا خير؟

بسمه تعالى، اگر موجب اطمينان نشود و دو شاهد عادل عدالت او را گواهى نكنند اعتبار ندارد.

[سؤال 3250] 24

3. عادل بودن امام جماعت را چگونه مى‌توان شناخت؟

بسمه تعالى، راه احراز عدالت امام جماعت در رساله مذكور است.

[سؤال 3251]

1601

بسمه تعالى 17 / 4 / 1361

دفتر حضرت امام خمينى مدّ ظله العالى

طبق گفته‌هاى امام جماعت شهرستان، استنباط ما اين بود كه اگر امام جماعتى را نمى‌شناسى، به او نبايد اقتدا كنى و بايد به كسى اقتدا كنى كه به او اعتماد كامل داشته باشى. ديروز چهارشنبه آقاى قرائتى در تلويزيون گفتند: اگر وارد مسجدى شدى و ديدى مردم به امام جماعت اقتدا كرده‌اند و در حال نماز هستند، اگر شما به صورت انفرادى نماز بخوانى نماز شما باطل خواهد بود. لطفاً در اين مورد مرا راهنمايى كنيد.

بسمه تعالى، اگر با اقتداى عده‌اى به امام جماعت، اطمينان به عدالت امام جماعت حاصل شود كفايت مى‌كند؛ و در هر صورت نماز فرادا خواندن در كنار نماز جماعت، اگر موجب هتك جماعت يا امام باشد جايز نيست، هرچند نماز صحيح است.

[سؤال 3252] 647

4. آيا مى‌شود بر حسب اين‌كه مردم به شخصى اقتدا مى‌كنند، ما نيز اقتدا كنيم؟

بسمه تعالى، اگر موجب اطمينان به عدالت امام شود مانع ندارد.

[سؤال 3253] 393

2. در مكانى وارد شديم كه اشخاصى مشغول نماز جماعت مى‌باشند؛ تشخيص عدالت امام جماعت چگونه است تا در آن مكان اقتدا كنيم؟

بسمه تعالى، اگر از ناحيۀ اقتداى نمازگزاران اطمينان به عدالت پيدا شود، اقتدا مانع ندارد.

[سؤال 3254] 1059

7. طلابى كه به اردوگاه سپاه و ارتش و يا جاى ناشناس مى‌روند و آن‌ها اصرار مى‌كنند كه نماز جماعت بخوان، بر چه اساسى آن‌ها اقتدا بكنند - در صورتى كه

شناسايى ندارند و نماز مى‌خوانند - نمازشان صحيح است يا خير؟

بسمه تعالى، تحقيق كنند تا عدالت امام جماعت را احراز كنند.

[سؤال 3255] 1602

بسمه تعالى

آيا در مواردى كه انسان امام جماعت را نمى‌شناسد و از عدالت يا فسق او اطلاعى ندارد، اقتدا صحيح است؟ و آنچه براى اثبات عدالت كفايت مى‌كند چيست؟

بسمه تعالى، بدون احراز عدالت، جماعت صحيح نيست و در احراز عدالت، حسن ظاهر كفايت مى‌كند.

[سؤال 3256] 1684

3. سؤالم در مورد امام جماعت است: شما در رساله، امام جماعت را با شرايطى از قبيل عدالت و... معرفى كرده‌ايد؛ پس يعنى ما اگر مى‌خواهيم پشت سر امامى نماز بگذاريم بايد قبلاً در مورد او تحقيق كنيم؟ اگر شخصى نمى‌تواند برود و در مورد امام تحقيق كند وظيفه‌اش چيست؟

در ضمن، مثلاً اگر موقع اذان نزديك مسجدى بوديم كه امام آن را هم نمى‌شناختيم، به اين دليل كه او را نمى‌شناسيم نبايد به او اقتدا كنيم و اگر پشت سر او نماز خوانديم، آيا نمازمان درست نيست و بايد قضا كنيم؟

بسمه تعالى، در صحت اقتدا، احراز عدالت امام جماعت به طريقى كه در رساله مذكور است شرط است.

[سؤال 3257] 20

2. در مورد عادل بودن امام جماعت كه گفته مى‌شود حضرت‌عالى در فتواى جديدى صادر فرموده‌ايد و تأكيد فراوانى روى اين موضوع كرده‌ايد، حال اگر انسان امام جماعت مسجد محلش را نشناسد و فقط به صرف اين‌كه عده‌اى از افراد مسلمان محل، پشت سر وى نماز مى‌خوانند، در نمازها به او اقتدا كند؛ آيا نمازش صحيح است

يا خير؟ (با توجه به اين‌كه شما فرموده‌ايد مسجد سنگر است، سنگرها را حفظ كنيد)

و در صورتى كه جواب شما منفى است، آيا درجايى كه نماز جماعت برپا مى‌شود مى‌توان به صورت فرادا و ليكن هماهنگ با صف جماعت نماز گزارد؟

و اگر كسى تا به حال به عادل بودن امام جماعت يقين نداشته و نمازهايى را با وى خوانده، آيا آن نمازها صحيح است يا اين‌كه بايد قضاى آن‌ها را به‌جا آورد؟

بسمه تعالى، از هر طريق اطمينان به عدالت پيدا شود، اقتدا مانع ندارد و بدون احراز عدالت اگر بى‌توجه اقتدا كرده و ركن نماز، كم يا زياد نشده قضا لازم نيست.

[سؤال 3258] 3092

2. عدالت امام جماعت به چه طريقى حاصل مى‌شود؟ آيا به وسيلۀ معرفى يكى از روحانيون سرشناس شهر يا معرفى از يك مقام رسمى - مثل سياسى ايدئولوژى در ارتش - عدالت محرز مى‌شود يا نه؟

بسمه تعالى، اگر موجب اطمينان شود، كفايت مى‌كند.

[سؤال 3259] 1603

بسمه تعالى

سلام عليكم، بعد از حمد خداوند متعال، از محضر مبارك مرجع عزيز تقاضامندم كه در مورد چند پرسشى كه در مسأله نماز جماعت دارم مرا راهنمايى بفرمايند.

اول اين‌كه در شرايط امام جماعت، در مسأله عدالت امام، آيا تنها با تكيه بر اين‌كه معتمدين محل ايشان را عادل شناخته و به ايشان اقتدا مى‌كنند، مى‌توان او را امام جماعت خويش قرار داد و اگر نه، چگونه مى‌توانيم به عدالت امام يقين حاصل كنيم؟

و مورد بعد اين‌كه آيا مى‌توان در صفوف جماعت مسلمين، نماز را به طور انفرادى خواند، لكن اعمال را هماهنگ با امام انجام داد و حتى اگر عملى را جلوتر از امام انجام داده، آن قدر صبر كند كه امام به او برسد كه اعمالش هم‌پاى امام پيش رود؟ و اين

سؤال به اين علت است كه اخيراً شنيده شد كه اين امر، بدعت است و نبايد انجام داد. خواهشمندم پاسخ را مبذول داريد.

بسمه تعالى، در صحت جماعت، احراز عدالت امام جماعت شرط است و اقتداى ديگران اگر موجب اطمينان شود كفايت مى‌كند و اگر امام جماعت را عادل نمى‌داند، گرچه همراه با جماعت نماز خودش بخواند مانع ندارد؛ ولى بهتر است جدا، در جاى ديگر نماز بخواند.

[سؤال 3260] 1604

بسمه تعالى

السلام عليكم ورحمة الله وبركاته

دفتر حضرت امام خمينى؛ بنده جواب چند مسأله را لازم دارم.

1. يك نفر اين را مى‌داند كه عدالت، در پيشنماز شرط است و ليكن اين را نمى‌داند كه فلان فعل ساقط كننده عدالت هست يا نه؛ چند مدت بعد، معلوم شد كه آن فعل، ساقط كننده عدالت بود؛ الآن كه نمازهايى پشت سر آن پيشنماز خوانده، صحيح است يا نه؟

بسمه تعالى، اگر احراز عدالت امام با يقين به صدور عمل مذكور از او، از اين جهت باشد كه جاهل به معناى عدالت است، جماعت او صحيح نيست و چنانچه جاهل مقصر باشد، بايد احتياطاً نماز را اعاده كند.

2. يك نفر در ماه رمضان، به سبب فعل حرام، روزه را باطل كرده و نمى‌دانسته كه به سبب اين فعل حرام، روزه باطل مى‌شود يا نه؛ الآن وظيفه چيست؟

بسمه تعالى، اگر جاهل مقصر است، بنا بر احتياط بايد علاوه بر اين‌كه روزه را قضا نمايد، كفارۀ جمع بدهد.

3. يك نفر روزه را افطار كرده و ليكن وقت افطار دقيقاً معلوم نبوده؛ آفتاب يقيناً غروب شده بود. آن، وقت افطار سنى‌ها بود؛ چرا كه اين‌ها از وقت شيعه زودتر افطار مى‌كنند. اين روزه، صحيح است يا نه؟

بسمه تعالى، اگر قبل از مغرب شرعى افطار كرده، روزه صحيح نيست.

[سؤال 3261]

1377

5. امام جماعت و قاضى هر دو بايد عادل باشند. ميزان اين عدالت براى هر دو يكى است؟ و اين‌كه مى‌گويند كسى كه گناه كبيره نكرده و در گناهان صغيره هم اصرار نورزد عادل است، درست مى‌باشد يا خير؟

بسمه تعالى، طرق تشخيص عدالت، در رساله مذكور است.

شرط صحيح بودن قرائت در امام جماعت

[سؤال 3262] 2852

4. آيا مى‌شود پشت سر كسى كه لكنت زبان دارد و نمى‌تواند درست كلمات را ادا كند نماز اقتدا كرد؟

بسمه تعالى، اگر صحيح نمى‌گويد، اقتدا صحيح نيست.

[سؤال 3263] 1605

بسمه تعالى

با تحيات وافره و سلام‌هاى آتشين از عشق به خداوند متعال، اميدوارم كه اسلام در تمام ممالك ترويج شود و از طريق فهماندن احكام مقدسه اسلام به ملل جهان اسباب صدور انقلابمان را فراهم كنيم، در زير سؤالاتى مشاهده مى‌شود از اين بندۀ حقير كه اميدوارم جواب اين سؤالات را مرقوم فرماييد:

1- در صورتى كه امام جماعت همۀ شرايط امامت جماعت را دارا باشد الاّ قرائت صحيح (قرائتش صحيح نباشد) آيا مى‌شود به او اقتدا نمود يا خير؟

بسمه تعالى، كسانى كه قرائتشان صحيح است نمى‌توانند به او اقتدا كنند.

[سؤال 3264]

2. يك جمع مسلمان كه مى‌خواهند نماز را به صورت جماعت به‌جا آورند در صورتى كه از آن‌ها هيچ‌كدام داراى قرائت صحيح نباشد آيا مى‌شود از ميان آن‌ها يك

نفر امام شود و بقيه مأموم يا خير؟

بسمه تعالى، اگر همه در عدم تمكن از قرائت صحيح مثل هم باشند مانع ندارد.

3.

مارش‌هاى نظامى كه جنبۀ حماسى دارد و سمفونى بتهون، از نظر شرعى چه حكمى دارد؟

4.

لطفاً مشخص بفرماييد از آهنگ‌هايى كه از راديو و تلويزيون ايران پخش مى‌شود كدام آهنگ‌ها از نظر شرعى بلااشكال است با ذكر اسم؟

بسمه تعالى، موسيقى مطرب حرام است و صداهاى مشكوك مانع ندارد.

5. البسه و كفش‌هايى كه ارتش جمهورى اسلامى ايران به سربازان مى‌دهد اگر سربازى در اثر صرفه‌جويى در آخر خدمت داراى چند دست لباس نو يا كهنه سربازى‌و چند جفت كفش سربازى باشد از نظر شرعى آيا مجاز به خارج كردن و استفاده خصوصى و شخصى مى‌باشد يا خير؟

بسمه تعالى، تابع مقررات ارتش است.

6. گوسفندها و مرغ‌هاى يخ زده‌اى كه از بلاد كفر مى‌آورند و در سوق مسلمين و مخصوصاً در سوق مسلمين ايران از يد مسلم خريدارى مى‌شود در صورتى كه انسان نداند كه مسلمانى كه اين‌ها را وارد كرده است رعايت ذبح شرعى را مى‌نمايد يا نه جايز است مصرف آن‌ها يا خير؟

بسمه تعالى، اگر احتمال بدهد كه مسلمان وارد كننده احراز تذكيه حيوان را نموده و آن را در دسترس مسلمين قرار داده محكوم به حليت است.

7. ماهى‌هايى كه طبخ شده‌اند و بسته‌بندى شده‌اند و از بلاد كفر مى‌آورند اگر زنده از آب گرفتن و در بيرون از آب مردن ماهى‌ها (ولو به دست غير مسلمانان) مشخص نباشد محكوم به حليت است يا

خير؟

بسمه تعالى، محكوم به حرمت است مگر آن‌كه احتمال دهد كه وارد كننده مسلمان احراز تذكيه حيوان را نموده است.

[سؤال 3265] 1355

2. آيا مأمومى كه قرائت او فصيح‌تر از امام جماعت باشد، مى‌تواند براى نماز جماعت به اين امام اقتدا كند؟

بسمه تعالى، اقتدا صحيح است.

[سؤال 3266]

1606

بسمه تعالى

1. شخصى سعى خود را براى قرائت صحيح به كار برده ولى موفق نشده آيا مى‌توانند اقامۀ جماعت كنند يا خير؟

بسمه تعالى، اگر دسترسى به روحانى هست و يا قرائت او صحيح نيست امامت نكند.

2. اهل كتاب نجس هستند يا خير؟

بسمه تعالى، نجسند.

3. علامت جمهورى اسلامى آيا حكم كلمۀ «الله» را دارد و براى مسّ آن وضو لازم است؟

بسمه تعالى، بنا بر احتياط، حكم آن را دارد.

4. بهرۀ سپردۀ ثابت بانك‌ها در وضع فعلى چطور است؟ و آيا مى‌شود آن را به حساب بهره‌اى و كارمزدى كه بانك‌هاى ديگر از او طلب مى‌كنند گذاشت و مازادش را به بيت المال ريخت؟

بسمه تعالى، بهره را نبايد بگيرند.

5. شخصى كه فاصلۀ منزل او با محل كار و يا تحصيلش بيش از چهار فرسخ است، تكليف نماز و روزۀ او در محل كار و يا تحصيل چيست و آيا در اين مسأله بلاد كبيره و صغيره تفاوت دارد يا نه؟ و همچنين اگر تمام سال وضعش به اين كيفيت باشد تكليفش چيست؟

بسمه تعالى، حكم مسافر دارد.

حكم اقتدا به صاحبان عذر و نقص عضو

[سؤال 3267] 1607

بسمه تعالى 15 / 4 / 1361

حضرت مستطاب جناب آيت الله العظمى امام خمينى، پس از ابلاغ سلام و دعا، لطفاً به دو سؤال زير جواب مرقوم فرماييد:

1. اقتدا به امامى كه حال قيام و ركوع او يكسان باشد به جهت خميدگى قامتش، چه صورت دارد؟ واگر در قيام گاهى از حالت خميدگى برخيزد و دوباره به حالت

ركوع رود به جهت همان عذر، چه صورت دارد؟

بسمه تعالى، كسانى‌كه وظيفه‌شان راست ايستادن درنماز است، نمى‌توانند اقتدا كنند.

2. بانك‌هاى قرض‌الحسنه براى وام دادن، به هر مقدار پولى كه مى‌دهند، دودرصد پول به عنوان كارمزد - نه سود - اخذ مى‌كنند واگر قرار باشد اين كارمزد را نگيرند، هزينۀ مخارج صندوق از قبيل مزد كارمندان و هزينۀ خريد دفاتر و اوراق وغيره تهيه نمى‌گردد. وام گرفتن از اين بانك‌ها و باز كردن حساب درآن‌ها چه صورت دارد؟ والسلام علينا وعلى عباد الله الصالحين

بسمه تعالى، وام گرفتن اشكال ندارد و كارمزد اگر اسماً كارمزد باشد و در حقيقت برگردد به همان بهرۀ وام، حرام است؛ وگرنه اشكال ندارد.

[سؤال 3268] 1608

بسمه تعالى 17 / 8 / 1362

محضر مقدّس امام امّت، حضرت آيت الله العظمى روح الله الموسوى، دام ظله

با توجه به اين‌كه اين‌جانب يكى از طلاب حوزۀ علميه خراسان مى‌باشم و در حدود 11 سال مسئوليت امام جماعت را در ادارات و مساجد و غيره قبول مى‌نمودم ولى دست راست اين‌جانب در طفوليت به خاطر افتادن در تنور آتش از ناحيه پنجۀ دست راست دچار سوختگى و نهايتاً جمع و سرانگشت‌ها افتاده و فقط بند آخر انگشت‌ها باقيمانده و سربند آخر انگشت‌ها روى زمين قرار مى‌گيرد، تكليف اين‌جانب در خصوص گذشته و آينده كه امام جماعت بشوم چيست؟

بسمه تعالى، چنانچه كف دست سالم است و روى زمين مى‌رسد كافى است.

[سؤال 3269] 1609

بسمه تعالى

محضر مبارك بنيان‌گذار جمهورى اسلامى ايران، حضرت آيت الله العظمى امام خمينى، مدّ ظله العالى

به خدمتتان معروض مى‌دارم، انگشت بزرگ دست راست اين جانب به وسيلۀ جرّاح بريده شده و چهار انگشت باقيمانده بنابراين تا حدودى جمع شده‌اند و كاملاً كف انگشتان در سجده به زمين نمى‌آيد؛ با توجه به اين‌كه يكى از طلبه‌هاى حوزه مى‌باشم آيا مى‌توانم امامت نماز را انجام دهم يا نه؟ به طور روشن حكمش را بيان فرموده و با مهرتان مزين فرماييد.

بسمه تعالى، اگر به طور متعارف كف دست بر زمين قرار نمى‌گيرد، احوط آن است كه امامت براى افراد سالم ننمايد.

[سؤال 3270] 1610

بسمه تعالى 16 / 8 / 1361

محضر مقدّس حضرت آيت الله العظمى امام خمينى، دام ظله الوارف

لطفاً نظر مبارك را در سه مسأله ذيل بيان فرماييد.

اول: اين‌جانب يك روحانى هستم؛ در پى شركت در جبهۀ حق عليه باطل، يك پاى خودم را از زانو از دست دادم. حال با توجه به اين وضع، آيا مى‌توانم امام جماعت بشوم يا نه؟

دوم: در صورت بودن پاى مصنوعى، آيا مى‌توانم امام جماعت بشوم يا نه؟

سوم: با اين وضع، در حوزه مشغول درس بشوم يا اين‌كه در جبهه، مشغول تبليغ بشوم؟

بسمه تعالى، در فرض سؤال، نمى‌توانيد براى ديگران امامت نماييد؛ و در انتخاب اشتغال به تبليغ يا ادامۀ تحصيل، اختيار با خود شما است. ان شاء الله موفق و مأجور باشيد.

[سؤال 3271] 144

3. برادرى كه داراى يك يا دو عضو قطع است، آيا مى‌تواند امام جماعت برادران ديگر شود؟ اگر نمى‌شود آيا مى‌تواند براى برادرانى كه مثل خود هستند به عنوان

امام

جماعت بايستد؟

بسمه تعالى، اگر قطع عضو موجب شده كه نماز اختيارى نمى‌تواند بخواند مثلاً در سجده هفت موضع روى زمين قرار نمى‌گيرد نمى‌تواند امام جماعت شود مگر براى مثل خودش.

[سؤال 3272] 1611

بسمه تعالى

محضر مبارك رهبر انقلاب‌اسلامى، آيت الله العظمى امام خمينى، مدّ ظله العالى

چه مى‌فرماييد در اين مسأله شرعيه كه يك نفر عالم دست راستش را از مرفق ندارد و در موقع سجده بازويش به زمين مى‌رسد؛ آيا در ايّام تبليغات كه دهات مى‌رود جايز است كه امام جماعت بشود و يا اين‌كه جايز نيست. جواب مسأله را مرقوم فرماييد كه مورد لزوم است.

بسمه تعالى، نمى‌تواند امامت كند.

[سؤال 3273] 1612

بسمه تعالى 16 / 3 / 1361

محضر مبارك حضرت آيت الله العظمى امام خمينى دامت بركاته

بعد از سلام آيا شخص ناقص مى‌تواند امام كامل شود؛ مثلاً كسى واحدة اليد يا واحدة الرجل است مى‌تواند امام جماعت شود يا نه؟

بسمه تعالى، جايز نيست.

[سؤال 3274] 168

2. آيا [من كه كنترل ادرارم را ندارم] مى‌توانم به عنوان امام جماعت مسجد باشم؟ چون من قبل از اعزامم، امام جماعت روستايمان بودم.

بسمه تعالى، شخص مسلوس نمى‌تواند براى ديگران امام جماعت شود.

اختلاف مأموم و امام جماعت تقليداً و اجتهاداً

[سؤال 3275] 1613

بسمه تعالى 9 / 10 / 1358

محضر مقدس آيت الله العظمى آقاى خمينى، مدّ ظله العالى، از حضرت‌عالى تقاضا دارم به سؤالات ذيل پاسخ فرماييد:

1. كسانى مقلد مجتهدى هستند كه آن مجتهد نماز جمعه را جاى نماز ظهر كافى نمى‌داند. اين مقلد بعد از خواندن نماز جمعه با امام جماعتى كه مقلد حضرت‌عالى است - يعنى نماز جمعه را كافى و مجزى مى‌دانيد - مى‌تواند نماز ظهر خود را به نماز عصر چنين امام جماعتى اقتدا كند يا خير؟

بسمه تعالى، مانع ندارد.

2. زن سيده‌اى شوهرش فقير است و نمى‌تواند تمام مخارج زن سيدۀ خود را برساند؛ آيا مردم مى‌توانند از سهم سادات به آن زن سيده بدهند يا نه؟

بسمه تعالى، بايد از حاكم شرع اجازه بگيرند.

3. آيا كسى مى‌تواند زن سيده خود را از سهم سادات مال خود مستطيع كند يا بر فرض از طرف مجتهدى اجازه و وكالت داشته باشد از مال ديگرى سهم سادات را به زنش بدهد و او را بفرستد مكه يا خير؟

بسمه تعالى، با سهم سادات مستطيع نمى‌شود و جايز نيست سهم سادات را در اين راه‌صرف كند.

[سؤال 3276] 6471

2. كسى كه مقلد مجتهدى است كه مى‌تواند امام نماز جماعت شود وليكن اكثر مأمومين مقلد كسى هستند كه جايز نمى‌دانند چنين شخصى امام جماعت شود، آيا مى‌تواند پيشنماز شود؟

بسمه تعالى، كسى مى‌تواند اقتدا كند كه او را عادل بداند.

[سؤال 3277]

1614

بسمه تعالى دوم شعبان 1402 ق

محضر مبارك آيت الله العظمى، مرجع عالى‌قدر، حضرت امام خمينى، دام عزّه

پس از تقديم عالى‌ترين تحيّات؛ اميدوارم هميشه در ظلّ عنايات ولى عصر (عج) مصون و محفوظ باشيد. لطفاً جواب مسائل ذيل را مرقوم فرماييد:

1. امام جماعتى مقلد مرجعى است كه فرقى بين «مَن كان شغله السفر وشغله في السفر» نمى‌گذارد و حكم هر دو را يكى مى‌داند و به عنوان دائم السفر، نمازهاى خود را تمام مى‌خواند و حال آن‌كه مأموم، مقلد حضرت‌عالى است كه شغلش در سفر است و نمازهاى خود را شكسته مى‌خواند؛ آيا چنين مأمومى در آن نمازها مى‌تواند به آن امام جماعت اقتدا نمايد يا نه؟

بسمه تعالى، نمى‌توانند اقتدا نمايند.

2. در سال 54 زمين مختصرى را كه تقريباً 95 متر مى‌باشد از طرف يكى از مراجع تقليد به عنوان سهم امام به ما دادند و ما نيز چون خانه نداشتيم، مقدارى از اثاثيۀ منزل را فروخته و مبلغى نيز قرض كرديم تا آن را به صورت خانه درآورديم و مدتى نيز در آن منزل سكونت داشتيم و بعداً به مدت دو - سه سال اعزام به شهرستانى شديم و در آن‌جا به تبليغ مشغول بوديم و اين خانه در عرض اين مدت خالى بود؛ آيا چنين منزلى متعلَّق خمس قرار مى‌گيرد يا نه؟

بسمه تعالى، زمين آن خمس ندارد و مابقى اگر از ارباح مكاسب، بدون دادن خمس، در آن صرف شده با خروج از محل حاجت، خمس دارد و اگر محل حاجت است ولو به اين‌كه بعداً بايد به آن خانه برگرديد خمس ندارد.

اشتباه كردن امام جماعت و كشف بطلان نماز او

[سؤال 3278] 908

2. نماز كسانى كه به من اقتدا كرده‌اند (با توجه به اين‌كه من قصد ماندن دائمى و توطن در تهران نكرده‌ام) چگونه بوده است؟ و در صورت وجود اشكال، آن‌ها چه بايد بكنند؟

بسمه تعالى، نماز آنان محكوم به صحت است و شما تكليفى نسبت به آنان نداريد.

[سؤال 3279] 1486

7. اذا أمّ شخصٌ جماعةً للصلاة و تبيّن بطلان صلاته، فهل تعتبر صلاة المأمومين باطلة؟

بسم الله تعالى، تختلف الموارد؛ ومجرد بطلان صلاة الإمام، لا يوجب بطلان صلاة من ائتمّ به.

[سؤال 3280] 1615

بسمه تعالى 29 / 2 / 1361

حضور محترم برادران مسئول دفتر مبارك امام خمينى، دامت توفيقاتكم

سؤالاتى براى اين‌جانب مطرح است كه از شما خواهشمندم آن‌را به خدمت حضرت امام برده و پاسخ آن‌را براى اين‌جانب ارسال بفرماييد.

1. اگر امام جماعتى نمازش به عللى باطل شود و آن‌هايى كه به ايشان اقتدا كرده‌اند نمى‌دانند، آيا امام جماعت مى‌تواند خودش بدون اين‌كه به آن‌ها اطلاع دهد، نماز آن‌ها را قضا به‌جا بياورد يا نه؟

بسمه تعالى، قضا ندارد؛ ولى بايد وقتى نمازش باطل شد، از جماعت خارج شود.

2. اگر امام جمعه به عللى (همچون شكسته بودن نمازش) نتواند نماز پرصلابت جمعه را به‌جا بياورد، آيا مى‌تواند كه به نيابت خويش شخصى را به امام جمعه شدن بفرستد تا آن شخص نماز جمعه را بر پا بدارد يا نه؟

بسمه تعالى، نمى‌تواند بنابر احتياط.

[سؤال 3281] 659

4. آيا اگر امام جماعتى نمى‌دانست نمازش درست نيست يعنى يقين به صحت

داشت، بعد كه فهميد، بايد نماز مأمومين را قضا كند؟

بسمه تعالى، تكليفى نسبت به مأمومين ندارد و نماز آن‌ها قضا ندارد.

[سؤال 3282] 1616

بسمه تعالى

محضر مبارك آيت الله العظمى امام خمينى، دامت بركاته

متمنى است استفتائات ذيل را جواب مرقوم فرماييد.

1. اگر امام جماعت يا جمعه مقدارى از قرائت يا اجزاى خطبه را نخواند و در حال قرائت هم اگر او را متوجه سهوش بكنند باز اشتباه كند و نماز را تمام كند، نماز مأمومى كه متوجه بوده در حال نماز و نماز مأمومى كه بعد از نماز متوجه شده چه حكمى دارد؟

بسمه تعالى، اجزاء خطبه اشكال ندارد و در حمد و سوره اگر بعد از نماز متوجه شده، نمازش صحيح است؛ ولى اگر در اثناى نماز متوجه اشتباه امام شده بايد او را متوجه سازد و اگر امام در قرائت حمد و سوره باز متوجه اشتباه خود نشده، مأموم بايد نيت فرادا كند، نماز ظهرش را خودش بخواند.

2. اگر در ضمن سال خمسى، اموالى كه مورد معامله و كسب است به سرقت رفت يا تلف غيرعمدى شد، آيا در آخر سال، مجموع موجودى فعلى را نسبت به موجودى مخمس اول سال ملاحظه كند يا

اين‌كه بايد از مخمس سال گذشته، قيمت اموال سرقت شده يا تالف را كسر كند (در حالى كه در اول سال، عين آن اموال شايد نبوده است يا بعضى بوده) و بعد ملاحظۀ نسبت را بكند تا اضافه را خمس دهد؟ و اگر مقدار سرقت شده را كاملاً نمى‌داند چگونه محاسبه كند؟ (در عروه و توضيح المسائل

اختلافى در مسأله تلف به چشم مى‌خورد)

بسمه تعالى، اگر سرمايه يا مال‌التجاره، قسمتى در وسط سال تلف شود و يا آن‌كه در معامله‌اى زيان پيدا شود، از بقيۀ درآمد همان رشته كسب جبران مى‌شود و در آخر سال، باقيماندۀ درآمد پس از كسر تمام خسارات حساب مى‌شود.

3. در محل كسب ملك شخصى يا اجاره‌اى مخارجى مى‌كند كه بعضى مربوط به كسب مى‌شود و بعضى مربوط به كاسب، مانند تلفن و برق و آب و تهويۀ هوا، و بعض مخارج اثرى در كسب ندارد، مانند مخارج بنايى و كارگرى يا تعميرات و تزيينات مثل سنگ‌فرش و در و پيكر مغازه. اگر همۀ اين‌ها خمس دارد چگونه قيمت گذارى كند در حالى كه بعضى ناياب شده و چندين برابر قيمت پيدا كرده،

مثل تلفن و وسايل تهويۀ آب؟

بسمه تعالى، هرگونه مخارجى كه مربوط به محل كسب يا مربوط به احتياجات شخص به حساب كسب و محل كسب مى‌شود خمس دارد. مگر اين‌كه عين آن تلف شده و صرف آن براى كسب به مورد بوده است.

4. كسى است كه دو محل درآمد يا چند محل درآمد دارد؛ مثلاً حقوق دولتى مى‌گيرد و ماشين هم به كرايه مى‌دهد، يا دو مغازه دارد كه هر يك دخل و خرجش و ربح و خسرانش جدا است و مخارجش را از يكى تأمين مى‌كند، مگر آن‌كه مضطر به ديگرى شود؛ و شروع به كسب دوم در ضمن سال خمسى كسب اول است. آيا مى‌تواند دو سال خمسى قرار دهد يا الزاماً يك سال بايد قرار دهد كه همان سال كسب اول است؟

بسمه تعالى، مى‌تواند براى هر يك، سال جداگانه قرار دهد ولى در فرض سؤال، زيان در يكى از سود در ديگرى جبران نمى‌شود.

[سؤال 3283] 467

2. اگر در نماز جماعت، امام به اين صورت اشتباه كند كه كلمه‌اى را ندانسته اشتباه بخواند يا اين‌كه آيه‌اى را فراموش كند بخواند، در صورتى كه مأمومى متوجه شود؛ آيا بايد نيت فرادا كند؟ به طور كلى تكليف مأموم در اين صورت چيست؟

بسمه تعالى، در غير قرائت، اشتباه امام ضرر به صحت نماز و جماعت نمى‌زند و در قرائت، اگر امام را متوجه نسازد كه تدارك كند، بايد قصد انفراد كند و قرائت را خودش بخواند.

[سؤال 3284] 1040

11. إذا تبيّن بطلان صلاة الإمام، فهل تبطل صلاة المأمومين؟ وإذا كانت باطلة، فهل يجب عليه أن يخبرهم؟

بسم الله الرحمن الرحيم، صلاتهم محكومة بالصحة؛ ولا يجب على الإمام أن يخبرهم ببطلان صلاة نفسه.

[سؤال 3285] 610

2. كسى زمانى پشت سر يك نفر كه به خيال خودش واجد شرايط است نماز خوانده و بعد فهميده كه نه با عدالت است و نه قرائتش درست است؛ يعنى پس از چند ماه فهميده، چه حكمى دارد؟

بسمه تعالى، نمازهايى كه خوانده صحيح است.

امام جماعت شدن بانوان

[سؤال 3286] 1617

بسمه تعالى

دفتر استفتائات حضرت امام خمينى مدّ ظله العالى، سلام عليكم

خواهشمندم به سؤال‌هاى ذيل با استفتا از امام پاسخ بفرماييد.

1. در تحرير الوسيله، جلد اول، راجع به شرايط امام جماعت مى‌فرمايد: «يشترط فيه اُمور: الإيمان... والذكورة إذا كان المأموم ذكراً بل مطلقاً على الأحوط». يعنى آيا زن هم نمى‌تواند به زن اقتدا كند؟ جواب بسيار لازم است و فورى.

بسمه تعالى، احتياط مراعات شود.

2. اگر از بانك‌ها چه در زمان گذشته و چه حال پول ربوى بگيرد و با او جنسى را بخرد، آيا حق تصرف در آن را دارد يا ندارد كه بسيارى به آن مبتلا هستند؟

بسمه تعالى، از طرف صاحبانش به فقير صدقه دهند.

3. پولى كه از طريق سهمين جمع‌آورى شده و سال بر آن‌ها گذشته، خمس دارد يا خير؟

بسمه تعالى، خمس ندارد.

[سؤال 3287] 1572

2. در احكام شرايط امام جماعت، مسأله 1453 احتياط مستحب آن است كه امام

زن نيز مرد باشد و به‌واسطۀ همين احتياط، اكثر مجامع بانوان به امام زن اقتدا مى‌نمايند، ولى در تحرير الوسيله امام احتياط واجب آورده‌اند. حكم اين مسأله چيست؟

بسمه تعالى، طبق تحرير الوسيله عمل شود.

[سؤال 3288] 1618

بسمه تعالى 29 / 7 / 1361

خدمت آن امام بزرگوار و زحمت‌كشان دفتر آن جناب عزيز، سلام عليكم

من مربى امور تربيتى دبيرستان دخترانه گوهر در خيابان دكتر على شريعتى مى‌باشم و سؤالى دارم.

ما در مدرسه نماز جماعت را به امامت خواهرى كه شرايط را داشته برگزار مى‌كرديم تا اين‌كه مطلع شديم كه اقتداى به زن صحيح نيست؛ نماز فرادا هم كه نمى‌شود در مدرسه به‌جاى آورد؛ زيرا كه حالت وحدت و اتحاد در آن نيست؛ به ناچار نماز جمع برپا مى‌كرديم؛ يعنى خواهرى يا در صف جلو همراه ديگر خواهران يا جلوتر از خواهران ديگر نماز مى‌خواند ولى كسى به او اقتدا نمى‌كند و فقط حالت ركوع و سجود رفتن‌هاى خود را با آن فرد جلويى تنظيم مى‌كنند. براى ما بنويسيد كه آيا مسأله «اقتداى به زن صحيح نيست» صحت دارد؟ و نيز به اين شيوه كه نماز مى‌گزاريم يعنى به حالت جمع، آيا صحيح است يا نه؟

بسمه تعالى، در اين مسأله، احتياط مراعات شود و به نحوى كه نماز خوانده مى‌شود مانع ندارد.

[سؤال 3289] 1619

بسمه تعالى 1 / 8 / 1361

محضر مبارك رهبر عظيم الشأن و بنيان‌گذار جمهورى اسلامى، حضرت آيت الله العظمى الامام الخمينى، السلام عليكم و على عباد الله الصالحين

همان طور كه مستحضريد تا كنون در مدارس دخترانه، نماز جماعت به دو

صورت برگزار مى‌شد. اول اين‌كه يكى از خواهران جلو مى‌ايستاد و ديگران با نيت فرادا هماهنگ با او نماز مى‌خواندند و دوم اين‌كه نماز جماعت به طور معمول، به امامت يكى از خواهران برگزار مى‌شد. اخيراً گفته شده حضرت‌عالى صورت اول را بدعت دانسته و حرام شمرده‌ايد و در مورد شكل دوم، احتياط واجب كرده‌ايد كه خواهران امام جماعت نباشند و اين امر، نماز جماعت خواهران را به حالت تعليق درآورده است. لذا با توجه به ثواب و اثر برگزارى اين مراسم در مدارس، مستدعى است نظر شريفتان را راجع به نماز جماعت مدارس دخترانه ابراز فرماييد.

بسمه تعالى، صورت اول بدعت نيست ومى‌توانند از روحانى مورد اطمينان براى امامت دعوت كنند و احتياط واجب آن است كه زن امامت نكند.

[سؤال 3290] 1620

بسمه تعالى

خدمت رهبر كبير انقلاب و امام جليل القدرمان خمينى عزيز، سلام عليكم، دو سؤال دارم:

1. در حكم جديدتان فرموده‌ايد كه «احتياط واجب است زن امام جماعت زنان را هم به عهده نگيرد». مى‌خواهم بدانم اين حكم در همه جا و همه موارد صادق است، حتى در اماكنى كه به طور اجتماعى زندگى مى‌كنند مثل حوزۀ علميه خواهران كه به طور شبانه‌روزى درس مى‌خوانند؟ و آيا با وجود اين در صورت نبودن امامت جماعت مرد مى‌توانيم به مجتهد ديگرى رجوع كنيم؟

بسمه تعالى، در احتياط واجب رجوع به غير جايز است.

2. در مورد وضو گرفتن فرموده‌ايد: «يك‌بار آب ريختن واجب و دو بار مستحب و بار سوم حرام مى‌باشد». مى‌خواستم بدانم آيا منظور اين است كه هر چند بار آب بريزيم تا كاملاً عضو وضو خيس شود اين يك‌بار به حساب مى‌آيد و براى بار دوم به همين صورت يا اين‌كه يك مشت يك‌بار و مشت دوم دو بار حساب مى‌شود؟

بسمه تعالى، مراد از يك يا دو بار، شستن است نه ريختن.

[سؤال 3291]

6794

2. آيا مى‌شود امام جماعت زن باشد؟ مثلاً مدرسۀ دخترانه كه نماز ظهر و عصر و يا نماز وحدت را در دزفول معلم زن مى‌خواند، منظور امام جماعت زن است، البته براى دخترها.

بسمه تعالى، امامت زن براى زن‌ها صحيح نيست على الاحوط.

تقيه و شركت در نماز جماعت اهل سنت

[سؤال 3292] 2770

9. با توجه به اختلاف نظر موجود در وقت نماز صبح و مغرب از طرفى و تأكيد لزوم شركت در جماعت عامه از طرف ديگر تمنا دارد كيفيت اقتدا و به خصوص اين‌كه آيا قرائت در اين قبيل موارد هم از مأمومين ساقط مى‌باشد يا خير و اعاده هم لازم دارد يا نه امر فرماييد مفصلاً مرقوم دارند؟

بسمه تعالى، جماعت با آن‌ها در مورد تقيّه صحيح است و اعاده ندارد به خصوص كه آن‌ها هم در وقت نماز بخوانند.

[سؤال 3293] 2764

12. در مكه و مدينه نماز را به جماعت در مسافرخانه و هتل بخوانند يا در مسجدالحرام و مسجدالنبى صلى‌الله‌عليه‌و‌آله فرادا كدام افضل است.

بسمه تعالى، در مسافرخانه و هتل نماز جماعت نخوانند و چنانچه خلاف تقيه باشد صحت جماعت مشكل است.

[سؤال 3294] 1621

بسمه تعالى

در مواردى كه دستور فرموده‌ايد «در نماز جماعت برادران اهل سنت شركت كنيم»؛ آيا اين نماز از نظر نيت و غيره مثل نماز جماعت شيعه است؟

بسمه تعالى، به هرنحو آن‌ها عمل مى‌كنند انجام دهند.

[سؤال 3295] 293

3. آيا در حج اعاده كردن نماز يوميه به امامت فرد سنّى كه آن فرد شرايط را ندارد صحيح است يا خير؟ در چه صورت درست و در چه صورت باطل است؟

بسمه تعالى، در مورد تقيه، اعاده واجب نيست.

[سؤال 3296] 5792

5. آيا در نماز جماعت، پشت سر پيشنماز اهل تسنّن (سنّى) نماز بخوانى اشكال دارد؟ و اگر كه ندانى و ميان نماز متوجه بشوى كه شخص، سنى است اشكالى دارد؟

بسمه تعالى، در مورد تقيه اشكال ندارد.

[سؤال 3297] 6510

2. از مصر سؤال شده است كه نظر مبارك امام در صحت نماز جماعت با اهل سنت آيا براى حفظ وحدت و مقصور به حج است يا مطلقاً صحيح است؟ و آيا براى عدم بروزِ تشاجر و احياناً اختلافات و درگيرىِ لفظى، براى حفظ وجاهت و وحدت مى‌توان بر فرش‌هاى غير حصير سجده كرد؟ و در هر دو صورت، آن نماز احتياج به اعاده دارد يا خير؟

بسمه تعالى، مقصور به حج نيست و در هر مورد تقيه باشد، نماز صحيح است.

[سؤال 3298] 1622

بسمه تعالى

محضر مبارك نايب الامام، آيت الله العظمى حاج آقا روح الله خمينى

لطفاً، جواب سؤالات ذيل را مرقوم فرماييد:

1. اقتدا به اهل سنت، با علم به بطلان نماز آنان از نظر شيعه مطلقاً، صحيح و مجزى است؟

بسمه تعالى، در صورت تقيه صحيح و مجزى است.

2. براى زنان، پوشاندن پشت پا در حال احرام جايز است؟

بسمه تعالى، مانع ندارد.

3. پوشيدن نعلينى كه بندهاى عريضى داشته باشد، در حال احرام جايز است؟

بسمه تعالى، اگر تمام روى پا را نمى‌گيرد، مانع ندارد.

4. مقصود از دوخته نبودن لباس احرام و گره نداشتن آن مطلق دوخت و گره است يا دوخت و گره

قطعات آن به يكديگر؟

بسمه تعالى، مقصود مطلق لباسى است كه صدق كند دوخته شده يا در آن گره هست.

5. در تمام اوقات احرام، پوشيدن دو جامه لازم است يا در شروع آن؟

بسمه تعالى، پوشيدن در تمام اوقات لازم نيست و تجرّد در بعض اوقات مانع ندارد.

6. براى زنان و ضعفا و سرپرست و راهنماى آن‌ها (نايب و غيره) آيا جايز است قبل از آفتاب، بلكه قبل از فجر، خروج از مشعر و رمى و قربانى و حلق و تقصير؟

بسمه تعالى، خروج از مشعر و رمى در شب، در صورت عذر مانع ندارد. و با تمكن از قربانى ولو با استنابه در روز عيد، روز قربانى كنند و همچنين حلق يا تقصير بايد روز عيد باشد.

7. شب‌هايى را كه بايد در منى بيتوته كرد، آيا تمام شب لازم است يا قسمتى از آن هم كفايت مى‌كند؟

بسمه تعالى، مقدار واجب از غروب آفتاب است تا نصف شب.

8. استظلال براى مردان محرم، در شب و هواى ابرى چه حكم دارد؟

بسمه تعالى، در شب استظلال نيست و در هواى ابرى، در روز جايز نيست.

9. نماز طواف واجب را با كثرت طواف‌كنندگان و نمازگزاران اطراف مقام، كجا بايد خواند؟

بسمه تعالى، پشت مقام و اگر نشد در يكى از دو جانب، به تفصيلى كه در مناسك ذكر شده است.

[سؤال 3299] 2842

2. در اقتدا به جماعت اهل سنت حمد و سوره را بايد ترك كرد و يا براى خودش بخواند؟

بسمه تعالى، اگر خلاف تقيّه مى‌شود، نبايد بخواند.

[سؤال 3300]

1481

3. آيا به نماز جمعه‌شان شركت كنيم، در حالى كه آنان به نماز ما شركت نمى‌كنند؟ و اگر نماز جمعه را با آنان خوانديم درست است؟ چون امام جمعۀ آنان، آن شرايط را ممكن است دارا نباشد؟

بسمه تعالى، بستگى به‌وجود تقيّه دارد و باشرايط تقيّه، اقتدا صحيح است.

[سؤال 3301] 1059

6. به ائمۀ جماعت اهل سنت اقتدا كردن چه صورت دارد، آيا نماز صحيح است يا خير؟

بسمه تعالى، در مورد تقيه صحيح است.

[سؤال 3302] 1623

بسمه تعالى

حضور محترم رهبر كبير انقلاب اسلامى حضرت امام خمينى مدّ ظله العالى، به عرض مى‌رسانم: اين‌جانب از ارادتمندان خاندان عصمت و طهارت مى‌باشم و نسبت به جناب‌عالى ارادت خالص و صميمانه‌اى دارم و در سال 1348 شمسى در ايام محرم الحرام در يكى از شب‌ها در حرم حضرت على عليه‌السلام خدمت شما رسيده و به دست‌بوسى نائل گشته‌ام، شنيدم از يكى از اهالى منبر و روحانى مورد اعتماد بنده كه فرموده بوديد كه نماز يوميه در مسجد النبى و بيت الله الحرام و مكان‌هاى متبركه ديگر كه به امامت آقايان علماى اهل تسنن خوانده مى‌شود، از نظر جناب‌عالى صحيح و اعاده آن بعد از نمازهاى يوميه ديگر جايز نيست يكى از علماى امام جماعت نظر شما را قبول ندارد و مى‌گويد چون نمازهاى ايشان از نظر فقه شيعه ايراد دارد باطل است، خواهشمندم نظر خودتان را مرقوم فرماييد.

بسمه تعالى، نمازى كه با جماعت آنان در موارد تقيّه خوانده مى‌شود محكوم به صحت است و اعاده و قضا ندارد.

[سؤال 3303]

1624

بسمه تعالى 12 / 6 / 1362

دفتر حضرت امام خمينى، مدّ ظله العالى

احتراماً؛ سفارت جمهورى اسلامى ايران در دهلى نو (هندوستان) سؤالى را به شرح زير مطرح و از دفتر حضرت امام استفتا مى‌نمايد.

آيا در غير موارد حج، شيعيان مى‌توانند به امام اهل تسنن اقتدا نمايند يا خير؟

بسمه تعالى، مى‌توانند.

[سؤال 3304] 2826

10. امام جماعت كه مثل همه مردم آلوده و اگر بخواهد رعايت احتياط از نظر طهارت بيشتر از مأمومين كند به مشقت خواهد افتاد اجازه مى‌فرماييد اقامه جماعت كند و با چنين وضعى وبال مردم بر عهده او نخواهد آمد و گاهى براى بيرون رفتن از زير بار جماعت مردم را سوق به مسجد النبى و مسجد الحرام مى‌دهد و اين‌كه تأكيد شده با عامه نماز بخوانيد اين راهنمايى به نظر مبارك صحيح است يا خير؟

بسمه تعالى، رعايت شرايط نماز لازم است و راهنمايى مزبور اشكال ندارد.

[سؤال 3305] 1625

بسمه تعالى

1. طبق رسالۀ امام، يكى از شرايط امام جماعت، شيعه بودن است؛ ايرانى‌ها با استناد به اين فتوا در مساجد حضور پيدا نمى‌كنند و از آن‌جا كه دانشجويان ايرانى، نمايندگان انقلاب اسلامى در خارج كشور هستند شركت نكردن آن‌ها در مساجد و يا حضور عده‌اى از آن‌ها با آن اعمال متعصبانه اثر بدى در فكر مسلمين غير ايرانى گذاشته است و از سوى ديگر، در رسالۀ نوين، امام حضور در نماز جماعت اهل سنت را لازم شمرده است، آيا اين بدان معنى است كه ما مى‌توانيم به آن‌ها اقتدا كنيم؟ و اگر

نه، تكليف من چه مى‌شود؛ چون من هم‌اكنون در يك مسجد زندگى مى‌كنم؟

بسمه تعالى، اگر شركت نكردن در نماز آنان موجب بدبينى است، شركت كنند و با آن‌ها نماز بخوانند.

2. آيا گوش كردن به تمام موسيقى‌هايى كه از صداى جمهورى اسلامى پخش مى‌شود حلال است؛ حتى آن موسيقى‌هاى غربى كه به عنوان انقلابى بودن در برنامه‌ها؛ از جمله برنامه‌اى به نام «جهانى در انقلاب» كه قبل از اخبار ساعت 8 پخش مى‌شود؟

بسمه تعالى، موسيقى مطرب حرام است و صداهاى مشكوك مانع ندارد.

3. ما در اين‌جا مجلات زيادى به زبان ايرانى و عربى قديمى داريم كه چون آيات قرآن و اسم خدا در آن است نمى‌توانيم آن‌ها را دور بريزيم؛ آيا مى‌توانيد به مطبوعات تذكر دهيد كه از نوشتن اسم‌هاى خدا در روزنامه‌ها و مجلات خوددارى كنند؟

بسمه تعالى، بايد از انداختن در جاهايى كه موجب هتك است احتراز شود.

4. به نظر من رابطه‌اى بين سورۀ توحيد و اقسام توحيد خدا رسيده است، آيا آن درست است؟
•

توحيد ذات: «قُل هُوَ الله أحَدٌ»

•

توحيد صفات: «الله الصَّمَدُ»

•

توحيد افعالى: «لَم يَلِد وَلَم يُولَد»

•

توحيد عبادت يا ربوبيت: «وَلَم يَكُن لَهُ كُفُواً أحَدٌ».

بسمه تعالى، به كتب تفسير مراجعه نماييد.

5. آيا اهل كتاب نجس هستند؟

بسمه تعالى، نجسند.

6. از چه راه مى‌توان فهميد كه آيا شهرى جزو بلاد كبيره است يا نه؟ و تكليف دانشجويانى كه در اين شهرها زندگى مى‌كنند و درس مى‌خوانند در مورد نماز و روزه چيست؟

بسمه تعالى، ميزان، نظر عرف است و با فرض شك، حكم بلاد كبيره مترتّب نيست.

[سؤال 3306] 1626

بسمه تعالى 2 / 7 / 1361

خدمت برادران محترم دفتر امام خمينى

ضمن سلام و آرزوى سلامتى براى رهبر انقلاب و كلّيۀ كسانى كه براى اسلام

خدمت مى‌كنند. بدين وسيله تعدادى سؤال مذهبى كه در اين ديار كفر براى ما دانشجويان مسلمان ايرانى در شهر ليون فرانسه مطرح است بيان مى‌دارد تا در صورت امكان، نظر امام را در اين موارد براى ما مرقوم داريد، تا مورد تكثير و استفادۀ ساير برادران و خواهران انجمن‌هاى اسلامى قرار گيرد.

چه از آن‌جا كه امام امت مدتى در فرانسه اقامت داشته‌اند، لذا مسائلى به ايشان نسبت داده مى‌شود كه ممكن است مورد تأييد رهبر نباشد و اغلب اين مسائل، از نوع روزمره و حاد مى‌باشد و بسيار مايليم تا تكليف اسلاميمان را صحيح و خالصانه در راه خدا انجام دهيم.

مسائل از اين قرار است:

1. آيا شركت در نماز جماعت برادران عرب يا سنى كه بر روى موكت و فرش سجده مى‌كنند صحيح است؟ و شركت در نماز جمعۀ آن‌ها كه در يك شهر، در چند جا و با تكيۀ پيشنماز بر يك قطعه چوب (به‌جاى اسلحه) و خواندن سوره‌هايى غير از جمعه و منافقون صورت مى‌گيرد جايز است؟

بسمه تعالى، اگر به حساب مدارا و جلب قلوب و ايجاد و حفظ وحدت مسلمين در برابر كفار باشد مانع ندارد.

2. از آن‌جا كه ارز دانشجويان از طريق بانك‌ها فرستاده شده و در اين‌جا در بانك‌هاى فرانسوى بايد نگهدارى شود، طبعاً بنا به قانون فرانسه، مبلغى به عنوان بهره به آن تعلق مى‌گيرد. ممكن است قسمتى از اين بهره، جبران كم شدن ارزش پول و تورم را در طول مدتى كه در بانك بوده بكند؛ ولى تكليف بخش اضافى آن پول كه به عنوان بهره (يا ربا) داده مى‌شود (در فرانسه و ساير كشورهاى غرب) چيست؟ و اگر حرام است، چه بايد كرد؟ چون خواه ناخواه اين بهره، به حساب پس‌انداز تعلق مى‌گيرد.

بسمه تعالى، در فرض مرقوم، گرفتن بهره از غير مسلمان براى مسلمان اشكال ندارد.

3. آيا چرمى كه در كشور فرانسه به فروش مى‌رسد (يا كفش چرمى و غيره)، از آن‌جا كه احتمال ورود از الجزاير دارد، پاك است و پوشيدن يا استفاده كردنش اشكال ندارد؟

بسمه تعالى، در حكم ميته است.

4. آيا تنها مى‌توان به گفتار برادران عرب كه ابراز فروش گوشت اسلامى مى‌كنند اعتماد كرد و از آن گوشت مصرف نمود يا شرايط ديگرى وجود دارد؟

بسمه تعالى، اگر فروشنده، مسلمان است و احتمال مى‌رود كه تذكيۀ شرعى آن را احراز كرده و به مسلمين مى‌فروشد، محكوم به حلّيت است.

5. آيا دزديدن از مغازه يا جايى كه گران‌فروشى و اجحاف مى‌كند درست است؟ و آيا عمل عده‌اى كه يا براى ضررزدن به دولت فرانسه كه دستش به خون مسلمين آغشته است و مقادير هنگفتى به مسلمين بدهكار است يا براى احقاق حقى، تلفن مجانى مى‌كنند يا اتوبوس مجانى سوار مى‌شوند، صحيح و جايز است و گرفتن حق بدين ترتيب درست است يا نه؟

بسمه تعالى، عمل مزبور جايز نيست.

طول عمر حضرت‌عالى را از خداوند خواستارم. خدايا خدايا تا انقلاب مهدى خمينى را نگهدار

[سؤال 3307] 2744

9. آيا نماز جماعت با سنى‌ها را مجزى مى‌دانيد تقيةً اگر اتصال معتبر نزد خودشان كه سماع صوت است باشد ولى اتصال معتبر نزد شيعه نباشد كفايت مى‌كند يا خير؟ و اگر امام جماعت را بدانيم ناصبى است مى‌توان به او اقتدا كرد و مجزى خواهد بود يا خير؟

بسمه تعالى، در هر صورت عملى كه از روى تقيّه انجام شود صحيح است.

[سؤال 3308] 1627

بسمه تعالى 9 / 7 / 1358

محضر مبارك آيت الله العظمى آقاى حاج آقا روح الله خمينى، دامت بركاته

پس از اهداى سلام و تحيات، ان شاء الله مزاج شريف سلامت و از هرگونه نقاهتى مبرّا باشد. متمنى است جواب مسائل را در اولين وقت امكان مرحمت كنيد كه براى رفتن به عمره مفرده احتياج است.

1. آيا احكام اتصال در جماعت را در نماز با مخالفين نيز شرط مى‌دانيد؟

بسمه تعالى، شرط است، ولى اگر تقيه اقتضا كند، نبودن آن مضر نيست.

[سؤال 3309]

2. در نماز با مخالفين بايد نيت اقتدا كرد؟

بسمه تعالى، مثل ساير جماعات است و بايد اقتدا كرد.

[سؤال 3310]

3. نمازى را كه با مخالف خوانده مى‌شود، بايد لااقل حمد را خواند يا نه؟

بسمه تعالى، اگر خلاف تقيه باشد، نبايد بخوانند.

[سؤال 3311]

4. در نماز مغرب كه مخالفين قبل از وقت مى‌خوانند و ساير نمازها، اگر اقتدا كردند، قضا يا اعاده لازم است.

بسمه تعالى، لازم نيست.

[سؤال 3312]

5. آيا حضرت‌عالى دستور مى‌فرماييد كه موقع نماز در حرمين مردم ولو از راه دور بروند با آن‌ها نماز بخوانند؟ در حالى كه چند محظور دارد:

الف. آن‌ها پنج وقت نماز مى‌خوانند و كسى اگر بخواهد در اين دو محل با آن‌ها مقيد باشد كه نماز بخواند ده ساعت وقت مى‌خواهد.

ب. براى مردم در غايت صعوبت است كه از راه‌هاى دور با ترافيك سنگين عمل كنند.

ج. احتمال قوى مى‌رود با اشكالاتى كه هست، افراد تمكين نكنند.

د. اگر دستور فوق عمل شود، به‌كلى اجتماع عبادى حجاج در منزل‌ها به‌هم مى‌خورد و اصلاً شركت روحانيان لغو به نظر مى‌رسد. به نظر مى‌رسد، همان طورى كه هميشه سفارش مى‌شد: اگر در مسجد بودند، حتماً در موقع نماز با آن‌ها نماز خوانده شود بهتر است و سفارشات ديگر هم كه منافى با ذكر نيست، البته به‌جا است.

بسمه تعالى، بايد طورى رفتار شود كه انتزاع تفرقه و جدايى از آن‌ها نشود.

[سؤال 3313]

2764

11. در حال اختيار افراد شيعه مى‌توانند در نماز جماعت اهل تسنن شركت كنند و حال اين‌كه دست بسته نماز مى‌خوانند و آمين مى‌گويند اگر در حال اختيار نتوانند و در ضرورت شركت كنند آيا بايد آن نماز را اعاده كنند يا خير؟

بسمه تعالى، در مورد تقيه شركت جايز است و نماز صحيح است و مختص به مورد ضرورت نيست.

امام جماعت شدن غير روحانى

[سؤال 3314] 1628

بسمه تعالى

مرجع عالى‌قدر شيعيان جهان و رهبر كبير انقلاب اسلامى ايران حضرت امام خمينى دام ظله العالى.

لطفاً پاسخ سؤالات ذيل را مرقوم فرماييد:

1. امامت افراد غير روحانى در قراء براى عموم با اصرار و تشخيص نمازگزاران (اكثريت) چه حكمى دارد؟

بسمه تعالى، اگر دسترسى به روحانى ندارند اشكال ندارد.

2. با وحشت و هراس از بوق وضعيت قرمز، نماز آيات واجب مى‌گردد يا خير؟

بسمه تعالى، واجب نيست.

3. خطاب كردن افراد، به «برادر» و «خواهر» قبل از شناسايى خط و مسير او چگونه است؟

بسمه تعالى، اشكال ندارد.

4. خواندن نماز يوميه در جماعات، در اماكن نا امن چه حكمى دارد؟

بسمه تعالى، اشكال ندارد، مگر آن‌كه خوف خطر باشد.

5. در برودت و يا حرارت هوا و احتمال زيان براى افراد بى‌بنيۀ جسمانى نماز جمعه چه حكمى دارد؟

بسمه تعالى، مانع ندارد، مگر آن‌كه خوف ضرر براى شخص باشد.

6. خواندن نماز جمعه در محيط مشكوك در امن يا غير امن چگونه است؟

بسمه تعالى، نماز جمعه واجب تخييرى است و احتمال ضعيف خطر، مانع نيست، مگر آن‌كه به حد خوف برسد.

[سؤال 3315] 1978

5. نمازى كه در بسيج يا جاى ديگر به صورت جماعت خوانده مى‌شود و امام جماعت، غير معمّم مى‌باشد، آيا صحيح است يا بايد در جايى كه امام جماعت معمّم است خوانده شود؟

بسمه تعالى، در صورت دسترسى نداشتن به روحانى و وجود شرايط ديگر مانع ندارد.

[سؤال 3316] 1629

بسمه تعالى

1. در بعضى از مدارس تهران به علت در دسترس نبودن روحانى، به امامت غير روحانى نماز جماعت خوانده مى‌شود؛ اين عمل چه حكمى دارد؟

بسمه تعالى، اگر دسترسى به روحانى ندارند، اشكال ندارد.

2. آيا اطاعت از تمام قوانين دولت اسلامى (حتى تا حد قوانين راهنمايى و رانندگى و قوانين مساجد راجع به توزيع خواروبار) واجب شرعى است؟

بسمه تعالى، مراعات مقررات دولت اسلامى لازم است.

3. آيا استماع تمام موسيقى‌هايى كه از صدا و سيماى جمهورى اسلامى ايران پخش مى‌شود جايز است؟

بسمه تعالى، موسيقى مطرب حرام است و صداهاى مشكوك مانع ندارد.

[سؤال 3317] 1630

بسمه تعالى

با عرض معذرت و بدون مقدمه، مسأله‌اى دارم و از شما مى‌خواهم كه جواب دهيد.

1. نظر به اين‌كه امام اخيراً فتوايى صادر كرده‌اند و فرموده‌اند كه امام جماعت بايد

از اهل علم باشد. با درنظر گرفتن فتواى صادره، شخصى تمام شرايطى كه در توضيح المسائل ذكر شده دارا است، فقط از اهل علم نيست. يادآورى مى‌شود از اهل علم در محله حضور ندارد. آيا شخص مذكور مى‌تواند نماز جماعت بخواند يا خير؟

بسمه تعالى، اگر دسترسى به روحانى نباشد، غير روحانى با وجود ساير شرايط مى‌تواند امامت نمايد.

2. شخصى روزۀ مستحبى گرفته است، چنانچه ميان روز سهواً چيزى بياشامد، روزه باطل مى‌شود

يا خير؟

بسمه تعالى، باطل نمى‌شود.

3. آيا سركشى از قوانين دولتى گناه است يا خير؟

بسمه تعالى، تخلف از مقررات دولت اسلامى گناه است.

[سؤال 3318] 1631

بسمه تعالى 14 / 6 / 1361

درود بر محمد و آلش و درود بر شهداى كربلاى خونين ايران و درود بر پير جماران و رهبر مستضعفان، لطفاً در مورد سؤال زير ما را ارشاد بفرماييد.

در جايى كه روحانى وجود ندارد كه نماز جماعت را اقامه كند - مثل بعضى از جاهاى جبهه‌ها - آيا اگر يك نفر شخصى نماز جماعت را اقامه كند اشكال دارد يا خير؟

بسمه تعالى، در فرض مرقوم، اشكال ندارد.

[سؤال 3319] 1632

بسمه تعالى

محضر مقدس حضرت آيت الله العظمى امام خمينى، دامت بركاته

در وضع موجود، امامت غير اهل علم در مساجد و اماكن ديگر چه صورت دارد؟

بسمه تعالى، اين عمل، تضعيف مقام شامخ روحانيت است و نبايد بشود.

[سؤال 3320]

1633

بسمه تعالى

طبق فتواى امام، رهبر كبير انقلاب، در صورتى كه دسترسى به روحانى نباشد مى‌توان به افراد غير روحانى نماز را اقتدا كرد و لذا در ادارات دولتى و نهادها و جبهه‌ها كه دسترسى به روحانى نيست، چنين عملى انجام مى‌گيرد.

آيا اين حكم فقط مربوط به ادارات دولتى و نهادها و جبهه‌ها مى‌باشد و يا اين‌كه مساجد را هم شامل مى‌گردد؟ چون مشاهده شده است در مساجد اگر يك شب امام جماعت به عللى نتواند به مسجد بيايد و يا دير برسد افرادى جوان از غيبت امام جماعت استفاده كرده فوراً در محراب قرار گرفته و نماز مى‌خوانند و اگر در اين موقع امام جماعت برسد مى‌بيند ديگرى در محراب است.

آيا در اين مقطع از زمان چنين عملى صحيح است و در درازمدت موجب نفوذ افراد منافق در مساجد نيست و باعث تضعيف روحانيت نخواهد شد؟

بسمه تعالى، در فرض مرقوم، امامت غير روحانى در مساجد درست نيست.

[سؤال 3321] 1634

بسمه تعالى 25 / 5 / 1361

سلام عليكم، حضور محترم اعضاى دفتر امام خمينى؛ اميد است تحت توجهات امام عصر و رهبرى امام كبيرمان در كارهايتان موفق باشيد.

سؤالى در رابطه با امام جماعت محله‌مان كه فردى غير روحانى است مطرح شده و آن اين‌كه در محله‌مان فردى هست كه از نظر عدالت و علم نسبتاً به خوبى شهرت دارد و انسانى متدين و متشرّع است؛ در ضمن مرثيه و نوحه‌خوانى هم مى‌كند. از آن‌جا كه در مسجد محله‌مان امام جماعت نداشتيم، يكى از روحانيون (كه هيچ‌گونه سمتى از نظر نمايندگى امام نداشت) وى را به عنوان امام جماعت محل برگزيد و ايشان با كت و

شلوار به جلو مى‌ايستد و عده‌اى هم به اين فرد اقتدا مى‌كنند و اين فرد الآن مدتى است به عنوان امام جماعت محل مشهور است و مشغول نماز خواندن به عنوان امام جماعت است.

با توجه به فرمايش امام امت كه افراد غير روحانى نبايد امام جماعت باشند، خصوصاً از جهت سياسى آن‌كه منافقين مى‌خواستند با اين كار خود (امام جماعت بودن افراد غير روحانى) روحانيون را از صحنه كنار بزنند و خودشان را مطرح كنند، حال از دفتر محترم تقاضا مى‌شود كه نظر امام را در رابطۀ اين‌كه آيا صحيح است به اين فرد غير روحانى كه مشهور به امام جماعت محل است، اقتدا بكنيم يا خير؟

بسمه تعالى، در صورت دسترسى به روحانى، از اقتداى به غير روحانى اجتناب نمايند.

[سؤال 3322] 1635

بسمه تعالى 8 / 3 / 1361

محضر مقدس مرجع عالى‌قدر، حضرت آيت الله خمينى، دامت بركاته

با سلام و تبريك به مناسبت تولد مولود فرخنده نيمه شعبان و پيروزى‌هاى سپاه اسلام، خاطر مبارك را به عرايض زير معطوف و خواستار حكم شرعى آن مى‌باشم.

با آن‌كه عدّه‌اى از برادران مؤمن در جهاد سازندگى اسفراين مشغول به فعاليت هستند و اكثر اوقات در وقت نمازهاى يوميه حداقل بيست نفر مى‌باشند، به علت نبودن يك روحانى در جهاد مجبورند نماز خود را يا به صورت انفرادى بخوانند يا به يكى از برادران با شرايط زير اقتدا كنند؛ خواهشمند است حكم شرعى هر كدام‌يك از اين دو حالت را كه بهتر است بيان نماييد.

با اين‌كه تمام برادران از نظر اجتماعى و كار عمومى مورد قبول همديگر هستند ولى به خاطر آگاهى بيشتر هر فرد از خودش كه مثلاً مى‌گويند به خاطر اين‌كه من قبلاً فلان كار را كرده‌ام يا اين‌كه شايد در آينده مرتكب خطايى بشوم، حاضر به امامت

جماعت نمى‌باشند؛ با در نظر گرفتن اين حالت كلى اكنون بيان فرماييد: كدام‌يك از افراد زير مقدم‌ترند براى امامت جماعت؟

1. مسن‌تر و متأهل با نماز تمام 2. مجرد و جوان با نماز قصر 3. جوان و متأهل با نماز تمام 4. جوان و متأهل با نماز قصر. و اصلاً آيا جايز است نماز را بدون روحانى با

جماعت بخوانند، يا نه فرادا بهتر است؟

بسمه تعالى، اگر دسترسى به روحانى ندارند، اقتداى به غير روحانى مانع ندارد و امام جماعت بايد عادل باشد.

[سؤال 3323] 1636

بسمه تعالى 17 / 3 / 1361

محضر مبارك رهبر كبير انقلاب اسلامى، حضرت امام خمينى

پس از عرض سلام و تحيات به آن امام عظيم الشأن، لطفاً بيان فرماييد: در محلى كه روحانى آن در هفته، دو شبانه روز و همچنين روزهايى كه در رابطه با عزادارى و تولد و مراسم هست حضور دارد، در اوقاتى كه روحانى در محل نيست، غير روحانى كه شرايط امام جماعت را داشته باشد مى‌تواند در همان مساجد كه روحانى نماز جماعت اقامه مى‌كند، نماز جماعت بخواند يا اين‌كه مورد اشكال است و نماز باطل است؟

بسمه تعالى، اگر دسترسى به روحانى ندارند، اقتدا به غير روحانى كه واجد شرايط باشد مانع ندارد.

[سؤال 3324] 1637

بسمه تعالى 15 / 7 / 1360

محضر مقدس رهبر عالى‌قدر و مرجع تقليد عالم تشيع، امام خمينى، دام ظله العالى

با عرض سلام، به استحضار مى‌رساند: بر طبق فتوايى كه در پاسخ حوزۀ علميه اصفهان مبنى بر اين‌كه جز افراد اهل علم جايز نيست فرد ديگرى به عنوان امام

جماعت اقامه كند، استدعا دارد نظر مبارك را در اين مورد كه در ادارات دولتى كه فرد معمم نيست و فاصلۀ مسجد و اداره زياد و بُعد مسافت باعث اتلاف وقت مراجعين مى‌گردد، در اين صورت آيا نماز به فرد عادل غير معمم اقتدا شود بهتر است يا به صورت انفرادى خوانده شود؟

بسمه تعالى، با دسترسى به روحانى، غير روحانى امامت نكند.

[سؤال 3325] 1638

بسمه تعالى 9 / 3 / 1361

دفتر رهبر كبير انقلاب اسلامى ايران، امام خمينى، مدّ ظله العالى

با نهايت احترام؛ مستدعى است مسأله زير را از محضر امام عزيزمان استفتا و پاسخ آن را لطف فرموده ارسال فرماييد.

1.

در مؤسسات و ادارات، نماز ظهر و عصر به امامت يكى از كارمندان اقامه مى‌شود. شرايط كارمندى كه سِمَت پيشنماز را دارد چگونه بايد باشد و به طور كلى صحيح است يا نه؟

2.

تكليف ساير كارمندان يعنى آن‌هايى كه به اين پيشنماز اقتدا مى‌كنند چيست؟

3.

آيا كسى را كه به عنوان پيشنماز انتخاب مى‌كنند مسئوليتى دارد يا خير؟

بسمه تعالى، با دسترسى به روحانى، غير روحانى نبايد امامت كند و اگر دسترسى ندارند، اقتداى به غير روحانى با وجود شرايط امام جماعت - كه عدالت از جمله آن است - مانع ندارد.

[سؤال 3326] 1639

بسمه تعالى 13 / 11 / 1361

خدمت مسئولين محترم دفتر استفتائات امام خمينى

ضمن عرض سلام، از آن‌جا كه در همۀ جبهه‌ها روحانيون حضور ندارند و با توجه به اهميت نماز جماعت، آيا نماز جماعت با پيشوايى يكى از رزمندگان كه عادل‌تر از

همه و قرائتش درست است، صحيح مى‌باشد؟

بسمه تعالى، اگر دسترسى به روحانى ندارند و امام جماعت را عادل مى‌دانند، مى‌توانند با او نماز جماعت بخوانند.

[سؤال 3327] 1640

بسمه تعالى 14 / 3 / 1361

محضر مبارك رهبر كبير انقلاب اسلامى، حضرت امام خمينى، دام ظله

اگر در يك ده يا روستا يك نفر باشد كه كارهاى خوب انجام مى‌دهد و مردم آن ده يا روستا او را امين مى‌دانند، ولى اين فرد مسائلى مانند شكيات نماز و شرايط نماز جماعت را از حفظ نمى‌داند، اما مى‌تواند از روى رساله مسأله بگويد، آيا چنين فردى مى‌تواند امام جماعت آن ده يا روستا شود يا خير؟ تكليف شرعى اين فرد چيست؟

بسمه تعالى، شرايط امام جماعت، در رساله مذكور است و در صورت دسترسى به روحانى، به غير روحانى اقتدا نكنند.

[سؤال 3328] 1641

بسمه تعالى

1. در برخى وزارت‌خانه‌ها و ارگان‌ها، منازل، مساجد و جبهه‌ها، به علت نبودن روحانى، براى اقامۀ نماز جماعت از برادران غير روحانى استفاده مى‌شود، در صورتى كه هيچ نوع قصد توهين و تحقير مستقيم و يا غير مستقيم، به مقام روحانيت نبوده و وارد نخواهد شد و صرفاً جهت اقامۀ اين فريضه به جماعت است كه در جنب آن، از مسائل اسلامى و تفسير و غيره هم بهره‌مند مى‌شوند، كه اگر نماز را اين‌گونه اقامه نكنند، نه تنها بساط نماز در وزارت‌خانه‌ها و خيلى جاها برداشته مى‌شود، بلكه مسائل

شرعيه هم تعطيل خواهد شد. با توجه به اين مسائل، اقامۀ جماعت در اين اماكن توسط غير افراد روحانى چه صورتى دارد؟

بسمه تعالى، اگر دسترسى به روحانى ندارند، امامت غير روحانى واجد شرايط مانع ندارد.

2. بنده اهل شوشتر هستم كه فعلاً خانه‌اى از ارث، در آن‌جا دارم؛ اما قريب 40 سال است كه از شوشتر بيرون آمده كه حدود 30 سال در اهواز بوده و قريب 7 سال است كه در تهران ساكن شده‌ام و مشغول كار و زندگى مى‌باشم، ولى با اين حال، قسم نخورده‌ام كه حتماً به شوشتر بر نخواهم گشت؛ بلكه در عمق فكرم هست كه اگر جريانى پيش آمد، ممكن است به شوشتر برگردم و ساكن شوم. الحال با توجه به اين فكر و قصد، هر وقت كه به طور موقت به شوشتر مى‌روم، نمازم قصر است يا اتمام است؟

بسمه تعالى، تا از وطن اصلى اعراض نشده، به حكم وطن باقى است.

