ترجمه وسائل الشیعة الی تحصیل مسائل الشریعة جلد 13

مشخصات کتاب

سرشناسه:حرعاملی، محمدبن حسن، 1033 - 1104ق.

عنوان و نام پدیدآور: ترجمه وسائل‌الشیعه‌الی تحصیل مسائل ‌الشریعه

تالیف: محمد بن‌الحسن الحر العاملی؛ تحقیق: محمدرضا الحسینی الجلالی / ترجمه: گروهی از محققین مرکز تحقیقات رایانه ای قائمیه اصفهان

مشخصات نشر دیجیتالی: مرکز تحقیقات رایانه ای قائمیه اصفهان 1400 ه ش

مشخصات ظاهری:30‌ج.

موضوع:احادیث شیعه -- قرن 11ق.

موضوع:احادیث احکام

شناسه افزوده: متن عربی موسسه آل‌البیت علیهم‌السلام لاحیاء‌التراث(قم)

رده بندی کنگره:BP135/ح4ت7 ی1300

رده بندی دیویی:297/212

شماره کتابشناسی ملی:1321690

اشارة

تفصیل وسائل‌الشیعه‌الی تحصیل مسائل‌الشریعه

تالیف: محمد بن‌الحسن الحر العاملی

تحقیق: محمدرضا الحسینی الجلالی

بسم الله الرحمن الرحیم

[تتمة کتاب الحج]

اَبْوَابُ کَفَّارَاتِ الصَّیْدِ وَ تَوَابِعِهَا

1- بَابُ أَنَّهُ یَجِبُ عَلَی الْمُحْرِمِ فِی قَتْلِ النَّعَامَةِ بَدَنَةٌ وَ فِی حِمَارِ الْوَحْشِ بَقَرَةٌ أَوْ بَدَنَةٌ وَ فِی الظَّبْیِ شَاةٌ وَ فِی بَقَرَةِ الْوَحْشِ بَقَرَةٌ وَ فِیمَا سِوَی ذَلِکَ قِیمَتُهُ إِنْ لَمْ یَکُنْ لَهُ فِدَاءٌ مَنْصُوصٌ‌

اشارة

⁽¹⁾1 بَابُ أَنَّهُ یَجِبُ عَلَی الْمُحْرِمِ فِی قَتْلِ النَّعَامَةِ بَدَنَةٌ وَ فِی حِمَارِ الْوَحْشِ بَقَرَةٌ أَوْ بَدَنَةٌ وَ فِی الظَّبْیِ شَاةٌ وَ فِی بَقَرَةِ الْوَحْشِ بَقَرَةٌ وَ فِیمَا سِوَی ذَلِکَ قِیمَتُهُ إِنْ لَمْ یَکُنْ لَهُ فِدَاءٌ مَنْصُوصٌ

ترجمه:

[رقم الحدیث الکلی: 17096 - رقم الحدیث الباب: 1]

17096- 1- ⁽²⁾مُحَمَّدُ بْنُ الْحَسَنِ بِإِسْنَادِهِ عَنِ الْحُسَیْنِ بْنِ سَعِیدٍ عَنْ حَمَّادٍ عَنْ حَرِیزٍ عَنْ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ: فِی قَوْلِ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ فَجَزاءٌ مِثْلُ ما قَتَلَ مِنَ النَّعَمِ ⁽³⁾قَالَ فِی النَّعَامَةِ بَدَنَةٌ وَ فِی حِمَارِ وَحْشٍ بَقَرَةٌ ⁽⁴⁾وَ فِی الظَّبْیِ شَاةٌ وَ فِی الْبَقَرَةِ بَقَرَةٌ.

ترجمه:

از حریز از امام صادق (علیه‌السلام) نقل شده است که فرمود: درباره قول خداوند عزوجل "پس جزا (باید) مثل آنچه کشته (است) از چهارپایان باشد" (سوره مائده، آیه 95)، فرمود: برای شترمرغ (کفاره‌اش) یک شتر، برای گورخر (کفاره‌اش) یک گاو، برای آهو (کفاره‌اش) یک گوسفند، و برای گاو (کفاره‌اش) یک گاو است.

[رقم الحدیث الکلی: 17097 - رقم الحدیث الباب: 2]

17097- 2- ⁽⁵⁾وَ عَنْهُ عَنِ النَّضْرِ عَنْ هِشَامِ بْنِ سَالِمٍ وَ عَلِیِّ بْنِ النُّعْمَانِ عَنِ ابْنِ مُسْکَانَ جَمِیعاً عَنْ سُلَیْمَانَ بْنِ خَالِدٍ قَالَ: قَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ

ع فِی الظَّبْیِ شَاةٌ وَ فِی الْبَقَرَةِ بَقَرَةٌ وَ فِی الْحِمَارِ بَدَنَةٌ وَ فِی النَّعَامَةِ بَدَنَةٌ وَ فِیمَا سِوَی ذَلِکَ قِیمَتُهُ.

ترجمه:

از سلیمان بن خالد نقل شده است که امام صادق (علیه‌السلام) فرمود: برای آهو (کفاره‌اش) یک گوسفند، برای گاو (کفاره‌اش) یک گاو، برای خر (کفاره‌اش) یک شتر، برای شترمرغ (کفاره‌اش) یک شتر، و برای دیگر حیوانات (غیر از اینها) قیمت آنها (به عنوان کفاره) است.

[رقم الحدیث الکلی: 17098 - رقم الحدیث الباب: 3]

17098- 3- ⁽¹⁾وَ عَنْهُ عَنِ ابْنِ الْفُضَیْلِ ⁽²⁾عَنْ أَبِی الصَّبَّاحِ قَالَ: سَأَلْتُ أَبَا عَبْدِ اللَّهِ ع عَنْ قَوْلِ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ فِی الصَّیْدِ مَنْ قَتَلَهُ مِنْکُمْ مُتَعَمِّداً فَجَزاءٌ مِثْلُ ما قَتَلَ مِنَ النَّعَمِ ⁽³⁾قَالَ فِی الظَّبْیِ شَاةٌ وَ فِی حِمَارِ وَحْشٍ بَقَرَةٌ وَ فِی النَّعَامَةِ جَزُورٌ.

ترجمه:

أَبِی الصَّبَّاحِ درمورد آیه شریفه مَنْ قَتَلَهُ مِنْکُمْ مُتَعَمِّداً فَجَزاءٌ مِثْلُ ما قَتَلَ مِنَ النَّعَمِ ⁽⁴⁾سوال کردم فرمودند : برای آهوگوسفند /برای گورخرگاو/برای شترمرغ یک شترباید کفاره بدهد .

[رقم الحدیث الکلی: 17099 - رقم الحدیث الباب: 4]

17099- 4- ⁽⁵⁾مُحَمَّدُ بْنُ یَعْقُوبَ عَنْ أَبِی عَلِیٍّ الْأَشْعَرِیِّ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَبْدِ الْجَبَّارِ وَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ یَحْیَی عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ الْحُسَیْنِ جَمِیعاً عَنْ صَفْوَانَ بْنِ یَحْیَی عَنْ یَعْقُوبَ بْنِ شُعَیْبٍ عَنْ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ: قُلْتُ لَهُ الْمُحْرِمُ یَقْتُلُ نَعَامَةً قَالَ عَلَیْهِ بَدَنَةٌ مِنَ الْإِبِلِ قُلْتُ یَقْتُلُ حِمَارَ وَحْشٍ قَالَ عَلَیْهِ بَدَنَةٌ قُلْتُ فَالْبَقَرَةَ قَالَ بَقَرَةٌ.

ترجمه:

از یعقوب بن شعیب از امام صادق (علیه‌السلام) نقل شده است که گفت: به او گفتم: محرم شترمرغی را می‌کشد، فرمود: بر او (واجب است) یک شتر از شتران. گفتم: گورخری را می‌کشد، فرمود: بر او (واجب است) یک شتر. گفتم: پس گاو چطور؟ فرمود: یک گاو.

[رقم الحدیث الکلی: 17100 - رقم الحدیث الباب: 5]

17100- 5- ⁽⁶⁾الْعَیَّاشِیُّ فِی تَفْسِیرِهِ عَنْ زُرَارَةَ عَنْ أَبِی جَعْفَرٍ ع فِی قَوْلِهِ تَعَالَی لا تَقْتُلُوا الصَّیْدَ وَ أَنْتُمْ حُرُمٌ وَ مَنْ قَتَلَهُ مِنْکُمْ مُتَعَمِّداً فَجَزاءٌ مِثْلُ ما قَتَلَ مِنَ النَّعَمِ ⁽⁷⁾قَالَ مَنْ أَصَابَ نَعَامَةً فَبَدَنَةٌ وَ مَنْ أَصَابَ حِمَاراً أَوْ شِبْهَهُ ⁽⁸⁾فَعَلَیْهِ بَقَرَةٌ وَ مَنْ أَصَابَ ظَبْیاً فَعَلَیْهِ شَاةٌ بَالِغُ الْکَعْبَةِ- حَقّاً وَاجِباً عَلَیْهِ أَنْ یَنْحَرَ إِنْ کَانَ فِی حَجٍّ فَبِمِنًی حَیْثُ یَنْحَرُ النَّاسُ وَ إِنْ کَانَ فِی عُمْرَةٍ نَحَرَ بِمَکَّةَ- وَ إِنْ شَاءَ تَرَکَهُ حَتَّی یَشْتَرِیَهُ بَعْدَ مَا یَقْدَمُ فَیَنْحَرَهُ فَإِنَّهُ

یُجْزِی ⁽¹⁾عَنْهُ.

ترجمه:

زراره نقل می‌کند: امام باقر (علیه السلام) درباره‌ی این آیه: لاَ تَقْتُلُواْ الصَّیْدَ وَأَنتُمْ حُرُمٌ وَمَن قَتَلَهُ مِنکُم مُّتَعمِّدًا فَجَزَاء مِّثْلُ مَا قَتَلَ مِنَ النَّعمِ فرمود: «هرکس شترمرغی را بکشد، باید یک شتر را قربانی کند و هرکس الاغ یا شبیه آن را بکشد، باید یک گاو را قربانی کند و هرکس آهویی را بکشد، باید گوسفندی را قربانی کند و به کعبه برساند. بر او حقّی واجب است که اگر در حجّ و در مِنا بود، زمانی که مردم قربانی می‌کنند، ذبح کند و اگر در عمره بود، در مکّه ذِبح کند و اگر خواست آنجا را ترک کند تا آن را بخرد، پس از اینکه بازگشت، آن را سر ببرد؛ این می‌تواند جایگزین آن شود

[رقم الحدیث الکلی: 17101 - رقم الحدیث الباب: 6]

17101- 6- ⁽²⁾وَ عَنْ أَبِی الصَّبَّاحِ الْکِنَانِیِّ عَنْ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ ع فِی قَوْلِ اللَّهِ وَ مَنْ قَتَلَهُ مِنْکُمْ مُتَعَمِّداً فَجَزاءٌ مِثْلُ ما قَتَلَ مِنَ النَّعَمِ ⁽³⁾قَالَ فِی الظَّبْیِ شَاةٌ وَ فِی الْحَمَامَةِ وَ أَشْبَاهِهَا وَ إِنْ کَانَ ⁽⁴⁾فِرَاخاً فَعِدَّتُهَا مِنَ الْحُمْلَانِ وَ فِی حِمَارِ الْوَحْشِ بَقَرَةٌ وَ فِی النَّعَامَةِ جَزُورٌ.

ترجمه:

از ابی صباح کنانی از امام صادق (علیه‌السلام) در مورد قول خداوند "و هر که از شما آن را عمداً بکشد، پس جزای آن مانند همان چیزی است که از چهارپایان کشته است" (سوره مائده، آیه 95) نقل شده است که فرمود: برای آهو (کفاره‌اش) یک گوسفند است، و برای کبوتر و مشابه آن، و اگر جوجه باشد، تعداد آنها از بره‌ها (کفاره‌اش) است، و برای گورخر (کفاره‌اش) یک گاو، و برای شترمرغ (کفاره‌اش) یک شتر است

[رقم الحدیث الکلی: 17102 - رقم الحدیث الباب: 7]

17102- 7- ⁽⁵⁾وَ عَنْ دَاوُدَ بْنِ سِرْحَانَ عَنْ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ ع جَزَاءُ ⁽⁶⁾مَنْ قَتَلَ مِنَ النَّعَمِ وَ هُوَ مُحْرِمٌ نَعَامَةً فَعَلَیْهِ بَدَنَةٌ وَ فِی حِمَارِ الْوَحْشِ بَقَرَةٌ وَ فِی الظَّبْیِ شَاةٌ یَحْکُمُ بِهِ ذَوَا عَدْلٍ مِنْکُمْ وَ قَالَ عَدْلُهُ أَنْ یَحْکُمَ بِمَا رَأَی مِنَ الْحُکْمِ أَوْ صِیَامٌ یَقُولُ اللَّهُ هَدْیاً بالِغَ الْکَعْبَةِ ⁽⁷⁾وَ الصِّیَامُ لِمَنْ لَمْ یَجِدِ الْهَدْیَ فَصِیَامُ ثَلَاثَةِ أَیَّامٍ قَبْلَ التَّرْوِیَةِ بِیَوْمٍ وَ یَوْمَ التَّرْوِیَةِ وَ یَوْمَ عَرَفَةَ.

أَقُولُ: وَ یَأْتِی مَا یَدُلُّ عَلَی ذَلِکَ وَ عَلَی تَفْصِیلٍ آخَرَ ⁽⁸⁾.

ترجمه:

امام صادق (علیه السلام)- هرکسی حیوانی را در حال احرام بکُشد، بر او واجب است قربانی‌ای مانند آن انجام دهد؛ اگر شترمرغ بود بجای آن شتر، و اگر گورخر بود، به‌جای آن گاو مادّه و اگر آهو بود، به‌جای آن گوسفندی بکشد که به آن از میان شما صاحب عدالتی حکم کند و فرمود: «عدل او در این است که حکمی را که به نظرش میرسد، بکند یا آنکه حکم به روزه کند؛ خداوند می‌فرماید: هَدْیًا بَالِغَ الْکَعبَةِ و روزه‌گرفتن برای کسی است که چیزی نداشته باشد که کفّاره قربانی را بپردازد. پس سه روز روزه بگیرد؛ البتّه یک روز قبل از یوم التّرویه، و یوم التّرویه، و روز عرفه.

2- بَابُ مَا یَجِبُ فِی بَدَلِ الْکَفَّارَاتِ الْمَذْکُورَةِ وَ أَمْثَالِهَا إِذَا عَجَزَ عَنْهَا

اشارة

⁽¹⁾2 بَابُ مَا یَجِبُ فِی بَدَلِ الْکَفَّارَاتِ الْمَذْکُورَةِ وَ أَمْثَالِهَا إِذَا عَجَزَ عَنْهَا

ترجمه:

[رقم الحدیث الکلی: 17103 - رقم الحدیث الباب: 1]

17103- 1- ⁽²⁾مُحَمَّدُ بْنُ یَعْقُوبَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ یَحْیَی عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدٍ وَ عَنْ عِدَّةٍ مِنْ أَصْحَابِنَا عَنْ سَهْلِ بْنِ زِیَادٍ جَمِیعاً عَنِ الْحَسَنِ بْنِ مَحْبُوبٍ عَنْ عَلِیِّ بْنِ رِئَابٍ عَنْ أَبِی عُبَیْدَةَ عَنْ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ: إِذَا أَصَابَ الْمُحْرِمُ الصَّیْدَ وَ لَمْ یَجِدْ مَا یُکَفِّرُ مِنْ مَوْضِعِهِ الَّذِی أَصَابَ فِیهِ الصَّیْدَ قُوِّمَ جَزَاؤُهُ مِنَ النَّعَمِ دَرَاهِمَ ثُمَّ قُوِّمَتِ الدَّرَاهِمُ طَعَاماً ⁽³⁾لِکُلِّ مِسْکِینٍ نِصْفُ صَاعٍ فَإِنْ لَمْ یَقْدِرْ عَلَی الطَّعَامِ صَامَ لِکُلِّ نِصْفِ صَاعٍ یَوْماً.

وَ رَوَاهُ الشَّیْخُ بِإِسْنَادِهِ عَنِ الْحَسَنِ بْنِ مَحْبُوبٍ مِثْلَهُ إِلَی قَوْلِهِ لِکُلِّ مِسْکِینٍ نِصْفُ صَاعٍ ⁽⁴⁾

ترجمه:

از ابی عبیده از امام صادق (علیه‌السلام) نقل شده است که فرمود: هرگاه محرم شکار را بکشد و نتواند کفاره‌اش را در همان مکانی که شکار را کشته است بدهد، جزای آن از چهارپایان به درهم قیمت‌گذاری می‌شود، سپس درهم‌ها به غذا تبدیل می‌شود و به هر مسکین نیم صاع (غذا) داده می‌شود. اگر نتواند غذا تهیه کند، برای هر نیم صاع یک روز روزه می‌گیرد.

[رقم الحدیث الکلی: 17104 - رقم الحدیث الباب: 2]

17104- 2- ⁽⁵⁾وَ عَنْ عَلِیِّ بْنِ إِبْرَاهِیمَ عَنْ أَبِیهِ عَنِ ابْنِ أَبِی عُمَیْرٍ عَنْ جَمِیلِ بْنِ دَرَّاجٍ عَنْ بَعْضِ أَصْحَابِنَا عَنْ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ ع فِی مُحْرِمٍ قَتَلَ نَعَامَةً قَالَ عَلَیْهِ بَدَنَةٌ فَإِنْ لَمْ یَجِدْ فَإِطْعَامُ سِتِّینَ مِسْکِیناً وَ قَالَ إِنْ کَانَتْ قِیمَةُ الْبَدَنَةِ أَکْثَرَ مِنْ إِطْعَامِ سِتِّینَ مِسْکِیناً لَمْ یَزِدْ عَلَی إِطْعَامِ سِتِّینَ مِسْکِیناً وَ إِنْ کَانَتْ قِیمَةُ الْبَدَنَةِ أَقَلَّ مِنْ إِطْعَامِ سِتِّینَ مِسْکِیناً لَمْ یَکُنْ عَلَیْهِ إِلَّا قِیمَةُ الْبَدَنَةِ.

وَ رَوَاهُ الشَّیْخُ بِإِسْنَادِهِ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ یَعْقُوبَ ⁽¹⁾

وَ کَذَا الَّذِی قَبْلَهُ.

ترجمه:

از برخی از اصحاب ما از امام صادق (علیه‌السلام) نقل شده است که درباره محرم که شترمرغی را کشته است، فرمود: بر او (واجب است) یک شتر (کفاره بدهد)، اگر نیافت، باید به شصت مسکین غذا بدهد. و فرمود: اگر قیمت شتر بیشتر از غذای شصت مسکین باشد، نباید بیش از غذای شصت مسکین بدهد، و اگر قیمت شتر کمتر از غذای شصت مسکین باشد، تنها بر او (واجب است) قیمت شتر را بدهد.

[رقم الحدیث الکلی: 17105 - رقم الحدیث الباب: 3]

17105- 3- ⁽²⁾وَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ یَحْیَی عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنْ عَلِیِّ بْنِ الْحَکَمِ عَنْ عَلِیِّ بْنِ أَبِی حَمْزَةَ عَنْ أَبِی بَصِیرٍ عَنْ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ: سَأَلْتُهُ عَنْ مُحْرِمٍ أَصَابَ نَعَامَةً وَ حِمَارَ وَحْشٍ ⁽³⁾قَالَ عَلَیْهِ بَدَنَةٌ قَالَ قُلْتُ: فَإِنْ لَمْ یَقْدِرْ عَلَی بَدَنَةٍ قَالَ فَلْیُطْعِمْ سِتِّینَ مِسْکِیناً قُلْتُ فَإِنْ لَمْ یَقْدِرْ عَلَی أَنْ یَتَصَدَّقَ قَالَ فَلْیَصُمْ ثَمَانِیَةَ عَشَرَ یَوْماً وَ الصَّدَقَةُ مُدٌّ عَلَی کُلِّ مِسْکِینٍ قَالَ وَ سَأَلْتُهُ عَنْ مُحْرِمٍ أَصَابَ بَقَرَةً قَالَ عَلَیْهِ بَقَرَةٌ قُلْتُ فَإِنْ لَمْ یَقْدِرْ عَلَی بَقَرَةٍ قَالَ فَلْیُطْعِمْ ثَلَاثِینَ مِسْکِیناً قُلْتُ فَإِنْ لَمْ یَقْدِرْ عَلَی أَنْ یَتَصَدَّقَ ⁽⁴⁾قَالَ فَلْیَصُمْ تِسْعَةَ أَیَّامٍ قُلْتُ فَإِنْ أَصَابَ ظَبْیاً قَالَ عَلَیْهِ شَاةٌ قُلْتُ فَإِنْ لَمْ یَقْدِرْ قَالَ فَإِطْعَامُ عَشَرَةِ مَسَاکِینَ فَإِنْ لَمْ یَقْدِرْ عَلَی ⁽⁵⁾مَا یَتَصَدَّقُ بِهِ فَعَلَیْهِ صِیَامُ ثَلَاثَةِ أَیَّامٍ.

وَ رَوَاهُ الشَّیْخُ کَمَا یَأْتِی ⁽⁶⁾

وَ رَوَاهُ الصَّدُوقُ بِإِسْنَادِهِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مُسْکَانَ عَنْ أَبِی بَصِیرٍ مِثْلَهُ إِلَّا أَنَّهُ تَرَکَ قَوْلَهُ وَ الصَّدَقَةُ مُدٌّ عَلَی کُلِّ مِسْکِینٍ ⁽⁷⁾

ترجمه:

از ابی بصیر از امام صادق (علیه‌السلام) نقل شده است که فرمود: از او درباره محرم که شترمرغ و گورخری را کشته بود، پرسیدم. فرمود: بر او (واجب است) یک شتر. گفتم: اگر نتواند شتر تهیه کند؟ فرمود: باید به شصت مسکین غذا بدهد. گفتم: اگر نتواند صدقه بدهد؟ فرمود: باید هجده روز روزه بگیرد و صدقه به هر مسکین یک مدّ (غذا) است. و از او درباره محرم که گاوی را کشته بود، پرسیدم. فرمود: بر او (واجب است) یک گاو. گفتم: اگر نتواند گاو تهیه کند؟ فرمود: باید به سی مسکین غذا بدهد. گفتم: اگر نتواند صدقه بدهد؟ فرمود: باید نه روز روزه بگیرد. گفتم: اگر آهویی را بکشد؟ فرمود: بر او (واجب است) یک گوسفند. گفتم: اگر نتواند؟ فرمود: باید به ده مسکین غذا بدهد. اگر نتواند چیزی برای صدقه تهیه کند، باید سه روز روزه بگیرد.

[رقم الحدیث الکلی: 17106 - رقم الحدیث الباب: 4]

17106- 4- ⁽⁸⁾وَ عَنْهُ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنِ الْحُسَیْنِ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنْ

دَاوُدَ الرَّقِّیِّ عَنْ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ ع فِی الرَّجُلِ یَکُونُ عَلَیْهِ بَدَنَةٌ وَاجِبَةٌ فِی فِدَاءٍ قَالَ إِذَا لَمْ یَجِدْ بَدَنَةً فَسَبْعُ شِیَاهٍ فَإِنْ لَمْ یَقْدِرْ صَامَ ثَمَانِیَةَ عَشَرَ یَوْماً.

وَ رَوَاهُ الشَّیْخُ بِإِسْنَادِهِ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنِ الْحَسَنِ بْنِ فَضَّالٍ عَنْ دَاوُدَ الرَّقِّیِّ ⁽¹⁾

وَ رَوَاهُ الصَّدُوقُ بِإِسْنَادِهِ عَنِ الْحَسَنِ بْنِ مَحْبُوبٍ عَنْ دَاوُدَ الرَّقِّیِّ مِثْلَهُ إِلَّا أَنَّهُ قَالَ صَامَ ثَمَانِیَةَ عَشَرَ یَوْماً بِمَکَّةَ أَوْ فِی مَنْزِلِهِ ⁽²⁾

ترجمه:

از داود رقی از امام صادق (علیه‌السلام) نقل شده است که درباره مردی که بر او یک شتر (به عنوان کفاره) واجب است، فرمود: اگر نتواند شتر تهیه کند، باید هفت گوسفند بدهد، و اگر نتواند، باید هجده روز روزه بگیرد.

[رقم الحدیث الکلی: 17107 - رقم الحدیث الباب: 5]

17107- 5- ⁽³⁾وَ عَنْهُ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنِ الْحَسَنِ بْنِ عَلِیِّ بْنِ فَضَّالٍ عَنِ ابْنِ بُکَیْرٍ عَنْ بَعْضِ أَصْحَابِنَا عَنْ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ ع فِی قَوْلِ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ أَوْ عَدْلُ ذلِکَ صِیاماً ⁽⁴⁾قَالَ یُثَمِّنُ قِیمَةَ الْهَدْیِ طَعَاماً ثُمَّ یَصُومُ لِکُلِّ مُدٍّ یَوْماً فَإِذَا زَادَتِ الْأَمْدَادُ عَلَی شَهْرَیْنِ فَلَیْسَ عَلَیْهِ أَکْثَرُ مِنْهُ.

ترجمه:

از برخی از اصحاب ما از امام صادق (علیه‌السلام) درباره قول خداوند عزوجل "یا معادل آن روزه" (سوره مائده، آیه 95) نقل شده است که فرمود: قیمت قربانی (هدی) را به غذا تبدیل می‌کند، سپس برای هر مُدّ (غذا) یک روز روزه می‌گیرد. اگر تعداد مُدها از دو ماه بیشتر شود، بیش از آن (دو ماه روزه) بر او واجب نیست.

[رقم الحدیث الکلی: 17108 - رقم الحدیث الباب: 6]

17108- 6- ⁽⁵⁾عَلِیُّ بْنُ جَعْفَرٍ فِی کِتَابِهِ عَنْ أَخِیهِ مُوسَی بْنِ جَعْفَرٍ ع قَالَ: سَأَلْتُهُ عَنْ رَجُلٍ مُحْرِمٍ أَصَابَ نَعَامَةً مَا عَلَیْهِ قَالَ عَلَیْهِ بَدَنَةٌ فَإِنْ لَمْ یَجِدْ فَلْیَتَصَدَّقْ عَلَی سِتِّینَ مِسْکِیناً فَإِنْ لَمْ یَجِدْ فَلْیَصُمْ ثَمَانِیَةَ عَشَرَ یَوْماً.

ترجمه:

علی بن جعفر در کتابش از برادرش موسی بن جعفر (علیه‌السلام) نقل کرده است که فرمود: از او درباره مردی که در حال احرام شترمرغی را کشته بود، پرسیدم. فرمود: بر او (واجب است) یک شتر. اگر نتواند شتر تهیه کند، باید به شصت مسکین صدقه بدهد. اگر نتواند، باید هجده روز روزه بگیرد.

[رقم الحدیث الکلی: 17109 - رقم الحدیث الباب: 7]

17109- 7- ⁽⁶⁾قَالَ: وَ سَأَلْتُهُ عَنْ مُحْرِمٍ أَصَابَ بَقَرَةً مَا عَلَیْهِ قَالَ عَلَیْهِ

بَقَرَةٌ فَإِنْ لَمْ یَجِدْ فَلْیَتَصَدَّقْ عَلَی ثَلَاثِینَ مِسْکِیناً فَإِنْ لَمْ یَجِدْ فَلْیَصُمْ تِسْعَةَ أَیَّامٍ.

ترجمه:

فرمود: و از او درباره محرم که گاوی شکار کرده بود، پرسیدم. فرمود: بر او (واجب است) یک گاو. اگر نتواند گاو تهیه کند، باید به سی مسکین غذا بدهد. و اگر نتواند این کار را انجام دهد، باید نه روز روزه بگیرد.

[رقم الحدیث الکلی: 17110 - رقم الحدیث الباب: 8]

17110- 8- ⁽¹⁾قَالَ: وَ سَأَلْتُهُ عَنْ مُحْرِمٍ أَصَابَ ظَبْیاً مَا عَلَیْهِ قَالَ عَلَیْهِ شَاةٌ فَإِنْ لَمْ یَجِدْ فَلْیَتَصَدَّقْ عَلَی عَشَرَةِ مَسَاکِینَ فَإِنْ لَمْ یَجِدْ فَلْیَصُمْ ثَلَاثَةَ أَیَّامٍ.

ترجمه:

فرمود: و از او درباره محرم که آهو شکار کرده بود، پرسیدم. فرمود: بر او (واجب است) یک گوسفند. اگر نتواند گوسفند تهیه کند، باید به ده مسکین غذا بدهد. و اگر نتواند این کار را انجام دهد، باید سه روز روزه بگیرد.

[رقم الحدیث الکلی: 17111 - رقم الحدیث الباب: 9]

17111- 9- ⁽²⁾مُحَمَّدُ بْنُ عَلِیِّ بْنِ الْحُسَیْنِ بِإِسْنَادِهِ عَنْ جَمِیلٍ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ مُسْلِمٍ وَ زُرَارَةَ عَنْ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ ع فِی مُحْرِمٍ قَتَلَ نَعَامَةً قَالَ عَلَیْهِ بَدَنَةٌ فَإِنْ لَمْ یَجِدْ فَإِطْعَامُ سِتِّینَ مِسْکِیناً فَإِنْ کَانَتْ قِیمَةُ الْبَدَنَةِ أَکْثَرَ مِنْ إِطْعَامِ سِتِّینَ مِسْکِیناً لَمْ یَزِدْ عَلَی إِطْعَامِ سِتِّینَ مِسْکِیناً وَ إِنْ کَانَتْ قِیمَةُ الْبَدَنَةِ أَقَلَّ مِنْ طَعَامِ سِتِّینَ مِسْکِیناً لَمْ یَکُنْ عَلَیْهِ إِلَّا قِیمَةُ الْبَدَنَةِ.

وَ رَوَاهُ الْکُلَیْنِیُّ عَنْ عَلِیِّ بْنِ إِبْرَاهِیمَ عَنْ أَبِیهِ عَنِ ابْنِ أَبِی عُمَیْرٍ عَنْ جَمِیلِ بْنِ دَرَّاجٍ عَنْ بَعْضِ أَصْحَابِنَا عَنْ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ ع مِثْلَهُ ⁽³⁾.

ترجمه:

از برخی از اصحاب ما از امام صادق (علیه‌السلام) نقل شده است که درباره محرم که شترمرغی را کشته است، فرمود: بر او (واجب است) یک شتر (کفاره بدهد)، اگر نیافت، باید به شصت مسکین غذا بدهد. و فرمود: اگر قیمت شتر بیشتر از غذای شصت مسکین باشد، نباید بیش از غذای شصت مسکین بدهد، و اگر قیمت شتر کمتر از غذای شصت مسکین باشد، تنها بر او (واجب است) قیمت شتر را بدهد.

[رقم الحدیث الکلی: 17112 - رقم الحدیث الباب: 10]

17112- 10- ⁽⁴⁾مُحَمَّدُ بْنُ الْحَسَنِ بِإِسْنَادِهِ عَنْ مُوسَی بْنِ الْقَاسِمِ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ یَعْنِی ابْنَ أَبِی نَجْرَانَ عَنْ عَلَاءٍ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ مُسْلِمٍ عَنْ أَبِی جَعْفَرٍ ع قَالَ: سَأَلْتُهُ عَنْ قَوْلِهِ ⁽⁵⁾أَوْ عَدْلُ ذلِکَ صِیاماً ⁽⁶⁾قَالَ عَدْلُ الْهَدْیِ مَا بَلَغَ یَتَصَدَّقُ بِهِ فَإِنْ لَمْ یَکُنْ عِنْدَهُ فَلْیَصُمْ بِقَدْرِ مَا بَلَغَ لِکُلِّ طَعَامِ مِسْکِینٍ یَوْماً.

ترجمه:

از محمد بن مسلم از امام باقر (علیه‌السلام) نقل شده است که گفت: از او درباره قول خداوند عزوجل "یا معادل آن روزه" (سوره مائده، آیه 95) پرسیدم. فرمود: معادل هدیه (قربانی) مقداری است که می‌تواند به عنوان صدقه بدهد. اگر نتواند آن را تهیه کند، باید به ازای هر غذای مسکین، یک روز روزه بگیرد به اندازه مقداری که هدیه (قربانی) به آن می‌رسد.

[رقم الحدیث الکلی: 17113 - رقم الحدیث الباب: 11]

17113- 11- ⁽¹⁾وَ عَنْهُ عَنِ اللُّؤْلُؤِیِّ عَنِ الْحَسَنِ بْنِ مَحْبُوبٍ عَنْ عَلِیِّ بْنِ رِئَابٍ وَ ابْنِ جَبَلَةَ ⁽²⁾جَمِیعاً عَنْ أَبَانِ بْنِ تَغْلِبَ قَالَ: سَأَلْتُ أَبَا عَبْدِ اللَّهِ ع عَنْ مُحْرِمِینَ أَصَابُوا فِرَاخَ نَعَامٍ فَذَبَحُوهَا وَ أَکَلُوهَا فَقَالَ عَلَیْهِمْ مَکَانَ کُلِّ فَرْخٍ أَصَابُوهُ وَ أَکَلُوهُ بَدَنَةٌ یَشْتَرِکُونَ فِیهِنَّ فَیَشْتَرُونَ عَلَی عَدَدِ الْفِرَاخِ وَ عَدَدِ الرِّجَالِ قُلْتُ فَإِنَّ مِنْهُمْ مَنْ لَا یَقْدِرُ عَلَی شَیْ‌ءٍ فَقَالَ یَصُومُ ⁽³⁾بِحِسَابِ مَا یُصِیبُهُ مِنَ الْبُدْنِ وَ یَصُومُ لِکُلِّ بَدَنَةٍ ثَمَانِیَةَ عَشَرَ یَوْماً.

ترجمه:

ابان بن تغلب گفت: از امام صادق (علیه‌السلام) درباره گروهی از محرمین که جوجه‌های شترمرغ را ذبح کرده و خورده بودند، پرسیدم. فرمود: به ازای هر جوجه‌ای که شکار کرده و خورده‌اند، بر آنها (واجب است) یک شتر (کفاره) به صورت مشترک. آنها باید شترها را بر اساس تعداد جوجه‌ها و تعداد مردان خریداری کنند. گفتم: اگر برخی از آنها نتوانند چیزی تهیه کنند، فرمود: باید بر اساس مقدار سهم هر کس از شترها روزه بگیرند و برای هر شتر، هجده روز روزه بگیرند.

[رقم الحدیث الکلی: 17114 - رقم الحدیث الباب: 12]

17114- 12- ⁽⁴⁾وَ عَنْهُ عَنْ عَلِیِّ بْنِ الْحَسَنِ الْجَرْمِیِّ عَنْ مُحَمَّدٍ وَ دُرُسْتَ ⁽⁵⁾عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مُسْکَانَ عَنْ أَبِی بَصِیرٍ عَنْ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ: سَأَلْتُهُ عَنْ مُحْرِمٍ أَصَابَ نَعَامَةً قَالَ عَلَیْهِ بَدَنَةٌ قَالَ قُلْتُ: فَإِنْ لَمْ یَقْدِرْ عَلَی بَدَنَةٍ مَا عَلَیْهِ قَالَ یُطْعِمُ سِتِّینَ مِسْکِیناً قُلْتُ فَإِنْ لَمْ یَقْدِرْ عَلَی مَا یَتَصَدَّقُ بِهِ قَالَ فَلْیَصُمْ ثَمَانِیَةَ عَشَرَ یَوْماً قُلْتُ فَإِنْ أَصَابَ بَقَرَةً أَوْ حِمَارَ وَحْشٍ مَا عَلَیْهِ قَالَ عَلَیْهِ بَقَرَةٌ قُلْتُ فَإِنْ لَمْ یَقْدِرْ عَلَی بَقَرَةٍ قَالَ فَلْیُطْعِمْ ثَلَاثِینَ مِسْکِیناً قُلْتُ فَإِنْ لَمْ یَقْدِرْ عَلَی مَا یَتَصَدَّقُ بِهِ قَالَ فَلْیَصُمْ تِسْعَةَ أَیَّامٍ قُلْتُ فَإِنْ أَصَابَ ظَبْیاً مَا عَلَیْهِ قَالَ عَلَیْهِ شَاةٌ قُلْتُ فَإِنْ لَمْ یَجِدْ شَاةً قَالَ فَعَلَیْهِ إِطْعَامُ عَشَرَةِ مَسَاکِینَ قُلْتُ فَإِنْ لَمْ یَقْدِرْ عَلَی مَا یَتَصَدَّقُ بِهِ قَالَ فَعَلَیْهِ صِیَامُ ثَلَاثَةِ أَیَّامٍ.

ترجمه:

از ابی بصیر از امام صادق (علیه‌السلام) نقل شده است که گفت: از او درباره محرم که شترمرغی را شکار کرده بود، پرسیدم. فرمود: بر او (واجب است) یک شتر. گفتم: اگر نتواند شتر تهیه کند؟ فرمود: باید به شصت مسکین غذا بدهد. گفتم: اگر نتواند صدقه بدهد؟ فرمود: باید هجده روز روزه بگیرد. گفتم: اگر گاوی یا گورخری را شکار کند، چه؟ فرمود: بر او (واجب است) یک گاو. گفتم: اگر نتواند گاو تهیه کند؟ فرمود: باید به سی مسکین غذا بدهد. گفتم: اگر نتواند صدقه بدهد؟ فرمود: باید نه روز روزه بگیرد. گفتم: اگر آهویی را شکار کند، چه؟ فرمود: بر او (واجب است) یک گوسفند. گفتم: اگر گوسفند پیدا نکند؟ فرمود: باید به ده مسکین غذا بدهد. گفتم: اگر نتواند صدقه بدهد؟ فرمود: باید سه روز روزه بگیرد.

[رقم الحدیث الکلی: 17115 - رقم الحدیث الباب: 13]

17115- 13- ⁽¹⁾وَ بِإِسْنَادِهِ عَنِ الْحُسَیْنِ بْنِ سَعِیدٍ عَنْ فَضَالَةَ وَ ابْنِ أَبِی عُمَیْرٍ وَ حَمَّادٍ کُلِّهِمْ عَنْ مُعَاوِیَةَ بْنِ عَمَّارٍ قَالَ: قَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ ع مَنْ أَصَابَ شَیْئاً فِدَاؤُهُ بَدَنَةٌ مِنَ الْإِبِلِ فَإِنْ لَمْ یَجِدْ مَا یَشْتَرِی بَدَنَةً فَأَرَادَ أَنْ یَتَصَدَّقَ فَعَلَیْهِ أَنْ یُطْعِمَ سِتِّینَ مِسْکِیناً کُلَّ مِسْکِینٍ مُدّاً فَإِنْ لَمْ یَقْدِرْ عَلَی ذَلِکَ صَامَ مَکَانَ ذَلِکَ ثَمَانِیَةَ عَشَرَ یَوْماً مَکَانَ کُلِّ عَشَرَةِ مَسَاکِینَ ثَلَاثَةَ أَیَّامٍ وَ مَنْ کَانَ عَلَیْهِ شَیْ‌ءٌ مِنَ الصَّیْدِ فِدَاؤُهُ بَقَرَةٌ فَإِنْ لَمْ یَجِدْ فَلْیُطْعِمْ ثَلَاثِینَ مِسْکِیناً فَإِنْ لَمْ یَجِدْ فَلْیَصُمْ تِسْعَةَ أَیَّامٍ وَ مَنْ کَانَ عَلَیْهِ شَاةٌ فَلَمْ یَجِدْ فَلْیُطْعِمْ عَشَرَةَ مَسَاکِینَ فَمَنْ لَمْ یَجِدْ فَصِیَامُ ثَلَاثَةِ أَیَّامٍ.

ترجمه:

از معاویه بن عمار نقل شده است که امام صادق (علیه‌السلام) فرمود: هر کسی که بر او فدیه‌ای معادل یک شتر واجب است، اگر نتواند شتر تهیه کند و بخواهد صدقه بدهد، باید به شصت مسکین غذا بدهد، و هر مسکین را به اندازه یک مدّ غذا بدهد. اگر نتواند این کار را انجام دهد، باید به ازای هر ده مسکین، سه روز روزه بگیرد، که به مجموع هجده روز می‌رسد.

و هر کسی که فدیه‌اش معادل یک گاو است، اگر نتواند گاو تهیه کند، باید به سی مسکین غذا بدهد. اگر نتواند این کار را انجام دهد، باید نه روز روزه بگیرد.

و هر کسی که فدیه‌اش معادل یک گوسفند است، اگر نتواند گوسفند تهیه کند، باید به ده مسکین غذا بدهد. و اگر نتواند این کار را انجام دهد، باید سه روز روزه بگیرد.

[رقم الحدیث الکلی: 17116 - رقم الحدیث الباب: 14]

17116- 14- ⁽²⁾الْعَیَّاشِیُّ فِی تَفْسِیرِهِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ سِنَانٍ عَنْ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ: سَأَلْتُهُ عَنْ قَوْلِ اللَّهِ فِیمَنْ قَتَلَ صَیْداً مُتَعَمِّداً وَ هُوَ مُحْرِمٌ فَجَزاءٌ مِثْلُ ما قَتَلَ مِنَ النَّعَمِ یَحْکُمُ بِهِ ذَوا عَدْلٍ مِنْکُمْ هَدْیاً بالِغَ الْکَعْبَةِ- أَوْ کَفَّارَةٌ طَعامُ مَساکِینَ أَوْ عَدْلُ ذلِکَ صِیاماً ⁽³⁾مَا هُوَ قَالَ یَنْظُرُ إِلَی الَّذِی عَلَیْهِ بِجَزَاءِ مَا قَتَلَ فَإِمَّا أَنْ یُهْدِیَهُ وَ إِمَّا أَنْ یُقَوِّمَ فَیَشْتَرِیَ بِهِ طَعَاماً فَیُطْعِمَهُ الْمَسَاکِینَ یُطْعِمَ کُلَّ مِسْکِینٍ مُدّاً وَ إِمَّا أَنْ یَنْظُرَ کَمْ یَبْلُغُ عَدَدُ ذَلِکَ مِنَ الْمَسَاکِینِ فَیَصُومَ مَکَانَ کُلِّ مِسْکِینٍ یَوْماً.

أَقُولُ: وَ یَأْتِی مَا یَدُلُّ عَلَی ذَلِکَ ⁽⁴⁾وَ فِی بَعْضِ هَذِهِ الْکَفَّارَاتِ اخْتِلَافٌ وَ الْأَقَلُّ مَحْمُولٌ عَلَی الْإِجْزَاءِ وَ الْأَکْثَرُ عَلَی الِاسْتِحْبَابِ.

ترجمه:

از عبد الله بن سنان از امام صادق (علیه‌السلام) نقل شده است که گفت: از او درباره قول خداوند در مورد کسی که عمداً در حال احرام شکار کرده و فدیه‌اش معادل چیزی از گوسفند یا شتر است، پرسیدم: «فَجَزاءٌ مِثْلُ ما قَتَلَ مِنَ النَّعَمِ یَحْکُمُ بِهِ ذَوا عَدْلٍ مِنْکُمْ هَدْیاً بالِغَ الْکَعْبَةِ، أَوْ کَفَّارَةٌ طَعَامُ مَسَاکِینَ أَوْ عَدْلُ ذلِکَ صِیاماً» (سوره مائده، آیه 95). فرمود: برای کسی که بر او فدیه واجب است، باید یا آن را هدیه کند، یا ارزش آن را به غذا تبدیل کند و به مساکین بدهد، که هر مسکین را به اندازه یک مدّ غذا بدهد. یا باید بر اساس تعداد مساکین، برای هر مسکین یک روز روزه بگیرد.

3- بَابُ جُمْلَةٍ مِنْ کَفَّارَاتِ الصَّیْدِ وَ أَحْکَامِهَا

اشارة

⁽¹⁾3 بَابُ جُمْلَةٍ مِنْ کَفَّارَاتِ الصَّیْدِ وَ أَحْکَامِهَا

ترجمه:

[رقم الحدیث الکلی: 17117 - رقم الحدیث الباب: 1]

17117- 1- ⁽²⁾أَحْمَدُ بْنُ عَلِیِّ بْنِ أَبِی طَالِبٍ الطَّبْرِسِیُّ فِی الْإِحْتِجَاجِ عَنِ الرَّیَّانِ بْنِ شَبِیبٍ فِی حَدِیثٍ أَنَّ الْقَاضِیَ یَحْیَی بْنَ أَکْثَمَ اسْتَأْذَنَ الْمَأْمُونَ- أَنْ یَسْأَلَ أَبَا جَعْفَرٍ الْجَوَادَ ع عَنْ مَسْأَلَةٍ فَأَذِنَ لَهُ فَقَالَ مَا تَقُولُ فِی مُحْرِمٍ قَتَلَ صَیْداً فَقَالَ أَبُو جَعْفَرٍ ع قَتَلَهُ فِی حِلٍّ أَوْ حَرَمٍ- عَالِماً کَانَ الْمُحْرِمُ أَمْ جَاهِلًا قَتَلَهُ عَمْداً أَوْ خَطَأً حُرّاً کَانَ الْمُحْرِمُ أَوْ عَبْداً صَغِیراً کَانَ أَوْ کَبِیراً مُبْتَدِئاً بِالْقَتْلِ أَمْ مُعِیداً مِنْ ذَوَاتِ الطَّیْرِ کَانَ الصَّیْدُ أَمْ مِنْ غَیْرِهِ مِنْ صِغَارِ الصَّیْدِ کَانَ أَمْ مِنْ کِبَارِهَا مُصِرّاً کَانَ أَوْ نَادِماً فِی اللَّیْلِ کَانَ قَتْلُهُ لِلصَّیْدِ أَمْ بِالنَّهَارِ مُحْرِماً کَانَ بِالْعُمْرَةِ إِذْ قَتَلَهُ أَوْ بِالْحَجِّ کَانَ مُحْرِماً فَتَحَیَّرَ یَحْیَی بْنُ أَکْثَمَ إِلَی أَنْ قَالَ فَقَالَ الْمَأْمُونُ لِأَبِی جَعْفَرٍ ع- إِنْ رَأَیْتَ جُعِلْتُ فِدَاکَ أَنْ تَذْکُرَ الْفِقْهَ- فِیمَا فَصَّلْتَهُ مِنْ وُجُوهِ قَتْلِ الْمُحْرِمِ لِنَعْلَمَهُ وَ نَسْتَفِیدَهُ فَقَالَ أَبُو جَعْفَرٍ ع إِنَّ الْمُحْرِمَ إِذَا قَتَلَ صَیْداً فِی الْحِلِّ- وَ کَانَ الصَّیْدُ مِنْ ذَوَاتِ الطَّیْرِ وَ کَانَ الطَّیْرُ مِنْ کِبَارِهَا فَعَلَیْهِ شَاةٌ وَ إِنْ أَصَابَهُ فِی الْحَرَمِ فَعَلَیْهِ الْجَزَاءُ مُضَاعَفاً وَ إِذَا قَتَلَ فَرْخاً فِی الْحِلِّ فَعَلَیْهِ حَمَلٌ فُطِمَ مِنَ اللَّبَنِ وَ إِذَا قَتَلَهُ فِی الْحَرَمِ فَعَلَیْهِ الْحَمَلُ وَ قِیمَةُ الْفَرْخِ وَ إِنْ کَانَ مِنَ الْوَحْشِ وَ کَانَ حِمَارَ وَحْشٍ فَعَلَیْهِ بَقَرَةٌ وَ إِنْ کَانَ نَعَامَةً فَعَلَیْهِ بَدَنَةٌ وَ إِنْ کَانَ ظَبْیاً فَعَلَیْهِ شَاةٌ وَ إِنْ کَانَ قَتَلَ مِنْ ذَلِکَ فِی الْحَرَمِ- فَعَلَیْهِ الْجَزَاءُ مُضَاعَفاً هَدْیاً بالِغَ الْکَعْبَةِ ⁽³⁾وَ إِذَا أَصَابَ الْمُحْرِمُ مَا یَجِبُ عَلَیْهِ الْهَدْیُ فِیهِ وَ کَانَ إِحْرَامُهُ بِالْحَجِّ نَحَرَهُ بِمِنًی- وَ إِنْ کَانَ إِحْرَامُهُ بِالْعُمْرَةِ نَحَرَهُ بِمَکَّةَ- وَ جَزَاءُ الصَّیْدِ عَلَی الْعَالِمِ وَ الْجَاهِلِ سَوَاءٌ وَ فِی الْعَمْدِ عَلَیْهِ الْمَأْثَمُ وَ هُوَ

مَوْضُوعٌ عَنْهُ فِی الْخَطَإِ وَ الْکَفَّارَةُ عَلَی الْحُرِّ فِی نَفْسِهِ وَ عَلَی السَّیِّدِ فِی عَبْدِهِ وَ الصَّغِیرُ لَا کَفَّارَةَ عَلَیْهِ وَ هِیَ عَلَی الْکَبِیرِ وَاجِبَةٌ وَ النَّادِمُ یُسْقِطُ نَدَمُهُ عَنْهُ عِقَابَ الْآخِرَةِ وَ الْمُصِرُّ یَجِبُ عَلَیْهِ الْعِقَابُ فِی الْآخِرَةِ.

وَ رَوَاهُ الْمُفِیدُ فِی الْإِرْشَادِ عَنِ الرَّیَّانِ بْنِ شَبِیبٍ وَ نَقَلَهُ مِنْهُ عَلِیُّ بْنُ عِیسَی فِی (کَشْفِ الْغُمَّةِ) ⁽¹⁾وَ رَوَاهُ مُحَمَّدُ بْنُ أَحْمَدَ بْنِ عَلِیٍّ الْفَتَّالُ الْفَارِسِیُّ فِی رَوْضَةِ الْوَاعِظِینَ عَنِ الرَّیَّانِ بْنِ شَبِیبٍ مِثْلَهُ ⁽²⁾.

ترجمه:

مامون به یحیى بن اکثم گفت: از ابو جعفر (امام محمد تقى علیه‌السلام) مساله اى فقهى بپرس تا بنگرى در فقه چگونه است.

یحیى گفت: اى اباجعفر! خدا کارت را رو به راه کند چه مى گویى در باره محرمى که شکارى را کشته است؟

امام ج-واد علیه‌السلام گفت: آن صید را در حل کشته یا در حرم؟ عال-م ب-وده یا جاهل؟ به عمد بوده یا به خطا؟ آن محرم بنده بوده یا آزاد؟ صغیر ب-وده یا کبیر؟ نخستی-ن صید او بوده یا صید دوباره او؟ آن صی-د پرنده ب-وده یا غیر آن؟ پ-رن-ده ک-وچک بوده یا بزرگ؟ محرم با قصد صید پرنده دارد و مصر است یا تائب؟ ای-ن صید در شب ب-وده و از آشیانه ب-وده یا در روز و آشک-ارا؟ مح-رم ب-راى حج ب-وده یا عم-ره؟

رواى گ-وید: یحیى ب-ن اکثم طورى واماند که واماندگى اش بر احدى از اهل مجلس پ-وشی-ده نم-ان-دو همه م-ردم از ج-واب ام-ام ج-واد(ع) در شگفت م-ان-دند.

بعداز آن که مردم پراکنده ش-دن-د مام-ون گفت: اى ابا جعفر! اگر صلاح بدانى آنچه را که بر هر صنف از ای-ن اصناف در قتل صید واجب است به ما بشناسان!

امام جواد(ع) در پاسخ فرمود: چ-ون محرم صیدى از پرنده هاى بزرگ را در حل بکشد یک گوسفند کفاره بر او باشد. و اگر در حرم باشد کفاره دو چندان است. و اگر ج-وجه اى را در حل بکش-د بره از شیر گرفته اى بر اوست و بها ب-ر او نیست چ-ون در حرم نب-وده است. و اگر در حرم باشد بره و بهاى ج-وجه هر دو به عهده اوست. و اگر آن صید حی-وان وحش-ى باشد در گورخر وحشى گاوى باید. و اگر شتر مرغ است یک شتر باید. و اگر نتوان--د شصت مسکی-ن را اطعام کند.

و اگر آن راه-م نت-واند هج-ده روز روزه ب-دارد. و اگ--ر شکار گاو باشد بر او گاوى است. و اگرنتواند سى مسک-ی-ن را اطع-ام بدهد و اگر آن را ه-م نت-واند نه روز روزه بگیرد.

و اگ-ر آه-و باشد ی-ک گ-وسفند بر اوست و اگر نتواند ده مسکی-ن را طعام دهد. و اگر نت-واند س--ه روز را روزه ب-دارد.

و اگر در حرم شک-ارش ک-رده کف-اره دو چندان است و باید آن را به کعبه رساند و قربان-ى کن-د و حق واجب است ک-ه اگر در اح-رام ح-ج باشد کفاره رادر من-ى بکشد آنجا که قربانگاه مردم است. و اگر در عمره باشد درمکه و در پناه کعبه بکشد. و به اندازه بهای-ش ه-م صدقه بدهد تا دو چ-ندان باش-د. و همچنی-ن اگر خرگوشى یا روباهى صید کند یک گوسفند بر اوست و به اندازه ب-هایش هم ب-اید صدقه ب-دهد. و اگر یک-ى از کب-وتران حرم را بکشد یک دره-م صدقه دهد و درهم دیگ-رى ه-م دان-ه بخرد ب-راى کب-وت-ران حرم. و اگر ج-وجه باش-د نی-م دره-م.و اگر تخم ب-اشد یک چهارم درهم.

و هر خلاف-ى که محرم از راه نادان-ى و یا خطا مرتکب ش-ود کفاره ندارد, جز همان صی-د که کف-اره دارد ج-اهل ب-اش-د ی-اعال-م خط-اب-اش-د ی-ا عم--د.

