اسناد لانه جاسوسی آمریکا جلد 10

مشخصات کتاب

سرشناسه : ایالات متحده. سفارت (ایران).

عنوان و نام پدیدآور : اسناد لانه جاسوسی آمریکا / دانشجویان مسلمان پیرو خط امام.

وضعیت ویراست : [ویراست ۳؟].

مشخصات نشر : تهران : موسسه مطالعات و پژوهشهای سیاسی ، ۱۳۸۶-

مشخصات ظاهری : ج.+ یک لوح فشرده.

شابک : دوره : 9789645645753 ؛ ۷۰۰۰۰ریال : ج.۱ : 9789645645746 ؛ ۷۰۰۰۰ریال : ج.۲ : 9789645645764 ؛ ۷۰۰۰۰ریال : ج.۳ 978-964-5645-79-1: ؛ ۷۰۰۰۰ریال : ج.۴ : 9789645645807 ؛ ۷۰۰۰۰ریال : ج. ۵ : 9789645645814 ؛ ۷۰۰۰۰ریال : ج. ۹ : 978-964-5645-88-3 ؛ ۷۰۰۰۰ریال : ج.۱۰ : 978-964-5645-89-0 ؛ ۷۰۰۰۰ریال : ج. ۱۱ : 978-964-5645-96-8

وضعیت فهرست نویسی : فیپا

یادداشت : ص.ع. به انگلیسی: Documents from the U.S. espionage den.

یادداشت : چاپ قبلی: جهان کتاب، ۱۳.

یادداشت : ج. ۳ (چاپ اول: ۱۳۸۵) (فیپا).

یادداشت : ج. ۴ و ۵ (چاپ اول: ۱۳۸۶) (فیپا).

یادداشت : ج. ۹ و ۱۰ (چاپ اول: ۱۳۸۶) (فیپا).

یادداشت : ج. ۱۱ (چاپ اول: ۱۳۸۸) (فیپا).

یادداشت : نمایه.

مندرجات : ج. ۹. اسناد لانه جاسوسی (روزشمار انقلاب).- ج. ۱۰. اسناد لانه جاسوسی (روزشمار انقلاب).- ج. ۱۱. خلیج‌فارس

عنوان دیگر : مجموعه اسناد لانه جاسوسی آمریکا.

موضوع : سفارتخانه‌ها و کنسولگری‌های آمریکا-- ایران

موضوع : ایران -- روابط خارجی -- ایالات متحده -- اسناد و مدارک

موضوع : ایالات متحده -- روابط خارجی -- ایران -- اسناد و مدارک

موضوع : ایران -- تاریخ -- پهلوی، ۱۳۲۰ - ۱۳۵۷ -- اسناد و مدارک

شناسه افزوده : دانشجو یان مسلمان پیرو خط امام

شناسه افزوده : موسسه مطالعات و پژوهشهای سیاسی

رده بندی کنگره : DSR۱۵۰۲/۳الف۹‌الف۸۶ ۱۳۸۶

رده بندی دیویی : ۳۲۷/۵۵۰۷۳

شماره کتابشناسی ملی : م۸۵-۴۷۸۴۰

اشاره

فهرست

مقدمه

کتابی که پیش رو دارید، کتاب دهم اسناد لانه جاسوسی آمریکا در تهران و بخش دوم روزشمار انقلاب اسلامی است که اسناد سال 1979م. را تا روز 4 نوامبر (13 آبان 1358) دربر دارد. بخش پیشین دربردارنده اسناد مربوط به سال 1978م. بود.

اسناد این کتاب به وقایع هشت ماه اول پس از پیروزی انقلاب اسلامی مربوط می‌شود. در روزها و ماه‌های اولیه پس از پیروزی، هنوز بسیاری از نهادهای مدنی و سازمان‌های موردنیاز جامعه اسلامی شکل نگرفته بود و هنوز بسیاری از وزارتخانه‌ها و سازمان‌ها و مجموعه‌های حکومتی با ساختار پیش از انقلاب در حال فعالیت بودند و نیاز به فرصت بیشتری برای بازسازی و پاکسازی این مجموعه‌ها و تطبیق آنها با خواست ملت مسلمان ایران بود. این در حالی بود که هنوز غرب و به ویژه آمریکا هم، درک درستی از انقلاب اسلامی نداشت. بر اساس همین عدم شناخت صحیح و تفاوت بسیار فرهنگی و سیاسی جامعه غربی با جامعه ایرانی اسلامی و در نهایت به دلیل ماهیت استعماری دولت آمریکا که امام خمینی(ره) شیطان بزرگش نامید، نکاتی فراوان در اسناد وجود دارد که بر پایه حدس و گمان‌های گزارشگران، اطلاعات نادرست آنان و در نهایت روایت آمریکایی از انقلاب اسلامی است. با وجود این ترجمه این اسناد بدون کم و کاست آمده تا استفاده از این اسناد برای محققین، اندیشمندان و عموم مردم به راحتی میسر باشد و در آینده شاهد شرح و تفسیرهای کاملی مبتنی بر اطلاعات ارایه شده در اسناد باشیم.

بخشی از نکات فراوان موجود در اسناد به شرح زیر است که به دلیل رعایت امانت، عیناً آمده است:

همخوانی ندارد.

کتابهای پیشین تکرار شده است. این اسناد عبارتند از:

سند شماره 21، کتاب سوم، ص 410؛ سند شماره 29، کتاب سوم، ص 411؛ سند شماره 50، کتاب دوم، ص 132؛ سند شماره 54، کتاب دوم، ص 132؛ سند شماره 71، کتاب دوم، ص 110؛ سند شماره 190، کتاب سوم، ص 433؛ سند شماره 251، کتاب دوم، ص 239؛ سند شماره 278، کتاب دوم، ص 260؛ سند شماره 293، کتاب دوم، ص 282؛ سند شماره 316، کتاب دوم، ص 294؛ سند شماره 355، کتاب دوم، ص 41؛ سند شماره 358، کتاب سوم، ص 815؛ سند شماره 360، کتاب دوم، ص 353؛ سند شماره 377، کتاب دوم، ص 356.

امید است این کتاب دستمایه تحقیقات دیگری درباره انقلاب اسلامی ایران قرار گیرد. مؤسسه مطالعات و پژوهشهای سیاسی از همه دست‌اندرکاران تهیه این کتاب سپاسگزار است.

مؤسسه مطالعات و پژوهشهای سیاسی

اشاره

[اوضاع ایران]

سند شماره 1 ژانویه 1979 - دی و بهمن 1357 موضوع: [اوضاع ایران] الف- اغتشاشات شهری در تمام ایران افزایش یافته است. عملاً در تمام شهرهای مهم ایران درگیریهایی روزمره بین سربازان و تظاهرکنندگان به وقوع می‌پیوندد. در نتیجه تهران به کشوری پادگان مانند بدل شده که سربازان و تسلیحاتشان در جای جای آن به چشم می‌خورد. ماهیت نفرت از اجنبی در این ناآرامیها اینک به ضدآمریکایی‌گرایی خالص بدل شده است. آمریکاییهای فراوانی، از جمله کارکنان نمایندگی در معرض ارسال نامه‌های تهدیدآمیز، و پرتاب بمب به منازل و اتومبیلهایشان و همچنین تهاجمات جسمی قرار گرفته‌اند. در اهواز جرج لینک مدیر آمریکایی اسکو که اتومبیلش را با بمب آتش‌زا مورد حمله قرار داده بودند به زحمت از مرگ حتمی گریخت. 6 هفته بعد یکی از کارکنان آمریکایی تحت امر او به نام پاول گریم در روز 23 دسامبر در اهواز به قتل رسید. روز بعد به سفارت آمریکا در تهران حمله شد و تظاهرکنندگان یک اتومبیل سفارت را که در خارج آن پارک شده بود به آتش کشیدند و با پرتاب سنگ به داخل محوطه تعداد بسیاری از پنجره‌ها را شکستند و به بسیاری از اتومبیلها خساراتی وارد آوردند. شعارهای «یانکی به کشورت برو» مشخص می‌ساخت که ما نقطه مرکزی نارضایتی آنها شده‌ایم. گروه بسیاری از تظاهرکنندگان در تبریز به کنسولگری ما حمله کرده و برای دست یافتن به محوطه داخلی کنسولگری درب ورودی را به طور کامل ویران کردند. برخلاف تظاهرات آرام و عظیم تهران در روزهای 11 و 12 دسامبر، اصفهان در این دو روز شاهد درگیریهایی خشونت‌بار بین تظاهرکنندگان و سربازان بود. تلفات سنگین و خسارات مالی فراوانی به وجود آمد و از جمله ساختمان سه طبقه شرکت هلی‌کوپترسازی بل در آتش سوخت. طبعاً ماهیت ضدآمریکایی این خطرها و تظاهرات، نگرانی شدیدی در بین جامعه آمریکایی مقیم ایران به وجود آورده است. در تهران، برای پاسخگویی به سیل تلفن آمریکاییهای نگران یک مرکز خبری نمایندگی به صورت هفت روز در هفته و 24 ساعت در روز به کار مشغول شده است. در طول ماه دسامبر فقط در تهران 500 مورد حوادث نگران‌کننده مورد تأیید قرار گرفته از قبیل تظاهرات، تیراندازی، تهدید به بمب‌گذاری، پرتاب بمب‌های آتش‌زا، و غیره گزارش شده است. بدون نظر دادن درباره صحت عمل، بسیاری از آمریکاییهای مقیم ایران به خاطر احساس برپایی قیامت در ایران ترسیده و همه روزه تعداد بیشتری از آنها به سیل فراریان از ایران می‌پیوندند. شاید بهترین نمودار این باور جامعه آمریکایی در رابطه با بدل شدن ایران به مکانی غیرقابل اقامت برای زندگی و کار آمار تعداد آمریکاییها، موجود در بخش کنسولی باشد:

شهرتعداد تقریبی 7/1/79تعداد تقریبی 3/11/78 تهران 852641912

اصفهان 505211814 شیراز 14694421 تبریز 3061041 جمع363/15188/59 کارکنان FSN ما نیز در معرض تهدید، خشونت و بمب‌گذاری بوده‌اند. رانندگان ما جرأت نمی‌کنند اتومبیلهای سفارت را که به خاطر نمره سیاسیشان به راحتی قابل شناسایی هستند، برانند. مجبور شده‌ایم نمره‌های سیاسی ماشین‌ها را با نمرات عادی عوض کنیم.

ب- وابستگان نمایندگی همگی در روز 9 دسامبر محل کار خود را ترک کردند و تاریخ بازگشتشان هم مشخص نیست، ولی آشکار است که به این زودیها نخواهد بود. به خاطر خانواده‌هایی که در مدرسه آمریکاییهای تهران بچه‌های مدرسه‌ای داشته‌اند اعلام شده که امسال به خاطر رفتن آن دسته خانواده‌های آمریکایی زودتر تعطیل شده و تا سپتامبر آینده باز نخواهد شد، حال وضعیت سیاسی هر چه می‌خواهد باشد. این امر تقریباً 000%ً⁽¹⁾از کارکنان ما را تحت‌تأثیر قرار خواهد داد. این کارکنان مجبورند غیر از چند دیدار کوتاه حداقل 6 ماه را از خانواده‌های خود دور بمانند. قبلاً خواسته‌ایم که تورها و مرخصی‌ها را کوتاه کنند. در این رابطه مطالب بیشتری خواهیم داشت.

ج- در تاریخ ...⁽²⁾(فاز اول نقشه E&E سفارت اعلام شد. این مرحله زمانی از سوی رئیس نمایندگی اعلام می‌شود که رئیس نمایندگی تشخیص دهد که شرایط حکم می‌کند برکناری کارکنان غیرضرور را مورد لحاظ جدی قرار دهد. این مرحله زمانی فعال می‌شود که حوادثی خطرناک جان اتباع آمریکا و یا گروه بزرگی از جامعه آمریکایی را تهدید کند.

د- کارکنان اعتصابی صنعت نفت میزان تولید نفت را به پایین‌ترین سطح آن در طول بیست و پنج سال گذشته رسانده و این صنعت را فلج کرده‌اند. متأسفانه این سطح حتی نیاز داخلی را نیز تأمین نمی کند. در نتیجه کمبود سوخت خیلی جدی شده است. کمبود نفت حرارتی به حدی شده که سفارت دیگر به منازل خصوصی خود نفت نمی‌دهد. وقتی ذخیره نفت فردی تمام شد، او باید یا در سرما به سر برد یا با کسی زندگی کند که هنوز نفت دارد. گروه فزاینده‌ای از کارکنان ما اینک در منازل سرد و بدون آب گرم زندگی می‌کنند. بعضی دیگر هم طی توافقاتی که خود داشته‌اند به منزل سایر کارکنان رفته‌اند. گیر آوردن بنزین هم به همین دشواری است. صفهایی به طول یک کیلومتر در پمپ بنزینها تشکیل می‌شود و تضمینی نیست پس از 5 یا 6 ساعت که نوبت شخص می‌رسد، بنزینی باقی مانده باشد. سفارت با دقت به

ذخیره بنزین پرداخته و از سرویس عمومی استفاده می کند و اتومبیلهای خود را به خدمت خرید بنزین برای افراد خصوصی اختصاص داده است. نفت چراغ و گازهای سیلندری هم بسیار کم است و سفارت می‌کوشد تا منابع محدود خود را ذخیره کند. متأسفانه این مسایل روی کارمندان محلی ما تأثیر بیشتری گذارده زیرا سفارت می‌تواند کمکهای محدودی بکند. منظره فراسوی ما در کوتاه‌مدت مبهم است و پایانی برای آن متصور نیست، مگر اینکه وضعیت سیاسی تغییر کند.

ه- قطع برقهای نامنظم که مدت آن از 2 تا 12 ساعت است همه روزه در سراسر ایران اتفاق می‌افتد. فقط روز کریسمس و شب سال نو برقها قطع نشدند. آنچه این قطع برقها را ناراحت کننده می‌سازد این است که بدون تغییر از ساعت 2000 تا 2230 برق قطع می‌شود، و چون متوسط شاغلین به طور معمول ساعت 1700 به خانه باز می‌گردند فقط سه ساعت وقت دور هم نشستن، غذا خوردن، خواندن مطالب و غیره را دارند. اثر فرسایشی این اوضاع بر روان افراد را پس از دو ماه نمی‌توان دست کم گرفت.

و- بیش از دو ماه است که گمرکات نیز اعتصاب کرده است. تعدادی از کارکنان ما بیش از پنج ماه به کار مشغول بوده، ولی نتوانسته‌اند کالاهای خود را دریافت کنند. بعضی از آنها شدیداً به لباسهای زمستانی خود احتیاج دارند، ولی تلاشهای سفارت جهت ترخیص این کالاها به جایی نرسیده است. وضعیت مراسلات رسمی نیز مخدوش شده است.

ز- حکومت نظامی همچنان ادامه دارد، ولی از تاریخ 7 ژانویه ساعت آن از 21 تا 5 به ساعات بین 2300 تا 0500 تغییر کرده‌اند. با این وجود، با توجه به وضعیت موجود این ساعات اضافی، وقت بیشتری به مخالفین می‌دهد تا دست به تبهکاری بزنند.

ترتیبات پان آمریکن

سند شماره 2 1 ژانویه 1979 - 11 دی 1357 موضوع: ترتیبات پان آمریکن از: وزارت امور خارجهبه: سفارت آمریکا، تهران 1- امروز صبح در تماسی که با پان‌آمریکن داشتیم، سفیر مکالمه زیر را داشته است. نماینده پان آمریکن می‌گفت که پروازهای 2 ژانویه به طور آزمایشی، برای پاسخ به سه سئوال لغو شده است:

الف- در جواب این سئوال که چرا هواپیمای 5-C امروز به تهران پرواز نداشت ما به او اطمینان دادیم که عدم پرواز امروز صرفاً ناشی از خرابی موتور بوده و هیچ مسئله خاص سیاسی در بین نیست.

ب- مسئله قابلیت برجهای کنترل ایران (اعم از نظامی و یا غیرنظامی) برای حفظ و کنترل فضای مورد استفاده هواپیماهایی که به تهران وارد شده و یا از آن خارج می‌شوند چگونه

است. پان آمریکن گفت که بورتون رئیس سازمان هوانوردی فدرال (آمریکا) در مورد این مسئله تا اندازه‌ای شک دارد. پان آمریکن در جستجوی دستیابی به اطلاعات بیشتری می‌باشد.

ج- مسئله امنیت کارمندان شرکت پان آمریکن در تهران. ما برای آنان نقطه‌نظرات سفیر سولیوان را کلمه به کلمه تکرار نمودیم. پان آمریکن به نظر می‌رسید که حصول اطمینان کرده است.

2- تصمیم در مورد از سرگیری پروازهای فردا بعد از ظهر پان آمریکن، بستگی به تجربه فرماندهی ترابری هوایی (آمریکا) و پروازهای امروز صبح دیگر خطوط هوایی خواهد داشت. اگر فرماندهی ترابری هوایی (آمریکا) و شرکتهای هوایی دیگر بر پروازهایشان به تهران موفق شوند، محتملاً پان آمریکن هم حداقل یک پرواز در بعد از ظهر خواهد داشت. شرکت پان‌آمریکن به همراه بورتون رئیس سازمان هوانوردی فدرال (آمریکا) متنی را که مربوط به فاصله زمانی بین پرواز هواپیماها می‌باشد را چک خواهد نمود.

3- تاکنون هواپیمای پان آمریکن در قبال 6 تقاضایی که برای هواپیمای دربست صورت گرفته به عمد تقبل نکرده است و همه تقاضاها را موکول به حل مسایل فرودگاه تهران می‌کند. به خاطر عدم وجود امکانات زمینی و همچنین سوخت در فرودگاه اصفهان، پان‌آمریکن به موفقیت پروازهای خود به خارج از اصفهان بسیار مشکوک است. پان آمریکن قویاً تهران را برای انجام پروازهای بین‌المللی خود ترجیح می‌دهد. به هر حال نماینده پان آمریکن گفت اگر آنها اطلاعات جامع‌تر و بهتری از سفارت راجع به رضایت بخش بودن اوضاع فرودگاه خاتمی اصفهان داشته باشند، آنها مسئله پرواز از فرودگاه اصفهان را مورد ملاحظه قرار خواهند داد. لطفاً در مورد مسایل فوق‌الذکر به ما اطلاعات لازم را بدهید تا آنها را به پان‌آمریکن منتقل نمایم.

4- ما همچنین با شرکتهای هواپیمایی «ورلد ایروی» و«تی. آی. ای»» در مورد پرواز هواپیماهای آنان به تهران و اصفهان در تماس هستیم. نیوسام

وضعیت فرودگاه

سند شماره 3 محرمانه2 ژانویه 1979 - 12 دی 1357 از: سفارت آمریکا، تهران - 0022به: وزارت امور خارجه، واشنگتن دی. سی - فوری از طرف کاردار برای میز کار ایران موضوع: وضعیت فرودگاه 1- پرواز 747 پان آمریکن تقریباً در ساعت 10:30 در تهران فرود آمد. وابسته نیروی هوایی از فرودگاه گزارش می‌دهد که اوضاع امنیتی رضایتبخش است. پرواز لوفت‌هانزا نیز به زمین نشست و برای خروج سریع مشغول سوار کردن مسافر است.

2- سردرگمی در مورد فرود هواپیمای C-5 هنوز به طور کامل تشریح نشده است. با این

حال ما مطمئن هستیم که کنترل‌کنندگان ارتشی در حال حاضر امور مربوط به مجوز‌های منطقه‌ای و محلی را در دست دارند. سولیوان

تلاشهایی به جانبداری از شاه و رهبران مذهبی

سند شماره 4 محرمانه3 ژانویه 79 - 14 دی 1357 از: سفارت آمریکا، تهران - 121به: وزارت امور خارجه، واشنگتن دی. سی - فوری موضوع: تلاشهایی به جانبداری از شاه و رهبران مذهبی خلاصه: چندین واسطه وجود دارند که به طرفداری از شاه با رهبران مذهبی سر و کار دارند. یکی از آنها به ما گفت که این رهبران قطعاً خواهان ماندن شاه هستند. با این حال بر اساس سوابقی که تاکنون در چنین مواردی داشته‌ایم نمی‌توان چندان خوشبین بود. پایان خلاصه.

1- عضو جوان یکی از خانواده‌های سرشناس اینجا در طول چند ماه گذشته به صورت گاه به گاه با رایزن سیاسی در تماس بوده است. چند روز قبل وی پنهانی اظهار داشت که یک ملاقات طولانی با شهبانو داشته است. روز گذشته او اعلام نمود که به گروه زاهدی پیوسته است و در خارج از منزل فعالیت می‌کند. پدر (عقب‌مانده) وی یکی از متولیان معبد اصلی قم است.

2- نقش وی غلبه بر رهبران اصلی مذهبی به خصوص در قم می‌باشد. وی از تأیید اظهارات رایزن سیاسی امتناع نمود. رایزن سیاسی گفته بود که چندین میانجی دیگر نیز وجود دارند که ظاهراً با رهبران مذهبی کار می‌کنند. وی در جواب رایزن گفته بود که سخنان قاطعانه‌ای توسط دکتر حجازی (یکی از رهبران تهرانی که به قرار اطلاع ما در پاریس با گروه خمینی بوده و با رهبران مذهبی محلی نیز ارتباط دارد) به زاهدی گفته شده است مبنی بر اینکه این میانجی تنها نماینده شناخته شده آنها می‌باشد که با دربار نیز مراوده دارد. این واسطه به تلاش خود برای انجام مشورتهای متعدد با رهبران مختلف ادامه می‌دهد تا هر از چند گاه به شهبانو گزارش دهد.

3- این واسطه اصرار داشت که رهبران داخل کشور می‌خواهند شاه بماند اما در شکل قانون اساسی آن زیرا از این بیم دارند که حتی یک غیبت «موقت» به یک خروج همیشگی منجر شود که در پی آن یک کودتای نظامی یک کودتای کمونیستی خواهد بود. وی این عقیده را ابراز داشت که شاه با اعلام اینکه پس از روی کار آمدن بختیار به عنوان نخست‌وزیر کشور را ترک خواهد کرد اشتباه بزرگی مرتکب شده است.

(نظریه: به نظر می‌رسد که این نتیجه‌گیری یا الهام به زاهدی و شاه رسیده باشد و ممکن است سبب شود شاه در اجرای قولی که علناً داده بود کمی دست نگهدارد.) با این حال وی قبول داشت که اگر ارتشبد جم به فرماندهی نیروهای مسلح منصوب شود مخالفین آرامش

بیشتری احساس می‌کنند.

(به تلگرام جداگانه‌ای در مورد جم مراجعه کنید).

4- این واسطه گفت از طریق شهبانو یک لیست کتبی از درخواستهای رهبران مذهبی برای شاه ارسال نموده است. رایزن سیاسی اظهار داشت که می‌توان به این صورت نتیجه‌گیری نمود:

الف- «کمیته‌ای» قدرت حکومتی را به دست خواهد گرفت که منتصبین رهبران مذهبی در آن عضویت خواهند داشت. این کمیته تحت نظارت شاه کار خواهد کرد اما اعضای آن توسط شاه منصوب نخواهند شد. این واسطه در مورد اینکه چه کسی اعضای کمیته را منصوب خواهد کرد اطلاعی نداشت ولی گفت یکی از ایرادات اصلی مخالفین از بختیار این است که بختیار فرمانی را به جای اینکه از جانب مجلس فعلی بپذیرد از شاه گرفته است.

ب- مجلس منحل خواهد شد و انتخابات آزادی برای تشکیل مجلس بعدی برپا می‌شود که تحت نظارت این کمیته خواهد بود.

ج- تنبیهات شدیدی برای عاملین اصلی نظیر هویدا و ارتشبد نصیری در نظر گرفته شده است از قبیل زندان ابد و مصادره اموال.

د- نوعی «رفراندوم». هنگامی که رایزن سیاسی گفت به نظر می‌رسد این مورد با سایر نتایج در تناقض است واسطه چنین اظهار داشت که رهبران مذهبی مایلند در این مورد مذاکرات بیشتری داشته باشند. در واقع آنها حاضرند در مورد هر چیزی مذاکره نمایند اما بر حفظ شاه اصرار دارند.

5- در همین حال مشاور سیاسی سفارت از منابع خود در مجلس سنا کسب اطلاع نموده است که یکی از آیت‌الله‌های برجسته قم (مرعشی نجفی) آماده است تا به نیروهای طرفدار شاه به منظور اصرار بر میانه‌روی شریعتمداری و سایر همکاران وی مساعدت نماید.

6- یک واسطه دیگر از مکالمه روز گذشته خود با ملاحسن داماد خمینی گزارش می‌دهد. وی تصور می‌کند که ملاحسن را متقاعد کرده است که میانه‌روی بیشتری نیاز داریم و امیدوار است مجوزی کسب نماید مبنی بر اینکه تا پایان هفته در پاریس به ملاقات خمینی برود و تلاش نماید تا با وی گفتگو نماید. (همین منبع گزارشاتی را که از سایر کانالها کسب کرده‌ایم مورد تأیید قرار داد. بر اساس این گزارشات خمینی از صحبت با سلطان حسین در پاریس امتناع کرده و با ارسال پیامی وی را در مورد احترام شخصی خود مطمئن ساخته و اظهار داشته است که از گفتگو درباره هر موضوعی که به شاه مربوط شود پرهیز دارد.) 7- با این حال واسطه دیگری به کارمند سفارت گفته است که دولت (به عقیده ما از طریق مقدم رئیس ساواک) آیت‌الله شیرازی در مشهد را خریده است اما به دلیل بی‌کفایتی دولت هنوز نتوانسته پول را به وی برساند و هنگامی که چند روز قبل منزل آیت‌الله توسط واحدهای حکومت نظامی مورد حمله قرار گفت کل این معامله بر هم خورد.

8- نظریه: ما می‌دانیم که زاهدی، مقدم، سناتور موسوی و سایرین سرگرم تماس با

مذهبی‌ها یا بازاری‌ها هستند و تلاش می کنند آنها را خریداری کرده یا حمایت آنها را از یک راه‌حل معتدل جلب نمایند مبنی بر اینکه شاه به عنوان یک حاکم در چهارچوب قانون اساسی باقی بماند. اما چنین فعالیتهایی را نیز قبلاً شاهد بوده‌ایم. یعنی در بهار و تابستان گذشته هنگامی که شریعتمداری به طور مخفیانه با نمایندگان دربار مذاکره می‌کرد. علیرغم خوشبینی‌های مداومی که غالباً توسط میانجی‌های درگیر ابراز می‌شود با مشاهده تسلیم شدن شریعتمداری به فشارهای خمینی و در تنگنا قرار گرفتن وی تمامی اینها را غیرواقعی تلقی می‌کنیم. البته شاه در حال حاضر آماده است تا نسبت به گذشته امتیازات بیشتری واگذار نماید، اما مخالفین انتظارات بیش از حدی از وی دارند. از طرف دیگر رهبران مذهبی داخل کشور از درخواستهای تظاهرکنندگان که به نظر می‌رسد هیچ درخواستی به جز کناره‌گیری فوری شاه نداشته باشند احساس ترس می کنند. بنابراین ما نمی‌توانیم نسبت به اینکه تمامی تلاشهای فعلی شانس موفقیت دارند چندان خوشبین باشیم. سولیوان

گزارش تماس یکی از اتباع آمریکایی با خمینی

سند شماره 5 محرمانه5 ژانویه 1979- 15 دی 1357 از: سفارت آمریکا، پاریس - 504به: وزارت امور خارجه، واشنگتن دی. سی - فوری رونوشت: سفارت آمریکا، تهران موضوع: گزارش تماس یکی از اتباع آمریکایی با خمینی خلاصه: یکی از اتباع آمریکایی 5 ژانویه ما را از یک مذاکره 5/1- 1 ساعته‌ای که غروب گذشته با آیت‌الله خمینی داشته بود مطلع کرد. خمینی گفت که او خواستار روابط خوب با آمریکا است اما مادامی که دولت ایالات متحده از شاه حمایت می‌کند در جنایات او شریک است. خمینی از یک کودتای نظامی با حمایت آمریکا نگران بود. (وی گفت) اگر چنین اتفاقی بیفتد مردم ایران با تمام وسایلی که در دسترس دارند مقاومت می‌کنند و دیگر هیچ امیدی به بهبود روابط میان دو کشور نخواهد بود. خمینی همچنین گفت هیچ دلیلی ندارد که ایالات متحده درباره منابع نفتی نگران باشد، و اینکه حرکت او ضدکمونیستی است و بعد از ترک شاه این جنبش ایران را به سوی یک خلأ قدرت سوق نمی‌دهد. شهروند آمریکایی (که تحت‌تأثیر خمینی قرار گرفته بود) پس از خاتمه جلسه معتقد بود که فرصت این مصاحبه طولانی به خاطر آن به وی داده شده بود تا به طریقی به ایالات متحده نشان داده شود که خمینی عمیقاً نسبت به احتمال کودتا نگران است و به دنبال بعضی تضمینات آمریکا در این رابطه می‌باشد. پایان خلاصه.

1- صبح روز 5 ژانویه یک تبعه آمریکایی که خود را لئونارد فریمن رئیس صنایع «جی. ال. تی»، نورثویل، نیوجرسی معرفی کرد با سفارت تماس گرفت و گفت که می‌خواهد گزارش مذاکره یک ساعت و نیمه خود را با آیت‌الله خمینی که غروب گذشته صورت گرفت، بدهد.

وی بعداً در همان روز به همراه م. نوربخش به سفارت آمد. نوربخش یک تبعه ایرانی است که کارتش وابستگی او را با صنایع «آمترون»، جریکو، نیویورک نشان می‌دهد. نوربخش (که در گفتگوی بعدی مشخص شد از حامیان خمینی است.) شریک تجاری فریمن است و ملاقات او را با خمینی ترتیب داده است. فریمن گفت که او بنا به دستور نوربخش فقط برای گفتگو با خمینی به پاریس رفت.

مطبوعات خارجی ارتش را نامنظم و تشنه خون توصیف می‌کند

سند شماره 6 محرمانه30 ژانویه 1979 - 10 بهمن 1357 از: سفارت آمریکا، تهران - 1477به: وزارت امور خارجه، واشنگتن دی. سی - با اولویت موضوع: مطبوعات خارجی ارتش را نامنظم و تشنه خون توصیف می‌کند 1- (محرمانه - تمام متن).

2- خلاصه (آغاز خلاصه). مطبوعاتی‌های آمریکایی و خارجی به رؤیت ناآرامیهای ایران از دید تظاهرکنندگان ایران می‌پردازند که همین امر می‌تواند موجب پیدایش انتقاد از سیاست دولت آمریکا به عنوان حامی ارتش گردد. پایان خلاصه.

3- صبح روز 9 بهمن ماه خبرنگاران ای. بی. سی از سرپرست دفتر روابط عمومی آژانس ارتباط بین‌الملل و مشاور سیاسی دعوت کردند تا پیرامون مقاومت روز قبل توأم با برخورد تظاهرکنندگان با ارتش در میدان 24 اسفند در نزدیکی دانشگاه تهران تبادل‌نظر نمایند. این برخورد (که احتمالاً به صورت تحریف شده در آمریکا نشان داده شده) شامل موارد ذیل بوده است:

4- خبرنگاران که عبارت بودند از مخبرین انگلیسی و دیگر ملیت‌ها و نیز آمریکاییها، به گزارش مطالب دیگر و شواهد علنی در مورد خشونت نظامیان پرداختند. این خشونت ها عبارت بود از تیراندازی به طرف تظاهرکنندگان که بدون اسلحه و با دست خالی وارد میدان شده بودند. چند تن از آمریکاییان و دیگران حاضر در صحنه، به خصوص تولید کننده برنامه، اظهارداشتند که نظامیان در حالت «جنون» به سر برده و تشنه خون بودند.

5- خبرنگاران توضیح دادند که چگونه آتش نظامیان از چند طرف به سوی آنها گشوده شده بود. آنها دیده بودند که یک غیرنظامی ناشناس از بالای یکی از بامها به طرف یک عکاس ایتالیایی توسط هفت‌تیر تیراندازی و او را زخمی کرده بود و سپس با ادامه تیراندازی به دیگران اجازه نمی‌داد که او را به بیمارستان برسانند. آنها شنیده بودند که به نظامیان «دستور تیراندازی» به طرف فیلمبرداران نیز داده شده است.

6- گزارشگران تحت‌تأثیر احساسات شدید ضدآمریکایی و ضدخارجی تظاهرکنندگان قرار گرفته بودند. تظاهرکنندگان در شعارهای خود بر رئیس‌جمهور کارتر تکیه می‌کردند و او را مسئول تمام جریانات کنونی می‌دانستند. گزارشگران نیز به وضوح تظاهرکنندگان را به خاطر اتخاذ این موضع سرزنش نمی‌کردند.

7- نظریه: واضح است که خبرنگاران ناآرامیهای امروزی تهران از تظاهرکنندگان هواداری می‌کنند. این هواداری نیز احتمالاً ناشی از بعد عاطفی تیراندازی به سوی آنهاست. آنها از مقاومت در این اوضاع بسیار مغرور هستند- یکی از خبرنگاران انگلیسی معتقد است که ای. بی. سی به خاطر این کار پاداش می‌گیرد- و می‌خواهند که مقامات دولت آمریکا این صحنه‌ها را مشاهده کرده و آن را به واشنگتن گزارش دهند. به نظر ما باید این عامل را در نحوه انتقال اوضاع برای بینندگان آمریکایی به رسمیت شناخت. همین امر می‌تواند موجب پیدایش انتقاد از سیاست آمریکا توسط مطبوعات گردد. سولیوان

گزارش سیاسی - امنیتی، ورود خمینی، 1 فوریه (قبل از ظهر)

سند شماره 7 محرمانه1 فوریه 1979 - 12 بهمن 1357 از: سفارت آمریکا، تهران - 1616به: وزارت امور خارجه، واشنگتن دی. سی موضوع: گزارش سیاسی - امنیتی، ورود خمینی، 1 فوریه (قبل از ظهر) 1- (محرمانه - تمام متن) 2- آیت‌الله خمینی طبق برنامه در رأس ساعت نه صبح با هواپیمای اجاره‌ای ایرباس به فرودگاه مهرآباد وارد شد. بسیار بیشتر از پنجاه نفری که مقامات امنیتی در نظر گرفته بودند، از وی استقبال به عمل آوردند. ولی این افراد آرام و منظم بودند. تلویزیون برنامه زنده فرود را نشان داد، ولی صدایی نداشت. گوینده اعلام کرد که مجموعاً هزار نفر داخل فرودگاه هستند. رادیوی تهران کلمه‌ای گزارش نداد و طبق معمول موسیقی ساعت یازده صبح خود را پخش

می‌کرد.⁽¹⁾2- چند لحظه قبل از ورود آیت‌الله، پرده تلویزیون با آرم: «رادیو تلویزیون ملی ایران» روشن شد و طولی نکشید که جمله «بهار شکوفای ایران» جای آن را گرفت، گوینده برنامه اطلاع داد که گزارشگران رادیو و تلویزیون ملی ایران در فرودگاه، مقابل دانشگاه تهران و بهشت زهرا مستقر گشته‌اند. به محض اینکه خمینی از هواپیما پایین آمد و پا به ترمینال گذاشت، برنامه قطع شد و گوینده اعلام کرد که به علت نواقص فنی پخش برنامه زنده امکان‌پذیر نیست، ولی تمام برنامه ضبط و بعداً پخش می‌شود (زمانی تعیین نگردید). بعد از آن عکس شاه پرده تلویزیون را پوشاند و سرود ملی که پایان برنامه تلویزیون را اعلام می‌دارد، به صدا درآمد. منابع نزدیک ما در رسانه‌ها در تحقیقی سریع گزارش دادند که بخشی از نواقص فنی مربوط به درگیری گروههای مخالف درون رادیو و تلویزیون ملی ایران یعنی هواداران «بهار شکوفای ایران» در مقابل طرفداران شاه می‌باشد. ما اطلاع داریم که سرلشگر قره‌باغی و دیگر فرماندهان ارشد نظامی از آنچه که روی داده، عصبانی هستند و از اخلال در ترتیباتی که بین ارتش و بختیار با هواداران خمینی مورد توافق قرار گرفته بودند، دچار سوءظن شده اند.

3- علاوه بر برنامه تلویزیون مشاهدات جالب افراد سفارت، پنج دقیقه بعد از قطع برنامه تلویزیون است. در خیابانهای شمالی و جنوبی سفارت، رفت و آمد ماشینها در جهت مسیر رژه‌روندگان شدت یافت، چراغهای خود را خاموش و روشن می‌کردند و مرتب بوق می‌زدند.

4- تا ساعت یازده صبح به وقت تهران، گزارشی از خشونت دریافت نشده است. ایستگاه بین‌المللی رادیو و تلویزیون ملی ایران طبق معمول برنامه خود را پس از پخش اخبار صبحگاهی با موسیقی پاپ آغاز کرد. سولیوان

ورود خمینی

سند شماره 8 بدون طبقه‌بندی1 فوریه 1979 - 12 بهمن 1357 از: سفارت آمریکا، تهران - 1641 به: وزارت امور خارجه، واشنگتن دی. سی - فوری - اقدام شبانه رونوشت به: سفارتخانه‌های آمریکا در ابوظبی، آنکارا، بغداد، بن، قاهره، ظهران، دوحه، فرانکفورت، اسلام‌آباد، جده، کابل، خارطوم، کویت، لندن، مناره، مسکو، مسقط، دهلی‌نو، پاریس، پکن، رباط، ریاض، رم، توکیو موضوع: ورود خمینی 1- (بدون طبقه‌بندی - تمام متن) 2- اخبار ساعت 2 بعد از ظهر به وقت محلی از رادیو تلویزیون بین‌المللی ایران گزارش

داد که جملات ابتدایی سخنرانی خمینی عبارتند از: «دوران سلطنت به پایان رسیده است.» بر اساس این گزارش وی هیچ اشاره مستقیمی به شورای انقلاب اسلامی نکرد ولی یکی از دستیاران (شاید قطب‌زاده در پاریس) گفته بود ظرف دو روز یک دولت موقت معرفی خواهد شد و انتخابات مجلس مؤسسان بعداً فراخواهد رسید. با این حال بخش فارسی زبان خبر در همان ساعت فقط گزارش داد که خمینی به دلیل ازدحام مردم برنامه سخنرانی کوتاه خود را در مقابل دانشگاه لغو کرده و به سمت گورستان حرکت نموده تا ابتدا نماز ظهر را بجا آورد و سپس سخنرانی نماید.

3- اخبار محلی همچنین با برزین مدیر رادیو تلویزیون ملی ایران مصاحبه کرد. وی در این مصاحبه گفت برای کسب مجوز پخش تلویزیونی مراسم گفتگوهایی صورت گرفته بود ولی کارمندان رادیو تلویزیون «تسلیم چنین مذاکراتی نشده بودند.» وی گفت مشکلات تکنیکی که دلیل ذکر شده برای عدم پخش زنده مراسم عنوان شده بود مسایل عمده‌ای نبودند. وی با پنهان‌کاری گفت «چپگرایان افراطی نیز فعال بوده‌اند.» سولیوان

گزارش وضعیت ایران، شماره 126، 31 ژانویه 79

سند شماره 9 سری1 فوریه 1979 - 12 بهمن 1357 از: وزارت امور خارجه، واشنگتن دی. سی - 26299به: نمایندگیهای دیپلماتیک موضوع: گزارش وضعیت ایران، شماره 126، 31 ژانویه 79 1- (سری - تمام متن).

امنیت آمریکاییان 2- با وجود از هم پاشیدگی زیاد در فرودگاه بین‌المللی تهران، پان آمریکن امروز دو هواپیمای 707 را با 800 مسافر به پرواز درآورد. 183 نفر با هواپیمای دربستی 707 پان آمریکن اصفهان را ترک گفتند. پرواز فرماندهی هوابرد نظامی، 350 مسافر را در خود جا داد و دیگر هواپیماهای باربری خارجی با ظرفیت کامل پرواز داشتند.

3- فرودگاه مهرآباد، امروز در هنگام غروب بسته و ظهر اول فوریه باز خواهد شد و به علت کاهش ساعات کار روزانه و وضع نامطمئن امنیتی، پان آمریکن فردا پروازی ندارد ولی امید است دوم فوریه دو پرواز 747 داشته باشد.

4- ایران در انتظار خمینی است. انقلابی ریشه‌دار بعد از پانزده سال تبعید فردا در ساعت نه به وقت محلی پا بر خاک ایران خواهد گذارد. فقط پنجاه نفر که قبلاً انتخاب شده‌اند اجازه دارند در فرودگاه به او خیرمقدم بگویند.

5- گفتگوهای محرمانه بین حامیان خمینی و نظامیان، در مورد نظم و ترتیب ورود آیت‌الله منجر به توافقات شکننده‌ای شده است. مطابق نظر کمیته ویژه‌ای که روی جزئیات کار می‌کند،

ارتش امنیت فرودگاه را به عهده دارد و خودروی حامل خمینی را در میدان شهیاد تحویل پلیس مذهبی و سیاسی خواهد داد.

6- برنامه خمینی چنین است که ابتدا برای ایراد سخنرانی به منظور ادای احترام رهسپار گورستان بهشت‌زهرا می‌شود. و بعد موقتاً در مرکز تهران، نزدیک ساختمان مجلس، در ستاد خودش اقامت خواهد گزید. شاید در آینده نزدیک دو روزی به قم، به خانه قدیمی‌اش که از جنوب تهران تا آنجا چهار ساعت راه است، برود.

7- در جبهه سیاسی معلوم نیست چه پیش خواهد آمد. اگر خمینی دولت رقیبی به شکل شورای اسلامی تشکیل دهد، بختیار و ارتش ناگزیرند تصمیمی اتخاذ نمایند.

8- در شب بازگشت خمینی، اعتراضات مردمی گسترده ادامه داشت. در تهران احساسات شرکت‌کنندگان در راهپیمائیها بسیار پرشور و آتشین بود. روز به روز گزارشات بیشتری از بی‌نظمی در میان نظامیان می‌رسد.

9- ژاندارمری، ارتشبد قره‌باغی، رئیس ستاد ارتش، به بازرگان، حامی خمینی اطمینان داده است که نظامیان با تغییر، حتی تغییر «در کابینه» به شرط اینکه در راستای قانون اساسی کشور باشد، مخالفتی نخواهند داشت. حتی اگر تغییر در قانون اساسی مطابق قانون اساسی باشد، آن را تحمل خواهند کرد.

10- یکی از سخنگویان نزدیک به خمینی، نظریات وی را در مورد دولت آینده ایران مشخص کرده است. صادق قطب‌زاده، یکی از مربوطین خمینی، به روزنامه لوموند گفته که دولت اسلامی در ایران به همه بر اساس اسلام آزادی می‌دهد، ارتش را کوچک‌تر نمی‌کند، و از منابع کشور به نفع فقرا بهره‌برداری می‌نماید. به نقل از قطب‌زاده، ایران از چنگال دو ابرقدرت آزاد می‌شود، مستشاران آمریکایی ایران را ترک خواهند گفت و بدین طریق ایران بر فرهنگ تحمیلی جامعه مصرفی چیره می‌گردد.

ونس

گزارش وضعیت ایران، شماره 127، 1 فوریه 79

سند شماره 10 سری1 فوریه 1979 - 12 بهمن 1357 از: وزارت امور خارجه، واشنگتن دی. سی - 26916به: نمایندگیهای دیپلماتیک موضوع: گزارش وضعیت ایران، شماره 127، 1 فوریه 79 1- (سری- تمام متن) 2- خمینی، طبق برنامه تنظیم شده، امروز رأس ساعت 9 صبح به وقت محلی وارد شد. افراد عالی‌مقامی که برای خوش‌آمدگویی به فرودگاه آمده بودند، خیلی بیشتر از رقم تعیین شده، یعنی 50 نفر، بودند، ولی همه آرام و منظم بودند.

تلویزیون ملی، پخش مراسم ورود را پوشش داد، ولی متأسفانه صدا نداشت. نقص فنی، نیم

ساعت کامل از پخش برنامه را دچار اشکال نمود، و درست در لحظه‌ای که خمینی پا بر ترمینال گذارد، برنامه قطع شد. سپس تصویری از شاه ظاهر گشت و سرود ملی که معمولاً نشانگر پایان برنامه‌هاست، نواخته شد.

روشن است که نیروهای نظامی، به حضور خود در رادیو تلویزیون ملی ایران ادامه می دهند.

3- جمعیت عظیمی در دو سوی مسیر عبور خمینی، از فرودگاه تا گورستان اصلی شهر، صف کشیده بود. ولی به طور کلی منظم بودند و تاکنون خشونتی گزارش نشده است. «پلیس اسلامی» در میدان شهیاد، خودروی حامل خمینی را، طبق توافق، از ارتش تحویل گرفت، و ارتش محتاطانه از صحنه کناره گرفت.

4- خیابانهای تهران مملو از بوق ماشین‌ها و هلهله مردم است. دقایقی پس از قطع برنامه تلویزیون، صدای ولوله و غوغا در منطقه اطراف سفارت بلند شد، ولی به جز این، اقدام ویژه دیگری علیه سفارت صورت نگرفت.

5- جلسه امروز مجلس که قرار بود انحلال ساواک را به تصویب برساند، با اعلام رئیس مجلس لغو شد. وی گفت که مجلس تا اطلاع ثانوی تعطیل خواهد بود.

6- لایحه تأسیس دادگاههای ویژه، توسط کمیته قضایی با اعمال تغییرات اساسی در آن، در جهت اعطاء اختیارات بیشتر به دادگاهها و مقامات قضایی، تهیه و آماده گردیده است.

7- در سی و یکم ژانویه، دولت 355 زندانی را آزاد کرد. این افراد، توسط دادگاههای نظامی، به جرائمی غیر از جرائم ضدامنیتی محکوم شده بودند.

8- دیشب و مجدداً امروز، فرماندار حکومت نظامی تهران اعلام کرد که تظاهرات مسالمت‌آمیز، در طول سه روز آینده مجاز خواهد بود. البته این اعلان، برخلاف مقررات حکومت نظامی است که اکیداً انجام هرگونه تظاهرات را قدغن می‌کند.

ونس

گزارش سیاسی - امنیتی، 1 فوریه 79

سند شماره 11 محرمانه1 فوریه 1979 - 12 بهمن 1357 از: سفارت آمریکا، تهران - 1645به: وزارت امور خارجه، واشنگتن دی. سی موضوع: گزارش سیاسی - امنیتی، 1 فوریه 79 1- (محرمانه - تمام متن) 2- خلاصه: خودروی حامل خمینی به کندی به سوی گورستان تهران رهسپار است. هواپیمای نظامی 12-C آمریکا نزدیک اصفهان سقوط کرد و تحقیقات ادامه دارد. تظاهرات در سه روز آینده مجاز است. حملات تروریستی در سنندج و کرمان. سازمان کماندویی طرفداران قانون اساسی، دفتر خبرگزاری آسوشیتدپرس را از اخطارهای ترسناک خود، از طریق تلفن،

مطلع ساخت. مجلس جلسات خود را به حال تعلیق درآورد. کمیته قضایی، لایحه دادگاههای رسیدگی به فساد را اصلاح می‌نماید. دولت ایران 355 زندانی را که قبلاً از طرف دادگاههای نظامی محکوم شده بودند، آزاد کرد. هیأت نمایندگی آیت الله طالقانی گزارش مربوط به هفدهم ژانویه خود را در مورد حوادث خشونت‌بار دزفول، اندیمشک و اهواز کامل کردند.

3- رادیوی بین‌المللی رادیو و تلویزیون ملی ایران، در برنامه ظهر خود گزارش حرکت خودروی حامل خمینی را به سوی گورستان بهشت‌زهرا، در حالی که در هر دو سوی خیابانها مملو از جمعیت بود، پخش کرد (بخش فارسی رادیو و تلویزیون بعد از برخورد بین یاران خمینی که تلاش می‌کردند صدا و سیما را در تصرف خویش درآورند، و نظامیان حکومت نظامی که مانع آن شدند، هنوز برنامه‌ای پخش نمی کند.) 4- دیروز بعد از ظهر هواپیمای 12- C نظامی آمریکا در راه اصفهان به تهران سقوط کرد. از هشت نفر پرسنل آن تنها دو نفر زنده ماندند. تحقیقات در مورد علل سقوط در دست انجام است.

5- فرمانده حکومت نظامی تهران اعلام کرد که در سه روز آینده برگزاری تظاهرات آرام مجاز خواهد بود.

6- دیروز تروریست‌ها به کلانتری سنندج حمله کردند و دو نفر را مجروح نمودند. در کرمان مردان مسلح، با مسلسل به ماشین رئیس پلیس، سرهنگ رضا معتمدی، حمله کردند، راننده و محافظ او را به قتل رساندند و خود وی را به سختی مجروح ساختند. سازمان کماندویی مبارزان طرفدار قانون اساسی از طریق تلفن به دفتر خبرگزاری آسوشیتدپرس اطلاع داد که به مخالفان قانون اساسی اخطار کرده است که دست به کشتار بی‌سابقه و انهدام هواپیمای دربستی حامل خمینی خواهد زد. شخص تلفن کننده ادعا کرد که توانایی آغاز جنگ از هوا و جنگ پارتیزانی را دارند. ما این ادعاها را بی‌پایه می‌دانیم.