3. كسى كه در زمان طاغوت به علت وام گرفتن از بانك‌ها، مبلغى به عنوان بهره و سود به بانك‌ها داده، اگر بانك‌ها به وجوه ثابت يا پس‌انداز او سودى اضافه بكنند، آيا به ميزان همان سودهاى داده شده از طرف او به بانك‌ها، مى‌تواند بهره دريافت كند؟

بسمه تعالى، از خصوص همان شعبه، به همان مقدار بهره كه داده، مى‌تواند به عنوان تقاص دريافت كند.

4. كسى كه از 40 سال قبل حساب سال نداشته و هرچه هم وجوهات داده ننوشته و در خلال اين مدت، چندين خانه و اثاث البيت و مغازه و ماشين و غيره خريده كه در آن زمان مثلاً 50 هزار تومان بوده‌اند و اينك پنج ميليون تومان شده‌اند، لطفاً بفرماييد:

اولاً: از چه مبلغى بايد خمس بدهد؟

ثانياً: وضع مخارج و هزينه‌هاى اين چند ساله چيست و نماز و غسل و روزه‌اش چگونه است؟

بسمه تعالى، به يكى از نمايندگان مجاز اين‌جانب مراجعه كند و اگر مقدار بدهى معلوم نيست مصالحه نمايد و در موقع نماز و غسل و وضو اگر علم به بدهى شرعى و حكم آن نداشته، عمل گذشته محكوم به صحت است.

5. برخى اوقات زن به علت مساحقه و تفخيذ با مرد، تحريك كه شد، تقريباً حالت انزال به او دست مى‌دهد، يعنى به شدت تكان مى‌خورد و احساس ريزش آبى در داخل خود مى‌كند كه فكر مى‌كند منى است و بى‌حال و سست مى‌شود كه فكر مى‌كنند جنب شده‌اند، آيا پس از اين حالت، غسل جنابت واجب است يا نه؟

بسمه تعالى، اگر يقين به انزال منى حاصل شود و از مجرا به خارج برسد، غسل واجب است.

6. مقدارى سهم امام عليه‌السلام و خمس هست؛ لطف فرموده راهنمايى فرماييد به چه وسيله تقديم نماييم؟

بسمه تعالى، مى‌توانيد به حساب شمارۀ هزار مؤسسۀ تعاون اسلامى قم حواله كنيد.

[سؤال 3329] 1642

بسمه تعالى

محضر مبارك رهبر انقلاب، حضرت آيت الله العظمى امام خمينى

آيا به نظر مبارك حضرت‌عالى نماز خواندن پشت سر غير روحانى كه تمام شرايط امامت را دارا است جايز است يا نه؟

بسمه تعالى، با دسترسى به روحانى، غير روحانى امامت نكند و اگر دسترسى ندارند، اقتداى به غير روحانى با وجود ساير شرايط مانع ندارد.

[سؤال 3330] 1643

بسمه تعالى

محضر مبارك حضرت آيت الله العظمى امام خمينى، مدّ ظله

چه مى‌فرماييد راجع به شخصى كه سر برهنه است و كت و شلوارى است و چنين شخصى امام جماعت بشود براى يك عده مردم يك قريه‌اى و كلاه به سر بگذارد و نماز جماعت بخواند و در صورتى كه در دو كيلومترى همان قريه كه وصل است به آبادى شخص ديگرى كه روحانى است، نماز جماعت مى‌خواند براى مردم آن محوطه. آيا اقتدا به اين شخص غير روحانى جايز است؟

بسمه تعالى، با دسترسى به روحانى، غير روحانى امامت نكند.

[سؤال 3331] 1644

بسمه تعالى 13 / 10 / 1361

محضر مبارك رهبر عظيم الشأن جهان شيعه، حضرت آيت الله العظمى، الامام روح الله الموسوى الخمينى، مدّ ظله العالى

پس از عرض سلام، محترمانه از شما استدعا دارم به چند سؤال ذيل جداگانه پاسخ دهيد.

1.

در مسجد يا غير مسجد، در زمانى كه روحانى نيست، اقتدا كردن نماز به غير روحانى چه صورت دارد؟در سپاه چطور؟

2.

در مسجد يا غير مسجد، در زمانى كه روحانى هست، اقتدا كردن نماز به غير روحانى چه صورت دارد؟

3.

اگر در حالت دوم اقتدا شود، نمازهاى خوانده شده چه صورت دارد؟

بسمه تعالى، با دسترسى به روحانى، غير روحانى امامت نكند و اگر دسترسى نداريد، اقتداى به غير روحانى با وجود ساير شرايط مانع ندارد.

[سؤال 3332] 1645

بسمه تعالى 30 / 5 / 1361

محضر مبارك زعيم عالى‌قدر و رهبر شيعيان جهان و بنيان‌گذار جمهورى اسلامى ايران حضرت آيت الله موسوى الخمينى دامت بركاته

مسجد باب الحوائج بندر غازيان واقع در بندر انزلى به لحاظ نداشتن روحانى، توسط يكى از برادران مؤمن و متعهد و متدين و كاملاً آشنا به مسائل شرعى و احكام دينى كه به زهد و تقواى ايشان سكنه حوالى مسجد مذكور اعتماد كامل دارند و در عدالت ايشان جاى هيچ‌گونه ترديدى نيست، نماز جماعت اقامه مى‌گرديد و در ضمن براى آوردن يك نفر روحانى و سكنا دادن در مسجد تمام امكانات رفاهى از نظر محل سكونت و تجهيزات زندگى از قبل مهيا شده و در اين زمينه فعاليت گسترده‌اى ادامه داشته و دارد. تلاش اين مرد خدا در رابطه با اقامه نماز جماعت موجب انسجام و جذب مردم علاقه‌مند و متدين گرديده بود لكن مدتى قبل توسط امام جمعه وقت شهر اقامه نماز جماعت در مساجد فاقد روحانى ممنوع اعلام شد لذا در اجراى اين دستور به مناسبت نبودن روحانى برگزارى نماز جماعت متوقف و به تدريج اين مسأله موجب پراكندگى مردم و خلوت شدن مسجد گرديده اينك با مشاهده اين وضع هيأت امناى مسجد و اعضاى شوراى مركزى اين انجمن در صدد چاره‌جويى برآمده و بر

اين شدند كه در عين حال تلاش بيشتر با ايجاد تسهيلات و امكانات بهتر و شرايطى مناسب‌تر براى آوردن روحانى و اسكان دادن وى در مسجد، مراتب را از حضور آن بزرگوار در رابطه با دو مسأله استفتا نمايند:

1. آيا در صورت نبودن روحانى با عنايت به وجود شخصى با مشخصات و صفات معروضه كه در حال حاضر با اجازه مراجع ذى‌صلاح اين شهر در مسجد اداره متبوعه خود نماز ظهر و عصر به امامت ايشان اقامه مى‌گردد، آيا مى‌توان در مسجد محل نيز نماز را به وى اقتدا نمود يا خير؟

بسمه تعالى، با دسترسى به روحانى غير روحانى امامت نكند.

2. چندى قبل از طرف وزارت، اداره متبوعه خواستار اعزام داوطلب براى بازسازى مناطق جنگى شده است. مورد سؤال اين است كه اگر فردى علاقه‌مند باشد جهت امور بازسازى يا خدمت در جبهه شركت جويد از طرفى مى‌داند كه اگر پدر يا مادر مطلع شوند قطعاً مخالفت خواهند كرد با عنايت به واجب كفايى بودن موضوع بدون اطلاع پدر و مادر يا هر دوى آن‌ها مى‌توان شركت جست و يا وقعى به مخالفت آنان نگذاشت.

بسمه تعالى، به مسئولين مراجعه نماييد اگر نياز باشد رضايت والدين معتبر نيست.

[سؤال 3333] 5487

3. بعد از نظر امام كه اجازه دادند در صورتى كه روحانى نباشد نماز پشت سر غير روحانى بخوانند، پس اگر در جايى روحانيون واجد الشرايط زياد باشند و امكان امامت ايشان نيز موجود باشد، آيا اقتدا به غير روحانى جايز است؟ پس اگر موجب بى‌احترامى به روحانيون باشد باز هم بى‌اشكال است؟

بسمه تعالى، اگر دسترسى به روحانى باشد، به غير روحانى اقتدا نكنند.

[سؤال 3334] 1646

بسمه تعالى 27 / 9 / 1358

پيشگاه معظم رهبر كبير انقلاب اسلامى، امام خمينى

بعد از عرض سلام و درود فراوان، خاطر مبارك مستحضر است كه در بعضى از

دانشگاه‌ها اختلافاتى بين مسلمين وجود دارد كه حتى به داخل مساجد دانشگاه‌ها نيز كشيده شده است، و عمدتاً از طرفداران يا اعضاى سازمان مجاهدين خلق هستند كه به اختلافات دامن مى‌زنند. با توجه به سوابقى كه رهبر انقلاب از ايشان دارند، آيا صلاح است براى جلوگيرى از دوگانگى در مساجد و محيط دانشگاه‌ها در روزهاى معينى كه خودشان پيشنهاد كرده‌اند و عملاً هم انجام مى‌دهند، در نماز جماعت به ايشان اقتدا نمود يا خير؟

بسمه تعالى، امامت غير روحانيين تضعيف مقام روحانيت است و نبايد بشود.

[سؤال 3335] 1647

بسمه تعالى

پس از آرزوى سلامتى وجود شريف و موفقيت در جميع امور، خاصه پيروزى كامل آن سرور در منويات و منظورات؛ لطفاً پاسخ سؤالات ذيل را مرحمت فرماييد:

1. نقل شده از سركار عالى كه امام جماعت گذشته از شرايطى كه در رساله فرموده‌ايد، بايد داراى علم و لباس روحانيت باشد؛ آيا چنين است يا خير؟

بسمه تعالى، امامت غير روحانيين تضعيف مقام شامخ روحانيت است و نبايد بشود.

2. هرگاه ساختمانى به نام مسجد يا حسينيه به وسيلۀ پول اهل خير ساخته و استفاده شود، بعداً جايز است آن‌ها را فقط به كتابخانه و يا درمانگاه و يا مجالس ختم اختصاص داد يا جايز نيست؟

بسمه تعالى، تغيير مسجد و حسينيه جايز نيست.

[سؤال 3336]

3. در مسجد محلى امام جماعت عالم و سيدى مورد اعتماد و قبول اكثر اهل محل از مرد و زن است. اما تعدادى از جوانان محل بعد از 15 سال در مسجد ديگرى در همان محل و نزديك مسجد عالم براى خود تشكيل جماعت نموده و يكى از خود

آن‌ها امام جماعت شود. آيا چنين جماعتى صحيح است يا خير؟

بسمه تعالى، از هر عملى كه موجب تفرقه و تضعيف روحانيت است بايد اجتناب شود.

4. در عزاى امام حسين عليه‌السلام جلو دسته‌هاى سينه زنى و زنجيرزنى علمى بيرون مى‌آورند كه با شال و پارچه و مجسمه‌هايى تزيين شده است. آيا صحيح است يا خير؟ با توجه به اين‌كه بعضى از فضلا مى‌گويند: «يكى از سلاطين صفويه مسافرتى به خارج كشور به كشور مسيحى نموده و روز شهادت و به دار كشيدن جناب عيسى را ديد كه همين علامت كه شكل صليب بود به دست داشتند. بعد از مراجعت به ايران دستور داد براى عزا و شهادت امام حسين عليه‌السلام چنين چيزى تهيه كنند كه ساخته و معمول شد»، آيا اين موضوع تاريخى درست است يا خير؟

بسمه تعالى، تاريخ مذكور ثابت نيست، و هر نحو عزادارى براى سيد مظلومان كه مشتمل بر محرمات شرعيه نباشد و موجب وهن مذهب هم نشود مانع ندارد.

5. آيا قمه زدن و زنجير زدن در ايام عزادارى امام حسين عليه‌السلام صحيح است يا خير؟

بسمه تعالى، از قمه زدن در وضع كنونى خوددارى شود و عزادارى به نحو مرسوم مانع ندارد.

6. افرادى كه تقليد ساير آقايان مراجع تا حال نموده‌اند، اجازه مى‌فرماييد رجوع به سركار عالى نموده و تقليد كنند؟

بسمه تعالى، با احراز يا احتمال اعلميت مجتهد دوم، عدول لازم است على الاحوط.

[سؤال 3337] 727

4. چنانچه به امام جماعت روحانى فعلاً دسترسى ندارد، اما مى‌تواند يا مى‌توانست دسترسى پيدا كند؛ آيا اقامۀ نماز به امامت غير روحانى اشكال دارد؟

بسمه تعالى، با داشتن دسترسى به روحانى، از اقتداى به غير روحانى خوددارى كنند.

[سؤال 3338] 1648

بسمه تعالى 5 / 11 / 1361

دفتر استفتائات حضرت آيت الله العظمى امام خمينى، مدّ ظله العالى، با سلام، ضمن آرزوى موفقيت، سلامتى و طول عمر امام امت و پيروزى رزمندگان دلير اسلام

را خواهانم. خواهشمند است به استفتاى ذيل كه مورد ابتلاى مقلدين معظم‌له مى‌باشد پاسخ فرماييد.

آيا برادران متعهد غير روحانى مى‌توانند در كارخانجات، مدارس، سپاه و يا مساجد محل امام جماعت شوند يا خير؟

بسمه تعالى، با دسترسى به روحانى، غير روحانى امامت نكند و اگر دسترسى ندارند، اقتداى به غير روحانى با وجود ساير شرايط مانع ندارد.

[سؤال 3339] 1649

بسمه تعالى

اگر منطقه‌اى روحانى نداشته باشد يا كسى باشد كه شرايط امام جماعت را نداشته باشد؛ آيا مى‌توان با غير روحانى نماز جماعت برپا كرد؟

بسمه تعالى، با دسترسى به روحانى، غير روحانى امامت نكند و اگر دسترسى ندارند، اقتداى به غير روحانى اگر عادل باشد مانع ندارد.

[سؤال 3340] 5156

8. در مساجد يا غير مساجد، غير از اهل علم كسى حق دارد امام جماعت بشود؟

بسمه تعالى، اين عمل تضعيف مقام روحانيت است و نبايد بشود.

[سؤال 3341] 7037

2. آيا مى‌شود در مساجدى كه فاقد روحانيت است و در دبيرستان‌ها و يا جاهاى ديگر نماز جماعت را با امامت جماعت يكى از برادران كه شرايط يك امام جماعت در او مى‌باشد اقامۀ جماعت كرد يا خير؟ لطفاً بيان فرماييد.

بسمه تعالى، امامت غير روحانيين تضعيف مقام روحانيت است و نبايد بشود.

[سؤال 3342]

569

2. استفاده از معلمين و يا دانش‌آموزان متعهد در مدرسه، به عنوان امام جماعت چه صورت دارد؟

بسمه تعالى، امام جماعت بايد عادل باشد و با دسترسى به روحانى، غير روحانى امامت نكند.

[سؤال 3343] 1650

بسمه تعالى 30 / 7 / 1360

محضر مبارك و مقدس امام امت، روح خدا، حضرت آيت الله العظمى امام خمينى، دام ظله، تقاضا مى‌شود مسأله زير را براى سپاه پاسداران و ديگر ارگان‌هاى بندر ديلم روشن فرماييد.

حضرت امام؛ ما در شهرستان بندر ديلم از توابع استان بوشهر مى‌باشيم. در اين شهرستان و روستاهاى اطراف، يك روحانى نيست كه مردم بتوانند مسائل را از وى سؤال كنند و لذا ما در برگزارى نماز جماعت، بدون وجود روحانى چه كنيم؟ بنابراين در ارگان‌هاى انقلابى نماز جماعت بدون وجود روحانى اقامه مى‌شود و ما در سپاه پاسداران انقلاب اسلامى بندر ديلم هستيم و در حدود دو سال است كه بدون وجود روحانى به امامت برادران پاسدار كه زياد هم از مسائل شرعى آگاهى ندارند نماز مى‌خوانيم اين عمل ما چه صورت دارد؟ آيا بدون روحانى نماز جماعت خوانده شود يا خير؟ والسلام

بسمه تعالى، اگر دسترسى به روحانى ندارند و امامت غير روحانى تضعيف روحانيت نيست اشكال ندارد.

[سؤال 3344] 588

3. با توجه به كمبود روحانيت و رفتن آن‌ها به جبهه‌ها آيا براى اين‌كه در قصبات و دور از شهرستان‌ها، در مساجد جوان‌ها جمع شوند و مسأله‌اى گفته يا تبليغ دينى شود

و يا براى اين‌كه جوان‌ها و نوجوان‌ها به برنامه‌اى خارج از مسجد مشغول نباشند، غير روحانى مى‌تواند با در نظر گرفتن مسائلى كه عرض شد نماز جماعت را برگزار كند يا خير؟

بسمه تعالى، در فرض عدم دسترسى به روحانى مانع ندارد.

[سؤال 3345] 1137

2. محلى كه روحانى موجود نيست آيا مى‌شود يك شخص غير روحانى، امام جماعت شود؟ خواه در مسجد باشد يا غير مسجد.

بسمه تعالى، اگر دسترسى به روحانى ندارند مانع ندارد.

[سؤال 3346] 698

2. آيا در مسجدى كه امام جماعت ندارد و يا اگر گروهى در صحرا بخواهند نماز جماعت بخوانند و در آن‌جا روحانى نباشد، به فردى كه شرايط يك امام جماعت را دارد، مى‌توان اقتدا كرد؟

بسمه تعالى، اگر دسترسى به روحانى ندارند، با مراعات شرايط مانع ندارد.

[سؤال 3347] 6

4. عده‌اى كه هيچ روحانى در ميانشان نيست به طورى كه اگر بخواهند نماز بخوانند، فرادا خواهند خواند، آيا حق دارند نماز جماعت را به امامت فردى غير روحانى برپا كنند يا نه؟

بسمه تعالى، اگر دسترسى به روحانى ندارند، اقتداى به غير روحانى، با وجود ساير شرايط، مانع ندارد.

[سؤال 3348] 1651

بسمه تعالى

محضر مبارك حضرت آيت الله، جناب مستطاب نايب الامام خمينى، سلام عرض مى‌نمايم. اميدوارم سلام گرم فرزندان خود را پذيرفته باشيد.

اما بعد، اخيراً شنيده شده است كه آن‌جناب، در فتاواى خود فرموده‌ايد كه نمى‌شود پشت سر كسى كه اهل علم نيست، نماز جماعت خواند.

1. حقير كه يكى از مقلدان آن‌جناب هستم، بعد از تحقيق در فتاواى قبلى و رسالۀ آن‌جناب، مسأله مورد نظر به چشمم نخورد. با اين مقدمه، در محل خودمان شخصى است نماز جماعت مى‌خواند، ولى از اهل علم نيست. با نقل قول فتواى شما، مردم در نماز جماعت حضور نمى‌يابند، در حالى كه شخص مذكور، شرايط امام جماعت را دارا است. از شما مى‌خواهم نظر خود را مرقوم فرماييد. ناگفته نماند از اهل علم، در محل حضور ندارد.

بسمه تعالى، اگر دسترسى به روحانى نباشد، اقتدا به غير روحانى، با وجود شرايط مانع ندارد.

2. زمين‌هاى موقوفه‌اى كه در زمان محمدرضا خان، نود ساله با اجرتى كم، به مردم داده مى‌شد. حال بعضى از افراد به همان نرخ قبلى، زمين‌هاى موقوفه را اجاره مى‌كنند. در صورتى كه بعضى از افراد هستند كه با نرخ عادلانه بر مى‌دارند، ولى صاحب و مستولى اوليه، حاضر به پس دادن، و يا اجرت بيشتر نمى‌شود. فتواى خود را بيان نماييد.

بسمه تعالى، تصرف در موقوفه، بايد با نظر متولى شرعى باشد.

[سؤال 3349] 1240

4. اگر درجايى يا مسجدى نمازجماعت برپا باشد و عدۀ ديگرى هم درطرف ديگر آن محل يا مسجد با يك فرد كت و شلوارى نماز جماعت بخوانند آيا اشكال دارد؟

بسمه تعالى، تا دسترسى به روحانى باشد از اقتدا به غير روحانى اجتناب شود.

[سؤال 3350] 1652

بسمه تعالى 16 / 11 / 1361

سلام و بركات و رحمت خدا بر شما و همۀ مؤمنين

خدمت امام امت رهبر كبير انقلاب اسلامى، ولى فقيه مسلمين، نايب امام زمان

عجل الله تعالى فرجه الشريف

1. آيا در محل‌هايى كه روحانى نيست غير روحانى مثلاً در مسجد مى‌تواند امام جماعت بشود؟

بسمه تعالى، اگر دسترسى به روحانى ندارند اشكال ندارد.

2. راننده تاكسى در شهرى مثل تهران آيا حكم دائم السفر را دارد يا خير؟ (در رابطه با نماز و روزه)

بسمه تعالى، اگر در مقدار مسافت شرعى رانندگى مى‌كند نماز تمام است.

3. اگر دائم السفر باشد مثلاً از منزلش چهار فرسخ شرعى دور شود براى جلسه قرآن يا حاجت ديگر چه تكليف دارد؟

بسمه تعالى، در غير سفر شغلى با پيمودن مسافت شرعى حكم مسافر دارد.

[سؤال 3351] 1653

بسمه تعالى 11 / 3 / 1361

محضر رهبر عظيم الشأن انقلاب اسلامى ايران امام خمينى دامت بركاته

چه مى‌فرمايند امام در اين مسأله شرعيّه كه مسجدى امام راتب ندارد و شخصى كه از اهل علم و معمّم بوده باشد دسترس نيست، آيا يك نفر ديگر كه واجد شرائط از لحاظ اسلام و صحت قرائت و عدالت است ولى معمّم نيست، ديگران مى‌توانند با اقتدا به اين شخص از فيض نماز جماعت مستفيض شوند يا نه؟ جواب را دو كلمه دستخط فرماييد كه مطابق امر مبارك اقدام شود، اجركم على الله و رسوله صلى‌الله‌عليه‌و‌آله‌وسلم.

بسمه تعالى، اگر دسترسى به روحانى ندارند و تضعيف روحانيت نمى‌شود مانع ندارد.

[سؤال 3352] 4634

2. در شهر و يا شهرستان و روستا عالم روحانى سكونت دارد؛ آيا افراد عامى و شخصى و كلاهى جايز است امام جماعت باشد و اقتداى به آن جايز است يا خير؟

بسمه تعالى، چنانچه به روحانى واجد شرايط دسترسى دارند، به غير روحانى اقتدا نكند.

[سؤال 3353]

1579

6. آيا در جايى كه روحانى نيست مى‌شود امام جماعت غير روحانى باشد و در شدّت حال مثلاً روحانى اصلاً پيدا نمى‌شود آن وقت چطور؟

بسمه تعالى، با دسترسى به روحانى غير روحانى امامت نكند و چنانچه دسترسى ندارند اقتداى به غير روحانى با وجود ساير شرايط اشكال ندارد.

[سؤال 3354] 7388

2. در جايى كه بعضى روزها روحانى نباشد و با اجازۀ روحانى، غير روحانى نماز بخواند با تمام شرايط لازم، اشكالى دارد يا خير؟

بسمه تعالى، با دسترسى به روحانى، غير روحانى امامت نكند و اگر دسترسى نباشد، اقتداى به غير روحانى با وجود ساير شرايط اشكال ندارد.

[سؤال 3355] 7374

4. اقامۀ نماز جماعت، به امامت يك غير روحانى در جايى كه روحانى هست، چگونه مى‌باشد.

بسمه تعالى، با دسترسى به روحانى واجد شرايط، به غير روحانى اقتدا نكنند.

[سؤال 3356] 32

3. در جمعى كه روحانى در ميانشان وجود ندارد، مثلاً در مسافرت يا ميهمانى، آيا شخصى را كه واجد شرايط باشد، مى‌توان به عنوان امام جماعت انتخاب كرد و به ايشان اقتدا نمود؟

بسمه تعالى، با دسترسى نداشتن به روحانى و عدالت امام جماعت، مانع ندارد.

[سؤال 3357]

1654

بسمه تعالى 29 / 7 / 1361

دفتر محترم حضرت آيت الله العظمى امام خمينى دام ظله العالى

احتراماً بنا بر آن‌كه امروزه مساجد و مدارس سنگرهايى مشابه و هر دو مكان، محل عبادت است خوشبختانه همه روزه نماز جماعت در حياط مدارس برقرار مى‌باشد و چون در دبيرستان صادق كه محل خدمت اين‌جانب است براى امامت جماعت دسترسى به افراد روحانى نيست مستدعى است روشن فرمايند كه آيا مى‌توان به بعضى از دانش‌آموزان بين 15 تا 20 سال و يا دبيران جوانى كه مطمئن به نظر مى‌رسند و مشغول خدمت به اسلام مى‌باشند اقتدا نمود؟

بسمه تعالى، اگر دسترسى به روحانى ندارند امامت غير روحانى واجد شرايط مانع ندارد.

[سؤال 3358] 1655

بسمه تعالى 8 ذى الحجه 1402 ق

لطفاً به سؤالات زير جواب مرقوم فرماييد:

1. در جايى كه افراد روحانى نيست، آيا مى‌شود نماز را به امامت غير روحانى و به جماعت اقامه كرد؟

بسمه تعالى، در صورت نداشتن دسترسى به روحانى مانع ندارد.

2. حكم نماز و ديگر عبادات كه با لباس‌هايى كه از پول خمس نداده تهيه شده‌اند، به‌جا آورده شده‌اند چيست؟ آيا بايد قضا شوند؟

بسمه تعالى، اگر علم نداشته‌اند، قضا واجب نيست.

3. طلبه‌اى كه از پدر خود پول مى‌گيرد، آيا مى‌تواند پول شهريه هم بگيرد، در صورتى كه نياز ندارد؟

بسمه تعالى، بستگى به مقررات دفتر شهريه دارد.

4. آيا از پول شهريه، طلبه در امورى مثل مسافرت، بخشيدن به مستمندان و... مى‌تواند استفاده كند؟

بسمه تعالى، صرف در مخارج متعارف مانع ندارد.

5. كسى كه مقدار كمى از پول خمس نداده دارد، آيا مى‌تواند به فقرا ببخشد؟

بسمه تعالى، نسبت به مقدار خمس بايد با اجازه باشد.

[سؤال 3359] 1656

بسمه تعالى

1. با توجه به فتواى امام در مورد جايز نبودن امامت غير معمم جهت اهانت نشدن روحانيت، آيا در مساجد يا محل تجمعى كه امام جماعت و روحانى ندارند، مى‌توانند يكى از برادران غير روحانى اقامۀ جماعت بكنند يا خير؟

بسمه تعالى، در صورت دسترسى به روحانى جامع شرايط، غير روحانى امامت نكند و اگر دسترسى ندارند، اقتداى به غير روحانى مانع ندارد.

2. اشخاصى كه از وطنشان براى مأموريت، به محلّى كمتر از حد شرعى مى‌روند و مى‌دانند از محل دوم به محل دورتر كه از حد شرعى مى‌گذرد مأموريت خواهند رفت، آيا از بدو حركت از وطن، مسافر حساب مى‌شوند يا خير؟

بسمه تعالى، در فرض مسأله، قصد طىّ مسافت از اول محقّق است و از اول حكم مسافر را دارد.

[سؤال 3360] 1657

بسمه تعالى 11 / 12 / 1361

قم، دفتر استفتاى امام، سلام عليكم

1. اگر در مسجد يا غير مسجد - مثلاً نمازخانه ادارات دولتى - اهل علم از روحانيت نباشد و يا در روز معيّن غايب باشد، آيا يك نفر غير روحانى حايز شرايط مذكور در رسالۀ امام مى‌تواند پيشنماز بشود؟

بسمه تعالى، در صورت دسترسى نداشتن به روحانى مانع ندارد.

2. آيا در ساختمانى كه فعلاً در يد بنياد مستضعفان است ولى نمى‌دانيم حكمى شرعى در مورد مصادرۀ اموال صاحب اصلى آن صادر شده است يا نه، مى‌توان نماز خواند؟

بسمه تعالى، در فرض مذكور اشكال ندارد.

[سؤال 3361]

1658

بسمه تعالى

خدمت برادران مسئول در دفتر امام خمينى

تقاضامنديم چند مسأله شرعى را جواب دهيد البته طبق فتواى امام خمينى:

1. آيا مى‌شود به فرد غير روحانى اقتدا كرد و نماز جماعت خواند يا خير؟

بسمه تعالى، با دسترسى به روحانى غير روحانى امامت نكند و اگر دسترسى ندارند اقتداى به غير روحانى با وجود ساير شرايط مانع ندارد.

2. در نماز جماعت به‌خاطر اين‌كه اختلاف نباشد مى‌شود نماز واجب را فرادا بخوانيم يا خير؟

بسمه تعالى، نماز صحيح است، ولى اگر موجب هتك باشد جايز نيست.

[سؤال 3362] 1659

بسمه تعالى 29 / 2 / 1361

دفتر استفتائات حضرت امام خمينى، سلام عليكم

خواهشمند است روشن فرماييد آيا فتواى امام مبنى بر نخواندن نماز جماعت به امامت افراد غير روحانى مطلق و براى همه مكان‌ها است؟ تكليف در مكان‌هايى كه به برادران روحانى دسترسى نيست چيست؟

بسمه تعالى، با دسترسى به روحانى غير روحانى امامت نكند و اگر دسترسى ندارند اقتداى به غير روحانى با وجود ساير شرايط مانع ندارد.

[سؤال 3363] 1660

بسمه تعالى 20 / 7 / 1361

محضر مبارك امام امّت، امام خمينى

اماما! عده‌اى از آموزگاران اصفهان هستيم كه عصرهاى دوشنبه پس از مدرسه، از ساعت 30/5 الى 8 شب در منزل يكى از آموزگاران، جلسۀ آموزش قرائت قرآن تشكيل داده‌ايم و در هنگام مغرب اگر بخواهيم به مسجد برويم و برگرديم، از لحاظ

كمبود وقت امكان‌پذير نيست؛ مقصود اين است كه اگر بخواهيم به مسجد برويم، ديگر وقتى باقى نمى‌ماند. از حضور جناب‌عالى استفتا مى‌نماييم كه با توجه به اين‌كه فرموده‌ايد كه اقتدا كردن به غير روحانى تضعيف روحانيت است، آيا در مورد فوق اجازه مى‌فرماييد كه نماز جماعت به امامت يكى از برادران برگزار شود و يا اين‌كه بهتر است فرادا خوانده شود و يا اين‌كه رفتن به نماز جماعت اصلح است بر جلسۀ قرآن؟

بسمه تعالى، اگر دسترسى به روحانى داريد، از اقتدا به غير روحانى خوددارى نماييد.

[سؤال 3364] 1661

بسمه تعالى 1 / 10 / 1361

محضر شريف رهبر كبير انقلاب و بنيان‌گذار جمهورى اسلامى ايران، مدّ ظله العالى، سلام عليكم و رحمة الله و بركاته

امام عزيز و بزرگوار! مى‌دانيم كه با وجود روحانى در مكانى، امام جماعت شدن افراد عادى (غير روحانى) جايز نيست و اين توهين به روحانيت است؛ ولى با توجه به اين‌كه امروز ما با كمبود روحانى مواجه هستيم و روحانيت عزيز به همۀ پادگان‌ها و اردوگاه‌ها و دسته‌جات متفرقه نمى‌رسند و باز به وضوح ديده شده اگر در اوقات نماز، جمعيت‌هاى متفرقه به عنوان نماز جماعت، به يك محل جمع نشوند كلى از كارها به‌جا مى‌ماند و به خصوص وحدت ما به تفرقه مبدّل مى‌شود، با اين حال در نبود روحانى يك فرد عادى با دارا بودن شرايط اهل علم، به جز لباس مقدّس روحانى، مانند درست بودن قرائت نماز و صالح بودن و نديدن مردم از او گناه علنى آيا مى‌تواند امام جماعت باشد يا نه؟

بسمه تعالى، اگر دسترسى به روحانى واجد شرايط ندارند، امامت غير روحانى با مراعات ساير شرايط اشكال ندارد.

[سؤال 3365]

1662

بسم الله الرحمن الرحيم

مع كلّ الاحترام نحن لفيف من الشباب يوجد عندنا سؤال إذا أمكنكم أن تجيبونا عليه وشكراً. السؤال ما يلي:

يوجد عندنا مسجد ولم يوجد عندنا في الوقت الحاضر إمام جماعة، فنحن جماعة؛ أي مجموعة من الشباب والشيوخ نصلّى في هذا المسجد، فالشباب يأتون بواحد منهم ويقفون وراء رأسه ويقتدون به وأمّا الشيوخ أو الكهول يخالفون هذا العمل ويقولون: إنّ هذا الشابّ ليس معمّم نحن لم نصلّي وراء هذا فيصلّون إنفراداً ونحن نشكل الجماعة في داخل المسجد، فما حكم صلاة الشيوخ والشباب وأيّهما أصحّ في هذا الوقت الذي تتهاجم المكاتب الملحدة على الشباب، أرجو أن تشرحوا لنا في الجواب مفصّلاً لكي نقرئه أمام الحاضرين في المسجد. وأزيدكم علماً أنّ الشابّ الذي يقف أمام الجماعة ويكون إمام الجماعة هو شابّ نظيف ومؤمن وعاقل وبالغ وجعفري المذهب ومن الشباب المؤمنين. والسلام عليكم ورحمة الله وبركاته

بسمه تعالى، إن وجد من أهل الفضل المعمّمين من يوثق به فليقدموه للصلاة جماعة ويقتدوا به وإلاّ فلا مانع من إمامة من يثق أكثر الناس من الشباب والشيوخ به ويجتمعون عليه وعلى كلّ حال يجب التحرّز في هذا الوقت العصيب عن كلّ ما يوجب التشتّت وينافي توحّد صفوف المسلمين.

[سؤال 3366] 378

5. اگر مسجدى روحانى نداشته باشد و مثلاً دو روحانى اطراف آن مسجد نيز صلاحيت آن را نداشته باشند كه پشت سرشان نماز خوانده شود، آيا جايز است نماز جماعت در آن مسجد به امامت يك فرد غير روحانى مورد تأييد برگزار شود؟

بسمه تعالى، با دسترسى به روحانى، غير روحانى امامت نكند.

روزه

اشاره

احكام روزه

[سؤال 3367] 1663

بسمه تعالى

حضور پدر عزيزم و رهبر كبيرم امام خمينى

پس از عرض سلام و ارادت حضور پدر مهربانم، از خداوند تبارك و تعالى سلامتى و طول عمر جناب‌عالى را خواستارم دو سؤال از شما دارم كه خدمتتان عرض مى‌كنم:

1. آيا وقتى كه روزه هستيم (روزه‌هاى واجب و غير واجب) و هنگام افطار فرا مى‌رسد مى‌توانيم قبل از آن‌كه افطار كنيم نماز مغرب را بخوانيم؟

بسمه تعالى، مانع ندارد.

2. آيا كسى كه در تهران به دنيا آمده و پدر و مادرش نيز در تهران به دنيا آمده باشند حكم طى كردن چهار فرسخ مسافت (5/22 كيلومتر) در موردش صادق است؟ (نماز را شكسته بخواند و روزه‌اش را بخورد) لطفاً حكمش را بفرماييد.

بسمه تعالى، بلى در مورد سؤال حكم مسافر مترتب مى‌شود.

نيت

[سؤال 3368] 1815

4. منظور از اين‌كه در روزۀ سياسى بايد جهات شرعى آن رعايت شود چيست؟ و

آيا اگر كسى به واسطۀ اين عمل، دار فانى را وداع گويد، آيا اين عمل يك نوع انتحار محسوب مى‌شود؟

بسمه تعالى، اگر منظور، روزۀ شرعى گرفتن است، بايد جهات روزۀ شرعى مراعات شود و خودكشى جايز نيست.

[سؤال 3369] 1664

بسمه تعالى

مسئولان محترم دفتر حضرت امام خمينى مدّ ظله العالى از شما تمنا دارم كه برايم به طور صحيح در مورد گرفتن روزۀ سياسى بنويسيد و ديگرى راجع به زندگى امام برايم بنويسيد كه طرز زندگى كردن ايشان چگونه است.

بسمه تعالى، روزه شرعاً همان است كه در رساله خوانده‌ايد ولو براى امور سياسى و پيشبرد مقاصد اسلامى گرفته شود.

[سؤال 3370] 1890

21. در تحرير الوسيله فرموده‌ايد كه جايز است افطار در ماه رمضان براى اشخاصى: «الشيخ والشيخة إذا تعذّر عليهما الصوم...» تا آخر، آيا با اين ترخيص مى‌توانند روزه استيجارى بگيرند و روزه خود را نگيرند يا نه؟

بسمه تعالى، در ماه رمضان روزۀ غير رمضان صحيح نيست.

[سؤال 3371] 1409

3. آيا كسى كه در طول روز، كارى كه مبطل روزه باشد، انجام نداده باشد، مى‌تواند در وسط روز نيت روزۀ نذر كند؟

بسمه تعالى، در نذر غير معين تا قبل از ظهر مى‌تواند اختياراً نيت كند.

[سؤال 3372] 7380

4. اگر شخصى نداند و عمداً تا اذان‌ظهر نيت روزۀ ماه‌رمضان نكند آيا اشكال دارد؟

بسمه تعالى، در فرض مرقوم، روزۀ آن روز قضا دارد.

[سؤال 3373]

1797

8. اگر شخصى نيت بكند روزۀ خود را باطل كند و رفت چيزى برداشت و تا نزديك دهان خود آورد ولى نخورد، آيا روزه‌اش باطل است؟ اگر به شوخى اين كار را انجام داد ولى چيزى نخورد حكم چگونه است؟

بسمه تعالى، تنها نيت خوردن يا آشاميدن، روزه را باطل نمى‌كند.

چيزهايى كه بايد روزه‌دار از انجام آن خوددارى كند

[سؤال 3374] 1665

بسمه تعالى

مبتلا به نفس تنگى شديد هستم يك وسيلۀ طبى براى چارۀ آن درست شده كه با فشار دادن سوزن آن مقدارى از داروى مايع درون مخزن به صورت پودر گاز از راه دهان به ريه‌ها پاشيده مى‌شود و باعث تسكين مى‌گردد و روزانه چند بار به آن احتياج مى‌شود، آيا مى‌توانم با وجود استفاده از آن وسيله طبى روزه‌دار هم باشم؟ و بدون آن غير قابل تحمل و يا بسيار سخت و با مشقت است.

بسمه تعالى، داروى مذكور در فرض سؤال كه بر استعمال آن اكل و شرب صدق نمى‌كند مضر به روزه نيست.

[سؤال 3375] 3681

8. حدود 10 سال پيش حمله قلبى به بنده دست داد كه بر اثر آن وقتى در حال راه رفتن هستم و يا احساس درد مى‌كنم بايد قرص در زير زبان نگهدارم در اين صورت آيا روزه اين‌جانب درست است؟

بسمه تعالى، اگر آب آن فرو مى‌رود روزه صحيح نيست و در صورتى كه روزه براى شما ضرر دارد نبايد روزه بگيريد.

[سؤال 3376]

1666

بسمه تعالى 3 / 2 / 1362

من زنى 45 ساله هستم؛ حدود ده سال است كه به بيمارى آسم مبتلا هستم و از اسپرى ونتولين براى بازكردن راه تنفسى‌ام استفاده مى‌كنم. مى‌خواستم از حضور محترم امام عزيزمان تقاضا كنم كه به من جواب بدهند: آيا من در ماه مبارك رمضان كه روزه هستم و احتياج شديد به اين دارو دارم، مى‌توانم استفاده كنم؟ آيا روزه من باطل نيست و آيا بايد قضاى روزه‌ام را دوباره بگيرم؟ در ضمن، بايد بگويم كه حال من براى گرفتن روزه كاملاً مساعد است؛ فقط اشكال من استفاده كردن از اين اسپرى است كه حتماً بايد همه روزه از آن استفاده كنم و به صورت بخار، به حلق من مى‌رسد و راه تنفسى من را باز مى‌كند. خواهش مى‌كنم اين مشكل مرا تا رسيدن ماه مبارك رمضان پاسخ دهيد.

بسمه تعالى، اشكال ندارد.

[سؤال 3377] 1667

بسمه تعالى 12 / 4 / 1361

محضر مبارك رهبر انقلاب و بنيان‌گذار جمهورى اسلامى ايران، حضرت آيت الله العظمى امام خمينى، مدّ ظله

شخصى كه كسالت سينه دارد و روزه گرفتن ضررى به حال او ندارد ولى در اثر تنگى نفس، يك نوع گاز دارويى روزى چند بار استنشاق مى‌كند كه اثر آن در گلويش احساس مى‌شود كه اگر روزه هم نباشد، بايد از اين دارو استفاده كند، آيا روزۀ اين شخص باطل است يا مى‌تواند روزه بگيرد و به اندازۀ ضرورت از اين دارو استفاده كند؟

بسمه تعالى، استعمال داروى مزبور اگر اكل و شرب بر آن در نظر عرف صادق نيست، ضرر به صحت روزه ندارد.

[سؤال 3378]

676

5. آيا بردن وسايل غير خوراكى به دهان، در هنگام روزه (مثل وسايل دندانپزشكى هنگام معاينه) باعث ابطال روزه مى‌شود؟

بسمه تعالى، مبطل نيست.

[سؤال 3379] 7006

10. آيا درجه گذاشتن در دهان، روزه را باطل مى‌كند؟

بسمه تعالى، در صورتى كه خشك باشد مانع ندارد.

[سؤال 3380] 7407

3. آيا معاينۀ داخلى زنان (توشه واژينال) در ماه مبارك رمضان، روزۀ بيمار را باطل مى‌كند يا خير؟

بسمه تعالى، تنها معاينه موجب بطلان روزه نمى‌شود.

[سؤال 3381] 1668

بسمه تعالى

حدود 21 سال قبل زمان آيت الله حكيم، خانم نوعروسى بوده كه وقتى ماه رمضان شده ايشان اصلاً نمى‌دانسته كه زن هم مثل مرد ممكن است محتلم شود و زن هم منى دارد؛ فقط در رساله خوانده بوده كه اگر تا كمتر از ختنه گاه داخل شود غسل ندارد. اطرافى‌هاى خانم هم از ايشان ناآگاه‌تر بوده‌اند. همسر ايشان هم هر وقت ايشان اعتراض مى‌كرده، مى‌گفته: طبق رساله، ما از دخول جلوگيرى مى‌كنيم، پس اشكال ندارد. خلاصه، چند سال روزۀ ايشان خراب شده؛ حالا مى‌پرسند آيا مقصر منم كه نمى‌دانستم كه آن ترشح منى است؟ و آيا كفّارۀ عمد تعلق مى‌گيرد؟ آيا گردن من است يا شوهرم كه وادار مى‌كرد؟ همين الآن هم زير بار نمى‌رود كه روزه باطل بوده، يا چون جاهل به مسأله بوده‌ام روزه‌هايم درست است؟ محبت فرموده راهنمايى كنيد. سپاس‌گزارم.

بسمه تعالى، اگر دخول متحقق نشده و يقين نداريد ترشحاتى كه خارج مى‌شد منى باشد، روزه‌ها محكوم به صحت است و قضا و كفاره ندارد. ولى اگر يقين داريد همراه ترشحات، منى خارج مى‌شده، روزه‌ها قضا دارد و با فرض اين‌كه جاهل به حكم بوديد كفاره ندارد.

[سؤال 3382] 1669

بسمه تعالى

پس از عرض سلام و سلامتى و دست‌بوسى خدمت امام بزرگوار، نايب الامام، خمينى، دام ظله العالى

1. اگر در ماه مبارك رمضان، در حال بيدارى فكرهايى به نظر او آيد كه باعث خروج منى بشود ليكن قبل از اين‌كه منى از او خارج شود جلو آن‌را بگيرد و نگذارد كه خارج گردد، آيا روزۀ او باطل است؟ و آيا كفاره دارد يا نه؟

بسمه تعالى، اگر منى از او خارج نشده روزه باطل نيست و كفاره ندارد.

2. آبى كه در هنگام بول كردن از انسان خارج مى‌شود و لزج است ليكن منى نيست حكم آن چيست؟

بسمه تعالى، حكم جنابت ندارد.

[سؤال 3383] 3372

5. در ماه رمضان شخصى روزه‌دار بدون قصد بيرون آمدن منى با خود بازى مى‌نمايد و يقين هم دارد كه جنب نمى‌شود ولى اتفاقاً جنب شد. تكليفش چيست؟

بسمه تعالى، اگر عمل مزبور بر حسب عادت شخص موجب خروج منى نبوده و بر حسب اتفاق بدون قصد خارج شده روزه باطل نمى‌شود.

[سؤال 3384] 1670

بسمه تعالى 18 / 8 / 1361

محضر مبارك رهبر انقلاب و بنيان‌گذار جمهورى اسلامى ايران، مدّ ظله العالى

پس از عرض سلام، سلامتى آن وجود ذى‌جود و بسيار عزيز را تا انقلاب

حضرت

مهدى (عج) از ايزد منّان خواهانم. متمنّى است جواب مسائل ذيل را بيان فرماييد:

1. اگر در ماه رمضان در حال ملاعبه با عيال خويش، كسى جنب شود چه صورت دارد؟

بسمه تعالى، اگر قصد انزال نداشت و عادت او هم انزال با چنين عملى نبود و اتفاقاً بدون اختيار، انزال شد، روزه صحيح است.

2. آيا شامپو كه بعضى مى‌گويند الكل داخل آن است نجس است يا خير؟

بسمه تعالى، محكوم به طهارت است، مگر آن‌كه احراز كند كه از قسم الكل نجس با آن مخلوط است.

3. آيا الكل سفيد پاك است يا نجس؟

بسمه تعالى، محكوم به طهارت است.

4. كسى كه در ماه رمضان كارى انجام داد كه روزه‌اش باطل شد، كفاره دارد يا خير؟

بسمه تعالى، اگر از روى علم و عمد باشد كفاره دارد.

5. آيا كفارۀ روزه‌اى كه بر گردن انسان است و مى‌خواهد دين خود را ادا كند و اگر بخواهد 60 مسكين را طعام دهد خيلى مشكل است فقير پيدا كردن، آيا در راه ديگرى مى‌تواند مصرف كند؟ توضيح فرماييد.

بسمه تعالى، كفاره را بايد به همان مصرف كفاره - كه فقرا هستند - برساند.

[سؤال 3385] 1671

بسمه تعالى

محضر مبارك مرجع عالى‌قدر و ولى فقيه شيعيان جهان، حضرت امام خمينى، ادام الله ظله العالى

چند مسألۀ زير براى بنده پيش آمده كه تقاضاى رفع و حل آن‌ها را دارم:

1. اگر انسان در حال روزۀ ماه رمضان با همسر خود بازى كند تا وقتى كه ديگر احساس مى‌كند كه ممكن است منى بيايد و در حالى كه مطمئن است اگر خوددارى كند منى بيرون نمى‌آيد، از ادامۀ بازى خوددارى كند، ولى برخلاف اطمينان وى منى

بيايد، روزه‌اش باطل است ياخير؟ و آيا در صورت بطلان، كفاره هم واجب است يا نه؟

بسمه تعالى، در فرض مذكور، روزه صحيح است.

2. تشخيص اين‌كه كسى مى‌تواند كفاره را به‌جا آورد - مثلاً شصت روز روزه بگيرد - با خود شخص است يا با عرف مردم؟ و يا به هر كدام آن‌ها مى‌شود عمل كرد؟

بسمه تعالى، تشخيص آن با خود مكلف است.

3. دنبال كردن جريانات ورزشى و علاقه‌مندى به تيم‌هاى ورزشى و خوشحال و ناراحت شدن از پيروزى يا شكست آن‌ها، كه از طرف بعض برادران ارگان‌ها نيز اعمال مى‌شود، چه صورت دارد؟

بسمه تعالى، مانع ندارد.

4. عمل به تقويم‌ها با احتمال اين‌كه شهرهاى كشور به واسطۀ دورى از همديگر و هم افق نبودن، ممكن است با هم تفاوت داشته باشند، چگونه است؟ و اگر يك نفر مرجع در شهرى مثل قم اعلام ديدن ماه كند، مردم شهرهاى دور، مثل دزفول، مى‌توانند عمل كنند يا خير؟

بسمه تعالى، مجرد دورى سبب اختلاف نيست؛ اگر دو شهر قريب الافق باشند، ديدن ماه در يكى، براى ديگرى كافى است وگرنه كافى نيست.

[سؤال 3386] 1672

بسمه تعالى 2 / 12 / 1361

با درود بر امام امت و با سلام بر شهيدان خونين كفن

يك سؤال فقهى داشته و خواهشمندم به آن پاسخ فرماييد.

يكى از روزهاى ماه مبارك رمضان كه بنده بيدار شدم براى صرف سحرى، متوجه شدم جنب هستم و وقت تا اذان صبح يك ربع بيشتر باقى نمانده و احتمال زياد دادم كه در آن وقت حمام‌ها باز نباشند و آب سرد هم براى بدن بنده مضر است، با ندانستن اين‌كه در اين موقعيت بايد چه كارى بكنم، تصميم بر اين گرفتم كه غذا بخورم و نماز را با تيمم بدل از غسل جنابت بخوانم و بعد وقتى كه حمام باز شد بروم و غسل بكنم و همين كار را هم كردم و خوابيدم و بعد از اين‌كه حمام باز شد رفتم و غسل كردم و شايد هم احتياطاً نماز صبح را دوباره خوانده باشم، دقيقاً يادم نمى‌آيد، حال نمى‌دانم آن روزه بنده صحيح بوده يا خير؟ و در صورت منفى بودن و قبول نبودن آن،

خواهشمندم جزاى آن يك روز روزه را ذكر كنيد و ضمناً اضافه كنم كه روزه را در آن روز گرفتم و بدون روزه نبودم.

بسمه تعالى، اگر قبل از اذان تيمم نكرده‌ايد روزه شما باطل است.

[سؤال 3387] 1688

4. مسائلى كه براى روزه‌دار پيش مى‌آيد و طبق دستور رساله عمل مى‌كند و روزه‌اش قبول مى‌شود آيا ماه رمضان و غير ماه رمضان دارد؛ يعنى در ماه رمضان قبول مى‌شود ولى اگر روزۀ قضا گرفته باشد و مسائلى پيش آيد قبول نمى‌شود؟ واضحتر بگويم مسألۀ احتلام كه طبق دستورى كه هست اگر عمل كند روزه‌اش قبول مى‌شود، اگر اين مسأله در روزۀ قضا پيش آيد روزه‌اش درست است يا نه و همين‌طور مسائلى ديگر؟ و اصولاً چه مسائلى در روزه‌هاى قضا اگر پيش بيايد درست است و چه مسائلى درست نيست؟

بسمه تعالى، فرقى بين ماه رمضان و قضاى آن نيست مگر در بقاى بر جنابت به تفصيلى كه در رساله ذكر شده است.

[سؤال 3388] 730

2. آيا روزه‌هايم نيز به واسطۀ باطل بودن غسل باطل مى‌شوند و بايد از نو بگيرم و كفاره‌شان چگونه است؟

بسمه تعالى، روزه‌ها قضا ندارند.

[سؤال 3389] 4967

4. زيدى مدت‌ها غسل باطل - جهلاً - انجام داده و پس از گذشت چندين سال متوجه شد. تكليف نماز و روزه و بقيۀ عبادات گذشته چيست؟ و بر فرض بطلان روزه، كفاره دارد يا خير؟

بسمه تعالى، روزۀ او صحيح است و نمازهايى كه يقين دارد با غسل باطل انجام داده را بايد قضا كند.

[سؤال 3390]

1868

2. در ماه مبارك رمضان اتفاق خيلى ضرورى‌اى برايم پيش آمد و بنده هم همان موقع محتلم بودم؛ حدود ربع ساعت به اذان صبح مانده بود كه در همان موقع، يكى از همسايه‌هاى خواهرم آمد و گفت: بيا خواهرت سوخت؛ از خانوادۀ ما همه رفتند و بنده هم خيلى ناراحت بودم، ولى من رفتم تا پيش از اذان صبح غسل كنم؛ بعد وقتى رفتم، ديدم خواهرم و شوهر خواهرم و خواهرزاده‌ام را به بيمارستان برده‌اند و حال هر سه نفر خيلى بد بود؛ خلاصه، از اين ماجرا خواهرم مُرد و شوهر خواهرم و خواهرزاده‌ام الحمد لله سالم هستند؛ من چه كار بايد مى‌كردم؟ آيا بايد اول غسل مى‌كردم يا به داد خواهر مى‌رسيدم؟ اگر به داد خواهرم مى‌رسيدم، روزه‌ام باطل مى‌شد؛ آيا در اين فرض، كفاره هم داشت يا خير؟

بسمه تعالى، روزه‌اى كه گرفته‌ايد صحيح است؛ ولى وظيفۀ شما نجات دادن خواهرتان بوده و مى‌توانستيد براى روزه تيمم كنيد.

[سؤال 3391] 2601

5. اگر كسى مى‌خواهد روزۀ قرضى‌اش را بگيرد و حتى شب هم نيت كرده باشد ولى غسل به او واجب شود، آيا مى‌تواند روزه بگيرد و فقط غسل به جا آورد يا آن روز را نمى‌تواند روزه بگيرد؟

بسمه تعالى، اگر تا صبح به حالت جنابت باقيمانده، نمى‌تواند روزه بگيرد.

[سؤال 3392] 1863

7. اگر كسى پيش از اذان صبح روز ماه رمضان محتلم باشد و قصد غسل هم نداشته باشد، آيا قضا و كفاره بر او واجب مى‌شود؟

بسمه تعالى، تفصيل مسأله در رساله مذكور است.

[سؤال 3393]

1673

بسمه تعالى

حضور محترم شوراى استفتائات فتاواى امام خمينى، مدّ ظله العالى

1. اگر كسى در ماه مبارك رمضان آيۀ قرآن و يا حديث را كه مى‌خواهد از قول امام معصوم نقل كند، غلط بخواند و قصدش اين بوده صحيح بخواند، لكن در ضمن كه مى‌خواند متوجه مى‌شود دارد غلط مى‌خواند، آيا وقتى كه فهميد دارد غلط مى‌خواند اگر ادامه بدهد روزه‌اش باطل مى‌شود يا نه؟ و در صورتى كه متوجه روزه‌اش نباشد، حكم روزه‌اش چيست؟

بسمه تعالى، اگر غلط خواندن، موجب تغيير معنى شود و آن معنى غلط را بخواهد نسبت به خدا و رسول دهد، حرام است و موجب بطلان روزه مى‌شود.

2. بعضى از مايعات - مثل رنگ‌ها كه بر درب‌ها مى‌زنند - اگر نجس شوند در صورت انجماد آيا قابل تطهير هستند يا نه؟ و ظاهر آن‌ها چطور؟

بسمه تعالى، ظاهر آن قابل تطهير است.

3. هنگام وضو گرفتن كه بايد صورت و دست‌ها را از بالا به پايين شست، اگر كسى سهواً دستش را از پايين به بالا رفت و يا افقى شست آيا وضويش اشكال پيدا مى‌كند يا نه؟

بسمه تعالى، اگر صدق شستن از بالا به پايين محفوظ باشد وضو صحيح است.

4. اگر كسى سر سالش مقدارى از درآمدش اضافه آمد، در صورتى كه بدهكارى به افراد يا بانك‌ها دارد و هنوز وقت پرداخت آن قسط‌ها نرسيده، آيا اين درآمد ساليانه خمس دارد يا نه؛ در صورتى كه اگر خواسته باشد بپردازد باز هم بدهكار مى‌باشد؟ و آيا شهريۀ طلاب اگر مقدارى از خرج آن‌ها اضافه بيايد سر سال خمس دارد يا نه؟

بسمه تعالى، بدهى كه بايد سال بعد پرداخت شود از درآمد سال كسر نمى‌شود، و اضافۀ شهريه خمس ندارد.

5. در كفارۀ قسم آيا مى‌تواند به جاى اِطعام ده مسكين، به يك مسكين ده بار اطعام كند و يا پولش را به او بدهد؟ و اگر دسترسى به چنين مسكينى نداشت آيا مى‌تواند پول اطعام را صرف مثلاً امور جنگ‌زدگان بكند يا نه؟ و يا آن‌كه بايد سه روز روزه بگيرد؟

بسمه تعالى، در صورت امكان بايد به ده نفر بدهد و مصرف كفاره، فقرا هستند و پول كفايت نمى‌كند.

6. اين‌كه در رسالۀ امام بين آبى كه از شيرها و دوش‌هاى حمّام مى‌ريزد و آبى كه در شيرهاى منازل است فرق گذاشته‌اند و اوّلى را به حكم جارى دانسته‌اند و دومى را در حكم آب كرّ، توضيح بفرماييد.

بسمه تعالى، فرقى بين دو مسأله نيست و در هر دو مورد، حكم آب كثير مترتّب است.

7. وضع ملاقاى شى‌ء مشتبه النجاسة كه طرف علم اجمالى قرار گرفته چگونه است؛ آيا آن هم لازم الاجتناب است يا نه؟ (ملاقى طرف علم اجمالى نيست ملاقى‌طرف علم اجمالى است) و يا اگر ترشحى از جايى بشود كه انسان مى‌داند يا از چيز نجس است يا پاك و هر دو در معرض هستند، آيا آن ترشح لازم الاجتناب است يا نه؟

بسمه تعالى، ملاقى يك طرف شبهۀ محصوره، وجوب اجتناب ندارد و ملاقى مشتبه به شبهۀ بدوى، لزوم اجتناب ندارد.

[سؤال 3394] 1674

بسمه تعالى 3 / 4 / 1361

با عرض سلام و آرزوى توفيقتان

غرض از مزاحمت سؤالى است به اين شرح كه 2 يا 3 سال پيش كه گروه‌ها فعاليت داشتند در كنار خيابان شاهد بحث سياسى با آن‌ها بوديم در يكى از روزهاى ماه رمضان يكى از حاضرين آن محل كه من با او بحث مى‌كردم ادعايى كرد كه براى من دروغ بسيار واضحى بود من كه مى‌خواستم دروغ اظهر من الشمس او را با يك دروغ خيلى واضح جواب گويم تا نشانش بدهم كه چقدر دروغش واضح است بى‌مقدمه گفتم شنيدى كه پيامبر (منظورم حضرت محمد صلى‌الله‌عليه‌و‌آلهبود) گفته خدا نيست. بعد از اين جريان يادم افتاد كه روزه‌ام. با توجه به اين‌كه من مبطلات روزه را مى‌دانستم ولى آن موقع يادم نبود كه روزه‌ام و متوجه نبودم كه دارم دروغ به پيامبر نسبت مى‌دهم و اين كار باعث ابطال روزه مى‌شود آيا روزه من باطل شده و آيا بايد قضا نمايم و كفاره بدهم؟ خلاصه وظيفه‌ام چيست؟

بسمه تعالى، در فرض سؤال روزه صحيح است و قضا و كفاره ندارد.

[سؤال 3395]

2344

7. در ماه رمضان سر را مانند غواصان بپوشاند و زير آب رود چه حكمى دارد؟

بسمه تعالى، روزه باطل نمى‌شود.

[سؤال 3396] 1564

3. در روزه آيا اگر آب را يك مرتبه به سر بريزد كه تمام سر را فرا بگيرد، حكم ارتماس را دارد يا خير؟

بسمه تعالى، ارتماس نيست.

[سؤال 3397] 1675

بسمه تعالى 13 / 5 / 1361

محضر مبارك حضرت آيت الله العظمى امام خمينى، سلام عليكم و رحمة الله و بركاته، پيروزى حضرت‌عالى و سلامتى جسم و جان آن امام بزرگوار را از محضر حضرت بارى تعالى مسئلت مى‌داريم.

اماما! ما جمعى از كارگران تونل ذغال سنگ ذوب آهن البرز منطقۀ كياسر، با دهان روزه هنگامى كه براى كار به تونل مى‌رويم با وجود رعايت و توجه كامل و زدن ماسك، مع الوصف گرد و غبار به حلق ما مى‌رسد و رفتن به سر كار نيز اجبارى است؛ تكليف روزۀ ما چگونه است؟

بسمه تعالى، اگر با خوددارى كامل، باز بدون اختيار چيزى از گرد و خاك به حلق برسد در فرض مرقوم، مضر به صحت روزه نيست.

[سؤال 3398] 1676

بسمه تعالى 5 / 4 / 1361

حضور محترم رهبر كبير انقلاب، حضرت امام خمينى، حامى مستضعفان جهان

در رسالۀ توضيح المسائل امام خمينى، تحت عنوان رساندن غبار غليظ به حلق، مسأله 1603 چنين آمده است: «رساندن غبار غليظ به حلق روزه را باطل مى‌كند چه

غبار چيزى باشد كه خوردن آن حلال است مثل آرد يا غبار چيزى باشد كه خوردن آن حرام است». سؤال اين است كه آيا روزه ما باتوجه به گردوخاك و غبار غليظ و كشندۀ حاصل از فعاليت شبانه‌روزى و بى‌امان كارخانۀ سيمان رى كه به حلق ما فرو مى‌رود صحيح است يا نه؟

بسمه تعالى، در فرض مرقوم، اگر غبار غليظ محسوب نمى‌شود به روزه ضرر نمى‌رساند.

[سؤال 3399] 1677

بسمه تعالى 8 / 3 / 1361

ضمن سلام به حضور شما خدمتگزاران در دفتر امام، طول عمر و سلامتى رهبر عزيز و پيروزى رزمندگان را از خداى منّان خواهانم.

من كارگرم و روى يك كمباين كشاورزى كار مى‌كنم؛ گندم‌هاى اين منطقه در اين فصل، رسيده و درو آن‌ها مصادف با ماه مبارك رمضان مى‌باشد. از طرفى كاركردن در مزرعه با كمباين كه همراه با گردوغبار مى‌باشد، باعث باطل‌شدن روزه مى‌شود؛ و از طرف ديگر اگر گندم براى بعد از ماه رمضان گذارده شود، فاسد مى‌شود. تكليف روزۀ كارگران كمباين چه مى‌شود؟

بسمه تعالى، در صورت امكان بايد خود را حفظ كنند و روزه بگيرند، و اگر ممكن نيست و حتماً گردوغبار غليظ به حلق فرو مى‌رود و بايد كار كنند، معذورند و به همان حال روزه را بگيرند و بعد قضا كنند.

[سؤال 3400] 169

6. در رساله فرموديد كه تنقيه با هر چيز روان روزه را باطل مى‌كند، اما من با وضعى كه دارم و ناچارم يك روز در ميان تنقيه شوم با آب خالص، آيا روزه‌هايم باطل است؟ در اين صورت تكليف چيست؟

بسمه تعالى، براى حفظ روزه، در شب تنقيه انجام دهيد.

[سؤال 3401]

1678

بسمه تعالى

خواهشمند است: استفتائات زير از امام خمينى، مدّ ظله العالى، پرسيده شود.

1. اگر شخصى در ماه مبارك رمضان و در حال روزه سهواً سرش را زير آب ببرد و به گمان اين‌كه روزه‌اش باطل شده، چون مسأله را نمى‌دانسته، دوباره سر خود را عمداً زير آب ببرد، ولى تا افطار چيزى نخورد؛ آيا روزۀ او باطل شده؟ در صورت ابطال روزه، آيا بايد فقط قضاى روزه را بگيرد يا كفاره هم بايد بدهد؟

بسمه تعالى، بنابر احتياط، بايد قضاى روزه را بگيرد و اگر جاهل مقصر بوده، كفاره هم بدهد على الاحوط.

[سؤال 3402]

2. اگر شخصى در ماه مبارك رمضان و در حال روزه، استمنا كند. در حالى كه نمى‌دانسته كه استمناء فعل حرام است، ولى مى‌دانسته كه روزه را باطل مى‌كند و تا افطار چيزى نخورد. آيا بايد قضاى روزه را بگيرد و يك كفاره بدهد يا اين‌كه قضاى روزه را بگيرد و كفارۀ جمع بدهد؟

بسمه تعالى، روزۀ او باطل شده و بايد قضاى آن را به‌جا آورد و بنابر احتياط كفارۀ جمع دارد.

3. اگر شخصى روزۀ خود را به چيز حرامى افطار كند، در حالى كه نمى‌دانسته كه آن چيز حرام است، آيا بايد يك كفاره بدهد يا بايد كفارۀ جمع بدهد؟

بسمه تعالى، احتياطاً كفارۀ جمع بدهد.

4. آيا كسانى كه براى تفريح و تنوع به ماهى‌گيرى مى‌روند و ماهى‌هايى را كه صيد كرده‌اند به مصرف مى‌رسانند. سفر آن‌ها سفر معصيت است و گناه دارد؟

بسمه تعالى، سفر معصيت نيست.

5. كارمندانى كه در ادارات و در نهادهاى دولتى و انقلابى كار مى‌كنند و در بين ساعات ادارى در بعضى از مواقع، كار و مراجعاتى ندارند، اگر در آن مواقع، كار شخصى خود را انجام دهند، آيا اشكالى دارد؟

بسمه تعالى، تابع مقررات اداره و نهاد مذكور است.

6. بعضى از كارمندان نهادها كارشان طورى است كه اگر در ساعت مقرر سركار خويش حاضر نشوند يا مقدارى (مثلاً نيم ساعت يا يك ساعت) تأخير داشته باشند لطمه‌اى به كار اداره يا مردم نمى‌خورد، آيا اگر اين كارمندان تأخير داشته باشند حقوق آن‌ها اشكال دارد؟

بسمه تعالى، بستگى به مقررات دارد.

[سؤال 3403] 1579

4. كسى است روزۀ واجبى گرفته است اشتباهى چيزى مى‌خورد به خيال اين‌كه روزه‌اش باطل شده است افطار مى‌كند آيا كفاره بر او واجب است يا قضاى آن؟

بسمه تعالى، اگر جاهل مقصّر بوده كه در يادگرفتن مسأله كوتاهى كرده و روزۀ ماه رمضان را افطار كرده، قضا و كفاره واجب است.

[سؤال 3404] 1679

بسمه تعالى

1. آيا چرك گلو باعث ابطال روزه مى‌شود؟

بسمه تعالى، اگر پيش از رسيدن به فضاى دهن فرو رود مبطل نيست.

2. خواندن آيات قرآن به صورت سرود و آهنگ‌دار جايز است؟

بسمه تعالى، اگر مطرب باشد جايز نيست.

[سؤال 3405] 736

6. اگر بر اثر خون دماغ شدن، خون وارد حلق شود و سپس همراه با اخلاط سينه بيرون آورده شود، روزه باطل مى‌شود يا خير؟

بسمه تعالى، اگر عمدى نباشد مبطل روزه نيست.

[سؤال 3406] 2505

2. شخصى در روز ماه مبارك رمضان اخلاط را با علم به اين‌كه فرو بردن آن مبطل روزه مى‌باشد، خورده است حال تكليف وى چيست؟

بسمه تعالى، اگر اخلاط به فضاى دهان رسيده و بعد فرو برده به احتياط واجب قضا و كفاره دارد.

[سؤال 3407] 1957

4. به واسطۀ نرمى لثه‌هايم دائماً از آن‌ها خون مى‌آيد؛ به خصوص در خواب؛ ماه رمضان را نيز تماماً روزه گرفته‌ام لكن بعضى مواقع متوجه نمى‌شدم و خون پايين مى‌رفت و هرگاه دهانم را براى رفع خون مى‌شستم، نمى‌توانستم بيش از يك بار آب دهانم را بيرون بريزم، چون دوباره خون از لثه‌هايم مى‌آمد؛ به دكتر نيز مراجعه كرده‌ام ولى هنوز مؤثر واقع نشده است؛ آيا روزه‌هايم صحيح بوده؟ و اگر در آينده نيز به اين درد دچار بودم تكليفم چيست؟

بسمه تعالى، اگر در آبِ دهان مستهلك باشد مضر به روزه نيست.

[سؤال 3408] 1753

3. روزه‌دار اگر بتواند با اَخ گفتن اخلاط سينه را بيرون بريزد لازم است اين كار يا اگر بدون اَخ در فضاى دهان آمد لازم است بيرون بريزد لطفاً فضاى دهان را معلوم بداريد از كجا است؟

بسمه تعالى، اگر به فضاى دهن نرسيده لازم نيست آن را بيرون بريزد و اگر رسيده احوط آن است كه آن را نبلعد.

[سؤال 3409] 1680

بسمه تعالى

محضر امام خمينى

نسوار از تنباكوى تلخ است در دهن ميگذارد از گلو پايين نمى‌رود شخص روزه‌دار اگر نسوار در دهن نگذارد تا وقت افطار سرش گيج مى‌رود هر وقت نسوار در دهن گذاشت سر گيجه آن برطرف مى‌شود ولى از گلو پايين نمى‌رود مست كننده هم نيست روزه را باطل مى‌كند يا نه؟ شما بيان فرماييد.

بسمه تعالى، احتياط واجب آن است كه روزه‌دار از اين كار خوددارى كند.

[سؤال 3410] 1681

بسمه تعالى 9 / 1 / 1362

دفتر محترم استفتائات امام، سلام عليكم، با درود به ولى عصر (عج) و نايب برحقش، رهبر كبير انقلاب و رزمندگان پيروزمند اسلام

خواهشمندم كه سؤالات زير را جواب و ارسال فرماييد:

1. چنانچه در روزۀ قضا سهواً چيزى را بخوريم يا بياشاميم تكليف چيست؟

بسمه تعالى، روزه صحيح است.

2. چنانچه در مسافرت، نماز ظهر و عصر را شكسته بخوانيم و هنوز آفتاب باشد كه به شهر و وطن برسيم، آيا باز هم بايد نماز ظهر و عصر را اعاده كنيم يا نه؟

بسمه تعالى، در فرض سؤال، اعاده واجب نيست.

3. اين‌جانب مبلغى را كه حدود سه هزار تومان است از يك سيد عيالمند طلب دارم كه قرار بود در تاريخ 1 / 7 / 61 بدهد و چون نداشته، هنوز نداده است، آيا امام اجازه مى‌دهند كه به جاى خمس حساب كنم؟ هر طور مى‌توانند دستور فرمايند.

بسمه تعالى، در فرض فقير بودن او، مجازيد بابت سهم سادات خود محسوب نماييد.

4. يكى از نزديكان من مخفيانه ترياك مى‌كشد، تكليف من نسبت به او چيست؟ لطفاً فتواى امام را نسبت به خريد و فروش و كشيدن ترياك برايم بنويسيد.

بسمه تعالى، او را ارشاد نماييد؛ خريد و فروش ترياك جايز نيست.

[سؤال 3411] 1682

بسمه تعالى

با درود و سلام به رهبر عظيم الشأن انقلاب و قلب تپندۀ امت، و با سلام به كليه روحانيون و رزمندگان مبارز و تلاشگر، سؤالم را مطرح مى‌نمايم.

چند سال است به بيمارى مربوط به لثه به نام «پيوره» دچار شده‌ام و يكى - دو سال اول را در صدد معالجه برآمدم، ولى بعد از معالجاتى كه به انجام رسيد، مؤثر واقع

نگشت و چون اين بيمارى مربوط به لثه مى‌باشد، در روز چندين مرتبه از آن خون خارج مى‌شود و هرگاه متوجه شوم، آب دهان را خارج مى‌نمايم، ولى امكان دارد مواقعى بدون توجه فرو داده شود. آيا روزه‌هايى را كه گرفته‌ام، صحيح است يا خير؟ اگر صحيح نمى‌باشد، چه حكمى دارد؟ و چون راه علاج آن كشيدن كل دندان‌ها مى‌باشد، ان شاء الله بعد از ماه مبارك رمضان تمام دندان‌ها را مى‌كشم و قبل از ماه مبارك رمضان فرصت براى كشيدن دندان‌ها نشد، به جهت اين‌كه امكان مى‌دادم با دارو بهبود يابد.

بسمه تعالى، اگر بدون توجه و اختيار فرو داده شده، مضر به صحت روزه نيست.

[سؤال 3412] 1683

بسمه تعالى 16 / 10 / 1361

حضور مبارك حضرت آيت الله العظمى امام خمينى

در مسأله 1634 فرموده‌ايد: «كسى كه مى‌خواهد قضاى روزۀ رمضان را بگيرد، هرگاه تا اذان صبح جنب بماند، اگرچه از روى عمد نباشد، روزۀ او باطل است».

حال اگر در روزۀ قضاى رمضان، در صورت بودن وقت، به طور غير عمد چيزى بخورد، روزۀ او باطل مى‌شود يا خير؟

بسمه تعالى، باطل نمى‌شود.

[سؤال 3413] 1684

بسمه تعالى

با سلام و درود بر شهداى راه حق و آزادى و با درود بر رزمندگان پر خروش عليه كفر صدامى و با درود بى‌پايان به امام امت، يار و ياور بر حق مهدى (عج)

با عرض پوزش سؤالاتم را كه در مورد احكام است مطرح مى‌كنم:

1. از هنگامى كه من به سن بلوغ شرعى رسيدم، متأسفانه به علت سهل‌انگارى

خانواده و اين‌كه خودم به آن درجه از شعور و يقين نرسيده بودم، تا چند سال عباداتم را به‌جا نياورده‌ام و اكنون سؤالم از شما اين است كه من بايد در مورد واجباتى كه انجام نداده‌ام چه كنم؟

بسمه تعالى، نماز و روزۀ فوت شده قضا دارد.