و هر خلافى بنده کند تمام کفاره اش بر م-ولاى اوست. و هر خلاف-ى ک-ودک نابالغ کند چیزى بر او نیست. و اگر بار دوم صید او باشد خ-دا از او انتقام کشد ( و کفاره ندارد) اگر محرم شکار را به دیگرى نشان ب-دهد واو آن را بکش-د کفاره بر اوست, و آن که اص-رار دارد و ت-وبه نک-رده پ-س از کف-اره, عذاب آخ-رت ه-م دارد. و اگر پشیمان است پ-س از کفاره عذاب آخرت ندارد.

[رقم الحدیث الکلی: 17118 - رقم الحدیث الباب: 2]

17118- 2- ⁽³⁾وَ رَوَاهُ الْحَسَنُ بْنُ عَلِیِّ بْنِ شُعْبَةَ فِی تُحَفِ الْعُقُولِ مُرْسَلًا عَنْ أَبِی جَعْفَرٍ الْجَوَادِ ع إِلَّا أَنَّهُ قَالَ إِنَّ الْمُحْرِمَ إِذَا قَتَلَ صَیْداً فِی الْحِلِّ- وَ کَانَ الصَّیْدُ مِنْ ذَوَاتِ الطَّیْرِ مِنْ کِبَارِهِ فَعَلَیْهِ شَاةٌ فَإِنْ أَصَابَهُ فِی الْحَرَمِ فَعَلَیْهِ الْجَزَاءُ مُضَاعَفاً وَ إِنْ قَتَلَ فَرْخاً فِی الْحِلِّ فَعَلَیْهِ حَمَلٌ قَدْ فُطِمَ وَ لَیْسَ عَلَیْهِ الْقِیمَةُ لِأَنَّهُ لَیْسَ فِی الْحَرَمِ- وَ إِنْ کَانَ مِنَ الْوَحْشِ فَعَلَیْهِ فِی حِمَارِ وَحْشٍ بَدَنَةٌ وَ کَذَلِکَ فِی النَّعَامَةِ بَدَنَةٌ فَإِنْ لَمْ یَقْدِرْ فَإِطْعَامُ سِتِّینَ مِسْکِیناً فَإِنْ لَمْ یَقْدِرْ فَلْیَصُمْ ثَمَانِیَةَ عَشَرَ یَوْماً فَإِنْ کَانَ بَقَرَةً فَعَلَیْهِ بَقَرَةٌ فَإِنْ لَمْ یَقْدِرْ فَلْیُطْعِمْ ثَلَاثِینَ مِسْکِیناً فَإِنْ لَمْ یَقْدِرْ فَلْیَصُمْ تِسْعَةَ أَیَّامٍ وَ إِنْ کَانَ ظَبْیاً فَعَلَیْهِ شَاةٌ فَإِنْ لَمْ یَقْدِرْ فَلْیُطْعِمْ عَشَرَةَ مَسَاکِینَ فَإِنْ لَمْ یَجِدْ فَلْیَصُمْ ثَلَاثَةَ أَیَّامٍ وَ إِنْ أَصَابَهُ فِی الْحَرَمِ فَعَلَیْهِ الْجَزَاءُ مُضَاعَفاً هَدْیاً بالِغَ الْکَعْبَةِ ⁽⁴⁾حَقّاً وَاجِباً أَنْ یَنْحَرَهُ إِنْ کَانَ فِی حَجٍّ بِمِنًی حَیْثُ یَنْحَرُ النَّاسُ وَ إِنْ کَانَ فِی عُمْرَةٍ یَنْحَرُهُ بِمَکَّةَ فِی فِنَاءِ الْکَعْبَةِ- وَ یَتَصَدَّقُ بِمِثْلِ ثَمَنِهِ حَتَّی یَکُونَ مُضَاعَفاً وَ کَذَلِکَ إِذَا

أَصَابَ أَرْنَباً أَوْ ثَعْلَباً فَعَلَیْهِ شَاةٌ وَ یَتَصَدَّقُ بِمِثْلِ ثَمَنِ شَاةٍ وَ إِنْ قَتَلَ حَمَاماً مِنْ حَمَامِ الْحَرَمِ فَعَلَیْهِ دِرْهَمٌ یَتَصَدَّقُ بِهِ وَ دِرْهَمٌ یَشْتَرِی بِهِ عَلَفاً لِحَمَامِ الْحَرَمِ- وَ فِی الْفَرْخِ نِصْفُ دِرْهَمٍ وَ فِی الْبَیْضَةِ رُبُعُ دِرْهَمٍ وَ کُلُّ مَا أَتَی بِهِ الْمُحْرِمُ بِجَهَالَةٍ أَوْ خَطَإٍ فَلَا شَیْ‌ءَ عَلَیْهِ إِلَّا الصَّیْدَ فَإِنَّ عَلَیْهِ فِیهِ الْفِدَاءَ بِجَهَالَةٍ کَانَ أَمْ بِعِلْمٍ بِخَطَإٍ کَانَ أَمْ بِعَمْدٍ وَ کُلُّ مَا أَتَی بِهِ الْعَبْدُ فَکَفَّارَتُهُ عَلَی صَاحِبِهِ مِثْلَ مَا یَلْزَمُ صَاحِبَهُ وَ کُلُّ مَا أَتَی بِهِ الصَّغِیرُ الَّذِی لَیْسَ بِبَالِغٍ فَلَا شَیْ‌ءَ عَلَیْهِ فَإِنْ عَادَ فَهُوَ مِمَّنْ یَنْتَقِمُ اللَّهُ مِنْهُ وَ إِنْ دَلَّ عَلَی الصَّیْدِ وَ هُوَ مُحْرِمٌ وَ قُتِلَ الصَّیْدُ فَعَلَیْهِ فِیهِ الْفِدَاءُ وَ الْمُصِرُّ عَلَیْهِ یَلْزَمُهُ بَعْدَ الْفِدَاءِ الْعُقُوبَةُ فِی الْآخِرَةِ وَ النَّادِمُ لَا شَیْ‌ءَ عَلَیْهِ بَعْدَ الْفِدَاءِ فِی الْآخِرَةِ وَ إِنْ أَصَابَهُ لَیْلًا فِی وَکْرِهَا خَطَأً فَلَا شَیْ‌ءَ عَلَیْهِ إِلَّا أَنْ یَتَصَیَّدَ فَإِنْ تَصَیَّدَ بِلَیْلٍ أَوْ نَهَارٍ فَعَلَیْهِ فِیهِ الْفِدَاءُ وَ الْمُحْرِمُ بِالْحَجِّ یَنْحَرُ الْفِدَاءَ بِمِنًی حَیْثُ یَنْحَرُ النَّاسُ وَ الْمُحْرِمُ بِالْعُمْرَةِ یَنْحَرُ الْفِدَاءَ بِمَکَّةَ- قَالَ فَأَمَرَ أَنْ یُکْتَبَ ذَلِکَ عَنْ أَبِی جَعْفَرٍ ع.

وَ رَوَاهُ عَلِیُّ بْنُ إِبْرَاهِیمَ فِی تَفْسِیرِهِ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ الْحَسَنِ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَوْنٍ النَّصِیبِیِّ عَنْ أَبِی جَعْفَرٍ ع نَحْوَهُ وَ ذَکَرَ أَنَّ الْمَأْمُونَ أَمَرَ أَنْ یُکْتَبَ ذَلِکَ کُلُّهُ عَنْ أَبِی جَعْفَرٍ ع ⁽¹⁾

ترجمه:

از ابی جعفر جواد (ع) مگر اینکه گفت: "همانا مُحرم اگر صیدی را در حِل (خارج از حرم) بکشد و صید از ذوات الطیر (پرندگان) و از کبار (بزرگ) باشد، بر او گوسفندی است (باید یک گوسفند قربانی کند). پس اگر آن را در حرم بکشد، بر او دو برابر جزا است. و اگر جوجه‌ای را در حِل بکشد، بر او بره‌ای که از شیر گرفته شده است. و بر او قیمت (پول) نیست زیرا که در حرم نیست. و اگر از وحوش (حیوانات وحشی) باشد، بر او در حمار وحشی بدنه (شتر قربانی) است و همچنین در شترمرغ بدنه (شتر قربانی). پس اگر نتواند، شصت مسکین را طعام دهد. پس اگر نتواند، هجده روز روزه بگیرد. پس اگر گاو باشد، بر او گاو است. پس اگر نتواند، سی مسکین را طعام دهد. پس اگر نتواند، نه روز روزه بگیرد. و اگر غزال (آهو) باشد، بر او گوسفند است. پس اگر نتواند، ده مسکین را طعام دهد. پس اگر نیابد، سه روز روزه بگیرد. و اگر آن را در حرم بکشد، بر او دو برابر جزا است، هدیه به کعبه برسد." (سوره مائده، آیه 95). "حقا واجب است که آن را قربانی کند اگر در حج باشد، در منا جایی که مردم قربانی می‌کنند. و اگر در عمره باشد، در مکه در صحن کعبه قربانی کند. و به اندازه قیمت آن صدقه دهد تا دو برابر شود. و همچنین اگرخرگوش یا روباه را بکشد، بر او گوسفندی واجب است و به اندازه قیمت گوسفند صدقه دهد. و اگر کبوتر حرم را بکشد، بر او یک درهم است که صدقه دهد و یک درهم که با آن علف برای کبوتر حرم بخرد. و در جوجه نصف درهم است و در تخم یک‌چهارم درهم. و هر آنچه را که محرم از روی نادانی یا خطا انجام دهد، چیزی بر او نیست مگر در مورد صید، که بر او فدیه است، چه نادانی باشد، چه آگاهانه، چه خطا باشد، چه عمدی. و هر آنچه را که برده انجام دهد، کفاره آن بر صاحب اوست، مانند آنچه بر صاحب او واجب است. و هر آنچه را که کودک نابالغ انجام دهد، چیزی بر او نیست. پس اگر دوباره تکرار کند، او از کسانی است که خدا از او انتقام می‌گیرد. و اگر بر صید راهنمایی کند و محرم باشد و صید کشته شود، بر او فدیه است. و کسی که بر آن اصرار ورزد، پس از فدیه، در آخرت عقوبت بر او واجب است. و کسی که پشیمان شود، پس از فدیه، در آخرت چیزی بر او نیست. و اگر آن را شبانه در لانه‌اش به خطا بکشد، چیزی بر او نیست، مگر اینکه قصد صید داشته باشد. پس اگر به قصد صید، چه شب و چه روز، آن را بکشد، بر او فدیه است. و محرم حج فدیه را در منا جایی که مردم قربانی می‌کنند، قربانی کند. و محرم عمره فدیه را در مکه قربانی کند. گفت: پس دستور داد که این از ابی جعفر (ع) نوشته شود."

[رقم الحدیث الکلی: 17119 - رقم الحدیث الباب: 3]

17119- 3- ⁽²⁾مُحَمَّدُ بْنُ مُحَمَّدٍ الْمُفِیدُ فِی الْمُقْنِعَةِ قَالَ: قَالَ ع الْمُحْرِمُ لَا یَأْکُلُ مِنَ الصَّیْدِ وَ إِنْ صَادَهُ الْحَلَالُ وَ عَلَی الْمُحْرِمِ فِی صَیْدِهِ فِی الْحِلِّ فِدَاءٌ وَ عَلَیْهِ فِی الْحَرَمِ الْقِیمَةُ مُضَاعَفَةً وَ یَأْکُلُ الْحَلَالُ مِنْ صَیْدِ الْحَرَمِ ⁽³⁾لَا حَرَجَ عَلَیْهِ فِی ذَلِکَ.

ترجمه:

محمد بن محمد مفید در کتاب مقنعه گفت: امام (ع) فرمود: "محرم از صید نمی‌خورد حتی اگر شخص حلال‌احرام آن را شکار کند و بر محرم در صیدش در حل (خارج از حرم) فدیه واجب است و بر او در حرم قیمت دو برابر است و شخص حلال‌احرام از صید حرم می‌خورد و بر او در این مورد حرجی نیست."

[رقم الحدیث الکلی: 17120 - رقم الحدیث الباب: 4]

17120- 4- ⁽⁴⁾قَالَ وَ قَالَ ع الْمُحْرِمُ یُهْدِی فِدَاءَ الصَّیْدِ مِنْ حَیْثُ صَادَهُ.

أَقُولُ: وَ یَأْتِی مَا یَدُلُّ عَلَی ذَلِکَ ⁽¹⁾.

ترجمه:

گفت: و امام (ع) فرمود: "محرم فدیه صید را از جایی که آن را شکار کرده است، هدیه می‌کند.

4- بَابُ أَنَّ الْمُحْرِمَ إِذَا قَتَلَ ثَعْلَباً أَوْ أَرْنَباً لَزِمَهُ شَاةٌ

اشارة

⁽²⁾4 بَابُ أَنَّ الْمُحْرِمَ إِذَا قَتَلَ ثَعْلَباً أَوْ أَرْنَباً لَزِمَهُ شَاةٌ

ترجمه:

[رقم الحدیث الکلی: 17121 - رقم الحدیث الباب: 1]

17121- 1- ⁽³⁾مُحَمَّدُ بْنُ عَلِیِّ بْنِ الْحُسَیْنِ بِإِسْنَادِهِ عَنِ الْبَزَنْطِیِّ عَنْ أَبِی الْحَسَنِ ع قَالَ: سَأَلْتُهُ عَنْ مُحْرِمٍ أَصَابَ أَرْنَباً أَوْ ثَعْلَباً فَقَالَ فِی الْأَرْنَبِ دَمُ شَاةٍ.

ترجمه:

از بزنطی از ابی الحسن (ع) روایت شده که گفت: از او درباره محرمی که خرگوش یا روباه شکار کرده بود، پرسیدم. فرمود: "در مورد خرگوش، خون (فدیه) یک گوسفند واجب است.

[رقم الحدیث الکلی: 17122 - رقم الحدیث الباب: 2]

17122- 2- ⁽⁴⁾وَ بِإِسْنَادِهِ عَنِ ابْنِ مُسْکَانَ عَنِ الْحَلَبِیِّ قَالَ: سَأَلْتُ أَبَا عَبْدِ اللَّهِ ع عَنِ الْأَرْنَبِ یُصِیبُهُ الْمُحْرِمُ فَقَالَ شَاةٌ هَدْیاً بالِغَ الْکَعْبَةِ.

ترجمه:

از حلبی روایت شده که گفت: از ابا عبدالله (ع) درباره محرمی که خرگوش شکار کرده بود، پرسیدم. فرمود: "یک گوسفند که باید به کعبه هدیه داده شود.

[رقم الحدیث الکلی: 17123 - رقم الحدیث الباب: 3]

17123- 3- ⁽⁵⁾مُحَمَّدُ بْنُ الْحَسَنِ بِإِسْنَادِهِ عَنْ مُوسَی بْنِ الْقَاسِمِ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدٍ قَالَ: سَأَلْتُ أَبَا الْحَسَنِ ع عَنْ مُحْرِمٍ أَصَابَ أَرْنَباً أَوْ ثَعْلَباً فَقَالَ فِی الْأَرْنَبِ شَاةٌ.

مُحَمَّدُ بْنُ یَعْقُوبَ عَنْ عِدَّةٍ مِنْ أَصْحَابِنَا عَنْ سَهْلِ بْنِ زِیَادٍ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ أَبِی نَصْرٍ عَنْ أَبِی الْحَسَنِ ع مِثْلَهُ ⁽⁶⁾.

ترجمه:

ازأَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدٍ از ابی الحسن (ع) روایت شده که گفت: از او درباره محرمی که خرگوش یا روباه شکار کرده بود، پرسیدم. فرمود: "در مورد خرگوش، خون (فدیه) یک گوسفند واجب است.

[رقم الحدیث الکلی: 17124 - رقم الحدیث الباب: 4]

17124- 4- ⁽⁷⁾وَ عَنْهُمْ عَنْ سَهْلٍ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنْ عَلِیِّ بْنِ أَبِی حَمْزَةَ عَنْ أَبِی بَصِیرٍ قَالَ: سَأَلْتُ أَبَا عَبْدِ اللَّهِ ع عَنْ رَجُلٍ

قَتَلَ ثَعْلَباً قَالَ عَلَیْهِ دَمٌ قُلْتُ فَأَرْنَباً قَالَ مِثْلُ مَا فِی الثَّعْلَبِ ⁽¹⁾.

وَ رَوَاهُ الشَّیْخُ بِإِسْنَادِهِ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ یَعْقُوبَ ⁽²⁾

وَ رَوَاهُ الصَّدُوقُ بِإِسْنَادِهِ عَنِ الْبَزَنْطِیِّ عَنْ عَلِیِّ بْنِ أَبِی حَمْزَةَ مِثْلَهُ إِلَّا أَنَّهُ قَالَ عَنْ مُحْرِمٍ ⁽³⁾.

أَقُولُ: وَ تَقَدَّمَ مَا یَدُلُّ عَلَی ذَلِکَ ⁽⁴⁾.

ترجمه:

از ابی بصیر روایت شده که گفت: از ابا عبدالله (ع) درباره مردی که روباهی را کشته بود، پرسیدم. فرمود: "بر او خون (فدیه) واجب است." گفتم: "پس درباره خرگوش چطور؟" فرمود: "همانند چیزی که درباره روباه است.

5- بَابُ الْمُحْرِمِ إِذَا قَتَلَ قَطَاةً أَوْ حَجَلَةً أَوْ دُرَّاجَةً أَوْ نَظِیرَهُنَ‌

اشارة

⁽⁵⁾5 بَابُ الْمُحْرِمِ إِذَا قَتَلَ قَطَاةً أَوْ حَجَلَةً أَوْ دُرَّاجَةً أَوْ نَظِیرَهُنَ

ترجمه:

[رقم الحدیث الکلی: 17125 - رقم الحدیث الباب: 1]

17125- 1- ⁽⁶⁾مُحَمَّدُ بْنُ الْحَسَنِ بِإِسْنَادِهِ عَنْ مُوسَی بْنِ الْقَاسِمِ عَنْ صَفْوَانَ بْنِ یَحْیَی عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ الْحَجَّاجِ عَنِ ابْنِ مُسْکَانَ عَنْ سُلَیْمَانَ بْنِ خَالِدٍ عَنْ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ: وَجَدْنَا فِی کِتَابِ عَلِیٍّ ع فِی الْقَطَاةِ إِذَا أَصَابَهَا الْمُحْرِمُ حَمَلٌ قَدْ فُطِمَ مِنَ اللَّبَنِ وَ أَکَلَ مِنَ الشَّجَرِ.

ترجمه:

از سلیمان بن خالد از ابا عبدالله (ع) روایت شده که فرمود: "در کتاب علی (ع) یافتیم که اگر محرم قطاة (پرنده‌ای) را بکشد، بر او واجب است بره‌ای که از شیر گرفته شده و ازعلف خوارشده باشد."

[رقم الحدیث الکلی: 17126 - رقم الحدیث الباب: 2]

17126- 2- ⁽⁷⁾مُحَمَّدُ بْنُ یَعْقُوبَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ جَعْفَرٍ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَبْدِ الْحَمِیدِ عَنْ سَیْفِ بْنِ عَمِیرَةَ عَنْ مَنْصُورِ بْنِ حَازِمٍ عَنْ سُلَیْمَانَ بْنِ خَالِدٍ عَنْ أَبِی جَعْفَرٍ ع قَالَ: فِی کِتَابِ أَمِیرِ الْمُؤْمِنِینَ عَلِیٍّ ع مَنْ أَصَابَ قَطَاةً أَوْ حَجَلَةً أَوْ دُرَّاجَةً أَوْ نَظِیرَهُنَّ فَعَلَیْهِ دَمٌ.

وَ رَوَاهُ الشَّیْخُ بِإِسْنَادِهِ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ یَعْقُوبَ ⁽¹⁾

أَقُولُ: هَذَا مَحْمُولٌ عَلَی مَا یُوَافِقُ الْأَوَّلَ أَوْ عَلَی الِاسْتِحْبَابِ.

ترجمه:

از سلیمان بن خالد از ابی جعفر (ع) روایت شده که فرمود: "در کتاب امیرالمؤمنین علی (ع) آمده است: هرکس قطاة (پرنده‌ای)، حجله، دراجه یا نظیر آن‌ها را شکار کند، بر او خون (فدیه) واجب است

[رقم الحدیث الکلی: 17127 - رقم الحدیث الباب: 3]

17127- 3- ⁽²⁾وَ عَنْ عِدَّةٍ مِنْ أَصْحَابِنَا عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدٍ وَ سَهْلِ بْنِ زِیَادٍ جَمِیعاً عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ أَبِی نَصْرٍ عَنِ الْمُفَضَّلِ بْنِ صَالِحٍ عَنْ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ: إِذَا قَتَلَ الْمُحْرِمُ قَطَاةً فَعَلَیْهِ حَمَلٌ قَدْ فُطِمَ مِنَ اللَّبَنِ وَ رَعَی مِنَ الشَّجَرِ.

أَقُولُ: وَ تَقَدَّمَ مَا یَدُلُّ عَلَی ذَلِکَ ⁽³⁾.

ترجمه:

مُفَضَّلِ بْنِ صَالِحٍ از ابا عبدالله (ع) روایت شده که فرمود: اگر محرم قطاة (پرنده‌ای) را بکشد، بر او واجب است بره‌ای که از شیر گرفته شده و ازعلف خوارشده باشد."

6- بَابُ أَنَّ الْمُحْرِمَ إِذَا قَتَلَ یَرْبُوعاً أَوْ قُنْفُذاً أَوْ ضَبّاً لَزِمَهُ جَدْیٌ‌

اشارة

⁽⁴⁾6 بَابُ أَنَّ الْمُحْرِمَ إِذَا قَتَلَ یَرْبُوعاً أَوْ قُنْفُذاً أَوْ ضَبّاً لَزِمَهُ جَدْیٌ

ترجمه:

[رقم الحدیث الکلی: 17128 - رقم الحدیث الباب: 1]

17128- 1- ⁽⁵⁾مُحَمَّدُ بْنُ الْحَسَنِ بِإِسْنَادِهِ عَنْ مُوسَی بْنِ الْقَاسِمِ عَنِ الْحَسَنِ بْنِ مَحْبُوبٍ عَنْ عَلِیِّ بْنِ رِئَابٍ عَنْ مِسْمَعٍ عَنْ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ: فِی الْیَرْبُوعِ وَ الْقُنْفُذِ وَ الضَّبِّ إِذَا أَصَابَهُ الْمُحْرِمُ فَعَلَیْهِ جَدْیٌ وَ الْجَدْیُ خَیْرٌ مِنْهُ وَ إِنَّمَا جُعِلَ هَذَا لِکَیْ یَنْکُلَ عَنْ فِعْلِ غَیْرِهِ مِنَ الصَّیْدِ.

مُحَمَّدُ بْنُ یَعْقُوبَ عَنْ عِدَّةٍ مِنْ أَصْحَابِنَا عَنْ سَهْلِ بْنِ زِیَادٍ عَنِ الْحَسَنِ بْنِ مَحْبُوبٍ عَنْ عَلِیِّ بْنِ رِئَابٍ عَنْ مِسْمَعِ بْنِ عَبْدِ الْمَلِکِ عَنْ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ ع

وَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ یَحْیَی عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنِ ابْنِ أَبِی عُمَیْرٍ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ عَلِیٍّ عَنْ مِسْمَعٍ عَنْ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ ع

مِثْلَهُ إِلَّا أَنَّهُ قَالَ وَ إِنَّمَا جُعِلَ عَلَیْهِ هَذَا کَیْ یَنْکُلَ عَنْ صَیْدِ غَیْرِهِ ⁽¹⁾

ترجمه:

از مسمع از ابی عبدالله (ع) روایت شده که فرمود: "در مورد یربوع (نوعی جوندگان صحرایی)، قنفذ (خارپشت) و ضب (سوسمار صحرایی)، اگر محرم آن‌ها را شکار کند، بر او جَدْی (بزغاله) واجب است و جَدْی بهتر از آن‌هاست و این حکم مقرر شده تا از شکار سایر حیوانات بازداشته شود."

7- بَابُ أَنَّ الْمُحْرِمَ إِذَا قَتَلَ قُنْبُرَةً أَوْ صَعْوَةً أَوْ عُصْفُوراً لَزِمَهُ مُدٌّ مِنْ طَعَامٍ وَ إِذَا قَتَلَ عَظَایَةً لَزِمَهُ کَفٌّ مِنْ طَعَامٍ‌

اشارة

⁽²⁾7 بَابُ أَنَّ الْمُحْرِمَ إِذَا قَتَلَ قُنْبُرَةً أَوْ صَعْوَةً أَوْ عُصْفُوراً لَزِمَهُ مُدٌّ مِنْ طَعَامٍ وَ إِذَا قَتَلَ عَظَایَةً لَزِمَهُ کَفٌّ مِنْ طَعَامٍ

ترجمه:

[رقم الحدیث الکلی: 17129 - رقم الحدیث الباب: 1]

17129- 1- ⁽³⁾مُحَمَّدُ بْنُ یَعْقُوبَ عَنْ أَبِی عَلِیٍّ الْأَشْعَرِیِّ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَبْدِ الْجَبَّارِ عَنْ صَفْوَانَ بْنِ یَحْیَی عَنْ بَعْضِ أَصْحَابِنَا عَنْ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ ع فِی الْقُنْبُرَةِ ⁽⁴⁾وَ الْعُصْفُورِ وَ الصَّعْوَةِ ⁽⁵⁾یَقْتُلُهُمُ الْمُحْرِمُ قَالَ عَلَیْهِ مُدٌّ مِنْ طَعَامٍ لِکُلِّ وَاحِدٍ.

مُحَمَّدُ بْنُ الْحَسَنِ بِإِسْنَادِهِ عَنْ مُوسَی بْنِ الْقَاسِمِ عَنْ صَفْوَانَ ⁽⁶⁾وَ بِإِسْنَادِهِ عَنْ عَلِیِّ بْنِ السِّنْدِیِّ عَنْ صَفْوَانَ مِثْلَهُ ⁽⁷⁾.

ترجمه:

از برخی اصحاب ما از ابی عبدالله (ع) روایت شده که در مورد قنبره، عصفور (گنجشک) و صعوه (نوعی پرنده کوچک) اگر محرم آن‌ها را بکشد، فرمود: "بر او برای هر یک مدی (اندازه‌ای) از طعام واجب است."

[رقم الحدیث الکلی: 17130 - رقم الحدیث الباب: 2]

17130- 2- ⁽⁸⁾وَ عَنْ مُوسَی بْنِ الْقَاسِمِ عَنْ صَفْوَانَ عَنْ بَعْضِ أَصْحَابِنَا عَنْ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ: الْقُنْبُرَةُ ⁽⁹⁾وَ الصَّعْوَةُ وَ الْعُصْفُورُ إِذَا قَتَلَهُ الْمُحْرِمُ فَعَلَیْهِ مُدٌّ مِنْ طَعَامٍ عَنْ کُلِّ وَاحِدٍ مِنْهُمْ.

ترجمه:

از برخی اصحاب ما از ابی عبدالله (ع) روایت شده که در مورد قنبره، عصفور (گنجشک) و صعوه (نوعی پرنده کوچک) اگر محرم آن‌ها را بکشد، فرمود: "بر او برای هر یک مدی (اندازه‌ای) از طعام واجب است

[رقم الحدیث الکلی: 17131 - رقم الحدیث الباب: 3]

17131- 3- ⁽¹⁰⁾وَ عَنْهُ عَنْ صَفْوَانَ عَنْ مُعَاوِیَةَ قَالَ: قُلْتُ لِأَبِی عَبْدِ اللَّهِ ع مُحْرِمٌ قَتَلَ عَظَایَةً قَالَ کَفٌّ مِنْ طَعَامٍ.

ترجمه:

از معاویه روایت شده که گفت: به ابی عبدالله (ع) گفتم: محرم، مارمولکی را کشته است. فرمود: "یک کف (اندازه‌ای) از طعام بر او واجب است."

8- بَابُ أَنَّ الْمُحْرِمَ إِذَا قَتَلَ زُنْبُوراً خَطَأً لَمْ یَلْزَمْهُ شَیْ‌ءٌ فَإِنْ تَعَمَّدَ لَزِمَهُ شَیْ‌ءٌ مِنْ طَعَامٍ وَ إِنْ أَرَادَهُ الزُّنْبُورُ لَمْ یَلْزَمْهُ شَیْ‌ءٌ

اشارة

⁽¹⁾8 بَابُ أَنَّ الْمُحْرِمَ إِذَا قَتَلَ زُنْبُوراً خَطَأً لَمْ یَلْزَمْهُ شَیْ‌ءٌ فَإِنْ تَعَمَّدَ لَزِمَهُ شَیْ‌ءٌ مِنْ طَعَامٍ وَ إِنْ أَرَادَهُ الزُّنْبُورُ لَمْ یَلْزَمْهُ شَیْ‌ءٌ

ترجمه:

[رقم الحدیث الکلی: 17132 - رقم الحدیث الباب: 1]

17132- 1- ⁽²⁾مُحَمَّدُ بْنُ یَعْقُوبَ عَنْ عَلِیِّ بْنِ إِبْرَاهِیمَ عَنْ أَبِیهِ عَنِ ابْنِ أَبِی عُمَیْرٍ عَنْ مُعَاوِیَةَ بْنِ عَمَّارٍ عَنْ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ: سَأَلْتُهُ عَنْ مُحْرِمٍ قَتَلَ زُنْبُوراً قَالَ إِنْ کَانَ خَطَأً فَلَیْسَ عَلَیْهِ شَیْ‌ءٌ قُلْتُ لَا بَلْ مُتَعَمِّداً قَالَ یُطْعِمُ شَیْئاً مِنْ طَعَامٍ قُلْتُ إِنَّهُ أَرَادَنِی قَالَ إِنْ ⁽³⁾أَرَادَکَ فَاقْتُلْهُ.

ترجمه:

از معاویه بن عمار از ابی عبدالله (ع) روایت شده که گفت: از او درباره محرمی که زنبوری را کشته بود، پرسیدم. فرمود: "اگر به اشتباه بوده، چیزی بر او نیست." گفتم: "نه، بلکه عمدی بوده است." فرمود: "چیزی از طعام بدهد." گفتم: "زنبور به من حمله کرد." فرمود: "اگر به تو حمله کرد، آن را بکش."

[رقم الحدیث الکلی: 17133 - رقم الحدیث الباب: 2]

17133- 2- ⁽⁴⁾مُحَمَّدُ بْنُ الْحَسَنِ بِإِسْنَادِهِ عَنِ الْحُسَیْنِ بْنِ سَعِیدٍ عَنْ فَضَالَةَ وَ صَفْوَانَ عَنْ مُعَاوِیَةَ قَالَ: سَأَلْتُ أَبَا عَبْدِ اللَّهِ ع عَنْ مُحْرِمٍ قَتَلَ زُنْبُوراً قَالَ إِنْ کَانَ خَطَأً فَلَا شَیْ‌ءَ عَلَیْهِ قُلْتُ بَلْ تَعَمُّداً قَالَ یُطْعِمُ شَیْئاً مِنَ الطَّعَامِ.

وَ رَوَاهُ الْکُلَیْنِیُّ کَمَا مَرَّ فِی التُّرُوکِ ⁽⁵⁾.

ترجمه:

از معاویه روایت شده که گفت: از ابا عبدالله (ع) درباره محرمی که زنبوری را کشته بود، پرسیدم. فرمود: "اگر به اشتباه بوده، چیزی بر او نیست." گفتم: "بلکه عمدی بوده است." فرمود: "چیزی از طعام بدهد.

[رقم الحدیث الکلی: 17134 - رقم الحدیث الباب: 3]

17134- 3- ⁽⁶⁾وَ بِإِسْنَادِهِ عَنْ مُوسَی بْنِ الْقَاسِمِ عَنْ صَفْوَانَ عَنْ یَحْیَی الْأَزْرَقِ قَالَ: سَأَلْتُ أَبَا عَبْدِ اللَّهِ وَ أَبَا الْحَسَنِ ع عَنْ مُحْرِمٍ قَتَلَ زُنْبُوراً قَالَ ⁽⁷⁾إِنْ کَانَ خَطَأً فَلَیْسَ عَلَیْهِ شَیْ‌ءٌ قَالَ قُلْتُ: فَالْعَمْدُ قَالَ یُطْعِمُ شَیْئاً مِنْ طَعَامٍ.

⁽⁸⁾

ترجمه:

ازیَحْیَی الْأَزْرَقِ روایت شده که گفت: از ابا عبدالله (ع) درباره محرمی که زنبوری را کشته بود، پرسیدم. فرمود: "اگر به اشتباه بوده، چیزی بر او نیست." گفتم: "بلکه عمدی بوده است." فرمود: "چیزی از طعام بدهد.

9- بَابُ أَنَّ الْمُحْرِمَ إِذَا ذَبَحَ حَمَامَةً وَ نَحْوَهَا مِنَ الطَّیْرِ فِی الْحِلِّ لَزِمَهُ شَاةٌ وَ فِی الْفَرْخِ حَمَلٌ أَوْ جَدْیٌ وَ فِی الْبَیْضَةِ دِرْهَمٌ إِنْ لَمْ یَکُنْ تَحَرَّکَ الْفَرْخُ وَ إِلَّا فَحَمَلٌ‌

اشارة

⁽¹⁾9 بَابُ أَنَّ الْمُحْرِمَ إِذَا ذَبَحَ حَمَامَةً وَ نَحْوَهَا مِنَ الطَّیْرِ فِی الْحِلِّ لَزِمَهُ شَاةٌ وَ فِی الْفَرْخِ حَمَلٌ أَوْ جَدْیٌ وَ فِی الْبَیْضَةِ دِرْهَمٌ إِنْ لَمْ یَکُنْ تَحَرَّکَ الْفَرْخُ وَ إِلَّا فَحَمَلٌ

ترجمه:

[رقم الحدیث الکلی: 17135 - رقم الحدیث الباب: 1]

17135- 1- ⁽²⁾مُحَمَّدُ بْنُ یَعْقُوبَ عَنْ عَلِیِّ بْنِ إِبْرَاهِیمَ عَنْ أَبِیهِ عَنْ حَمَّادِ بْنِ عِیسَی عَنْ حَرِیزِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ عَنْ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ: الْمُحْرِمُ إِذَا أَصَابَ حَمَامَةً فَفِیهَا شَاةٌ وَ إِنْ قَتَلَ فِرَاخَهُ فَفِیهِ حَمَلٌ وَ إِنْ وَطِئَ الْبَیْضَ فَعَلَیْهِ دِرْهَمٌ.

وَ رَوَاهُ الشَّیْخُ بِإِسْنَادِهِ عَنْ عَلِیِّ بْنِ إِبْرَاهِیمَ مِثْلَهُ ⁽³⁾.

ترجمه:

از حریز بن عبدالله از ابی عبدالله (ع) روایت شده که فرمود: "اگر محرم کبوتر (حمامه) را شکار کند، بر او گوسفندی واجب است. و اگر جوجه‌های آن را بکشد، بر او بره‌ای (حَمَل) واجب است. و اگر بر تخم‌ها پا بگذارد و آن‌ها را بشکند، بر او یک درهم واجب است."

[رقم الحدیث الکلی: 17136 - رقم الحدیث الباب: 2]

17136- 2- ⁽⁴⁾وَ رَوَاهُ الْعَیَّاشِیُّ فِی تَفْسِیرِهِ عَنْ حَرِیزٍ وَ زَادَ کُلُّ هَذَا یَتَصَدَّقُ بِهِ بِمَکَّةَ وَ مِنًی- وَ هُوَ قَوْلُ اللَّهِ فِی کِتَابِهِ لَیَبْلُوَنَّکُمُ اللَّهُ بِشَیْ‌ءٍ مِنَ الصَّیْدِ تَنالُهُ أَیْدِیکُمْ ⁽⁵⁾الْبَیْضِ وَ الْفِرَاخِ وَ رِماحُکُمْ ⁽⁶⁾الْأُمَّهَاتِ الْکِبَارِ.

ترجمه:

عیاشی در تفسیرش از حریز روایت کرده و افزوده: "تمام این‌ها (کفاره‌ها) در مکه و منا صدقه داده می‌شود. و این قول خداوند در کتابش است: «خداوند شما را به چیزی از شکار که دست‌هایتان (⁽⁷⁾) (به تخم‌ها و جوجه‌ها) و نیزه‌هایتان (به مادران بزرگ) می‌رسد، می‌آزماید» (المائدة 5: 94)."

[رقم الحدیث الکلی: 17137 - رقم الحدیث الباب: 3]

17137- 3- ⁽⁸⁾وَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ یَحْیَی عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ إِسْمَاعِیلَ یَعْنِی ابْنَ بَزِیعٍ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ الْفُضَیْلِ عَنْ أَبِی الصَّبَّاحِ الْکِنَانِیِّ عَنْ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ: فِی الْحَمَامِ ⁽⁹⁾وَ أَشْبَاهِهَا إِنْ قَتَلَهُ ⁽¹⁰⁾الْمُحْرِمُ شَاةٌ وَ إِنْ کَانَ فِرَاخاً فَعَدْلُهَا مِنَ الْحُمْلَانِ الْحَدِیثَ.

ترجمه:

از ابی صباح کنانی از ابی عبدالله (ع) روایت شده که فرمود: "در مورد کبوتر و مشابه آن‌ها، اگر محرم آن را بکشد، بر او گوسفندی واجب است. و اگر جوجه‌های آن باشد، معادل آن‌ها از بره‌ها (حملان) واجب است."

[رقم الحدیث الکلی: 17138 - رقم الحدیث الباب: 4]

17138- 4- ⁽¹⁾وَ عَنْهُ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنْ عَلِیِّ بْنِ الْحَکَمِ عَنْ عَلِیِّ بْنِ أَبِی حَمْزَةَ عَنْ أَبِی بَصِیرٍ قَالَ: سَأَلْتُ أَبَا عَبْدِ اللَّهِ ع عَنْ رَجُلٍ قَتَلَ فَرْخاً وَ هُوَ مُحْرِمٌ وَ هُوَ ⁽²⁾فِی غَیْرِ الْحَرَمِ فَقَالَ عَلَیْهِ حَمَلٌ وَ لَیْسَ عَلَیْهِ قِیمَتُهُ لِأَنَّهُ لَیْسَ فِی الْحَرَمِ.

ترجمه:

از ابی بصیر روایت شده که گفت: از ابا عبدالله (ع) درباره مردی که جوجه‌ای را کشته بود در حالی که مُحرِم (در حالت احرام) بود و این عمل را خارج از حرم انجام داده بود، پرسیدم. فرمود: "بر او بره‌ای (حَمَل) واجب است و قیمت آن بر او واجب نیست زیرا این عمل در حرم نبوده است."

[رقم الحدیث الکلی: 17139 - رقم الحدیث الباب: 5]

17139- 5- ⁽³⁾وَ عَنْهُ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنِ الْحَسَنِ بْنِ عَلِیٍّ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ سِنَانٍ عَنْ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ سَمِعْتُهُ یَقُولُ فِی حَمَامِ مَکَّةَ الطَّیْرِ الْأَهْلِیِّ ⁽⁴⁾غَیْرِ حَمَامِ الْحَرَمِ- مَنْ ذَبَحَ طَیْراً مِنْهُ وَ هُوَ غَیْرُ مُحْرِمٍ فَعَلَیْهِ أَنْ یَتَصَدَّقَ بِصَدَقَةٍ أَفْضَلَ مِنْ ثَمَنِهِ فَإِنْ کَانَ مُحْرِماً فَشَاةٌ عَنْ کُلِّ طَیْرٍ.

مُحَمَّدُ بْنُ عَلِیِّ بْنِ الْحُسَیْنِ بِإِسْنَادِهِ عَنِ النَّضْرِ بْنِ سُوَیْدٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ سِنَانٍ مِثْلَهُ ⁽⁵⁾.

ترجمه:

از عبدالله بن سنان از ابی عبدالله (ع) روایت شده که گفت: از او شنیدم که درباره کبوتر مکه، پرنده اهلی غیر از کبوتر حرم، فرمود: "هرکس پرنده‌ای از آن‌ها را بکشد در حالی که محرم نیست، بر او واجب است که صدقه‌ای بدهد که از قیمت آن پرنده برتر باشد. و اگر محرم باشد، برای هر پرنده‌ای یک گوسفند بر او واجب است."

[رقم الحدیث الکلی: 17140 - رقم الحدیث الباب: 6]

17140- 6- ⁽⁶⁾مُحَمَّدُ بْنُ الْحَسَنِ بِإِسْنَادِهِ عَنِ الْحُسَیْنِ بْنِ سَعِیدٍ عَنِ النَّضْرِ بْنِ سُوَیْدٍ عَنِ ابْنِ سِنَانٍ یَعْنِی عَبْدَ اللَّهِ عَنْ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ ع أَنَّهُ قَالَ: فِی مُحْرِمٍ ذَبَحَ طَیْراً إِنَّ عَلَیْهِ دَمُ شَاةٍ یُهَرِیقُهُ فَإِنْ کَانَ فَرْخاً فَجَدْیٌ أَوْ حَمَلٌ صَغِیرٌ مِنَ الضَّأْنِ.

ترجمه:

از ابن سنان، یعنی عبدالله، از ابی عبدالله (ع) روایت شده که فرمود: "در مورد محرم که پرنده‌ای را ذبح کند، بر او خون (فدیه) یک گوسفند است که باید ریخته شود. و اگر پرنده جوجه باشد، بر او بره‌ای کوچک یا بره‌ای کوچک از گوسفند (ضأن) واجب است."

[رقم الحدیث الکلی: 17141 - رقم الحدیث الباب: 7]

17141- 7- ⁽⁷⁾وَ بِإِسْنَادِهِ عَنْ مُوسَی بْنِ الْقَاسِمِ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ یَعْنِی ابْنَ أَبِی نَجْرَانَ عَنْ حَمَّادٍ عَنْ حَرِیزٍ عَنْ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ: وَ إِنْ وَطِئَ الْمُحْرِمُ بَیْضَةً وَ کَسَرَهَا فَعَلَیْهِ دِرْهَمٌ کُلُّ هَذَا یَتَصَدَّقُ بِهِ بِمَکَّةَ وَ مِنًی- وَ هُوَ قَوْلُ اللَّهِ تَعَالَی تَنالُهُ أَیْدِیکُمْ وَ رِماحُکُمْ ⁽⁸⁾.

وَ عَنْهُ عَنْ حَمَّادٍ مِثْلَهُ ⁽¹⁾.

ترجمه:

از حریز از ابی عبدالله (ع) روایت شده که فرمود: "اگر محرم بر تخم‌مرغی پا بگذارد و آن را بشکند، بر او یک درهم واجب است. همه این‌ها باید در مکه و منا صدقه داده شود. و این قول خداوند تعالی است: «چیزی که دست‌هایتان و نیزه‌هایتان به آن می‌رسد» (المائدة 5: 94)."

[رقم الحدیث الکلی: 17142 - رقم الحدیث الباب: 8]

17142- 8- ⁽²⁾وَ عَنْهُ عَنْ عَلِیِّ بْنِ جَعْفَرٍ عَنْ أَخِیهِ مُوسَی ع قَالَ: سَأَلْتُهُ عَنْ رَجُلٍ کَسَرَ بَیْضَ حَمَامٍ وَ فِی الْبَیْضِ فِرَاخٌ قَدْ تَحَرَّکَ قَالَ عَلَیْهِ أَنْ یَتَصَدَّقَ عَنْ کُلِّ فَرْخٍ قَدْ تَحَرَّکَ بِشَاةٍ وَ یَتَصَدَّقَ بِلُحُومِهَا إِنْ کَانَ مُحْرِماً وَ إِنْ کَانَ الْفَرْخُ لَمْ یَتَحَرَّکْ تَصَدَّقَ بِقِیمَتِهِ وَرِقاً یَشْتَرِی بِهِ عَلَفاً یَطْرَحُهُ لِحَمَامِ الْحَرَمِ.

ترجمه:

از علی بن جعفر از برادرش موسی (ع) روایت شده که گفت: از او درباره مردی که تخم‌مرغ کبوتر را شکسته و در تخم‌مرغ جوجه‌هایی که حرکت کرده‌اند، پرسیدم. فرمود: "بر او واجب است که برای هر جوجه‌ای که حرکت کرده، یک گوسفند صدقه بدهد و گوشت آن را صدقه دهد اگر محرم است. و اگر جوجه‌ها حرکت نکرده باشند، باید به قیمت آن‌ها پولی صدقه دهد و با آن پول علفی بخرد و آن را برای کبوتران حرم بیندازد.

[رقم الحدیث الکلی: 17143 - رقم الحدیث الباب: 9]

17143- 9- ⁽³⁾وَ عَنْهُ عَنِ الْجَرْمِیِّ عَنْهُمَا یَعْنِی عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ أَبِی حَمْزَةَ وَ دُرُسْتَ عَنِ ابْنِ مُسْکَانَ عَنْ أَبِی بَصِیرٍ عَنْ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ: سَأَلْتُهُ عَنْ مُحْرِمٍ قَتَلَ حَمَامَةً مِنْ حَمَامِ الْحَرَمِ- خَارِجاً مِنَ الْحَرَمِ قَالَ فَقَالَ عَلَیْهِ شَاةٌ إِلَی أَنْ قَالَ قُلْتُ فَمَنْ قَتَلَ فَرْخاً مِنْ حَمَامِ الْحَرَمِ ⁽⁴⁾وَ هُوَ مُحْرِمٌ قَالَ عَلَیْهِ حَمَلٌ.

ترجمه:

از ابی بصیر از ابی عبدالله (ع) روایت شده که گفت: از او درباره محرم که کبوتر حرم را خارج از حرم کشته بود، پرسیدم. فرمود: "بر او یک گوسفند واجب است." گفتم: "و اگر کسی جوجه‌ای از کبوتر حرم را بکشد در حالی که محرم است، چه باید بکند؟" فرمود: "بر او یک بره (حَمَل) واجب است.

[رقم الحدیث الکلی: 17144 - رقم الحدیث الباب: 10]

17144- 10- ⁽⁵⁾وَ عَنْهُ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ سِنَانٍ عَنْ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ سَمِعْتُهُ یَقُولُ فِی حَمَامِ مَکَّةَ الْأَهْلِیِّ غَیْرِ حَمَامِ الْحَرَمِ- مَنْ ذَبَحَ مِنْهُ طَیْراً وَ هُوَ غَیْرُ مُحْرِمٍ فَعَلَیْهِ أَنْ یَتَصَدَّقَ إِنْ کَانَ مُحْرِماً بِشَاةٍ عَنْ کُلِّ طَیْرٍ.

ترجمه:

از عبدالله بن سنان از ابی عبدالله (ع) روایت شده که فرمود: "در مورد کبوتر مکه (که پرنده اهلی است و غیر از کبوتر حرم)، اگر کسی از آن‌ها را ذبح کند در حالی که محرم نیست، بر او صدقه دادن واجب است. اما اگر او محرم باشد، بر او یک گوسفند برای هر پرنده واجب است.

[رقم الحدیث الکلی: 17145 - رقم الحدیث الباب: 11]

17145- 11- ⁽⁶⁾وَ عَنْهُ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ عَنْ حَمَّادِ بْنِ عِیسَی عَنْ

إِبْرَاهِیمَ بْنِ عُمَرَ وَ سُلَیْمَانَ بْنِ خَالِدٍ قَالا قُلْنَا لِأَبِی عَبْدِ اللَّهِ ع رَجُلٌ أَغْلَقَ بَابَهُ عَلَی طَائِرٍ فَقَالَ إِنْ کَانَ أَغْلَقَ الْبَابَ بَعْدَ مَا أَحْرَمَ فَعَلَیْهِ شَاةٌ ⁽¹⁾

و أمّا التکملة الواردة فی المتن فهی عائدة للحدیث رقم 1216 من التهذیب، و قد أورده بصورة صحیحة فی الحدیث 2 من الباب 16 من هذه الأبواب.

أَقُولُ: وَ یَأْتِی مَا یَدُلُّ عَلَی ذَلِکَ ⁽²⁾وَ عَلَی حُکْمِ الْبَیْضِ ⁽³⁾

و تقدم ما یدلّ علیه فی الباب 3 من هذه الأبواب.

ترجمه:

سلیمان بن خالد گفت: از ابی عبدالله (ع) پرسیدیم درباره مردی که درب را بر روی پرنده‌ای بسته است. فرمود: "اگر او درب را پس از آنکه محرم شد، بسته باشد، بر او یک گوسفند واجب است. و برای هر پرنده یک گوسفند و برای هر جوجه‌ای یک بره (حَمَل) واجب است. و اگر جوجه‌ها حرکت نکرده باشند، بر او یک درهم واجب است و برای تخم‌مرغ نیم درهم."

10- بَابُ أَنَّ الْمُحِلَّ إِذَا قَتَلَ حَمَامَةً فِی الْحَرَمِ أَوْ نَحْوَهَا أَوْ أَکَلَهَا وَ لَوْ کَانَ نَاسِیاً لَزِمَهُ قِیمَتُهَا وَ هِیَ دِرْهَمٌ وَ فِی الْفَرْخِ نِصْفُ دِرْهَمٍ وَ فِی الْبَیْضَةِ رُبُعُ دِرْهَمٍ‌

اشارة

⁽⁴⁾10 بَابُ أَنَّ الْمُحِلَّ إِذَا قَتَلَ حَمَامَةً فِی الْحَرَمِ أَوْ نَحْوَهَا أَوْ أَکَلَهَا وَ لَوْ کَانَ نَاسِیاً لَزِمَهُ قِیمَتُهَا وَ هِیَ دِرْهَمٌ وَ فِی الْفَرْخِ نِصْفُ دِرْهَمٍ وَ فِی الْبَیْضَةِ رُبُعُ دِرْهَمٍ

ترجمه:

[رقم الحدیث الکلی: 17146 - رقم الحدیث الباب: 1]

17146- 1- ⁽⁵⁾مُحَمَّدُ بْنُ عَلِیِّ بْنِ الْحُسَیْنِ بِإِسْنَادِهِ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ الْحَجَّاجِ قَالَ: قَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ ع فِی قِیمَةِ الْحَمَامَةِ دِرْهَمٌ وَ فِی الْفَرْخِ نِصْفُ دِرْهَمٍ وَ فِی الْبَیْضَةِ رُبُعُ دِرْهَمٍ.

ترجمه:

از عبد الرحمن بن الحجاج روایت شده که گفت: ابی عبدالله (ع) فرمود: "برای کبوتر یک درهم است و برای جوجه نیم درهم و برای تخم‌مرغ ربع درهم.

[رقم الحدیث الکلی: 17147 - رقم الحدیث الباب: 2]

17147- 2- ⁽⁶⁾وَ بِإِسْنَادِهِ عَنْ صَفْوَانَ عَنْ مَنْصُورِ بْنِ حَازِمٍ قَالَ: قُلْتُ لِأَبِی عَبْدِ اللَّهِ ع أُهْدِیَ لَنَا طَیْرٌ مَذْبُوحٌ بِمَکَّةَ- فَأَکَلَهُ أَهْلُنَا فَقَالَ لَا یَرَی بِهِ أَهْلُ مَکَّةَ بَأْساً قُلْتُ فَأَیَّ شَیْ‌ءٍ تَقُولُ أَنْتَ قَالَ عَلَیْهِمْ ثَمَنُهُ.

ترجمه:

از منصور بن حازم روایت شده که گفت: به ابی عبدالله (ع) گفتم: "برای ما پرنده‌ای ذبح‌شده در مکه هدیه آوردند، و خانواده‌مان آن را خوردند." او فرمود: "اهل مکه در این باره اشکالی نمی‌بینند." گفتم: "شما چه می‌گویید؟" فرمود: "باید بهای آن را بدهند."

[رقم الحدیث الکلی: 17148 - رقم الحدیث الباب: 3]

17148- 3- ⁽¹⁾مُحَمَّدُ بْنُ یَعْقُوبَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ یَحْیَی عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنْ صَفْوَانَ بْنِ یَحْیَی عَنْ أَبِی الْحَسَنِ الرِّضَا ع قَالَ: مَنْ أَصَابَ طَیْراً فِی الْحَرَمِ وَ هُوَ مُحِلٌّ فَعَلَیْهِ الْقِیمَةُ وَ الْقِیمَةُ دِرْهَمٌ یَشْتَرِی عَلَفاً لِحَمَامِ الْحَرَمِ.

ترجمه:

حضرت رضا * : غیرمحرمی که پرنده ای را درحرم شکارکند باید قیمت آنرا دانه بخرد برای کبوترهای حرم .

[رقم الحدیث الکلی: 17149 - رقم الحدیث الباب: 4]

17149- 4- ⁽²⁾وَ عَنْهُ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ الْحُسَیْنِ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ إِسْمَاعِیلَ عَنْ صَالِحِ بْنِ عُقْبَةَ عَنِ الْحَارِثِ بْنِ الْمُغِیرَةِ عَنْ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ: سُئِلَ عَنْ رَجُلٍ أَکَلَ مِنْ بَیْضِ حَمَامِ الْحَرَمِ- وَ هُوَ مُحْرِمٌ قَالَ عَلَیْهِ لِکُلِّ بَیْضَةٍ دَمٌ وَ عَلَیْهِ ثَمَنُهَا سُدُسُ أَوْ رُبُعُ دِرْهَمٍ الْوَهْمُ مِنْ صَالِحٍ ثُمَّ قَالَ إِنَّ الدِّمَاءَ لَزِمَتْهُ لِأَکْلِهِ وَ هُوَ مُحْرِمٌ وَ إِنَّ الْجَزَاءَ لَزِمَهُ لِأَخْذِهِ بَیْضَ حَمَامِ الْحَرَمِ.