7- امروز جلسه مجلس تعطیل شد و رئیس مجلس اعلام کرد که تا اطلاع بعدی جلسه‌ای تشکیل نخواهد شد. کمیته قضایی در لایحه پیگرد قانونی وزراء سابق اصلاحاتی وارد کرده است:

الف- مشخصات جرائمی که به خاطر آن قرار بود افراد محاکمه شوند حذف گردید (که ظاهراً پیگرد قانونی برای اثبات تخلف از قوانین جنایی عادی را مجبور می‌سازد) ب- تعداد نمایندگان بعضی از سازمانها را در هیأت منصفه کم کرد و سازمانهای جدیدی بر آن افزود که در مجموع تعداد کل هیأت منصفه کاهش یافت.

ج- حدنصاب هیأت منصفه را از دو سوم به نصف تقلیل داد.

د- به رئیس دیوانعالی کشور اختیار قانونی داد تا به جای اعضایی که در هیأت منصفه از نمایندگی سازمان‌های خود استنکاف ورزیدند، به جای اینکه سازمانها را مجبور به انتخاب نمایندگان جدید نماید، اعضاء جدیدی برگزیند.

ه- دامنه تحقیقات را تا دوره حکومتهای شریف‌امامی و ازهاری گسترش داد.

و- بویژه هیأت منصفه را محدود نمود تا تنها متهم را مقصر یا بی‌گناه تشخیص دهد و دادگاه عالی را آزاد گذارد تا در مورد تخفیف حکم قضاوت و تصمیمات لازم را اتخاذ نماید.

8- دیروز دولت ایران 355 نفر از زندانیانی را که در دادگاههای نظامی آنان را به خاطر اقداماتی به غیر از حمله به امنیت دولت محکوم کرده بودند، آزاد نمود.

9- هیأتی که آیت‌الله طالقانی جهت تحقیق از حوادث هفدهم ژانویه به شهرهای دزفول، اندیمشک و اهواز فرستاده بود، گزارش خود را کامل کرد. خلاصه گزارش منتشر شده در روزنامه‌ها، مطلبی را روشن نمی‌کرد.

10- جمعیت پشت سر هم از جلوی سفارت عبور می‌کنند و صدای بوق ماشینها و فریاد مردم بر آسمان بلند است. ظاهراً از استقبال بازگشته‌اند و رهسپار خانه‌های خویش‌اند. خودروی خمینی که توسط دانشجویان همراهی می‌شود خیلی کند و سخت راه خود را از میان جمعیت بسیار انبوهی که در دو طرف خیابان ازدحام کرده‌اند می‌گشاید.

سولیوان

دیدار فرماندهان دفتر تحقیقات ویژه نیروی هوایی آمریکا وCMS

سند شماره 12 بدون طبقه‌بندی - فقط برای استفاده اداری1 فوریه 1979 - 12 بهمن 1357 از: اداره تحقیقات ویژه نیروی هوایی، منطقه 72 - تهران - ایران به: اداره تحقیقات ویژه نیروی هوایی، منطقه 71 - آتن - یونان رونوشت: ستاد فرماندهی اداره تحقیقات ویژه نیروی هوایی، واشنگتن دی. سی موضوع: دیدار فرماندهان دفتر تحقیقات ویژه نیروی هوایی آمریکا وCMS 1- اگرچه تا زمانی که بین بختیار نخست‌وزیر و جناح آیت‌الله خمینی تفاهمی به وجود نیاید، امکان ادامه وقوع خشونتهای عمده وجود دارد، ولی در چند روز گذشته وضع نسبتاً آرام بوده است. در تهران و دیگر شهرهای عمده تظاهرات گسترده و آرامی برگزار شد و برخوردجدی بین دو طرف پیش نیامد.

به علت اعتصاب کارمندان هواپیمایی ایران، کارمندان مرکز کنترل و ادعای چندین شرکت هواپیمایی بین‌المللی مبنی بر ایمن نبودن عملیات کنترل هوایی، در فرودگاه مهرآباد هنوز اغتشاش قابل‌توجهی وجود دارد. فرماندهی هوابرد نظامی در حد سایر خطوط هوایی فعال است. چندین شرکت هواپیمایی مانند پان‌آمریکن، کی ال ام، جی ای ال و اس آ اس موقتاً به این یا آن دلیل پروازهای خود را متوقف ساخته‌اند. من نتوانستم وضعیت پرواز 358 شرکت هواپیمایی ایبریان از آتن را برای روز دوازدهم فوریه 1979، تأیید کنم، ولی باید تا قبل از دهم فوریه 79، وضع آن معلوم گردد.

2- افراد غیرنظامی آمریکایی، کارمندان قبلی پیمانکاران [وزارت] دفاع و وابستگان آنان با

هواپیمای فرماندهی هوابرد نظامی مشغول ترک ایران هستند. 2800 نفر در هشت روز گذشته به همین وسیله از ایران خارج شده‌اند و روزانه چهار تا شش فروند هواپیمای فرماندهی هوابرد نظامی از تهران عبور کرده‌اند. اکثراً از اینجا به آتن یا فرانکفورت پرواز می‌کنند. اگر شما نتوانستید با هواپیهای تجارتی بیائید (شرکت هواپیمایی ایبریان یا شرکت های دیگر) ممکن است از ترمینال فرماندهی هوابرد نظامی در آتن پروازی به اینجا داشته باشند.

3- ما چشم‌انتظار ورود شما هستیم و به دقت وضع امنیتی محل و وضع فرودگاه را زیرنظر داریم و شما را از آن مطلع خواهیم ساخت، برای خروج شما از ایران مشکلی نمی‌بینیم مگر اینکه عملیات پروازی فرودگاههای محلی تعطیل شود و احتمال چنین چیزی در حال حاضر وجود ندارد.

گزارش وضعیت ایران، شماره 128، 1 فوریه 79

سند شماره 13 سری1 فوریه 1979 - 12 بهمن 1357 از: وزارت امور خارجه، واشنگتن دی. سی - 27431به: نمایندگیهای دیپلماتیک موضوع: گزارش وضعیت ایران، شماره 128، 1 فوریه 79 1- (سری - تمام متن) سیاسی - امنیتی تا اواخر بعد از ظهر به وقت محلی تهران، ورود خمینی مسالمت‌آمیز بوده است. آیت‌الله هر کجا می‌رود انبوه کثیری از مردم را جلب می‌نماید. بعد از اینکه فرودگاه را با خودرو ترک کرد، با هلی‌کوپتر به اطراف تهران منتقل شد.

2- ظاهراً خمینی اعلان «شورای اسلامی» خود را به خاطر مشورتهای بیشتر با پیروانش در داخل کشور، به تأخیر خواهد انداخت. در این مورد که «شورا» باید بر طبق قانون اساسی و یا با دستور ساده و مستقیم خمینی تشکیل گردد، اختلافاتی وجود دارد.

امنیت آمریکاییان 3- پان‌آمریکن، برای دوم فوریه در تهران دو پرواز هواپیمای 747 (800 صندلی) را برنامه‌ریزی کرده است. هواپیمای 141- C، فرماندهی هوابرد نظامی - (210 صندلی) و دو هواپیمای باربری 130- C نیز پرواز خواهند داشت.

نفت - مالی 4- امروز تولید نفت خام به 000/635 بشکه رسید. کنسرسیوم نفت پذیرفته است پرداخت‌های نفتی ماهانه خود را و مالیات‌های مربوطه تا بیست و یکم دسامبر را بپردازد. این رقم که به 500 میلیون دلار بالغ می‌شود، به نظر می‌رسد آخرین پرداخت عمده به شرکت ملی نفت ایران باشد تا وقتی که صادرات نفتی مجدداً از سر گرفته شود.

ونس

مشکلات موجود برای کشتی‌های حامل پرچم ایالات متحده در بنادر ایران

سند شماره 14 محرمانه1 فوریه 1979 - 12 بهمن 1357 از: وزارت امور خارجه، واشنگتن دی. سی - 7415به: سفارت آمریکا در تهران موضوع: مشکلات موجود برای کشتی‌های حامل پرچم ایالات متحده در بنادر ایران نظریه شما در مورد مشکلاتی که ممکن است کشتی‌های حامل پرچم ایالات متحده در بنادر ایران با آنها مواجه شوند، در اول وقت اداری فردا صبح مورد نیاز است. ممکن است لازم باشد یک اطلاعیه اعلام خطر برای دریانوردان در این مورد منتشر گردد. تنها کشتی آمریکایی که ما نگران آن هستیم و در حال حاضر با پرچم ایالات متحده در بنادر ایران است، کشتی ترانس کلمبیا می‌باشد.

خواهشمند است در صورت امکان در مورد وضعیت جاری کشتی مزبور تحقیقات لازم به عمل آید و مشخص شود که آیا واقعاً کشتی مزبور در یکی از بنادر ایران پهلو گرفته است یا خیر.

ونس [دست‌نویس زیر متن اصلی] یادداشت: شرکت کشتیرانی سی‌لند یک کشتی در حال حال حاضر در بندرعباس دارد که کالای مواد غذایی خود را تخلیه نموده، محموله میوه خشک را بارگیری و پس از آن بندر را ترک خواهد نمود.

مشکلات موجود برای کشتی‌های حامل پرچم ایالات متحده

سند شماره 15 محرمانه2 فوریه 1979 - 13 بهمن 1357 از: سفارت آمریکا، تهران - 1680به: وزارت امور خارجه، واشنگتن دی. سی مرجع: 7415 وزارت امور خارجه موضوع: مشکلات موجود برای کشتی‌های حامل پرچم ایالات متحده 1- (محرمانه - تمام متن).

2- برای سفارتخانه امکان ندارد، آنگونه که در تلگراف بازگشتی فوق خواسته شده به طور دقیق مشخص نماید که آیا کشتی‌هایش با پرچم ایالات متحده در بنادر ایران پهلو گرفته‌اند یا خیر. زیرا به طور معمول شرکت‌های کشتی‌رانی در روزهای جمعه تعطیل می‌باشند. اما در حال حاضر، همه کشتی‌های موجود در بنادر ایران از هر ملیتی که باشند، توسط کمیته های اعتصابات از خدمات بندری محروم می‌باشند، به استثناء کشتی‌هایی که حامل مواد غذایی هستند.

ظاهراً کمیته اعتصاب بندر پاره‌ای استثنائات نیز برای صدور پاره‌ای محصولات غذایی، نظیر پسته، آجیل و خشکبار قائل شده‌اند. سفارت عدم تخلیه بار بعضی از کشتی‌های باربری را به

استثناء مواد فوق مورد تأیید قرار می‌دهد. ولی نمی‌دانیم که آیا صادراتی صورت گرفته است یا خیر.

3- کارگران گمرک اعلام نموده اند که کالاهای مربوط به ایالات متحده، انگلستان و اسرائیل را تخلیه و انبارداری نخواهند کرد. این تهدید در حال حاضر کمی ممانعتی است، زیرا فقط کالاهای غذایی اجازه ترخیص دارند. اما اگر بنادر و گمرکات باز شوند ممکن است کارگران، از بارگیری و تخلیه کشتی‌هایی با پرچم ایالات متحده، خودداری نمایند.

4- سفارت پس از تماس با آژانس‌های کشتی‌رانی اطلاعات بیشتری ارائه خواهد نمود.

سولیوان

نظرات مصریها درباره خمینی

سند شماره 16 استفاده محدود اداری2 فوریه 1979 - 13 بهمن 1357 از: سفارت آمریکا، قاهره - 2433به: وزارت امور خارجه، واشنگتن دی. سی رونوشت: سفارت آمریکا، تهران موضوع: نظرات مصریها درباره خمینی 1- (بدون طبقه‌بندی) بازگشت خمینی به ایران در مطبوعات 2 فوریه مصر بازتاب گسترده‌ای داشت، و داستانهایی در تأیید حمایت شورویها از آیت‌الله خمینی، سوژه مطالب آنها بود. به عنوان مثال در گزارش خبرگزاری فرانسه از مسکو ادعا شده است شورویها سیاست اخیر توأم با احتیاط خود را کنار گذاشته و اکنون آشکارا از خمینی حمایت می‌کنند. گزارش خبرگزاری فرانسه تأکید می‌کند که انتشار سریع بیانات خمینی به وسیله خبرگزاری تاس در آستانه بازگشت وی به تهران سندی دال بر حمایت شورویهاست.

در سرمقاله یکی از شماره‌های روزنامه الاخبار درباره این داستان گفته شده «مسکو خمینی را، مرد خود در ایران می‌داند».

2- (استفاده محدود اداری) نظریه: اکثر مصریهایی که با آنها صحبت کرده‌ایم درباره خمینی برخوردهای دوگانه‌ای دارند. پرواضح است که دیدگاه بنیادگراهای اسلامی درباره او مثبت‌تر از روشنفکران غیرمذهبی‌تر است. اکثر طبقات متوسط مصری به نظر می‌رسد طرفدار تأکیدات خمینی در خصوص ناسیونالیسم و استقلال هستند اما نگران دیدگاه او مبنی بر تداخل مذهب و سیاست بوده و نیز نسبت به توانایی او در اداره یک کشور مدرن و تکنوکرات تردید دارند. به عنوان مثال سامی منصور (که در پاریس با خمینی مصاحبه‌ای را انجام داد) به کنسول سیاسی سفارت اظهار داشت که به عقیده او خمینی نسبت به مسایل مذهبی و اجتماعی حساسیت داشت اما به نظر می‌رسید علاقه و یا تسلطی بر امور اقتصادی یا مشکلات واقعی اداره یک حکومت ندارد. نتیجه‌گیری خود منصور این بود که خمینی درصدد است تا سمت‌گیری واقعی اداره حکومت را به متخصصین واگذار کند. علاوه بر مذهبی‌های راستگرا،

دانشجویان طرفدار ناصر و چپگراها بیشترین گرایش را به خمینی دارند. اساتید قاهره به وابسته مطبوعاتی گفته‌اند که برخی دانشجویان می‌گویند خمینی شاه را برکنار کرد و این سئوال برایشان مطرح است که چرا مصر مورد بعدی نباشد.

الیتز

خلاصه مطبوعاتی وزارت امور خارجه

سند شماره 17 محرمانه2 فوریه 1979 - 13 بهمن 1357 از: سفارت آمریکا، تهران - 1682به: وزارت امور خارجه، واشنگتن دی. سی - فوری موضوع: خلاصه مطبوعاتی وزارت امور خارجه 1- (محرمانه - تمام متن) 2- ممکن است نظریات زیر در مورد تعداد آمریکاییانی که به طور روزانه ایران را ترک می‌کنند برایتان سودمند باشد. خلاصه مطبوعاتی 31 ژانویه حاوی خطاهایی بود و ما نگران این هستیم که مطبوعات بار دیگر شما را به «بازی اعداد» بکشانند. همانطور که مطلع هستید، آمار تقریبی آمریکاییان ساکن ایران در گذشته با توجه به شرکتهای تجاری آمریکایی تا حد معقولی دقیق بوده است.

با این حال با توجه به اینکه آمریکاییها به هنگام امور عادی تجاری در کنسولگری ثبت‌نام نمی‌کنند، ما فقط می‌توانیم در مورد تعداد آمریکاییهایی که اینجا در تجارت خصوصی شاغل هستند تخمین بزنیم.

به همین ترتیب در مورد تعداد آمریکاییانی که با افراد ایرانی ازدواج کرده‌اند و در مورد تعداد بچه‌هایی که در آمریکا به دنیا آمده اند فقط می‌توان تخمین زد. بنابراین اگر هر روز یک آمار تقریبی از تعداد آنهایی که روز گذشته اینجا را ترک کرده‌اند ارائه دهید در پایان چنین روندی تعداد قابل‌توجهی کمبود نفرات خواهید داشت.

3- شما متذکر شدید که «احتمالاً اکثر آنها (هزاران مسافری که با سه پرواز پان آمریکن اینجا را ترک کردند) آمریکایی می‌باشند.» در واقع حدس ما این است که تعداد نسبتاً کمی از آنها آمریکایی بوده‌اند. ما اطلاع داریم که گروه زیادی از کارمندان بل هلی‌کوپتر نتوانستند خود را از میان جمعیت به پیشخوان رزرو بلیط برسانند. ناظرین بازار سیاه گزارش می‌دهند که قسمت اعظم این جمعیت را ایرانیان تشکیل می‌دادند. (کارمندان بل هلی‌کوپتر بعداً عزیمت نمودند.) ما آمار دقیق پروازهای مک را برای وزارت خارجه ارسال خواهیم نمود اما در موقعیتی قرار نداریم که بتوانیم به طور روزانه تعداد آمریکاییانی را که با پروازهای تجاری عزیمت می‌کنند در اختیار داشته باشیم. البته اکثر آمریکاییانی که به طور خصوصی در ایران هستند «مجبور نیستند به عنوان آمریکایی سفر کنند» 4- در حال حاضر به نظر می‌رسد چند هواپیمای اجاره‌ای در طول هفته وارد خواهند شد

تا تعداد قابل توجهی از آمریکاییان را منتقل نمایند. در اوایل هفته آینده قادر خواهیم بود آمار نسبتاً دقیقی در مورد تعداد آمریکاییان باقیمانده و تمایل آنها [به خروج یا ماندن] را در اختیار شما و سایرین قرار دهیم.

سولیوان

گزارش وضعیت ایران، شماره 129، 2 فوریه 79

سند شماره 18 سری2 فوریه 1979 - 13 بهمن 1357 از: وزارت امور خارجه، واشنگتن دی. سی - 28103به: نمایندگیهای دیپلماتیک موضوع: گزارش وضعیت ایران، شماره 129، 2 فوریه 79 1- (سری - تمام متن) سیاسی - امنیتی 2- خشونتهای دیروز به علت ورود خمینی بود، و امروز روز شلوغی برای وی نبود. به هر حال او برای گروهی از مردان، امرور ظهر در مسجدی واقع در جنوب تهران، سخنرانی کرد، و انتظار می‌رود که اواخر بعداز ظهر برای گروهی از زنان سخنرانی نماید. انتظار می‌رود که خمینی فردا بحثهای سیاسی تندی را مطرح نماید.

3- نهضت آزادی، امشب با دولت بختیار به بحث خواهد پرداخت. تمرکز بحث بر روی نقش یک شورای اسلامی و مسئله نقش بختیار در یک دولت انتقالی می‌باشد. البته بحث کلیدی، این است که چه کسی کنترل انتخابات را به عهده بگیرد.

4- یک منبع از مخالفین میانه‌رو، پیش‌بینی کرد چهار تا هفت روز طول خواهد کشید تا راه‌حل سیاسی پیدا شود. طبق گزارش، مخالفین از حلقه امنیتی تشکیل شده به دور خمینی، در روز اول ورود، بسیار خوشحال و راضی بودند، گرچه توده‌های مردم کلاً طرحها و برنامه‌ها را در آن روز به هم ریختند.⁽¹⁾4- امروز صبح در اصفهان تظاهرات عظیمی برگزار شد، که در آن مردم به سمت گورستان شهر می‌رفتند. اگرچه کامیونهای زیادی پر از مردم از مقابل سفارت عبور می‌کردند و شعارهای ضدآمریکایی و ضدبختیار سر می‌دادند، ولی شعارها و فریادها کلاً در حمایت از خمینی بود. دیروز خیابانهای اصفهان اکثراً شاهد پایکوبی و شادی مردم بودند. شب گذشته، سه عدد سه راهی به سمت ساختمان بل هلی‌کوپتر پرتاب شد که دو تای آن منفجر شد. مجروحی گزارش نشد.

کنسول ما در حال حاضر مشغول جمع‌آوری اتباع، برای انتقال به موقع از اصفهان می‌باشد، ولی حدود پانصد نفر باقی می مانند.

5- به طور کلی تهران امروز صبح خیلی آرام بود، بدون ترافیک و سر و صدا. انتقال آمریکاییان به طور منظم انجام شد، زیرا دور از ترمینال اصلی انجام گرفت. به نظر می‌رسد پان‌آمریکن قادر است بدون استفاده از امکانات اضافی فرماندهی هوابرد نظامی بارگیری کند.

ونس

گزارش وضعیت ایران، شماره 130، 2 فوریه 79

سند شماره 19 محرمانه2 فوریه 1979 - 13 بهمن 1357 از: وزارت امور خارجه، واشنگتن دی. سی - 28704به: نمایندگیهای دیپلماتیک موضوع: گزارش وضعیت ایران، شماره 130، 2 فوریه 79 1- (محرمانه - تمام متن) 2- سیاسی امنیتی: تا اواخر بعد از ظهر به افق تهران، رویداد مهمی گزارش نشد. مردم به تجمع ادامه می‌دهند ولی آرامند. در خیابانهای تهران امروز نظامیان بیشتری حضور داشتند ولی فعال نبودند.⁽¹⁾2- خمینی فردا کنفرانس مطبوعاتی خواهد داشت. شایع است که او ممکن است تصمیمات سیاسی مهمی را اعلان نماید. با وجود این، در این لحظه حساس، ما هیچ نشانه‌ای در دست نداریم که گفتگوهای سیاسی پشت پرده بین مخالفان و دولت بختیار، نتایجی دربر داشته باشد.

3- شاهزاده رضا، ولیعهد و زاهدی سفیرکبیر، در ساعت یک بعد از ظهر به وقت شرق آمریکا، در راه خود به لاباک برای سوخت‌گیری وارد پایگاه هوایی آندروز شدند. گزارش می‌دهند که زاهدی چندین مقام ارشد را، از آن جمله وزیرمختار همایون را به «مرخصی سالانه» فرستاده است.

در این لحظه، دانشجویان ایرانی آنان را محاصره کرده‌اند و شعار می‌دهند. تعدادی از آنان در شرف دستگیری توسط پلیس هستند.

4- امروز دو پرواز پان آمریکن نزدیک به 800 مسافر داشت. یکی از هواپیماهای 747 پان‌آمریکن در آخرین دقایق پروازش 120 مسافر لوفت هانزا را که پروازشان لغو گشته بود و قبلاً بلیط رزرو نکرده بودند، سوار کرد. سه پرواز فرماندهی هوابرد نظامی، 160 مسافر را حمل کرد و در حدود 50 جای دیگر هم داشت.

روز سوم فوریه، یک پرواز با هواپیمای 747 پان‌آمریکن و سه پرواز فرماندهی هوابرد نظامی با 14-C خواهیم داشت.

ونس

به روز کردن اطلاعات نظامی

سند شماره 20 سری2 فوریه 1979 - 13 بهمن 1357 از: دفتر تحقیقات ویژه نیروی هوایی به: ستاد فرماندهی تحقیقات ویژه نیروی هوایی آمریکا، واشنگتن موضوع: به روز کردن اطلاعات نظامی 15- (بدون طبقه‌بندی) الف- (بدون طبقه‌بندی) محدودیت‌هایی که برای حفظ منابع حساس و روش‌های اطلاعاتی به کار می‌روند. این گزارش نباید به کشورهای خارجی ارائه شود.

22- جزییات:

الف- (بدون طبقه‌بندی) این گزارش حاوی اخبار پرورش نیافته است. طرح‌ها یا تدابیر (سیاست‌ها) نباید بر اساس مفاد این گزارش تهیه شوند یا تصحیح یا تغییر یابند.

ب- (سری – غیرقابل رؤیت برای بیگانگان) منبع یک افسر ارتش ایالات متحده قابل اطمینان است که به شرح زیر گزارش نموده است:

نظریه تهیه‌کننده: (سری- غیرقابل رؤیت برای بیگانگان) مذاکرات سیاسی و نظامی برای مدتی در حال انجام بوده است و همزمان سعی شده اقدامات مختلفی انجام شود تا توان و قدرت پشتیبانی لازم برقرار گردد. زمان به سرعت به سوی لزوم ابتکار بیشتر و عکس‌العمل پیش می‌رود و حداقل در تهران، در مدت تعطیلات پایان هفته (پنجشنبه- جمعه) گرایش به

لزوم اعمال خشونت، افزایش یافته است. اقدامات جدی ضدآمریکایی به موازات سطح آشوب‌های مردم نضج گرفته و عملیات تروریستی بیشتری برعلیه آمریکاییان هنوز تهدید درجه اول محسوب می‌شود. عده‌ای دست چپی، شامل گروههای تندرویی که حداقل یک صفحه اعلامیه منتشر کرده‌اند از افزایش درگیری بین دولت و خمینی سود می‌برند و ممکن است برای رسیدن به این هدف ابتکاراتی به خرج دهند.

گزارش سیاسی - امنیتی، 2 فوریه 1979

سند شماره 21 محرمانه2 فوریه 1979 - 13 بهمن 1357 از: سفارت آمریکا، تهران - 1688به: وزارت امور خارجه، واشنگتن دی. سی موضوع: گزارش سیاسی - امنیتی، 2 فوریه 1979 1- (محرمانه - تمام متن) 2- خلاصه: برنامه دید و بازدیدهای خمینی امروز بسیار سبک است، زیرا او بسیار خسته شده است. مذاکرات نهضت آزادی و بختیار قرار است آغاز شود. تظاهرات بزرگی در گورستان اصفهان صورت گرفت. فریدون زند مشت‌زن سابق در تهران از سوی یک گروه چریکی اعدام شد. شعار عمده اجتماعاتی که امروز در جنوب تهران در جریان بود عبارت بود از «مرگ بر هایزر». تهران روی هم رفته آرام است. پایان خلاصه.

3- یک منبع نهضت آزادی می‌گوید خمینی امروز بسیار خسته است و کم کار خواهد کرد. او فردا بحث‌های سیاسی فشرده‌ای خواهد داشت. به نظر نهضت آزادی بختیار نخست‌وزیر همچنان سماجت دارد ولی مذاکرات نهضت آزادی بختیار قرار است امشب آغاز شود. نهضت آزادی انتظار دارد این مذاکرات در اطراف شورای اسلامی و نقش بختیار در حکومت انتقالی باشد. یک مسئله حساس این است که چه کسی انتخابات قریب‌الوقوع را کنترل کند.

4- میناچی به استمپل مأمور سیاسی گفت دیروز نیروی امنیتی روی هم رفته بسیار خوب کار کرده است هر چند در چند نقطه جمعیت چنان با شور و هیجان به سوی خمینی روی آورده بود که بیم آن می‌رفت او از هر سو در محاصره قرار گیرد. میناچی پیش‌بینی می‌کند که برای یافتن راه‌حل 4 تا 7 روز بحث و مذاکره لازم خواهد بود.

5- تهران روی هم رفته آرام به نظر می‌رسد و رفت و آمد بسیار سبک است و سر و صدای ناهنجار شنیده نمی‌شود.

6- ما همچنان می‌کوشیم تا آنچه را که خمینی روز گذشته در بهشت‌زهرا در نطق خود گفته است تجزیه و تحلیل کنیم. گزارش‌ها ضد و نقیض است ولی این به نظر می‌رسد به شدت ضدخارجی و ضدآمریکایی بوده است. با وجود این 2 منبع ایرانی این موضوع را تکذیب می‌کنند.

7- یک منبع مطبوعاتی آمریکا به ما می‌گوید خمینی از نطقی که قرار بود در حضور

گروهی از اشخاص در یک مدرسه در جنوب تهران در نزدیک مقر فرماندهی‌اش ایراد کند خودداری کرد. این منبع گفت هزارها نفر در آنجا جمع بودند و از شعارهای عمده آن «مرگ بر هایزر» بود. این منبع اظهارنظر کرد که نسبت به ژنرال هایزر که به عنوان یک «دستیار سفیر» تصور می‌شود و از دفتر سولیوان سفیر آمریکا عمل می‌کند خصومت شدیدی نشان داده می‌شود. این منبع گفت که رادیوهای شوروی، هایزر را مورد حمله قرار می‌دهند. خمینی را قرار است بعد از ظهر امروز در اجتماعی از زنان سخنرانی کند.

8- از اصفهان گزارش‌هایی درباره تظاهرات بزرگ می‌رسد و هزاران نفر به سوی گورستان راهپیمایی می کنند. عده زیادی از راهپیمایی‌کنندگان سوار بر کامیون‌ها از کنار کنسول‌گری آمریکا گذشته و شعارهای ضدآمریکایی و ضد بختیار می‌دادند.

معذلک راهپیمایان روی هم‌رفته شعارهای طرفداری از خمینی فریاد می‌زدند و هنگامی که در میان جمعیت تماشا کننده یک خارجی به چشم می خورد شعار آنها به «مرگ بر بیگانگان» تبدیل می‌شد. کارمند شرکت بل که به سوی یک راننده تاکسی شلیک کرده بود همچنان در پناه آیت‌الله خادمی قرار گرفته است.

9- خبرگزاری آسوشیتدپرس گزارش می دهد که شخصی به نام فریدون زند 28 ساله مشت زن سابق به قتل رسیده است. از قرار معلوم زند را از خانه‌اش بیرون کشیده‌اند و شب گذشته به وسیله 5 مرد مسلح اعدام شده است. آسوشیتدپرس گزارش می‌دهد که گروهی که خود را «مجاهدین موحد خلق» می‌نامد مسئولیت قتل او را به عهده گرفته و زند را به داشتن ارتباط‌های کمونیستی و ساواکی متهم کرده است.

قانون اساسی جدید و زندانیان سیاسی

سند شماره 22 محرمانه3 فوریه 1979 - 14 بهمن 1357 از: سفارت آمریکا، تهران - 1698به: وزارت امور خارجه، واشنگتن دی - سی موضوع: قانون اساسی جدید و زندانیان سیاسی 1- (محرمانه - تمام متن) 2- طبق نظر متین دفتری، حقوق‌دان برجسته، قانون اساسی جدیدی که خمینی از آن حرف می‌زند، برخلاف برخی گزارشات، هنوز مراحل نهایی خود را طی نکرده است. متین دفتری معتقد است که تنها اصولی را گرد آورده‌اند و امیدوار است که بیشتر مورد بحث قرار گیرند. او گفت، رئیس کانون وکلا، نزیه که هنوز در پاریس است پیشنهاداتی داده است. با وجود این، نه نزیه، و نه متین‌دفتری هیچ‌کدام در مرکز این جریان قرار ندارند (هر دو از نزدیک به جنبش مذهبی وابسته نیستند.) 3- متین دفتری از طرف کمیته آزادی زندانیان سیاسی، انجمن حقوق‌دانان ایرانی آزادیخواه، و کانون وکلا سخت مشغول کار است و ادعا می‌کند که دست کم نام بیست زندانی نسبتاً کم

اهمیت را که هنوز آزاد نشده‌اند در اختیار دارد. می‌گوید یکی از دلایل آزاد نشدنشان این است که وضعشان کاملاً با زندانی سیاسی تطبیق ندارد، ولی شبیه بسیاری از کسانی هستند که آزاد شده‌اند. در حقیقت، بعضی از افرادی که آزاد شده‌اند به دلایل تکنیکی بوده و برخی دیگر که در زندان مانده‌اند، به دلایل تکنیکی است. می‌گوید زندانیان باقیمانده محکومیت‌های سبک دو، پنج و ده سال دارند، بنابراین محتمل نیست که اعضاء هسته مرکزی تروریست‌ها و یا آدم کشان (نامی که بختیار نخست‌وزیر به باقیمانده زندانیان سیاسی داده است) باشند.

4- متین‌دفتری گفت که جدیدترین برنامه کوشش در راه کسب اطلاعاتی از وضع همافران نیروی هوایی است که در سراسر کشور بازداشت شده‌اند. وی اطلاعی ندارد که آیا از آنان کسی هم اعدام شده است یا نه (مخالفان چنین ادعا می کنند) و با رایزن سیاسی که این عمل را محتمل نمی‌داند، موافق است. با وجود این، خانواده هایشان بسیار مشتاقند که بدانند تکلیف آنها چه می‌شود. متین‌دفتری از طرف همین خانواده ها پرس و جو می‌نماید.

سولیوان

گزارش سیاسی - امنیتی 3 فوریه

سند شماره 23 محرمانه3 فوریه 1979 - 14 بهمن 1357 از: سفارت آمریکا، تهران - 1700به: وزارت امور خارجه، واشنگتن دی سی موضوع: گزارش سیاسی - امنیتی 3 فوریه 1- (محرمانه - تمام متن) 2- به طور کلی وضع آرام است، گزارشی از تظاهرات مهم نرسیده است. کنسول اصفهان گزارش می‌دهد، گروههای کوچکی پیاده‌روی می‌کنند ولی در تهران کم‌ترین فعالیتی به چشم نمی‌خورد. ترافیک چه در تهران و چه در اصفهان نسبتاً سنگین و جو آرام است. با وجود این، روزنامه‌ها گزارش می‌دهند دیروز در سمنان (مرکز استان در نزدیکی تهران) در پی تیراندازی مأموران امنیتی، بعد از حادثه انفجاری، دو نفر جان خود را از دست داده‌اند.

3- امروز صبح، آیت‌الله خمینی برای روزنامه‌نگاران خارجی کنفرانس مطبوعاتی تشکیل داد. همان سخنان قبلی خود را تکرار نمود و در انتقال دولت به نظام جمهوری اسلامی سازشی نشان نداد. گفت که شورای انقلاب اسلامی، که قریباً اعلام می‌گردد (او هنوز از کسی نام نبرده) به زودی دولت موقتی تعیین خواهد کرد. بعد برای به تصویب رساندن قانون اساسی جمهوری اسلامی که قبلاً تهیه شده، همه‌پرسی برگزار خواهد شد. صدای خمینی خوب به گوش نمی‌رسید و حتی خبرنگارانی که فارسی حرف می‌زنند، مجبور بودند به ترجمه آن متکی باشند. معلوم است که جناح خمینی ایده قبلی یعنی تشکیل مجلس مؤسسان را کنار گذاشته‌اند. ظاهراً یک قانون اساسی نوشته‌اند (یا حداقل اصول آن را) و به همه پرسی خواهند گذاشت. اگر چنین شود، جایی برای مصالحه و یا نفوذ متعادل‌کننده دیگران باقی نمی ماند. خمینی

همچنین از جهاد حرف زد ولی لحن ملایمی داشت: «ما می‌کوشیم مسئله را بدون خشونت حل کنیم، ولی اگر دولت غیرقانونی بختیار که آمریکاییها از او حمایت می‌کنند، به مخالفت خود با اراده مردم ادامه دهد و از اسرائیل نیرو وارد کند، آنگاه برای به زیر کشاندن آن دست به اقدامات دیگری می‌زنیم». او گفت با نظامیان تماس گرفته و آنان را دعوت به حمایت از جمهوری اسلامی نموده است.

4- ما خبر داریم که آیت‌الله‌های قم، از سخنرانی پنج‌شنبه خمینی در بهشت زهرا، بویژه در مورد خارجی‌ها و لحن تند علیه دولت بختیار، خشنود نیستند.

5- امروز بختیار، نخست‌وزیر، نمایندگان مجلس را نزد خود فراخواند. از موضوع خبری نداریم ولی احتمالاً روی فشار زیاد نیروهای خمینی برای استعفا دادن نمایندگان دور می‌زند. همه تهدید به مرگ شده‌اند و همانطور که قبلاً گزارش شده یکی از آنان ترور شده است. ما می‌دانیم که گروهی چهل نفری از نمایندگان دسته‌جمعی دارند استعفاء می‌دهند و باید کسان دیگری هم باشند. روزنامه‌اش گزارش می‌دهد که علی‌آبادی عضو شورای سلطنت روز چهاردهم ژانویه استعفا داد. در آن موقع اطلاع داشتیم که او به همراه تهرانی قصد استعفا دارد، ولی تا آنجا که می‌دانیم فقط تهرانی عملاً استعفا داده است. گزارش آخری را تا از جای دیگری تأیید نشود، موثق نمی‌دانیم.

5- روزنامه‌ها خبر می‌دهند که خانه رئیس سابق ساواک، نصیری، را شب پنج‌شنبه آتش زده‌اند.⁽¹⁾سولیوان

گزارش وضعیت ایران، شماره 131، 3 فوریه 1979

سند شماره 24 سری3 فوریه 1979 - 14 بهمن 1357 از: وزارت امور خارجه، واشنگتن دی. سی - 029604به: نمایندگیهای دیپلماتیک موضوع: گزارش وضعیت ایران، شماره 131، 3 فوریه 79 1- (سری - تمام متن) 2- سیاسی امنیتی: امروز آیت‌الله خمینی مصاحبه مطبوعاتی داشت و گفت که به زودی شورای اسلامی خود را اعلان خواهد کرد و پس از آن دولت موقت تشکیل می‌شود.

3- خمینی فاش ساخت که قانون اساسی جدید که ظاهراً پیش‌نویس آن تهیه شده، توسط دولت موقت تصویب و به همه‌پرسی مردم گزارده خواهد شد.

4- خمینی بار دیگر دولت بختیار را غیرقانونی اعلام کرد و برای تشکیل دولتی کاملاً اسلامی، ارتش را به یاری خود فراخواند. دعوت خمینی برای اعلان جهاد با لحن ملایمی همراه بود:

«اگر دولت به مقاومت خود ادامه دهد، اگر آمریکا از او یاری نماید و از اسرائیل نیرو وارد کند، در آن صورت جهاد اعلان خواهد شد.» 5- خمینی با این اظهارنظر که: «متخصصان خارجی آزادند به کار خویش ادامه دهند و در ایران زندگی نمایند ولی متخصصانی که کار و فعالیتشان به حال مملکت مضر بوده از این قاعده مستثنی هستند»، موضع خود را نسبت به متخصصان خارجی نرم ساخت.

6- ضمناً امروز بختیار نخست‌وزیر نمایندگان مجلس را به ملاقات فوری خویش فراخواند. نمایندگان پارلمان برای تسلیم شدن در برابر خمینی زیر فشار شدیدی قرار دارند. گزارش می‌دهند که گروهی چهل‌نفری از نمایندگان به حمایت از آیت‌الله قصد دارند استعفا دهند.

7- تا اواسط بعد از ظهر، تهران آرام گزارش شده است. در خیابانها نظامیان حضور دارند ولی فعال نیستند. صفهای خرید بنزین کوتاه‌ترند ولی مغازه ها و کارخانجات تقریباً همه بسته‌اند. خانه رئیس قبلی ساواک، نصیری، را آتش زدند. اصفهان آرام است.

8- امنیت آمریکاییان: یکی از هواپیماهای پان‌آمریکن که به تهران نزدیک می‌شد، ظاهراً به علت اشتباه ترافیک هوایی خدمات مرکز کنترل، نزدیک بود با هواپیمای دیگری تصادف نماید.

پان آمریکن امروز تمام پروازهای خود را لغو کرد و امکان دارد تمام عملیاتش در ایران تعطیل گردد. با سه پرواز فرماندهی هوابرد نظامی مسافرانی وارد تهران شدند.

9- سپهبد ربیعی، فرمانده نیروی هوایی ایران، موافقت کرده است تا ترخیص اشخاص غیرنظامی که 72 ساعت به طول می‌انجامد، حذف گردد. سپهبد ربیعی گفت همافران (تکنسین‌های نظامی) کنترل کامل پایگاه هوایی خاتمی را در اصفهان به دست گرفته‌اند و در حال حاضر به امور گمرکی و مهاجرت نظارت می‌نمایند. تاکنون نظم و ترتیب جدید حادثه‌ای دربر نداشته است.

ونس

گزارش وضعیت ایران، شماره 132، 3 فوریه 1979

سند شماره 25 سری3 فوریه 1979 - 14 بهمن 1357 از: وزارت امور خارجه، واشنگتن دی. سی - 030176به: نمایندگیهای دیپلماتیک موضوع: گزارش وضعیت ایران، شماره 132، 3 فوریه 79 1- (سری - تمام متن) 2- سیاسی امنیتی: تا اواخر امشب، ممکن است آیت‌الله خمینی در کنفرانس مطبوعاتی «دولت اسلامی موقت» را به نخست‌وزیری مهدی بازرگان، یکی از حامیان عمده خمینی و متحد جبهه ملی، اعلان نماید. معرفی سایر اعضاء کابینه تا مشورت بازرگان با همکارانش به تأخیر می‌افتد. تصمیم آشکار خمینی بعد از انتشار گزارشاتی است که به موجب آنها، وی هرگونه راه‌حل سازشکارانه و مصالحه‌جویانه را رد کرده است. یکی از این راه‌حلها این بود که

بختیار استعفاء دهد و به عنوان سرپرست همه‌پرسی ملی در مورد تداوم سلطنت باقی بماند.⁽¹⁾2- نگرانی از سرسختی خمینی که ممکن است کشور را دچار برخورد سیاسی بزرگی نماید که سریعاً به جنگ داخلی تبدیل شود روز به روز بالا می‌گیرد. بختیار اخیراً در گزارشات مطبوعاتی خود تلویحاً گفته است که ارتش کسانی را که خمینی در شورای اسلامی منصوب می‌نماید، بازداشت خواهد کرد. تا ساعت 10 شب به وقت تهران، هیچ گزارشی در مورد اعلامیه خمینی دریافت نداشته‌ایم.

امنیت آمریکاییان: برآورد سفارت آمریکا در تهران این است که 8847 تبعه آمریکایی در ایران باقی می مانند تا در موقع لازم ایران را ترک نمایند. اگر پان‌آمریکن عملیات پروازی خود را متوقف ساخت، تلاش می‌کنیم جانشینی از پروازهای فرماندهی هوابرد نظامی برای آن بیابیم. چند لحظه پیش پان‌آمریکن به ما اطلاع داد که تا هفتم فوریه تمام پروازهایش را لغو کرده است. چند شرکت هوایی دیگر پروازهای خود را به تهران متوقف ساخته‌اند. هلی‌کوپتر‌سازی بل گزارش می‌دهد که پایگاه هوایی خاتمی در اصفهان، به روی پروازهای دربستی ویژه کارمندانش کاملاً بسته است. شرکت بل کارمندانش را برای پروازهای آتی با اتوبوس رهسپار تهران می‌سازد. ونس نظریات تهیه‌کننده:

این حادثه دقیقاً پس از تیراندازی تحریک‌آمیزی از طرف کارمندان شرکت بل هلی‌کوپتر اصفهان صورت گرفت، که باعث شد مردم سر به طغیان بردارند و هتلی را که پر از آمریکایی است محاصره کنند و به کنسول آمریکا و کارمند آن شرکت شدیداً توهین نمایند و کارمندی را بازداشت کنند که ما از محل و وضع او هیچ اطلاعی در دست نداریم (گزارشات پراکنده اطلاعاتی به شماره 1669006679). این حادثه جز اینکه جوّ دشمنانه سابق را در اصفهان علیه آمریکاییان تشدید نماید، کار دیگری انجام نمی‌دهد. مانند حادثه قبلی، روزنامه‌های تهران، آن را منتشر ساختند. بنابراین ابداً غیر منطقی نیست که در یکی دو روز آینده، در اصفهان به خانه یک آمریکایی سه راهی یا بمب آتش‌زایی پرتاب گردد. ونس

تحلیل موقعیت

سند شماره 26 سری - غیرقابل رؤیت برای بیگانگان3 فوریه 1979 - 14 بهمن 1357 از: اداره تحقیقات ویژه نیروی هوایی، منطقه 72، تهران به: ستاد فرماندهی اداره تحقیقات ویژه نیروی هوایی، واشنگتن دی. سی موضوع: تحلیل موقعیت 15- (بدون طبقه‌بندی) دستورات ویژه: الف- این گزارشات پراکنده اطلاعاتی نباید خارج

از نیروی هوایی آمریکا پخش گردد. ب- به دلیل حفظ اطلاعات، ارتباطات و فعالیت‌های ویژه کسب خبر، این اطلاعات نباید در اختیار بیگانگان قرار گیرد.

22- (بدون طبقه‌بندی) [الف]- این گزارش حاوی اطلاعات تجزیه و تحلیل نشده می‌باشد. هیچ‌گونه طرح و سیاستی نمی‌بایست به تنهایی بر اساس این گزارش استنتاج و یا اصلاح شود.

ب (سری- غیرقابل رؤیت برای بیگانگان) منبع یکی از مقامات بانفوذ آمریکایی در ایران است که اطلاعات زیر را در گفتگوهایش با مقامات عالی‌رتبه نظامی، سیاسی و مذهبی به دست آورده است:

1- (سری- غیرقابل رؤیت برای بیگانگان) در جناح آیت‌الله خمینی درگیری‌های داخلی آغاز گشته و بین عناصری که در پاریس بوده‌اند و عناصری که در ایران بوده‌اند اختلافاتی وجود دارد که ممکن است تا حدودی در چند و چون برنامه آیت الله تأثیر داشته باشد.

2- (سری- غیرقابل رؤیت برای بیگانگان) منبع برای شاه ایران در این کشور هیچ آینده‌ای نمی‌بیند. ارتش که خود دچار ناآرامیهای داخلی شدیدی است، اساساً به این علت که ممکن است در غیاب پادشاه، نیروهای مسلح مطیع نخست‌وزیر باشند، ممکن است از ولیعهد پشتیبانی نماید و نیز به این دلیل که ممکن است شورای سلطنت مورد قبول سران ارشد نظامی نباشد. منبع نتوانست در مورد امکان بازگشت ولیعهد برای ایفاء نوعی نقش رهبری نظری ارائه دهد.

3- (سری- غیرقابل رؤیت برای بیگانگان) نظامیان ایران برای کاهش کارمندان نظامی آمریکا فشار می‌آورند و اخیراً در سوم فوریه اظهار داشته‌اند که نظامیان ضروری آمریکا نباید از 250 نفر تجاوز نمایند.

4- (سری- غیرقابل رؤیت برای بیگانگان) منبع معتقد است که تعداد نیروهای نظامی آمریکا در ایران بسیار زیاد است و او با مقامات بالای دولت آمریکا برای کاهش آن گفتگو خواهد کرد. منبع شدیداً نگران امنیت آمریکاییان و اموال آنهاست و معتقد است که در آینده نزدیک وضع روشن و حل نخواهد شد.

نظریات تهیه‌کننده: (بدون طبقه‌بندی) با توجه به حساسیت اطلاعات و منبع، ما شدیداً خواستار آن هستیم که اطلاعات بالا با دقت زیاد محدود به دریافت کنندگان نیروی هوایی گردد. علاوه بر آن، رقمی که در بند ب 22 (شماره 3) وجود دارد، تقاضای برخی از مقامات ارشد نظامی ایران است و پیشنهاد رسمی به ما نیست. با وجود این رقم در حد کلی مورد انتظار و پیش‌بینی توان نیروی آمریکا که حضور نظامی‌اش را در ایران کاهش می‌دهد، می‌گنجد.

ما شدیداً خواستار آن هستیم که بند ب 22 (شماره 3) تا آنجا که امکان دارد به بیرون از اداره بازرسی‌های ویژه نیروی هوایی درز نکند. منبع هر روز با بالاترین رهبران دولت آمریکا در تماس است و اطلاعات این گزارش به مقامات مناسب منتقل شده است.

حوادث ضدآمریکایی در تهران و اصفهان

سند شماره 27 فقط برای استفاده اداری شماره گزارش: 79 0074 669 13 فوریه 1979 - 14 بهمن 1357 از: اداره تحقیقات ویژه نیروی هوایی، منطقه 72- تهران- ایران به: ستاد فرماندهی اداره تحقیقات ویژه نیروی هوایی، واشنگتن دی. سی موضوع: حوادث ضدآمریکایی در تهران و اصفهان 16- خلاصه: احتمالاً گلوله‌ای، افسر بازنشسته‌ای را در بیرون و از مرکز هیأت مستشاری نظامی آمریکا مجروح ساخت. زیرنظر گرفتن‌های مشکوک گزارش می‌شود. به محل زندگی کارمندان شرکت هلی‌کوپترسازی بین‌المللی بل سه راهی پرتاب شد. تلفاتی نداشت. کارمند شرکت هلی‌کوپترسازی بل هنوز در اصفهان نگهداری می‌شود.

17- از 17 تا 21 حذف شده است.

22- جزئیات:

الف- این گزارش حاوی اطلاعات تجزیه و تحلیل نشده می‌باشد. هیچ‌گونه طرح و سیاستی نمی بایستی به تنهایی بر اساس این گزارش استنتاج و یا اصلاح شود.

ب- منابع که اعضاء نظامی آمریکا هستند، زیر نظر گرفتن‌های مشکوک، یا فعالیت‌های مظنون در نزدیکی محل سکونتشان را بین سی‌ام ژانویه تا دوم فوریه 79 گزارش می‌دهند.

1- سرهنگ دانیل موسی، رئیس ستاد، بخش ارتش، سلطنت‌آباد، گلستان هشتم، پلاک 43 گزارش می‌دهد که پیکان سفیدی با دو مرد ایرانی نزدیک منطقه مسکونی پارک شده بود.

2- سرهنگ دوم چارلز فیلیپس عضو هیأت مستشاری نظامی ساکن جلفا، کوچه سیمرغ گزارش می‌دهد پیکان سفیدی با سه سرنشین مرد ایرانی منزل مسکونی او را زیرنظر داشتند.