[سؤال 3414]

2. در مورد روزه آيا من بايد به دستورى كه در مورد شخصى كه عمداً روزه نگرفته است عمل كنم؟ كه در اين صورت، بايد حدود 20 سال روزه و قضا و كفارۀ آن‌ها را بگيرم و اين از توان من خارج است. آيا امكان اين هست كه فقط قضاى روزه‌هايم را بگيرم و كفارۀ آن‌ها را خدا بر من ببخشد؟

بسمه تعالى، در افطار روزه اگر غافل غير ملتفت به وجوب آن بوديد، كفاره ندارد.

3. سؤالم در مورد امام جماعت است: شما در رساله، امام جماعت را با شرايطى از قبيل عدالت و... معرفى كرده‌ايد؛ پس يعنى ما اگر مى‌خواهيم پشت سر امامى نماز بگذاريم بايد قبلاً در مورد او تحقيق كنيم؟ اگر شخصى نمى‌تواند برود و در مورد امام تحقيق كند وظيفه‌اش چيست؟

در ضمن، مثلاً اگر موقع اذان نزديك مسجدى بوديم كه امام آن را هم نمى‌شناختيم، به اين دليل كه او را نمى‌شناسيم نبايد به او اقتدا كنيم و اگر پشت سر او نماز خوانديم، آيا نمازمان درست نيست و بايد قضا كنيم؟

بسمه تعالى، در صحت اقتدا، احراز عدالت امام جماعت به طريقى كه در رساله مذكور است شرط است.

[سؤال 3415] 1630

2. شخصى روزۀ مستحبى گرفته است، چنانچه ميان روز سهواً چيزى بياشامد، روزه باطل مى‌شود يا خير؟

بسمه تعالى، باطل نمى‌شود.

آنچه براى روزه‌دار مكروه است

[سؤال 3416] 1685

بسمه تعالى

1. آيا مسواك كردن با خميردندان در حال روزه اشكال دارد؟

بسمه تعالى، اشكال ندارد ولى بايد از فرو رفتن آب دهان جلوگيرى شود.

2. در تركيه به روغن‌هاى جامد (غير مايع) تحقيقاً روغن خوك اضافه مى‌كردند ولى بعد، مقامات مسئول مى‌گويند كه ديگر اضافه نمى‌كنند ولى باز هم در بين يك قسمت از مسلمانان شايع است كه باز اين روغن‌ها داراى روغن خوك هستند و مورد استفاده قرار نمى‌دهند؛ حكم اين مسأله چيست؟ به اضافه اين‌كه ايران - نمى‌دانم با تحقيق يا بدون تحقيق - مقدار زيادى از آن‌ها را خريدارى كرده است و مى‌كند و بايد گفت كه حتى در مسلمان بودن اين مقامات نيز جاى سؤال هست.

بسمه تعالى، استفاده از روغن در فرض سؤال، اشكال ندارد؛ مگر اين‌كه اطمينان حاصل شود كه روغن خوك داخل روغن است.

3. بعد از غسل جنابت، وضو براى نماز لازم نيست، آيا با اين غسل مى‌توان نافلۀ نماز را هم خواند يا قرآن مسح نمود؟

بسمه تعالى، مى‌تواند نماز نافله و ساير كارهاى مشروط به طهارت را انجام دهد.

4. در بين برادران سنّى چنين معمول است كه هر كس براى نماز جماعت، مى‌تواند امام شود؛ مخصوصاً در دانشگاه هر كه در جلو ايستاده، بقيه به او اقتدا مى‌كنند؛ آيا بدون اين‌كه از اين شخص، شناختى داشته باشيم مى‌توانيم در نماز به او اقتدا كنيم؟ در حال حاضر با آن‌ها نماز قضا را نيت كرده، بعداً خودم نماز واجب را فرادا مى‌خوانم.

بسمه تعالى، در اقتدا، احراز عدالت امام شرط است.

5. برادران سنّى، مُهر در نماز نمى‌گذارند و محل سجده روى موكت است؛ آيا براى وحدت پيش آن‌ها ما هم مى‌توانيم پيشانى را در سجده بر موكت بگذاريم؟

بسمه تعالى، مجرد وحدت، موجب جواز سجده بر غير ما يصح السجود عليه نمى‌شود.

6. در سرودهايى كه در حال حاضر از راديو و تلويزيون ايران پخش مى‌شود به قدر زيادى از موسيقى استفاده مى‌شود و حتى مى‌توان گفت با ترانه، از نظر حرف‌ها فرق دارد، با در نظر گرفتن حرمت

موسيقى، گوش كردن به اين نوع سرودها چگونه است؟

بسمه تعالى، موسيقى مطرب حرام است و صداهاى مشكوك مانع ندارد.

7. در تيمم به طورى كه در رسالۀ امام هست بايد دست‌ها را روى ابروها و بالاى بينى كشيد آيا در اين صورت خود بينى هم مسح مى‌شود يا كه اندازۀ مسح، تنها تا ميان دو ابرو مى‌باشد؟

با تشكر و آرزوى توفيقات از بارى تعالى

بسمه تعالى، لازم نيست خود بينى مسح شود.

[سؤال 3417] 836

7. بعد از اذان صبح در ماه مبارك رمضان اگر در اثر تماس با همسر، تحريكاتى صورت بگيرد كه منجر به آمدن منى نشود، اشكالى دارد يا خير؟ در صورت خوابيدن بعد از تماس، اگر جنب شود چه صورتى دارد؟

بسمه تعالى، اگر منى خارج نشود ضرر به روزه ندارد و احتلام روزه‌دار ضرر به روزه ندارد.

[سؤال 3418] 333

3. آيا مسواك كردن با خمير دندان روزه را باطل مى‌كند، بدون اين‌كه آب يا خمير دندان بلعيده شود؟

بسمه تعالى، اگر به حلق نرسد باطل نمى‌كند.

[سؤال 3419] 1209

2. البته خودتان با اطلاع هستيد كه در بعضى از شهرهاى ايران - مانند جنوب - كه دريا وجود دارد، هوا خيلى خيلى گرم است و اتفاقاً ماه مبارك رمضان در فصل تابستان شروع شده كه كارگران يا باقى ملت در حال روزه گرفتن مى‌باشند و از شدت گرما خيلى خيلى ناراحت مى‌باشند. آيا مى‌توانند پارچه يا وسيلۀ ديگرى براى اين‌كه تشنگى خود را برطرف كنند به وسيلۀ آب يا آب سرد شده بر روى خود بيندازند يا خير، اشكال دارد براى روزه يا خير؟ جواب مرقوم فرماييد.

بسمه تعالى، براى روزه ضرر ندارد؛ گرچه عمل مزبور براى روزه‌دار مكروه است.

آنچه بر روزه‌خوارى مترتب مى‌شود (قضا، كفاره و تعزير)

[سؤال 3420] 1686

بسمه تعالى

با عرض سلام، خواهشمندم كه تكليف اين جانب را در مسائل ذيل بيان فرماييد:

1. اگر شخص روزه‌دارى در ماه رمضان عملى انجام دهد كه نداند روزه را باطل مى‌كند يا نه و بعداً متوجه شود كه آن عمل، روزه را باطل مى‌كرده است، آيا كفارۀ جمع بايد بدهد يا فرد؟

بسمه تعالى، اگر شخص جاهل، غافل و ملتفت به سؤال نبوده كفاره واجب نيست، والاّ كفاره واجب است؛ و كفارۀ جمع در افطار به حرام است كه در رساله مذكور است.

2. اين جانب پاسدار هستم و محل خدمتم در تهران مى‌باشد و حدود يك سال است كه در آن‌جا به سر مى‌برم و فعلاً قصد برگشتن به اراك را ندارم؛ آيا مى‌توانم تهران را وطن دوم خود فرض كنم و در آن‌جا نماز و روزۀ خود را تماماً بگيرم؟

بسمه تعالى، مى‌توانيد يكى از محلاّت تهران را وطن دوم خود قرار دهيد.

3. كتاب‌ها و البسه و وسايلى كه انسان در طول سال مى‌خرد، آيا به آن‌ها خمس تعلّق مى‌گيرد يا نه؛ مخصوصاً كتاب‌هايى كه انسان به قصد مطالعه مى‌خرد و چه بسا به علت فراموشى آن را نمى‌خواند؟

بسمه تعالى، اگر به قدر احتياج خريده، خمس آن واجب نيست.

[سؤال 3421] 3677

3. آيا كسانى كه قبل از انقلاب اسماً مسلمان بوده‌اند و وظايف شرعيه را انجام نمى‌دادند، ولى بعد از انقلاب بحمد الله مسلمان شده‌اند، بايد قضاى روزه‌هاى

سابقشان را به صورت معمول به‌جا آورند يا بايد براى يك روز 60 روز روزه بگيرند؟

بسمه تعالى، اگر عمداً روزه نگرفته‌اند كفاره دارد.

[سؤال 3422] 1687

بسمه تعالى

محضر مبارك حضرت آيت الله العظمى امام خمينى، سلام عليكم

با توجه به اين‌كه بر دختر در سن نه سال تمام نماز و روزه واجب است، اين‌جانب از سن نه سالگى تا 12 سالگى كه دوران بلوغ من بوده است تقريباً 50 روز را از اين سه سال روزه نگرفته‌ام، ولى در سن بلوغ (12 سالگى) و بعد از آن را به طور كامل روزه گرفته‌ام. اكنون از آن زمان تا به حال چند سالى مى‌گذرد. حال از امام بزرگوار كسب تكليف گرفتن روزۀ اين 50 روز را مى‌نمايم. خواهش دارم هرچه زودتر اين تكليف را به اطلاع من برسانيد. والسلام

بسمه تعالى، قضاى روزه‌هايى كه در زمان بلوغ نگرفته‌ايد را بايد بگيريد، و چنانچه روزه براى شما ضرر داشته يا جاهل بوده‌ايد و در يادگرفتن مسأله كوتاهى نكرده‌ايد، كفاره بر شما واجب نيست.

[سؤال 3423] 1860

3. اگر روزه‌اش را خورد كفاره دارد يا خير؟

بسمه تعالى، اگر روزه را بدون خوف مرض عمداً افطار نمود، علاوه بر قضا، كفاره هم دارد.

[سؤال 3424] 1688

بسمه تعالى

حضور محترم دفتر امام خمينى مدّ ظله العالى

چند سؤال دربارۀ قضاى روزه دارم:

1. وقتى كه روزه بر من واجب شد ضعيف بودم و روزه‌هاى 10 - 11 - 12 سالگى

را خورده‌ام و در ضمن نمى‌دانستم كه به جاى هر روزه‌اى كه بخوريم 60 روز بايد روزه بگيريم. حال با توجّه به اين‌كه ضعيف بودم و نمى‌دانستم تكليف من چيست؟ در ضمن قضاى اين چند سال را يعنى هر سال سى روزه را گرفته‌ام.

بسمه تعالى، روزه‌هاى فوت شده قضا دارد و اگر با علم به وجوب روزه قدرت بر روزه گرفتن داشتيد و عمداً افطار نموديد هر روز علاوه بر قضا كفاره هم دارد.

2. زن يا دخترى كه كفارۀ روزه برايش واجب شده است و خرجى‌اش بر عهدۀ پدر يا شوهر است و استقلال مالى ندارد اگر كفارۀ روزه را از پول پدر يا شوهر بدهد قبول است يا خير؟ و اگر خير چطور مى‌تواند كفارۀ روزه را بدهد؟

بسمه تعالى، چنانچه با اجازه پدر يا شوهر باشد كفايت مى‌كند.

3. يك مسأله دربارۀ قضاى روزه رمضان در رساله بدين صورت است: اگر قضاى روزۀ رمضان را چند سال تأخير بيندازد بايد قضا را بگيرد و براى هر روز يك مد طعام به فقير بدهد، اين چند سال دقيقاً يا احتمالاً چند سال است يعنى چهار سال پنج سال يا بيشتر يا كمتر.

بسمه تعالى، در صورت تأخير قضا تا ماه رمضان سال بعد، براى تأخير يك مرتبه كفاره لازم است و هر ساله تكرار نمى‌شود.

4. مسائلى كه براى روزه‌دار پيش مى‌آيد و طبق دستور رساله عمل مى‌كند و روزه‌اش قبول مى‌شود آيا ماه رمضان و غير ماه رمضان دارد؛ يعنى در ماه رمضان قبول مى‌شود ولى اگر روزۀ قضا گرفته باشد و مسائلى پيش آيد قبول نمى‌شود؟ واضح‌تر بگويم مسألۀ احتلام كه طبق دستورى كه هست اگر عمل كند روزه‌اش قبول مى‌شود، اگر اين مسأله در روزۀ قضا پيش آيد روزه‌اش درست است يا نه و همين‌طور مسائلى ديگر؟ و اصولاً چه مسائلى در روزه‌هاى قضا اگر پيش بيايد درست است و چه مسائلى درست نيست؟

بسمه تعالى، فرقى بين ماه رمضان و قضاى آن نيست مگر در بقاى بر جنابت به تفصيلى كه در رساله ذكر شده است.

5. اگر كسى فرق مسائل روزۀ رمضان و روزۀ قضا را نداند و موقعى كه روزۀ قضا گرفته مسأله‌اى برايش پيش آمده و طبق مسأله روزۀ رمضان عمل كرده آيا اگر مدّت طولانى مثلاً يك سال بعد از اين مسأله را بفهمد بايد دو مرتبه روزۀ قضا را بگيرد؟ و اگر نمى‌داند كه قضاى روزۀ كدام سال را اين طورى گرفته

است چطور بايد عمل كند؟

بسمه تعالى، اگر طبق وظيفه عمل نموده روزه صحيح است و گرنه مقدار يقينى را بايد دوباره قضا كند.

6. اگر كسى روزۀ قضا گرفته باشد و بعد از ظهر در مسأله‌اى كه روزه را باطل مى‌كند شك كند، مثلاً شك كند كه خلط بينى‌اش به دهان رسيده يا نه مى‌تواند روزه را باطل كند؟ و اگر در مسأله‌اى كه مكروه است باز هم مى‌تواند روزه را باطل كند مثل انفيه كشيدن كه در روزه مكروه است؟

بسمه تعالى، روزۀ قضاى واجب را بعد از ظهر نمى‌تواند افطار كند.

[سؤال 3425] 1689

بسمه تعالى 26 / 3 / 1361

مدير محترم دفتر امام خمينى

پس از سلام و درود بى‌پايان به رهبر كبير و بنيان‌گذار جمهورى اسلامى ايران امام خمينى، اين‌جانب چند سؤال فقهى داشتم، خواهشمند است به عرض امام امت رسانيده و پاسخ آن را ارسال فرماييد:

1.

شخصى از سن بلوغ تا سى سالگى روزه نگرفته و بعد از آن هم تا كنون كه پنجاه و چهار سال از عمرش گذشته به علت بيمارى دستگاه گوارش (كاستريت - كليت - زخم معده و اثناعشر) نمى‌تواند روزه بگيرد. تكليف چيست؟

2.

آيا كفاره آن را مى‌تواند به صورت نقدى بپردازد، يعنى قيمت كفاره معلوم نمايد و به حساب‌هاى نهادهاى انقلابى و كمك به دولت جمهورى اسلامى، مانند شماره 222 - 1314 - 99999 و غيره واريز نمايد؟

بسمه تعالى، 1 و 2، اگر از سن بلوغ قدرت بر روزه داشته و عالم به وجوب آن بوده و عمداً ترك كرده، علاوه بر قضا، كفاره هم دارد كه براى هر روز مى‌تواند شصت مد طعام به شصت فقير تسليم نمايد، و كفاره را بايد به فقير شرعى بدهد و قضا را اگر فعلاً نمى‌تواند بگيرد بر ذمّه او مى‌ماند تا بعد از فوت از طرف او قضا كنند، ولى روزه‌اى كه در اثر مرض فوت شده و در

اثر استمرار مرض نتوانست قضا كند قضا ندارد، ليكن براى هر روز بايد يك مد طعام به فقير بدهد.

3. شخصى در زمان حيات مبلغى به عنوان امانت نزد شخص ديگرى گذارده كه پس از فوت او مصرف

دفن و قبر او نمايد، شخص مورد نظر تقريباً 20 سال پيش فوت نموده و به وسيله كس ديگرى دفن شده ولى قبر وى را جمع نكرده‌اند؛ يعنى روى آن سنگ نيانداخته‌اند، و مشخصات او معلوم نيست و منظور متوفى هم همان سنگ و مشخصات بوده، ولى امانتدار به عللى در آن زمان اين كار نكرده است. آيا در حال حاضر براى رضاى خدا و متوفى مى‌تواند مبلغ مذكور را به نيت آن مرحوم مزبور به حساب‌هاى مذكور بالا واريز نمايد يا خير؟ چنانچه امكان ندارد محل آن را معين فرماييد. ضمناً مزار متوفى را در حال حاضر نمى‌داند كجاست.

بسمه تعالى، بايد بر طبق وصيت عمل كند و اگر عمل به وصيت مورد نداردپول به ورثه مى‌رسد.

[سؤال 3426] 1863

2. اگر به زور در دهان شخص روزه دار غذايى بريزند اما از گلويش پايين نرود، و بعداً شخص به خيال اين‌كه روزه‌اش باطل شده چيزى بخورد، آيا بر او قضا و كفاره واجب مى‌شود يا نه؟

بسمه تعالى، قضا واجب است و اگر نسبت به حكم مسأله جاهل قاصر بوده كفاره ندارد.

[سؤال 3427] 5

2. شخصى در نظام گذشته ايران از كليه اعتقادات مذهبى به دور بوده است و در صورتى كه اعتقادى نيز وجود داشته صرفاً از روى مسائل خانوادگى بوده است و در آن موقع با منطق خود قادر به پذيرش آن‌ها نبوده و در حال حاضر به اسلام ايمان آورده است؛ آيا لازم است نماز و روزه قضاى خود را ادا كند؟ و در صورتى كه لازم است؛ آيا براى مثال در مورد روزه مى‌بايست به ازاى هر روز روزۀ قضا شصت روز روزه بگيرد؟

بسمه تعالى، اگر مسلمان بوده، قضا دارد و چنانچه جاهل قاصر بوده، روزه‌ها كفاره ندارد.

[سؤال 3428] 1690

بسمه تعالى

با عرض سلام و آرزوى سلامتى براى امام عزيز

لطفاً پاسخ دو سؤال ذيل را مرقوم فرماييد:

1. من در وقتى كه از نظر شرعى تكليف شده بودم (چند سال پيش) و به سال قمرى پانزده سال تمام داشتم. هرچه به من مى‌گفتند كه تكليف شدن پسر به پانزده سالگى با سال قمرى است، باور نمى‌كردم و فكر مى‌كردم كه بايد با سال شمسى پانزده ساله باشم و به حساب همين ناباورى، روزۀ آن سال را نگرفتم. حالا كه فهميده‌ام تكليفم چيست؟

بسمه تعالى، اگر سهل‌انگارى در سؤال و تحقيق كرده‌ايد، قضا و كفاره واجب است.

2. اگر من به دنبال استاد اخلاق و در راه پيدا كردن او باشم، بايد تا چه حدى اصرار بورزم و نشانۀ او چيست؟ نكند به ضلالت ببرد؟

بسمه تعالى، از افراد مورد وثوق جويا شويد.

[سؤال 3429] 1691

بسمه تعالى

محضر مقدس امام امت، موفق در جهاد با نفس

اگر كسى در ماه مبارك رمضان عملى انجام دهد كه موجب كفاره شود و يقين داشته باشد كه اين كار كفاره ندارد و حتى فكرش را هم نمى‌كرده كه اين كار موجب كفاره شود حكمش چيست؟ آيا بايد كفاره بدهد يا خير؟

بسمه تعالى، عملى كه موجب بطلان روزه مى‌شود، چنانچه از روى عمد و اختيار و با توجه به روزه از روزه‌دار صادر شود موجب قضا و كفاره است.

[سؤال 3430]

752

2. به مدت سى سال نيز روزه نگرفته‌ام تكليفم در اين رابطه چه مى‌باشد؟

بسمه تعالى، روزه‌هايى كه عمداً افطار شده، علاوه بر قضا، كفاره هم دارد.

[سؤال 3431] 1744

3. اگر كسى پدر و مادر او بگويند كه هنوز كوچكى و روزه نگير و نمى‌توانى بگيرى اما 9 سالش تمام شده باشد (دختر) آيا كفارۀ روزه‌هايى را كه نگرفته بايد بدهد؟

بسمه تعالى، اگر نمى‌دانسته كه روزه بر او واجب است كفاره ندارد.

[سؤال 3432] 660

2. اين‌جانب دو سال روزه نگرفته‌ام (يعنى بدون دليل؛ نه مريض بودم و نه چيز ديگرى) بايد چند ماه روزه بگيرم؟ و نيت چه باشد؟

بسمه تعالى، اگر عمداً روزه نگرفته‌ايد كفاره دارد و در رساله ذكر شده است.

[سؤال 3433] 1692

بسم الله الرحمن الرحيم 8 / 5 / 1361

سماحة إمامنا وقائدنا ومرجعنا، الإمام الخميني، حفظه الباري ورعاه، السلام عليكم ورحمة الله وبركاته، أدعو الباري عزّ وجلّ أن يرزقكم العافية ويوفّقكم لمرضاته ويديم عمركم لنرفل بظلّكم الوارف؛ إنّه (نعم المولى ونعم النصير) .

وبعد؛ الحمد لله على هدايته لدينه والتوفيق لما دعا إليه من سبيله؛ فإنّني بعد بلوغي لم أكن أعرف ما هو التكليف الشرعي ولم يعلّمني أحدٌ الأحكام الشرعية، والآن بدأت بقضاء صلاتي وصومي؛ فما هو حكم صومي بالخصوص؟ هل عليّ الكفارة وما مقدارها، أم عليّ القضاء دون الكفارة؟ علماً؛ أنّني أحد المجاهدين العراقيين المقيم في معسكر الأهواز ولا أملك مقدار الكفارة إذا كانت عن كلّ يومٍ إطعام ستّين مسكيناً؛ فما

حكمي الشرعي؟ أفتونا مأجورين ومحفوظين بحفظه تعالى.

بسم الله الرحمن الرحيم، إن كنت حينما فات منك الصوم الواجب جاهلاً بالحكم عن قصور، وغير ملتفت إلى السؤال، فلا تجب عليك الكفارة؛ وإلاّ فتجب؛ وعلى فرض العجز عنها في الحال، توقّع القدرة عليها في المستقبل ان شاء الله .

[سؤال 3434] 1693

بسم الله الرحمن الرحيم

مولانا! ما تقولون في من استمنى في شهر رمضان وكان:

1.

غير عالم بحرمة الاستمناء لكن يرى بنظره بشاعة هذا العمل ولكن لم يكن مطّلعاً على حرمته شرعاً ولا يدري بمفطريته للصوم أيضاً.

2.

الصورة الاُولى إلاّ أنّه كان يدري بمفطريته للصوم وأمسك بعده إلى الليل فهل تجب عليه كفارة التخيير أو الجمع أو لا يجب عليه إلاّ القضاء أو غير ذلك، ولا بأس بالإشارة إلى مدرك الحكم هل هو الاحتياط أو غير ذلك، أفتونا مأجورين والحمدلله ربّ العالمين.

بسمه تعالى، يجب عليه القضاء في الصورتين وكفارة الجمع على الأحوط نعم لو كان الجاهل قاصراً غير ملتفت إلى السؤال فالظاهر عدم وجوب الكفارة عليه.

[سؤال 3435] 1719

2. بعد از بلوغ تقريباً پانزده سال مسلسل روزه نگرفتم بعد متوجه شدم كه اگر كسى بتواند كه روزه بگيرد و روزه نگيرد قضا و كفاره هر دو واجب است حالا اين قدر كفاره روزه واجب شده است كه اگر بگيرم عمرم وفا نمى‌كند الآن چه بايد كرد من خيلى پريشان و پشيمان هستم شما براى خلاصى من از اين مسأله راه حلى پيدا كنيد.

بسمه تعالى، روزۀ واجب ماه رمضان اگر فوت شده قضا دارد و در صورتى

كه افطار عمدى و با علم به حكم مسأله باشد كفاره هم دارد و در كفارۀ افطار عمدى مى‌توانيد به‌جاى شصت روز روزه شصت مد طعام به شصت فقير بدهيد.

[سؤال 3436] 1670

4. كسى كه در ماه رمضان كارى انجام داد كه روزه‌اش باطل شد، كفاره دارد يا خير؟

بسمه تعالى، اگر از روى علم و عمد باشد كفاره دارد.

[سؤال 3437] 1694

بسمه تعالى 5 / 11 / 1361

سلام عليكم، با دعا براى طول عمر امام و تسريع در ظهور حضرت مهدى و پيروزى رزمندگان اسلام و نصرت مسلمين، سؤال شرعى خود را كه با مقدمۀ نسبتاً طولانى است مطرح مى‌كنم:

من در سال 1341 در يك خانوادۀ شيعى مذهب متولد شدم. از سن 9 الى 10 سالگى نماز خواندن و روزه گرفتن را شروع كردم؛ بدين صورت كه ماه رمضان، اكثر روزه‌ها را گرفتم و نمازها را مى‌خواندم ولى در غير اين ماه، چند ماه نماز مى‌خواندم و چند ماه نمى‌خواندم؛ گاه ماه‌ها مى‌خواندم و همين طور گاه ماه‌ها ترك مى‌شد و اين به خاطر عصيان نبوده بلكه از ضعف ايمان و آگاهى و عدم تبليغات اسلامى و جوّ خراب طاغوت و مقيد نبودن زياد خانواده‌ام بوده است. تا چند ماه بعد از انقلاب كه شعله‌هاى تحقيق در من شعله‌ور شد، من به مطالعه‌كتاب‌هايى در رابطه با جهان‌بينى و ايدئولوژى به طور اعم و جهان‌بينى و ايدئولوژى مادى و الهى - اسلام و ساير اديان - پرداختم.

حالا سؤالاتى چند در اين زمينه مطرح مى‌سازم؛ لازم به تذكر است در اين مدت نماز و روزه تمام قضا شده:

الف. نمازهايى كه در سن بلوغ و در مدت تحقيق فوت شده، در صورتى كه مقدار آن‌ها را نمى‌دانم، چگونه و به چه مقدار بايد قضا شود؟

ب. روزه‌هايى كه قبل از تحقيق و بعد به صورت عمدى فوت شده، در صورتى كه مقدار آن را نمى‌دانم، چگونه بايد قضا شود؟

ج. روزه‌هايى كه قبل و بعد از تحقيق عمداً فوت شده، در صورتى كه مقدار آن را نمى‌دانم، چگونه بايد قضا شود؟

د. روزه‌هايى كه در حين تحقيق فوت شده چگونه مى‌شود؟ (يك ماه، روزه بوده).

ه . اگر قرار بر يك روز، شصت روز قضاى آن تعلق گيرد، چون توانايى جسمى و هم امكان آن را ندارم - چون در كردستان در سپاه فعلاً شاغل هستم و اكثراً نيت ده روز قصد را نمى‌توانم بكنم - بايد كفاره بدهم، آيا كفاره را مى‌توان به جبهه اختصاص داد؟

توجه: نماز و روزه‌هايى كه به عمد يا غير عمد در قبل از تحقيق، ترك شده، از روى كبر و مخالفت با امر خدا نبوده بلكه از عدم آگاهى و كمبود ايمان مذهبى بوده و نيز روزه‌ها و نمازهايى كه در هنگام تحقيق، ترك شده نيز چنين بوده است.

مستدعى است جواب مسائل شرعى بالا را در اسرع وقت براى اين بنده بفرستيد.

بسمه تعالى، آنچه يقين داريد از نماز و روزه از شما فوت شده را بايد قضا نماييد و در صورتى كه از روى عمد يا جهل تقصيرى روزه نگرفته‌ايد بايد كفاره هم بدهيد و مى‌توانيد براى هر روز، شصت فقير را اطعام نماييد و دادن پول كفايت نمى‌كند.

[سؤال 3438] 2084

3. زن به واسطۀ مريض بودن، در ماه رمضان روزه نگرفت يا آن‌كه عصياناً روزۀ خود را خورده است و تا ماه رمضان ثانى روزه نگرفت و تمكّن بر كفاره ندارد، غير از مهريه‌اى كه از شوهر طلبكار است، آيا واجب است كه به اندازۀ كفاره از مهريه از شوهر خود گرفته و اداى كفاره نمايد يا خير؟

بسمه تعالى، كفاره واجب است ولو اين‌كه از مهريه بگيرد و بپردازد.

[سؤال 3439]

1744

2. اگر كسى مسأله خود را نمى‌دانسته كه اگر روزۀ ماه رمضان را باطل كند بايد به‌جاى آن شصت روز و يا به شصت فقير طعام دهد و بعد از چند سال فهميده باشد كه اين طور است، حتماً بايد همان كفاره را بدهد؟

بسمه تعالى، در فرض مرقوم بايد كفاره بدهد.

[سؤال 3440] 1695

بسمه تعالى

حضور رهبر معظم، امام خمينى مدّ ظله العالى

اين‌جانب در سنين ده تا دوازده سالگى به علت نادانى، بيشتر روزه‌هايم را خوردم؛ و روزهاى حاملگى به علت دستور دكتر، روزه نگرفتم و روز عروسى به علت مصادف شدن با ماه رمضان، يك ماه نگرفتم. اكنون پنجاه ساله هستم و نمى‌توانم همۀ آن‌ها را بگيرم. البته تا آن‌جا كه ممكن باشد، روزه مى‌گيرم و در ماه مبارك رمضان هم روزه‌هايم را تمام و كامل مى‌گيرم؛ اكنون نمى‌دانم تكليف من در مقابل اين‌ها چيست؟ از طرفى هم نمى‌توانم (وسعم نمى‌رسد) كه براى هر روز، شصت نفر را طعام بدهم يا پولش را به آن‌ها بدهم. لذا از شما درخواست مى‌كنم به من بنويسيد كه چه كار بكنم؟ و اگر بايد به اين شصت نفر پول بدهم، چقدر مى‌شود؟ و من در مقابل اين‌همه روزه‌خوارى چه كار بايد بكنم تا دينم را ادا نموده باشم؟

بسمه تعالى، اگر [از] روى علم و عمد، روزه‌ها را نگرفته‌ايد، علاوه بر قضا كفاره هم واجب است؛ ولى زن اگر بچه شير مى‌دهد و روزه براى او يا بچه‌اش ضرر دارد، مى‌تواند افطار كند و فقط روزه را قضا كند و كفاره ندارد(1)و دادن پول به‌جاى كفاره كفايت نمى‌كند.

1) . يعنى لازم نيست كفاره كسى را كه عمداً روزه نگرفته است بپردازد؛ اگرچه كفاره مخصوص زنى كه به خاطر شيردادن، روزه خود را نگرفته است، در محل خود بيان شده است.

[سؤال 3441]

4361

2. كسى كه در ماه رمضان مسافرت مى‌كند و قبل از خروج از حد ترخص افطار مى‌كند، ولى نمى‌دانسته كه قبل از خروج از حد ترخص، افطار موجب كفاره مى‌شود. آيا با عدم علم به وجوب كفاره، افطار عمدى محسوب مى‌شود، كه بايد يكى از كفارات سه‌گانه را انجام دهد؟

بسمه تعالى، جهل به وجوب كفاره، موجب سقوط كفاره نيست.

[سؤال 3442] 1696

بسمه تعالى 29 / 4 / 1361

با سلام و درود به امام امت و تمامى پويندگان راه حق؛ متمنّى است سؤالات زير را پاسخ دهيد:

1. اين‌جانب هنگامى كه در سنين تكليف بودم - يعنى از 9 سالگى به بعد - به توصيه و تأكيد مادرم و اصرار بر اين‌كه تو توانايى گرفتن روزه را ندارى و از طرفى با توجه به اين‌كه خودم در آن زمان نمى‌توانستم تشخيص دهم كه آيا مى‌توانم روزه بگيرم يا نه، روزه‌هايى را نگرفته‌ام كه اكنون چون ساليان زيادى مى‌گذرد، اولاً تعداد روزه‌هاى قضا را نمى‌دانم، و ثانياً نمى‌دانم كفاره دارد يا نه؛ تكليف من اكنون جهت اداى وظايف گذشته چيست؟

بسمه تعالى، به مقدارى كه يقين داريد كه بعد از بلوغ، روزه نگرفته‌ايد، بايد قضا نماييد و كفاره در فرض مسأله واجب نيست.

2. مدت 2 سال است كه در آموزش و پرورش به طور غير رسمى خدمت مى‌كنم و حقوقى دريافت مى‌دارم و از طرفى در خانۀ پدرم زندگى مى‌كنم و قهراً خرج خوراك و مسكن را پدرم تأمين مى‌كند و ساير خرج‌هاى مربوط به خود، از درآمد خودم مى‌باشد. در مدت اين 2 سال، مقدارى پس‌انداز دارم كه جهت خريد وسايلى از جهيزيۀ خودم - با توجه به اين‌كه پدرم توانايى كامل مالى از اين جهت ندارد - در بانك گذاشته‌ام، آيا به اين مبلغ پس‌انداز خمس تعلق مى‌گيرد؟ و اگر جواب مثبت است، خمس اين 2 سال را چگونه محاسبه كنم؟

بسمه تعالى، آنچه از حقوق كه از مؤونۀ سال زياد آمده، بايد خمس آن را به مرجع تقليد يا نمايندۀ مسلّم الوكاله او برسانيد.

3. اگر مقدارى انگور را جهت سركه شدن در كوزه‌اى بريزيم و هر بار مقدارى انگور به آن اضافه كنيم، در صورتى كه انگورهاى قبلى به اصطلاح جوش آمده باشد، سركه پاك است يا اين‌كه حرام؟ پختن كشمش به همراه غذا حكمش چگونه است؟

بسمه تعالى، بعد از سركه شدن حلال است و باد كردن كشمش و جوش آمدن آن در غذا، موجب حرمت آن نيست.

4. خواندن بيش از هفت آيه از قرآن كريم براى زن حائض مكروه است؛ با توجه به اين‌كه در ماه مبارك رمضان خواندن قرآن فضيلت بسيارى دارد، آيا مكروه بودن مانع از خواندن قرآن است؟

بسمه تعالى، در غير چهار سورۀ عزيمه مانع نيست.

[سؤال 3443] 1697

بسمه تعالى

محضر مبارك حضرت آيت الله العظمى امام خمينى

امام عزيز! دختر 26 ساله‌اى هستم كه مدت شش سال است كه اسلام عزيز را به عنوان مكتب و راه زندگى‌ام انتخاب كرده‌ام و در سال‌هاى گذشته به علت جوّ حاكم بر زمان و محيط خانوادگى، هيچ‌كدام از فرايض را به‌جا نمى‌آوردم. خواهش مى‌كنم راهنمايى‌ام فرماييد كه شانزده سال كفارۀ روزه‌ام را چگونه و چقدر بايد بپردازم تا در محضر پروردگار، شرمگين‌تر از آنچه كه هستم، نباشم؟

در ضمن، از نظر جسمانى نمى‌توانم روزه‌هايم را قضا نمايم.

بسمه تعالى، اگر تقصير در يادگرفتن مسأله نكرده، خوردن روزه‌ها فقط قضا دارد و هر وقت قدرت پيدا كرد، قضا نمايد.

[سؤال 3444] 1698

بسمه تعالى

حضور محترم مسئولان دفتر امام خمينى مدّ ظله العالى

پس از سلام و آرزوى توفيق؛ اين‌جانبه از سن 9 سالگى كه تكليف شده‌ام تا پيش

از انقلاب كه 6 سال مى‌شود، ماه‌هاى رمضان را روزه نگرفته‌ام؛ اكنون اگر بخواهم قضاى آن را به‌جا بياورم چه بايد بكنم؟ و از چه راه‌هايى ممكن است؟ با توجه به اين‌كه در آن موقع كسى نبود كه تكاليف اسلامى را به من تذكر دهد.

بسمه تعالى، روزه‌هايى كه پس از رسيدن به سن بلوغ شرعى از شما فوت شده قضا دارد و هنگام ترك روزۀ واجب اگر اطلاع از وجوب روزه و حرمت افطار آن نداشتيد كفاره ندارد.

[سؤال 3445] 1699

بسمه تعالى

صميمانه‌ترين سلام را نثار وجود پربركت امام زمان و نايب برحقش مى‌نمايم و با درود به روان پاك شهيدان و سلام بر رزمندگان اسلام و دعا براى نايب امام زمان كه خدا تا ظهور امام زمان (عج) زنده و مؤيدش بدارد.

بارى مختصراً عرض مى‌دارم كسى كه 21 سال سن دارد و فقط همين سال را روزه داشته و سال‌هاى گذشته سعى كرد روزه نگهدارد اما نتوانست (يا به دليل ضعف بدنى و يا به خاطر محيط و محيط خانوادگى) حالا تكليف اين شخص را در مورد روزه‌هاى گذشته بيان فرماييد. والسلام، ومن الله التوفيق

بسمه تعالى، روزه‌هايى را كه در زمان تكليف نگرفته بايد قضا كند و اگر از روى عذر يا جهل، بدون اين‌كه التفات به يادگرفتن مسأله داشته باشد افطار نموده كفاره ندارد.

[سؤال 3446] 1700

بسمه تعالى

با عرض سلام و درود فراوان حضور رهبر كبير انقلاب امام خمينى

لطفاً پاسخ دو سؤال ذيل را مرقوم فرماييد:

1. اگر فردى يادش بيايد كه مثلاً پنج سال پيش در ماه رمضان كارى كه روزه را

باطل مى‌كند انجام داده (استمناء) و شايد گاهى در يك روز مثلاً دو بار يا سه بار اين عمل را انجام داده، خود اين فرد در آن زمان از انجام اين عمل زشت ناراحت بوده و مى‌دانسته كه عمل بدى است اما به هيچ وجه اين مسأله به ذهن او خطور پيدا نكرده كه ممكن است روزه را باطل كند، حتى غسل را نيز انجام داده و روزه را تا به شب ادامه داده، حال چند سؤال در مورد روزه و در مورد خود اين عمل پيش مى‌آيد:

اولاً اين‌كه الآن اين فرد نمى‌داند چه مدت يعنى چند روز اين عمل را انجام داده؟ و ثانياً اين‌كه آيا در اين مدت 5 سال گذشته كه به مسأله عمل نكرده چگونه بايد عمل كند؟

بسمه تعالى، روزۀ روزهايى كه عمل مزبور در آن انجام گرفته قضا دارد و اگر در هنگام عمل، جاهل قاصر بوده و احتمال نمى‌داده كه حرام و مبطل روزه باشد كفاره ندارد.

2. آيا وقتى كه غسل كرده، بعد از اين عمل (استمناء) بدن او پاك گرديده؟ و اگر بعد از اين عمل (استمناء) وقت تنگ است براى نماز مى‌تواند تيمم بدل از غسل انجام دهد يا نه، با اين‌كه آب در اختيار او است؟ و آيا اگر غسل كرد، مثل غسل جنابت جاى وضو را مى‌گيرد يا نه؟ و آيا عرقى كه بعد از اين عمل از بدن او خارج شده نجس است يا نه؟

بسمه تعالى، عرق جنابت از حرام نجس نيست ولى نماز با آن صحيح نيست و غسل جنابت - و لو از حرام باشد - كفايت از وضو مى‌كند و تيمم در ضيق وقت در فرض مرقوم صحيح است و جنابت از حرام در غسل و تيمم با جنابت از حلال فرقى ندارد.

خدايا، خدايا، تا انقلاب مهدى خمينى را نگه‌دار

[سؤال 3447] 1701

بسمه تعالى

دفتر حضرت آيت الله العظمى امام خمينى

بعد از عرض سلام؛ خواهشمند است جواب مسأله ذيل را بفرماييد:

اين‌جانب كه الحال 17 سال دارم قبل از سن بلوغ (بلوغ سنى) از جهت ديگر بالغ

شدم (13 يا 14 سالگى). متأسفانه در اثر عدم اطلاع والدين و بر اثر جهالت خودم چند روزى را از روزۀ ماه رمضان خورده‌ام؛ حال مى‌خواهم كه بفرماييد تكليف من در حال حاضر چيست؟

اگر شامل حال آن مسأله‌اى قرار مى‌گيرم كه بر مبناى آن بايد قضاى آن روزه‌ها را بگيرم و همچنين كفارۀ آن را انجام دهم، با اين وصف كه چند سالى از آن ايام سپرى شده تكليف من چيست؟ خواهشمندم اگر بايد پيش از آغاز رمضان جارى عملى انجام دهم بفرماييد.

ثانياً: از آن‌جا كه عايدى من اندك است و توانايى آن را ندارم تمامى كفارۀ آن روزها را - كه جمع دو سال آن حدود 30 روز مى‌شود - بدهم و بايد بعداً آن را بپردازم، آيا مى‌توانم روزۀ مستحبى بگيرم و يا خير؟

بسمه تعالى، قضاى روزه‌ها را بايد بگيريد ولى اگر از روى جهالت روزه نگرفته‌ايد و تقصير در يادگرفتن مسأله نكرده‌ايد كفاره ندارد.

[سؤال 3448] 1702

بسمه تعالى 6 / 6 / 1361

دفتر محترم امام خمينى، دام ظله العالى

جوانى هستم كه در اوايل بلوغ، بين 15 - 16 سالگى، در ماه رمضان قبل از ظهر استمناء كرده و سپس غسل مى‌كردم و سعى داشتم غسل من قبل از ظهر باشد و آنچه كه به آن يقين داشتم در صحت روزه، طهارت قبل از ظهر بود و حتى احتمال اشتباه هم نمى‌دادم و چون يقين داشتم به اين‌كه روزۀ من صحيح است، مسأله را هم از كسى سؤال نكردم؛ اكنون تكليف من از نظر كفاره چگونه است؟ و اگر كفاره دارد، نوع آن و مقدار آن را بيان بفرماييد. خدا امام را براى ما نگهدارد.

بسمه تعالى، اگر جاهل به حكم بوده‌ايد به حدى كه احتمال باطل شدن روزه را هم نمى‌داديد، كفاره ندارد.

[سؤال 3449]

1703

بسم الله الرحمن الرحيم

السلام عليكم ورحمة الله وبركاته

إلى سماحة الاُستاذ الأعظم والمرجع الديني الأكبر، الإمام الخميني، دام ظله، روحي وأرواح المؤمنين لك الفداء نرجو أن تعطيني رأيك في بعض المسائل علماً بأنّي أحد مقلّديك الذين قرّروا أن يسيروا على الخطّ الصحيح ولكن هناك بعض المسائل وهي:

1.

عند ما بلغت في السنّ الخامسة عشر من عهدي، كنت لا أعرف كيفية غسل الجنابة. وكنت طوال مدّة من 15 سنة إلى 17 سنة إلاّ ثلاثة أشهر على هذا النمط، حتّى عرفت؛ فما حكم صلواتي و صيامي التي صلّيتها وصمتها في هذه الفترة؟

2.

في الفترة ما بين 15 سنة و 17 سنة في رمضان عند ما كان عمري 16 سنة، فطرت عمداً عند ما اشتدّ بي العطش وكان ورائي عمل كثير، وفي نفس هذه الفترة بعد أيّام أجنبت نفسي؛ لعلمي أنّ إجناب النفس لا يفطر، فما هو الحلّ؟

ونسأل الله أن يغفر لنا ذنوبنا، ونشكر لكم جهودكم.

والسلام عليكم ورحمة الله وبركاته

بسم الله الرحمن الرحيم، إجناب النفس في حالة الصوم، وكذا التعمّد في البقاء على الجنابة، وكذا تناول المفطر من الماء و غيره عمداً، يوجب بطلان الصوم ويجب عليه القضاء و الكفّارة في صوم شهر رمضان وإن كان جاهلاً بحكم المفطر وأ نّه يبطل الصوم إلاّ إذا كان جاهلاً قاصراً بحيث لم يكن يلتفت إلى السؤال؛ إذ لم يكن يخطر بباله أ نّه يبطل الصوم؛ ففي مثله يكتفى منه قضاء الصوم ولا يجب عليه الكفّارة.

[سؤال 3450] 1704

بسمه تعالى

خدمت حضرت امام خمينى، مدّ ظله العالى، السلام عليك ورحمة الله وبركاته، پس

از اداى خالصانه‌ترين تحيات، از آن امام بزرگوار دو مسأله شرعى را كه مورد احتياج است، استفتا مى‌نمايم:

1. اگر مردى در قبل از انقلاب به علت ندانستن مسأله شرعيه، نمى‌دانسته كه مكلف شده است در حالى كه اين فرد در آن زمان مكلف بوده است ولى پدر و مادرش به علت اين‌كه او ضعيف است و مكلف نشده از روزه‌اش ممانعت مى‌كرده‌اند، بنابراين آيا بر اين فرد كفارات قضاى روزۀ عمدى واجب است يا اين‌كه تنها قضاى روزه كافى است؟

بسمه تعالى، در صورتى كه غافل بوده و ملتفت به سؤال نبوده كفاره ندارد.

2. اگر فردى از ديگرى غيبت نموده، براى توبه كردن بايد از طرف مقابل جلب رضايت نمايد يا اين‌كه تنها استغفار كافى است؟ در صورت مانع بودن شرم و حيا چه بايد كرد؟

بسمه تعالى، استغفار كافى است.

[سؤال 3451] 1705

بسمه تعالى

پس از عرض سلام و با آرزوى پيروزى هرچه سريع‌تر رزمندگان اسلام بر قواى كفر صدامى، مسأله‌اى براى اين‌جانب مطرح مى‌باشد كه اميد پاسخ دارم.

1. اين‌جانب در هشتم رمضان سال 1343 متولد شده‌ام و به اين ترتيب بعد از 15 سال، يعنى در هشت رمضان سال 1358 برطبق سال قمرى مكلف بوده‌ام و مى‌بايد روزه‌هايم را مى‌گرفتم، ولى فراموش كرده‌ام كه آيا نسبت به اين‌كه سن تكليف، برطبق سال قمرى محاسبه مى‌شود شك داشتم يا يقين داشتم. پدرم به من مى‌گفت كه روزه‌هايم را نگيرم؛ زيرا هنوز مكلف نشده‌ام، ولى من تعدادى از آن‌ها را گرفتم و به ياد ندارم كه چه تعدادى را نگرفته‌ام. حال سؤال من اين است كه آيا كفاره و قضايى بر من واجب است و چه تعداد را مى‌بايست قضا و يا كفاره بدهم؟

بسمه تعالى، روزه‌هايى را كه يقين داريد در زمان تكليف نگرفته‌ايد بايد قضا كنيد؛ و چنانچه در يادگرفتن مسأله كوتاهى نكرده باشيد، كفاره

واجب نيست؛ و سال را قمرى حساب كنيد.

2. آيا ريش‌تراشى معصيت است يا خير؟ و آيا نوجوانانى كه براى رشد شمايلشان، موهاى تازه روييدۀ خود را مى‌تراشند، معصيت كرده‌اند يا خير؟ و آيا اگر قسمتى از موهاى صورت را زده و قسمتى را نگاه دارد، باز اشكال دارد يا خير؟

بسمه تعالى، بنا بر احتياط نبايد بتراشند؛ و تراشيدن بعض، حكم تراشيدن همه را دارد، مگر بعض اطراف صورت كه حكم اصلاح دارد.

3. آيا آب‌هايى كه در نهرهاى شهرها روان است، حكم نجاست را دارند و يا پاكند؟

بسمه تعالى، اگر يقين به نجاست آن‌ها نباشد، پاك است.

4. در وضو گرفتن، شخصى بعد از اين‌كه دو مشت آب بر دستش مى‌ريزد، يك مشت ديگر بر شير آب ريخته و شير را مى‌بندد. آيا اين آب، حكم آب اضافه را ندارد؟ و آيا وضوى اين شخص درست است يا خير؟

بسمه تعالى، اگر بعد از ريختن آب بر شير، براى تمام كردن وضو دست مى‌كشد و با آب وضو مسح مى‌كند، مانع ندارد.

[سؤال 3452] 1706

بسمه تعالى 27 / 9 / 1361

دفتر رهبر عظيم الشأن انقلاب اسلامى ايران، امام خمينى، مدّ ظله العالى، سلام عليكم، خاطر عالى را مستحضر مى‌دارد:

اين‌جانب 25 ساله، به بركت انقلاب اسلامى متحول شده و از اين‌كه در گذشته به خاطر فرهنگ طاغوتى، فقط به طور اسمى مسلمان بوده و هيچ‌گونه پايبندى در عمل به واجبات و ترك محرمات، به طور معقول و منطقى نداشته‌ام، شرمسار و از خداى متعال طلب عفو و مغفرت و از آن رهبر عزيز، استمداد دعاى خير در انجام امور لازم را مى‌نمايم. لكن مجبور گشتم در رابطه با مسأله روزه، سطور زير را نوشته و چند دقيقه‌اى تصديع اوقات نمايم؛ باشد كه با ارشادات و رهنمودهايى كه مى‌فرمايند، قدرى از اضطراب و تشويش‌هاى حاصله از گناهان گذشته‌ام كاسته گردد.

آن‌گونه كه خاطرم اجازه مى‌دهد. مدت هفت سال روزه نگرفته و چندان اعتقاد

راسخى نسبت به قضا و كفاره‌هاى مربوطه نداشته‌ام و در حال حاضر دقيقاً 161 روز بدهكار هستم، كه باتوجه به فتاواى آن حضرت در خصوص قضاى شصت روزه براى هر روز و يا اطعام شصت مسكين براى هر روز و با عنايت به اين‌كه خانه‌دار بوده و درآمدى ندارم، جداً نگران و مضطرب شده‌ام، و فقط مقدارى پول از ارث پدرى دارم كه به عنوان پس‌انداز براى روز مبادا منظور نموده‌ام. اينك استدعا دارم در اين خصوص، ارشاد و راهنمايى بفرماييد كه باتوجه به جهلم نسبت به مسأله و محكم نبودن اعتقادم و عدم استطاعت فعلى (چه از نظر جسمى و چه مالى)، در زمينۀ اداى دين چه اقدامى مى‌توانم انجام دهم تا نزد خداى يكتا شرمسار و گناهكار نباشم؟

قبلاً از مراحم رهبر عزيز، سپاسگزارى و جداً ملتمس دعاى خير هستم.

ضمناً اضافه مى‌نمايم كه قضاى مربوط به پنج سال روزه كه با عذر موجه نتوانسته‌ام بگيرم، بر عهده‌ام مى‌باشد كه علاوه بر قضاهاى فوق‌الذكر مى‌باشد.

بسمه تعالى، اگر جاهل به مسأله بوده‌ايد و غافل از يادگرفتن بوده‌ايد، فقط قضاى روزه‌ها را به‌جا آوريد و كفاره واجب نيست؛ و همچنين اگر نمى‌توانيد كفاره بدهيد، لازم نيست خود را به مشقت بيندازيد.

[سؤال 3453] 1707

بسمه تعالى

حضور محترم مسئولين دفتر امام خمينى مدّ ظله العالى

الف. كسى كه حدود هفت سال روزۀ قضا دارد (به علت بى‌توجهى والدين به دين و عدم برخوردارى از محيط و معاشرين معتقد به خدا) و اكنون پس از گذشت هفت سال زندگى بيهوده و پوچ، در سنين 16 - 17 سالگى به حقيقت دين اسلام پى برده و به زندگى خود هدف بخشيده، با توجه به اين‌كه جوّ محيط خانواده و خويشاوندان هم اكنون، او را به سوى عدم رعايت احكام دين اسلام سوق مى‌دهد و حتى به ناملايماتى چند منجر گرديده است، وظيفه‌اش چيست؟

ب. و اما كسى كه تا كنون مادرش مانع از گرفتن روزۀ او مى‌شده و اكنون در سن 16 سالگى، خود به روشنى دين الهى از ميان ظلمت عقايد پوچ پى برده و اكنون مصمّم بر رعايت احكام دين خدا شده و حال، هفت سال روزۀ قضا دارد، وظيفه‌اش چيست؟

بسمه تعالى، در هر دو سؤال، روزه‌هايى كه در زمان تكليف از او فوت شده را بايد قضا كند و اگر جاهل بوده و تقصيرى در يادگرفتن مسأله نكرده كفاره ندارد.

[سؤال 3454] 2033

6. كسى كه جاهل به مسأله بوده، روزه‌هايى كه خورده در زمان جاهليت، كفاره دارد يا قضا؟

بسمه تعالى، قضا دارد و اگر جاهل بوده به حدى كه در ذهنش خطور نمى‌كرده كه عمل او اشكال داشته باشد، كفاره ندارد.

[سؤال 3455] 1708

بسمه تعالى

محضر مبارك حضرت آيت الله العظمى امام خمينى، رهبر كبير انقلاب، دام ظله العالى، اين‌جانب چند سال پيش ماشين پيكان داشتم و با ماشين خودم اجير شدم براى بردن ماشين‌هاى بزرگ كه از مرز بازرگان كه از مرز، وسايل سنگين به تهران حمل مى‌كردند؛ من هم به عنوان راهنما با ماشينم به جلو آن‌ها مى‌افتادم و با همين نحو به تهران مى‌برديم. آن زمان هم مصادف بود با ماه مبارك رمضان و ماشين‌هايى كه راهنمايى مى‌كردم مقرّراتى داشت كه در ساعتْ چند كيلومتر بايد راه برود. در وسط راه تهران - بازرگان خواب به من غلبه كرد و مثل اين‌كه دوبار هم پشت فرمان خوابيدم و از ترس اين‌كه بخوابم و تصادف بكنم و در شرايطى كه زبان‌هاى رانندگان ماشين‌هاى سنگين را نمى‌دانستم لذا مجبور شدم تا تهران كه دو روز طول مى‌كشيد روز اول را روزه گرفتم اما روز دوم را خوردم و روز بعدش كه از تهران مى‌خواستم

برگردم و در تهران مهمان بودم سحرى را خوردم ولى متوجه شدم كه صبح شده و من بعد از طلوع فجر صبح صادق غذا مى‌خوردم، خيال كردم كه روزه‌ام ديگر باطل شد و مجدداً آن روز را هم خوردم؛ حالا شرعاً تكليف چه هست و بايد چه بكنم؟ فقط قضا لازم است و يا خداى نكرده كفاره هم لازم دارد؟

توضيح اين‌كه شغل من رانندگى بوده و خوردن روزه براى من جايز نبود.

و نيز توضيح اين‌كه بلافاصله قضاى دو روز را كه خورده بودم به‌جا آوردم.

بسمه تعالى، در فرض جهل و عدم التفات به سؤال، كفاره لازم نيست.

[سؤال 3456] 2105

2. اگر فرد روزه‌دارى در ماه رمضان عملى را انجام دهد كه نداند آن عمل روزه را باطل مى‌كند يا نه و بعداً بفهمد كه آن عمل روزه را باطل مى‌كند، تكليف او چيست؟

بسمه تعالى، اگر جاهل غير ملتفت به سؤال باشد كفاره ندارد و چنانچه كوتاهى در يادگرفتن حكم و سؤال نموده، كفارۀ جمع در افطار به حرام و يكى از شقوق كفارۀ تخييرى در افطار به غير حرام بايد بدهد.

[سؤال 3457] 1709

بسمه تعالى 23 / 3 / 1361

با درود و سلام فراوان به خدمت شما

حقير مدت 5 سال است كه روزه بر من واجب گشته است؛ ولى به علت كاركردن و درودگرى در دو سال قبل و ناآگاه بودن و علت‌هاى ديگر در سال‌هاى قبل از آن، نتوانستم روزه بگيرم و در اين مدت نمازم را حداكثر به‌جا آورده و اگر هم نياورده‌ام مى‌توانم و به‌جا مى‌آورم و الآن هم مشغول هستم؛ ولى الآن نمى‌توانم قضاى روزه‌ام را بگيرم؛ چون مدت سه سال كه در تهران هستم، نمازم شكسته است كه نمى‌توانم روزه بگيرم و در ضمن، علت شكسته بودن نمازم هم آن است كه بچه شهرستان مى‌باشم كه در تهران هستم. حال از شما خواهش مى‌كنم برايم بنويسيد كه آيا كفارۀ اين مدت

روزه را كه من بايد فقير سير كنم و يا برده آزاد كنم، اگر بخواهم پول بدهم، چقدر پول حداقل مى‌شود؟ و آيا اصلاً مى‌شود به پول تبديل كرد اين كفاره را؟ و اگر مى‌شود، آيا من مى‌توانم اين مبلغ را در راه خيرى - مانند بنياد امور جنگ زدگان و يا بازسازى مناطق جنگى و جاهايى امثال اين‌ها - پرداخت و يا خرج بنمايم؟

بسمه تعالى، قضاى نماز و روزۀ فوت شده واجب است و نسبت به افطار روزه، اگر غافل غير ملتفت به وجوب روزه بوديد، كفاره ندارد و در كفارۀ افطار روزۀ واجب، پول كفايت نمى‌كند.

[سؤال 3458] 4274

5. كسى كه در جايى قصد اقامه كند و بعد از اتمام ده روز به گمان اين‌كه دومرتبه بايد قصد اقامه كند تا بتواند روزه بگيرد روزه نگرفت (چون نمى‌خواست در آن‌جا ده روز بماند) آيا اين شخص كفاره بايست بدهد يا خير؟

بسمه تعالى، اگر جاهل مقصر بوده بنا بر احتياط، كفاره بدهد.

[سؤال 3459] 2279

6. اگر كسى يك روز روزه‌خوارى كرد و بعد كفاره بدهد آيا قضاى آن روز هم بر او واجب است؟

بسمه تعالى، قضاى روزه واجب است.

[سؤال 3460] 1957

3. شخصى كه در سنين 16 يا 17 سالگى در دوران طاغوت به واسطۀ سهل‌انگارى و كم‌توجهى به امر روزه، ماه رمضان را روزه نگرفته (البته نماز مى‌خوانده) حكمش چيست؟ آيا بايد كفاره بدهد؟

بسمه تعالى، روزۀ ماه مبارك رمضان اگر عمداً بدون عذر شرعى افطار شده، علاوه بر قضا، كفاره هم دارد.

[سؤال 3461]

1854

3. روزۀ ماه رمضان را اگر بدون عذر موجه افطار كند، علاوه بر كفاره، حد شرعى هم دارد يا ندارد؟ و در صورتى كه حد داشته باشد، حد آن چقدر است؟

بسمه تعالى، حد شرعى ندارد؛ ولى در موارد افطار عمدى تعزير دارد.

[سؤال 3462] 1854

4. كسانى كه تظاهر به روزه خوردن مى‌كنند حد دارند يا ندارند؟

بسمه تعالى، تعزير دارد كه موكول به نظر حاكم شرع است.

[سؤال 3463] 1710

بسمه تعالى

خدمت مرجع تقليد و رهبر بزرگوارم سلام خالصانه عرض مى‌كنم؛ با اجازۀ شريف محترماً چند سؤال دينى را به عرض مى‌رسانم كه خواهشمندم جواب بفرماييد:

1. آيا فوت روزه‌هايى كه از ابتداى تكليف يك دختر تا 2 - 3 سال به علت بچگىِ تمام و عدم ذره‌اى درك از نماز و روزه - كه اگر مى‌خوانده يا مى‌گرفته صرفاً از ترس پدر و مادر بوده - كفارۀ عمدى خوردن نيز دارد يا خير؟

بسمه تعالى، در صورت علم به وجوب روزه و يا تقصير در سؤال از حكم آن، كفاره واجب است.

2. آيا پول جيبى‌اى كه پدر به فرزند مى‌دهد رضايت او از طرز خرج كردن فرزند نيز در آن شرط است يا خير؟ (با توجه به اين‌كه طرز خرج كردن غير اسلامى نيست).

بسمه تعالى، اگر پول را به فرزند بخشيده باشد در خرج كردن آن در راه حلال آزاد است ولى سعى نمايد در رضايت پدر.

3. اگر انسان به علت رفتار بد پدر و مادر، قلباً بى‌آن‌كه دست خودش باشد از آن‌ها بدش بيايد، نمازهايش به درگاه خدا قبول است يا خير؟

بسمه تعالى، بايد فرزند با نظر محبت به پدر و مادر مسلمان نگاه كند و بد آمدن از رفتار بد، غير

از بد آمدن از خود شخص است.

4.

آيا نگاه دختر يا زن به صورت مرد نامحرم با نظر معمولى و اطمينان خاطر از اين‌كه به هوس نمى‌افتد حرام است يا خير؟

5.

آيا نگاه دختر يا زن به روحانيون و مردان مؤمن از روى معنويت و محبت الهى و عارى از هوس، حرام است يا خير؟

بسمه تعالى، 4 و 5. نگاه به صورت مرد نامحرم در فرض نداشتن مفسده مانع ندارد.

6. خوردن غذاى كسى كه معتقد به دادن خمس نيست و نيز كسى كه خمس نمى‌دهد اما شك داريم كه معتقد به دادن خمس نيز هست يا خير چه صورتى دارد؟

بسمه تعالى، اگر علم به وجود خمس در غذا ندارد استفاده جايز است.

[سؤال 3464] 1743

3. شخصى حدود 30 سال دارد و از هنگام مكلف شدن روزه نگرفته است (البته عذر شرعى نداشته است). تكليف چنين فردى چيست؟

بسمه تعالى، قضاى روزه‌ها بر او واجب است و اگر از روى عمد و بدون عذر افطار كرده كفاره دارد.

[سؤال 3465] 1604

2. يك نفر در ماه رمضان، به سبب فعل حرام، روزه را باطل كرده و نمى‌دانسته كه به سبب اين فعل حرام، روزه باطل مى‌شود يا نه؛ الآن وظيفه چيست؟

بسمه تعالى، اگر جاهل مقصر است، بنابر احتياط بايد علاوه بر اين‌كه روزه را قضا نمايد، كفارۀ جمع بدهد.

[سؤال 3466] 2689

2. از نُه سالگى تا چند سال روزه نگرفته‌ام؛ به اين ترتيب كه پدر و مادر نمى‌گذاشتند بگيرم و مى‌گفتند كه توانايى جسمى ندارى، (با اين‌كه مى‌توانستم) و سحر بيدارم نمى‌كردند و كمى هم كه بزرگ‌تر شدم گاهى عمداً مى‌خوردم چون اولاً كه مسائل كفارۀ روزه را نمى‌دانستم و دوم اين‌كه اهميتى به مسأله روزه نمى‌دادم؛ حال

تنها قضاى روزه‌ها را مى‌گيرم و نمى‌دانم كه تكليفم چيست؛ آيا بايد كفاره بدهم يا خير؟ و در ضمن، اگر كفاره واجب است، ارتباط آن با مسأله واجب الحج بودن چگونه است؟

بسمه تعالى، هر مقدار كه يقين داريد مى‌توانسته‌ايد روزه بگيريد و عمداً و بدون عذر افطار كرده‌ايد كفاره دارد و واجب الحج نبودن شما در مسأله قبل معلوم شد.

[سؤال 3467] 2505

4. در مورد كفارۀ جمع روزه ماه رمضان بعضى گفته‌اند كفارۀ عتق رقبه به لحاظ ملغى شدن نظام برده‌دارى در جهان كنونى غير قابل اجرا شده است، لطفاً بفرماييد آيا درست است؟ و اگر همچنان به قوّت خود باقى است قيمت يك بنده چه مقدار است؟

بسمه تعالى، در فرض عدم امكان عتق رقبه تكليف به عتق ساقط است.

[سؤال 3468] 1711

بسمه تعالى

محضر مبارك حضرت امام خمينى دامت بركاته، سلام عليكم

اميدوارم خداوند شما را تا انقلاب جهانى حضرت مهدى براى مستضعفان جهان پابرجا و پايدار بدارد.

اگر كسى روزه‌هاى واجب را عمداً خورده، همچون كه در توضيح المسائل آمده است روزه‌اش باطل است و بايد دو ماه روزه بگيرد. حال اگر روزه‌هايى كه خورده است زياد باشد كه نتواند آن مقدار معين را بگيرد، آيا مى‌تواند شصت فقير را سير كند؟

آيا مى‌تواند اين مقدار پول را به جبهه‌ها دهد يا به جنگ‌زده‌ها؟

بسمه تعالى، سير كردن شصت فقير كفايت مى‌كند و مصرف كفاره فقط فقرا هستند.

[سؤال 3469]

1712

بسمه تعالى

محضر مبارك حضرت امام خمينى (روحى فداه)، پس از عرض سلام

كسى كه دادن كفارۀ جمع بر ذمۀ او است، مثلاً به حرام روزه خود را باطل كرده، به‌جاى آزادى يك بنده چه بايد بكند؟

بسمه تعالى، با فرض عدم تمكن، لازم نيست بنده آزاد كند.

خدايا، خدايا، تا انقلاب مهدى خمينى را نگه‌دار

[سؤال 3470] 1713

بسمه تعالى 29 / 9 / 1361

محضر مبارك رهبر كبير جهان اسلام و زعيم حوزه‌هاى علوم دينى و نايب بر حق حضرت مهدى (عج)، حضرت امام خمينى، دامت افاضاته

اين‌جانب سؤالاتى دارم كه پاسخ بفرماييد.

1. اگر كسى در ماه مبارك رمضان در شب محتلم شد، اتفاقاً مهمان هم بود و از خجالت‌زدگى، بچگى و نادانى غسل نكرد و با همين حالت چند روز روزه گرفت. - با در نظر گرفتن محل اين فرد در دهى كه حمام ندارد - حكم شرعى مسأله چيست؟ آيا روزۀ آن شخص صحيح است يا باطل؟ اگر باطل است، آيا كفاره دارد يا ندارد؟ و اگر كفاره دارد، آيا كفارۀ جمع دارد يا يك كفاره كافى است؟ و بر فرض اگر كفارۀ جمع داشته باشد اين شخص قدرت مالى ندارد كه شصت فقير را طعام بدهد؛ يا يك بنده آزاد كند؛ پس عوض از اين دو، چه عملى بايد انجام داد؟

بسمه تعالى، اگر از روى علم و عمد باقى بر جنابت تا صبح مانده روزۀ او باطل است و بايد قضاى آن را به‌جا آورد و كفاره دارد و كفارۀ جمع واجب نيست و اگر فعلاً نمى‌تواند كفاره بدهد، هر وقت توانست انجام دهد.

[سؤال 3471]

2. در رسالۀ شما در مسأله 1588 آمده است. «اگر روزه‌دار استمناء كند يعنى با خود كارى كند كه منى از او بيرون آيد روزه‌اش باطل مى‌شود». حال سؤال اين است كه كفاره هم دارد يانه؟ و همچنين در مسأله بعد كه فرموده‌ايد: «ولى اگر كارى كند كه بى‌اختيار منى از او بيرون آيد، روزه‌اش باطل مى‌شود».

بسمه تعالى، اگر از روى علم و عمد بوده كفاره دارد و كفارۀ او جمع است.

[سؤال 3472]

3. باز در قسمتى از مسأله 1595 آمده است: «ولى اگر شوخى را ادامه دهد تا آن‌جا كه نزديك است منى خارج شود و خوددارى نكند تا خارج گردد روزه‌اش باطل است». باز سؤال در اين است كه كفاره دارد يا نه؟

بسمه تعالى، در حكم دو مسأله قبل است.

[سؤال 3473]

4. اگر كسى به قصد بيرون آمدن منى با خود يا با غير كارى كرد و يا در جايى واقع شد كه منى از او بيرون آمد و بعد از آن از مبطلات روزه خوددارى بكند و يا نكند، در هر دو صورت حكم شرعى چيست؟ و در صورت اول كه خوددارى بكند، آيا كفاره دارد يا نه؟ و اگر كفاره دارد، آيا كفارۀ جمع دارد يا يكى كافى است؟ و در صورت دوم كه از مبطلات روزه خوددارى نكند، باز كفاره دارد يا ندارد و اگر كفاره دارد كفاره جمع يا يكى؟ البته ناگفته نماند در صورت دوم كه از مبطلات خوددارى نكرده، به خاطر اين بوده كه با خود فكر كرده، حال كه روزه‌ام باطل شده پس چرا از مبطلات خوددارى كنم و در اذيت باشم و فقط مقدارى آب نوشيده، البته قصد مخالفت امر خدا را نداشته.

بسمه تعالى، يك كفاره بيشتر واجب نشده و چنانچه افطار به حرام شده كفاره جمع بايد بدهد.

[سؤال 3474]

737

2. اگر مسلمانى در زمان طاغوت، در اثر ناآگاهى و سستى 5 سال يعنى 5 ماه رمضان را روزه نگرفته و روزه را خورده، لطفاً با توجه به اين‌كه اگر بخواهد براى هر يك روز، 60 روز روزه بگيرد، تعداد آن روزها به 9000 روز مى‌رسد و اين برايش ممكن نيست، در اين مورد توضيح بفرماييد كه آيا بايد 9000 روز روزه بگيرد و يا اين‌كه كفاره دهد؟

بسمه تعالى، اگر از روى علم و التفات روزه نگرفته، بايد كفاره بدهد و در كفاره، روزه گرفتن معين نيست و مى‌تواند براى هر روز شصت مسكين اطعام كند.

[سؤال 3475] 1714

بسمه تعالى

محضر مقدس امام بزرگوار، حضرت آيت الله العظمى خمينى، دام ظله العالى

1. اگر چنانچه فردى هشت كفاره روزه، كفاره جمع بدهكار باشد و گرفتن 16 ماه روزه برايش مشكل باشد و يا اگر بخواهد در مدت طولانى مثلاً 16 سال بگيرد، بترسد كه نتواند موفق شود؛ آيا جناب‌عالى اجازه مى‌فرماييد كه به جاى گرفتن روزه پول پرداخت نمايد؟

بسمه تعالى، در كفاره جمع، به جاى شصت روز روزه چيز ديگر كفايت نمى‌كند.

2. اگر فردى يقين داشته باشد كه بايد سى روز كفاره جمع را دنبال هم بگيرد و گرفت و بعد فهميد كه سى و يك روز بايد دنبال هم بگيرد؛ آيا اين سى روز روزه را كه گرفته از بين خواهد رفت و كفاره را بايد از سر بگيرد يا خير لازم نيست؟

بسمه تعالى، اگر جاهل قاصر بوده كه عذر صادق باشد اشكال ندارد؛ ولى بعد از آن‌كه متوجه شد، بايد فوراً يك روزه را بگيرد.

[سؤال 3476]

1715

بسمه تعالى

بعد از تقديم تحيات وافرۀ خويش به محضر امام؛ سؤالاتى دارم:

1. كسى كه در ماه رمضان استمناء كرده است چه كفاره‌اى بر او واجب مى‌شود؟

بسمه تعالى، كفارۀ جمع واجب است على الاحوط.

2. آيا مى‌شود كفارۀ اين عمل را به يك نفر داد، يا به شصت نفر از طلابى كه خرج سالانه‌شان را ندارند اطعام نمود؟

بسمه تعالى، بايد كفارۀ اطعام نسبت به 60 نفر انجام شود.

3. اگر بخواهد پول اطعام را بدهد به مستحقش بايد قيمت زمان انجام عمل را حساب نمود يا هنگام

اداى كفاره؟

بسمه تعالى، دادن پول كافى نيست.

4. نگاه كردن به صورت زن در تلويزيون آيا حرام است؟

بسمه تعالى، مانع ندارد؛ مگر در فرض وجود مفسده.

5. طلابى كه به تبليغ مى‌روند و بدين جهت وجهى را دريافت مى‌نمايد در صورت پس‌انداز، خمس و سهم به آن تعلق مى‌گيرد يا خير؟

بسمه تعالى، خمس زايد بر مؤونه بايد داده شود.

[سؤال 3477] 1743

5. دو جوان مكلف در ماه رمضان در حالت روزه، با به‌هم رسانيدن و ماليدن بدن به يكديگر، منى از آنان خارج شده است. لازم به تذكر مى‌باشد كه اين كار حدود دو سال پيش انجام گرفته است. تكليف اين دو نفر چه مى‌باشد؟

بسمه تعالى، اين كار حرام و مبطل روزه و موجب كفارۀ جمع است.

[سؤال 3478] 1678

3. اگر شخصى روزۀ خود را به چيز حرامى افطار كند، در حالى كه نمى‌دانسته كه آن چيز حرام است، آيا بايد يك كفاره بدهد يا بايد كفارۀ جمع بدهد؟

بسمه تعالى، احتياطاً كفارۀ جمع بدهد.

[سؤال 3479]

1716

بسمه تعالى

حضور محترم رهبر كبير انقلاب اسلامى ايران امام خمينى

براى اين‌جانب سؤالى پيش آمده است كه مطرح مى‌نمايم.

در حدود سه سال نماز و روزۀ قضا دارم. يك سال از اين نماز و روزه‌هايى كه من به‌جا نياوردم همراه با عمل حرام بوده است و حال براى من چگونگى مجازات و كفارۀ آن را بيان نماييد و به چه نحوى به‌جا بياورم اگر كه كفاره دارد؟

در ضمن بنده در حال مسافرت در اين مدت سه سال به سر مى‌برم. بيش از اين مزاحم وقت گران‌بها و شريف شما نمى‌شوم.