ترجمه:

[رقم الحدیث الکلی: 17150 - رقم الحدیث الباب: 5]

17150- 5- ⁽³⁾وَ عَنْ عَلِیِّ بْنِ إِبْرَاهِیمَ عَنْ أَبِیهِ وَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ إِسْمَاعِیلَ عَنِ الْفَضْلِ بْنِ شَاذَانَ جَمِیعاً عَنِ ابْنِ أَبِی عُمَیْرٍ عَنْ حَفْصِ بْنِ الْبَخْتَرِیِّ عَنْ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ: فِی الْحَمَامِ دِرْهَمٌ وَ فِی الْبَیْضَةِ رُبُعُ دِرْهَمٍ.

مُحَمَّدُ بْنُ الْحَسَنِ بِإِسْنَادِهِ عَنِ ابْنِ أَبِی عُمَیْرٍ مِثْلَهُ ⁽⁴⁾.

ترجمه:

حضرت صادق * : (قیمت) کبوتریک درهم وتخمش ربع درهم است .

[رقم الحدیث الکلی: 17151 - رقم الحدیث الباب: 6]

17151- 6- ⁽⁵⁾وَ بِإِسْنَادِهِ عَنِ الْحُسَیْنِ بْنِ سَعِیدٍ عَنِ ابْنِ فُضَیْلٍ عَنْ أَبِی الْحَسَنِ ع قَالَ: سَأَلْتُهُ عَنْ رَجُلٍ قَتَلَ حَمَامَةً مِنْ حَمَامِ الْحَرَمِ- وَ هُوَ غَیْرُ مُحْرِمٍ قَالَ عَلَیْهِ قِیمَتُهَا وَ هُوَ دِرْهَمٌ یَتَصَدَّقُ بِهِ أَوْ یَشْتَرِی طَعَاماً لِحَمَامِ الْحَرَمِ- وَ إِنْ قَتَلَهَا وَ هُوَ مُحْرِمٌ فِی الْحَرَمِ فَعَلَیْهِ شَاةٌ وَ قِیمَةُ الْحَمَامَةِ.

وَ رَوَاهُ الصَّدُوقُ بِإِسْنَادِهِ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ الْفُضَیْلِ مِثْلَهُ إِلَّا أَنَّهُ قَالَ وَ هُوَ فِی الْحَرَمِ غَیْرُ مُحْرِمٍ ⁽¹⁾

ترجمه:

ابْنِ فُضَیْلٍ : ازحضرت رضا * سوال کردم غیرمحرمی که کبوتری را درحرم شکارکند فرمودند : باید قیمت آنرا که یک درهم است صدقه بدهد یا دانه بخرد برای کبوترهای حرم واگرمحرم بوده ودرحرم باید یک گوسفند وقیمت کبمترآنرا بدهد .

[رقم الحدیث الکلی: 17152 - رقم الحدیث الباب: 7]

17152- 7- ⁽²⁾وَ بِإِسْنَادِهِ عَنْ مُوسَی بْنِ الْقَاسِمِ عَنْ صَفْوَانَ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ الْحَجَّاجِ قَالَ: سَأَلْتُ أَبَا عَبْدِ اللَّهِ ع عَنْ فَرْخَیْنِ مُسَرْوَلَیْنِ ذَبَحْتُهُمَا وَ أَنَا بِمَکَّةَ مُحِلٌّ فَقَالَ لِی لِمَ ذَبَحْتَهُمَا فَقُلْتُ جَاءَتْنِی بِهِمَا جَارِیَةُ قَوْمٍ مِنْ أَهْلِ مَکَّةَ- فَسَأَلَتْنِی أَنْ أَذْبَحَهُمَا ⁽³⁾فَظَنَنْتُ أَنِّی بِالْکُوفَةِ وَ لَمْ أَذْکُرِ الْحَرَمَ ⁽⁴⁾فَذَبَحْتُهُمَا فَقَالَ تَصَدَّقْ بِثَمَنِهِمَا فَقُلْتُ وَ کَمْ ثَمَنُهُمَا فَقَالَ دِرْهَمٌ خَیْرٌ مِنْ ثَمَنِهِمَا.

وَ رَوَاهُ الْکُلَیْنِیُّ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ إِسْمَاعِیلَ عَنِ الْفَضْلِ بْنِ شَاذَانَ وَ عَنْ أَبِی عَلِیٍّ الْأَشْعَرِیِّ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَبْدِ الْجَبَّارِ جَمِیعاً عَنْ صَفْوَانَ مِثْلَهُ إِلَّا أَنَّهُ قَالَ عَلَیْکَ قِیمَتُهُمَا فَقُلْتُ کَمْ قِیمَتُهُمَا فَقَالَ دِرْهَمٌ وَ هُوَ خَیْرٌ مِنْهُمَا ⁽⁵⁾.

وَ رَوَاهُ الصَّدُوقُ بِإِسْنَادِهِ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ الْحَجَّاجِ مِثْلَهُ ⁽⁶⁾.

ترجمه:

از عبد الرحمن بن الحجاج روایت شده که گفت: از ابی عبدالله (ع) پرسیدم درباره دو جوجه‌ای که ذبح کرده بودم و در مکه محرم بودم. او از من پرسید: "چرا آن‌ها را ذبح کردی؟" گفتم: "آن‌ها را دختری از قبیله‌ای از اهل مکه به من آورد و از من خواست که آن‌ها را ذبح کنم. من فکر کردم که در کوفه هستم و یادم نبود که در حرم هستم، بنابراین آن‌ها را ذبح کردم." او فرمود: "باید بهای آن‌ها را صدقه دهی." گفتم: "چه مقدار است؟" فرمود: "یک درهم بهتر از بهای آن‌ها است.

[رقم الحدیث الکلی: 17153 - رقم الحدیث الباب: 8]

17153- 8- ⁽⁷⁾وَ عَنْهُ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ سَیْفٍ عَنْ مَنْصُورٍ قَالَ حَدَّثَنِی صَاحِبٌ لَنَا ثِقَةٌ قَالَ: کُنْتُ أَمْشِی فِی بَعْضِ طُرُقِ مَکَّةَ فَلَقِیَنِی إِنْسَانٌ فَقَالَ ⁽⁸⁾اذْبَحْ لِی هَذَیْنِ الطَّیْرَیْنِ فَذَبَحْتُهُمَا نَاسِیاً وَ أَنَا حَلَالٌ ثُمَّ سَأَلْتُ أَبَا

عَبْدِ اللَّهِ ع فَقَالَ عَلَیْکَ الثَّمَنُ.

ترجمه:

منصور گفت: یکی از دوستان مورد اعتماد ما به من گفت: "در یکی از مسیرهای مکه راه می‌رفتم و مردی به من برخورد و از من خواست که این دو پرنده را برای او ذبح کنم. من آن‌ها را ذبح کردم، در حالی که فراموش کرده بودم و در حالت حلال بودم. سپس از ابی عبدالله (ع) پرسیدم و او گفت: 'باید بهای آن‌ها را بپردازی.'

[رقم الحدیث الکلی: 17154 - رقم الحدیث الباب: 9]

17154- 9- ⁽¹⁾وَ عَنْهُ عَنِ الْجَرْمِیِّ عَنْهُمَا یَعْنِی عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ أَبِی حَمْزَةَ وَ دُرُسْتَ عَنِ ابْنِ مُسْکَانَ عَنْ أَبِی بَصِیرٍ عَنْ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ ع فِی حَدِیثٍ أَنَّهُ سَأَلَهُ عَمَّنْ قَتَلَ حَمَامَةً فِی الْحَرَمِ وَ هُوَ حَلَالٌ قَالَ عَلَیْهِ ثَمَنُهَا لَیْسَ عَلَیْهِ غَیْرُهُ.

ترجمه:

ابو بصیر از امام صادق (ع) در مورد کسی که در حال احرام نیست و در حرم پرنده‌ای (کبوتر) را می‌کشد، پرسید. امام صادق (ع) فرمود: «باید بهای آن را بپردازد و چیزی جز این بر عهده او نیست .

[رقم الحدیث الکلی: 17155 - رقم الحدیث الباب: 10]

17155- 10- ⁽²⁾وَ عَنْهُ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ عَنْ حَمَّادٍ عَنْ حَرِیزٍ عَنْ مُحَمَّدٍ قَالَ: سَأَلْتُ أَبَا عَبْدِ اللَّهِ ع عَنْ رَجُلٍ أُهْدِیَ إِلَیْهِ حَمَامٌ أَهْلِیٌّ جِی‌ءَ بِهِ وَ هُوَ فِی الْحَرَمِ مُحِلٌّ قَالَ إِنْ أَصَابَ مِنْهُ شَیْئاً فَلْیَتَصَدَّقْ مَکَانَهُ بِنَحْوٍ مِنْ ثَمَنِهِ.

أَقُولُ: وَ تَقَدَّمَ مَا یَدُلُّ عَلَی ذَلِکَ ⁽³⁾وَ یَأْتِی مَا یَدُلُّ عَلَیْهِ ⁽⁴⁾.

ترجمه:

محمد (راوی) گفت: از امام صادق (ع) پرسیدم درباره مردی که به او کبوتر اهلی هدیه داده شده است، و این در حالی است که او در حرم و در حال احلال (غیر محرم) است. امام صادق (ع) فرمود: «اگر از آن کبوتر چیزی خورد، باید به جای آن به مقدار تقریبی بهایش صدقه بدهد.»

11- بَابُ أَنَّ الْمُحْرِمَ إِذَا قَتَلَ حَمَامَةً فِی الْحَرَمِ لَزِمَهُ الْکَفَّارَتَانِ‌

اشارة

⁽⁵⁾11 بَابُ أَنَّ الْمُحْرِمَ إِذَا قَتَلَ حَمَامَةً فِی الْحَرَمِ لَزِمَهُ الْکَفَّارَتَانِ

ترجمه:

[رقم الحدیث الکلی: 17156 - رقم الحدیث الباب: 1]

17156- 1- ⁽⁶⁾مُحَمَّدُ بْنُ الْحَسَنِ بِإِسْنَادِهِ عَنِ الْحُسَیْنِ بْنِ سَعِیدٍ عَنِ ابْنِ فُضَیْلٍ عَنْ أَبِی الْحَسَنِ ع فِی حَدِیثٍ قَالَ: سَأَلْتُهُ عَنْ رَجُلٍ قَتَلَ حَمَامَةً قَالَ إِنْ قَتَلَهَا وَ هُوَ مُحْرِمٌ فَعَلَیْهِ شَاةٌ وَ قِیمَةُ الْحَمَامَةِ دِرْهَمٌ.

وَ رَوَاهُ الصَّدُوقُ بِإِسْنَادِهِ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ الْفُضَیْلِ مِثْلَهُ إِلَّا أَنَّهُ قَالَ قَتَلَ حَمَامَةً مِنْ حَمَامِ الْحَرَمِ وَ هُوَ مُحْرِمٌ قَالَ إِنْ قَتَلَهَا وَ هُوَ مُحْرِمٌ فِی الْحَرَمِ- فَعَلَیْهِ شَاةٌ وَ قِیمَةُ الْحَمَامَةِ دِرْهَمٌ ⁽¹⁾

ترجمه:

از ابن فضیل از امام کاظم (ع) در حدیثی نقل شده است: از ایشان درباره مردی که کبوتری را کشته است پرسیدم. فرمودند: اگر آن را در حالی که محرم (احرام‌بسته) است بکشد، بر او یک گوسفند و قیمت کبوتر که یک درهم است، واجب است.

[رقم الحدیث الکلی: 17157 - رقم الحدیث الباب: 2]

17157- 2- ⁽²⁾وَ بِإِسْنَادِهِ عَنْ مُوسَی بْنِ الْقَاسِمِ عَنِ الْجَرْمِیِّ عَنْهُمَا یَعْنِی مُحَمَّدَ بْنَ أَبِی حَمْزَةَ وَ دُرُسْتَ عَنِ ابْنِ مُسْکَانَ عَنْ أَبِی بَصِیرٍ عَنْ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ: سَأَلْتُهُ عَنْ مُحْرِمٍ قَتَلَ حَمَامَةً مِنْ حَمَامِ الْحَرَمِ- خَارِجاً مِنَ الْحَرَمِ قَالَ عَلَیْهِ شَاةٌ قُلْتُ فَإِنْ قَتَلَهَا فِی جَوْفِ الْحَرَمِ- قَالَ عَلَیْهِ شَاةٌ وَ قِیمَةُ الْحَمَامَةِ الْحَدِیثَ.

ترجمه:

از ابوبصیر از امام صادق (ع) نقل شده است: از ایشان پرسیدم درباره محرم (احرام‌بسته) که یک کبوتر از کبوتران حرم را خارج از حرم کشت، فرمودند: بر او یک گوسفند واجب است. گفتم: اگر آن را در داخل حرم کشت، فرمودند: بر او یک گوسفند و ارزش کبوتر واجب است.

[رقم الحدیث الکلی: 17158 - رقم الحدیث الباب: 3]

17158- 3- ⁽³⁾مُحَمَّدُ بْنُ یَعْقُوبَ عَنْ عَلِیِّ بْنِ إِبْرَاهِیمَ عَنْ أَبِیهِ عَنِ ابْنِ أَبِی عُمَیْرٍ عَنْ حَمَّادٍ عَنِ الْحَلَبِیِّ عَنْ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ: إِنْ قَتَلَ الْمُحْرِمُ حَمَامَةً فِی الْحَرَمِ- فَعَلَیْهِ شَاةٌ وَ ثَمَنُ الْحَمَامَةِ دِرْهَمٌ أَوْ شِبْهُهُ یَتَصَدَّقُ بِهِ أَوْ یُطْعِمُهُ حَمَامَ مَکَّةَ- فَإِنْ قَتَلَهَا فِی الْحَرَمِ وَ لَیْسَ بِمُحْرِمٍ فَعَلَیْهِ ثَمَنُهَا.

وَ رَوَاهُ الشَّیْخُ بِإِسْنَادِهِ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ یَعْقُوبَ مِثْلَهُ ⁽⁴⁾.

ترجمه:

از حلبی از امام صادق (ع) نقل شده است: اگر محرم (احرام‌بسته) یک کبوتر را در حرم بکشد، بر او یک گوسفند و قیمت کبوتر که یک درهم یا مشابه آن است، واجب است که صدقه بدهد یا به کبوتران مکه غذا دهد. پس اگر آن را در حرم بکشد و محرم نباشد، فقط قیمت آن بر او واجب است.

[رقم الحدیث الکلی: 17159 - رقم الحدیث الباب: 4]

17159- 4- ⁽⁵⁾مُحَمَّدُ بْنُ عَلِیِّ بْنِ الْحُسَیْنِ بِإِسْنَادِهِ عَنْ زُرَارَةَ بْنِ أَعْیَنَ عَنْ أَبِی جَعْفَرٍ ع قَالَ: إِذَا أَصَابَ الْمُحْرِمُ فِی الْحَرَمِ حَمَامَةً إِلَی أَنْ یَبْلُغَ الظَّبْیَ فَعَلَیْهِ دَمٌ یُهَرِیقُهُ وَ یَتَصَدَّقُ بِمِثْلِ ثَمَنِهِ أَیْضاً فَإِنْ أَصَابَ مِنْهُ وَ هُوَ حَلَالٌ فَعَلَیْهِ أَنْ یَتَصَدَّقَ بِمِثْلِ ثَمَنِهِ.

ترجمه:

از زرارة بن أعین از امام باقر (ع) نقل شده است: اگر محرم (احرام‌بسته) در حرم کبوتری تا گوزنی را بکشد، بر او واجب است که قربانی کند و همچنین به اندازه قیمت آن صدقه بدهد. پس اگر در حالی که محرم نیست از آنها بکشد، بر او واجب است که به اندازه قیمت آن صدقه بدهد.

[رقم الحدیث الکلی: 17160 - رقم الحدیث الباب: 5]

17160- 5- ⁽¹⁾وَ بِإِسْنَادِهِ عَنْ عَلِیِّ بْنِ أَبِی حَمْزَةَ عَنْ أَبِی بَصِیرٍ عَنْ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ ع فِی رَجُلٍ قَتَلَ طَیْراً مِنْ طَیْرِ ⁽²⁾الْحَرَمِ- وَ هُوَ مُحْرِمٌ فِی الْحَرَمِ قَالَ عَلَیْهِ شَاةٌ وَ قِیمَةُ الْحَمَامَةِ دِرْهَمٌ یَعْلِفُ بِهِ حَمَامَ الْحَرَمِ- وَ إِنْ کَانَ فَرْخاً فَعَلَیْهِ حَمَلٌ وَ قِیمَةُ الْفَرْخِ نِصْفُ دِرْهَمٍ یَعْلِفُ بِهِ حَمَامَ الْحَرَمِ.

أَقُولُ: وَ تَقَدَّمَ مَا یَدُلُّ عَلَی ذَلِکَ ⁽³⁾وَ یَأْتِی مَا یَدُلُّ عَلَیْهِ ⁽⁴⁾.

ترجمه:

از ابوبصیر از امام صادق (ع) نقل شده است: درباره مردی که پرنده‌ای از پرندگان حرم را بکشد، در حالی که محرم و در حرم است، فرمودند: بر او یک گوسفند واجب است و قیمت کبوتر یک درهم است که باید به کبوتران حرم غذا بدهد. و اگر جوجه‌ای را بکشد، بر او یک بره و قیمت جوجه که نصف درهم است، واجب است که با آن به کبوتران حرم غذا بدهد.

12- بَابُ أَنَّ الْحَمَامَ وَ نَحْوَهُ حَتَّی الْأَهْلِیِّ إِذَا أُدْخِلَ الْحَرَمَ وَجَبَ عَلَی مَنْ هُوَ مَعَهُ إِطْلَاقُهُ وَ إِنْ کَانَ مَقْصُوصَ الْجَنَاحِ وَجَبَ حِفْظُهُ وَ لَوْ بِالْإِیدَاعِ حَتَّی یَسْتَوِیَ رِیشُهُ ثُمَّ یُخَلِّیَ سَبِیلَهُ فَإ

اشارة

⁽⁵⁾12 بَابُ أَنَّ الْحَمَامَ وَ نَحْوَهُ حَتَّی الْأَهْلِیِّ إِذَا أُدْخِلَ الْحَرَمَ وَجَبَ عَلَی مَنْ هُوَ مَعَهُ إِطْلَاقُهُ وَ إِنْ کَانَ مَقْصُوصَ الْجَنَاحِ وَجَبَ حِفْظُهُ وَ لَوْ بِالْإِیدَاعِ حَتَّی یَسْتَوِیَ رِیشُهُ ثُمَّ یُخَلِّیَ سَبِیلَهُ فَإِنْ لَمْ یَفْعَلْ وَ تَلِفَ لَزِمَهُ فِدَاؤُهُ

ترجمه:

[رقم الحدیث الکلی: 17161 - رقم الحدیث الباب: 1]

17161- 1- ⁽⁶⁾مُحَمَّدُ بْنُ عَلِیِّ بْنِ الْحُسَیْنِ بِإِسْنَادِهِ عَنْ حَفْصِ بْنِ الْبَخْتَرِیِّ عَنْ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ ع فِیمَنْ أَصَابَ طَیْراً فِی الْحَرَمِ- قَالَ إِنْ کَانَ مُسْتَوِیَ الْجَنَاحِ فَلْیُخَلِّ عَنْهُ وَ إِنْ کَانَ غَیْرَ مُسْتَوٍ نَتَفَهُ وَ أَطْعَمَهُ وَ أَسْقَاهُ فَإِذَا اسْتَوَی جَنَاحَاهُ خَلَّی عَنْهُ.

ترجمه:

از حفص بن بختری از امام صادق (ع) نقل شده است: درباره کسی که پرنده‌ای را در حرم گرفته است، فرمودند: اگر پرنده بال‌هایش به طور کامل رشد کرده است، آن را آزاد کند. و اگر بال‌هایش به طور کامل رشد نکرده است، او را پرستاری کند، به او غذا و آب بدهد و هنگامی که بال‌هایش به طور کامل رشد کرد، آزادش کند

[رقم الحدیث الکلی: 17162 - رقم الحدیث الباب: 2]

17162- 2- ⁽⁷⁾وَ بِإِسْنَادِهِ عَنْ حَرِیزٍ عَنْ زُرَارَةَ أَنَّ الْحَکَمَ سَأَلَ أَبَا جَعْفَرٍ ع عَنْ رَجُلٍ أُهْدِیَ لَهُ فِی الْحَرَمِ- حَمَامَةٌ مَقْصُوصَةٌ فَقَالَ انْتِفْهَا

وَ أَحْسِنْ عَلَفَهَا حَتَّی إِذَا اسْتَوَی رِیشُهَا فَخَلِّ سَبِیلَهَا.

وَ رَوَاهُ الْکُلَیْنِیُّ عَنْ عَلِیٍّ عَنْ أَبِیهِ عَنْ حَمَّادِ بْنِ عِیسَی عَنْ حَرِیزٍ مِثْلَهُ ⁽¹⁾.

ترجمه:

از زراره نقل شده است که حَکم از امام باقر (ع) درباره مردی که در حرم به او یک کبوتر بال‌چیده هدیه داده شده است، پرسید. امام فرمودند: پرهایش را بچین و به خوبی به او غذا بده تا زمانی که پرهایش کامل شود، سپس آن را آزاد کن.

[رقم الحدیث الکلی: 17163 - رقم الحدیث الباب: 3]

17163- 3- ⁽²⁾وَ عَنْهُ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ مُسْلِمٍ قَالَ: سَأَلْتُ أَبَا عَبْدِ اللَّهِ ع عَنْ رَجُلٍ أُهْدِیَ إِلَیْهِ حَمَامٌ أَهْلِیٌّ وَ جِی‌ءَ بِهِ وَ هُوَ فِی الْحَرَمِ مُحِلٌّ قَالَ إِنْ أَصَابَ مِنْهُ شَیْئاً فَلْیَتَصَدَّقْ مَکَانَهُ بِنَحْوٍ مِنْ ثَمَنِهِ.

وَ رَوَاهُ الشَّیْخُ بِإِسْنَادِهِ عَنْ مُوسَی بْنِ الْقَاسِمِ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ عَنْ حَمَّادٍ عَنْ حَرِیزٍ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ مُسْلِمٍ مِثْلَهُ ⁽³⁾.

ترجمه:

از محمد بن مسلم نقل شده است که: از امام صادق (ع) درباره مردی که به او یک کبوتر اهلی هدیه داده شده و او در حرم است و محرم نیست، پرسیدم. امام فرمودند: اگر از آن چیزی مصرف کرد، باید به جای آن به اندازه قیمتش صدقه بدهد.

[رقم الحدیث الکلی: 17164 - رقم الحدیث الباب: 4]

17164- 4- ⁽⁴⁾وَ بِإِسْنَادِهِ عَنْ شِهَابِ بْنِ عَبْدِ رَبِّهِ قَالَ: قُلْتُ لِأَبِی عَبْدِ اللَّهِ ع إِنِّی أَتَسَحَّرُ بِفِرَاخٍ أُوتَی بِهَا مِنْ غَیْرِ مَکَّةَ- فَتُذْبَحُ فِی الْحَرَمِ فَأَتَسَحَّرُ بِهَا فَقَالَ بِئْسَ السَّحُورُ سَحُورُکَ أَ مَا عَلِمْتَ أَنَّ مَا دَخَلْتَ بِهِ الْحَرَمَ حَیّاً فَقَدْ حَرُمَ عَلَیْکَ ذَبْحُهُ وَ إِمْسَاکُهُ.

ترجمه:

از شهاب بن عبد ربه نقل شده است که: به امام صادق (ع) گفتم، برای سحری جوجه‌هایی که از خارج مکه آورده شده و در حرم ذبح می‌شوند، می‌خورم. امام فرمودند: سحری بدی است سحری تو! آیا نمی‌دانی که آنچه را زنده وارد حرم کرده‌ای، ذبح و نگه داشتن آن بر تو حرام است؟

[رقم الحدیث الکلی: 17165 - رقم الحدیث الباب: 5]

17165- 5- ⁽⁵⁾مُحَمَّدُ بْنُ یَعْقُوبَ عَنْ عَلِیِّ بْنِ إِبْرَاهِیمَ عَنْ أَبِیهِ وَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ إِسْمَاعِیلَ عَنِ الْفَضْلِ بْنِ شَاذَانَ جَمِیعاً عَنِ ابْنِ أَبِی عُمَیْرٍ عَنْ مُعَاوِیَةَ بْنِ عَمَّارٍ عَنْ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ: سَأَلْتُهُ عَنْ رَجُلٍ أُهْدِیَ لَهُ حَمَامٌ أَهْلِیٌّ وَ هُوَ فِی الْحَرَمِ- فَقَالَ إِنْ هُوَ أَصَابَ مِنْهُ شَیْئاً فَلْیَتَصَدَّقْ بِثَمَنِهِ نَحْواً مِمَّا کَانَ یَسْوَی فِی الْقِیمَةِ.

ترجمه:

ازمُعَاوِیَةَ بْنِ عَمَّارٍنقل شده است که: از امام صادق (ع) درباره مردی که به او یک کبوتر اهلی هدیه داده شده و او در حرم است پرسیدم. امام فرمودند: اگر از آن چیزی مصرف کرد، باید به جای آن به اندازه قیمتش صدقه بدهد.

[رقم الحدیث الکلی: 17166 - رقم الحدیث الباب: 6]

17166- 6- ⁽⁶⁾وَ عَنْ بَعْضِ أَصْحَابِنَا عَنْ أَبِی جَرِیرٍ الْقُمِّیِّ قَالَ: قُلْتُ لِأَبِی

الْحَسَنِ ع نَشْتَرِی الصُّقُورَ فَنُدْخِلُهَا الْحَرَمَ فَلَنَا ذَلِکَ فَقَالَ کُلُّ مَا أُدْخِلَ الْحَرَمَ مِنَ الطَّیْرِ مِمَّا یَصُفُّ جَنَاحَهُ فَقَدْ دَخَلَ مَأْمَنَهُ فَخَلِّ سَبِیلَهُ.

ترجمه:

از ابوجریر قمی نقل شده است که: به امام کاظم (ع) گفتم، ما شاهین‌ها را می‌خریم و آنها را به حرم می‌آوریم. آیا این کار برای ما جایز است؟ امام فرمودند: هر پرنده‌ای که وارد حرم شود و بال‌هایش را حرکت دهد، وارد پناهگاه امن خود شده است، پس آن را آزاد کنید.

[رقم الحدیث الکلی: 17167 - رقم الحدیث الباب: 7]

17167- 7- ⁽¹⁾عَنْ عِدَّةٍ مِنْ أَصْحَابِنَا عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنِ الْحُسَیْنِ بْنِ سَعِیدٍ عَنْ فَضَالَةَ عَنْ دَاوُدَ بْنِ فَرْقَدٍ قَالَ: کُنَّا عِنْدَ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ ع بِمَکَّةَ وَ دَاوُدُ بْنُ عَلِیٍّ بِهَا فَقَالَ لِی أَبُو عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ لِی دَاوُدُ بْنُ عَلِیٍّ- مَا تَقُولُ یَا أَبَا عَبْدِ اللَّهِ فِی قَمَارِیَّ اصْطَدْنَاهَا وَ قَصَّیْنَاهَا ⁽²⁾فَقُلْتُ تُنْتَفُ وَ تُعْلَفُ فَإِذَا اسْتَوَتْ خُلِّیَ سَبِیلُهَا.

ترجمه:

از داود بن فَرْقَد نقل شده است که: ما در مکه نزد امام صادق (ع) بودیم و داود بن علی نیز آنجا بود. امام صادق (ع) به من گفت: داود بن علی به من گفت درباره قمریهائ (کبوتری) که شکار کرده‌ایم و بال‌هایشان را چیده‌ایم) چه می‌گوید؟ گفتم: باید پرهایشان را بچینند و به آنها غذا بدهند، و هنگامی که پرهایشان کامل شد، باید آزادشان کنند.

[رقم الحدیث الکلی: 17168 - رقم الحدیث الباب: 8]

17168- 8- ⁽³⁾وَ عَنْهُمْ عَنْ سَهْلِ بْنِ زِیَادٍ عَنِ ابْنِ مَحْبُوبٍ عَنِ ابْنِ رِئَابٍ عَنِ ابْنِ بُکَیْرٍ قَالَ: سَأَلْتُ أَحَدَهُمَا ع عَنْ رَجُلٍ أَصَابَ طَیْراً فِی الْحِلِّ- فَاشْتَرَاهُ فَأَدْخَلَهُ الْحَرَمَ فَمَاتَ فَقَالَ إِنْ کَانَ حِینَ أَدْخَلَهُ الْحَرَمَ- خَلَّی سَبِیلَهُ فَمَاتَ فَلَا شَیْ‌ءَ عَلَیْهِ وَ إِنْ کَانَ أَمْسَکَهُ حَتَّی مَاتَ عِنْدَهُ فِی الْحَرَمِ فَعَلَیْهِ الْفِدَاءُ.

ترجمه:

از ابن بُکَیر نقل شده است که: از یکی از آن دو امام (ع) درباره مردی پرسیدم که پرنده‌ای را در خارج از حرم گرفته و آن را خریداری کرده و به حرم آورده است و پرنده مرده است. امام فرمودند: اگر هنگام ورود به حرم، پرنده را آزاد کرده و سپس مرده باشد، بر او چیزی واجب نیست. اما اگر پرنده را نگه داشته و نزد او در حرم مرده باشد، بر او کفاره واجب است.

[رقم الحدیث الکلی: 17169 - رقم الحدیث الباب: 9]

17169- 9- ⁽⁴⁾وَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ یَحْیَی عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنِ ابْنِ مَحْبُوبٍ عَنْ عَلِیِّ بْنِ رِئَابٍ عَنْ بُکَیْرِ بْنِ أَعْیَنَ عَنْ أَحَدِهِمَا ع مِثْلَهُ إِلَّا أَنَّهُ قَالَ أَصَابَ ظَبْیاً ثُمَّ قَالَ فَمَاتَ الظَّبْیُ فِی الْحَرَمِ.

ترجمه:

بُکَیْرِ بْنِ أَعْیَنَ ازیکی ازدوامام علیهما السلام مثل همین روایت قبلی را نقل کرده ولی گفته اگرکسی آهوئ را وارد حرم کرد وسپس مرد ...

[رقم الحدیث الکلی: 17170 - رقم الحدیث الباب: 10]

17170- 10- ⁽⁵⁾وَ عَنِ الْحُسَیْنِ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنْ مُعَلَّی بْنِ مُحَمَّدٍ عَنِ الْوَشَّاءِ عَنْ مُثَنًّی قَالَ: خَرَجْنَا إِلَی مَکَّةَ فَاصْطَادَ النِّسَاءُ قُمْرِیَّةً مِنْ قَمَارِیِّ أَمَجَ- ⁽⁶⁾حَیْثُ بَلَغْنَا الْبَرِیدَ فَنَتَفَ النِّسَاءُ جَنَاحَیْهِ ⁽⁷⁾ثُمَّ دَخَلُوا بِهِ مَکَّةَ- فَدَخَلَ

أَبُو بَصِیرٍ عَلَی أَبِی عَبْدِ اللَّهِ ع فَأَخْبَرَهُ ⁽¹⁾فَقَالَ یَنْظُرُونَ امْرَأَةً لَا بَأْسَ بِهَا فَیُعْطُونَهَا الطَّیْرَ تَعْلِفُهُ وَ تُمْسِکُهُ حَتَّی إِذَا اسْتَوَی جَنَاحَاهُ خَلَّتْهُ.

ترجمه:

از مُثَنّی نقل شده است که: به مکه می‌رفتیم و زن‌ها یک قمری از قمری‌های منطقه امج را شکار کردند و هنگامی که به برید رسیدیم، زن‌ها بال‌هایش را چیدند و سپس آن را به مکه بردند. ابوبصیر نزد امام صادق (ع) رفت و ایشان را مطلع کرد. امام فرمودند: زنی که مشکلی ندارد پیدا کنند و پرنده را به او بدهند تا به آن غذا دهد و نگه دارد تا بال‌هایش کامل شود، سپس آن را آزاد کند.

[رقم الحدیث الکلی: 17171 - رقم الحدیث الباب: 11]

17171- 11- ⁽²⁾مُحَمَّدُ بْنُ الْحَسَنِ بِإِسْنَادِهِ عَنْ مُوسَی بْنِ الْقَاسِمِ عَنْ صَفْوَانَ بْنِ یَحْیَی عَنْ مُعَاوِیَةَ بْنِ عَمَّارٍ قَالَ: سَأَلْتُ أَبَا عَبْدِ اللَّهِ ع عَنْ طَائِرٍ أَهْلِیٍّ أُدْخِلَ الْحَرَمَ حَیّاً فَقَالَ لَا یُمَسُّ لِأَنَّ اللَّهَ تَعَالَی یَقُولُ وَ مَنْ دَخَلَهُ کانَ آمِناً ⁽³⁾.

وَ رَوَاهُ الصَّدُوقُ بِإِسْنَادِهِ عَنْ مُعَاوِیَةَ بْنِ عَمَّارٍ ⁽⁴⁾

وَ رَوَاهُ فِی الْعِلَلِ عَنْ أَبِیهِ عَنْ سَعْدٍ عَنْ أَیُّوبَ بْنِ نُوحٍ عَنْ صَفْوَانَ بْنِ یَحْیَی ⁽⁵⁾

وَ رَوَاهُ أَیْضاً عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ الْحَسَنِ عَنِ الْحُسَیْنِ بْنِ الْحَسَنِ بْنِ أَبَانٍ عَنِ الْحُسَیْنِ بْنِ سَعِیدٍ عَنْ فَضَالَةَ عَنْ حَمَّادٍ عَنْ مُعَاوِیَةَ مِثْلَهُ ⁽⁶⁾.

ترجمه:

از معاویة بن عمار نقل شده است که: از امام صادق (ع) درباره پرنده اهلی که زنده وارد حرم شده است، پرسیدم. امام فرمودند: به آن دست نزنید، زیرا خداوند متعال می‌فرماید: «و هر کس وارد آن (حرم) شود، در امان است.» (آل عمران 3:97).

[رقم الحدیث الکلی: 17172 - رقم الحدیث الباب: 12]

17172- 12- ⁽⁷⁾وَ عَنْهُ عَنْ صَفْوَانَ عَنْ مُعَاوِیَةَ بْنِ عَمَّارٍ قَالَ: قَالَ الْحَکَمُ بْنُ عُتَیْبَةَ سَأَلْتُ أَبَا جَعْفَرٍ ع مَا تَقُولُ فِی رَجُلٍ أُهْدِیَ لَهُ حَمَامٌ أَهْلِیٌّ وَ هُوَ فِی الْحَرَمِ مِنْ غَیْرِ الْحَرَمِ- فَقَالَ أَمَا إِنْ کَانَ مُسْتَوِیاً خَلَّیْتَ سَبِیلَهُ وَ إِنْ کَانَ غَیْرَ ذَلِکَ أَحْسَنْتَ إِلَیْهِ حَتَّی إِذَا اسْتَوَی رِیشُهُ خَلَّیْتَ سَبِیلَهُ.

وَ رَوَاهُ الْمُفِیدُ فِی الْمُقْنِعَةِ مُرْسَلًا ⁽⁸⁾

وَ کَذَا الَّذِی قَبْلَهُ.

ترجمه:

حَکَم بن عتیبه نقل کرده است که: از امام باقر (ع) پرسیدم: چه می‌گویید درباره مردی که به او کبوتر اهلی از خارج حرم در حالی که در حرم است، هدیه داده شده است؟ امام فرمودند: اگر پرهایش کامل باشد، آزادش کن و اگر چنین نباشد، به خوبی از او مراقبت کن تا وقتی که پرهایش کامل شود، سپس آزادش کن.

[رقم الحدیث الکلی: 17173 - رقم الحدیث الباب: 13]

17173- 13- ⁽¹⁾وَ عَنْهُ عَنْ صَفْوَانَ عَنْ مُثَنًّی عَنْ کَرِبٍ الصَّیْرَفِیِّ قَالَ: کُنَّا جَمِیعاً ⁽²⁾فَاشْتَرَیْنَا طَائِراً فَقَصَصْنَاهُ فَأَدْخَلْنَاهُ الْحَرَمَ ⁽³⁾فَعَابَ ذَلِکَ عَلَیْنَا أَصْحَابُنَا أَهْلُ مَکَّةَ- فَأَرْسَلَ کَرِبٌ إِلَی أَبِی عَبْدِ اللَّهِ ع یَسْأَلُهُ فَقَالَ اسْتَوْدِعْهُ رَجُلًا مِنْ أَهْلِ مَکَّةَ مُسْلِماً أَوِ امْرَأَةً ⁽⁴⁾فَإِذَا اسْتَوَی رِیشُهُ خَلَّوْا سَبِیلَهُ.

وَ رَوَاهُ الصَّدُوقُ بِإِسْنَادِهِ عَنِ الْمُثَنَّی ⁽⁵⁾

وَ رَوَاهُ الْکُلَیْنِیُّ عَنْ أَبِی عَلِیٍّ الْأَشْعَرِیِّ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَبْدِ الْجَبَّارِ عَنْ صَفْوَانَ بْنِ یَحْیَی عَنْ مَنْصُورِ بْنِ حَازِمٍ وَ مُثَنَّی بْنِ عَبْدِ السَّلَامِ ⁽⁶⁾عَنْ کَرِبٍ مِثْلَهُ إِلَّا أَنَّهُ قَالَ فَدَخَلْنَا بِهِ مَکَّةَ ⁽⁷⁾.

أَقُولُ: وَ تَقَدَّمَ مَا یَدُلُّ عَلَی ذَلِکَ ⁽⁸⁾وَ یَأْتِی مَا یَدُلُّ عَلَیْهِ ⁽⁹⁾.

ترجمه:

از کَرِب صیرفی نقل شده است که: ما گروهی بودیم و پرنده‌ای خریدیم و بال‌هایش را چیدیم و آن را به حرم بردیم. اهل مکه این کار را بر ما عیب گرفتند. کَرِب کسی را فرستاد تا از امام صادق (ع) درباره این موضوع بپرسد. امام فرمودند: آن پرنده را نزد مرد مسلمانی یا زنی از اهل مکه به امانت بگذارید، و هنگامی که پرهایش کامل شد، آزادش کنند.

13- بَابُ تَحْرِیمِ صَیْدِ الْحَرَمِ وَ حَمَامِهِ وَ لَوْ فِی الْحِلِّ وَ تَحْرِیمِ أَکْلِهِ وَ أَنَّ مَنْ نَتَفَ رِیشَةً مِنْ حَمَامِ الْحَرَمِ لَزِمَهُ صَدَقَةٌ بِالْیَدِ الْجَانِیَةِ

اشارة

⁽¹⁰⁾13 بَابُ تَحْرِیمِ صَیْدِ الْحَرَمِ وَ حَمَامِهِ وَ لَوْ فِی الْحِلِّ وَ تَحْرِیمِ أَکْلِهِ وَ أَنَّ مَنْ نَتَفَ رِیشَةً مِنْ حَمَامِ الْحَرَمِ لَزِمَهُ صَدَقَةٌ بِالْیَدِ الْجَانِیَةِ

ترجمه:

[رقم الحدیث الکلی: 17174 - رقم الحدیث الباب: 1]

17174- 1- ⁽¹¹⁾مُحَمَّدُ بْنُ عَلِیِّ بْنِ الْحُسَیْنِ بِإِسْنَادِهِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ سِنَانٍ أَنَّهُ

سَأَلَ أَبَا عَبْدِ اللَّهِ ع عَنْ قَوْلِ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ وَ مَنْ دَخَلَهُ کانَ آمِناً ⁽¹⁾قَالَ مَنْ دَخَلَ الْحَرَمَ مُسْتَجِیراً بِهِ کَانَ آمِناً ⁽²⁾مِنْ سَخَطِ اللَّهِ وَ مَنْ دَخَلَهُ ⁽³⁾مِنَ الْوَحْشِ وَ الطَّیْرِ کَانَ آمِناً مِنْ أَنْ یُهَاجَ أَوْ یُؤْذَی حَتَّی یَخْرُجَ مِنَ الْحَرَمِ.

وَ رَوَاهُ الْکُلَیْنِیُّ عَنْ عَلِیِّ بْنِ إِبْرَاهِیمَ عَنْ أَبِیهِ عَنِ ابْنِ مَحْبُوبٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ سِنَانٍ مِثْلَهُ ⁽⁴⁾.

ترجمه:

از عبدالله بن سنان نقل شده است که از امام صادق (ع) درباره قول خداوند عز و جل «و هر کس وارد آن (حرم) شود، در امان است» (آل عمران 3:97) پرسید. امام فرمودند: هر کس به حرم پناه بیاورد، از خشم خداوند در امان است و هر حیوان وحشی و پرنده‌ای که وارد حرم شود، از اذیت و آزار در امان است تا زمانی که از حرم خارج شود.

[رقم الحدیث الکلی: 17175 - رقم الحدیث الباب: 2]

17175- 2- ⁽⁵⁾وَ بِإِسْنَادِهِ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ حُمْرَانَ عَنْ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ عَنْ أَبِیهِ ع قَالَ: کُنْتُ مَعَ عَلِیِّ بْنِ الْحُسَیْنِ ع فِی الْحَرَمِ- فَرَآنِی أُوذِی الْخَطَاطِیفَ فَقَالَ یَا بُنَیَّ لَا تَقْتُلْهُنَّ وَ لَا تُؤْذِهِنَّ فَإِنَّهُنَّ لَا یُؤْذِینَ شَیْئاً.

أَقُولُ: هَذَا مَحْمُولٌ عَلَی کَوْنِ ذَلِکَ قَبْلَ التَّکْلِیفِ وَ النَّهْیُ عَلَی مَا بَعْدَهُ.

ترجمه:

از محمد بن حمران نقل شده است که امام صادق (ع) از پدرشان (ع) نقل کردند که فرمودند: با امام علی بن الحسین (ع) در حرم بودم. مرا دیدند که مزاحم پرستوها (یا پرندگان کوچک) می‌شوم. فرمودند: پسرم، آن‌ها را نکش و اذیت نکن، زیرا آن‌ها به کسی اذیت نمی‌رسانند.

می گویم :

این روایت به دوران قبل از رسیدن به سن تکلیف اشاره دارد و نهی امام بعد از آن بوده است.

[رقم الحدیث الکلی: 17176 - رقم الحدیث الباب: 3]

17176- 3- ⁽⁶⁾وَ فِی الْعِلَلِ عَنْ أَبِیهِ عَنْ سَعْدٍ عَنْ أَیُّوبَ بْنِ نُوحٍ عَنْ صَفْوَانَ بْنِ یَحْیَی عَنْ مُعَاوِیَةَ بْنِ عَمَّارٍ قَالَ: قَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ ع الصَّاعِقَةُ لَا تُصِیبُ الْمُؤْمِنَ فَقَالَ لَهُ رَجُلٌ فَإِنَّا قَدْ رَأَیْنَا فُلَاناً یُصَلِّی فِی الْمَسْجِدِ الْحَرَامِ فَأَصَابَتْهُ فَقَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ ع کَانَ یَرْمِی حَمَامَ الْحَرَمِ.

ترجمه:

از معاویه بن عمار نقل شده است که امام صادق (ع) فرمودند: صاعقه مؤمن را نمی‌زند. مردی گفت: ما دیده‌ایم که فلان شخص در مسجد الحرام مشغول نماز بود و به او صاعقه زد. امام صادق (ع) پاسخ دادند: او به کبوتران حرم سنگ می‌زد.

[رقم الحدیث الکلی: 17177 - رقم الحدیث الباب: 4]

17177- 4- ⁽¹⁾مُحَمَّدُ بْنُ الْحَسَنِ بِإِسْنَادِهِ عَنْ مُوسَی بْنِ الْقَاسِمِ عَنْ عَلِیِّ بْنِ جَعْفَرٍ قَالَ: سَأَلْتُ أَخِی مُوسَی ع عَنْ حَمَامِ الْحَرَمِ یُصَادُ فِی الْحِلِّ- فَقَالَ لَا یُصَادُ حَمَامُ الْحَرَمِ- حَیْثُ کَانَ إِذَا عُلِمَ أَنَّهُ مِنْ حَمَامِ الْحَرَمِ.

ترجمه:

از علی بن جعفر نقل شده است که: از برادرم موسی (ع) درباره کبوتران حرم که در خارج از حرم شکار می‌شوند، پرسیدم. ایشان فرمودند: کبوتران حرم نباید شکار شوند، حتی اگر در خارج از حرم شکار شده باشند، اگر معلوم شود که از کبوتران حرم هستند.

[رقم الحدیث الکلی: 17178 - رقم الحدیث الباب: 5]

17178- 5- ⁽²⁾وَ عَنْهُ عَنْ صَفْوَانَ عَنِ ابْنِ مُسْکَانَ عَنْ إِبْرَاهِیمَ بْنِ مَیْمُونٍ عَنْ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ: مَنْ نَتَفَ رِیشَةً ⁽³⁾مِنْ حَمَامِ الْحَرَمِ- یَتَصَدَّقُ بِصَدَقَةٍ عَلَی مِسْکِینٍ وَ یُعْطِی بِالْیَدِ الَّتِی نَتَفَ بِهَا ⁽⁴⁾.

مُحَمَّدُ بْنُ یَعْقُوبَ عَنْ أَبِی عَلِیٍّ الْأَشْعَرِیِّ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَبْدِ الْجَبَّارِ عَنْ صَفْوَانَ عَنِ ابْنِ مُسْکَانَ مِثْلَهُ إِلَّا أَنَّهُ قَالَ مَنْ نَتَفَ حَمَامَةً مِنْ حَمَامِ الْحَرَمِ ⁽⁵⁾.

وَ رَوَاهُ الشَّیْخُ أَیْضاً بِإِسْنَادِهِ عَنِ ابْنِ مُسْکَانَ ⁽⁶⁾

وَ رَوَاهُ الصَّدُوقُ بِإِسْنَادِهِ عَنْ إِبْرَاهِیمَ بْنِ مَیْمُونٍ ⁽⁷⁾

وَ رَوَاهُ فِی الْعِلَلِ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ الْحَسَنِ ⁽⁸⁾عَنِ الْحُسَیْنِ بْنِ الْحَسَنِ بْنِ أَبَانٍ عَنِ الْحُسَیْنِ بْنِ سَعِیدٍ عَنْ صَفْوَانَ بْنِ یَحْیَی عَنِ ابْنِ مُسْکَانَ مِثْلَهُ إِلَّا أَنَّهُ قَالَ نَتَفَ حَمَامَةً مِنْ حَمَامِ الْحَرَمِ ⁽⁹⁾

ترجمه:

از ابراهیم بن میمون نقل شده است که امام صادق (ع) فرمودند: کسی که حتی یک پر از کبوتران حرم بچیند، باید به یک مسکین صدقه بدهد و با دستی که پر را چیده است، صدقه را بدهد.

[رقم الحدیث الکلی: 17179 - رقم الحدیث الباب: 6]

17179- 6- ⁽¹⁾وَ عَنْ عَلِیِّ بْنِ إِبْرَاهِیمَ عَنْ أَبِیهِ وَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ یَحْیَی عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدٍ جَمِیعاً عَنِ ابْنِ أَبِی عُمَیْرٍ عَنْ حَمَّادٍ عَنِ الْحَلَبِیِّ عَنْ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ: لَا تَسْتَحِلَّنَّ شَیْئاً مِنَ الصَّیْدِ وَ أَنْتَ حَرَامٌ وَ لَا وَ أَنْتَ حَلَالٌ فِی الْحَرَمِ الْحَدِیثَ.أَقُولُ: وَ تَقَدَّمَ مَا یَدُلُّ عَلَی ذَلِکَ فِی تُرُوکِ الْإِحْرَامِ ⁽²⁾وَ یَأْتِی مَا یَدُلُّ عَلَیْهِ ⁽³⁾.

ترجمه:

از حلبی نقل شده است که امام صادق (ع) فرمودند: هیچ‌یک از شکارها را حلال ندان، در حالی که تو در حال احرام هستی و نیز در حالی که تو در حرم هستی، حتی اگر محرم نباشی.

14- بَابُ تَحْرِیمِ إِخْرَاجِ حَمَامِ الْحَرَمِ وَ سَائِرِ الطَّیْرِ وَ الصَّیْدِ مِنْهُ وَ وُجُوبِ رَدِّهِ إِلَی الْحَرَمِ وَ لُزُومِ ثَمَنِهِ أَوْ فِدَائِهِ لَوْ تَلِفَ قَبْلَهُ‌

اشارة

⁽⁴⁾14 بَابُ تَحْرِیمِ إِخْرَاجِ حَمَامِ الْحَرَمِ وَ سَائِرِ الطَّیْرِ وَ الصَّیْدِ مِنْهُ وَ وُجُوبِ رَدِّهِ إِلَی الْحَرَمِ وَ لُزُومِ ثَمَنِهِ أَوْ فِدَائِهِ لَوْ تَلِفَ قَبْلَهُ

ترجمه:

[رقم الحدیث الکلی: 17180 - رقم الحدیث الباب: 1]

17180- 1- ⁽⁵⁾مُحَمَّدُ بْنُ الْحَسَنِ بِإِسْنَادِهِ عَنْ عَلِیِّ بْنِ جَعْفَرٍ عَنْ مُوسَی بْنِ جَعْفَرٍ ع قَالَ: سَأَلْتُهُ عَنْ رَجُلٍ خَرَجَ بِطَیْرٍ مِنْ مَکَّةَ- حَتَّی وَرَدَ بِهِ الْکُوفَةَ کَیْفَ یَصْنَعُ قَالَ یَرُدُّهُ إِلَی مَکَّةَ- فَإِنْ مَاتَ تَصَدَّقَ بِثَمَنِهِ.

ترجمه:

از علی بن جعفر نقل شده است که از موسی بن جعفر (ع) دربارهٔ مردی که پرنده‌ای را از مکه بیرون برده و به کوفه برده است، پرسیدم. او (ع) پاسخ داد: «او باید آن پرنده را به مکه بازگرداند، و اگر پرنده بمیرد، باید به اندازهٔ قیمت آن صدقه بدهد.»

[رقم الحدیث الکلی: 17181 - رقم الحدیث الباب: 2]

17181- 2- ⁽⁶⁾وَ بِإِسْنَادِهِ عَنْ مُوسَی بْنِ الْقَاسِمِ عَنْ عَلِیِّ بْنِ جَعْفَرٍ قَالَ: سَأَلْتُ أَخِی مُوسَی ع عَنْ رَجُلٍ أَخْرَجَ حَمَامَةً مِنْ حَمَامِ الْحَرَمِ إِلَی الْکُوفَةِ أَوْ غَیْرِهَا قَالَ عَلَیْهِ أَنْ یَرُدَّهَا فَإِنْ مَاتَتْ فَعَلَیْهِ ثَمَنُهَا یَتَصَدَّقُ بِهِ.

وَ رَوَاهُ الصَّدُوقُ بِإِسْنَادِهِ عَنْ عَلِیِّ بْنِ جَعْفَرٍ ⁽¹⁾

وَ رَوَاهُ الْحِمْیَرِیُّ فِی قُرْبِ الْإِسْنَادِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الْحَسَنِ عَنْ جَدِّهِ عَلِیِّ بْنِ جَعْفَرٍ ⁽²⁾

وَ کَذَا الَّذِی قَبْلَهُ وَ رَوَاهُ عَلِیُّ بْنُ جَعْفَرٍ فِی کِتَابِهِ ⁽³⁾

وَ کَذَا الَّذِی قَبْلَهُ.

ترجمه:

از علی بن جعفر نقل شده است که از برادرش موسی بن جعفر (ع) دربارهٔ مردی که کبوتری ازکبوترهای حرم را به کوفه یا جای دیگری برده است، پرسیدم. او (ع) پاسخ داد: «او باید آن پرنده را به حرم بازگرداند، و اگر پرنده بمیرد، باید به اندازهٔ قیمت آن صدقه بدهد.

[رقم الحدیث الکلی: 17182 - رقم الحدیث الباب: 3]

17182- 3- ⁽⁴⁾وَ عَنْهُ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ یَعْنِی ابْنَ أَبِی نَجْرَانَ عَنْ صَفْوَانَ بْنِ یَحْیَی عَنِ الْعِیصِ بْنِ الْقَاسِمِ قَالَ: سَأَلْتُ أَبَا عَبْدِ اللَّهِ ع عَنْ شِرَاءِ الْقَمَارِیِّ یُخْرَجُ مِنْ مَکَّةَ وَ الْمَدِینَةِ- فَقَالَ مَا أُحِبُّ أَنْ یُخْرَجَ مِنْهَا ⁽⁵⁾شَیْ‌ءٌ.

وَ رَوَاهُ الصَّدُوقُ بِإِسْنَادِهِ عَنْ صَفْوَانَ بْنِ یَحْیَی ⁽⁶⁾

أَقُولُ: حُکْمُ الْمَدِینَةِ مَحْمُولٌ عَلَی الْکَرَاهَةِ لِمَا یَأْتِی ⁽⁷⁾.

ترجمه:

عیسی بن قاسم گفت: از امام ابو عبد الله (ع) درباره خرید قُمری که از مکه و مدینه خارج می‌شود پرسیدم. امام (ع) فرمود: «من دوست ندارم که این قُمری‌ها از آنجا خارج شوند.»