3- گروهبان، دانی ایست، عضو هیأت مستشاری نظامی، ساکن کامرانیه، بن‌بست شریفی گزارش می‌دهد، پاسبان نگهبان خانه‌اش از ساکنان محلی درخواست مبلغ کمی پول می‌کند. همچنین همین منبع خبر می‌دهد که صبح ماشین بدون شماره‌ای با دو نفر پاسبان در خیابانش پارک شده است. به محض اینکه منبع سر کار می‌رود، ماشین منطقه را ترک می‌کند.

ج- منبع خبر نظامی بازنشسته آمریکاست و شرکت لاکهید او را استخدام کرده و اولین بار است که گزارش می‌دهد. وی مطالب زیر را در اختیار ما گذاشت:

در ساعت یک و ربع بعد از ظهر اول فوریه 79، منبع در بیرون از مرکز هیأت مستشاری نظامی آمریکا منتظر تاکسی بود که دید پیکان مدل بالایی به رنگ روشن در ده قدمی او ایستاد و راننده‌اش طپانچه‌ای بیرون آورد و او را نشانه گرفت. منبع فوراً دستهایش را روی صورتش قرار داد و احساس کرد که پشت دست چپش می‌سوزد. می‌گوید نه صدای تیراندازی شنید و نه برقی به چشمش خورد. او معتقد است که طپانچه باید از نوع ساچمه‌ای باشد. زخم پشت دستش را نشان داد که می‌تواند هم ساچمه‌ای و هم گلوله کوچک کالیبری چنین زخمی را

ایجاد کند. منبع در فکر مداوای پزشکی نبود و توضیحی نداد که چرا زودتر موضوع را گزارش نداده است.

د- منبع افسر امنیتی شرکت هلی‌کوپتر‌سازی بین‌المللی بل در اصفهان می‌باشد و به قرار زیر گزارش داد:

در عصر اول فوریه 79 در خیابان تگزاس در جنوب اصفهان به منزل مسکونی پنج تن از کارمندان شرکت هلی‌کوپترسازی بین‌المللی بل دو عدد سه راهی پرتاب شد. یکی از آنها منفجر شد و یکی نشد. در ورودی سوراخ شد و مدتی بعد سه راهی سومی از سوراخ ایجاد شده پرتاب و منفجر شد. کارمندان بل هلی‌کوپتر آسیبی ندیدند و اکنون در هتلی اقامت گزیده‌اند.

ه- منبع کنسول آمریکا در اصفهان است، او اطلاع می‌دهد که محل نگهداری و وضعیت فرد آمریکایی که در 29 ژانویه یک ایرانی را با تیر مجروح ساخته و در حمایت عناصر مذهبی در اصفهان قرار دارد، هنوز معلوم نیست. تقاضای 10000 دلار غرامت توسط فرد مجروح و خانواده‌اش بر پیچیدگی وضع افزوده است. اگر آمریکایی به خاطر پول در بازداشت بماند، آزادی تعدادی از همافران ایرانی دستگیرشده با ترکیبی از هر دو، تا حدودی نامعلوم باقی می‌ماند.

نظریات تهیه کنندگان:

از چند ماه گذشته تاکنون گزارشات مربوط به زیرنظر گرفتن‌های مشکوک به طور قابل‌ملاحظه‌ای افزایش یافته است. دو عاملی که در این افزایش سهیم‌اند عبارتند از:

1- افزایش آگاهی امنیتی جماعت نظامیان آمریکایی 2- افزایش گشت‌زنی مأموران امنیتی ایران در مناطقی که آمریکاییان اقامت دارند. بسیاری از ماشین‌هایی که در ماههای اخیر گزارش شده‌اند، ماشین‌های گشت پلیس بوده‌اند. مثلاً ماشینی که نزدیک منزل ایست، گروهبان ارتش آمریکا دیده شد، نمونه خوبی است. حادثه‌ای که در مقابل درب هیأت مستشاری نظامی اتفاق افتاد، خلاف انتظار نیست زیرا معمولاً تعدادی در این محل منتظر تاکسی هستند. در زمان وقوع حادثه، نگهبانان ارتش شاهنشاهی، دم در ورودی کشیک می‌دادند.

شرکت هلی‌کوپترسازی بین‌المللی بل دارد افراد باقیمانده خود در اصفهان را به منطقه مسکونی در خارج از شهر منتقل می‌سازد و وقتی این نقل مکان کامل گردد، فرصت برای حمله به منازل آمریکایی به مقدار قابل‌ملاحظه‌ای کاهش خواهد یافت.

این واقعه منجر به تیراندازی در اصفهان گردید؛ این تیراندازی تا مرز یک شورش پیش رفت و باعث شد که یک گروه پرجمعیت اقدام به محاصره هتلی نمودند که مملو از اتباع آمریکایی بود. این جماعت شعارهای تندی نسبت به کنسول ایالات متحده و کارمندان شرکت هلی‌کوپترسازی بل سر دادند و از دستگیری کارمند شرکت هلی‌کوپترسازی بل حمایت کردند.

(شایان ذکر است که از آخرین وضعیت این فرد دستگیر شده، از کارمندان شرکت یادشده، اطلاعی در دست نیست.) قدر مسلم این واقعه نیز نشأت گرفته از جوّ ضدآمریکایی حاکم بر شهر اصفهان است و مطمئناً، مانند دیگر وقایع مشابه، اخبار آن در مطبوعات تهران نیز منتشر خواهد شد. در سایه همین جوّ ضدآمریکایی این احتمال متصور است که حتی ظرف 24 الی 48 ساعت آینده بمبهای آتش‌زا و بمبهای دست‌ساز به سمت اتباع آمریکایی پرتاب گردد.

خمینی مصالحه را نمی‌پذیرد. رویارویی امشب صورت خواهد گرفت

سند شماره 28 سری3 فوریه 1979 - 14 بهمن 1358 از: سفارت آمریکا، تهران - 1701به: وزارت امور خارجه، واشنگتن دی. سی - فوری موضوع: خمینی مصالحه را نمی‌پذیرد. رویارویی امشب صورت خواهد گرفت 1- (سری - تمام متن) 2- خلاصه: آیت‌الله خمینی در جلسه فشرده مورخ 2 فوریه دو راه‌حل مصالحه‌آمیز را رد کرده و گفت که در تاریخ 3 فوریه تشکیل دولت «موقت» اسلامی به سرپرستی نخست‌وزیر بازرگان را اعلام خواهد کرد. نهضت آزادی با انجام آخرین تلاش خویش سعی دارد بختیار را متقاعد کند تا سمت وزارت جنگ را بپذیرد و از ارتش نیز بخواهد که به همراهی تن دهد. در این میان اگر یکی از طرفین موضع خود را تعدیل نکند، آینده اسف‌باری در پیش رو خواهد بود. پایان خلاصه.

3- امیرانتظام، مقام برجسته نهضت آزادی در بعدازظهر 3 فوریه خواستار ملاقات فوری با مقام سیاسی استمپل گردید. انتظام در آغاز ملاقات گفت که در تاریخ 2 فوریه طی یک ملاقات دو ساعته با بختیار توانسته است موافقت وی را در رابطه با دو پیشنهاد مصالحه‌گرانه جلب نماید تا بن‌بست کنونی بین دولت ایران و خمینی از میان برداشته شود. طبق یکی از این پیشنهادات بختیار می‌باید به عنوان نخست‌وزیر ابقاء گردیده و فوراً رفراندومی را برگزار کند تا مشخص شود که آیا کشور ایران خواستار سلطنت است یا جمهوری اسلامی. بر اساس راه‌حل دوم بختیار باید از سمت خویش استعفا داده و در حین برگزاری رفراندوم موردنظر تنها به ایفای نقش ناظر بر جریانات اکتفا کند.

4- در ملاقات بعدی که در ساعت 10 شب همان‌روز با خمینی و حامیان مهم وی برگزار شد، مهندس بازرگان به عنوان رهبر نهضت آزادی خواستار پذیرش یکی از این دو راه‌حل پیشنهادی گردید. پس از ملاقاتی طولانی و طاقت‌فرسا (که انتظام نیز در آن حضور داشت) خمینی اعلام نمود که نمی‌تواند هیچ‌یک از آن دو راه را بپذیرد. از آنجا که بختیار توسط شاه به سمت کنونی منصوب شده نمی تواند به عنوان نخست‌وزیر قابل‌قبول واقع شود. دولت ایران باید به همراه شورای نایب‌السلطنه از صحنه کنار شود زیرا «نامشروع و غیرقانونی» می‌باشند. بنابراین تنها راه‌حل موجود اعلام دولت «موقت» اسلامی برای نظارت بر رفراندوم می‌باشد.

تشکیل این دولت در عصر روز 3 فوریه اعلام و بازرگان نخست‌وزیر آن خواهد بود، اعلام اسامی دیگر اعضاء کابینه تا زمان «مشورت» بازرگان با دیگر همکاران خویش به تعویق خواهد افتاد. ارتش نیز چاره‌ای جز همراهی نخواهد داشت.

5- مقام سفارت در عین آرامش به تندی عکس‌العمل نشان داد و یادآور شد که در این صورت یا جنگ داخلی رخ خواهد داد و یا اینکه حداقل ارتش علیه خمینی حرکت می کند. انتظام در پاسخ گفت «درست است اما از دست ما چه کاری برمی‌آید؟» در پاسخ به همین سئوال شخص انتظام اظهار داشت «در این جا تنها خمینی است که می‌تواند تصمیم بگیرد، او می‌داند که حداقل یکی از مشاورانش (یعنی یزدی) خواستار مصالحه است. دیگر رهبران مذهبی حاضر در جلسه سخنرانی مخالف مصاف و درگیری بودند، اما نیروی شخصیت خمینی و «لجاجت صرف» وی در نهایت بر نظریات دیگران غالب گردید. (نظریه: خمینی مهم‌ترین چهره مذهبی حاکم بر نهضت اسلامی است و با وجود مخالفان بسیار، تاکنون هیچ‌یک در برابر وی نایستاده اند.) 6- انتظام سئوال کرد که چه باید کرد. مقام سفارت در پاسخ اظهار داشت که تنها راه‌حل این قضیه ظاهراً در این نهفته است که باید به طریقی خمینی را از ماهیت نیرویی که این حرکت در برابر وی خواهد داد و او را به مصالحه خواهد کشاند، آگاه گردانید. این امکان همیشه وجود دارد که بختیار و ژنرال‌ها به قبول این امر رضایت دهند، ولی مقام سفارت با صراحت به انتظام گفت که این کار نمی‌تواند آغاز خوبی باشد، زیرا استعفای نخست‌وزیر به معنی پایان حیات قانون اساسی و گشوده شدن راه برای اقدام مستقل نظامی خواهد بود. در پاسخ به این سئوال که آیا نهضت آزادی با قره‌باغی رئیس ستاد ملاقات‌های دیگری داشته یا نه، انتظام گفت نهضت آزادی سعی دارد این کار را امروز یا فردا انجام دهد. مقام سفارت گفت اگر امشب قرار به اعلام (دولت موقت اسلامی- م) باشد، برای ملاقات مزبور فردا خیلی دیر است. انتظام گفت که در اواخر بعد از ظهر امروز با بختیار ملاقات خواهد کرد و بین ارتش و بازرگان نیز تماسی برقرار خواهد ساخت. ارتش و نخست‌وزیر تن به همکاری دهند. انتظام قول داد که همگام با پیشرفت اوضاع با ما تماس بیشتری داشته باشد.

7- نظریه و تجزیه و تحلیل: آنچه در بالا گفته شد کاملاً با این پیش‌بینی که سرانجام مصالحه به طرز موفقیت‌آمیزی روی خواهد داد، مغایر است و چنین می نماید که یا مشورتهای خمینی با ملاهای به اصطلاح میانه‌رو نمی‌توانسته است وی را در زمینه ضرورت استفاده از یک راه‌حل مطابق با قانون اساسی متقاعد سازد و یا اینکه صرفاً او حرف و نظر خویش را به کرسی نشانده است (که از شخصیتی چون او بعید نیست). انتظام چنین می‌نمود که توسل بیشتر به خمینی بی‌فایده است. البته یک احتمال هست که از نظر مقام گزارشگر بسیار کم‌اهمیت و ناچیز است و آن این است که انتظام سعی کرده برای پی بردن به عکس‌العمل ما این راه‌حل را با دولت آمریکا در میان بگذارد. اگر چنین بوده باشد، که هیچ، چون او نیز چنین

تصور می‌کند که در صورت اعلام تشکیل دولت جدید ارتش دست به اقداماتی خواهد زد. انتظام از ظاهری افسرده و خسته برخوردار بود. مقام سفارت شدیداً از وی خواست که بررسی کرده و ببیند که آیا اعلام دولت «موقت» اسلامی نمی‌تواند قدری به تأخیر افکنده شود و مذاکرات بیشتری انجام شود. وی پیشنهاد را رد یا قبول نکرد ولی بدبینی و یأس در او هویدا بود. ما نیز در این بدبینی با او شریک هستیم. اگر تشکیل دولت موقت اعلام شود و ارتش با دستگیری اشخاص دخیل در دولت موقت عکس‌العمل نشان دهد، سناریوی خشونت و جنگ داخلی به سرعت تحقق خواهد یافت. در صورتی که بختیار اعلام دولت موقت را نادیده بگیرد، باز هم به احتمالی سناریور درگیری و رویارویی در نتیجه با تلاش دولت موقت اسلامی برای به دست گرفتن کنترل تأسیسات مهم و اعمال قدرت به اوضاع چیره خواهد شد.

سولیوان

سنجابی رهبر مخالفین در مورد وضعیت جاری نظر می دهد

سند شماره 29 محرمانه4 فوریه 1979 - 15 بهمن 1357 از: سفارت آمریکا، تهران - 1748به: وزارت امور خارجه، واشنگتن دی. سی موضوع: سنجابی رهبر مخالفین در مورد وضعیت جاری نظر می دهد 1- (محرمانه- تمام متن) 2- خلاصه: در یک مکالمه زیرکانه سنجابی این عقیده را ابراز نمود که خمینی از ایده یک شورای انقلاب اسلامی یا یک مجمع بزرگ قانون اساسی صرفنظر کرده است. به نظر می‌رسد که او به موضع رقابتی با خمینی بازگشته است، هر چند که این را برای ما آشکار نمی کند. او اظهار داشت جمهوری جدید رئیس جمهوری قوی و پارلمانی مطابق آئین و قاعده (نه شورای اسلامی ویژه) خواهد داشت. پایان خلاصه.

3- در ملاقاتی بنا به درخواست سنجابی در 3 فوریه با کنسول سیاسی، سنجابی نظرات خود را به روشی حفاظت شده در مورد اوضاع جاری ارائه داد. او گفت که فکر می‌کرد خمینی وی را در شورای انقلاب اسلامی‌اش می‌خواسته است. سنجابی هرگز به طور قطعی این دعوت را رد نکرده است. ولی فکر می‌کند احتیاجی به یک شورا نیست. ظاهراً خمینی این مشورت را مورد توجه قرار داده و هیچ‌گونه شورای انقلاب اسلامی را اعلام نخواهد کرد. سنجابی گفت نمی‌داند چه کسی ممکن است در دولت اسلامی که توسط خمینی اعلام خواهد شد، باشد.

4- فروهر در پاریس ملاقات‌های زیادی با خمینی داشت که برخی از آنها تنها و بدون حضور مشاورین بود. خمینی راجع به یک تمایل به دعوت برای نوعی از انجمن قانون اساسی (مجلس مؤسسان) از نمایندگان تمام قسمتهای کشور و تمام حرفه‌ها و مشاغل صحبت کرده بود ولی فروهر مشکلاتی را که در این کار درگیر بودند تشریح نموده بود و فکر می‌کرد که خمینی از این ایده صرفنظر کرده باشد.

5- در اظهارنظر راجع به قانون اساسی سنجابی گفت که فکر می‌کند نزیه که یک وکیل است در پاریس مشغول نوشتن آن است. او از گفته کنسول سیاسی که دوست نزیه اظهار داشته نقش نزیه ثانوی است نه مرکزی مبهوت و ناراحت نشد (متین دفتری، رجوع شود به تهران 1698). وقتی از او سئوال شد که آیا خمینی نوعی از جمهوری را در نظر دارد که رئیس‌جمهور در آن قدرت دارد و یا جمهوری که نخست‌وزیر آن قدرت را در دست دارد، سنجابی گفت او فکر می‌کند که نوعی که رئیس‌جمهور قدرت دارد باشد به عنوان مثال او سیستم ایالات متحده را ذکر کرد. هر چند که کنسول سیاسی راجع به سیستم جمهوری پنجم فرانسه فکر می‌کرد.

6- سنجابی راجع به پارلمان آینده گفت کاملاً مشابه با پارلمان‌های گذشته خواهد بود. در حقیقت او اظهار داشت که پارلمان فعلی خیلی متفاوت از پارلمانهایی که در دوران مصدق به قدرت رسیدند نمی‌باشد. در اولین پارلمان پس از به وجود آمدن جمهوری احتمالاً درصد زیادی ملا انتخاب خواهند شد ولی در غیر این صورت او فکر می‌کرد که انتخابات با گذشته خیلی فرق نخواهد داشت. سنجابی گفت چند ماه قبل در ملاقاتش با خمینی در پاریس به خمینی یادآوری کرده بود که از 1963 تا به حال خمینی درخواست رفتن شاه را نمی‌کرده است و فقط از شاه می‌خواسته که یک پادشاه مطابق با قانون اساسی باشد. این چیزی بود که مصدق نیز می‌خواسته. او همچنین یادآوری نموده بود که رهبران مذهبی دوران قانون اساسی 1907- 1906 خیلی برجسته بودند. این کار تعویض قانون اساسی و بقیه را تماماً غیرقانونی خواندن از طرف خمینی نسبتاً جدید است. (نظریه: سنجابی در مورد عکس‌العمل خمینی ساکت بود.) 7- سنجابی چیزی را که قبلاً به ما گفته بود تصریح نمود که تا آنجایی که به جبهه ملی و خود او مربوط می‌شود، وی همیشه طرفدار عقیده مصدق بوده که یک رژیم سلطنتی از نظر زمینه جغرافیایی و تاریخی برای ایران مناسب‌تر از یک جمهوری است. وقتی سئوال شد، او گفت هنوز این شانس را نداشته که با آیت‌الله صحبت کند. (نظریه: مراجعه شود به زیر) در جواب به سئوالی دیگر او گفت آیت‌الله به نظر می‌رسد که در شرایط مزاجی خوبی باشد که برای مردی در سنی حدود 78 خوب باقی مانده است. او وقتی که کنسول سیاسی گفت وی نیز در سن 74 سالگی خوب باقی مانده است خندید.

8- سنجابی توجه را به محبوبیت ایده جبهه ملی در میان روشنفکران، معلمین و غیره که خیلی ایده یک جمهوری اسلامی را قبول نکرده‌اند، معطوف نمود. او گفت روزی که خمینی وارد شد وی روی شانه بعضی تظاهرکنندگان حمل شد. او در مورد تماس‌هایش با بازرگان و گروه نهضت آزادی مبهم و سربسته بود ولی گفت این (تماسها) ادامه دارند.

9- نظریه: ما اطلاعات نسبتاً خوبی از منبع دیگری داریم که سنجابی در مشورت‌های محرمانه و سری با خمینی و همراه با بازرگان و چند رهبر دیگر از گروه خمینی شرکت داشته

است. او متمایل به فاش نمودن این موضوع برای ما نبود. شاید او اکنون که در محفل داخلی خمینی، هر چند به عنوان یک عضو جدید، قبول شده به نظر می‌آید، هنوز دست به عصا حرکت می‌کند. اگر حقیقتاً این دلیل رفتار زیرکانه او با ما باشد می‌توان چنین نتیجه گرفت که عقاید او درباره شکل نهادهایی که در جمهوری جدید اسلامی به وجود می‌آید نسبتاً قابل استناد است. در عین حال او به روشنی می‌خواهد بازی جداگانه‌ای با سفارت داشته باشد و تأکید او بر ترجیح سلطنت مشروطه نسبت به جمهوری یکی از شواهد آن است.

سولیوان

گزارش وضعیت ایران، شماره 133، 4 فوریه 1979

سند شماره 30 سری4 فوریه 1979 - 15 بهمن 1357 از: وزارت امور خارجه، واشنگتن دی. سی - 30222به: نمایندگیهای دیپلماتیک موضوع: گزارش وضعیت ایران، شماره 133، 4 فوریه 79، همه نمایندگیهای سیاسی در آسیای نزدیک و جنوب آسیا، اقدام فوری به عمل آورند 1- (سری- تمام متن) 2- سیاسی- امنیتی: امروز خیابانهای تهران، بار دیگر مملو از تظاهرکنندگان ولی بدون اعمال خشونت بود. به‌ویژه برای جلب توجه خبرنگاران خارجی در مقابل هتل اینترکنتینانتال تظاهراتی برپا شد.

3- بختیار، نخست‌وزیر، در مصاحبه با خبرگزاری فرانسه لحن تندی داشت. او گفت که اجازه نمی‌دهد خمینی دولت موقتی تشکیل دهد و با پافشاری خمینی وی هرگز استعفا نخواهد داد. تظاهرات آرام قابل تحمل است، در غیر این صورت به نظامیان دستور داده شده به روی تظاهرکنندگانی که مسلح‌اند و یا کوکتل مولوتف دارند، آتش بگشایند. اگر بخواهند دست به جنگ مسلحانه شهری بزنند، دستور می‌دهد تمام سران مخالفان را بازداشت نمایند. بختیار اظهار داشت که دولت وی اهداف و مقاصد مخالفان و برنامه خمینی را به جز برقراری جمهوری اسلامی که آن را شکل دیگری از استبداد و خودکامگی می‌داند، پیاده و تأمین خواهد ساخت.

4- آیت‌الله منتظری یکی از نزدیک‌ترین رهبران مذهبی به خمینی از ارتش خواست حقوق‌های گزاف مستشاران آمریکایی را که در میان افراد نظامی ارزشهای غیراسلامی را رسوخ می‌دهند و مجبور می‌سازند تا ارتش از افسران فاسد متابعت نمایند، نپردازد.

5- به رغم این سخن تند، مذاکرات فعالی در حال انجام است. در تهران خوش‌بینی‌هایی هست که راه‌حل صلح‌آمیز، از طریق مذاکره، قابل حصول است. دیرکرد خمینی در معرفی دولت موقتش نشانه مثبتی است که وی راه‌حل صلح‌آمیز خروج از بحران را ترجیح می‌دهد. با وجود این معلوم است که خمینی با در دست داشتن سرنخ اعتصابات و تظاهرات و با

اظهارنظرهای فراوان و تند خود می‌تواند فشار زیادی را وارد نماید.

6- شایعاتی رواج دارد که استعفاء نمایندگان مجلس بیشتر از حد انتظار است. شهردار تهران استعفای خود را تقدیم خمینی کرد. او بعد از ظهر به دفترکارش بازگشت و دولت به او دستور داد چون مظنون به فساد است از کشور خارج نشود. دولت دو تن از وزراء سابق، نهاوندی و مجیدی را دستگیر کرده است. هیچکدام چهره‌های محبوب نیستند ولی معمولاً بویژه در زمینه فساد در میان مقامات دولتی، هیچکدام بدنام نبوده اند.

7- امنیت آمریکاییان: اطلاع داریم که فردا یک هواپیمای -5 C و سه یا چهار هواپیمای C141S که هرکدام ظرفیت هفتاد مسافر را دارند، فردا به تهران وارد و از آن خارج خواهند شد. امروز 268 آمریکایی با پروازهای فرماندهی هوابرد نظامی ایران را ترک کردند.

کریستوفر

تیراندازی آمریکایی دیگری در اصفهان

سند شماره 31 بدون طبقه‌بندی - فقط برای استفاده اداری شماره گزارش: 79 0076 669 14 فوریه 1979 - 15 بهمن 1357 از: اداره تحقیقات ویژه نیروی هوایی، منطقه 72، تهران، ایران به: ستاد فرماندهی اداره تحقیقات ویژه نیروی هوایی، واشنگتن دی. سی موضوع: تیراندازی آمریکایی دیگری در اصفهان 16- خلاصه: آمریکایی مستی متهم است چند تیر به اتوبوس حامل کارگران ایرانی شلیک کرده است. کسی مجروح نشده است.

17- از 17 تا 21 حذف شده است.

22- جزئیات:

الف- این گزارش حاوی اطلاعات تجزیه و تحلیل نشده می‌باشد. هیچ‌گونه طرح و سیاستی نمی‌بایست به تنهایی بر اساس این گزارش استنتاج و یا اصلاح شود.

ب- منابع اطلاعاتی متعاقب حوادث مربوط به حادثه شب سوم فوریه 79 در اصفهان، مطالبی را گرد آورده‌اند:

1- مک گافی منبع ما اطلاع داد که در حدود ساعت 5/6 شب سوم فوریه، آیت‌الله خادمی از طریق تلفن با او تماس گرفت و گفت یک آمریکایی که با پیکان سفیدی به شماره 35244 اصفهان رانندگی می‌کرده، موازی مینی‌بوس حامل کارگران ایرانی قرار می‌گیرد و با اسلحه اش چندین تیر به اتوبوس شلیک می کند. به کسی آسیب نمی‌رسد ولی چند شیشه اتوبوس خرد می‌شود. آیت‌الله خادمی تذکر داد که در صورت ادامه چنین حوادثی امکان دارد حمام خون به راه افتد. (منبع مک گافی) 2- منبع ما، با ماشینی به دو منطقه آمریکایی‌نشین خارج از شهر اصفهان سر می‌زند و

متعاقباً می‌بیند ماشینی به مشخصات یاد شده در شاهین‌شهر است، که کارمندان شرکت بین‌المللی هلی‌کوپترسازی بل از آن استفاده می کنند.

3- هندریکس، منبع ما، اطلاع داد که ماشین مذکور به یکی از کارمندان شرکت بل هلی‌کوپتر تعلق دارد و در شاهین‌شهر زندگی می‌کند. تحقیقات بعدی معلوم ساخت که صاحب آن مرد بسیار تنومند مستی بوده و در خانه‌اش دو مرد تنومند مست دیگر و دو سگ بزرگ به سر می‌برند. منبع اشخاصی را می‌گمارد تا آن خانه را زیرنظر بگیرند و خود تصمیم می‌گیرد صبح روز چهارم ژانویه، موقعی که برخوردشان کمتر خصمانه باشد، به ملاقاتشان برود.

نظریات سازمان تهیه‌کننده: این حادثه در پی حادثه تحریک‌کننده دیگری توسط یکی از کارکنان شرکت هلی‌کوپترسازی بل، انجام می‌شود که پس از آن حمله‌ای به اطراف هتل پر از آمریکاییان صورت گرفت، اعتراضات شدیدی به کنسول ایالات متحده و کارکنان شرکت هلی‌کوپترسازی بل شد و منجر به بازداشت عضو این شرکت شد که موقعیت و عمل آن نامعلوم است. (1669006679 IIR ) مطبوعات تهران گزارش کردند که مانند حادثه قبل، انتظار می‌رود این حادثه، فضای ضدآمریکایی را در اصفهان تشدید کند.

غیرمنتظره نخواهد بود، اگر در 24 تا 48 ساعت آینده حملاتی با بمب‌های آتش‌زا و کوکتل‌مولوتف به محل اقامت آمریکاییان در اصفهان صورت گیرد.

گزارش سیاسی - امنیتی 4 فوریه 1979

سند شماره 32 محرمانه4 فوریه 1979 - 15 بهمن 1357 از: سفارت آمریکا، تهران - 1749به: وزارت امور خارجه، واشنگتن دی. سی موضوع: گزارش سیاسی - امنیتی 4 فوریه 79 1- (محرمانه - تمام متن) 2- خلاصه: عوامل درگیری‌ها هنوز وجود دارند. خیابانها آرام هستند. حزب توده دعوت به جنگ مسلحانه نموده است. شهردار تهران در ملاقات با خمینی استعفا داده است. بختیار با نمایندگان مجلس تماس گرفته تا خواسته خود مبنی بر بازماندن ادارات را حفظ کنند. بنی‌صدر به عنوان سخنگوی اقتصادی خمینی مطرح می‌شود. اعتراضات نشسته نسبت به دستگیری همافرهای ناراضی سازمان جدید تروریستی. پایان خلاصه.

3- ایران دیروز و امروز صبح را در آرامش گذراند. تنها گزارش ما در مورد اعمال خشونت، تهاجم نیروهای ارتش به یک تعاونی اسلامی در بندرعباس بوده است، برابر این گزارش نیز هیچگونه جراحاتی به پرسنل وارد نشده است. روز گذشته تظاهرات نشسته‌ای در مقابل کاخ دادگستری انجام شد. خانواده و طرفداران همافران دستگیر شده نیروی هوایی خواستار آزادی آنان گردیدند. یکی از فعالان حقوق بشر «متین دفتری» برای آنها صحبت نمود

و قول داد که قانون وکلای ایران از همافران متهم دفاع خواهد نمود. فرماندار با اشاره به رفتار خوب مردمی که از خمینی استقبال کردند مدت زمان انجام تظاهرات را افزایش داد.

4- وضعیت سیاسی، هنوز کلیه عوامل درگیری را فراهم می‌آورد. بعد از کنفرانس خبری دیروز خمینی، آیت‌الله منتظری مستقیماً اعلامیه‌ای خطاب به ارتشیان ایران منتشر نموده، آنها را تشویق نموده که مستشاران نظامی آمریکایی را طرد نمایند، زیرا آنها کسانی هستند که: «فرهنگ شاهنشاهی ضداسلامی را به وجود آورده و شما را به طور کورکورانه تحت فرماندهی افسران خدانشناس و فاسد قرار دادند. آیا نمی‌دانید این به اصطلاح مستشاران، حقوقی برابر یک میلیون ریال دریافت می‌کنند در حالیکه شما باید با درآمد ناچیزی زندگی کنید؟» او از آنها دعوت نمود: «برادران ارتشی به نهضت بپیوندید و به عنوان سلاح مقدس در خدمت اسلام درآیید.» او همچنین اشاره نمود که مستشاران نظامی آمریکایی به قدری وحشت‌زده شده‌اند که می‌ترسند از خانه‌های خود خارج شوند. دیروز نخست‌وزیر بختیار نظریه مشخص خود را در مصاحبه‌ای با خبرنگار فرانسوی اعلام نمود. او گفت به خمینی اجازه نخواهد داد دولت موقت تشکیل دهد. «اگر او از مرحله حرف به عمل پا بگذارد مشکلاتی به وجود خواهد آمد». تظاهرکنندگان آزادند که هر روز راهپیمایی نمایند. به نیروهای ارتشی دستور داده است تیراندازی نکنند. «ولی اگر آنها با اسلحه و کوکتل مولوتف رژه بروند ما به روی آنها آتش خواهیم گشود و آقای خمینی مسئولیت آن را به عهده خواهد داشت. اگر آنها جنگ داخلی اعلام کنند و دست به اسلحه ببرند، من آنها را دستگیر و در صورت لزوم تیرباران خواهم کرد.» او با عصبانیت عجیبی اظهار داشت اگر خمینی بخواهد در شهر مقدس قم حکومت اسلامی برقرار سازد، جالب توجه خواهد بود «ما نیز واتیکان کوچک خود را خواهیم داشت». وی تسلیم نخواهد شد و اگر خمینی مجدداً خواستار استعفای بختیار بشود جواب او شدید خواهد بود. (روزنامه فرانسه زبان این قسمت از مصاحبه را حذف نموده است.) بختیار گفت من همه درخواست‌های آیت‌الله را، به استثناء برقراری جمهوری اسلامی، انجام داده‌ام، زیرا چنین حکومتی، یک دیدگاه موهومی است.

«اگر کسی به تجربیات گذشته مراجعه کند مشمئز خواهد شد. وی نه وحدت سیاسی را قبول دارد و نه دموکراسی را. او می‌خواهد روحانیت قوانین را وضع نماید و این آغاز و پایان اوست.» (نظریه: مذاکرات بین دو اردوگاه ادامه دارد، ولی این بدین معنی نیست که نظریات سرسختانه‌ای که توسط خمینی و بختیار ارائه شده به طور صادقانه‌ای حفظ شده‌اند. بختیار با لحن منصفانه قابل‌توجهی می‌گوید اگر اجازه دهد خمینی به قدرت برسد، امید به یک رژیم آزاد و دارای مجلس از بین خواهد رفت. از سوی دیگر، واقعاً این احتمال وجود دارد که خمینی دولت موقت خود را به سادگی اعلام نماید و حساب نماید که ارتش یا کنار خواهد کشید و یا اگر بخواهد مداخله نماید از هم پاشیده خواهد شد.

5- دیروز بختیار با 100 نفر از نمایندگان مجلس ملاقات نمود تا آنها را مصمم نماید که

علیرغم تهدید به مرگ، در محل کار خود باقی بمانند. برابر گزارشات وی به آنها گفته است که شواهدی در دست دارد که کمونیست ها برنامه‌ریزی نموده‌اند تا ناآرامی‌های مسلحانه ایجاد نمایند. او از آنها درخواست نمود تا وی را برای گذراندن بحران کمک نمایند. کل تعداد استعفاها تاکنون در حد 32 نفر است که نگران کننده نیست. اما برابر شایعات منعکس شده در جراید حدود 40 نفر دیگر استعفا خواهند داد. ما همچنین از طریق دربار شاهنشاهی مطلع شدیم که علی‌آبادی عضو شورای نیابت در واقع استعفاء نداده است. علاوه بر این جواد شهرستانی شهردار تهران دیروز به هنگام ملاقات با آیت‌الله خمینی کتباً استعفای خود را به ایشان ارائه نموده است. در عین حال امروز، به محل کار خود بازگشته است. تصور می‌شود انتصاب مجدد وی توسط آیت‌الله صورت گرفته است. دولت امروز بعد از ظهر اعلام نمود که شهرستانی به علت فعالیتهای فسادانگیز خود (بخصوص در زمان تصدی وزارت راه) از کشور ممنوع‌الخروج شده است. به شورای شهر دستور داده شده که شهردار دیگری انتخاب نمایند.

6- دو نفر از مقامات عالیرتبه سیستم مخابرات راه دور از شرکت ارتباط بی‌سیم ایران توسط مقامات حکومت نظامی دستگیر شده اند. برابر گزارشات ادریسی، مدیرکل و فرخندار معاون مدیرکل، درگیر مذاکرات غیررسمی بر علیه خواسته‌های دولت هستند. ولی مقامات حکومت اتهامی به آنها وارد نکرده‌اند و حتی دستگیری آنها را تأیید ننموده‌اند.

7- حزب توده با صدور اعلامیه شدیداللحنی در خارج از پاریس دعوت به «مبارزه مسلحانه» بر علیه رژیم نموده است. تنها اعتصاب غذا کافی نیست. به «تهاجمات مسلحانه، با اشغال یگانهای نظامی و پایگاههای مهم دشمن، باید ماشین نظامی دشمن را از کار بیاندازید». در همین حال روز گذشته محمدجواد خاتمی یکی از اعضای چپگراهای کمیته کارگران صنعت نفت در اعتراض به «جو نامساعد در اهواز و اخلال در مسئولیت‌های رسمی نمایندگان کارگران اعتصابی صنعت نفت توسط نمایندگان آیت‌الله خمینی به ریاست بازرگان» استعفا داده است. این اولین درگیری علنی بین چپی‌ها- اسلامی‌ها در اجتماع است که در بین کارگران مناطق نفتی بروز کرده است. این مورد قبلاً توسط سفارت و سایر ناظرین پیش‌بینی شده بود.

8- اگر کارگران گمرک کالاهای وارداتی را ترخیص نکنند، کشور با کمبود بعضی مواد دارویی مواجه خواهد شد. در حالیکه قرار است داروها مانند سایر اقلام ضروری ترخیص شوند. به نظر می‌رسد بعضی اقلام مانند «باند» در این استثناء منظور نشده اند. در اقداماتی مشابه کمیته نظارت عالی بر اعتصابات، خمینی دیروز به کارگران اسکله ها دستور داد که به منظور جلوگیری از ضررهای جبران‌ناپذیر به کشور اعتصاب خود را پایان دهند. این تصمیم‌گیری به این علت اتخاذ شد که متوجه شدند این‌گونه کالاها پس از دو ماه در بنادر غیرایرانی حراج خواهند شد. کمیته نظارت عالی بر اعتصابات همچنین به اعتصابیون گمرک دستور داد که فرآورده‌های کشاورزان، به خصوص گندم را ترخیص نمایند و بویژه به مأمورین دستور داده‌اند که حدود 1000 کامیون را که در مرز ترکیه معطل شده‌اند ترخیص نمایند. برای ما مشخص

نیست که آیا این دستورات توسط اعتصابیون انجام می‌شود یا نه.

9- ظاهراً ابوالحسن بنی‌صدر به عنوان سخنگوی اقتصادی خمینی مطرح شده است. برنامه او برای ملی کردن بانکها، تأکید بر صنایع پتروشیمی، لغو وامهای خارجی، مالیات‌های سنگین بر قطعات یدکی وارداتی، و خط‌مشی‌های دیگر در آخرین مصاحبه با مجله فرانسوی مطرح شده است که با نظریات ناموافق سردبیر آن به دست ما رسیده است. امروز بنی‌صدر در گردهمایی دانشگاه صنعتی سخنرانی خواهد نمود.

10- یک گروه تئوریسین جدید که خود را «چریک‌های فدایی قانون اساسی ایران» نامیده‌اند، در اعلامیه‌ای که دیروز منتشر شده اعدام نموده‌اند کسانی را که از «مسکو حقوق می‌گیرند» اعلام خواهند کرد. اولین شخص مورد نظر آنها کریم سنجابی است. آمریکا با ادعای اینکه 15000 نفر عضو در ایران و خیلی بیش از آن در خارج دارند اعلام کردند با هرگونه دیکتاتوری خواهند جنگید حتی اگر این دیکتاتوری از دولت بختیار باشد. در مورد جمهوری اسلامی نیز اشخاص با خمینی طرف مشورت هستند که در جهت منافع بازار فعالیت کرده و از مسکو دستور می‌گیرند. این گروه با بیش از 15000 نفر عضو تاکنون تهدیدات خود را عملی نکرده است.

11- رادیو ایران دیشب خبر دستگیری دو نفر از وزرای سابق: هوشنگ نهاوندی (وزیر علوم و آموزش عالی) و عبدالمجید مجیدی (سازمان برنامه و بودجه) را اعلام نمود. آنها متهم به سوءاستفاده از قدرت و فساد شده‌اند.

12- حدود ظهر امروز کارمند سفارت شاهد برگزاری تظاهرات حدود 300 نفری علیه بختیار در مقابل هتل اینترنشنال (که به طور معمول محل اقامت خبرنگاران خارجی است) بود.

13- کنسولگری تبریز گزارش می دهد زد و خوردهایی بین گروه‌های مسلمان و چپگرا در نزدیکی دانشگاه روی داده است. مقامات مسئول از قبل اطلاعیه‌هایی درمورد این درگیری‌ها دریافت کرده‌اند و انتظار وضع بدتری را نسبت به آنچه که عملاً روی داد، داشتند. کنسول گزارش می دهد که مارکسیست ها به طور روزافزونی احساس می‌کنند که کنار گذاشته شده هستند، و سرخوردگی آنها احتمالاً مشکلات بیشتری در آینده به وجود خواهد آورد.

سولیوان

فعالیتهای ضدآمریکایی

سند شماره 33 استفاده محدود اداری4 فوریه 1979 - 15 بهمن 1357 از: دفتر تحقیقات ویژه نیروی هوایی، ناحیه 72 - تهران به: ستاد فرماندهی تحقیقات ویژه نیروی هوایی، واشنگتن دی. سی موضوع: فعالیتهای ضدآمریکایی 16- خلاصه اقدامات: منزل یکی از اعضاء ارتش ایالات متحده در تهران که خالی از سکنه

بوده مورد اصابت بمب آتش‌زا واقع شده و خسارت جزئی دیده است؛ دزدی در منزل پرسنل خدماتی؛ مخالفان در جراید محلی به مستشاران نظامی آمریکا حمله می کنند.

17- از 17 تا 21 حذف شده است.

22- جزییات:

الف- این گزارش شامل اخبار خام است.

طرح‌ها و یا سیاست ها نبایستی تنها بر اساس این گزارش تهیه شوند یا تغییر یابند.

ب- منبع که یک عضو نظامی است که به قسمت نیروی دریایی ایالات متحده، تهران- ایران مأمور شده است، اظهار داشته که در خانه شماره 3، خیابان بهارستان اول، در شمال تهران زندگی می کند. منبع به تنهایی در این خانه سکنی دارد، زیرا خانواده وی به منطقه مطمئن دیگری نقل مکان نموده اند. منبع روز 3 فوریه 1979 از ساعت 1530 الی 2145 در منزل حضور نداشته است. در این مدت شخص (یا اشخاص) ناشناس با شکستن پنجره وارد خانه شده اند. منبع متوجه شده که یک قالی به بهای 5/112 تا 150 دلار آمریکایی از منزل وی ربوده شده است.

(تاریخ حادثه 3 فوریه 79 - تاریخ و محل حادثه 3 فوریه 79، تهران ارزیابی 2-B) منبع: استوار پاتریک. سی. ناش. با جیمی. ال. استود. قسمت 72) ج- منبع یک عضو ارتش ایالات متحده است و اطلاعات زیر را گزارش نموده است: (1) او در خانه شماره 53 خیابان کیوان، در شمال شرقی تهران زندگی می کند ولی حدود سه هفته است که با چند نفر از دوستانش به محل دیگری رفته‌اند. او تقریباً یک روز در میان به منزل خود سرکشی می کند. در تاریخ دوم فوریه او متوجه می‌شود که شخصی چهار سنگ به شیشه پنجره جلوی خانه وی زده است، خسارت دیگری جز شکسته شدن شیشه پنجره به منزل وارد نیامده است.

در 4 فوریه متوجه می‌شود که دو کوکتل مولوتف و یک سنگ به داخل منزل وی پرتاب شده است. یک بمب آتش‌زا و یک سنگ از پنجره به داخل اطاق نشیمن پرتاب شده است. آتش‌سوزی ناشی از آن خسارت کمی به وجود آورده است. دومین کوکتل مولوتف تقریباً در نزدیکی درب ورودی فرود آمده منفجر شده و پرده جلوی درب را سوزانده است.

(2) منبع از اواسط سپتامبر 78 در این منزل اقامت داشته است و قبلاً با حادثه ضدآمریکایی مواجه نشده است.

(تاریخ 2 فوریه 79 و 4فوریه 79 با تاریخ و محل حادثه، 4 فوریه 79، ارزیابی 2-F منبع: لاری ای دوج - بیمارستان نظامی ایالات متحده؛ سولیوان) د- منبع: از شاهد، از دفتر تحقیقات ویژه نیروی هوایی در مورد حوادث فوق می‌باشد.

(1) منزل مورد نظر، یک ویلای یک طبقه است که با دیواری به ارتفاع حدود هشت پا محصور شده است.

به هر حال، دیوار حدود 2 تا 3 پا از سطح زمین بالاتر است و بدین ترتیب به هر کسی این امکان را می‌دهد که روی قسمت کم ارتفاع بایستد و به قسمت مرتفع‌تر برسد. مهاجمان با استفاده از چنین موقعیتی به راحتی می‌توانستند گلوله های خود را به داخل پنجره اطاق که حدود 10 تا 25 پا تا دیوار فاصله دارد، پرتاب نمایند.

(2) هر دو کوکتل مولوتف ها با شیشه آبجو ساخته شده بودند که محتوی نفت و حداقل یکی از آنها دارای طناب بوده است. گزارش خسارتی که توسط منبع ارائه شده در اصول صحیح بوده است، بطری آتش‌زایی که وارد منزل شده نزدیک کرکره های «ونیزی» روی کف اطاق افتاده و سپس آتش گرفته، قسمتی از پرده نایلونی را سوزانده و به کف اتاق خساراتی وارد کرده و قسمت کوچکی از قالیچه‌اش که در نزدیکی آن بوده را سوزانده است. دومی وارد خانه نشده بلکه در فاصله حدود یک پا از درب جلویی خانه افتاده است. کلیه دیوارهای اطراف خانه مجاور خیابان با شعارهای ضد شاه و طرفداری از خمینی پوشیده شده‌اند. هیچ شعاری با طبیعت ضدآمریکایی بر دیوارها نوشته نشده بود.

تاریخ اطلاع 4 فوریه 79، تاریخ و محل حادثه 4 فوریه 79، تهران، ارزیابی 9-A منبع: مشاهدات دفتر تحقیقات ویژه نیروی هوایی؛ سولیوان و یاشوها را، قسمت 72) ه- منبع انگلیسی زبان نشریه کیهان اینترنشنال مورخ 4 فوریه است که در مورد مذاکرات آیت‌الله حسینعلی منتظری با پرسنل نیروهای مسلح ایران گزارش زیر را منتشر نموده است:

او گفته است که مستشاران ایالات متحده در ایران «آیا آنها سعی نکرده‌اند که در فرهنگ ضداسلامی شاهنشاهی، خدانشناسی قرار دهند؟ آیا نمی‌دانید که این به اصطلاح مشاورین حقوقی، حقوقی معادل یک میلیون ریال دریافت می کنند در حالیکه شما باید با حقوق ناچیزی زندگی کنید؟ اکنون مردم ما انتظار دارند که برادران نظامی آنها، به آنها بپیوندند و به صورت یک سلاح مقدس در خدمت به اسلام قرار گیرند.» تاریخ حادثه 3 فوریه 79؛ تاریخ و محل کسب خبر 4 فوریه 79، ارزیابی: وقایع منبع کیهان اینترنشنال به سولیوان) نظریات تهیه‌کننده: منطقه بخصوص که منزل دوج در آن واقع شده، منطقه‌ای است که قبلاً نیز حوادث ضدآمریکایی در آن اتفاق افتاده است، از جمله آتش زدن، و ارسال نامه‌های تهدیدآمیز، این اولین حادثه بمب‌اندازی در تهران پس از گذشت زمان زیادی بوده است و احتمالاً خالی از سکنه بودن منزل مزبور در آن تأثیر داشته است. بسیاری از پرسنل نظامی ایالات متحده در تهران نباید به دلایل امنیتی با یکدیگر حرکت کنند و به هر حال، این مسئله به طور بالقوه، دزدی و تهاجم فیزیکی به منازل خالی آنها را، بیشتر می‌کند.

رهبران مذهبی برای تضعیف ارتش از داخل آن فعالیتهای گسترده‌ای به عمل آورده اند. با توجه به گزارشات اخیر در مورد فعالیت‌های خرابکاری توسط عوامل نظامی و قرارهای متعدد، گروه‌های مخالف در این جهت به موفقیت‌هایی دست یافته اند.

ایران، گزارش اوضاع پولی تا 5 فوریه

سند شماره 34 محرمانه5 فوریه 1979 - 16 بهمن 1357 از: سفارت آمریکا، تهران - 1803به: وزارت امور خارجه، واشنگتن دی. سی - فوری موضوع: ایران، گزارش اوضاع پولی تا 5 فوریه 1- (محرمانه) خلاصه: هیأت اعزامی وزارت اقتصاد و دارایی ایران به بانکهای خارجی به سرپرستی اشرفی معاون این وزارتخانه در حال عزیمت است. ظاهراً به دلیل اوضاع سیاسی هیچ تلاشی در جهت مشخص نمودن تعهدات بانک مرکزی به عمل نخواهد آمد. قوانین انجمن بانکداران در مورد خارج نمودن پول در مطبوعات درج شده است. بانکها بر مبنای تصمیم کمیته هماهنگی اعتصابات خمینی از امروز برنامه هفته‌ای سه روز کار خود را از سر گرفتند. کمبود ریال و ارزهای خارجی همچنان سیستم را فلج کرده است. یکی از شعب بانک عمران گزارش می‌دهد که پدیده درماندن در مقابل درخواست‌های خروج در این بانکهای خارجی از جمع سندیکای وام‌دهندگان خود را تجربه می‌کند. بانک آمریکا هنوز هم یکی از کارمندان آمریکایی خود را در اینجا نگهداشته است و سیتی بانک 6 کارمند ایرانی دارد. سایر دفاتر نمایندگی کاملاً بسته هستند. پایان خلاصه.