بسمه تعالى، نماز و روزۀ فوت شده قضا دارد و روزه اگر در سفر فوت شده كفاره ندارد فقط تأخير قضا تا ماه رمضان سال بعد براى هر روز يك مد طعام كفاره دارد ولى اگر روزه در وطن يا با قصد اقامت در سفر از روى عمد و اختيار فوت‌شده علاوه بر قضا، كفاره هم دارد و در افطار با حرام كفارۀ جمع واجب است على الأحوط.

[سؤال 3480] 7132

2. شخصى است كه دو سال روزۀ جمع بر گردن دارد و در حال حاضر توبه كرده (لازم به تذكر است كه اين شخص در اين مدت، مسلمان بوده و الآن نيز هست)، نظر مبارك حضرت امام در مورد حكم اين مسأله و قضاى روزه‌ها چيست؟ و همچنين در مورد پنج سال روزۀ غير جمع نظر مبارك ايشان چيست؟

بسمه تعالى، منظور از روزۀ جمع، ظاهر نيست؛ اگر روزه‌اى را افطار كرده‌ايد بايد قضاى آن را به‌جا آوريد و چنانچه عمداً و بدون عذر افطار نموده‌ايد علاوه بر قضا، بايد كفاره هم بدهيد و كفارۀ آن براى هر روز، يك بنده آزاد كردن يا شصت مسكين طعام دادن يا شصت روز روزه گرفتن

است و چنانچه با كارى كه فى نفسه حرام است افطار كرده باشيد، بايد كفارۀ جمع بدهيد؛ يعنى در صورت امكان، هر سه كفاره را بدهيد و اگر هر سه ممكن نيست، هر كدام كه امكان دارد را انجام دهيد.

[سؤال 3481] 1717

بسمه تعالى 6 / 4 / 1361

محضر مبارك رهبر عالى‌قدر، حضرت آيت‌الله العظمى امام خمينى، مدّ ظله العالى

اما بعد، بيان فرماييد كه اگر شخصى در روز ماه رمضان با همسر حلال خود جماع نمايد، ضمن بطلان روزه و وجوب كفاره، حكم جنب از حرام هم بر او جارى است يا خير؟ والسلام عليكم

بسمه تعالى، حكم جنابت از حرام در مورد سؤال مترتّب نيست.

[سؤال 3482] 1718

بسمه تعالى

محضر مبارك امام خمينى، مدّ ظله العالى

ضمن سلام، متمنى است به سؤالات اين‌جانب پاسخ بفرماييد:

1. بر شخصى كه كفارۀ جمع تعلق گرفته، آيا در اين زمان، بنده آزاد كردن از او ساقط مى‌باشد؟

بسمه تعالى، ساقط است.

2. در دعاهايى مانند دعاى كميل، كه در كتاب دعا ذكر شده مثلاً سه مرتبه «يا رب» بگويند، معمول شده اخيراً نه مرتبه مى‌گويند، آيا اشكالى ندارد؟

بسمه تعالى، به قصد رجا اشكال ندارد.

3. اگر كاسبى كه پياده‌روى جلوى مغازه او وسيع است و مقدارى از اجناس خود را بيرون بچيند به طورى كه مردم به راحتى بتوانند عبور كنند جايز است يا خير و اگر جايز نيست آيا پولى كه بدين صورت تحصيل مى‌كند حرام است يا حلال؟

بسمه تعالى، اگر مخالف مقررات نباشد، اشكال ندارد.

4. نرخى كه از طرف شوراى ميادين براى ميوه و تره‌بار تعيين مى‌شود، براى فروختن جنس درهم است، اگر مشترى جنس را درهم نخرد و مرغوبش را ببرد و درجه دو بماند، آيا جايز است، فروشنده جنس مرغوب را بيشتر از باقيمانده درجه دو حساب كند؟

بسمه تعالى، اگر مخالف مقررات نباشد، اشكال ندارد.

5. آيا غيبت كردن يك نفر يا دو نفر از يك گروه 300 نفرى، يا مثلاً از يك هيأت و يك بازارى كه اسم او را ذكر نكنى تا مشخص شود، آيا حرام است يا اشكالى ندارد؟

بسمه تعالى، مانع ندارد.

6. اگر شخصى نذر نموده كه درس دينى بخواند و به دنبالش هم رفت، ولى ذوق و شوق آن را پيدا نكرد و نتوانست بخواند، آيا بايد كفاره بدهد يا خير؟

بسمه تعالى، اگر در نذر صيغۀ شرعيه خوانده نشده يا قدرت بر انجام آن نباشد، چيزى بر شما نيست.

7. در محل كسب، زنان مسلمان - كه نگاه غير ريبه به آن‌ها هم حرام است - براى خريد مى‌آيند و نمى‌شود انسان سر را به پايين بيندازد و هم ترازو بكشد و هم پول بگيرد و جنس بفروشد و هم مواظب جنس باشد كه نبرند و خواه ناخواه چشم به صورت آن‌ها مى‌افتد. آيا حرام است يا خير؟

بسمه تعالى، عمل مزبور اگر از روى ريبه نباشد، اشكال ندارد.

[سؤال 3483] 3179

2. روزه نذر غير معينى را بعد ازظهر جايز است افطار كنند يا خير؟

بسمه تعالى، اشكال ندارد.

[سؤال 3484] 3179

3. قضاى روزه نذرمعينى را بعد ازظهر جايز است افطار كنند يا خير؟

بسمه تعالى، جايز است.

[سؤال 3485] 1719

بسمه تعالى

حضرت آيت الله العظمى السيد روح الله الخمينى، مدّ ظله العالى

التحية والسلام عليكم ورحمة الله وبركاته. وصلى الله على نبيه وآله وسلّم

خدمت حضور اقدس عرض مى‌شود كه بنده دو مسأله دارم و نمى‌دانم كه چه بايد كرد؟

1. روزه داشتم و بعد از زوال و پيش از زوال شكستم چه بايد كرد؟

بسمه تعالى، شكستن روزۀ ماه رمضان چه پيش از زوال باشد يا بعد از زوال حرام است و كفاره دارد و افطار قضاى روزۀ ماه رمضان بعد از زوال كفاره دارد و روزۀ مستحبى اشكال ندارد.

2. بعد از بلوغ تقريباً پانزده سال مسلسل روزه نگرفتم بعد متوجه شدم كه اگر كسى بتواند كه روزه بگيرد و روزه نگيرد قضا و كفاره هر دو واجب است حالا اين قدر كفاره روزه واجب شده است كه اگر بگيرم عمرم وفا نمى‌كند الآن چه بايد كرد من خيلى پريشان و پشيمان هستم شما براى خلاصى من از اين مسأله راه حلى پيدا كنيد.

بسمه تعالى، روزۀ واجب ماه رمضان اگر فوت شده قضا دارد و درصورتى كه افطار عمدى و با علم به حكم مسأله باشد كفاره هم دارد و در كفارۀ افطار عمدى مى‌توانيد به جاى شصت روز روزه شصت مد طعام به شصت فقير بدهيد.

3. بالكليه خمس ادا نكردم. الآن متوجه شدم آيا بر تمام اثاثيه بيت خمس واجب است يا صرف نقدى و اشياى خوردنى، وساطت بكنيد.

بسمه تعالى، تمام آنچه كه از درآمد كسب تهيه شده و سال بر آن گذشته خمس دارد. مگر در مؤونه.

4. من مى‌خواهم كه سهم سادات را با دست خود به فرد محتاج بدهم آيا جناب‌عالى اجازه مى‌دهيد يا نه؟

بسمه تعالى، مجازيد سهم سادات را به سادات فقير عفيف متدين بدهيد.

5. براى نيت در مسائل نماز جمعه و ظهر در زمان غيبت امام معصوم عليهم‌السلام چه بايد كرد؟

بسمه تعالى، نماز جمعه در زمان غيبت واجب تخييرى است و مجزى از نماز ظهر است.

[سؤال 3486] 1748

3. اگر همسر كسى روزۀ ماه مبارك را عمداً افطار كند، كفارۀ روزه با خود او است يا با شوهر؟

بسمه تعالى، با خود او است.

[سؤال 3487]

1748

4. اگر كفارۀ روزۀ زن با شوهر باشد و شوهر قادر به پرداخت كفاره نباشد، تكليفش چيست؟

بسمه تعالى، بر شوهر چيزى نيست.

نحوۀ اداى كفارۀ روزه

[سؤال 3488] 1720

بسمه تعالى 13 / 3 / 1361

دفتر امام خمينى دام ظله

در مسأله 1725 توضيح المسائل امام قيد شده كسى كه به واسطه پيرى نمى‌تواند روزه بگيرد يا براى او مشقت دارد روزه بر او واجب نيست، ولى در صورت دوم بايد براى هر روز يك مد كه تقريباً ده سير است گندم يا جو و مانند اين‌ها به فقير بدهد.

آيا مى‌توان پول يك ماه رمضان المبارك را به حساب جهاد سازندگى يا جنگ زدگان پرداخت نمود يا خير.

بسمه تعالى، كفايت نمى‌كند و بايد به‌همان نحو كه در رساله است عمل كند.

[سؤال 3489] 1363

9. آيا مى‌شود كفاره روزه را به جنگ‌زدگان داد؟

بسمه تعالى، مصرف كفاره فقرا هستند.

[سؤال 3490] 1721

بسمه تعالى

حضور محترم دفتر امام خمينى مدّ ظله العالى

با تشكر از شما خواهشمند است به سؤالات زير پاسخ فرماييد:

1. در حدود چندين ماه پيش خانواده اين‌جانب مبلغى پول را به عنوان كفاره روزه

چندين ساله به حساب 222 شهيد رجايى واريز كرد، آيا اين عمل موافق فتواى امام خمينى مى‌باشد يا خير؟

بسمه تعالى، كفايت نمى‌كند و كفاره روزه بايد به فقير اطعام شود.

2. آيا مى‌توانيم خمس را به حساب 100 امام خمينى واريز نماييم يا خير؟

بسمه تعالى، عجالتاً به حساب مذكور اجازه نمى‌دهم و مى‌توانند به حساب شماره هزار مؤسسه تعاون اسلامى قم حواله نمايند.

[سؤال 3491] 1863

4. در صورتى كه پيدا كردن شصت فقير براى دادن كفارۀ روزه، مشكل باشد آيا مى‌توان معادل قيمت طعام، پول براى كمك به جبهه يا نوسازى شهرهاى مخروبۀ جنگى و نظاير آن پرداخت؟

بسمه تعالى، كفايت نمى‌كند.

[سؤال 3492] 1722

بسمه تعالى 24 / 7 / 1361

محضر مقدس رهبر انقلاب و مرجع عالى‌قدر شيعيان جهان، حضرت آيت الله العظمى امام خمينى، دامت بركاته

به عرض حضرت‌عالى مى‌رساند كه مبلغى بدهى شرعى به مؤسسۀ تعاون اسلامى قم فرستاده شد كه رسيد آن در اين نامه است، آيا آن مبلغ واصل گرديده است يا خير؟

1. اين‌جانب حدود سه ماه از روزه‌هاى ماه مبارك رمضان، در زمان طاغوت را بدهكار هستم، آيا بايد كفاره‌هاى آن‌ها را بدهم؟ اگر كفاره بر من واجب است آيا مى‌توانم به‌جاى گرفتن 60 روز روزه (براى هر روز) پول آن‌ها را حساب كرده و به يكى از حساب‌هايى كه دولت براى مستضعفين باز نموده است واريز نمايم؟ تكليفم چيست؟

بسمه تعالى، اگر روزه عمداً افطار شده، كفاره دارد و مى‌توانيد براى هر روز، شصت مد طعام به شصت فقير بدهيد و پول كفايت نمى‌كند؛ مگر

آن‌كه فقير، وكيل شود با آن پول طعام بخرد و بابت كفاره قبول نمايد.

2. اگر شخصى بدهى شرعى خود را اشتباهاً به حساب 100 امام واريز نمايد اشكال دارد يا خير؟

بسمه تعالى، اگر قبلاً واريز نموده قبول است ولى فعلاً اجازه نمى‌دهم بدهى بابت سهمين را به حساب مذكور واريز نمايند.

[سؤال 3493] 1723

بسمه تعالى 8 / 4 / 1361

قم، دفتر امام خمينى، سلام عليكم

اين‌جانب مدت چند سال در آن رژيم كثيف پهلوى - لعنة الله عليه - از گرفتن روزه خوددارى نمودم؛ حالا در اين رژيم پربركت كه خداوند متعال به وجود رهبر عزيزمان و علماى اعلام مى‌خواهد ما را از گناه پاك كند، از آن بزرگوار تقاضا مى‌شود اجازه فرماييد تا هرچه تا كنون پول به جبهه و جنگ‌زدگان فرستادم و مى‌فرستم در راه خدا از كفارۀ آن روزه‌هايى كه عمداً فوت شده حساب شود تا شايد از بدبختى‌هاى گذشته رهايى يابيم و ما هم با خيال راحت نيت كفاره نماييم.

بسمه تعالى، دادن پول به جبهه، كفاره محسوب نمى‌شود.

[سؤال 3494] 580

2. كسى كه كفارۀ روزه دارد و بايد بدهد، آيا مى‌تواند به كميتۀ امداد و يا به بنياد جنگ‌زدگان بدهد؟

بسمه تعالى، بايد طعام بدهد و به فقرا بدهد.

[سؤال 3495] 1553

2. آيا مى‌توان كفارۀ نقدى روزۀ شخصى را كه به علت ابتلا به بيمارى نمى‌تواند روزه بگيرد، به حساب 100 امام يا حساب 222 نخست وزيرى و مشابه آن‌ها واريز كرد؟

بسمه تعالى، در صورت لزوم كفاره، بايد به فقير بدهند.

[سؤال 3496]

1724

بسمه تعالى 2 / 3 / 1361

محضر رهبر عظيم الشأن انقلاب - دامت بركاته - سلام عرض مى‌نمايم و سلامتى و طول عمر آن امام بزرگوار را از درگاه ايزد قادر منّان خواهانم.

امام عزيز! يكى دو مسأله دينى برايم پيش آمده كه قادر به حل آن نيستم:

1. اگر كسى طى چندين سال بر اثر بيمارى نتوانسته روزه بگيرد و كفارۀ آن را هم نداده، آيا مى‌تواند پول آن را به حساب‌هايى كه در بانك‌ها بازشده بريزد؛ مانند حساب 100 امام و يا جنگ‌زدگان يا ديگر ارگان‌هاى انقلابى؟ و از نظر دينى و موازين شرعى اسلام اشكالى ندارد؟

بسمه تعالى، دادن پول به حساب كافى نيست.

2. اگر به فقير غير مسلمان كمك كنيم و ندانيم بعد بفهميم؛ يا بدانيم، از نظر دين اشكالى دارد؟

بسمه تعالى، اگر صدقۀ مستحبه بوده مانع ندارد.

3. در رابطه با حلقۀ نامزدى است كه در دست مرد است، آيا نماز دارد؟ اين سؤال را از چند نفر كرده‌ام ولى به جواب قطعى نرسيده‌ام؛ يكى مى‌گويد نماز ندارد؛ يكى مى‌گويد دارد؛ يكى مى‌گويد كه حلقۀ نامزدى براى مرد اشكالى ندارد كه هنگام نماز هم در دستش باشد؛ و از يك روحانى پرسيدم، گفت طلا كه نيست، ولى به دليل اين‌كه به آن مى‌گويند «طلاى سفيد» هنگام نماز در بياور؛ و به جواب قانع كننده نرسيده‌ام كه اميد است با راهنمايى شما مشكلات و مسائل خود را حل كنم.

بسمه تعالى، اگر پلاتين است اشكال ندارد.

[سؤال 3497] 1725

بسمه تعالى 29 / 3 / 1361

محضر مبارك رهبر كبير انقلاب اسلامى ايران، حضرت امام خمينى، مدّ ظله العالى

پس از عرض سلام؛ محترماً معروض مى‌دارد:

1. اگر شخصى كه چند سال روزۀ قضا دارد و قضاى آن‌ها تأخير افتاده و حالا بايد كفاره بدهد، آيا اين شخص مى‌تواند پول كفاره را به جبهه‌ها بدهد يا اين‌كه گندم يا جو

را به جبهه‌ها بدهد يا خير؟

بسمه تعالى، پول كافى نيست؛ بايد براى هر روز، يك مد طعام به فقير بدهد.

2. پدر بنده يكى از كارمندان بازنشستۀ دولت است كه حقوقى معادل 3360 تومان از دولت بابت بازنشستگى مى‌گيرد كه اين پول كفاف خرج ماهانۀ منزل را نمى‌كند كه از طريق مغازه‌اى كه دارد و مشغول كار در آن است اين كسرى بودجۀ منزل را جبران مى‌كند، ضمناً خمس مغازه را هم الآن به صورت ماهانه مى‌پردازد، لطفاً بفرماييد در رابطه با فتواى اخير حضرت‌عالى كه در مجلۀ پاسدار اسلام چاپ شده مبنى بر اين‌كه «اگر حقوق بازنشستگى از حقوق سابق كسر مى‌شده خمس دارد»، حالا پدرم هم بايد خمس بدهد يا خير؟

بسمه تعالى، حكم همان است كه اشاره شد.

3. حضرت امام، بعضى اشخاص هستند كه از اقوام و آشنايان مى‌باشند كه اين‌ها خمس يا زكات را نمى‌پردازند، حال آيا مى‌شود به منزل اين‌گونه افراد رفت يا خير؟ و آيا مى‌توان در منزل آنان غذا خورد و كارهاى ديگر را انجام داد؟ و همچنين افرادى هستند كه قبلاً مشروب مى‌خوردند يا اين‌كه رعايت نجس و پاكى را نمى‌كنند، آيا در مورد اين‌ها هم مى‌توان رفت و آمد كرد و غذا در منزلشان خورد؟

بسمه تعالى، اگر يقين نداريد كه غذا و اموالى كه مورد تصرف شما قرار مى‌گيرد نجس باشد يا

متعلَّق حقوق شرعيه باشد، تصرف اشكال ندارد.

[سؤال 3498] 744

7. در رسالۀ امام آمده است كه هركس روزۀ قضايش را تا ماه رمضان سال ديگر به‌جا نياورد، بايد براى هر روز، يك مد (10 سير) گندم بپردازد، آيا مى‌شود معادل گندم

يا همان طور كه در رساله آمده برنج يا ساير چيزها، پول به فقيرى داد؟

بسمه تعالى، ساير اقسام طعام هم كافى است، ولى پول كافى نيست.

[سؤال 3499] 1726

بسمه تعالى 20 / 7 / 1361

محضر مقدس حضرت امام خمينى

محترماً به استحضار عالى مى‌رساند: جان نثار كارمند ادارۀ امور اقتصاد و دارايى، از

آن مقام معظم و امام عزيزم استدعا دارم در صورت امكان، فدوى را مورد لطف و محبت قرار داده و جواب سؤالات ذيل را پاسخ فرموده تا بتوانم با وجدانى راحت و آسوده زندگانى دنيوى و اخروى خود را سپرى نموده و همواره خدمتگزار مملكت و دعاگوى آن مقام امامت و رهبرى گرامى باشم:

1. مدت چندين سال، كفارۀ روزه بدهكار مى‌باشم و از آن‌جايى كه پرداخت اين مبلغ به طور كلى بسيار بسيار سنگين مى‌باشد و براى من مقدور نيست، آيا مى‌توانم جمع مبلغ مذكور را تقسيط نموده و در مدت عمر و به مرور زمان به يكى از حساب‌هاى جارى دولتى از قبيل سيل‌زدگان، جبهه‌ها، جنگ‌زدگان، حساب 100 امام و بنياد شهيد و غيره واريز نمايم يا خير؟

بسمه تعالى، كفاره بايد در مورد خودش صرف شود و اگر قدرت نداريد، به تدريج بپردازيد، و دادن پول كفايت نمى‌كند.

2. از صدقۀ سر مبارك آن بزرگوار و انقلاب اسلامى عزيز، زمينى از طرف بنياد مسكن در تهران در اختيار اين‌جانب گذاشتند كه با گرفتن وام و غيره، محلى مناسب براى سكونت بحمدالله ساخته شد و اكنون مدت چندين ماه است كه بنا به درخواست خودم، از تهران به شهر مشهد انتقال پيدا نموده‌ام و اكنون و در وضع فعلى، ادارۀ دارايى يك خانه سازمانى به طور موقت در اختيار من گذاشته كه در آن‌جا سكونت دارم؛ لذا تقاضا دارم من را از نگرانى بيرون آورده جواب مرقوم فرماييد كه آيا با داشتن يك صد و سى هزار تومان (يك ميليون و سيصد هزار ريال) بدهكارى و قرض و با حقوق ماهيانه چهل هزار ريال از دولت و پنج سر عائلۀ تحت تكفّل، مى‌توانم براى مدتى كه بدهكارى‌هاى من كم يا تمام مى‌شود، منزل خود در تهران را اجاره و رهن داده كه با درآمد آن قروض خود را داده و در اين مدت، در اين خانۀ سازمانى باشم يا خير؟

بسمه تعالى، با مراعات مقررات دولت اسلامى مانع ندارد.

3. آيا مى‌توانم منزل مسكونى خودم را در تهران با نرخ روز و جديد فروخته و همان مقدار را در شهرستان مشهد منزل مسكونى بخرم يا خير؟ و چنانچه منزل تهران را بفروشم، از فروش آن خمس يا زكات و ديگر وجوهات شرعيه بايد بدهم يا خير؟ (با رعايت كليۀ ضوابط و قوانين دولتى)

بسمه تعالى، بستگى به مقررات دولت اسلامى دارد.

4. آيا مى‌توانم محل مسكونى در تهران را (با اجازۀ آن مقام محترم و دولت عزيز) اجاره و رهن داده و با همان پول در مشهد منزل مسكونى رهن و اجاره نمايم يا خير؟ و چنانچه مقدار اجارۀ تهران بيشتر بود، آيا به اضافى آن خمس و زكات و ديگر وجوهات تعلق مى‌گيرد يا خير و مبلغ آن چقدر است؟

بسمه تعالى، حكم مسائل قبل را دارد و اضافه، سر سال خمس دارد.

[سؤال 3500] 1216

3. آيا كفارۀ روزه فقط به مصارفى كه در توضيح المسائل فرموده‌ايد، بايد برسد يا مى‌توان با اجازۀ آن امام عزيز، به مصارف ديگرى مثل كمك به جبهه‌هاى جنگ و جنگ‌زدگان يا بنياد مستضعفان يا حساب 100 خانه سازى و يا ساير امور خيريه رساند؟ اگر مى‌شود راهنمايى بفرماييد.

بسمه تعالى، اگر فقير باشند اشكال ندارد.

[سؤال 3501] 4274

4. كسى كه كفاره بدهكار است و قدرت گرفتن ندارد و طعام دادن به شصت فقير هم براى او مشقّت دارد، آيا مى‌تواند به مصرف جبهه برساند يا خير؟

بسمه تعالى، كفايت نمى‌كند.

[سؤال 3502] 1881

3. آيا مى‌شود كفارۀ روزۀ ماه رمضان را به مصرف تعمير ساختمان مسجد يا غسّالخانه رسانيد يا خير؟

بسمه تعالى، مصرف كفارۀ روزه، فقرا هستند.

[سؤال 3503] 1727

بسمه تعالى 30 / 4 / 1361

سلام اى امام بزرگوار اميدوارم كه حالتان خوب باشد و خواندن اين نامه شما را ناراحت نكند و از اين‌كه وقت گران‌بهايتان را مى‌گيرم معذرت مى‌خواهم ولى چارۀ ديگرى نداشتم. من دخترى هستم كه در سال 1339 متولد شده‌ام و از 9 سالگى تا

كنون به علت بى‌توجهى خانواده در سنين پايين و ضعف جسمانى در سال‌هاى بعد نتوانسته‌ام روزه بگيرم مگر چند روز و قبلاً چون پدرم درآمد كافى نداشت نتوانستم كفارۀ روزه‌ام را بدهم و بعد از مرگ پدرم هم درآمدى نداشتم تا اين‌كه يك سال است كه خودم معلم شده‌ام و درآمدى دارم و تصميم گرفته‌ام به اميد خداوند بخشنده كفارۀ روزه‌هايم را بدهم ولى درست نتوانسته‌ام حساب بكنم و نمى‌دانستم به چه كسى بدهم آيا مى‌توانم به ستاد جنگ زدگان يا... بدهم يا نه؟

بسمه تعالى، روزه‌هايى كه عمداً بدون عذر شرعى افطار شده علاوه بر قضا كفاره هم دارد و براى كفارۀ افطار عمدى مى‌توانيد شصت مد طعام به شصت فقير بدهيد و پول كفايت نمى‌كند مگر آن‌كه فقير وكيل شود كه با پول طعام بخرد و بابت كفاره بردارد.

[سؤال 3504] 1728

بسمه تعالى

حضور محترم مرجع عالى‌قدر، حضرت آيت الله العظمى امام خمينى

پس از عرض سلام و آرزوى سلامتى از درگاه خداوند يگانه

اين‌جانب به علت بيمارى شش سال است كه روزه نگرفته‌ام و بنا به فتواى حضرت‌عالى در رسالۀ عمليه بايد براى پرداخت كفارۀ آن، طعام به فقرا بدهم. بدين وسيله از حضرت‌عالى سؤال مى‌كنم كه آيا مى‌توانم مبلغى برابر با كفاره را به جبهه يا به يكى از نهادهاى انقلابى و حكومتى پرداخت نمايم؟

بسمه تعالى، در كفاره، دادن پول كفايت نمى‌كند.

[سؤال 3505] 1715

2. آيا مى‌شود كفارۀ اين عمل (استمناء در ماه رمضان) را به يك نفر داد، يا به شصت نفر از طلابى كه خرج سالانه‌شان را ندارند اطعام نمود؟

بسمه تعالى، بايد كفارۀ اطعام نسبت به 60 نفر انجام شود.

[سؤال 3506]

1715

3. اگر بخواهد پول اطعام را بدهد به مستحقش بايد قيمت زمان انجام عمل را حساب نمود يا هنگام اداى كفاره؟

بسمه تعالى، دادن پول كافى نيست.

[سؤال 3507] 1729

بسمه تعالى 17 / 4 / 1361

حضور مبارك رهبر كبير انقلاب اسلامى ايران امام خمينى

سؤالى در مورد پرداخت كفاره پيش آمده، خدمت شما عرض مى‌كنم.

آيا مى‌توان كفاره را در صورت پيدا نكردن افراد فقير، به حساب جنگ‌زدگان يا به حساب هلال احمر در جهت بازسازى شهرهاى جنگ‌زده واريز نمود؟

با تشكر فراوان، ان شاء الله (كه) خداوند همواره پشتيبان شما باشد و تا انقلاب حضرت مهدى (عج) بر سر اين ملت يك راهنما باشيد.

بسمه تعالى، كفاره بايد به مصرف فقرا برسد؛ اگر جنگ‌زدگان فقير باشند مانع ندارد و پول كافى نيست، بايد طعام بابت كفاره به فقرا بدهند.

[سؤال 3508] 1730

بسمه تعالى 29 / 2 / 1361

دفتر مبارك امام خمينى، دام بقاؤه، اين‌جانب در 3 مسأله اشكال دارم:

1. به علت مرض، نمى‌توانم روزه بگيرم و هر روز بايد يك مد طعام به فقير بدهم. آيا مى‌توانم پول آن را به فقير بدهم يا نه؟ و آيا همه را مى‌توانم به يك نفر بدهم يا نه؟ زيرا چندين روز بدهكارم؟

بسمه تعالى، به يك نفر مانع ندارد؛ ولى دادن پول، كافى نيست؛ مگر آن‌كه فقير را وكيل كنيد كه از طرف شما طعام بخرد و براى خود بردارد.

2. محل كارم از خانه، 60 كيلومتر فاصله دارد كه هر روز با اتوبوس، سر كار مى‌روم و در قسمت

راه‌سازى شركت كار مى‌كنم و به راه‌ها سركشى مى‌كنم (در طول 20 كيلومترى، رفت‌وآمد و سركشى مى‌كنم). آيا شغلم مسافرت حساب مى‌شود يا نه؟

لازم به توضيح است كه قبلاً كه در يك نقطه در محل كارم بودم، شغلم مسافرت حساب نمى‌شد؛ اما حالا كه راه‌سازى كار مى‌كنم، شغلم مسافرت است يا نه؟

بسمه تعالى، اگر به مقدار مسافت، سركشى به راه مى‌كنيد، نماز شما تمام است.

3. كسى كه در مسافرت است و ظهر مى‌شود و مى‌تواند نمازش را به خانه‌اش برساند، آيا بايد صبر كند تا نماز را به خانه كه رسيد بخواند يا در مسافرت، شكسته بخواند؟

بسمه تعالى، مختار است.

[سؤال 3509] 1731

بسمه تعالى

محضر مبارك حضرت مستطاب، آيت الله العظمى امام خمينى، دام ظله العالى

شخص بيمارى كه معذور از گرفتن روزه مى‌باشد و بايستى براى هر روز يك مد طعام كفاره بدهد، آيا جايز است قيمت طعام را به مسكين بپردازد و يا آن‌كه واجب است عين آن را بدهد؟ استدعا آن‌كه حكم الله را مرقوم فرماييد.

بسمه تعالى، دادن قيمت كفايت نمى‌كند؛ بلى مى‌تواند پول را به فقير بدهد و او را وكيل كند كه از طرف صاحب پول، طعام تهيه كند و تملّك نمايد.

[سؤال 3510] 1670

5. آيا كفارۀ روزه‌اى كه بر گردن انسان است و مى‌خواهد دين خود را ادا كند و اگر بخواهد 60 مسكين را طعام دهد خيلى مشكل است فقير پيدا كردن، آيا در راه ديگرى مى‌تواند مصرف كند؟ توضيح فرماييد.

بسمه تعالى، كفاره را بايد به همان مصرف كفاره - كه فقرا هستند - برساند.

[سؤال 3511] 1732

بسمه تعالى 27 رمضان 1402 ق

محضر مبارك حضرت آيت الله العظمى امام خمينى مدّ ظله العالى

احتراماً با ابلاغ سلام و تحيت، استفتا مى‌شود كه شخصى مكلف است به اطعام فقرا جهت كفاره يا فديه، آيا مى‌تواند طعام را خريدارى نمايد و فقير مستحق را به فروشنده حواله دهد و اگر فقير مورد حواله را كه قبول كرده قبل از تصرف به محال عليه بفروشد، آيا ذمه مكلف برى‌ء مى‌شود؟

با توجه به اين‌كه اطعام به دو صورت محقق مى‌شود اشباع و ايكال و تحويل عين طعام ولو اين‌كه فوراً آن طعام را بفروشد و اگر چه به خود مكلف باشد و با توجه به اين‌كه با تحقق حواله و قبول محتال و محال‌عليه، قبض محقق مى‌شود چنان كه اگر ضامن آنچه را بر ذمه گرفته به ديگرى حواله كند و مضمون‌له قبول كند ذمه ضامن برى‌ء مى‌شود و اگرچه محال عليه نپرداخته باشد و يا اگر مكاتب، مال الكتابه را به ديگرى حواله دهد و سيد هم قبول كند مكاتب آزاد مى‌شود و اگر چه هنوز محال عليه نپرداخته باشد و چه فرقى است بين حواله‌ها با اين‌كه قبول حواله به منزله قبض تلقى شده و خلاصه تسليم طعام به دو صورت مصداق پيدا مى‌كند تسليم عين يا قبول حواله، والسلام عليكم ورحمة الله وبركاته

بسمه تعالى، با تسليم به فقير به نيت كفاره ملك فقير مى‌شود و اختيار فروش آن به محال عليه يا شخص ديگر با خود فقير است، ولى فقير پيش از تحويل گرفتن مالك نمى‌شود تا بتواند آن را به ديگرى بفروشد.

[سؤال 3512] 1733

بسمه تعالى 16 / 12 / 1361

مدت دو ماه روزه قرض دارم. سؤالى كه دارم اين است كه آيا مى‌توانم كفارۀ اين دو ماه را به يك نفر فقير بدهم يا نه خواهش مى‌كنم مرا راهنمايى كنيد.

بسمه تعالى، اگر كفارۀ افطار عمدى است بايد به شصت مسكين داده شود و به يك نفر كفايت نمى‌كند و اگر كفارۀ تأخير قضاى روزه تا سال بعد است مى‌توانند همه را به يك نفر بدهند.

[سؤال 3513]

1876

3. در مورد كفارۀ روزه، آيا بايد ده سير طعام را به صورت غذا، كفاره داد يا وجه آن را نيز مى‌توان پرداخت نمود؟

و آيا اگر فردى پنج روز كفارۀ روزه بدهكار باشد، همۀ آن را مى‌تواند به يك شخص بدهد؟

بسمه تعالى، دادن وجه كفايت نمى‌كند و كفارۀ روزه، اگر كفارۀ تأخير باشد، مى‌تواند همه را به يك نفر بدهد؛ و اگر كفارۀ افطار عمدى باشد، بايد براى هر روز، شصت مسكين را اطعام كند يا به هر يك از آن‌ها يك مد طعام بدهد؛ و مى‌تواند كفارۀ چند روز را به همان شصت نفر بدهد.

[سؤال 3514] 1734

بسمه تعالى 31 / 6 / 1361

حضور محترم رهبر عزيز انقلاب، آيت الله العظمى خمينى سلام عرض مى‌نمايم و طول و بقاى عمر و موفقيت شما را از خداوند متعال خواهانم.

دو سؤال برايم پيش آمده است كه از شما مى‌خواهم كه جواب بفرماييد:

1. آيا كفارۀ روزه را مى‌توان براى جبهه يا بازسازى مناطق جنگى ارسال كرد؟ و خرج كلى 60 نفر مسكين را چقدر بايد حساب كرد؟

بسمه تعالى، در كفارۀ افطار روزه، دادن پول كافى نيست، بايد شصت فقير را اطعام نمود، يا شصت مد طعام به شصت فقير داد.

2. در مورد بى‌حجابى، آيا مى‌توانيم و امر مى‌فرماييد كه آن‌ها را به مغازه راه ندهيم و به آن‌ها جنس عرضه ننماييم؟

بسمه تعالى، با مراعات شرايط مقرّره، امر به معروف و نهى از منكر نماييد و چنانچه به مغازه راه ندادن و جنس نفروختن موجب مى‌شود دست از خلاف بردارند مانع ندارد.

اى امام عزيز! از شما تقاضا دارم كه براى اين بندۀ گناهكار از خداوند طلب بخشش فرماييد و دعا كنيد.

[سؤال 3515]

1735

بسمه تعالى 19 / 12 / 1361

با درود بر رهبر كبير انقلاب اسلامى ايران و با درود بر فقيه عالى‌قدر حضرت آيت الله منتظرى

در رساله‌هاى عمليه آمده است «كسى كه در ماه رمضان عمداً روزه‌اش را بخورد و يا عمداً كارى بكند كه روزه‌اش باطل شود، بايد به‌جاى هر روزى كه عمداً روزه‌اش را خورده يا باطل كرده است 60 روز روزه به اضافۀ قضاى آن براى كفارۀ آن بگيرد و يا اين‌كه به 60 نفر فقير طعام بدهد». و اكنون با توجه به نياز مبرم جبهه‌هاى اسلام به كمك‌هاى مالى، مى‌خواهيم بدانيم كه آيا مى‌شود اين كفاره را به صورت نقدى به جبهه‌هاى اسلام بفرستيم؟ والسلام

بسمه تعالى، در كفارۀ مذكور، دادن پول كافى نيست بلكه بايد به شصت فقير طعام داده شود.

[سؤال 3516] 1736

بسمه تعالى

با تقديم سلام و درود فراوان به محضر مبارك امام عزيز، اين قلب تپندۀ ملت مسلمان ايران و مستضعفين تحت ستم دنيا؛

بدين وسيله به اطلاع مى‌رسانم جوانى هستم كه مشكلى دارم و اين مشكل مرا مى‌آزارد و روحم در عذاب است. مشكلم اين است كه چهار روز روزه با كفاره بدهكارم؛ چون امكان آن شرط‌هايى كه امام در رساله گفته برايم نيست، آيا مى‌شود به‌جاى اين‌كه براى يك روز روزه كه بايد شكم 60 فقير را سير كرد، آن را به پول تبديل

كرده، به حساب كمك به جنگ‌زدگان و يا به جبهه‌هاى جنگ براى رزمندگان و يا به مسجدى كه در شهر ما درست مى‌كنند، بدهم؟

اگر اين امكان هست، مبلغى كه براى سير كردن شكم يك فقير در نظر گرفته

مى‌شود در جواب نامه ذكر شود كه من بتوانم دقيقاً آن را حساب كنم و به جبهه و يا مسجد و يا پل‌سازى و يا به حساب جنگ‌زدگان و غيره خرج كنم.

بسمه تعالى، دادن پول كفايت نمى‌كند و بايد اطعام كند يا به هر فقير يك مد طعام بدهد و دادن به حساب، كفايت نمى‌كند.

[سؤال 3517] 2279

7. اگر كسى در سابق روزه‌خوارى مى‌كرده و اكنون مى‌خواهد كفاره بدهد و آن همه فقير را هم سراغ ندارد، آيا مى‌تواند كفاره را به صورت پول به جبهه‌ها كمك كند؟

بسمه تعالى، دادن پول كافى نيست و بايد به شصت فقير اطعام كند و مى‌تواند كفارۀ چند روز را به شصت فقير تكرار كند.

[سؤال 3518] 6608

3. آيا مى‌توان كفارۀ خوردن يك روزه ماه رمضان (60 مد طعام) را به يك نفر داد؟ يا به يكى از حساب‌هاى جنگ‌زدگان، رانده‌شدگان از عراق و افغانستان واريز نمود؟

بسمه تعالى، بايد كفاره را به شصت مسكين بدهند و دادن به يك نفر يا به حساب كفايت نمى‌كند.

[سؤال 3519] 2601

6. اگر كسى روزه را مخصوصاً در ماه رمضان بخورد، براى پرداخت كفارۀ آن، مى‌خواهد غذاى شصت نفر را بدهد، ولى شصت نفر مستحق پيدا نكند؛ آيا مى‌تواند به شش نفر ده دفعه غذا بدهد و يا به ده نفر شش دفعه غذا بدهد يا نه؟ آيا مى‌تواند پول

آن را بدهد؟ مقدار آن چقدر است؟

بسمه تعالى، كفاره را بايد به شصت مسكين بدهد و دادن پول كافى نيست.

[سؤال 3520] 1737

بسمه تعالى

سلام به رهبر انقلاب اسلامى، امام خمينى، دامت بركاته و سلام به برادران دفتر

امام خمينى، سؤال‌هايى داشتم كه اميدوارم كاملاً برايم توضيح دهيد.

1. در مورد كفارۀ روزه، چون به شصت فقير دسترسى ندارم؛ آيا به فقيرانى كه در كوچه و بازار هستند مى‌توان داد يا نه؟ و يا اين‌كه مى‌توان تمام كفاره را به يك فقير داد و يا به حساب صد و ديگر شماره حساب‌ها داد؟ اين مسأله را كاملاً توضيح دهيد.

بسمه تعالى، اگر كفارۀ افطار عمدى است بايد به شصت مسكين داده شود و به يك نفر كفايت نمى‌كند.

2. كسى كه مسافر است و قصد ده روز مى‌كند كه در جايى بماند، ولى بعد از چند روز مسأله‌اى برايش پيش مى‌آيد كه مدت بيست و چهار ساعت از آن مكان خارج شود و اين مسافت، از بيست و چهار كيلومتر بيشتر است، اگر به مكان سابق كه قصد كرده برگردد؛ آيا قصدش صحيح است؟ يعنى مى‌تواند نماز درست بخواند يا شكسته مى‌شود؟

بسمه تعالى، در مورد سؤال، بايد دو مرتبه قصد كند.

[سؤال 3521] 1738

بسمه تعالى 13 / 9 / 1361

محضر مبارك رهبر انقلاب اسلامى، امام خمينى، زيد عزّه

شخصى مى‌خواهد كفارۀ روزه‌هاى خود را به فقرا اطعام كند؛ اما نمى‌تواند براى هر روزى، شصت مسكين پيدا كند؛ آيا مى‌تواند همه را به چند مسكين بدهد و يا در مورد جنگ‌زدگان مصرف كند و يا راه ديگرى هست؟ بيان فرماييد.

بسمه تعالى، كفاره بايد به شصت مسكين داده شود، و به كمتر يا به غير آن‌ها كفايت نمى‌كند؛ و كفارۀ چند روز را مى‌توان به شصت مسكين تكرار كرد.

[سؤال 3522] 1739

بسمه تعالى 18 / 5 / 1361

با درود و سلام به رهبر كبير انقلاب اسلامى و با سلام به رزمندگان اسلام و شهداى جنگ تحميلى، سؤال و مشكلم را مطرح مى‌نمايم:

سال‌ها قبل، حدود يك ماه از رمضان را عمداً روزه نگرفته‌ام، قضاى آن را به‌جا آورده ولى كفاره را هنوز نپرداخته‌ام؛ زيرا مقدار كفاره زياد است و من فكر كردم كه اگر اين مقدار را به پول نقد تبديل و به فقرا يا كمك به جبهه و يا مصارف ديگر برسانم بهتر باشد؛ لطفاً اگر امكان دارد مرا راهنمايى و كمك كنيد.

بسمه تعالى، پول كافى نيست و براى هر روز بايد شصت روز روزه بگيريد يا شصت فقير اطعام كنيد يا شصت مد طعام به شصت فقير بدهيد و مى‌توانيد پول را به فقراى مورد اعتماد بدهيد تا از طرف شما طعام بخرند و بابت كفاره بردارند.

[سؤال 3523] 1740

بسمه تعالى 1 / 5 / 1361

محضر مبارك رهبر كبير انقلاب، حضرت آيت الله العظمى امام خمينى، مدّ ظله، السلام عليكم، تقاضا دارد پاسخ شرعى سؤال ذيل را بيان بفرماييد.

اگر كسى به تقصير، در گذشته چند سالى قضاى روزۀ واجب داشته باشد و نگرفته باشد و هم اكنون نتواند براى هر روز، شصت روز روزه بگيرد و نيز به علت عدم دسترسى به بنده نتواند آن را آزاد كند، و شرايط زندگى او طورى باشد كه نتواند بابت هر روز روزه‌خوارى، شصت فقير را سير كند، به كدام يك از طرق زير مى‌تواند عمل نمايد؟

الف. هر جا فقيرى را پيدا كرد، او را به عنوان يك فقير سير كند تا همين طور بشود شصت فقير را براى هر روز از روزه‌هايى كه عمداً خورده است سير كند.

ب. پول يك غذاى ساده، مثلاً آبگوشت يا حلوا با نان را محاسبه كرده و هر جا فقيرى يافت، به او بدهد و شرط كند كه به مصرف غذا برساند.

ج. پول يك غذاى ساده را حساب كرده و به يكى از مراكز خيريه يا مكان‌هايى كه صرف افراد فقير مى‌نمايند يا يكى از بنيادها، مانند بنياد امور جنگ زدگان، بنياد شهدا،

بنياد مستضعفين يا يكى از كميته‌هاى كمك به جبهه‌هاى جنگ و نظاير آن واريز نمايد، تا به يكى از مصارف فوق برسد.

د. اگر هيچ يك از راه‌هاى فوق صحيح نيست يا راه صحيح‌ترى وجود دارد، با توجه به مراتب بالا مستدعى است جهت انجام تكاليف شرعى بيان بفرماييد.

بسمه تعالى، به ترتيبى كه در بند الف ذكر شده عمل نمايد، صحيح و مجزى است و مى‌تواند به هر فقير يك مدّ طعام كه تقريباً ده سير گندم يا جو يا نان و نحو آن به فقير بدهد و اگر پول آن را بدهد بايد او را وكيل كند كه از طرف صاحب پول طعام بخرد و براى خود بردارد.

[سؤال 3524] 1741

بسمه تعالى

خدمت رهبر كبير و عزيز انقلاب اسلامى ايران

سلام و درود پر مهر و گرمم را از صميم قلب به حسين زمانمان تقديم مى‌كنم و اميد سلامتى و طول عمر آن حضرت را تا ظهور حضرت بقيه‌الله الاعظم دارم و اميدوارم كه دعاى خير را براى ما سربازان جان بركف و پيروان راهتان هرگز فراموش نفرماييد. دو سؤال از آن عزيز و بزرگوار دارم:

1. آيا كفارۀ روزۀ باطل شده را- كه بايد شصت فقير را سير كرد - مى‌شود به جنگ‌زدگان داد؟ و در غير اين صورت آيا مى‌شود پولش را به امام جماعت داد تا او به فقيرهايى كه مى‌شناسد بدهد؟ آيا روزۀ باطل (سهواً) كفاره دارد؟

بسمه تعالى، افطار عمدى روزۀ ماه مبارك رمضان كفاره دارد و كفاره را بايد به فقرا بدهيد و مى‌توانيد كسى را وكيل كنيد كه با پول شما طعام تهيه كند و به فقرا برساند.

2. آيا جبهه رفتن افرادى كه آموزش نظامى ديده‌اند و يا به جبهه رفته‌اند، واجب عينى است يا كفايى؟ و در صورتى كه پدر و مادر از رفتن به جبهۀ فرزندشان تقريباً ناراضى باشند، آيا باز مى‌شود رفت يا نه؟ و آيا در قيامت از پدر و مادر نمى‌پرسند كه چرا نگذاشتيد فرزندتان به جهاد برود؟

بسمه تعالى، تا وقتى كه جبهه‌ها نياز به نيرو دارد، رفتن به جبهه واجب است و رضايت والدين شرط نيست.

[سؤال 3525] 5446

3. كفارات را به خصوص كفاره افطار رمضان را مى‌توان به حساب 200 واريز كرد؟

بسمه تعالى، كفايت نمى‌كند و بايد در خصوص اطعام فقير صرف شود.

[سؤال 3526] 1742

بسمه تعالى

خدمت امام امت، رهبر كبير انقلاب اسلامى

از محضر شما تقاضاى پاسخ به اين سؤالات را دارم؛ با اين آرزو كه خداى بزرگ، شما را تا ظهور ولى عصر، آقا امام زمان (عج) در پناه خودش حفظ فرمايد:

1. در مورد كفارۀ روزۀ رمضان كه يك موردش دادن طعام به 60 فقير است، آيا مى‌شود پولش را به فقير داد؟ يا اين‌كه پولش را صرف امورات ديگر، مثل ريختن به حساب 100 امام يا جنگ و... كرد؟

بسمه تعالى، دادن پول و به حساب ريختن آن كفايت نمى‌كند و بايد صرف اطعام شود.

2. آيا بهره‌هايى كه در اثر گذاشتن پول در بانك مى‌دهند، گرفتنش جايز است؟

بسمه تعالى، بهرۀ پول، ربا و حرام است.

3. با توجه به اين‌كه اجناس و وسايل نسبت به قبل گران‌تر شده و بعض اوقات اين مقدار زياد است، آيا مى‌شود وسيله‌اى كه از آن استفاده كرده‌ايم به قيمت روز بفروشيم؛ حال چه قصدمان خريدن جنس مثل آن دوباره باشد يا فقط قصد فروش و به دست آوردن پولش را داريم؟

بسمه تعالى، مانع ندارد.

[سؤال 3527] 649

2. دربارۀ دادن يك يا چند مد طعام به فقير، اين امر را چگونه بايد اجرا كرد؟ آيا

بايد مستقيماً به فقير داد؟ در آن صورت، شرط فقر چيست؟ در صورتى كه راه‌هاى ديگرى مثل فرستادن براى دفتر امام و غيره هست، ذكر فرماييد.

بسمه تعالى، كفاره بايد طعام باشد و به فقير داده شود و مانع ندارد بدهكار، وكيل كند ديگرى را در رساندن كفاره به فقير.

[سؤال 3528] 1743

بسمه تعالى

محضر مبارك حضرت مستطاب، آيت الله العظمى امام خمينى، مدّ ظله العالى، سلام عليكم، با آرزوى سلامت و طول عمر آن مرجع عالى‌قدر، خواهشمند است پاسخ سؤالات زير را بيان فرماييد.

1. كسى كه كفاره 60 روز روزه را بر گردن دارد و نمى‌تواند 60 فقير را يافته و اطعام دهد، آيا مى‌تواند مبلغ تخمينى آن را به حساب بازسازى مناطق جنگى يا حساب‌هايى از اين قبيل واريز نمايد؟

بسمه تعالى، دادن به حساب كفايت نمى‌كند.

[سؤال 3529]

2. كسى كه كفارۀ 60 روز روزه را بر گردن دارد و نمى‌تواند 60 فقير را يك‌جا يافته و طعام دهد، آيا مى‌تواند مبلغ تخمينى آن را به چند فقير دم دست بپردازد؟ ضمناً آيا مى‌تواند طعام 60 فقير را به چند فقير بدهد؟

بسمه تعالى، بايد به شصت مسكين اطعام كند و دادن پول كافى نيست.

3. شخصى حدود 30 سال دارد و از هنگام مكلف شدن روزه نگرفته است (البته عذر شرعى نداشته است). تكليف چنين فردى چيست؟

بسمه تعالى، قضاى روزه‌ها بر او واجب است و اگر از روى عمد و بدون عذر افطار كرده كفاره دارد.

4. در فرض بالا اگر همان شخص نماز يوميه خود را گاه و بيگاه خوانده باشد، تكليفش چيست؟

بسمه تعالى، نمازهايى را كه نخوانده بايد قضا نمايد.

5. دو جوان مكلف در ماه رمضان در حالت روزه، با به‌هم رسانيدن و ماليدن بدن به يكديگر، منى از آنان خارج شده است. لازم به تذكر مى‌باشد كه اين كار حدود دو سال پيش انجام گرفته است. تكليف اين دو نفر چه مى‌باشد؟

بسمه تعالى، اين كار حرام و مبطل روزه و موجب كفارۀ جمع است.

6. حضرت‌عالى در تحرير الوسيله از جمله چيزهايى كه خمس به آن‌ها تعلق مى‌گيرد، كتاب را فرموده‌ايد. خواهشمند است اعلام فرماييد كه شامل چه كتاب‌هايى مى‌باشد و در صورتى كه شامل كتاب‌ها باشد، آيا شخص خودش مى‌تواند تعدادى از كتاب‌ها را با محاسبۀ مبلغ خمس، به كتابخانه‌هاى مساجد تحويل دهد؟ آيا بايد با نظر نمايندۀ حضرت‌عالى باشد يا خير؟

بسمه تعالى، اگر خمس دارد و كتاب‌ها مورد نياز نيست، بايد با اجازۀ حاكم شرع عمل كند.

7. شخصى حدود 16 سال است كه داراى مغازۀ خواروبار فروشى مى‌باشد و تا حال با توجه به كمبود درآمد و مواجه شدن با قرض و غيره، هيچ‌گونه خمسى پرداخت نكرده است. در حال حاضر كه وضع وى كمى بهتر شده است مى‌خواهد خمس بپردازد. تكليف چيست؟

بسمه تعالى، به يكى از وكلاى مسلم الوكالۀ اين‌جانب مراجعه و تصفيه حساب كند.

[سؤال 3530] 1744

بسمه تعالى 11 / 11 / 1361

با عرض سلام، لطفاً نظرات امام را در اين موارد جويا شويد.

1. آيا مى‌توان به‌جاى كفارۀ روزه كه به شصت فقير و هر فقير يك مد طعام است، به‌جاى طعام مى‌توان پول آن را به فقير و يا به جبهه داد و يا پول آن را به يك فقير داد؟

بسمه تعالى، در كفاره بايد اطعام مسكين شود و دادن پول و كمك به جبهه كفايت نمى‌كند.

2. اگر كسى مسأله خود را نمى‌دانسته كه اگر روزۀ ماه رمضان را باطل كند بايد به‌جاى آن شصت روز و يا به شصت فقير طعام دهد و بعد از چند سال فهميده باشد كه اين طور است، حتماً بايد همان كفاره را بدهد؟

بسمه تعالى، در فرض مرقوم بايد كفاره بدهد.

3. اگر كسى پدر و مادر او بگويند كه هنوز كوچكى و روزه نگير و نمى‌توانى بگيرى اما 9 سالش تمام شده باشد (دختر) آيا كفارۀ روزه‌هايى را كه نگرفته بايد بدهد؟

بسمه تعالى، اگر نمى‌دانسته كه روزه بر او واجب است كفاره ندارد.

4. اگر زن در نماز جمعه به طور مداوم شركت نكند گرچه بدون عذر هم باشد آيا گناه به گردن او است؟ و آيا مشمول حديث (كه هر كس بدون عذر سه بار در نماز جمعه شركت نكند منافق است) مى‌باشد؟

بسمه تعالى، نماز جمعه واجب تخييرى است.

[سؤال 3531] 1797

4. شخصى كفارۀ روزۀ خود را برنج و روغن به فقير داده. آيا صحيح است؟

بسمه تعالى، اشكال ندارد.

[سؤال 3532] 1745

بسمه تعالى 15 / 10 / 1358

محضر مبارك رهبر انقلاب امام خمينى، دامت بركاته، سلام عليكم، احتراماً؛ معروض مى‌دارد:

1. اين‌جانب سه سال نماز و روزۀ قضا دارم؛ چون در خانواده‌اى بزرگ شدم كه از برنامۀ اسلام ناآگاه بودند. هنوز دقيقاً نمى‌دانم كه آيا در اين سه سال نماز و روزه انجام مى‌دادم يا خير و روى هم رفته پيش خود حساب كردم كه 3 سال نماز و روزه بدهكارم كه فعلاً مشغول جبران آن مى‌باشم. آيا كفارۀ روزه از طرف شما بخشيده مى‌شود؟ در غير اين صورت كفارۀ اين سه سال چند تومان مى‌شود؟ آيا بايد حتماً به 60 فقير داد؟ در صورتى كه پيرزن‌ها و يتيم‌هاى بى‌سرپرستى را مى‌شناسم، مى‌توانم به آن‌ها ماهانه در حدود 50 تا 100 تومان يا بيشتر از اين پول پرداخت كنم؟ آيا مقدارى از اين پول را مى‌توانم به پدرم كه مستضعف است كمك كنم؟

بسمه تعالى، با فرض شك در اين‌كه نماز و روزه از شما فوت شده، قضا و كفاره واجب نيست و كفاره روزه در صورتى واجب است كه بدانيد روزه را عمداً بدون عذر افطار كرده‌ايد و در اين صورت مى‌توانيد براى هر روز به شصت مسكين به هر يك، يك مد گندم كه تقريباً ده سير است بدهيد و اگر

بخواهيد قيمت آن را بدهيد بايد او را وكيل كنيد كه از طرف شما گندم بخرد.

2. موسيقى‌اى كه فعلاً از صدا و سيماى جمهورى اسلامى پخش مى‌شود اشكال دارد يا خير؟

بسمه تعالى، موسيقى حرام است و صداهاى مشكوك مانع ندارد.

3. پوشيه زدن زن‌ها واجب است يا خير؟

بسمه تعالى، واجب نيست.

4. آيا زن‌ها مى‌توانند آموزش اسلحه ياد بگيرند؟

بسمه تعالى، با مراعات وظائف شرعيه مانع ندارد.

[سؤال 3533]

5. كفارۀ روزه را اگر بخواهم براى سال‌هاى متمادى بدهم آيا سالانه ارزش آن فرق مى‌كند؟

بسمه تعالى، قيمت كافى نيست و حكم آن گذشت.

6. پولى به مبلغ 18 هزار تومان در بانك اسلامى به سپرده گذاشتم و فعلاً قرض دارم. پس از آن‌كه وامش تمام شد، آيا اين پول خمس دارد؟ در صورتى كه اين پول هم قرض بوده، ولى پرداخت شده حكم آن چيست؟

بسمه تعالى، اگر قرض براى گذاشتن پول در بانك بوده و از ارباح مكاسب ادا شده، بايد خمس مبلغى كه در بانك موجود است را بدهيد و اگر وام ديگرى در بين هست، تفصيلى دارد كه در

رساله عمليه ذكر شده است.

[سؤال 3534] 4026

3. با توجه به اين‌كه پيدا كردن 60 نفر فقير واجد شرايط كار ساده‌اى نيست، براى پرداخت كفارۀ روزۀ عمد خورده شده، آيا مى‌توان مبلغ آن را به كميتۀ امداد امام خمينى كه سرپرستى خانواده‌هاى بى‌بضاعت را به‌عهده دارند و يا هر ارگان دولتى ديگر كه در امور ذى‌ربط فعاليت دارند يا سازمان بهزيستى و هلال احمر، پرداخت نمود؛ زيرا در جمهورى اسلامى بايد همۀ امور در يك كانال و به طور متمركز انجام

شود تا تمام بودجه‌هاى اسلامى با تمركز، قدرت كارآيى بيشترى پيدا كند.

بسمه تعالى، كفاره بايد به صورت طعام به فقرا داده شود و وكيل گرفتن در اين امر مانع ندارد.

[سؤال 3535] 1746

بسمه تعالى 1 / 6 / 1361

حضور محترم حضرت مستطاب، آيت الله الاعظم، رهبر كبير انقلاب و پايه‌گذار جمهورى اسلامى ايران، امام خمينى، دام بقاؤه

محترماً معروض مى‌دارد: يكى از رفقاى بنده سؤال مى‌كند كه در ايام جوانى دو روز روزه تعمّدى بدهكار هستم و براى هر روزى بايستى شصت مسكين طعام بدهم؛ اولاً بفرماييد آيا ممكن است پولش را جهت جنگ‌زدگان بدهم يا خير؟ در صورتى كه ممكن نيست، آيا مى‌شود پولش را به چند نفر بدهم يا خير؟ يا اين‌كه حتماً بايستى شصت نفر مسكين را طعام بدهم؟ استدعا دارم جواب مرقوم فرماييد كه خيلى ضرورى است. والسلام عليكم ورحمة الله وبركاته

بسمه تعالى، بايد براى هر روز، شصت مسكين اطعام شوند و براى روز دوم مى‌توانند همان شصت مسكين اول را اطعام نمايند و دادن پول كافى نيست و مى‌توانند به هر يك از شصت مسكين، يك مد طعام بدهند و اگر پول به او بدهند بايد او را وكيل كنند كه از طرف صاحب پول، طعام بخرد و براى خود بردارد.

[سؤال 3536] 1747

بسمه تعالى

خدمت مسئول محترم دفتر امام

با كمال شرمندگى در مقابل خداوند متعال از گذشتۀ خود و كوتاهى در رابطه با مسائل معنوى؛ شخصى هستم كه حدود سيزده سال - يعنى 30×13 روز - روزۀ قضا به

عهده‌ام مى‌باشد و مقلد و مخلص حضرت امام خمينى - دام ظله - هستم و اين مسائل برايم مطرح است:

1. مبلغ كفارۀ روزه براى اطعام مساكين براى يك روز روزه و همين طور براى 30×13 روز روزه را معين نماييد؟ (غذاى عمدۀ ما نان و برنج مى‌باشد).

بسمه تعالى، قيمت كافى نيست؛ مگر آن‌كه فقير را وكيل نمايد كه با پول، طعام بخرد و بابت كفاره بردارد و تعيين قيمت موكول به نظر خود شخص است.

[سؤال 3537]

2. در صورتى كه در رسالۀ امام مى‌فرمايد كه «بايد هر وعدۀ طعام به يك مسكين برسد» و براى من اين امكان وجود ندارد كه تقسيم كنم، چه بايد بكنم؟ آيا مى‌توان وكيل اختيار كرد؟ اگر مى‌شود، لطفاً يك نفر را معرفى نماييد.

بسمه تعالى، براى كفارۀ افطار عمدى مى‌تواند شصت مد طعام به شصت فقير بدهد و براى كفارۀ تأخير قضاى روزه بايد براى هر روز يك مد طعام به فقير بدهد و مى‌تواند در پرداخت كفاره وكيل بگيرد.

[سؤال 3538]

3. درآمد اين‌جانب با داشتن يك زن و دو فرزند، حقوقى است كه از يكى از ارگان‌هاى انقلابى دريافت مى‌دارم و مستأجر هستم ولى مبلغ 330000 تومان، برابر 3300000 ريال كه از شغل قبلى در زندگى مانده و خمس آن را حساب كرده‌ام دارم، آيا مجازم كه پول كفاره‌هاى روزۀ خود را، هر مبلغ كه باشد، از اين پول بپردازم؟

بسمه تعالى، حكم مسأله در بالا ذكر شد.

[سؤال 3539] 472

2. شخصى يك روز، كفاره روزه دارد و برايش امكان ندارد كه 60 فقير را غذا بدهد يا يك فقير را 60 وعده غذا دهد. آيا مى‌تواند مبلغ آن را به يك يا چند نفر دهد و

آن شخص به اختيار خود آن را خرج كند؟

بسمه تعالى، كفايت نمى‌كند.

[سؤال 3540] 1714

2. اگر فردى يقين داشته باشد كه بايد سى روز كفاره جمع را دنبال هم بگيرد و گرفت و بعد فهميد كه سى و يك روز بايد دنبال هم بگيرد؛ آيا اين سى روز روزه را كه گرفته از بين خواهد رفت و كفاره را بايد از سر بگيرد يا خير لازم نيست؟

بسمه تعالى، اگر جاهل قاصر بوده كه عذر صادق باشد اشكال ندارد؛ ولى بعد از آن‌كه متوجه شد، بايد فوراً يك روزه را بگيرد.

[سؤال 3541] 1671

2. تشخيص اين‌كه كسى مى‌تواند كفاره را به‌جا آورد - مثلاً شصت روز روزه بگيرد - با خود شخص است يا با عرف مردم؟ و يا به هر كدام آن‌ها مى‌شود عمل كرد؟

بسمه تعالى، تشخيص آن با خود مكلف است.

[سؤال 3542] 1748

بسمه تعالى 11 / 10 / 1361

محضر مبارك حضرت آيت الله العظمى امام خمينى، رهبر كبير انقلاب اسلامى ايران و مرجع عالى‌قدر، سلامٌ عليكم، ضمن آرزوى طول عمر شريف آن حضرت، تمنا دارم به سؤالات زير پاسخ فرماييد:

1. اگر كسى يك روز از روزه‌هاى ماه مبارك رمضان را عمداً بخورد و بعد، كفارۀ آن روز را 61 روز روزه نتواند بگيرد و بنده هم نتواند بخرد و آزاد كند و 60 مسكين هم نباشد كه طعام دهد، آيا مى‌تواند آن مقدار خوراكى را به يك خانوادۀ فقير بدهد يا نه؟

بسمه تعالى، كفايت نمى‌كند و بايد به شصت مسكين اطعام كند.

[سؤال 3543]

2. آيا مى‌تواند به‌جاى آن مقدار خوراكى، پول آن را يا مثلاً لباس خريده و به آن فقير بدهد يا نه؟

بسمه تعالى، كافى نيست.

3. اگر همسر كسى روزۀ ماه مبارك را عمداً افطار كند، كفارۀ روزه با خود او است يا با شوهر؟

بسمه تعالى، با خود او است.

4. اگر كفارۀ روزۀ زن با شوهر باشد و شوهر قادر به پرداخت كفاره نباشد، تكليفش چيست؟

بسمه تعالى، بر شوهر چيزى نيست.

[سؤال 3544] 4031

7. تا قبل از انقلاب اسلامى به علت محيط نامساعد، به مسائل اسلامى آگاهى نداشتم و لذا از نماز و روزه هم خبرى نبود و به بركت انقلاب، پس از انقلاب نماز و روزه را به‌جا مى‌آورم؛ البته سال اول انقلاب چند روزى و سال دوم هم پنج روز روزه نگرفتم و از كفاره خبر نداشتم و به لطف خدا پارسال و امسال روزه‌ام كامل بوده؛ حالا با توجه به عدم آگاهى از نظر كفاره چه بايد بكنم؟ آيا قضاى آن‌ها را به‌جا بياورم كافى است؟ روزه‌هاى قبل از انقلاب كه مقدارش زياد است چه؟ ناگفته نماند كه بودجه براى كفاره (سيركردن 60 نفر) را ندارم.

بسمه تعالى، نماز و روزۀ فوت شده قضا دارد و افطار روزه اگر عمدى بوده علاوه بر قضا، كفاره هم دارد و كفاره را اگر فعلاً تمكن نداريد مى‌توانيد صبر كنيد هر وقت تمكن حاصل شد به تدريج بپردازيد.

[سؤال 3545] 1749

بسمه تعالى 29 / 4 / 1361

تا قبل از انقلاب تا اندازه زياد مسلمان شناسنامه‌اى بوديم و از چيزهاى ديگر اسلام زياد خبر نداشتم. مثلاً روزه كه آن‌قدر به آن اهميت نمى‌دادم چون گناه را درك نمى‌كردم كه اگر روزه نگيرم گناه دارد دنيايى هست يعنى اعتقاد داشتم به دنياى ديگر

ولى درك نمى‌كردم. و تازه اطلاع از اين نداشتم كه اگر روزه نگيرم بايد 60 روز جاى آن‌ها كه نگرفتم بگيرم و غير...

ولى حالا به اميد خدا و با رهبرى امام امت انقلاب شد و ماها كه اطلاع كامل نداشتيم اطلاع ما كامل شد. به هر حال من با حسابى كه كرده‌ام 180 روز روزه نگرفته‌ام كه قضاى آن‌ها كار سختى است و درآمدى هم ندارم كه بتوانم كفاره آن‌ها را بدهم از شما سؤال مى‌كنم كه بفرماييد چه بايد بكنم تا از اين مشكل راحت شوم.

بسمه تعالى، قضاى تمام روزه‌هاى فوت‌شده واجب است و عذر ناتوانى موجب سقوط نمى‌شود و براى كفاره مى‌توانيد طعام به فقرا بدهيد و اگر فعلاً ميسور نيست هروقت تمكن پيدا كرديد كفاره را بپردازيد.

شرطيت يقين به دخول وقت براى روزه بودن يا نبودن

[سؤال 3546] 1750

بسمه تعالى

حضور محترم رهبر عزيز انقلاب اسلامى، حضرت امام خمينى، دام ظله العالى

لطفاً به دو سؤال ذيل پاسخ مرقوم فرماييد:

1. در سال‌هاى قبل، تقريباً ميان تمام مردم شهرستان دزفول عقيده اين بود كه تا آخر اذان يا تا آخر آخرين اذان صبح هنوز مى‌توان در سحرهاى ماه مبارك رمضان، غذا و آب خورد. تكليف روزه‌هاى اين مردم چيست؟

البته در آن موقع بى‌نظمى در وقت اذان‌ها بود و گاه ميان اولين و آخرين اذان، فاصلۀ بيش از ده دقيقه بود.

بسمه تعالى، هر يك از مردم، به اعتقاد خودش بايد عمل كند و تايقين به دخول وقت پيدا نشده، خوردن مانع ندارد.

2. حقير پس از گذشت چهار سال از سن بلوغم (حدوداً) تلفظ‌هاى صحيح در قرائت نماز را رعايت

كرده‌ام؛ ولى در چهار سال فوق الذكر، شايد در دو سال دوم آن، متوجه وجوب قرائت صحيح شدم؛ ولى به علت كم عقلى و جو آن زمان كه بيشتر انقلابى بودم تا شرعى، متأسفانه اعتنا نكردم به رعايت قرائت صحيح، تكليف حقير چيست؟

بسمه تعالى، اگر قرائت را صحيح خوانده باشيد يا در يادگرفتن آن كوتاهى نكرده باشيد، صحيح است.

[سؤال 3547] 1751

بسمه تعالى

حضور محترم مسئولان دفتر امام خمينى مدّ ظله العالى

لطفاً پاسخ سؤالات ذيل را مرقوم فرماييد:

1. اين‌جانب فكر مى‌كردم شهر قم هميشه دو دقيقه ديرتر از تهران صبح مى‌شود، وليكن بعداً متوجه شدم كه قم در تابستان‌ها دو دقيقه ديرتر و در زمستان‌ها دو دقيقه زودتر از تهران صبح مى‌شود، و به واسطۀ ندانستن اين قاعدۀ علمى، در چند روز از قضاى روزه‌هاى واجبم، در اول صبح غذا مى‌خوردم، يعنى وقتى كه اذان تهران را مى‌گفتند، من تازه دست از غذا خوردن برمى‌داشتم، زيرا فكر مى‌كردم به افق قم، دو دقيقۀ ديگر صبح مى‌گردد. حال روزۀ اين چند روز صحيح است يا خير؟

بسمه تعالى، قاعدۀ مزبوره علم‌آور نيست. اگر يقين نداريد كه بعد از طلوع فجر چيز خورده باشيد، روزه‌هاى قضا محكوم به صحت است.

2. كسى كه نذر كند هر روز چند ركعت نماز - مثلاً نمازهاى نافله - را بخواند، بعد چون فكر مى‌كرده پدر مى‌تواند نذر فرزند را فسخ كند، به پدر مى‌گويد: نذر مرا فسخ كن؛ بعد دوباره نذر مى‌كند كه هر روز فقط نافلۀ صبح را بخواند، آيا حالا دو نذر بر گردن او است يا يكى از اين دو نذر بر گردن او است؟

بسمه تعالى، اگر صيغۀ مخصوص نذر را خوانده و نذر شرعى شده، بايد به هر دو نذر عمل نمايد.

3. وقتى كه شخصى بگويد: براى خدا بر خودم واجب مى‌كنم فلان نماز مستحبى را، آيا اين جمله كفايت مى‌كند بر واجب‌شدن نماز مستحبى يا خير؟

بسمه تعالى، عبارت مزبوره كافى نيست.

[سؤال 3548]

1752

بسمه تعالى

1. در سن نه سالگى كه روزه بر من واجب شده بود، پدرمان براى خوردن سحرى وقتى ما را بيدار مى‌كرد كه 5 دقيقه به اذان صبح مانده بود و ما مشغول خوردن سحرى مى‌شديم و وقتى كه اذان مى‌گفتند، مى‌گفت تا اذان تمام نشده است، مى‌توانيد بخوريد و ما هم همين كار را مى‌كرديم و تا كلمۀ حى على خيرالعمل مى‌خورديم. حالا نمى‌دانم قضا دارد يا خير؟

بسمه تعالى، اگر نمى‌دانيد بعد از طلوع فجر خورده‌ايد، قضا ندارد.

2. من چند سال است كه شروع به نماز قضا كرده‌ام و نماز را هميشه خوانده‌ام؛ فقط فكر مى‌كنم كه نماز را صحيح نخوانده‌ام يا وضويم صحيح نبوده و وقت شروع نماز آن را با گردش نخوانده‌ام (اول، صبح تا عشا و روز دوم اول، ظهر تا صبح). حالا دوباره بايد با گردش از سر شروع كنم؟

بسمه تعالى، ترتيب لازم نيست مگر بين ظهر و عصر يك روز و مغرب و عشاى يك روز.

3. ما درآمدمان به اندازۀ خرجمان مى‌باشد. فقط ممكن است در طول سال، از ربّ گوجه فرنگى يا از پارچه و برنج، چيزى اضافه آيد و من براى خودمان روز اول مهر را سال قرار داده‌ام؛ حالا به من مى‌گويند كه در آن روز اگر دفترچه براى بچه‌ها و يا ميوه هم در منزل دارى خمس تعلق مى‌گيرد، با وجودى كه مى‌دانم تا قبل از سال ديگر تمام مى‌شود. خواهشمندم توضيح بفرماييد. لطفاً شمارۀ حساب خمس را بفرماييد تا واريز نمايم.

بسمه تعالى، احتياطاً آن‌ها را حساب كنيد و مى‌توانيد به حساب شمارۀ هزار مؤسسۀ تعاونى اسلامى قم حواله كنيد.

[سؤال 3549] 2252

4. راديوى جمهورى اسلامى و مساجد شهر، اذان صبح را اعلام مى‌دارند؛ شخص عازم صيام مى‌تواند بر ملاك وقت‌شناسى شخصى، مثلاً يك ربع ساعت ديگر را آغاز امساك خودش قرار دهد؟

بسمه تعالى، ميزان، اطمينان و تشخيص شخص مكلف است.

[سؤال 3550]

1604

3. يك نفر روزه را افطار كرده و ليكن وقت افطار دقيقاً معلوم نبوده؛ آفتاب يقيناً غروب شده بود. آن، وقت افطار سنى‌ها بود؛ چرا كه اين‌ها از وقت شيعه زودتر افطار مى‌كنند. اين روزه، صحيح است يا نه؟

بسمه تعالى، اگر قبل از مغرب شرعى افطار كرده، روزه صحيح نيست.

[سؤال 3551] 2161

2. در ماه مبارك رمضان، وقت افطار بعد از شنيدن كلمۀ مقدس الله اكبر، مسلمان مجاز است روزه را بشكند يا تا تمام‌شدن اذان بايد صبر كند؟ همچنين وقت سحرى به شنيدن كلمۀ مقدس الله اكبر، بايد امساك كند يا تا آخر اذان مى‌تواند خوردن را ادامه دهد؟

بسمه تعالى، در آخر روز تا حصول اطمينان به داخل شدن شب بايد صبر كند و در آخر شب تا يقين به صبح حاصل نشده، امساك لازم نيست.