[رقم الحدیث الکلی: 17183 - رقم الحدیث الباب: 4]

17183- 4- ⁽⁸⁾وَ عَنْهُ عَنْ مُحَسِّنٍ عَنْ یُونُسَ بْنِ یَعْقُوبَ قَالَ: أَرْسَلْتُ إِلَی أَبِی الْحَسَنِ ع قَالَ قُلْتُ: لَهُ حَمَامٌ أَخْرُجُ بِهَا مِنَ الْمَدِینَةِ إِلَی مَکَّةَ ثُمَّ أُخْرِجُهَا مِنْ مَکَّةَ إِلَی الْکُوفَةِ- قَالَ لَهُ أَرَی أَنَّهُنَّ کُنَّ فُرْهَةً ⁽⁹⁾قُلْ لَهُ أَنْ یَذْبَحَ عَنْ کُلِّ طَیْرٍ شَاةً.

وَ رَوَاهُ الْکُلَیْنِیُّ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ یَحْیَی عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنِ ابْنِ فَضَّالٍ عَنْ یُونُسَ بْنِ یَعْقُوبَ ⁽¹⁰⁾

وَ رَوَاهُ الْحِمْیَرِیُّ فِی قُرْبِ الْإِسْنَادِ عَنِ السِّنْدِیِّ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنْ یُونُسَ بْنِ یَعْقُوبَ نَحْوَهُ ⁽¹⁾.

ترجمه:

یونس بن یعقوب گفت: من پیامی به امام ابی الحسن (ع) فرستادم و گفتم: من حَمَام‌هایی از مدینه به مکه بردم و سپس آن‌ها را از مکه به کوفه آوردم. امام (ع) فرمود: فکر می‌کنم که این‌ها فرهه باشند، به او بگو که برای هر پرنده باید یک گوسفند ذبح کند.»

[رقم الحدیث الکلی: 17184 - رقم الحدیث الباب: 5]

17184- 5- ⁽²⁾وَ بِإِسْنَادِهِ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ أَحْمَدَ بْنِ یَحْیَی عَنْ یَعْقُوبَ بْنِ یَزِیدَ عَنْ بَعْضِ رِجَالِهِ عَنْ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ: إِذَا أَدْخَلْتَ الطَّیْرَ الْمَدِینَةَ- فَجَائِزٌ لَکَ أَنْ تُخْرِجَهُ مِنْهَا مَا أَدْخَلْتَ وَ إِذَا أَدْخَلْتَ مَکَّةَ فَلَیْسَ لَکَ أَنْ تُخْرِجَهُ.

ترجمه:

از یعقوب بن یزید از برخی رجال او از امام ابی عبدالله (ع) نقل شده است که فرمود: اگر پرنده‌ای را به مدینه وارد کنی، مجاز هستی که آن را از مدینه خارج کنی، اما اگر آن را به مکه وارد کنی، حق نداری آن را از مکه خارج کنی.»

[رقم الحدیث الکلی: 17185 - رقم الحدیث الباب: 6]

17185- 6- ⁽³⁾مُحَمَّدُ بْنُ یَعْقُوبَ عَنْ عَلِیِّ بْنِ إِبْرَاهِیمَ عَنْ أَبِیهِ وَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ یَحْیَی عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدٍ جَمِیعاً عَنِ ابْنِ أَبِی عُمَیْرٍ عَنْ حَمَّادٍ عَنِ الْحَلَبِیِّ عَنْ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ ع أَنَّهُ سُئِلَ عَنِ الصَّیْدِ یُصَادُ فِی الْحِلِّ- ثُمَّ یُجَاءُ بِهِ إِلَی الْحَرَمِ وَ هُوَ حَیٌّ قَالَ إِذَا أَدْخَلَهُ إِلَی الْحَرَمِ فَقَدْ حَرُمَ عَلَیْهِ أَکْلُهُ وَ إِمْسَاکُهُ فَلَا تَشْتَرِیَنَّ فِی الْحَرَمِ إِلَّا مَذْبُوحاً ذُبِحَ فِی الْحِلِّ- ثُمَّ جِی‌ءَ بِهِ إِلَی الْحَرَمِ مَذْبُوحاً فَلَا بَأْسَ بِهِ لِلْحَلَالِ.

ترجمه:

«از حلبی از امام ابی عبدالله (ع) نقل شده است که درباره صیدهایی که در حِلّ (خارج از حرم) شکار شده‌اند و سپس به حرم آورده می‌شوند، سؤال شد. امام (ع) فرمود: اگر آن را به حرم وارد کنی، دیگر نمی‌توانی آن را بخوری یا نگه‌داری. پس در حرم، فقط باید حیواناتی را خریداری کنی که در حِلّ ذبح شده باشند و سپس به حرم آورده شده باشند. در غیر این صورت، خریدن صید در حرم جایز نیست.»

[رقم الحدیث الکلی: 17186 - رقم الحدیث الباب: 7]

17186- 7- ⁽⁴⁾وَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ إِسْمَاعِیلَ عَنِ الْفَضْلِ بْنِ شَاذَانَ عَنْ صَفْوَانَ بْنِ یَحْیَی عَنْ مَنْصُورِ بْنِ حَازِمٍ قَالَ: قُلْتُ لِأَبِی عَبْدِ اللَّهِ ع أُهْدِیَ لَنَا طَائِرٌ مَذْبُوحٌ بِمَکَّةَ فَأَکَلَهُ أَهْلُنَا فَقَالَ لَا یَرَی بِهِ أَهْلُ مَکَّةَ بَأْساً قُلْتُ فَأَیَّ شَیْ‌ءٍ تَقُولُ أَنْتَ قَالَ عَلَیْهِمْ ثَمَنُهُ.

ترجمه:

«منصور بن حازم می‌گوید: به امام ابی عبدالله (ع) گفتم: طایری که در مکه ذبح شده بود، به ما هدیه داده شد و ما آن را خوردیم. امام (ع) فرمود: اهل مکه اشکالی نمی‌بینند. گفتم: پس شما چه نظری دارید؟ امام (ع) فرمود: بر آنها هزینه‌ی آن (طائر) واجب است.»

[رقم الحدیث الکلی: 17187 - رقم الحدیث الباب: 8]

17187- 8- ⁽⁵⁾مُحَمَّدُ بْنُ عَلِیِّ بْنِ الْحُسَیْنِ بِإِسْنَادِهِ عَنْ زُرَارَةَ أَنَّهُ سَأَلَ أَبَا عَبْدِ اللَّهِ ع عَنْ رَجُلٍ أَخْرَجَ طَیْراً مِنْ مَکَّةَ إِلَی الْکُوفَةِ قَالَ یَرُدُّهُ إِلَی مَکَّةَ.

وَ رَوَاهُ الْکُلَیْنِیُّ عَنْ عِدَّةٍ مِنْ أَصْحَابِنَا عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنِ الْحَسَنِ بْنِ عَلِیٍّ عَنْ مُثَنًّی الْحَنَّاطِ عَنْ زُرَارَةَ عَنْ أَبِی جَعْفَرٍ ع مِثْلَهُ إِلَّا أَنَّهُ قَالَ خَرَجَ بِطَیْرٍ ⁽¹⁾

ترجمه:

زُرَارَة می‌گوید: از امام ابی عبدالله (ع) درباره‌ی مردی که پرنده‌ای را از مکه به کوفه برده بود، پرسیدم. امام (ع) فرمود: او باید آن پرنده را به مکه برگرداند.

[رقم الحدیث الکلی: 17188 - رقم الحدیث الباب: 9]

17188- 9- ⁽²⁾وَ بِإِسْنَادِهِ عَنِ ابْنِ فَضَّالٍ عَنْ یُونُسَ بْنِ یَعْقُوبَ قَالَ: أَرْسَلْتُ إِلَی أَبِی الْحَسَنِ ع ⁽³⁾أَنَّ أَخاً لِی اشْتَرَی حَمَاماً مِنَ الْمَدِینَةِ فَذَهَبْنَا بِهَا مَعَنَا إِلَی مَکَّةَ- فَاعْتَمَرْنَا وَ أَقَمْنَا إِلَی الْحَجِّ ثُمَّ أَخْرَجْنَا الْحَمَامَ مَعَنَا مِنْ مَکَّةَ إِلَی الْکُوفَةِ- هَلْ عَلَیْنَا فِی ذَلِکَ شَیْ‌ءٌ فَقَالَ لِلرَّسُولِ أَظُنُّهُنَّ ⁽⁴⁾کُنَّ فُرْهَةً قُلْ لَهُ یَذْبَحْ عَنْ کُلِّ طَیْرٍ شَاةً.

وَ رَوَاهُ الْکُلَیْنِیُّ وَ الشَّیْخُ وَ الْحِمْیَرِیُّ کَمَا مَرَّ ⁽⁵⁾أَقُولُ: وَ تَقَدَّمَ مَا یَدُلُّ عَلَی ذَلِکَ ⁽⁶⁾وَ یَأْتِی مَا یَدُلُّ عَلَیْهِ ⁽⁷⁾.

ترجمه:

از یونس بن یعقوب نقل شده است که: به امام کاظم (ع) پیغامی فرستادم که برادرم کبوترانی از مدینه خریده و با خود به مکه بردیم. عمره انجام دادیم و تا حج در مکه ماندیم. سپس کبوتران را با خود از مکه به کوفه بردیم. آیا در این باره بر ما چیزی واجب است؟ امام به رسول گفتند (فکر می‌کنم کبوترها فُرْهَة بودند): به او بگو برای هر پرنده یک گوسفند قربانی کند.

15- بَابُ أَنَّ مَنْ رَبَطَ صَیْداً فِی الْحِلِّ فَدَخَلَ الْحَرَمَ لَمْ یَجُزْ إِخْرَاجُهُ‌

اشارة

⁽⁸⁾15 بَابُ أَنَّ مَنْ رَبَطَ صَیْداً فِی الْحِلِّ فَدَخَلَ الْحَرَمَ لَمْ یَجُزْ إِخْرَاجُهُ

ترجمه:

[رقم الحدیث الکلی: 17189 - رقم الحدیث الباب: 1]

17189- 1- ⁽⁹⁾مُحَمَّدُ بْنُ یَعْقُوبَ عَنْ عَلِیِّ بْنِ إِبْرَاهِیمَ عَنْ أَبِیهِ عَنِ ابْنِ مَحْبُوبٍ ⁽¹⁰⁾عَنْ مَالِکِ بْنِ عَطِیَّةَ عَنْ عَبْدِ الْأَعْلَی بْنِ أَعْیَنَ قَالَ: سَأَلْتُ

أَبَا عَبْدِ اللَّهِ ع عَنْ رَجُلٍ أَصَابَ صَیْداً فِی الْحِلِّ فَرَبَطَهُ إِلَی جَانِبِ الْحَرَمِ فَمَشَی الصَّیْدُ بِرِبَاطِهِ حَتَّی دَخَلَ الْحَرَمَ وَ الرِّبَاطُ فِی عُنُقِهِ فَاجْتَرَّهُ الرَّجُلُ بِحَبْلِهِ حَتَّی أَخْرَجَهُ مِنَ الْحَرَمِ- وَ الرَّجُلُ فِی الْحِلِّ فَقَالَ ثَمَنُهُ وَ لَحْمُهُ حَرَامٌ مِثْلُ الْمَیْتَةِ.

وَ رَوَاهُ الشَّیْخُ بِإِسْنَادِهِ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ أَحْمَدَ بْنِ یَحْیَی عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ الْحُسَیْنِ أَوْ غَیْرِهِ عَنِ ابْنِ مَحْبُوبٍ ⁽¹⁾

أَقُولُ: وَ تَقَدَّمَ مَا یَدُلُّ عَلَی ذَلِکَ ⁽²⁾.

ترجمه:

از عبد الأعلى بن عیّان نقل شده است که: از امام صادق (ع) درباره مردی پرسیدم که صید را در خارج از حرم شکار کرده و آن را به کنار حرم بسته است. صید به وسیله بند خود حرکت کرده و وارد حرم شده است، و مرد آن را با بند خود کشیده و از حرم بیرون آورده است، در حالی که خود در خارج از حرم است. امام فرمودند: قیمت و گوشت آن صید حرام است، همانند گوشت مردار.

16- بَابُ أَنَّ مَنْ أَغْلَقَ بَاباً عَلَی حَمَامٍ وَ فِرَاخٍ وَ بَیْضٍ فِی الْحَرَمِ أَوْ مُحْرِماً لَزِمَتْهُ الْکَفَّارَاتُ مَعَ التَّلَفِ‌

اشارة

⁽³⁾16 بَابُ أَنَّ مَنْ أَغْلَقَ بَاباً عَلَی حَمَامٍ وَ فِرَاخٍ وَ بَیْضٍ فِی الْحَرَمِ أَوْ مُحْرِماً لَزِمَتْهُ الْکَفَّارَاتُ مَعَ التَّلَفِ

ترجمه:

[رقم الحدیث الکلی: 17190 - رقم الحدیث الباب: 1]

17190- 1- ⁽⁴⁾مُحَمَّدُ بْنُ عَلِیِّ بْنِ الْحُسَیْنِ بِإِسْنَادِهِ عَنِ الْحَلَبِیِّ عَنْ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ ع فِی رَجُلٍ أَغْلَقَ بَابَ بَیْتٍ عَلَی طَیْرٍ مِنْ حَمَامِ الْحَرَمِ فَمَاتَ قَالَ یَتَصَدَّقُ بِدِرْهَمٍ أَوْ یُطْعِمُ بِهِ حَمَامَ الْحَرَمِ.

ترجمه:

از حلبی نقل شده است که امام صادق (ع) در مورد مردی که درب خانه‌ای را بر پرنده‌ای از حمام حرم بسته و آن پرنده مرده است، فرمودند: «او باید به اندازهٔ قیمت آن پرنده، صدقه بدهد یا از آن، حمام حرم را تغذیه کند.

[رقم الحدیث الکلی: 17191 - رقم الحدیث الباب: 2]

17191- 2- ⁽⁵⁾مُحَمَّدُ بْنُ الْحَسَنِ بِإِسْنَادِهِ عَنْ مُوسَی بْنِ الْقَاسِمِ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ یَعْنِی ابْنَ أَبِی نَجْرَانَ عَنْ حَمَّادِ بْنِ عِیسَی عَنْ إِبْرَاهِیمَ بْنِ عُمَرَ وَ سُلَیْمَانَ بْنِ خَالِدٍ قَالا قُلْنَا لِأَبِی عَبْدِ اللَّهِ ع رَجُلٌ أَغْلَقَ بَابَهُ عَلَی طَائِرٍ فَقَالَ إِنْ کَانَ أَغْلَقَ الْبَابَ بَعْدَ مَا أَحْرَمَ فَعَلَیْهِ شَاةٌ وَ إِنْ کَانَ أَغْلَقَ الْبَابَ قَبْلَ أَنْ یُحْرِمَ فَعَلَیْهِ ثَمَنُهُ.

وَ رَوَاهُ الصَّدُوقُ بِإِسْنَادِهِ عَنْ سُلَیْمَانَ بْنِ خَالِدٍ مِثْلَهُ إِلَّا أَنَّهُ قَالَ أَغْلَقَ بَابَهُ عَلَی طَیْرٍ فَمَاتَ ⁽¹⁾

ترجمه:

از سلیمان بن خالد نقل شده است که: به امام صادق (ع) گفتیم: مردی در حرم درب را بر پرنده‌ای بسته است. امام فرمودند: اگر او درب را بعد از این که احرام بسته، بسته باشد، بر او یک گوسفند واجب است. اما اگر درب را قبل از احرام بستن بسته باشد، بر او قیمت آن پرنده واجب است.

[رقم الحدیث الکلی: 17192 - رقم الحدیث الباب: 3]

17192- 3- ⁽²⁾وَ عَنْهُ عَنْ مُوسَی ⁽³⁾

أقول- و قد مر فی الحدیثین 4 من الباب 14 من هذه الأبواب.

ترجمه:

از یونس بن یعقوب نقل شده است که: از امام صادق (ع) درباره مردی پرسیدم که درب را بر کبوتران حرم، جوجه‌ها و تخم‌ها بسته است. امام فرمودند:

اگر درب را قبل از احرام بستن بسته باشد، بر او برای هر پرنده یک درهم، برای هر جوجه نیم درهم و برای هر تخم ربع درهم واجب است.

اما اگر درب را بعد از احرام بستن بسته باشد، بر او برای هر پرنده یک گوسفند، برای هر جوجه یک بره و اگر جوجه حرکت نکرده باشد، یک درهم، و برای هر تخم نیم درهم واجب است

[رقم الحدیث الکلی: 17193 - رقم الحدیث الباب: 4]

17193- 4- ⁽⁵⁾وَ عَنْهُ عَنْ صَفْوَانَ بْنِ یَحْیَی عَنْ زِیَادٍ الْوَاسِطِیِّ قَالَ: سَأَلْتُ أَبَا الْحَسَنِ ع عَنْ قَوْمٍ أَغْلَقُوا الْبَابَ عَلَی حَمَامٍ مِنْ حَمَامِ الْحَرَمِ فَقَالَ عَلَیْهِمْ قِیمَةُ کُلِّ طَائِرٍ دِرْهَمٌ یَشْتَرِی بِهِ عَلَفاً لِحَمَامِ الْحَرَمِ.

وَ رَوَاهُ الْکُلَیْنِیُّ عَنْ أَبِی عَلِیٍّ الْأَشْعَرِیِّ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَبْدِ الْجَبَّارِ عَنْ صَفْوَانَ بْنِ یَحْیَی عَنْ زِیَادٍ أَبِی الْحَسَنِ الْوَاسِطِیِّ عَنْ أَبِی إِبْرَاهِیمَ ع نَحْوَهُ إِلَّا أَنَّهُ قَالَ قَفَّلُوا الْبَابَ ⁽⁶⁾.

أَقُولُ: وَ تَقَدَّمَ مَا یَدُلُّ عَلَی ذَلِکَ ⁽⁷⁾وَ یَأْتِی مَا یَدُلُّ عَلَیْهِ ⁽⁸⁾.

ترجمه:

از زیاد واسطی نقل شده است که: از امام موسی بن جعفر (ع) درباره گروهی پرسیدم که درب را بر کبوتران حرم بسته‌اند. امام فرمودند: بر آن‌ها قیمت هر پرنده یک درهم است، که باید با آن درهم، علفی برای کبوتران حرم خریداری کنند.

17- بَابُ أَنَّ الْمُحْرِمَ إِذَا دَلَّ عَلَی صَیْدٍ مُحِلًّا أَوْ مُحْرِماً أَوْ أَشَارَ إِلَیْهِ فَقُتِلَ لَزِمَهُ الْفِدَاءُ

اشارة

⁽¹⁾17 بَابُ أَنَّ الْمُحْرِمَ إِذَا دَلَّ عَلَی صَیْدٍ مُحِلًّا أَوْ مُحْرِماً أَوْ أَشَارَ إِلَیْهِ فَقُتِلَ لَزِمَهُ الْفِدَاءُ

ترجمه:

[رقم الحدیث الکلی: 17194 - رقم الحدیث الباب: 1]

17194- 1- ⁽²⁾مُحَمَّدُ بْنُ یَعْقُوبَ عَنْ عَلِیِّ بْنِ إِبْرَاهِیمَ عَنْ أَبِیهِ وَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ یَحْیَی عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدٍ جَمِیعاً عَنِ ابْنِ أَبِی عُمَیْرٍ عَنْ حَمَّادٍ عَنِ الْحَلَبِیِّ عَنْ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ: لَا تَسْتَحِلَّنَّ شَیْئاً مِنَ الصَّیْدِ وَ أَنْتَ حَرَامٌ وَ لَا وَ أَنْتَ حَلَالٌ فِی الْحَرَمِ- وَ لَا تَدُلَّنَّ عَلَیْهِ مُحِلًّا وَ لَا مُحْرِماً فَیَصْطَادُوهُ وَ لَا تُشِرْ إِلَیْهِ فَیُسْتَحَلَّ مِنْ أَجْلِکَ فَإِنَّ فِیهِ فِدَاءً لِمَنْ تَعَمَّدَهُ.

ترجمه:

از حلبی نقل شده است که امام صادق (ع) فرمودند: «چیزی از صید را در حالی که احرام بسته‌ای حلال ندان و حتی اگر در حرم حلال باشی، صید را حلال ندان. همچنین، به هیچ‌کس، چه محرم و چه غیرمحرم، اشاره نکن که صید کند، و به آن نیز اشاره نکن که برای تو حلال شود. زیرا در این کار فدیه‌ای برای کسی که عمداً مرتکب شود، وجود دارد.»

[رقم الحدیث الکلی: 17195 - رقم الحدیث الباب: 2]

17195- 2- ⁽³⁾وَ عَنْ عَلِیٍّ عَنْ أَبِیهِ وَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ إِسْمَاعِیلَ عَنِ الْفَضْلِ بْنِ شَاذَانَ جَمِیعاً عَنِ ابْنِ أَبِی عُمَیْرٍ عَنْ حَفْصِ بْنِ الْبَخْتَرِیِّ عَنْ مَنْصُورِ بْنِ حَازِمٍ عَنْ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ: الْمُحْرِمُ لَا یَدُلُّ عَلَی الصَّیْدِ فَإِنْ دَلَّ عَلَیْهِ فَقُتِلَ فَعَلَیْهِ الْفِدَاءُ.

وَ رَوَاهُ الشَّیْخُ بِإِسْنَادِهِ عَنِ ابْنِ أَبِی عُمَیْرٍ إِلَّا أَنَّهُ تَرَکَ لَفْظَ فَقُتِلَ فِی مَوْضِعٍ.

وَ ذَکَرَهُ فِی آخَرَ ⁽⁴⁾وَ رَوَاهُ أَیْضاً بِإِسْنَادِهِ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ یَعْقُوبَ ⁽⁵⁾

أَقُولُ: وَ تَقَدَّمَ مَا یَدُلُّ عَلَی ذَلِکَ ⁽⁶⁾.

ترجمه:

از منصور بن حازم نقل شده است که امام صادق (ع) فرمودند: «محرم نباید به صید اشاره کند. اگر او به صید اشاره کند و صید کشته شود، بر او فدیه واجب است

18- بَابُ أَنَّهُ إِذَا اشْتَرَکَ اثْنَانِ أَوْ جَمَاعَةٌ مُحْرِمُونَ وَ لَوْ رِجَالًا وَ نِسَاءً فِی قَتْلِ صَیْدٍ عَمْداً أَوِ الْأَکْلِ مِنْهُ لَزِمَ کُلَّ وَاحِدٍ مِنْهُمْ فِدَاءٌ کَامِلٌ‌

اشارة

⁽¹⁾18 بَابُ أَنَّهُ إِذَا اشْتَرَکَ اثْنَانِ أَوْ جَمَاعَةٌ مُحْرِمُونَ وَ لَوْ رِجَالًا وَ نِسَاءً فِی قَتْلِ صَیْدٍ عَمْداً أَوِ الْأَکْلِ مِنْهُ لَزِمَ کُلَّ وَاحِدٍ مِنْهُمْ فِدَاءٌ کَامِلٌ

ترجمه:

[رقم الحدیث الکلی: 17196 - رقم الحدیث الباب: 1]

17196- 1- ⁽²⁾مُحَمَّدُ بْنُ الْحَسَنِ بِإِسْنَادِهِ عَنِ الْحُسَیْنِ بْنِ سَعِیدٍ عَنْ فَضَالَةَ عَنْ مُعَاوِیَةَ بْنِ عَمَّارٍ عَنْ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ: إِذَا اجْتَمَعَ قَوْمٌ عَلَی صَیْدٍ وَ هُمْ مُحْرِمُونَ فِی صَیْدِهِ أَوْ أَکَلُوا مِنْهُ فَعَلَی کُلِّ وَاحِدٍ مِنْهُمْ قِیمَتُهُ.

وَ رَوَاهُ الْکُلَیْنِیُّ عَنْ عَلِیِّ بْنِ إِبْرَاهِیمَ عَنْ أَبِیهِ عَنِ ابْنِ أَبِی عُمَیْرٍ عَنْ مُعَاوِیَةَ بْنِ عَمَّارٍ مِثْلَهُ ⁽³⁾.

ترجمه:

از معاویة بن عمار نقل شده است که امام صادق (ع) فرمودند: «اگر گروهی بر صیدی جمع شوند و آن‌ها محرم باشند و از آن صید بخورند، بر هر یک از آن‌ها قیمت صید واجب است.

[رقم الحدیث الکلی: 17197 - رقم الحدیث الباب: 2]

17197- 2- ⁽⁴⁾وَ بِإِسْنَادِهِ عَنْ مُوسَی بْنِ الْقَاسِمِ عَنْ عَلِیِّ بْنِ جَعْفَرٍ عَنْ أَخِیهِ مُوسَی بْنِ جَعْفَرٍ ع عَنْ قَوْمٍ اشْتَرَوْا ظَبْیاً فَأَکَلُوا مِنْهُ جَمِیعاً وَ هُمْ حُرُمٌ مَا عَلَیْهِمْ قَالَ عَلَی کُلِّ مَنْ أَکَلَ مِنْهُمْ فِدَاءُ صَیْدٍ کُلِّ إِنْسَانٍ مِنْهُمْ عَلَی حِدَتِهِ فِدَاءُ صَیْدٍ کَامِلًا.

وَ رَوَاهُ الْحِمْیَرِیُّ فِی قُرْبِ الْإِسْنَادِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الْحَسَنِ عَنْ جَدِّهِ عَلِیِّ بْنِ جَعْفَرٍ عَنْ أَخِیهِ مُوسَی بْنِ جَعْفَرٍ ع قَالَ: سَأَلْتُهُ عَنْ رِجَالٍ وَ نِسَاءٍ مُحْرِمِینَ اشْتَرَوْا ظَبْیاً ثُمَّ ذَکَرَ مِثْلَهُ ⁽⁵⁾

ترجمه:

علی بن جعفر از برادرش موسی بن جعفر (ع) نقل می‌کند که گروهی از مردم، ظبی (نوعی گوزن) را خریدند و از آن خوردند در حالی که در حال احرام بودند. امام موسی بن جعفر (ع) فرمود: بر هر یک از کسانی که از آن خوردند، فدای صید لازم است؛ یعنی هر فرد از آن‌ها باید فدای کامل صید را بپردازد.

[رقم الحدیث الکلی: 17198 - رقم الحدیث الباب: 3]

17198- 3- ⁽¹⁾وَ عَنْهُ عَنْ إِبْرَاهِیمَ بْنِ أَبِی سَمَّاکٍ ⁽²⁾عَنْ مُعَاوِیَةَ بْنِ عَمَّارٍ عَنْ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ ع فِی حَدِیثٍ قَالَ: وَ أَیُّ قَوْمٍ اجْتَمَعُوا عَلَی صَیْدٍ فَأَکَلُوا مِنْهُ فَإِنَّ عَلَی کُلِّ إِنْسَانٍ مِنْهُمْ قِیمَةً ⁽³⁾فَإِنِ اجْتَمَعُوا ⁽⁴⁾فِی صَیْدٍ فَعَلَیْهِمْ مِثْلُ ذَلِکَ.

ترجمه:

معاویه بن عمار از ابو عبد الله (ع) نقل می‌کند که در حدیثی فرمود: «اگر گروهی از مردم به طور مشترک بر روی صید (حیوانی که شکار کرده‌اند) جمع شوند و از آن بخورند، بر هر یک از آن‌ها باید به اندازه‌ی ارزش صید، فدیه پرداخت کنند. اگر چند نفر در صید شریک شوند، بر هر یک از آن‌ها نیز باید به همین میزان فدیه پرداخت شود.»

[رقم الحدیث الکلی: 17199 - رقم الحدیث الباب: 4]

17199- 4- ⁽⁵⁾وَ عَنْهُ عَنِ اللُّؤْلُؤِیِّ عَنِ الْحَسَنِ بْنِ مَحْبُوبٍ عَنْ عَلِیِّ بْنِ رِئَابٍ وَ أَبِی جَمِیلَةَ جَمِیعاً عَنْ أَبَانِ بْنِ تَغْلِبَ قَالَ: سَأَلْتُ أَبَا عَبْدِ اللَّهِ ع عَنْ مُحْرِمِینَ ⁽⁶⁾أَصَابُوا فِرَاخَ نَعَامٍ فَذَبَحُوهَا وَ أَکَلُوهَا فَقَالَ عَلَیْهِمْ مَکَانَ کُلِّ فَرْخٍ أَصَابُوهُ وَ أَکَلُوهُ بَدَنَةٌ یَشْتَرِکُونَ فِیهِنَّ فَیَشْتَرُونَ عَلَی عَدَدِ الْفِرَاخِ وَ عَدَدِ الرِّجَالِ قُلْتُ فَإِنَّ مِنْهُمْ مَنْ لَا یَقْدِرُ عَلَی شَیْ‌ءٍ قَالَ یُقَوِّمُ بِحِسَابِ مَا یُصِیبُهُ مِنَ الْبُدْنِ وَ یَصُومُ لِکُلِّ بَدَنَةٍ ثَمَانِیَةَ عَشَرَ یَوْماً.

وَ رَوَاهُ الصَّدُوقُ بِإِسْنَادِهِ عَنْ عَلِیِّ بْنِ رِئَابٍ عَنْ أَبَانِ بْنِ تَغْلِبَ نَحْوَهُ إِلَی قَوْلِهِ عَدَدِ الرِّجَالِ ⁽⁷⁾

ترجمه:

ابان بن تغلب نقل می‌کند که از ابو عبد الله (ع) درباره‌ی محرمینی که جوجه‌های شترمرغی را شکار کرده و آنها را ذبح کرده و خورده‌اند، سؤال کردم. امام (ع) پاسخ داد: «برای هر جوجه‌ای که شکار کرده و خورده‌اند، باید یک بدنه (شتر بزرگ) فدیه دهند. آنها باید بر اساس تعداد جوجه‌ها و تعداد مردان، بدنه‌های لازم را خریداری کنند و در آن شریک شوند. اگر کسی نتواند فدیه بدهد، باید ارزش بدنه‌ها را به حساب آورد و به ازای هر بدنه، هجده روز روزه بگیرد.

[رقم الحدیث الکلی: 17200 - رقم الحدیث الباب: 5]

17200- 5- ⁽⁸⁾وَ عَنْهُ عَنْ عَلِیِّ بْنِ الْحَسَنِ الْجَرْمِیِّ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ أَبِی حَمْزَةَ وَ دُرُسْتَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مُسْکَانَ عَنْ أَبِی بَصِیرٍ عَنْ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ: سَأَلْتُهُ عَنْ قَوْمٍ مُحْرِمِینَ اشْتَرَوْا صَیْداً فَاشْتَرَکُوا فِیهِ

فَقَالَتْ رَفِیقَةٌ لَهُمُ اجْعَلُوا لِی فِیهِ ⁽¹⁾بِدِرْهَمٍ فَجَعَلُوا لَهَا فَقَالَ عَلَی کُلِّ إِنْسَانٍ مِنْهُمْ شَاةٌ.

وَ رَوَاهُ الصَّدُوقُ بِإِسْنَادِهِ عَنْ أَبِی بَصِیرٍ مِثْلَهُ ⁽²⁾

مُحَمَّدُ بْنُ یَعْقُوبَ عَنْ عِدَّةٍ مِنْ أَصْحَابِنَا عَنْ سَهْلِ بْنِ زِیَادٍ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ أَبِی نَصْرٍ عَنْ عَلِیِّ بْنِ أَبِی حَمْزَةَ عَنْ أَبِی بَصِیرٍ مِثْلَهُ إِلَّا أَنَّهُ قَالَ عَلَی کُلِّ إِنْسَانٍ مِنْهُمْ فِدَاءٌ ⁽³⁾

ترجمه:

ابو بصیر از ابو عبد الله (ع) نقل می‌کند که گفت: «از ایشان درباره‌ی گروهی از محرمین که صیدی را خریداری کرده و در آن شریک شدند، سؤال کردم. یکی از رفقای آنها گفت: "برای من از این صید، به اندازه‌ی یک درهم قرار دهید." پس آنها برای او آن مقدار را قرار دادند. امام (ع) گفت: "برای هر یک از آنها باید یک شاة (گوسفند) فدیه داده شود."»

[رقم الحدیث الکلی: 17201 - رقم الحدیث الباب: 6]

17201- 6- ⁽⁴⁾وَ عَنْ عَلِیِّ بْنِ إِبْرَاهِیمَ عَنْ أَبِیهِ وَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ إِسْمَاعِیلَ عَنِ الْفَضْلِ بْنِ شَاذَانَ جَمِیعاً عَنِ ابْنِ أَبِی عُمَیْرٍ وَ صَفْوَانَ بْنِ یَحْیَی جَمِیعاً عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ الْحَجَّاجِ قَالَ: سَأَلْتُ أَبَا الْحَسَنِ ع عَنْ رَجُلَیْنِ أَصَابَا صَیْداً وَ هُمَا مُحْرِمَانِ الْجَزَاءُ بَیْنَهُمَا أَوْ عَلَی کُلِّ وَاحِدٍ مِنْهُمَا جَزَاءٌ فَقَالَ لَا بَلْ عَلَیْهِمَا أَنْ یَجْزِیَ کُلُّ وَاحِدٍ مِنْهُمَا الصَّیْدَ قُلْتُ إِنَّ بَعْضَ أَصْحَابِنَا سَأَلَنِی عَنْ ذَلِکَ فَلَمْ أَدْرِ مَا عَلَیْهِ فَقَالَ إِذَا أُصِبْتُمْ بِمِثْلِ هَذَا فَلَمْ تَدْرُوا فَعَلَیْکُمْ بِالاحْتِیَاطِ ⁽⁵⁾حَتَّی تَسْأَلُوا عَنْهُ فَتَعْلَمُوا.

وَ عَنْ عَلِیِّ بْنِ إِبْرَاهِیمَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عِیسَی عَنْ یُونُسَ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ الْحَجَّاجِ مِثْلَهُ ⁽⁶⁾

وَ رَوَاهُ الشَّیْخُ بِإِسْنَادِهِ عَنْ عَلِیِّ بْنِ السِّنْدِیِّ عَنْ صَفْوَانَ مِثْلَهُ إِلَّا أَنَّهُ قَالَ فَقَالَ لَا بَلْ عَلَیْهِمَا جَمِیعاً وَ یَجْزِی کُلُّ وَاحِدٍ مِنْهُمَا الصَّیْدَ ⁽⁷⁾

ترجمه:

عبد الرحمن بن الحجاج از ابا الحسن (ع) نقل می‌کند که گفت: «از ایشان درباره‌ی دو نفر که صید را شکار کرده و هر دو محرم بودند، سؤال کردم. آیا جزا (فدیه) باید بین آنها تقسیم شود یا هر یک از آنها باید جداگانه فدیه بدهد؟ امام (ع) فرمودند: "بلکه هر یک از آنها باید فدیه صید را به طور جداگانه بدهد." گفتم: "برخی از دوستان ما از من در این مورد سؤال کرده بودند و من نمی‌دانستم که چه باید کرد." امام (ع) فرمودند: "اگر در چنین مواقعی قرار گرفتید و نمی‌دانید، باید با احتیاط عمل کنید تا زمانی که از آن موضوع مطمئن شوید و بپرسید."»

[رقم الحدیث الکلی: 17202 - رقم الحدیث الباب: 7]

17202- 7- ⁽¹⁾وَ عَنْ عِدَّةٍ مِنْ أَصْحَابِنَا عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنِ الْحَسَنِ بْنِ مَحْبُوبٍ عَنْ شِهَابٍ عَنْ زُرَارَةَ عَنْ أَحَدِهِمَا ع فِی مُحْرِمَیْنِ أَصَابَا صَیْداً فَقَالَ عَلَی کُلِّ وَاحِدٍ مِنْهُمَا الْفِدَاءُ.

وَ رَوَاهُ الصَّدُوقُ بِإِسْنَادِهِ عَنْ زُرَارَةَ وَ بُکَیْرٍ عَنْ أَحَدِهِمَا ع مِثْلَهُ ⁽²⁾.

ترجمه:

زُرَارَة از امام باقر (ع) یا امام صادق (ع) نقل می‌کند: «در مورد دو نفر از محرمین که صیدی را شکار کرده‌اند، امام (ع) فرمودند: بر هر یک از آنها (که صید را شکار کرده‌اند) فدیه‌ای (برای آن صید) واجب است.»

[رقم الحدیث الکلی: 17203 - رقم الحدیث الباب: 8]

17203- 8- ⁽³⁾وَ عَنْ أَبِی عَلِیٍّ الْأَشْعَرِیِّ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَبْدِ الْجَبَّارِ عَنْ صَفْوَانَ بْنِ یَحْیَی عَنِ الْحَکَمِ بْنِ أَیْمَنَ ⁽⁴⁾عَنْ یُوسُفَ الطَّاطَرِیِّ قَالَ: قُلْتُ لِأَبِی عَبْدِ اللَّهِ ع صَیْدٌ أَکَلَهُ قَوْمٌ مُحْرِمُونَ قَالَ عَلَیْهِمْ شَاةٌ شَاةٌ وَ لَیْسَ عَلَی الَّذِی ذَبَحَهُ إِلَّا شَاةٌ.

وَ رَوَاهُ الشَّیْخُ بِإِسْنَادِهِ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ یَعْقُوبَ ⁽⁵⁾

وَ رَوَاهُ الصَّدُوقُ بِإِسْنَادِهِ عَنْ یُوسُفَ الطَّاطَرِیِّ ⁽⁶⁾

أَقُولُ: وَ تَقَدَّمَ مَا یَدُلُّ عَلَی ذَلِکَ ⁽⁷⁾وَ یَأْتِی مَا یَدُلُّ عَلَیْهِ ⁽⁸⁾.

ترجمه:

یوسف الطاطری می‌گوید: «به ابو عبد الله (ع) گفتم: گروهی از محرمین صیدی را خوردند. امام (ع) فرمودند: "بر هر یک از آنها (که صید را خورده‌اند) باید یک شاة (گوسفند) فدیه بدهند و تنها بر کسی که آن صید را ذبح کرده است، یک شاة فدیه واجب است."

19- بَابُ أَنَّهُ إِذَا أَوْقَدَ جَمَاعَةٌ مُحْرِمُونَ نَاراً بِغَیْرِ قَصْدِ الصَّیْدِ فَوَقَعَ فِیهَا طَائِرٌ فَمَاتَ لَزِمَهُمْ فِدَاءٌ وَاحِدٌ دَمُ شَاةٍ بِالسَّوِیَّةِ وَ إِنْ أَوْقَدُوهَا بِقَصْدِ الصَّیْدِ لَزِمَ کُلَّ وَاحِدٍ مِنْهُمْ دَمُ شَاةٍ

اشارة

⁽¹⁾19 بَابُ أَنَّهُ إِذَا أَوْقَدَ جَمَاعَةٌ مُحْرِمُونَ نَاراً بِغَیْرِ قَصْدِ الصَّیْدِ فَوَقَعَ فِیهَا طَائِرٌ فَمَاتَ لَزِمَهُمْ فِدَاءٌ وَاحِدٌ دَمُ شَاةٍ بِالسَّوِیَّةِ وَ إِنْ أَوْقَدُوهَا بِقَصْدِ الصَّیْدِ لَزِمَ کُلَّ وَاحِدٍ مِنْهُمْ دَمُ شَاةٍ

ترجمه:

[رقم الحدیث الکلی: 17204 - رقم الحدیث الباب: 1]

17204- 1- ⁽²⁾مُحَمَّدُ بْنُ یَعْقُوبَ عَنْ عِدَّةٍ مِنْ أَصْحَابِنَا عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنِ الْحَسَنِ بْنِ مَحْبُوبٍ عَنْ أَبِی وَلَّادٍ الْحَنَّاطِ قَالَ: خَرَجْنَا سِتَّةَ نَفَرٍ مِنْ أَصْحَابِنَا إِلَی مَکَّةَ- فَأَوْقَدْنَا نَاراً عَظِیمَةً فِی بَعْضِ الْمَنَازِلِ أَرَدْنَا أَنْ نَطْرَحَ عَلَیْهَا لَحْماً نُکَبِّبُهُ ⁽³⁾وَ کُنَّا مُحْرِمِینَ فَمَرَّ بِنَا ⁽⁴⁾طَائِرٌ صَافٌّ قَالَ ⁽⁵⁾حَمَامَةٌ أَوْ شِبْهُهَا فَاحْتَرَقَتْ جَنَاحَاهُ ⁽⁶⁾فَسَقَطَ فِی النَّارِ فَمَاتَ فَاغْتَمَمْنَا لِذَلِکَ فَدَخَلْتُ عَلَی أَبِی عَبْدِ اللَّهِ ع بِمَکَّةَ- فَأَخْبَرْتُهُ وَ سَأَلْتُهُ فَقَالَ عَلَیْکُمْ فِدَاءٌ وَاحِدٌ دَمُ شَاةٍ تَشْتَرِکُونَ ⁽⁷⁾فِیهِ جَمِیعاً إِنْ کَانَ ذَلِکَ مِنْکُمْ ⁽⁸⁾عَلَی غَیْرِ تَعَمُّدٍ وَ لَوْ کَانَ ذَلِکَ مِنْکُمْ تَعَمُّداً لِیَقَعَ فِیهَا الصَّیْدُ فَوَقَعَ أُلْزِمَتْ کُلَّ رَجُلٍ مِنْکُمْ دَمُ شَاةٍ قَالَ أَبُو وَلَّادٍ وَ کَانَ ذَلِکَ مِنَّا قَبْلَ أَنْ نَدْخُلَ الْحَرَمَ.

وَ رَوَاهُ الشَّیْخُ بِإِسْنَادِهِ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ یَعْقُوبَ ⁽⁹⁾

أَقُولُ: وَ تَقَدَّمَ مَا یَدُلُّ عَلَی بَعْضِ الْمَقْصُودِ ⁽¹⁾.

ترجمه:

أبی ولاد الحناط نقل می‌کند:

ما شش نفر از اصحابمان به سوی مکه حرکت کردیم. در یکی از منازل، آتشی بزرگ روشن کردیم تا روی آن گوشت بپزیم و ما در حال احرام بودیم. پرنده‌ای، احتمالاً کبوتر یا چیزی شبیه به آن، از بالای ما گذشت و بال‌هایش در آتش سوخت و در آتش افتاد و مرد. از این موضوع ناراحت شدیم. به مکه رفتم و نزد امام صادق (ع) رفتم و او را مطلع کردم و از ایشان پرسیدم. امام (ع) فرمودند: "بر شما یک فدیه لازم است، یعنی یک قربانی شتر یا گوسفند که همگی در آن شریک باشید، اگر این کار از روی عمد نبوده باشد. اما اگر این کار از روی عمد بوده تا صید به آتش بیفتد، هر یک از شما باید یک قربانی شتر یا گوسفند بدهد." أبی ولاد گفت که این حادثه قبل از ورود ما به حرم اتفاق افتاده بود.

20- بَابُ أَنَّهُ إِذَا رَمَی مُحْرِمَانِ صَیْداً فَأَصَابَهُ أَحَدُهُمَا لَزِمَ کُلَّ وَاحِدٍ مِنْهُمَا فِدَاءٌ

اشارة

⁽²⁾20 بَابُ أَنَّهُ إِذَا رَمَی مُحْرِمَانِ صَیْداً فَأَصَابَهُ أَحَدُهُمَا لَزِمَ کُلَّ وَاحِدٍ مِنْهُمَا فِدَاءٌ

ترجمه:

[رقم الحدیث الکلی: 17205 - رقم الحدیث الباب: 1]

17205- 1- ⁽³⁾مُحَمَّدُ بْنُ الْحَسَنِ بِإِسْنَادِهِ عَنْ مُوسَی بْنِ الْقَاسِمِ عَنْ عَلِیِّ بْنِ رِئَابٍ عَنْ ضُرَیْسِ بْنِ أَعْیَنَ قَالَ: سَأَلْتُ أَبَا جَعْفَرٍ ع عَنْ رَجُلَیْنِ مُحْرِمَیْنِ رَمَیَا صَیْداً فَأَصَابَهُ أَحَدُهُمَا قَالَ عَلَی کُلِّ وَاحِدٍ مِنْهُمَا الْفِدَاءُ.

ترجمه:

ضرَیس بن أعیَن نقل می‌کند:

من از امام باقر (ع) درباره دو مردی که در حالت احرام بودند و به یک صید تیر انداختند و یکی از آنها به هدف برخورد کرد، پرسیدم. امام (ع) فرمودند: "بر هر یک از آنها فدیه (کفاره) واجب است."

[رقم الحدیث الکلی: 17206 - رقم الحدیث الباب: 2]

17206- 2- ⁽⁴⁾وَ عَنْهُ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ إِسْمَاعِیلَ ⁽⁵⁾عَنْ أَبِیهِ عَنْ إِدْرِیسَ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ قَالَ: سَأَلْتُ أَبَا عَبْدِ اللَّهِ ع عَنْ مُحْرِمَیْنِ یَرْمِیَانِ صَیْداً فَأَصَابَهُ أَحَدُهُمَا الْجَزَاءُ بَیْنَهُمَا أَوْ عَلَی کُلِّ وَاحِدٍ مِنْهُمَا قَالَ عَلَیْهِمَا جَمِیعاً یَفْدِی کُلُّ وَاحِدٍ مِنْهُمَا عَلَی حِدَتِهِ.

ترجمه:

إدریس بن عبد الله روایت می‌کند:

از امام صادق (ع) درباره دو محرم که به یک صید تیر انداختند و یکی از آنها به هدف اصابت کرد، پرسیدم که آیا فدیه بین آنها تقسیم می‌شود یا بر هر یک جداگانه است؟ امام (ع) فرمودند: "بر هر دو واجب است و هر یک باید جداگانه فدیه بدهند."

21- بَابُ أَنَّ الْمُحِلَّ وَ الْمُحْرِمَ إِذَا اشْتَرَکَا فِی قَتْلِ صَیْدٍ لَزِمَ الْمُحْرِمَ فِدَاءٌ کَامِلٌ وَ الْمُحِلَّ نِصْفُ فِدَاءٍ إِنْ کَانَ فِی الْحَرَمِ‌

اشارة

⁽⁶⁾21 بَابُ أَنَّ الْمُحِلَّ وَ الْمُحْرِمَ إِذَا اشْتَرَکَا فِی قَتْلِ صَیْدٍ لَزِمَ الْمُحْرِمَ فِدَاءٌ کَامِلٌ وَ الْمُحِلَّ نِصْفُ فِدَاءٍ إِنْ کَانَ فِی الْحَرَمِ

ترجمه:

[رقم الحدیث الکلی: 17207 - رقم الحدیث الباب: 1]

17207- 1- ⁽⁷⁾مُحَمَّدُ بْنُ الْحَسَنِ بِإِسْنَادِهِ عَنْ مُوسَی بْنِ الْقَاسِمِ عَنْ

مُحَمَّدِ بْنِ سَعِیدٍ عَنْ إِسْمَاعِیلَ بْنِ أَبِی زِیَادٍ عَنْ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ عَنْ أَبِیهِ ع قَالَ کَانَ عَلِیٌّ ع یَقُولُ فِی مُحْرِمٍ وَ مُحِلٍّ قَتَلَا صَیْداً فَقَالَ عَلَی الْمُحْرِمِ الْفِدَاءُ کَامِلًا وَ عَلَی الْمُحِلِّ نِصْفُ الْفِدَاءِ وَ هَذَا إِنَّمَا یَجِبُ عَلَی الْمُحِلِّ إِنْ کَانَ صَیْدُهُ فِی الْحَرَمِ- فَأَمَّا إِذَا کَانَ صَیْدُهُ فِی الْحِلِّ فَلَیْسَ عَلَیْهِ شَیْ‌ءٌ.

أَقُولُ: وَ تَقَدَّمَ مَا یَدُلُّ عَلَی ذَلِکَ ⁽¹⁾.

ترجمه:

اسماعیل بن أبی زیاد روایت می‌کند: از امام صادق (ع) و ایشان از پدرشان امام باقر (ع) نقل می‌کنند که حضرت علی (ع) می‌فرمودند: در مورد محرم و غیرمحرم (محل) که صیدی را کشتند، بر محرم فدیه کامل واجب است و بر غیرمحرم نصف فدیه. و این حکم زمانی است که صید در حرم باشد. اما اگر صید در حل (خارج از حرم) باشد، بر غیرمحرم هیچ چیزی واجب نیست.

22- بَابُ وُجُوبِ شِرَاءِ عَلَفٍ لِحَمَامِ الْحَرَمِ بِقِیمَةِ مَا یُصَادُ مِنْهُ أَوِ الصَّدَقَةِ بِهِ وَ وُجُوبِ الصَّدَقَةِ بِقِیمَةِ مَا یُصَادُ مِنْ غَیْرِهِ‌

اشارة

⁽²⁾22 بَابُ وُجُوبِ شِرَاءِ عَلَفٍ لِحَمَامِ الْحَرَمِ بِقِیمَةِ مَا یُصَادُ مِنْهُ أَوِ الصَّدَقَةِ بِهِ وَ وُجُوبِ الصَّدَقَةِ بِقِیمَةِ مَا یُصَادُ مِنْ غَیْرِهِ

ترجمه:

[رقم الحدیث الکلی: 17208 - رقم الحدیث الباب: 1]

17208- 1- ⁽³⁾مُحَمَّدُ بْنُ عَلِیِّ بْنِ الْحُسَیْنِ بِإِسْنَادِهِ عَنِ الْحَلَبِیِّ عَنْ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ ع فِی رَجُلٍ أَغْلَقَ بَابَ بَیْتٍ عَلَی طَیْرٍ مِنْ حَمَامِ الْحَرَمِ فَمَاتَ قَالَ یَتَصَدَّقُ بِدِرْهَمٍ أَوْ یُطْعِمُ بِهِ حَمَامَ الْحَرَمِ.

ترجمه:

الحلبی روایت می‌کند: از امام صادق (ع) در مورد مردی که درب خانه‌ای را بر روی پرنده‌ای از کبوتران حرم بست و آن پرنده مرد، سوال شد. حضرت فرمودند: باید یک درهم صدقه دهد یا با آن، کبوتران حرم را غذا دهد.

[رقم الحدیث الکلی: 17209 - رقم الحدیث الباب: 2]

17209- 2- ⁽⁴⁾مُحَمَّدُ بْنُ الْحَسَنِ بِإِسْنَادِهِ عَنْ مُوسَی بْنِ الْقَاسِمِ عَنْ صَفْوَانَ بْنِ یَحْیَی عَنْ زِیَادٍ الْوَاسِطِیِّ قَالَ: سَأَلْتُ أَبَا الْحَسَنِ ع عَنْ قَوْمٍ أَغْلَقُوا الْبَابَ عَلَی حَمَامٍ مِنْ حَمَامِ الْحَرَمِ فَقَالَ عَلَیْهِمْ قِیمَةُ کُلِّ طَائِرٍ دِرْهَمٌ یَشْتَرِی بِهِ عَلَفاً لِحَمَامِ الْحَرَمِ.

ترجمه:

زیاد واسطی روایت می‌کند: از امام کاظم (ع) درباره گروهی که درب را بر روی کبوتران حرم بستند، سوال کردم. حضرت فرمودند: باید به ازای هر پرنده یک درهم بپردازند و با آن علفی برای کبوتران حرم بخرند.

[رقم الحدیث الکلی: 17210 - رقم الحدیث الباب: 3]

17210- 3- ⁽⁵⁾وَ عَنْهُ عَنْ عَلِیِّ بْنِ جَعْفَرٍ قَالَ: سَأَلْتُ أَخِی مُوسَی ع عَنْ رَجُلٍ أَخْرَجَ حَمَامَةً مِنْ حَمَامِ الْحَرَمِ- إِلَی الْکُوفَةِ أَوْ غَیْرِهَا قَالَ عَلَیْهِ أَنْ یَرُدَّهَا فَإِنْ مَاتَتْ فَعَلَیْهِ ثَمَنُهَا یَتَصَدَّقُ بِهِ.

ترجمه:

علی بن جعفر روایت می‌کند: از برادرم موسی بن جعفر (ع) درباره مردی که کبوتر حرم را به کوفه یا جای دیگری برد، سوال کردم. حضرت فرمودند: بر او واجب است که آن را بازگرداند. اگر کبوتر بمیرد، باید قیمت آن را به عنوان صدقه بدهد.

[رقم الحدیث الکلی: 17211 - رقم الحدیث الباب: 4]

17211- 4- ⁽¹⁾مُحَمَّدُ بْنُ یَعْقُوبَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ یَحْیَی عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنْ صَفْوَانَ بْنِ یَحْیَی عَنْ أَبِی الْحَسَنِ الرِّضَا ع قَالَ: مَنْ أَصَابَ طَیْراً فِی الْحَرَمِ وَ هُوَ مُحِلٌّ فَعَلَیْهِ الْقِیمَةُ وَ الْقِیمَةُ دِرْهَمٌ یَشْتَرِی بِهِ عَلَفاً لِحَمَامِ الْحَرَمِ.

ترجمه:

صفوان بن یحیی روایت می‌کند از امام رضا (ع):

هر کس در حال حلال (غیر مُحرِم) در حرم، پرنده‌ای را بگیرد، بر او واجب است که قیمت آن را بپردازد. این قیمت یک درهم است که با آن برای کبوترهای حرم علف خریده شود.

[رقم الحدیث الکلی: 17212 - رقم الحدیث الباب: 5]

17212- 5- ⁽²⁾وَ عَنْ عَلِیِّ بْنِ إِبْرَاهِیمَ عَنْ أَبِیهِ عَنِ ابْنِ أَبِی عُمَیْرٍ عَنْ حَمَّادٍ عَنِ الْحَلَبِیِّ عَنْ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ: إِنْ قَتَلَ الْمُحْرِمُ حَمَامَةً فِی الْحَرَمِ فَعَلَیْهِ شَاةٌ وَ قِیمَةُ الْحَمَامَةِ دِرْهَمٌ أَوْ شِبْهُهُ یَتَصَدَّقُ بِهِ أَوْ یُطْعِمُهُ حَمَامَ مَکَّةَ.