2- (محرمانه) دکتر جمشید اشرفی معاون وزارت اقتصاد و دارایی در اعتبارات و سرمایه‌گذاریهای بین‌المللی در هشتم فوریه همراه با یک هیأت حسن‌نیت عازم بانکهای خارجی خواهد شد. وی در طول مسافرت دو یا سه هفته‌ای خود به فرانکفورت، بن، پاریس، لندن، نیویورک و احتمالاً واشنگتن خواهد رفت. تفاهم به عمل آمده با مخالفین به وی اجازه می‌دهد که فقط «حسن‌نیت دولت ایران» را عرضه نماید و هیچ قولی ندهد. وی البته می‌تواند توضیح دهد که دولت ایران ذخایر ارزی خارجی به قدر کافی دارد تا تعهدات قبلی (سررسیده)، بعدی خود را عملی نماید و اینکه پس افت بدهی‌ها به دلیل بروز اعتصابات در سیستم بانکداری و ارتباطات راه دور پیش آمده است. بازدید وی از نیویورک شامل مراجعه به دفتر تابعه وزارت اقتصاد و دارایی یعنی یک شرکت سرمایه‌گذاری که توسط سیروس انصاری برادر انصاری وزیر سابق اداره می‌شود خواهد بود. جهت اطلاع شما، عزیمت اشرفی تا زمانی که توانست از وزارت دادگستری مجوز سفر بگیرد به تعویق افتاده بود. وی از افراد غیرمشهور لیستی بود از اشخاصی که در اکتبر- نوامبر گذشته پول از ایران خارج کرده بودند. وی در یک لحظه بی‌دقتی خود نزد کارمند سفارت تأیید کرد که 5 میلیون دلار منتقل کرده است اما در تحقیقات به عمل آمده توسط وزارت دادگستری وی از اتهامات وارده حتی در مورد انتقال پول مبرا شناخته شد. اشرفی در رابطه با سرمایه‌گذاریهای خارجی وزارت اقتصاد و دارایی به طور محرمانه به کارمند سفارت گفت علیرغم اینکه در حوزه مسئولیتهای وی می‌باشد مدتی است در مورد وضعیت این نوع عملکرد وزارتخانه هیچ مطلبی نشنیده است.

3- تلاشها و تمایلات در جهت ایجاد راه چاره‌ای در مورد راکد ماندن مبادلات ارز

خارجی دولت توسط اعتصابیون بانک مرکزی به نحوی که پرداخت‌های ضروری تعهدات خارجی ایران را تأمین نماید به دلیل واقعیت‌های سیاسی ایران با شکست مواجه شده است. پتانسیل تهدید اشخاصی که در عملیات پرداخت بدهی‌های خارجی بانک مرکزی مشارکت نمایند به مذاکره بین دولت ایران (مهری سامی و پیراسته وزیر اقتصاد و دارایی) با کمیته هماهنگی اعتصابات خمینی به رهبری سحابی منجر شده است. ظاهراً این عقیده اگر چه به طور بی‌ضرر مطرح شده است ولی مانع از اجرای آن شده‌اند و پرداخت‌های خارجی ناچاراً تا ایجاد راه‌حلی برای شرایط سیاسی متوقف خواهند بود. ما تأیید نموده‌ایم که شورای وزیران معمارزاده را در 31 ژانویه به عنوان مدیرکل بانک مرکزی منصوب کرده است ولی وی تاکنون نامه انتصاب خود را بررسی نکرده است.

4- قوانین حاکم بر خارج نمودن سرمایه ها از بانک که توسط انجمن بانکداران ایران پذیرفته شده و در تلگرام مرجع گزارش گردید (تقریباً به طور کامل) در مطبوعات امروز منتشر شد. خارج کردن سپرده‌های مطالبه‌ای تا حد منابع بانک مجاز شمرده می‌شود. در مورد حسابهای پس‌انداز شخص می‌تواند تا 20 درصد سرمایه خود یا تا 1000000 ریال در ماه برداشت نماید اما نه بیش از یک میلیون ریال در ماه. (مثلاً می‌توان ماهانه 100000 ریال را از موجودی 150000 برداشت نمود ولی نمی‌توان بیش از ماهی یک میلیون ریال از موجودی 15 میلیون ریالی برداشت نمود) کمبود ریال کارایی چنین قوانینی را محدود خواهد نمود و ظهور اخیر بانک‌زنی (سه مورد در هفته گذشته) به خصوص با در نظر گرفتن اخراج پرسنل محافظ از بسیاری از شعب بانک‌های ایرانی بانکها را نسبت به نگهداری پول نقد زیاد بی‌میل کرده است.

5- امروز بانک‌های تجارت باز بودند که منعکس کننده تصمیم کمیته هماهنگی اعتصابات و بی‌اعتبار نمودن درخواست برای اعتصاب تا روز 7 فوریه می‌باشد. با توجه به پیش‌بینی ها به خصوص کمبود ریال و ارز خارجی بانکها باید با حداقل خدمات خود در روزهای شنبه، دوشنبه و چهارشنبه باز باشند. امروز شاهد فعالیت دلالهای ارز خارجی در سطحی بیشتر از هفته‌های اخیر بودیم ولی اکثر آنها در بیرون از ماشین‌های خود و با همراه داشتن محافظ شخصی فعالیت می کنند. بازار «خاکستری» نرخ تبدیل ریال و دلار بیش از گذشته ضعیف شده و نرخ فعلی 88 ریال برای خرید و 91-90 ریال برای فروش است.

6- بانکهای عمران حتی در سطح بانکهای مخصوص سپرده‌های تجاری کار نمی‌کنند ولی بانک توسعه و سرمایه‌گذاری ایران مستثنی می‌باشد. بانک توسعه و سرمایه‌گذاری ایران که ترتیب آخرین قرضه سندیکای بانکداران را داده بود (60 میلیون دلار) با خارج کردن 30 میلیون دلار از آن که به منظور تأمین بدهی‌های کوتاه مدتی که خود را از قبل برای آن آماده کرده بود دچار مشکلاتی شده است. بانک های قرض دهنده که در رأس آنها چیس و عمدتاً بانکهای آمریکایی می‌باشند. قبل از اعطای این قرض سئوالاتی برای بانک توسعه و

سرمایه‌گذاری مطرح کردند. این بانک ادعا می‌کند با این 60 میلیون دلار می‌تواند این شرایط را برای مدت دو سال به خوبی سپری کند. در این صورت این مسئله یک استثناء در نظام بانکداری ورشکسته ایران می‌باشد. این بانک حتی برای یک روز هم درب‌های خود را نبسته است و کارکنان آن که با احتمال کاهش تعداد پرسنل مواجه هستند اخیراً توافق کرده‌اند که ساعات کاری روز را کوتاه‌تر کرده و از تعطیلات سالانه استفاده کنند. (هنگامی که کارکنان بحث می کردند که بایستی همبستگی خود را با دیگران نشان دهند و در طول هفته گذشته در منزل بمانند مدیریت بانک گفت در خانه نشستن به آنهایی که در زجر و محرومیت هستند کمک نمی کند اما اگر کارکنان قبول کنند که حقوق این روزهایی را که سر کار می‌روند برای کمک به خانواده قربانیان اختصاص یابد با چنین کاری موافقت خواهد کرد. تهدید به اعتصاب بدین ترتیب خاتمه یافت.) 7- اکثر دفاتر نمایندگی بانکهای آمریکایی همچنان تعطیل هستند و از 15 دفتر نمایندگی فقط 5 عدد از آنها سه روز در هفته باز هستند (بانک آمریکا و سیتی بانک). جیم ویتر نماینده باتجربه بانک آمریکا در روز 6 فوریه اینجا را ترک می‌کند اما مارلین ناروگی یکی از کارمندان بانک هم‌اکنون بازگشته است. سیتی بانک 6 کارمند ایرانی در حال کار دارد ولی چند روزی است که هیچ ارتباطی با دفتر مرکزی خود در آتن نداشته اند.

سولیوان

آخرین اوضاع اصفهان

سند شماره 35 بدون طبقه‌بندی5 فوریه 1979 - 16 بهمن 1357 از: دفتر تحقیقات ویژه نیروی هوایی، تهران - ایران به: فرماندهی دفتر تحقیقات ویژه نیروی هوایی، واشنگتن دی. سی - فوری موضوع: آخرین اوضاع اصفهان 16- خلاصه: اقدامات یک آمریکایی که به تیراندازی از داخل یک تاکسی متهم شده بود تحویل شهربانی گردید، وی در یکی از کلانتری‌های محلی مورد حمله قرار گرفت و به کلانتری مرکز منتقل گردید. رهبران مسلمان از پاسخ آمریکا به دومین مورد تیراندازی خشنود شدند و تنها خواستار خروج آمریکاییان مهاجم گردیدند.

17- از 17 تا 21 حذف شده است.

22- جزئیات:

الف- این گزارش حاوی اطلاعات تجزیه و تحلیل نشده می‌باشد. هیچ طرح یا سیاستی نباید به تنهایی بر اساس این گزارش استنتاج و یا اصلاح شود.

ب- منبع کنسول ایالات متحده در اصفهان می‌باشد و آخرین اطلاعات را در رابطه با حوادث اخیر اصفهان تا 4 فوریه فراهم کرده است.

1- 29 ژانویه 79- تیراندازی به سوی ایرانیان توسط کارمند بل هلی‌کوپتر. در 4 فوریه 79 پس از اینکه بل هلی‌کوپتر مبلغ قابل توجهی به ایرانی مجروح پرداخت نمود آمریکایی مذکور توسط عناصر مذهبی تحویل یکی از کلانتری‌های محلی گردید. منبع به مجرد شنیدن این واقعه و اینکه در نزدیکی آن کلانتری دو بمب منفجر شده بود شخصاً به آنجا رفته و مجوز انتقال زندانی را به کلانتری مرکزی اصفهان دریافت نمود.

فرد آمریکایی در طول انتقال خود اظهار داشت که نگهبانان وی در منزلی که او را حبس کرده بودند از ایرانیان مختلفی تشکیل شده بود: با ملاحظه، بی‌تفاوت و افراطی. منبع ایرانیان که تصور می‌شود از مقوله آخرین دسته افراد باشد به هنگام محبوس بودن وی مطالبی از این قبیل ایراد کرده بود: «ما خانه مسکونی تیم مساعدتهای فنی صحرایی را که در حومه شیراز واقع است به آتش خواهیم کشید، اگر آمریکاییان ظرف چند روز آینده ایران را ترک نکنند مجبور خواهند شد به طور اضطراری تخلیه شوند، ما نام فرماندهان تیم مساعدتهای فنی صحرایی را می‌دانیم.» مهاجمین در کلانتری گفتند که «ما ژنرال گست (فرمانده مستشاری نظامی)، ژنرال هایزر (معاون فرماندهی نیروهای آمریکا در اروپا)، آقای مک کینون (رئیس شرکت بل هلی‌کوپتر در ایران) و آقای ویلیامز (مدیر بل هلی‌کوپتر) را خواهیم گشت.» ظاهراً با این آمریکایی توسط زندانبانان خود رفتار بدی نشده بود. یک بمب نیز به داخل هتل کورش که محل این حادثه بود پرتاب گردید اما چون این هتل یک روز قبل تعطیل شده هیچ جراحتی به وجود نیامد.

2- گفته می‌شود که در 3 فوریه یک راننده ایرانی مینی‌بوس توسط یکی از کارمندان بل هلی‌کوپتر هدف گلوله قرار گرفته است: مقامات بل هلی‌کوپتر صبح روز چهارم فوریه با این آمریکایی برخورد کردند اما وی و دوستانش مشارکت خود در آن حادثه را تکذیب کردند. علاوه بر این ادعا کردند که برای محل حضور خود در طول بعد از ظهر سوم فوریه شهودی دارند و در بازرسی بعدی توسط نمایندگان امنیتی بل هلی‌کوپتر مشخص شد که چندین آمریکایی اظهارات فرد مظنون را تأیید کرده‌اند.

در پی این حادثه توسط آیت‌الله خادمی به منبع تلفن شد و توسط این رهبر مذهبی به او گفته شد از این که آمریکاییان به سرعت با این مسئله برخورد کرده‌اند راضی است و با در نظر گرفتن اینکه تاکنون هیچ شکایت رسمی در کلانتری عنوان نشده و هیچ فردی زخمی نشده و این مسئله در سطح عموم توسعه نیافته، رهبری مسلمانان از اینکه فرد آمریکایی درگیر شدیداً توبیخ شده و از ایران خارج شود راضی خواهد شد. منبع نمی‌داند که آیا بل هلی‌کوپتر اقدامات دیگری در رابطه با این موضوع به عمل خواهد آورد یا خیر.

3- در چهارم فوریه سرلشگر گوهری فرمانده پایگاه هوایی خاتمی یکی از نمایندگان کنسولگری را به دفتر اصلی خود فراخوانده و به وی اطلاع داده که در مطبوعات ایران خوانده است که اموالی که توسط آمریکاییان قبل از خروج خود از ایران به فروش می‌رسد در واقع

متعلق به دولت ایران است و درخواست نمود که کلیه این خرید و فروشها متوقف شود. علاوه بر این سرلشگر خسروداد فرمانده هوانیروز ارتش ایران گفته است از اینکه آمریکاییان اموال شخصی خود را از کشور خارج کنند ممانعت خواهد شد زیرا در صورت انجام این کار توسط ایرانیان مصادره می‌شود. با این حال خسارات آمریکاییان پرداخت خواهد شد.

ج- منبع اظهار داشت که استاندار اصفهان در 5 فوریه 79 به او گفته است که در روز 4 فوریه جمعاً 7 بمب در اصفهان منفجر شده است. علاوه بر دو بمب در کلانتری و یک بمب در هتل کورش سایر بمبها نیز در حومه شیراز، ورودی بازار و در دو محل دیگر (نامشخص) منفجر شده‌اند. سپس منبع اظهار داشت که شب قبل از انتقال فرد آمریکایی به کلانتری مرکزی و هنگامی که به کلانتری محل رفته بود پشت بامهای اطراف مملو از افرادی بود که علیه شرکت بل هلی‌کوپتر شعار می‌دادند.

منبع اظهار داشت که مقامات حکومت نظامی اصفهان به وی گفته‌اند در نظر دارند این فرد آمریکایی را از شهر خارج کنند و امیدوارند اوضاع به طور نسبی بهبود یابد.

نظریه تهیه کننده: به نظر می‌رسد که احساسات شدید ضدآمریکایی که ناشی از حادثه اولین تیراندازی بود به طور کلی فروکش کرده است. این مسئله به همراه کاهش چشمگیر آمریکاییان در شهر که به کاهش حضور در بین مردم منجر می‌شود و در واقع تأمین بعضی از خواسته‌های مخالفین ممکن است به کاهش فعالیتهای خشونت‌آمیز علیه آمریکاییهایی که در شهر مانده‌اند منجر شود.

اظهارات مهاجمین و ایرانیان افراطی که از کارمند بل هلی‌کوپتر نگهداری می‌کردند ظاهراً لافی بیش نبوده است. ممانعت از فروش وسایل منزل و سوءتعبیر عمومی از احساسات ضدآمریکایی و تصور مصادره شدن اموال غیرواقعی بوده و اجرای آن مشکل است.

گزارش وضعیت ایران، شماره 134، 5 فوریه 1979

سند شماره 36 سری5 فوریه 1979 - 16 بهمن 1357 از: وزارت امور خارجه، واشنگتن دی. سی - 30236به: کلیه نمایندگیهای دیپلماتیک موضوع: گزارش وضعیت ایران، شماره 134، 5 فوریه 79، نمایندگیهای سیاسی آمریکا در آسیای نزدیک و جنوب آسیا، فوراً اقدام کنند [1]- (سری - تمام متن) 2- سیاسی- امنیتی: فعالیتهای پشت پرده با حرارت هرچه بیشتر ادامه دارد. چه اتفاقی خواهد افتاد، چه وقت، و واشنگتن چه خواهد کرد، هیچ معلوم نیست. تصور می‌شود خمینی در ساعت 5/8 صبح به وقت شرق آمریکا دولت موقت اسلامی خود را اعلان کند. بختیار نخست‌وزیر گفته است وجود چنین دولتی را ندیده خواهد گرفت. ارتش هم چنین حرفی زده ولی از مؤسسات و نهادهای کلیدی مواظبت خواهد کرد.

3- آیت‌الله شریعتمداری علناً اظهار کرده که جمهوری اسلامی بد تعبیر می‌شود. این جمهوری افراطی نیست و مانند همه جمهوریهای دیگر است. «پلیس اسلامی» چهار مرد را در مشهد دستگیر کرد و توسط آنان به سی ضربه شلاق محکوم شدند. در طی سالهای گذشته، این اولین تنبیهات اسلامی است که عمل می‌شود.

4- کارمندان دفتر نخست‌وزیری در پشتیبانی از خمینی اعتصاب کرده‌اند. گروه کماندویی محافظین قانون اساسی به دفتر خبرگزاری آسوشیتدپرس تلفن زد و گفت که هر کس به دولت خمینی بپیوندد، به قتل خواهد رسید.

5- نفت: انتظار می‌رود تولید نفت، امروز اندکی از 60000 بشکه بالاتر رود. مشاور اقتصادی خمینی در سخنرانی گفت که در جمهوری اسلامی روزانه 4/2 میلیون بشکه نفت استخراج خواهد شد (چهل درصد تولید زمان شاه) و قیمت نفت باید افزایش یابد.

گزارش وضعیت ایران، شماره 135، 5 فوریه 1979

سند شماره 37 سری5 فوریه 1979 - 16 بهمن 1357 از: وزارت امور خارجه، واشنگتن دی. سی. - 30857به: نمایندگیهای دیپلماتیک موضوع: گزارش وضعیت ایران، شماره 135، 5 فوریه 79 1- (سری - تمام متن) 2- سیاسی- امنیتی: آیت‌الله خمینی در کنفرانس مطبوعاتی عصر روز پنجم فوریه، مهدی بازرگان سیاستمدار کهنه‌کار جبهه ملی با اعتبار عالی مذهبی و با شهرت خوبی در کارآئی را به عنوان نخست‌وزیر دولت موقت منصوب کرد. گزارشی از دیگر اعضاء کابینه (در سایه) خمینی نرسیده است. می‌گویند خمینی گفته است: «همه باید از این دولت اطاعت نمایند. مخالفت با آن به منزله مخالفت با انقلاب اسلامی است.» 3- قرار است مجلس در ششم فوریه تشکیل جلسه دهد و نمایندگان مخالف تقاضای رأی عدم اعتماد برای کابینه بختیار نمایند. بعد از این رأی‌گیری، نسبت به دولت بازرگان هم مجلس رأی خواهد داد.

4- اگر بازرگان و وزرای جدیدش بکوشند مهار دستگاه دولت را در دست بگیرند، فردا اولین آزمایش دو اراده انجام خواهد گرفت. تا این لحظه از واکنش بختیار، نخست‌وزیر یا ارتش نسبت به این اعلان، گزارش نداریم. مخالفان که از واکنش نظامیان ترسانند آرام و باثبات برای یک رشته برخورد با دولت نظامی بختیار قدم برمی دارند.

5- مالی- نفت: دکتر جمشید اشرفی، معاون وزیر اقتصاد به عنوان مأمور حسن‌نیت ایران با بانکهای اروپا و آمریکا، هشتم فوریه تهران را ترک خواهد گفت. مأموریت او تنها اطمینان بخشیدن و اظهار حسن‌نیت است. گزارش کوتاهی که از کمیته اعتصاب کنندگان مخالف، در دست دارد، به وی اجازه نمی دهد در زمینه پرداختها هیچ قولی بدهد.

6- بانک‌ها با برنامه سه روز در هفته فعالیت خود را از سر گرفتند. خدمات فوق‌العاده اندک است و کمبود ریال و ارز خارجی نظام را دارد فلج می‌سازد. ابوالحسن بنی‌صدر که ظاهراً مشاور اقتصادی خمینی است، روز شنبه با خبرنگاران ملاقاتی داشت تا عقاید خویش را در زمینه اقتصاد ایران بیان کند. بنی‌صدر سیستم اقتصادی جدید و مورد علاقه اش را نه سرمایه‌داری و نه مارکیستی توصیف کرد. شرکت‌های خصوصی محترم خواهند بود ولی بعضی صنایع، از آن جمله تولید نفت در اختیار دولت قرار می‌گیرد و کارگران در اداره و کنترل آن سهیم خواهند بود.

7- این اظهار بنی‌صدر که در جمهوری اسلامی تولید نفت به 4/2 میلیون بشکه در روز محدود خواهد بود، این واقعیت را که پرداختهای دولت (که بار بخشش‌های اخیر برای خواباندن اعتصابات صورت گرفته و حجم پرداخت‌های دولت را متورم ساخته است) نسبت به سال 1977 در سال 1979 شش میلیارد دلار افزایش خواهد داشت، ندیده انگاشته است. بازگرداندن تولید نفت (حداقل تا چهار یا پنج میلیون بشکه در روز) و استقراض از بیگانگان تنها طرق قابل‌تصور تأمین مالی سریع این اضافه پرداختهاست.

8- امنیت آمریکاییان: پروازهای فرماندهی هوابرد نظامی امروز 210 مسافر را از تهران خارج کرد. سفارت برای 220 نفر برای پروازهای فرماندهی هوابرد نظامی فردا بلیط رزرو کرده است.⁽¹⁾ونس

گزارش وضعیت ایران، شماره 136، 6 فوریه 1979

سند شماره 38 سری6 فوریه 1979 - 17 بهمن 1357 از: وزارت امور خارجه، واشنگتن دی. سی - 31419به: نمایندگیهای دیپلماتیک موضوع: گزارش وضعیت ایران، شماره 136، 6 فوریه 1979 1- (سری - تمام متن) 2- با فراخوانی دیروز خمینی، و تعیین بازرگان به عنوان نخست‌وزیر دولت جدید، امروز صبح خیابانهای تهران از جمعیت موج می‌زند. تا این لحظه برخوردی پیش نیامده است. عده‌ای نزدیک مجلس که جلسه علنی دارد، جمع شده‌اند. بختیار امیدوار است لایحه انحلال ساواک و لایحه تشکیل دادگاههای ویژه برای رسیدگی به فساد را در این جلسه از تصویب نمایندگان بگذراند.

3- ارتش هنوز درباره انتصاب دیروز اظهارنظری نکرده ولی نزدیک به یک ساعت تمام هواپیماهای اف-4 و هلی‌کوپترها برای نشان دادن خود، بر فراز شهر تهران پروازهای نمایشی داشتند.

4- بختیار، نخست‌وزیر، برای هشتم فوریه ترتیب کنفرانس مطبوعاتی را داده است. انتظار می‌رود در این کنفرانس مطبوعاتی ایستادگی خود در سنگر قانون اساسی و ادامه اجراء آن را مورد تأکید قرار دهد.

5- چپگرایان تصمیم دارند روز ششم فوریه در تهران، به مناسبت و یادبود نهمین سال قیامی که در استان گیلان در شمال غربی ایران برپا شده و شوروی قبلاً آنجا را اشغال کرده بود، راهپیمایی کنند.

6- زایش و رشد گروههای تروریستی ادامه دارد. در اصفهان گروه سربازان شهید امام خمینی سربرآورده. یکی از کارهایشان این است که به کنسولگری ما تلفن می‌زنند و وقتی ما گوشی را برمی‌داریم قسمتی از نوار خمینی را که مربوط به ضرورت رهایی ایران از چنگ اجانب است، به صدا در می‌آورند. بعد از آن درخواستشان این است که آمریکاییان ایران را ترک کنند، و الا کشته می‌شوند.

7- امروز صبح تبریز، شیراز و اصفهان آرام است و چند تظاهرات کوچک در این سه شهر برپا شده است. دیروز در اواخر بعد از ظهر یک حادثه جدی در اصفهان اتفاق افتاد. موتورسیکلتی در موازی ماشینی که سه کارمند هلی‌کوپترسازی بین‌المللی بل سوار بر آن بودند قرار گرفت به داخل آن شلیک کرد. فرماندار حکومت نظامی تقاضا کرده آمریکاییان، حتی در ماشینها جمع نشوند، و دو آیت‌الله هر یک جداگانه اطلاعیه‌ای داده‌اند که مردم به آمریکاییان آسیبی نرسانند: «مهمان‌نوازی اسلامی باید نشان داده شود.» ونس

گزارش سیاسی - امنیتی، 6 فوریه 1979 53

سند شماره 39 محرمانه6 فوریه 1979 - 17 بهمن 1357 از: سفارت آمریکا، تهران - 1871 به: وزارت امور خارجه، واشنگتن دی. سی. - اقدام شبانه فوری موضوع: گزارش سیاسی - امنیتی، 6 فوریه 1979 1- (محرمانه - تمام متن) 2- خلاصه: بازرگان نخست‌وزیر دولت موقت شد، بختیار هنوز محکم ایستاده است. مجلس انحلال ساواک و لایحه دادگاههای رسیدگی به فسادهای مالی را تصویب نمود. مجلس سنا فردا رأی خواهد داد. تعداد زیادی در تظاهرات شرکت کردند و انتظار می رود فردا تعداد بیشتری در تظاهرات شرکت کنند. نمایش نیروی هوایی. برنامه تظاهرات گسترده مارکسیست ها برای روز سه‌شنبه. گروه جدید تروریستی. دو حزب جداگانه کمونیستی. گشت‌های شبانه مسلمانان. جوادی نویسنده قدیمی، زندانی شده یا نشده. اقدام به قتل در اصفهان. پایان خلاصه.

3- آیت‌الله خمینی دیروز مهدی بازرگان را به عنوان نخست‌وزیر دولت موقت منصوب نمود. او روز دیگری را نام نبرد، و اشاره‌ای به شورای انقلاب اسلامی نکرد. (او احتمالاً هیچ‌وقت این کار را نمی‌کند)، و در واقع روش مشخصی که او مایل است بازرگان پیاده نماید هنوز مبهم است. سخنان وی، حکم کتبی وی، و ترجمه آنها توسط ابراهیم یزدی، کاملاً منطبق نیستند. بازرگان باید یک دولت تشکیل دهد، رفراندومی در مورد جمهوری اسلامی دهد، مجلس تعیین قانون اساسی را تشکیل دهد. و سپس انتخابات مجلس ملی جدید بر اساس قانون اساسی را انجام دهد. به هرحال، تاکنون نامشخص است که فرم ورقه رأی رفراندوم به چه شکل خواهد بود، و محل قانون اساسی چه کار خواهد کرد. دیروز یزدی بار دیگر تکرار کرد که هم‌اکنون یک قانون اساسی جدید وجود دارد. هم‌اکنون قانون اساسی جدید تهیه شده و نوشته شده است. آنچه مشخص است طبیعت مقابله با بختیار است. خمینی اعلام نمود: علاوه بر تشکیل یک دولت «من نخست‌وزیر را بر اساس مأموریتی که طبق شرع مقدس توسط حق تعالی به من واگذار شده تعیین کرده‌ام. اطاعت از مهندس بازرگان تکلیف است. ملت باید از وی اطاعت نماید. این یک دولت معمولی نیست، این یک دولت محکم و بسیار قوی است. شورش علیه این دولت محاربه با دین است. جرمی که اسلام برای آن مجازات خشنی قائل است. من باید به همه کسانی که ممکن است سعی کنند این دولت را تضعیف نمایند، هشدار دهم، که مجازات آنها واقعاً سخت خواهد بود». تهدیدات وی به قدری مهلک و ترسناک بود که یکی از دستیاران وی، آیت‌الله رفسنجانی با شتاب به مطبوعات خاطرنشان نمود که جمهوری اسلامی، آزادی بیان عقاید و انتقادات از دولت را تضمین می کند. در عین حال، بختیار اراده خود را مبنی بر ادامه حکومت به عنوان تنها دولت قانونی ابراز نمود.

4- مدیر مدرسه مذهبی حسینیه ارشاد در تهران به ما گفت تأکید آیت‌الله خمینی مبنی بر اینکه مخالفت با دولت بازرگان اهانت به مقدسات است، به سادگی اشاره به این حقیقت دارد که خداوند به کسانی که از دولت اطاعت نکنند با رحمت نظاره نخواهد نمود.

به هر حال که این فتوا، مشروعیت قابل ملاحظه‌ای برای مردم به وجود می‌آورد و عکس‌العمل عمومی آن قابل‌توجه خواهد بود.

5- دیروز عصر، تظاهرات خیابانی پس از خروج مردم از مساجد انجام شده است. چرا که مطبوعات اعلام نموده‌اند که سر یک نفر پاسبان در کاشان بریده شده است ولی زمان آن مشخص نشده است. یک گروه جدید تروریستی «منصورون» (معنی آن را نمی دانیم) مسئولیت قتل اخیر رئیس پلیس کرمان را به عهده گرفته است. گروه دست راستی فداییان قانون اساسی ایران (که تاکنون اقدامی جز انتشار اعلامیه انجام نداده اند) بمب‌گذاری اخیر در دفاتر UPI را محکوم نموده و خواستار مجازات عاملین آن شده است. یک گروه دیگر که خود را سربازان فدائی امام خمینی نامیده‌اند هنوز، به طور مرتب به کنسولگری در اصفهان تلفن‌های تهدیدآمیز می‌کنند. کنسول گزارش می‌دهد که سعی نموده نوار سخنرانی خمینی را که به مردم سفارش

نموده مزاحم خارجیان نشوند برای آنها پخش نماید، ولی سربازان فدائی خمینی از شنیدن آن امتناع نموده‌اند.

6- امروز مجلس به دو برنامه کلیدی بختیار رأی مثبت داده است: انحلال ساواک و تشکیل دادگاه برای رسیدگی به جرائم وزرای زمان قبل. استعفای اولین گروه 22 نفره از نمایندگان مجلس، امروز قطعی نخواهد شد، مگر این که نظر خود را عوض کنند. امروز جلسه رأی اعتماد برگزار نشد ولی هزاران نفر به مجلس تلفن کردند «بختیار باید برود»! 7- مارکسیست‌ها بار دیگر به دنبال اجرای نمایشی از نوع «لایرلایت» هستند. جراید مصاحبه نیوزویک را با نورالدین کیان‌پور [کیانوری] دبیر حزب توده منتشر کرده‌اند که همبستگی خود را با نهضت اسلامی اعلام نموده است. حزب جداگانه دیگری به نام حزب کمونیست ایران که ادعا می‌کند تنها حزب مارکسیست- لنینیست واقعی در ایران است، سه هفته قبل تشکیل شده و دبیر کل آن، با نام «آذریون» به یکی از خبرنگاران گفت، حزب توده به علت خدمتگزاری به مسکو اعتبار خود را از دست داده است. جوهره گروههای (نظریه: به نظر می‌رسد این حزب مائوئیست می‌باشد) دست‌چپی صبح روز 8 فوریه، که قرار است چریکهای فدایی خلق در خیابان شاهرضا رژه بزرگی برقرار نمایند، مشخص خواهد شد. این تظاهرات برای بزرگداشت سالروز قیام 9 سال قبل در گیلان است که در آن بیژن جزنی رهبر چریکها دستگیر شد. وی بعدها در زندان مرد.

8- اعلام نموده‌اند هر شهردار جدیدی که توسط شورای شهر انتخاب شود نخواهند پذیرفت. در یک اقدام مشابهی، انجمن کارمندان انقلابی وزارت امور خارجه که هنوز به تحصن خود ادامه می‌دهند خواستار برکناری زاهدی (سفیر ایران در آمریکا) شدند.

9- غلامرضا کیانپور وزیر دادگستری سابق ظاهراً به اتهام فساد و ارتشاء بازداشت شده است. پس از اولین گزارش در مورد دستگیری وی، نامبرده طی مکالمه تلفنی با یکی از جراید، گزارش مزبور را تکذیب نموده است. مقامات حکومت نظامی مجدداً اعلام نموده‌اند که وی بازداشت شده و از آن تاریخ تاکنون خبری از وی به دست نیامده است. انتظار می‌رود بازداشت‌های خیلی بیشتری صورت پذیرد و بیش از 3000 نفر از ایران ممنوع‌الخروج شده‌اند تا به موارد آنها رسیدگی شود.

10- برابر اطلاع علی‌اصغر حاج سیدجوادی که اخیراً بار دیگر مشهور شده بود، روز گذشته به علت درج مقاله انتقادآمیزی در جراید بر علیه ارتش، بازداشت شده است. دفتر ریاست ستاد ارتش نیز با صدور اعلامیه‌ای هشدار داده است که هر کسی روحیه پرسنل ارتش را تهدید یا تضعیف نماید در دادگاه نظامی محاکمه خواهد شد. به هر حال دستگیری جوادی، تأیید نشده است. ممکن است او قبل از دستگیری فرار کرده باشد و رابط، با مخالفین هم‌عقیده است که جوادی بجای زندان در مخفیگاه به سر می‌برد.

11- بعد از ساعات منع عبور و مرور، گشتی ها در مناطق جنوبی تهران فعالیت می کنند تا از

وحشی‌گری‌ها و غارت و چپاول جلوگیری به عمل آورند. با وجود اینکه به نظر می‌رسد مقامات حکومت نظامی تا حدی نرمش نشان می‌دهند معهذا گشتی‌ها تعداد زیادی از افراد متخلف را دستگیر نموده‌اند.

12- امروز در جنوب تهران جمعیت انبوهی گرد هم آمده و حداقل در مقابل ساختمان مجلس تجمع نموده‌اند با وجود اینکه جو بالقوه درگیری وجود داشت، تاکنون گزارشی در مورد زد و خورد احتمالی دریافت نکرده‌ایم. انتظار می‌رود فردا تظاهرات گسترده‌تری انجام شود. تمامی این تظاهرات در پاسخ به دعوت آیت‌الله خمینی مبنی بر انجام تظاهرات مسالمت‌آمیز در پشتیبانی از دولت بازرگان انجام می‌شود. ارتش صبح امروز با یک مانور به دولت موقت پاسخ داد. برای مدت بیش از 30 دقیقه هواپیماهای اف-4 در ارتفاع کم روی شهر تهران پرواز نمودند. تعداد زیادی هلی‌کوپتر با پرواز خود قدرت ارتش را به نمایش گذاشتند.

کنسولگریهای تبریز، اصفهان و شیراز تظاهرات کوچکی را گزارش نموده‌اند ولی اوضاع آرام بود. با این حال کنسول اصفهان گزارش می‌دهد که دیروز هنگامی که سه نفر از کارمندان شرکت هلی‌کوپترسازی بل در حال عبور با خودروی خود بودند مورد سوءقصد قرار گرفتند. یک موتورسیکلت در کنار آنها حرکت کرد و سرنشین آن سه بار با اسلحه کمری کالیبر بزرگ به آنها شلیک نمود. دو گلوله بدون برخورد با کسی از داخل خودرو عبور نموده و گلوله سومی که پس از جلو زدن موتورسیکلت از خودرو شلیک شده به طور کلی به هدف اصابت نکرده است. مقامات حکومت نظامی در اصفهان به آمریکاییان توصیه نموده‌اند که از تجمع با هم اجتناب نمایند و خود را در موقعیتی قرار ندهند که مورد هدف واقع شوند. به منظور سعی در احتراز از موقعیت‌های ناگوار، آیت‌الله خادمی و آیت‌الله طاهری که بیانیه های آنها موجب ایجاد تشنج گردیده با صدور اعلامیه‌ای از مسلمانان خواسته اند که آمریکاییان را حفاظت نموده و هرگونه اقدامی علیه آنها را گزارش کنند. در این بیانیه آمده است که بر اساس قوانین مهمان‌نوازی اسلامی، این افراد مهمان ما هستند و بایستی از آنها محافظت به عمل آید.

سولیوان

گزارش وضعیت ایران، شماره 137 56

سند شماره 40 سری6 فوریه 1979 - 17 بهمن 1357 از: وزارت امور خارجه، واشنگتن دی. سی - 32034به: نمایندگیهای دیپلماتیک موضوع: گزارش وضعیت ایران، شماره 137 1- (سری - تمام متن) 2- به نظر می‌رسد، ایران اولین روز را با داشتن دو دولت رقیب که هر یک می‌کوشد کنترل را در دست خود بگیرد، بدون حادثه‌ای جدید سپری کرده باشد. در تهران و شهرهای بزرگ

دیگر درگیری و برخوردی روی نداد ولی اوضاع متشنج بود. در حرکتهای اخیر خمینی گیجی و احساس عدم اطمینان وجود دارد.

3- بعداً چه اتفاقی خواهد افتاد روشن نیست. امیدی هست که برقراری دولت «موقت» خمینی احتمالاً پیش‌درآمد دوره‌ای از مذاکرات جدی بین نیروهای مذهبی و نخست‌وزیر باشد. دولت ایران و نه جنبش اسلامی علاقه‌ای به برخورد عجولانه ندارند. زمانی ممکن است برخورد روی دهد که خمینی وزرا را معرفی نماید و آنان به نوبه خود بکوشند در وزارتخانه‌ها اعمال قدرت کنند. این نگرانی نیز هست که نیروهای رادیکال (در میان مخالفان و در میان ارتش) که با راه‌حل مسالمت‌جویانه مخالفند، توازن صلح‌آمیز ولی شکننده کنونی را که برقرار است، برهم زنند.

4- امروز مجلس به دو لایحه مورد حمایت بختیار، لایحه انحلال ساواک و تأسیس دادگاههایی برای محاکمه وزرای سابق، رأی مثبت داد و آنها را به تصویب رساند. در زمان رأی گیری هزاران نفر دور ساختمان مجلس جمع بودند و شعار می‌دادند: «بختیار باید برود» 5- منبع که در جای حساسی در وزارت امور خارجه ایران کار می‌کند، می‌گوید که دوره سفیری زاهدی در واشنگتن روز هفدهم فوریه پایان می‌پذیرد. اسد همایون که در غیبت اخیر زاهدی سرپرستی سفارت را به عهده داشته از طرف دولت به عنوان سرپرست دائمی برگزیده خواهد شد.

[6]- وزیر امور خارجه ایران در یک کنفرانس مطبوعاتی اظهار داشته که ایران پیمان سنتو را ترک خواهد کرد. انتظار می‌رود این تصمیم برای تصویب رسمی تقدیم کابینه گردد. خروج از پیمان مطابق مواد آن صورت خواهد گرفت.

اقتصادی - نفت 7- تولید نفت تا 680000 بشکه در روز بالا می‌رود. میزان ذخیره و تقاضای همه فرآورده‌های نفتی به جز نفت سفید و گازوئیل در وضع متعادلی قرار دارد. کاهش کمی که در تولید نفت سفید و گازوئیل به وجود آمده آن قدر وسیع نیست که مشکلات جدی ایجاد کند.

8- نامه‌ای که توسط کمیته انقلابی صنعت نفت نوشته و امضاء شده، این هفته در شرکت ملی نفت ایران دست به دست می‌گشت. نامه، 31 مقام عالی‌رتبه شرکت ملی نفت ایران را متهم به فساد می نماید. در این لحظه معلوم نیست اگر آخرین مقام باقیمانده مدیریت اخراج گردد، شرکت ملی نفت ایران به کار خود ادامه خواهد داد یا خیر.

9- در تمام پنج ماهی که اعتصابات ایران را فلج کرده حقوق کارمندان اعتصابی قطع نشده است. بر پایه پرداخت نقدی، دولت ایران نمی‌تواند حقوق نوزدهم فوریه کارمندانش را پرداخت نماید. با وجود این ممکن است با قرض گرفتن از بانک مرکزی، که ناچاراً به چاپ اسکناس مبادرت خواهد ورزید، کمبود پولی خود را جبران نماید.

امنیت آمریکاییان 10- امروز در حدود 200 آمریکایی با پروازهای فرماندهی هوابرد نظامی ایران را ترک گفتند. و بقیه آمریکاییان که با پروازهای خارجی دیگر رفته‌اند تعدادشان معلوم نیست) انتظار می‌رود فردا صبح هواپیمای 20141 پرواز داشته باشد. به علت نگرانی از فقدان خدمات کنترل هوایی در برج تهران پان‌آمریکن همچنان پروازی نخواهد داشت. همه شرکتهای هواپیمایی عمده دیگر پرواز دارند. ونس

عملیات تروریستی ادامه دارد 58

سند شماره 41 محرمانه6 فوریه 1979 - 17 بهمن 1357 از: دفتر تحقیقات ویژه نیروی هوایی، منطقه 72 - تهران به: ستاد فرماندهی تحقیقات ویژه نیروی هوایی، واشنگتن دی. سی موضوع: عملیات تروریستی ادامه دارد 16- (بدون طبقه‌بندی) خلاصه: اقدامات مسئولیت انجام فعالیتهای خشونت‌آمیز متعددی توسط مجاهدین خلق و گروه توحید [توحیدی صف] به عهده گرفته شده است. تاکنون موجودیت توحید به عنوان یک سازمان تروریستی شناخته شده نبود. احتمالاً بیشترین فعالیتهای اخیر توسط گروهها و افراد مستقل صورت گرفته است.

17- از 17 تا 21 حذف شده است.

22- جزییات:

الف- (بدون طبقه‌بندی) این گزارش حاوی اطلاعات پرورش نیافته است. سیاستگذاری‌ها نباید به تنهایی بر اساس این گزارش انجام یا اصلاح شوند.

ب- (بدون طبقه‌بندی) منابع، شماره‌های اخیر جراید انگلیسی زبان ایرانی هستند که مطالب زیر را در مورد فعالیت گروههای تروریستی در ایران درج نموده اند.

1- (بدون طبقه‌بندی)-گروه توحید که ظاهراً وابسته به مجاهدین است، مسئولیت ترور منجر به قتل یک عضو ساواک را در تاریخ 2 فوریه 79، در تهران به عهده گرفت.

2- (بدون طبقه‌بندی)- سازمان چریکی رزمندگان راه قانون اساسی» هشدار داد هر کسی را که به دولت موقت خمینی بپیوندد ترور کرده و اعضاء مجلس را که به پشتیبانی آیت‌الله استعفا داده‌اند به قتل می‌رساند.

3- (بدون طبقه‌بندی)- چریکهای گروه توحید طی مکالمه تلفنی با دفتر یونایتدپرس مسئولیت بمب‌گذاری دفتر خبرگزاری یونایتدپرس را در 4 فوریه به عهده گرفته است.

4- (بدون طبقه‌بندی) - فداییان خلق (چریکهایی فدایی خلق) از گروههای چپگرا دعوت به عمل آورده است تا در 8 فوریه 79 به یادبود سالگرد قیام سیاهکل در سال 1970 راهپیمایی کنند. سیاهکل در استان گیلان واقع شده است.

پیش‌بینی می‌شود بیش از 80000 نفر در این راهپیمایی شرکت کنند.

(تاریخ کسب خبر: برای 4 فوریه 79- زمان و مکان حادثه 3 تا 5 فوریه تهران، ارزیابی سند ردیف S) منبع: تهران ژورنال و کیهان اینترنشنال- (جمع‌آوری کننده سولیوان، قسمت 72).

ج- (بدون طبقه‌بندی) منبع افسر روابط عمومی مستشاری نظامی است که قابلیت اعتماد به وی تعیین شده است. گزارش به شرح زیر است: سعید رضوی نماینده خبرگزاری یونایتدپرس در تهران به منبع اطلاع داده است که محل سکونت وی بعد از ظهر 4 فوریه 79 با بمب آتش‌زا مورد حمله قرار گرفته است.

منبع فرعی توضیح داده است که بمب مزبور نسبتاً پیچیده از یک محفظه فلزی با چاشنی آتش‌زنه تشکیل شده بود. آتش به داخل خانه نفوذ نکرده اما با اصابت به دیوار نزدیک به یک پنجره آتش گرفته و خسارت کمی به قسمت خارجی ساختمان وارد آورده است. منبع فرعی گفت چند دقیقه پس از انفجار به وی تلفن شده و یک مرد ایرانی مسئولیت این حادثه را از جانب گروه توحید به عهده گرفته و اظهار داشته که گروه وی همچنین پاول گریم، کارمند شرکت خدماتی نفت، و لاری دیویس سرگرد نیروی هوایی ایالات متحده را به قتل رسانده است. او گفته یک هفته قبل از این حادثه تلفن‌های متعددی به وی شده است و خود را نماینده گروههای مختلفی معرفی می‌کردند ولی نظر هم این بود که کلیه تلفن‌ها توسط یک نفر بوده است. هدف از تلفن ها این بود که منبع فرعی مطالبی به نفع گروههای تروریستی و مخالف منتشر نماید.

د- (بدون طبقه‌بندی) منبع یکی از پرسنل مأمور به دفتر تحقیقات ویژه نیروی هوایی بخش 72 بوده و موارد زیر را گزارش نموده است: منبع در 2 فوریه 79 یک برگ اعلامیه را که به ماشین شخصی وی الصاق شده بود پیدا کرده است. ماشین وی در منطقه کوی تخت در شمال تهران پارک شده بود. منبع تشخیص داده که آرم روی برگه به یکی از گروههای بزرگ تروریستی در ایران تعلق دارد.

(تاریخ خبر: 2 فوریه 79 تاریخ و محل کسب خبر 2 فوریه 79 تهران- ارزیابی 1-A ؛ منبع ستوان لاری نیلی؛ اولیس).

ه- (بدون طبقه‌بندی) منبع بررسی برگه اعلامیه این است که در خودرو شخصی نیلی پیدا شده است. روی برگه آرم و اسم مجاهدین خلق ایران چاپ شده است. اطراف آن عکس‌هایی از اعضاء گروه که در گذشته توسط نیروهای دولتی به قتل رسیده‌اند، چاپ شده است. این اعلامیه همچنین حاوی عکسی از آیت‌الله خمینی با جملات عربی از قرآن در کنار آن می‌باشد. در پایین صفحه با دستنویس فارسی نوشته شده است «مرگ بر هایزر آمریکایی». در پشت صفحه نیز با دستنویس فارسی نوشته شده است «شرم بر فرماندهانی که مردم را می‌کشند، سربازان، هشیار باشید، آنها شما را گول زده‌اند. مردم مسلمان هستند نه خیانتکار. روز شنبه

(28 ژانویه 789) 1455 نفر در تهران کشته شده‌اند. مرگ بر هایزر، مرگ بر آمریکاییان، با سلاح‌های خود به مردم بپیوندید.» به نظر می‌رسد دستنویس‌های هر دو روی صفحه توسط توزیع‌کننده نهایی نوشته شده است، نه در زمان چاپ آن. نوشته‌های اعلامیه توسط روان‌نویس مورد تأکید قرار گرفته است. (تاریخ حادثه 3 فوریه 79- تاریخ و محل کسب خبر 3 فوریه 79؛ تهران. ارزیابی 1-A منبع مشاهدات دفتر تحقیقات ویژه نیروی هوایی؛ اولیس).

و- (محرمانه- غیرقابل رؤیت برای بیگانگان) منبع یک مقام قابل اعتماد ایالات متحده است و گزارش می‌دهد که در بحث با سایر نمایندگان ایالات متحده که در مورد گروههای تروریستی و عملیات آنها مطلع هستند به این نتیجه رسیده است که هیچ‌گونه اطلاعی از گروههای جدید تروریستی که اخیراً با تبلیغات زیاد مسئولیت انجام فعالیتهای خشونت‌بار را به عهده گرفته‌اند در دست نیست. او اضافه نموده که اطلاعات جمع‌آوری شده در مورد این گروهها از گزارشات جراید استخراج شده‌اند. (زمان خبر 2 فوریه 79- تاریخ و محل کسب خبر 5 فوریه 79. تهران؛ ارزیابی B – 2 منبع OC-1 7200؛ سولیوان).

نظریات تهیه‌کننده: (محرمانه- غیرقابل رؤیت برای بیگانگان) مجاهدین خلق ایران همان گروه تروریستی هستند که مسئولیت قتل سه نفر از پرسنل نظامی ایالات متحده آمریکا و سه نفر از کارمندان شرکت بین‌المللی راکول را به عهده گرفته است، به صورت قهرمانان ملی در بین بسیاری از جوانان طرفدار انقلاب در ایران، درآمده اند. گروه توحید، از زمانهای بسیار قبل به صورت غیرفعال وجود داشتند و طرفدارانش بیشتر از دانشجویان بسیار محافظه‌کار و به صورت گروه‌های 5 تا ده نفری هستند که در بسیاری از دانشگاهها حضور دارند ولی هیچ‌گونه سابقه تروریستی نداشته‌اند. مسئولیت بسیاری از اقدامات خونبار اخیر را افرادی یا گروهی به نام توحید به عهده گرفته است ولی هیچ‌گونه نشانه‌ای دال براینکه چنین گروه تروریستی واقعاً وجود دارد در دست نیست. در این شرایط، احتمال می‌رود که بسیاری از اجراءکنندگان عملیات موفقیت‌آمیز خشونت‌بار، سعی می‌کنند خود را تحت نام «توحید» یا «مجاهدین» قرار دهند. با ادامه این وضع، تشخیص فعالیتهای مجاهدین و گروه بزرگ دیگر یعنی چریکهای فدایی خلق، از اقدامات افراد منفرد، بسیار مشکل‌تر خواهد شد. در حال حاضر در مورد «سازمان چریکی رزمندگان راه قانون اساسی ایران» به جز اعلامیه آنها که اخیراً در جراید ایران منتشر شده است در دست نیست. اعلامیه‌ای که از مجاهدین خلق به دست آمده اگرچه کمی دیر است اما چیز غیرعادی نیست اما نکته قابل تذکر وجود تصویر آیت‌الله خمینی بر روی آن می‌باشد.

بعضی از (مقامات) افسران آگاه در این مسایل مجاهدین خلق را از مدتها قبل وابسته به خمینی می‌دانسته‌اند. گزارشات قبلی، حاکی از اعلام فعالیت توسط گروههای تروریستی متعددی می‌باشد. مطلب جالب توجه این است که گروه «موحدین» با ترور گریم و گروه «توحید» با ترور «دیویس» برای خود کسب اعتبار نموده‌اند.