[سؤال 3552] 1753

بسمه تعالى

لطفاً پاسخ سؤالات ذيل را مرقوم فرماييد:

1. آيا براى كسانى كه با اذان راديو يقين به صبح حاصل نمى‌شود مى‌توانند خوردن و آشاميدن را ادامه داده تا يقين به صبح پيدا شود و يا خير؟ و مقصود از تبين در آيه شريفه (حتى يتبين لكم) چيست؟

بسمه تعالى، تا طلوع فجر به يقين يا به طريق شرعى ثابت نشده امساك واجب نيست.

2. افرادى كه مانند نانوا و آهنگر مثلاً كه با اشتغال به كارشان روزه گرفتن برايشان بسيار مشكل است بعضى از گويندگان مسائل شرعى پيشنهاد داده‌اند كه هر روز تا مسافت شرعيه مسافرت كنند مثلاً سر چهار فرسخ كه رسيدند افطار كنند و برگردند مشغول كارشان شوند اولاً آيا اين راهنمايى درست است يا

خير؟ و ثانياً آيا در مدت يك ماه كثير السفر نمى‌شوند؟

بسمه تعالى، اشكال ندارد و حكم سفر مترتب است.

3. روزه‌دار اگر بتواند با اَخ گفتن اخلاط سينه را بيرون بريزد لازم است اين كار يا اگر بدون اَخ در فضاى دهان آمد لازم است بيرون بريزد لطفاً فضاى دهان را معلوم بداريد از كجا است؟

بسمه تعالى، اگر به فضاى دهن نرسيده لازم نيست آن را بيرون بريزد و اگر رسيده احوط آن است كه آن را نبلعد.

4. آيا تكليف اكثر مردمى كه نمى‌توانند در مورد گوشت‌هاى يخ‌زده كه از خارج وارد مى‌كنند احراز تذكيه و ذبح اسلامى نمايند چيست؟

بسمه تعالى، اگر احتمال دهند كه وارد كننده مسلمان احراز تذكيه حيوان را كرده و آن را در دسترس مسلمين قرار داده محكوم به حليت است.

5. آيا مبلغى كه على المعمول هنگام تسليم وجوهات به اشخاص بر مى‌گردانيد به عنوان هديه يا حق السعى است يا عنوان ديگرى و به هر حال اگر در آخر سال چيزى از آن باقيماند بايد تخميس شود يا خير؟

بسمه تعالى، خمس ندارد.

6. اگر كسى در بين سال از منافع و درآمد خود منزلى بسازد يا فرشى تهيه كند و بعد از يك سال يا بيشتر آن منزل را بفروشد و هنوز آخر سال خمسش نرسيده - يا اگر سال نداشته قبل از گذشتن يك سال از فروش آن - منزل ديگرى كه محتاج بوده خريده بايد تخميس گردد يا منزلى كه خريده تخميس شود يا چون مؤونه صرف در مؤونه شده ودر بين سال هم بوده خمس ندارد؟

بسمه تعالى، پول فروش خانه اول خمس دارد و اگر بدون تخميس خانه ديگر خريده بايد به حاكم شرع مراجعه كند.

7. زيدى فوت نموده داراى چند وارث كبير و يك يا چند وارث صغير است آيا ورثه كبير در تصرفات خود چون در آن به نحو مشاع و مشترك است محتاج به اجازه از حاكم شرعى است يا خير؟

بسمه تعالى، نسبت به سهم صغار موقوف به اجازه ولى شرعى است.

8. آيا وضو و غسل و نماز در اماكن تقسيم اراضى شده در زمان طاغوت جايز است يا نه؟ بر فرض عدم جواز تكليف مبلغين در ايام تبليغ و اهل محل و آبادى چيست؟

بسمه تعالى، اگر آب مباح باشد وضو و غسل صحيح است.

9. چند نفر در اراضى باير و موات در زمان طاغوت تعداد هفت حلقه چاه حفر كرده ولى هنوز استفاده

از چاه نكرده رژيم طاغوتى سرنگون شد و آن افراد يا از ترس يا جهات ديگر به سراغ چاه‌ها و زمين نرفتند و ديگران بعد از انقلاب يكى از چاه‌ها را تعمير و تخليه نموده با موتور آب كشيده حدود شايد صد هكتار از آن زمين موات را كشت نمودند و از طرف هيأت واگذارى زمين هم آمده محل مزبور را ديده و اجازه كشت دادند اولاً آيا با حفر چاه براى چند نفر اول حقى مانند حق التحجير يا حق اولويت ثابت است يا خير بر فرض عدم ثبوت حق آيا تكليف اين اشخاص فعلى نسبت به چاه و آب آن چيست؟

بسمه تعالى، اگر در ملك مشروع چاه حفر شده يا در زمين موات به قصد تملك حفر كردند تصرف در آب چاه موقوف بر اجازه مالك است.

10. در عقدنامه‌هاى سابق مثلاً نوشته‌اند صداق باقى يا مهريه ده تومان كه صد ريال است حاليه زوج همان ده تومان را بايد بپردازد يا ده تومان فعلى را يا در مسأله تفصيلى است؟

بسمه تعالى، ميزان پول رايج فعلى است مگر خصوصيتى قيد شده باشد.

11. مسافر بعد از قصد مسافت و خروج از حد ترخص و طى مسافت كه نيت روزه نداشته چگونه مى‌شود كه اگر قبل از ظهر به وطن برگردد بايد نيت روزه نمايد و حال آن‌كه مى‌فرماييد نيت قطع مبطل صوم است؟

بسمه تعالى، در سفر روزه نيست و براى مسافرى كه قبل از ظهر به وطن برسد دليل خاص است و ربطى به نيت قطع ندارد.

12. زيدى با عمرو عمل لواط انجام داده ولى نمى‌داند كه مادر و خواهر و دختر مفعول بر فاعل حرام است به عقد دائم يا به انقطاع، آيا لازم است از باب ارشاد و نهى از منكر آگاهش كنند، يا چون نمى‌داند به او چيزى نگويند اگرچه بعد از اطلاع منجر به افتراق و جدايى گردد؟

بسمه تعالى، به طورى كه مفسده‌اى نداشته باشد حكم مسأله را به او بگويند.

13. اگر كسى قم وطن او بوده و بدون اعراض از اين وطن تهران را چون محل كارش بوده وطن اتخاذى قرار داده، بعضى از بچه‌هايش متولد قم هستند و بعضى در تهران متولد شده‌اند آيا هنگامى كه به وطن اصلى مى‌آيند و مى‌خواهند كمتر از ده روز بمانند تكليف بچه‌ها چيست آيا فرقى بين متولدين قم و تهران هست يا خير؟

بسمه تعالى، در وطن اتخاذى بچه‌هايى كه استقلال در اراده و زندگى ندارند تابع پدر هستند و در وطن اصلى پدر بچه‌هايى كه در آن متولد نشده‌اند تابع پدر نيستند مگر خودشان قصد توطن نمايند.

14. عده‌اى از برادران در مدارس علميه قم مثلاً مشغول درس عربى شده‌اند و از سهم امام و شهريه‌ها هم استفاده كرده‌اند در صورتى كه بعد از چند سال از اين رشته خارج شدند آيا وجوهى كه مصرف كرده‌اند بايد به مرجع خود يا به مراجع برگردانند يا فقط از وقتى كه خارج شدند حق دريافت ندارند يا فرق است بين كسانى كه از اول قصد خروج داشتند يا بعد از چند سال تصميم گرفتند و خارج شدند؟

بسمه تعالى، اگر در موقع دريافت واجد شرايط بودند برگرداندن لازم نيست.

[سؤال 3553] 1688

2. زن يا دخترى كه كفارۀ روزه برايش واجب شده است و خرجى‌اش بر عهدۀ پدر يا شوهر است و استقلال مالى ندارد اگر كفارۀ روزه را از پول پدر يا شوهر بدهد قبول است يا خير؟ و اگر خير چطور مى‌تواند كفارۀ روزه را بدهد؟

بسمه تعالى، چنانچه با اجازه پدر يا شوهر باشد كفايت مى‌كند.

شرايط صحّت و وجوب روزه

[سؤال 3554] 7327

6. قرص‌هايى كه براى جلوگيرى از حاملگى خورده مى‌شود وضع نامنظمى را در عادت ماهانۀ زنان ايجاد مى‌كند (يعنى در ماه مبارك رمضان با خوردن قرص از عادت ماهانه جلوگيرى كرده و تمام ماه مبارك رمضان را روزه مى‌گيرند) آيا روزه‌هايى كه در

دوران عادت ماهانه است ولى با خوردن قرص، آن‌را مى‌گيرند، صحيح است يا خير؟

بسمه تعالى، اگر مضر به مزاج نباشد و موجب قتل نفس نشود اشكال ندارد و در هر صورت، روزه صحيح است.

[سؤال 3555] 1754

بسمه تعالى

حضور محترم حضرت آيت الله العظمى امام خمينى دامت بركاته

معروض مى‌دارم بر اين كه:

1. بعضى از زنان قرص مى‌خورند تا مطهر بمانند و حيض نشوند، حكم نماز و روزه آن‌ها را بيان فرماييد؟

بسمه تعالى، اگر با خوردن قرص، جلوگيرى از عادت شود، نماز و روزه صحيح است.

2. شخصى در تصادف مرده ولى قابل غسل و تيمم نيست، حكمش چيست؟

بسمه تعالى، در فرض مذكور غسل و تيمم لازم نيست.

3. شخصى قبل از ظهر مسافرت كرده و پيش از ظهر هم برگشت و چيزهايى كه روزه را باطل مى‌كند انجام نداده، مى‌تواند روزه بگيرد يا نه؟

بسمه تعالى، مانع ندارد و اگر روزه واجب معين است واجب است نيّت كند و روزه بگيرد.

4. كسى در سجده شك كرده است يك سجده يا دو سجده و يا سه سجده كرده حكم مسأله را بيان فرماييد.

بسمه تعالى، اگر بعد از محل است احتياط كند و اگر در محل است يك‌سجده به‌جا آورد.

5. شخصى سر مرغ و يا حيوان ديگر را با آهن ذبح نموده و بعد از ذبح آن حيوان داخل آب مى‌افتد و در ميان آب جان مى‌دهد، اين حيوان حلال است.

بسمه تعالى، حلال است.

6. كسى سر حيوان را ذبح نموده، بعد از ذبح مى‌بيند نصف حلقوم در بدن و نصف ديگر در سر مى‌باشد حكم مسأله را بيان كنيد.

بسمه تعالى، اگر چهار رگ بريده نشده حرام است.

[سؤال 3556] 1755

بسمه تعالى 25 / 4 / 1361

حضرت مستطاب، آيت الله في الأرضين، رئيس الملّة والدين، سيد العلماء، المجاهد الأكبر، رهبر انقلاب اسلامى ايران و جهان، حاج آقا روح الله الموسوي الخميني، أدام الله ظلّكم الشريف على رؤوس المسلمين

نظر مباركتان را در اين مسأله بيان فرماييد كه زن، در سن من تحيض است ولى از قرص جلوگيرى استفاده كرده تا روزه‌اش را نخورد؛ آيا روزۀ چنين زنى

صحيح

است يا خير؟

بسمه تعالى، اگر با خوردن قرص، حيض بند آمده روزه صحيح است.

[سؤال 3557] 646

7. اخيراً در بين خانم‌ها رايج شده است كه در ماه رمضان قرص جلوگيرى از حيض مى‌خورند تا بتوانند روزه‌ها را بگيرند و قضاى روزه‌اى به گردنشان نيفتد، آيا اين عمل جايز است و در ضمن در موقع سفر به حج هم اين كار را مى‌كنند، آيا در سفر به حج هم جايز است. و در آخر آيا اين عمل حرام خدا را حلال كردن نيست.

بسمه تعالى، اگر موجب ضرر براى شخص نباشد اشكال ندارد.

[سؤال 3558] 4894

2. آيا يك زن در ماه مبارك رمضان مى‌تواند از قرص‌هايى استفاده كند تا بتواند تمام روزه را كامل بگيرد؟ آيا روزۀ آن شخص درست است يا نه؟

بسمه تعالى، اگر ضرر به مزاج نزند اشكال ندارد.

[سؤال 3559] 135

3. آيا مسافرى كه نماز شكسته مى‌خواند، مى‌تواند روزۀ قضا بگيرد و نماز قضاى صحيح به‌جا آورد؟

بسمه تعالى، مى‌تواند نماز قضاى تمام به‌جا آورد ولى نمى‌تواند روزۀ قضا بگيرد.

[سؤال 3560] 989

2. در صورت شكسته بودن نماز تكليف روزه‌ها چه مى‌شود؟

بسمه تعالى، روزه از مسافر صحيح نيست و قضا دارد.

[سؤال 3561] 1541

2. با توجه به مسأله فوق آيا فعلاً مى‌توان در تهران روزۀ قضا گرفت؟ با توجّه به

اين‌كه هر روز از يك منطقه تهران به منطقه‌اى ديگر مى‌روم (هم اكنون هم دانشجو هستم).

بسمه تعالى، در مفروض سؤال قضا صحيح نيست.

[سؤال 3562] 1756

بسمه تعالى

محضر مقدس حضرت آيت الله العظمى امام خمينى دام ظله العالى

پس از اهدا تحيت و سلام از راه دور از سنگر عشق و شهادت در جبهه‌هاى حق عليه باطل به استحضار مى‌رساند كه آيا در سفر روزۀ استحبابى درست است و يا خير؟

بسمه تعالى، جايز نيست.

[سؤال 3563] 1278

2. در صورتى كه بتوانم تهران را به عنوان وطن دوم اختيار كنم، آيا با رفت و آمد روزانه از گوهردشت به تهران، مى‌توانم روزه‌ام را بگيرم؟ به اين صورت كه قبل از ظهر به وطن؛ يعنى تهران رسيده و بعدازظهر از وطن به منزل در گوهردشت برگردم.

بسمه تعالى، در فرض سؤال، در محل كار و محل زندگى، حكم مسافر داريد.

[سؤال 3564] 2032

7. آياكسانى كه در شهرى غير از وطن مسئوليت دارند و احياناً تا چند سال نمى‌توانند جايى قصد اقامت كنند، براى روزه‌هاى خود چه كنند؟

بسمه تعالى، حكم مسافر دارند.

[سؤال 3565] 1757

بسمه تعالى

تهران، دفتر امام امت

ارشاد فرماييد فاصلۀ 30 كيلومتر از منزل تا محل كارم كه همه روزه طى مى‌نمايم،

روزۀ اين‌جانب به چه صورت خواهد بود؟

بسمه تعالى، اگر از بيرون شهر تا محل كار به مقدار مسافت شرعى باشد حكم مسافر دارد.

[سؤال 3566] 1753

2. افرادى كه مانند نانوا و آهنگر مثلاً كه با اشتغال به كارشان روزه گرفتن برايشان بسيار مشكل است بعضى از گويندگان مسائل شرعى پيشنهاد داده‌اند كه هر روز تا مسافت شرعيه مسافرت كنند مثلاً سر چهار فرسخ كه رسيدند افطار كنند و برگردند مشغول كارشان شوند اولاً آيا اين راهنمايى درست است يا خير؟ و ثانياً آيا در مدت يك ماه كثير السفر نمى‌شوند؟

بسمه تعالى، اشكال ندارد و حكم سفر مترتب است.

[سؤال 3567] 1115

3. آيا قضاى روزۀ ماه رمضان را در سفر مى‌شود به‌جا آورد يا خير؟

بسمه تعالى، صحيح نيست.

[سؤال 3568] 1758

بسمه تعالى

محضر مبارك حضرت آيت الله العظمى، نايب الامام، امام خمينى، مدّ ظله العالى

ضمن سلام، خواهشمند است نسبت به مسأله زير اظهار نظر فرمايند.

اين‌جانب براى انجام كسب و معاش، هر روز از فاصله‌اى حدود 95 كيلومتر به شهر ديگرى غير از محل سكونت مى‌روم و همان روز - بعد از ظهر، قبل از غروب آفتاب - به محل زندگى خود بازگشت مى‌نمايم و لذا نماز را در شهر خودم تمام مى‌خوانم. تكليف اين‌جانب در مورد روزۀ ماه مبارك رمضان چيست؟

بسمه تعالى، در مسير و محل كار، حكم مسافر داريد و روزه از مسافر صحيح نيست.

[سؤال 3569]

1759

بسمه تعالى 2 / 4 / 1361

دفتر حضرت امام خمينى، مدّ ظله العالى

به استحضار مى‌رساند شهرك معلولين قدس كرج واقع بين تهران - كرج مى‌باشد كه تعدادى كارمندان به طور شيفتى 24 ساعته انجام وظيفه مى‌نمايند كه با توجه به ماه مبارك رمضان خواهشمند است اعلام فرماييد كه نحوۀ روزه گرفتن اين چنين كارمندان به چه صورت مى‌باشد؟

بسمه تعالى، اگر در رفت و برگشت به مقدار هشت فرسخ شرعى طى مسافت مى‌كنند حكم مسافر دارند.

[سؤال 3570] 1760

بسمه تعالى

دفتر امام خمينى مدّ ظله العالى

محترماً؛ به عرض مى‌رسانم اين‌جانب چون روزه مى‌گيرم و خانه‌ام در 17 كيلومترى جادۀ ساوه مى‌باشد و محل كارم در بازار تهران و مى‌گويند كه روزۀ اين‌جانب شكسته مى‌باشد؛ چون در رسالۀ امام خمينى قيد شده كه «هر كس فاصلۀ خانه تا محل كارش بيش از 22 كيلومتر باشد، روزه‌اش شكسته است» و ما از يكى از پيشنمازها سؤال كرديم و آن پيشنماز گفت كه اگر از ميدان گمرك تا خانه‌ات كمتر از 22 كيلومتر باشد روزه‌ات درست است ولى پيشنماز ديگرى مى‌گويد: درست نيست؛ در صورت درست نبودن روزۀ اين‌جانب به علت دورى راه، آيا مى‌شود فقط در مورد روزه به مرجع ديگرى عدول كرد يا نه؟

طول عمر حضرت‌عالى را از خداوند خواستارم.

بسمه تعالى، در فرض سؤال، در مسير و محل كار حكم مسافر داريد و روزه صحيح نيست و مسأله از موارد رجوع به غير نيست.

[سؤال 3571]

1761

بسمه تعالى 27 / 4 / 1361

رياست دفتر رهبر عزيز انقلاب امام خمينى، مدّ ظله الشريف

اين‌جانب محكمه‌اى در داخل شهر تهران دارم كه فاصلۀ رفت و برگشت منزل از مطب بيش از 5/45 كيلومتر مى‌باشد و اجباراً نيز بايستى تا ظهر در محكمه باشم؛ لطفاً بفرماييد راجع به روزۀ ماه مبارك رمضان بايستى طبق قواعد روزۀ مسافر عمل نمايم و يا اين‌كه گرفتن روزه، صحيح بوده و باطل نمى‌باشد؛ چون در رسالۀ حضرت امام صريحاً در داخل شهر تهران مطلبى درج نشده است اما شنيده‌ام كه حضرت امام فتواى جديدى در اين مورد صادر فرموده‌اند.

بسمه تعالى، در فرض سؤال، در مسير و محل كار حكم مسافر داريد.

[سؤال 3572] 1762

بسمه تعالى 7 / 4 / 1361

حضور محترم دفتر نايب الامام، امام خمينى، سلام

اين‌جانب به خاطر مسأله چند تن از برادرانى كه روزۀ خودشان را مى‌خورند و مى‌گويند در رساله امام خمينى فرموده كه روزۀ شما باطل است، من خواستم با عرض پوزش چند لحظه‌اى از وقت شما را بگيرم. چون اين نفرات، هر روز به غير از روز جمعه در سر كار هستند و فاصلۀ بين روستاى ما تا سر كار، بيشتر از هشت فرسخ است و اين‌ها هر روز صبح بايد بروند و غروب برگردند، تكليف اين نفرات دربارۀ اين مسأله چيست؟

خدايا خدايا تا انقلاب مهدى خمينى را نگهدار

بسمه تعالى، در فرض سؤال، در مسير و محل كار، حكم مسافر دارند و روزه از مسافر صحيح نيست.

[سؤال 3573]

1763

بسمه تعالى

محضر مبارك آيت الله العظمى امام خمينى، سلام عليكم

ما مقلدين شما در كارخانۀ باطرى سازى نيرو، وابسته به وزارت دفاع ملى مى‌باشيم. مشاهده مى‌شود كه عده‌اى از كاركنان اين كارخانه به واسطۀ دورى منزل تا محل كارشان مبادرت به خوردن روزه (البته در خفا) مى‌كنند و چون از ايشان سؤال مى‌شود، در جواب مى‌گويند: ما مقلد اماميم و اكثر اين‌ها در تهران سكونت دارند و به خاطر پيچ و خم خيابان‌ها كه مسير سرويس از حد شرعى مى‌گذرد، اقدام به روزه‌خوارى مى‌كنند؛ البته چون ما كاركنان، مدت 30 سال يا بيشتر در اين كارخانه انجام وظيفه مى‌كنيم براى اسلام و مملكت - ان شاء الله - كه هر روزه اين راه بايد طى شود، شما دستورى بفرماييد.

بسمه تعالى، اگر از منزل كه در تهران باشد تا محل كار، رفت و برگشت به مقدار هشت فرسخ شرعى باشد حكم مسافر دارند و روزه از مسافر صحيح نيست.

[سؤال 3574] 1764

بسمه تعالى 8 / 7 / 1361

خدمت امام؛ سلام، اميدوارم حال شما خوب باشد. بارى امام جان، سه سؤال براى من پيش آمده كه در رسالۀ شما جواب آن را پيدا نكردم، اميد دارم كه شما خود جواب آنان را بدهيد:

1. امام، من در ماه رمضان در جبهه بودم و روزه نگرفتم، حالا از جبهه برگشتم، آيا روزه را بگيرم؟ آيا كفاره دارد؟

بسمه تعالى، اگر مسافر بوده‌ايد كفاره ندارد.

2. امام، آيا مى‌شود در نماز شب، در ركعت آخر نماز، به‌جاى دو سورۀ آخر، دو سوره بخوانم، آيا نماز باطل است؟

بسمه تعالى، سؤال روشن نيست.

3. امام! آيا واجب است در جبهه شركت كنم يا اين‌كه در پى درس خود بروم؟ آيا واجب است به فرمان پدر و مادر گوش دهم؟

بسمه تعالى، بستگى به نياز جبهه‌ها دارد و تشخيص آن با مسئولين است.

[سؤال 3575] 1765

بسمه تعالى 7 / 3 / 1361

مقدم ملكوتى امام امت، ادام الله بقائكم

1. مرقوم فرماييد كه آيا در مسافرت مشروع و خير مى‌شود روزۀ قضاى واجب و كفاره آن را گرفت؟ مثلاً مانند مسافرت رزمندگان اسلام در جبهه‌هاى حق عليه باطل.

بسمه تعالى، در سفر، روزه صحيح نيست.

2. در مسافرت آيا مى‌توانيم قضاى نمازهاى در حال حضر را به‌جا آوريم يا خير؟

بسمه تعالى، مانع ندارد و بايد تمام بخوانيد.

3. با دست زدن به بدن شهيدى كه در صحنۀ نبرد است آيا غسل مسّ ميت بايد بكنيم يا خير؟

بسمه تعالى، واجب نيست.

4. آيا غسل ميت براى خود شهيد واجب است يا خير؟

بسمه تعالى، شهيدى كه در جبهه به شهادت رسيده غسل ندارد.

5. تكليف رزمندگان اسلام - چه در خط مقدم جبهه‌ها يا در پشت جبهه‌ها - در مورد نماز و روزۀ ماه مبارك رمضان چيست؟

بسمه تعالى، بدون قصد اقامت ده روز در يك محل حكم مسافر داريد.

[سؤال 3576] 1766

بسمه تعالى 14 / 4 / 1361

محضر مبارك زعيم عالى‌قدر، حضرت امام خمينى، مدّ ظله العالى

حضرت امام در رساله فرموديد: اگر كسى در بلاد اعظم (تهران) صبح، چهار فرسخ تا محل كار برود و عصر، چهار فرسخ برگردد، حكم مسافر را دارد.

حالا لطفاً به مسائل زير پاسخ فرماييد.

1. شخصى در نارمك منزل دارد و محل كار او پالايشگاه تهران و فاصله، 38 كيلومتر است. او هر روز صبح سر كار مى‌آيد و ساعت 3 بعدازظهر برمى‌گردد. حكم اين شخص چگونه است؟ اگر مسافر است، در صبح ماه رمضان كه از 43 كمتر راه رفته و بعدازظهر هم برگشته است!

بسمه تعالى، در فرض مرقوم، در بين راه و محل كار، حكم مسافر دارد و روزه از مسافر صحيح نيست، بايد آن را قضا نمايد.

2. اگر شخص بالا، روز ماه رمضان از نارمك بيايد پالايشگاه (38 كيلومتر) و قبل‌ازظهر، 38 كيلومتر برگردد منزل، و قبل‌ازظهر در منزل نيت روزه كند، روزه‌اش درست است يا نه و حال آن‌كه صبح ماه رمضان 76 كيلومتر راه رفته است؟

بسمه تعالى، با فرض اين‌كه در راه، تناول مفطر نكرده و قبل‌ازظهر به وطن برگشته، بايد نيت

روزه كند و روزه‌اش صحيح است.

3. اگر شخص بالا، صبح ماه رمضان از نارمك بيايد پالايشگاه 38 كيلومتر و قبل‌ازظهر، 36 كيلومتر

برگردد و در دو كيلومترى منزلش، در منزل يكى از اقوام بماند، روزه‌اش چطور است؟

بسمه تعالى، تا به منزل نرسيده، حكم سفر باقى است.

[سؤال 3577] 169

11. در يك روز ماه رمضان كه روزه بودم به سكسكۀ شديدى افتادم. اگر چند قطره‌اى آب مى‌نوشيدم سكسكه‌ام برطرف مى‌شد ولى من براى اين‌كه روزه‌ام باطل نشود، آب ننوشيدم و تا افطار سكسكه مى‌كردم به طورى كه خيلى مرا ناراحت كرده بود، اما اعتنا نكردم؛ آيا روزۀ آن روز من مقبول است يا بايد قضاى آن را به‌جاى آورم؟

بسمه تعالى، روزه صحيح است.

[سؤال 3578] 169

5. با وضعى كه دارم، علاقۀ شديدى به روزه گرفتن دارم و تمام ايام ماه مبارك رمضان را روزه مى‌گيرم و روزه نه تنها برايم اثر منفى نداشته بلكه خواص درمانى زيادى هم داشته است؛ مثلاً در اواخر ماه رمضان 1401 هجرى قمرى شن كليۀ زيادى

از من خارج شد. تازه اگر خواص درمانى هم نداشت باز هم نمى‌توانم روزه نگيرم؛ چون علاقۀ زيادى به روزه گرفتن دارم و هر كسى مرا منع مى‌كند اعتنا نمى‌كنم، آيا روزه‌هايم مقبول است يا بيهوده؟

بسمه تعالى، ان شاء الله قبول است.

[سؤال 3579] 1767

بسمه تعالى 31 / 3 / 1361

دفتر محترم حضرت امام خمينى مدّ ظله العالى

محترماً به استحضار مى‌رساند كارگران كارگاهى در نزديكى ورامين كه در فاصله پنجاه كيلومترى تهران قرار دارد از نظر روزه ماه مبارك رمضان دچار اشكال مى‌باشند و با توجه به اين‌كه در سال‌هاى گذشته روزه مى‌گرفته‌اند ولى بنا به آنچه شايع است حضرت امام فتوا داده‌اند كه كسانى كه نمى‌توانند قبل از اذان ظهر به محل اقامت خود مراجعت نمايند روزه آن‌ها باطل است لذا خواهشمند است راهنمايى لازم را به عمل آوريد.

بسمه تعالى، در محل كار و بين راه حكم مسافر دارند و اگر محل سكونت وطنشان نباشد در آن‌جا نيز حكم مسافر دارند و مسافر نمى‌تواند در سفر روزه بگيرد.

[سؤال 3580] 4961

5. اگر بيمارى در ماه مبارك رمضان در بيمارستان بسترى است كه بايد تا چند روز بعد عمل جراحى بشود و براى اين بيمار، روزه ضررى نداشته باشد ولى پزشكان به دليل اين‌كه روزه براى عمل جراحى كه در چند روز بعد انجام مى‌شود زيان دارد، مانع هستند، آيا شخص بيمار بايد روزه بگيرد يا نه؟

بسمه تعالى، اگر تأخير عمل جراحى محذور دارد، در فرض مسأله افطار جايز است.

[سؤال 3581]

4970

3. اگر خانمى در ماه مبارك رمضان وقتى كه فقط يك ربع ساعت به اذان مغرب باقى است حائض شود آيا روزۀ آن روزش باطل است؟

بسمه تعالى، باطل است.

[سؤال 3582] 1768

بسمه تعالى 23 / 3 / 1361

محضر مبارك رهبر كبير انقلاب و بنيان‌گذار جمهورى اسلامى ايران، حضرت امام خمينى، مدّ ظله العالى

با توجه به موقعيت جنگى كشور و پرواز خلبانان هواپيماى شكارى كه بايستى اغلب در پرواز باشند و همچنين نظريۀ پزشك هوايى مبنى بر اين‌كه خلبانان فوق‌الذكر نبايستى شكم گرسنه پرواز نمايند، تقاضا مى‌شود بفرماييد: روزۀ آنان چه حكمى دارد؟

بسمه تعالى، اگر روزه ضرر دارد، افطار نمايند و بعداً قضا كنند.

[سؤال 3583] 985

5. چنانچه دكتر، مريضى را از روزه گرفتن منع كند و چون اكثر دكترها مؤمن نمى‌باشند و نسبت به مسائل واقعى شرعى اطلاع ندارند، آيا نظريۀ دكتر در اين مورد قابل اجرا مى‌باشد و بايستى عمل كرد؟

بسمه تعالى، اگر موجب خوف ضرر باشد، نبايد روزه بگيرد.

[سؤال 3584] 1850

3. كشاورزانى كه موقع چيدن و درو كردن زراعت آنان مصادف با شهر مبارك رمضان بوده، اگر روزه بگيرند نمى‌توانند زراعت را كه دسترنج يك سالۀ آنان است درو كرده و ياراى آن را هم ندارند از صبح تا شب با دهان روزه در صحرا بمانند، چون همه گونه لطمه به زراعت از قبيل آفات آسمانى و خشكيدن و پايمال شدن حتمى

است و اگر روزه را بخورند بايستى براى هر روز 61 روز روزه گرفته يا ساير كفارۀ شرعى را بدهند كه ياراى آن را نيز ندارند، به هر صورت خودتان بهتر از هركس به وضع زارعين مستحضريد، تكليف كشاورزان چه بوده؟ و شايد كسى در اين مورد به روزه‌خورى اقدام نموده به چه نحو بايستى عمل و تلافى آن را بنمايد؟ بيان فرماييد.

بسمه تعالى، عذر مزبور مجوّز افطار نيست ولى اگر در وسط روز، ادامۀ روزه ضررى يا حرجى شود مى‌توانند در آن موقع افطار كنند و كفاره ندارد.

[سؤال 3585] 1860

2. اگر شخصى بداند كه اگر در سحر غذا نخورد، روزه گرفتن براى او مضر خواهد بود، اگر سهواً در سحر بيدار نشد و سحرى نخورد آيا گرفتن روزه بر وى واجب است؟

بسمه تعالى، گرفتن روزه واجب است ولى در اثناى روز اگر خوف مرض پيش آمد و يا آن‌كه ادامۀ روزه حرجى شد افطار بنمايد.

[سؤال 3586] 1301

3. شخصى به بيمارى زخم معده مبتلا مى‌باشد و اطبّا مى‌گويند روزه برايت ضرر دارد؛ ولى خود تشخيص نمى‌دهد كه روزه برايش ضرر دارد يا خير. آيا در اين صورت، تكليفش چيست؟

بسمه تعالى، اگر احتمال ضرر مى‌دهد، نبايد روزه بگيرد.

[سؤال 3587] 7355

4. بچه‌هاى بالغ يا جوان‌هايى كه در اثر ضعف مفرط، روزه گرفتن برايشان سخت است يا زخم معده دارند چه بكنند؟

بسمه تعالى، اگر روزه ضرر دارد نبايد بگيرند.

[سؤال 3588]

1769

بسمه تعالى

حضور امام بزرگوارمان، نجات دهندۀ مستضعفان؛ سلام

دخترى هستم 17 ساله. چون اغلب مريض و خيلى ضعيف بودم، بنابراين از سن 9 سالگى نمى‌گذاشتند روزه بگيرم البته نه اين‌كه من بگيرم و آن‌ها به خوردم بدهند، بلكه مى‌گفتند تو ضعيفى و گناهش با ما و اين قبيل حرف‌ها، البته اغلب همسايگان و آشنايان به مادرم توصيه مى‌كردند نگذار روزه بگيرد؛ ضعيف‌تر مى‌شود. حالا من واقعاً نمى‌دانم قدرت روزه گرفتن داشته‌ام يا نه و از طرف ديگر، چون قبل از انقلاب با رساله سر و كار نداشتم، مسأله طهارت با آب قليل را نمى‌دانستم و تا 5 يا 6 ماه كمتر يا بيشتر كه اين مسأله را در رساله خواندم، غلط انجام مى‌دادم؛ آيا بايد نمازهايم را قضا كنم يا نه؟ خواهش مى‌كنم برايم در مورد اين دو مسأله توضيح دهيد.

بسمه تعالى، اگر ترس داشته‌ايد كه روزه براى شما ضرر داشته باشد، افطار جايز بوده و فقط قضا دارد، نمازهايى كه ذكر كرده‌ايد صحيح است.

[سؤال 3589] 2032

6. آيا تكليف براى نماز و روزه، سال قمرى است يا شمسى و يا اين‌كه فرد در انتخاب هر كدام، اختيار دارد؟ و اگر بچه‌هايى كه درسن 9 سالگى مى‌باشند، با زحمت فراوان و گاهى ديده شده كه مبتلا به مريضى مى‌شوند، تكليف چيست؟

بسمه تعالى، قمرى است؛ و اگر روزه بر آن‌ها ضرر دارد نبايد بگيرند.

[سؤال 3590] 1770

بسمه تعالى 31 / 3 / 1361

خدمت امام امت و كاركنان دفتر آن حضرت

پس از عرض سلام و تهنيت پيروزى‌هاى اخير انقلاب اسلامى خدمت امام امت و كاركنان دفتر آن حضرت و توفيق براى ادامۀ حركت اصيل اسلامى خود كه در جهت

گسترش فرهنگ اسلامى مردم مى‌باشد؛ براى رفع ابهام از اين‌جانب احتياج به نكاتى چند و يا راهنمايى‌هاى آن اشخاص عالى‌قدر دارم.

با توجه به اين‌كه گرفتن روزۀ ماه مبارك رمضان يكى از وظايف مسلّم شرعى است كه بر عهدۀ هر مسلمانى است كه اين وظيفه را انجام دهد ولى اين‌جانب به علت ضعيف بودن چشم و پس از مراجعه كردن به پزشك معالج، ايشان تأكيد فرموده‌اند كه گرفتن روزه به ضعيف‌تر شدن چشم شما مى‌افزايد، لذا با توجه به اين‌كه اين‌جانب يكى از مقلدين حضرت امام امت مى‌باشم و تا به حال، روزۀ خود را مرتب گرفته‌ام حالا براى رفع ابهام از اين مشكل، اين‌جانب را در حد امكان راهنمايى فرماييد.

بسمه تعالى، اگر خوف ضرر داريد، روزه صحيح نيست.

[سؤال 3591] 1771

بسمه تعالى

حضور محترم مرجع بزرگ تقليد و رهبر انقلاب اسلامى، امام خمينى

اين‌جانب دانش‌آموز دوم دبيرستان، حدود چهار سال است كه چشمانم به علت نزديك‌بينى ضعيف شده است و از عينك استفاده مى‌كنم. مدتى قبل، بعد از مراجعه به دكتر متخصص چشم، پزشك از من خواست تا از گرفتن روزه اجتناب نمايم؛ زيرا براى چشمانم ضرر دارد. از اين گفتۀ دكتر خوف در درونم پديدار شد و چون چشم عضوى نيست كه بتوان به ضرر داشتن روزه براى آن توسط خود انسان پى برد، لذا از آن‌جناب بيان وظيفه‌ام را در مورد گرفتن روزه خواستارم و در صورتى كه گرفتن روزه لازم نيست، تا چه مدت؟ چون خود، شخصاً نمى‌توانم از اتمام ضرر رساندن روزه به چشم يقين پيدا كرده و آگاه شوم؛ آيا تا آن هنگام كه پزشك گفت، مى‌توانم از گرفتن روزه خوددارى كنم؟

و ضمناً با توجه به اين‌كه روزه گرفتن از سه سال قبل برايم ضرر داشته است تكليف تعدادى از روزه‌هاى قضايم در اين مدت چه مى‌شود؟ آيا بايد كفارۀ آن

روزه‌ها را بپردازم يا خير؟ خواهشمندم مرا در مسأله يارى نماييد.

بسمه تعالى، تا هر وقت از روزه گرفتن خوف ضرر براى چشم شما باشد، روزه نگيريد ولى براى تأخير تا يك سال، براى هر روز يك مد طعام بايد به فقير بدهيد.

[سؤال 3592] 1772

بسمه تعالى

با عرض سلام و آرزوى موفقيت و شادكامى براى شما مردان راه حق و طول عمر امام بزرگوار اميدوارم كه حال شما خوب و سلامتى برقرار باشد. سؤالم اين است كه من تعداد زيادى روزۀ قضا دارم كه تا كنون 50 روز آن‌ها را به لطف الله گرفته‌ام اما در حدود 35 روز ديگر را هم بايد بگيرم كه به دلايلى مثل ضعيف بودن، لاغرى و ناتوانى نتوانستم بقيه را بگيرم. حال از شما خواهش دارم كه در اين مورد مرا راهنمايى فرماييدbكه آيا بقيه روزه‌هايم را در اين شرايط كنونى مى‌توانم بگيرم يا به چند سال بعد موكول

كنم و آيا اين دلايل لاغرى و ناتوانى و ضعيفى مى‌تواند از روزه گرفتن من جلوگيرى نمايد يا نه؟

بسمه تعالى، اگر با نظر دكتر مورد اطمينان براى شما ترس پيدا شود كه روزه ضرر دارد روزه را افطار كنيد و قضاى آن را در وقت سلامت به‌جا آوريد ولى اگر سالم باشيد و خوف ضرر نباشد بايد روزه بگيريد.

[سؤال 3593] 1773

بسمه تعالى

خداوندا از عمر من بنده مريض بردار و بر عمر امام من بيفزاى؛ آمين، پيشگاه حضرت امام خمينى، با عرض سلام و معذرت

شخصى هستم 24 ساله كه مدت دوازده سال است به مرض ريوى مبتلا هستم، كه به خاطر اين مرض، هميشه از سينه‌ام خون و خلط مى‌آيد. آيا روزه گرفتن با وضع

ناراحت كننده‌اى كه دارم، بر من واجب است؟ حال روزه گرفته‌ام، اما در بيشتر وقت‌ها خلط و خونى كه از سينه‌ام مى‌آمد، در حلق فرو برده‌ام و ناچار هم بوده‌ام. اگر بخواهم روزه نگيرم، از نظر وجدانى روحم در عذاب است. و اگر بخواهم روزه بگيرم، با يك چنين مرضى مبتلا هستم و پزشك‌ها مى‌گويند: معالجۀ شما حدوداً چهل هزار تومان خرج دارد ولى من در تمام عمرم هيچ‌وقت، داراى چهل هزار تومان پول نخواهم شد. در هر صورت، شرايط من حكم مى‌كند كه روزه بگيرم يا نه؟

بسمه تعالى، اگر روزه موجب بروز مرض يا تشديد بيمارى شود، واجب نيست. و اگر خون به فضاى دهن نرسد مضر به صحت روزه نيست.

[سؤال 3594] 1774

بسمه تعالى 22 / 2 / 1362

حضور مرجع عالى‌قدر، آيت الله العظمى امام خمينى، بعد از تقديم سلام، سلامتى و طول عمر و موفقيت شما را از خداوند منّان آرزومندم.

در خصوص روزه گرفتن اين‌جانب، سؤالى دارم: من چشمانم ضعيف است و شمارۀ چشمم 8 مى‌باشد و در بلاتكليفى به سر مى‌برم؛ خيلى دوست دارم روزه بگيرم، ولى مى‌ترسم؛ از دو جهت ترس دارم: مى‌ترسم روزه بگيرم و براى چشمانم ضرر داشته باشد؛ و به همان اندازه كه براى روزه گرفتن ترس دارم، براى نگرفتن نيز ترس دارم؛ مى‌ترسم روزه نگيرم و ضررى نداشته باشد. خواهش مى‌كنم مرا راهنمايى كنيد. البته با اين‌كه ماه مبارك رمضان نزديك است، زود جواب دهيد.

در ضمن اگر جواب منفى باشد و نبايد روزه بگيرم، آيا مى‌توانم كارهاى ظريف ديگرى از قبيل خياطى، بافتنى و مطالعه را انجام دهم يا خير؟

بسمه تعالى، با فرض خوف و ترس ضرر براى چشم، روزه گرفتن جايز نيست؛ و همچنين كارهاى ديگرى كه به چشم ضرر داشته باشد.

[سؤال 3595]

1775

بسمه تعالى هشتم رمضان 1402 ق

محضر مبارك دفتر حضرت امام و مرجع بزرگ عالم تشيع و بنيان‌گذار جمهورى اسلامى ايران، پس از تقديم عرض سلام و دعا، به عرض مى‌رساند كه:

بعضى از كاركنان كارخانۀ ذوب آهن اصفهان گرچه در اين ماه مبارك رمضان، برنامۀ كار آن‌ها تغيير كرده و ساعت 11 از محل كار خارج مى‌شوند، ولى بعضى از آن‌ها كه چندين فرسخ از شهركرد فاصله دارند، حدود يك ساعت و نيم راه را بايد طى كنند؛ در هر حال، بعد از ظهر به وطن مى‌رسند ولى روزه مى‌گيرند و هر چه مسأله و احكام برايشان گفته مى‌شود، آن‌ها در جواب مى‌گويند كه اگر ما در اين ماه مبارك روزه نگيريم، بعداً ديگر موفق به گرفتن قضاى آن نمى‌شويم. لطفاً ما را راهنمايى فرماييد.

بسمه تعالى، در سفر شرعى، روزه صحيح نيست و نماز شكسته است و بايد روزه را در طول سال قضا نمايند.

[سؤال 3596] 1776

بسمه تعالى 4 / 2 / 1362

خدمت مرجع اعظم و قائد كبير اسلام و مسلمين، آيت الله العظمى امام خمينى، دام ظله العالى على رؤوس المسلمين

معروض مى‌دارم: طلبه‌اى است كه چند سال است به خاطر ضعيف بودن چشم، روزه نگرفته؛ ولى الآن به نظرش رسيده كه اگر از نظر غذا مراعات كند و روزها استراحت كند، ممكن است بتواند روزه بگيرد. از آن مرجع بزرگوار استدعا دارم بفرماييد: در اين صورت، روزه براى او واجب است يا نه؟ و در صورت وجوب، تكليف روزه‌هاى سال‌هاى گذشته چيست؟

بسمه تعالى، اگر خوف ضرر دارد، بايد روزه‌ها را افطار كند؛ و در غير اين

صورت، بايد روزه بگيرد و قضاى روزه‌هاى سابق بر عهدۀ او است؛ هر وقت تمكن داشت، آن‌ها را به‌جا آورد.

[سؤال 3597] 1777

بسمه تعالى

محضر مبارك امام امت، حضرت امام خمينى، مدّ ظله العالى

از خداوند متعال سلامت و طول عمر براى آن حضرت و سعادت براى مسلمين را به رهبرى آن قائد بزرگ خواستارم. استدعا دارد كه حكم شرعى مسأله زير را مرقوم فرماييد:

مدت ده سال عمداً روزه نگرفته‌ام و از زمانى كه تصميم به روزه گرفته‌ام، به علت ابتلاى شديد به زخم معده، اطبا روزه گرفتن را به هيچ وجه برايم جايز نمى‌دانند؛ حال بنده چه بايد بكنم؟ در ضمن از نظر مالى متوسط الاحوال مى‌باشم.

بسمه تعالى، اگر روزه براى شما ضرر دارد، نبايد بگيريد و روزه‌هاى قضا بر عهدۀ شما است و اگر كفاره بر عهدۀ شما است، در صورت تمكن براى هر روز به شصت مسكين اطعام كنيد.

[سؤال 3598] 1778

بسمه تعالى 14 / 9 / 1361

محضر محترم دفتر امام خمينى دامت بركاته، سلام عليكم

با كمال احترام؛ به عرض مى‌رساند كه اگر يك نفر محصل باشد و يك سال درس بخواند و در اواخر سال، يعنى هنگام امتحانات، ماه رمضان فرا رسد و ماه رمضان هم در تابستان واقع شده باشد كه انسان نتواند هم روزه بگيرد و هم درس بخواند و اگر آن چند روز را درس نخواند، زحمت يك سالش به هدر مى‌رود و به همين جهت چهار روز از روزه رمضان - كه مصادف با فصل امتحان باشد - را بخورد، تكليف شرعى او در اين خصوص، طبق فتواى امام خمينى چيست؟

بسمه تعالى، بايد روزه بگيرد و تا در حرج واقع نشود، نمى‌تواند افطار كند. بلى مى‌تواند مسافرت كند و در سفر افطار نمايد و بعد از برگشتن، در آن روز لازم نيست امساك كند.

[سؤال 3599] 1826

4. من امسال دو روز، روزه‌ام را بى‌جهت باطل كردم البته دليل داشتم ولى نمى‌دانم آيا درست است يا نادرست است من يك روز به دليل اين‌كه هوا گرم بود من گردگيرى كردم و دچار تشنگى زيادى شدم و روزه را باطل كردم و روز ديگر به خاطر اين‌كه در يك روز دو امتحان داشتم و در گرسنگى نيز درس را متوجه نمى‌شدم باز هم باطل كردم باز هم لطفاً بفرماييد تكليف چيست؟

بسمه تعالى، قضا و كفاره دارد.

[سؤال 3600] 1779

بسمه تعالى 1 / 4 / 1361

با عرض سلام و تقديم بهترين احترامات و آرزوى سلامتى رهبر عزيزمان، اين مرجع تقليد بزرگوار و رهبر مسلمانان و مستضعفين جهان، امام خمينى

در آستانۀ فرا رسيدن ماه مبارك رمضان و روزه، يك مشكل و سؤال براى ما پيش آمده و آن اين‌كه در زمانى كه ماه مبارك و خدايىِ رمضان فرا مى‌رسد متأسفانه ما كشاورزان، محصولات كشاورزيمان هنگام دروِ آن‌ها فرا رسيده و ما مجبوريم كه در ميان آفتاب داغ و يا شايد گرد و غبار روزانه، روى آن‌ها فعاليت كنيم كه در اين صورت روزه گرفتن براى ما خيلى مشكل به نظر مى‌رسد؛ حالا خواستيم كه نظر امام را در مورد اين‌كه آيا روزه بر ما واجب است يا مستحب يا هر طور ديگر، براى ما بفرستيد.

بسمه تعالى، روزۀ ماه مبارك رمضان واجب است و كار، مجوّز افطار نيست.

[سؤال 3601]

1780

بسمه تعالى 8 / 4 / 1361

خدمت رهبر عظيم الشأن انقلاب اسلامى، امام خمينى

با درود و سلام به رهبر كبير و مرجع تقليد، امام خمينى و با سلام به رزمندگانى كه در جبهه‌هاى ايران و لبنان، عليه متجاوزان مقابله مى‌كنند.

چند مسأله پيش آمده كه جواب درست آن را برايم بنويسيد:

1. الآن كسى خانۀ ما نيست و من و برادرم هستيم و من نان‌آور خانه هستم (فعلاً) و چون من در كشتارگاه اهواز كار مى‌كنم و سالن كشتارگاه پوشيده است و تقريباً 200 نفر در آن‌جا كار مى‌كنند و هر روز، اندازۀ 1000 رأس گوسفند و گاو و گاوميش مى‌آورند و ذبح مى‌كنند و آن‌ها چون خونشان حرارت زيادى دارد و هوا به درستى در آن‌جا نفوذ ندارد و من طاقت روزه گرفتن را ندارم و چند روز گرفتم ولى بى‌اندازه، هواى آن‌جا گرم است (كشتارگاه اهواز)، من طاقت نياوردم و روزه‌ام را خوردم. مى‌خواستم بپرسم آيا بايد كار بكنم و روزه نگيرم يا كار نكنم و روزه بگيرم؟

بسمه تعالى، بايد روزه بگيريد و چنانچه در وسط روز، ادامۀ روزه، حرجى شد مجازيد افطار كنيد.

2. من در سوره حمد و سلام نماز اشكالاتى دارم و چون در رسالۀ جناب‌عالى خواندم كه نوشته برويد نماز جماعت، مى‌خواستم بپرسم قضاى آن نمازها را بايد به‌جا بياورم يا نه؟

بسمه تعالى، اگر يقين به باطل بودن نمازهاى گذشته نداريد، قضا واجب نيست.

3. در رساله نوشته كه چيزهايى در كشتن حيوانات، مكروه است؛ مثلاً (نبايد گوسفند را موقعى كه ذبح مى‌كنند، گوسفند ديگر ببيند) ولى در كشتارگاه، گله، گله، گوسفند مى‌آورند و ما بايد يكى بعد از ديگرى بكشيم و همه را پيش هم و پشت سر هم رو به قبله ذبح مى‌كنيم. آيا اشكالى دارد؟

بسمه تعالى، اشكال ندارد؛ ولى بهتر است در صورت امكان، حكم مزبور مراعات شود.

طول عمر حضرت‌عالى را از خداوند خواستارم.

[سؤال 3602]

1781

بسمه تعالى 9 / 5 / 1359

قم، دفتر امام خمينى، با عرض سلام به پيشگاه رهبر عالى‌قدر

خاطر مبارك را مستحضر مى‌دارد: اين‌جانبان كشاورزان قريۀ محمدآباد بانه هستيم. در ماه مبارك رمضان كار كشاورزى بى‌نهايت فشرده است؛ زيرا بعضى‌ها درو و بقيه وجين پنبه و آب‌گيرى دارند. و درجه حرارت به طور دقيق كه از نيم ساعت به ظهر مانده تا ظهر معلوم نموديم در بيابان 44 درجه روى صفر بود. كشاورزان اگر كار نكنند امورات زندگى‌شان تأمين نمى‌شود و زراعتشان از بين مى‌رود و اگر كار كنند، نمى‌توانند روزه بگيرند. خواهشمنديم حكم شرعى آن را با در نظر گرفتن شرايط زندگى و كار ما در ماه مبارك رمضان برايمان لطف بفرماييد بنويسيد. از لطفتان سپاس‌گزاريم.

بسمه تعالى، روزۀ ماه رمضان بر هر مكلفى واجب است و بهانۀ كار و گرما مجوز افطار نمى‌شود؛ ولى اگر ادامۀ اشتغال به كار لازم بود و در اثناى روز ادامۀ روزه داراى زحمت و مشقت غير قابل تحمل بود، مى‌تواند آن روز را از زمانى كه مشقت‌بار شد افطار كند و بعداً قضا نمايد.

[سؤال 3603] 1782

بسمه تعالى

دفتر محترم امام خمينى

در بعضى از روزهاى ماه مبارك رمضان يك نفر كشاورز نوبت آبيارى دارد و در هواى گرم تابستان با بودن روزه، آبيارى تقريباً غير ممكن است و به عكس، در حال آبيارى زراعت، روزه گرفتن تقريباً غير ممكن است؛ يعنى طورى است كه اگر روزه باشد، لطمه به زراعت و يا مسلّماً لطمه به سلامتى مى‌زند. لطفاً مى‌خواهيم بدانيم آيا اين شخص مى‌تواند روزۀ آن روز را افطار كند و قضاى آن را بگيرد يا خير؟

بسمه تعالى، اگر مى‌تواند كار را ترك كند، بايد روزه بگيرد و اگر نمى‌تواند، هر وقت به حرج افتاد مى‌تواند افطار نمايد؛ ولى تا در حرج واقع نشده، نبايد روزه را باطل كند.

[سؤال 3604] 2894

38. آيا روزه گرفتن براى رزمندگان در ماه رمضان واجب است يا نه؟

بسمه تعالى، روزۀ واجب از مكلف ساقط نيست؛ ولى اگر در اثناى روز ادامۀ روزه حرجى شود مى‌تواند افطار كند.

[سؤال 3605] 4951

3. جاهايى خيلى گرم است در ماه مبارك رمضان روزه مى‌گيرند بعد از ظهر دهانشان خشك مى‌شود از كار كردن باز مى‌مانند روز را به سختى به سر مى‌رسانند همه مردم زراعت‌كار هستند همه از گرما ضعف مى‌كنند بعضى‌ها نمى‌توانند روز را به مغرب برسانند از شدت گرما روزه را مى‌خورند اين‌ها مى‌توانند به گرما روزه نگيرند هر وقت هوا سرد شد روزه بگيرند يا نه جايز نيست؟ شما بيان فرماييد.

بسمه تعالى، در فرضى كه ذكر شده نمى‌توانند روزه را افطار كنند.

[سؤال 3606] 5681

2. بعضى بچه‌ها هستند كه اول بلوغ، پدر و مادر به آن‌ها مى‌گويند: «شما ضعيف هستيد و روزه نگيريد». ولى خود آن بچه‌ها تشخيص نمى‌دهند كه روزه مضر است يا نه. و به گفتۀ پدر يا مادر روزه نمى‌گيرند و بعد از رشد و بزرگ شدن هم ياد ندارند كه

آن روز واقعاً ضعيف بوده‌اند و روزه مضر بوده يا نه، فقط پدر يا مادر مى‌گويند كه «شما ضعيف بوديد». اين‌گونه اشخاص علاوه بر قضا كفاره عمد هم بايد بدهند يا خير؟

بسمه تعالى، لازم نيست.

[سؤال 3607]

7006

17. اگر كسى بدون سحرى بماند، مى‌تواند روزه‌اش را بخورد؟

بسمه تعالى، افطار جايز نيست؛ مگر آن‌كه ادامۀ روزه حرجى شود.

[سؤال 3608] 1783

بسمه تعالى 20 / 1 / 1362

حضور محترم رهبر عالى‌قدر انقلاب اسلامى؛ چند سؤال شرعى دارم كه به شرح زير مى‌باشد:

1. بنده كارگرى هستم در يكى از شهرهاى خوزستان و شغلى دارم كه همه‌اش با آهن سر و كار دارم و در ماه رمضان به علت گرماى زياد و به خصوص كارى كه من دارم - كه همه‌اش با آهن‌هاى داغ كار مى‌كنم - روزه گرفتن برايم بسيار مشكل است و نمى‌توانم روزه بگيرم و كارم طورى است كه خرج زندگى خود و خانواده فقط از اين كار است و در ضمن، بنده قرضى دارم كه بايد هر ماه پرداخت كنم و به اين دليل نمى‌توانم در ماه رمضان بيكار باشم؛ از حضورتان استدعا دارم كه بفرماييد بنده چه كنم؟

بسمه تعالى، بايد روزه بگيريد و اگر كار را نمى‌توانيد ترك كنيد و در بين روز به حرج افتاديد، مى‌توانيد افطار نماييد.

2. در نماز جمعه وقتى كه امام مشغول خطبه است، برگشتن به چپ و راست يا حرف زدن در بين خطبه چه صورت دارد؟

بسمه تعالى، مانع ندارد، ولى نبايد موجب فوات فائده خطبه شود.

[سؤال 3609] 1784

بسمه تعالى

با سلام و درود فراوان به امام امت

نظر به اين‌كه در چند سال اخير، ماه مبارك رمضان مصادف با اوايل تابستان

مى‌باشد و محصول كشاورزان ورامين - از جمله گندم و جو و صيفى‌جات - در اين زمان به دست مى‌آيد و گرماى طاقت‌فرساى اين منطقه، كشاورزان را بر سر دو راهى قرار داده است كه آيا روزه را گرفته و محصول را جمع نكنند و يا محصول را جمع كرده و روزه را نگيرند، لذا از آن امام بزرگوار تقاضا داريم كه ما را در مورد اين مسأله و قضا يا كفاره داشتن روزه‌هايمان ارشاد فرمايند.

والسلام عليكم ورحمة الله وبركاته

بسمه تعالى، اگر جمع‌آورى محصول براى شخص ضرورت داشته باشد و روزه گرفتن براى او حرجى و مشقت زياد دارد، مى‌توانند پس از آن‌كه به مشقت افتادند روزه را افطار كنند ولى تا به مشقت نيفتاده‌اند حق ندارند افطار كنند و اگر افطار نمايند، بايد كفاره بدهند.

[سؤال 3610] 1785

بسمه تعالى 8 / 4 / 1361

تهران، دفتر امام خمينى

1. اگر يك نفر كارش سخت باشد كه نتواند روزه بگيرد و اگر روزه بگيرد، نمى‌تواند كار بكند و اگر كار نكند، خود و عائله‌اش خرجى ندارند، تكليف چيست؟

بسمه تعالى، روزۀ ماه مبارك رمضان واجب است و كار، مجوّز افطار نيست ولى اگر در حال روزه، ادامۀ آن حرجى شد و نتوانست روزه را به آخر برساند مجاز است افطار كند.

2. كارگران شركت نفت در ادارۀ بهره‌بردارى كار مى‌كنند، مدت هشت روز سر كار هستند و چهار روز استراحت در منزل، و محل كار تا منزل 10 فرسنگ و 12 ماه سال بدين صورت كار مى‌كنند؛ نماز و روزۀ اين‌ها قصر است يا تمام؟

بسمه تعالى، در مسير و محل كار، حكم مسافر دارند و قضاى روزه را ايام استراحت در وطن انجام دهند.

3. كارگران شركت نفت هر روز بايد بروند سر چاه‌هاى نفتى و بهره‌بردارى و بعد از ظهر برمى‌گردند و

اين رفت و آمد، 15 فرسنگ يا بيشتر مى‌باشد؛ نماز و روزۀ آن‌ها قصر است يا تمام، بدون توقف ده روز در منزل؟

بسمه تعالى، در مسير و محل كار، حكم مسافر دارند.

[سؤال 3611] 1377

2. شاطر نانوايى به خاطر گرماى بيش از حد تنور روزه‌اش را مى‌خورد و مى‌گويد كه با اين گرماى هوا و گرماى تنور نمى‌توانم روزه بگيرم و شايد هم در زمستان قضاى روزه را بگيرد. آيا او مجاز است كه اين كار را مى‌كند؟ يعنى هر فردى كه امثال چنين شغل‌ها را دارا بود، مى‌تواند در اين فصل روزه نگيرد؟ به هر حال، شاطر نانوا و امثالهم چه كار بايد بكند؟

بسمه تعالى، عذر مزبور، مجوز افطار نيست.

[سؤال 3612] 1078

10. با ملاحظۀ آن‌كه روزۀ منذور، در سفر جايز است - با شرايطى كه در تحرير بيان فرموده‌ايد - آيا مراد، اين است كه روز معينى را نذر كند - مثلاً اول ماه - و يا اين‌كه اگر نذر كند روزى را روزه بگيرد - چه در سفر و چه در حضر - را نيز شامل مى‌شود؟

و آيا اين حكم، مخصوص كسى است كه در حضر باشد و نذر كند و يا اين‌كه در سفر هم مى‌تواند نذر كند؟

بسمه تعالى، مراد، فرض دوم است و يا روزه در سفر را نذر نمايد و فرقى بين اين‌كه خواندن صيغه، در حضر باشد يا سفر نيست.

[سؤال 3613] 1377

4. بعضى‌ها چون زخم معده دارند روزه نمى‌گيرند. آيا تشخيص اين مرض توسط هر پزشكى قابل قبول حضرت امام مى‌باشد يا اين‌كه بايد پزشك مورد نظر، متعهد و پرهيزگار باشد؟

بسمه تعالى، قول پزشك اگر موجب اطمينان باشد كفايت مى‌كند.

[سؤال 3614]

1786

بسمه تعالى

1. اشخاصى كه روزه قضا بر ذمه آن‌ها است مى‌توانند براى گرفتن روزه اجير شوند يا خير؟ بر فرض جواز، اگر وقت قضاى روزه خودشان مضيّق باشد باز هم مى‌توانند اجير شوند يا خير؟

بسمه تعالى، در وسعت وقت، مانع ندارد و در فرض ضيق وقت، جايز نيست و صحت اجاره، محل اشكال است؛ ولى روزه‌اى كه به نيابت بگيرند صحيح است.

2. اشخاصى كه قضاى روزه بر ذمه آن‌ها بوده و نگرفته‌اند و فعلاً از گرفتن روزه معذورند و عذر آن‌ها هم برطرف شدنى نيست تكليف آن‌ها چيست؟

بسمه تعالى، بايد وصيت كنند.

[سؤال 3615] 1787

بسمه تعالى

با درود و سلام به امام كبيرمان خمينى بت‌شكن و با اميد پيروزى نهايى براى رزمندگان اسلام

1. كسى كه روزۀ قضا دارد نمى‌تواند روزۀ مستحبى بگيرد؟ و يا اگر قبلاً حكم مسأله را نمى‌دانسته و روزۀ مستحبى گرفته و نيت قضا را نداشته در صورتى كه روزۀ قضا به عهدۀ او بود و نيت روزۀ مستحبى كرده آيا بعد از فهميدن مسأله روزه‌هايى را كه قبلاً به حكم مستحبى گرفته به روزۀ قضاى او حساب مى‌شود؟

بسمه تعالى، به‌جاى قضا حساب نمى‌شود.

2. كسى كه آموزگار است و هفته‌اى يك بار به خانه خود برمى‌گردد و در واقع نه ده روز در محل كار مى‌ماند (يك هفته مى‌ماند) و نه در خانۀ خود و فاصلۀ خانه خود تا محل كار نماز شكسته است آيا اين فرد مى‌تواند روزه را كامل بگيرد و نماز را نيز تمام بخواند يا هميشه بايد شكسته بخواند و روزه نگيرد؟

بسمه تعالى، در غير وطن نمازش شكسته است و نمى‌تواند روزه بگيرد و بايد قضاى روزه را از سال تأخير نيندازد.

3. چون مخارج فرزند به عهدۀ پدر و مادر است اگر اين مخارج را پدر و مادر از راه حرام به دست آورند و لباس فرزندان غصبى باشد و فرزندان نيز از آن مسأله اطلاع دارند آيا مسئوليتى متوجه

فرزندان است؟

بسمه تعالى، اگر بداند چيزى تماماً يا بعضاً غصب است تصرف در آن حرام است.

4. كسى كه فرضاً چندين سال پيش مالى را كه پارچه بوده غصب كرد و آن را لباس دوخته و حال از كار خود پشيمان شده و مى‌خواهد مالى را كه غصب كرده به اندازۀ آن پولش را بپردازد اولاً اين پول را به كجا بدهد؟ ثانياً آيا بايد اين نرخ پارچه‌ها را به نرخ روز بدهد يا به نرخ همان سالى كه آن را غصب كرده چون آن سال فرضاً چهار سال پيش قيمت پارچه ارزان‌تر از حال بوده.

بسمه تعالى، با وجود عين لباس بايد عين آن را و با تلف آن قيمت روز تلف آن را به صاحبش رد كند و اگر او را نمى‌شناسد و مأيوس از شناسايى او است از طرف او به فقير صدقه

بدهد.

والسلام عليكم ورحمة الله وبركاته.

خدايا، خدايا، تا انقلاب مهدى از نهضت خمينى محافظت بفرما.

[سؤال 3616] 736

2. روزه‌هاى مستحبى كه در روزهاى دوشنبه و پنج‌شنبه هر هفته و در طول سال گرفته مى‌شود، كفايت از قضاى روزۀ ماه مبارك رمضان مى‌كند يا خير؟

بسمه تعالى، روزۀ مستحبى كافى از روزۀ واجب نيست و كسى كه قضاى روزۀ واجب دارد، نمى‌تواند روزۀ مستحبى بگيرد.

[سؤال 3617] 1409

2. آيا كسى كه قضاى روزه ماه رمضان بدهكار است مى‌تواند نذر كند و روزۀ نذر به‌جا آورد؟

بسمه تعالى، نمى‌تواند.

[سؤال 3618]

1754

3. شخصى قبل از ظهر مسافرت كرده و پيش از ظهر هم برگشت و چيزهايى كه روزه را باطل مى‌كند انجام نداده، مى‌تواند روزه بگيرد يا نه؟

بسمه تعالى، مانع ندارد و اگر روزه واجب معين است واجب است نيّت كند و روزه بگيرد.

[سؤال 3619] 1788

بسمه تعالى 16 / 3 / 1361

دفتر رهبر عالى قدر حضرت امام خمينى دامت بركاته، احتراماً متمنى است هرچه زودتر به اين مسأله جواب فرماييد

اين‌جانب قبلاً چند سال در تهران ساكن بودم ولى روى اجبار و نبودن خانه اجاره‌اى به فرديس كرج كه تا تهران 50 كيلومتر است خانه‌ام را بردم ولى محل كار خودم تهران است كه همه روزه صبح‌ها مى‌آيم و عصرها مى‌روم قبلاً اين مسأله را به آيت الله خويى مراجعه كردم ولى چون مقلد امامم و اجازه به غير نمى‌دهد على‌هذا متمنى است زودتر تا نرسيدن ماه مبارك جواب مرقوم داريد كه تكليفم در تهران و فرديس چيست؟ ضمناً به عرض برسانم از تهران اعراض ننموده‌ام و در صورتى كه وزارت مسكن اجازه بدهد درصدد خريد خانه هستم و بفرماييد چون خانۀ قبلى كه در تهران ساكن بودم در مسير راهم نيست آيا وقتى وارد تهران مى‌شوم تا ظهر نشده در حال امساك هستم بعداً بايد به محل خانه قبلى بروم اذان كه دادند نيت كنم و برگردم سر كارم آن وقت تكليف فرديس براى نمازم چيست روزهايى كه تعطيل هستم بايد شكسته بخوانم يا درست منتظر جواب هستم.

بسمه تعالى، اگر قبل از ظهر به خانه‌اى كه در تهران داريد برويد و بعدازظهر از آن‌جا برويد مى‌توانيد روزه بگيريد و گرنه حكم مسافر داريد.

[سؤال 3620]

1854

10. در ماه رمضان كسانى كه مى‌خواهند به مسافرت بروند بايد از شب نيّت مسافرت داشته باشند يا نه و آيا حكم آن فرق مى‌كند كه از شب قصد سفر داشته باشد يا نداشته باشد؟

بسمه تعالى، فرقى در حكم نيست.

[سؤال 3621] 1316

4. افرادى هستند كه اصفهان وطنشان مى‌باشد و براى كار غير رانندگى، پهلوى راننده مى‌نشينند و براى بررسى تصادفات، اين طرف و آن طرف مى‌روند يا اين‌كه كار دفترى دارند و خلاصه، برنامۀ آن‌ها چنين است كه 24 ساعت در سگزى هستند و 24 ساعت در اصفهان. نماز و روزۀ آن‌ها چگونه است؟ و اگر روزۀ آن‌ها صحيح نيست و نبايد بگيرند، اگر در ماه رمضان چنين كنند، آيا روزۀ آن‌ها صحيح مى‌باشد يا نه؟ اين افراد در

اصفهان سحرى خورده و نيت روزه مى‌كنند؛ بعداً صبح به طرف سگزى مى‌روند و در سگزى مفطر به‌جا نياورده و خلاصه، قبل از ظهر به اصفهان بر مى‌گردند و قصد روزه مى‌كنند و بعد از ظهر دو مرتبه به سگزى بر مى‌گردند.

بسمه تعالى، در وطن و رفت و آمدهاى كمتر از مسافت شرعى، نماز و روزه تمام است و اگر از وطن به مقدار مسافت دور شدند و دوباره قبل از ظهر به وطن برگشتند، در صورتى كه بين راه چيزى نخورده باشند، نيت روزه كنند و صحيح است.

[سؤال 3622] 1890

7. كسى روزه داشت و به قصد مسافت شرعى از حد ترخص خارج شد ولى به حد مسافت نرسيده برگشت به وطن پيش از ظهر چيزى نخورده آيا بايد قصد روزه كند يا نه؟

بسمه تعالى، بايد روزه بگيرد.

[سؤال 3623]

1890

6. كسى كه روزه گرفته و پيش از ظهر به قصد سفر خارج شده تا حد مسافت شرعى، سپس چيزى نخورده مراجعت مى‌كند آيا مى‌تواند يا لازم است قصد روزه كند دوباره، مانند مسافرى كه قبل از ظهر به وطن رسيده، اگر چيزى نخورده باشد بايد قصد روزه نمايد يا نه؛ چون قصد روزه‌اش با قصد مسافت و خروج از حد ترخص باطل شد و نمى‌تواند دوباره قصد روزه كند؟

بسمه تعالى، اگر قبل از ظهر به وطن خود رسيده بايد روزه بگيرد.

[سؤال 3624] 1789

بسمه تعالى 6 / 4 / 1361

كسى كه در ماه مبارك رمضان صبح مسافرت كند و هشت فرسخ برود و قصد داشته باشد قبل از ظهر به محل سكونتش برگردد، آيا مى‌تواند امساك كند تا وقتى رسيد به محل سكونتش قصد روزه كند؟

بسمه تعالى، مانع ندارد و در صورت امساك پس از بازگشت قبل از ظهر به وطن، واجب است نيت روزه نمايد.

[سؤال 3625] 1790

بسمه تعالى 9 / 3 / 1361

خدمت حضرت امام خمينى

با درود و سلام به رهبر انقلاب تقاضا دارم كه چون كنيز شما كارگر است و فاصله از محل زندگى خود تا محل كارش (دو روز در دو هفته) حدود 5 فرسخ مى‌باشد، به من بفرماييد كه آيا روزه اين‌جانب در ماه مبارك رمضان كه در يك روز 10 فرسخ راه رفت و برگشت دارم باطل است يا صحيح مى‌باشد؟ دست‌هاى شما را مى‌بوسم. بسمه تعالى، حكم مسافر داريد و نمى‌توانيد روزه بگيريد؛ مگر اين‌كه قبل از ظهر به وطن برگرديد يا بعد از ظهر از آن‌جا برويد.

[سؤال 3626]

1301

7. شخصى در ماه رمضان از شهرى كه وطنش نيست، سحرى مى‌خورد به نيت اين‌كه قبل از ظهر، به وطنش برسد و روزه بگيرد. آيا از اول وقت مى‌تواند قصد روزه نمايد؟

بسمه تعالى، نيت روزه در حال سفر صحيح نيست؛ ولى اگر قبل از ظهر به وطن رسيده و قبلاً افطار نكرده، بايد نيت روزه كند و صحيح است.

[سؤال 3627] 1766

2. اگر شخص بالا، روز ماه رمضان از نارمك بيايد پالايشگاه (38 كيلومتر) و قبل‌ازظهر، 38 كيلومتر برگردد منزل، و قبل‌ازظهر در منزل نيت روزه كند، روزه‌اش درست است يا نه و حال آن‌كه صبح ماه رمضان 76 كيلومتر راه رفته است؟

بسمه تعالى، با فرض اين‌كه در راه، تناول مفطر نكرده و قبل‌ازظهر به وطن برگشته، بايد نيت روزه كند و روزه‌اش صحيح است.

[سؤال 3628] 1766

3. اگر شخص بالا، صبح ماه رمضان از نارمك بيايد پالايشگاه 38 كيلومتر و قبل‌ازظهر، 36 كيلومتر برگردد و در دو كيلومترى منزلش، در منزل يكى از اقوام بماند،

روزه‌اش چطور است؟

بسمه تعالى، تا به منزل نرسيده، حكم سفر باقى است.

[سؤال 3629] 1791

بسم الله الرحمن الرحيم

حضرة آية الله العظمى الامام الخميني دام ظله

السلام عليكم ورحمة الله وبركاته و بعد نرجوكم التفضل بإفتائنا في ما يلي:

1. عامل في منطقة عملي يبتعد عن وطنه المسافة الشرعية يخرج إلى مقرّ عمله يوم السبت ويعود وطنه عصر الأربعاء (ومعه نيته البقاء في عمله هذا ما لم يفصل ولكنه

لايعلم مدة بقائه في منطقته هذه قد ينقل إلى منطقة عمل اُخرى) فما حكمه من ناحيه القصر والتمام فإن كان القصر فما حكمه وقد توهّم أنّ حكمه التمام لمدة عشر سنوات وصام و هو يعود إلى أهله في شهر رمضانه يومياً؟

بسمه تعالى، حكمه حكم المسافر، ولو وصل إلى وطنه قبل ظهر شهر رمضان ولم يتناول المفطر يجب عليه نية الصوم ويصحّ صومه.