ترجمه:

حلبی از امام صادق (ع) روایت می‌کند که فرمود:

اگر مُحرِم در حرم، کبوتری را بکشد، بر او واجب است که یک گوسفند قربانی کند. همچنین قیمت آن کبوتر یک درهم یا مشابه آن است که باید به عنوان صدقه داده شود یا برای کبوترهای مکه غذا خریداری شود.

[رقم الحدیث الکلی: 17213 - رقم الحدیث الباب: 6]

17213- 6- ⁽³⁾وَ عَنْ عِدَّةٍ مِنْ أَصْحَابِنَا عَنْ سَهْلِ بْنِ زِیَادٍ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ أَبِی نَصْرٍ عَنْ حَمَّادِ بْنِ عُثْمَانَ قَالَ: قُلْتُ لِأَبِی عَبْدِ اللَّهِ ع رَجُلٌ أَصَابَ طَیْرَیْنِ وَاحِداً مِنْ حَمَامِ الْحَرَمِ وَ الْآخَرَ مِنْ حَمَامِ غَیْرِ الْحَرَمِ- قَالَ یَشْتَرِی بِقِیمَةِ الَّذِی مِنْ حَمَامِ الْحَرَمِ قَمْحاً فَیُطْعِمُهُ حَمَامَ الْحَرَمِ وَ یَتَصَدَّقُ بِجَزَاءِ الْآخَرِ.

وَ رَوَاهُ الشَّیْخُ بِإِسْنَادِهِ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ یَعْقُوبَ وَ کَذَا الَّذِی قَبْلَهُ ⁽⁴⁾أَقُولُ: وَ تَقَدَّمَ مَا یَدُلُّ عَلَی ذَلِکَ ⁽⁵⁾وَ یَأْتِی مَا یَدُلُّ عَلَیْهِ ⁽⁶⁾.

ترجمه:

حماد بن عثمان گفت: به امام صادق (ع) گفتم مردی دو کبوتر را شکار کرده است، یکی از کبوترهای حرم و دیگری از کبوترهای غیر حرم. امام فرمودند: به اندازه قیمت کبوتر حرم گندم بخرد و به کبوترهای حرم غذا دهد و برای دیگری صدقه بدهد.

23- بَابُ أَنَّ الْمُحْرِمَ إِذَا کَسَرَ بَیْضَ نَعَامٍ وَ لَمْ یَتَحَرَّکْ فِیهِ الْفَرْخُ وَجَبَ أَنْ یُرْسِلَ فُحُولَةً فِی إِنَاثٍ مِنَ الْإِبِلِ بِعَدَدِ الْبَیْضِ فَمَا نُتِجَ کَانَ هَدْیاً بَالِغَ الْکَعْبَةِ فَإِنْ عَجَزَ فَلِکُلِّ بَیْضَةٍ شَاةٌ

اشارة

⁽¹⁾23 بَابُ أَنَّ الْمُحْرِمَ إِذَا کَسَرَ بَیْضَ نَعَامٍ وَ لَمْ یَتَحَرَّکْ فِیهِ الْفَرْخُ وَجَبَ أَنْ یُرْسِلَ فُحُولَةً فِی إِنَاثٍ مِنَ الْإِبِلِ بِعَدَدِ الْبَیْضِ فَمَا نُتِجَ کَانَ هَدْیاً بَالِغَ الْکَعْبَةِ فَإِنْ عَجَزَ فَلِکُلِّ بَیْضَةٍ شَاةٌ فَإِنْ عَجَزَ فَإِطْعَامُ عَشَرَةِ مَسَاکِینَ مُدّاً مُدّاً فَإِنْ عَجَزَ فَصِیَامُ ثَلَاثَةِ أَیَّامٍ

ترجمه:

[رقم الحدیث الکلی: 17214 - رقم الحدیث الباب: 1]

17214- 1- ⁽²⁾مُحَمَّدُ بْنُ الْحَسَنِ بِإِسْنَادِهِ عَنْ مُوسَی بْنِ الْقَاسِمِ عَنِ ابْنِ أَبِی عُمَیْرٍ عَنْ حَمَّادٍ عَنِ الْحَلَبِیِّ عَنْ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ: مَنْ أَصَابَ بَیْضَ نَعَامٍ وَ هُوَ مُحْرِمٌ فَعَلَیْهِ أَنْ یُرْسِلَ الْفَحْلَ فِی مِثْلِ عَدَدِ الْبَیْضِ مِنَ الْإِبِلِ فَإِنَّهُ رُبَّمَا فَسَدَ کُلُّهُ وَ رُبَّمَا خَلُقَ کُلُّهُ وَ رُبَّمَا صَلَحَ بَعْضُهُ وَ فَسَدَ بَعْضُهُ فَمَا نُتِجَتِ الْإِبِلُ فَهَدْیاً بَالِغَ الْکَعْبَةِ.

ترجمه:

از حلبی از امام صادق (ع) نقل شده است که فرمودند: اگر کسی در حالی که محرم است تخم شترمرغی (بیض نعام) را شکار کند، باید به اندازه تعداد تخم‌ها یک شتر نر را به عنوان فدیه بفرستد. زیرا ممکن است همه تخم‌ها فاسد شده باشند یا ممکن است بعضی از آن‌ها فاسد شده و بعضی دیگر سالم بمانند. در هر حال، باید شترهای که دنیا می آیند به عنوان هدیه به کعبه فرستاده شوند.

[رقم الحدیث الکلی: 17215 - رقم الحدیث الباب: 2]

17215- 2- ⁽³⁾وَ عَنْهُ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ الْفُضَیْلِ وَ صَفْوَانَ وَ غَیْرِهِ عَنْ أَبِی الصَّبَّاحِ الْکِنَانِیِّ قَالَ: سَأَلْتُ أَبَا عَبْدِ اللَّهِ ع عَنْ مُحْرِمٍ وَطِئَ بَیْضَ نَعَامٍ فَشَدَخَهَا ⁽⁴⁾فَقَالَ قَضَی فِیهَا أَمِیرُ الْمُؤْمِنِینَ ع أَنْ یُرْسِلَ الْفَحْلَ فِی مِثْلِ عَدَدِ الْبَیْضِ مِنَ الْإِبِلِ الْإِنَاثِ فَمَا لَقِحَ وَ سَلِمَ کَانَ النِّتَاجُ هَدْیاً بَالِغَ الْکَعْبَةِ- وَ قَالَ: قَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ ع مَا وَطِئْتَهُ أَوْ أَوْطَأَهُ ⁽⁵⁾بَعِیرُکَ أَوْ دَابَّتُکَ وَ أَنْتَ مُحْرِمٌ فَعَلَیْکَ فِدَاؤُهُ.

ترجمه:

از ابی الصباح کنانی نقل شده که گفت: از امام صادق (ع) درباره فردی که در حال احرام، تخم شترمرغی را زیر پا گذاشته و آن را شکست، پرسیدم. امام (ع) فرمود: «امیرالمؤمنین (ع) درباره چنین موردی حکم داده است که باید به ازای تعداد تخم‌ها، شتر نر (فحل) به اندازه تعداد تخم‌ها از شترهای ماده بفرستد. از میان آن‌ها، اگر شترها بارور شدند و زنده ماندند، نتایج به عنوان هدیه‌ای به کعبه فرستاده می‌شود.»

و امام صادق (ع) افزود: «هرگاه تخم‌ها را زیر پا گذاشتی یا شتر یا مرکب خود را روی آن‌ها گذاشتی و در حال احرام بودی، باید فدیه‌ای برای آن بپردازی.»

[رقم الحدیث الکلی: 17216 - رقم الحدیث الباب: 3]

17216- 3- ⁽¹⁾وَ عَنْهُ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ سِنَانٍ عَنِ ابْنِ مُسْکَانَ عَنْ أَبِی بَصِیرٍ عَنْ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ: فِی بَیْضَةِ النَّعَامِ شَاةٌ فَإِنْ لَمْ یَجِدْ فَصِیَامُ ثَلَاثَةِ أَیَّامٍ فَمَنْ لَمْ یَسْتَطِعْ فَکَفَّارَتُهُ إِطْعَامُ عَشَرَةِ مَسَاکِینَ إِذَا أَصَابَهُ وَ هُوَ مُحْرِمٌ.

ترجمه:

از ابی بصیر نقل شده که از امام صادق (ع) درباره تخم شترمرغ پرسیدم. امام (ع) فرمود: «برای تخم شترمرغ، فدیه‌اش یک شتر است. اگر نتوانی شتر تهیه کنی، باید سه روز روزه بگیری. و اگر نتوانستی روزه بگیری، فدیه‌اش اطعام ده نفر مسکین است، در صورتی که این تخم را در حال احرام پیدا کرده باشی.»

[رقم الحدیث الکلی: 17217 - رقم الحدیث الباب: 4]

17217- 4- ⁽²⁾قَالَ الشَّیْخُ وَ رُوِیَ أَنَّ رَجُلًا سَأَلَ أَمِیرَ الْمُؤْمِنِینَ ع فَقَالَ لَهُ یَا أَمِیرَ الْمُؤْمِنِینَ إِنِّی خَرَجْتُ مُحْرِماً فَوَطِئَتْ نَاقَتِی بَیْضَ نَعَامٍ ⁽³⁾وَ کَسَرَتْهُ فَهَلْ عَلَیَّ کَفَّارَةٌ فَقَالَ لَهُ امْضِ فَاسْأَلِ ابْنِیَ الْحَسَنَ عَنْهَا وَ کَانَ بِحَیْثُ یَسْمَعُ کَلَامَهُ فَتَقَدَّمَ إِلَیْهِ الرَّجُلُ فَسَأَلَهُ فَقَالَ لَهُ الْحَسَنُ- یَجِبُ عَلَیْکَ أَنْ تُرْسِلَ فُحُولَةَ الْإِبِلِ فِی إِنَاثِهَا بِعَدَدِ مَا انْکَسَرَ مِنَ الْبَیْضِ فَمَا نُتِجَ فَهُوَ هَدْیٌ لِبَیْتِ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ فَقَالَ لَهُ أَمِیرُ الْمُؤْمِنِینَ ع یَا بُنَیَّ کَیْفَ قُلْتَ ذَلِکَ وَ أَنْتَ تَعْلَمُ أَنَّ الْإِبِلَ رُبَّمَا أَزْلَقَتْ أَوْ کَانَ فِیهَا مَا یُزْلِقُ فَقَالَ یَا أَمِیرَ الْمُؤْمِنِینَ- وَ الْبَیْضُ رُبَّمَا أَمْرَقَ أَوْ کَانَ فِیهِ مَا یُمْرِقُ فَتَبَسَّمَ أَمِیرُ الْمُؤْمِنِینَ ع وَ قَالَ لَهُ صَدَقْتَ یَا بُنَیَّ ثُمَّ تَلَا ذُرِّیَّةً بَعْضُها مِنْ بَعْضٍ وَ اللَّهُ سَمِیعٌ عَلِیمٌ ⁽⁴⁾.

وَ رَوَاهُ الْمُفِیدُ فِی الْمُقْنِعَةِ مُرْسَلًا ⁽⁵⁾.

ترجمه:

شیخ طوسی نقل می‌کند که مردی از امیرالمؤمنین (ع) سوال کرد: «ای امیرالمؤمنین! من احرام بسته بودم و شترم روی تخم شترمرغ پا گذاشت و آن را شکست. آیا بر من کفاره‌ای واجب است؟» امیرالمؤمنین (ع) به او گفت: «برو و از پسرم حسن (ع) بپرس.»

مرد نزد امام حسن (ع) رفت و سوال کرد. امام حسن (ع) پاسخ داد: «بر تو واجب است که فحولۀ (قوی‌ترین) شترها را به تعداد تخم‌های شکسته‌شده بفرستی، و آنچه به دنیا آمده، هدیه‌ای به خانه خدا (کعبه) خواهد بود.»

وقتی مرد این پاسخ را به امیرالمؤمنین (ع) بازگو کرد، امیرالمؤمنین (ع) گفت: «پسرم! چگونه این حکم را گفتی در حالی که می‌دانی شترها ممکن است لغزنده باشند و یا در آنها چیزی باشد که باعث لغزش شود؟»

امام حسن (ع) در پاسخ گفت: «ای امیرالمؤمنین! تخم شترمرغ نیز ممکن است فاسد شده باشد یا در آن چیزی باشد که باعث فساد شود.»

امیرالمؤمنین (ع) تبسم کرده و گفت: «صدق گفتی، پسرم.» سپس آیه قرآن را خواند:

«ذُرِّيَّةً بَعْضُهَا مِنْ بَعْضٍ وَ اللَّهُ سَمِيعٌ عَلِيمٌ» [آل عمران: 34]

[رقم الحدیث الکلی: 17218 - رقم الحدیث الباب: 5]

17218- 5- ⁽⁶⁾مُحَمَّدُ بْنُ یَعْقُوبَ عَنْ عِدَّةٍ مِنْ أَصْحَابِنَا عَنْ سَهْلِ بْنِ زِیَادٍ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنْ عَلِیِّ بْنِ أَبِی حَمْزَةَ عَنْ أَبِی الْحَسَنِ ع قَالَ: سَأَلْتُهُ عَنْ رَجُلٍ أَصَابَ بَیْضَ نَعَامٍ ⁽⁷⁾وَ هُوَ مُحْرِمٌ قَالَ یُرْسِلُ

الْفَحْلَ فِی الْإِبِلِ عَلَی عَدَدِ الْبَیْضِ قُلْتُ فَإِنَّ الْبَیْضَ یَفْسُدُ کُلُّهُ وَ یَصْلُحُ کُلُّهُ قَالَ مَا یُنْتَجُ مِنَ الْهَدْیِ فَهُوَ هَدْیٌ بَالِغُ الْکَعْبَةِ- وَ إِنْ لَمْ یُنْتَجْ فَلَیْسَ عَلَیْهِ شَیْ‌ءٌ فَمَنْ لَمْ یَجِدْ إِبِلًا فَعَلَیْهِ لِکُلِّ بَیْضَةٍ شَاةٌ فَإِنْ لَمْ یَجِدْ تَصَدَّقَ ⁽¹⁾عَلَی عَشَرَةِ مَسَاکِینَ لِکُلِّ مِسْکِینٍ مُدٌّ فَإِنْ لَمْ یَقْدِرْ فَصِیَامُ ثَلَاثَةِ أَیَّامٍ.

وَ رَوَاهُ الشَّیْخُ بِإِسْنَادِهِ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ یَعْقُوبَ مِثْلَهُ ⁽²⁾.

ترجمه:

از علی بن ابی حمزه نقل شده است که از امام موسی کاظم (ع) در مورد مردی که تخم شترمرغی را در حالی که احرام بسته بود پیدا کرده بود، سوال کردم. امام (ع) پاسخ داد:

«او باید برای هر تخم شترمرغ، فحل (شتر نر) را به تعداد تخم‌ها از میان شترها بفرستد. اگر تخم‌ها فاسد شوند و یا سالم بمانند، آنچه از آن‌ها به دنیا بیاید، باید به خانه خدا (کعبه) فرستاده شود. اگر هیچ نتیجه‌ای از آن‌ها به دست نیاید، هیچ چیزی بر او واجب نیست. اگر کسی نتواند شتر پیدا کند، بر اوست که برای هر تخم شترمرغ یک گوسفند بفرستد. اگر نتواند گوسفند پیدا کند، باید به ده مسکین غذا بدهد، برای هر مسکین یک مد (مقدار معین از غذا) و اگر نتواند، باید سه روز روزه بگیرد.»

[رقم الحدیث الکلی: 17219 - رقم الحدیث الباب: 6]

17219- 6- ⁽³⁾وَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ یَحْیَی عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ إِسْمَاعِیلَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ الْفُضَیْلِ عَنْ أَبِی الصَّبَّاحِ الْکِنَانِیِّ عَنْ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ ع فِی حَدِیثٍ أَنَّهُ قَالَ: فِی رَجُلٍ وَطِئَ بَیْضَ نَعَامَةٍ فَفَدَغَهَا ⁽⁴⁾وَ هُوَ مُحْرِمٌ فَقَالَ قَضَی فِیهِ عَلِیٌّ ع أَنْ یُرْسِلَ الْفَحْلَ عَلَی مِثْلِ عَدَدِ الْبَیْضِ مِنَ الْإِبِلِ فَمَا لَقِحَ وَ سَلِمَ حَتَّی یُنْتَجَ کَانَ النِّتَاجُ هَدْیاً بَالِغَ الْکَعْبَةِ.

أَقُولُ: وَ یَأْتِی مَا یَدُلُّ عَلَی ذَلِکَ ⁽⁵⁾.

ترجمه:

ابو صباح کِنانی از ابو عبدالله (ع) نقل می‌کند که در مورد مردی که تخم شترمرغی را زیر پا گذاشته و آن را شکسته است، و در حال احرام بوده است، امام (ع) فرموده است:

«امیرالمؤمنین (ع) در این مورد حکم کرد که باید فحل (شتر نر) را به تعداد تخم‌های شکسته شده از میان شترها بفرستد. اگر شترها باردار شوند و زنده بمانند تا زایمان کنند، آنچه از این زایمان به دست می‌آید، باید به خانه خدا (کعبه) فرستاده شود.»

24- بَابُ أَنَّ الْمُحْرِمَ إِذَا کَسَرَ بَیْضَ النَّعَامِ وَ قَدْ تَحَرَّکَ الْفَرْخُ فِیهِ وَجَبَ عَلَیْهِ لِکُلِّ بَیْضَةٍ بَکَارَةٌ مِنَ الْإِبِلِ وَ فِی بَیْضِ الْقَطَاةِ بَکَارَةٌ مِنَ الْغَنَمِ‌

اشارة

⁽⁶⁾24 بَابُ أَنَّ الْمُحْرِمَ إِذَا کَسَرَ بَیْضَ النَّعَامِ وَ قَدْ تَحَرَّکَ الْفَرْخُ فِیهِ وَجَبَ عَلَیْهِ لِکُلِّ بَیْضَةٍ بَکَارَةٌ مِنَ الْإِبِلِ وَ فِی بَیْضِ الْقَطَاةِ بَکَارَةٌ مِنَ الْغَنَمِ

ترجمه:

[رقم الحدیث الکلی: 17220 - رقم الحدیث الباب: 1]

17220- 1- ⁽⁷⁾مُحَمَّدُ بْنُ الْحَسَنِ بِإِسْنَادِهِ عَنْ مُوسَی بْنِ الْقَاسِمِ عَنْ

عَلِیِّ بْنِ جَعْفَرٍ قَالَ: سَأَلْتُ أَخِی ⁽¹⁾عَنْ رَجُلٍ کَسَرَ بَیْضَ نَعَامٍ وَ فِی الْبَیْضِ فِرَاخٌ قَدْ تَحَرَّکَ فَقَالَ عَلَیْهِ لِکُلِّ فَرْخٍ قَدْ تَحَرَّکَ بَعِیرٌ یَنْحَرُهُ فِی الْمَنْحَرِ.

وَ رَوَاهُ عَلِیُّ بْنُ جَعْفَرٍ فِی کِتَابِهِ ⁽²⁾

وَ رَوَاهُ الْحِمْیَرِیُّ فِی قُرْبِ الْإِسْنَادِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الْحَسَنِ عَنْ جَدِّهِ عَلِیِّ بْنِ جَعْفَرٍ مِثْلَهُ ⁽³⁾.

ترجمه:

علی بن جعفر می‌گوید: از برادرم (علیه السلام) درباره مردی که تخم شترمرغی را شکسته است و درون تخم‌ها جوجه‌هایی وجود داشته که به حرکت درآمده‌اند، پرسیدم. امام (علیه السلام) فرمود:

«برای هر جوجه‌ای که به حرکت درآمده است، باید شتری نحر کند و آن را به قربانی اختصاص دهد.»

[رقم الحدیث الکلی: 17221 - رقم الحدیث الباب: 2]

17221- 2- ⁽⁴⁾وَ عَنْهُ عَنْ صَفْوَانَ عَنْ سُلَیْمَانَ بْنِ خَالِدٍ عَنْ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ: فِی کِتَابِ عَلِیٍّ ع فِی بَیْضِ الْقَطَاةِ کَفَّارَةٌ مِثْلُ مَا فِی بَیْضِ النَّعَامِ.

ترجمه:

سلیمان بن خالد از امام صادق (علیه السلام) نقل می‌کند که در کتاب علی (علیه السلام) در مورد تخم کبوتر (قطا) آمده است که کفاره آن مشابه کفاره تخم شترمرغ است.

[رقم الحدیث الکلی: 17222 - رقم الحدیث الباب: 3]

17222- 3- ⁽⁵⁾وَ عَنْهُ (عَنْ مُحَمَّدٍ عَنْ أَحْمَدَ) ⁽⁶⁾عَنْ عَبْدِ الْمَلِکِ عَنْ سُلَیْمَانَ بْنِ خَالِدٍ قَالَ: سَأَلْتُهُ عَنْ رَجُلٍ وَطِئَ بَیْضَ قَطَاةٍ فَشَدَخَهُ إِلَی أَنْ قَالَ فَقَالَ وَ مَنْ أَصَابَ بَیْضَةً فَعَلَیْهِ مَخَاضٌ مِنَ الْغَنَمِ.

ترجمه:

سلیمان بن خالد می‌گوید: از امام صادق (علیه السلام) پرسیدم در مورد مردی که پایش به تخم کبوتر (قطا) برخورد کرده و آن را شکسته است. امام (علیه السلام) پاسخ داد: کسی که تخم کبوتر را بشکند، بر او کفاره‌اش «مخاض» (شیری که از گوسفند گرفته می‌شود) از گوسفند است.

[رقم الحدیث الکلی: 17223 - رقم الحدیث الباب: 4]

17223- 4- ⁽⁷⁾مُحَمَّدُ بْنُ یَعْقُوبَ عَنْ أَبِی عَلِیٍّ الْأَشْعَرِیِّ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَبْدِ الْجَبَّارِ عَنْ صَفْوَانَ بْنِ یَحْیَی عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ الْحَجَّاجِ عَنْ سُلَیْمَانَ بْنِ خَالِدٍ قَالَ: قَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ ع فِی کِتَابِ عَلِیٍّ ع

فِی بَیْضِ الْقَطَاةِ بَکَارَةٌ مِنَ الْغَنَمِ إِذَا أَصَابَهُ الْمُحْرِمُ مِثْلُ مَا فِی بَیْضِ النَّعَامِ بَکَارَةٌ مِنَ الْإِبِلِ.

وَ رَوَاهُ الشَّیْخُ بِإِسْنَادِهِ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ یَعْقُوبَ ⁽¹⁾

أَقُولُ: حَمَلَهُ الشَّیْخُ عَلَی مَا إِذَا تَحَرَّکَ الْفَرْخُ لِمَا مَرَّ ⁽²⁾.

ترجمه:

سلیمان بن خالد گفت: امام صادق (علیه السلام) در مورد نوشته‌ای از امام علی (علیه السلام) فرمود: در مورد تخم کبوتر (قطا) کفاره‌ای مشابه تخم شترمرغ (نعام) وجود دارد. یعنی اگر کسی تخم کبوتر را بشکند، باید یک بزغاله از گوسفند (بکاره) بدهد، مشابه کفاره‌ای که برای تخم شترمرغ، یک شتر (بکاره) است.

[رقم الحدیث الکلی: 17224 - رقم الحدیث الباب: 5]

17224- 5- ⁽³⁾وَ عَنْ عِدَّةٍ مِنْ أَصْحَابِنَا عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنِ ابْنِ أَبِی عُمَیْرٍ عَنْ عَلِیِّ بْنِ رِئَابٍ عَنْ أَبِی عُبَیْدَةَ عَنْ أَبِی جَعْفَرٍ ع قَالَ: سَأَلْتُهُ عَنْ رَجُلٍ مُحِلٍّ ⁽⁴⁾اشْتَرَی لِرَجُلٍ مُحْرِمٍ بَیْضَ نَعَامَةٍ فَأَکَلَهُ الْمُحْرِمُ- قَالَ عَلَی الَّذِی اشْتَرَاهُ لِلْمُحْرِمِ فِدَاءٌ وَ عَلَی الْمُحْرِمِ فِدَاءٌ قُلْتُ وَ مَا عَلَیْهِمَا قَالَ عَلَی الْمُحِلِّ جَزَاءُ قِیمَةِ الْبَیْضِ لِکُلِّ بَیْضَةٍ دِرْهَمٌ وَ عَلَی الْمُحْرِمِ الْجَزَاءُ لِکُلِّ بَیْضَةٍ شَاةٌ.

أَقُولُ: هَذَا مَحْمُولٌ عَلَی مَا مَرَّ فِی الْبَابِ السَّابِقِ وَ عَنْهُمْ عَنْ سَهْلِ بْنِ زِیَادٍ عَنِ الْحَسَنِ بْنِ مَحْبُوبٍ عَنْ عَلِیِّ بْنِ رِئَابٍ مِثْلَهُ ⁽⁵⁾وَ رَوَاهُ الشَّیْخُ بِإِسْنَادِهِ عَنِ الْحَسَنِ بْنِ مَحْبُوبٍ مِثْلَهُ ⁽⁶⁾وَ بِإِسْنَادِهِ عَنْ مُوسَی بْنِ الْقَاسِمِ عَنِ الْحَسَنِ بْنِ مَحْبُوبٍ نَحْوَهُ ⁽⁷⁾.

ترجمه:

ابو عبیده از امام باقر (علیه السلام) نقل کرده است که: از ایشان درباره مردی که در حال احرام تخم شترمرغ را خرید و سپس خورد، پرسیدم. ایشان فرمودند: بر کسی که تخم را برای محرم خرید، فدیه‌ای است و بر محرم نیز فدیه‌ای است. گفتم: چه فدیه‌ای برای هرکدام؟ فرمودند: بر کسی که تخم را خرید، فدیه‌ای به اندازه قیمت تخم است؛ یعنی برای هر تخم یک درهم. و بر محرم، فدیه‌ای معادل یک شاة برای هر تخم است.

[رقم الحدیث الکلی: 17225 - رقم الحدیث الباب: 6]

17225- 6- ⁽⁸⁾مُحَمَّدُ بْنُ عَلِیِّ بْنِ الْحُسَیْنِ بِإِسْنَادِهِ عَنْ سَعِیدِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ

الْأَعْرَجِ أَنَّهُ سَأَلَ أَبَا عَبْدِ اللَّهِ ع عَنْ بَیْضَةِ نَعَامٍ أُکِلَتْ فِی الْحَرَمِ- فَقَالَ تَصَدَّقَ بِثَمَنِهَا.

وَ رَوَاهُ الْکُلَیْنِیُّ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ یَحْیَی ⁽¹⁾عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنِ الْحَسَنِ بْنِ عَلِیِّ بْنِ النُّعْمَانِ ⁽²⁾عَنْ سَعِیدِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ ⁽³⁾⁽⁴⁾

أَقُولُ: هَذَا مَحْمُولٌ عَلَی کَوْنِ الْآکِلِ مُحِلًّا لِمَا مَرَّ ⁽⁵⁾.

ترجمه:

سعید بن عبد الله الأعراج از امام صادق (علیه السلام) پرسید: درباره تخم شترمرغی که در حرم خورده شده، چه باید کرد؟ امام صادق (علیه السلام) فرمودند: باید به اندازه‌ی قیمت آن تخم، صدقه داده شود.

25- بَابُ أَنَّ الْمُحْرِمَ إِذَا کَسَرَ بَیْضَ قَطَاةٍ لَمْ یَتَحَرَّکْ فَرْخُهُ وَجَبَ عَلَیْهِ إِرْسَالُ فُحُولَةِ الْغَنَمِ فِی إِنَاثٍ مِنْهَا بِعَدَدِ الْبَیْضِ فَمَا نُتِجَ کَانَ هَدْیاً بَالِغَ الْکَعْبَةِ

اشارة

⁽⁶⁾25 بَابُ أَنَّ الْمُحْرِمَ إِذَا کَسَرَ بَیْضَ قَطَاةٍ لَمْ یَتَحَرَّکْ فَرْخُهُ وَجَبَ عَلَیْهِ إِرْسَالُ فُحُولَةِ الْغَنَمِ فِی إِنَاثٍ مِنْهَا بِعَدَدِ الْبَیْضِ فَمَا نُتِجَ کَانَ هَدْیاً بَالِغَ الْکَعْبَةِ

ترجمه:

[رقم الحدیث الکلی: 17226 - رقم الحدیث الباب: 1]

17226- 1- ⁽⁷⁾مُحَمَّدُ بْنُ الْحَسَنِ بِإِسْنَادِهِ عَنْ مُوسَی بْنِ الْقَاسِمِ عَنْ صَفْوَانَ عَنْ مَنْصُورِ بْنِ حَازِمٍ وَ ابْنِ مُسْکَانَ عَنْ سُلَیْمَانَ بْنِ خَالِدٍ عَنْ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ ع قَالا سَأَلْنَاهُ عَنْ مُحْرِمٍ وَطِئَ بَیْضَ الْقَطَاةِ فَشَدَخَهُ فَقَالَ یُرْسِلُ الْفَحْلَ فِی مِثْلِ عِدَّةِ الْبَیْضِ مِنَ الْغَنَمِ کَمَا یُرْسِلُ الْفَحْلَ فِی مِثْلِ ⁽⁸⁾عِدَّةِ الْبَیْضِ ⁽⁹⁾مِنَ الْإِبِلِ.

ترجمه:

سلیمان بن خالد از امام صادق (علیه السلام) پرسید: درباره‌ی مردی که در حال احرام، تخم‌مرغی از قطا را زیر پا گذاشته و شکست، چه باید کرد؟ امام صادق (علیه السلام) فرمودند: او باید به اندازه‌ی تعداد تخم‌ها، فحل (نر) گوسفند را ارسال کند، همان‌طور که برای تعداد تخم‌های شترمرغ، فحل (نر) شتر را ارسال می‌کند.

[رقم الحدیث الکلی: 17227 - رقم الحدیث الباب: 2]

17227- 2- ⁽¹⁾وَ عَنْهُ عَنْ صَفْوَانَ عَنْ سُلَیْمَانَ بْنِ خَالِدٍ عَنْ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ: فِی کِتَابِ عَلِیٍّ ع فِی بَیْضِ الْقَطَاةِ کَفَّارَةٌ مِثْلُ مَا فِی بَیْضِ النَّعَامِ.

ترجمه:

سلیمان بن خالد از امام صادق (علیه السلام) نقل می‌کند که: در کتاب علی (علیه السلام) آمده است که برای تخم‌مرغ‌های قطا، کفاره‌ای مشابه با کفاره تخم‌مرغ‌های شترمرغ (نعام) در نظر گرفته شده است.

[رقم الحدیث الکلی: 17228 - رقم الحدیث الباب: 3]

17228- 3- ⁽²⁾وَ عَنْهُ عَنْ مُعَاوِیَةَ بْنِ حُکَیْمٍ عَنِ ابْنِ رِبَاطٍ عَنْ بَعْضِ أَصْحَابِهِ عَنْ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ: سَأَلْتُهُ عَنْ بَیْضِ الْقَطَاةِ قَالَ یُصْنَعُ فِیهِ فِی الْغَنَمِ کَمَا یُصْنَعُ فِی بَیْضِ النَّعَامِ فِی الْإِبِلِ.

ترجمه:

یکی از اصحاب امام صادق (علیه السلام) نقل می‌کند که از آن حضرت درباره تخم‌مرغ‌های قطا سوال کرد. امام (علیه السلام) پاسخ داد که برای تخم‌مرغ‌های قطا باید همانند تخم‌مرغ‌های شترمرغ (نعام) در مورد گوسفند عمل شود، یعنی اگر کسی تخم‌مرغ‌های قطا را در حالت احرام بشکند، باید فدای آن را با تعداد گوسفند مشخص کند، مشابه روشی که برای تخم‌مرغ‌های شترمرغ در مورد شتر مشخص شده است.

[رقم الحدیث الکلی: 17229 - رقم الحدیث الباب: 4]

17229- 4- ⁽³⁾وَ عَنْهُ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ أَحْمَدَ عَنْ عَبْدِ الْمَلِکِ عَنْ سُلَیْمَانَ بْنِ خَالِدٍ قَالَ: سَأَلْتُهُ عَنْ رَجُلٍ وَطِئَ بَیْضَ قَطَاةٍ فَشَدَخَهُ قَالَ یُرْسِلُ الْفَحْلَ فِی عَدَدِ الْبَیْضِ مِنَ الْغَنَمِ کَمَا یُرْسِلُ الْفَحْلَ فِی عَدَدِ الْبَیْضِ مِنَ الْإِبِلِ وَ مَنْ أَصَابَ بَیْضَةً فَعَلَیْهِ مَخَاضٌ مِنَ الْغَنَمِ.

أَقُولُ: حَمَلَ الشَّیْخُ الْحُکْمَ الْأَخِیرَ عَلَی مَا إِذَا کَانَ فِی الْبَیْضِ فَرْخٌ لِمَا مَرَّ ⁽⁴⁾.

ترجمه:

سلیمان بن خالد از امام صادق (علیه السلام) درباره مردی که تخم‌مرغ قطا را زیر پا گذاشته و آن را شکسته، پرسید. امام (علیه السلام) پاسخ داد که باید فحل گوسفند را به تعداد تخم‌مرغ‌های شکسته شده ارسال کند، همان‌طور که فحل شتر برای تعداد تخم‌مرغ‌های شترمرغ ارسال می‌شود. همچنین، برای هر تخم‌مرغ، فدای آن «مخاض» (حامله کردن) از گوسفند است.

[رقم الحدیث الکلی: 17230 - رقم الحدیث الباب: 5]

17230- 5- ⁽⁵⁾مُحَمَّدُ بْنُ یَعْقُوبَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ یَحْیَی عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنِ ابْنِ سِنَانٍ عَنِ ابْنِ مُسْکَانَ عَنْ مَنْصُورِ بْنِ حَازِمٍ عَنْ سُلَیْمَانَ بْنِ خَالِدٍ قَالَ: سَأَلْتُهُ عَنْ مُحْرِمٍ وَطِئَ بَیْضَ قَطَاةٍ فَشَدَخَهُ قَالَ یُرْسِلُ الْفَحْلَ فِی عَدَدِ الْبَیْضِ مِنَ الْغَنَمِ کَمَا یُرْسِلُ الْفَحْلَ فِی عَدَدِ الْبَیْضِ مِنَ النَّعَامِ فِی الْإِبِلِ.

ترجمه:

سلیمان بن خالد از امام صادق (علیه السلام) درباره مردی که تخم‌مرغ قطا را زیر پا گذاشته و آن را شکسته، پرسید. امام (علیه السلام) پاسخ داد که باید فحل گوسفند را به تعداد تخم‌مرغ‌های شکسته شده ارسال کند، همان‌طور که برای تخم‌مرغ‌های شترمرغ، فحل شتر باید ارسال شود.

26- بَابُ أَنَّ مَنْ کَسَرَ مِنْ بَیْضِ حَمَامِ الْحَرَمِ وَ لَوْ جَاهِلًا لَزِمَهُ قِیمَتُهُ إِنْ لَمْ یَکُنْ تَحَرَّکَ الْفِرَاخُ وَ إِلَّا فَفِی کُلِّ بَیْضَةٍ شَاةٌ أَوْ حَمَلٌ أَوْ جَدْیٌ وَ عَلَی الْمُحِلِّ فِی الْحَرَمِ الْقِیمَةُ

اشارة

⁽¹⁾26 بَابُ أَنَّ مَنْ کَسَرَ مِنْ بَیْضِ حَمَامِ الْحَرَمِ وَ لَوْ جَاهِلًا لَزِمَهُ قِیمَتُهُ إِنْ لَمْ یَکُنْ تَحَرَّکَ الْفِرَاخُ وَ إِلَّا فَفِی کُلِّ بَیْضَةٍ شَاةٌ أَوْ حَمَلٌ أَوْ جَدْیٌ وَ عَلَی الْمُحِلِّ فِی الْحَرَمِ الْقِیمَةُ

ترجمه:

[رقم الحدیث الکلی: 17231 - رقم الحدیث الباب: 1]

17231- 1- ⁽²⁾مُحَمَّدُ بْنُ الْحَسَنِ بِإِسْنَادِهِ عَنْ مُوسَی بْنِ الْقَاسِمِ عَنْ عَلِیِّ بْنِ جَعْفَرٍ قَالَ: سَأَلْتُ أَخِی مُوسَی ع عَنْ رَجُلٍ کَسَرَ بَیْضَ الْحَمَامِ وَ فِی الْبَیْضِ فِرَاخٌ قَدْ تَحَرَّکَ فَقَالَ عَلَیْهِ أَنْ یَتَصَدَّقَ عَنْ کُلِّ فَرْخٍ قَدْ تَحَرَّکَ فِیهِ بِشَاةٍ وَ یَتَصَدَّقُ بِلُحُومِهَا إِنْ کَانَ مُحْرِماً وَ إِنْ کَانَ الْفِرَاخُ ⁽³⁾لَمْ یَتَحَرَّکْ تَصَدَّقَ بِقِیمَتِهِ وَرِقاً یَشْتَرِی بِهِ عَلَفاً یَطْرَحُهُ لِحَمَامِ الْحَرَمِ.

وَ رَوَاهُ عَلِیُّ بْنُ جَعْفَرٍ فِی کِتَابِهِ نَحْوَهُ إِلَّا أَنَّهُ قَالَ یَتَصَدَّقُ بِثَمَنِهِ دِرْهَماً أَوْ شِبْهَهُ أَوْ یَشْتَرِی بِهِ عَلَفاً لِحَمَامِ الْحَرَمِ ⁽⁴⁾.

وَ رَوَاهُ الْحِمْیَرِیُّ فِی قُرْبِ الْإِسْنَادِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الْحَسَنِ عَنْ جَدِّهِ عَلِیِّ بْنِ جَعْفَرٍ عَنْ أَخِیهِ مُوسَی بْنِ جَعْفَرٍ ع مِثْلَهُ ⁽⁵⁾.

ترجمه:

علی بن جعفر از برادرش موسی بن جعفر (علیه السلام) درباره مردی که تخم‌مرغ‌های حمام را شکسته و در تخم‌مرغ‌ها جوجه‌هایی بوده که حرکت کرده‌اند، پرسید. موسی بن جعفر (علیه السلام) پاسخ داد که برای هر جوجه‌ای که حرکت کرده است، باید با یک گوسفند صدقه داده شود و این گوشت باید به نیازمندان داده شود. اگر جوجه‌ها حرکت نکرده باشند، باید ارزش آنها به صورت پول داده شود که با آن پول، علفی برای حمام‌های حرم خریداری و به آنها داده شود.

[رقم الحدیث الکلی: 17232 - رقم الحدیث الباب: 2]

17232- 2- ⁽⁶⁾وَ عَنْهُ عَنْ عَبَّاسٍ عَنْ أَبَانٍ عَنِ الْحَلَبِیِّ عُبَیْدِ اللَّهِ قَالَ: حَرَّکَ الْغُلَامُ مِکْتَلًا فَکَسَرَ بَیْضَتَیْنِ فِی الْحَرَمِ- فَسَأَلْتُ أَبَا عَبْدِ اللَّهِ ع فَقَالَ جَدْیَیْنِ أَوْ حَمَلَیْنِ.

أَقُولُ: حَمَلَهُ الشَّیْخُ عَلَی کَوْنِ الْبَیْضِ قَدْ تَحَرَّکَ فِیهِ الْفَرْخُ قَالَ فَحِینَئِذٍ یَجِبُ عَلَیْهِ فِدَاءُ شَاةٍ أَوْ حَمَلٍ أَوْ جَدْیٍ ثُمَّ اسْتَدَلَّ بِمَا مَرَّ ⁽¹⁾.

ترجمه:

حلبی از عبید الله نقل کرده است که غلامی مکاتل را حرکت داده و دو تخم‌مرغ در حرم شکسته است. وی از ابو عبد الله (علیه السلام) پرسید و ایشان پاسخ دادند که برای هر تخم‌مرغ، باید دو گوسفند (جدی) یا دو بره (حمل) فدای آن شود.

می گویم : مرحوم شیخ : اگر تخم‌مرغ‌ها شکسته شده و در آنها جوجه‌هایی بوده که حرکت کرده‌اند، باید فدای آنها انجام شود.

در این مورد، برای هر تخم‌مرغ شکسته شده که جوجه‌ها در آن حرکت کرده باشند، باید فدای یک یا دو گوسفند (جدی) یا بره (حمل) صورت گیرد.

[رقم الحدیث الکلی: 17233 - رقم الحدیث الباب: 3]

17233- 3- ⁽²⁾وَ عَنْهُ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ أَحْمَدَ عَنْ عَبْدِ الْکَرِیمِ عَنْ یَزِیدَ بْنِ خَلِیفَةَ قَالَ ⁽³⁾

کَانَ فِی بَیْتِی مِکْتَلٌ فِیهِ بَیْضٌ مِنْ بَیْضِ ⁽⁴⁾حَمَامِ الْحَرَمِ- فَذَهَبَ غُلَامِی فَأَکَبَّ الْمِکْتَلَ وَ هُوَ لَا یَعْلَمُ أَنَّ فِیهِ بَیْضاً فَکَسَرَهُ فَخَرَجْتُ إِلَی أَنْ قَالَ فَلَقِیتُ أَبَا عَبْدِ اللَّهِ ع فَأَخْبَرْتُهُ فَقَالَ ⁽⁵⁾ثَمَنُ طَیْرَیْنِ تُطْعِمُ بِهِ حَمَامَ الْحَرَمِ.

وَ رَوَاهُ الصَّدُوقُ بِإِسْنَادِهِ عَنِ ابْنِ مُسْکَانَ عَنْ یَزِیدَ بْنِ خَلِیفَةَ ⁽⁶⁾

وَ رَوَاهُ الْکُلَیْنِیُّ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ یَحْیَی عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ سِنَانٍ عَنِ ابْنِ مُسْکَانَ مِثْلَهُ ⁽⁷⁾أَقُولُ: هَذَا مَحْمُولٌ عَلَی وُجُودِ فَرْخَیْنِ فَیَلْزَمُهُ قِیمَتُهُمَا لِمَا تَقَدَّمَ ⁽⁸⁾وَ یَأْتِی ⁽⁹⁾.

ترجمه:

یَزِید بْنِ خَلِیفَةَ نقل کرده است که در خانه‌اش مکْتَل (ظرف نگهداری تخم‌مرغ) حاوی تخم‌مرغ‌های حمام حرم بوده است. غلامش به طور تصادفی مکْتَل را واژگون کرده و تخم‌مرغ‌ها شکسته شده‌اند. یَزِید به ابو عبد الله (علیه السلام) اطلاع داد و ایشان پاسخ دادند که برای جبران خسارت، باید معادل قیمت دو تخم‌مرغ، به حمام حرم غذا داده شود.

[رقم الحدیث الکلی: 17234 - رقم الحدیث الباب: 4]

17234- 4- ⁽¹⁰⁾وَ عَنْهُ عَنْ أَبِی الْحُسَیْنِ التَّمِیمِیِّ ⁽¹¹⁾عَنْ صَفْوَانَ عَنْ

یَزِیدَ بْنِ خَلِیفَةَ قَالَ: سُئِلَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ ع وَ أَنَا عِنْدَهُ فَقَالَ لَهُ رَجُلٌ إِنَّ غُلَامِی طَرَحَ مِکْتَلًا فِی مَنْزِلِی وَ فِیهِ بَیْضَتَانِ مِنْ طَیْرِ حَمَامِ الْحَرَمِ- فَقَالَ عَلَیْهِ قِیمَةُ الْبَیْضَتَیْنِ یَعْلِفُ بِهِ حَمَامَ الْحَرَمِ ⁽¹⁾.

أَقُولُ: وَ تَقَدَّمَ مَا یَدُلُّ عَلَی ذَلِکَ ⁽²⁾.

ترجمه:

یَزِید بْنِ خَلِیفَةَ نقل کرده است که در خانه‌اش مکْتَل (ظرف نگهداری تخم‌مرغ) حاوی تخم‌مرغ‌های حمام حرم بوده است. غلامش به طور تصادفی مکْتَل را واژگون کرده و تخم‌مرغ‌ها شکسته شده‌اند. یَزِید به ابو عبد الله (علیه السلام) اطلاع داد و ایشان پاسخ دادند که برای جبران خسارت، باید معادل قیمت دو تخم‌مرغ، به حمام حرم غذا داده شود.

27- بَابُ أَنَّ الْمُحْرِمَ إِذَا رَمَی صَیْداً ثُمَّ رَآهُ سَوِیّاً لَمْ یَلْزَمْهُ شَیْ‌ءٌ فَإِنْ مَضَی وَ لَمْ یَدْرِ مَا أَصَابَهُ لَزِمَهُ الْفِدَاءُ کَامِلًا

اشارة

⁽³⁾27 بَابُ أَنَّ الْمُحْرِمَ إِذَا رَمَی صَیْداً ثُمَّ رَآهُ سَوِیّاً لَمْ یَلْزَمْهُ شَیْ‌ءٌ فَإِنْ مَضَی وَ لَمْ یَدْرِ مَا أَصَابَهُ لَزِمَهُ الْفِدَاءُ کَامِلًا

ترجمه:

[رقم الحدیث الکلی: 17235 - رقم الحدیث الباب: 1]

17235- 1- ⁽⁴⁾مُحَمَّدُ بْنُ الْحَسَنِ بِإِسْنَادِهِ عَنْ مُوسَی بْنِ الْقَاسِمِ عَنْ عَلِیِّ بْنِ جَعْفَرٍ عَنْ أَخِیهِ مُوسَی بْنِ جَعْفَرٍ ع قَالَ: سَأَلْتُهُ عَنْ رَجُلٍ رَمَی صَیْداً وَ هُوَ مُحْرِمٌ فَکَسَرَ یَدَهُ أَوْ رِجْلَهُ فَمَضَی الصَّیْدُ عَلَی وَجْهِهِ فَلَمْ یَدْرِ الرَّجُلُ مَا صَنَعَ الصَّیْدُ قَالَ عَلَیْهِ الْفِدَاءُ کَامِلًا إِذَا لَمْ یَدْرِ مَا صَنَعَ الصَّیْدُ.

وَ رَوَاهُ الْحِمْیَرِیُّ فِی قُرْبِ الْإِسْنَادِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الْحَسَنِ عَنْ جَدِّهِ عَلِیِّ بْنِ جَعْفَرٍ نَحْوَهُ ⁽⁵⁾.

ترجمه:

از علی بن جعفر از برادرش موسی بن جعفر (ع) نقل شده است که فرمود: از او دربارهٔ مردی که در حال احرام صیدی را تیراندازی کرد و دست یا پای آن را شکست، و صید به راه خود رفت و مرد ندانست که چه بر سر صید آمد، پرسیدم. فرمود: بر او (مرد) کفارهٔ کامل لازم است اگر نداند که چه بر سر صید آمده است.

[رقم الحدیث الکلی: 17236 - رقم الحدیث الباب: 2]

17236- 2- ⁽⁶⁾وَ عَنْهُ عَنْ صَفْوَانَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ سِنَانٍ عَنْ أَبِی بَصِیرٍ قَالَ: قُلْتُ لِأَبِی عَبْدِ اللَّهِ ع رَجُلٌ رَمَی ظَبْیاً وَ هُوَ مُحْرِمٌ فَکَسَرَ یَدَهُ أَوْ رِجْلَهُ فَذَهَبَ الظَّبْیُ عَلَی وَجْهِهِ فَلَمْ یَدْرِ مَا صَنَعَ قَالَ عَلَیْهِ فِدَاؤُهُ الْحَدِیثَ.

وَ رَوَاهُ الصَّدُوقُ بِإِسْنَادِهِ عَنِ ابْنِ مُسْکَانَ عَنْ أَبِی بَصِیرٍ مِثْلَهُ إِلَّا أَنَّهُ قَالَ رَمَی صَیْداً وَ تَرَکَ لَفْظَ الظَّبْیِ مِنْ قَوْلِهِ فَذَهَبَ الظَّبْیُ ⁽¹⁾

ترجمه:

از عبدالله بن سنان از ابوبصیر نقل شده است که گفت: به امام صادق (ع) گفتم: مردی در حال احرام آهویی را تیراندازی کرد و دست یا پای آن را شکست، و آهو به راه خود رفت و مرد ندانست که چه بر سر آهو آمد. فرمود: بر او کفارهٔ آن (آهو) لازم است.

[رقم الحدیث الکلی: 17237 - رقم الحدیث الباب: 3]

17237- 3- ⁽²⁾وَ عَنْهُ عَنْ عَلِیٍّ الْجَرْمِیِّ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ أَبِی حَمْزَةَ وَ دُرُسْتَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مُسْکَانَ عَنْ أَبِی بَصِیرٍ عَنْ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ: سَأَلْتُهُ عَنْ مُحْرِمٍ رَمَی صَیْداً فَأَصَابَ یَدَهُ وَ عَرَجَ ⁽³⁾فَقَالَ إِنْ کَانَ الظَّبْیُ قَدْ مَشَی عَلَیْهَا وَ رَعَی وَ هُوَ یَنْظُرُ إِلَیْهِ فَلَا شَیْ‌ءَ عَلَیْهِ وَ إِنْ کَانَ الظَّبْیُ ذَهَبَ عَلَی وَجْهِهِ ⁽⁴⁾وَ هُوَ رَافِعُهَا فَلَا یَدْرِی مَا صَنَعَ فَعَلَیْهِ فِدَاؤُهُ لِأَنَّهُ لَا یَدْرِی لَعَلَّهُ قَدْ هَلَکَ.

أَقُولُ: هَذَا مَحْمُولٌ عَلَی ذَهَابِ الْعَرَجِ لِمَا یَأْتِی ⁽⁵⁾.

ترجمه:

از ابوبصیر از امام صادق (ع) نقل شده است که فرمود: از او دربارهٔ کسی که در حال احرام صیدی را تیراندازی کرده و دستش را زخمی کرده و باعث لنگ شدنش شده است، پرسیدم. فرمود: اگر آهو (صید) بر روی آن (دست زخمی) راه رفته و چریده باشد و او (شکارچی) به آن نگاه کرده باشد، چیزی بر او نیست. و اگر آهو (صید) به راه خود رفته و دستش را بالا نگه داشته و مرد نمی‌داند که چه بر سرش آمده، بر او کفاره لازم است، زیرا که نمی‌داند، شاید آن آهو تلف شده باشد.

[رقم الحدیث الکلی: 17238 - رقم الحدیث الباب: 4]

17238- 4- ⁽⁶⁾مُحَمَّدُ بْنُ یَعْقُوبَ عَنْ عِدَّةٍ مِنْ أَصْحَابِنَا عَنْ سَهْلِ بْنِ زِیَادٍ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ أَبِی نَصْرٍ عَنْ عَلِیِّ بْنِ أَبِی حَمْزَةَ عَنْ أَبِی بَصِیرٍ عَنْ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ ع فِی مُحْرِمٍ رَمَی ظَبْیاً فَأَصَابَهُ فِی یَدِهِ فَعَرَجَ مِنْهَا قَالَ إِنْ کَانَ الظَّبْیُ مَشَی عَلَیْهَا وَ رَعَی فَعَلَیْهِ رُبُعُ قِیمَتِهِ وَ إِنْ کَانَ ذَهَبَ عَلَی وَجْهِهِ فَلَمْ یَدْرِ مَا صَنَعَ فَعَلَیْهِ الْفِدَاءُ لِأَنَّهُ لَا یَدْرِی لَعَلَّهُ قَدْ هَلَکَ.

وَ رَوَاهُ الصَّدُوقُ فِی الْعِلَلِ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَلِیٍّ مَاجِیلَوَیْهِ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ أَبِی الْقَاسِمِ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَلِیٍّ الْکُوفِیِّ عَنْ خَالِدٍ أَبِی إِسْمَاعِیلَ ⁽⁷⁾عَمَّنْ ذَکَرَهُ عَنْ أَبِی بَصِیرٍ قَالَ: سَأَلْتُ أَبَا عَبْدِ اللَّهِ ع

وَ ذَکَرَ مِثْلَهُ إِلَّا أَنَّهُ قَالَ إِنْ کَانَ الظَّبْیُ مَشَی عَلَیْهَا وَ رَعَی فَلَیْسَ عَلَیْهِ شَیْ‌ءٌ ⁽¹⁾

ترجمه:

از ابوبصیر از امام صادق (ع) نقل شده است که دربارهٔ کسی که در حال احرام آهویی را تیراندازی کرده و دست آن را زخمی کرده و باعث لنگ شدنش شده است، فرمود: اگر آهو بر روی آن (دست زخمی) راه رفته و چریده باشد، بر او یک چهارم قیمت آن لازم است. و اگر آهو به راه خود رفته و مرد نداند که چه بر سرش آمده، بر او کفاره لازم است، زیرا که نمی‌داند، شاید آن آهو تلف شده باشد.

[رقم الحدیث الکلی: 17239 - رقم الحدیث الباب: 5]

17239- 5- ⁽²⁾وَ عَنْ عَلِیِّ بْنِ إِبْرَاهِیمَ عَنْ أَبِیهِ عَنِ النَّوْفَلِیِّ عَنِ السَّکُونِیِّ عَنْ جَعْفَرِ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنْ آبَائِهِ ع قَالَ: قَالَ أَمِیرُ الْمُؤْمِنِینَ ع فِی الْمُحْرِمِ یُصِیبُ الصَّیْدَ فَیُدْمِیهِ ثُمَّ یُرْسِلُهُ قَالَ عَلَیْهِ جَزَاؤُهُ.