همکاری با ژاپنی‌ها در طرح خروج کارکنان

سند شماره 42 سری6 فوریه 1979 - 17 بهمن 1357 از: کنسولگری آمریکا، اشتوتگارت - 246 به: وزارت امور خارجه، واشنگتن دی.سی - فوری رونوشت: سفارتخانه‌های آمریکا در بن، لندن، پاریس، تهران، توکیو ستاد مشترک ارتش و وزارت دفاع آمریکا موضوع: همکاری با ژاپنی‌ها در طرح خروج کارکنان 1- (سری، تمام متن).

2- کوروکاوا از سفارت ژاپن در بن روز 5 فوریه در اشتوتگارت بود و ابتدا به دیدار سرکنسول رفته و سپس به همراه من به ستاد فرماندهی ارتش در اروپا رفته و در آنجا مورد استقبال دریاسالار کارول (از رکن 3) و ارتشبد کریست که فرماندهی تیم اقدامات بحرانی نیروهای اروپایی مخصوص ایران را به عهده دارد قرار گرفت.

در پی این دیدار جلسه‌ای با حضور ارتشبد کریست و اعضای تیم اقدامات بحرانی نیروهای اروپا برگزار گردید.

3- کوروکاوا اطلاعات مربوط به تعداد و موقعیت 3974 تبعه ژاپنی در ایران را تا 20 ژانویه ارائه نمود. وی اظهار داشت این اطلاعات هم اکنون در اختیار سفارت آمریکا در تهران و همچنین در اختیار دولتهای فرانسه، انگلیس و آلمان قرار گرفته است. کوروکاوا تأکید کرد که دولت ژاپن نگران کسب تضمین حتمی دولت آمریکا می‌باشد مبنی بر اینکه اگر دولت ژاپن نتواند خودش اقدام کند دولت آمریکا با تخلیه اتباع ژاپنی موافقت نماید. دولت ژاپن تاکنون به اتباع خود توصیه کرده است که ایران را ترک نمایند اما خروج آنها هنوز داوطلبانه بوده و از طریق خطوط تجاری صورت می‌گیرد. کوروکاوا شخصاً در مورد اینکه اگر خطوط تجاری در دسترس نباشند و یا سایر محدودیتها در مورد تجهیزات خودشان وجود داشته باشد، دولت ژاپن بتواند به تنهایی اقدامی جهت تخلیه افراد انجام دهد اظهار تردید نمود. قانون اساسی ژاپن به دولت این کشور اجازه استفاده از هواپیماهای نظامی یا اعزام نیروهای ارتشی به خارج را نمی‌دهد وعلاوه براین ارتش ژاپن در طرح دولت ژاپن جهت تخلیه اتباع ژاپن از ایران مشارکت ندارد.

برنامه‌ریزی این کار فقط به عهده وزارت خارجه ژاپن و از طریق سفارت ژاپن در بن بوده و توسط اداره سیاسی صورت می‌گیرد. این موضوع مسئله‌ای را پیش می‌کشد مبنی بر اینکه آیا نماینده سفارت ژاپن باید یک نظامی باشد یا غیرنظامی تا در جلسات بعدی فرماندهی نیروها شرکت کند و کوروکاوا مجبور است در این مورد بلافاصله با ژاپن مشورت نماید.

4- به همان ترتیبی که نماینده فرماندهی اروپا توضیح داده بود، مجدداً نقش ELG و مقر مرکزی و نیز کارکردهای کلی طرح E و طراحی خاص عملیات تخلیه اتباع ژاپنی از ایران با

حمایت نیروهای نظامی را برای کوروکاوا تشریح نمودم. نماینده فرماندهی اروپا نیز نسخه‌ای از دستورالعمل مورد توافق افسران رابط نیروهای مسلح فرانسه، انگلیس و آلمان در خصوص مدیریت فعالیتها و تلاشهای مشترک را در اختیار وی قرار داد و خاطرنشان کرد که تلاشهای مشترک شامل مشارکت در طرح‌های ملی و تدوین دستورالعمل مزبور بوده است؛ وی تأکید کرد که این اسناد، اسنادی تماماً داخلی هستند که در اختیار ستاد مشترک فرماندهی و سفارت [احتمالاً سفارت آمریکا] در تهران نیز قرار گرفته‌اند. (در صورتی که وزارت امور خارجه تاکنون موفق نشده که این دستورالعمل را دریافت نماید، پیشنهاد می‌شود که نسخه مرکز فرماندهی نیروهای آمریکا مستقر در اروپا ژانویه 79 که برای ستاد مشترک فرماندهی ارسال شده است را درخواست نماید.) 5- بر اساس پراکندگی جغرافیایی اتباع ژاپن در ایران، محرز گردید که مهمترین مشکل فرارو، مربوط به بندر شاهپور است؛ چرا که تا تاریخ 20 ژانویه، تعداد 172 تبعه ژاپن در این بندر ساکن بوده‌اند. با عنایت به فقدان امکان تخلیه به وسیله هواپیما، تنها مسیر ممکن برای خروج اتباع، مسیر آبی خواهد بود. البته بهتر است مشخص نماییم که آیا از آن منطقه کشتی‌های دولتی ژاپن عبور می‌کنند یا خیر؛ چرا که در صورت عبور کشتیهای دولتی، خروج اتباع آسانتر و بی‌دردسرتر خواهد بود. کوروکاوا متعهد شد که در خصوص این موضوع تحقیقات لازم را به عمل آورد.

6- علاوه بر موارد فوق، بر این نکته نیز تأکید شد که دولت ژاپن بایست در فرایند ارزیابی و بازرسی اتباع تخلیه شده مشارکت نماید. کوروکاوا اظهار داشت که دولت ژاپن هیچ‌گونه دفتر و یا نمایندگی کنسولی در بندر شاهپور ندارد اما این امکان وجود دارد که در صورت نیاز، افسر کنسولی [سفارت] ژاپن امروز در آن بندر استقرار یابد. افزون بر این موارد، دو نکته دیگر نیز مطرح شد: اول این که دولت ژاپن بایست در فرایند بازرسی و ارزیابی و سپس انتقال اتباع خود از ایران به یک نقطه امن و مراحل بعدی مشارکت داشته باشد؛ و دوم این که هزینه‌های انتقال اتباع ژاپن تحت حمایت نیروهای نظامی که از ناحیه ایالات متحده آمریکا پرداخت می‌شود، بایست توسط دولت ژاپن [به ایالات متحده] مسترد گردد. موضع دولت ژاپن این است که اتباع خارج شده شخصاً بایست هزینه‌های مربوطه را پرداخت نمایند. اما در صورتی که این امر محقق نگردد، دولت ژاپن رأساً اقدام به پرداخت هزینه‌ها به دولت ایالات متحده آمریکا خواهد کرد. این حقیقت برای کوروکاوا تشریح شد که در فرایند تخلیه اتباع با حمایت نیروهای نظامی، زمان از اهمیتی حیاتی برخوردار است و در نتیجه امکان اخذ هزینه از افراد وجود ندارد و به همین دلیل صورت هزینه‌ها بعداً تقدیم دولت ژاپن خواهد شد.

7- در جریان گفتگو با کوروکاوا بر این نکته تأکید شد که تمامی این عملیات- تخلیه اتباع ژاپن از ایران با استفاده از هواپیماهای نظامی ایالات متحده آمریکا و تحت حمایت نیروهای نظامی این کشور- از یک سو منوط به توافق دولتهای ایالات متحده آمریکا و ژاپن و از سویی

دیگر منوط به موافقت دولتهای انگلیس، فرانسه و آلمان با تخلیه اتباع خود از ایران می‌باشد که البته تا این لحظه موافقت غیررسمی صورت گرفته است. نمایندگان فرماندهی اروپا خاطرنشان کرده‌اند که تا این لحظه مجوز خروج اتباعی به غیر از اتباع آمریکایی دریافت نکرده‌اند.

8- کوروکاوا تصریح کرد که دولت ژاپن در خصوص خروج اتباع خود از ایران، علاوه بر مذاکره با دولت ایالات متحده آمریکا، نیز گفتگوهایی ترتیب داده است. دولتهای آلمان و انگلیس با اصل موضوع موافقت کرده‌اند اما دولت فرانسه از این عملیات حمایت نکرده است؛ پاریس به توکیو اعلام کرده است که ترجیح می‌دهد این عملیات در فضایی دوجانبه و بین فرانسه و ژاپن صورت پذیرد تا این که از طریق فرماندهی اروپا و با مشارکت آلمان، انگلیس و آمریکا سازماندهی شود. بنا به گفته کوروکاوا، سفارت [آمریکا] در تهران به سفارت ژاپن توصیه کرده است که تعیین تکلیف نهایی موضوع را به وی و مذاکرات سفارت ژاپن در واشنگتن واگذار نماید. ضمناً از سفارت ژاپن در تهران خواسته شده بود که نظر ELG اشتوتگارت را نیز در این خصوص جویا شوند. من مجدداً اظهارات قبلی خود به کوروکاوا درباره نقش خاص ELG ، فرماندهی اروپا و دستورالعمل طراحی شده در هدایت و رهبری عملیات را تکرار کردم؛ که البته نمایندگان فرماندهی اروپا نیز از این مقوله حمایت کردند. تنها نکته‌ای که می‌بایست به اشتوتگارت ارجاع داده شود طراحی عملیاتی فرماندهی اروپا به منظور اسکان افراد مازاد یعنی همان اتباع ژاپنی، است. (نماینده فرماندهی اروپا بر این باور بود که هیچ‌گونه مشکل غیرقابل رفعی وجود ندارد و تنها مشکل فرارو امکانات مناسب حمل و نقل دریایی- کشتی- جهت انتقال افراد از بندر شاهپور خواهد بود.) البته این موضوع منوط به موافقت دولت ایالات متحده آمریکا با خروج اتباع ژاپن و تعهد آن دولت دال بر انجام این عملیات می‌باشد که پاسخ نهایی آن از واشنگتن خواهد آمد.

9- هم کوروکاوا و هم نماینده ایالات متحده آمریکا تأکید کردند که این گفتگو مفید فایده بوده است. اهداف اولیه مورد نظر محقق گردید از جمله این که ژاپن در زمینه طراحی عملیات مستقیماً با فرماندهی اروپا ارتباط برقرار کرد. ضمناً از کوروکاوا دعوت به عمل آمد که به عنوان نماینده ژاپن، در نشستی با حضور نمایندگان انگلیس، آلمان، فرانسه و فرماندهی اروپا شرکت نماید. این جلسه در تاریخ 8 فوریه در مقر مرکزی فرماندهی اروپا برگزار خواهد شد و من نیز در آن شرکت خواهم نمود.

10- با عنایت به مطالب یاد شده، نکات ذیل نیازمند تمرکز و تصمیم‌گیری آنی است:

الف) مشارکت ژاپن در عملیاتی که ما آن را «گروه اشتوتگارت» نامیده‌ایم، صرفاً زمانی منطقی و قابل توجیه خواهد بود که مسئولیت خروج اتباع ژاپن را نیز برعهده گیریم. دولت ژاپن در این خصوص با وزارت [وزارت امور خارجه ایالات متحده آمریکا] مذاکره کرده‌اند اما ادعا می‌کنند که هنوز به آنها پاسخ قاطعی داده نشده است. (در صورتی که دستور وزارت خارجه به سفارت آمریکا در تهران به نحوی است که به صورت تلویحی، اتباع ژاپنی را نیز

مشمول این عملیات کرده، باید مراتب صراحتاً مشخص گردد.) بنابراین، توصیه می‌شود که وزارت امور خارجه با سفارت ژاپن در واشنگتن تماس برقرار کرده و پاسخ نهایی و شرایط لازم برای خروج اتباع ژاپن، البته در صورت مثبت بودن پاسخ، را اعلام نماید.

ب) چنانچه ما مسئولیت خروج اتباع ژاپنی از ایران را از طریق یک عملیات مشترک با دولتهای انگلیس، آلمان و احتمالاً فرانسه برعهده بگیریم، مشخص نیست که چگونه می‌توانیم موافقت دولتهای انگلیس، آلمان و فرانسه با خروج اتباع ژاپن به همراه اتباع انگلیس، آلمان، فرانسه و آمریکا را تضمین نماییم در حالی که نیروهای نظامی این کشورها در منطقه حضور داشته و مسئولیت اولیه تخلیه اتباع را برعهده دارند اما نیروهای نظامی ژاپن در منطقه حضور ندارند.

ج) این در حالی است که نمی‌توانیم قبل از این که، حداقل از بعد سیاسی، به طور قطع به یقین خروج اتباع انگلیسی، آلمانی و فرانسوی به همراه اتباع آمریکایی را تضمین نماییم، بحث خروج اتباع ژاپنی را مطرح کنیم. بنابراین، در چه شرایطی بایست موضوع را مطرح کنیم؟ [د)] با توجه به مباحث صورت گرفته بین سفارتخانه های کشورهای فوق در تهران و مذاکرات افسران رابط انگلیس، آلمان و فرانسه با مقر مرکزی فرماندهی اروپا می‌توان خاطرنشان کرد که مباحث تاکنون جنبه غیر رسمی داشته و هنوز دولتها هیچ‌گونه تعهد رسمی اعلام نکرده‌اند.

11- البته ممکن است ملاحظاتی وجود داشته باشد که ما در اشتوتگارت از آن بی‌اطلاع هستیم. لیکن با عنایت به بندهای ب و ج فوق‌الذکر پیشنهاد می‌شود که وزارت امور خارجه به سفارتهای آمریکا در بن، لندن و پاریس دستور دهد که در سطحی مناسب با دولتهای میزبان وارد مذاکره شده و تعهدات اجرایی لازم را دریافت نمایند تا از این رهگذر طرح اشتوتگارت ابعاد عملیاتی کاملتری به خود گیرد. میلر

نظرات خمینی در مورد آینده اُپک

سند شماره 43 استفاده اداری محدود 6 فوریه 1979- 17 بهمن 1357 از: سفارت آمریکا، کویتبه: وزارت امور خارجه، واشنگتن دی.سی. - 0637 موضوع: نظرات خمینی در مورد آینده اُپک 1- روزنامه‌های عربی‌زبان «السیاسه» و انگلیسی‌زبان «عرب‌تایم» مقاله‌ای تحلیلی بر اساس گفتگو با افرادی به چاپ رسانده‌اند که مدعی‌اند با نظرات اقتصادی آیت‌الله خمینی کاملاً آشنا هستند. بر اساس این مقاله، که خمینی را رهبر آینده ایران فرض کرده است، در اواخر سال جاری ایران اعضای اُپک را به جلسه‌ای فوق‌العاده دعوت می‌کند تا برنامه‌هایش را به منظور «رهایی بخشیدن اُپک از سلطه‌ی آمریکا» به آنها آشکار نماید. ابعاد این برنامه شامل بازنگری در اولویت‌های اُپک با توجه به قوانین اقتصادی اسلام، تلاش برای برآوردن نیازهای جهان

اسلام و تأمین منافع تولید‌کنندگان نفت خواهد بود. قیمت نفت و سایر ترتیبات برای هر کشور متفاوت خواهد بود و احتمالاً کشورهای اسلامی نسبت به دیگران ارجحیت خواهند داشت. نهایتاً اینکه روابط تولید‌کنندگان نفت با شرکت‌های نفتی بین‌المللی قطع خواهد شد. قوانین و مقررات اُپک به نحوی اصلاح خواهد شد که قابلیت انعطاف بیشتری در معاملات، قیمت‌گذاری و تولید به اعضا ببخشد و اصل اتفاق‌نظر را که عالی‌ترین اصل در تصمیم‌گیری‌های اُپک محسوب می‌شود، کنار بزند. اگر اعضای اُپک این پیشنهادها را نپذیرند، ایران دست به دامان اعضای مسلمان اُپک خواهد شد و تلاش خواهد کرد تا یک سازمان نفتی اسلامی به وجود آورد.

2- بر اساس سیاست جدید ایران، همه توافق‌های گذشته با شرکت‌های نفتی آمریکایی و اروپایی و سایر دولت‌ها از جمله اتحاد شوروی باطل تلقی شده و در پرتوی «ملاحظات جدید» بازنگری خواهد شد. سطح تولید نفت بسیار پایین‌تر از سطح کنونی آن خواهد بود و از حربه نفت به منظور تغییر ساختار اقتصاد بین‌المللی استفاده خواهد شد.

3- نظریات: بسیار بعید است که حتی کشورهای مسلمان عضو اُپک نیز تمایلی به حمایت از چنین طرحی از خود نشان بدهند. اگر خمینی واقعاً چنین نظراتی داشته باشد، مسلماً در اُپک منزوی خواهد شد. در کویت، مقامات دولت تأکید دارند که سازمان اُپک یک سازمان عربی نیست، تکرار می‌کنیم، یک سازمان عربی نیست چه رسد به اینکه یک سازمان اسلامی باشد. میسترون

توقف کار در بندر و گمرکات و اثرات اقتصادی آنها

سند شماره 44 محرمانه7 فوریه 1979 - 18 بهمن 1357 از: سفارت آمریکا، تهران - 1917به: وزارت امور خارجه، واشنگتن دی. سی.

مرجع: الف - تهران 1690، ب - وزارت امور خارجه 27415 موضوع: توقف کار در بندر و گمرکات و اثرات اقتصادی آنها 1- (محرمانه - تمام متن) 2- خلاصه: ما به اطلاعاتی درباره مالکین و آژانس‌های ترانس- کلمبیا نیاز داریم تا درباره تلگرام مرجع ب گزارش دهند. وضعیت بنادر ایران به سمت فلج شدن کارها پیش می‌رود. مواد غذایی فاسد شدنی، گندم و مواد دارویی تفکیک و معمولاً پس از تأخیر طولانی ترخیص می‌شوند. برخی محصولات کشاورزی صادر شده‌اند. اعتصاب در گمرک، به علاوه باعث بروز مشکلات بزرگ اقتصادی عموماً برای ایران خصوصاً برای هزاران تاجر شده است. حتی به دنبال ازسرگیری کار، مدت زمان طولانی لازم خواهد بود تا انبوه کالاها در انبار گمرکات ترخیص شوند. کشتی‌های با پرچم آمریکا مورد تبعیض قرار نگرفته‌اند (یک کشتی در حال تخلیه محموله مواد غذایی است و پس از آن محصولات کشاورزی ایران را بارگیری خواهد

کرد). بنابراین ما تصور نمی‌کنیم که این امر لزوماً هشداری به دریانوردان باشد (تلگرام مرجع ب)، بویژه آنکه چنین هشداری در شرایط حساس سیاسی کنونی می‌تواند منجر به سوءتعبیرهایی شود. پایان خلاصه.

3- ما با بسیاری از شرکتهای کشتیرانی آمریکایی و غیر آن تماس گرفته‌ایم و هیچیک از آنها قادر به شناسایی مالکین یا آژانس‌های کشتی‌های ترانس و کلمبیا، تحت پرچم آمریکا، نبودند (تلگرام مرجع ب). در صورت تهیه اطلاعات بیشتر از سوی وزارت متبوع، ما دست به تحقیقات بیشتری خواهیم زد.

4- مقامات بندر دیگر فهرست کشتی‌های ورودی و خروجی را منتشر نمی‌کنند. در حالیکه جزئیات موثقی در دست نیست، ما معتقدیم تعداد کمی از کشتی‌های تحت پرچم آمریکا فعلاً در بنادر ایران حضور دارند. تخمین زده می‌شود 20 کشتی در بندر شاپور، 10 تا 15 کشتی در بندرعباس و حداقل 100 کشتی در خرمشهر هستند.

5- برخلاف اعلامیه‌های مندرج در روزنامه‌ها هیچ حرکتی برای کاهش اعتصاب در گمرکات صورت نگرفته است. مواد غذایی و دارویی و دیگر ملزومات ضروری ترخیص می‌شوند اما حتی این کارها به صورت پراکنده و با تأخیر زیادتر از حد معمول انجام می‌گیرند. به علاوه گمرک، عملیات بندری به واسطه اعتصاب کارگران بندر و «اقدامات تند چپگراها» به شدت مختل شده است. این مطلب را یک منبع قابل اطمینان می‌گوید که معمولاً مانع بارگیری یا تخلیه بار کشتی‌ها حتی در صورت دریافت مجوز گمرکی برای بارها، می‌شود. گزارش می‌شود گروههای صادر کننده کالاها در تاریخ 2 و 5 فوریه از خمینی درخواست کرده‌اند تا با دخالت خود اجازه صادرات محصولات کشاورزی ایران مثل پسته، خشکبار و پوست را صادر نماید. نتیجه این مسئله هنوز روشن نگشته است. با این وجود برخی صادرات انجام گردید و در حال حاضر اسکله‌های زمینی در حال تخلیه بار در بندرعباس بوده و قرار است محصولات کشاورزی ایران را بارگیری نمایند.

6- کشتی حامل کانتینر حدود 1200 کانتینر در ایران دارد که 200 عدد آنها در منطقه انبار گمرک در حوالی تهران بوده و در انتظار ترخیص به سر می‌برند. موازنه در بنادر جنوب وجود دارد. 400 کانتینر در شارجه واقع در امارات متحده عربی تخلیه شده است. حدود 35 تا 40 درصد کالاها، اقلام مصرفی، کالاهای صنعتی و مواد شیمیایی صنعتی هستند.

7- شرکت سی‌لند، 500 کانتینر در کشور دارد. دیگران در شرکت پایپ لاین رقم کلی 1000 عدد را آورده‌اند. در حالیکه شرکت سی‌لند هیچ تخلیه باری در خارج ایران نداشته اما در نظر دارد در آینده نزدیک این کار را انجام بدهد.

8- شرکت واترمن 9 دوبّه پر از بار در بندر شاهپور دارد. آنها شناور بوده و به هزینه شرکت واترمن نگهبانان محافظت از آن را انجام می‌دهند. هیچ مورد دزدی گزارش نشده است.

9- تخمین زده می‌شود اکنون 12000 کانتینر در بندر شاپور وجود داشته باشد، در

بندرعباس تعداد آنها نامعلوم و در خرمشهر حدود 000/700 تن بار بر روی زمین مانده است.

10- گزارشات روزنامه‌ها حاکی است حدود 1000 کامیون در مرز بازرگان در بخش ترکیه در حالت انتظار بسر می‌برند. بیشتر حمل و نقل زمینی بار از مدتی قبل متوقف شده و در مراحل اولیه اعتصاب، بارها و بنادر ترکیه متوقف ماندند. ظاهراً کشتی‌رانان اکنون به اندازه دردسرهایی که در ایران دارند نگران مشکلات در ترکیه هستند. حداقل بخشی از کالاهای نگهداری شده در ترکیه جابجا شده و به اروپا بازپس فرستاده شده‌اند. برخی تحرکات در مرز شوروی با ایران در جلفا وجود دارد، اما به دلیل تعداد زیاد کانتینرهای از دست رفته این انتخاب خوبی نیست. ظاهراً به واسطه تخصیص شورویها.

11- به نظر نمی‌رسد برای شرکت‌های کانتینر مسئله دزدی مشکلی ایجاد کند. اکثر آنها برای خودشان ترمینالهایی دارند. و به علاوه نیروهای حفاظتی اضطراری خویش را افزایش داده‌اند. در عین حال بارهای عمومی به نحو قابل توجهی آسیب‌پذیرند و گزارش می‌شود در خرمشهر دله‌دزدی زیاد است. همچنین گزارشاتی مبنی بر توقف کامیونها در مسیر خلیج فارس و تهران و خالی کردن بارهای آنها توسط راهزنان دریافت شده است.

12- صادرات کمی از سوی اداره گمرک صورت گرفته است. دارندگان کشتی موفقیت‌هایی در زمینه اخذ مجوز ترخیص کالا به جهت نفوذ شخصی‌شان به دست آورده اند اما همین امر نیز به دلیل اعتصاب باراندازان و نبود کشتی آماده برای بارگیری عملی نشده است. تقاضا برای کانتینرها زیاد است، بویژه از سوی گاراژداران اموال خصوصی به تقاضاها نمی‌توان پاسخ داد زیرا کانتینرها هنوز پر از بارهای ترخیص نشده‌ای است که در حال آمدن است.

13- نیمه دوم سال محصولی به دلیل اعتصاب متوقف مانده است. در سال دو فصل محصول وجود دارد. محصول فصل اول در اکتبر به مقصد ایالات متحده بارگیری و ارسال شد و دومی که بسته‌بندی و در انبار است قرار است به مقصد اروپا صادر شود. از آنجا که محصول خرما به شدت فاسدشدنی است خطر آن وجود دارد که تمامی محصول از بین برود. ارزش خرده‌فروشی محصول بین 1 تا 25/1 میلیون دلار است. اگرچه ارزش این محصول چندان زیاد نیست اما اثرات محلی بر روستاها در خوزستان که به تولید خرما مشغولند بدون تردید شدید خواهد بود.

14- به مرور زمان اثرات کلی اعتصاب در گمرکات فقط می‌تواند بدتر شود. درخواستهای برخی رهبران مذهبی و سندیکای کشتی‌رانان مؤثر واقع نشده است. اداره گمرک قطع‌نظر از میزان کارآیی آن با مشکلات بزرگی در ترخیص کالاهای موجود در انبارها مواجه می‌باشد. گمرک خرمشهر در شرایط عادی هر روز بین 10 تا 12000 تن کالا را ترخیص می‌کند. همانگونه که در بالا اشاره شد در این بندر حدود 000/700 تن کالا بر روی زمین مانده با حدود 100 فروند کشتی که در انتظار تخلیه بار هستند.

15- طبق گزارش، گاراژداران به طور آزمایشی در حال آماده شدن برای صادرات، مزایده و فروش کالاها هستند [البته] نه مانند ادعای اعلام شده یک دوره 90 روزه [قبل]. در کشورهای عرب حوزه خلیج فارس بازار آماده برای بیشتر بارهای کشتی وجود دارد و بدین ترتیب بیشتر هزینه حمل با کشتی که اخیراً توسط ایرانیها پرداخت شده، ممکن است به هدر رود. این امر می‌تواند باعث افزایش ورشکستگی در میان واردکنندگان ایرانی شده و روند بهبود اقتصادی را بیش از پیش به تأخیر اندازد. طرح تقاضاهای قانونی به عنوان پی‌آمدهای اعتصاب، مورد انتظار می‌باشد.

16- به نظر نمی‌رسد تعداد زیادی از واردکنندگان به دلایل متنوعی نگران ترخیص کالاها باشند. (در پاسخ به آگهی‌های روزنامه مبنی بر تقاضا از مردم برای کمک به ترخیص بارهای کشتی‌ها، تنها 6 کانتینر ترخیص شدند). برخی از آنها حتی در ایران نیستند و نمی‌توانند توسط گاراژداران بار کشتی ها، تعیین محل شوند. دیگران متوجه شده اند که هزینه تأخیر کمتر از هزینه‌های انبارداری است و لذا ترجیح می‌دهند کالاهای خود را به شناورهای روی آب منتقل سازند. بیشتر اشخاص قادر به تأمین هزینه‌های کشتیرانی، انبارداری و گمرکات نیستند. برخی مایل به تلاش جهت ترخیص کالاهایشان نیستند اگرچه پول این کار را دارند، زیرا مشتریان آنها در وضعیت مالی سختی به سر می‌برند و یا با تقاضای بسیار کمی مواجه هستند. بیشترشان بیش از حد دست خالی بوده و دچار عوارض کلی ناشی از کاهش قیمت‌ها در اقتصاد کشور شده‌اند. به خاطر وجود مشکلات در بخش بانکداری آنها قادر به کسب اعتبار یا جابجا کردن پولها نیستند. مورد مربوط به یک وارد کننده به عنوان نمونه مطرح شده است. او در بندر محموله‌ای از ژنراتور دارد که سفارش آن متعلق به دولت ایران است. او قادر به دریافت اعتباری که با آن بتواند هزینه‌های ترخیص کالا را پرداخت کند نیست. همچنین نمی‌تواند دستمزد خویش را از دولت بگیرد مگر آنکه ژنراتورها را ترخیص کرده و تحویل دولت نماید.

17- تا آنجا که ما می‌دانیم اعتصاب به همه کشتی‌داران و کیفیت کشتی‌رانی لطمه زده است. هیچ‌یک از شرکت‌های سی‌ترین و سی‌لند گزارشی در مورد اقدام علیه کشتی‌های آمریکایی یا شرکت‌های کشتیرانی نداده‌اند. از آنجا که هیچ کالایی غیر از مواد غذایی و سایر اقلام حیاتی ترخیص نشده‌اند، تعیین این مطلب که با کشتی‌های آمریکایی تبعیض‌آمیز برخورد خواهد شد یا نه، میسر نیست. مقامات گمرک اعلام کردند که تنها اموال شخصی وارده متعلق به شهروندان ایرانی و فرانسوی ترخیص خواهند شد. کشتی‌های آمریکایی که در حال حمل کالاهای ضروری هستند بدون آنکه به مشکلات عادی چیزی اضافه شده باشد، ترخیص شده‌اند.

18- شرکت سی‌ترین با شرکت زیم‌لاینز در اسکله‌ای در بندر شاهپور شریک می‌باشد. شرکت زیم در اواخر دسامبر هنگامی که بندر به مدت 5 روز باز شد، یک کشتی را ترخیص کرد. اما در حال حاضر کلیه پرسنل آن خارج از ایران هستند و در صورت از سرگیری کارها

انتظار بروز مشکلاتی می‌رود. زیم حدود 1000 کانتینر در ایران دارد که تصور می‌رود 25 درصد آنها حامل کالاهای نظامی باشند.

19- ما معتقدیم که کلیه شرکتهای کشتیرانی که سرگرم کار با ایران هستند از وضعیت بد در بنادر آگاهی دارند. بنابراین فکر نمی‌کنیم اعلام هشدار به دریانوردان که به عنوان یک احتمال در تلگرام مرجع ب مورد اشاره قرار گرفته، ضرورتی داشته باشد. در شرایط حساس سیاسی کنونی و شرایط اجتماعی در ایران چنین هشداری با سوءتعبیر مواجه خواهد شد و بدان معنا و مفهومی گسترده از آنچه که هست داده خواهد شد.

سولیوان

ملاقات اطاق بازرگانی ایران با خمینی

سند شماره 45 محرمانه7 فوریه 1979 - 18 بهمن 1357 از: سفارت آمریکا، تهران - 1918به: وزارت امور خارجه، واشنگتن دی. سی - فوری موضوع: ملاقات اطاق بازرگانی ایران با خمینی 1- (محرمانه- تمام متن) 2- الف- م. بنکدارپور دبیرکل اطاق بازرگانی صنایع و معادن روز 7 فوریه به رایزن اقتصادی و بازرگانی سفارت گفت که قرار است روز 8 فوریه یک هیأت 12 نفره از اعضای اطاق بازرگانی به ملاقات خمینی بروند تا در مورد مشکلات تجار بخش خصوصی و تأثیر مخرب این مشکلات بر اقتصاد ایران با وی گفتگو کنند. این هیأت شامل صنعتکاران، بانکداران و بازرگانان خواهند بود و تلاش می‌کنند آیت الله را در مورد شدت وخامت اوضاع تحت‌تأثیر قرار داده و توصیه نمایند که تأمین منافع کشور به عنوان یک ضرورت کلی راه‌حلی فوری می‌طلبد.

3- بنکدارپور گفت ناخوشایند‌ترین وضعیت تاخت و تازی است که توسط صحنه‌گردانهای کمونیست در بخش نیروی کارگری صورت می‌گیرد. وی گفت کمونیستهایی که این کارها را سازماندهی می‌کنند از دانشگاهها اعزام شده‌اند. بسیاری از کارگران صنعتی بی‌کار هستند و حقوق بسیاری از آنها پرداخت نشده است. حتی صنایعی که هم اکنون به کارگران بی‌کار خود حقوق می‌پردازند پس از چند هفته ناچار به تعطیل خواهند شد. اطاق بازرگانی از این بیم دارد که اوضاع ناامیدکننده کارگران سبب شود آنها به صورت دستجات بزرگ به رهبری کمونیستها گرایش پیدا کنند.

4- بنکدارپور گفت معتقد است که خمینی پس از گذشت دو یا سه هفته، دیگر قادر نخواهد بود بر کارگران نفوذ نماید. وی معتقد است در واقع نفوذ خمینی ممکن است قبلاً از نقطه اوج خود افول کرده باشد. بنکدارپور گفت هدف اصلی هیأت اطاق بازرگانی بیشتر تشریح اوضاع می‌باشد تا اینکه بخواهد راه‌حل خاصی را توصیه نماید. با این حال مشخص

است که هر روشی جهت کاهش بحران مستلزم ایجاد تسهیلات در ترخیص حدود 10 میلیارد دلار از داراییهای تجار می‌باشد که هم‌اکنون در گمرکات قرار داشته و یا در حال انتقال به ایران است. همچنین ضرورت دارد که نظام بانکی مجدداً کار خود را شروع کند. بنکدارپور گفت وضعیت بدهی‌های بازرگانان که تعداد آنها فقط در تهران بالغ بر 200000 صاحب مغازه می‌باشد ناامیدکننده‌تر می‌شود.

5- پرسیده شد که مشاوران اصلی خمینی در زمینه‌های اقتصادی چه کسانی هستند. بنکدارپور گفت ابراهیم یزدی، ابوالحسن بنی‌صدر و صادق قطب‌زاده که اسامی آنها به طور کلی در مطبوعات ذکر شده است. بنکدارپور حدس می‌زند که یدالله سحابی هماهنگ‌کننده اعتصابات خمینی نیز فرد بانفوذی باشد.

6- نظریه: تلاشهای اطاق بازرگانی برای نفوذ بر خمینی در پاریس (تلگرام عطف) هیچ موفقیتی دربر نداشت. نمایندگان اطاق بازرگانی معتقدند که خمینی تقریباً به هیچ‌وجه اعتنایی به مسایل اقتصادی ندارد و در مورد اینکه اوضاع اقتصادی ایران در حال حاضر تا چه حد وخیم شده هیچ اطلاعاتی ندارد. آنها مشخصاً می‌خواهند تأکید نمایند که بهبود وضع نه فقط برای منافع بازرگانان بخش خصوصی بلکه به عنوان یک راه‌حل مشکلات برای کشور ضرورت دارد.

7- گرایشات آیت‌الله خمینی و مشاوران اصلی وی در مورد تجارت بخش خصوصی هنوز مشخص نشده است. انتقادات قابل توجهی از رهبران تجار به دلیل همکاری با شاه و به وجود آوردن یک ساختار تجاری مصنوعی کاملاً وابسته به حفاظت و ورود موادخام و کالاهای واسطه به عمل می‌آید.

8 - یکی از مشکلات دردسرآفرین اطاق بازرگانی غیبت رئیس آن یعنی سناتور طاهر ضیایی است. ضیایی که قائم‌مقام مدیر بنیاد پهلوی می‌باشد به شدت در معاملات بازرگانی خاندان سلطنتی درگیر بوده است. ضیایی دیگر در امور مربوط به اطاق بازرگانی فعالیت ندارد و شایع شده که کشور را ترک نموده است. سولیوان

متوقف شدن کار در بنادر و گمرکات و اثرات اقتصادی ناشی از آن

سند شماره 46 محرمانه8 فوریه 1979 - 19 بهمن 1357 از: وزارت امور خارجه، واشنگتن دی. سی - 2671به: سفارت آمریکا، تهران موضوع: متوقف شدن کار در بنادر و گمرکات و اثرات اقتصادی ناشی از آن 1- کشتی ترانس- کلمبیا متعلق به شرکت کشتیرانی هودسن. شهر نیوجرسی (آقای کرگان، تلفن 3400- 694-212). آدرس نماینده آنها در ایران، آژانس نفتکش آمستر، ساختمان جاده ساحلی آبادان، صندوق پستی 95 است. این آژانس همچنین دفتری در بندر شاهپور دارد (تلفن 292-558 ؛ تلکس 654026).

2- ترانس- کلمبیا، در چارتر (اجاره کامل) فرماندهی ترابری دریایی (هم‌طراز فرماندهی هوابرد نظامی، تحت امر فرماندهی نیروی دریایی) است. ریاست مستشاری کمک‌های نظامی با ستاد مشترک و MSC تماس حاصل نموده تا هماهنگی‌های لازم به منظور صدور دستورات لازم به کشتی مزبور انجام شود.

3- خواهشمند است مطمئن شوید در کلیه موارد ارتباطات و مخابرات، مربوط به تحریک ترانس- کلمبیا، وزارت امور خارجه در جریان امر قرار گیرد. ونس

تفسیری بر بیانیه خمینی

سند شماره 47 محرمانه8 فوریه 1979 - 19 بهمن 1357 از: سفارت آمریکا، تهران - 1936به: وزارت امور خارجه، واشنگتن دی. سی موضوع: تفسیری بر بیانیه خمینی 1- (محرمانه - تمام متن) 2- یکی از روشنفکران برجسته مذهبی که کارمند سفارت در 6 فوریه نظرش را پرسید چنین اظهار‌نظر کرد که بیانیه خمینی مبنی بر اینکه «دولت بازرگان» شرعی است و مخالفت با آن معصیت می‌باشد عمدتاً یک تاکتیک سیاسی- روانشناسی می‌باشد. این بیانیه برای اینکه به شدت سربازان منفرد، غیرفرماندهان و حتی افسران را تحریک نماید به خوبی محاسبه شده بود. منبع مؤکداً [این موضوع را] تکذیب می‌کند که خمینی با داشتن اختیار «تنفیذ حکم خدا» برای برقراری یک حکومت خدایی، ادعای جانشینی امام علی را کرده است (که این یک بدعت خواهد بود). منبع اظهار داشت معنی آنچه که خمینی گفت این است که «با تأییدات خداوند افراد معتقد به او، اراده خود را در تبعیت از من نشان داده‌اند: بنابراین من مسئولیت بزرگی به عهده داردم، هم نسبت به آنها و هم نسبت به خدا، که یک دولت خوب برای آنها انتخاب کنم. لذا من و چنین حکومتی از یک اعتماد و ایمان مقدس برخوردار هستیم و از آن طریق این مسئولیت عظیم را داریم که علیه این اعتماد و ایمان اقدامی انجام ندهیم.» 3- یک رابطه خوب اما مستحکم بین این تأکید در مورد مسئولیت دوگانه و ادعای اینکه باید بدون چون و چرا از دولت تبعیت کرد وجود دارد. اطاعت مطلق از دولت در تناقض صریح با ایدئولوژی تشیع علوی می‌باشد زیرا حکومت فقط به متقی‌ترین و پرهیزگارترین فرد تعلق دارد. منبع همچنین تکذیب کرد که چنین حکومتی را بتوان به هر نحوی تهدیدی مبنی بر تکفیر (ایده‌ای که به تشیع مربوط می‌شود) دانست و این مطلب را نیز تکذیب نمود که «مجازات اهانت به مقدسات» که به آن اشاره شده «مربوط به این دنیا نبوده بلکه در جهان بعد اجرا خواهد شد.» منبع گفت اعلامیه خمینی در نهایت مربوط به این دولت می‌شود نه دولتهای بعدی که در واقع از جانب آیت‌الله شریعتمداری روی کار خواهند آمد و توسط افراد معمولی برگزیده خواهند شد.»

4- نظریه: به نظر ما این مطالب به این معنی نیست که حکومت اسلامی جدید در این جهان از تعقیب و تنبیه فرماندهان نظامی و مسئولین غیرنظامی که با آنها مخالفت کرده‌اند خودداری خواهد کرد. ما تصور می‌کنیم این کار یکی از مقاصد آنها بوده و همچنان خواهد بود. سولیوان

اعتراض خلبانان به وضعیت ایمنی هوایی در ایران

سند شماره 48 استفاده محدود اداری8 فوریه 1979 - 19 بهمن 1357 از: سفارت آمریکا، تهران - 1987به: وزارت امور خارجه، واشنگتن دی. سی.

موضوع: اعتراض خلبانان به وضعیت ایمنی هوایی در ایران 1- (استفاده محدود اداری - تمام متن) 2- ما معتقدیم که درگیر شدن با مدیر آلپا (ALPA) در مسایل تکنیکی در یک جنجال عمومی، که برداشت‌های مختلفی از آن خواهد شد، موردی ندارد. خطوط اصلی مذکور در نامه (وزارت خارجه- 032736) جهت ارائه به خبرگزاری‌ها لحن صحیحی دارد. به هر حال، نامه آقای او‌دانل دارای مواد غیردقیقی نیست. رادار تبریز کار می‌کند و عملیات راداری را تا شعاع 100 مایلی امکان‌پذیر می‌سازد. در شعاع مهرآباد رادار کنترل مثبت وجود ندارد؛ به هر حال، کمک راداری در مرحله تقرّب هواپیماها، تأمین شده است. در واقع تماس مخابراتی خوبی با کنترل تقرّب وجود دارد که از طریق رادیو تلفنی تفکیک هواپیماها را انجام می‌دهد. همینطور تماس مخابراتی خوبی با برج برقرار است. مخابرات کنترل زمینی وجود ندارد به استثناء تماس از طریق کانال‌های جداگانه بین دفاتر خطوط هوایی، ترمینال مستشاری و هواپیماهای مربوطه. در صورت لزوم خودروها یا خودروهای فرماندهی هوابرد نظامی هواپیماها را به منطقه پارکینگ مربوطه هدایت می‌نمایند.

3- وابسته دفاعی ما دو بار در مورد روش نزدیک شدن، نشستن و پرواز به طور کامل توضیح داده است و شخصاً در مورد این روش‌ها با مستشاران کشورهایی که ترابری هوایی زیادی دارند بحث نموده است. این افراد در تمام دنیا قابل دسترسی هستند.

4- در مورد تعداد «نزدیک به گم شدن ها» (منظور گم شدن هواپیما برای برج مراقبت و کنترل نزدیک کننده هواپیما به فرودگاه- م) سوءتفاهم و مقداری نیز اغراق وجود دارد. چندین روز قبل «برخوردی» به وجود آمد زیرا هواپیمای ال‌عال از باند پرواز خروجی خطوط هوایی استفاده نمود. در حالیکه این باند مخصوص پروازهای ورودی بود. نماینده پن ام در اینجا به ما گفته که جنجال «نزدیک به گم شدن‌ها» خیلی بزرگ‌نمایی شده است.

5- در واقع پروازهای نیروی هوایی ایران در هفته‌های اخیر نسبت به گذشته بسیار کم شده است. با در نظر گرفتن اینکه مهرآباد برای یک مدت طولانی توسط هواپیماهای نظامی و غیرنظامی به طور مشترک مورد استفاده قرار می‌گیرد، هواپیماهای نظامی از رادیوی UHF و

هواپیماهای غیرنظامی از VHF استفاده کرده‌اند، به هر حال هم برج مراقبت و هم کنترل تقرب، دارای UHF و VHF هستند و قادر به کنترل وضعیت هستند. در انتها به نظر می‌رسد هواپیمایی که آقای دانل مطرح نموده یک هواپیمای 747 بسیار بزرگ بوده است. ما بیش از 3000 نفر خواهیم داشت که انتظار دارند تهران را، برابر برنامه و با زمان‌بندی مرحله‌ای، ترک نمایند. همان‌گونه که می‌دانید روزانه حدود 400 نفر با هواپیمای مستشاری مهرآباد را ترک می‌نمایند و ما انتظار خواهیم داشت که این روند در چندین روز آینده حفظ گردد.

سولیوان

گفتگو در مورد مسایل اسلامی با آمریکاییهایی که مدت مدیدی در...

سند شماره 49 محرمانه8 فوریه 1979 - 19 بهمن 1357 از: سفارت آمریکا، تهران - 1996به: وزارت امورخارجه، واشنگتن دی. سی - با الویت موضوع: گفتگو در مورد مسایل اسلامی با آمریکاییهایی که مدت مدیدی در ایران اقامت داشته‌اند 1- (محرمانه- تمام متن) 2- خلاصه: اظهارات کشیش عضو کلیسای جامعه (پروتستانها- م) در مورد آیت‌الله طالقانی، ایده شهادت از دیدگاه تشیع، مسایل اعتقادی و عملی تشیع در رابطه با رهبری مذهبی، و تئوری‌های «توطئه فراماسونها» که فعلاً در بعضی محافل رواج دارد. پایان خلاصه.

3- رابرت پرایور کشیش عضو کلیسای کامیونیتی که به مدت 20 سال در ایران اقامت داشته به عنوان یکی از چند مترجم در دیدار 22 ژانویه مخبرین خارجی با آیت‌الله طالقانی حضور داشت. پرایور، طالقانی را به عنوان فردی هوشمند و زیرک توصیف نمود اما گفت «از سئوال توهین‌آمیز و خصمانه» جاناتان راندل نماینده واشنگتن پست خشمگین شده بود زیرا وی به مترجم خود دستورداده بود تا بپرسد: «ممکن است از آیت الله بپرسید که آیا ایشان دیوانه نشده‌اند؟» طالقانی در جای خود مستقیم نشسته پاسخ داد. «اگر در برابر من بی‌ادبی به خرج دهد با وی تندی خواهم کرد.» مشکل شما آمریکاییها این است که احمق هستید. شما تشیع در اسلام و روشی که ما مسلمانان ایران رهبران خود را انتخاب می‌کنیم درک نمی کنید. خمینی ممکن است در این ماه رهبر باشد و در ماه بعد شخص دیگری رهبر شود. کتابهایی که در غرب در مورد اسلام منتشر شده‌اند غالباً در رابطه با سنی ها بوده و اکثر آنها کفر‌آمیز است. طالقانی در پاسخ به سئوالی این ادعا را نیز تکرار کرد که نهضت اسلامی سلاح در اختیار دارد و در صورت نیاز توزیع و مورد استفاده قرار خواهد داد.

4- در طول این کنفرانس مطبوعاتی یک زن ایرانی وارد شده و کنار آیت‌الله نشست و در ترجمه مطالب کمک نمود. کشیش پرایور پس از کنفرانس مطبوعاتی با آن زن گفتگو نمود. معلوم شد که وی زن جوانی است که دارای مدرک فوق‌لیسانس ریاضیات از دانشگاه کالیفرنیا

بوده و انگلیس را عالی صحبت می کند. پرایور ترتیبی داد تا وی بتواند با ری‌ویکرز همسر خبرنگار وال‌استریت جورنال به طور خصوصی گفتگو نماید. به قرار اطلاع خانم ویکرز در پایان این ملاقات از اینکه این زن تحصیلکرده غرب خود را وقف نهضت اسلامی کرده و مشتاق است تا نقش زن در فرهنگ اسلامی را بپذیرد بسیار شگفت‌زده شد. (اظهارنظر: لازم به ذکر است که در نهضت اسلامی مشارکت عظیمی هم از لحاظ تعداد و هم از لحاظ اشتیاق به زنان وارد شده است. پایان اظهارنظر.) 5- پرایور خاطرنشان کرد که آیت‌الله طالقانی به دلیل اینکه تنها آیت‌اللهی است که به شکنجه ساواک محکوم شده و یک استاد دانشگاه است که توانست فلسفه سیاسی و اجتماعی اسلام را برای بسیاری از دانشجویان از احترام روشنفکرانه‌ای برخوردار نماید دارای ارزش و اعتبار خاصی می‌باشد. شکنجه‌های طالقانی (که ما معتقدیم گزارش شده‌اند اما بایستی به این نکته نیز توجه داشت که شیوع دائمی چنین اخباری در مورد ایشان و بسیاری از افراد دیگر عمدتاً به این علت است که جوّ مربوط به آنها همچنان گرم نگهداشته شود) ظاهراً عبارت بودند از: اجبار در مشاهده شکنجه شدن دخترش، ادرار کردن مأموران ساواک بر روی وی در هنگام نماز خواندن (یکی از منابع گفت شخص ثابتی این کار را می‌کرد)، اجبار به شنیدن ناله‌های جوانانی که در سلولهای مجاور ایشان شکنجه می‌شدند. یک منبع دیگر (دکتر صاحب‌الزمانی) می‌گوید طالقانی از اوایل سالهای 1940 یعنی قبل از سایر رهبران امروز نهضت اسلامی از جمله خمینی با کمونیستها در حال مبارزه بوده است.