[سؤال 3630]

2. عامل كما في السؤال الأوّل حاله، إلاّ أنّه يخرج أيضاً من منطقة عمله مسافة شرعية يومياً؟

بسمه تعالى، إذا لم يتّخذ السفر شغلاً وعملاً له يكون بحكم المسافر.

3. ما حكم الدخول في عمل ووظيفة والحال أنّه لا يتمّ ذلك حتّى يجرى عليه فحص طبي دقيقة حتّى على العورة؟

بسمه تعالى، لا يجوز إذا كان مستلزماً للمحرّم.

4. ما حكم الدخول في المدارس الحكومية عندنا (في السعوديه) ومن مناهجهم تدريس المذهب الوهّابي ولا يوجد البديل عند هذه المدارس للتعلّم؟

بسمه تعالى، لا يجوز إذا كان موجباً للانحراف.

5. ما حكم التدريس في المدارس المذكوره إذا كان يدرس مناهج لا يمتّ إلى المذهب الوهّابي بصلة أو يمتّ مع بيانه للحقّ ولكنّه قد يبتلي أحياناً بتدريس نفس منهج المقروء عليه مع مخالفته للحقّ؟

بسمه تعالى، حكمه حكم سابقه.

[سؤال 3631] 1792

بسمه تعالى 16 / 4 / 1361

محضر مقدس آيت الله العظمى، رهبر عالى‌قدر، آقاى خمينى، مدّ ظله العالى

شخصى از وطن خود هر روز مى‌رود به هشت فرسخى يا بيشتر، مدتى است - شايد پنج سال يا بيشتر باشد - كارمند يك شهرى است؛ ناچار است در ماه رمضان هم رفت و آمد كند، لذا هر صبح مى‌رود محل كارش، قبل از ظهر برمى‌گردد به وطن

خود؛ نماز ظهر و عصر را در خانۀ خود مى‌خواند؛ بعد از ظهر مى‌رود محل كار خود، غروب آفتاب همان روز برمى‌گردد باز به خانۀ خود؛ در ماه رمضان، روزه و غير ماه رمضان نمازش چه صورت دارد؛ بايد تمام كند يا قصر؟ با كمال تشكر؛ جواب مرحمت فرماييد.

بسمه تعالى، در محل كار و بين راه، حكم مسافر دارد؛ اگر نماز را در محل كار بخواند، بايد قصر بخواند و براى روزه اگر بعد از ظهر از وطن خارج شود، روزه صحيح است.

[سؤال 3632] 1793

بسمه تعالى 25 / 8 / 1358

شخصى قبل از ظهر در ماه مبارك به سفرى مى‌رود كه تقريباً بيست فرسخ رفتن و برگشتن است و مفطرى به عمل نياورده و قبل از ظهر به وطن مى‌رسد. آيا روزه او صحيح است يا خير؟

طول عمر حضرت‌عالى را از خداوند خواستارم.

بسمه تعالى، بايد نيت روزه كند و صحيح است.

[سؤال 3633] 836

4.

اگر در ماه مبارك رمضان، بعد از اذان صبح از كرج به شميران (محل كار) رفته و قبل از اذان ظهر به مركز تهران برگشته (بدون انجام اعمالى كه باعث افطار روزه شود) و بعد از اذان ظهر به كرج بروم، روزۀ آن روز صحيح است؟ البته هر روز اين كار تكرار شود؟

5.

تكليف نماز و روزه‌هاى قبلى كه به‌جا آورده‌ام چطور است؟

بسمه تعالى، 4 و5، اگر قبل از ظهر به محله‌اى كه آن‌جا را وطن انتخاب نموديد، برسيد روزه صحيح است و نماز و روزه‌اى كه مخالف وظيفۀ مقرّره انجام شده قضا دارد.

[سؤال 3634]

73

2. آيا مى‌شود صبح كه سر كار مى‌روم (رفت و آمد حدود 70 كيلومتر) مدتى به ظهر مانده آن قدر به محل اقامت نزديك شوم كه فاصله كمتر از 24 كيلومتر شود در آن‌جا نماز را كامل بخوانم و روزه را هم بگيرم يعنى افطار ننمايم پس از خواندن نماز باز به محل كار مراجعت نمايم و آخر وقت به محل سكونتم برگردم.

بسمه تعالى، رسيدن به 24 كيلومترى كافى نيست اگر قبل از ظهر به وطن خود برسيد و افطار نكرده باشيد مى‌توانيد روزه بگيريد ولى اگر محل سكونت وطن شما نباشد در هر صورت حكم مسافر داريد.

[سؤال 3635] 1794

بسمه تعالى 6 / 5 / 1361

محضر مبارك حضرت آيت الله العظمى امام خمينى

با توجه به مسأله شمارۀ 1722 توضيح المسائل كه مسافر چنانچه پيش از ظهر شرعى به وطن خويش برسد و مفطرى انجام نداده باشد، مى‌تواند قصد روزه نمايد و روزه بگيرد، بفرماييد: اگر مسافر پيش از ظهر از وطن سفر كرده و پيش ازظهر همان روز به وطن مراجعت نمايد و اين امر - به علت دور بودن محل خدمت از وطن - همه روزه تكرار گردد، مى‌تواند روزه بگيرد يا خير؟

بسمه تعالى، مى‌تواند در سفر مفطر به‌جا نياورد تا با رسيدن پيش‌ازظهر به وطن، نيت روزه نمايد و روزه‌اش صحيح است.

[سؤال 3636] 1795

بسمه تعالى

برادران محترم دفتر امام خمينى

با عرض سلام به عرضتان مى‌رسانم: اين‌جانب كارگر شركت صنايع بسته‌بندى ايران، مدت يازده سال است كه در شركت مزبور، واقع در كيلومتر 12 جادۀ قديم كرج

مشغول به كار مى‌باشم و منزلم در افسريه مى‌باشد، كه از منزل تا محل كار سى كيلومتر مى‌باشد، كه ساعت يازده صبح از درب شركت خارج شده و ساعت دوازده ظهر به اتوبان افسريه مى‌رسم، كه تقريباً حدود چهار كيلومتر با منزل اين‌جانب فاصله است. مى‌خواهم بدانم آيا روزۀ من باطل است يا خير؟ در ضمن، يادآورى مى‌شود كه از خرداد 1351 در تهران بوده و مدت هفت سال در نيروى هوايى بوده و چهار سال نيز در افسريه ساكن مى‌باشم.

بسمه تعالى، اگر محلۀ افسريه وطن او است و قبل از ظهر به آن محله رسيده، نيت روزه كند و صحيح است، هرچند قبل از ظهر به منزل نرسيده باشد.

[سؤال 3637] 1279

4. در صورتى كه براى شخص مذكور، كرج وطن محسوب نشود و با امساك از مفطرات در روز ماه مبارك رمضان و ورود قبل از زوال به تهران؛ مى‌تواند نيت روزه بكند؟ با توجه به نظر جديد حضرت‌عالى كه تهران از شهرهاى فوق العاده است و مبدأ سفر از منزل محسوب مى‌شود و تا در مراجعت به منزل نرسيده است، مسافر است؛ شخص نامبرده كه موقتاً در كرج سكنا نموده و قبل از ظهر ماه مبارك رمضان وارد تهران مى‌شود، كجاى تهران مى‌تواند نيت روزه بكند؟ ابتداى محدودۀ تهران يا منزل قبل از هجرت به كرج كه فعلاً وجود ندارد يا حد ترخص محدودۀ تهران يا حد ترخص فرضى منزل سابق در تهران؟

بسمه تعالى، اگر قبل از ظهر به همان محل قبل از هجرت برسد، در صورتى كه از آن‌جا اعراض نكرده باشد؛ نيت روزه صحيح است.

[سؤال 3638] 1279

5. كسى كه وطن او تهران است و هنگام خروج از منزل مى‌داند براى انجام كارهايى متعاقباً بدون خروج از تهران بيش از چهار فرسخ در رفت و بيش از هشت

فرسخ در مجموع رفت و برگشت مى‌پيمايد چنين شخصى بر حسب نظر مبارك حضرت‌عالى كه در روزنامۀ جمهورى اخيراً منتشر شد مسافر است اما سؤالى مطرح است كه آيا چنين شخصى در ماه مبارك رمضان به مجرد رسيدن به محل كار يا حد ترخص فرضى خانه خود مى‌تواند تجديد نيت بكند؟

بسمه تعالى، با رسيدن به محله‌اى كه وطن او است مى‌تواند نيت روزه كند.

[سؤال 3639] 1796

بسمه تعالى 16 / 4 / 1361

حضور محترم رهبر كبير انقلاب اسلامى، امام خمينى، دامت افاضاته

ضمن طلب پيروزى رزمندگان اسلام در جبهه‌هاى نبرد حق عليه باطل و نابودى صهيونيسم جهانى، تقاضا مى‌نماييم كه مسائل زير را روشن فرماييد:

1. چنانچه شخصى در تهران، هر روز مسافت هشت فرسخ را از منزل تا محل كار خود طى نمايد، براى اين‌كه روزه‌اش باطل نشود، در هنگام برگشت، حداقل در چه فاصله‌اى از در خانۀ خود بايد باشد؟ آيا ديدن ديوار خانه از مسافت مثلاً سيصد مترى و يا رسيدن به محل، در وقت اذان ظهر صحيح است يا خير؟

بسمه تعالى، اگر قبل از ظهر به وطن برسد و قصد روزه نمايد، روزه صحيح است.

2. آيا طى نمودن مسافت هشت فرسخ در داخل شهر يا مثلاً طى نمودن فاصله بين شوش و شميران، باعث شكستن نماز و يا باطل شدن روزه مى‌شود يا خير؟

بسمه تعالى، در تهران، مبدأ مسافت، منزل است.

3. اگر كسى به نيت رفتن به مقصدى كه باعث شكستن نماز او نمى‌شود برود، اگر بر حسب اتفاق كارى پيش بيايد كه بايد از حد مسافت شرعى خارج شود، آيا نماز او قصر و روزۀ او باطل مى‌شود يا خير؟

بسمه تعالى، اگر از جايى كه قصد جديد كرده تا مقصد، چهار فرسخ باشد نماز شكسته مى‌شود.

4. در قبل از انقلاب اسلامى، جهت ترخيص كالا مبالغى به عنوان انعام داده مى‌شد. در حال حاضر اگر

اين مبلغ پرداخت نشود، كالا را دير ترخيص نموده و با مشكلات زيادى روبه‌رو مى‌نمايند. آيا ادامۀ اين انعام از لحاظ شرعى صحيح است يا خير؟

بسمه تعالى، با مراعات رضايت صاحب پول و مقررات دولت اسلامى مانع ندارد.

[سؤال 3640] 3134

4. موقع برگشت از مرخصى به جبهه، سحرى را در ساوه خوردم ولى آن روز را روزه گرفتم - يعنى فردايش را - بعد حدود ساعت 10 الى 11 وارد كردستان شدم؛ آيا روزه‌ام صحيح است يا نه؟ اگر نه، قضاى آن چطور است؟

بسمه تعالى، چنانچه قبل از ظهر به محل اقامۀ ده روز رسيده‌ايد و قصد روزه كرده‌ايد روزه صحيح است.

[سؤال 3641] 1797

بسمه تعالى 12 / 4 / 1361

دفتر امام خمينى، دام ظله العالى، پس از ابلاغ تحيت و سلام، لطفاً بفرماييد:

1. اگر شخصى در وطنش باشد و هنوز ظهر نشده است، مسافرت نمود و هنوز هم ظهر نشده، به وطنش برگشت، آيا مى‌تواند وقتى كه هنوز به منزلش نرسيده، روزۀ خود را افطار كند؟ يعنى به محدودۀ منزل بايد برسد يا اگر نرسيده مى‌تواند افطار كند؟

بسمه تعالى، اگر مقدار مسافت شرعى را پيموده، تا به وطن نرسيده مى‌تواند افطار كند.

2. شخصى از منزلش مسافرت كرد و وقتى برگشت، به منزلش نرفته و آمد محل كارش، كه تا منزلش 2 الى 6 كيلومتر يا بيشتر فاصله دارد. اگر خواست محل كارش نمازش بخواند تكليفش چيست؟

بسمه تعالى، در شهرهاى متعارف با رسيدن به حد ترخص شهر، حكم سفر قطع مى‌گردد و در شهرهاى بزرگ خارق العاده با رسيدن به محله‌اى كه منزل او در آن محله قرار دارد حكم سفر قطع مى‌شود.

3. شخصى از منزلش كه مبدأ، حساب مى‌شود قصد مسافرت نمود. آيا اگر يك كيلومتر يا كمتر آمد و هنوز داخل محدودۀ منزلش مى‌باشد، بايد نمازش را شكسته بخواند يا بايد از حد ترخص خارج شود

كه نمازش را شكسته بخواند؟

بسمه تعالى، در شهرهاى بزرگ خارق العاده گرچه مبدأ مسافت، منزل است ولى حكم سفر از هر محله مترتّب مى‌شود.

4. شخصى كفارۀ روزۀ خود را برنج و روغن به فقير داده. آيا صحيح است؟

بسمه تعالى، اشكال ندارد.

5. مسافرى كه مى‌خواهد ده روز در محلى بماند و از روز اول هم قصد دارد كه در بين ده روز به اطراف آن‌جا كه به 5/22 كيلومتر شرعى نمى‌رسد برود آيا هر روز مى‌تواند دو ساعت - هر وقت از شبانه روز خواست - برود و برگردد؟ و آيا در اين صورت، قصدش به‌هم نمى‌خورد؟

بسمه تعالى، در تمام ده روز، فقط يك‌بار به مقدار يك ساعت تا دو ساعت مانع ندارد.

6. اگر در بين ده روز - كه شخصى قصد كرده بماند - منصرف شد، آيا اگر خواست قصدش به‌هم بخورد، لازم است كه از 5/22 كيلومتر خارج شود يا اگر فقط نيت بكند كه به‌هم بزند، كافى است؟

بسمه تعالى، بعد از قصد و خواندن حداقل يك نماز چهار ركعتى، تا سفر جديد انجام نگرفته حكم اقامت باقى است.

7. شخصى 10 سال است كه به تهران آمده؛ كارش و شغلش تهران است. آيا وطن او حساب مى‌شود يا بايد قصد وطن نمايد؟

بسمه تعالى، بدون قصد توطّن، وطن محسوب نمى‌شود.

8. اگر شخصى نيت بكند روزۀ خود را باطل كند و رفت چيزى برداشت و تا نزديك دهان خود آورد ولى نخورد، آيا روزه‌اش باطل است؟ اگر به شوخى اين كار را انجام داد ولى چيزى نخورد حكم چگونه است؟

بسمه تعالى، تنها نيت خوردن يا آشاميدن، روزه را باطل نمى‌كند.

9. دربارۀ حق مارّه فتواى حضرت امام چيست؟ شخصى در حال رفتن است كه مى‌بيند از ديوار باغ مقدارى شاخۀ ميوه بيرون ريخته؛ آيا مى‌تواند مقدار كمى بخورد يا خير؟

بسمه تعالى، در فرض مرقوم، جايز نيست بنابر احتياط.

10. شخصى جنب شده و نتوانست غسل كند و تيمم بدل از غسل نمود و نماز صبح را خواند و باز نتوانست غسل كند. آيا براى خواندن نماز مغرب و عشا و ظهر و عصر، يك تيمم بدل از غسل كفايت مى‌كند؟ اگر يك تيمم نمود براى نماز ظهر و عصر و باطل نشد، مى‌تواند باز با همان تيمم بدل از غسل، نماز مغرب و عشا بخواند؟

بسمه تعالى، تا عذر مجوز تيمم بدل از غسل باقى است، تيمم بدل از غسل به قوّت خود باقى است و اگر بعد از آن، حدث اصغر سر زند فقط وضو يا تيمم بدل از وضو لازم است.

[سؤال 3642] 1798

بسمه تعالى 10 / 4 / 1361

با سلام و درود فراوان بر امام امت خمينى بت‌شكن و درود به روان پاك شهيدان 7 تير؛ به خصوص شهيد مظلوم دكتر بهشتى و ديگر شهيدان انقلاب اسلامى.

يك عرض كوچكى خدمت جناب‌عالى دارم كه مربوط به مسائل ماه مبارك رمضان است، كه فرض كنيد من صبح از خانه بيرون مى‌روم و براى انجام يك كار مجبورم كه مسافرت كنم و صبح راه مى‌افتم و تا ظهر برمى‌گردم به منزل خود، مثلاً فرض كنيد كه من صبح با هواپيما از مشهد حركت مى‌كنم به قصد تهران يا تبريز و از ظهر هم زودتر برمى‌گردم به منزل خود، اين روزۀ من قضا مى‌شود يا خير؟ چون من نماز را در وطن به جا مى‌آورم و نماز من تمام خوانده مى‌شود، براى روزۀ من شما چه تذكر مى‌دهيد؟

بسمه تعالى، اگر پيش از افطار كردن روزه در سفر، قبل از ظهر به وطن بازگرديد، روزه صحيح است. ان شاء الله موفق باشيد.

[سؤال 3643] 1799

بسمه تعالى

خدمت رهبر كبير انقلاب اسلامى، حضرت نايب الامام، امام خمينى

با سلام بر امام عزيزمان و اميد اين‌كه خدا تا انقلاب مهدى فاطمه او را نگهدارد و ثمرۀ تلاش او و خون شهيدان را به ثمر رساند، مطلب زير را طلب استفتا دارم:

قبلاً از امام دربارۀ غير وطن بودن محل كار، به شرط موقت، سؤال كردم و اما به تازگى به يكى از بخش‌هاى شيراز در 85 كيلومترى منتقل شده‌ام كه صبح‌ها تا ظهر در آن‌جا خدمت و عصرها جهت كار در ارگان‌ها به شيراز بيايم، حال براى

روزۀ

ماه مبارك اگر:

1.

صبح بعد از سحرى به راه افتاده و قبل از ساعات ادارى مشغول به كار شوم و يك ساعت قبل از ظهر شرعى حركت كنم كه پيش از اذان ظهر در شيراز باشم، آيا با اين كار مى‌شود روزه گرفت؟

2.

آيا با اين كار (بر هم زدن قوانين ادارى و ساعات ادارى) واجبى را ترك نكرده‌ام به خاطر انجام واجبى مانند روزه؟

بسمه تعالى، اگر قبل از ظهر به وطن برمى‌گرديد، مى‌توانيد روزه بگيريد.

[سؤال 3644] 1753

11. مسافر بعد از قصد مسافت و خروج از حد ترخص و طى مسافت كه نيت روزه نداشته چگونه مى‌شود كه اگر قبل از ظهر به وطن برگردد بايد نيت روزه نمايد و حال آن‌كه مى‌فرماييد نيت قطع مبطل صوم است؟

بسمه تعالى، در سفر روزه نيست و براى مسافرى كه قبل از ظهر به وطن برسد دليل خاص است و ربطى به نيت قطع ندارد.

[سؤال 3645] 1159

2. در ماه مبارك رمضان قبل از ظهر اگر كسى به سفر برود چيزى نخورد و قبل از ظهر هم به وطن برگردد آيا بعد از مراجعت به وطن نيت روزه كند صحيح است يا اين مسأله مربوط به مسافرى است كه از سفر قبل از ظهر به وطن مى‌رسد؟

بسمه تعالى، حكم هر دو مسأله يكى است و واجب است روزه بگيرد.

[سؤال 3646] 1800

بسمه تعالى 5 / 4 / 1361

حضور مبارك مسئولان دفتر امام سلام عرض مى‌كنم.

بعد از سلام خدمت شما، عرض مى‌كنم كه اين‌جانب كارگر ماشين‌سازى ايران ناسيونال هستم؛ محل سكونت من تهران - اتابك مى‌باشد و محل كارم 18 كيلومترى

تهران - كرج است مسافت رفت و برگشت 70 كيلومتر مى‌باشد، در ماه مبارك رمضان 15 روز صبح كار و 15 روز بعد از ظهر كار هستم؛ ساعت كار صبح، ساعت 4 الى 12 ظهر و ظهر نمى‌توانم در كارخانه نماز بخوانم ولى كار بعد از ظهر ساعت 12 الى

19 مى‌باشد؛ وضع نماز و روزۀ من به چه صورت است؟ لطفاً توضيح فرماييد.

بسمه تعالى، در مسير و محل كار حكم مسافر داريد و نماز در سفر شكسته مى‌شود و اگر قبل از ظهر به وطن برسيد و يا آن‌كه بعد از ظهر از وطن خارج شويد روزۀ آن روز صحيح است.

[سؤال 3647] 1801

بسمه تعالى

دفتر محترم رهبر عظيم الشأن حضرت آيت الله امام خمينى

محترماً به عرض مى‌رسانم كه اين‌جانب در شركت كفش ملى نگهبان هستم. به مدت پانزده روز از ساعت پنج صبح از خانه بيرون مى‌روم و هفت شب به منزل مى‌آيم و پانزده روز پنج بعد از ظهر از منزل خارج مى‌شوم و هفت صبح مى‌آيم منزل. مسافت منزل من تا كفش ملى 31 كيلومتر راه است كه در حدود ده فرسنگ رفت و برگشت مى‌شود و در نامۀ قبلى كه به عرضتان رساندم مرقوم فرموديد كه «نماز شما در تهران هم شكسته مى‌باشد». من زادگاهم در شهرستان مى‌باشد و 38 سال است كه من در تهران مسكن دارم و در سال، امكان دارد پنج روز به وطن خودم بروم و برگردم و بقيه‌اش را در تهران زندگى مى‌كنم و خانه از خودم در تهران دارم و داراى هشت اولاد هستم كه زادگاهشان تهران مى‌باشد؛ آيا تهران وطن من حساب مى‌شود يا محل زادگاهم؟ خواهشمندم مرا راهنمايى كنيد. در ضمن مرا راهنمايى كنيد كه نماز و روزه‌ام چگونه بايد باشد چون مقلد امام مى‌باشم، قبلاً متشكرم

بسمه تعالى، اگر بناى مهاجرت از تهران نداريد آن‌جا نيز وطن شما محسوب است و كسى كه بعد از ظهر از وطن خارج شود يا آن‌كه قبل از ظهر به وطن برسد روزه صحيح است.

[سؤال 3648]

1291

2. همان طور كه امر فرموده‌ايد روزهاى دوشنبه و پنج‌شنبه روزه بگيريد، در اين مورد كه ما روزهاى پنج‌شنبه به وطن مى‌رويم، روزۀ ما چطور است در هر دو روز؟

بسمه تعالى، اگر قبل از ظهر به وطن برسيد روزه صحيح است.

[سؤال 3649] 1802

بسمه تعالى

حضور مبارك حضرت آيت الله العظمى امام خمينى دامت بركاته

ضمن سلام خواهشمند است به يك سؤال پاسخ فرماييد.

اين‌جانب در ستاد پشتيبانى جنگ مستقر در پادگان ابوذر هستم و جايى در غير پادگان نيز ندارم، آيا مى‌توانم روزه بگيرم يا نه؟

خدايا خدايا تا انقلاب مهدى خمينى را نگهدار

بسمه تعالى، اگر ده روز بنا داريد در پادگان بمانيد و خارج نشويد، نماز تمام و روزه صحيح است.

[سؤال 3650] 1803

بسمه تعالى 4 / 4 / 1361

دفتر استفتائات حضرت امام خمينى مدّ ظله العالى

لطفاً نظر امام را در مورد مسألۀ زير بفرماييد.

آيا سربازانى كه در جبهه‌هاى حق عليه باطل هستند و نماز آن‌ها به‌خاطر تغيير جا شكسته است مى‌توانند روزه بگيرند؟ و اگر نتوانستند طبق معمول بايد قضايش را به‌جا بياورند؟ و آيا كفاره هم بر آن‌ها واجب مى‌شود؟

بسمه تعالى، بدون نيت اقامت ده روز در يك محل، نماز قصر است و روزه صحيح نيست و روزه فوت شده ماه مبارك رمضان در فرض سؤال قضا دارد كفاره ندارد.

[سؤال 3651]

1804

بسمه تعالى 1 / 3 / 1361

حضور محترم رهبر انقلاب و امام امت و پدر بزرگوارمان

آيا در ماه مبارك رمضان برادران و خواهرانى كه در جبهه حق عليه باطل به سر مى‌برند مى‌توانند روزه بگيرند يا نه؟ و اگر هم روزه نگرفتند بعد از تمام شدن ماه رمضان لازم هست كه قضايش را بگيرند يا نه؟

بسمه تعالى، بدون قصد ده روز در يك جا نمى‌توانند روزه بگيرند و قضاى روزه‌هاى فوت شده را بايد بگيرند.

[سؤال 3652] 1805

بسمه تعالى

با سلام و درود بر مهدى (عج) و بر نايب او امام خمينى و بر شهداى اسلام و بر شما خدمتگزاران به جمهورى اسلامى

كسى مجرد است و در ماه مبارك رمضان مى‌داند كه صبح مى‌خواهد مسافرت برود كه روزۀ او باطل و نمازش شكسته مى‌شود. او در وقتى كه قبل از اذان سحرى خورد و نماز صبح هم خواند و بعد از آن، كارى كرده كه جنب شده. آيا بايد فقط قضاى آن روز را بگيرد يا كفاره دارد؟ اگر كفاره دارد، كفاره‌اش چيست؟ جواب را فورى دهيد

بسمه تعالى، بايد روزه را قضا كند و كفاره بدهد، و اگر به حرام، خود را جنب كرده و بعد از اذان صبح بوده، بايد كفاره جمع بدهد على الأحوط.

[سؤال 3653] 1806

بسمه تعالى

خدمت مسئول محترم دفتر امام خمينى

اين‌جانب شخصى هستم كه از محل كارم تا منزل، در مسير رفتن 5/23 كيلومتر

مى‌باشد و در مسير برگشتن از محل كار تا منزلم 23 كيلومتر مى‌باشد؛ تكليف نماز و روزه‌ام چيست؟ و در صورتى كه روزه‌ام باطل مى‌شود و مسافر محسوب مى‌شوم، آيا مى‌توانم در روزهاى غير از ماه رمضان كه در محل كارم هستم و نمازم شكسته است، روزه‌هاى قضا شده را بگيرم يا نه؟ و همچنين تا به حال نمازم را درست خوانده‌ام و روزه‌ام را نيز طبق كسى كه نماز و روزه‌اش درست است رفتار نموده‌ام.

بسمه تعالى، حكم مسافر داريد و قضاى روزه را در محل كار، بدون قصد ماندن ده روز در آن‌جا، نمى‌توانيد بگيريد.

[سؤال 3654] 388

2. اكثر افرادى كه در رابطه با منافقين دستگير شده‌اند و زندانى هستند و بعداً به اشتباه خودشان پى بردند (با اقرار خودشان) مى‌گويند: در موقع فعاليت براى سازمان، ما روزه نگرفته‌ايم و الآن مى‌خواهيم روزه بگيريم: آيا مسافرت، سفر معصيت بوده يا خير؟ آيا كفارۀ روزه واجب است يا خير؟ اگر كفاره واجب شود، چگونه به‌جا بياوريم؟ اگر همۀ قضا و كفاره را بگيريم، تكليف ما لايطاق لازم مى‌آيد يا خير؟ تمنا مى‌شود جواب مسأله را لطف نموده مرقوم فرماييد.

بسمه تعالى، سفر در ايام نفاق به منظور پيگيرى كار و هدف منافقين، حكم سفر معصيت دارد و روزه‌اى كه عمداً افطار شده، علاوه بر قضا، كفاره هم دارد.

[سؤال 3655] 1807

بسمه تعالى

سلام عليكم، پس از عرض سلام، سلامتى شما رهبر عزيز و گرامى تمام مستضعفان جهان را از درگاه خداوند بارى تعالى خواستارم.

اى امام عزيز! من راجع به دو مسأله از شما سؤال دارم كه از اين قرارند:

1. راجع به روزه گرفتن در جبهه؛ ما در اين جبهه‌اى كه هستيم خيلى ساكت است و

گويا كه از جنگ خبرى نيست، آيا ما بايد روزه بگيريم يا نه؟ اگر نه، قضاى آن لازم است يا نه؟ (ما در جبهۀ نوسود هستيم).

بسمه تعالى، اگر قصد ماندن ده روز در يك محل داريد نماز تمام و روزه صحيح و واجب است.

2. راجع به تعبير خوابى كه من ديده‌ام؛ خواب من اين بود كه در بعد از ظهر روز 29 / 3 / 61 خوابيده بودم، خواب ديدم كه فرمانده منطقۀ جنگى ما پهلوى من آمد ولى چيزى نگفت؛ و باز در شب آن روز، بعد از اتمام پست (نگهبانى) و بعد از خواندن نماز صبح، خوابيده بودم، ناگهان خواب ديدم كه در حال گريه كردن بودم و در همين حال خواب ديدم كه دزدى را دستگير كرديم و به علت اين‌كه براى تحويل دزد به عقب جبهه وقت نداشتيم آن دزد را به پدرِ دوستم كه همراهمان بود داديم تا به عقب جبهه تحويل دهد، بعد خودمان با مزدوران بعثى درگير شديم كه از طرف آن‌ها به ما تيراندازى با اسلحۀ تيربار كلاش شد و من از ناحيۀ پا مجروح شدم و به زمين افتادم، بعد يكى از بعثيون به طرف من آمد و با تيراندازى رزمندگان اسلام به عقب برگشت؛ در همان حال كه من تير خوردم، شروع به خنديدن كردم كه ناگهان پدرم به بالاى سرم رسيده و گفت كه مبارك باشد. اين خواب من بود به طور مفصل. تعبير اين خواب چيست؟

بسمه تعالى، ان شاء الله خير است؛ موفق باشيد.

[سؤال 3656] 1808

بسمه تعالى 8 / 12 / 1361

تهران، دفتر حضرت امام خمينى، دامت افاضاته

توقيراً به استحضار مى‌رساند: اين‌جانب ساكن رامسر و كارمند فعلى بانك صادرات شهرستان تنكابن، مدت چند سالى است كه متوالياً فاصلۀ 22 كيلومترى محل سكونت تا محل كارم را به صورت همه روزه رفت و آمد مى‌كنم، مسموع شد كه گرفتن روزه در ماه رمضان با توجه به فاصلۀ فوق صحيح نمى‌باشد آيا اين مطلب صحت دارد يا نه؟

بسمه تعالى، اگر محل سكونت، وطن شما است يا در آن‌جا قصد ماندن ده روز كرده‌ايد و نماز چهار ركعتى خوانده‌ايد و بعد قصد رفتن به محل ديگر

كرده‌ايد، با رفتن به كمتر از 5/22 كيلومتر حكم مسافر پيدا نمى‌كنيد و روزه صحيح است و در غير اين صورت حكم مسافر داريد و نمى‌توانيد روزه بگيريد.

[سؤال 3657] 1809

بسمه تعالى 15 / 5 / 1361

كسانى كه بلاد كبيره وطن آن‌ها نمى‌باشد، اگر بدانند كه حداقل يك روز در فاصلۀ ده روز از محل سكونت خود به محل ديگرى مى‌روند، در اين صورت آيا مى‌توانند قصد اقامت نمايند و روزۀ واجب به‌جا آورند يا خير؟

بسمه تعالى، نمى‌توانند قصد كنند و حكم مسافر دارند.

[سؤال 3658] 1810

بسمه تعالى 20 / 9 / 1361

سلام عليكم، با عرض سلام بر امام امت و روحانيون پيرو ايشان؛ اميدوارم كه حال شما خوب و سرحال باشيد كه در راه خدا انجام وظيفه نماييد.

مسأله‌اى دارم كه بايد عرض كنم: اين‌جانب اهل دزفول والآن در تيپ 7 ولى‌عصر مى‌باشم، در سپاه خدمت مى‌كنم. چون روزۀ واجب از قبل دارم و بايد بگيرم، در ضمن من هم در پادگان كرخه هستم كه نماز را شكسته مى‌خوانم چون روزۀ قضايى دارم، بايد بگيرم و معلوم نيست تا كى در تيپ خدمت كنم، لطف بفرماييد كه چطور روزه‌هاى قضايى را به‌جاى آورم؟

بسمه تعالى، اگر بخواهيد قضاى روزه‌ها را به‌جا آوريد بايد در محلى قصد ماندن ده روز كنيد و در آن‌جا روزه بگيريد.

[سؤال 3659] 1451

2. در مورد روزۀ ما سربازان چه مى‌فرماييد؟

بسمه تعالى، بدون قصد اقامت ده روز در يك محل، روزه صحيح نيست.

[سؤال 3660]

1811

بسمه تعالى 12 / 1 / 1362

محضر مبارك حضرت امام، رهبر كبير انقلاب اسلامى، دامت افاضاته

ضمن سلام و ارادت بيكران؛ نظر مبارك را دربارۀ مسائل زير مرقوم بفرماييد:

1. شخصى در ماه مبارك رمضان در جايى قصد اقامۀ آن ماه را در آن محل كرده است، ولى هر روز بعد از افطار از حد ترخص خارج مى‌شود، اما در عرض دو ساعت و نيم يا سه ساعت به آن محل بازمى‌گردد، وظيفۀ اين شخص نسبت به روزه و نمازش در آن محل چيست؟

بسمه تعالى، اگر از اول قصد خارج شدن هر شب را داشته قصد محقّق نشده است و بايد روزه‌ها را قضا كند.

2. آيا شرب ماء الشعير حرام است يا نه؟

بسمه تعالى، اگر آب‌جو است حرام است.

3. من طلبه‌اى هستم كه وطن اصلى من در اطراف تبريز بوده است، اما فعلاً از آن‌جا اعراض كرده‌ام و تقريباً مدت هشت سال در تبريز بوده و آن‌جا را براى خود، وطن اخذ كرده بودم و مدت دو سال است كه در قم هستم و نظرم هم اين است كه در تبريز خواهم ماند و موقع تعطيلات هم به تبريز مى‌روم؛ حكم نماز بنده در آن محل چيست؟

بسمه تعالى، در تبريز تمام بخوانيد و در قم و محلى كه اعراض كرده‌ايد، نماز شما شكسته است.

[سؤال 3661] 1812

بسمه تعالى 24 / 7 / 1361

حضور محترم مسئولان دفتر امام، سلام عرض مى‌كنم

اميدوارم كه حالتان خوب باشد و همواره در سايۀ پرچم امام زمان، حضرت مهدى (عج) و نايب بزرگوارش امام خمينى بر مشكلات خود نائل شويد.

بارى برادر عزيز ما در جبهۀ حق بر عليه باطل، روزهاى دوشنبه و پنج‌شنبه را به

گفتۀ امام عزيزمان روزه مى‌گيريم. مى‌خواستيم بدانيم كه آيا مى‌شود اين روزه‌ها را به نيت قضا گرفت يا نه؟ اميد است در اين امر شرعى، ما را يارى نماييد.

بسمه تعالى، روزه در سفر صحيح نيست، مگر اين‌كه با قصد ده روز در يك محل بماند و روزه بگيرد، و در اين صورت گرفتن روزۀ قضا هم مانع ندارد. بلى اگر نذر كنند در سفر روزه بگيرند، روزه صحيح است، ولى قضا محسوب نمى‌شود.

[سؤال 3662] 1813

بسمه تعالى

قم، دفتر امام، با درود به رهبر كبير انقلاب

عدّه‌اى سرباز هستيم كه در محل پاسگاه خدمت مى‌كنيم و نمى‌توانستيم قصد ده روز كنيم و روزه بگيريم. بعد به دليل‌هايى توانستيم قصد ده روز كنيم، و در اين ده روز هم به‌جايى كه 48 كيلومتر فاصله داشته باشد نرفتيم و روزه گرفتيم، و الآن هم از ده روز بيشتر است كه روزه را گرفته‌ايم. آيا روزۀ ما درست و نماز ما كامل است؟ در ضمن، در ده روز خود هم شك نداشتيم. جواب را به طور ساده بنويسيد.

بسمه تعالى، در فرض مذكور، اگر در بين ده روز مسافت شرعى نرفته‌ايد، روزۀ شما درست است.

[سؤال 3663] 3134

3. من در جبهه بودم؛ ماه مبارك رمضان بود؛ قصد ده روز مى‌كردم و روزه مى‌گرفتم. ده روز بار اول تمام شد. در نيت ده روز دوم، روز هفتم براى مرخصى به منزل رفتم؛ آيا روزه‌ام صحيح است يا نه؟ اگر نه، قضاى آن بايد چطور باشد؟

بسمه تعالى، روزه صحيح است و احتياج به نيت ده روز دوم نيست.

[سؤال 3664]

823

11. كسى كه بعد از خواندن يك نماز چهار ركعتى از ماندن ده روز منصرف شد روزه او چه حكمى دارد مى‌تواند روزه بگيرد يا نه؟

بسمه تعالى، روزه او صحيح است.

[سؤال 3665] 1814

بسمه تعالى دوم رمضان 1402 ق

محضر زعيم عالى‌قدر، حضرت آيت الله العظمى امام خمينى، مدّ ظله العالى

مستدعى است به مسأله زير، جواب مرحمت فرماييد:

مقلدين آن حضرت كه ساكن تهران و يا حومه هستند و از منزل تا محل كارشان، چهار فرسخ شرعى است و شغلشان هم مسافرت و سفرشان هم سفر معصيت نيست و به فتواى آن حضرت تكليفشان گرفتن روزه نيست، آيا مى‌توانند قبل از حركت از خانه، روزه‌شان را باطل كنند؟ يا پس از حركت و خروج از منزل؟

بسمه تعالى، تا از محله‌اى كه منزلشان در آن قرار گرفته خارج نشوند، نمى‌توانند روزه را افطار كنند.

[سؤال 3666] 4804

3. كارگران افغانستان كه در كشور ايران كار مى‌كنند و در ايام ماه مبارك رمضان به جهت سنگينى كارشان - مثلاً درست كردن دانه مرغ و كار كردن در آسياب كه لازم دارد كيسه‌هاى صد كيلويى يا هفتاد كيلويى را به سر بازو گرفته و به ماشين بار بزنند يا از ماشين پايين كنند و امثال اين كارها - هر ده روز، جهت قصر شدن روزه، مسافت شرعى را بروند و شب در آن‌جا بمانند و فردا به كارخانه حاضر شوند. آيا روزه‌اى را كه به اين طريق خورده، كفاره دارد يا تنها قضا كافى است؟ البته اين سفر تنها در ماه مبارك رمضان مى‌باشد.

بسمه تعالى، روزه‌اى كه در مسافرت افطار شده، فقط قضا دارد، كفاره ندارد و سفر در فرض مرقوم، اشكال ندارد.

[سؤال 3667]

1301

6. آيا در ماه رمضان مى‌توان عمداً مسافرت نمود كه روزه را خورد و از زير بار روزه شانه خالى كرد؟

بسمه تعالى، مانع ندارد؛ ولى قبل از روز بيست و سوم، بدون عذر مكروه است.

[سؤال 3668] 1815

بسمه تعالى 17 / 4 / 1361

خدمت حضرت آيت الله العظمى امام خمينى

1. مفاد رسالۀ عمليۀ حضرت آيت الله در مورد كسى كه براى فرار از امر واجب سفر مى‌كند اين است كه چون براى فرار از امر واجب - مثلاً بدهكارى - سفر مى‌كند، بايد نمازش را تمام بخواند. حال اگر كسى در ماه مبارك رمضان براى فرار از روزه به سفر مى‌رود، با توجه به اين‌كه ترك واجبى نموده، آيا نماز وى قصر است يا تمام؟

بسمه تعالى، در فرض سؤال، نماز قصر است و روزه صحيح نيست.

2. و نيز در رسالۀ توضيح المسائل حضرت آيت الله در كتاب نماز جماعت است كه فتوا فرموده‌اند: اگر كسى پشت ستون ايستاده باشد، بلكه از دو طرف به امام جماعت متصل باشد نمازش اشكال دارد.

شنيده شده است در اين مورد، تغيير فتوا داده‌ايد. در صورت صحت نداشتن اين معنا، آيا نماز جمعه‌اى كه در دانشگاه تهران برگزار مى‌شود و اكثر مأمومينى كه در خيابان‌هاى اطراف، مشغول اداى فريضۀ نماز جمعه هستند، با توجه به اين‌كه از جلو متصل نيستند، بلكه از چپ يا راست به صفوف جماعت پيوسته‌اند، اشكال دارد؟

بسمه تعالى، در جماعت علاوه بر اتصال صفوف، بايد صف متأخر، يكى از افراد صف متقدم را ببيند.

3. رقصيدن در اسلام چه صورت دارد و تا چه حد جايز است؟

بسمه تعالى، در مجلس عروسى زنانه با اجتناب از محرمات خارجى مانع ندارد.

4. منظور از اين‌كه در روزۀ سياسى بايد جهات شرعى آن رعايت شود چيست؟ و آيا اگر كسى به واسطۀ اين عمل، دار فانى را وداع گويد، آيا اين عمل يك نوع انتحار محسوب مى‌شود؟

بسمه تعالى، اگر منظور، روزۀ شرعى گرفتن است، بايد جهات روزۀ شرعى مراعات شود و خودكشى جايز نيست.

5. اگر كسى جنسى را بخرد و قصد فروش داشته باشد و قيمت آن يك دفعه به حد چشم‌گيرى بالا رود، آيا جنس مزبور را بايد به قيمت روز فروخت و يا اين‌كه به همان قيمتى كه قبلاً خريده بود؟

بسمه تعالى، فروش به قيمت روز با مراعات مقررات دولت اسلامى مانع ندارد.

6. مقدارى كاغذ در زمان رژيم سرسپرده از اداره‌اى آورده شده بود. اكنون مى‌توان آن را در مساجد براى تبليغ استفاده كرد و يا اين‌كه بايد آن را به ادارۀ مربوطه تسليم نمود؟ آيا مى‌توان در حال حاضر، از ادارجات براى تبليغ در جهت اهداف انقلاب اسلامى استفاده كرد؟

بسمه تعالى، بايد از مسئولين ادارۀ مربوطه كسب اجازه كنند.

7. نصب نمودن تصاويرى كه روح دارند در مساجد، در حال حاضر چه صورت دارد؟

بسمه تعالى، اشكال ندارد؛ لكن كراهت دارد.

[سؤال 3669] 769

6. من رخص له بالإفطار في شهر رمضان والمفطر لسفر أو لمرض فهل يجوز له التجاهر بالإفطار؟

بسم اله تعالى، ليس له هتك حرمة شهر رمضان.

[سؤال 3670] 1816

بسمه تعالى

ماه مبارك رمضان كه مصادف است با فصل درو، و درو كردن با دهان روزه خيلى مشكل است و معمولاً نمى‌توانند روزه بگيرند زيرا درو گندم يا جو عقب مى‌ماند و در نتيجه محصول از بين مى‌رود امام در اين مورد چه دستور مى‌فرمايند؟

بسمه تعالى، در صورتى كه بتوانند روزه بگيرند و لو اين‌كه براى درو كمك بگيرند يا در شب كار كنند بايد روزه بگيرند و اگر ممكن نباشد بايد روزه بگيرند و اگر در بين روز روزه براى آن‌ها حرجى شد بعد از آن مى‌توانند افطار كنند.

[سؤال 3671]

1854

2. در بعضى موارد كه افطار مى‌كنند بايد فديه بدهند و اگر قضاى روزۀ ماه رمضان را هم تا ماه رمضان آينده به تأخير بيندازد بايد فديه بدهد؛ اگر كسى در موقع افطار فديه ندهد و بعد از يك سال يا دو سال بخواهد قضاى روزه را بگيرد، بايد يك فديه بدهد يا دو فديه؛ يكى براى افطار و يكى براى تأخير قضا؟

بسمه تعالى، در مواردى كه افطار فديه دارد، كافى از فديۀ تأخير قضا نيست.

[سؤال 3672] 4069

2. آيا بر زن حامله در مدت حاملگى - به خصوص ماه‌هاى اول - روزه واجب است و براى حمل او ضررى ندارد؟

بسمه تعالى، روزه بر او واجب است، مگر براى خود او يا حمل ضرر داشته باشد.

[سؤال 3673] 1817

بسمه تعالى

بعد از درود بر خدا و رسول او و سلام بر جناب‌عالى، مسائلى برايم پيش آمد شده كه خواهشمندم جواب آن‌ها را برايم بدهيد.

1. در قسمت احكام روزۀ قضا در رسالۀ عمليۀ امام امت، مسأله 1703، اشاره به مرضى شده كه مى‌خواستم بدانم شامل حال من هم مى‌شود يا خير؟ من در سال 60 به واسطۀ باردار بودن نتوانستم تمام ماه را روزه بگيرم و نصف آن را خوردم؛ و اين حالت باردارى و بعد، زايمان و دورۀ نقاهت و بعد، شيردادن باعث شد كه تا ماه رمضان امسال نتوانم قضاى روزه‌هايم را بگيرم؛ چه حالا هم به خاطر شيردادن، روزه نمى‌گيرم و اجباراً مى‌خورم (كه البته، دو روز براى امتحان گرفتم كه شيرم قطع مى‌شد و بچه، بى‌قرارى مى‌كرد و گرسنه مى‌ماند). مى‌خواستم بدانم آيا اين خود، درد بى‌درمانى

نيست كه شامل حال ما زنان مى‌شود يا اين‌كه نه، مرض نيست و قضا به قوت خود باقى است؟

بسمه تعالى، در مثل مورد سؤال، علاوه بر لزوم قضا، واجب است براى هر روز، يك مد طعام (ده سير) به فقير بدهيد.

2. در روزنامه‌ها آگهى براى سرمايه‌گذارى مى‌دهند كه ما چگونگى آن را سؤال كرديم. يك‌جا گفتند: براى - مثلاً - طرح پلاستيك‌زنى است كه در قبال هر صد هزار تومان كه بدهيم، ماهى سه هزارتومان مى‌دهند، كه صاحب مال اگر وقت داشته باشد و بتواند خود هم برود و آن‌جا كار كند، حقوقى را اضافه مى‌گيرد. مى‌خواستم بدانم از نظر شرع اسلام اين‌گونه سرمايه‌گذارى‌ها و پول آن حلال است يا خير؟

توضيح دهم كه اغلب اين كارها، كارهاى توليدى و ابتكارى است كه با سرمايه‌گذارى‌ها مى‌خواهند راه بيندازند.

بسمه تعالى، پول را اگر بابت وام مى‌گيرند، بهرۀ آن ربا و حرام است؛ ولى چنانچه به عنوان شركت باشد، سود حاصله - به نسبت سرمايه - مانع ندارد.

3. شخصى از نظر مالى، واجب الحج است؛ ولى از نظر جسمانى نمى‌تواند برود و ثبت نام هم نكرده.

حال با وجود اين‌كه اوقاف اعلام كرده كه تا 5 سال آينده ثبت نام نمى‌كند و بعد هم براى فرستادن به مكه، اولويت قرار داده كه با همۀ اين احوال، رفتن اين شخص، يك مقدارى امكانش كم است، اين شخص، از مرجع خود سؤال مى‌كند كه آيا مى‌تواند خرج سفر خود را به حساب 100 امام يا بازسازى مناطق جنگى بريزد؟ آيا اين كار از حج، واجب‌تر نيست بر فرد فرد مسلمانان؟! اگر آن مرجع عالى‌قدر اجازه مى‌فرمايند، بنويسيد كه به كدام حساب پولش را بريزد؟

بسمه تعالى، اگر سال اول استطاعت مالى است، تا استطاعت بدنى و آزادى راه نباشد، حج واجب نيست؛ ولى اگر از قبل، مستطيع بوده و نرفته و حاليه نمى‌تواند برود، بايد نايب بگيرد.

[سؤال 3674] 7387

4. زن بچه دو ماهه داشته باشد در ماه مبارك رمضان اگر روزه بگيرد بچه بى‌شير مى‌ماند از پستان محروم مى‌شود ولى بچه را مى‌شود به شير خشك اداره كرد حالا مادر بچه روزه بگيرد يا قضا كند؟

بسمه تعالى، در مفروض سؤال به احتياط واجب روزه را افطار نكند در صورتى كه خوف براى مزاج بچه نداشته باشد و الاّ افطار كند.

[سؤال 3675]

744

5. كسى كه مدت‌ها است كه يا حامله است يا بچه شير مى‌دهد و ماه رمضان نمى‌تواند روزه بگيرد، تكليفش در قضاى روزه چگونه است؟

بسمه تعالى، وجوب قضا ساقط نيست.

[سؤال 3676] 6615

2. كسى خوراك حلال ندارد به حرام مخلوط است نمى‌تواند از هم سوا كند در ماه مبارك رمضان روزه مى‌گيرد روزه‌اش صحيح است يا باطل است؟ شما امر بفرماييد.

بسمه تعالى، به صحت روزه ضرر ندارد.

راه ثابت شدن اول ماه

[سؤال 3677] 71

2. در شهرهايى كه افقشان با افق ايران متساوى نيست و تفاوت دارد مثل افغانستان، در اول ماه رمضان با اعلام راديو ايران روزه گرفته و در آخر ماه هم با اعلام راديو ايران روزه را افطار كرده خلاصه با حكم حاكم شرع از مملكت ايران كه راديو اعلام كرده آيا در افغانستان روزه خود را مى‌تواند افطار كند يا نه؟

بسمه تعالى، ثبوت هلال در بلاد غربى نسبت به بلاد شرقى اثر ندارد.

[سؤال 3678] 1671

4. عمل به تقويم‌ها با احتمال اين‌كه شهرهاى كشور به واسطۀ دورى از همديگر و هم افق نبودن، ممكن است با هم تفاوت داشته باشند، چگونه است؟ و اگر يك نفر مرجع در شهرى مثل قم اعلام ديدن ماه كند، مردم شهرهاى دور، مثل دزفول، مى‌توانند عمل كنند يا خير؟

بسمه تعالى، مجرد دورى سبب اختلاف نيست؛ اگر دو شهر قريب الافق باشند، ديدن ماه در يكى، براى ديگرى كافى است وگرنه كافى نيست.

[سؤال 3679]

1175

5. در مسأله رؤيت هلال، نظر مبارك اين است كه هرگاه علم به توافق افق باشد اگر در جايى رؤيت شد براى جاى ديگر كه هم افق است ثابت است استدعا آن‌كه مرقوم فرماييد منظور از توافق افق چيست مثلاً تا چه مقدار از زمان و اندازه از نظر طلوع و غروب اگر متفاوت باشد توافق است يا تخالف مثلاً در ايران از شرق تا غرب آن شايد قريب سه ربع ساعت فرق كند آيا ايران داراى يك افق است يا خير چون اين مسأله محل بحث و گفت‌وگو و احتياج شديد است استدعا مى‌شود توضيح بيشترى مرقوم فرماييد كه موجب مزيد تشكر و دعاگويى است.

بسمه تعالى، اختلاف افق و مقدار آن را بايد از اهل نجوم و رياضيون بپرسيد ولى بدون اشكال نيم ساعت و زياده اختلاف است و در موارد اختلاف اگر در شرق بلد ديده شود در غرب نيز ثابت است و اگر در غرب ديده شود در شرق ثابت نمى‌شود.

[سؤال 3680] 1818

بسمه تعالى 20 / 7 / 1361

محضر مبارك حضرت آيت الله العظمى امام خمينى، دام ظله

1. اگر راديو در جمهورى اسلامى خبر بدهد كه در تهران يا قم ماه را ديده‌اند، آيا مسلمان‌ها در سرتاسر ايران مى‌توانند عيد بگيرند يا نه؟

بسمه تعالى، اگر اطمينان پيدا شود به رؤيت هلال از هر طريق كه باشد، نسبت به آن بلد و بلاد هم افق و بلاد غربى حجّت است.

[سؤال 3681]

2. اگر حاكم شرع حكم كند كه فردا مثلاً عيد فطر است، آيا همۀ مسلمان‌ها در سرتاسر ايران مى‌توانند عيد بگيرند يا نه؟ به طور واضح نظريه خود را مرقوم فرماييد.

بسمه تعالى، حكم مسأله قبل را دارد و حكم حاكم، نسبت به بلاد مذكوره مطلقاً حجت است.

[سؤال 3682]

1819

بسمه تعالى

محضر مبارك حضرت آيت الله العظمى امام خمينى مدّ ظله العالى

به سه سؤال زير كه مورد اختلاف است پاسخ مرقوم بفرماييد.

1. اگر در شهرى رؤيت هلال ثابت بشود براى شهرهاى هم‌افق و نزديك ديگر نيز مفيد است لطفاً بفرماييد شهرهايى كه پنج يا شش دقيقه اختلاف افق دارند هم افق و نزديك محسوب مى‌شوند يا مختلف الافقند و ضمناً حد آن را تعيين بفرماييد.

بسمه تعالى، ميزان هم افق بودن يا نزديك به هم افق بودن است.

[سؤال 3683]

2. آيا حكم حاكم شرع در مورد اثبات رؤيت هلال مثل شهادت عدلين است يا اين‌كه فرق دارد و براى شهرهاى دور و مختلف الافق نيز نافذ است.

بسمه تعالى، حكم حاكم نيز در شهرهاى هم افق يا نزديك به هم‌افق و در شهرهايى كه در غرب مورد حكم قرار دارد نافذ است.

[سؤال 3684] 1820

بسمه تعالى

دفتر استفتاى حضرت آيت الله العظمى و رهبر عظيم الشأن و بنيان‌گذار جمهورى اسلامى ايران، امام خمينى، مدّ ظله العالى در شهر قم

محترماً معروض مى‌شود اين‌كه چند سؤال مى‌شود از محضر مبارك امام كه مورد احتياج است در افغانستان:

1. آيا افق از نظر امام تا چه حد را شرط است؛ مثلاً به اعلام راديو جمهورى اسلامى ايران مى‌توانند مردم مسلمان افغانستان افطار كنند يا نه؟ در حالى كه افق شرعى از تهران تا افغانستان يك ساعت مى‌باشد.

بسمه تعالى، ثبوت هلال در ايران براى افغانستان كفايت نمى‌كند.

2. چند منطقۀ روستايى بغل هم واقع شده است و خانه‌هاى روستايى با همديگر متصل هستند ولى از نظر مساجد از همديگر جدا هستند؛ حالا در موقع مسافرت، خفاى جدران را در نظر بگيرند و يا اين‌كه خفاى اذان منطقۀ خودشان را؟

بسمه تعالى، در فرض خفاى يكى از جدران يا اذان و عدم خفاى ديگرى، احتياط مراعات شود.

[سؤال 3685] 1821

بسم الله الرحمن الرحيم 16 / 7 / 1982

والصلاة والسلام على محمّدٍ وآله الطاهرين، الإخوة الكرام في مكتب الإمام الخميني المحترمين، السلام عليكم ورحمة الله وبركاته

أنا مسلم من جنوب لبنان أتابع دراستي حالياً في جامعة لندن في بريطانيا، ومن مقلّدي قائد الاُمّة الإسلامية، الإمام الخميني، حفظه الله.

بالرغم من اطلاعي على رسالة السيد الخميني (زبدة الأحكام)؛ فإنّه لا زال عندي مجموعة من الأسألة الشرعية التي تتعلّق بثبوت هلال شهري رمضان وشوال، وسأكون بغاية الشكر والامتنان إذا كان بإمكانكم رفع هذه الأسألة للسيد الإمام شخصياً؛ كي أحصل على إجابة مبرئة للذمّة، إن شاء الله. و الأسألة هي:

1. ذكر سماحتكم: «أنّ ثبوت الهلال في بلدٍ ما يكفي لثبوته في بلدٍ مجاور فيما إذا عُلم توافق البلدين في الاُفق». السؤال هو: ما هي المسافة بالفراسخ لتحديد اتّحاد الاُفق أو عدمه؟ وهل هذه المسافة ثابتة بالنسبة للدول الواقعة على نفس خطّ الطول أو نفس خطّ العرض؟

بسم الله تعالى، المراد توافق الاُفقين في وقت ساعة غروب الشمس، ويتّفق في البلدين المتقاربين في الطول والعرض.

[سؤال 3686]

2. إذا ثبت الهلال في دولة إسلامية مجاورة ومتّحدة مع بلدنا في الاُفق، وكنّا لا نعرف

الطرق الشرعية المعتمدة في تلك الدولة ولا نعرف حال المفتي الذي أصدر الفتوى، هل يجوز الأخذ بالفتوى أم يجب التدقيق والسؤال؟

بسم الله تعالى، لا يصحّ الاعتماد إلاّ بعد إحراز حجّية قول المفتي.

3. يشترط في المفتي أن يكون عادلاً، ويكتفي بحسن الظاهر في إثبات ذلك؛ السؤال هو: ما المقصود

ب- «حسن الظاهر»؟ هل هو اليقين الناشئ عن المعاشرة والمعرفة الشخصية، أم هو يبنى على ما يقوله الآخرين حول المفتي؟

بسمه تعالى، المراد حسن ظاهره في أقواله وأفعاله الكاشف عن اهتمامه على التجنّب عن الحرام وعلى المواظبة على الواجبات.

[سؤال 3687]

4. هل يجوز الأخذ بفتوى أهل السنّة في ثبوت الهلال فيما إذا تأكّدنا من عدالة المفتي، وأنّ الطرق الشرعية المتّبعة هي نفسها الموجودة عند أئمّة أهل البيت عليهم‌السلام؟ وإن كان الجواب لا، فما هو النصّ على ذلك؟

بسمه تعالى، لا بأس بالأخذ بقوله إذا أفاد الوثوق والاطمئنان، وأمّا التعبّد بالقبول فيختصّ بمن توفّر فيه شروط الإفتاء والحكم. والدليل عليه، هو الدليل على حجّية قول المفتي لغيره، وأدلّة ثبوت الهلال بحكم الفقيه الحاكم.

[سؤال 3688] 1822

بسمه تعالى

محضر مبارك حضرت آيت الله العظمى امام خمينى، دام ظله العالى

بعد از درود فراوان به همۀ شهيدان راه حق و رزمندگان اسلام، به عرض عالى مى‌رساند كه:

1. آيا اثبات عيد فطر در ايران براى مردم افغانستان و پاكستان كفايت مى‌كند يا خير؟

بسمه تعالى، در صورت اتحاد افق كفايت مى‌كند.

[سؤال 3689]

2. و در يوم مشكوك در آخر رمضان در روز، ماه ديده شود، آيا آن روز از رمضان است و يا از شوال؟

بسمه تعالى، مجرد رؤيت در روز كافى نيست.

[سؤال 3690] 1823

بسمه تعالى

از محضر امام امت استفتا مى‌شود كه كشور افغانستان كه از لحاظ افق با كشور جمهورى اسلامى ايران اتحاد ندارد، آيا اگر رؤيت هلال در ايران ثابت شود و از راديوى ايران اعلام شود كه عيد است، آيا در افغانستان هم عيد است يا بايد در آن‌جا هم ديده شود؟ جواب واضح بفرماييد.

بسمه تعالى، كفايت نمى‌كند و بايد در آن‌جا رؤيت شود.

[سؤال 3691] 4804

2. افق ايران و افغانستان يكى است يا دو تا؟ يعنى اگر در ايران رؤيت هلال ثابت شود و از راديوى جمهورى اسلامى اعلام شود مردم افغانستان مى‌توانند ترتيب اثر بدهند يا نه؟

بسمه تعالى، اگر ثابت شود هلال ماه رمضان يا شوال در ايران رؤيت شده، براى محيط مثل افغانستان اعتبار ندارد، مگر در مناطقى كه با محل رؤيت هلال، هم افق يا متقارب در افق باشند.

[سؤال 3692] 1824

بسمه تعالى

محضر آيت الله العظمى رهبر اعظم انقلاب اسلامى امام خمينى، مدّ ظله العالى

با اهميتى كه اين مسأله در اين ماه مبارك و مخصوصاً عيد فطر دارد اميد داريم جواب اين مسأله مهم را قبل از فرا رسيدن عيد فطر زيارت نماييم، ان شاء الله.

افرادى كه در مرز تفتان هم مرز ميرجاوه زندگى مى‌كنند، آيا مى‌توانند مثل برادران ايرانى هم مرز خود به استناد اين‌كه در ايران هلال ثابت شده، اين‌ها هم روزه يا عيد بگيرند؟ البته اين هم معلوم است كه مرز تفتان با مرز ميرجاوه فقط در حدود بيست قدم تقريباً فاصله دارد.

همان طورى كه سال گذشته در بعض شهرهاى ايران مثل تهران، يزد، مشهد مقدس هلال اول ماه شوال ثابت شد و شهرهاى شرقى مثل زاهدان هم عيد نمودند؛ آيا ما اهل كويته بلوچستان هم به استناد زاهدان كه قريب افق به ما است مى‌توانيم روزه بگيريم و يا عيد نماييم، چون در حدود بيست دقيقه فرق افق مى‌باشد؟

خلاصه؛ معيار در اتحاد و اختلاف در افق چند دقيقه است؟

بسمه تعالى، اگر در محلى رؤيت هلال ثابت شود، نسبت به بلاد هم افق با آن محل و بلاد غربى آن نيز ثابت مى‌شود و اما نسبت به بلادى كه در شرق آن محل واقع باشند اثر ندارد و با تفاوت بيست دقيقه، وحدت افق حاصل نيست.

قضاى روزۀ ماه رمضان

[سؤال 3693] 1270

2. اگر شخصى از اعمال گذشته توبه كرده باشد، آيا قضاى روزۀ وى قبل از توبه هم بر وى واجب است ويا درمورد زنى كه وضع حمل كرده، بايد قضاى روزه‌هاى حملش را بگيرد و كفاره بدهد؟ مگر نه اين‌كه وى بعد از زايمان، از هر گناه پاك شده است؟

بسمه تعالى، نماز و روزۀ فوت شده در هر صورت قضا دارد و با توبه از گناه يا زايمان زن قضاى واجب ساقط نمى‌شود.

[سؤال 3694] 861

10. برادرانى كه در جبهه‌ها هستند ايام ماه مبارك رمضان روزه نمى‌توانند بگيرند

چون مسافرند و اختيار در دست خودشان نيست. آيا بايد بعداً قضاى روزه را بگيرند؟

بسمه تعالى، قضاى روزۀ فوت شده واجب است.

[سؤال 3695] 1593

2. در مورد روزه چون ما نتوانستيم فريضۀ روزه را به‌جاى آوريم، لذا قرض‌هاى آن را بايد به ميزان يك ماه روزه بگيريم يا اين‌كه بايد كفارۀ آن را بپردازيم؟

بسمه تعالى، اگر روزه به جهت سفر يا عذر ديگرى فوت شده قضا دارد.

[سؤال 3696] 1825

بسمه تعالى

حضور حضرت آيت الله العظمى امام خمينى مدّ ظله العالى

اين‌جانب مدت 15 روز در جبهه جنگ حق عليه باطل بوده‌ام و روزه‌ام را خورده‌ام و بعد كه زخمى شده‌ام آمده‌ام به وطن خود، در طى اين چند ماه پايم شكسته و ديگر قدرت روزه گرفتن ندارم و اين سال دارد تمام مى‌شود. لطفاً دستور فرماييد كه تكليف روزه‌هايى كه خورده‌ام چيست؟

بسمه تعالى، اگر فعلاً نمى‌توانيد قضاى روزه‌ها را بگيريد تأخير بيندازيد و هر وقت تمكن پيدا كرديد آن را به‌جا آوريد.

[سؤال 3697] 1688

5. اگر كسى فرق مسائل روزۀ رمضان و روزۀ قضا را نداند و موقعى كه روزۀ قضا گرفته مسأله‌اى برايش پيش آمده و طبق مسأله روزۀ رمضان عمل كرده آيا اگر مدّت طولانى مثلاً يك سال بعد از اين مسأله را بفهمد بايد دو مرتبه روزۀ قضا را بگيرد؟ و اگر نمى‌داند كه قضاى روزۀ كدام سال را اين طورى گرفته است چطور بايد عمل كند؟

بسمه تعالى، اگر طبق وظيفه عمل نموده روزه صحيح است و گرنه مقدار يقينى را بايد دوباره قضا كند.

[سؤال 3698]

1863

3. اگر كسى شك كند كه آيا در فلان سال بالغ بوده است يا نه، و از سال‌هاى بعد از آن، قضاى چند روز روزه ماه رمضان بر او واجب باشد، تكليف او چيست، آيا بايد قضاى روزه ماه رمضان آن سال مشكوك را بگيرد يا نه؟

بسمه تعالى، روزۀ سالى كه شك دارد در آن سال بالغ بوده يا نه قضا ندارد.

[سؤال 3699] 3296

2. خواهرانى كه در ماه مبارك رمضان به لحاظ عذر شرعى تعدادى روزه به گردن آن‌ها هست و هر سال هم تعدادى از آن‌ها را مى‌گيرند ولى شمارش آن‌ها را نمى‌دانند ولى احتمال زيادى مى‌دهند كه اكثر آن‌ها را نگرفته‌اند، حال اين اشخاص بايد چند روز روزه بگيرند تا جبران شود؟

بسمه تعالى، مقدارى را كه يقين دارد بر عهدۀ او است، قضا كند.

[سؤال 3700] 1826

بسمه تعالى

حضور محترم رهبر عالى‌قدر و كبير ملت مسلمان ايران امام خمينى

سلام عليكم؛ بدون مقدمه محترماً معروض مى‌دارم كه غرض از مزاحمت سؤالاتى بود كه در مسائل دينى برايم پيش آمده و مى‌خواستم با اجازه آن را عرض نمايم.

1.

مسأله‌ام اين است كه من دخترى 18 ساله هستم و از عمرم چهار، پنج سال آخر را روزه گرفته‌ام و بقيه را نگرفته‌ام تازه سال‌هايى را كه گرفته‌ام جز دو سال، بقيه را نمى‌دانم چند روز روزه گرفته‌ام و چند روز قضا دارم لطفاً بفرماييد تكليف چيست؟

2.

سال‌هاى قبل را كه اصلاً روزه نگرفته‌ام آيا كفاره 60 روز روزه و مانند آن دارد يا خير؟

3.

من به جز يك سال اخير بقيه را نمى‌دانستم كه اگر مثلاً با عرض معذرت فراوان

عذر شرعى ندارم بايد روزه بگيرم وگرنه كفاره دارد و براى همين به اميد جبران آن در يك روز ديگر مثلاً، آن را باطل مى‌كردم باز هم مى‌خواستم بفرماييد تكليف چيست؟

بسمه تعالى، مقدارى كه يقين داريد روزه نگرفته‌ايد را بايد قضا كنيد و چنانچه عمداً و بدون عذر افطار كرده‌ايد كفاره دارد.

4. من امسال دو روز، روزه‌ام را بى‌جهت باطل كردم البته دليل داشتم ولى نمى‌دانم آيا درست است يا نادرست است من يك روز به دليل اين‌كه هوا گرم بود من گردگيرى كردم و دچار تشنگى زيادى شدم و روزه را باطل كردم و روز ديگر به خاطر اين‌كه در يك روز دو امتحان داشتم و در گرسنگى نيز درس را متوجه نمى‌شدم باز هم باطل كردم باز هم لطفاً بفرماييد تكليف چيست؟

بسمه تعالى، قضا و كفاره دارد.

[سؤال 3701] 1827

بسمه تعالى

به نام الله؛ پاسدار حرمت خون شهيدان، سلام به رهبر كبير انقلاب، اماما مشكلى دارم كه مى‌خواهم با راهنمايى شما رهبر عزيز، اين مشكل را از بين ببرم.

دخترى هستم هفده ساله كه به حكم شرع اسلام از نه سالگى شروع به روزه گرفتن كرده‌ام. اما سه سال اول را به گفتۀ خواهر بزرگم با كمى خوردن پنير و چيزهاى ديگر روزه‌ام را خراب كرده‌ام؛ اما خود من به ياد نمى‌آورم كه يك روز از اين سه سال، چيزى خورده باشم. اماما باور كنيد كه نمى‌خواهم دروغ بگويم، اما خواهرم قسم مى‌خورد كه من مى‌خورده‌ام. حالا مى‌خواهم با راهنمايى شما رهبر كبير، بتوانم تكليف خودم را روشن بكنم. اميدوارم بتوانم با راهنمايى شما رهبر عزيز تصفيه نفس و باطن كنم. به اميد پيروزى رزمندگان در جبهۀ نبرد

قابل تذكر است كه در سه سال اول، يادى از اين‌كه روزه‌اى گرفته باشم هم ندارم.

بسمه تعالى، اگر يادتان نيست كه روزه نگرفته‌ايد يا افطار كرده‌ايد، چيزى بر شما نيست.

[سؤال 3702]

1828

بسمه تعالى

محضر مبارك رهبر عالى‌قدر، حضرت امام خمينى، دامت بركاته، سلام عليكم

بانويى است مدت چهارده سال ازدواج كرده و در اين مدت، روزه‌هاى هيچ سالى را - در ماه مبارك رمضان - مرتب نگرفته؛ يعنى گاهى حامله و گاهى تقريباً مريض بوده، و در ايام غير ماه رمضان هم كه سلامت بوده، قضاى آن‌ها را به‌جا نياورده، و موانعى هم نداشته است؛ و نمى‌داند در اين چند سال ماه رمضان، چند روز را روزه گرفته و چند روز را نگرفته. خلاصه در بلاتكليفى است. از حضور آن امام بزرگوار استدعا داريم كه ما را راهنمايى فرمايند تا ان شاء الله تعالى دين خود را به اسلام عزيز ادا نماييم. ومن الله التوفيق، به اميد پيروزى‌هاى رزمندگان ظفرمند اسلام از خداوند كريم سلامتى و سرفرازى و طول عمر مبارك را هميشه خواهانيم.

بسمه تعالى، روزه‌هايى را كه يقين دارد قضا شده، بايد قضا نمايد و بيشتر از آن واجب نيست.

[سؤال 3703] 3992

3. فردى در جوانى به روزه، زياد اهميت نمى‌داده به اين صورت كه گاهى تمام ماه رمضان را روزه مى‌گرفته و گاهى ده روز يا بيشتر يا كمتر و حساب آن‌ها را ندارد، حال وظيفۀ او چيست؟

بسمه تعالى، مقدارى را كه يقين به فوت آن‌ها دارد قضا كند و در صورت افطار عمدى، كفاره دارد.

[سؤال 3704] 1829

بسمه تعالى

محضر حضرت آيت الله العظمى خمينى مدّ ظله العالى

دليل چه است كه قضاى نماز برابر است اضافه نمى‌شود قضاى يك روز روزه

شصت روز است با همه كه نماز مقدم از روزه است؟ شما امر بفرماييد.

بسمه تعالى، قضاى روزه هم يك روز است لكن شصت روز كفارۀ افطار عمدى است و شايد ترك نماز عمداً به واسطه اهميت قابل كفاره نباشد.

[سؤال 3705] 1830

بسمه تعالى

خدمت حضرت امام خمينى، دام ظله العالى

با قصد عشره، در روز 21 رمضان المبارك كه مدتى از ده روز گذشته بود، از شهر خارج شده و حدود 25 كيلومتر دور گشتيم، ولى يقين نداريم و صددرصد در شك مى‌باشيم كه موقع خروج، قبل‌ازظهر شرعى بوده است يا بعدازظهر. روزۀ آن روز چه صورت دارد؟ به اميد پيروزى اسلام بر كفر

بسمه تعالى، در فرض مرقوم، روزه محكوم به صحت است.

[سؤال 3706] 169

12. در آغاز بيمارى‌ام يادم نيست كه در اولين ماه رمضان كه پيش آمده، روزه گرفته‌ام يا نه اما فكر مى‌كنم به واسطۀ بيمارى، روزۀ آن ماه را يا تماماً يا چندين روزش را نگرفته‌ام. با اين وضعى كه دارم و در سال بيش از يك ماه نمى‌توانم روزه بگيرم آيا قضاى آن سال بر من واجب و لازم است؟

بسمه تعالى، اگر تمكن نداريد واجب نيست. به شرط آن‌كه روزه نگرفتن از جهت مرض مستمرّ باشد و در غير اين صورت قضا دارد.

[سؤال 3707] 1831

بسمه تعالى

اين‌جانب دخترى چهارده ساله هستم كه مدت دو سال از روزه‌ام را بى‌هيچ عذر موجه نگرفته‌ام؛ هم اكنون تمام دارايى‌ام براى پرداخت كفاره، يك النگو است؛ آيا

مجاز هستم عليرغم نارضايتى مادرم، آن را فروخته و كفارۀ روزه‌ام را بپردازم؟

والسلام عليكم ورحمة الله وبركاته

بسمه تعالى، النگو اگر ملك شما است، اختيار آن با خودتان است؛ ليكن وجوب اداى كفاره فورى نيست.