ترجمه:

از سکونی از جعفر بن محمد (ع) از پدرانش نقل شده است که امیر المؤمنین (ع) فرمود: در مورد کسی که در حال احرام صیدی را زخمی کرده و سپس رهایش کند، فرمود: بر او کفاره‌اش لازم است.

[رقم الحدیث الکلی: 17240 - رقم الحدیث الباب: 6]

17240- 6- ⁽³⁾وَ عَنْهُ عَنْ أَبِیهِ عَنْ یَحْیَی بْنِ الْمُبَارَکِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ جَبَلَةَ عَنْ سَمَاعَةَ بْنِ مِهْرَانَ عَنْ أَبِی بَصِیرٍ قَالَ: سَأَلْتُ أَبَا عَبْدِ اللَّهِ ع عَنْ مُحْرِمٍ کَسَرَ قَرْنَ ظَبْیٍ قَالَ عَلَیْهِ الْفِدَاءُ ⁽⁴⁾قُلْتُ فَإِنْ کَسَرَ یَدَهُ قَالَ إِنْ کَسَرَ یَدَهُ وَ لَمْ یَرْعَ فَعَلَیْهِ دَمُ شَاةٍ.

ترجمه:

از ابوبصیر نقل شده است که گفت: از امام صادق (ع) دربارهٔ کسی که در حال احرام شاخ آهویی را شکسته است، پرسیدم. فرمود: بر او کفاره لازم است. گفتم: اگر دستش را بشکند، چه؟ فرمود: اگر دستش را بشکند و آهو چَرا نکرده باشد، بر او قربانی یک گوسفند لازم است.

28- بَابُ مَا یَجِبُ فِی أَعْضَاءِ الصَّیْدِ

اشارة

⁽⁵⁾28 بَابُ مَا یَجِبُ فِی أَعْضَاءِ الصَّیْدِ

ترجمه:

[رقم الحدیث الکلی: 17241 - رقم الحدیث الباب: 1]

17241- 1- ⁽⁶⁾مُحَمَّدُ بْنُ الْحَسَنِ بِإِسْنَادِهِ عَنْ عَلِیِّ بْنِ جَعْفَرٍ عَنْ أَخِیهِ مُوسَی ع قَالَ: سَأَلْتُهُ عَنْ رَجُلٍ رَمَی صَیْداً فَکَسَرَ یَدَهُ أَوْ رِجْلَهُ وَ تَرَکَهُ فَرَعَی الصَّیْدُ قَالَ عَلَیْهِ رُبُعُ الْفِدَاءِ.

وَ رَوَاهُ الْحِمْیَرِیُّ فِی قُرْبِ الْإِسْنَادِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الْحَسَنِ عَنْ جَدِّهِ عَلِیِّ بْنِ جَعْفَرٍ نَحْوَهُ ⁽⁷⁾.

ترجمه:

از علی بن جعفر از برادرش موسی (ع) نقل شده است که فرمود: از او دربارهٔ مردی که صیدی را تیراندازی کرده و دست یا پای آن را شکسته و سپس آن را رها کرده است و صید چَرا کرده است، پرسیدم. فرمود: بر او یک چهارم کفاره لازم است.

[رقم الحدیث الکلی: 17242 - رقم الحدیث الباب: 2]

17242- 2- ⁽¹⁾وَ بِإِسْنَادِهِ عَنْ مُوسَی بْنِ الْقَاسِمِ عَنْ صَفْوَانَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ سِنَانٍ عَنْ أَبِی بَصِیرٍ قَالَ: قُلْتُ لِأَبِی عَبْدِ اللَّهِ ع رَجُلٌ رَمَی ظَبْیاً وَ هُوَ مُحْرِمٌ فَکَسَرَ یَدَهُ أَوْ رِجْلَهُ إِلَی أَنْ قَالَ قُلْتُ فَإِنَّهُ رَآهُ بَعْدَ ذَلِکَ مَشَی قَالَ عَلَیْهِ رُبُعُ ثَمَنِهِ.

وَ رَوَاهُ الصَّدُوقُ بِإِسْنَادِهِ عَنِ ابْنِ مُسْکَانَ عَنْ أَبِی بَصِیرٍ مِثْلَهُ إِلَّا أَنَّهُ قَالَ رَمَی صَیْداً ⁽²⁾

ترجمه:

از ابوبصیر نقل شده است که گفت: به امام صادق (ع) گفتم: مردی در حال احرام آهویی را تیراندازی کرده و دست یا پای آن را شکسته است تا آنجا که گفت : سپس گفتم: بعد از آن دیده است که آهو راه می‌رود. فرمود: بر او یک چهارم قیمت آن (آهو) لازم است.

[رقم الحدیث الکلی: 17243 - رقم الحدیث الباب: 3]

17243- 3- ⁽³⁾وَ بِإِسْنَادِهِ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ الْحَسَنِ الصَّفَّارِ عَنِ السِّنْدِیِّ بْنِ الرَّبِیعِ عَنْ یَحْیَی بْنِ الْمُبَارَکِ عَنْ أَبِی جَمِیلَةَ عَنْ سَمَاعَةَ بْنِ مِهْرَانَ عَنْ أَبِی بَصِیرٍ عَنْ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ: قُلْتُ مَا تَقُولُ فِی مُحْرِمٍ کَسَرَ إِحْدَی قَرْنَیْ غَزَالٍ فِی الْحِلِّ- قَالَ عَلَیْهِ رُبُعُ قِیمَةِ الْغَزَالِ قُلْتُ فَإِنْ هُوَ کَسَرَ قَرْنَیْهِ قَالَ عَلَیْهِ نِصْفُ قِیمَتِهِ یَتَصَدَّقُ بِهِ قُلْتُ فَإِنْ هُوَ فَقَأَ عَیْنَیْهِ قَالَ عَلَیْهِ قِیمَتُهُ قُلْتُ فَإِنْ هُوَ کَسَرَ إِحْدَی یَدَیْهِ قَالَ عَلَیْهِ نِصْفُ قِیمَتِهِ قُلْتُ فَإِنْ هُوَ کَسَرَ إِحْدَی رِجْلَیْهِ قَالَ عَلَیْهِ نِصْفُ قِیمَتِهِ قُلْتُ فَإِنْ هُوَ قَتَلَهُ قَالَ عَلَیْهِ قِیمَتُهُ قَالَ قُلْتُ: فَإِنْ هُوَ فَعَلَ بِهِ وَ هُوَ مُحْرِمٌ فِی الْحِلِّ- ⁽⁴⁾قَالَ عَلَیْهِ دَمٌ یُهَرِیقُهُ وَ عَلَیْهِ هَذِهِ الْقِیمَةُ إِذَا کَانَ مُحْرِماً فِی الْحَرَمِ.

ترجمه:

از ابوبصیر نقل شده است که گفت: به امام صادق (ع) گفتم: نظرتان دربارهٔ کسی که در حال احرام در حِلّ (خارج از حرم) یکی از شاخ‌های غزالی را شکسته است، چیست؟ فرمود: بر او یک چهارم قیمت غزال لازم است. گفتم: اگر هر دو شاخش را بشکند، چه؟ فرمود: بر او نصف قیمت آن لازم است که باید صدقه بدهد. گفتم: اگر چشم‌هایش را کور کند، چه؟ فرمود: بر او قیمت کامل آن لازم است. گفتم: اگر یکی از دست‌هایش را بشکند، چه؟ فرمود: بر او نصف قیمت آن لازم است. گفتم: اگر یکی از پاهایش را بشکند، چه؟ فرمود: بر او نصف قیمت آن لازم است. گفتم: اگر او را بکشد، چه؟ فرمود: بر او قیمت کامل آن لازم است. گفتم: اگر این کارها را در حال احرام در حِلّ انجام دهد، چه؟ فرمود: بر او یک قربانی لازم است که باید ذبح کند و بر او این قیمت‌ها نیز لازم است اگر در حال احرام در حرم باشد.

[رقم الحدیث الکلی: 17244 - رقم الحدیث الباب: 4]

17244- 4- ⁽⁵⁾مُحَمَّدُ بْنُ یَعْقُوبَ عَنْ عَلِیِّ بْنِ إِبْرَاهِیمَ عَنْ أَبِیهِ عَنْ یَحْیَی بْنِ الْمُبَارَکِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ جَبَلَةَ عَنْ سَمَاعَةَ بْنِ مِهْرَانَ عَنْ أَبِی

بَصِیرٍ قَالَ: سَأَلْتُ أَبَا عَبْدِ اللَّهِ ع عَنْ مُحْرِمٍ کَسَرَ قَرْنَ ظَبْیٍ قَالَ یَجِبُ عَلَیْهِ الْفِدَاءُ قَالَ قُلْتُ: فَإِنْ کَسَرَ یَدَهُ قَالَ إِنْ کَسَرَ یَدَهُ وَ لَمْ یَرْعَ فَعَلَیْهِ دَمُ شَاةٍ.

أَقُولُ: الْفِدَاءُ مَحْمُولٌ عَلَی مَا یُوَافِقُ الْأَوَّلَ وَ الدَّمُ مَخْصُوصٌ بِمَا إِذَا لَمْ یَرْعَ وَ احْتَمَلَ کَوْنُهُ سَبَباً لِلتَّلَفِ لِمَا مَرَّ ⁽¹⁾.

ترجمه:

از ابوبصیر نقل شده است که گفت: از امام صادق (ع) دربارهٔ کسی که در حال احرام شاخ آهویی را شکسته است، پرسیدم. فرمود: بر او کفاره لازم است. گفتم: اگر دستش را بشکند، چه؟ فرمود: اگر دستش را بشکند و آهو چَرا نکرده باشد، بر او قربانی یک گوسفند لازم است.

می گویم : کفاره به همان چیزی که در مورد اول ذکر شده، تعلق دارد و قربانی در حالتی است که آهو چَرا نکرده باشد و احتمالاً منجر به تلف شدن آهو شود، همانطور که پیش‌تر بیان شد.

29- بَابُ أَنَّهُ لَا یَجُوزُ لِأَحَدٍ أَنْ یَرْمِیَ صَیْداً وَ هُوَ یَؤُمُّ الْحَرَمَ وَ إِنْ کَانَ مُحِلًّا فَإِنْ رَمَاهُ وَ دَخَلَ الْحَرَمَ وَ قَتَلَهُ کَانَ لَحْمُهُ حَرَاماً

اشارة

⁽²⁾29 بَابُ أَنَّهُ لَا یَجُوزُ لِأَحَدٍ أَنْ یَرْمِیَ صَیْداً وَ هُوَ یَؤُمُّ الْحَرَمَ وَ إِنْ کَانَ مُحِلًّا فَإِنْ رَمَاهُ وَ دَخَلَ الْحَرَمَ وَ قَتَلَهُ کَانَ لَحْمُهُ حَرَاماً

ترجمه:

[رقم الحدیث الکلی: 17245 - رقم الحدیث الباب: 1]

17245- 1- ⁽³⁾مُحَمَّدُ بْنُ الْحَسَنِ بِإِسْنَادِهِ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ عِیسَی عَنِ الْعَبَّاسِ بْنِ مَعْرُوفٍ ⁽⁴⁾وَ عَنِ ابْنِ أَبِی عُمَیْرٍ ⁽⁵⁾عَنْ بَعْضِ أَصْحَابِنَا عَنْ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ: کَانَ یَکْرَهُ أَنْ یُرْمَی الصَّیْدُ وَ هُوَ یَؤُمُّ الْحَرَمَ.

ترجمه:

از برخی از یاران ما از امام صادق (ع) نقل شده است که فرمود: او (امام صادق) ناپسند می‌دانست که صید (شکار) در حالی که کسی به سوی حرم (کعبه) می‌رود، تیراندازی شود.

[رقم الحدیث الکلی: 17246 - رقم الحدیث الباب: 2]

17246- 2- ⁽⁶⁾وَ بِإِسْنَادِهِ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ أَحْمَدَ بْنِ یَحْیَی عَنِ الْهَیْثَمِ بْنِ أَبِی مَسْرُوقٍ عَنِ الْحَسَنِ بْنِ مَحْبُوبٍ عَنْ عَلِیِّ بْنِ رِئَابٍ عَنْ مِسْمَعٍ عَنْ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ ع فِی رَجُلٍ حِلٍّ ⁽⁷⁾رَمَی صَیْداً فِی الْحِلِّ- فَتَحَامَلَ الصَّیْدُ حَتَّی دَخَلَ الْحَرَمَ- فَقَالَ لَحْمُهُ حَرَامٌ مِثْلُ الْمَیْتَةِ.

وَ رَوَاهُ الْکُلَیْنِیُّ عَنْ عِدَّةٍ مِنْ أَصْحَابِنَا عَنْ سَهْلِ بْنِ زِیَادٍ وَ عَنْ عَلِیِّ بْنِ إِبْرَاهِیمَ عَنْ أَبِیهِ جَمِیعاً عَنِ ابْنِ مَحْبُوبٍ نَحْوَهُ ⁽¹⁾أَقُولُ: وَ یَأْتِی مَا یَدُلُّ عَلَی ذَلِکَ ⁽²⁾.

ترجمه:

از مِسْمَع نقل شده است که از امام صادق (ع) دربارهٔ مردی در حِلّ (خارج از حرم) پرسیدم که صیدی را تیراندازی کرده و صید به سختی به حرم (کعبه) وارد شده است. فرمود: گوشت آن صید مانند گوشت مردار حرام است.

30- بَابُ أَنَّ مَنْ رَمَی صَیْداً وَ هُوَ یَؤُمُّ الْحَرَمَ فَقَتَلَهُ لَزِمَهُ الْفِدَاءُ وَ مَنْ رَمَی صَیْداً فِی الْحِلِّ وَ تَحَامَلَ فَدَخَلَ الْحَرَمَ‌7302 لَمْ یَلْزَمْهُ الْفِدَاءُ

اشارة

⁽³⁾30 بَابُ أَنَّ مَنْ رَمَی صَیْداً وَ هُوَ یَؤُمُّ الْحَرَمَ فَقَتَلَهُ لَزِمَهُ الْفِدَاءُ وَ مَنْ رَمَی صَیْداً فِی الْحِلِّ وَ تَحَامَلَ فَدَخَلَ الْحَرَمَ ⁽⁴⁾لَمْ یَلْزَمْهُ الْفِدَاءُ

ترجمه:

[رقم الحدیث الکلی: 17247 - رقم الحدیث الباب: 1]

17247- 1- ⁽⁵⁾مُحَمَّدُ بْنُ الْحَسَنِ بِإِسْنَادِهِ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ أَحْمَدَ بْنِ یَحْیَی عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ الْحُسَیْنِ عَنِ ابْنِ فَضَّالٍ عَنْ عَلِیِّ بْنِ عُقْبَةَ (عَنْ أَبِیهِ) ⁽⁶⁾عُقْبَةَ بْنِ خَالِدٍ عَنْ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ: سَأَلْتُهُ عَنْ رَجُلٍ قَضَی حَجَّهُ ثُمَّ أَقْبَلَ حَتَّی إِذَا خَرَجَ مِنَ الْحَرَمِ- فَاسْتَقْبَلَهُ صَیْدٌ قَرِیباً مِنَ الْحَرَمِ- وَ الصَّیْدُ مُتَوَجِّهٌ نَحْوَ الْحَرَمِ- فَرَمَاهُ فَقَتَلَهُ مَا عَلَیْهِ فِی ذَلِکَ قَالَ یَفْدِیهِ (عَلَی نَحْوِهِ) ⁽⁷⁾.

وَ رَوَاهُ الْکُلَیْنِیُّ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ یَحْیَی عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ الْحُسَیْنِ مِثْلَهُ ⁽⁸⁾.

ترجمه:

از عقبه بن خالد از امام صادق (ع) نقل شده است که گفت: از او دربارهٔ مردی که حجّ خود را به پایان رسانده و به سوی حرم برگشته است، پرسیدم. هنگامی که از حرم خارج شده و صیدی نزدیک به حرم و در حال حرکت به سمت حرم را مشاهده کرده، آن را تیراندازی کرده و کشته است، چه باید بکند؟ فرمود: بر او کفاره لازم است (به همان نحو که ذکر شده).

[رقم الحدیث الکلی: 17248 - رقم الحدیث الباب: 2]

17248- 2- ⁽⁹⁾وَ بِإِسْنَادِهِ عَنْ مُوسَی بْنِ الْقَاسِمِ عَنْ أَبِی الْحُسَیْنِ النَّخَعِیِّ عَنِ ابْنِ أَبِی عُمَیْرٍ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ الْحَجَّاجِ عَنْ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ ع

فِی الرَّجُلِ یَرْمِی الصَّیْدَ وَ هُوَ یَؤُمُّ الْحَرَمَ فَتُصِیبُهُ الرَّمْیَةُ فَیَتَحَامَلُ بِهَا حَتَّی یَدْخُلَ الْحَرَمَ فَیَمُوتَ فِیهِ قَالَ لَیْسَ عَلَیْهِ شَیْ‌ءٌ إِنَّمَا هُوَ بِمَنْزِلَةِ رَجُلٍ نَصَبَ شَبَکَةً فِی الْحِلِّ فَوَقَعَ فِیهَا صَیْدٌ فَاضْطَرَبَ حَتَّی دَخَلَ الْحَرَمَ فَمَاتَ فِیهِ قُلْتُ هَذَا عِنْدَهُمْ مِنَ الْقِیَاسِ قَالَ لَا إِنَّمَا شَبَّهْتُ لَکَ شَیْئاً بِشَیْ‌ءٍ ⁽¹⁾.

أَقُولُ: حَمَلَهُ الشَّیْخُ عَلَی النَّاسِی وَ الْجَاهِلِ وَ أَنَّهُ لَیْسَ عَلَیْهِ شَیْ‌ءٌ مِنَ الْعِقَابِ وَ إِنْ کَانَ یَلْزَمُهُ الْفِدَاءُ لِمَا یَأْتِی مِنْ حُکْمِ الصَّیْدِ فِیمَا بَیْنَ الْبَرِیدِ وَ الْحَرَمِ ⁽²⁾.

ترجمه:

از عبد الرحمن بن الحجاج از امام صادق (ع) نقل شده است که دربارهٔ مردی که صیدی را تیراندازی کرده و صید به سختی به داخل حرم (کعبه) وارد شده و در آنجا می‌میرد، پرسیدم. فرمود: بر او چیزی نیست. این مانند کسی است که در حِلّ (خارج از حرم) دام نصب کرده و صید به دام افتاده و به سختی وارد حرم شده و در آنجا می‌میرد. گفتم: آیا این قیاس در میان آنها (شیعه) است؟ فرمود: نه، من فقط چیزی را با چیزی مقایسه کردم تا حکم را به فهم تو نزدیک کنم، نه اینکه این قیاس دلیل واقعی برای حکم باشد.

می گویم : مرحوم شیخ این را حمل کرده به شخص ناسی یا جاهل واینکه فرمودند چیزی براونیست یعنی عقاب ندارد ولو اینکه کفاره لازم باشد بخاطر آنچه بعدا خواهد آمد ازحکم صید دراطراف حرم .

[رقم الحدیث الکلی: 17249 - رقم الحدیث الباب: 3]

17249- 3- ⁽³⁾مُحَمَّدُ بْنُ عَلِیِّ بْنِ الْحُسَیْنِ بِإِسْنَادِهِ عَنْ صَفْوَانَ بْنِ یَحْیَی عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ الْحَجَّاجِ قَالَ: سَأَلْتُ أَبَا عَبْدِ اللَّهِ ع عَنْ رَجُلٍ رَمَی صَیْداً فِی الْحِلِّ- وَ هُوَ یَؤُمُّ الْحَرَمَ فِیمَا بَیْنَ الْبَرِیدِ وَ الْمَسْجِدِ فَأَصَابَهُ فِی الْحِلِّ فَمَضَی بِرَمْیَتِهِ حَتَّی دَخَلَ الْحَرَمَ- فَمَاتَ مِنْ رَمْیَتِهِ هَلْ عَلَیْهِ جَزَاءٌ فَقَالَ لَیْسَ عَلَیْهِ جَزَاءٌ إِنَّمَا مَثَلُ ذَلِکَ مَثَلُ مَنْ نَصَبَ شَرَکاً فِی الْحِلِّ إِلَی جَانِبِ الْحَرَمِ- فَوَقَعَ فِیهِ صَیْدٌ فَاضْطَرَبَ حَتَّی دَخَلَ الْحَرَمَ فَمَاتَ فَلَیْسَ عَلَیْهِ جَزَاؤُهُ لِأَنَّهُ نَصَبَ حَیْثُ نَصَبَ وَ هُوَ لَهُ حَلَالٌ وَ رَمَی حَیْثُ رَمَی وَ هُوَ لَهُ حَلَالٌ فَلَیْسَ عَلَیْهِ فِیمَا کَانَ بَعْدَ ذَلِکَ شَیْ‌ءٌ فَقُلْتُ هَذَا الْقِیَاسُ عِنْدَ النَّاسِ فَقَالَ إِنَّمَا شَبَّهْتُ لَکَ الشَّیْ‌ءَ بِالشَّیْ‌ءِ لِتَعْرِفَهُ.

وَ رَوَاهُ فِی الْعِلَلِ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ الْحَسَنِ عَنِ الصَّفَّارِ عَنِ

الْعَبَّاسِ بْنِ مَعْرُوفٍ عَنْ عَلِیِّ بْنِ مَهْزِیَارَ عَنِ الْحُسَیْنِ بْنِ سَعِیدٍ عَنْ صَفْوَانَ مِثْلَهُ ⁽¹⁾أَقُولُ: لَعَلَّ الْمُرَادَ أَنَّ الرَّجُلَ کَانَ یَؤُمُّ الْحَرَمَ لَا الصَّیْدَ فَلَا مُنَافَاةَ.

ترجمه:

از عبد الرحمن بن الحجاج نقل شده است که گفت: از امام صادق (ع) دربارهٔ مردی که در حِلّ صیدی را تیراندازی کرده و در حال حرکت به سوی حرم (کعبه) در فاصلهٔ یک منزل مانده به مسجد (حرم) صید را زده است و صید با آن تیر به سختی به حرم وارد شده و در آنجا می‌میرد، پرسیدم. فرمود: بر او کفاره‌ای نیست. مثال این وضعیت مانند کسی است که در حِلّ دام نصب کرده و صید به دام افتاده و به سختی به حرم وارد شده و در آنجا می‌میرد؛ بر او نیز کفاره‌ای نیست، زیرا او دام را در جایی نصب کرده که در حِلّ بوده و تیراندازی نیز در حِلّ بوده است. پس هر چه که بعد از آن اتفاق افتاده است، بر او چیزی نیست.

گفتم: آیا این قیاس در میان مردم (سنی) است؟ فرمود: نه، من فقط چیزی را با چیزی مقایسه کردم تا آن را به تو نزدیک کنم، نه اینکه این قیاس دلیل واقعی برای حکم باشد.

[رقم الحدیث الکلی: 17250 - رقم الحدیث الباب: 4]

17250- 4- ⁽²⁾مُحَمَّدُ بْنُ یَعْقُوبَ عَنْ أَبِی عَلِیٍّ الْأَشْعَرِیِّ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَبْدِ الْجَبَّارِ عَنْ صَفْوَانَ بْنِ یَحْیَی عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ الْحَجَّاجِ قَالَ: سَأَلْتُ أَبَا الْحَسَنِ ع عَنْ رَجُلٍ رَمَی صَیْداً فِی الْحِلِّ- فَمَضَی بِرَمْیَتِهِ حَتَّی دَخَلَ الْحَرَمَ فَمَاتَ أَ عَلَیْهِ جَزَاؤُهُ قَالَ لَا لَیْسَ عَلَیْهِ جَزَاؤُهُ لِأَنَّهُ رَمَی حَیْثُ رَمَی وَ هُوَ لَهُ حَلَالٌ إِنَّمَا مَثَلُ ذَلِکَ مَثَلُ رَجُلٍ نَصَبَ شَرَکاً فِی الْحِلِّ إِلَی جَانِبِ الْحَرَمِ فَوَقَعَ فِیهِ صَیْدٌ فَاضْطَرَبَ الصَّیْدُ حَتَّی دَخَلَ الْحَرَمَ- فَلَیْسَ عَلَیْهِ جَزَاؤُهُ لِأَنَّهُ کَانَ بَعْدَ ذَلِکَ شَیْ‌ءٌ فَقُلْتُ لَهُ هَذَا الْقِیَاسُ عِنْدَ النَّاسِ فَقَالَ إِنَّمَا شَبَّهْتُ لَکَ شَیْئاً بِشَیْ‌ءٍ.

أَقُولُ: وَ یَأْتِی مَا یَدُلُّ عَلَی ذَلِکَ ⁽³⁾.

ترجمه:

از عبد الرحمن بن الحجاج نقل شده است که گفت: از امام کاظم (ع) دربارهٔ مردی که در حِلّ (خارج از حرم) صیدی را تیراندازی کرده و صید با آن تیر به سختی وارد حرم شده و در آنجا می‌میرد، پرسیدم. آیا بر او کفاره‌ای لازم است؟ فرمود: نه، بر او کفاره‌ای نیست، زیرا او در جایی تیراندازی کرده که برایش حلال بوده است. مثال این وضعیت مانند کسی است که در حِلّ دام نصب کرده و صید به دام افتاده و به سختی وارد حرم شده و در آنجا می‌میرد؛ بر او نیز کفاره‌ای نیست، زیرا او دام را در جایی نصب کرده که در حِلّ بوده است و هر اتفاقی که بعد از آن افتاده، بر او چیزی نیست.

گفتم: آیا این قیاس در میان مردم (سنی) است؟ فرمود: نه، من فقط چیزی را با چیزی مقایسه کردم تا آن را برای تو روشن کنم، نه اینکه این قیاس دلیل واقعی برای حکم باشد.

31- بَابُ لُزُومِ الْکَفَّارَةِ فِی الصَّیْدِ عَلَی الْمُحْرِمِ عَمْداً کَانَ أَوْ خَطَأً أَوْ جَهْلًا وَ کَذَا لَوْ رَمَی صَیْداً فَأَصَابَ اثْنَیْنِ وَ عَدَمِ لُزُومِ الْکَفَّارَةِ لِلْجَاهِلِ فِی غَیْرِ الصَّیْدِ وَ جُمْلَةٍ مِنْ أَحْکَامِ الصَّیْدِ

اشارة

⁽⁴⁾31 بَابُ لُزُومِ الْکَفَّارَةِ فِی الصَّیْدِ عَلَی الْمُحْرِمِ عَمْداً کَانَ أَوْ خَطَأً أَوْ جَهْلًا وَ کَذَا لَوْ رَمَی صَیْداً فَأَصَابَ اثْنَیْنِ وَ عَدَمِ لُزُومِ الْکَفَّارَةِ لِلْجَاهِلِ فِی غَیْرِ الصَّیْدِ وَ جُمْلَةٍ مِنْ أَحْکَامِ الصَّیْدِ

ترجمه:

[رقم الحدیث الکلی: 17251 - رقم الحدیث الباب: 1]

17251- 1- ⁽⁵⁾مُحَمَّدُ بْنُ یَعْقُوبَ عَنْ عَلِیِّ بْنِ إِبْرَاهِیمَ عَنْ أَبِیهِ وَ عَنْ

مُحَمَّدِ بْنِ إِسْمَاعِیلَ عَنِ الْفَضْلِ بْنِ شَاذَانَ جَمِیعاً عَنِ ابْنِ أَبِی عُمَیْرٍ وَ صَفْوَانَ بْنِ یَحْیَی جَمِیعاً عَنْ مُعَاوِیَةَ بْنِ عَمَّارٍ عَنْ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ: لَا تَأْکُلْ مِنَ الصَّیْدِ وَ أَنْتَ حَرَامٌ وَ إِنْ کَانَ أَصَابَهُ مُحِلٌّ وَ لَیْسَ عَلَیْکَ فِدَاءُ مَا أَتَیْتَهُ بِجَهَالَةٍ إِلَّا الصَّیْدَ فَإِنَّ عَلَیْکَ فِیهِ الْفِدَاءَ بِجَهْلٍ کَانَ أَوْ بِعَمْدٍ.

وَ رَوَاهُ الشَّیْخُ بِإِسْنَادِهِ عَنِ ابْنِ أَبِی عُمَیْرٍ مِثْلَهُ ⁽¹⁾.

ترجمه:

از معاویه بن عمار از امام صادق (ع) نقل شده است که فرمود: در حال احرام از صید نخور، حتی اگر آن را کسی که در حِلّ است، شکار کرده باشد. و بر تو کفاره‌ای نیست برای آنچه از روی نادانی انجام داده‌ای، مگر در مورد صید که بر تو در آن کفاره لازم است، چه از روی نادانی باشد و چه عمدی.

[رقم الحدیث الکلی: 17252 - رقم الحدیث الباب: 2]

17252- 2- ⁽²⁾وَ عَنْ عِدَّةٍ مِنْ أَصْحَابِنَا عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنِ ابْنِ أَبِی نَصْرٍ عَنْ أَبِی الْحَسَنِ الرِّضَا ع قَالَ: سَأَلْتُهُ عَنِ الْمُحْرِمِ یَصِیدُ ⁽³⁾الصَّیْدَ بِجَهَالَةٍ قَالَ عَلَیْهِ کَفَّارَةٌ قُلْتُ فَإِنْ أَصَابَهُ خَطَأً قَالَ وَ أَیُّ شَیْ‌ءٍ الْخَطَأُ عِنْدَکَ قُلْتُ تَرْمِی هَذِهِ النَّخْلَةَ فَتُصِیبُ نَخْلَةً أُخْرَی فَقَالَ نَعَمْ هَذَا الْخَطَأُ وَ عَلَیْهِ الْکَفَّارَةُ قُلْتُ فَإِنَّهُ أَخَذَ طَائِراً مُتَعَمِّداً فَذَبَحَهُ وَ هُوَ مُحْرِمٌ قَالَ عَلَیْهِ الْکَفَّارَةُ قُلْتُ جُعِلْتُ فِدَاکَ أَ لَسْتَ قُلْتَ إِنَّ الْخَطَأَ وَ الْجَهَالَةَ وَ الْعَمْدَ لَیْسُوا بِسَوَاءٍ فَبِأَیِّ شَیْ‌ءٍ ⁽⁴⁾یَفْضُلُ الْمُتَعَمِّدُ الْجَاهِلَ وَ الْخَاطِئَ قَالَ إِنَّهُ أَثِمَ وَ لَعِبَ بِدِینِهِ.

ترجمه:

ابن ابی نصر از ابی الحسن رضا (ع) روایت کرده است که گفت: از او درباره کسی که در حال احرام شکار را به جهل و نادانی صید می‌کند، پرسیدم. گفت: بر او کفاره است. گفتم: اگر به خطا شکار کرد؟ گفت: خطا در نظر تو چیست؟ گفتم: این نخل را نشانه می‌گیرد و به نخل دیگری می‌خورد. گفت: بله، این خطا است و بر او کفاره است. گفتم: اگر پرنده‌ای را عمداً گرفت و در حال احرام آن را ذبح کرد؟ گفت: بر او کفاره است. گفتم: فدایت شوم، آیا نگفتی که خطا، جهل و عمد یکسان نیستند؟ پس چگونه شخص عمداً گناهکار از جاهل و خطاکار برتر است؟ گفت: او گناه کرده و با دین خود بازی کرده است.

[رقم الحدیث الکلی: 17253 - رقم الحدیث الباب: 3]

17253- 3- ⁽⁵⁾وَ رَوَاهُ الشَّیْخُ بِإِسْنَادِهِ عَنِ الْحُسَیْنِ بْنِ سَعِیدٍ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدٍ قَالَ: سَأَلْتُ أَبَا الْحَسَنِ ع عَنِ الْمُحْرِمِ یُصِیبُ الصَّیْدَ بِجَهَالَةٍ أَوْ خَطَإٍ أَوْ عَمْدٍ أَ هُمْ فِیهِ سَوَاءٌ قَالَ لَا قَالَ فَقُلْتُ جُعِلْتُ فِدَاکَ مَا تَقُولُ فِی رَجُلٍ أَصَابَ الصَّیْدَ بِجَهَالَةٍ ثُمَّ ذَکَرَ مِثْلَهُ إِلَّا أَنَّهُ قَالَ أَخَذَ ظَبْیاً مُتَعَمِّداً وَ تَرَکَ لَفْظَ الْجَاهِلِ.

ترجمه:

أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدٍ : ازحضرت هادی * سوال کردم محرمی شکاری کرده ازروی جهل یا اشتباه یاعمد آیا مثل هم مستند ؟ فرمودند : خیر. عرض کردم جانم بقربان شما درمورد کسیکه ازروی جهل شکارکرده چه می گوئید ؟ سپس مثل همان روایت را ذکرکرد الا اینکه گفت آهوئ را عمدا گرفت ولفظ جاهل را نیاورده .

[رقم الحدیث الکلی: 17254 - رقم الحدیث الباب: 4]

17254- 4- ⁽¹⁾وَ عَنْ عَلِیِّ بْنِ إِبْرَاهِیمَ عَنْ أَبِیهِ عَنِ ابْنِ أَبِی عُمَیْرٍ عَنْ مُعَاوِیَةَ بْنِ عَمَّارٍ عَنْ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ: مَا وَطِئْتَهُ أَوْ وَطِئَهُ بَعِیرُکَ وَ أَنْتَ مُحْرِمٌ فَعَلَیْکَ فِدَاؤُهُ وَ قَالَ اعْلَمْ أَنَّهُ لَیْسَ عَلَیْکَ فِدَاءُ شَیْ‌ءٍ أَتَیْتَهُ (وَ أَنْتَ مُحْرِمٌ جَاهِلًا بِهِ إِذَا کُنْتَ مُحْرِماً فِی حَجِّکَ أَوْ عُمْرَتِکَ) ⁽²⁾إِلَّا الصَّیْدَ فَإِنَّ عَلَیْکَ الْفِدَاءَ بِجَهَالَةٍ کَانَ أَوْ عَمْدٍ.

وَ رَوَاهُ الشَّیْخُ بِإِسْنَادِهِ عَنِ ابْنِ أَبِی عُمَیْرٍ وَ صَفْوَانَ عَنْ مُعَاوِیَةَ بْنِ عَمَّارٍ ⁽³⁾.

ترجمه:

از معاویه بن عمار از امام جعفر صادق (علیه السلام) روایت شده است: "هر چیزی را که زیر پای خود قرار دهی یا شترت بر آن پا بگذارد در حالی که در حال احرام هستی، بر تو لازم است فدیه آن را بدهی." و فرمود: "بدان که بر تو فدیه چیزی که آن را انجام داده‌ای (و تو در حال احرام ناآگاه از آن بوده‌ای، اگر در حج یا عمره خود باشی) نیست، مگر شکار، که بر تو لازم است فدیه بدهی، چه آگاهانه باشد و چه ناآگاهانه."

[رقم الحدیث الکلی: 17255 - رقم الحدیث الباب: 5]

17255- 5- ⁽⁴⁾وَ رَوَاهُ أَیْضاً بِإِسْنَادِهِ عَنْ مُوسَی بْنِ الْقَاسِمِ عَنْ إِبْرَاهِیمَ بْنِ أَبِی سَمَّاکٍ ⁽⁵⁾عَنْ مُعَاوِیَةَ بْنِ عَمَّارٍ ⁽⁶⁾عَنْ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ: لَا تَأْکُلْ شَیْئاً مِنَ الصَّیْدِ وَ إِنْ صَادَهُ حَلَالٌ وَ لَیْسَ عَلَیْکَ فِدَاءُ شَیْ‌ءٍ أَتَیْتَهُ إِلَی أَنْ زَادَ لِأَنَّ اللَّهَ قَدْ أَوْجَبَهُ عَلَیْکَ فَإِنْ أَصَبْتَهُ وَ أَنْتَ حَلَالٌ فِی الْحَرَمِ- فَعَلَیْکَ قِیمَةٌ وَاحِدَةٌ وَ إِنْ أَصَبْتَهُ وَ أَنْتَ حَرَامٌ فِی الْحِلِّ فَعَلَیْکَ الْقِیمَةُ وَ إِنْ أَصَبْتَهُ وَ أَنْتَ حَرَامٌ فِی الْحَرَمِ- فَعَلَیْکَ الْفِدَاءُ مُضَاعَفاً وَ أَیُّ قَوْمٍ اجْتَمَعُوا عَلَی صَیْدٍ فَأَکَلُوا مِنْهُ فَإِنَّ عَلَی کُلِّ إِنْسَانٍ ⁽⁷⁾قِیمَةً قِیمَةً وَ إِنِ اجْتَمَعُوا عَلَیْهِ فِی صَیْدٍ

فَعَلَیْهِمْ مِثْلُ ذَلِکَ.

ترجمه:

از معاویه بن عمار از امام صادق (علیه‌السلام) نقل شده است که فرمودند: «از شکار هیچ چیز مخور، حتی اگر آن را فردی حلال (غیر محرم) شکار کرده باشد. و بر تو کفاره‌ای برای کاری که تا زمان زیاد شدن انجام داده‌ای نیست، زیرا خداوند آن را بر تو واجب کرده است. پس اگر در حالت حلال بودن در حرم مرتکب آن شوی، بر تو یک دیه (قیمت) واجب است و اگر در حالت محرم بودن در خارج از حرم مرتکب شوی، بر تو قیمت واجب است و اگر در حالت محرم بودن در حرم مرتکب شوی، بر تو کفاره مضاعف واجب است. و هر گروهی که بر شکار اجتماع کنند و از آن بخورند، بر هر شخص قیمت واجب است. و اگر بر شکار در حالی اجتماع کنند این حکم بر آنها جاری است .»

[رقم الحدیث الکلی: 17256 - رقم الحدیث الباب: 6]

17256- 6- ⁽¹⁾وَ عَنْ عِدَّةٍ مِنْ أَصْحَابِنَا عَنْ سَهْلِ بْنِ زِیَادٍ وَ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدٍ جَمِیعاً عَنِ الْحَسَنِ بْنِ مَحْبُوبٍ عَنْ عَلِیِّ بْنِ رِئَابٍ عَنْ مِسْمَعِ بْنِ عَبْدِ الْمَلِکِ عَنْ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ: إِذَا رَمَی الْمُحْرِمُ صَیْداً وَ أَصَابَ اثْنَیْنِ فَإِنَّ عَلَیْهِ کَفَّارَتَیْنِ جَزَاءَهُمَا.

ترجمه:

حضرت صادق * : اگرمحرم بطرف صیدی تیرانداخت وبه دوحیوان خورد باید دو کفاره بدهد برای هردوی آنها .

[رقم الحدیث الکلی: 17257 - رقم الحدیث الباب: 7]

17257- 7- ⁽²⁾عَبْدُ اللَّهِ بْنُ جَعْفَرٍ الْحِمْیَرِیُّ فِی قُرْبِ الْإِسْنَادِ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ الْحُسَیْنِ بْنِ أَبِی الْخَطَّابِ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ أَبِی نَصْرٍ قَالَ: سَأَلْتُ أَبَا الْحَسَنِ الرِّضَا ع عَنِ الْمُتَعَمِّدِ فِی الصَّیْدِ وَ الْجَاهِلِ وَ الْخَطَإِ سَوَاءٌ فِیهِ قَالَ لَا فَقُلْتُ لَهُ الْجَاهِلُ عَلَیْهِ شَیْ‌ءٌ فَقَالَ نَعَمْ فَقُلْتُ لَهُ جُعِلْتُ فِدَاکَ فَالْعَمْدُ بِأَیِّ شَیْ‌ءٍ یَفْضُلُ صَاحِبَ الْجَهَالَةِ قَالَ بِالْإِثْمِ وَ هُوَ لَاعِبٌ بِدِینِهِ.

أَقُولُ: وَ تَقَدَّمَ مَا یَدُلُّ عَلَی ذَلِکَ ⁽³⁾.

ترجمه:

ابوبصیر: ازحضرت رضا * سوال کردم آیا درصید عمد وجهل وخطا مثل هم هستند ؟ فرمودند : خیرآیا جاهل کفاره دارد ؟ فرمودند : بله گفتم فدایتان شوم چرا عمد زیادترازجاهل است ؟ فرمودند : بخاطرگناه واینکه اودینش را به بازی گرفته است .

32- بَابُ عَدَمِ جَوَازِ الصَّیْدِ فِیمَا بَیْنَ الْبَرِیدِ وَ الْحَرَمِ فَإِنْ فَعَلَ لَزِمَهُ الْکَفَّارَةُ وَ إِنْ جَرَحَهُ أَوْ فَقَأَ عَیْنَیْهِ أَوْ کَسَرَ قَرْنَهُ تَصَدَّقَ بِصَدَقَةٍ

اشارة

⁽⁴⁾32 بَابُ عَدَمِ جَوَازِ الصَّیْدِ فِیمَا بَیْنَ الْبَرِیدِ وَ الْحَرَمِ فَإِنْ فَعَلَ لَزِمَهُ الْکَفَّارَةُ وَ إِنْ جَرَحَهُ أَوْ فَقَأَ عَیْنَیْهِ أَوْ کَسَرَ قَرْنَهُ تَصَدَّقَ بِصَدَقَةٍ

ترجمه:

[رقم الحدیث الکلی: 17258 - رقم الحدیث الباب: 1]

17258- 1- ⁽⁵⁾مُحَمَّدُ بْنُ الْحَسَنِ بِإِسْنَادِهِ عَنْ مُوسَی بْنِ الْقَاسِمِ عَنِ ابْنِ

أَبِی عُمَیْرٍ عَنْ حَمَّادٍ عَنِ الْحَلَبِیِّ عَنْ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ: إِذَا کُنْتَ مُحِلًّا فِی الْحِلِّ فَقَتَلْتَ صَیْداً فِیمَا بَیْنَکَ وَ بَیْنَ الْبَرِیدِ إِلَی الْحَرَمِ فَإِنَّ عَلَیْکَ جَزَاءَهُ فَإِنْ فَقَأْتَ عَیْنَهُ أَوْ کَسَرْتَ قَرْنَهُ تَصَدَّقْتَ بِصَدَقَةٍ.

وَ رَوَاهُ الْکُلَیْنِیُّ عَنْ عَلِیِّ بْنِ إِبْرَاهِیمَ عَنْ أَبِیهِ عَنِ ابْنِ أَبِی عُمَیْرٍ عَنْ حَمَّادٍ عَنِ الْحَلَبِیِّ نَحْوَهُ ⁽¹⁾.

ترجمه:

حضرت صادق * : اگرمحل بودی ودرفاصله یک منزلی به حرم وصیدی راکشتی پس کفاره بدهی پس اگر چشمش راکورکردی یا شاخ آنرا شکستی باید صدقه ای بپردازی .

[رقم الحدیث الکلی: 17259 - رقم الحدیث الباب: 2]

17259- 2- ⁽²⁾وَ بِإِسْنَادِهِ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ الْحُسَیْنِ عَنِ النَّضْرِ بْنِ شُعَیْبٍ عَنْ عَبْدِ الْغَفَّارِ الْجَازِیِّ عَنْ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ ع فِی حَدِیثٍ قَالَ: وَ ذَکَرَ أَنَّکَ إِذَا کُنْتَ حَلَالًا وَ قَتَلْتَ صَیْداً مَا بَیْنَ الْبَرِیدِ وَ الْحَرَمِ فَإِنَّ عَلَیْکَ جَزَاءَهُ وَ إِنْ ⁽³⁾فَقَأْتَ عَیْنَهُ أَوْ کَسَرْتَ قَرْنَهُ أَوْ جَرَحْتَهُ تَصَدَّقْتَ بِصَدَقَةٍ.

أَقُولُ: وَ تَقَدَّمَ مَا یَدُلُّ عَلَی ذَلِکَ ⁽⁴⁾.

ترجمه:

حضرت صادق * : اگرمحل بودی ودرفاصله یک منزلی به حرم وصیدی راکشتی پس کفاره بدهی پس اگر چشمش راکورکردی یا شاخ آنرا شکستی یا اورا مجروح کردی باید صدقه ای بپردازی .

33- بَابُ أَنَّ مَنْ کَانَ فِی الْحَرَمِ وَ لَوْ مُحِلًّا فَرَمَی صَیْداً فِی الْحِلِّ فَقَتَلَهُ لَزِمَهُ الْجَزَاءُ

اشارة

⁽⁵⁾33 بَابُ أَنَّ مَنْ کَانَ فِی الْحَرَمِ وَ لَوْ مُحِلًّا فَرَمَی صَیْداً فِی الْحِلِّ فَقَتَلَهُ لَزِمَهُ الْجَزَاءُ

ترجمه:

[رقم الحدیث الکلی: 17260 - رقم الحدیث الباب: 1]

17260- 1- ⁽⁶⁾مُحَمَّدُ بْنُ الْحَسَنِ بِإِسْنَادِهِ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ أَحْمَدَ بْنِ یَحْیَی عَنِ الْهَیْثَمِ بْنِ أَبِی مَسْرُوقٍ عَنِ الْحَسَنِ بْنِ مَحْبُوبٍ عَنْ عَلِیِّ بْنِ رِئَابٍ عَنْ مِسْمَعٍ یَعْنِی ابْنَ عَبْدِ الْمَلِکِ عَنْ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ ع فِی رَجُلٍ حِلٍّ فِی الْحَرَمِ رَمَی صَیْداً خَارِجاً مِنَ الْحَرَمِ فَقَتَلَهُ فَقَالَ عَلَیْهِ الْجَزَاءُ لِأَنَّ الْآفَةَ جَاءَتِ الصَّیْدَ مِنْ نَاحِیَةِ الْحَرَمِ ⁽⁷⁾.

وَ رَوَاهُ الْکُلَیْنِیُّ عَنْ عِدَّةٍ مِنْ أَصْحَابِنَا عَنْ سَهْلِ بْنِ زِیَادٍ وَ عَنْ عَلِیِّ بْنِ إِبْرَاهِیمَ عَنْ أَبِیهِ جَمِیعاً عَنِ ابْنِ مَحْبُوبٍ ⁽¹⁾

أَقُولُ: وَ تَقَدَّمَ مَا یَدُلُّ عَلَی ذَلِکَ ⁽²⁾.

ترجمه:

از مسمع بن عبد الملک از امام صادق (علیه‌السلام) درباره مردی که در حالت حلال (غیر محرم) در حرم، به سمت شکاری خارج از حرم تیر انداخت و آن را کشت، نقل شده است که فرمودند: «بر او جزا (کفاره) واجب است، زیرا آسیب از ناحیه حرم به شکار رسیده است.»

34- بَابُ أَنَّ مَنْ أَحْرَمَ وَ فِی مَنْزِلِهِ صَیْدٌ مَمْلُوکٌ لَمْ یَخْرُجْ عَنْ مِلْکِهِ فَإِنْ کَانَ مَعَهُ خَرَجَ عَنْ مِلْکِهِ‌

اشارة

⁽³⁾34 بَابُ أَنَّ مَنْ أَحْرَمَ وَ فِی مَنْزِلِهِ صَیْدٌ مَمْلُوکٌ لَمْ یَخْرُجْ عَنْ مِلْکِهِ فَإِنْ کَانَ مَعَهُ خَرَجَ عَنْ مِلْکِهِ

ترجمه:

[رقم الحدیث الکلی: 17261 - رقم الحدیث الباب: 1]

17261- 1- ⁽⁴⁾مُحَمَّدُ بْنُ یَعْقُوبَ عَنْ أَبِی عَلِیٍّ الْأَشْعَرِیِّ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَبْدِ الْجَبَّارِ عَنْ صَفْوَانَ بْنِ یَحْیَی عَنْ جَمِیلٍ قَالَ: قُلْتُ لِأَبِی عَبْدِ اللَّهِ ع الصَّیْدُ یَکُونُ عِنْدَ الرَّجُلِ مِنَ الْوَحْشِ فِی أَهْلِهِ وَ مِنَ الطَّیْرِ ⁽⁵⁾یُحْرِمُ وَ هُوَ فِی مَنْزِلِهِ قَالَ وَ مَا بِهِ بَأْسٌ ⁽⁶⁾لَا یَضُرُّهُ.

مُحَمَّدُ بْنُ الْحَسَنِ بِإِسْنَادِهِ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ یَعْقُوبَ مِثْلَهُ ⁽⁷⁾.

ترجمه:

از جمیل نقل شده است که گفت: به امام صادق (علیه‌السلام) گفتم: شکار وحشی که نزد مرد در خانه‌اش باشد و از پرندگان که او در منزلش محرم شود، چه حکمی دارد؟ فرمودند: «این امر مشکلی ندارد و به او ضرری نمی‌رساند.»

[رقم الحدیث الکلی: 17262 - رقم الحدیث الباب: 2]

17262- 2- ⁽⁸⁾وَ بِإِسْنَادِهِ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنِ ابْنِ مَحْبُوبٍ عَنْ خَالِدِ بْنِ جَرِیرٍ عَنْ أَبِی الرَّبِیعِ قَالَ: سَأَلْتُ أَبَا عَبْدِ اللَّهِ ع عَنْ رَجُلٍ خَرَجَ إِلَی مَکَّةَ- وَ لَهُ فِی مَنْزِلِهِ حَمَامٌ طَیَّارَةٌ وَ أَلِفَهَا طَیْرٌ مِنَ الصَّیْدِ وَ کَانَ مَعَ حَمَامِهِ قَالَ فَلْیَنْظُرْ أَهْلُهُ فِی الْمِقْدَارِ إِلَی الْوَقْتِ الَّذِی یَظُنُّونَ أَنَّهُ یُحْرِمُ فِیهِ وَ لَا یَعْرِضُونَ لِذَلِکَ الطَّیْرِ وَ لَا یُفْزِعُونَهُ وَ یُطْعِمُونَهُ حَتَّی یَوْمِ النَّحْرِ- وَ یُحِلُّ صَاحِبُهُمْ مِنْ إِحْرَامِهِ.

أَقُولُ: هَذَا مَحْمُولٌ عَلَی الِاسْتِحْبَابِ لِمَا مَرَّ ⁽¹⁾.

ترجمه:

از ابی الربیع نقل شده است که گفت: از امام صادق (علیه‌السلام) درباره مردی که به سوی مکه می‌رفت و در منزلش کبوتران پروازی داشت و پرنده‌ای از شکار به آنها عادت کرده بود و همراه کبوترانش بود، سؤال کردم. فرمودند: «خانواده‌اش باید تا زمانی که گمان می‌کنند او محرم می‌شود، مراقب باشند و به آن پرنده تعرض نکنند و آن را نترسانند و تا روز نحر به آن غذا بدهند تا صاحبش از احرام خارج شود.»

[رقم الحدیث الکلی: 17263 - رقم الحدیث الباب: 3]

17263- 3- ⁽²⁾وَ بِإِسْنَادِهِ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ الْحَسَنِ الصَّفَّارِ عَنْ یَعْقُوبَ بْنِ یَزِیدَ عَنِ ابْنِ أَبِی عُمَیْرٍ عَنْ أَبِی سَعِیدٍ الْمُکَارِی عَنْ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ: لَا یُحْرِمُ أَحَدٌ وَ مَعَهُ شَیْ‌ءٌ مِنَ الصَّیْدِ حَتَّی یُخْرِجَهُ مِنْ مِلْکِهِ.

ترجمه:

از ابی سعید مکاری از امام صادق (علیه‌السلام) نقل شده است که فرمودند: «هیچ‌کس نباید در حالی که چیزی از شکار همراهش است، محرم شود تا آن را از مالکیت خود خارج کند.»

[رقم الحدیث الکلی: 17264 - رقم الحدیث الباب: 4]

17264- 4- ⁽³⁾مُحَمَّدُ بْنُ عَلِیِّ بْنِ الْحُسَیْنِ بِإِسْنَادِهِ عَنِ الْعَلَاءِ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ مُسْلِمٍ قَالَ: سَأَلْتُ أَبَا عَبْدِ اللَّهِ ع عَنِ الرَّجُلِ یُحْرِمُ وَ عِنْدَهُ فِی أَهْلِهِ صَیْدٌ إِمَّا وَحْشٌ وَ إِمَّا طَیْرٌ قَالَ لَا بَأْسَ.

أَقُولُ: وَ یَأْتِی مَا یَدُلُّ عَلَی ذَلِکَ ⁽⁴⁾

و تقدم فی الباب 12 من هذه الأبواب.

ترجمه:

از محمد بن مسلم نقل شده است که گفت: از امام صادق (علیه‌السلام) درباره مردی که محرم شود و در خانه‌اش شکاری از وحوش یا پرندگان داشته باشد، سؤال کردم. فرمودند: «مشکلی ندارد.»

35- بَابُ أَنَّ الْمُحْرِمَ إِذَا کَانَ مَعَهُ لَحْمُ صَیْدٍ صَادَهُ مُحِلٌّ جَازَ لَهُ إِمْسَاکُهُ وَ إِدْخَالُهُ الْحَرَمَ وَ أَکْلُهُ بَعْدَ الْإِحْلَالِ‌

اشارة

⁽⁵⁾35 بَابُ أَنَّ الْمُحْرِمَ إِذَا کَانَ مَعَهُ لَحْمُ صَیْدٍ صَادَهُ مُحِلٌّ جَازَ لَهُ إِمْسَاکُهُ وَ إِدْخَالُهُ الْحَرَمَ وَ أَکْلُهُ بَعْدَ الْإِحْلَالِ

ترجمه:

[رقم الحدیث الکلی: 17265 - رقم الحدیث الباب: 1]

17265- 1- ⁽⁶⁾مُحَمَّدُ بْنُ الْحَسَنِ بِإِسْنَادِهِ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ أَحْمَدَ بْنِ یَحْیَی عَنْ إِبْرَاهِیمَ بْنِ مَهْزِیَارَ عَنْ عَلِیِّ بْنِ مَهْزِیَارَ قَالَ: سَأَلْتُهُ عَنِ الْمُحْرِمِ مَعَهُ لَحْمٌ مِنْ لُحُومِ الصَّیْدِ فِی زَادِهِ هَلْ یَجُوزُ أَنْ یَکُونَ مَعَهُ وَ لَا یَأْکُلَهُ وَ یُدْخِلَهُ مَکَّةَ وَ هُوَ مُحْرِمٌ فَإِذَا أَحَلَّ أَکَلَهُ فَقَالَ نَعَمْ إِذَا لَمْ یَکُنْ صَادَهُ.