6- پرایور در مورد تفاوتهای بین دیدگاههای مسیحیت و اسلام (حداقل تشیع) در مورد شهادت توضیح داد: شهید مسیحی بدون هیچ مقاومتی به دست دشمنان عقیدتی خود و به دلیل عقیده‌اش کشته می‌شود. مسلمان می‌تواند به دست مسلمان دیگری هم شهید شود مشروط بر اینکه تقریباً هر دلیلی که برای جنگیدن دارد توسط رهبر مذهبی خود به عنوان دفاع از عقیده پذیرفته شود و اعتقادات اسلامی به عنوان یک روش کامل (اخلاقی- اجتماعی، سیاسی) برای نوعی از زندگی پذیرفته شده است. (نظریه: ما در مورد اینکه این نظریه ممکن است تا اندازه‌ای برداشت معامله‌گرانه تشیع از شهادت در اسلام باشد تردید داریم) پرایور برای نشان دادن انعطاف‌پذیری در این نوع طرز تفکر، قضیه مربوط به دکتر نجات‌اللهی را بازگو نمود. وی یک استاد دانشگاه بود که چند ماه قبل هنگامی که از بالکن وزارت علوم و آموزش عالی بیرون آمده بود مورد هدف قرار گرفته و کشته شد. آنچه که برای بسیاری از افرادی که به وی احترام می‌گذارند نمی‌دانند این است که او یک یهودی بوده است. اولیای این استاد پس از غلبه بر ترس خود سراغ آیت‌الله طالقانی رفته و توضیح دادند که این استاد یک یهودی بوده و درخواست نمودند که در صورت امکان جسد وی را تحویل گیرند. طالقانی بلادرنگ موافقت کرده و گماشتگان خود را برای یافتن محلی که جسد نگهداری می‌شود اعزام کرد و سپس نماینده‌ای نزد خاخام اعظم فرستاد تا مقدمات بازگرداندن جنازه را فراهم کنند. خاخام پاسخ

داده بود که «نه شما آن را بگیرید. وی هدیه ما به اهداف (انقلاب- م) می‌باشد.» طالقانی موضوع را به خمینی اطلاع می‌دهد و وی عمیقاً تحت‌تأثیر قرار گرفته و «دسته گل بزرگی» برای خانواده نجات‌اللهی ارسال نمودند. بدین ترتیب نجات‌اللهی یک شهید ماند و نهضت در نظر دارد پس از کسب پیروزی دانشگاه فنی آریامهر را به نام ایشان کند. (ما تاکنون تأیید این خبر را از طریق منابع خود در نهضت مذهبی ایران به دست آورده‌ایم.) پرایور افزود که حداقل دو ارمنی «[به قول مسلمانان] شهید» نیز می‌شناسد و خاطرنشان نمود که نشریات روزانه‌ای که توسط روزنامه‌های اصلی منتشر می‌شود با چاپ دهها آگهی پرشور و حرارت تسلیت نیز به حفظ پویایی روحیه نهضت اسلامی کمک می‌کنند. در بسیاری از قسمتهای شهر دیوارها با پوسترهایی به عنوان احترام به شهدای مختلف پر شده است.

7- پرایور دریافته است که کیفیتهای لازم برای یک آیت‌الله عبارتند از: زهد، تیزهوشی و روحانیت شخصی. اینها خصوصیاتی هستند که برای یک رهبر مذهبی احترام می‌آورند و به مردم نشان می‌دهد که مشکلاتشان را نزد او ببرند. (تذکر: یک بازاری سرشناس در گفتگوی جداگانه‌ای به کارمند سفارت گفت هنگامی که یک رهبرمذهبی به داشتن چنین ویژگی‌هایی مشهور شود تجار بیشتر و بیشتری و همچنین «مردم» وی را به عنوان رهبر خود قبول می‌کنند و اعانات خود را به او می‌دهند. رهبر مذهبی این پولها را در راههای خوب و به منظور تأمین طلاب مدارس علمی خود مصرف می‌کند. هنگامی که درآمدهای وی از راه این اعانات به اندازه‌ای زیاد شود که وی بتواند تعداد قابل‌توجهی طلبه را تأمین نماید احتمالاً یک آیت‌الله خواهد شد. بازاری‌ها این روش را «تنها شیوه رأی‌گیری صادقانه در ایران» می‌دانند. شخص ممکن است در مورد رابطه آزادی و صداقت مسئله‌دار شود با این حال اخبار متعددی دریافت کرده‌ایم مبنی بر اینکه «جمع کنندگان» اعانات برای خمینی در طول چند سال گذشته مبالغ فوق‌العاده زیادی پول از بازارهای مهم گرفته و به خمینی داده‌اند. آنها به افرادی که پولشان را جمع می‌کنند رسید می‌دهند و گفته می‌شود که این رسیدها از نظر دارندگان آن بسیار محترم می‌باشد. آیا چنین کاری می‌تواند نظام مالیاتی در اسلام را به صورت تقریبی نشان دهد؟) 8- پرایور متوجه شده که اکثر یا تقریباً تمامی آیت‌الله‌ها مصداق بارز چنین خصوصیت‌هایی بوده‌اند اما در عین حال ملاهای معمولی چنین خصوصیاتی ندارند. بر عکس افکار عمومی به طور کلی این افراد را رفاه‌طلب، کوته‌فکر و مسلماً مادی‌گرا می‌دانند. البته در گذشته درصد عمده‌ای از کدخداهای روستاها ملا بوده و این کدخداها از لحاظ سنتی اختیار قضاوت در مناقشات معمولی روستائیان را داشته‌اند. بر اساس دیدگاه پرایور یکی از مهم‌ترین و محبوب‌ترین اصلاحات شاهانه ایجاد دادگاههای محلی («خانه عدل») بود تا وظایف ملاها را به عهده بگیرند (ملاها می‌گویند وظایف را غصب کرده‌اند.) (وکلای مخالف نیز به این اصلاحات حمله می‌کنند.) 9- تئوریهای توطئه فراماسونها: کارمندان سفارت حجم تعجب‌آوری از این نوع اخبار را از

رابطینی که در اینجا از ارتباطات نسبتاً قدرتمند برخوردارند و از مسئولین نسبتاً روشنفکر می‌شنوند. افراطی‌ترین تئوری در این زمینه به شرح زیر است: فراماسونها عوامل انگلیسی هستند که از زمان خاتمه جنگ جهانی دوم تاکنون دولتهای ایران را به طور کلی اداره می‌کرده‌اند. آنها شامل افرادی نظیر هویدا، شریف امامی، علم و اکثر «سیاستمداران» برجسته ایران طی 25 سال اخیر می‌باشند. بعضی می‌گویند شاه فراماسون اعظم است و سایرین وی را به طور مؤکد مستثنی می‌دانند. آنهایی که شاه را از فراماسونها جدا می‌دانند بحران فعلی را به صورت توطئه فراماسونهای عامل انگلیس و توده‌ای‌های عامل شوروی به منظور حذف نفوذ آمریکا در ایران تجسم می‌کنند. وحی منزل این فیلسوفهای سیاسی سه جلد کتاب چاپ شده برادر پرویز رائین در آسوشیتدپرس تحت عنوان فراماسونها در ایران، می‌باشد. کارمند سفارت در مقابل سخنان پرایور و سایر رابطین با اظهار تعجب گفت ممکن است چنین ایده‌هایی جدی تلقی شوند. پرایور خاطرنشان نمود در حالی که این تئوری‌های توطئه‌گرانه ممکن است نامعقول باشد ولی مبانی آنها این است که نهضت ماسیونهای قابل‌توجهی وجود دارد که بسیاری از افراد سرشناس را به عنوان عضو در خود پذیرفته‌اند. یک ماسیونر آمریکایی نقش مهمی در احیای فراماسیون در طی سالهای 1930 داشته است اما پس از جنگ جهانی دوم انگلیسی‌های مقیم ایران در برپایی مجدد آن نقش داشته اند. وی گفت یک دیدگاه مشترک این است که شاه و انورسادات رئیس جمهور مصر هر دو فراماسیون هستند و مبنای دوستی گرم و نامقدس آنها همین موضوع است. منابع ایرانی نزدیک به شریف امامی تأیید می کنند که شریف امامی در واقع رهبر فراموسیون در ایران بوده و هفت لژ فراماسیونی بزرگ در تهران وجود که بسیاری از افراد سرشناس در آن عضو هستند. وی گفت کتاب رائین بسیاری را از قلم انداخته و نام افراد بسیاری را نیز اشتباهاً به عنوان فراماسیون ذکر کرده است. منبع گفت ایده‌ای که در بین فراماسیونها رواج دارد این است که بحران فعلی توسط آمریکاییها طراحی شده تا از شر شاه خلاصی یافته و نهضت اسلامی را به عنوان سدی در مقابل کمونیسم جایگزین آن نماید. این یادداشت پایانی در مورد فراماسونها به این دلیل گزارش گردید که رابطه افکار بعضی از مخالفین را با ایده مداخله خارجیان از طریق گروههای مذهبی یا نیمه‌مذهبی (که ممکن است فراماسونها باشند) نشان می‌دهد. سولیوان

نامه کنسول ایالات متحده در تبریز به سفارت

سند شماره 50 محرمانه11 فوریه 1979 - 22 بهمن 1357 تبریز - ایران موضوع: نامه کنسول ایالات متحده در تبریز به سفارت مسیر امور در این جا به سمتی می‌روند که دیگر تبریزی وجود نخواهد داشت که من در آنجا کنسول باشم. زد و خورد در این‌جا از عصر دیروز به طور مداوم در جریان بوده و این

بدان معنی است که همه آن چیزی که کسی می‌تواند از خارج بشنود تیراندازی و فریادهای گاه و بیگاه و صدای دویدن مردم است. تانکها به آنچه که صداهای عادی به شمار می‌روند گاهگاهی قطع و وصل موقتی می‌دهند، ولی علیرغم انطباق سمعی با جنگی که در شهر جریان دارد 24 ساعت جنگ بدون وقفه حتی برای من نیز کافی است. شهر بار دیگر در آتش می‌سوزد که شاید تا اندازه‌ای شگفت‌آور باشد زیرا در واقع به نظر می‌رسید که پس از آتش‌سوزی بار قبل چیزی برای سوختن باقی نمانده باشد. آیا آن آتش‌سوزی، چند روز قبل بود یا چند هفته قبل؟ دیگر نمی‌توانم چیزی را به خاطر بیاورم.

هنگامی که من حدود نیم ساعت قبل از داخل ساختمان به باغ پشت ساختمان آمدم، شش فقره آتش‌سوزی را شمردم. از جایی که من الآن نشسته‌ام و به طرف جلوی کنسولگری نگاه می‌کنم هاله‌ای از دود همه جا را فرا گرفته است. لازم به گفتن نیست که مردم در اینجا وضعیت روحی خوبی ندارند. آخرین نفری که تلفنی صحبت کرد (حدود نیم ساعت قبل) بغض گلویش را گرفت و گویی تلفن را زمین گذاشت. من در حال حاضر حالم خوب است، زیرا سی سرباز در اطراف ساختمان هستند، ولی هنوز روشن نیست که اینها چه مدت در اینجا خواهند ماند.

در تهران ارتش به سمت نیروی هوایی روی آورده است و آنها سرگرم کشتن یکدیگر هستند. اکنون وقت مناسبی نیست که هر کس هر یونیفورمی که می‌خواهد بپوشد و من کاملاً درک میکنم اگر همه آنها یونیفورم خود را به یک سو پرتاب کنند و به جستجوی خانواده‌هایشان بروند. وقتی که آن حادثه قابل پیش‌بینی رخ دهد، شما باور خواهید کرد من آن کسی نیستم که بخواهم نامم به عنوان فردی با افکار بزرگ، با مرمر در سرسرای وزارت امور خارجه ثبت شود.

روز گذشته فرمانده محل به دیدن من در خانه آمد و هنگام صرف فنجان چای (او به علت زخم معده مشروب نمی‌نوشد) به من گفت که رولور را به کمرم ببندم، زیرا او نمی‌تواند همه چیز را تضمین کند. دانش من درباره سلاحها به طور اعم و رولورم به طور اخص، از دانستن طرز به کار بردن آنها و یا آن فراتر نمی‌رود، بنابراین یک نوع حالت مکث و درنگی به من دست داد. یکی از این روزها تصور می‌کنم ناگزیر خواهم بود با این رولور تیراندازی کنم. فقط به این علت که ببینم گلوله‌ها چگونه خارج می‌شوند، ولی ترجیح می‌دهم شانس خود را با فرار آزمایش کنم.

امید است که اوضاع به چنین مرحله‌ای نکشد زیرا دویدن هرگز بهترین ورزش من نبوده است.

در ضمن در حالی که این اوضاع مغشوش در اطراف ما در جریان است، بعضی از کارگران ما مرتکب اشتباه آمدن به کنسولگری شده‌اند، بنابراین من هم از آنها خواستم تا لوازم روشنایی جدید را در سرسرای اصلی نصب کنند. اگر این لوازم خرد شود لااقل من چند روزی از آنها

برخوردار خواهم بود.

یک روز و اندی بعد...

من نمی‌دانم امروز چه روزی است و کسی هم نیست که از او بپرسم هر چند تفاوت چندانی ندارد زیرا ایران و تبریز در چنان وضعی هستند که دانستن زمان مطلقاً اهمیت ندارد. روز گذشته چند هزار نفر به کنسولگری آمده و خواستار آن شدند که آرم ایالات متحده بر سر در اصلی (که در حدود یک تن وزن دارد) برچیده شود. سپس موقعی که این کار مختصر انجام گرفت (این کار توسط جمعی از کارگران انجام شد که بدون شک کارهای مشابهی را نیز انجام داده‌اند؟ زیرا مهارت حرفه‌ای در انجام آن را نشان دادند.) آنها خواستند که نشان روی در اصلی دفتر برچیده شود. از این دستور هم متابعت شد. آن‌گاه خواستار شدند که کنسول به آنها تحویل داده شود. سربازان در این مرحله تقاضای آنها را رد کردند. لازم به گفتن نیست که تأسف من از این که این دو آرم را از دست داده بودم به علت این امر که خودم به جمعیت تحویل داده نشدم، تسکین یافت.

سربازان این جا (حدود 30 نفر) اوایل بامداد امروز از سوی ژنرال محلی، که به حکومت خمینی روی آورده است، دستور گرفتند که بروند و فرمانده آنها خیلی هم دلش می‌خواست بدون کلمه‌ای فرار کند، ولی گروهی از سربازان که من با آنها دوست شده بودم از اطاعت فرمان او، تا زمانی که در وضع امنی قرار گرفتم و لوازم شخصی و اسناد اداری را جمع‌آوری کردم، سرپیچی کردند. در واقع یک مسابقه داد و فریاد بین فرمانده و سربازان صورت گرفت و سرانجام تعدادی از آنها مرا در یک جیپ گذاشتند و ما به پایگاه به سراغ ژنرال مسئول امور رفتیم. من تصور می کنم ژنرال نیز از شور و هیجان سربازان نسبت به من مانند هر چیز دیگری تحت‌تأثیر قرار گرفته بود. (لازم به گفتن نیست که آنها بیشتر کرد بودند) و او به سربازان گفت که می‌توانند تا زمانی که بستن بارم را تمام کنم، با من بمانند.

ما از میان یک صحنه کاملاً وحشیانه به کنسولگری بازگشتیم. شهر پس از این همه روز جنگ خیابانی در وضع وحشتناکی است، و زمان تصفیه حسابهای خصوصی پیش روی ما است. دو مقام سابق دولت در این جا در یک خیابان اصلی، بامداد امروز به درخت آویزان شده بودند و دیگران نیز سرگرم سوزاندن خانه‌های آنها بودند. زمانی که من همه چیز را بسته‌بندی کردم، «سربازانی» از کمیته تبریز (یعنی غیرنظامیان بسیار جوان با ادعای مأمور پلیس بودن) فرا رسیدند.

کنسولگری به عنوان محلی که نباید غارت یا سوزانده شود، تحت قرق مذهبی قرار گرفت و این امری است که من دلم می خواست در اداره تشریفات مورد بحث قرار دهند. غارتگران سرخورده و ولگردها از آن زمان به بعد به دروازه اصلی می‌آمدند و اعلامیه را می‌خواندند و راه خودشان را کشیده و می‌رفتند، شاید به این تصور که روز دیگری بازگردند. در ضمن بعضی از دوستان من در این جا برای رفاه من فعالانه سرگرم چانه زدن هستند شاید چیزهای

مهمتر دیگری نیز برای من فراهم کنند، و ظرف چند دقیقه قرار است من تلفنی با کمیته روحانیون در شهر تماس بگیرم تا ببینم چه تصمیمی گرفته شده است.

در هیچ جایی در آئین‌نامه امور خارجه یک چنین پیام تلفنی تشریح نشده است. «هلو من کنسول آمریکا هستم، ببخشید از این که مزاحم می‌شوم ولی می‌خواستم بدانم که آیا تصمیم بر این گرفته‌اید که من دشمن مردم هستم و یا این که ترجیح می‌دهید که من کنسولگری را باز کنم و امور چند هزار تبریزی را که میل دارند موقتاً برای تسکین اعصابشان به لاس‌وگاس عزیمت کنند سر و سامان دهم». من در انتظار تلفن نیستم و دلم می‌خواست که در حال حاضر خودم نیز در لاس‌و‌گاس یا دیسنی لند بودم.

(توجه: مراتب فوق از یک یادداشت روزانه حوادث که من شروع به نگهداشتن آن کرده بودم اقتباس شده است ولی همه صفحات قبل و بعد هنگامی که کنسولگری به تاراج رفت ناپدید شد.) هنگامی که به گذشته نگاه می‌کنم پی می‌برم که حوادث تشریح شده بایستی در روز 13 فوریه روی داده باشند زیرا «پاسداران اسلامی» تازه چند ساعتی بود که در محوطه اقامت داشتند که در تلویزیون اعلام شد زندان شهر آتش گرفته و داوطلبان فوق‌العاده «برای نجات جان زندانیان» مورد نیاز هستند.

چهار آمریکایی در زندان بودند که من از اوایل تابستان آنها را ملاقات می‌کردم (جان بورچیل، پت تیارت، لروی کولیر و تام اسمیت) و با رؤیاهای وحشتناکی که در مخیله من می‌گذشت، کتی به تن کردم و از دروازه اصلی بیرون جستم که در آن لحظه یک اتومبیل متوقف شد و دو نفر از آنها از اتومبیل خارج شدند. این دو شهروند آمریکایی که همچنان پیژامه‌های زندان را به تن داشتند همراه با دو زندانی سابق آلمان غربی بودند. آنها به من اطمینان دادند که دو آمریکایی دیگر (همراه با یک استرالیایی و یک اتریشی) به زودی خواهند رسید. نتیجه این شد که آنها بعداً تلفن کردند و روز بعد با یک عضو «کمیته» که در خانه او اقامت داشتند در محل کنسولگری حاضر شدند. با توجه به بوروکراسی ایرانی از من تقاضا شد که برای هر هشت نفر آنها «قبض رسیدی» امضاء کرده و مهر بزنم.

زندانیان در جریان حمله و آتش‌سوزی از خارج و شورش از داخل زندان سرگذشت وحشتناکی داشته و پس از چند ساعت تیراندازی و هرج و مرج عمومی سرانجام از روی دیوار به خارج راه یافته بودند. لازم به گفتن نیست که عده زیادی از مردم خارج از زندان در انتظار بودند تا به آنها کمک کنند. معذالک ورود آنها به کنسولگری هم‌زمان با افزایش شدت زد و خوردهای خیابانی بود و آنها به جای آن که در یک خانه آسوده با تختخواب بخوابند، ناگزیر بر روی کف یک زیرزمین خوابیدند (زیرا اتاقهای خواب در معرض تیراندازی قرار گرفته بود).

شب دوم اقامت آنها، شهر در یک وضعیت جنگی علنی قرار گرفته بود. فرمانده ارتش

حکومت نظامی سابق تبریز، یعنی ژنرال بیدآبادی، رسماً رژیم بازرگان را پذیرفته بود، ولی پس از دو یا سه روز هرج و مرج وسیع در شهر، توده‌ای از جمعیت پایگاه را مورد هجوم قرار دادند و زرادخانه را به تاراج بردند به طوری که چندین هزار تفنگ به دست یک جمعیت مملو از احساسات افتاد.

اگر هرج و مرج را بتوان اندازه گرفت باید گفت که این هرج و مرج پس از انحلال ارتش و پراکنده شدن سربازان به بالاترین اوج خود رسید. عصر روزی که پایگاه سقوط کرد، شماره شلیکها را در دقیقه می‌شمردیم. 47 شلیک در یک زمان شصت ثانیه‌ای و این طور که معلوم شد، آن دقیقه یک دقیقه نسبتاً عادی در شهر بود.

ظهور قارچ مانند گروههای رقیب هشیار که از لحاظ نظری مسئول حفظ نظم بودند به فروریختن نظم در تبریز کمک کردند. مأمورین پلیس و ساواک تحت تعقیب قرار می‌گرفتند. دشمنان قدیمی می‌کوشیدند انتقام بگیرند. دو گروه «کمیته» (یکی تحت ریاست آیت‌الله قاضی طباطبایی و دیگری تحت رهبری ملائی بنام بنابی) می‌کوشیدند هر یک بر دیگری تفوق یابند، چندین نبرد حاد در کلانتریهای مختلف و بیمارستان و دانشگاه و ایستگاه تلویزیون در جریان بود و همچنین توده های انتقام جوی مجازاتگر به مقیاس کامل سرگرم عملیات بودند (12 مأمور پلیس و ساواک و دیگران در یک دوران دوروزه از درختها بدار آویزان شده بودند.) همچنین سیستم مخابراتی از هم پاشیده شده بود، مأمورین سابق و گروه کثیری از دیگران از خانه‌ای به خانه دیگر حرکت می‌کردند و در جستجوی یک محل «امن» برای گذراندن شب بودند. تلفنها را یا جواب نمی‌دادند و یا خطوط قطع می‌شدند و تماس گرفتن با هر کسی که حداقل برای آن روز مسئول امنیت بود، را تقریباً غیرممکن می‌ساختند. پاسداران غیرنظامی (کمیته) کنسولگری گاه ظاهر می‌شدند و پس از آن ناپدید می‌گردیدند و صراحتاً مدعی بودند که از ماندن در آنجا هراسناکند.

در جریان شب 15 فوریه هیچ‌کدام از پاسداران کمیته در محل کنسولگری حاضر نشدند و پاسداران نیروی هوایی ایران که در محوطه کنسولگری حاضر نشدند و پاسداران نیروی هوایی ایران که در محوطه خارج کنسولگری سرگرم گشت بودند نیز ناپدید شدند. من کوشیدم که به ستاد کمیته و منزل آیت‌الله قاضی طباطبایی و دفتر ژنرال ایمانیان تلفن کنم ولی علیرغم وعده‌ها و اطمینان دادنها از همه جوانب، موفقیتی برای به دست آوردن یک نیروی پاسدار کسب نکردم. نگهبانان پست شب خودم که دو نفر بودند (دو مستخدم قراردادی غیرمسلح) سرکار آمدند و با توجه به وضع خیابانها و موقعیت خانه (که در گوشه دور افتاده محوطه بود) هشت زندانی و من بر روی کف ساختمان اداری خوابیدیم.

بامداد روز بعد نگهبانان پست بعد سر کار حاضر نشدند ولی من نگهبانان پست شب را مرخص کردم و بار دیگر کوشیدم تا یک نیروی پاسدار کمیته به دست آورم که باز هم بدون نتیجه ماند. در ساعت 15/10 بامداد در حالی که «زندانیان» سرگرم آماده کردن صبحانه

دیروقت در خانه بودند و من در سرسرای دفتر نشسته بودم (و سرانجام با تهران تماس گرفته و بامداد بی‌حادثه تبریز را تشریح کردم) متوجه شدم چهار یا پنج نفر از بالای دیوار عقبی محوطه خالی «اصل چهار» به داخل محوطه گاراژ پریدند. آنها بلافاصله آتش گشودند و گلوله‌های آنها گاه و بیگاه به دفتر اصابت می‌کرد.

من بلافاصله به طرف سرسرای تحت حفاظت دویدم و از تنها شماره تلفنی که اتفاقاً در جیب داشتم و متعلق به یک دوست «انقلابی» بود که تمامی اعضای خانواده او عضو کمیته بودند، استفاده کردم. مادر او به تلفن پاسخ داده و من توضیح دادم که گروه ناشناسی به کنسولگری حمله کرده‌اند. او وعده داد که کمک بفرستد و من گوشی را گذاشته و به سرسرا بازگشتم. تیراندازی حدود 15 دقیقه ادامه داشت و ناگهان گروه به ساختمان اداری حمله‌ور شد. من فریاد زدم که من تنها هستم و غیرمسلح و به محض آن که گروه متوجه شدند که من کنسول هستم (با پرسیدن و آنگاه با خواندن فارسی ورقه هویت وزارت امور خارجه ایران که همراه داشتم)، دستهای مرا بسته و در حالی که دو نفر از آنها عکسها را خرد می‌کردند و بر روی اثاثیه لگد می‌زدند و غیره و غیره... دیگران طنابی به دست آورده و حلقه‌ای به دور گردن من انداختند (فحش می‌دادند، فریاد می‌زدند و در عین حال هل داده و سیلی می‌زدند).

آنها در جستجوی محلی بودند که سر دیگر طناب را از آن آویزان کنند که در این هنگام گروه بزرگتری از «میلیشیا» از طریق در محوطه هجوم آورده وارد سرسرای دفتر شدند. دو گروه ظاهراً به خوبی با یکدیگر آشنا بودند و رهبر گروم دوم (که یا در نتیجه پیام تلفنی من برای کمک آمده بود، یا جزئی از یک جریان قبلاً طرح‌ریزی شده برای نجات زندگی من بود؟ که من هنوز نمی‌دانم) بلافاصله مراسم «دار زدن» را متوقف کرد. گروه دوم به گروه اول ملحق شده، شروع به غارت دفتر کردند و مرا به تهدید اسلحه وادار نمودند درهای محوطه طاقداری را که مربوط به قسمت «امنیتی» است باز کنم.

پس از ریختن کلیه کپسولهای گاز اشک‌آور و تفنگ و رولور و گلوله‌ها و رادیوها در کیسه‌ها، آنها همچنین مهرهای کنسولگری و استامپهای روادید را بردند. آنها قبلاً کیف مرا با گذرنامه سیاسی و کارت هویت وزارت امور خارجه گرفته بودند. پس از یک بازرسی طولانی از همه اتاقها در ساختمان، گروه مرا به طرف خانه هدایت کرد و هشت زندانی سابق را تحت محاصره درآورد. یک اتوبوس ویژه از سوی کمیته به محوطه کنسولگری فرستاده شده بود و پس از این که ما را وادار کردند (البته تمامی جریان به تهدید اسلحه صورت می‌گرفت) تا کف اتوبوس دراز بکشیم، ما نه نفر را به ستاد کمیته بردند (کاخ جوانان سابق در مرکز شهر). در آنجا ما را در اتاقی قرار دادند که توسط دو نفر که به عنوان مأمورین دستگیر شده ساواک معرفی شدند، و نگهبانانی که تفنگهای خود را به سوی ما نشانه رفته بودند، قبلاً اشغال شده بود.

شاید دو ساعت بعد بود که یک بازپرس سرانجام وارد شد. او شرح حوادث روز را از

سوی من یادداشت کرد و آ‌ن‌گاه یک به یک «زندانیان» را وادار کرد که سرگذشت خود از روزی که وارد ایران شده‌اند تا ورودشان به زندان کمیته را، شرح دهند. داستانها به زبان فارسی نوشته می‌شد (ظاهراًً طبق سبکی که هر یک از آنها داستان خود را تعریف می‌کرد) و هر یک از ما را وادار کردند تا این «داستان اعتراف‌نامه» را امضاء کنیم. تمامی این فرآیند، تا حدی به دلیل هرج و مرجی که در ساختمان و در اطراف آن حکمفرما بود، چند ساعت طول کشید. در خارج غوغا و آشوب عجیبی حکمفرما بود و میلیشیای انقلابی مرتب «اسیر» به داخل وارد می کرد و جماعت زیادی در نزدیکی سر در کاخ جوانان اجتماع کرده و در اطراف هر اتوبوس تازه‌واردی جمع می‌شدند. در خود ساختمان راهروها از گروههای پرجنب و جوش که دستور می‌دادند و سئوال می کردند و میلیشیای کنجکاو (اغلب جوانان کم سن و سال با سلاحهای اتوماتیک همیشه حاضر) که مرتب در را باز کرده و در سلول ساختگی ما پرسه می‌زدند، لبریز بود. صدای تیراندازی تقریباً لاینقطع بود. پس از چندین ساعت یعقوب برق لامع و علیرضا کیمیا که من به خانواده‌های آنها در جریان حمله تلفن کرده بودم، سرانجام مرا پیدا کردند. آنها گفتند که به کنسولگری رفته بودند ولی آن زمان مرا از آنجا برده بودند و آن‌گاه به سرکشی به ستاد کمیته‌ها پرداخته بودند که موفق نشدند و سپس به بیمارستانهای محلی مراجعه کرده و سرانجام به بازپرسی بازداشتگاهها یک به یک پرداخته بودند. ورود آنها بلافاصله تغییری در جو ایجاد کرد و چندین نفر از اعضای کمیته همچنین در وضع ناهنجاری سر رسیدند و از پاسداران پرسیدند که چرا مرا بازداشت کرده‌اند، حکم استخلاص من بلافاصله صادر شد، ولی آنها توضیح دادند که هشت زندانی خارجی باید در بازداشت بمانند زیرا پرونده آنها هرگز برای محاکمه ارجاع نشده است. من از ترک ساختمان خودداری کردم مگر این که آنها نیز با من بتوانند ساختمان را ترک کنند و با تأکید بر ناخوشایندی شدید از اعضای کمیته از حضور من، گفتم که هرگز این اشخاص که فارسی صحبت نمی‌کنند و در تکفل من هستند را در یک وضعیت هرج و مرج و بی‌قانونی رها نخواهم کرد. اگر آنها بمانند من هم در زندان با آنها خواهم ماند.

پس از حدود یک ساعت جر و بحث و با توجه به این که برق‌لامع احساس می‌کرد که اوضاع به طور کلی وضع نامطلوبی پیدا می‌کند، اظهار داشت که بلافاصله یک محاکمه برای این 8 نفر ترتیب خواهد داد و اتاق زندانی را ترک کرد. پس از گذشت حدود 2 ساعت او بازگشت. اتفاقاً گروهی از قضات با دادستان کل جلسه داشتند و دوست من ترتیبی داد که پرونده این 8 نفر مورد رسیدگی قرار گیرد. سرانجام ما اجازه یافتیم در ساعت 8 بعد از ظهر به اتفاق حرکت کنیم و به خانه یعقوب برق‌لامع برویم و از آنجا بود که من به سفارت تلفن کردم.

یعقوب برق‌لامع پیشنهاد کرد که شب را در خانه او بمانیم ولی پس از این که او توضیح داد که یک دسته کامل از پاسداران نیروی هوایی از کنسولگری دفاع می کنند، من تصمیم گرفتم

که به آنجا بازگردم. ما ساعت 10 بعد از ظهر به کنسولگری بازگشتیم و متوجه شدیم که یک عضو نیروی هوایی با چند عکس متعلق به کنسولگری که در زیر بغل دارد از در خارج می‌شود... تاراج نیروی هوایی از مدتی پیش آغاز شده بود. این شاید هشداری برای من بود، ولی من به طور ناخودآگاه گذاشتم که اوضاع به حال خود باقی بماند و به سادگی از «حامی» کمیته‌ای خودم خداحافظی کردم. به محض این که برق‌لامع رفت، حوادث 180 درجه چرخش پیدا کرد و من به زودی متوجه شدم که ما به جای این که تحت حمایت قرار گرفته باشیم، بار دیگر زندانی بودیم. از لحظه ورود دوباره من به کنسولگری در آن شب تا بعد از ظهر روز بعد پاسداران نیروی هوایی از حدود نزاکت خارج شده و ما را تا حداکثر ممکن تحقیر می‌کردند. ما را به تهدید اسلحه وادار کرده بودند که بنشینیم و آن‌گاه به ما فحش داده و تهدیدمان می‌کردند، و به من اجازه نمی‌دادند که از تلفن استفاده کنم و یا به اتاق دیگری در این خانه، غیر از اتاقی که در آن نگهداشته می‌شدیم، بروم یا این که به طور کلی حرکت دیگری بدون اجازه (که اغلب هم اجازه نمی‌دادند) یکی از گاردهای تفنگ به دست انجام بدهم. در جریان چند ساعت بی‌انتهای این رفتار، وضع روانی من در نتیجه استراق‌سمع صحبتهای گروههایی از اسیرکنندگان جدید درباره امکانات مختلف «محاکمه خلقی» ما یا پیشنهاد این که ما را به سادگی تیرباران کنند، و یا این که مدعی شوند که ما می‌خواستیم تفنگهای آنها را از دستشان بگیریم و بنابراین نزاعی به راه انداختیم، بدتر می‌شد (بیشتر گاردها متوجه نبودند که من فارسی صحبت می‌کنم و هیچ‌کدام از آنها نمی‌دانستند که من ترکی می‌فهمم).

هنگامی که بحث و جدلها درباره حفظ و یا پایان دادن به زندگی 9 نفر به اوج خود رسید، تقریباً ظهر بود (من آنچه را که می‌شنیدم به 8 نفر دیگر نمی‌گفتم زیرا نمی‌خواستم که پاسداران نیروی هوایی به طور کلی پی ببرند که من حرفهای آنها را می‌فهمم و بویژه نمی‌خواستم که یک عکس‌العمل هراس‌آلود بی‌جهت، از جانب هشت زندانی همراه من صورت بگیرد)، که در این هنگام یک افسر نیروی هوایی سر رسید تا محوطه را بازرسی کند. به بهانه آن که این افسر را به اتاقی دیگر ببرم، من آنچه را که می‌گذشت توضیح دادم و او بلافاصله پیشنهاد کمک کرد. این افسر در حالی که در اتاق خواب من کشیک می‌کشید و مانع مداخله می‌شد به من اجازه داد به سفارت تلفن کنم و من این وضع را توضیح دادم. او همچنین قول داد تا زمانی که گروه دیگری بیاید که جای گروه اول را بگیرد، در آن جا خواهد ماند. ظرف مدت کوتاه حیرت‌انگیزی (شاید 2 یا 3 ساعت بعد) یک نفر به نام دکتر رجایی از ستاد کمیته آمد و توضیح داد که او از تهران مأموریت یافته است تا به اوضاع رسیدگی کند. او بلافاصله اقدام کرد و نگهبانان را تغییر داد و برای نگهبانان جدید سخنرانی مفصلی در مورد دستورات خمینی نسبت به بیگانگان و دیپلماتها و غیره و عواقب اتفاقاتی که ممکن است نسبت به آنها صورت بگیرد، ایراد کرد. نتیجه این سخنرانی تغییر محسوسی در اوضاع بود. دکتر رجایی چند ساعت بعد به کنسولگری بازگشت و توضیح داد که ترتیباتی فراهم شده است که یک هواپیما ما را

روز بعد به تهران ببرد.

شب آخر در تبریز نمونه شبهای هفته‌های قبل از آن بود: تیراندازی در سراسر شب و بار دیگر آسودگیهای مشکوک در زیرزمین، ولی لااقل وضع اسیرکنندگان و حامیان ما رو به بهبود رفته بود. تا بامداد روز بعد آنها حتی به آن مرحله رسیده بودند که به 8 زندانی سابق و من اجازه دادند بیشتر مایملک شخصی خود را جمع‌آوری کنیم و آنها را به سرسرای ساختمان اداری ببریم، هر چند به من دستور داده شده بود چیزی همراه خود نبرم. حدود ساعت 10 بامداد اتوبوسی که قرار بود ما را به فرودگاه ببرد وارد شد و اندکی قبل از عزیمت من بود که دکتر رجایی نماینده کمیته به هر یک از ما اجازه داد که یک دست لباس اضافی همراهمان ببریم (8 زندانی سابق همه مایملک خود را در آتش‌سوزی زندان از دست داده بودند، و من به هر یک از آنها یک دست لباس از خودم به جای یونیفورم‌های زندان داده بودم.) بدین ترتیب ما توانستیم دو چمدان و چند ساک دستی با خود ببریم. در آخرین لحظه ممکن، دکتر رجایی همچنین به من گفت که من می‌توانم عکسهای خانوادگی و چند قلم نقره‌آلات همراه ببرم، بنابراین من به اتاق زیرشیروانی بازگشتم تا یک کیسه‌ای را پیدا کنم که چند روز قبل آماده کرده بودم. چون چند لحظه‌ای در ساختمان تنها بودم به سرعت فرصت آن را یافتم تا رادیوهای کنسولگری را خرد کنم و ساختمان را با کیسه‌ای در دست ترک کردم. پس از هرج و مرج و خطر در تمامی طول هفته سفر به تهران تقریباً ضد جو قبلی محسوب می‌شد. یک هواپیمای نیروی هوایی در فرودگاه تبریز در انتظار ما بود و پس از این که برای بار چندم مورد بازرسی قرار گرفت، ما ساعت یک بعد از ظهر رهسپار شدیم و یک ساعت بعد به فرودگاه مهرآباد رسیدیم. کارمندان نیروی هوایی ترتیب حمل و نقل ما را به سفارت دادند (در یک آمبولانس به طوری که هیچ‌کس در خیابانها جلوی اتومبیل ما را نگیرد) و ما در اوایل عصر 18 فوریه به سفارت رسیدیم. زندانیان اتریشی و استرالیایی و دو زندانی آلمان غربی به زودی به سفارتخانه‌های خودشان رفتند و چهار زندانی آمریکایی بلافاصله کارشان از طریق خروج دنبال گردید. (روز بعد ایران را ترک کردند) و من از آن پس در تهران باقی ماندم.

ملاقات با یکی از نزدیکان خمینی

سند شماره 51 محرمانه11 فوریه 1979- 22 بهمن 1357 از: سفارت آمریکا، تهران - 2030به: وزارت امور خارجه، در واشنگتن دی.سی.

موضوع: ملاقات با یکی از نزدیکان خمینی 1- (محرمانه - تمام متن) 2- غلامحسین روغنی، بازرگان برجسته ایرانی (که 27 سال نماینده شرکت فورد موتور در ایران بود) و ظاهراً به خمینی خیلی نزدیک است، امروز 11 فوریه با مشاور سیاسی سفارت دیدار و گفتگو کرد. در این دیدار، پسرش مهدی روغنی وظیفه ترجمه را بر عهده داشت.

روغنی گفت که پانزده سال پیش، خمینی بعد از آزادی‌اش از زندان و قبل از تبعید به خارج از کشور چهار یا پنج ماه در خانه‌ی او زندگی کرده بود. در عکس اخیری از خمینی که در حال تکان دادن دست به مردم است، روغنی نیز شانه به شانه او ایستاده است. با وجود این، روغنی خودش مایل به گفتگو با سفارت بود و ابتدا این پیشنهاد را مطرح کرد.

3- پیام اصلی آقای روغنی این بود که دولت آمریکا از خمینی حمایت کند. او بر اساس اطلاعات دست اولی که داشت به ما اطمینان داد که خمینی «نه یک سیاستمدار است و نه یک دروغگو.» او یک مسلمان واقعی است. او از رژیم پهلوی جریحه‌دار است و بهتر از هر کس دیگری در ایران وسعت فسادی را که در دوره پهلوی رواج داشت، می‌دانست. او نمایندگی مخلص در میان همه اقشار جامعه دارد و قاطعانه در پی ریشه‌کن کردن مظاهر نفوذ خاندان پهلوی در کشور است.

4- بخش اعظمی از سخنان روغنی به توصیف تقوی و فضایل خمینی اختصاص داشت که مشاور سیاسی سفارت نیز به همه‌ی آنها اذعان کرد. مشاور سیاسی به انحای مختلف به روغنی یادآور شد که یک جنگ همه‌جانبه آشتی‌ناپذیر ممکن است موجب وخامت اوضاع شود و تأثیر ماندگار این مقابله را به مخاطره بیندازد. مشاور سیاسی گفت شاید بهتر باشد که خمینی کار سیاست را به سیاستمداران بسپارد؛ یعنی اشخاصی همانند بازرگان که همگی نسبت به شخص خمینی میانه‌روتر هستند. روغنی که ظاهراً با این بُعد از شخصیت خمینی آشنا بود نهایتاً این نکته را پذیرفت.

5- روغنی به این نکته اشاره کرد (همانگونه که دیگران نیز اشاره کرده بودند) که روسیه با چشمانی حریص به ایران نظر افکنده است. در حال حاضر نهضت اسلامی آنقدر قدرت دارد که بتواند کمونیست‌ها را خفه کند، ولی خدا می‌داند که در درازمدت چه اتفاقی خواهد افتاد؟ در حال حاضر، کمک دولت آمریکا به خمینی بسیار ضروری است. روغنی گفت که روس‌ها دارند از آب گل‌آلود ماهی می‌گیرند و تبلیغات ضد آمریکایی‌شان گوش شنوا پیدا کرده است، و هیچ مدافعی هم پیدا نمی‌شود. ولی مشاور سیاسی سفارت این ادعای روغنی را رد کرد و گفت هر چند رهبران ایران ماهیت اصلی نقش آمریکا را می‌دانند، ولی خمینی شخصاً سیاست‌های ضدآمریکایی دارد. مثلاً، آنها از نقش سیاست‌های حقوق بشرِ کارتر در رساندنشان به قدرت آگاه هستند. آنها نقش واقعی ژنرال هایزر را در ارتش می‌دانند ولی اجازه می‌دهند که طرفدارانشان تعبیری بسیار غلط از این مسئله ارائه بدهند و حتی آن را تشویق می‌کنند. شاید اینها همه فقط یک تاکتیک سیاسی باشد، ولی مثل این می‌ماند که در عین حالی که از آمریکا کمک می‌خواهید، آن را زیر مشت و لگد هم بگیرید. علاوه بر این، خمینی باید بداند که اگر او و همدستانش به قدرت برسند به آمریکا نیاز خواهند داشت؛ مگر اینکه بخواهند با اتحاد شوروی نزدیک‌تر شوند.

6- روغنی با بیشتر این استدلال‌ها موافق بود و اذعان داشت که تعبیر درستی از نقش

آمریکا نشده است، ولی سعی داشت شخص خمینی را از مسئولیت چنین چیزی مبری کند. او گفت یادش می‌آید که یک روز کنار خمینی نشسته بود و مردم شعارهای ضد‌آمریکایی می‌دادند، و او به خمینی گفته بود که چنین کاری درست نیست، و خمینی هم هیچ عکس‌العملی از خود نشان نداده بود.

7- روغنی پذیرفت که در این باره با خمینی صحبت کند و هر زمان که مناسب دید برای دیداری مجدد به سفارت بیاید. سولیوان

فهرستی از وقایع انقلاب

سند شماره 52 پیش‌نویس 9 ژانویه 1978- 19 دی 1356 موضوع: فهرستی از وقایع انقلاب تظاهرات طلاب قم در اعتراض چاپ اجباری مقاله‌ای توهین‌آمیز به امام خمینی در روزنامه اطلاعات. تعدادی از تظاهرکنندگان به دست نیروهای دولتی به شهادت رسیدند.

شنبه 18 فوریه 1978- 29 بهمن 1356 برپایی تظاهرات گسترده در تبریز به مناسبت چهلمین روز شهادت طلاب قم. تظاهرکنندگان با نیروهای دولتی درگیر می‌شوند، به بانک‌ها و سینماها و ساختمان‌های دولتی حمله می‌کنند. تعدای از تظاهرکنندگان کشته می‌شوند.

پنج‌شنبه 30 مارس 1978- 10 فروردین 1357 برپایی تظاهرات در چندین شهر قم، جهرم، کازرون، شیراز، یزد، اصفهان، و کرمان به مناسبت چهلمین روز شهدای تبریز. تعدادی از تظاهرکنندگان در قم به شهادت می‌رسند.

سه‌شنبه 9 می 1978- 19 اردیبهشت 1357 برپایی تظاهرات گسترده در 21 شهر ایران به مناسبت چهملین روز شهدای قم. در یزد، کازرون، و جهرم تعدادی از تظاهرکنندگان به شهادت می‌رسند.

یکشنبه 18 ژوئن 1978- 28 خرداد 1357 برپایی تظاهرات ضدرژیم در بیشتر شهرهای ایران به مناسبت چهلمین روز شهدای یزد، قم و جهرم. تظاهرکنندگان قتل‌عام می‌شوند.

جمعه 21 ژوییه 1978- 30 تیر 1357 (تولد امام دوازدهم) احیای حزب جبهه ملی ایران با تشکیل یک شورای مدیریت موقت.

جمعه 28 ژوییه 1978- 6 مرداد 1357 برپایی تظاهرات گسترده در کشور به مناسبت چهلمین روز شهدای 18 ژوئن جمعه 11 اوت 1978- 20 مرداد 1357 برپایی تظاهراتی در اصفهان با شرکت50 هزار نفر. تظاهرکنندگان به ساختمان‌های دولتی و

آمریکایی حمله می‌کنند. در شهر و حومه‌ی آن حکومت نظامی اعلام می‌شود.

یکشنبه 20 اوت 1978- 29 مرداد 1357 آتش‌سوزی فاجعه‌بار سینما رکس آبادان.

پنج‌شنبه 24 اوت 1978- 2 شهریور 1357 برپایی تظاهرات بر ضد رژیم پهلوی در بسیاری از شهرهای ایران.

شنبه 26 اوت 1978- 4 شهریور 1357 دولت آموزگار استعفاء می‌دهد و دولت شریف‌امامی بر سر کار می‌آید.

دوشنبه 4 سپتامبر 1978- 13 شهریور 1357 (عید فطر) برپایی تظاهرات گسترده در تهران پس از اتمام نماز عید فطر در تپه‌های قیطریه به سوی مرکز شهر.

پنج‌شنبه 7 سپتامبر 1978- 16 شهریور 1357 راهپیمایی عظیم تهرانی‌ها از نقاط مختلف شهر به سوی میدان آزادی (شهیاد سابق).

جمعه 8 سپتامبر 1978- 17 شهریور 1357 (جمعه سیاه) قتل عام بی‌رحمانه و ددمنشانه‌ی تظاهرکنندگان جوان در میدان شهدا (ژاله سابق). در تهران و 10 شهر دیگر حکومت نظامی اعلام می‌شود.

شنبه 16 سپتامبر 1978- 25 شهریور 1357 زلزله‌ی فاجعه‌بار طبس که طی آن کل شهر ویران شد و نزدیک به 20 هزار نفر در طبس و روستاهای اطراف آن جان خود را از دست دادند.

پنج‌شنبه 5 اکتبر 1978- 13 مهر 1357 خمینی به قصد کویت از شهر مقدس نجف خارج می‌شود. سپس از فرودگاه بغداد به پاریس پرواز می‌کند. امام خمینی آخرین مراحل انقلاب را قاطعانه از پاریس رهبری می‌کند.

چهارشنبه 11 اکتبر 1978- 19 مهر 1357 روزنامه‌های پرتیراژ تهران در اعتراض به سانسور دست به اعتصاب می‌زنند.

شنبه 14 اکتبر 1978- 22 مهر 1357 اعتصاب با پیروزی روزنامه‌ها پایان می‌پذیرد.

پنج‌شنبه 26 اکتبر 1978- 4 آبان 1357 آزادی نزدیک به 1000 زندانی سیاسی از جمله آیت‌الله طالقانی و منتظری دوشنبه 30 اکتبر - 8 آبان 1357 کارمندان شرکت نفت به کارمندان اعتصابی دولت می‌پیوندند.

شنبه 4 نوامبر 1978- 13 آبان 1357 نیروهای دولتی با گروههای سیاسی که در دانشگاه تهران تجمع کرده‌اند درگیر می‌شوند و تعدادی از مردم کشته می‌شوند.

یکشنبه 5 نوامبر 1978- 14 آبان 1357 برپایی تظاهرات گسترده در ایران در اعتراض به کشتار دانشگاه. عوامل رژیم با حمله به بانک‌ها، سینماها، و هتل‌های تهران در شهر هراس می‌افکنند و راه را برای روی کار آمدن دولت نظامی ازهاری هموار می‌کنند. دولت شریف‌امامی استعفا می‌دهد.

جمعه 1 دسامبر 1978- 10 آذر 1357 (اولین شب ماه عزاداری محرم) مردم شروع به تظاهرات در بالای پشت‌بام‌ها و خیابان‌ها می‌کنند. بسیاری از مردم در میدان سرچشمه کشته می‌شوند.

یکشنبه 9 دسامبر 1978- 18 آذر 1357 (تاسوعا) راهپیمایی گسترده مردم تهران (و شهرستان‌ها) درحمایت از امام خمینی.

دوشنبه 10 دسامبر 1978- 19 آذر 1357 (عاشورا) برپایی یک راهپیمایی عظیم دیگر که در آن یک میلیون تهرانی از خیابان انقلاب (شاهرضای سابق) به سمت میدان آزادی حرکت کردند.

جمعه 29 دسامبر 1978- 8 دی 1357 امام خمینی آقای مهدی بازرگان را مأمور می‌کند تا به جنوب برود و با کارمندان اعتصابی شرکت نفت به منظور تأمین نیازهای داخلی مذاکره کند.

شنبه 6 ژانویه 1979- 16 دی 1357 دولت ازهاری استعفا می‌دهد و بختیار مأمور تشکیل کابینه جدید می‌شود.

چهارشنبه 20 دسامبر 1978- 29 آذر 1357 شصت و پنج استاد دانشگاه در اعتراض به بسته‌شدن دانشگاهها دست به تحصن در دانشگاه می‌زنند.

سه‌شنبه 16 ژانویه 1979- 26 دی 1357 محمدرضا شاه پهلوی به مقصد مصر و مراکش، ایران را ترک می‌کند.

چهارشنبه 17 ژانویه 1979- 27 دی 1357 تعدادی از تکنسین‌های نیروی هوایی در حمایت از نهضت اسلامی خمینی دست به اعتصاب غذا می‌زنند.

جمعه 19 ژانویه 1979- 29 دی 1357 (اربعین) راهپیمایی گسترده مردم تهران (و شهرستان‌ها) در پاسخ به دعوت روحانیان برای اثبات حمایتشان از رهبر انقلاب.