[سؤال 3708] 1832

بسمه تعالى

درود و سلام بى‌پايان به رهبر كبير انقلاب، حضرت آيت الله امام خمينى

ما پرسنل هوانيروز باختران، دربارۀ نماز و روزۀ خود سؤالاتى داريم كه با اجازۀ شما آن‌را مطرح مى‌كنيم:

پايگاه ما خارج از شهر، به فاصلۀ 18 كيلومتر قرار گرفته و شهرك بيستون كه از پايگاه 22 كيلومتر فاصله دارد، محل زندگى تعداد زيادى از پرسنل مى‌باشد و تعدادى هم در خانه‌هاى سازمانى داخل پايگاه زندگى مى‌كنند و افرادى از پرسنل هم در شهر زندگى مى‌كنند؛ شروع خدمت ما ساعت 30/6 و خاتمۀ خدمت، ساعت 30/13 مى‌باشد و تعداد قليلى از پرسنل، بومى هستند و اكثريت پرسنل، وطن آن‌ها در ساير شهرستان‌هاى ايران مى‌باشد؛ مدت شش سال است كه اين پايگاه تأسيس شده و تمام پرسنل، نماز و روزۀ خود را كامل به‌جا مى‌آوردند؛ ولى امسال مسئولين سياسى - ايدئولوژى پايگاه اظهار مى‌دارند كه نماز پرسنلى كه در شهر و شهرك بيستون سكونت دارند، شكسته مى‌باشد و روزه هم نبايد بگيرند و پرسنل خانه‌هاى سازمانى هم اگر به شهر براى كارى مراجعه كنند و بيشتر از دو ساعت آن‌جا باشند، نماز و روزۀ آن‌ها هم اشكال دارد و مى‌بايست تمام پرسنل، زمانى كه براى مرخصى به وطن خود مى‌روند، قضاى روزۀ خود را بگيرند.

با در نظر گرفتن اين مطلب كه مدت مرخصى ساليانۀ پرسنل، 27 روز در سال مى‌باشد و از اين مدت هم، چند روزى را در راه خواهند بود و هرگز موفق نخواهند

شد كه قضاى تمام روزه‌هاى خود را بگيرند، خواهشمنديم نظر خود را در اين باره بفرماييد.

بسمه تعالى، حكم شرعى همان است كه در بالا اشاره شد و قضاى روزه را بايد در وطن يا با قصد اقامت ده روز در سفر انجام دهند؛ و اگر قضاى تمام روزه‌ها تا پيش از رمضان سال بعد امكان نداشت، در تأخير آن معذورند.

[سؤال 3709] 69

4. در صورت مسافر بودن من فقط مى‌توانم روزهاى تعطيل قضاى روزه‌ها را به‌جا آورم. با در نظر گرفتن ماه مبارك رمضان كه در حال حاضر در تابستان است چنانچه مجبور باشم روزه قضا بگيرم، اگر به زمستان برخورد كند، اشكالى نخواهد داشت؟

بسمه تعالى، اشكال ندارد.

[سؤال 3710] 1833

بسمه تعالى 9 / 11 / 1361

پس از عرض سلام، اين‌جانب كارمند شركت واحد چون منزلم در كرج است و مرتب بايد بين تهران و كرج مسافر باشم طبق فتواى حضرت امام نمازم شكسته و روزه‌ام باطل مى‌باشد، مى‌خواهم بدانم من كه در ماه مبارك روزه نمى‌گيرم آيا اين روزه

از من ساقط است يا بايد قضاى آن را بگيرم؟ يا اگر صورت ديگرى دارد روشن نماييد.

بسمه تعالى، روزه‌اى كه به حساب سفر افطار مى‌شود قضا دارد و قضاى آن نبايد تا ماه رمضان سال بعد به تأخير افتد.

[سؤال 3711] 1834

بسمه تعالى

پس از عرض سلام، اين‌جانب اهل ميمه صد كيلومترى اصفهان مدت سيزده سال قبل در كارخانه‌اى در اصفهان استخدام گرديده‌ام و در سال جارى در اصفهان خانه‌اى

ساخته‌ام و سكونت دارم و چون عقيده دارم پس از بازنشستگى يا به هر طريقى كه به كارم خاتمه دهم و به ميمه و محل زادگاه خود برگردم و به دستور امام چنانچه كسى براى هميشه نخواهد در جايى بماند وطن او حساب نمى‌شود و ما همه روزه به ذوب آهن كه 40 كيلومتر مى‌باشد تا اصفهان، رفت و برگشت مى‌نماييم و نمازها را شكسته هم در اصفهان و هم كارخانه مى‌خوانيم، ولى روزه ماه مبارك را نه مرخصى به قدر كافى داريم كه قصد اقامت كنيم و نه راه ديگرى داريم. خواهشمنديم راجع به اين مسأله ما را راهنمايى كنيد و از امام بخواهيد ما را مورد مرحمت قرار دهند و در اين مسأله كه افراد زيادى مواجه هستند دستورى بفرمايند كه ما در پيشگاه خداوند متعال مقروض نباشيم.

بسمه تعالى، حكم مسافر داريد و قضاى روزه‌ها را نبايد از سال بعد تأخير بيندازيد على الاحوط و براى اين كار يا بايد در وطن قضاى روزه‌ها را بگيريد و يا در محلى قصد ماندن ده روز كنيد.

[سؤال 3712] 1835

بسمه تعالى 12 / 10 / 1361

حضور محترم دفتر آيت الله العظمى امام خمينى مدّ ظله العالى

سلام عليكم بما صبرتم

در شهرى مثل مشهد، كارمندى كه از منزل تا مسير كار خود بيش از چهار فرسنگ راه مى‌پيمايد و همين مسافت را برمى‌گردد، تكليف نماز و روزۀ او چيست؟ چنانچه قصر است، پس ماه مبارك رمضان كه در اواخر مدارس شروع مى‌شود تكليف اين افراد چيست؟ آيا چنانچه روزه قصر باشد، خوردن آن در صورتى كه بعداً - يعنى قبل از رسيدن ماه مبارك رمضان - در سال بعد گرفته شود مسئوليت شرعى ندارد؟

بسمه تعالى، حكم مسافر دارد و روزه‌ها را در بين سال تا رمضان بعد بايد قضا نمايد على الاحوط.

[سؤال 3713]

1115

2. اگر مسأله فوق شامل حال ما مى‌شود، ما بايد قضاى روزۀ ماه رمضان را در چه وقت سال بگيريم؛ چون بدون وقفه به سر كار مى‌رويم؛ براى اين‌كه استخدام شهردارى مى‌باشيم؟

بسمه تعالى، بايد در طول سال در وطن يا در محلى كه قصد اقامه مى‌نمايد، قضا نمايد و از رمضان سال آينده تأخير نيندازد.

[سؤال 3714] 1836

بسمه تعالى 27 / 11 / 1361

روزۀ قضاى ماه مبارك رمضان را مى‌توان در مسافرت به عنوان قضا گرفت يا خير؟ در صورت عدم امكان، اشخاصى كه مقلد امام هستند و هميشه نمازشان شكسته است و نمى‌توانند ماه رمضان را روزه بگيرند تكليفشان چيست؟

بسمه تعالى، روزۀ قضا در سفر صحيح نيست و به احتياط واجب روزۀ قضا را نبايد از سال بعد تأخير بيندازد ولو قصد ده روز نمايد.

[سؤال 3715] 724

2. به چه صورت مى‌توان 5 - 6 سال روزه را قضا كرد، و يا كفاره داد؟

بسمه تعالى، لازم نيست روزه‌هاى قضا پشت سر هم باشد و مى‌توانيد به تدريج و با فاصله بگيريد، ولى اگر كفاره بر عهده شما باشد، بايد به ترتيبى كه در رساله ذكر شده عمل كنيد.

[سؤال 3716] 1837

بسمه تعالى

احتراماً؛ به استحضار مى‌رساند: اين‌جانبان كاركنان سازمان تأمين اجتماعى شعبه تاكستان، ساكن قزوين مى‌باشيم و همه روزه فاصله دو شهر مذكور را كه 35 كيلومتر مى‌باشد رفت و آمد مى‌نماييم. با توجه به اين‌كه مقلد امام خمينى هستيم و امكان دارد

ناچار باشيم براى سال‌هاى سال به همين منوال در قزوين ساكن و در تاكستان اشتغال به كار داشته باشيم، وضع ما از نظر نماز و روزه چگونه خواهد بود؟ آيا بايد نماز را شكسته خواند و قضاى روزه‌هاى ماه رمضان را به‌جاى آوريم يا راه ديگرى وجود دارد؟ توضيح اين‌كه گرفتن 30 روز روزه قضا در روزهاى غير ادارى و تعطيل و روزهايى كه مرخصى هستيم بسيار مشكل خواهد بود. چون از چنين روزهايى معمولاً به منظور مسافرت به شهرهاى ديگر و ديدار اقوام استفاده مى‌نماييم. در ضمن بسيارى از كاركنان ساير ادارات شاغل در تاكستان وضع مشابهى با وضع ما دارند.

بسمه تعالى، حكم مسافر داريد و قضاى روزه را بايد تا سال بعد يا در وطن يا در محلى كه قصد ماندن ده روز كنيد انجام دهيد.

[سؤال 3717] 1838

بسمه تعالى 10 / 12 / 1361

خدمت رهبر انقلاب اسلامى حضرت آيت الله خمينى سلام عرض مى‌نمايم. تربت حيدريه منزل و مسكن من است ولى با زن و بچه‌هاى خودم در پاسگاه در 20 فرسنگى هستم ولى معلوم نيست كه چند روز در اين پاسگاه باشم يا چند سال و شما گفته بوديد كه قصد ده روز بكنيد ممكن است در روز دو بار به مأموريت برويم يا چند روز يك بار و يا هر روز برويم از يك فرسنگى تا شش فرسنگى بروم و برگردم با قصد ده روز هم كه نمى‌شود از حد دور شد، يعنى تا صداى اذان شنيده نشد قصد به هم مى‌خورد حاليه نماز كه شكسته خوانده مى‌شود روزه در چه موقع بايد گرفته شود چون تا آخر عمر نماز شكسته است.

بسمه تعالى، بدون قصد ده روز حكم مسافر داريد و قضاى روزه هر سال را نبايد از رمضان بعد تأخير بيندازيد و لو به اين نحو كه در محلى قصد ده روز نماييد.

[سؤال 3718]

1839

بسمه تعالى 29 / 11 / 1361

خدمت رهبر كبير انقلاب، بنيان‌گذار جمهورى اسلامى ايران، سلامٌ عليكم

مرجع عالى‌قدر، اين‌جانب يكى از روستاييان قائم شهر مازندران مى‌باشم. پدرم كشاورز مى‌باشد؛ ما در حدود هشت فرسخ دور از شهر، زمين داريم؛ من در ماه رمضان براى كمك به پدرم و تراشيدن شالى (برنج) به زمين‌مان رفتم؛ روزه هم داشتم، ولى نمى‌دانستم كه روزه‌ام باطل مى‌شود و فكر مى‌كردم چون براى امرار معاش است اشكالى ندارد. وقتى به جبهه آمدم، به يكى از روحانيون جريان را گفتم. روحانى در جواب گفت: بايد قضاى روزه را بگيرى. من گفتم: اين‌جا مى‌توانم؟ جواب داد: خير؛ اگر يك ماه اسكان داشته باشى مى‌توانى؛ ولى من يك رزمندۀ تحت نظارت فرمانده‌ام و هر لحظه امكان دارد نقل مكانمان دهند، و سرنوشت من هم معلوم نيست؛ شايد اگر خداوند تبارك و تعالى بخواهد، به شهادت برسم. لذا از حضرت‌عالى مى‌خواهم بفرماييد تكليف من در مورد اين روزه چيست و چه كار كنم؟

بسمه تعالى، بايد قضاى روزه‌ها را به‌جا آوريد و اگر بايد در جبهه باشيد و نمى‌توانيد قصد ده روز كنيد، مى‌توانيد قضاى روزه‌ها را تأخير بيندازيد و بعداً به‌جا آوريد، و چنانچه مالى داريد، وصيت كنيد كه در صورت شهادت، از مال شما روزه‌ها را بدهند و اگر مال نداريد، وصيت لازم نيست.

[سؤال 3719] 575

2. بعضى از كارمندان اين اداره از شهرستان ديگر مى‌آيند كه از شهرشان تا اين‌جا، حد مسافت است؛ هر روز، دو ساعت بعد از ظهر به شهرشان مى‌روند صوم و صلاة آن‌ها چه صورت دارد؟ در صورت قصر بودن، در تمام دورۀ سال، به استثناى روزهاى تعطيلى، مسافر خواهند بود و روزۀ ماه رمضان را نمى‌توانند بگيرند؟

بسمه تعالى، حكم مسافر دارند و قضاى روزه را نبايد تا ماه رمضان سال بعد تأخير بيندازند.

[سؤال 3720] 1840

بسمه تعالى

حضور سرپرست محترم دفتر حضرت امام؛ سلام عليكم

غرض از مزاحمت، اين‌جانب كارمند دولت، از شهرستان بهشهر كه موطن اصلى خودم مى‌باشد، به يكى از بخش‌هاى شهرستان رشت منتقل شدم و هفته‌اى يك بار حتماً بايد به شهرستان هشتپر (34 كيلومترى بخشى كه در آن‌جا در حال حاضر ساكن هستم) يا به استاندارى گيلان براى كار ادارى بروم.

آيا اين‌جانب كه كارمند دولت هستم و فعلاً در بخش ماسال به دولت جمهورى اسلامى ايران خدمت مى‌نمايم و به احتمال زياد، يكى دو سال ديگر بايد در شهرستان ديگر خدمت كنم و اگر هم مصلحت بود چهار - پنج سالى اين‌جا بمانم و به هر حال بايد به شهرستان ديگر بروم و در پايان، دوست دارم بعد از بازنشستگى در شهرستان خودم زندگى كنم، آيا نماز و روزه‌اى كه در بخش ماسال بايد به‌جا آورم شكسته (قصر) است يا نه؟ و آيا روزۀ قضا و يا مستحبى مى‌توانم در اين‌جا به‌جا آورم يا نه؟ و اگر نماز و روزه‌ام شكسته مى‌باشد و آن طورى كه در رساله نوشته شده است «تأخير قضاى روزۀ هر سالى، از رمضان ديگر جايز نيست، به احتياط لازم» لطفاً اين‌جانب را راهنمايى فرماييد.

بسمه تعالى، در فرض مسأله نماز و روزه در محل سكونت و غير آن شكسته است؛ مگر اين‌كه بتوانيد ده روز در يك محل بمانيد و قصد نماييد؛ كه نماز، تمام و روزه، صحيح خواهد بود و در صورت شكسته بودن نماز، روزۀ قضا و روزۀ مستحبى جايز نيست و بايد حتى الامكان قضا را از رمضان آينده تأخير نيندازيد به احتياط واجب.

[سؤال 3721]

1277

5. چنانچه مسافر باشم، چه موقع بايستى قضاى آن را به‌جاى آورم؟

بسمه تعالى، قضاى واجب را بايد هر وقت تمكن داشت به‌جا آورد و قضاى روزۀ ماه رمضان نبايد تا ماه رمضان سال بعد به تأخير افتد.

[سؤال 3722] 5227

4. شخصى كه محل كسب و شغل او به اندازۀ مسافت شرعيه - يك سره و يا ذهاب و ايابش - از موطن مسكونى‌اش فاصله داشته باشد و هر روز و يا هفته‌اى چند بار براى انجام شغل، به محل كسبش تردد نمايد، مى‌فرماييد حكم مسافر عادى دارد. آيا براى او در صورت عدم اضطرار، لازم است در عرض يك سال، اقلاً به اندازۀ يك ماه و يا به قدر روزه‌هاى فائته، درموطن و يا در محل كسب اقامه نمايد و صوم‌هاى فائته را

قضا نمايد و يا لازم نيست؟

بسمه تعالى، بايد در طول سال، در وطن يا با قصد اقامۀ ده روز، روزه‌ها را قضا نمايد و از رمضان آينده تأخير نيندازد على الاحوط.

[سؤال 3723] 1841

بسمه تعالى

سلام عليكم، موفقيت شما را جهت پيشبرد اسلام عزيز از خداوند مسئلت داريم.

مدت يك ماه روزه قضا دارم (البته اين مدت را در جبهه بوده‌ام) اكنون شغلم معلمى است و نماز را در روستايى كه در آن تدريس مى‌نمايم شكسته مى‌خوانم؛ حال چگونه مى‌توانم قضاى يك ماه را به‌جاى آورم؟ من الله التوفيق

بسمه تعالى، بايد يا در وطن روزه‌ها را قضا كنيد يا در محلى قصد ماندن ده روز كنيد و روزه بگيريد.

[سؤال 3724] 1346

4. در حال حاضر حدود 50 روز روزۀ قضا مربوط به دو ماه رمضان گذشته دارم، از

چه طريق بايد آن‌ها را ادا كنم؟

بسمه تعالى، قضاى روزۀ هر سال را از سال بعد نبايد تأخير بيندازيد على الاحوط و براى اين كار بايد در محلى قصد اقامه كنيد يا در وطن بمانيد و روزه بگيريد.

[سؤال 3725] 1842

بسمه تعالى 20 / 11 / 1361

با درود و سلام به امام زمان حضرت مهدى (عج) و نايب برحقش امام امت و شهيدان كربلا و شهيدان كربلاهاى ايران

اين‌جانب در تابستان سال گذشته به جبهه رفته بودم و در عمليات پيروز رمضان شركت داشتم. در اين عمليات، تركش خمپاره به چشم راست من اصابت كرد و اين چشم من از بين رفت و الآن داراى يك چشم مى‌باشم و تا حالا نتوانسته‌ام كه قضاى يك ماه روزه‌ام را بگيرم؛ چون آموزگار هستم و به امر تدريس مشغول مى‌باشم و روزى پنج ساعت تدريس مى‌كنم؛ تكليف بنده در اين مورد چيست؟ اميدوارم كه نظر شرعى اسلام را براى اين‌جانب بنويسيد.

از خداوند كريم سلامتى و سرفرازى و طول عمر مبارك را هميشه خواهانيم.

بسمه تعالى، اگر روزه براى شما ضرر ندارد، بايد قضاى روزه‌ها را بگيريد و بنا بر احتياط نبايد از رمضان آينده تأخير بيندازيد و براى اين كار بايد در وطن بمانيد يا در محلى قصد ده روز كنيد.

[سؤال 3726] 1365

2. على فرض سقوط فريضة الصوم أداءً فيما لو كانت صلاة المعاود العراقي قصراً، فمتى يجب قضاء الصوم؟ هل في خلال وجوده في إيران أم بعد عودته إلى وطنه؟

بسمه تعالى، يجب قضاء ما أفطر من الصوم في خلال تلك السنة على الأحوط؛ فلا بدّ من نيّة الإقامة لذلك.

[سؤال 3727]

1843

بسمه تعالى 20 / 2 / 1361

تهران، دفتر امام خمينى

محترماً به عرض مى‌رسانم: تعدادى كارگر كه براى كار، مسافت هشت فرسخ را در صبح طى و عصر به منزل مراجعه مى‌كنند و مرخصى سالانۀ آن‌ها طورى است كه نمى‌توانند در ماه رمضان از آن استفاده كنند و مدت چهار سال است كه دائم در اين كار هستند، خواهشمندم تكليف شرعى در مورد روزۀ آن‌ها را معين كنيد.

بسمه تعالى، بايد قضاى روزه‌ها را در ايام تعطيلى در وطن يا با قصد اقامت ده روز در سفر به‌جا آورند.

[سؤال 3728] 1844

بسمه تعالى 16 / 9 / 1361

حضور محترم قائد عظيم الشأن و رهبر شيعيان جهان، امام خمينى، اعلى الله مقامه، سلام عليكم

با توجه به رسالۀ آن مقام معظم، شخصى هر روز به شهر مى‌آيد و برگشت مى‌نمايد (كارمند دولت است) و حد شرعى تا همدان مى‌گذرد و امسال نيز روزه و نمازم به فتواى آن مرجع محترم قصر بوده و روزه‌ام نيز بالطبع قضا شده؛ اكنون مشخص فرماييد روزه‌هاى قضا شده را چگونه مى‌توانم قبل از رسيدن ماه مبارك رمضان ادا نمايم؟

بسمه تعالى، بايد قضاى روزه را از رمضان بعد تأخير نيندازيد و براى گرفتن روزه بايد يا در محلى قصد ماندن ده روز نماييد يا در وطن بمانيد.

[سؤال 3729] 1845

بسمه تعالى 26 / 10 / 1361

دفتر امام امت، رهبر كبير انقلاب اسلامى

ضمن عرض سلام و آرزوى طول عمر امام امت و پيروزى رزمندگان اسلام؛

اين‌جانب كارمند مخابرات تبريز كه حدود 15 ماه است به استخدام مخابرات درآمده‌ام و در شهر تبريز مشغول خدمت مى‌باشم ولى خودم ساكن اسكو هستم كه در 35 كيلومترى تبريز قرار دارد. به علت اين‌كه هيچ‌گونه امكاناتى در شهر تبريز ندارم، مجبورم هر روز صبح به تبريز آمده و عصر به اسكو برگردم. چند روز مانده به ماه رمضان پيش، به بعضى از روحانيون مراجعه كرده، جريان را خدمت آن‌ها رساندم كه بنده با اين وضع چطورى مى‌توانم روزه‌ام را بگيرم؟ بعضى‌ها گفتند: نمى‌توانى بگيرى؛ بعضى‌ها گفتند: مى‌توانى بگيرى. روى همين تناقض‌گويى و با مراجعه به رسالۀ امام مجبور شدم مزاحم شما شوم تا تكليفم معلوم شود. خواهشمند است بنده را در اين‌باره راهنمايى فرماييد.

والسلام عليكم ورحمة الله وبركاته. خدايا، خدايا، تا انقلاب مهدى از نهضت خمينى محافظت بفرما.

بسمه تعالى، روزه‌هايى كه از رمضان گذشته از شما فوت شده را بايد تا رمضان آينده قضا نماييد و براى اين كار، بايد يا در وطن يا در محلى كه قصد ده روز كرده باشيد روزه بگيريد و اگر طورى عمل كنيد كه قبل از ظهر به وطن برسيد روزه صحيح است.

[سؤال 3730] 1099

2. در مورد افرادى كه مأمور به خدمت مى‌باشند و محل سكونت تا محل كار آن‌ها، از حد فاصلۀ شرعى مى‌گذرد، نماز آن‌ها قصر و روزه نمى‌توانند بگيرند. در صورتى كه مدت مأموريت 4 الى 10 سال مى‌باشد، چگونه مى‌توانند قضاى روزه را بگيرند؟

بسمه تعالى، قضاى روزۀ هر سال را نبايد از سال بعد، به تأخير اندازد و براى اين كار بايد يا در وطن، روزه‌ها را قضا كند يا در محلى قصد ماندن ده روز كند و روزه‌هاى قضا را بگيرد.

[سؤال 3731]

1032

5. اگر محل كار شخصى از منزل وى شش فرسخ بيشتر باشد و كار وى هميشه همين باشد، به طورى كه نتواند كار خود را تعطيل كند، اين شخص چگونه مى‌بايست در طول سال، روزۀ خود را بگيرد؟

بسمه تعالى، مسافت شرعى هشت فرسخ است و چنين شخصى حكم مسافر دارد و قضاى روزه‌ها را نبايد از سال بعد عقب بيندازد.

[سؤال 3732] 1338

4. كسانى كه نماز و روزه‌شان شكسته است و هميشه هم سر كارند - به جز تعطيلات رسمى - پس بايد روزه‌هاى قضا شده را چگونه و كى به‌جا آورند؟

بسمه تعالى، بايد در طول سال قضا نمايند على الاحوط.

[سؤال 3733] 646

6. كسى كه مى‌خواهد كفارۀ روزه را روزه بگيرد و يادش نيست كه چه سالى كفاره برايش واجب شده است، حال كه مى‌خواهد روزه بگيرد اگر در نيّت فقط بگويد كفارۀ روزه را مى‌گيرم و قيد نكند مال چه سالى است، قبول است و اگر قبول نيست چه نيتى بكند؟ و آيا اگر كفارۀ روزه هم چند سالى بگذرد باز مثل روزۀ قضا كفاره به آن تعلق مى‌گيرد.

بسمه تعالى، تأخير روزۀ كفاره، كفارۀ تأخير ندارد و تعيين سال و روز لازم نيست.

[سؤال 3734] 3307

4. اگر كسى 7 روز قضاى روزۀ واجب داشته باشد آيا بايد قضاى آن را 7 روز متوالى به‌جا آورد؟ يا اشكال ندارد مثلاً 7 هفته در هر هفته يك روزه؟

بسمه تعالى، توالى لازم نيست.

[سؤال 3735]

1846

بسمه تعالى

رهبر عزيز انقلاب، دام ظله

1. شخصى خيال كرده فلان سال بالغ شده و از سال‌هاى بعد آن سال (بلوغ) هم قضاى روزه به گردن دارد. مدتى به نيت قضاى سال بلوغ روزه گرفته، ولى بعداً معلوم شده كه آن سال، بالغ نبوده، آيا مى‌تواند روزه‌هاى قضايى كه گرفته به‌جاى قضاى سال‌هاى بعدى حساب كند؟

بسمه تعالى، مانع ندارد.

2. شخصى كه در هر نماز و در هر چيزى شك مى‌كند و نمى‌داند كثير الشك است يا وسواس، چه كند؟

بسمه تعالى، وسواس است و بايد به وسوسه اعتنا نكند.

3. اگر مسئول كتابخانه - غير عمدى - كتاب وقفى را از بين برده، حالا يادش نيست در چه موردى بوده، فقط احتمال ضعيفى مى‌دهد دربارۀ فلان موضوع بوده، چه كند؟

بسمه تعالى، با نظر متصدى شرعى مربوط با پول آن كتاب مورد احتمال را تهيه كند و به‌جاى آن قرار دهد.

4. اگر عادلى از عادل ديگرى غيبت كند، آيا غيبت كننده از عدالت ساقط مى‌شود؟ غيبت شده چطور؟

وظيفۀ ما چيست؟

بسمه تعالى، اگر عدالت هر دو محرز بوده، تا يقين به فسق يكى پيدا نشده، هر دو محكوم به عدالت هستند و كار هر كدام محكوم به صحت است؛ ولى اگر معلوم است كه غيبت كننده بدون مجوّز غيبت مى‌كند، از عدالت ساقط مى‌شود.

[سؤال 3736] 1847

بسمه تعالى

محضر مبارك حضرت امام خمينى، دامت بركاته

تقاضامندم در مورد مسائل زير راهنمايى‌ام فرماييد:

1. ماه مبارك رمضان را روزه مى‌گرفتم، ولى چند روزى از ماه رمضان را به‌خاطر

عذر شرعى كه داشتم نتوانستم بگيرم و حال چهار تاى آن روزه‌ها را با ضعف طاقت فرسا گرفتم، از شما تقاضا دارم بفرماييد وظيفه من نسبت به بقيۀ روزه‌هايى كه نگرفته‌ام چيست؟ و اكنون هرچه فكر مى‌كنم نمى‌دانم بقيۀ آن‌ها را چگونه بگيرم؟ چون كه از نظر قواى بدنى ضعيف هستم و گرفتن روزه ضعف بسيار برايم مى‌آورد كه قابل تحمل نيست. لطفاً جواب مسأله را برايم توضيح دهيد.

بسمه تعالى، در فرض مرقوم قضاى روزه‌ها را تأخير بيندازيد.

2. مدت يك سال و نيم است كه سعى مى‌كنم حواسم را جمع نماز كنم، ولى در بين نماز فكرم به يك سو كشيده مى‌شود، يك وقت متوجه مى‌شوم كه نماز مى‌خوانم ولى نمى‌دانم چند ركعت نماز خوانده‌ام، يا تشهد را خوانده‌ام، يا چند سجده كرده‌ام. و بالاخره نماز را از سر مى‌گيرم، خيلى كم ممكن مى‌شود كه نماز را با دقت بخوانم، از نماز خواندنم ناراضى هستم بفرماييد با توضيح بسيار كه چگونه بخوانم.

بسمه تعالى، لازم نيست نماز را از سر بگيريد و به همان نحو كه مى‌خوانيد صحيح است.

[سؤال 3737] 1848

بسمه تعالى

ضمن عرض سلام و آرزوى موفقيت براى شما

بنده سؤالى داشتم به اين ترتيب كه با توجه به اين‌كه سن تكليف شرعى دختران از نه سالگى شروع مى‌شود و اين‌جانب تا 5/1 سال قبل از پيروزى انقلاب كه از گذشته توبه نموده و به انجام تكاليف پرداختم در مورد نماز و روزه بى‌توجه بوده و كسى به ما نگفت كه مثلاً تكليف شما اين است. به هر حال خواهشمندم در اين مورد بنده را راهنمايى فرماييد.

در مورد روزه گاهى كه مى‌توانستم روزه را مى‌گرفتم، ولى به علت ضعف بدن قادر به اتمام آن نبودم تا اين‌كه بيمارى معده عارضم شد و در طى اين چند سال در ماه مبارك رمضان شايد حداكثر پنج روزى مى‌توانستم روزه بگيرم.

بسمه تعالى، نماز و روزه‌هايى كه در حال تكليف از شما فوت شده را بايد

قضا نماييد و چنانچه مرض شما استمرار دارد و نمى‌توانيد در طول سال قضا نماييد بايد براى هر روز يك مد طعام به فقير بدهيد.

[سؤال 3738] 1849

بسمه تعالى 26 / 11 / 1361

محضر مبارك حضرت آيت الله العظمى امام خمينى مرجع عالى‌قدر و رهبر عظيم الشأن انقلاب اسلامى ايران

1. اين‌جانب به علت ضعف مزاجى و زيان براى چشم و عدم طاقت تشنگى شديد قسمت زيادى از روزه‌هاى واجب ماه مبارك رمضان خود را كاملاً نتوانسته‌ام بگيرم و حتى بدين علت قضاى آن‌ها را نيز انجام نداده‌ام. و احتياطاً آن مدت را 35 سال تخمين زده و براى 35 ماه مبارك رمضان معادل 1050 روز در نظر گرفتم و براى كفاره از قرار روزى يك مد - كه اگر هر مد را 750 گرم حساب كنيم 5/787 كيلوگرم لازم است - احتياطاً جمعاً 820 كيلوگرم (گندم و نان و...) معين كردم و به مقتضاى امكانات و احتياجات مستحقين محترم معادل 000/25000 ريال به افراد مورد اطمينان دادم كه وكالتاً از طرف اين‌جانب به مصرف مستحقين مربوطه بنا به شناسايى و تشخيص خودشان در دو شهر دزفول و اراك و يا دهات آن‌ها برسانند. تقاضا دارم بفرماييد كه: اين مقدار قوت اغذيه براى مدّت مذكور شرعاً كفايت مى‌كند يا خير؟

بسمه تعالى، كفايت مى‌كند.

2. اين ديون مربوط به 35 سال قبل به اين طرف بود، ولى كفاره را كلاً و يك‌جا از محل درآمد آخرين سال خود انجام داده‌ام و نه آن‌كه از درآمد هر سال به طور جداگانه كفاره آن سال را تأديه نمايم.

در اين صورت وضع شرعى آن چگونه است؟

بسمه تعالى، اشكال ندارد و خمس واجب نشده است.

[سؤال 3739] 2852

6. بنده در سال گذشته، به علت عمل جراحى كه داشتم، نتوانسته بودم روزه بگيرم، و اكنون بعد از جراحى به علت ضرر جسمانى نمى‌توانم روزه بگيرم. اگر تا قبل از ماه

مبارك رمضان، نتوانم قضاى روزه را بگيرم و يا چند روز روزۀ قضا را بتوانم بگيرم و مابقى را نتوانم، تكليف چيست؟

بسمه تعالى، قضاى روزه در موردى كه مرض، تا رمضان بعد استمرار داشته باشد ساقط است.

[سؤال 3740] 1850

بسمه تعالى 27 رمضان المبارك 1402 ق

مقام شامخ حضرت مستطاب رهبر و قائد عظيم الشأن، امام الخمينى، مدّ ظله العالى

احتراماً؛ جواب مسائل زير از آن مقام معظم مورد استدعا مى‌باشد:

1. كسانى به علت داشتن امراض درونى كه به ظاهر، سالم به نظر مى‌رسند و در باطن، مريض واقعى هستند مانند - مرض قند و امثاله - كه مريض در اثر ضعف مفرط، قادر به روزه گرفتن نمى‌باشد - نه ادايى و نه قضايى - تكليف اين اشخاص چه بوده؟ و وضع دادن كفارۀ اين اشخاص تا چه مدت و چگونه است؟ جواب مورد استدعا است.

بسمه تعالى، در فرض مرقوم، روزه بر آنان واجب نيست و براى هر روز بايد يك مد طعام (تقريباً ده سير) به فقير بدهند.

2. عده‌اى در مورد عدول از بعضى مراجع، واهمه از باطل بودن اعمال گذشتۀ خود دارند، نظريۀ حضرت‌عالى در اين مورد چه بوده؟ به طور واضح بيان فرماييد موجب تشكر است.

بسمه تعالى، اعمال گذشته اگر مطابق واقع يا مطابق با فتواى كسى كه لازم بود از او تقليد نمايند انجام گرفته، محكوم به صحت است.

3. كشاورزانى كه موقع چيدن و درو كردن زراعت آنان مصادف با شهر مبارك رمضان بوده، اگر روزه بگيرند نمى‌توانند زراعت را كه دسترنج يك سالۀ آنان است درو كرده و ياراى آن را هم ندارند از صبح تا شب با دهان روزه در صحرا بمانند، چون همه گونه لطمه به زراعت از قبيل آفات آسمانى و خشكيدن و پايمال شدن حتمى است و اگر روزه را بخورند بايستى براى هر روز 61 روز روزه گرفته يا ساير كفارۀ شرعى را بدهند كه ياراى آن را نيز ندارند، به هر صورت خودتان بهتر از هركس به وضع زارعين مستحضريد، تكليف كشاورزان چه بوده؟ و شايد كسى در اين مورد به روزه‌خورى اقدام نموده به چه نحو بايستى عمل و تلافى آن را بنمايد؟ بيان فرماييد.

بسمه تعالى، عذر مزبور مجوّز افطار نيست ولى اگر در وسط روز، ادامۀ روزه ضررى يا حرجى شود مى‌توانند در آن موقع افطار كنند و كفاره ندارد.

4. در موقع بيرون ريختن دوغ از مشك، موش مرده‌اى از مشك بيرون مى‌آيد، تطهير مشك در فتواى آن حضرت به چه نحو است؟ امر به ابلاغ فرماييد.

بسمه تعالى، تطهير آن مشكل است و بدون عبور آب پاك از اجزاى آن پاك نمى‌شود و اگر لولۀ آب را در داخل آن باز كنند تا پر شود پاك مى‌شود.

5. شخصى در موقع استطاعت به حج نرفته، بعد ثروتش از بين رفته؛ به وسيلۀ شخص ديگرى به عنوان مستخدم و كارگر به حج مى‌رود؛ آيا قبلاً كه در موقع استطاعت ترك حج نموده، ذمه‌اش ساقط مى‌گردد يا خير؟

بسمه تعالى، بايد مناسك حج را به نيت انجام حج واجب به‌جا آورد و بدون آن، حج از ذمه‌اش ساقط نمى‌شود.

از خداوند كريم سلامتى و سرفرازى و طول عمر مبارك را هميشه خواهانيم.

[سؤال 3741] 1851

بسمه تعالى

در دوران كودكى دچار فلج پا شدم به طورى كه قادر به تكان دادن پاهايم نبودم. اين مرض من مادرزادى نبود بلكه فكر مى‌كنم در اثر سهل‌انگارى يكى از والدين من بود. پدرم براى اين‌كه بتوانم روى پاهايم بايستم با آن‌كه وضع مالى او خيلى خوب نبود پايم را معالجه كرد البته نه به طور كامل. چون دكترها قادر به معالجه كامل پايم نبودند. چون من در كودكى وقتى هر طفلى شروع به راه رفتن مى‌كند بودم با پدر و مادرم به مشهد رفتيم و در حرم مبارك حضرت امام رضا بود كه اولين قدم را برداشتم و توانستم روى پاهايم بايستم به همين دليل وقتى پدرم نتوانست از پزشك‌ها براى معالجه پايم نتيجه‌اى بگيرد مرا به حضور امام رضا عليه‌السلام بردند. اما شايد به خواست خداوندى از امام رضا عليه‌السلام شفا حاصل نكردم. وقتى به تكليف رسيدم پدرم اجازه نمى‌دادند روزه‌هايم را بگيرم و مى‌گفتند كه چون تو پايت ضعيف است در اثر روزه گرفتن ناتوان مى‌شوى و من هم ديگر آن قوه و آن وضع مالى را ندارم تا دوباره پاى تو

را معالجه كنم به همين خاطر پدرم تا سن 12 سالگى به من اجازه روزه گرفتن را نمى‌دادند و من هم كه به تكليف شرعى خود كاملاً آگاه نبودم به حرف پدرم گوش مى‌دادم و روزه‌هايم را نمى‌گرفتم. اما در سن 12 سالگى ديگر فهميدم كه در امور مربوط به مسائل شرعى بايد رضاى خدا را در نظر بگيرم نه حرف والدين را به همين دليل روزه‌هايم را در سن 13 سالگى و 14 سالگى گرفتم.حالا كه مى‌خواهم روزه‌هايى را كه در اوايل سنم كه به تكليف رسيده بودم و نگرفتم ادا كنم پدرم باز با اين كار من مخالف هستند و به من مى‌گويند تو بايد اول حكم شرعى اين كارت را بدانى و من هم چون از رساله شما تقليد مى‌كنم اين سؤال را از شما پدر عزيز و گراميم مى‌كنم كه آيا بهتر است كه من روزه‌هايم را بگيرم با اين حالى كه دارم يا نه. البته اين را هم متذكر شوم كه من توانايى روزه گرفتن را در خودم مى‌بينم. در ضمن پدرم هم آن مقدار مواد غذايى را كه بايد در نتيجه روزه نگرفتن‌هاى من به فقير بدهند نداده‌اند.

خواهشمندم جواب اين سؤال مرا كه در زمينه مسائل شرعى است بفرماييد.

بسمه تعالى، اگر يقين پيدا كنيد كه در سه سال اول بلوغ مى‌توانسته‌ايد روزه بگيريد و روزه براى شما ولو به طور قضا در طول همان سال ضررى نداشته بايد قضا نماييد والاّ لازم نيست قضاى روزه‌ها را بگيريد.

[سؤال 3742] 1852

بسم الله الرحمن الرحيم

آية الله العظمى وزعيم الاُمة الإسلامية، الإمام الخميني، روحي له الفداء

في البداية أدعو الله عزّ وجلّ أن يأخذ من عمري وعمر أطفالي ويضيفها إلى عمركم الشريف، إن شاء الله

وأمّا بعد: أنا معاود عراقي اُقلّد سماحتكم؛ كنت أسكن مدينة إيلام حوالي سنتين ومنذ خمسة أشهر انتقلت إلى طهران وأسكن الآن في منصور آباد، الواقعة بين شوش

وشاه عبدالعظيم؛ في كلّ يوم أذهب إلى عملي في مدرسة المعاودين، الواقعة في خيابان فردوسي، كوچه اتابك، مقابل جريدة كيهان. كنت في البداية اُصلّي صلاةً تامةً إلى أن أخبرني مدير المدرسة عن فتوى سماحتكم حول المعاودين، وقال إنّ صلاتنا حسب فتوى الإمام، هي أن تكون صلاة قصر حتّى عند ما أعود إلى البيت. لذاك أنا الآن حائر وقرأت الفتاوى باللغة الفارسية وباللغة العربية؛ إلاّ أنّي لم أفهم جيّداً ولا أدري الآن كيف تكون صلاتي وكيف أصوم؟!

علماً: كنت في أوّل يوم في رمضان المبارك الماضي نائماً في المستشفى بسبب إجراء عملية جرّاحية في الحنجرة ولم أصم رمضان وقد صمت الآن في أيام الجمع - وهي يوم عطلتي - صمت أربعة أيّام والآن بعد أن أخبرني مدير المدرسة بمضمون فتوى سماحتكم حول المعاودين، أسأل سماحتكم كيف أصوم طلب شهر رمضان - وهو شهر تقريباً - وصلاتي هي القصر حتّى تلك التي اُصلّيها في بيتي - حسب فتواكم - وما هو حكم الأيام الأربعة التي صمتها سابقاً؟

أرجو أن يكون الجواب سريعاً، حتّى أتمكن من صيام شهر رمضان الذي لم أصمه بسبب المرض.

اُكرّر يا إمام الاُمة دعائي إلى الله سبحانه و تعالى أن يمنّ عليكم بالصحّة والعافية وطول العمر، بجاه محمد وعلي والأئمّة المعصومين عليهم‌السلام.

ملاحظه: علماً إذا فتح طريق العراق وأصبح الحكم هناك إسلامياً فسأعود فوراً إلى العراق. والسلام عليكم ورحمة الله وبركاته

بسمه تعالى، في الفرض المذكور، بدون قصد الإقامة في المحلّة الواحدة، يحكم بحكم المسافر؛ ومع التمكّن من قضاء الصيام، تجب الإقامة والقصد والإتيان بالقضاء على الأحوط.

[سؤال 3743] 5506

2. (مسأله 1703) اگر به واسطۀ مرض، روزۀ رمضان را نگيرد و مرض او تا رمضان

سال بعد طول بكشد، قضاى روزه‌هايى را كه نگرفته بر او واجب نيست و بايد هر روز يك مد - كه تقريباً ده سير است - طعام، يعنى گندم يا جو و مانند اين‌ها، به فقير بدهد.

در اين صورت كسى كه مثلاً هفت سال است مريض مى‌باشد، بايد طعام براى هفت سال روزۀ رمضان بدهد؟

بسمه تعالى، بلى براى هر روز، يك مد طعام بايد بدهد.

[سؤال 3744] 1853

بسمه تعالى 29 / 3 / 1361

سلام عليكم، پس از سلام، از شما تقاضا مى‌كنم به مسائل شرعى اين حقير پاسخى واضح و ساده بدهيد؛ زيرا از لحاظ فهم لغات مشكل، بسيار ضعيف هستم. قبلاً از لطف شما كمال تشكر را دارم.

دخترى 27 ساله هستم كه از سن پنج سالگى به بيمارى رماتيسم مبتلا شده‌ام و تا كنون نيز به بيمارى مبتلا هستم و به طور مستمر دارو مى‌خورم و تحت نظر پزشك مى‌باشم. در ضمن، به بيمارى اعصاب نيز مبتلا هستم.

1. اين حقير از سن نه سالگى - كه روزۀ ماه رمضان بر دختران واجب مى‌شود - تا كنون كه 27 سال دارم نتوانسته‌ام به علت بيمارى روزه بگيرم. آيا من بايد كفارۀ روزه‌هايى را كه نگرفته‌ام بدهم؟ در صورت مثبت بودن جواب، بفرماييد كه چه چيز، چه مقدار، و به كجا بايد بدهم؟

بسمه تعالى، اگر به علت بيمارى، روزه فوت شده و بيمارى استمرار دارد، قضا ساقط است، ولى براى هر روز بايد يك مد طعام به فقير بدهيد.

2. اين حقير در بسيارى از روزها بر اثر شدت بيمارى نتوانسته‌ام نماز يوميه‌ام را بخوانم و اكنون خيلى نماز قضا دارم و ترتيب قضا شدن آن‌ها را نيز نمى‌دانم؛ چون تعداد آن‌ها خيلى زياد است و حساب از دستم خارج هست. از شما مى‌خواهم مرا راهنمايى كنيد كه:

الف. آيا من مى‌توانم از اين به بعد، نمازهاى قضا شده‌ام را همراه نمازهاى پنجگانۀ يوميه بخوانم؛ مثلاً وقتى كه نماز صبح امروز را مى‌خوانم، پس از آن، يك نماز قضاى صبح نيز بخوانم و به همين ترتيب،

ظهر و عصر و مغرب و عشا نيز چنين عمل كنم و در هر شبانه‌روز، همراه نمازهاى پنجگانۀ يوميه، يك شبانه روز هم نماز قضا بخوانم؟

بسمه تعالى، هر مقدار از نمازها كه يقين داريد فوت شده، بايد قضا نماييد و ترتيب واجب نيست، مگر بين ظهرين و عشائين.

ب. آيا مى‌توانم نمازهاى قضا را به‌جاى نماز شب - در صورت مساعدبودن حالم - بخوانم؛ مثلاً هر شب، يك شبانه‌روز يا دو شبانه‌روز نماز قضا بخوانم؟

بسمه تعالى، به هر نحو قضاى نماز را به‌جا آوريد، اشكال ندارد.

3. اين حقير به علت خشك‌شدگى مفصل‌ها و درد موجود در آن‌ها نمى‌توانم براى سجده، مهر را روى زمين گذاشته و سجده كنم؛ لذا مهر را بر روى ميزى مى‌گذارم و به اندازۀ ركوع خم شده و سجده مى‌كنم؛ و اگر در جايى باشم كه ميز نباشد، مهر را با دست به پيشانى‌ام گذاشته و سجده مى‌كنم. بنابراين هنگام سجده، پيشانى‌ام را بر روى مهرى كه روى ميزى قرار دارد مى‌گذارم و دو كف دستهايم نيز روى ميز قرار مى‌گيرد؛ ولى دو سر زانوها و دو انگشت بزرگ پاهايم روى زمين قرار نمى‌گيرد. آيا سجده كردن من به اين ترتيب صحيح است يا نه؟ در صورت منفى‌بودن جواب، بفرماييد كه چه بايد بكنم؟

بسمه تعالى، اگر به جز نحو مزبور نمى‌توانيد سجده كنيد، اشكال ندارد.

4. اين حقير نمى‌توانم خم شده و روى پاهايم را مسح بكشم، بلكه بايد پايم را به طرف عقب بالا آورده و مسح بكشم. البته اين كار را فقط براى پاى راستم مى‌توانم انجام دهم كه پس از بالا آوردن پاى راست، با دست چپم روى پاى راستم را مسح مى‌كشم؛ چون نمى‌توانم با دست راست، روى پاى راستم را مسح بكشم. و پاى چپم را اصلاً مسح نمى‌كشم چون همان طور كه گفتم نه مى‌توانم خم شده و مسح بكشم و نه اين‌كه مى‌توانم پاى چپم را مانند پاى راستم بالا بياورم.

در ضمن من نمى‌توانم (طبق رسالۀ امام) از يكى از افراد خانواده‌ام بخواهم كه از طرف من روى پاهايم را مسح بكشد زيرا اين كارى يك روزه يا دو روزه نيست بلكه كارى هميشگى است و من مى‌دانم كه اين درخواست من از آن‌ها باعث كاهش شخصيت من (يك مسلمان) مى‌شود. خواهشمندم مرا راهنمايى بفرماييد.

بسمه تعالى، وضو صحيح است ولى اگر بتوانيد بدون حرج و مشقت از ديگرى ولو با دادن اجرت بخواهيد شما را وضو دهد بايد كمك بگيريد.

[سؤال 3745] 1305

2. از سال 49 - 50 تا كنون به زخم اثنى‌عشر دچار شده و طبق تجويز پزشك قادر

به روزه گرفتن نبوده‌ام؛ ليكن دو سه سال اول را روزه گرفته و بعد از آن، به دليل عود كردن بيمارى و ادامۀ آن و تشديد در صورت گرسنگى فكر مى‌كنم از سال 1353 روزه نگرفته‌ام. لطفاً بفرماييد كه بها و قضاى روزۀ من چگونه بايد محاسبه و ادا يا پرداخت شود؟

بسمه تعالى، اگر تمكن از قضا نداريد، بايد براى هر روز، يك مد طعام به فقير بدهيد.

[سؤال 3746] 1854

بسمه تعالى

محضر مبارك حضرت آيت الله العظمى امام خمينى، ادام الله ظله

چند مسأله مورد حاجت است؛ حكم الله آن را بيان فرماييد:

1. در ماه رمضان افرادى كه مريض هستند يا در مواردى كه روزه نمى‌گيرند و بايد فديه بدهند، اگر يقين داشته باشند كه تا آخر ماه رمضان نمى‌توانند روزه بگيرند، مى‌توانند اول ماه رمضان فديۀ يك ماه را بدهند؟

بسمه تعالى، فديه بعد از افطار واجب مى‌شود.

2. در بعضى موارد كه افطار مى‌كنند بايد فديه بدهند و اگر قضاى روزۀ ماه رمضان را هم تا ماه رمضان آينده به تأخير بيندازد بايد فديه بدهد؛ اگر كسى در موقع افطار فديه ندهد و بعد از يك سال يا دو سال بخواهد قضاى روزه را بگيرد، بايد يك فديه بدهد يا دو فديه؛ يكى براى افطار و يكى براى تأخير قضا؟

بسمه تعالى، در مواردى كه افطار فديه دارد، كافى از فديۀ تأخير قضا نيست.

3. روزۀ ماه رمضان را اگر بدون عذر موجه افطار كند، علاوه بر كفاره، حد شرعى هم دارد يا ندارد؟ و در صورتى كه حد داشته باشد، حد آن چقدر است؟

بسمه تعالى، حد شرعى ندارد؛ ولى در موارد افطار عمدى تعزير دارد.

4. كسانى كه تظاهر به روزه خوردن مى‌كنند حد دارند يا ندارند؟

بسمه تعالى، تعزير دارد كه موكول به نظر حاكم شرع است.

5. بدن افرادى كه به وسيلۀ منافقين يا تصادف قطعه قطعه شده، بايد قطعات بدن او را غسل بدهند يا بايد تيمم بدل از غسل ميت بدهند؟

بسمه تعالى، اگر غسل ممكن است، بايد غسل بدهند به تفصيلى كه در رساله مذكور است.

6. اگر بدن چند شهيد يا بدن چند ميت باشد بايد نماز به طور جداگانه به بدن آن‌ها خواند يا به همه آن‌ها يك نماز بايد خواند.

بسمه تعالى، يك نماز براى چند ميت كفايت مى‌كند.

7. كسى در نماز جمعه شركت كرد به قصد نماز جمعه اما در موقع نيّت متوجه نبود و به جاى نيّت نماز جمعه نيّت نماز ظهر كرد نماز او چه صورت دارد به عنوان نماز جمعه صحيح است يا نه؟

بسمه تعالى، نماز صحيح است و كفايت از ظهر مى‌كند.

8. كسى كه از دنيا رفته و مستطيع بوده و به مكه نرفته اكنون وراث او بايد حج بلدى يا ميقاتى براى او انجام دهند و آيا در كم و زياد بودن ثروت و صغير داشتن و نداشتن متوفى حكم آن فرق مى‌كند يا نه؟

بسمه تعالى، از اصل تركه مصارف حج ميقاتى برداشته مى‌شود و كفايت مى‌كند.

9. كشيدن ترياك حلال است يا حرام؟

بسمه تعالى، جايز نيست.

10. در ماه رمضان كسانى كه مى‌خواهند به مسافرت بروند بايد از شب نيّت مسافرت داشته باشند يا نه و آيا حكم آن فرق مى‌كند كه از شب قصد سفر داشته باشد يا نداشته باشد؟

بسمه تعالى، فرقى در حكم نيست.

11. به افرادى كه مورد وثوق بوده‌اند سهم امام عليه‌السلام و سهم سادات داده‌اند اكنون‌معلوم شده آن افراد صلاحيت نداشته‌اند آيا دين اين افراد برى شده يا مديون هستند.

بسمه تعالى، اگر پول در دست گيرنده موجود نيست لازم نيست بر شخص دوباره بدهد.

12. در اذان و اقامه كه فرموده‌ايد خوب است بعد از «أشْهَدُ أنّ مُحَمّداً رَسولُ الله» نام حضرت على عليه‌السلام هم بگويند بايد در هر يك دو مرتبه نام حضرت على عليه‌السلام را بگويند يا در اذان دو مرتبه و اقامه يك مرتبه.

بسمه تعالى، شهادت به ولايت بعد از شهادت به رسالت به قصد قربت مانع ندارد و از شعائر مذهب است.

[سؤال 3747] 1855

بسمه تعالى

1. آيا شخصى كه بيمار بوده و نتوانسته چند سالى متوالى روزه بگيرد، هنگامى كه بيمارى او رفع شده روزه‌هاى سال قبل را بايد بگيرد؟

بسمه تعالى، اگر در تمام سال مريض بوده قضاى آن سال واجب نيست و براى هر روز يك مد طعام كه تقريباً ده سير است كفاره بدهد.

2. وظيفه زنى كه شوهرش قبلاً نماز نمى‌خوانده و خمس و زكات نمى‌داده، ولى در حال حاضر نماز مى‌خواند خمس و زكات نمى‌دهد چيست؟ البته مطهرات و كارهاى ديگر دينى خود را انجام مى‌داده است.

بسمه تعالى، اگر مى‌داند كه شوهرش خمس و زكات بدهكار است و نمى‌دهد، با شرايط، او را امر به معروف كند.

[سؤال 3748] 2306

2. در كفاره تأخير، اطعام كفايت مى‌كند يا تسليم مدّ، معين است؟

بسمه تعالى، مدّ طعام بايد داد.

[سؤال 3749] 2344

2. دختر بالغى كه به واسطه ضعف بنيه نمى‌تواند ماه مبارك روزه بگيرد و بعدِ ماه مبارك هم تا سال ديگر نمى‌تواند قرضش را بگيرد حكمش چيست؟

بسمه تعالى، قضاى روزه‌ها بر عهدۀ او هست. هر وقت توانست بگيرد و براى تأخير هر روز تا رمضان بعد بايد يك مد طعام كه تقريباً ده سير است به فقير بدهد. مگر آن‌كه در تأخير معذور باشد و پس از آن اگر تأخير شد چيزى بر او نيست.

[سؤال 3750] 1856

بسمه تعالى

چنانچه به خاطر سفر يا عذر شرعى ديگر، روزۀ واجب رمضان افطار شده باشد، تأخير قضاى آن تا رمضان بعد چه حكمى دارد؟ و در صورت تأخير، تكليف شرعى چيست؟

بسمه تعالى، بنابر احتياط واجب تأخير جايز نيست؛ و چنانچه تأخير افتاد، براى هر روز يك مد طعام كه تقريباً ده سير است به فقير بدهند.

[سؤال 3751]

1857

بسمه تعالى

كسى كه با عذر شرعى مانند سفر و مرض، روزه ماه مبارك رمضان را افطار كرده است؛ آيا مى‌تواند قضاى آن را از ماه رمضان بعد تأخير بيندازد و در صورت تأخير تكليف شرعى چيست؟

بسمه تعالى، بنابر احتياط واجب نبايد تأخير بيندازد و اگر تأخير انداخت، براى هر روز بايد يك مد كه تقريباً ده سير است، گندم يا نان و مثل آن به فقير بدهد.

[سؤال 3752] 1858

بسمه تعالى 6 / 9 / 1361

سلام عليكم، اگر شخصى در ماه مبارك رمضان در جبهه باشد و نتواند روزه بگيرد و بعد از اين‌كه از جبهه برگشت، مدتى را روزه نگيرد و بعد، محل كارش تغيير كند - با فرض اين‌كه نداند محل كارش تغيير مى‌كند - و بعد از تغيير، محل كار طورى باشد كه از 24 كيلومتر بگذرد و نمازش كامل نباشد و نتواند روزه‌اش را بگيرد و رمضان سال بعد بيايد، قضيۀ روزه‌هايى كه به اين صورت بوده و نگرفته، چه مى‌شود؟

بسمه تعالى، قضاى روزه‌ها بر ذمه او است و بايد براى هر روز كه قضاى آن تا رمضان بعد تأخير شده، يك مد طعام به فقير بدهد و مد، تقريباً ده سير است.

[سؤال 3753] 2252

2. كسى كه شغلش مسافرت نيست ولى تمام سال در سفر است تكليف قضاى روزه‌اش چيست؟ آيا مى‌تواند به سال بعد تعويق اندازد؟

بسمه تعالى، تأخير قضا تا ماه رمضان سال بعد جايز نيست و اگر تأخير افتاد بايد علاوه بر قضا، براى هر روز يك مد طعام (ده سير) به فقير بدهد.

[سؤال 3754]

5483

2. هرگاه فردى به دلايلى مجبور باشد به مدت چند سال در تهران كه از بلاد كبيره است زندگى كند و در اين چند مدت قصد اقامت موقت نمايد و همچنين محل كار و منزلش نيز در دو محله مختلف تهران باشد، طبق فتواى حضرت امام نماز و روزه‌اش قصر است - با توجه به اين‌كه محل كار و منزلش در دو نقطه يعنى دو محل مختلف و با فاصلۀ زياد مى‌باشد و هر روز بايد اين راه را برود - سؤال اين است كه اگر اين فرد برايش مقدور نباشد در مدت اين چند سال، آن هم هر سالى بيش از چند روز به زادگاه اصلى خود برود و با توجه به اين‌كه روزۀ ماه رمضان را نيز نمى‌شود بيش از يك سال عقب انداخت، بنابر اين تكليف روزۀ اين فرد چگونه بوده و چه حكمى دارد؟

بسمه تعالى، قضاى روزۀ هر سال را از رمضان بعد نبايد تأخير بيندازيد و اگر تأخير بيندازيد، براى هر روز بايد يك مد طعام - كه تقريباً ده سير است - به فقير بدهيد.

[سؤال 3755] 1859

بسمه تعالى

دفتر امام خمينى، با درود بر امام امت و سلام بر شهيدان و ياد آوارگان و معلولان

احتراماً؛ پيرو نامۀ قبلى كه شما درباره آن مسأله فرموده بوديد كه در محل كار (مشكين شهر) بدون قصد ماندن ده روز، حكم مسافر را داريد، صحيح اين مسأله در رساله امام هم بود؛ اما فرموده بوديد كه بايد قصد كنيد ده روز در محلى (مشكين شهر، محل كار) بمانيد. بايد عرض كنم كه شغل اين‌جانب طورى است كه نمى‌توانم قصد اقامت ده روز را بنمايم؛ چون هر روز امكان دارد جهت بازديد و يا خريد و يا... به روستاهاى دوردست و يا شهرهاى ديگر مسافرت نمايم. و همچنين نوشته بوديد كه بايد در وطن باشيد. بايد عرض كنم كه براى اين كار بايد يك ماه مرخصى بگيرم تا در

وطن خود روزه بگيرم؛ كه اين هم امكان‌پذير نمى‌باشد. و تازه شايد يك ماه مرخصى گرفته و در وطن خود بمانم. اما تكليف اين‌جانب در ماه رمضان چيست؟ چون در ماه رمضان هم من به مشكلات فوق‌الاشاره گرفتارم.

بسمه تعالى، اگر امكان ندارد در وطن يا محلى كه قصد ده روز كنيد قضاى روزه‌ها را به‌جا آوريد، نمى‌توانيد روزه بگيريد و قضاى روزه‌ها بر ذمه شما باقى مى‌ماند، و براى هر روز كه قضاى آن تا رمضان بعد تأخير افتاده، بايد يك مد طعام بدهيد. مگر آن‌كه در تأخير عذر داشته باشيد.

[سؤال 3756] 1860

بسمه تعالى هفدهم رمضان 1402 ق

حضور محترم آيت الله العظمى الامام روح الله موسوى خمينى

سپاس خداوند يكتا را كه بر ملت ما منت نهاد و رهبرى امت ما را به دست شخصيتى والا مقام، روحانى، بت‌شكن، عالم ربانى و امامى همچون آن حضرت، واگذار نمود. پس از عرض سلام و دعا از براى بقاى عمر آن جناب تا ظهور آقا مهدى (عج) روحى فداه؛ مسائلى دارم كه به عرض مى‌رسانم:

1. اگر شخصى در ماه مبارك به تكليف رسيده باشد اما خودش نداند و پس از ماه مبارك بفهمد كه مكلف بوده و نتواند كه تا رسيدن ماه مبارك سال بعد قضا كند، چه مقدار كفاره بر وى واجب مى‌شود؟

بسمه تعالى، براى هر روز كه تأخير افتاده يك مد طعام كفاره دارد.

2. اگر شخصى بداند كه اگر در سحر غذا نخورد، روزه گرفتن براى او مضر خواهد بود، اگر سهواً در سحر بيدار نشد و سحرى نخورد آيا گرفتن روزه بر وى واجب است؟

بسمه تعالى، گرفتن روزه واجب است ولى در اثناى روز اگر خوف مرض پيش آمد و يا آن‌كه ادامۀ روزه حرجى شد افطار بنمايد.

3. اگر روزه‌اش را خورد كفاره دارد يا خير؟

بسمه تعالى، اگر روزه را بدون خوف مرض عمداً افطار نمود، علاوه بر قضا، كفاره هم دارد.

4. اگر به شخصى ارثى برسد و از پول آن ارث، خانه‌اى تهيه كند، آيا بر وى خمس واجب است يا خير؟

بسمه تعالى، ارثيه خمس ندارد.

5. اگر شخصى در نماز ظهر سهواً حمد و سوره بلند بخواند يا در نماز مغرب سهواً حمد و سوره آهسته بخواند نمازش باطل است يا صحيح؟

بسمه تعالى، در فرض مرقوم، نماز صحيح است.

6. اگر در سجده يا ركوع كه دو ذكر را مى‌توان گفت، هر دو ذكر را بگويد و يكى از آن دو را غلط بخواند، نمازش صحيح است يا خير؟

بسمه تعالى، در فرض مرقوم، نماز صحيح است.

[سؤال 3757] 1861

بسمه تعالى 8 / 1 / 1362

محضر مبارك رهبر كبير انقلاب و بنيان‌گذار جمهورى اسلامى، حضرت امام خمينى، مدّ ظله العالى، پس از عرض تحيّات و ادعيۀ خالصانه؛ به عرض عالى مى‌رساند:

1. از گرفتن روزه در ماه مبارك رمضان معذور بوده‌ام و تا كنون نيز نتوانسته‌ام قضاى روزه‌ام را به‌جاى آورم، از بابت كفارۀ روزۀ يك ماهه به علت بيمارى چه مبلغ بايد پرداخت؟

بسمه تعالى، براى تأخير هر روز، بايد يك مد طعام به فقير بدهيد و دادن پول كافى نيست.

2. آيا حساب شماره 1000 مؤسسۀ تعاون قم صرفاً در مورد وجوهات خمس مى‌باشد يا خير؟ آيا دربارۀ نذورات و كفارات مى‌توان به اين حساب وجهى واريز نمود يا خير؟

بسمه تعالى، نذر بايد در جهت نذر صرف شود و كفارات هم بايد به مصارف معينه برسد و دادن به حساب كفايت نمى‌كند.

3. جهت ادارۀ كلاس و آموزشگاه، پس از ارشاد، موعظه و ارائۀ طريق آيا مى‌توان به تنبيه بدنى متوسّل گرديد؟

بسمه تعالى، جايز نيست؛ مگر در موارد ضرورى به طورى كه موجب جرح و صدم نشود.

[سؤال 3758]

1862

بسمه تعالى

حضور محترم رهبر كبير انقلاب اسلامى و ناجى مستضعفين جهان و نايب بر حق امام زمان، امام خمينى، مدّ ظله العالى

اين‌جانب يكى از مقلدين و تابعين شما - ان شاء الله تعالى - دچار مشكلاتى هستم كه صلاح ديدم با وجود وقت كم شما، حال كه در عصرى زندگى مى‌كنم كه خداوند بر ما منت نهاده و جهان را از وجود چنين نورى منور ساخته، مشكلاتم را با شما در ميان نهم تا دچار سرگردانى نشوم. البته مشكلات من بيشتر، مسائل شرعيه مى‌باشد كه با مراجعه به رسالۀ جناب‌عالى هم، آن طور كه بايد، حل نشده است.

1. اولين مشكل من در رابطه با روزه مى‌باشد. من با اين‌كه در يك خانوادۀ تقريباً مذهبى به دنيا آمده‌ام، ولى آن طور كه بايد، در روزه‌هاى ما دقت نشده و آن طور كه پدرم مى‌گفت، لااقل من بايد حدود سه سال از ماه رمضان كه روزه را خورده‌ام روزه بگيرم، كه البته آن طور كه معلوم است بايد هر ماه را 30 روز حساب كنم. البته من از نظر قواى بدنى، معمولىِ مايل به ضعيف هستم. با توجه به اين‌كه تعداد زيادى هم روزه بابت هر سال كه خورده‌ام - كه البته عمدى نبوده - بدهكارم و ضمناً هم‌اكنون باردار مى‌باشم و اگر زنده بمانم و خدا بخواهد، با وجود اين فرزند - كه آينده خدا به ما ان شاء الله خواهد داد - فكر مى‌كنم مجبور شوم امسال هم روزه نگيرم، لذا تقاضا مى‌كنم دستورى بفرماييد كه اگر ممكن است، من روزه‌هايم را بتوانم با مد طعام كه به فقير داده مى‌شود جبران كنم، آن‌چنان كه ان شاء الله خداوند راضى شود. البته من نمى‌دانم به كجا پول بدهم و چقدر بايد بدهم و آيا روزۀ عمدى جريمه‌اش با روزه غيرعمدى فرقى دارد يا خير؟ و تقاضا مى‌كنم شما بفرماييد كه چه كنم؟

بسمه تعالى، هر عدد از روزه‌ها كه يقين داريد باطل بوده و يا نگرفته‌ايد، واجب است قضا شود؛ و اگر روزه‌هايى را كه خورده‌ايد، از روى تقصير نبوده كفاره ندارد؛ و چنانچه قضاى روزه‌ها از همان سال تأخير افتاده، بايد

براى هر روز يك مد طعام (ده سير نان) به فقير بدهيد و دادن پول كافى نيست.

2. مسأله ديگرى كه مى‌خواهم سؤال كنم اين است كه چون شوهر من نظامى است در دوران طاغوت

لعنتى - حدود بيست سال پيش - گاهى شوهرم از اداره غذا مى‌آورد منزل، من و بچه‌هايم مى‌خورديم و يا اجناسى را به منزل مى‌آورد مثل خودكار، و غيره كه من چون اول آگاه نبودم از آن‌ها استفاده كرده‌ام. البته حدود دوازده سال است كه توسط يكى از اقوام، نسبت به ماهيت كثيف و منحوس پهلوى آگاهى پيدا نمودم؛ لذا حالا نمى‌دانم كه من بايد رد مظالم بدهم يا خير؟ البته با چند تن از روحانيون آشنايى دارم ولى چون خجالت مى‌كشم اين مسائل را نزد آن‌ها مطرح كنم، لذا از شما تقاضا مى‌كنم كه تكليف من را در اين رابطه معلوم فرماييد كه چه كار كنم كه دينم ادا شود؟

بسمه تعالى، هر مقدار از مال دولت كه يقين داريد بدون رعايت مقررات دولت استفاده كرده‌ايد، بايد به صندوق همان بخش دولتى واريز نماييد.

3. خداوند سه فرزند به من داده كه هر سه فداى راه حق. از اين سه فرزند، يكى پسر دوازده ساله‌اى است كه حدود سه سال پيش در يك روز برفى از سه طبقۀ ساختمان سقوط كرد و مغز او آسيب ديد.

وقتى من به بيمارستان رفتم، يكى از نذرهايى كه كردم تا شفاى او را خداوند بدهد، اين بود كه او خوب شود و با دست خودش هزار تومان به شما بدهد. مى‌دانم كه شما نه به اين پول‌ها نياز داريد و نه استفاده مى‌كنيد، ولى چه كنم، به هرحال نذر كرده‌ام. شما را به جان امام زمان قسم مى‌دهم كه اگر ممكن است، پنج دقيقه به من وقت بدهيد كه فرزندم را نزد شما بياورم كه هم نذرم ادا شود و هم شما دستى به سر او بكشيد تا او شفاى كامل يابد. رهبرم اين‌را بدانيد كه - حتماً مى‌دانيد - شما بر قلب‌هاى ما حاكم هستيد و خدا مى‌داند كه همين فرزند من مى‌گويد كه شما را خواب ديده و شما او را شفا داده‌ايد؛ با اين‌كه اين بچه هم اكنون مقدارى فراموشى و حواس‌پرتى دارد ولى خدا مى‌داند كه بارها به من گفته كه مادر چرا مرا نمى‌برى كه من شفا بگيرم؟! شما را به خدا اگر امكان دارد، با اين‌كه مى‌دانم وقت شما بسيار تنگ و مهم‌تر از آن است كه ما مزاحم شويم، ولى از شما خواهش مى‌كنم كه دل يك مادر را نشكنيد و پنج دقيقه به من وقت بدهيد. البته اگر شما نخواهيد، من جلو نمى‌آيم؛ فقط پسرم را مى‌فرستم تا شما دستى به سر او بكشيد و دعا كنيد كه اين بچه يك انسان مفيد به حال اسلام و جامعه اسلامى باشد و دعا كنيد كه همه ما را - من و فرزندانم را - شهيد از دنيا ببرد. ضمناً دعا كنيد كه خداوند پسرى به ما عطا بفرمايد كه وجودش مفيد و ما را نزد امام زمان روسفيد گرداند.

بسمه تعالى، در صورتى كه صيغۀ شرعى نذر را نخوانده‌ايد، عمل به آن واجب نيست. خداوند

منّان به فرزند شما و همه مرضى شفا عنايت فرمايد؛ ان شاء الله

4. امام عزيز آخرين سؤالم در رابطه با وظيفۀ زن در عصر حاضر است. اگر امكان دارد بفرماييد كه مهم‌ترين وظيفۀ يك زن در جامعۀ كنونى چيست؟ و در رابطه با خودم كه مدير يك مدرسه مى‌باشم نظرتان چيست؟ آيا خانه نشستن و فرزند بزرگ كردن بهتر از شغل مديريت است يا خير يا توأماً؟ كه البته توأماً به طورى كه مى‌دانيد، مقدارى قصور خواهد شد در هر دو وظيفه؛ يكى مادرى و يكى مديريت. لذا بفرماييد كدام ارجح مى‌باشد؟ هرچه شما بفرماييد، مطمئن باشيد كه به‌جان، پذيراى آن مى‌باشم.

بسمه تعالى، با رسيدگى به امر فرزند، به قدر امكان از خدمت اجتماعى كوتاهى نشود.

[سؤال 3759] 1688

3. يك مسأله دربارۀ قضاى روزه رمضان در رساله بدين صورت است: اگر قضاى روزۀ رمضان را چند سال تأخير بيندازد بايد قضا را بگيرد و براى هر روز يك مد طعام به فقير بدهد، اين چند سال دقيقاً يا احتمالاً چند سال است يعنى چهار سال پنج سال يا بيشتر يا كمتر.

بسمه تعالى، در صورت تأخير قضا تا ماه رمضان سال بعد، براى تأخير يك مرتبه كفاره لازم است و هر ساله تكرار نمى‌شود.

[سؤال 3760] 1863

بسمه تعالى 11 / 3 / 1361

محضر مبارك حضرت آيت الله العظمى امام خمينى دامت بركاته

مستدعى است به سؤالات زير جواب مرقوم فرماييد:

1. اگر قضاى روزۀ ماه رمضان، بيشتر از يك سال به تأخير بيفتد، آيا ميزان جريمه، همان يك مد طعام براى هر روز است؟

بسمه تعالى، همان يك مد طعام در يك دفعه كفايت مى‌كند.

2. اگر به زور در دهان شخص روزه دار غذايى بريزند اما از گلويش پايين نرود، و بعداً شخص به خيال اين‌كه روزه‌اش باطل شده چيزى بخورد، آيا بر او قضا و كفاره واجب مى‌شود يا نه؟

بسمه تعالى، قضاء واجب است و اگر نسبت به حكم مسأله جاهل قاصر بوده كفاره ندارد.

3. اگر كسى شك كند كه آيا در فلان سال بالغ بوده است يا نه، و از سال‌هاى بعد از آن، قضاى چند روز روزه ماه رمضان بر او واجب باشد، تكليف او چيست، آيا بايد قضاى روزه ماه رمضان آن سال مشكوك را بگيرد يا نه؟

بسمه تعالى، روزۀ سالى كه شك دارد در آن سال بالغ بوده يا نه قضا ندارد.

4. در صورتى كه پيدا كردن شصت فقير براى دادن كفارۀ روزه، مشكل باشد آيا مى‌توان معادل قيمت طعام، پول براى كمك به جبهه يا نوسازى شهرهاى مخروبۀ جنگى و نظاير آن پرداخت؟

بسمه تعالى، كفايت نمى‌كند.

5. آيا نهى كردن كسى كه با تيغ صورتش را مى‌تراشد، لازم است يا نه؟

بسمه تعالى، با مراعات شرايط نهى از منكر واجب است على الاحوط.

6. اگر كسى در وضو، بيشتر از دو مرتبه براى شستن دست‌ها و صورت آب بريزد و بعداً بفهمد كه آب ريختن دفعه سوّم جايز نيست، آيا بايد قضاى نمازهايى را كه با اين وضوها خوانده به‌جا آورد يا خير؟

بسمه تعالى، در فرض سؤال وضو و نماز صحيح است.

7. اگر كسى پيش از اذان صبح روز ماه رمضان محتلم باشد و قصد غسل هم نداشته باشد، آيا قضا و كفاره بر او واجب مى‌شود؟

بسمه تعالى، تفصيل مسأله در رساله مذكور است.

[سؤال 3761] 1409

4. كسى كه قضا و كفاره يك روز ماه رمضان بر گردنش است و چند سال بر آن گذشته و ادا نكرده است؛ آيا كفاره تأخير هم شامل وى مى‌شود؟

بسمه تعالى، نسبت به تأخير قضا تا يك‌سال كفاره ثابت است و نسبت به سال‌هاى بعد تكرار نمى‌شود.