أَقُولُ: وَ تَقَدَّمَ مَا یَدُلُّ عَلَی بَعْضِ الْمَقْصُودِ ⁽¹⁾.

ترجمه:

از علی بن مهزیار نقل شده است که گفت: از امام (علیه‌السلام) درباره محرم که همراهش گوشتی از شکار در توشه‌اش باشد، پرسیدم. آیا جایز است که همراهش باشد ولی آن را نخورد و در حالی که محرم است آن را به مکه وارد کند و وقتی حلال شد، آن را بخورد؟ فرمودند: «بله، به شرطی که خودش آن را شکار نکرده باشد.»

36- بَابُ أَنَّ مَنْ دَخَلَ الْحَرَمَ بِصَیْدٍ وَجَبَ عَلَیْهِ إِطْلَاقُهُ وَ حَرُمَ إِمْسَاکُهُ فَإِنْ أَمْسَکَهُ حَتَّی مَاتَ لَزِمَهُ فِدَاؤُهُ‌

اشارة

⁽²⁾36 بَابُ أَنَّ مَنْ دَخَلَ الْحَرَمَ بِصَیْدٍ وَجَبَ عَلَیْهِ إِطْلَاقُهُ وَ حَرُمَ إِمْسَاکُهُ فَإِنْ أَمْسَکَهُ حَتَّی مَاتَ لَزِمَهُ فِدَاؤُهُ

ترجمه:

[رقم الحدیث الکلی: 17266 - رقم الحدیث الباب: 1]

17266- 1- ⁽³⁾مُحَمَّدُ بْنُ عَلِیِّ بْنِ الْحُسَیْنِ بِإِسْنَادِهِ عَنْ مُعَاوِیَةَ بْنِ عَمَّارٍ أَنَّهُ سَأَلَ أَبَا عَبْدِ اللَّهِ ع عَنْ طَیْرٍ أَهْلِیٍّ أَقْبَلَ فَدَخَلَ الْحَرَمَ- فَقَالَ لَا یُمَسُّ لِأَنَّ اللَّهَ عَزَّ وَ جَلَّ یَقُولُ وَ مَنْ دَخَلَهُ کانَ آمِناً ⁽⁴⁾.

ترجمه:

از معاویه بن عمار نقل شده است که او از امام صادق (علیه‌السلام) درباره پرنده‌ای اهلی که وارد حرم شده، سؤال کرد. امام فرمودند: «نباید به آن دست زده شود، زیرا خداوند عز و جل می‌فرماید: "و هر کس وارد آن شود، در امان خواهد بود" (آل عمران 3:97).»

[رقم الحدیث الکلی: 17267 - رقم الحدیث الباب: 2]

17267- 2- ⁽⁵⁾مُحَمَّدُ بْنُ الْحَسَنِ بِإِسْنَادِهِ عَنْ مُوسَی بْنِ الْقَاسِمِ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ یَعْنِی ابْنَ أَبِی نَجْرَانَ عَنْ عَلَاءٍ ⁽⁶⁾عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ مُسْلِمٍ عَنْ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ: سَأَلْتُهُ عَنْ ظَبْیٍ دَخَلَ الْحَرَمَ- قَالَ لَا یُؤْخَذُ وَ لَا یُمَسُّ إِنَّ اللَّهَ تَعَالَی یَقُولُ وَ مَنْ دَخَلَهُ کانَ آمِناً ⁽⁷⁾.

وَ رَوَاهُ الصَّدُوقُ بِإِسْنَادِهِ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ مُسْلِمٍ مِثْلَهُ ⁽⁸⁾.

ترجمه:

ازمُحَمَّدِ بْنِ مُسْلِمٍ نقل شده است که او از امام صادق (علیه‌السلام) درباره آهوی که وارد حرم شده، سؤال کرد. امام فرمودند: «نباید آنرا بگیرد یا دست بزند، زیرا خداوند عز و جل می‌فرماید: "و هر کس وارد آن شود، در امان خواهد بود" (آل عمران 3:97).»

[رقم الحدیث الکلی: 17268 - رقم الحدیث الباب: 3]

17268- 3- ⁽⁹⁾وَ عَنْهُ عَنْ عَلِیِّ بْنِ رِئَابٍ عَنْ بُکَیْرِ بْنِ أَعْیَنَ قَالَ سَأَلْتُ أَبَا جَعْفَرٍ ع عَنْ رَجُلٍ أَصَابَ ظَبْیاً فَأَدْخَلَهُ الْحَرَمَ فَمَاتَ الظَّبْیُ فِی

الْحَرَمِ- فَقَالَ إِنْ کَانَ حِینَ أَدْخَلَهُ خَلَّی سَبِیلَهُ فَلَا شَیْ‌ءَ عَلَیْهِ وَ إِنْ کَانَ أَمْسَکَهُ حَتَّی مَاتَ فَعَلَیْهِ الْفِدَاءُ.

وَ رَوَاهُ الْکُلَیْنِیُّ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ یَحْیَی عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنِ ابْنِ مَحْبُوبٍ عَنِ ابْنِ رِئَابٍ عَنْ بُکَیْرِ بْنِ أَعْیَنَ عَنْ أَحَدِهِمَا ع مِثْلَهُ ⁽¹⁾

وَ رَوَاهُ أَیْضاً عَنْ عِدَّةٍ مِنْ أَصْحَابِنَا عَنْ سَهْلِ بْنِ زِیَادٍ عَنِ ابْنِ مَحْبُوبٍ مِثْلَهُ إِلَّا أَنَّهُ قَالَ مَنْ أَصَابَ طَیْراً فِی الْحِلِّ فَاشْتَرَاهُ فَأَدْخَلَ الْحَرَمَ- ثُمَّ قَالَ فِی آخِرِهِ وَ إِنْ کَانَ أَمْسَکَهُ حَتَّی مَاتَ عِنْدَهُ فِی الْحَرَمِ فَعَلَیْهِ الْفِدَاءُ ⁽²⁾.

أَقُولُ: وَ تَقَدَّمَ مَا یَدُلُّ عَلَی ذَلِکَ ⁽³⁾.

ترجمه:

از بکیر بن أعین نقل شده است که گفت: از امام باقر (علیه‌السلام) درباره مردی که آهویی را گرفت و به حرم وارد کرد و آهو در حرم مرد، پرسیدم. امام فرمودند: «اگر وقتی آن را وارد حرم کرد، رهایش کرد، چیزی بر او نیست؛ اما اگر آن را نگه داشت تا مرد، بر او کفاره واجب است.»

37- بَابُ تَحْرِیمِ الْجَرَادِ عَلَی الْمُحْرِمِ وَ کَذَا مَا یَکُونُ مِنَ الصَّیْدِ فِی الْبَرِّ وَ الْبَحْرِ وَ لُزُومِ الْفِدْیَةِ فَیَجِبُ تَمْرَةٌ عَنْ کُلِّ جَرَادَةٍ أَوْ کَفٌّ مِنْ طَعَامٍ وَ إِنْ کَانَ کَثِیراً لَزِمَهُ دَمُ شَاةٍ

اشارة

⁽⁴⁾37 بَابُ تَحْرِیمِ الْجَرَادِ عَلَی الْمُحْرِمِ وَ کَذَا مَا یَکُونُ مِنَ الصَّیْدِ فِی الْبَرِّ وَ الْبَحْرِ وَ لُزُومِ الْفِدْیَةِ فَیَجِبُ تَمْرَةٌ عَنْ کُلِّ جَرَادَةٍ أَوْ کَفٌّ مِنْ طَعَامٍ وَ إِنْ کَانَ کَثِیراً لَزِمَهُ دَمُ شَاةٍ

ترجمه:

[رقم الحدیث الکلی: 17269 - رقم الحدیث الباب: 1]

17269- 1- ⁽⁵⁾مُحَمَّدُ بْنُ الْحَسَنِ بِإِسْنَادِهِ عَنِ الْحُسَیْنِ بْنِ سَعِیدٍ عَنْ فَضَالَةَ عَنْ مُعَاوِیَةَ عَنْ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ: لَیْسَ لِلْمُحْرِمِ أَنْ یَأْکُلَ جَرَاداً وَ لَا یَقْتُلَهُ قَالَ قُلْتُ: مَا تَقُولُ فِی رَجُلٍ قَتَلَ جَرَادَةً وَ هُوَ مُحْرِمٌ قَالَ تَمْرَةٌ خَیْرٌ مِنْ جَرَادَةٍ وَ هِیَ مِنَ الْبَحْرِ وَ کُلُّ شَیْ‌ءٍ أَصْلُهُ مِنَ الْبَحْرِ وَ یَکُونُ فِی الْبَرِّ وَ الْبَحْرِ

فَلَا یَنْبَغِی لِلْمُحْرِمِ أَنْ یَقْتُلَهُ فَإِنْ قَتَلَهُ مُتَعَمِّداً فَعَلَیْهِ الْفِدَاءُ کَمَا قَالَ اللَّهُ.

ترجمه:

از معاویه بن عمار نقل شده است که امام صادق (علیه‌السلام) فرمودند: «محرم نباید ملخ بخورد و نباید آن را بکشد.» گفتم: «نظر شما درباره مردی که ملخی را در حالت احرام کشته است، چیست؟» فرمودند: «یک خرما بهتر از یک ملخ است و ملخ از دریا است و هر چیزی که اصل آن از دریا باشد و در خشکی و دریا وجود داشته باشد، نباید توسط محرم کشته شود. اگر عمداً آن را بکشد، باید کفاره‌ای بپردازد همان‌طور که خداوند فرموده است.»

[رقم الحدیث الکلی: 17270 - رقم الحدیث الباب: 2]

17270- 2- ⁽¹⁾وَ عَنْهُ عَنْ حَمَّادٍ عَنْ حَرِیزٍ عَنْ زُرَارَةَ عَنْ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ ع فِی مُحْرِمٍ قَتَلَ جَرَادَةً قَالَ یُطْعِمُ تَمْرَةً وَ تَمْرَةٌ خَیْرٌ مِنْ جَرَادَةٍ.

ترجمه:

زراره نقل شده است که گفت: از امام صادق (علیه‌السلام) درباره محرم که ملخی را کشته است، پرسیدم. فرمودند: «باید یک خرما کفاره بدهد، ویک خرما از یک ملخ بهتر است .

[رقم الحدیث الکلی: 17271 - رقم الحدیث الباب: 3]

17271- 3- ⁽²⁾وَ بِإِسْنَادِهِ عَنْ مُوسَی بْنِ الْقَاسِمِ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ عَنْ عَلَاءٍ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ مُسْلِمٍ عَنْ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ: سَأَلْتُهُ عَنْ مُحْرِمٍ قَتَلَ جَرَاداً قَالَ کَفٌّ مِنْ طَعَامٍ وَ إِنْ کَانَ أَکْثَرَ فَعَلَیْهِ شَاةٌ.

وَ بِهَذَا الْإِسْنَادِ مِثْلَهُ إِلَّا أَنَّهُ قَالَ قَتَلَ جَرَاداً کَثِیراً ⁽³⁾

ترجمه:

از محمد بن مسلم نقل شده است که گفت: از امام صادق (علیه‌السلام) درباره محرم که ملخی را کشته است، پرسیدم. فرمودند: «باید کف دست پر از طعام به عنوان کفاره بدهد، و اگر تعداد ملخ‌ها بیشتر بود، باید یک گوسفند قربانی کند.»

[رقم الحدیث الکلی: 17272 - رقم الحدیث الباب: 4]

17272- 4- ⁽⁴⁾وَ بِإِسْنَادِهِ عَنْ عَلِیِّ بْنِ مَهْزِیَارَ عَنْ فَضَالَةَ عَنْ مُعَاوِیَةَ بْنِ عَمَّارٍ قَالَ: قَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ ع الْجَرَادُ مِنَ الْبَحْرِ وَ کُلُّ شَیْ‌ءٍ یَکُونُ أَصْلُهُ فِی الْبَحْرِ ⁽⁵⁾وَ یَکُونُ فِی الْبَرِّ وَ الْبَحْرِ فَلَا یَنْبَغِی لِلْمُحْرِمِ أَنْ یَقْتُلَهُ وَ إِنْ قَتَلَهُ فَعَلَیْهِ الْفِدَاءُ کَمَا قَالَ اللَّهُ تَعَالَی.

ترجمه:

حضرت صادق * : ملخ از دریا است و هر چیزی که اصل آن از دریا باشد و در خشکی و دریا وجود داشته باشد، نباید توسط محرم کشته شود. اگر عمداً آن را بکشد، باید کفاره‌ای بپردازد همان‌طور که خداوند فرموده است.»

[رقم الحدیث الکلی: 17273 - رقم الحدیث الباب: 5]

17273- 5- ⁽⁶⁾وَ بِإِسْنَادِهِ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ أَحْمَدَ بْنِ یَحْیَی عَنْ صَالِحِ بْنِ عُقْبَةَ عَنْ عُرْوَةَ الْحَنَّاطِ عَنْ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ ع فِی رَجُلٍ أَصَابَ جَرَادَةً فَأَکَلَهَا قَالَ عَلَیْهِ دَمٌ.

قَالَ الشَّیْخُ هَذَا مَحْمُولٌ عَلَی الْجَرَادِ الْکَثِیرِ وَ إِنْ أَطْلَقَ عَلَیْهِ لَفْظَ التَّوْحِیدِ لِأَنَّهُ أَرَادَ الْجِنْسَ وَ اسْتَدَلَّ بِمَا مَرَّ ⁽⁷⁾

أَقُولُ: وَ یَحْتَمِلُ الْحَمْلُ عَلَی الِاسْتِحْبَابِ وَ الِاخْتِصَاصِ بِاجْتِمَاعِ الْقَتْلِ وَ الْأَکْلِ.

ترجمه:

از عروه حناط نقل شده است که از امام صادق (علیه‌السلام) درباره مردی که ملخی را گرفته و آن را خورده است، پرسید. امام فرمودند: «بر او یک قربانی (خون) واجب است.»

شیخ (طوسی) می‌گوید: «این روایت حمل می‌شود بر تعداد زیادی از ملخ، حتی اگر لفظ مفرد برای آن استفاده شده باشد، زیرا منظور جنس ملخ است و به آنچه قبلاً ذکر شد، استدلال می‌کند.»

می‌گویم: «همچنین ممکن است این حکم را بر استحباب حمل کنیم و اینکه اختصاص به حالتی دارد که هم قتل و هم خوردن با هم جمع شده باشند.»

[رقم الحدیث الکلی: 17274 - رقم الحدیث الباب: 6]

17274- 6- ⁽¹⁾مُحَمَّدُ بْنُ یَعْقُوبَ عَنْ عِدَّةٍ مِنْ أَصْحَابِنَا عَنْ سَهْلِ بْنِ زِیَادٍ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ أَبِی نَصْرٍ عَنِ الْعَلَاءِ بْنِ رَزِینٍ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ مُسْلِمٍ عَنْ أَبِی جَعْفَرٍ ع قَالَ: سَأَلْتُهُ عَنْ مُحْرِمٍ قَتَلَ جَرَادَةً قَالَ کَفٌّ مِنْ طَعَامٍ وَ إِنْ کَانَ کَثِیراً فَعَلَیْهِ دَمُ شَاةٍ.

ترجمه:

از محمد بن مسلم نقل شده است که گفت: از امام باقر(علیه‌السلام) درباره محرم که ملخی را کشته است، پرسیدم. فرمودند: «باید کف دست پر از طعام به عنوان کفاره بدهد، و اگر تعداد ملخ‌ها بیشتر بود، باید یک گوسفند قربانی کند.»

[رقم الحدیث الکلی: 17275 - رقم الحدیث الباب: 7]

17275- 7- ⁽²⁾وَ عَنْ عَلِیِّ بْنِ إِبْرَاهِیمَ عَنْ أَبِیهِ عَنْ حَمَّادٍ عَنْ حَرِیزٍ عَمَّنْ أَخْبَرَهُ عَنْ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ ع فِی مُحْرِمٍ قَتَلَ جَرَادَةً قَالَ یُطْعِمُ تَمْرَةً وَ التَّمْرَةُ خَیْرٌ مِنْ جَرَادَةٍ.

ترجمه:

حریزنقل شده است که گفت: از امام صادق (علیه‌السلام) درباره محرم که ملخی را کشته است، پرسیدم. فرمودند: «باید یک خرما کفاره بدهد، ویک خرما از یک ملخ بهتر است .

[رقم الحدیث الکلی: 17276 - رقم الحدیث الباب: 8]

17276- 8- ⁽³⁾وَ عَنْهُ عَنْ أَبِیهِ عَنِ ابْنِ أَبِی عُمَیْرٍ عَنْ مُعَاوِیَةَ بْنِ عَمَّارٍ عَنْ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ ع أَنَّهُ قَالَ: اعْلَمْ أَنَّ مَا وَطِئْتَهُ مِنَ الدَّبَا أَوْ أَوْطَأْتَهُ بَعِیرَکَ فَعَلَیْکَ فِدَاؤُهُ.

أَقُولُ: وَ تَقَدَّمَ مَا یَدُلُّ عَلَی ذَلِکَ ⁽⁴⁾وَ یَأْتِی مَا یَدُلُّ عَلَیْهِ ⁽⁵⁾.

ترجمه:

از معاویه بن عمار نقل شده است که امام صادق (علیه‌السلام) فرمودند: «بدان که اگرحیوانی را پایمال کنی یا شترت آن را پایمال کند، کفاره‌اش بر تو واجب است.»

38- بَابُ أَنَّ الْمُحْرِمَ إِذَا لَمْ یُمْکِنْهُ التَّحَرُّزُ مِنَ الْجَرَادِ فَقَتَلَهُ لَمْ یَلْزَمْهُ شَیْ‌ءٌ وَ یَجِبُ عَلَیْهِ التَّحَرُّزُ بِقَدْرِ الْإِمْکَانِ‌

اشارة

⁽⁶⁾38 بَابُ أَنَّ الْمُحْرِمَ إِذَا لَمْ یُمْکِنْهُ التَّحَرُّزُ مِنَ الْجَرَادِ فَقَتَلَهُ لَمْ یَلْزَمْهُ شَیْ‌ءٌ وَ یَجِبُ عَلَیْهِ التَّحَرُّزُ بِقَدْرِ الْإِمْکَانِ

ترجمه:

[رقم الحدیث الکلی: 17277 - رقم الحدیث الباب: 1]

17277- 1- ⁽⁷⁾مُحَمَّدُ بْنُ الْحَسَنِ بِإِسْنَادِهِ عَنْ مُوسَی بْنِ الْقَاسِمِ عَنْ

حَمَّادٍ عَنْ حَرِیزٍ عَنْ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ: عَلَی الْمُحْرِمِ أَنْ یَتَنَکَّبَ الْجَرَادَ إِذَا کَانَ عَلَی طَرِیقِهِ فَإِنْ لَمْ یَجِدْ بُدّاً فَقَتَلَ فَلَا بَأْسَ ⁽¹⁾.

ترجمه:

از حریز نقل شده است که امام صادق (علیه‌السلام) فرمودند: «بر محرم واجب است که از ملخ‌ها اجتناب کند اگر در مسیرش باشند؛ اما اگر راه دیگری نداشته باشد و ناچار آنها را بکشد، مشکلی ندارد.»

[رقم الحدیث الکلی: 17278 - رقم الحدیث الباب: 2]

17278- 2- ⁽²⁾وَ بِإِسْنَادِهِ عَنِ الْحُسَیْنِ بْنِ سَعِیدٍ عَنْ فَضَالَةَ عَنْ مُعَاوِیَةَ قَالَ: قُلْتُ لِأَبِی عَبْدِ اللَّهِ ع الْجَرَادُ یَکُونُ فِی ظَهْرِ الطَّرِیقِ ⁽³⁾وَ الْقَوْمُ مُحْرِمُونَ فَکَیْفَ یَصْنَعُونَ قَالَ یَتَنَکَّبُونَهُ مَا اسْتَطَاعُوا قُلْتُ فَإِنْ قَتَلُوا مِنْهُ شَیْئاً فَمَا عَلَیْهِمْ قَالَ لَا شَیْ‌ءَ عَلَیْهِمْ.

ترجمه:

از معاویه نقل شده است که گفت: به امام صادق (علیه‌السلام) گفتم: «ملخ‌ها در وسط راه هستند و مردم در حالت احرام هستند، پس چه کنند؟» امام فرمودند: «تا جایی که می‌توانند از آنها اجتناب کنند.» گفتم: «اگر ناخواسته تعدادی از آنها را کشتند، چه بر عهده دارند؟» فرمودند: «چیزی بر آنها نیست.»

[رقم الحدیث الکلی: 17279 - رقم الحدیث الباب: 3]

17279- 3- ⁽⁴⁾مُحَمَّدُ بْنُ یَعْقُوبَ عَنْ عَلِیِّ بْنِ إِبْرَاهِیمَ عَنْ أَبِیهِ عَنْ حَمَّادٍ عَنْ حَرِیزٍ عَنْ زُرَارَةَ عَنْ أَحَدِهِمَا ع قَالَ: الْمُحْرِمُ یَتَنَکَّبُ الْجَرَادَ إِذَا کَانَ عَلَی الطَّرِیقِ فَإِنْ لَمْ یَجِدْ بُدّاً فَقَتَلَهُ فَلَا شَیْ‌ءَ عَلَیْهِ.

أَقُولُ: وَ تَقَدَّمَ مَا یَدُلُّ عَلَی ذَلِکَ ⁽⁵⁾.

ترجمه:

از زراره نقل شده است که یکی ازدو امام (علیهما‌السلام) فرمودند: «محرم باید از ملخ‌ها اجتناب کند اگر در مسیرش باشند؛ اما اگر راه دیگری نداشته باشد و ناچار آنها را بکشد، چیزی بر او واجب نیست.»

39- بَابُ أَنَّ مَنْ قَتَلَ أَسَداً فِی الْحَرَمِ وَ لَمْ یُرِدْهُ لَزِمَهُ کَبْشٌ‌

اشارة

⁽⁶⁾39 بَابُ أَنَّ مَنْ قَتَلَ أَسَداً فِی الْحَرَمِ وَ لَمْ یُرِدْهُ لَزِمَهُ کَبْشٌ

ترجمه:

[رقم الحدیث الکلی: 17280 - رقم الحدیث الباب: 1]

17280- 1- ⁽⁷⁾مُحَمَّدُ بْنُ یَعْقُوبَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ یَحْیَی عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنِ الْبَرْقِیِّ عَنْ دَاوُدَ بْنِ أَبِی یَزِیدَ الْعَطَّارِ عَنْ أَبِی سَعِیدٍ الْمُکَارِی قَالَ: قُلْتُ لِأَبِی عَبْدِ اللَّهِ ع رَجُلٌ قَتَلَ أَسَداً فِی الْحَرَمِ- قَالَ عَلَیْهِ کَبْشٌ یَذْبَحُهُ.

وَ رَوَاهُ الشَّیْخُ بِإِسْنَادِهِ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ أَحْمَدَ بْنِ یَحْیَی ⁽¹⁾عَنِ الْبَرْقِیِّ ⁽²⁾

أَقُولُ: حَمَلَهُ الشَّیْخُ عَلَی مَنْ لَمْ یُرِدْ قَتْلَهُ لِمَا مَرَّ فِی تُرُوکِ الْإِحْرَامِ ⁽³⁾.

ترجمه:

از ابی سعید مکاری نقل شده است که گفت: به امام صادق (علیه‌السلام) گفتم: «مردی در حرم شیری را کشت.» امام فرمودند: «بر او واجب است که یک قوچ قربانی کند.»

شیخ طوسی می‌گوید: «این حکم را می‌توان حمل کرد بر کسی که قصد کشتن شیر را نداشته، همان‌طور که در ترک‌های احرام ذکر شده است.»

40- بَابُ إِبَاحَةِ الدَّجَاجِ وَ نَحْوِهِ مِمَّا لَا یَطِیرُ وَ لَا یَصُفُّ لِلْمُحْرِمِ وَ لَوْ فِی الْحَرَمِ وَ جَوَازِ إِخْرَاجِهِ مِنَ الْحَرَمِ‌

اشارة

⁽⁴⁾40 بَابُ إِبَاحَةِ الدَّجَاجِ وَ نَحْوِهِ مِمَّا لَا یَطِیرُ وَ لَا یَصُفُّ لِلْمُحْرِمِ وَ لَوْ فِی الْحَرَمِ وَ جَوَازِ إِخْرَاجِهِ مِنَ الْحَرَمِ

ترجمه:

[رقم الحدیث الکلی: 17281 - رقم الحدیث الباب: 1]

17281- 1- ⁽⁵⁾مُحَمَّدُ بْنُ عَلِیِّ بْنِ الْحُسَیْنِ بِإِسْنَادِهِ عَنْ مُعَاوِیَةَ بْنِ عَمَّارٍ أَنَّهُ سَأَلَ أَبَا عَبْدِ اللَّهِ ع عَنِ الدَّجَاجِ الْحَبَشِیِّ فَقَالَ لَیْسَ مِنَ الصَّیْدِ إِنَّمَا الطَّیْرُ مَا طَارَ بَیْنَ السَّمَاءِ وَ الْأَرْضِ وَ صَفَّ.

وَ رَوَاهُ الْکُلَیْنِیُّ عَنْ عَلِیٍّ عَنْ أَبِیهِ عَنِ ابْنِ أَبِی عُمَیْرٍ عَنْ مُعَاوِیَةَ بْنِ عَمَّارٍ مِثْلَهُ ⁽⁶⁾.

ترجمه:

از معاویه بن عمار (نقل شده) که او از ابا عبدالله (علیه‌السلام) درباره مرغ حبشی پرسید، پس (ابا عبدالله) فرمود: از صید نیست، تنها پرنده (آن چیزی است) که بین آسمان و زمین پرواز کند و (بال‌هایش را) صاف نگه دارد.

[رقم الحدیث الکلی: 17282 - رقم الحدیث الباب: 2]

17282- 2- ⁽⁷⁾وَ بِإِسْنَادِهِ عَنْ جَمِیلِ بْنِ دَرَّاجٍ وَ مُحَمَّدِ بْنِ مُسْلِمٍ قَالَ: سُئِلَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ ع عَنِ الدَّجَاجِ السِّنْدِیِّ یُخْرَجُ بِهِ مِنَ الْحَرَمِ فَقَالَ نَعَمْ لِأَنَّهَا لَا تَسْتَقِلُّ ⁽⁸⁾بِالطَّیَرَانِ.

وَ رَوَاهُ الْکُلَیْنِیُّ عَنْ عَلِیٍّ عَنْ أَبِیهِ عَنِ ابْنِ أَبِی عُمَیْرٍ عَنْ

جَمِیلِ بْنِ دَرَّاجٍ وَ مُحَمَّدِ بْنِ مُسْلِمٍ ⁽¹⁾

مِثْلَهُ ⁽²⁾.

ترجمه:

محمد بن مسلم گفت: از ابا عبدالله (علیه‌السلام) درباره مرغ سندی که از حرم بیرون برده می‌شود، پرسیده شد، پس فرمود: بله، زیرا که نمی‌تواند به تنهایی پرواز کند.

[رقم الحدیث الکلی: 17283 - رقم الحدیث الباب: 3]

17283- 3- ⁽³⁾قَالَ الصَّدُوقُ وَ فِی خَبَرٍ آخَرَ أَنَّهَا تَدُفُّ دَفِیفاً.

وَ رَوَاهُ ابْنُ إِدْرِیسَ فِی آخِرِ السَّرَائِرِ نَقْلًا مِنْ نَوَادِرِ الْبَزَنْطِیِّ عَنْ جَمِیلٍ مِثْلَهُ ⁽⁴⁾.

ترجمه:

صَدوق گفت: و در خبری دیگر (آمده) که آن (مرغ) دف‌دف (پرواز ضعیف) می‌کند.

و ابن ادریس در آخر کتاب السرائر به نقل از نوادر بزنطی از جمیل مانند آن را روایت کرده است.

[رقم الحدیث الکلی: 17284 - رقم الحدیث الباب: 4]

17284- 4- ⁽⁵⁾وَ بِإِسْنَادِهِ عَنِ الْحَسَنِ الصَّیْقَلِ أَنَّهُ سَأَلَ أَبَا عَبْدِ اللَّهِ ع عَنْ دَجَاجِ مَکَّةَ وَ طَیْرِهَا فَقَالَ مَا لَمْ یَصُفَّ فَکُلْهُ وَ مَا کَانَ یَصُفُّ فَخَلِّ سَبِیلَهُ.

ترجمه:

از حسن صیقل (نقل شده) که او از ابا عبدالله (علیه‌السلام) درباره مرغ مکه و پرندگان آن پرسید، پس فرمود: آنچه (بال‌هایش را) صاف نگه نمی‌دارد، پس آن را بخور، و آنچه صاف نگه می‌دارد، پس رهایش کن.

[رقم الحدیث الکلی: 17285 - رقم الحدیث الباب: 5]

17285- 5- ⁽⁶⁾وَ بِإِسْنَادِهِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ سِنَانٍ عَنْ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ ع أَنَّهُ قَالَ: کُلُّ مَا لَمْ یَصُفَّ مِنَ الطَّیْرِ فَهُوَ بِمَنْزِلَةِ الدَّجَاجِ.

ترجمه:

حضرت صادق * : هرپرنده ای که بالهای خود را درآسمان بازنکند مثل مرغ است .

[رقم الحدیث الکلی: 17286 - رقم الحدیث الباب: 6]

17286- 6- ⁽⁷⁾مُحَمَّدُ بْنُ یَعْقُوبَ عَنْ عَلِیِّ بْنِ إِبْرَاهِیمَ عَنْ أَبِیهِ عَنِ ابْنِ أَبِی عُمَیْرٍ عَنْ جَمِیلِ بْنِ دَرَّاجٍ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ مُسْلِمٍ قَالَ: سُئِلَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ ع وَ أَنَا حَاضِرٌ عَنِ الدَّجَاجِ الْحَبَشِیِّ یُخْرَجُ بِهِ مِنَ الْحَرَمِ فَقَالَ إِنَّهَا لَا تَسْتَقِلُّ بِالطَّیَرَانِ.

ترجمه:

مُحَمَّدِ بْنِ مُسْلِمٍ : درحضورمن ازحضرت صادق * سوال شد ازمرغ حبشی که آیا می توان آنرا ازحرم بیرون برد ؟ فرمودند : (بله) چون نمی تواند پرواز کند .

[رقم الحدیث الکلی: 17287 - رقم الحدیث الباب: 7]

17287- 7- ⁽⁸⁾وَ عَنْهُ عَنْ أَبِیهِ عَنِ ابْنِ أَبِی عُمَیْرٍ عَنْ مُعَاوِیَةَ بْنِ عَمَّارٍ عَنْ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ ع فِی حَدِیثٍ قَالَ: وَ سَأَلْتُهُ عَنْ دَجَاجِ الْحَبَشِ قَالَ لَیْسَ مِنَ الصَّیْدِ إِنَّمَا الصَّیْدُ مَا طَارَ بَیْنَ السَّمَاءِ وَ الْأَرْضِ.

أَقُولُ: وَ یَأْتِی مَا یَدُلُّ عَلَی ذَلِکَ ⁽¹⁾

و تقدم ما یدلّ علی ذلک فی الباب 82 من أبواب تروک الاحرام.

ترجمه:

مُعَاوِیَةَ بْنِ عَمَّارٍازحضرت صادق * سوال کردم ازمرغ حبشی فرمودند : صید حساب نمی شود زیرا صید حیوانی استکه بین زمین وآسمان پروازکند .

41- بَابُ جَوَازِ إِخْرَاجِ الْفَهْدِ وَ سَائِرِ السِّبَاعِ مِنَ الْحَرَمِ وَ مَا لَا یَصُفُّ مِنَ الطَّیْرِ

اشارة

⁽²⁾41 بَابُ جَوَازِ إِخْرَاجِ الْفَهْدِ وَ سَائِرِ السِّبَاعِ مِنَ الْحَرَمِ وَ مَا لَا یَصُفُّ مِنَ الطَّیْرِ

ترجمه:

[رقم الحدیث الکلی: 17288 - رقم الحدیث الباب: 1]

17288- 1- ⁽³⁾مُحَمَّدُ بْنُ الْحَسَنِ بِإِسْنَادِهِ عَنِ الْحُسَیْنِ بْنِ سَعِیدٍ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ أَبِی عُمَیْرٍ عَنْ بَعْضِ أَصْحَابِهِ عَنْ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ ع أَنَّهُ سُئِلَ عَنْ رَجُلٍ أَدْخَلَ فَهْداً إِلَی الْحَرَمِ أَ لَهُ أَنْ یُخْرِجَهُ فَقَالَ هُوَ سَبُعٌ وَ کُلَّ مَا أَدْخَلْتَ مِنَ السَّبُعِ الْحَرَمَ أَسِیراً فَلَکَ أَنْ تُخْرِجَهُ.

وَ رَوَاهُ الصَّدُوقُ مُرْسَلًا ⁽⁴⁾.

ترجمه:

محمد بن ابی عمیر از برخی از اصحابش از ابا عبدالله (علیه‌السلام) (نقل کرده) که او درباره مردی که یوزپلنگی را به حرم وارد کرده بود، پرسیده شد: آیا او می‌تواند آن را بیرون ببرد؟ پس فرمود: آن یک درنده است و هر درنده‌ای که به حرم وارد کردی (در حالی که) اسیر است، برای توست که آن را بیرون ببری.

[رقم الحدیث الکلی: 17289 - رقم الحدیث الباب: 2]

17289- 2- ⁽⁵⁾وَ عَنْهُ عَنْ دَاوُدَ بْنِ عِیسَی عَنْ فَضَالَةَ بْنِ أَیُّوبَ عَنْ مُعَاوِیَةَ بْنِ عَمَّارٍ قَالَ: سَأَلْتُ أَبَا عَبْدِ اللَّهِ ع عَنِ الدَّجَاجِ الْحَبَشِیِّ فَقَالَ لَیْسَ مِنَ الصَّیْدِ إِنَّمَا الصَّیْدُ مَا کَانَ بَیْنَ السَّمَاءِ وَ الْأَرْضِ قَالَ وَ قَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ ع مَا کَانَ مِنَ الطَّیْرِ لَا یَصُفُّ فَلَکَ أَنْ تُخْرِجَهُ مِنَ الْحَرَمِ- وَ مَا صَفَّ مِنْهَا فَلَیْسَ لَهُ أَنْ یُخْرِجَهُ ⁽⁶⁾.

ترجمه:

از معاویه بن عمار (نقل شده که) گفت: از ابا عبدالله (علیه‌السلام) درباره مرغ حبشی پرسیدم، پس فرمود: از صید نیست، تنها صید (آن چیزی است) که بین آسمان و زمین باشد. و گفت: و ابا عبدالله (علیه‌السلام) فرمود: هر چه از پرنده است که (بال‌هایش را) صاف نگه نمی‌دارد، برای توست که آن را از حرم بیرون ببری - و هر چه از آن‌ها صاف نگه می‌دارد، برای او نیست که آن را بیرون ببرد.

[رقم الحدیث الکلی: 17290 - رقم الحدیث الباب: 3]

17290- 3- ⁽⁷⁾وَ بِإِسْنَادِهِ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ أَحْمَدَ بْنِ یَحْیَی عَنِ الْحَسَنِ بْنِ عَلِیِّ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ عَنْ عِیسَی عَنْ أَبَانِ بْنِ عُثْمَانَ عَنْ إِسْمَاعِیلَ بْنِ الْفَضْلِ

الْهَاشِمِیِّ عَنْ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ: قُلْتُ لَهُ فُهُودٌ تُبَاعُ عَلَی بَابِ الْمَسْجِدِ- یَنْبَغِی لِأَحَدٍ أَنْ یَشْتَرِیَهَا وَ یَخْرُجَ بِهَا قَالَ لَا بَأْسَ.

ترجمه:

از اسماعیل بن فضل هاشمی (نقل شده) از ابا عبدالله (علیه‌السلام) که گفت: به او گفتم: یوزهایی که در درب مسجد فروخته می‌شوند - آیا کسی می‌تواند آن‌ها را بخرد و با آن‌ها بیرون برود؟ پس فرمود: اشکالی ندارد.

[رقم الحدیث الکلی: 17291 - رقم الحدیث الباب: 4]

17291- 4- ⁽¹⁾مُحَمَّدُ بْنُ یَعْقُوبَ عَنْ عَلِیِّ بْنِ إِبْرَاهِیمَ عَنْ أَبِیهِ عَنِ ابْنِ أَبِی عُمَیْرٍ عَنْ مُعَاوِیَةَ بْنِ عَمَّارٍ عَنْ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ: مَا کَانَ یَصُفُّ مِنَ الطَّیْرِ فَلَیْسَ لَکَ أَنْ تُخْرِجَهُ وَ مَا کَانَ لَا یَصُفُّ فَلَکَ أَنْ تُخْرِجَهُ الْحَدِیثَ.

ترجمه:

حضرت صادق * : هرپرنده ای که بالهای خود را (درآسمان) بازکند حق نداری آنرا (ازحرم) خارج کنی ولی پرنده ای که بالهای خود را باز نمی کند می توانی آنرا خارج کنی .

[رقم الحدیث الکلی: 17292 - رقم الحدیث الباب: 5]

17292- 5- ⁽²⁾وَ عَنْهُ عَنْ أَبِیهِ عَنِ ابْنِ أَبِی عُمَیْرٍ عَنْ حَمَّادِ بْنِ عِیسَی عَنْ عِمْرَانَ الْحَلَبِیِّ قَالَ: قُلْتُ لِأَبِی عَبْدِ اللَّهِ ع مَا یُکْرَهُ مِنَ الطَّیْرِ فَقَالَ مَا صَفَّ عَلَی رَأْسِکَ.

ترجمه:

حلبی به حضرت صادق عرض کردم چه پرندهای کراهت دارد ؟ فرمودند : هرپرنده ای که بالهای خود را دربالای سرت بازمی کند .

[رقم الحدیث الکلی: 17293 - رقم الحدیث الباب: 6]

17293- 6- ⁽³⁾وَ عَنْ عِدَّةٍ مِنْ أَصْحَابِنَا عَنْ سَهْلِ بْنِ زِیَادٍ وَ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدٍ جَمِیعاً عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ أَبِی نَصْرٍ عَنْ حَمْزَةَ بْنِ الْیَسَعِ قَالَ: سَأَلْتُ أَبَا عَبْدِ اللَّهِ ع عَنِ الْفَهْدِ یُشْتَرَی بِمِنًی وَ یُخْرَجُ بِهِ مِنَ الْحَرَمِ فَقَالَ کُلُّ مَا أُدْخِلَ الْحَرَمَ مِنَ السَّبُعِ مَأْسُوراً فَعَلَیْکَ إِخْرَاجُهُ.

أَقُولُ: وَ یَأْتِی مَا یَدُلُّ عَلَی ذَلِکَ ⁽⁴⁾

و یأتی ما ینافیه فی الحدیث 12 من الباب 14 من أبواب مقدمات الطواف.v

ترجمه:

از حمزه بن یسع (نقل شده که) گفت: از ابا عبدالله (علیه‌السلام) درباره یوزی که در منا خریداری شده و با آن از حرم خارج می‌شود، پرسیدم. پس فرمود: هر درنده‌ای که به حرم به صورت اسیر وارد شده است، بر توست که آن را بیرون ببری.

42- بَابُ جَوَازِ قَتْلِ السَّبُعِ الْمُؤْذِی لِحَمَامِ الْحَرَمِ وَ لَوْ فِیهِ‌

اشارة

⁽⁵⁾42 بَابُ جَوَازِ قَتْلِ السَّبُعِ الْمُؤْذِی لِحَمَامِ الْحَرَمِ وَ لَوْ فِیهِ

ترجمه:

[رقم الحدیث الکلی: 17294 - رقم الحدیث الباب: 1]

17294- 1- ⁽⁶⁾مُحَمَّدُ بْنُ عَلِیِّ بْنِ الْحُسَیْنِ بِإِسْنَادِهِ عَنْ مُعَاوِیَةَ بْنِ عَمَّارٍ أَنَّهُ

أُتِیَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ ع فَقِیلَ لَهُ إِنَّ سَبُعاً مِنْ سِبَاعِ الطَّیْرِ عَلَی الْکَعْبَةِ لَیْسَ یَمُرُّ بِهِ شَیْ‌ءٌ مِنْ حَمَامِ الْحَرَمِ إِلَّا ضَرَبَهُ فَقَالَ فَانْصِبُوا لَهُ وَ اقْتُلُوهُ فَإِنَّهُ قَدْ أَلْحَدَ.

وَ رَوَاهُ فِی الْعِلَلِ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ الْحَسَنِ ⁽¹⁾عَنِ الْحُسَیْنِ بْنِ الْحَسَنِ بْنِ أَبَانٍ عَنِ الْحُسَیْنِ بْنِ سَعِیدٍ عَنِ ابْنِ أَبِی عُمَیْرٍ عَنْ حَمَّادِ بْنِ عُثْمَانَ عَنْ مُعَاوِیَةَ وَ حَفْصٍ ⁽²⁾عَنْ مَنْصُورٍ جَمِیعاً عَنْ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ ع مِثْلَهُ إِلَّا أَنَّهُ قَالَ فَإِنَّهُ قَدْ أَلْحَدَ فِی الْحَرَمِ ⁽³⁾.

وَ رَوَاهُ الْکُلَیْنِیُّ عَنْ عَلِیِّ بْنِ إِبْرَاهِیمَ عَنْ أَبِیهِ وَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ إِسْمَاعِیلَ عَنِ الْفَضْلِ بْنِ شَاذَانَ جَمِیعاً عَنِ ابْنِ أَبِی عُمَیْرٍ عَنْ مُعَاوِیَةَ بْنِ عَمَّارٍ ⁽⁴⁾

أَقُولُ: وَ یَأْتِی مَا یَدُلُّ عَلَی ذَلِکَ ⁽⁵⁾.

ترجمه:

از معاویه بن عمار (نقل شده که) او گفت: به ابا عبدالله (علیه‌السلام) گفته شد: یک درنده از درندگان پرنده بر روی کعبه است و هیچ کبوتر حرم از کنار آن عبور نمی‌کند مگر آنکه به آن حمله می‌کند. پس فرمود: برای آن کمین کنید و آن را بکشید، زیرا که تجاوز کرده است.

43- بَابُ أَنَّ الْمُحْرِمَ إِذَا اضْطُرَّ إِلَی الصَّیْدِ أَوِ الْمَیْتَةِ وَجَبَ عَلَیْهِ اخْتِیَارُ الصَّیْدِ فَیَتَنَاوَلُ مِنْهُ وَ یَلْزَمُهُ الْفِدَاءُ فَإِنْ لَمْ یَقْدِرْ فَدَی إِذَا قَدَرَ

اشارة

⁽⁶⁾43 بَابُ أَنَّ الْمُحْرِمَ إِذَا اضْطُرَّ إِلَی الصَّیْدِ أَوِ الْمَیْتَةِ وَجَبَ عَلَیْهِ اخْتِیَارُ الصَّیْدِ فَیَتَنَاوَلُ مِنْهُ وَ یَلْزَمُهُ الْفِدَاءُ فَإِنْ لَمْ یَقْدِرْ فَدَی إِذَا قَدَرَ

ترجمه:

[رقم الحدیث الکلی: 17295 - رقم الحدیث الباب: 1]

17295- 1- ⁽⁷⁾مُحَمَّدُ بْنُ یَعْقُوبَ عَنْ عَلِیِّ بْنِ إِبْرَاهِیمَ عَنْ أَبِیهِ عَنِ

ابْنِ أَبِی عُمَیْرٍ عَنْ حَمَّادٍ عَنِ الْحَلَبِیِّ عَنْ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ: سَأَلْتُهُ عَنِ الْمُحْرِمِ یُضْطَرُّ فَیَجِدُ الْمَیْتَةَ وَ الصَّیْدَ أَیَّهُمَا یَأْکُلُ قَالَ یَأْکُلُ مِنَ الصَّیْدِ أَ مَا یُحِبُّ ⁽¹⁾أَنْ یَأْکُلَ مِنْ مَالِهِ قُلْتُ بَلَی قَالَ إِنَّمَا عَلَیْهِ الْفِدَاءُ فَلْیَأْکُلْ وَ لْیَفْدِهِ.

ترجمه:

از حلبی از ابا عبدالله (علیه‌السلام) (نقل شده که) گفت: از او درباره مُحرمی که مجبور می‌شود و مردار و صید را می‌یابد، پرسیدم: کدام یک را بخورد؟ فرمود: از صید بخورد، آیا دوست ندارد از مال خودش بخورد؟ گفتم: بله. فرمود: فقط بر او فدیه (کفاره) است، پس بخورد و فدیه بدهد.

[رقم الحدیث الکلی: 17296 - رقم الحدیث الباب: 2]

17296- 2- ⁽²⁾وَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ یَحْیَی عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنِ ابْنِ فَضَّالٍ عَنْ یُونُسَ بْنِ یَعْقُوبَ قَالَ: سَأَلْتُ أَبَا عَبْدِ اللَّهِ ع عَنِ الْمُضْطَرِّ إِلَی الْمَیْتَةِ وَ هُوَ یَجِدُ الصَّیْدَ قَالَ یَأْکُلُ الصَّیْدَ قُلْتُ إِنَّ اللَّهَ عَزَّ وَ جَلَّ قَدْ أَحَلَّ لَهُ الْمَیْتَةَ إِذَا اضْطُرَّ إِلَیْهَا وَ لَمْ یُحِلَّ لَهُ الصَّیْدَ قَالَ تَأْکُلُ مِنْ مَالِکَ أَحَبُّ إِلَیْکَ أَوْ مَیْتَةٍ ⁽³⁾قُلْتُ مِنْ مَالِی قَالَ هُوَ مَالُکَ لِأَنَّ عَلَیْکَ فِدَاءَهُ قُلْتُ فَإِنْ لَمْ یَکُنْ عِنْدِی مَالٌ قَالَ تَقْضِیهِ إِذَا رَجَعْتَ إِلَی مَالِکَ.

وَ رَوَاهُ الشَّیْخُ بِإِسْنَادِهِ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ یَعْقُوبَ ⁽⁴⁾

وَ کَذَا مَا قَبْلَهُ.

ترجمه:

از یونس بن یعقوب (نقل شده که) گفت: از ابا عبدالله (علیه‌السلام) درباره مضطر به مردار که صید را می‌یابد، پرسیدم. فرمود: صید را بخورد. گفتم: آیا خداوند متعال مردار را در صورت اضطرار حلال کرده و صید را حلال نکرده است؟ فرمود: آیا خوردن از مال خودت برای تو محبوب‌تر است یا خوردن مردار؟ گفتم: از مال خودم. فرمود: آن مال توست زیرا بر تو فدیه آن است. گفتم: اگر من مالی نداشته باشم؟ فرمود: آن را وقتی به مال خودت برگشتی، جبران خواهی کرد.

[رقم الحدیث الکلی: 17297 - رقم الحدیث الباب: 3]

17297- 3- ⁽⁵⁾وَ عَنْهُ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنِ الْحَسَنِ بْنِ مَحْبُوبٍ عَنْ شِهَابٍ عَنِ ابْنِ بُکَیْرٍ وَ زُرَارَةَ جَمِیعاً عَنْ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ ع فِی رَجُلٍ اضْطُرَّ إِلَی مَیْتَةٍ وَ صَیْدٍ وَ هُوَ مُحْرِمٌ قَالَ یَأْکُلُ الصَّیْدَ وَ یَفْدِی.

ترجمه:

زراره : ازحضرت صادق * پرسیدم ازکسیکه درحال احرام مجبوراست میته یا صید را بخورد فرمودند : صید را بخورد وکفاره اش را بدهد .

[رقم الحدیث الکلی: 17298 - رقم الحدیث الباب: 4]

17298- 4- ⁽⁶⁾مُحَمَّدُ بْنُ عَلِیِّ بْنِ الْحُسَیْنِ قَالَ: قَالَ أَبُو الْحَسَنِ الثَّانِی ع یَذْبَحُ الصَّیْدَ وَ یَأْکُلُهُ وَ یَفْدِی أَحَبُّ إِلَیَّ مِنَ الْمَیْتَةِ.

ترجمه:

حضرت رضا * : صید را ذبح کند وبخورد درنظر من بهترازمیته است .

[رقم الحدیث الکلی: 17299 - رقم الحدیث الباب: 5]

17299- 5- ⁽¹⁾وَ فِی الْعِلَلِ عَنْ أَبِیهِ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ یَحْیَی الْعَطَّارِ عَنِ الْعَمْرَکِیِّ عَنْ عَلِیِّ بْنِ جَعْفَرٍ عَنْ أَخِیهِ مُوسَی ع قَالَ: سَأَلْتُهُ عَنِ الْمُحْرِمِ إِذَا اضْطُرَّ إِلَی أَکْلِ صَیْدٍ وَ مَیْتَةٍ وَ قُلْتُ إِنَّ اللَّهَ عَزَّ وَ جَلَّ حَرَّمَ الصَّیْدَ وَ أَحَلَّ الْمَیْتَةَ قَالَ یَأْکُلُ وَ یَفْدِیهِ فَإِنَّمَا یَأْکُلُ مَالَهُ.

ترجمه:

عَلِیِّ بْنِ جَعْفَرٍ: ازحضرت کاظم * پرسیدم ازکسیکه درحال احرام مجبوراست میته یا صید را بخورد وگفتم خداون صید را حرام ومیته را حلال کرده فرمودند : (صید) را بخورد وکفاره اش را بدهد زیرا مال خودش را می خورد .

[رقم الحدیث الکلی: 17300 - رقم الحدیث الباب: 6]

17300- 6- ⁽²⁾وَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ الْحَسَنِ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ الْحَسَنِ الصَّفَّارِ عَنِ الْعَبَّاسِ بْنِ مَعْرُوفٍ عَنْ عَلِیِّ بْنِ مَهْزِیَارَ عَنْ فَضَالَةَ عَنْ أَبَانٍ عَنْ أَبِی أَیُّوبَ قَالَ: سَأَلْتُ أَبَا عَبْدِ اللَّهِ ع عَنْ رَجُلٍ اضْطُرَّ وَ هُوَ مُحْرِمٌ إِلَی صَیْدٍ وَ مَیْتَةٍ مِنْ أَیِّهِمَا یَأْکُلُ قَالَ یَأْکُلُ مِنَ الصَّیْدِ قُلْتُ فَإِنَّ اللَّهَ قَدْ حَرَّمَهُ عَلَیْهِ وَ أَحَلَّ لَهُ الْمَیْتَةَ قَالَ یَأْکُلُ وَ یَفْدِی فَإِنَّمَا یَأْکُلُ مِنْ مَالِهِ.

ترجمه:

ابوایوب : ازحضرت صادق * پرسیدم ازکسیکه درحال احرام مجبوراست میته یا صید را بخورد فرمودند : صید را بخورد . عرض کردم خداون صید را حرام ومیته را حلال کرده فرمودند : (صید) را بخورد وکفاره اش را بدهد زیرا مال خودش را می خورد .

[رقم الحدیث الکلی: 17301 - رقم الحدیث الباب: 7]

17301- 7- ⁽³⁾وَ عَنْ أَبِیهِ عَنْ سَعْدِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَبْدِ الْحَمِیدِ عَنْ یُونُسَ بْنِ یَعْقُوبَ عَنْ مَنْصُورِ بْنِ حَازِمٍ قَالَ: قُلْتُ لِأَبِی عَبْدِ اللَّهِ ع مُحْرِمٌ اضْطُرَّ إِلَی صَیْدٍ وَ إِلَی مَیْتَةٍ مِنْ أَیِّهِمَا یَأْکُلُ قَالَ یَأْکُلُ مِنَ الصَّیْدِ قُلْتُ أَ لَیْسَ قَدْ أَحَلَّ اللَّهُ الْمَیْتَةَ لِمَنِ اضْطُرَّ إِلَیْهَا قَالَ بَلَی وَ لَکِنْ یَفْدِی أَ لَا تَرَی أَنَّهُ إِنَّمَا یَأْکُلُ مِنْ مَالِهِ فَیَأْکُلُ الصَّیْدَ وَ عَلَیْهِ فِدَاؤُهُ.

ترجمه:

مَنْصُورِ بْنِ حَازِمٍ : ازحضرت صادق * پرسیدم ازکسیکه درحال احرام مجبوراست میته یا صید را بخورد فرمودند : صید را بخورد گفتم مگرخداوند ومیته را حلال نکرده برای کسیکه مجبوراست فرمودند : آری ولی باید کفاره بدهد مگرنمی بینی که ازمال خودش می خورد پس صید را بخورد وکفاره اش را بدهد .

[رقم الحدیث الکلی: 17302 - رقم الحدیث الباب: 8]

17302- 8- ⁽⁴⁾قَالَ وَ قَدْ رُوِیَ أَنَّهُ یَأْکُلُ مِنَ الْمَیْتَةِ لِأَنَّهَا أُحِلَّتْ لَهُ وَ لَمْ یُحَلَّ لَهُ الصَّیْدُ.