پنج‌شنبه 1 فوریه 1979- 12 بهمن 1357 بازگشت پیروزمندانه‌ی امام خمینی به ایران بعد از 15 سال تبعید در ترکیه، عراق و فرانسه.

دوشنبه 5 فوریه 1979- 16 بهمن 1357 امام خمینی، رهبر انقلاب ایران، مهدی بازرگان را نخست‌وزیر دولت اسلامی موقت

منصوب می‌کند.

شنبه 10 فوریه 1979- 21 بهمن 1357 گارد شاهنشاهی در اواخر شبانگاه جمعه به پایگاه نیروی هوایی در شرق تهران حمله‌ور می‌شود. این مسئله موجب حمایت گسترده‌ی مردم از تکنسین‌های نیروی هوایی، شورش مسلحانه، و سقوط پادگان‌ها در تهران و شهرستان‌ها می‌شود.

یکشنبه 11 فوریه 1979- 22 بهمن 1357 ارتش عقب‌نشینی می‌کند، رژیم پهلوی سقوط می‌کند و انقلاب اسلامی ایران پیروز می‌شود.

گزارش وضعیت ایران تا ساعت 5 روز 12 نوامبر 1979

سند شماره 53 سری12 فوریه 1979- 23 بهمن 1357 از: وزارت امور خارجه، واشنگتن دی. سی - 6532به: کلیه نمایندگیهای دیپلماتیک موضوع: گزارش وضعیت ایران تا ساعت 5 روز 12 نوامبر 79 تمامی مخاطبین به صورت فوری اقدام نمایند 1- (سری - تمام متن) 2- بازرگان عصر روز گذشته در یک مصاحبه تلویزیونی کوتاه‌مدت خواستار حفظ آرامش شده و به مردم اطمینان داد که دولت جدید به صورت عادی امور را در اختیار خواهد گرفت. همچنین تصویری از خمینی در تلویزیون به نمایش گذاشته و در بیانیه‌ای خواستار حفظ آرامش، برقراری مجدد نظم و عدم حمله به سفارتخانه‌ها شد.

3- بسیاری از غیرنظامیان سلاحهایی را حمل می‌کنند که از پادگانهای مورد تهاجم قرار گرفته بدست آورده‌اند ولی «پلیس» خمینی در برقراری یک نوع نظم ظاهری در تهران موفق بوده است. کنسولگریهای آمریکا در اصفهان، شیراز و تبریز همگی گزارش می‌دهند که سالم هستند.

4- بر اساس گزارشات، فرماندهان گارد شاهنشاهی ایران تسلیم نهضت خمینی شده‌اند. یکی از منابع خمینی به سفارت اطلاع داده است که تمامی رهبران نظامی اصلی در محل استقرار خمینی بوده و ظاهراً سرگرم مباحث سنگینی هستند. هیچ خبری در مورد بختیار یا محل اختفای وی به گوش نمی‌رسد و همگی تصور می‌کنند که استعفا داده است. مجلس دیگر در مصدر کار نمی‌باشد. هنوز معلوم نیست که آیا همگی استعفا داده‌اند و یا از کار برکنار شده‌اند، در شرایط فعلی هیچ اهمیتی هم ندارد.

5- ساختمان آژانس بین‌المللی ارتباطات به تصرف مردم درآمد ولی در آن زمان هیچ آمریکایی در آن محل نبود. اوضاع آنجا مشخص نیست زیرا یک مقام محلی که در آنجا بود محل را ترک کرده است. کارمندان آمریکایی فرماندهی هوابرد نظامی و یکی از کارمندان

سفارت که در آن موقع آنجا بودند دستگیر شده‌اند و تصور می‌شود توسط «پلیس» خمینی صورت گرفته است. سفارت بطور فعال با افراد خمینی در تماس است ولی تاکنون هیچ تأییدیه‌ای به دست نیاورده است.

6- در یک گفتگو در ساعت 6:30 با سفارت به ما اطلاع داد که تعدادی از شهروندان غیرنظامی آمریکایی نیز دستگیر شده‌اند که احتمالاً جهت پرس و جو می‌باشد. اخبار ساعت 14:30 با بیانیه‌ای شروع شد که از مردم می‌خواست آرام بوده و فردا به سر کارهای خود بروند و از اذیت کردن خارجیها پرهیز کنند و اعلام کرد که فرودگاهها فردا باز خواهند شد.

ونس

گزارش سیاسی - امنیتی، 12 فوریه 1979

سند شماره 54 محرمانه12 فوریه 1979 - 23 بهمن 1357 از: سفارت آمریکا، تهران - 2037 به: وزارت امور خارجه، واشنگتن دی. سی. - خیلی فوری موضوع: گزارش سیاسی - امنیتی، 12 فوریه 1979 1- (محرمانه - تمام متن) 2- دو روز پس از پیروزی موفقیت‌آمیز نیروهای انقلابی به رهبری آیت‌الله خمینی بر دولت، تیراندازی و مقداری ناامنی در تهران ادامه داشت. از ساعت 11 بامداد بعد از گزارش آخر که گارد شاهنشاهی در حال حرکت به طرف پایگاه هوایی، برای شروع دوباره درگیری بوده، خبری از اتفاقات در پایگاه هوایی دوشان‌تپه در دست نیست. به هرحال اوضاع آرام به نظر می‌رسد و مناطق مهم درگیری در اطراف پادگان گارد شاهنشاهی در لویزان است. مقدار زیادی اسلحه بدون تبعیض به مردم غیرنظامی داده شده است و اکثر آنها به طرف شمال می‌روند که کمک به تسخیر گارد شاهنشاهی نمایند. سفارت موفق شد رادیو تلویزیون ملی را وادارد که خبر قبلی که تعدادی مشاورین آمریکایی هنوز در لویزان با گاردهای شاهنشاهی هستند را تکذیب کند. باقیمانده شهر ظاهراً در دست دولت انقلابی است و موانع خیابانی در اکثر جاها به وسیله پلیسهای «مردمی» که ظاهراً مجاهدین وابسته به نهضت اسلامی هستند محافظت می‌شوند.

3- دیروز اداره‌ها و زندانهای ساواک «با اعمال زور آزاد شدند» و این وضع شاید هنوز ادامه داشته باشد. مطبوعات گزارش می‌دهند که مسئولان ساواک و دیگران به جای اعدام دستگیر و زندانی شده‌اند. کارمند سفارت در نزدیکی مرکز عالی فرماندهی گزارش می‌دهند که مردان مسلح اسم اشخاص را صدا می‌زنند و اگر آنها بیرون نیایند به خانه تیراندازی می کنند. معلوم نیست که با آنها چه می‌شود. منابع مخالف به ما گفته‌اند که رئیس کمیته اعاده نظم، معاون قبلی رئیس ستاد مشترک، سپهبد قرنی است. ظاهراً تمام آمریکاییها ایمن هستند و یک

گروه بیست نفری از مرکز فرماندهی ستاد مشترک هنگام شب در محیط سفارت پناه گرفته بودند.

4- در رادیو تلویزیون ملی علائم نفوذ بیشتر چپی‌ها به چشم می‌خورد و اخبار توده‌ای و چریکی نسبتاً به دفعات و شعارهای ضدآمریکایی گاه گاهی پخش می‌شود. ما اطلاع داریم که وقتی یک ایستگاه رادیویی شخصی شروع به دادن شعارهای ضدآمریکایی کرد، رادیو تلویزیون ملی به سرعت آن را دروغ نامید و گفت که دولت هیچ قصد حمله به آمریکاییها را ندارد و مردم باید از خارجیها حفاظت کنند. این با پیام شب گذشته خمینی به مردم که درخواست هشیاری در مقابل دردسرسازان می‌کرد و خصوصاً خواستار شد که به سفارت حمله نشود، تناسب دارد. او گفت که پیروزی بسیار نزدیک است ولی مردم بایدتا تحقق پیروزی، هوشیار باشند. رادیو تلویزیون ملی گزارش داد که گارد شاهنشاهی امروز صبح خود را تسلیم کرد.

5- هر سه کنسولگری اطلاع می‌دهند که اوضاع آرام و آمریکاییها ایمن هستند. تبریز به وسیله پلیسهای انقلابی حفاظت می‌شود و بعد از ظهر در انتظار بازدید آیت‌الله محل به همراه فرمانده ارتش است. اصفهان همچنان در اختیار مرکز فرماندهی آیت‌الله خادمی است. سربازان در پادگانهای خود منتظر فرمان دولت جدید می‌باشند. برخلاف گزارشهای گذشته، کنسولگری اصفهان به ما گفته است که درگیری در پایگاه هوایی و دیگر جاها تمام شده است. تیمهای (TAFT) سالم هستند. پلیس مردمی مانند جاهای دیگر کنترل را در دست دارد.

6- نقطه عطف انقلاب دیروز بعد از ظهر 11 فوریه زمانی روی داد که رئیس ستاد مشترک ارتشبد قره‌باغی در ملاقات خود با بختیار نخست‌وزیر و بازرگان نخست‌وزیر آینده موافقت نمود که ارتش را از شهر تهران فراخواند و کنترل شهر را به دست نهضت انقلابی بسپارد. این باعث شد که رئیس مجلس فوراً اعلام کند که پارلمان استعفاء داده و شب آن بازرگان در رادیو تعهدات خود برای (استقرار) دولت مسئول را تجدید کند. از بختیار خبری در دست نیست، بعضی شایعات حکایت می‌کند که او استعفا داده و بعضی دیگر نیز می‌گویند که خودکشی کرده است. استعفای او به عنوان یک واقعیت در حال جا افتادن است، اگرچه هیچ جا متنی منتشر نشده است. ما خبر داریم که کابینه بازرگان ممکن است امروز یا فردا اعلام گردد. در مطبوعات امروز عکسی از رئیس فرمانداری نظامی تیمسار مهدی رحیمی به چشم می‌خورد که توسط ارتش انقلاب دستگیر شده بود و بر طبق گزارشها تحت محاکمه قرار خواهد گرفت.

7- به ما گزارش رسیده که زندان جمشیدیه در هم شکسته شده بود و هویدا و نصیری و نیک‌پی همراه با دیگران به چنگ افتاده بودند. همچنین مطبوعات گزارش می‌دهند که مردم ترغیب می‌شوند به اینکه اسلحه را به ستاد دولت انقلاب مستقر در ناحیه ستاد خمینی واقع در محل ذکر شده در تلگرام مرجع الف و مدارس عمومی تحویل دهند. گفته می‌شود که حیاط آنجا مملو از اسلحه و تجهیزات دیگر ارتش و پلیس است.

8- قبل از ظهر به ساختمان آژانس بین‌المللی ارتباطات وارد شدند و آن را جستجو کردند.

هتل اینترکنتینانتال نیز تصرف شد و روزنامه‌نگاران داخل آن از اتاقهایشان بیرون و در یک جا گرد آورده شدند. گزارش شده که به هیلتون نیز راه یافته‌اند. کارمندان محلی (سفارتخانه) با مذاکره گروههای غارتگر غیرنظامیان را از تمنای خود به «بازرسی» محوطه سفارت منصرف کردند. تمام دستیاران عالی بازرگانان در ستاد انقلاب هستند و توسط صدها فرد مسلح که بدون کلمه عبور به هیچ‌کس اجازه نزدیک شدن را نمی‌دهند، محافظت می‌شوند. از آنجایی که شماره‌های تلفن مداوماً اشغالند، تمام مراکز فرماندهی عالی عملاً خارج از دسترسند. منبع (سفارت در) جناح مخالف (که خودش به سبب نداشتن کلمه عبور قادر نبوده راه یابد) به ما می‌گوید که تیمسارهای عالیرتبه نیز از جمله بدره‌ای فرمانده گارد شاهنشاهی که امروز صبح خود را تسلیم نمود همگی در ستاد انقلابند.

9- 25 تن از کارمندان آمریکایی فرماندهی ترابری هوایی (که یک کارمند سفارت در بین آنها است) توسط پلیس اسلامی جلب شده‌اند و سعی داریم که از طریق یک واسطه از اطرافیان خمینی به آنها دسترسی یابیم. تعداد بیشتری از آمریکایهای شخصی جمع‌آوری شده و به یک مکان مرکزی، احتمالاً ستاد خمینی و بازرگان برده شده‌اند که تصور می‌کنیم این برای بازپرسی از ایشان باشد. ظاهراً این یک جریان عمومی است.

10- تبریز در ساعت 2 پس از نیمه شب گزارش می‌دهد که تیراندازی بسیار در محل اتفاق می‌افتد که شاید برای شادمانی است. گزارش شده که حداقل دو عضو ساواک اوایل صبح امروز توسط مردم خیابانی بدون دادرسی در خیابان اصلی تبریز از درخت حلق‌آویز شدند. این گزارش را یک شاهد عینی داده است. سولیوان

وضعیت کنونی تهران

سند شماره 55 محرمانه12 فوریه 1979- 23 بهمن 1357 از: سفارت آمریکا، تهران - 2038به: وزارت امور خارجه، واشنگتن دی.سی.

موضوع: وضعیت کنونی تهران 1- (محرمانه- تمام متن) 2- از شنیدن اخباری که نیمی از آن حقیقت و نیم دیگرش شایعه است واقعاً گیج و مبهوت شده‌ایم و گزارش زیر را باید در پرتو این وضعیت خواند. در حال حاضر چندین گروه متخاصم در شهر تلاش دارند که از لحاظ سیاسی دست بالاتر را داشته باشند و یا از فرصت کنونی استفاده کنند و دست به غارت اموال بزنند و اسلحه بیشتری به دست آورند. به طور کلی سه گروه بزرگ در خیابان‌ها فعالیت دارند: نیروهای طرفدار خمینی متشکل از عناصر میانه‌رویی که از لحاظ سیاسی به جبهه ملی نزدیک هستند و مبارزان؛ چریک‌ها و هم‌پیمانان چپ افراطی آنها؛ و شمار زیادی از مردم مسلحی که شور، اگر نگویی سرمستی، هرج و مرج و فرصت غارت اموال وجودشان را فرا گرفته است.

3- طبیعی است که «دولت بازرگان» در این مرحله از پیروزی انقلاب نمی‌تواند تمامی مسایلی را که به وجود می‌آید، حل کند. در ارتباط با آمریکایی‌ها، عناصر میانه‌روی طرفدار خمینی، مثل ابراهیم یزدی نقش بسیار مفیدی در حفاظت از جان آمریکایی‌ها و تأمین امنیت سفارت داشته‌اند. کل پرسنل فرماندهی هوابرد نظامی را «بازداشت کردند» و پس از بازجویی خیلی کوتاه در مقر خمینی آنها را به سفارت بازگرداندند. عده‌ای دیگر را نیز دستگیر کردند، رفتار خوبی با آنها داشتند، و سپس آزادشان کردند. با وجود این، نیروهای مختلفی طرفدار خمینی هستند که احتمالاً یزدی و گروهش آنها را تحت کنترل ندارند، علاوه بر اینکه هم اینک نوعی رقابت بین چریک‌ها و نیروهای طرفدار خمینی دارد شکل می‌گیرد. نحوه حل و فصل این موضوع در روزهای آتی اهمیتی اساسی دارد.

4- مجدانه تلاش داریم با به اصطلاح «نیروهای امنیتی» گروه طرفدار خمینی تماس برقرار کنیم و بر آنها فشار آوریم تا به رفتار مناسبشان با آمریکایی‌ها ادامه بدهند، و به همین منظور از کانال‌های زیادی وارد عمل شده‌ایم.

5- این گزارش در حال حاضر قطعی نیست و با توجه به عدم اثبات بخش اعظمی از اخبار مندرج در آن، باید با احتیاط کامل آن را در نظر گرفت. سولیوان

بحث با محوریت ایران در لنینگراد

سند شماره 56 استفاده اداری محدود12 فوریه 1979- 23 بهمن 1357 از: کنسولگری آمریکا، لنینگراد - 2826به: وزارت امور خارجه، واشنگتن دی.سی.

موضوع: بحث با محوریت ایران در لنینگراد 1- سالن اصلی سخنرانی در روز بسیار سرد یکشنبه مورخ (11 فوریه-22 بهمن) مملو از جمعیت بود و قرار بود سخنران درباره مسایل بین‌المللی با محوریت روابط آمریکا و شوروی، ایران و چین صحبت کند. سئوالات حضارِ در سالن بیشتر به ایران مربوط می‌شد و سخنران نیز بر این نکته تأکید داشت که «در این مرحله» از انقلاب حزب کمونیست از خمینی حمایت می‌کند. در ذیل نظراتی که جالب توجه‌تر بود، آمده است.

2- ایران. سخنران با تأکید بر نفوذ گسترده آمریکا در ایران و روابط نزدیکش با ارتش این کشور، تشکیل «زودهنگام» یک جمهوری اسلامی را در ایران محتمل نمی‌دانست. ولی اظهار داشت موفقیت کودتا برای سرنگونی انقلاب مستلزم این است که ارتش «بیشتر مردم» را که نود درصدشان شیعه و طرفدار خمینی هستند، قتل‌عام کند. سخنران مزبور نیز آیت‌الله خمینی را عملگرا‌تر از آنچه تصور می‌شود، معرفی کرد (مثلاً در ارتباط با حقوق زنان، زنا)، و به تمایل خمینی برای تحمل فعالیت همه احزاب، از جمله حزب کمونیست اشاره کرد، که حاضر بود از جمهوری اسلامی‌اش حمایت کند. البته سخنران تأکید کرد حزب توده فعلاً «در این مرحله» از خمینی حمایت می‌کند. او سپس این مرحله را با ریشه‌کن کردن نظام ارباب و رعیتی و انقلاب

بورژوازی در روسیه‌ی قبل از انقلاب مقایسه کرد. او خاطرنشان ساخت که غالباً تحولات اجتماعی عظیم از حوزه‌های مذهبی شروع می‌شود و سپس به حوزه‌های اجتماعی سرایت می‌کند. سخنران در ارتباط با احتمال مداخله شوروی در ایران یادآور شد که برژنف هشدار داده است که «آقایان، مراقب رفتارتان باشید» و گفت که پیمان سال 1921 [1300] بین ایران و شوروی حق اعزام نیرو را به ایران به منظور بازداشتن آمریکا از انجام فعالیت‌های خصمانه به شوروی می‌دهد. البته سخنران مزبور توضیح داد که تحت هیچ شرایطی اعزام نیروی نظامی به ایران از «اولویت‌های» شوروی نیست؛ و شوروی تنها زمانی به این امر مبادرت خواهد کرد که کشور سومی آن را تهدید کند، ولی اگر مسئله‌ی فعالیت‌های ضدانقلابی در میان باشد، شوروی حق مداخله نخواهد داشت. (توضیح: احتمالاً بیانگر این امیدواری اتحاد که رویدادهای ایران تأثیری موج‌گونه در جهان اسلام داشته باشد) سخنران یادآور شد که خمینی ظرف 15 سال گذشته آمریکا را تهدید اصلی برای نهادهای اسلامی و تلویحاً آن را خطرناکتر از کمونیسم دانسته است.

3- روابط آمریکا- شوروی. سخنران خیلی محتاطانه درباره‌ی چشم‌انداز مذاکرات کنترل تسلیحاتی در حوزه‌های مختلف ابراز امیدواری کرد. او طبق معمول خوش‌بینی خود را به تغییر نگرش آمریکا نسبت داد. او گفت: «به نظر می‌رسد که آمریکا دارد با واقع بینی بیشتری به مسئله صلح نگاه می‌کند.» با وجود این، او هشدار داد که حرکت به سمت جناح راست در آمریکا همچنان ادامه دارد و محافل با نفوذی در این کشور سعی دارند بین کشورها و احزاب کمونیست در درون و بیرون بلوک مشترک‌المنافع سوسیالیستی تفرقه بیندازند. اظهارات دوستانه رئیس‌جمهور [آمریکا] درباره لهستان و رومانی بیانگر امیدواری او برای سردشدن روابط این دو کشور با اتحاد شوروی است. استراتژی اخیر کمیسیون سه جانبه در وادار کردن شوروی به نشان دادن واکنش نسبت به طرح‌های آمریکا، از جمله مسابقه‌ی تسلیحاتی، مورد حمایت مقاماتی چون برژینسکی و معاون رئیس‌جمهور، موندال، و دیگران است. حتی اگر پیمان سالت امضا شود، به معنای کاهش بودجه نظامی و یا توقف ساخت تسلیحات جدید نخواهد بود. تصویب پیمان سالت از سوی سنای [آمریکا] نیز چندان قطعی نیست زیرا 30 سناتوری که می‌گویند به آن رأی مثبت خواهند داد شرط گذاشته‌اند که تنها در صورتی این کار را خواهند کرد که پیمان «خوبی» باشد، و بسیاری از سناتورها ازجمله آنهایی که اخیراً از اتحاد شوروی دیدار کرده‌اند، گفته‌اند که به پیمان رأی نخواهند داد.

4- چین. سخنران طبق معمول با لحن خصمانه‌ای درباره‌ی چین و دیدار اخیر معاون نخست‌وزیر آن کشور، تنگ شیائو پنگ، از آمریکا صحبت کرد ولی نکات نسبتاً تازه‌ای را نیز بیان کرد. (توضیح: احتمالاً بیانگر امیدواری اتحاد شوروی از اینکه ایالات متحده و چین نتوانند در بین کشورهای اروپای شرقی شکاف و تفرقه بیندازند.) سخنران اختلاف‌نظر اتحاد شوروی با رومانی و یوگسلاوی را بر سر روابطشان با چین چندان مهم ندانست و گفت که قصد

بخارست و بلگراد گذاشتن تأثیر مثبت بر چین است. سخنران مزبور زمان دعوت از تنگ شیائو پنگ به آمریکا را که دقیقاً قبل از امضای احتمالی پیمان سالت صورت گرفته است (و انتقاد کیسینجر در این ارتباط)، و اینکه برژینسکی توصیه کرده بود که برخی اطلاعات سرّی در مورد توان نظامی آمریکا را در اختیار چین بگذارند، و قبول بند آنتی- هژمونی در اعلامیه طرفین را نمونه‌ای از بداخلاقی‌های آمریکا دانست. می‌توان پیش‌بینی کرد که از نظر آنها نگرش آمریکا با نگرش صدراعظم اشمیت که به هم‌پیمانان خود در کنفرانس گوادلوپ اطلاع داد که اتحاد شوروی در روابط با دولت‌های آزاد از چین پیشی‌گرفته است، متفاوت است. سخنران (با اشاره به مطبوعات غربی) پرسید مگر آمریکا تا کجا می‌تواند بدون برهم زدن توازن روابطش با اتحاد شوروی و چین، سیاست طرفداری از پکن را دنبال کند؟ [5]- سخنران درباره فعالیت‌های نظامی چین به تشکیل یک حوزه نظامی غربی جدید اشاره کرد و مدعی شد که چین دارای موشک‌هایی با بُرد 10 هزار کیلومتر [عیناً] است. در عین حال، او جنگ با چین را بسیار بعید دانست و (با اشاره به گزارش‌های ژاپن) گفت که حتی اگر چین به هانوی حمله کند، این حمله چندان گسترده نخواهد بود. سخنران در پاسخ به این سئوال که موازنه نسبی قوا بین چین و ویتنام را چگونه ارزیابی می‌کند گفت که ویتنامی‌ها، نیروی نظامی قوی، با تجربه، و مجهزی دارند، و علاوه بر آن از جنگده‌های فانتوم آمریکایی نیز بهره می‌گیرند. (توضیح: نوع صحبت‌های سخنران درباره جنگ احتمالی بین چین و ویتنام مطابق با پیش‌بینی‌های گزارش سفارت آمریکا در مسکو شماره 3355 است، و احتمالاً جنبه تبلیغاتی دارد- یعنی کم اهمیت جلوه دادن شدت بحران، گفتن این مسئله که هانوی آنقدر قوی هست که به تنهایی از عهده چین بربیاید، و پرهیز از ذکر روابط ویتنام و شوروی و یا درگیری آمریکا و چین بر سر ویتنام، که ممکن بود مسئله مسئولیت شوروی در صورت وقوع جنگ را مطرح کند.) بوکانان

عراق، تشیع و ایران

سند شماره 57 محرمانه13 فوریه 1979- 24 بهمن 1357 از: دفتر حفاظت منافع آمریکا، بغداد- 0346به: وزارت امور خارجه، واشنگتن دی.سی.

موضوع: عراق، تشیع و ایران 1- (محرمانه - تمام متن) 2- با سقوط دولت بختیار و عملاً حاکم شدن آیت‌الله خمینی در ایران، ظاهراً یکی از عواقب هرج و مرج در این کشور (البته از نظر عراقی‌ها) رخ نموده است. اگر آنگونه که تصور می‌شود عراقی‌ها واقعاً دلایل قانع‌کننده‌ای برای نگرانی از تأثیر بالقوه ظهور یک جمهوری اسلامی در ایران بر جمعیت شیعه عراق دارند، مسلماً این نگرانی‌ها حالا توجیه پیدا کرده است.

3- به موازات تلاش ناظران سیاسی برای یافتن شواهد و مدارکی جهت تأیید نظراتی که دفتر حفاظت منافع آمریکا نیز با آنها موافق است، احتمال می‌دهیم که شایعه نارضایتی شیعیان همین روزها رواج پیدا کند. در همین ارتباط، اقداماتی که انتظار می‌رفت دولت عراق تحت هر شرایطی انجام دهد، حالا با حاکم شدن خمینی در ایران معنا و مفهوم تازه‌ای پیدا کرده است؛ مثلاً سفر صدام حسین به بصره (که در گزارش جداگانه ارسال شده است) که احتمالاً به منظور جلوگیری از بروز مشکل در این استان صورت گرفته است.

4- به همین دلایل است که قدری نسبت به گزارش‌هایی که در مورد انتشار عکس‌های خمینی در نجف و کربلا مخابره شده است، شک و تردید داریم. بخش سیاسی می‌گوید که عکس‌های مزبور چند روز پیش از سقوط دولت بختیار در این دو شهر پخش شده بود. مقامات عراقی خواستار جمع‌آوری عکس‌ها شده بودند، و طبق خواست آنها عکس‌ها جمع‌آوری شد، ولی بعد از رفتن آنها از محل عکس‌های مزبور دوباره پخش شد. البته جزئیات بیشتری را به این رویداد نسبت می‌دهند که از نظر ما بعید به نظر می‌رسد، مثلاً گزارش تظاهرات مردم و تیراندازی.

5- ما همچنین مطلع شده‌ایم که دولت عراق اجازه توزیع چند مجله خبری غیرعرب‌زبان را داده است که عکس خمینی را بر روی جلد خود چاپ کرده بودند. این امر می‌تواند یکی از دلایل رواج شایعه‌ی مربوط به عکس‌های خمینی باشد. علاوه بر این، معلوم است که عراق نمی‌خواهد از مردی که آن سوی مرزهایش حاکم است و احتمالاً در آینده به راحتی نمی‌تواند او را ندیده بگیرد، غافل بماند. با وجود این، رژیم عراق تا زمانی که این گزارش تهیه می‌شود، هنوز جمهوری اسلامی خمینی را به رسمیت نشناخته است.

6- در جامعه نیز راهی برای تأیید صحت این شایعات وجود ندارد مگر اینکه این حرف‌ها را از یک شاهد عینی و یا منبع خبری دسته‌دوم موثق بشنویم. هر چند دلایل نگرانی عراقی‌ها از مسئله شیعه برای ما کاملاً قابل درک است، ولی واقعاً نمی‌توانیم باور کنیم که رویدادها اینقدر سریع و عمیق در نجف و کربلا اتفاق افتاده باشد. با وجود این، نباید فراموش کرد که این دو شهر احتمالاً پذیرای بیشترین تعداد پناهندگان ایرانی است (به نظر فرانسوی‌ها نزدیک به 100 هزار نفر) که در طول سالهای تبعید خمینی به عراق نقل مکان کردند. چون دو شهر فوق از مقدس‌ترین شهرهای شیعه هستند و بروز مشکل در آنها، اگر مشکلی بروز کند، کاملاً منطقی به نظر می‌رسد.

7- مشاهدات عینی دو هفته پیش مأموران دفتر حفاظت منافع آمریکا از دو شهر کربلا و نجف حاکی از این بود که هیچ نشانه‌ای از نارضایتی شهروندان، چه مذهبی و چه غیرمذهبی، در این دو شهر وجود ندارد. البته آنها طی دیدار بعدی‌شان از این ناحیه که سه روز دیگر انجام می‌شود، شاید علایمی از نارضایتی ببینند.

پک

روابط ترکیه و ایران

سند شماره 58 محرمانه13 فوریه 1979- 24 بهمن 1357 از: سفارت آمریکا، آنکارا - 1303به: وزارت امور خارجه، واشنگتن دی.سی.

موضوع: روابط ترکیه و ایران 1- (بدون طبقه‌بندی) این سند فقط ارائه‌دهنده یک گزارش است و هیچ اقدام خاصی لازم نیست.

2- (بدون طبقه‌بندی) خلاصه: موضع ترکیه این است که با کشورها رابطه دارد و نه دولت‌ها، بنابراین مسئله به رسمیت شناختن رژیم ایران اصلاً مطرح نیست. اجویت با انتشار بیانیه‌ای برای دولت جدید ایران آرزوی موفقیت کرد. کارمندان سفارت ایران، به استثنای سفیر، وفاداری خود را به دولت جدید ابراز کردند. پایان خلاصه.

3- (محرمانه) یکی از مسئولان سفارت روز 13 فوریه با مدیر اجرایی سنتو و رئیس بخش ایران، مدحت بالکان، دیدار کرد تا رویکرد دولت آمریکا را در مورد روابط با رژیم جدید ایران به اطلاع او برساند. بالکان گفت که سیاست ترکیه در چنین مواقعی مشابه سیاست آمریکاست: ترکیه کشورها را به رسمیت می‌شناسد و نه دولت‌ها، و به همین دلیل اصلاً مسئله شناسایی دولت جدید ایران مطرح نیست. بالکان نمی‌دانست که آیا سفارت ترکیه با دولت بازرگان تماس گرفته است یا خیر، و اینکه آیا ترکیه بیانیه‌ای رسمی درباره سیاستش در قبال شناسایی [دولت جدید ایران] صادر خواهد کرد یا خیر.

4- نخست‌وزیر اجویت طی انتشار بیانیه‌ای برای «دولت جدید» ایران آرزوی موفقیت کرد. او خاطرنشان ساخت که عصر جدیدی در ایران آغاز شده و ماهیت دموکراتیک نهضت مردمی ایران مشخصه این عصر خواهد بود. ترکیه تا بحال سیاست عدم مداخله را در امور داخلی ایران دنبال کرده و به کشورهای دیگر نیز توصیه کرده است که همین سیاست را پیشه کنند. رویدادهای اخیر ثابت کرد که مردم ایران توان حل مشکلات خود را دارند و سطح بلوغ سیاسی آنها این مسئله را تضمین می‌کند.

ترکیه بر اساس دوستی تاریخی و دیرینه‌اش با ایران برای گسترش روابط بین دو کشور تلاش خواهد کرد.

5- در همین حال، کارمندان سفارت ایران روز 12 فوریه وفاداری خود را به دولت جدید ایران اعلام کردند و در تخریب مظاهر رژیم گذشته به جمع دانشجویان پیوستند. با وجود این، سفیر ایران، باتمانقلیچ، به دانشجویان نپیوست و مسئولیت‌هایش را به کنسول ایران، پرویز منصور مؤید واگذار کرد.

کنسول ایران نیز با خواندن بیانیه‌ای به نمایندگی از کارمندان سفارت حمایت خود را از انقلاب ایران به رهبری خمینی ابراز داشت.

اسپیرز

گزارش وضعیت امنیتی - سیاسی، 13 فوریه

سند شماره 59 محرمانه 13 فوریه 1979- 24 بهمن 1357 از: سفارت آمریکا، تهران - 2063به: وزارت امور خارجه، واشنگتن دی.سی.

موضوع: گزارش وضعیت امنیتی - سیاسی، 13 فوریه 1- (محرمانه - تمام متن) 2- خلاصه: تهران دارد آرامش خود را باز می‌یابد و نشانه‌هایی از بازگشت وضعیت عادی به آن مشهود است که گاه با درگیری گروههای مسلح به هم می‌خورد. گروههای سازمان نیافته به خانه‌ی آمریکاییان در اصفهان حمله کردند و بی‌سیم‌ها را به سرقت بردند. آیت‌الله خادمی که همکاری خوبی با کنسول دارد، به آرام کردن اوضاع بسیار کمک کرد. «پاسدارانی» که در ایست‌های بازرسی خیابان‌های اصفهان هستند، چندین آمریکایی را مورد بازرسی قرار دادند. مردم امروز ساعت 13:05 (به وقت محلی) به خانه‌های تیمی «تافت» حمله کردند و دستگاههای بی‌سیم SSB را به سرقت بردند. با حمله گروههای مسلح به خانه مقامات سابق دولت و پلیس در تبریز، صدای تیراندازی‌های شدیدی در اطراف کنسول‌گری آمریکا شنیده می‌شود، ولی کنسول آمریکا همچنان تماس خود را با مقامات مذهبی و نظامی شهر که با یکدیگر همکاری دارند، حفظ کرده است. دولت ایران همچنان تلاش دارد کنترل کشور را به دست بگیرد و اعلام کرده است که کابینه دولت را به زودی معرفی خواهد کرد. منابع دولتی گزارشی از مصاحبه‌ی مطبوعاتی رئیس‌جمهور کارتر منتشر کرده‌اند که در اینجا مورد استقبال قرار گرفته و مثبت تلقی شده است. پایان خلاصه.

3- امروز تهران عمدتاً آرام و مغازه‌های نسبتاً زیادی باز بود، مردان مسلحِ کمتری در خیابان‌ها بودند، و ظاهراً وضعیت عادی دارد به شهر باز می‌گردد. با وجود این، کاملاً مشخص است که دولت جدید در کنترل گروههای سازمان‌نیافته متشکل از شهروندان مسلح که شور انقلابی وجودشان را تسخیر کرده است، مشکل دارد. گزارش‌هایی از درگیری گروههای غیرنظامی رقیب به دستمان رسیده است. کارمند سفارت می‌گوید که میدان تجریش امروز وضعیتی عادی داشت و مردم در حال انجام امور روزانه‌شان بودند.

4- ساختمان سازمان ارتباطات بین‌المللی هم اینک در دست گروه مسلحی است که منابع نزدیک به دولت آنها را چریک‌های فدایی خلق (چپگرا) معرفی کرده‌اند. عکاس سازمان ارتباطات بین‌المللی که از ماجرا بی‌خبر بود امروز صبح طبق معمول به محل کارش رفت و بازداشت شد و به مدت سه ساعت شدیداً مورد بازجویی قرار گرفت. وقتی بازداشت‌کنندگانش برای تماس تلفنی از ساختمان خارج شدند، او را نیز رها کردند (از قرار معلوم تلفن‌های ساختمان کار نمی‌کند). از اواسط روز، شمار زیادی از غیرنظامیان مسلح در اطراف زندان اوین تجمع کرده‌اند و مبادرت به تیراندازی هوایی می‌کنند، ولی گاهی نیز اسلحه‌ی خود را به سوی هتل هایت که برخی آمریکایی‌ها در آن ساکن هستند، نشانه می‌روند.

5- تا جایی که می‌دانیم هیچ یک از اتباع آمریکا (به غیر از موریس، خبرنگار لُس‌آنجلس تایمز) صدمه ندیده‌اند، و ظاهراً همه در امن و امان هستند.

6- بیشترین خطرات امنیتی فعلاً در شهرستان‌ها که هنوز هیچ مقام رسمی‌ای کنترل را در آنها به دست نگرفته است، وجود دارد. کنسول آمریکا در تبریز می‌گوید که تیراندازی‌های اطراف کنسولگری تبریز ساعت 13:30 شروع شد، و ظاهراً به این دلیل بود که مردم مسلح به خانه‌های مقامات سابق دولت و پلیس ریخته‌اند. مدیر و معاون سازمان آب امروز صبح «دستگیر» شدند. تیراندازی‌ها امروز کمی بعد از آن شروع شد که محافظان اسلامی کنسولگری پُست خود را ترک کردند (و به مترینکو گفتند خیلی زود برمی‌گردند) تا جلوی آتش زدن خانه‌ی یک افسر پلیس را که نزدیک کنسولگری بود، بگیرند. مترینکو می‌گوید که یک فرمانده ارتش (که با رهبر مذهبی محل متحد شده) به او اطلاع داده است که ارتش دارد برای برقراری نظم از پادگانها به شهر می‌آید. او همچنین می‌گوید که مسئول اسلامی یکی از مناطق (شهر به چند منطقه تقسیم شده و سعی بر این است که یک ساختار رهبری ایجاد شود) به ملاقاتش آمده و از طرف آیت‌الله قاضی طباطبایی نیز نامه‌ای کتبی حاوی سلام‌های گرم دریافت کرده است. آیت‌الله طباطبایی از او خواسته است تا در تبریز بماند و کنسولگری را بازگشایی کند و همچنین به خاطر مساعدت‌هایش در اعزام دانشجویان تبریزی به آمریکا از او تشکر کرده است. به دلیل ادامه تیراندازی‌ها، مترینکو مجبور شد تلفن را قطع کند و به یک مکان امن‌تر برود.

7- گزارش‌هایی مبنی بر ایجاد مشکلات امنیتی از سوی گروههای غیرنظامی سازمان‌نیافته و مسلح در شهر اصفهان دریافت کرده‌ایم. یکی از این گروهها ساعت 11:30 امروز به شهرک مسکونی آمریکایی‌ها به نام خانه اصفهان یورش برد، بعد از خلع سلاح نگهبانان به تیراندازی هوایی در محوطه‌ی آن پرداخت. آنها همچنین پنج بی‌سیم دستی دو طرفه و یک دستگاه SSB نظامی را به سرقت بردند. گفته می‌شود که جمعیت مزبور به دنبال تیمسار خسروداد (که دستگیر شده است) و تیمسار شهناز (که او نیز طبق گزارش‌ها دستگیر شده است) بودند. بیشتر تیراندازی‌ها هوایی بود. ولی کنسول آمریکا در اصفهان، مک‌گافی، حداقل یک گزارش تأیید شده از تیراندازی مردم به سوی 2 سرنشین آمریکایی یک خودرو (که به خطا رفت) و تیراندازی به یک آمریکایی دیگر مخابره کرده است. کنسول آمریکا توانست با آیت‌الله خادمی تماس بگیرد و از او بخواهد تا نمایندگانی را به منطقه اعزام کند. نمایندگان فوق توانستند یک بی‌سیم دستی را از مردم پس بگیرند، اوضاع را آرام کنند، و جمعیت را متفرق سازند. نمایندگان مزبور همچنین قول دادند که بقیه بی‌سیم‌ها را برگردانند. با وجود این، مردم هنوز بی‌سیم‌ها را در اختیار دارند و هر وقت کسی بخواهد با بی‌سیم صحبت کند با سر دادن شعارهای ضد‌آمریکایی کل شبکه گرومن را مختل می‌کنند. در مورد وضعیت آمریکایی‌ها گزارش شده است که آنها قدری آرام گرفته‌اند ولی بسیار مضطرب هستند. کنسول هنوز تلاش

می‌کند با آزاد کردن کامیون‌های شرکت هلی‌کوپترسازی بل بتواند اسباب اثاثیه اتباع آمریکایی را به شهر‌ک اقماری شاهین‌شهر انتقال دهد. ظاهراً هنوز وضعیت به دلیل جنگ قدرت بین آیت‌الله خادمی و یک روحانی دیگر به نام آیت‌الله طاهری که دستگیری‌اش موجب شورش‌های ماه اوت در اصفهان شد، پیچیده است.

8- کنسول می‌گوید که حدود 1600 آمریکایی (که در حدود 700 نفرشان از بستگانِ آمریکاییِ ایرانی و بالعکس هستند) در اصفهان مانده‌اند.

9- شب گذشته مردم به زندان اصفهان حمله کردند و آن را به آتش کشیدند. در این حمله 2 زندانبان کشته و 1400 زندانی آزاد شدند. دو زندانی آمریکایی نیز هم اکنون در منزل کنسول آمریکا، مک‌گافی، هستند که یکی از آنها خودش به منزل او آمده ولی یکی دیگر را نمایندگان آیت‌الله خادمی به آنجا آورده‌اند. آیت‌الله به او گفته است که دو آمریکایی مزبور می‌توانند بروند، ولی کنسول هنوز نمی‌داند با آنها چه بکند.

کنسول می‌گوید که عده‌ای سرباز یونیفورم‌پوش غیرمسلح شعار می‌دهند «ما همه سرباز توایم خمینی» و غیرنظامیان مسلح نیز در ایست‌های بازرسی خیابانی عابران را بازرسی می‌کنند، که طی این بازرسی‌ها لوازم شخصی چند آمریکایی، از جمله بی‌سیم، از آنها «ضبط» شده است. کنسول می‌گوید ظاهراً آیت‌الله خادمی نسبت به دیگران قدرت بیشتری در اصفهان دارد، ولی گویا فقط نمایندگانش و مردم تا جایی که صدایش می‌رسد حرفش را گوش می‌دهند. از قرار معلوم هنوز هیچ نماینده‌ای از سوی دولت در تبریز معرفی نشده است.

10- کنسول آمریکا در اصفهان می‌گوید که امروز ساعت 13:05 به وقت محلی داشتم با دستگاه SSB با ساختمان تافت در شیراز صحبت می‌کردم که یک گروه مسلح وارد ساختمان تافت شد و بی‌سیم را ضبط کرد. کنسول آمریکا در شیراز از آن زمان به بعد با ساختمان تافت تماس گرفته است (آنها هنوز یک بی‌سیم دارند) و دریافته است که آنها آرام هستند و قصد دارند همانجا بمانند.

11- کنسول آمریکا در شیراز می‌گوید که شهر آرام بوده است. مشکل پایگاه هوایی این است که هیچ مقام مسئولی آنجا نیست. کنسول به طور غیرمستقیم با آیت‌الله محلاتی تماس داشته و «سر و صداهای دوستانه‌ای» شنیده است، ولی آیت‌الله محلاتی هنوز تمایلی به تماس مستقیم با کنسول نشان نداده است.

12- اخبار متفرقه: رادیو و تلویزیون ایران با هیجان زیاد خبر «شناسایی» دولت بازرگان را از سوی سازمان آزادیبخش فلسطین و برخی کشورهای دیگر، از جمله اتحاد جماهیر شوروی پخش کردند. اظهارات رئیس‌جمهور کارتر درباره‌ی ایران که در یک مصاحبه‌ی مطبوعاتی ایراد کرده بود، نیز پخش می‌شود. منابع دولتی می‌گویند که استقبال زیادی از سخنان کارتر شده است. خبر موثق داریم که نخست‌وزیر پیشین ایران، بختیار، در دست نیروهای خمینی است و رفتار خوبی با او می‌شود. بر اساس گزارش‌ها، همه زندانی‌ها به غیر از 4 شخصیت معروف از

زندان جمشیدیه گریخته‌اند. ارتشبد نصیری، نخست وزیر سابق هویدا، شهردار تهران نیک‌پی، و شهردار یک منطقه‌ی دیگر در بازداشت به سر می‌برند. نصیری کتک زیادی خورده بود، ولی می‌گویند وقتی که او را سوار خودرو می‌کردند تا به زندان منتقل کنند مردم به جانش افتاده بودند. می‌گویند جسد فرمانده‌ی گارد شاهنشاهی، تیمسار بدره‌ای، معاونش تیمسار بیگلری، و تیمسار جعفریان در وزارت دادگستری است. سرلشگر احمدعلی محققی موقتاً فرمانده‌ی ژاندارمری، و تیمسار نوروزی رئیس شهربانی و سپهبد سیدسجاد[سعید] مهدیون، فرمانده سابق فرماندهی پدافند هوایی، موقتاً فرمانده‌ی نیروی هوایی معرفی شده‌اند. اخبار ساعت 2 رادیو اعلام کرد که سپهبد قرنی از همه افسران خواسته است که امروز خود را به مقر ستاد ارتش معرفی کنند (یونیفورم اختیاری است) و فردا نیز با یونیفورم‌هایشان به سر کارهایشان بازگردند. اخبار همچنین اعلام کرد که «کمیته دانشگاهها» از کلیه کارمندان دانشگاهها خواسته است که فردا با در دست داشتن کارت‌ها شناسایی‌شان سر کار بیایند. و نیز رادیو اعلام کرد همچنان افسران ارتش را به مقر خمینی بیاورند و بعد از بازجویی رها کنند.

13- رادیو و تلویزیون ملی ایران اخیراً گزارش داد که تیمسار رفعت و تیمسار ضرغامی سعی دارند با یک هواپیمای ویژه کشور را ترک کنند، و با دادن شماره پلاک هواپیما از غیرنظامیان مسلح خواستند تا به فرودگاه رفته و هواپیمای مزبور را متوقف سازند. کمی بعد از آن تیمسار رفعت با رادیو و تلویزیون ایران تماس گرفت و گفت که در دفتر کارش نشسته است، و اینکه هم اکنون بازنشسته شده و رئیس شرکت هواپیمایی پارس است، و چندی پیش وفاداری خود را نسبت به خمینی ابراز داشته است. سولیوان

اوضاع ایران

سند شماره 60 محرمانه13 فوریه 1979- 24 بهمن 1357 از: سفارت آمریکا، بن - 2677به: وزارت امور خارجه، واشنگتن دی. سی - فوری رونوشت: سفارت آمریکا، تهران - فوری موضوع: اوضاع ایران 1- (محرمانه - تمام متن) 2- در طی یک توجیه مختصر در مورد اوضاع ایران در سر یک میز ناهار چهار نفره (که در تلگرام جداگانه گزارش شده) وان ول کارمند وزارت خارجه آلمان اظهار داشت که انگلیس توصیه کرده است که جامعه اروپا در مورد روابط با دولت جدید ایران بیانیه‌ای صادر کند. با این حال طرف انگلیسی ما در سر میز ناهار با چنین مطلبی مخالفت نمود و این مطلب به کناری گذاشته شد. وان ول در ادامه گفت موضع دولت آلمان در قبال دولت جدید ایران این است که آلمان ملتها را به رسمیت می‌شناسد نه دولتها را لذا به اقدام خاصی جهت شناسایی مجدد نیاز نیست. دولت آلمان به انجام مراودات عادی با دولت جدید ادامه می‌دهد و به

برقراری روابط خوب امیدوار است.

3- هم وان ول و هم سفیر انگلیس تصور می‌کردند که دولت جدید به تأمین نفت برای غرب ادامه خواهد داد ولی مقدار آن را کاهش می‌دهد. وان ول همچنین گفت که دولت آلمان نیز تصور می‌کند می‌تواند حداقل بعضی از پروژه‌های صنعتی خود در ایران را ادامه دهند.

استوسل

مقاله توجیهی دفتر تحقیقات ویژه نیروی هوایی

سند شماره 61 13 فوریه 1979- 24 بهمن 1357 مقاله توجیهی دفتر تحقیقات ویژه نیروی هوایی I - مقدمه- توجیه کوتاه، آشنایی با عمیات بخش 72 مورد بحث 4 زمینه عمومی هستند:

(1) آشنایی با منطقه ایران.

(2) آشنایی با بخش 72، مأموریت و مسئولیتهای خدماتی؛ (قبلاً چگونه بود و در ماههای اخیر چگونه توسعه یافته است).

(3) خلاصه‌ای از بازده بخش با تکیه بر ضداطلاعات و زمینه‌های حفاظتی؛ و (4) زمینه‌های محدودیت‌ها و مسایل مختصه آن.

II - آشنایی با منطقه ایران ایران 636000 میل مربع وسعت دارد. تقریباً برابر وسعت ایالات متحده در قسمت شرق رودخانه می. سی. سی. پی است. از شمال با اتحاد جماهیر روسیه شوروی و دریای خزر هم‌مرز است (1250 مایل مرز مشترک با اتحاد جماهیر روسیه شوروی)، در شرق افغانستان و پاکستان، خلیج فارس در جنوب و ترکیه و عراق در غرب آن است. دارای 2200 مایل مرز مشترک در شرق و غرب با کشورهای عراق و افغانستان است، که هر دو کشور از اقمار اتحاد جماهیر روسیه شوروی می‌باشند. ایران و عراق به طور تاریخی با یکدیگر مقابله و اختلافاتی داشته‌اند. روابط ترکیه با ایالات متحده در سالهای اخیر نزدیک‌تر شده است.

نزدیک کوهها قرار دارند که آب لازم را برای آنها تأمین می‌نمایند.

نیروهای مسلح شاهنشاهی قدرتمند و با نفوذ هستند زیرا فرماندهی مستقیم آنها با شاه است و دوم اینکه شاه از آنها به عنوان وسیله قدرت سیاسی خود استفاده می‌نماید. من قبلاً باید متذکر می‌شدم که تقریباً از انضباط خوبی برخوردار هستند، وفادار به تاج و تخت سلطنت و عموماً طرفدار غرب هستند. این تجزیه و تحلیل در مدت چند هفته اخیر تغییر کرده است.