[سؤال 3762] 244

12. اگر قضا و كفارۀ روزه را در چند رمضان (چند سال) به تأخير انداخت همان قضا و كفاره كافى است يا چند برابر مى‌شود و جريمه دارد؟

بسمه تعالى، قضا و كفارۀ افطار عمدى، تكرار ندارد ولى تأخير قضا تا ماه رمضان سال بعد كفاره دارد.

[سؤال 3763]

4990

4. اگر كسى قصد داشته باشد سحر بلند شود و روزۀ قضا بگيرد، ولى خوابش بگيرد و بلند نشود، آيا كفاره يا جريمه‌اى دارد يا خير؟

بسمه تعالى، كفاره ندارد مگر اين‌كه به قصد روزه قضا تا بعد از ظهر امساك كند و بعد از ظهر افطار نمايد.

[سؤال 3764] 1688

6. اگر كسى روزۀ قضا گرفته باشد و بعد از ظهر در مسأله‌اى كه روزه را باطل مى‌كند شك كند، مثلاً شك كند كه خلط بينى‌اش به دهان رسيده يا نه مى‌تواند روزه را باطل كند؟ و اگر در مسأله‌اى كه مكروه است باز هم مى‌تواند روزه را باطل كند مثل انفيه كشيدن كه در روزه مكروه است؟

بسمه تعالى، روزۀ قضاى واجب را بعد از ظهر نمى‌تواند افطار كند.

[سؤال 3765] 2006

7. كسانى كه ماه مبارك رمضان را مسافرند - مثل برادران رزمنده در جبهه‌هاى جنگ - اگر چند روز مانده به آخر ماه رمضان شهيد شود يا مسافر بميرد يا مثلاً بعد از ماه مبارك، قبل از آن‌كه به وطن مراجعت كند يا قصد ده روز كند، شهيد شود يا بميرد آيا روزه‌هاى آن‌ها را بايد قضا كرد يا واجب نيست؟

بسمه تعالى، در فرض مرقوم، قضا واجب است.

[سؤال 3766] 1967

2. آيا كسانى كه ماه رمضان را در جبهه باشند و نتوانند روزه بگيرند قضاى آن بعد از جنگ بايد گرفته شود يا نه براى مثال رمضان پارسال و امسال را نتوانسته بگيرد و امكان دارد همۀ سال را در جبهه باشد و رمضان آينده هم در جنگ باشد آيا بايد قضاى 90 روز را بگيرد يا اگر هم شهيد شد بايد وصيت كند كه قضاى آن را بگيرند يا نه؟

بسمه تعالى، قضاى روزۀ فوت شده واجب است و نبايد تا ماه رمضان سال

بعد به تأخير افتد و با موت شخص قضا ساقط نمى‌شود مگر آن‌كه زمان كافى براى به‌جا آوردن قضاى روزه نداشته باشد.

[سؤال 3767] 1864

بسمه تعالى

اگر كسى قضاى روزه‌اى كه به طور عمدى يا عذرى ترك كرده و بر ذمه او هست و اكنون قدرت بر روزه گرفتن ندارد، تكليف او چيست؟

بسمه تعالى، هر وقت قدرت پيدا كرد بگيرد و اگر قدرت پيدا نكرد هنگامى كه علائم موت بر او ظاهر شد وصيت كند و چنانچه پسر بزرگ‌تر دارد و بدون وصيت از دنيا برود بر پسر بزرگ‌تر واجب مى‌شود.

[سؤال 3768] 1865

بسمه تعالى 7 / 9 / 1361

دفتر پربركت حضرت امام خمينى، اميد است در پناه خداوند قادر متعال و سايۀ امام عزيز، در انجام امور محوّله موفق و مؤيد باشيد.

اين‌جانب يكى از كاركنان وزارت نفت، تنها برادرم در مورخ 6 / 7 / 1360 در يكى از جبهه‌هاى حق عليه باطل به افتخار شهادت نائل آمد. نامبرده مدت پنج سال به تعداد 150 روز از روزه‌هايش را نگرفته و قبل از اين‌كه وضعيت روزه‌ها را مشخص كند شهيد مى‌شود. پس از آن خودم شخصاً قبول كردم كه روزه‌هايش را بگيرم و اين مسأله را با امام جماعت مسجد محل خود در ميان گذاشته و ايشان اظهار داشتند: مشكلى نمى‌بينم. قابل توجه است كه من از سن سيزده سالگى - به حول و قوۀ الهى - تمامى روزه‌هايى كه بر عهده‌ام بوده گرفته، بدون اين‌كه يك روزۀ قرضى داشته باشم. اكنون كه در مورخ 7 / 9 / 61 مشغول نوشتن اين نامه مى‌باشم، مقدار هفت روز از 150 روز روزه‌هاى برادر شهيدم را گرفته‌ام و با خواب‌هايى كه در اين مدت يك هفته ديده‌ام و تعبير نموده‌اند، يقين حاصل كردم كه او نيز بسيار راضى و خشنود مى‌باشد. اكنون

بستگان و همكاران و دوستانم كه متوجه شده‌اند من روزه‌ها را به عهده گرفته‌ام، مى‌گويند: شهيد با آن مقام ارجمندى كه نزد پروردگار عادل دارد احتياج به روزه ندارد

و روزه و نمازهايش بخشيده مى‌شود. باتوجه به اين‌كه با تعهدى كه خودم نمودم هيچ‌گونه سستى و رخوتى نداشته و نخواستم رفع مسئوليتى نمايم و تا زمانى كه جواب اين نامه به دستم برسد همچنان روزه‌ها را خواهم گرفت. مستدعى است من و ديگر دوستانم را در اين مورد راهنمايى نموده و ارشاد نماييد.

از خداوند كريم سلامتى و سرفرازى و طول عمر مبارك را هميشه خواهانيم.

بسمه تعالى، مانع ندارد و مى‌توانيد روزه‌هاى قضاى او را بگيريد ان شاء الله موجب علوّ درجات او مى‌شود.

[سؤال 3769] 1060

2. شخصى در ماه رمضان همه‌اش در مسافرت بوده. در ماه رمضان يا بعد از ماه رمضان فوت مى‌كند يا شهيد مى‌شود، در حالى كه به وطن باز نگشته يا جايى اقامت ده روز نكرده است. آيا قضاى رمضان بر ولى او واجب است يا عمل به وصيت قضاى روزه او لازم است؟ و يا مثلاً تبرّعاً انجام قضاى رمضان، صحيح است يا نه؟

بسمه تعالى، بدون وصيت، بر ولىّ چيزى نيست و انجام عمل تبرّعاً مانع ندارد. بلى اگر پسر بزرگ‌تر دارد، روزه‌هايى كه در سفر از او فوت شده را بايد قضا كند.

[سؤال 3770] 1866

بسمه تعالى

خدمت رهبر كبير انقلاب حضرت امام خمينى، سلام

حضرت امام، اين‌جانب فردى هستم گنهكار و تمامى سرمايۀ من مبلغى در حدود يك صد هزار تومان مى‌باشد؛ سن من در حدود شصت سال است. حضرت امام،

مى‌خواستم سؤال كنم كه آيا كسى هست كه شصت سال براى من نماز و روزه بخواند و بگيرد و من تمام سرمايه‌ام را به او بدهم؟ يا اين‌كه اگر اين مبلغ را به حساب جنگ يا مستضعفان بدهم و نيت كنم كه براى نماز و روزه است قبول است يا خير؟ چون كه من مى‌دانم كسى شصت سال نماز و روزه نمى‌خواند براى من، خواهشمندم از آن رهبر كبير انقلاب و قلب تپندۀ ملت مظلوم ايران كه من چه‌كار كنم كه شايد مورد رحمت ربّ العالمين قرار گيرم؟

خدايا، خدايا، تا انقلاب مهدى، خمينى را نگهدار، والسلام عليكم ورحمة الله

بسمه تعالى، اگر وارثى داريد با او مشورت كنيد و دادن پول به حساب مزبور كفايت از نماز و روزه نمى‌كند.

[سؤال 3771] 1867

بسمه تعالى

محضر مبارك مسئولان محترم دفتر امام، سلام، خسته نباشيد؛ اجركم عندالله

غرض از مزاحمت اين بود كه من سربازى هستم كه در يكى از پادگان‌هاى تبريز، مدت 18 ماه است كه انجام وظيفه مى‌كنم. از پادگان تا شهر تبريز 18 كيلومتر فاصله هست و من در طى اين مدت، به علت آگاهى نداشتن از مسألۀ شرعى، بدون اين‌كه قصد ده روزه بكنم، نماز را كامل مى‌خواندم و روزه هم گرفتم؛ تا اين‌كه چند روز پيش متوجه شدم كه بايد قصد ده روزه بكنم تا نماز را كامل بخوانم. حالا تكليف من چيست؟ آيا بايد نماز را قضا كنم و روزه را هم قضا كنم يا نه؟ و آيا روزۀ قضاى من، شامل كفاره و مد طعام هم مى‌شود يا نه؟

در خاتمه، از شما مى‌خواهم كه برادران روحانى را به پايگاه‌ها و پادگان‌هاى ارتش بفرستيد تا مسائل را براى سربازان توضيح بدهند تا اين‌كه افراد ناآگاهى مثل من دچار اين سرگردانى و مشكل نگردند.

سلام گرم و صميمانه مرا به محضر مبارك حضرت امام خمينى، دامت بركاته برسانيد. آرزوى موفقيت براى شما و پيروزى براى رزمندگان اسلام را دارم. خدايا،

خدايا، تا انقلاب مهدى (عج)، خمينى را نگهدار.

بسمه تعالى، بايد نمازى كه بر خلاف وظيفه خوانده‌ايد و روزه‌ها را قضا كنيد؛ لكن كفاره ندارد.

روزه‌هاى مستحبى

[سؤال 3772] 1868

بسمه تعالى 28 / 11 / 1361

1. در رسالۀ امام نوشته كه سه روز روزۀ مستحبى گرفتن در ماه ثواب دارد؛ الحمد لله خداوند اين توفيق را به من داده و چند سال است كه بنده روزه‌هاى مستحبى را مى‌گيرم؛ يعنى پنج‌شنبۀ اول و چهارشنبۀ وسط و پنج‌شنبۀ آخر ماه را روزه مى‌گيرم؛ شنيدم موقعى كه روزۀ مستحبى هستى، اگر كسى شما را دعوت كرد، شما مى‌توانيد روزه را بخوريد. در اين موقع چه صورت دارد؟ و باز هم شنيدم كه اگر روزه را بخوريد، ثواب بيشترى دارد.

بسمه تعالى، اگر مؤمنى دعوت به افطار روزۀ مستحبى كرده، روزه را افطار نماييد، اولى است.

2. در ماه مبارك رمضان اتفاق خيلى ضرورى‌اى برايم پيش آمد و بنده هم همان موقع محتلم بودم؛ حدود ربع ساعت به اذان صبح مانده بود كه در همان موقع، يكى از همسايه‌هاى خواهرم آمد و گفت: بيا خواهرت سوخت؛ از خانوادۀ ما همه رفتند و بنده هم خيلى ناراحت بودم، ولى من رفتم تا پيش از اذان صبح غسل كنم؛ بعد وقتى رفتم، ديدم خواهرم و شوهر خواهرم و خواهرزاده‌ام را به بيمارستان برده‌اند و حال هر سه نفر خيلى بد بود؛ خلاصه، از اين ماجرا خواهرم مُرد و شوهر خواهرم و خواهرزاده‌ام الحمد لله سالم هستند؛ من چه كار بايد مى‌كردم؟ آيا بايد اول غسل مى‌كردم يا به داد خواهر مى‌رسيدم؟ اگر به داد خواهرم مى‌رسيدم، روزه‌ام باطل مى‌شد؛ آيا در اين فرض، كفاره هم داشت يا خير؟

بسمه تعالى، روزه‌اى كه گرفته‌ايد صحيح است؛ ولى وظيفۀ شما نجات دادن خواهرتان بوده و مى‌توانستيد براى روزه تيمم كنيد.

زكات

اشاره

احكام زكات

زكات مال

اشاره

[سؤال 3773] 1869

بسمه تعالى 11 / 12 / 1361

دفتر محترم حضرت امام خمينى، دامت تأييداته

با سلام و درود به رهبر عظيم الشأن انقلاب اسلامى ايران و شهداى گلگون كفن و جانبازان انقلاب و ملت شهيدپرور ايران، به عرض مى‌رساند:

1. به بركت انقلاب، برادران اهل تسنن بخش مرزى سياه چشمه در اثر تبليغات و آگاهى حاضرند زكات گوسفندان خود را به ستاد كمك‌رسانى پشت جبهه مستقر در سياه چشمه بپردازند. در فقه شيعه گوسفندان ايشان مشمول زكات نيستند، ولى در بين اهل تسنن مرسوم است به علماى خود زكات گوسفند مى‌پردازند. آيا ستاد مى‌تواند فقه ايشان را ملاك عمل قرار داده، بابت زكات قبول نمايد يا خير؟ اگر به فقه ايشان عمل شد و براى جنگ‌زدگان يا رزمندگان مصرف شد آيا صحيح است؟ عنايتاً نتيجه را ذيلاً مرقوم فرماييد تا تكليف شرعى از اين حيث روشن شود.

بسمه تعالى، اگر مطابق مذهب خودشان صحيح مى‌دانند گرفتن آن مانع ندارد.

[سؤال 3774]

2. طبق اظهار برادران داوطلب اهل تسنن اگر ستاد تحويل نگيرد ما ناچاريم مثل سابق به علماى خود تحويل نماييم. خواهشمند است در اين مورد امر امام روشن گردد.

بسمه تعالى، حكم مسأله معلوم شد و ستاد مى‌تواند تحويل بگيرد.

[سؤال 3775] 3681

7. بر اساس رساله‌هاى عمليه زكات به نُه چيز تعلق مى‌گيرد كه در بيان آن‌ها نامى از پول، سهام، ساختمان، ماشين آلات كارخانجات وزمين وجود ندارد آيا كسى مى‌تواند بر اين اساس زكات بپردازد؟ و در اين صورت چگونه آن را توزيع نمايد؟

بسمه تعالى، در غير نه چيز زكات واجب نيست.

كسى كه زكات بر او واجب است

[سؤال 3776] 3268

3. سن دختران و پسرانى كه خمس و زكات به آن‌ها واجب مى‌شود چند سال بايد باشد؟

بسمه تعالى، همان سن بلوغ ايشان است.

[سؤال 3777] 1870

بسمه تعالى 2 / 5 / 1361

محضر مبارك رهبر عالى‌قدر، مرجع عظيم الشأن، حضرت امام خمينى، أدام الله ظله الشريف على رؤوس الأنام

با تقديم ادعيۀ خالصانه؛ استدعا دارد مقرر فرمايند با بذل عنايت به مسائل شرعى زير، پاسخ لازم امر به اعلام فرمايند:

1. بنياد مستضعفان خوى در قطعه زمينى گندم كاشته و حالا مى‌خواهد برداشت

محصول نمايد. آيا در سر خرمن به اين غلّۀ بنياد هم زكات تعلّق مى‌گيرد و بايد بنياد، زكات متعلقه را بپردازد يا نه؟ در صورت مثبت‌بودن جواب، به كجا و كدام محل پرداخت گردد؟

بسمه تعالى، اگر ملك «جهت» است نه شخص يا اشخاص، زكات ندارد.

2. رأى مبارك كه دربارۀ موضوع فجر صادق در شب‌هاى مهتابى بر اين است كه براى برگزارى نماز مقدارى تأمّل شود، تا سپيدۀ فجر بر مهتاب غلبه نمايد، آيا باز فتواى شريفه براين منوال است؟ در صورت مثبت بودن پاسخ، چند دقيقه قابل تأمّل است و شب‌هاى مهتابى چند شب در ماه قمرى خواهد بود؟

بسمه تعالى، ميزان، شبهايى است كه روشنايى ماه بر طلوع فجر غالب است و بايد براى نماز صبر كند تا روشنايى طلوع فجر احراز شود.

3. آيا تفاوت افق شهرستان‌ها از لحاظ اوقات شرعى، در هر سه نوبت فرائض يوميه يكسان است؟ مثلاً تفاوت فاصله افق خوى تا تهران، به فرض اين‌كه 25 دقيقه و 51 ثانيه است، در هر سه نماز بايد اين مقدار رعايت شود يا هنگام صبح و شام تغيير مى‌كند؟

بسمه تعالى، بلاد، مختلف است و در هر يك از نمازها بايد دخول وقت احراز شود.

[سؤال 3778] 6630

5. خرمن گندم مال دو نفر است هنوز تقسيم نكردند به حساب زكات رسيده اگر تقسيم كند از حساب كم مى‌شود اين خرمن زكات دارد يا ندارد؟ شما بيان فرماييد.

بسمه تعالى، زكات ندارد.

[سؤال 3779] 1871

بسمه تعالى 30 / 9 / 1361

1. شخصى زكات گندم بدهكار است و از طرفى مقروض مى‌باشد و قدرت پرداخت يك‌جاى بدهى را ندارد يك دستگاه تراكتور هم دارد كه اگر براى بدهى‌هايش آن را بفروشد وام او كه تقريباً مساوى است با قيمت تراكتور، پرداخت مى‌شود. ولى پس از فروش تراكتور عائله‌اش در مضيقۀ زندگى به سر مى‌برند.

خواهشمند است مقرر فرماييد بايستى زكات را بدهد يا خير؟

بسمه تعالى، در فرض مرقوم، زكات واجب ساقط نيست.

2. در احكام نماز جماعت رسالۀ امام مرقوم است: «اگر مأموم حتى عمداً قبل از امام سلام نماز را بدهد نمازش درست است» و در مسأله بعدى فرموده است: «اگر مأموم غير از تكبيرة الاحرام و سلام، بقيۀ نماز را پيش از امام بگويد، اشكال ندارد...» در اين باره توضيح دهيد.

بسمه تعالى، اگر پيش از امام سلام نماز را بگويد نماز و جماعت صحيح است؛ ولى اولى و احوط آن است كه سلام را به تأخير اندازد تا بعد از سلام امام بگويد.

چيزهايى كه زكات در آن واجب و يا مستحب است

[سؤال 3780] 2601

9. آيا به چيزى كه خمس تعلق مى‌گيرد، زكات تعلق نمى‌گيرد؟

بسمه تعالى، موارد زكات و خمس در رسالۀ عمليه مذكور است.

زكات چهارپايان

[سؤال 3781] 2216

2. آيا تعلق زكات به گوسفندان و گاوها هر ساله در تعداد مادرها با بچه‌ها است؟

بسمه تعالى، در مسأله صور و تفصيلى است كه در كتاب تحرير ذكر شده است.

[سؤال 3782] 1872

بسمه تعالى 13 / 11 / 1361

محضر مبارك حضرت آيت الله العظمى امام خمينى

پس از تقديم عرض سلام، چون گوسفندان اين‌جانب از مراتع ييلاق و قشلاق استفاده مى‌كنند و در مدت 12 ماه سال بين دو الى سه ماه از سال را توأماً از خوراك دستى (جو) و مرتع استفاده مى‌كنند، هر گوسفند در اين مدت بين يكصد و پنجاه الى

دويست تومان خوراك دستى (جو) مصرف دارد، استدعا دارد اعلام فرماييد آيا اين گوسفند زكات دارد يا نه؟ والسلام

بسمه تعالى، اگر عنوان علف‌چر مراتع بر آن صادق باشد زكات دارد، ولى اگر مدتى از سال را با خوراك دستى مى‌گذراند زكات ندارد.

[سؤال 3783] 6817

3. گوسفندان منطقه فارس در ايام سال به چرا مى‌روند؛ لكن در فصل زمستان مالك دو سه ماه شب‌ها كمبود خوراك را به وسيله كاه و جو و امثال آن از بودجه خود تأمين مى‌نمايد. با تحقق ساير شرايط، آيا به اين گوسفندان زكات تعلق مى‌گيرد يا خير؟

بسمه تعالى، اگر در مدت مزبور گوسفندان با چريدن در بيابان سير نمى‌شوند و براى سير كردن و نگاهدارى آن‌ها احتياج به تكميل كمبود خوراك است، زكات تعلق نمى‌گيرد.

[سؤال 3784] 1873

بسمه تعالى

سلام محضر مبارك حضرت آيت الله امام خمينى

در مسأله زكات براى ما اشكالى پيش آمده است. شما در رسالۀ خود نوشته‌ايد كه «اگر گوسفندى علوفۀ دستى بخورد (حتى در زمان كم) زكات به آن تعلق نمى‌گيرد».

حالا ما حدود 450 رأس گوسفند داريم كه شش ماه از سال علف صحرا را مى‌خورد و شش ماه ديگر همراه با علوفۀ صحرا، ما نيز علوفۀ دستى از قبيل يونجۀ خشك شده و جو به آن‌ها مى‌دهيم. خواهشمنديم كه معلوم بفرماييد كه زكات به اين گوسفندان تعلق مى‌گيرد يا نه؟ خمس چطور؟ والسلام عليكم ورحمة الله وبركاته

بسمه تعالى، زكات ندارد و با وجود شرايط خمس دارد.

زكات طلا و نقره

[سؤال 3785] 1874

بسمه تعالى

دفتر استفتائات امام خمينى مدّ ظله العالى

محترماً خواهشمند است نظر امام را راجع به دو مسأله زير كسب و اين‌جانب را مطلع فرماييد:

1. حدّ نصاب مقدار طلا كه به آن زكات تعلق مى‌گيرد چقدر است و اگر اين طلا به صورت سكه و به عنوان هديه گرفته شده باشد باز هم زكات به آن تعلق مى‌گيرد؟

بسمه تعالى، مقدار نصاب و شرايط زكات در رساله ذكر شده و به هديه هم زكات تعلق دارد.

2. رطوبتى كه از انسان هنگام معاشرت و «معاشقه» با همسر خود از او خارج مى‌شود آيا حكم منى را دارد و غسل بر آن واجب است يا خير و اگر حكم منى را ندارد آيا پاك است يا بايد تطهير گردد؟

بسمه تعالى، اگر يقين به منى بودن آن ندارد، غسل واجب نيست و پاك است.

[سؤال 3786] 4851

2. آيا به چيزهايى كه زينت زن‌ها حساب مى‌شود، مانند النگو و گلوبند و چيزهاى ديگر زكات تعلق مى‌گيرد؟ جواب مرقوم فرماييد.

بسمه تعالى، به غير مسكوك از طلا زكات تعلق نمى‌گيرد و همچنين طلايى كه براى زينت استعمال مى‌شود زكات ندارد.

[سؤال 3787] 2069

2. طلاهاى مسكوك، مثل اشرفى طلا و يك پهلوى‌ها كه در اين زمان به عنوان متاع و مثمن خريد و فروش مى‌شود اگر به حد نصاب برسد زكات دارد يا خير؟ همچنين

پول نقرۀ مسكوكى كه پنجاه سال يا شصت سال قبل در مملكت رايج بوده زكات دارد يا خير؟

بسمه تعالى، زكات دارد.

[سؤال 3788] 1875

بسمه تعالى

1. بعضى از پول‌هاى نقره كه مسكوك است و در زمان سابق رايج بوده، ولى فعلاً به عنوان متاع و مثمن معامله مى‌شود، و همچنين بعضى طلاهاى مسكوك كه به عنوان متاع و مثمن مى‌شود، زكات آن‌ها واجب است يا خير؟

بسمه تعالى، اگر در گذشتۀ نزديك رايج بوده، به نحوى كه در عداد عتيقه‌جات محسوب نيست، بلكه به حساب پول مسكوك بر آن معامله واقع مى‌شود، به نحوى كه عنوان سكه در ارزش آن هم دخل دارد، حكم نقد رايج بر آن مترتّب است.

2. نظر كردن به عكس زن اجنبيه در صورتى كه او را بشناسد جايز است يا نه؟ و بر فرض عدم جواز، مراد از شناختن چيست؟ همين كه بداند - ولو اسماً - فلان زن، دختر يا عيال فلان شخص است، كافى است يا چيز ديگرى مراد است؟

بسمه تعالى، نظر به عكس زن اجنبيه‌اى كه او را به عنوان زن فلان شخص يا خواهر فلان - مثلاً - بشناسد جايز نيست على الاحوط.

3. عينى كه متعلَّق خمس است، اگر مالك بخواهد خمس آن را از مال ديگرى غير از پول ادا كند، جايز است يا خير؟ چون در اين مسأله بين تحرير و حاشيۀ عروه تفاوتى به نظر مى‌رسد.

بسمه تعالى، احوط آن است كه در سهم مبارك امام عليه‌السلام با رضايت مجتهد مرجع تقليد يا وكيل مجاز او [اين كار انجام شود]

4. در بعضى از مراكز آموزشى دولتى، به بعضى از دانشجويان ماهيانه مبلغى به عنوان كمك هزينۀ تحصيلى پرداخت مى‌شود، مشروط بر اين‌كه پس از پايان تحصيل به مدت معينى در استخدام دولت باشند، و در زمان استخدام هم حقوق اين افراد با كسانى كه بدون چنين تعهدى استخدام مى‌شوند، تفاوت نمى‌كند؛ آيا عمل به اين شرط لازم است يا نه؟ و در صورتى كه مى‌تواند به اين تعهد عمل نكند،

آيا اخذ مبلغ مزبور جايز است يا نه؟ و در صورت جواز، خمس دارد يا نه؟

بسمه تعالى، دريافت كمك تحصيلى مانع ندارد و مجرّد تعهد مزبور، الزام‌آور نيست و وجه ذكر شده خمس ندارد.

5. اگر كسى در تشهد، در كلمۀ «و رسوله» بعد از ادا كردن، يقين ندارد كه صحيح ادا كرده، ولى ظن قوى دارد كه صحيح گفته، آيا جايز است احتياطاً تكرار كند يا نه؟

بسمه تعالى، احتياط مانع ندارد.

6. مظالم و كفارات و صدقات واجبه را مى‌شود به واجب النفقه داد يا نه؟

بسمه تعالى، در مواردى كه در مصرف، فقر شرط است، نمى‌تواند به واجب النفقۀ خودش بدهد.

7. اگر به قصد يكى از سه سلام نماز «السلام» را گفت، آيا مى‌تواند دنبالۀ سلام ديگرى را به او ملحق كند يا نه؟

بسمه تعالى، مجزى نيست على الاحوط.

[سؤال 3789] 1876

بسمه تعالى

پس از عرض سلام، از خداوند منان، تندرستى و توفيقتان را در راه پيشبرد اهداف اسلامى آرزومندم.

غرض از مزاحمت، طرح چند سؤال مذهبى مى‌باشد:

1. طلاهايى كه به مناسبت ازدواج، به كسى هديه داده شده است، زكات دارد يا خير؟ اصولاً زكات طلا چه مقدار مى‌باشد؟

بسمه تعالى، اگر طلاى مذكور، مسكوك باشد و براى زينت نباشد و به حد نصاب است، زكات دارد و شرايط و مقدار زكات، در رساله ذكر شده است.

2. كفاره براى قسم دروغ، چه مقدار مى‌باشد؟ (ده نفر را كه بايد اطعام نمود، مقدارش چقدر است؟) و آيا همۀ وجه آن را مى‌توان به يك شخص داد يا حتماً بايد بين ده نفر قسمت نمود؟

بسمه تعالى، اطعام ده مسكين، كفايت از كفاره مى‌كند و بايد به ده نفر اطعام شود و به يك نفر كافى نيست و حد اطعام، اين است كه آن‌ها را سير كند و مى‌تواند به‌جاى اطعام، به هر فقير يك مد طعام - كه تقريباً ده سير است - بدهد.

3. در مورد كفارۀ روزه، آيا بايد ده سير طعام را به صورت غذا، كفاره داد يا وجه آن را نيز مى‌توان پرداخت نمود؟ و آيا اگر فردى پنج روز كفارۀ روزه بدهكار باشد، همۀ آن را مى‌تواند به يك شخص بدهد؟

بسمه تعالى، دادن وجه كفايت نمى‌كند و كفارۀ روزه، اگر كفارۀ تأخير باشد، مى‌تواند همه را به يك نفر بدهد؛ و اگر كفارۀ افطار عمدى باشد، بايد براى هر روز، شصت مسكين را اطعام كند يا به هر يك از آن‌ها يك مد طعام بدهد؛ و مى‌تواند كفارۀ چند روز را به همان شصت نفر بدهد.

4. آيا غسل نفاس بانوان پس از زايمان در روز دهم وضع حمل مى‌باشد؟ و آيا غسل ديگرى هم به عهدۀ او مى‌باشد؟ مثلاً در روز هفتم غسل حيض هم دارد؟

بسمه تعالى، اگر خون تا ده روز ادامه داشته و قطع شود، بعد از قطع خون بايد غسل نفاس كند و غسل ديگرى قبل از آن نيست.

5. آيا خانمى كه كارمند است ولى حقوقش را خرج مخارج زندگى مى‌نمايد و پس‌اندازى ندارد، آيا چون نفقه به عهدۀ همسرش مى‌باشد و او موظف به خرج كردن براى زندگى نبوده است، به صرف اين‌كه كارمند است بر او حج واجب مى‌شود؟

بسمه تعالى، اگر شوهر نفقه او را مى‌پردازد و زن به مقدارى دارد كه به مكه برود و برگردد، مستطيع مى‌شود.

6. كارمندى كه هر ماه مقدارى پول در بانك مى‌گذارد، حتى اگر يادداشت نمايد كه هر ماه چقدر در بانك گذاشته است، باز هم سر سال نمى‌تواند خمس آن را حساب نمايد - چون در طى سال مقدار پولى را كه برداشت مى‌نمايد مشخص نيست كه متعلّق به كدام ماه بوده است تا از خمس آن مقدار پول معاف شود اگر سر سال هر چقدر پول كه پس‌انداز كرده است خمس آن را حساب نمايد، پول‌ها در زمان‌هاى مختلفى پس‌انداز شده و تاريخ تعلّق گرفتن خمس به آن‌ها متفاوت است پس چگونه بايد خمس آن را حساب نمايد؟

بسمه تعالى، از وقتى اولين حقوق به حساب او ريخته شده را اول سال قرار دهد و آخر آن سال، خمس تمام پس‌انداز بين اين سال را بپردازد.

[سؤال 3790] 1877

بسمه تعالى

سلام عليكم، با سلام و دعا به رهبر شيعيان جهان و ولى امر مسلمين، خواهشمند است به سؤالات شرعى زير پاسخ فرماييد:

1. در رساله آمده است كه زكات، بر سكۀ مسكوكى تعلق مى‌گيرد كه معاملۀ با آن، رواج داشته باشد. منظور از «رواج» بودن، در مسأله مذكور چيست؟

بسمه تعالى، منظور اين است كه در زمانى با اين سكه، معامله مى‌شده است.

2. آيا خمس، بر وسايلى كه دختر براى زندگى آينده‌اش (جهيزيه) تهيه مى‌كند، تعلق مى‌گيرد يا خير؟

بسمه تعالى، اگر مورد نياز او است و بايد آن را به تدريج تهيه كند، خمس ندارد.

3. مسأله فوق، در رابطه با پسر چه حكمى دارد؟

بسمه تعالى، حكم مسأله قبل را دارد و اگر تهيه كردن بر او لازم نيست، خمس دارد.

4. پولى را از بانك به عنوان وام گرفته‌ام كه بانك، 12% بهره مى‌گيرد و نمى‌دانم كه اين 12%، بهره است يا دستمزد. مسألۀ فوق چه صورت دارد و وظيفه شرعى ما در حال حاضر چيست؟

بسمه تعالى، به كيفيت مرقوم، بهره است و ربا، و حرام است.

[سؤال 3791] 647

8. آيا زكات به سكه‌هاى طلايى كه به عنوان هديه به شخصى داده‌اند تعلّق مى‌گيرد؟ و در صورت تعلّق گرفتن، به چه كسى بايد داد؟ مثلاً مى‌شود به حساب جبهه جنگ و يا دولت واريز كرد؟ آيا زكات سال‌هاى گذشته را نيز بايد داد يا نه؟

بسمه تعالى، اگر شرايط وجوب زكات در آن جمع باشد و به حد نصاب برسد، زكات دارد و براى هر سال جداگانه زكات دارد و صرف آن براى جبهه مانع ندارد.

زكات غلاّت

[سؤال 3792] 1878

بسمه تعالى

1. در مورد مسأله (1872) توضيح المسائل: «اگر گندم و جو و خرما را پيش از خشك شدن مصرف كند اگر چه خشك آن‌ها به اندازه نصاب باشد، زكات آن‌ها

واجب نيست...»، اگر انگور و خرما را بفروشد، باز هم زكات ندارد؟

بسمه تعالى، منظور مصرف متعارفى غله در اعاشۀ خودش است و اگر بعد از وقت تعلق زكات بفروشد، اگر به مقدارى باشد كه در صورت خشك شدن به حد نصاب مى‌رسيد، زكات آن بايد پرداخت شود.

[سؤال 3793]

2. گندم و جو و خرما كه از آب چاه عميقى - كه به وسيله كشاورز حفر و هزينۀ آن تأمين مى‌گردد - آبيارى مى‌شوند، آيا زكات آن‌ها ده يك داده شود يا بيست يك؟

بسمه تعالى، در فرض سؤال، يك بيستم است.

[سؤال 3794]

3. مخارجى كه براى گندم و جو و انگور كرده است (اعم از هزينۀ شخم و مَوْبُر باغ انگور و لباس - كه به واسطه زراعت كم شده - و هزينه خريد تراكتور و وسايل كشاورزى) حتى مخارجات مقدماتى آن‌ها مى‌تواند از حاصل، كسر كند يا نه؟

بسمه تعالى، تمام مخارجى كه براى به دست آوردن حاصل مصرف كرده، استثنا مى‌شود. و در تراكتور و وسايل ديگر كه باقى مى‌ماند فقط استهلاك آن كسر مى‌شود.

[سؤال 3795]

4. آيا مى‌تواند قيمت وقتى را كه براى زراعت تخم پاشيده جزء مخارج حساب كند يا نه؟ موضوع را روشن فرماييد.

بسمه تعالى، قيمت بذر استثنا مى‌شود. و ميزان قيمت روز پاشيدن بذر است.

5. زمين و ملك اين روستا در سال 1342 به وسيلۀ دولت فروخته شده به زارعين و قبرستان قديم او را زارعى از زمين تصرفى خود براى قبرستان وقف نموده البته با مالك اصلى تبانى و توافق به عمل نيامده از نظر شرع مقدس جايز است يا نه؟

بسمه تعالى، اگر شرعاً ملك واقف نبوده وقف صحيح نيست.

6. سهم سادات را بدون اجازۀ جناب‌عالى مى‌توان به سادات داد يانه؟

بسمه تعالى، متوقف بر اجازه است.

7. بنده اخيراً سهمين را خدمت آيت الله منتظرى در قم ارسال كردم اجازه مى‌فرماييد يا نه؟

بسمه تعالى، قبول است.

8. آيا قرض بين سال را از مالى كه خمس به آن تعلق گرفته، در سال‌هاى بعد مى‌توان داد؟ همچنين در مورد قرض سال قبل؟

بسمه تعالى، اداى قرض بابت سرمايه و قرض دستگردان بدهى خمس نيست و قرض بابت مؤونه سال ربح از ربح استثنا مى‌شود و قرض‌ها در صورت ادا در سال ربح جزء مؤونه محسوب مى‌شود و خمس ندارد.

9. شرايط ذبح طيور اعم از مرغ و غيره، مانند حيوانات است يا نه؟

بسمه تعالى، فرقى ندارد.

[سؤال 3796] 2517

3. در اين روستا در باغستان‌ها به وسيلۀ بيل و هوكا كار مى‌شود و با توجه به نبودن كارگر، صاحبان آن‌ها مجبورند دست از كارهاى خود برداشته (يعنى از بنّايى يا نجارى يا كفاشى و يا كارگرى) دست به دست هم داده، كار زراعت را در فصل خودش پيش بيندازند كه بتوانند مقدارى كشت كنند كه براى خرج خود و همچنين علوفۀ حيوانات خود، مقدارى از سال را بگذرانند. اين‌گونه زراعت، به گفتۀ بعضى از روحانى‌هاى بومى، كليۀ عايدى خرمنى را كه به نصاب برسد، نصف زكات آن را بپردازند و زكات نصف ديگر را جهت مخارجات زراعت نگهدارند.

بسمه تعالى، در سهم حاصل هر يك كه به حد نصاب برسد زكات واجب است و بعد از كسر مخارج، زكات بقيه داده مى‌شود.

[سؤال 3797] 147

4. مخارج زراعت بايد از غلات فقط كسر شود يا به نسبت از كاه هم؟

بسمه تعالى، از مجموع كسر مى‌شود.

[سؤال 3798]

4897

3. كسى كه ده من گندم از زكات خود قرض كند زراعت كند صد من گندم شود از بالاى صد من، ده من گندم بردارد زكات بدهد صحيح است يا نه اين صد من را همه را زكات بدهد؟ شما بيان فرماييد.

بسمه تعالى، اگر عين گندم زكات را قبل از آن‌كه ادا كند زراعت كرده تمام حاصل، تابع زكات است.

[سؤال 3799] 1879

بسمه تعالى

محضر مقدس حضرت آيت الله امام خمينى، مدّ ظله العالى، پس از عرض سلام و تحيت، به عرض مى‌رساند:

1. در موضوع زكات غلاّت كه به وسيلۀ چاه‌هاى عميق مشروب مى‌گردد، آيا حكم استفاده از آب نهر و باران را دارد يا حكم استفاده از دلو - كه زكات آن مى‌باشد - را دارد؟

بسمه تعالى، حكم استفاده از دلو [را] دارد كه زكات آن، نصف عشر است.

2. در سؤالات جديد كه در آخر توضيح المسائل مرقوم شده، آمده: مركبى كه از ربح كسب تهيه مى‌شود، خمس دارد. مراد از مركب چيست؟ آيا شامل ماشين سوارى هم مى‌شود يا خير؟

بسمه تعالى، ماشين سوارى، اگر مورد نياز در زندگى و مطابق شؤون شخص باشد، خمس ندارد.

3. در مسائل اخير كه در جرايد انتشار يافته، مرقوم شده: ماشين سوارى اگر مورد احتياج باشد، خمس ندارد. منظور از احتياج، تا چه اندازه است؟ ولو اين‌كه هفته‌اى، يك يا دو بار مورد استفاده قرار گيرد و مع ذلك مى‌تواند اين يك يا دو دفعه را هم از وسايل عمومى استفاده كند؟

بسمه تعالى، اگر در طول هفته يا ماه و سال، چند بار مورد استفاده واقع شود و مطابق شؤون شخص باشد، مؤونه محسوب مى‌شود.

4. در مسأله فوق، اگر مركب، ماشين را شامل نشود، اگر كسى سابقاً خمس ماشين سوارى را پرداخته،

مى‌تواند مبلغ پرداختى را در سال‌هاى آتيه - اگر بدهى بابت خمس پيدا كرد - كسر نمايد يا خير؟ متمنى است جواب را مرقوم فرموده؛ چون زياد، مورد ابتلا مى‌باشد.

بسمه تعالى، نمى‌تواند محسوب دارد.

[سؤال 3800] 4656

2. محصول زكات چاه عميق موتورى چه حكمى دارد؟

بسمه تعالى، آبيارى زراعت اگر به وسيله موتور از آب چاه است، زكات يك بيستم است.

اقسام مستحقين زكات و مصارف آن

[سؤال 3801] 1880

بسمه تعالى

1. زكات مال را به حساب شماره 200 دادن جايز است يا خير؟

بسمه تعالى، مانع ندارد.

2. در نماز اگر كسى در «بحول الله وقوته أقوم وأقعد» اكتفا كند به كلمه «بحول الله» فقط جايز است يا خير؟

بسمه تعالى، اگر به قصد ذكر بگويد اشكال ندارد.

[سؤال 3802] 623

3. از زكات و ردّ مظالم مى‌توان به جبهه كمك كرد يا نه؟

بسمه تعالى، مظالم بايد به فقير داده شود و از زكات، مانع ندارد؛ و اگر فقير باشد، او را مقدم بدارند.

[سؤال 3803] 1564

2. آيا زكات يا ردّ مظالم را مى‌شود به جبهه فرستاد؟

بسمه تعالى، مظالم بايد به فقرا داده شود و زكات را مى‌توانند براى جبهه بدهند.

[سؤال 3804]

744

8. ميزان فقر افراد چيست؟ آيا همين كه شخصى مثلاً حدود 500 تومان پول نداشت اما از لحاظ خوراكى چندان در مضيقه نبود، مى‌توان وجوهات واجب را به وى داد؟

بسمه تعالى، فقير كسى است كه احتياجات سال خود و عائله‌اش را ندارد و نمى‌تواند تأمين كند.

[سؤال 3805] 1881

بسمه تعالى

1. آيا مى‌شود از بابت زكات مال يا زكات فطره، به جنگ زده‌ها و يا جبهۀ جنگ كمك كرد يا خير؟

بسمه تعالى، اگر جنگ‌زده، فقير باشد مانع ندارد و همچنين صرف در جبهه‌ها اشكال ندارد.

2. آيا اجازه مى‌فرماييد كه از بابت سهم امام عليه‌السلام براى بازسازى شهرهاى خراب شدۀ منطقۀ جنگ داد يا خير؟ و همين طور به جبهۀ جنگ مى‌شود كمك كرد يا خير؟

بسمه تعالى، با تعيين مقدار، اجازۀ خاصه لازم است.

3. آيا مى‌شود كفارۀ روزۀ ماه رمضان را به مصرف تعمير ساختمان مسجد يا غسّال خانه رسانيد يا خير؟

بسمه تعالى، مصرف كفارۀ روزه، فقرا هستند.

4. كسى كه محل كارش در سر چهار فرسخى يا بيشتر است كه هر روز بايد صبح برود و عصر برگردد، يا در هفته، چند روزى مى‌رود و بر مى‌گردد و شب را گاهى در محل كار مى‌ماند، در صورتى كه چندين سال طول مى‌كشد، تكليف نماز و روزه‌اش چيست؟ بر فرض باطل بودن روزه، براى قضاى روزه وقتى ندارد چه بايد كرد؟ مستدعى است جواب را مرقوم فرماييد.

بسمه تعالى، در فرض سؤال، حكم مسافر دارد.

دوستت دارم خمينى عزيز از ته قلب؛ اى اماما دعا كن شهيد شوم؛ دعا كن.

[سؤال 3806]

1882

بسمه تعالى

پيشگاه حضرت امام خمينى رهبر اسلام سلام عليكم،

ضمن سلام و آرزوى طول عمر شريف تا انقلاب مهدى (عج)، اميدوارم كه هميشه صحت و سلامت باشيد و انقلاب اسلامى ايران را به پيروزى نهايى برسانيد، اين جانب از دور دست‌هاى جناب‌عالى را مى‌بوسم، من يك محصل روستازاده هستم خواستم اين مسأله را از جناب‌عالى سؤال نمايم: آيا يك نفر مى‌تواند زكات مال خود را به فرزندش كه تحصيل مى‌كند بدهد يا نه؟

بسمه تعالى، در نفقه واجبه نسبت به فرزند صرف زكات جايز نيست ولى در ساير مخارج از قبيل كتاب و لوازم تحصيل مانع ندارد.

[سؤال 3807] 3051

5. هل يجوز أخذ الزكاة من الناس لمن كان أبوه متمكّناً من الصرف عليه ولكنّه لم يكن باذلاً عليه إلاّ بترك طلب العلم في الحوزة؟ أي قال له: (اُترك الحوزة وأنا أبذل لك).

بسمه تعالى، يجوز أخذها مع فقره.

[سؤال 3808] 1883

بسمه تعالى 2 شعبان 1402 ق

خدمت مبارك حضرت آيت الله العظمى امام خمينى، دامت بركاته

همان‌طورى كه حضرت‌عالى در جريان هستيد، مناطق آزاد شده شيعه‌نشين افغانستان از تمام امكانات مادى محرومند، خصوصاً اطفال مظلوم آن سامان كه نياز شديد به تربيت و تعليم دارند. صرف زكات فطره و زكات مال و سهم امام عليه‌السلام براى تعليم و تربيت آن‌ها چه صورتى دارد؟

بسمه تعالى، صرف زكات فطره و زكات مال در مورد مرقوم مانع ندارد.

[سؤال 3809]

71

3. آيا شخصى مى‌تواند زكاتى كه در ذمه پدرش بوده در جبهه جنگ بدهد يا نه؟

بسمه تعالى، مانع ندارد.

[سؤال 3810] 1884

بسمه تعالى 16 / 2 / 1361

محضر رهبر عالى‌قدر، حضرت آيت الله العظمى امام خمينى، دامت تأييداته

آيا اجازه مى‌فرماييد بابت وجوهات، جهت كمك به جبهه‌ها و جنگ‌زدگان داده شود يا خير؟ والسلام

بسمه تعالى، از زكات مانع ندارد.

[سؤال 3811] 1885

بسمه تعالى

آيا فرستادن زكات را براى كمك به جبهه اجازه مى‌فرماييد؟

بسمه تعالى، براى فرستادن به جبهه از زكات مانع ندارد.

[سؤال 3812] 1886

بسمه تعالى

محضر مبارك حضرت امام خمينى، مدّ ظله العالى، سلام عليكم

بعضى از افراد مؤمن بابت زكات فطره و زكات مال، وجه يا جنس و يا قربانى در عيد قربان در محل - عين قربانى يا وجه آن - را براى مصرف و مخارج جبهه‌هاى جنگ و امور رزمندگان تحويل ستاد مى‌دهند. خواهشمندم نظر مبارك را مرقوم فرماييد.

بسمه تعالى، صرف زكات فطره و زكات مال و قربانى مستحب در عيد قربان جهت جبهه‌هاى جنگ و امور رزمندگان در جبهه‌ها، اشكال ندارد.

[سؤال 3813]

1887

بسمه تعالى 11 / 3 / 1361

دفتر امام خمينى، دامت بركاته

احتراماً؛ اين‌جانب ساكن شهرستان سميرم استان اصفهان به استحضار مى‌رساند: آيا مى‌توان خمس يا زكات را جهت جبهه‌هاى جنگ و يا بازسازى مناطق جنگى پرداخت نمود.

بسمه تعالى، از زكات مانع ندارد.

[سؤال 3814] 1888

بسمه تعالى

محضر مقدس حضرت آيت الله العظمى امام خمينى، دام ظله العالى

باتوجه به نقش مهم و مؤثر بسيج مستضعفين در جبهه‌هاى نبرد حق عليه باطل و پشت جبهه‌ها و تأمين امنيت شهرها و روستاها و مناطق حساس مرزى و با توجه به اين‌كه بودجه‌اى براى اين نهاد عظيم اسلامى منظور نشده است، آيا جايز است زكات را به عنوان فى سبيل الله در مورد هزينه‌ها و نيازهاى بسيج به مصرف رساند؟

بسمه تعالى، تأمين نيازمندى‌هاى بسيج مستضعفين، از مصاديق فى سبيل الله است و صرف زكات در آن اشكال ندارد.

[سؤال 3815] 2545

3. إنّنا نتبرّع كلّ شهر بكمّية من المال، للذين يجاهدون في سبيل الله، من العراقيّين.

فهل يمكن احتساب ذلك من الزكاة؟

بسمه تعالى، لا مانع من احتسابه من الزكاة.

[سؤال 3816] 1891

2. آيا از ردّ مظالم و زكات مال به حساب قبلى كه براى خسارت‌ديدگان در انقلاب افتتاح شده بود مى‌توان پرداخت يا خير؟

بسمه تعالى، مانع ندارد.

[سؤال 3817] 1979

3. شخصى مى‌خواهد براى پسرش عيالى بياورد مثل زكات و رد مظالم در ذمه دارد، آيا مى‌تواند عوض شيربهاى عروسش بدهد يا نه؟

بسمه تعالى، اگر پسرش فقير است مى‌تواند به خود او بدهد كه خرج عروسيش كند.

[سؤال 3818] 823

5. آيا براى پرداخت زكات مال و زكات فطره، احتياج به اذن مجتهد است يا نه؟

بسمه تعالى، اذن مجتهد لازم نيست.

[سؤال 3819] 1171

4. حسب دستور دادگاه اسلامى در روستاها، شوراى محل پس از تراشيدن گندم، زكات گندم را از صاحب زراعت مى‌گيرد؛ نظر به اين‌كه شوراها چيزى به زارعين واگذار نمى‌كنند و آنان هم (يعنى زارعين) از بستگان و غيره افرادى مستحق دارند كه سابقاً زكاتشان را به آن‌ها مى‌داده‌اند و الآن آن‌ها محروم شده‌اند، لذا مستدعى است امر فرماييد شوراها نصف و يا ثلث زكات را به زارعين واگذار كنند كه به افراد مستحق از اقوام و غيره بپردازند.

بسمه تعالى، اختيار زكات با مالك است و ديگران حق ندارند او را اجبار كنند.

[سؤال 3820] 1564

4. پولى را كه تعيين شده و جدا گرديده براى وجوه شرعيه، مى‌شود آن‌ها را خرد يا عوض نمود به پول ديگر؟

بسمه تعالى، مانع ندارد و به جدا كردن تعيين نمى‌شود؛ مگر در زكات كه با جدا كردن متعين مى‌شود و نبايد در آن تصرف كرد.

زكات بدن

كسى كه زكات فطره بر او واجب است

[سؤال 3821] 1417

3. زكات فطرۀ رزمندگان اسلام - كه مخارج آن‌ها را دولت يا مردم مى‌دهند - در ماه مبارك رمضان، به عهدۀ چه كسى است؟

بسمه تعالى، بر خود آن‌ها است، با شرايط وجوب فطره.

[سؤال 3822] 7006

16. آيا زن حامله بايد دو فطريه بدهد؟

بسمه تعالى، حمل تا متولد نشده فطريه ندارد.

[سؤال 3823] 7385

4. آيا فطريه، به حيوانات خانگى نيز تعلق مى‌گيرد؟

بسمه تعالى، فطريه، فقط به انسان تعلق مى‌گيرد.

[سؤال 3824] 4620

3. زكات فطره كه به نانخور علاقه مى‌كند و اگر مهمانى هم قبل از غروب آفتاب، به كسى وارد شود، زكات فطره آن هم به عهدۀ صاحب خانه است، در چنين صورت اين همه رزمنده‌ها كه نانخور دولت جمهورى اسلامى هستند، زكات فطرۀ آنان به عهدۀ دولت اسلامى است يا خودشان بايد بدهند؟

بسمه تعالى، بر عهدۀ خودشان است.

[سؤال 3825] 1416

3. پرداخت فطريه براى فرزندانى كه داراى عيال و اولاد بوده و جدا از پدر (البته در شهر ديگرى) زندگى مى‌كنند، در صورتى كه شب عيد فطر در منزل پدر باشند، باز

غير از پرداخت فطريه به وسيلۀ پدر، براى اولاد و عيالاتش واجب است يا خير؟

بسمه تعالى، در صورتى كه پيش از غروب روز آخر ماه رمضان بر منزل پدر وارد شوند و جزء عائلۀ نانخور او محسوب شوند، فطريه‌شان بر عهدۀ پدر است.

جنس فطريه

[سؤال 3826] 1401

2. آيا در دادن فطريه مى‌بايست معادل سه كيلو قوت ساليانه را داد يا نه، هر كدام كه داده شود كفايت مى‌كند؟ يعنى اگر من در عرض سال غالباً برنج مصرف مى‌نمايم، مى‌توانم در موقع دادن فطريه، سه كيلو گندم و يا وجه آن را بدهم يا خير؟

بسمه تعالى، قوت غالب يا قيمت آن را بدهند؛ و گندم يا قيمت آن كافى است.

وقت وجوب زكات فطره

[سؤال 3827] 1889

بسمه تعالى

1. در زكات فطره اگر شب عيد عزل كرد در رساله فرموده شد كه تبديل آن جايز نيست. بنابراين اگر در شب عيد مثلاً شصت تومان بابت زكات بدهكار است، و يك صد تومانى از مال خود جدا كرد به قصد اين‌كه شصت تومان آن مال زكات باشد، موقع ادا كردن اگر بخواهد آن شصت تومان را بدهد، ناچار بايد خرد كند ولو نزد غير تا شصت تومان را بدهد. عدم جواز شامل اين صورت هم مى‌شود يا خير؟ بر فرض عدم جواز چه بايد بكند كه صحيح باشد؟

بسمه تعالى، معزول اگر بيش از مقدار زكات فطره باشد، تحقق عزل مشكل

است و لازم است على الاحوط آن را نزد فقير مستحق خورد كند و زيادى را از او پس بگيرد.

2. كسى كه خانه مسكونى خود را مى‌فروشد، اگر خمس آن را بدهد نمى‌تواند با بقيه آن خانه ديگرى كه لازم دارد تهيه كند و ناچار بايد قرض كند تا بتواند خانه مناسب حال خود و همچنين ساير شؤون را تهيه كند. در اين صورت خمس لازم است يا خير؟

بسمه تعالى، خمس واجب است و مى‌تواند دستگردان كند تا به تدريج ادا نمايد.

[سؤال 3828] 1890

بسمه تعالى

1. كسى كه وطن دارد ولى با زن و بچه ماه مبارك مى‌روند جاى ديگر تا روز عيد فطر آن‌جا است زكات فطره را بايد آن‌جا بدهد يا در وطن؟

بسمه تعالى، مخير است در وطن يا در آن محل فطره را بدهد لكن از ظهر روز عيد نبايد تأخير بيندازد و نيز بنابر احتياط با وجود مستحق زكات را نقل به جاى ديگر نكند و اگر نقل كرد و تلف شد ضامن است.

[سؤال 3829]

2. كسى كه آخر ماه مبارك مى‌رود به زيارتى، بقيه روزه را آن‌جا مى‌گيرد با قصد، فطره را آن‌جا بدهد يا وطن؟

بسمه تعالى، حكم اين مسأله همان حكم مسأله قبل است.

3. به فتواى شما روز در ده روز اقامه، از اول شفق است، آيا در سى روز هم حساب روز چنين است يا نه؟

بسمه تعالى، ميزان ماندن سى روز است ولو سى شب نمانده باشد و مبدأ روز طلوع فجر است و تلفيق هم مى‌شود در صورتى كه در بين روز واردشده باشد.

4. كسى كه وطن دارد ولى از جاى ديگر زنى گرفته، گاهى با زن و بچه خود از محل زندگى غير وطن مى‌آيد به وطن اصلى كه اعراض نكرده، آيا زن و بچه از لحاظ حكم وطن تابع مرد و پدر خود هستند يا نه؟ و نيز زنى كه در غير وطن خود عروس شده گاهى به عنوان ديدن پدر و مادر مى‌آيد به وطن اصلى

آيا حكم وطن باقى است يا به مجرد ازدواج و زندگى در جاى ديگر اعراض محقق مى‌شود.

بسمه تعالى، تابع حساب نمى‌شوند و مجرد ازدواج و زندگى در محل ديگر اعراض از وطن اصلى نيست.

5. مردى در شهرى زن گرفته، زندگى زن آن‌جاست، مرد هم گاه گاهى چند روز مى‌رود آن‌جا، براى هميشه بنا ندارد آن‌جا باشد، آيا وطن مرد هم محسوب مى‌شود يا نه؟

بسمه تعالى، وطن مرد محسوب نمى‌شود.

6. كسى كه روزه گرفته و پيش از ظهر به قصد سفر خارج شده تا حد مسافت شرعى، سپس چيزى نخورده مراجعت مى‌كند آيا مى‌تواند يا لازم است قصد روزه كند دوباره، مانند مسافرى كه قبل از ظهر به وطن رسيده و اگر چيزى نخورده باشد بايد قصد روزه نمايد يا نه؛ چون قصد روزه‌اش با قصد مسافت و خروج از حد ترخص باطل شد و نمى‌تواند دوباره قصد روزه كند؟

بسمه تعالى، اگر قبل از ظهر به وطن خود رسيده بايد روزه بگيرد.

7. كسى روزه داشت و به قصد مسافت شرعى از حد ترخص خارج شد ولى به حد مسافت نرسيده برگشت به وطن پيش از ظهر چيزى نخورده آيا بايد قصد روزه كند يا نه؟

بسمه تعالى، بايد روزه بگيرد.

8. افرادى كه شغل آن‌ها سفر است مانند راننده‌ها گاهى چند روز ماشين را در محل گذاشته با وسيله ديگر براى تهيه لوازم ماشين مى‌رود به شهر ديگر در اين چند روز تكليف او از لحاظ روزه و نماز چيست آيا شغل با چنين سفرى قطع مى‌شود يا نه؟

بسمه تعالى، سفر مزبور سفر در شغل نيست و وظيفه او در اين سفر قصراست ولى احتياط به جمع مطلوب است.

9. افرادى از وطن اصلى خود مى‌روند براى زندگى به شهر ديگر، به حسب بناى خود قصد مراجعت براى زندگى در وطن را ندارند ولى احتمال مى‌دهند كه وضع طورى بشود باز برگردند به وطن، لذا قطع علاقه قلبى نمى‌كنند آيا در اين فرض وطنيت اصلى باقى است يا با قطع زندگى عملاً اعراض محقق شده.

بسمه تعالى، در فرض مذكور اعراض محقق نشده است.

10. اگر كسى نذر كرد كه اگر نماز جماعت را ترك كرد ده تومان به فقير بدهد اتفاقاً وقتى نماز را به جماعت نخواند آيا به علاوه ده تومان كفاره حنث نذر را هم بايد بدهد يا نه؟

بسمه تعالى، بايد ده تومان را بدهد و اضافۀ بر آن كفاره ثابت نيست.

11. كسانى كه از منافع سال ماشين سوارى يا ماده گاو و گوسفند براى زندگى خود يا دكان ملكى براى كسب مى‌خرند با فرض احتياج، يا نه بلكه براى اين‌كه در رفاه باشند آيا جزء مؤونه محسوب مى‌شود مطلقاً، يا نه مطلقاً، يا تفصيل است.

بسمه تعالى، ماشين سوارى اگر در زندگى شخص مورد حاجت باشد از مؤونه است و خمس ندارد وگرنه خمس آن بايد داده شود و گاو و گوسفند و دكان خمس دارند و از مؤونه نيستند.

12. كسانى كه در آخر سال به حساب سال خود مى‌رسند ديونى دارند آيا كسر ديون كفايت مى‌كند يا بايد ادا كنند به حكم اداء الديون من المؤونه؟

بسمه تعالى، اگر دين براى مؤونه همين سال بوده استثنا مى‌شود هر چند ادا نشده باشد و در ساير ديون در صورتى كه در بين سال ادا شده باشد استثنا مى‌شود وگرنه مستثنا نيست.

13. براى دخترها پدر و مادر از پول خود يا پول كار دختر لوازم زندگى به عنوان جهيزيه در طى چند سال تهيه مى‌كنند آيا مقدارى كه تهيه شده جزء مؤونه و جهيزيه حساب مى‌شود و خمس ندارد يا جهيزيه سالى كه دختر مى‌رود به خانه شوهر جزء مؤونه است؟

بسمه تعالى، اگر طورى باشد كه در سال آخر يك دفعه نتواند تهيه كند و بايد آن را به تدريج تهيه نمايد مقدار متعارف آن جزء مؤونه است و خمس ندارد.

14. در ابتدا تقليد از مرجع جامع الشرايط مظنون الاعلميه يا محتمل الاعلميه مقدم است به جهت فتوا، اگر پس از تقليد از زيدى ديگرى مظنون يا محتمل الاعلميه شد آيا مى‌تواند عدول كند يا نه؟

بسمه تعالى، لازم است عدول كند بنابر احتياط.

15. گاهى افرادى در مريض‌خانه استخدام مى‌شوند براى رانندگى و آوردن مريض از اطراف، گاهى چند روز متوالى تا سه مسافت براى آوردن مريض مسافرت مى‌كنند و گاهى هم چند روز در محل مى‌مانند

آيا اين فرد جزء كسانى است كه شغلشان سفر است يا نه؟

بسمه تعالى، حكم كسى كه شغلش سفر است را ندارد.

16. انگشتر طلا در حال طواف مبطل طواف است يا نه؟

بسمه تعالى، بطلان طواف معلوم نيست لكن احوط مراعات است.

17. افرادى در كاروان حج استخدام مى‌شوند براى تمشيت كارها روى ضرورت چند بار بايد از جدّه بروند مكه معظمه و برگردند به جدّه تكليف اين افراد در اين چند دفعه رفت و آمد از نظر وظيفه به طورى كه اشكالى نداشته باشد چيست؟

بسمه تعالى، اگر عمرۀ تمتع به‌جا آورده باشند حقّ ندارند خارج شوند مگر آن‌كه براى حج

محرم شوند و اگر عمرۀ مفرده به‌جا آورده باشند خروج بدون احرام مانع ندارد و بنابر احتياط هر بار خارج شدند براى دخول مكه از محل احرام براى عمرۀ مفرده محرم شوند و وارد شوند و عمره مفرده به‌جا آورند و عمرۀ تمتع را وقتى اتيان كنند كه بعد از آن از مكه خارج نشوند.

18. شنيده شده كه محل ذبح را از منى آورده‌اند به وادى محسّر، اگر چنين شده باشد تكليف حاجى از لحاظ قربانى چيست؟

بسمه تعالى، اگر متمكن از ذبح در منى نيستند در همان محل قربانى كنند كفايت مى‌كند.

19. اركان حج كه اگر به‌جا آورده نشود حج باطل خواهد بود به فتواى حضرت جناب‌عالى چند تا است؟

بسمه تعالى، غير از وقوفين كه ترك سهوى هر دو به تفصيلى كه در مناسك ذكر شده است مخلّ به صحت حج است ترك سهوى ساير اعمال مبطل حج نيست و تفصيل آن در مناسك مذكور است.

20. در باب قسمت خمس و مستحق آن در تحرير مى‌فرماييد «وبالجملة نزّلوا الجائر منزلتهم وأمضوا أفعاله بالنسبة إلى ما يكون محل الابتلاء للشيعة صوناً لهم عن الوقوع في الحرام والعسر والحرج». كسى مى‌گويد طبق اين فتوا كليه اعمال دول جائر شيعه ولو اعتقاداً كه محل ابتلاء شيعه است مانند تقسيم اراضى و برنامه‌هاى ديگر در حكم اعمال امام زمان عليه‌السلام است، در زمان غيبت دولت شيعه جانشين امام است استناداً به اين عبارت، آيا اين استفاده درست است يا نه؟

بسمه تعالى، استفاده نمى‌شود و چنين توهمى باطل است.

21. در تحرير الوسيله فرموده‌ايد كه جايز است افطار در ماه رمضان براى اشخاصى: «الشيخ والشيخة

إذا تعذّر عليهما الصوم...» تا آخر، آيا با اين ترخيص مى‌توانند روزه استيجارى بگيرند و روزه خود را نگيرند يا نه؟

بسمه تعالى، در ماه رمضان روزۀ غير رمضان صحيح نيست.

22. كسى كارمند اداره‌اى بوده در گذشته، ورثه او حقوق بازنشستگى او را بعد از مرگش مى‌گيرند، آيا اين جزء ارث است بايد بين ورثه طبق قانون ارث تقسيم شود يا جزء فوائدى است كه نصيب ورثه مى‌شود و بايد على فرض زياده از مؤونه خمس آن را بدهند.

بسمه تعالى، اگر از حقوق كارمند محسوب باشد به ورثه بر طبق قانون ارث مى‌رسد و قبل از تقسيم بايد خمس آن را بدهند و در غير اين صورت به هرنحو به آن‌ها داده شود مالك مى‌شوند و خمس ندارد.

23. چند مورد در باب حرمت ربا استثنا شده - زوج با زوجه، مسلم با كافر، پدر و پسر - آيا اختصاص به رباى معاملى دارد يا شامل رباى قرضى هم مى‌شود؟

بسمه تعالى، استثنا در رباى قرضى هم ثابت است.

24. آيا در خمس هم مانند زكات قصد قربت معتبر است يا نه؟

بسمه تعالى، بايد با قصد قربت باشد.

25. در رساله‌ها در باب جماعت نوشته‌اند: اگر مأموم برسد وقتى كه امام مشغول خواندن تشهد آخر نماز است چنانچه بخواهد به ثواب جماعت برسد بايد بعد از نيت و گفتن تكبيرة الاحرام بنشيند و تشهد بخواند با امام تا آخر مسأله، سؤال اين است كه نيت مأموم در اين صورت نيت اقتدا به امام به قصد جماعت است يا نيت نماز خود همچون حال فرادا؟

بسمه تعالى، بايد به قصد ملحق شدن به جماعت تكبير گفته شود.

26. كسى مى‌خواهد نيابتاً به حج برود اگر درست انجام مناسك را نمى‌داند و قرائتش هم درست نيست. ولى با كمك و راهنمايى افراد ديگر و نيابت در نماز مى‌تواند حج را به‌جا آورد، آيا مى‌تواند نايب شود يا نه؟

بسمه تعالى، اجارۀ او صحيح نيست مگر آن‌كه بتواند در وقت عمل خودش آن را به طور صحيح انجام دهد.

27. افرادى از طرف خود در شهرهاى بزرگ به وسيله نامه يا تلفن جنسى مى‌خرند، خريدار مى‌گويد به وسيله پست يا كسى بفرستد فروشنده طبق دستور او فرستاد ولى در راه تلف شد آيا خسران بر بايع است يا مشترى.

بسمه تعالى، اگر قبل از تحويل به مشترى يا وكيل او تلف شده خسران آن بر بايع است.

28. موقوفاتى در بين اراضى اشخاص هست نظر به اين‌كه روى حوادث روز از آن‌ها نگيرند و از بين ببرند على الظاهر انكار عنوان موقوفه بودن آن‌ها را كرده‌اند، آيا اگر نشد در بين خود عنوان موقوفه را مخفى حفظ كنند راهى براى فروش و مصرف در امر خيرى ديگر دارد يا نه، تكليف اين‌ها چيست؟

بسمه تعالى، حقّ فروش و تبديل ندارند.

29. گاهى اجناسى در شهرى ترقى مى‌كند افرادى مى‌روند به شهرستان كه خبر از ترقى ندارند اجناسى به قيمت ارزان مى‌خرند ولى قيمت محل اجناس همان است كه خريده‌اند پس از چند روز صاحب‌هاى

جنس متوجه ترقى مى‌شوند ادعاى غبن مى‌كنند آيا خيار غبن دارند يا نه؟

بسمه تعالى، در فرض مزبور خيار غبن ندارند.

مصرف زكات فطره

[سؤال 3830] 1891

بسمه تعالى

محضر مبارك حضرت آيت الله العظمى امام خمينى، مدّ ظله العالى

از آستان ولى عصر - عجل‌الله تعالى فرجه الشريف - استقلال ايران و همه ممالك اسلامى را در زير سايه آن رهبر بزرگ انقلاب خواستاريم.

1. در مورد زكات فطره امر مبارك اجرا شده و به حساب 200 ريخته شد، آيا مخلوط شدن اين فطريه كه در اختيار افراد گذاشته مى‌شود، چنانچه بعضى از آنان از سادات مستضعف باشند اشكالى ندارد؟

بسمه تعالى، با اين‌كه صرف آن تحت نظر حاكم شرع و ضوابط شرعيه است اشكال ندارد.

2. آيا از ردّ مظالم و زكات مال به حساب قبلى كه براى خسارت‌ديدگان در انقلاب افتتاح شده بود مى‌توان پرداخت يا خير؟

بسمه تعالى، مانع ندارد.

3. اگر شخصى در افعال نماز كثيرالظن باشد، حكم كثير الشك را دارد يا حكم ديگرى دارد؟

بسمه تعالى، حكم شك را دارد، مگر وسوسه باشد كه نبايد اعتنا كند.

[سؤال 3831] 1892

بسمه تعالى 20 / 7 / 1361

دفتر حضرت امام خمينى، مدّ ظله العالى

با آرزوى موفقيت و طول عمر و عزّت دارين براى آن حضرت

محترماً به استحضار مى‌رساند كه در خمينى شهر، مردم شهيدپرور، فطريۀ خود را به حساب بازسازى مناطق جنگى واريز نموده‌اند و چون مقدار پول، قابل تفكيك

نمى‌باشد خواهشمند است دستور شرعى آن را صادر نماييد. ومن الله توفيق

بسمه تعالى، اشكال ندارد.

[سؤال 3832] 17

3. مبالغى به عنوان رد مظالم و زكات فطره بر ذمه‌ام مى‌باشد؛ اجازه بفرمايند تدريجاً به حساب 100 تقديم نمايم.

بسمه تعالى، مانع ندارد.

[سؤال 3833] 1893

بسمه تعالى

دفتر حضرت آيت الله العظمى امام خمينى، دامت بركاته

محترماً؛ به عرضتان مى‌رسانيم كه ما اهالى قريه كلايه از توابع قزوين، زكات فطريه را جمع‌آورى كرديم و در قريۀ خودمان فقير وجود ندارد؛ ولى حمام غير بهداشتى و جادۀ تمام خراب و مدرسۀ راهنمايى نيمه‌تمام داريم، آيا اجازه مى‌فرماييد كه اين پول در همين جا مصرف شود؟ والسلام

خدايا، خدايا تا انقلاب مهدى خمينى را نگهدار، خدا نگهدار

بسمه تعالى، مجازيد.

[سؤال 3834] 5746

3. منزلى جهت سكونت عالم محل، به وسيلۀ مؤمنين خريدارى شده است و وقف گرديده و عالم، متدين و عامل به وظايف اسلامى است و منزل مذكور، نياز به تعمير دارد. آيا از زكات فطره مى‌توان جهت تعمير آن اقدام نمود يا خير؟ و چنانچه از زكات فطره نشود، از سهم امام عليه‌السلام اجازه مى‌فرمايند يا خير؟

بسمه تعالى، در صورتى كه عالم محل، تمكن از تعمير خانه ندارد، زكوات فطره را به او بدهند تا صرف تعمير خانه نمايد.

[سؤال 3835]

1894

بسمه تعالى

آيا فطره را مى‌توان صرف تعمير مسجد نمود يا براى جبهۀ جنگ فرستاد يا خير؟

بسمه تعالى، اشكال ندارد؛ اگر چه بهتر است در صورت وجود فقير در محل، به فقرا بدهند.

[سؤال 3836] 5429

8. زكات فطريه را مى‌توان كمك ساختمان يا تعمير مسجد يا حسينيه يا مدرسه يا به حساب دولت ريخت؟

بسمه تعالى، صرف در تعمير لازم ساختمان مسجد مانع ندارد.

[سؤال 3837] 1895

بسمه تعالى

ضمن عرض سلام

نامه‌اى توسط انجمن اسلامى روستاى دامنه، به دفتر استفتائات امام، به شمارۀ 38 در تاريخ 5 / 5 / 61 در مورد سؤال شرعى فرستاده شده و تا كنون جوابى نرسيده. لذا سؤال را دومرتبه كتباً نوشته و از آن دفتر محترم، تقاضاى جواب مى‌نمايم.

روستاى دامنه داراى لوله‌كشى آب است البته از زمان طاغوت، ولى قسمتى از ده كه نوساز است و احتياج مبرم به آب آشاميدنى دارد، از اين آب لوله‌كشى محرومند. انجمن اسلامى ده از هيچ راهى نتوانسته اين كمبود را جبران نمايد و اهالى آن‌جا نيز فقيرند؛ لذا زكات فطريه را جمع‌آورى نموده و قصد دارد آن را در اين راه مصرف نمايد. آيا جايز است يا نه؟ توضيح بفرماييد. والسلام

بسمه تعالى، در فرض مرقوم، زير نظر نماينده‌اى از حاكم شرع مانع ندارد.

[سؤال 3838]

1896

بسمه تعالى 3 / 5 / 1361

دفتر امام خمينى، مدّ ظله العالى

ضمن آرزوى سلامت و طول عمر حضرت امام از خداوند متعال، احتراماً معروض مى‌دارد: نظر به اين‌كه بعضى از روستاهاى كشور، از نظر امكانات رفاهى اوليه، در مضيقه مى‌باشند، آيا از نظر شريف امام مى‌توان زكات فطره را جهت احداث درمانگاه، جاده، مسجد و امثال اين‌ها مصرف نمود يا خير؟

مقتضى است نظر شريف امام را ذيل همين ورقه مرقوم بفرماييد.

بسمه تعالى، مصرف زكات فطره، همان مصرف زكات مال است و صرف آن، در مصالح عامۀ مسلمين مانع ندارد؛ ولى بهتر است در صورت وجود فقير محتاج، به مصرف فقرا برسانند.

[سؤال 3839] 1897

بسمه تعالى 29 / 6 / 1361

محضر مبارك رهبر كبير انقلاب، حضرت آيت الله العظمى امام خمينى، متّعنا الله بطول بقائه، ضمن عرض سلام

با تقديم ادعيۀ خالصانه و بهترين تحيت به حضور آن امام، معروض مى‌دارد: مبلغى از بابت فطريۀ روزه، جهت مصرف و كمك به مناطق زلزله‌زدۀ كرمان دريافت شده. در موقع مصرف، معلوم شد كه به آن صورت نيازى نيست. بفرماييد: آيا اين مبلغ را مى‌توان در مناطق جنگ‌زده و جبهه‌ها مصرف و خرج نمود يا خير؟

بسمه تعالى، صرف مبلغ مزبور در جبهه‌ها مانع ندارد.