أَقُولُ: یَأْتِی الْوَجْهُ فِی مِثْلِهِ ⁽⁵⁾.

ترجمه:

درشرایع گفته روایت شده ازمیته بخورد زیرا برایش حلال شده ولی صید حلال نشده .

[رقم الحدیث الکلی: 17303 - رقم الحدیث الباب: 9]

17303- 9- ⁽¹⁾مُحَمَّدُ بْنُ الْحَسَنِ بِإِسْنَادِهِ عَنْ مُوسَی بْنِ الْقَاسِمِ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ سَیْفِ بْنِ عَمِیرَةَ ⁽²⁾عَنْ مَنْصُورِ بْنِ حَازِمٍ قَالَ: سَأَلْتُ أَبَا عَبْدِ اللَّهِ ع عَنْ مُحْرِمٍ اضْطُرَّ إِلَی أَکْلِ الصَّیْدِ وَ الْمَیْتَةِ قَالَ أَیُّهُمَا أَحَبُّ إِلَیْکَ أَنْ تَأْکُلَ ⁽³⁾قُلْتُ الْمَیْتَةُ لِأَنَّ الصَّیْدَ مُحَرَّمٌ عَلَی الْمُحْرِمِ فَقَالَ أَیُّهُمَا أَحَبُّ إِلَیْکَ أَنْ تَأْکُلَ مِنْ مَالِکَ أَوِ الْمَیْتَةِ قُلْتُ آکُلَ مِنْ مَالِی قَالَ فَکُلِ الصَّیْدَ وَ افْدِهِ.

ترجمه:

منصور بن حازم گفت: از امام صادق (ع) پرسیدم در مورد فرد محرم (در حال احرام) که مجبور به خوردن شکار یا مردار شده است. امام فرمودند: کدامیک از این دو را بیشتر دوست داری که بخوری؟ گفتم: مردار، زیرا شکار بر محرم حرام است. امام فرمودند: کدامیک را بیشتر دوست داری که از مال خودت بخوری یا مردار؟ گفتم: از مال خودم. امام فرمودند: پس شکار را بخور و (در عوض) کفاره بده.

[رقم الحدیث الکلی: 17304 - رقم الحدیث الباب: 10]

17304- 10- ⁽⁴⁾وَ رَوَاهُ الْبَرْقِیُّ فِی الْمَحَاسِنِ عَنْ أَبِیهِ عَنْ صَفْوَانَ بْنِ یَحْیَی عَنْ مَنْصُورِ بْنِ حَازِمٍ نَحْوَهُ وَ زَادَ قُلْتُ فَإِنْ لَمْ یَکُنْ عِنْدِی مَالٌ قَالَ تَقْضِیهِ إِذَا رَجَعْتَ إِلَی مَالِکَ.

ترجمه:

مَنْصُورِ بْنِ حَازِمٍ مثل همین روایت را نقل کرده ولی درادمه گفته گفتم: اگر مالی نداشتم چه؟ امام فرمودند: زمانی که به مال خود دست یافتی، کفاره را ادا کن.

[رقم الحدیث الکلی: 17305 - رقم الحدیث الباب: 11]

17305- 11- ⁽⁵⁾وَ بِإِسْنَادِهِ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ الْحَسَنِ الصَّفَّارِ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَبْدِ الْجَبَّارِ عَنْ إِسْحَاقَ عَنْ جَعْفَرٍ عَنْ أَبِیهِ ع أَنَّ عَلِیّاً ع کَانَ یَقُولُ إِذَا اضْطُرَّ الْمُحْرِمُ إِلَی الصَّیْدِ وَ إِلَی الْمَیْتَةِ فَلْیَأْکُلِ الْمَیْتَةَ الَّتِی أَحَلَّ اللَّهُ لَهُ.

أَقُولُ: حَمَلَهُ الشَّیْخُ عَلَی مَنْ لَمْ یَجِدْ فِدَاءَ الصَّیْدِ وَ لَمْ یَتَمَکَّنْ مِنَ الْوُصُولِ إِلَیْهِ لِمَا مَرَّ ⁽⁶⁾.

ترجمه:

از اسحاق از جعفر از پدرش (علیه‌السلام) نقل شده است که علی (علیه‌السلام) می‌گفت: وقتی که مُحرِم به صید و مردار مجبور شد، باید از مرداری که خداوند برایش حلال کرده بخورد.

من می‌گویم: شیخ (مرحوم کلینی) این را بر کسی حمل کرده که فدیه صید را پیدا نکرده و نتوانسته به آن دسترسی پیدا کند به دلیلی که گذشت .

[رقم الحدیث الکلی: 17306 - رقم الحدیث الباب: 12]

17306- 12- ⁽⁷⁾وَ بِإِسْنَادِهِ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ الْحُسَیْنِ عَنِ النَّضْرِ بْنِ سُوَیْدٍ

عَنْ عَبْدِ الْغَفَّارِ الْجَازِیِّ قَالَ: سَأَلْتُ أَبَا عَبْدِ اللَّهِ ع عَنِ الْمُحْرِمِ إِذَا اضْطُرَّ إِلَی مَیْتَةٍ فَوَجَدَهَا وَ وَجَدَ صَیْداً فَقَالَ یَأْکُلُ الْمَیْتَةَ وَ یَتْرُکُ الصَّیْدَ الْحَدِیثَ.

وَ عَنْهُ عَنِ النَّضْرِ بْنِ شُعَیْبٍ عَنْ عَبْدِ الْغَفَّارِ الْجَازِیِّ مِثْلَهُ ⁽¹⁾أَقُولُ: حَمَلَهُ الشَّیْخُ عَلَی مَنْ لَا یَتَمَکَّنُ مِنَ الْفِدَاءِ وَ جَوَّزَ حَمْلَهُ عَلَی التَّقِیَّةِ قَالَ لِأَنَّ ذَلِکَ مَذْهَبُ بَعْضِ الْعَامَّةِ ⁽²⁾وَ عَلَی مَنْ وَجَدَ الصَّیْدَ غَیْرَ مَذْبُوحٍ.

ترجمه:

از عبد الغفار الجازى نقل شده است که گفت: از ابا عبدالله (علیه‌السلام) درباره مُحرِمی که به مردار مجبور شده و مردار و صید را یافته، پرسیدم. فرمود: باید مردار را بخورد و صید را رها کند.

من می‌گویم: شیخ (مرحوم کلینی) این را بر کسی حمل کرده که نتواند فدیه صید را پیدا کند و آن را به تقیه حمل کرده است، زیرا این رأی برخی ازسنیها است یا حمل کرد برکسیکه صید ذبح نشده ای را پیدا کرده .

44 بَابُ أَنَّ الْمُحْرِمَ إِذَا صَادَ فِی الْحِلِّ أَوْ أَکَلَ بَیْضَ صَیْدٍ لَزِمَهُ الْفِدَاءُ وَ إِنْ صَادَ فِی الْحَرَمِ لَزِمَهُ الْفِدَاءُ وَ الْقِیمَةُ وَ إِنْ صَادَ الْمُحِلُّ فِی الْحَرَمِ فَعَلَیْهِ الْقِیمَةُ فَإِنْ صَادَهُ فِی مَکَّةَ أَوِ الْکَع

اشارة

⁽³⁾44 بَابُ أَنَّ الْمُحْرِمَ إِذَا صَادَ فِی الْحِلِّ أَوْ أَکَلَ بَیْضَ صَیْدٍ لَزِمَهُ الْفِدَاءُ وَ إِنْ صَادَ فِی الْحَرَمِ لَزِمَهُ الْفِدَاءُ وَ الْقِیمَةُ وَ إِنْ صَادَ الْمُحِلُّ فِی الْحَرَمِ فَعَلَیْهِ الْقِیمَةُ فَإِنْ صَادَهُ فِی مَکَّةَ أَوِ الْکَعْبَةِ لَزِمَهُ مَعَ ذَلِکَ التَّعْزِیرُ وَ حُکْمِ الْقُمْرِیِّ وَ نَحْوِه

ترجمه:

[رقم الحدیث الکلی: 17307 - رقم الحدیث الباب: 1]

17307- 1- ⁽⁴⁾مُحَمَّدُ بْنُ عَلِیِّ بْنِ الْحُسَیْنِ بِإِسْنَادِهِ عَنْ زُرَارَةَ بْنِ أَعْیَنَ عَنْ أَبِی جَعْفَرٍ ع قَالَ: إِذَا أَصَابَ الْمُحْرِمُ (حَمَامَةً مِنْ حَمَامِ الْحَرَمِ) ⁽⁵⁾إِلَی أَنْ یَبْلُغَ الظَّبْیَ فَعَلَیْهِ دَمٌ یُهَرِیقُهُ وَ یَتَصَدَّقُ بِمِثْلِ ثَمَنِهِ وَ إِنْ أَصَابَ مِنْهُ وَ هُوَ حَلَالٌ فَعَلَیْهِ أَنْ یَتَصَدَّقَ بِمِثْلِ ثَمَنِهِ.

ترجمه:

از زراره بن اعین از ابی جعفر (علیه‌السلام) نقل شده است که فرمود: اگر مُحرِم، کبوتر حرم را شکار کند تا جایی که به آهو برسد، بر اوست که خون آن را بریزد و به مقدار قیمت آن صدقه بدهد. و اگر از آن شکار کند و حلال باشد، بر اوست که به مقدار قیمت آن صدقه بدهد.

[رقم الحدیث الکلی: 17308 - رقم الحدیث الباب: 2]

17308- 2- ⁽⁶⁾مُحَمَّدُ بْنُ یَعْقُوبَ عَنْ عَلِیِّ بْنِ إِبْرَاهِیمَ عَنْ أَبِیهِ عَنِ

ابْنِ أَبِی عُمَیْرٍ عَنْ حَمَّادٍ عَنِ الْحَلَبِیِّ عَنْ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ: إِذَا قَتَلَ ⁽¹⁾الْمُحْرِمُ حَمَامَةً فِی الْحَرَمِ فَعَلَیْهِ شَاةٌ وَ ثَمَنُ الْحَمَامَةِ دِرْهَمٌ أَوْ شِبْهُهُ یَتَصَدَّقُ بِهِ أَوْ یُطْعِمُهُ حَمَامَ مَکَّةَ- فَإِنْ قَتَلَهَا فِی الْحَرَمِ وَ لَیْسَ بِمُحْرِمٍ فَعَلَیْهِ ثَمَنُهَا.

ترجمه:

از حلبی نقل شده که امام صادق (ع) فرمودند: اگر فرد محرم در حرم، کبوتر بکشد، بر او واجب است که یک گوسفند قربانی کند و قیمت کبوتر، یک درهم یا مشابه آن است که باید آن را صدقه دهد یا به کبوتران مکه غذا بدهد. اگر کسی در حرم و در حال احرام نباشد و کبوتر بکشد، باید قیمت آن را بپردازد.

[رقم الحدیث الکلی: 17309 - رقم الحدیث الباب: 3]

17309- 3- ⁽²⁾وَ عَنْهُ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عِیسَی عَنِ الْحَسَنِ بْنِ مَحْبُوبٍ عَنْ أَبِی وَلَّادٍ الْحَنَّاطِ عَنْ حُمْرَانَ بْنِ أَعْیَنَ عَنْ أَبِی جَعْفَرٍ ع قَالَ: قُلْتُ لَهُ مُحْرِمٌ قَتَلَ طَیْراً فِیمَا بَیْنَ الصَّفَا وَ الْمَرْوَةِ عَمْداً قَالَ عَلَیْهِ الْفِدَاءُ وَ الْجَزَاءُ وَ یُعَزَّرُ قَالَ قُلْتُ: فَإِنَّهُ قَتَلَهُ ⁽³⁾فِی الْکَعْبَةِ عَمْداً قَالَ عَلَیْهِ الْفِدَاءُ وَ الْجَزَاءُ وَ یُضْرَبُ دُونَ الْحَدِّ وَ یُقَامُ ⁽⁴⁾لِلنَّاسِ کَیْ یَنْکُلَ غَیْرُهُ.

وَ رَوَاهُ الشَّیْخُ بِإِسْنَادِهِ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ یَعْقُوبَ ⁽⁵⁾

وَ کَذَا کُلُّ مَا قَبْلَهُ.

ترجمه:

از حمّران بن اعین از ابی جعفر (علیه‌السلام) نقل شده است که گفت: به او گفتم: اگر مُحرِم عمداً پرنده‌ای را در میان صفا و مروه بکشد، فرمود: بر او فدیه و جزاء (کفاره) است و تعزیر (تنبیه) می‌شود. گفتم: اگر او را عمداً در کعبه بکشد، فرمود: بر او فدیه و جزاء است وکمترازحد (قانونی) ضرب می‌شود و باید برای مردم مجازات شود تا دیگران عبرت گیرند.

[رقم الحدیث الکلی: 17310 - رقم الحدیث الباب: 4]

17310- 4- ⁽⁶⁾وَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ یَحْیَی عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ الْحُسَیْنِ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ إِسْمَاعِیلَ عَنْ صَالِحِ بْنِ عُقْبَةَ عَنِ الْحَارِثِ بْنِ الْمُغِیرَةِ عَنْ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ: سُئِلَ عَنْ رَجُلٍ أَکَلَ بَیْضَ حَمَامِ الْحَرَمِ وَ هُوَ مُحْرِمٌ قَالَ عَلَیْهِ لِکُلِّ بَیْضَةٍ دَمٌ وَ عَلَیْهِ ثَمَنُهَا سُدُسُ أَوْ رُبُعُ الدِّرْهَمِ الْوَهْمُ مِنْ صَالِحٍ ثُمَّ قَالَ إِنَّ الدِّمَاءَ لَزِمَتْهُ لِأَکْلِهِ وَ هُوَ مُحْرِمٌ وَ إِنَّ الْجَزَاءَ لَزِمَهُ لِأَخْذِ بَیْضِ حَمَامِ الْحَرَمِ.

ترجمه:

از حارث بن المغیره از ابی عبدالله (علیه‌السلام) نقل شده است که فرمود: درباره مردی که تخم کبوتر حرم را در حالی که مُحرِم است، خورد، پرسیدند. فرمود: بر هر تخم، خون (کفاره) است و قیمت آن، یک ششم یا ربع درهم است، این دردوعدد ازصالح است . سپس گفت: خون‌ها (کفاره‌ها) به خاطر خوردن آن در حالی که مُحرِم است بر او واجب است و جزاء (کفاره) به خاطر گرفتن تخم کبوتر حرم بر او واجب است.

[رقم الحدیث الکلی: 17311 - رقم الحدیث الباب: 5]

17311- 5- ⁽⁷⁾وَ عَنْ عَلِیِّ بْنِ إِبْرَاهِیمَ عَنْ أَبِیهِ عَنِ ابْنِ أَبِی عُمَیْرٍ وَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ

إِسْمَاعِیلَ عَنِ الْفَضْلِ بْنِ شَاذَانَ عَنْ صَفْوَانَ وَ ابْنِ أَبِی عُمَیْرٍ عَنْ مُعَاوِیَةَ بْنِ عَمَّارٍ عَنْ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ: إِنْ أَصَبْتَ الصَّیْدَ وَ أَنْتَ حَرَامٌ فِی الْحَرَمِ- فَالْفِدَاءُ مُضَاعَفٌ عَلَیْکَ وَ إِنْ أَصَبْتَهُ وَ أَنْتَ حَلَالٌ فِی الْحَرَمِ فَقِیمَةٌ وَاحِدَةٌ وَ إِنْ أَصَبْتَهُ وَ أَنْتَ حَرَامٌ فِی الْحِلِّ- فَإِنَّمَا عَلَیْکَ فِدَاءٌ وَاحِدٌ.

ترجمه:

از معاویه بن عمار از ابا عبدالله (علیه‌السلام) نقل شده است که فرمود: اگر صید را در حالی که مُحرِم در حرم (مکه) به دست آوری، فدیه بر تو مضاعف (دو برابر) است. و اگر آن را در حالی که حلال در حرم به دست آوری، تنها یک فدیه است. و اگر آن را در حالی که مُحرِم در خارج از حرم به دست آوری، تنها یک فدیه بر تو واجب است.

[رقم الحدیث الکلی: 17312 - رقم الحدیث الباب: 6]

17312- 6- ⁽¹⁾مُحَمَّدُ بْنُ الْحَسَنِ بِإِسْنَادِهِ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ الْحَسَنِ الصَّفَّارِ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ الْحُسَیْنِ بْنِ أَبِی الْخَطَّابِ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ إِسْمَاعِیلَ بْنِ بَزِیعٍ عَنْ صَالِحِ بْنِ عُقْبَةَ عَنْ یَزِیدَ بْنِ عَبْدِ الْمَلِکِ عَنْ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ ع فِی رَجُلٍ مَرَّ وَ هُوَ مُحْرِمٌ فَأَخَذَ عَنْزَ ظَبْیَةٍ فَاحْتَلَبَهَا وَ شَرِبَ لَبَنَهَا قَالَ عَلَیْهِ دَمٌ وَ جَزَاءُ الْحَرَمِ عَنِ اللَّبَنِ ⁽²⁾.

وَ رَوَاهُ الْکُلَیْنِیُّ کَمَا یَأْتِی ⁽³⁾.

ترجمه:

از یزید بن عبد الملك از ابی عبدالله (علیه‌السلام) نقل شده است که درباره مردی که در حالی که مُحرِم است و به عَنَزَة (نوعی بز) دست یافته و شیر آن را دوشیده و نوشیده، پرسیده شد. فرمود: بر او خون (کفاره) و جزاء (کفاره) حرم به خاطر شیر (بر عهده‌اش است).

[رقم الحدیث الکلی: 17313 - رقم الحدیث الباب: 7]

17313- 7- ⁽⁴⁾وَ بِإِسْنَادِهِ عَنْ سَعْدِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عِیسَی عَنْ یَاسِینَ الضَّرِیرِ عَنْ حَرِیزٍ عَمَّنْ حَدَّثَهُ عَنْ سُلَیْمَانَ بْنِ خَالِدٍ قَالَ: سَأَلْتُ أَبَا عَبْدِ اللَّهِ ع مَا فِی الْقُمْرِیِّ وَ الدُّبْسِیِّ ⁽⁵⁾وَ السُّمَانَی وَ الْعُصْفُورِ وَ الْبُلْبُلِ قَالَ قِیمَتُهُ فَإِنْ أَصَابَهُ الْمُحْرِمُ فِی الْحَرَمِ- فَعَلَیْهِ قِیمَتَانِ لَیْسَ عَلَیْهِ دَمٌ.

وَ بِإِسْنَادِهِ عَنْ سُلَیْمَانَ بْنِ خَالِدٍ مِثْلَهُ ⁽⁶⁾

وَ رَوَاهُ الْکُلَیْنِیُّ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ یَحْیَی عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ عِیسَی عَنْ یَاسِینَ مِثْلَهُ ⁽¹⁾.

ترجمه:

از سلیمان بن خالد نقل شده است که گفت: از ابا عبدالله (علیه‌السلام) درباره قمرى، دُبسی، سمانى، عصفور و بلبل پرسیدم. فرمود: قیمت آن‌ها (برابر با ارزش مالی آن‌ها است). اگر مُحرِم این پرندگان را در حرم شکار کند، بر او دو برابر قیمت (کفاره) است و بر او خون (کفاره) نیست.

[رقم الحدیث الکلی: 17314 - رقم الحدیث الباب: 8]

17314- 8- ⁽²⁾مُحَمَّدُ بْنُ مُحَمَّدٍ الْمُفِیدُ فِی الْمُقْنِعَةِ قَالَ: سُئِلَ ع عَنْ رَجُلٍ أُهْدِیَ لَهُ ظَبْیٌ مَذْبُوحٌ فَأَکَلَهُ فَقَالَ یَجِبُ عَلَیْهِ ثَمَنُهُ.

أَقُولُ: وَ تَقَدَّمَ مَا یَدُلُّ عَلَی ذَلِکَ ⁽³⁾وَ یَأْتِی مَا یَدُلُّ عَلَیْهِ ⁽⁴⁾.

ترجمه:

محمد بن محمد مفید در کتاب "المقنعة" می‌گوید: از امام (ع) درباره مردی که به او غزال ذبح شده‌ای هدیه داده شد و آن را خورد، سوال شد. امام فرمودند: باید قیمت آن را بپردازد.

45- بَابُ أَنَّ الْمُحْرِمَ إِذَا صَادَ طَیْراً فِی الْحَرَمِ فَضَرَبَ بِهِ الْأَرْضَ فَقَتَلَهُ لَزِمَهُ ثَلَاثُ قِیَمٍ‌

اشارة

⁽⁵⁾45 بَابُ أَنَّ الْمُحْرِمَ إِذَا صَادَ طَیْراً فِی الْحَرَمِ فَضَرَبَ بِهِ الْأَرْضَ فَقَتَلَهُ لَزِمَهُ ثَلَاثُ قِیَمٍ

ترجمه:

[رقم الحدیث الکلی: 17315 - رقم الحدیث الباب: 1]

17315- 1- ⁽⁶⁾مُحَمَّدُ بْنُ الْحَسَنِ بِإِسْنَادِهِ عَنْ مُوسَی بْنِ الْقَاسِمِ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ أَبِی بَکْرٍ عَنْ زَکَرِیَّا عَنْ مُعَاوِیَةَ بْنِ عَمَّارٍ قَالَ سَمِعْتُ أَبَا عَبْدِ اللَّهِ ع یَقُولُ فِی مُحْرِمٍ اصْطَادَ طَیْراً فِی الْحَرَمِ- فَضَرَبَ بِهِ الْأَرْضَ فَقَتَلَهُ قَالَ عَلَیْهِ ثَلَاثُ قِیَمَاتٍ قِیمَةٌ لِإِحْرَامِهِ وَ قِیمَةٌ لِلْحَرَمِ وَ قِیمَةٌ لِاسْتِصْغَارِهِ إِیَّاهُ.

أَقُولُ: وَ تَقَدَّمَ مَا یَدُلُّ عَلَی بَعْضِ الْمَقْصُودِ ⁽⁷⁾

و یأتی ما یدلّ علیه فی الباب 46 من هذه الأبواب.

ترجمه:

از معاویه بن عمار نقل شده است که گفت: شنیدم ابا عبدالله (علیه‌السلام) می‌فرمود: درباره مُحرِمی که در حرم پرنده‌ای را شکار کرده و آن را به زمین زده و کشته است، بر او سه برابر قیمت (کفاره) است: یکی به خاطر احرامش، یکی به خاطر حرم و یکی به خاطر بی‌احترامی به آن.

46- بَابُ أَنَّهُ إِنَّمَا یُضَاعَفُ فِدَاءُ الصَّیْدِ عَلَی الْمُحْرِمِ فِی الْحَرَمِ فِیمَا دُونَ الْبَدَنَةِ فَإِذَا بَلَغَ الْبَدَنَةَ لَمْ یَلْزَمِ التَّضْعِیفُ‌

اشارة

⁽¹⁾46 بَابُ أَنَّهُ إِنَّمَا یُضَاعَفُ فِدَاءُ الصَّیْدِ عَلَی الْمُحْرِمِ فِی الْحَرَمِ فِیمَا دُونَ الْبَدَنَةِ فَإِذَا بَلَغَ الْبَدَنَةَ لَمْ یَلْزَمِ التَّضْعِیفُ

ترجمه:

[رقم الحدیث الکلی: 17316 - رقم الحدیث الباب: 1]

17316- 1- ⁽²⁾مُحَمَّدُ بْنُ یَعْقُوبَ عَنْ عِدَّةٍ مِنْ أَصْحَابِنَا عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنِ الْحَسَنِ بْنِ عَلِیٍّ عَنْ بَعْضِ رِجَالِهِ عَنْ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ: إِنَّمَا یَکُونُ الْجَزَاءُ مُضَاعَفاً فِیمَا دُونَ الْبَدَنَةِ حَتَّی یَبْلُغَ الْبَدَنَةَ فَإِذَا بَلَغَ الْبَدَنَةَ فَلَا تُضَاعَفُ لِأَنَّهُ أَعْظَمُ مَا یَکُونُ قَالَ اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ وَ مَنْ یُعَظِّمْ شَعائِرَ اللَّهِ فَإِنَّها مِنْ تَقْوَی الْقُلُوبِ ⁽³⁾.

ترجمه:

از ابی عبدالله (علیه‌السلام) نقل شده است که فرمود: جزاء (کفاره) تنها در مواردی که کمتر ازشتر(قربانی بزرگ) است، مضاعف می‌شود تا جایی که به بدنة برسد؛ و هنگامی که به بدنة رسید، مضاعف نمی‌شود، زیرا بدنة بزرگ‌ترین چیزی است که وجود دارد. خداوند متعال فرمود: «و هر کس شعائر الله را بزرگ شمارد، این از تقوای دل‌هاست» (حج 22:32).

[رقم الحدیث الکلی: 17317 - رقم الحدیث الباب: 2]

17317- 2- ⁽⁴⁾مُحَمَّدُ بْنُ الْحَسَنِ بِإِسْنَادِهِ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ الْحَسَنِ الصَّفَّارِ عَنْ مُوسَی بْنِ عُمَرَ الصَّیْقَلِ عَنْ عَلِیِّ بْنِ أَسْبَاطٍ عَنِ الْحَسَنِ بْنِ عَلِیِّ بْنِ فَضَّالٍ عَنْ رَجُلٍ وَ سَمَّاهُ عَنْ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ ع فِی الصَّیْدِ یُضَاعِفُهُ مَا بَیْنَهُ وَ بَیْنَ الْبَدَنَةِ فَإِذَا بَلَغَ الْبَدَنَةَ فَلَیْسَ عَلَیْهِ التَّضْعِیفُ.

⁽⁵⁾

ترجمه:

از ابی عبدالله (علیه‌السلام) نقل شده است که فرمود: جزاء (کفاره) تنها در مواردی که کمتر از بدنة (قربانی بزرگ) است، مضاعف می‌شود تا جایی که به بدنة برسد؛ و هنگامی که به بدنة رسید، مضاعف نمی‌شود .

47- بَابُ أَنَّ الْمُحْرِمَ إِذَا تَکَرَّرَ مِنْهُ الصَّیْدُ خَطَأً وَجَبَ عَلَیْهِ لِکُلِّ مَرَّةٍ کَفَّارَةٌ

اشارة

⁽⁶⁾47 بَابُ أَنَّ الْمُحْرِمَ إِذَا تَکَرَّرَ مِنْهُ الصَّیْدُ خَطَأً وَجَبَ عَلَیْهِ لِکُلِّ مَرَّةٍ کَفَّارَةٌ

ترجمه:

[رقم الحدیث الکلی: 17318 - رقم الحدیث الباب: 1]

17318- 1- ⁽⁷⁾مُحَمَّدُ بْنُ یَعْقُوبَ عَنْ عَلِیِّ بْنِ إِبْرَاهِیمَ عَنْ أَبِیهِ عَنِ ابْنِ أَبِی عُمَیْرٍ عَنْ مُعَاوِیَةَ بْنِ عَمَّارٍ عَنْ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ ع فِی

الْمُحْرِمِ یُصِیبُ الصَّیْدَ ⁽¹⁾قَالَ عَلَیْهِ الْکَفَّارَةُ فِی کُلِّ مَا أَصَابَ.

وَ رَوَاهُ الشَّیْخُ بِإِسْنَادِهِ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ یَعْقُوبَ مِثْلَهُ ⁽²⁾.

ترجمه:

از معاویه بن عمار از ابی عبدالله (علیه‌السلام) نقل شده است که درباره مُحرِمی که صید را شکار کند، فرمود: بر او کفاره است برای هر چیزی که شکار کند.

[رقم الحدیث الکلی: 17319 - رقم الحدیث الباب: 2]

17319- 2- ⁽³⁾وَ عَنْهُ عَنْ أَبِیهِ عَنِ ابْنِ أَبِی عُمَیْرٍ عَنْ بَعْضِ أَصْحَابِهِ قَالَ: إِذَا أَصَابَ الْمُحْرِمُ الصَّیْدَ خَطَأً فَعَلَیْهِ أَبَداً فِی کُلِّ مَا أَصَابَ الْکَفَّارَةُ الْحَدِیثَ.

ترجمه:

از برخی اصحاب امام نقل شده است که فرمود: هرگاه فرد محرم به طور اشتباهی شکار کند، همیشه در هر موردی که شکار می‌کند، کفاره بر او واجب است.

[رقم الحدیث الکلی: 17320 - رقم الحدیث الباب: 3]

17320- 3- ⁽⁴⁾مُحَمَّدُ بْنُ الْحَسَنِ بِإِسْنَادِهِ عَنِ الْحُسَیْنِ بْنِ سَعِیدٍ عَنِ ابْنِ أَبِی عُمَیْرٍ عَنْ مُعَاوِیَةَ بْنِ عَمَّارٍ قَالَ: قُلْتُ لِأَبِی عَبْدِ اللَّهِ ع مُحْرِمٌ أَصَابَ صَیْداً قَالَ عَلَیْهِ الْکَفَّارَةُ قُلْتُ فَإِنْ هُوَ عَادَ قَالَ عَلَیْهِ کُلَّمَا عَادَ کَفَّارَةٌ.

أَقُولُ: وَ یَأْتِی مَا یَدُلُّ عَلَی ذَلِکَ وَ یَأْتِی مَا ظَاهِرُهُ الْمُنَافَاةُ وَ أَنَّهُ مَحْمُولٌ عَلَی الْعَمْدِ لِلتَّصْرِیحِ بِهِ ⁽⁵⁾.

ترجمه:

معاویه بن عمار گفت: به امام صادق (ع) گفتم: فرد محرم (در حال احرام) که شکار کرده است، چه حکمی دارد؟ امام فرمودند: بر او کفاره واجب است. گفتم: اگر دوباره این کار را تکرار کرد، چه؟ امام فرمودند: هر بار که تکرار کند، کفاره بر او واجب است.

48- بَابُ أَنَّ الْمُحْرِمَ إِذَا تَکَرَّرَ مِنْهُ الصَّیْدُ عَمْداً لَمْ تَلْزَمْهُ الْکَفَّارَةُ إِلَّا فِی أَوَّلِ مَرَّةٍ

اشارة

⁽⁶⁾48 بَابُ أَنَّ الْمُحْرِمَ إِذَا تَکَرَّرَ مِنْهُ الصَّیْدُ عَمْداً لَمْ تَلْزَمْهُ الْکَفَّارَةُ إِلَّا فِی أَوَّلِ مَرَّةٍ

ترجمه:

[رقم الحدیث الکلی: 17321 - رقم الحدیث الباب: 1]

17321- 1- ⁽⁷⁾مُحَمَّدُ بْنُ الْحَسَنِ بِإِسْنَادِهِ عَنِ الْحُسَیْنِ بْنِ سَعِیدٍ عَنِ ابْنِ أَبِی عُمَیْرٍ عَنْ حَمَّادٍ عَنِ الْحَلَبِیِّ عَنْ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ: الْمُحْرِمُ إِذَا قَتَلَ الصَّیْدَ فَعَلَیْهِ جَزَاؤُهُ وَ یَتَصَدَّقُ بِالصَّیْدِ عَلَی مِسْکِینٍ فَإِنْ عَادَ

فَقَتَلَ صَیْداً آخَرَ لَمْ یَکُنْ عَلَیْهِ جَزَاءٌ وَ یَنْتَقِمُ اللَّهُ مِنْهُ وَ النَّقِمَةُ فِی الْآخِرَةِ.

أَقُولُ: حَمَلَهُ الشَّیْخُ وَ غَیْرُهُ ⁽¹⁾عَلَی الْعَمْدِ لِمَا یَأْتِی وَ لِذِکْرِ النَّقِمَةِ ⁽²⁾وَ بِإِسْنَادِهِ عَنِ ابْنِ أَبِی عُمَیْرٍ مِثْلَهُ ⁽³⁾.

ترجمه:

از حلبی از امام صادق (ع) نقل شده است که فرمودند: محرم (فردی که در حال احرام است) اگر شکار را بکشد، بر او واجب است که جزای آن را بدهد و شکار را به یک مسکین صدقه دهد. اگر دوباره شکار کند و شکار دیگری را بکشد، دیگر بر او جزایی واجب نیست و خداوند از او انتقام می‌گیرد و انتقام در آخرت خواهد بود.

[رقم الحدیث الکلی: 17322 - رقم الحدیث الباب: 2]

17322- 2- ⁽⁴⁾وَ بِإِسْنَادِهِ عَنْ یَعْقُوبَ بْنِ یَزِیدَ عَنِ ابْنِ أَبِی عُمَیْرٍ عَنْ بَعْضِ أَصْحَابِهِ عَنْ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ: إِذَا أَصَابَ الْمُحْرِمُ الصَّیْدَ خَطَأً فَعَلَیْهِ کَفَّارَةٌ فَإِنْ أَصَابَهُ ثَانِیَةً خَطَأً فَعَلَیْهِ الْکَفَّارَةُ أَبَداً إِذَا کَانَ خَطَأً فَإِنْ أَصَابَهُ مُتَعَمِّداً کَانَ عَلَیْهِ الْکَفَّارَةُ فَإِنْ أَصَابَهُ ثَانِیَةً مُتَعَمِّداً فَهُوَ مِمَّنْ یَنْتَقِمُ اللَّهُ مِنْهُ (وَ النَّقِمَةُ فِی الْآخِرَةِ) ⁽⁵⁾وَ لَمْ یَکُنْ عَلَیْهِ الْکَفَّارَةُ.

ترجمه:

از ابن ابی عمیر از برخی از اصحابش از ابی عبدالله (علیه‌السلام) نقل شده است که فرمود: اگر مُحرِم به طور اشتباهی صید را شکار کند، بر او کفاره است. اگر بار دیگر به طور اشتباهی صید کند، بر او همیشه کفاره است به شرطی که اشتباهی باشد. اما اگر عمدی صید کند، بر او کفاره است. و اگر بار دیگر عمدی صید کند، او از کسانی است که خداوند از او انتقام می‌گیرد (و انتقام در آخرت است) و بر او کفاره نیست.

[رقم الحدیث الکلی: 17323 - رقم الحدیث الباب: 3]

17323- 3- ⁽⁶⁾وَ بِإِسْنَادِهِ عَنِ الْحَسَنِ بْنِ مَحْبُوبٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ سِنَانٍ عَنْ حَفْصٍ الْأَعْوَرِ عَنْ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ: إِذَا أَصَابَ الْمُحْرِمُ الصَّیْدَ فَقُولُوا لَهُ هَلْ أَصَبْتَ صَیْداً قَبْلَ هَذَا وَ أَنْتَ مُحْرِمٌ فَإِنْ قَالَ نَعَمْ فَقُولُوا لَهُ إِنَّ اللَّهَ مُنْتَقِمٌ مِنْکَ فَاحْذَرِ النَّقِمَةَ فَإِنْ قَالَ لَا فَاحْکُمُوا عَلَیْهِ جَزَاءَ ذَلِکَ الصَّیْدِ.

ترجمه:

از حفص الاعور از ابی عبدالله (علیه‌السلام) نقل شده است که فرمود: اگر مُحرِم صید را شکار کند، به او بگویید: آیا قبلاً صید کرده‌ای در حالی که مُحرِم بودی؟ اگر گفت: بله، به او بگویید: خداوند از تو انتقام می‌گیرد، پس از انتقام بترس. و اگر گفت: خیر، بر او جزاء (کفاره) صید را حاکم شوید.

[رقم الحدیث الکلی: 17324 - رقم الحدیث الباب: 4]

17324- 4- ⁽⁷⁾مُحَمَّدُ بْنُ یَعْقُوبَ عَنْ عَلِیِّ بْنِ إِبْرَاهِیمَ عَنْ أَبِیهِ عَنِ ابْنِ أَبِی عُمَیْرٍ عَنْ حَمَّادٍ عَنِ الْحَلَبِیِّ عَنْ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ ع فِی مُحْرِمٍ أَصَابَ صَیْداً قَالَ عَلَیْهِ الْکَفَّارَةُ قُلْتُ فَإِنْ أَصَابَ آخَرَ قَالَ إِذَا

أَصَابَ آخَرَ فَلَیْسَ عَلَیْهِ کَفَّارَةٌ وَ هُوَ مِمَّنْ قَالَ اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ وَ مَنْ عادَ فَیَنْتَقِمُ اللَّهُ مِنْهُ ⁽¹⁾.

ترجمه:

از حلبی از ابی عبدالله (علیه‌السلام) نقل شده است که درباره مُحرِمی که صید را شکار کرده است، فرمود: بر او کفاره است. گفتم: پس اگر صید دیگری شکار کرد، چه؟ فرمود: اگر صید دیگری شکار کند، بر او کفاره‌ای نیست و او از کسانی است که خداوند متعال فرموده است: «و هر کس باز گردد (و دوباره مرتکب شود)، خداوند از او انتقام می‌گیرد» (مائده 5:95).

[رقم الحدیث الکلی: 17325 - رقم الحدیث الباب: 5]

17325- 5- ⁽²⁾قَالَ ابْنُ أَبِی عُمَیْرٍ عَنْ بَعْضِ أَصْحَابِهِ إِذَا أَصَابَ الْمُحْرِمُ الصَّیْدَ خَطَأً فَعَلَیْهِ أَبَداً فِی کُلِّ مَا أَصَابَ الْکَفَّارَةُ وَ إِذَا أَصَابَهُ مُتَعَمِّداً فَإِنَّ عَلَیْهِ الْکَفَّارَةَ فَإِنْ عَادَ فَأَصَابَ ثَانِیاً مُتَعَمِّداً فَلَیْسَ عَلَیْهِ الْکَفَّارَةُ وَ هُوَ مِمَّنْ قَالَ اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ وَ مَنْ عادَ فَیَنْتَقِمُ اللَّهُ مِنْهُ ⁽³⁾.

⁽⁴⁾

ترجمه:

از ابن ابی عمیر از برخی از اصحابش از ابی عبدالله (علیه‌السلام) نقل شده است که فرمود: اگر مُحرِم به طور اشتباهی صید را شکار کند، بر او کفاره است. اگر بار دیگر به طور اشتباهی صید کند، بر او همیشه کفاره است به شرطی که اشتباهی باشد. اما اگر عمدی صید کند، بر او کفاره است. و اگر بار دیگر عمدی صید کند، او از کسانی است که خداوند از او انتقام می‌گیرد (و انتقام در آخرت است) و بر او کفاره نیست.

49- بَابُ أَنَّ مَنْ لَزِمَهُ فِدَاءُ صَیْدٍ فِی إِحْرَامِ الْحَجِّ وَجَبَ عَلَیْهِ ذَبْحُ الْفِدَاءِ أَوْ نَحْرُهُ بِمِنًی وَ إِنْ کَانَ فِی الْعُمْرَةِ فَبِمَکَّةَ وَ مَنْ لَزِمَهُ فِدَاءُ غَیْرِ الصَّیْدِ فَحَیْثُ شَاءَ وَ یُسْتَحَبُّ کَوْنُهُ بِمَکَّ

اشارة

⁽⁵⁾49 بَابُ أَنَّ مَنْ لَزِمَهُ فِدَاءُ صَیْدٍ فِی إِحْرَامِ الْحَجِّ وَجَبَ عَلَیْهِ ذَبْحُ الْفِدَاءِ أَوْ نَحْرُهُ بِمِنًی وَ إِنْ کَانَ فِی الْعُمْرَةِ فَبِمَکَّةَ وَ مَنْ لَزِمَهُ فِدَاءُ غَیْرِ الصَّیْدِ فَحَیْثُ شَاءَ وَ یُسْتَحَبُّ کَوْنُهُ بِمَکَّةَ أَوْ مِنًی

ترجمه:

[رقم الحدیث الکلی: 17326 - رقم الحدیث الباب: 1]

17326- 1- ⁽⁶⁾مُحَمَّدُ بْنُ یَعْقُوبَ عَنْ أَبِی عَلِیٍّ الْأَشْعَرِیِّ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَبْدِ الْجَبَّارِ عَنْ صَفْوَانَ بْنِ یَحْیَی عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ سِنَانٍ قَالَ: قَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ ع مَنْ وَجَبَ عَلَیْهِ فِدَاءُ صَیْدٍ أَصَابَهُ وَ هُوَ مُحْرِمٌ فَإِنْ کَانَ حَاجّاً نَحَرَ هَدْیَهُ الَّذِی یَجِبُ عَلَیْهِ بِمِنًی- وَ إِنْ کَانَ مُعْتَمِراً نَحَرَهُ بِمَکَّةَ قُبَالَةَ الْکَعْبَةِ.

ترجمه:

از عبد الله بن سنان نقل شده است که ابی عبدالله (علیه‌السلام) فرمود: کسی که بر او فدیه‌ای برای صیدی که در حالی که مُحرِم است واجب شده باشد، اگر حاجی باشد، باید هدیه‌ای را که بر او واجب است در منا ذبح کند؛ و اگر عمره گزار باشد، باید آن را در مکه، در مقابل کعبه ذبح کند.

[رقم الحدیث الکلی: 17327 - رقم الحدیث الباب: 2]

17327- 2- ⁽⁷⁾وَ عَنِ الْحُسَیْنِ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنْ مُعَلَّی بْنِ مُحَمَّدٍ عَنِ

الْحَسَنِ بْنِ عَلِیٍّ الْوَشَّاءِ عَنْ أَبَانٍ عَنْ زُرَارَةَ عَنْ أَبِی جَعْفَرٍ ع ⁽¹⁾قَالَ: فِی الْمُحْرِمِ إِذَا أَصَابَ صَیْداً فَوَجَبَ عَلَیْهِ الْفِدَاءُ ⁽²⁾فَعَلَیْهِ أَنْ یَنْحَرَهُ إِنْ کَانَ فِی الْحَجِّ بِمِنًی- حَیْثُ یَنْحَرُ النَّاسُ فَإِنْ کَانَ فِی عُمْرَةٍ نَحَرَهُ بِمَکَّةَ الْحَدِیثَ.

ترجمه:

اززراره نقل شده است که امام باقر(علیه‌السلام) فرمود: کسی که بر او فدیه‌ای برای صیدی که در حالی که مُحرِم است واجب شده باشد، اگر حاجی باشد، باید هدیه‌ای را که بر او واجب است در منا ذبح کند؛ و اگر عمره گزار باشد، باید آن را در مکه ذبح کند.

[رقم الحدیث الکلی: 17328 - رقم الحدیث الباب: 3]

17328- 3- ⁽³⁾وَ عَنْ عِدَّةٍ مِنْ أَصْحَابِنَا عَنْ سَهْلِ بْنِ زِیَادٍ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنْ بَعْضِ رِجَالِهِ عَنْ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ: مَنْ وَجَبَ عَلَیْهِ هَدْیٌ فِی إِحْرَامِهِ فَلَهُ أَنْ یَنْحَرَهُ حَیْثُ شَاءَ إِلَّا فِدَاءَ الصَّیْدِ فَإِنَّ اللَّهَ عَزَّ وَ جَلَّ یَقُولُ هَدْیاً بالِغَ الْکَعْبَةِ ⁽⁴⁾.

مُحَمَّدُ بْنُ الْحَسَنِ بِإِسْنَادِهِ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ یَعْقُوبَ مِثْلَهُ ⁽⁵⁾وَ کَذَا کُلُّ مَا قَبْلَهُ.

ترجمه:

از ابی عبدالله (علیه‌السلام) نقل شده است که فرمود: کسی که بر او هدیه‌ای (فدیه) در احرام واجب شده باشد، می‌تواند آن را هر جا که بخواهد ذبح کند، به جز فدیه صید، زیرا خداوند متعال می‌فرماید: «هدیه‌ای که به خانه کعبه برسد» (مائده 5:95).

[رقم الحدیث الکلی: 17329 - رقم الحدیث الباب: 4]

17329- 4- ⁽⁶⁾وَ بِإِسْنَادِهِ عَنْ مُوسَی بْنِ الْقَاسِمِ عَنْ صَفْوَانَ عَنِ ابْنِ أَبِی عُمَیْرٍ عَنْ مَنْصُورِ بْنِ حَازِمٍ قَالَ: سَأَلْتُ أَبَا عَبْدِ اللَّهِ ع عَنْ کَفَّارَةِ الْعُمْرَةِ الْمُفْرَدَةِ أَیْنَ تَکُونُ فَقَالَ بِمَکَّةَ- إِلَّا أَنْ یَشَاءَ صَاحِبُهَا أَنْ یُؤَخِّرَهَا إِلَی مِنًی- وَ یَجْعَلُهَا بِمَکَّةَ أَحَبُّ إِلَیَّ وَ أَفْضَلُ.

أَقُولُ: حَمَلَهُ الشَّیْخُ عَلَی کَفَّارَةِ غَیْرِ الصَّیْدِ لِمَا مَرَّ ⁽⁷⁾.

ترجمه:

از منصور بن حازم نقل شده است که پرسیدم از ابی عبدالله (علیه‌السلام) درباره کفاره عمره مفرده، که باید در کجا انجام شود؟ فرمود: در مکه، مگر اینکه صاحب آن بخواهد آن را به منا تأخیر بیندازد؛ و من دوست دارم و بهتر می‌دانم که آن را در مکه انجام دهد.

و من می‌گویم: مرحوم شیخ این را به کفاره غیر از صید حمل کرده است به دلیل آنچه که گذشت.

[رقم الحدیث الکلی: 17330 - رقم الحدیث الباب: 5]

17330- 5- ⁽⁸⁾وَ عَنْهُ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ إِسْمَاعِیلَ قَالَ: سَأَلْتُ أَبَا الْحَسَنِ

ع عَنِ الظِّلِّ لِلْمُحْرِمِ مِنْ أَذَی مَطَرٍ أَوْ شَمْسٍ فَقَالَ أَرَی أَنْ یَفْدِیَهُ بِشَاةٍ یَذْبَحُهَا بِمِنًی.

وَ رَوَاهُ الْکُلَیْنِیُّ عَنْ عِدَّةٍ مِنْ أَصْحَابِنَا عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ إِسْمَاعِیلَ مِثْلَهُ ⁽¹⁾.

ترجمه:

از محمد بن اسماعیل نقل شده است که پرسیدم از ابی الحسن (علیه‌السلام) درباره سایه برای محرم از آسیب باران یا آفتاب. فرمود: من معتقدم که باید فدیه‌ای به اندازه یک گوسفند بدهد و آن را در منا ذبح کند.

[رقم الحدیث الکلی: 17331 - رقم الحدیث الباب: 6]

17331- 6- ⁽²⁾وَ عَنْهُ عَنْ عَلِیِّ بْنِ جَعْفَرٍ قَالَ: سَأَلْتُ أَخِی ع أُظَلِّلُ وَ أَنَا مُحْرِمٌ فَقَالَ نَعَمْ وَ عَلَیْکَ الْکَفَّارَةُ قَالَ فَرَأَیْتُ عَلِیّاً إِذَا قَدِمَ مَکَّةَ یَنْحَرُ بَدَنَةً لِکَفَّارَةِ الظِّلِّ.

أَقُولُ: وَ تَقَدَّمَ مَا یَدُلُّ عَلَی ذَلِکَ ⁽³⁾وَ یَأْتِی مَا یَدُلُّ عَلَیْهِ ⁽⁴⁾.

ترجمه:

از علی بن جعفر نقل شده است که گفت: از برادرم (علیه‌السلام) پرسیدم که آیا می‌توانم در حالی که مُحرِم هستم از سایه استفاده کنم؟ فرمود: بله، اما بر تو کفاره واجب است. گفتم: سپس دیدم علی (علیه‌السلام) وقتی که به مکه وارد می‌شود، یک بدنه را برای کفاره سایه ذبح می‌کند.

50- بَابُ أَنَّ مَنْ لَزِمَهُ فِدَاءُ صَیْدٍ أَوْ غَیْرِهِ وَ لَمْ یَجِدْ وَجَبَ عَلَیْهِ قَضَاؤُهُ إِذَا وَجَدَ وَ لَوْ فِی مَنْزِلِهِ وَ یَتَصَدَّقُ بِهِ‌

اشارة

⁽⁵⁾50 بَابُ أَنَّ مَنْ لَزِمَهُ فِدَاءُ صَیْدٍ أَوْ غَیْرِهِ وَ لَمْ یَجِدْ وَجَبَ عَلَیْهِ قَضَاؤُهُ إِذَا وَجَدَ وَ لَوْ فِی مَنْزِلِهِ وَ یَتَصَدَّقُ بِهِ

ترجمه:

[رقم الحدیث الکلی: 17332 - رقم الحدیث الباب: 1]

17332- 1- ⁽⁶⁾مُحَمَّدُ بْنُ الْحَسَنِ بِإِسْنَادِهِ عَنْ صَفْوَانَ عَنْ إِسْحَاقَ بْنِ عَمَّارٍ عَنْ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ: قُلْتُ لَهُ الرَّجُلُ یَخْرُجُ مِنْ حَجِّهِ وَ عَلَیْهِ شَیْ‌ءٌ یَلْزَمُهُ فِیهِ دَمٌ یُجْزِیهِ أَنْ یَذْبَحَ إِذَا رَجَعَ إِلَی أَهْلِهِ فَقَالَ نَعَمْ وَ قَالَ فِیمَا أَعْلَمُ یَتَصَدَّقُ بِهِ.

ترجمه:

إِسْحَاقَ بْنِ عَمَّارخدمت حضرت صادق * عرض کردم : کسی ازحج خارج شده وباید قربانی بدهد آیا می تواتد وقتی به خانواده اش رسید قربانی کند ؟ فرمودند : بله

[رقم الحدیث الکلی: 17333 - رقم الحدیث الباب: 2]

17333- 2- ⁽⁷⁾مُحَمَّدُ بْنُ یَعْقُوبَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ یَحْیَی عَنْ أَحْمَدَ بْنِ

مُحَمَّدٍ عَنِ ابْنِ فَضَّالٍ عَنْ یُونُسَ بْنِ یَعْقُوبَ قَالَ: سَأَلْتُ أَبَا عَبْدِ اللَّهِ ع عَنِ الْمُضْطَرِّ إِلَی مَیْتَةٍ وَ هُوَ یَجِدُ الصَّیْدَ قَالَ یَأْکُلُ الصَّیْدَ وَ عَلَیْهِ فِدَاؤُهُ قُلْتُ فَإِنْ لَمْ یَکُنْ عِنْدِی قَالَ فَقَالَ تَقْضِیهِ إِذَا رَجَعْتَ إِلَی مَالِکَ.

وَ رَوَاهُ الشَّیْخُ بِإِسْنَادِهِ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ یَعْقُوبَ ⁽¹⁾

أَقُولُ: وَ تَقَدَّمَ مَا یَدُلُّ عَلَی ذَلِکَ ⁽²⁾.

ترجمه:

یُونُسَ بْنِ یَعْقُوبَ : ازحضرت صادق * سوال کردم کسیکه مجبوراست به خوردن میته وصیدی هم دارد فرمودند : صید را بخورد ولی باید کفاره اش را بدهد گفتم اگرالان پول نداشته باشم فرمودند : وقتی به پولت رسیدی جبران کن

51- بَابُ اسْتِحْبَابِ شِرَاءِ الْمُحْرِمِ فِدَاءَ الصَّیْدِ مِنْ حَیْثُ یُصِیبُهُ وَ جَوَازِ تَأْخِیرِ الشِّرَاءِ حَتَّی یَقْدَمَ مَکَّةَ أَوْ مِنًی‌

اشارة

⁽³⁾51 بَابُ اسْتِحْبَابِ شِرَاءِ الْمُحْرِمِ فِدَاءَ الصَّیْدِ مِنْ حَیْثُ یُصِیبُهُ وَ جَوَازِ تَأْخِیرِ الشِّرَاءِ حَتَّی یَقْدَمَ مَکَّةَ أَوْ مِنًی

ترجمه:

[رقم الحدیث الکلی: 17334 - رقم الحدیث الباب: 1]

17334- 1- ⁽⁴⁾مُحَمَّدُ بْنُ یَعْقُوبَ عَنْ عَلِیِّ بْنِ إِبْرَاهِیمَ عَنْ أَبِیهِ عَنِ ابْنِ أَبِی عُمَیْرٍ وَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ إِسْمَاعِیلَ عَنِ الْفَضْلِ بْنِ شَاذَانَ عَنِ ابْنِ أَبِی عُمَیْرٍ وَ صَفْوَانَ عَنْ مُعَاوِیَةَ بْنِ عَمَّارٍ قَالَ: یَفْدِی الْمُحْرِمُ فِدَاءَ الصَّیْدِ مِنْ حَیْثُ أَصَابَهُ ⁽⁵⁾.

ترجمه:

عَنْ مُعَاوِیَةَ بْنِ عَمَّارٍ: اگرصیدی را کشت کفاره اش را باید همانجا بدهد .

[رقم الحدیث الکلی: 17335 - رقم الحدیث الباب: 2]

17335- 2- ⁽⁶⁾وَ عَنِ الْحُسَیْنِ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنْ مُعَلَّی بْنِ مُحَمَّدٍ عَنِ الْحَسَنِ بْنِ عَلِیٍّ الْوَشَّاءِ عَنْ أَبَانٍ عَنْ زُرَارَةَ عَنْ أَبِی جَعْفَرٍ ع أَنَّهُ قَالَ: فِی الْمُحْرِمِ إِذَا أَصَابَ صَیْداً فَوَجَبَ عَلَیْهِ الْفِدَاءُ فَعَلَیْهِ أَنْ یَنْحَرَهُ إِنْ کَانَ فِی الْحَجِّ بِمِنًی حَیْثُ یَنْحَرُ النَّاسُ وَ إِنْ کَانَ فِی عُمْرَةٍ نَحَرَهُ