III - سازمان بخش 72- مأموریت و مسئولیت‌های خدماتی - محدوده اختیارات عملیاتی و قدرت آن در سراسر کشور است. قسمت انشعابی از آن

یعنی ناحیه 7201 مسئول استانهای اصفهان و فارس می‌باشد. (شامل دو شهر اصفهان و شیراز می‌گردد که بیشترین تعداد آمریکاییان در این دو شهر خدمت می‌نمایند). گستره مسئولیتهای بخش 572 منطقه‌ای به وسعت مجموعه تمام دیگر قسمتهای تحت فرماندهی نیروی هوایی ایالات متحده در اروپا به استثناء ترکیه می‌باشد.

ریاست DCO ، بخش عملیات فعالیت‌های تخصصی ضداطلاعات را نیز به عهده دارد. IVOC (دو نفر مأمور)، IVOA (2 نفر مأمور). سرگرد مسیگ سرپرستی ستاد را در کلیه موارد تحقیقاتی و کارآگاهی انجام می دهد. سومین واحد، بخش کارآگاهی (تحقیقاتی) است، که توسط باب وارک اداره می‌شد. (در 8 دسامبر 78 رفته است).

این واحد جرائم روزانه، دزدی‌ها و بررسی سوابق پرسنلی ما به عهده دارد. فعالیت‌های حفاظت امنیتی (تحقیقات ضدتروریستی) توسط پرسنل بخش کارآگاهی به سرپرستی جیم موراسکی انجام می‌شوند.

پشتیبانی PSO توسط سایر پرسنل قسمت در صورت لزوم انجام می‌شود. در نظر است بخش پشتیبانی با 2 نفر پرسنل متخصص IVOS برقرار گردد.

1- گروه کمک‌ها و مشاوره نظامی- پرسنل ستاد (55) قسمت زمینی (55) قسمت دریایی (19)، قسمت هوایی (55)، جمع 184 نفر.

2- تیم مشاورت‌های آموزش عملی تافت - سه قسمت به علاوه اف14 و آی - هاوک- اصلاح شده- جمع 315 نفر.

3- نیروهای آمریکا: (124 نفر نظامی) پشتیبانی عمده را تأمین می‌نماید نظیر فعالیت‌های اداره امور داخلی شامل پرسنل، امور مالی، پشتیبانی لجستیکی و تدارکات. سرهنگ بارلو، فرمانده نیروهای آمریکا نزدیک‌ترین فرماندهی ما در حد یک فرمانده پایگاه است.

4- کمیسری، خدمات پزشکی فرماندهی ترابری نظامی ایالات متحده آمریکا، و سایر بخش‌ها.

ارتباطات در موارد جنایی و کنترل حفاظتی یا LAC با شهربانی کل کشور ایران یا از طریق افسر رابط شهربانی کل یا از طریق دفاتر سرکلانتری‌ها یا مستقیماً با ستاد شهربانی کل کشور

برقرار گردیده است.

IV - خلاصه تولیدات:

(1) جمع‌آوری و تجزیه و تحلیل (IVOA).

(2) 50 مورد پژوهش برای نقاط آسیب‌پذیر امنیتی محل زیست، راه‌ها و تسهیلات (گسترده‌ترین، قابل درک‌ترین تجزیه و تحلیل در مورد آسیب‌پذیری‌های امنیتی که تاکنون توسط دفتر تحقیقات ویژه نیروی هوایی آمریکا تهیه شده است.) (3) عملیات حفاظت امنیتی.

(4) موارد (IVOA) (موردهای فعال به طور اصولی به مرحله سکون رسیده‌اند. ناشی از ناآرامیهای مردمی مسئله‌ای بوجود آورده که [نامفهوم].

(5) بررسی‌های جنایی، دزدی و سوابق پرسنلی. از آنجا که پی‌گیری بررسی‌های جنایی، دزدی و سوابق پرسنلی، به طور مؤثر از اواسط اکتبر متوقف شده‌اند، من آمار دوره زمانی از اول ژوئن 76 تا اول نوامبر 78 (دو سال و 5 ماه) را انتخاب کرده ام.

با بیان دیگر، از فعالیت‌های سنتی (Traditional) جمع‌آوری اطلاعات، دزدی و موارد ضداطلاعاتی، حدود 50% جنایی، 3/1آن دزدی و درصد قلیلی از آن فعالیت‌های سنتی ضداطلاعاتی بوده‌اند.

در سال 1978 این رقم به 358 گزارش (بیش از 200%) و 1753 مورد (375%) صعود

نموده است.

در خلال موجودیت این قسمت، من هیچ‌گاه قادر نبوده‌ام که بیش از 2 نفر را به انجام امور اساسی اختصاص دهم. توانسته‌ام یک نفر را به طور تمام وقت به PSI بگمارم. وضعیت امنیتی، برنامه‌های جنایی و دزدی را متوقف کرده است.

تولید بخش 7201 - ابتدائاً یک بخش ضداطلاعاتی برای پشتیبانی از 45÷50 نفر به طور جدا شده (مجزا) تشکیل شد.

V- زمینه‌های مسئله‌ساز و محدودیت‌های تحقیقات (کارآگاهی).

برنامه‌های توسعه و مسایل و مشکلات ناشی از محدودیت فضای اداری، کمبود نیروی انسانی، وجود استثنایی غیرمعمول عملیاتی و مسئولیت‌ها است.

عدم تعهد تهران.

عوامل کلیدی که بر مؤثر بودن فعالیت‌های کارآگاهی لطمه می‌زنند.

متأسفانه مرزها و مسئولیت‌های حقوقی (قانونی) دایره تحقیق ویژه از بدو تشکیل قسمت بخش دفاعی منطقه 72 تاکنون هرگز به صورت واضح تعیین نشده‌اند. این مسئله زمانی

مشخص می‌شود که عملیات کارآگاهی جنائی را به صورت تهاجمی آغاز می‌کنیم (به خصوص تحقیقات خارج از اداره در مورد مواد مخدر در اوایل سال 1977).

در ایران ما هیچ پایگاهی نداریم، تنها سرزمین ایالات متحده زمینهایی است که در اختیار سفارت ایالات متحده و کنسولگری‌های آن قرار دارند. SOFA و هیچ نوع توافق‌نامه اجرایی یا یادداشت تفاهم در مورد فعالیتهای پلیسی بین سفارت ایالات متحده و دولت ایران وجود ندارد.

برابر دستورالعمل‌های جاری فرماندهی نیروهای ایالات متحده در اروپا، فرماندهی محلی نیروهای ایالات متحده در ایران، در غیاب SOFA یا توافقنامه‌های اجرایی، می‌تواند به طور قانونی دستور بازرسی محل را در خارج از اماکن سفارت صادر نماید، در صورتی که آژانس دایره تحقیق ویژه مراتب را با مقامات رسمی محلی هماهنگ نموده باشد. (سطح دقیق هماهنگی مشخص نشده است.) این دستورالعمل به دایره تحقیق ویژه اجازه می‌دهد که پرسنل وزارت دفاع ایالات متحده را در خانه‌های مسکونی تیمی آنها (نظیر BOQ و BEQ) (باشگاه افراد مجرد- مهمانسراهای افراد مجرد) به طور قانونی دستگیر نماید و حتی در صورت لزوم «بزور» آنها را بازداشت نماید.

اینگونه اماکن مسکونی دارای ساکنین آمریکایی هستند ولی کنترل آن با عوامل ایرانی است؛ همچنین هر منزلی که ساکن آن اعضاء وزارت دفاع ایالات متحده باشد، شامل این قانون می‌گردد.

افسران شهربانی کل کشور ایران (INP) تمایل زیادی دارند که براساس این توافقنامه عمل نمایند، به خصوص که کلیه پرسنل ایالات متحده که با مأموریت رسمی آمده‌اند دارای مصونیت سیاسی هستند (شامل پرسنل وزارت دفاع و وابستگان به وزارت دفاع)⁽¹⁾علیرغم مذاکرات و بحث‌های مفصل با سفیر ایالات متحده، نماینده ستاد مشترک و ریاست مستشاری کمک‌های نظامی، سفیر سولیوان، نکته موردنظر وزارت دفاع از این توافقنامه را درک نکرده است که معاون سفیر بتواند تصمیم بگیرد و اجازه جستجو، بازداشت و غیره را صادر نماید.

سفارت نگران یک درگیری و حادثه احتمالی است که ممکن است آمریکاییان و ایرانیان را با یکدیگر درگیر نماید؛ با وجود اینکه تاکنون چنین موردی سابقه نداشته است. اگر معاون سفیر تصمیم مثبت بگیرد، لازم است دفتر تحقیقات ویژه نیروی هوایی ایالات متحده آمریکا با شهربانی کل کشور ایران تماس بگیرد تامجوز قانونی جستجو و بازداشت صادر شود یا مأمور ایرانی مجاز برای تحقیقات معرفی گردد.

اگر شهربانی کل کشور ایران اقدامی نکند، کار دیگری نمی‌شود کرد. برعکس، اگر مأمور شهربانی با مأمور کارآگاه ما همراه شود، کلیه مدارک و اسناد در اختیار آنها قرار خواهد گرفت؛

افسر متهم آمریکایی (مأمورین نظامی یا غیرنظامی وزارت دفاع یا خانواده‌های آنها) توسط افسران پلیس محلی بازداشت شده‌اند.

در این صورت افسران متهم بازداشت شده بلافاصله توسط پلیس محلی آزاد می‌شوند زیرا مصونیت سیاسی دارند. اعلام جرم و عملیات قانونی تحت ⁽¹⁾UCMJ مشکل هستند زیرا دفتر تحقیقات ویژه نیروی هوایی کنترل مستقیم بر مدارک و قرائن به علاوه شهادت افسر بازداشت کننده نخواهد داشت. ماده 15 یک مرحله معمولی اجرای این‌گونه موارد است که هرگونه اقدام قانونی امکان‌پذیر است. وابستگان به آمریکا فرستاده شده اند.

هر نیرو با سایر نیروها فرق دارد. پاره‌ای توضیحات و تغییرات داده شده‌اند؛ به هر حال، هنوز مسئله مبهم است، به خصوص در مواردی که متهمین درگیر در یک مسئله از چند نیرو یا یگان مختلف باشند. (به لیست مربوطه مراجعه شود.) - بیشترین موارد جنایی، 19، 17، 47 هستند، با وجود اینکه تجربیات کلی در جوّ موارد جنایی داشته‌اند.

برنامه‌های ضداطلاعاتی - حضور اطلاعاتی دشمن.

بانک فدرال رزرو و ایران

سند شماره 62 محرمانه14 فوریه 1979- 25 بهمن 1357 از: وزارت امور خارجه، واشنگتن دی. سی - 38005به: سفارت آمریکا، تهران - فوری موضوع: بانک فدرال رزرو و ایران (محرمانه- تمام متن) 1- بانک فدرال رزرو نیویورک امروز تلکس زیر را از جانب بانک مرکزی ایران که توسط «شورای عالی نظارت موقت» امضا شده دریافت نموده است.

2- شروع متن.

آقایان محترم: همانطور که می‌دانید انقلاب ملت ایران امور مملکت را به دست گرفته است و منافع ملت ایران در چنین شرایط بحرانی بایستی از این طریق حفظ شود. که تمام مبادلات و نقل و انتقالات ارزی خارجی از هر نوع منجمله معاملات نقدی و اعتباری بانک مرکزی ایران و غیره فقط با مجوز و اختیارات رهبری انقلاب صورت پذیرد. در این رابطه یک شورای عالی نظارت موقت در بانک مرکزی ایران تشکیل شده است و لذا از بانک شما درخواست می‌شود تمام مبادلات ارزی و اعتباری از حسابهای بانک مرکزی ایران را فقط با کسب مجوز قبلی از شورای مذکور انجام دهد- کاملاً واضح است که مساعدت شما با چنین درخواستی تداوم همکاریهای بانک مرکزی ایران را با بانک شما تسهیل می‌کند.

پایان متن شورای عالی نظارت موقت 3- فدرال رزرو آماده است تا بر اساس چنین دستورالعملی اقدام نماید اما مایل است تأیید سفارت را در این مورد کسب کند که آیا شورای عالی نظارت موقت در واقع از جانب دولت جدید ایران چنین اختیاراتی دارد یا خیر.

درخواست می‌شود سفارت در سطح مناسبی با دولت موقت ایران تماس بگیرد و این مطلب را مشخص نماید. فدرال رزرو هیچ نتیجه‌گیری سیاسی ندارد اما مایل است بداند که حسابهای ایران در بانک فدرال رزرو را چگونه اداره نماید. ما معتقدیم که این حسابها در حال حاضر بالغ بر حدود 900 میلیون دلار می‌باشد. فدرال رزرو از انجام هرگونه مبادلات دیگر در مورد این حسابها خودداری می‌کند تا توصیه سفارت را که تا 8 صبح 14 فوریه ضروری است کسب نماید. ونس سند شماره 63

گزارش وضعیت ایران در 24 فوریه 79

سند شماره 63 محرمانه - غیرقابل رؤیت برای بیگانگان شماره گزارش: 79 6846011225 فوریه 1979 - 6 اسفند 1357 از: دفتر وابسته دفاعی آمریکا، تهرانبه: سازمان اطلاعات دفاعی، واشنگتن دی. سی موضوع: گزارش وضعیت ایران در 24 فوریه 79 16- خلاصه (محرمانه): گزارش اطلاعاتی درباره همه‌پرسی و انتخابات آینده، تولید نفت، بازنشستگی ژنرالهای متهم، اولین رئیس‌جمهور احتمالی ایران، شرایط محلی تهران و وضع دیگر شهرها.

17- از 17 تا 21 حذف شده است.

22- جزئیات: (محرمانه- غیرقابل رؤیت برای بیگانگان) روزنامه‌ها گزارش می‌دهند قبل از نوروز، همه پرسی درباره شکل آینده دولت، برگزار خواهد شد. احتمالاً اولین رأی فقط این است: «آیا با یک جمهوری اسلامی موافقید؟» بعد از آن انتخاب نمایندگان مجلس مؤسسان برای تهیه قانون اساسی جدید، صورت خواهد گرفت. با انتخابات سوم، نمایندگان مجلس جدید برگزیده می‌شوند.

ب- تولید نفت: در حال حاضر، ایران روزانه 700000 بشکه نفت تولید می‌نماید. پیش‌بینی می‌شود این مقدار تا سه میلیون بشکه در روز بالا خواهد رفت که 4/2 میلیون آن صادر خواهد شد. معاون نخست‌وزیر امیرانتظام گفت به محض این‌که تصمیمی اتخاذ گردد، اولین محموله‌ها تا پانزده روز دیگر صادر خواهد شد. در چند روز آینده ارقام دقیق‌تری اعلام خواهد شد. اکثر 65000 کارگر صنعت نفت کشور به سر کار خود بازگشته‌اند.

ج- بازنشستگی‌ها: ستاد مشترک ارتش ملی اسلامی ایران روز بیست و چهارم فوریه بازنشستگی 32 سرلشگر ایران را اعلان کرد. اسامی آنها منتشر نشد.

د- رئیس‌جمهور جدید ایران: نوشته روزنامه‌ها و گفتگو با دکترهای ایرانی نشان می‌دهد که علی شایگان، به احتمال زیاد اولین رئیس‌جمهور ایران خواهد بود. شایگان گفت که این کشور باید ملت نوینی با دولتی که مورد قبول همه دنیاست، دادگاههای آزاد، نظام دولتی پارلمانی که قدرت عالی در دست مجلس ملی متمرکز باشد، داشته باشد. او افزود که کشور باید نسبت به آمریکا و شوروی از سیاست عدم تعهد پیروی نماید. شایگان برای خمینی در دولت جدید، نقشی رسمی نمی‌بیند.

ه- شرایط محلی: در ساعات اولیه صبح، نزدیک سفارت و بیشتر ساعات شب، در شمال تهران صدای تیراندازی به گوش می‌رسید. علل آن معلوم نیست. در هنگام روز در طول مسیر شمال به مرکز تهران، پست بازرسی دیده نمی‌شود ولی شب هنگام پست‌های بازرسی زیادی وجود دارد. پلیس خمینی و نزدیک به 25 گارد نیروی هوایی ایران از سفارت محافظت به عمل می‌آورند. ورود و خروج به سفارت شدیداً توسط پلیس خمینی و وابسته نیروی زمینی

کنترل می‌شود. در ساعت دوزاده و هشت دقیقه، در حالی که کارمندان ایرانی سفارت و پلیس خمینی نظاره می‌کنند، سربازان نیروی دریایی آمریکا پرچم آمریکا را بر فراز سفارت به اهتزاز درمی‌آورند. ترافیک در مرکز شهر تهران تقریباً دارد به وضع سابق خود که بسیار سنگین بود و حرکت قدم به قدم صورت می‌گرفت باز می‌گردد.

و- خارج از تهران: گزارش کمی موجود است. ولی تبریز مجدداً آرام گزارش می‌شود. آبادان و خرمشهر به وضع عادی برمی‌گردد و آثار کمی از انفجارات اخیر باقی مانده است. دانشگاه اصفهان باز شده و طبق گزارش همه دانشجویان و استادان بازگشته‌اند.

ز- پراکنده: (1) خمینی به زودی عازم قم خواهد شد ولی تاریخ آن هنوز معلوم نیست.

(2) یزدی اظهار می‌کند که نیروی امنیتی انقلابی اسلامی به زودی تشکیل می‌شود تا نظم و قانون را در سراسر کشور، در شهرها در محافظت از اموال عمومی و شخصی تأمین و با اقدامات ضدانقلابی مقابله نماید.

نظریات تهیه‌کننده: (محرمانه- غیرقابل رؤیت برای بیگانگان) تیراندازیهای فزاینده و مهار نشده شبانه ما را مطمئن می‌سازد که عادی بودن زندگی در روز را نباید واقعاً دلیل بازگشت صبح به ایران تلقی کرد. نیروهای چپگرا خواسته‌هایشان را اعلان کرده‌اند و مخالفت خود با دولت خمینی- بازرگان را وسیعاً به نمایش گذاشته‌اند. سر بزرگ هنوز زیر لحاف است. تا تماسهای اولیه را برقرار ننماییم نمی توانیم درباره سرهنگ‌های جدید ستاد نظری بدهیم. هیچ‌یک از وابسته‌های نظامی نتوانسته است با رکن دوم یا پروتکل تماسی برقرار نماید. گزارشات پراکنده اطلاعاتی از شماره 6846010179 تا 6846011079 به شکل پیام آماده گشته و برای به حداقل رساندن سنگینی بار ایستگاه از طریق پست سفارشی و بسته‌بندی شده ارسال خواهد شد.

مجموعه اخبار سیاسی

سند شماره 64 محرمانه25 فوریه 1979 - 6 اسفند 1357 از: سفارت آمریکا، تهران - 2519به: وزارت امور خارجه، واشنگتن دی. سی موضوع: مجموعه اخبار سیاسی 1- (محرمانه- تمام متن) 2- خلاصه: مجاهدین[خلق] از خواسته‌های چپگرایان حمایت می‌کنند. آیت الله خمینی روز بیست و هفتم فوریه به قم خواهد رفت. با تسلط احتمالی دولت بر امور، کمیته امام منحل می‌شود. فهرست جاری انتصاب مقامات بالا توسط دولت جدید ایران. چپگرایان ادعا می‌کنند که فهرست اعضاء آژانس ارتباطات بین‌المللی همان فهرست اعضاء سازمان سیا می‌باشد. هنوز وضع دانشگاهها بحرانی و آشوب‌زده است. اقلیت‌های مذهبی هنوز می‌ترسند. پایان خلاصه.

3- به تبع گردهمایی بیست و سوم فوریه فداییان خلق در دانشگاه تهران، مجاهدین خلق

هم در گردهمایی بیست و چهارم فوریه خود در دانشگاه تهران از دولت جدید ایران تقاضاهای مشابهی داشتند. مسعود رجوی، رهبر مجاهدین تقاضا داشت: «ارتش خلق» تشکیل شود و هیچ محدودیتی علیه «مبارزان راه آزادی» به کار گرفته نشود. محاکمه حامیان شاه در دادگاه علنی انجام گیرد. برای اداره کارخانجات، دانشگاه‌ها، صنایع و بازرگانی، ادارات دولتی و پادگانهای نظامی خواستار تشکیل «شوراهای خلق» بود. رجوی در سخنرانی خود از رئیس انقلابی ستاد ارتش، سرهنگ نصرالله توکلی انتقاد کرد. وی در بیست و یکم فوریه، بعد از اینکه رالف شون من آمریکایی افراطی، او را متهم ساخت که به شیوه سازمان سیا برای در دست گرفتن زمان امور، توطئه می‌کند، استعفاء داده بود. در حالی که ممکن است موضع ذکر شده مجاهدین[خلق] خطری برای قدرت دولت بازرگان فراهم نسازد، ولی قابل‌توجه است که نیروی عمده نظامی دولت مجاهدین[خلق] هستند. (گزارش می‌دهند که چهار گارد سابق شاهنشاهی در شب بیست و سوم فوریه به خانه نخست‌وزیر حمله می‌کنند ولی چریکهای انقلابی که از این خانه محافظت می‌کرده‌اند، آنان را دستگیر می نمایند.) این حوادث و حوادث دیگر نشان می‌دهد که تجدید ساختمان ارتش پلیس به اندازه کافی پیش نرفته تا بر میزان امنیت بیفزاید و با یورشهای مسلحانه مقابله کند.

4- منبع نزدیک به خمینی در ملاقات شب بیست و چهارم فوریه با مقام سیاسی ما، تأیید کرد که خمینی روز 27 فوریه به قم عزیمت خواهد کرد. روزنامه‌های صبح 25 فوریه خبر می‌دهند که وی «زود» بازخواهد گشت. در پاسخ سئوال، منبع گفت که فعالیت‌های کمیته خمینی [انقلاب] دارد پایان می‌گیرد.

نظریه: ممکن است برخی از فعالیتهای کمیته مرکزی مورد حرف قرار گیرد، ولی کمیته‌های محلی کمافی‌السابق به کار خود ادامه خواهند داد با توجه به تهدیدات مداوم چپ، اگر کمیته‌ها یک سره برچیده شوند، برای ما مایه تعجب بسیار است. ولی برنامه این است که دولت بر آنها کنترل بیشتری داشته باشد.

5- از جمع‌بندی اطلاعاتی که منابع در اختیارمان قرار داده‌اند، لیست کامل انتصابات جدید دولت ایران به قرار ذیل گزارش می‌شود:

نخست‌وزیر :مهدی بازرگان معاونان نخست‌وزیر:ابراهیم یزدی (امور انقلاب) امیرانتظام (روابط عمومی) و هاشم صباغیان وزیر امور خارجه:کریم سنجابی وزیر کشور:احمد صدر حاج سیدجوادی وزیر کار و رفاه اجتماعی:داریوش فروهر

وزیر امور اقتصاد و دارایی:علی اردلان وزیر دفاع:ناخدا محمدحسین [احمد] مدنی وزیر دادگستری:دکتر اسدالله مبشری وزیر انرژی:عباس تاج وزیر کشاورزی:دکتر محمد ایزدی وزیر بازرگانی:دکتر رضا صدر وزیر آموزش و پرورش:غلامحسین شکوهی وزیر اطلاعات و تبلیغات و اوقافناصر میناچی (این وزارتخانه در حال حاضر سازمان اوقاف را هم دربر می‌گیرد) وزیر علوم و فرهنگ و هنر:دکتر علی شریعتمداری وزیر پست و تلگراف:حسن اسلامی استاندار خوزستان:

سیدمحمد کیاوش استاندار گیلان:

دکتر حبیب داوران استاندار آذربایجان شرقی:

دکتر رحمت‌الله مقدم مراغه‌ای شهردار تهران:

خسرو ارداقی 6- انتصابات مهم دیگر عبارتند از:

رئیس موقت هواپیمایی ایران:هوشنگ تجدد رئیس ستاد:سپهبد محمدولی[ولی‌الله] قرنی رئیس کل شرکت ملی نفت ایران:

حسن نزیه (رئیس کانون وکلا) مدیرکل رادیو و تلویزیون ملی ایران:

صادق قطب‌زاده فرمانده ژاندارمری:سرهنگ عزت‌الله ممتاز رئیس شهربانی کل:تیمسار نوروزی رئیس صنایع دفاع:سرهنگ سیدمجتبی طاهرزاده (بجای طوفانیان) انتصابات نظامی سطح پائین‌تر از طریق کانالهای افسر وابسته دفاعی گزارش می‌شوند.

وقتی که وضع کابینه روشن‌تر گردد، می‌کوشیم ببینیم در مورد انتصابات بالا چه اطلاعات حیاتی می‌توانیم به دست آوریم. با وجود این، از آنجا که ممکن است شرکت نفت نسبت به ما حداقل اطلاعات جدیدی در مورد این انتصابات در دست داشته باشد، ممکن است گزارشات مقدماتی تهیه نماید.

7- تعدادی از منابع دانشگاهی ما، مستقیم و غیرمستقیم می‌گویند فداییان خلق، فهرست اعضاء آژانس ارتباطات بین‌المللی را، از طریق اشغال ساختمان آن محل به دست آورده‌اند و در گردهمایی‌ها و در کمیته‌های محلی خمینی از این فهرست استفاده می‌کنند و می‌کوشند

نیروهای انقلابی را متقاعد سازند که افراد این فهرست، همکاران سازمان جاسوسی سیا هستند. این کار بسیاری از تماسهای عادی دانشگاهی ما را تا اندازه‌ای دچار اشکال ساخته و حساس نموده است ولی تاکنون به ما گزارشی از دستگیری افراد بر پایه این فهرست نرسیده است. با وجود این، جوّ سیاسی به گونه‌ای است که هر دو طرف این نوع اقدامات را جدی می‌گیرند.

8- دو دوست نزدیک و صمیمی مقام سیاسی سفارت گفته‌اند سرشماری که دو سه روز است انجام می‌گیرد توسط کمیته‌های خمینی [محلی] برگزار می‌شود و هدف از آن این است که دریابند مردم هر منطقه چه کمکهایی می‌توانند به امر انقلاب نمایند. سئوالات از پرسش‌های معمولی «تاریخ تولد» شروع می‌شود و سئوالات حیاتی و مهم دیگری مانند «کجا تحصیل کردید»، «چند بار به کشورهای خارجی سفر کرده‌اید؟» را دربر می‌گیرد و سئوالات دیگری هست که منابع را مشتاق کرده تا بدانند آیا همه این تلاشها برای این نیست که زندگی عادی در قالب رژیمی بر پایه اسلام قرار بگیرد.

10- قطع‌نظر از کشتن کشیش ایرانی به خاطر اجتماع اسقفی ایرانیان شیراز در نوزدهم فوریه، رویداد دیگری از خشونت نسبت به اقلیت‌های مذهبی، اتفاق نیفتاده است. گزارشاتی داریم که کمیته‌های محلی خمینی دست به آزارهایی می‌زنند و اکثر کلیساها یا دفاتر خارجی زیرنظرند و بازرسی می‌شوند و به ویژه دفاتر و یادداشتهای آنها از دست‌برد در امان نیست. اسقف ارمنیان آرناک مانوکیان روز بیست و سوم فوریه با بازرگان ملاقاتی به عمل آورد و بازرگان وی را مطمئن ساخت که حقوق اقلیتها مورد احترام خواهد بود. این امر موجب گشت تا ارمنیان با نظام جدید در صلح بسر برند ولی اکثر اقلیت‌های مذهبی، از آن جمله خود ارمنیان از نظام جدید بسیار نگران هستند و بیشتر ترس آنها از دولت ایران نیست، بلکه از کمیته‌های خمینی [محلی] است که مزاحمتهایی را برای آنان فراهم می‌آورند.

11- اعضاء هیأت علمی دانشگاه به ما اطلاع می دهند که گردهمایی‌های چند دانشکده در دو هفته گذشته به آشوب کشیده شده است. همه با هم بحث و جدل می‌کنند. برنامه ثابتی در پیش نیست. فرد کارکشته‌ای با 25 سال سابقه نظامی- دانشگاهی معتقد بود که قبل از اینکه وضع تحصیلی منطقی به وجود آید عمر فعالیتهای دانشگاهی به سر خواهد آمد و سپس استفاده از نیرو ممکن است ضروری باشد. سولیوان

شهروندان آمریکایی و انگلیسی در پازانان در حوالی آغاجاری توسط...

سند شماره 65 محرمانه26 فوریه 1979 - 7 اسفند 1357 از: وزارت امور خارجه، واشنگتن دی. سی - 46842به: سفارت آمریکا، تهران موضوع: شهروندان آمریکایی و انگلیسی در پازانان در حوالی آغاجاری توسط کمیته‌های اسلامی برای تحقیقات بازداشت شدند.

1- شرکت فلور طی گزارشی به وسیله تلکس از دفتر هلند با وزارت خارجه تماس گرفت

و اعلام کرد که جان کاسیبا (شهروند آمریکایی) و سه شهروند انگلیسی (به اسامی دبلیو. دبلیو. والش؛ پی. دیترز؛ و کی. تامپسون) تلاش کردند به همراه 6 نفر کارمند فیلیپینی شرکت فلور در تاریخ 26 فوریه توسط هواپیما، آبادان را به مقصد تهران ترک کنند. این تخلیه به دستور دفتر فلور صورت می‌گرفت. افراد فیلیپینی، آبادان را ترک کردند اما شهروندان آمریکایی و انگلیسی توسط کمیته اسلامی جهت انجام تحقیقات بازداشت شده و به پازانان عودت داده شدند. گزارش تلکس در عصر روز 26 فوریه از طریق دفتر هلند و به امضای کاسیبا و والش دریافت شد که در آن عنوان شد که حال گروه خوب و سالم هستند اما جهت تحقیقات در بازداشت به سر می برند.

2- برای اطلاع شما: ما می‌دانیم که گروه در حال حمل مقادیر زیادی پول شخصی و پول شرکت به صورت حواله بوده اند. پایان برای اطلاع شما.

3- سفارت احتمالاً می‌تواند با گروه در محل مجتمع فلور در پازانان از طریق شماره تلفن 540- 23-561 یا 05-207-061 تماس بگیرد. تماسهای تلفنی به پازانان به وسیله ایستگاه محل ژاندارمری صورت می‌گیرد.

4- لطفاً نتایج تلاشهایتان برای دسترسی به گروه و تماس با دولت ایران را به ما گزارش کنید. ونس

گزارش وضعیت ماهانه، تهران - فوریه 79

سند شماره 66 سری26 فوریه 1979 - 7 اسفند 1357 از: سفارت آمریکا، تهران - 2545به: وزارت امور خارجه، واشنگتن دی. سی - فوری موضوع: گزارش وضعیت ماهانه، تهران - فوریه 79 1- (سری - تمام متن) 2- ذیلاً فشرده‌ای از حوادث امنیتی ایران در طول فوریه 79 ذکر شده است. در 5 فوریه 79 افسر حفاظت منطقه وارد سفارت گردید. در 5 فوریه 79 افسر حفاظت منطقه توانست با سفیر و رایزنهای کنسولی ملاقات نماید. افسر حفاظت در 6 فوریه به دیدار کاردار رفت. ارزیابی سریع محوطه نشان داد که ما در قسمتهای بسیاری نقطه ضعف داریم. افسر حفاظت منطقه راهنماییهایی در اختیار سفیر، کاردار و رایزن سیاسی قرار داد. حداقل یک گروهان تفنگدار از ارتش یا تفنگداران دریایی لازم است تا به نحو معقولی محوطه را اداره و از آن حفاظت نمایند. با توجه به اوضاع ناپایدار تهران و تهدید حمله به محوطه سفارت، افرادی از ارتش ایران که استعداد آنها بین 15 تا 60 نفر در تغییر است برای حفاظت از محوطه سفارت آمریکا گماشته شده‌اند تا نیروی 60 نفری شهربانی را که در محل مستقر هستند تقویت نمایند. افراد ارتش ایران تحت کنترل سرهنگ هالند از نیروی هوایی آمریکا و مأمور به دفتر وابسته نظامی سفارت قرار دارند.

تمام طول مدت زمانی 5 الی 14 فوریه 79 شهر در ناآرامی کامل همراه با شلیک مرتب تفنگ، انفجار و حملات گروههای مختلف به پادگانهای ارتش و پاسگاههای شهربانی به سر برد. شلیک‌های مخفیانه متفاوتی نیز علیه سفارت صورت گرفته است.

در 12 فوریه ارتش و شهربانی ایران سقوط کرد. ارتش و شهربانی ایران از محوطه سفارت خارج شدند. افراد شهربانی قبل از خروج خود سلاحهای خود را به افسر حفاظت منطقه تسلیم کردند.

سفیر دستور داد تا تمامی اسناد طبقه‌بندی‌دار باقیمانده به طور کامل نابود گردد. این کار در 12، 13 و 14 فوریه صورت گرفت.

افسر حفاظت منطقه در 12 فوریه تمام سلاحهای موجود را در اختیار پرسنل نیروهای مسلح آمریکا که در محوطه مانده بودند قرار داد. این کار به منظور تقویت تفنگداران دریایی آمریکا که از شدت کار مداوم و پرمشغله خسته شده بودند صورت پذیرفت.

در 13 و 14 فوریه 79 افسر حفاظت منطقه دستور داد تا تمام سلاحهای اتوماتیک از جمله تفنگهای ام- 16، یوزی و کلت‌های کمری کالیبر 45 و غیره جمع‌آوری شود و 12 تفنگ شکاری به همراه 9 تیر مشقی و نارنجکهای گاز اشک‌آور 100-MPG به همراه کارتریج پرتاب آن را در اختیار پرسنل قرار داد. این کار در اواخر روز 13 و اوایل صبح 14 فوریه به انجام رسید.

جالب توجه است که حوادث زیر قبل از حمله ساعت 11 روز 14 فوریه به محوطه سفارت مشاهده شدند:

حدود ساعت 11 روز 14 فوریه محوطه سفارت آمریکا توسط گروههای بزرگی که به تفنگ و سلاحهای اتوماتیک مسلح بودند مورد حمله قرار گرفت، تمام مواضع بیرونی سقوط کرد و کلیه پرسنل یا دستگیر شدند و یا بنا به دستور سفیر تسلیم گشتند. حدود ساعت 12

ساختمان اداری سفارت از تمام جهات مورد حمله قرار گرفت و به تصرف مهاجمین درآمد. به افراد دستور داده شد به زیرزمین بروند و در آنجا سلاحها، بی‌سیم‌ها و سایر تجهیزات امنیتی خود را تسلیم کنند. مهاجمین تمام آنچه را که می‌توانستند به آن در دسترسی داشته باشند برداشتند، تمام افراد به محوطه بین دفتر سفیر و دفتر منشی کاردار منتقل شدند. هنگامی که «نیروهای مخالف برای نجات ما آمدند» تمام پرسنل را مورد تفتیش بدنی قرار دادند. این افراد بد تمام زندانیان آمریکایی را در قبال تأمین جانی خود مبادله کردند. تمامی افراد آمریکایی از جمله پرسنل R&C و ارتباطات راه دور مورد جستجوی بدنی قرار گرفته و پس از آن به سمت بیرون ساختمان و در جهت پارکینگ رانده شدند. سپس ما را تا محل اقامت سفیر همراهی کردند و در آنجا برای مدتی بین 2 تا 3 ساعت تحت‌نظر بودیم. می و توماس افسران حفاظت منطقه به ساختمان اداری برگردانده شدند و در آنجا به ما اجازه دادند از بی‌سیم‌های رادیویی ماشینها استفاده کرده و به همه پرسنل آمریکایی اطلاع دهیم که محوطه تسلیم (مهاجمین- م) شده است. چندین نفر در طبقه هم‌کف ساختمان انبار سنگر گرفتند. حدود ساعت 17 به تمام پرسنل اجازه دادند به اقامتگاههای مختلف خود در داخل یا خارج محوطه سفارت بروند. توجه: ساختمان اداری شامل قسمت‌های C&R از قسمت ارتباطات راه دور از حدود ساعت 13 روز 14 فوریه 79 الی صبح 15 فوریه 79 خالی ماند. تمام تجهیزات ارتباطی طبقه‌بندی دار قبل از تصرف ساختمان اداری نابود شده بودند.

در ساعت 10 روز 15 فوریه 79 سفیر دستور داد تا تفنگداران دریایی آمریکا بدون حمل سلاح به همراه ایرانیان مسلح در مواضع کلیدی مستقر شوند. این شیوه تا امروز نیز به مورد اجرا گذاشته شده است.

از 16 تا 20 فوریه 79 کارمندان سفارت همگی مأمور شده بودند تا از طریق پروازهای اجاره‌ای که توسط وزارت خارجه آمریکا سازمان داده شده بود نسبت به خروج آمریکاییان از ایران اقدام نمایند.

در طول مدت 15 فوریه 79 تاکنون پرسنل حفاظت منطقه تعداد محدودی از سلاحها را در گاوصندوق‌ها و صندوق‌ها گذاشته‌اند تا محفوظ بماند. (به تلگرام تهران 2500 رجوع کنید.) در حال حاضر محوطه سفارت توسط سه گروه از جانب خمینی «محافظت» می‌شود.

(1) افراد کمیته‌های انقلاب که در محل اقامت سفیر مستقر شده‌اند. (2) افرادی از یک کمیته انقلاب دیگر که در محل درب اصلی و درب پارکینگ مستقر هستند. (3) محوطه پست و سایر قسمتهای سفارت توسط پرسنل سابق نیروی هوایی ایران که بعضی از آنها نیز یونیفورم به تن دارند حفاظت می‌شود.

در روز 14 فوریه 79 ساختمانهای سفارت مورد چپاول قرار گرفته و به صورت زباله‌دانی درآمده است. محلی که بیش از همه دچار خسارت و غارت شده دفتر تفنگداران دریایی و افسران حفاظت منطقه در ساختمان اداری می‌باشد. علاوه بر این خانه‌های تفنگداران و افسران

حفاظت منطقه در داخل محوطه و آپارتمان آنها در خارج از محوطه سفارت نیز مورد تاراج و تخریب قرار گرفت. تا به حال تمام آپارتمانها و خانه‌های داخل و خارج سفارت با توسل به زور باز شده و اموال آن دزدیده شده است. اکثر پرسنل بسیاری از اشیاء کوچک ولی بهادار خود را گم کرده‌اند. (در حال حاضر هیچ دلاری در دسترس نداریم.) جدیدترین مورد در روز 24 فوریه اتفاق افتاد. درب خانه‌ای که سه تن از اپراتورهای ارتباطات راه دور در آن اقامت دارند باز شده و یک رادیو و چند وسیله دیگر برده شده است. لازم به تذکر است که این خانه در داخل محوطه و در چند متری ساختمان اداری قرار دارد.

در شرایط کنونی قدم زدن در اطراف محوطه در طول شب ایمن نیست مگر اینکه یک اسکورت از جانب یکی از سه گروه امنیتی فوق‌الذکر با انسان همراه باشد.

حدود ظهر روز 25 فوریه 79 تفنگداران دریایی پرچم آمریکا را در محوطه سفارت افراشتند. این پرچم از 14 فوریه تا این تاریخ در اهتزاز نبود.

سولیوان

خلاصه سیاسی

سند شماره 67 محرمانه26 فوریه 1979- 7 اسفند 1357 از: سفارت آمریکا، تهران - 2547به: وزارت امور خارجه، واشنگتن دی. سی موضوع: خلاصه سیاسی 1- (محرمانه- تمام متن) 2- خلاصه: اول ماه مارس خمینی در قم گفت: سفیر شوروی نباید در امور داخلی ایران دخالت نماید. منبع نزدیک خمینی به سفارت می‌گوید که اواخر هفته آینده زندانیان زیادی آزاد خواهند گشت. کمیته اصلی خمینی کارش را متوقف ساخته است. کمیته‌های محلی در شرف تبدیل به پلیس اصلاح شده است. فرمانده جدید نیروی هوایی معرفی شد. پایان خلاصه.

3- روزنامه‌های صبح بیست و ششم فوریه اعلام کردند که خمینی عزیمت خود را به قم تا اول ماه مارس به تأخیر انداخته است. (یکی از همکاران نزدیک، این خبر را تأیید کرد). روزنامه‌ها همچنین خبر ملاقات سفیر شوروی با خمینی را منتشر ساختند. در این ملاقات روز 24 فوریه خمینی به وینوگرادوف، سفیر شوروی گفت که ایران هیچ نوع دخالتی در امور داخلی خویش را تحمل نمی‌کند. روزنامه‌ها این را اخطاری به شوروی می‌دانند. در تماسهای سیاسی دیگر، خمینی به نمایندگان لبنان گفت که از تعقیب بختیار، نخست‌وزیر سابق، که مدعی است ایران را ترک گفته، دست نخواهد کشید.

4- منبع نزدیک به خمینی روز 26 فوریه به سفارت گفت که کمیته خمینی بی سر و صدا 303 زندانی را آزاد کرد و در نظر دارد سوم مارس 900 نفر دیگر را آزاد نماید. این زندانیان کسانی هستند که صاحب نام بوده‌اند و به همان علت به زندان افتاده‌اند و هیچ مدرکی دال بر

ارتکاب جرمی ندارند.

همان منبع خبر می‌دهد که دو یا سه اعدام دیگر احتمالاً انجام می‌گیرد. او مدعی بود که از اعدامهای سطح پایین‌تر که منابع دیگر به ما گزارش داده‌اند هیچ اطلاع مشخصی ندارد.

5- همان منبع خبر داد که سرانجام کمیته خمینی واقعاً منحل شده است. از عناصر انقلابی آن در رسیدگی به مسایل امنیتی استفاده می‌شود. این کمیته از پایگاه سابق نظامی باغشاه در جنوب غربی تهران، عمل می‌کرد. کمیته‌های محلی هنوز برای ایجاد امنیت مشغول کارند، ولی دولت ایران چندین کلانتری را فعال ساخته است و اعضاء کمیته محلی مساجد در آنها ادغام شده‌اند و در اداره محل زیر نظارت دولت سهیم هستند.

(نظریه: بدون شک بین افسران شهربانی و انقلابیون جدید اصطکاک وجود دارد ولی منبع دیگری خبر داد که شهرداریها کاملاً زیر کنترل دولت قرار گرفته‌اند تا راهی برای متمدن ساختن انقلاب باشد.

6- نظریه: اگر بتوان از شکاف آشکار بین عناصر نیروهای امنیتی اجتناب ورزید، در چند روز یا چند هفته آتی، احتمالاً ما شاهد این هستیم که دولت واحدهای اداری بسیار بیشتر و کارهای سازمانی بیشتری را در سطح شهر و کشور در چنگ و مهار خود خواهد گرفت. البته، همانطور که در ده روز پیش دیدیم، احتمالاً گاهگاهی تیراندازی و یا سرقت واقع خواهد شد.

7- آخرین خبر: اخبار بعد ازظهر سرتیپ امامی را فرمانده نیروی هوایی اعلام کرد. (نظریه: این تعویض به دنبال انتقاداتی از سرلشگر آذربرزین به عمل آمد که پرسنل سطح‌پایین‌تر نیروی هوایی او را به اندازه کافی انقلابی نمی‌دانستند. تغییر انتصاب اول دولت، نشان می‌دهد که در حال حاضر نیروهای مسلح خط دولت را زیاد نمی‌خوانند.

سولیوان

گزارش وضعیت برای دوره زمانی 26 - 25 فوریه 79

سند شماره 68 محرمانه - غیرقابل رؤیت برای بیگانگان26 فوریه 1979- 7 اسفند 1357 از: دفتر وابسته دفاعی آمریکا، تهران - 2554 به: سازمان اطلاعات دفاعی، واشنگتن دی. سی موضوع: گزارش وضعیت برای دوره زمانی 26 - 25 فوریه 79 16- خلاصه: (محرمانه- غیرقابل رؤیت برای بیگانگان) این گزارش شامل وضع دفتر وابسته دفاعی آمریکا 12-C، شب پر سر و صدایی در سفارت، وضع مسافرت در ایران، اخطار مجاهدین به بازرگان، وضع حزب توده، عملیات هوایی مهرآباد، و بازنشستگی تعداد بیشتر سرلشگرها می‌باشد.

17- از 17 تا 21 حذف شده است.

22- جزئیات: (محرمانه- غیرقابل رؤیت برای بیگانگان)

الف- دفتر وابسته نظامی آمریکا، 12-C. برای آخرین بار هواپیمای ما توسط سروان جانسون و خلبان هیکت مستشاری نظامی به پرواز درآمد و در فرودگاه مهرآباد پارک و قفل شد. هنوز نتوانسته‌ایم به هواپیما دسترسی پیدا کنیم. ولی می‌کوشیم تا 27 فوریه وضع آن را مشخص و تعیین نماییم.

ب- شب پر سر و صدا در محوطه سفارت. دیشب تقریباً نیمه‌های شب صدای تیراندازی زیادی در محوطه سفارت به گوش رسید. به نظر می‌رسد بعداز ساعت منع عبور و مرور کسی عبور می‌کند و نگهبانان برای ایست دادن تیراندازی هوایی می‌کنند. نگهبانان عصبی دیگر به آنان می‌پیوندند و نتیجه تیراندازی زیادی است. با نگهبانان مجاهد گفتگو کردیم، آنان از اینکه چپی‌ها در ورزشگاه نزدیک سفارت جمع شده‌اند، خیلی نگران بودند. نگهبانان گفتند که شب خطرناکی در پیش دارند و ممکن است مجبور باشند به سوی چپی‌ها تیراندازی کنند.

ج- سفر ایرانیان، دولت موقت انقلابی اعلان کرد که زنان، کودکان کمتر از 18 سال، دانشجویان با گذرنامه‌ها و پذیرش معتبر و بیمارانی که مداوای پزشکی لازم دارند می‌توانند از ایران خارج شوند. با وجود این، ظاهراً این محدودیتها مانع از آن نگشته است که شاهپور بختیار، نخست‌وزیر سابق، که به قول خمینی از کشور گریخته است، از ایران خارج شود. روزنامه‌ها گزارش می‌دهند که خمینی قصد دارد روز پنج‌شنبه به قم بازگردد و در آنجا به اندازه تهران فعال خواهد بود.

د- اخطار و هشدار مجاهدین [خلق]: بنابر گزارش روزنامه‌ها، مبارزان آزاد اسلامی (مجاهدین)، به بازرگان هشدار سختی داده‌اند که اگر خواسته هایشان تأمین نگردد انقلاب با مسایل جدی روبرو خواهد شد. خواسته عمده مسعود رجوی (عضو بالای گروه) انحلال فوری ارتش شاه است. از آنجا که این خواسته با خواسته فداییان یکی است، آینده ارتشی متمرکز در دست دولت در خطر قرار می‌گیرد. این دو سازمان نه تنها خواستار یک «ارتش خلق» چپگرا هستند، بلکه برای اداره امور مردمی و تشکیل دادگاههای عمومی از تشکیل «شوراهای خلق» هواداری می‌کنند. به علاوه آنان خواهان این هستند که مقامات دولتی، مدیران کارخانجات و بازرگانی و نیروهای ارتشی از طریق این «شوراهای خلق» برگزیده شوند. معاون نخست‌وزیر، امیرانتظام ایده شوراهای خلق را رد کرد و اظهار داشت که همه باید از افراد انتصابی خمینی اطاعت نمایند تا زمانی که انتخابات برگزار گردد. بدین طریق، سازمان کنونی ارتش و انتخاب مقامات ارشد ارتش (سرهنگان) ممکن است فقط راه‌حل موقتی باشد. شایگان آب را بیشتر گل‌آلود ساخته و گفته است که ارتش کاملاً منحل گردد و پاسداران ملی و دموکراتیک جانشین آن گردند.

ه- حزب توده: آینده حزب توده روشن نیست. شایگان می‌گوید حزب کمونیست توده ایران باید غیرقانونی باقی بماند (اگر باز برای شوروی کار می‌کند). بازرگان گفته است که اعضاء حزب توده و فداییان چپگرا در انقلاب فراموش نخواهند گشت و افزوده است که از

نقطه‌نظر آزادی عقیده، آنان نیز مثل سایر احزاب و سازمانها خواهند بود و می‌توانند فعالیتهای تبلیغاتی خود را انجام دهند.

و- عملیات هوایی مهرآباد: هواپیمایی ایران پروازهای داخلی و خارجی خود را ادامه می دهد. هوشنگ تجدد، مدیرکل جدید می‌گوید که برنامه‌های آموزشی جدید در بخش نگهداری، فنی و فعالیتهای پروازی شروع می‌گردد تا رفته رفته در هواپیمایی ایران، افراد ایرانی جای کارمندان خارجی را بگیرند. شرکت هواپیمایی لوفت‌هانزا، از دولت اجازه از سرگیری عملیات عادی خود را دریافت کرده است.

ز- سرلشگرهای بیشتری بازنشست می‌شوند: 34 سرلشگر دیگر و 17 سرتیپ ارتش و شهربانی بازنشسته شدند. این بازنشستگی‌ها که توسط سپهبد قرنی اعلام می‌گردد، بخشی از تلاش مداومی است که در زمینه تصفیه ارتش از سرلشگران نظام گذشته صورت می‌گیرد.

نظریات تهیه‌کننده: (محرمانه- غیرقابل رؤیت برای بیگانگان) برقراری جمهوری اسلامی و سازماندهی یک نیروی امنیتی ملی هنوز موانع و مشکلات عمده در جریان انقلاب است. امنیت داخلی محوطه سفارت کافی ولی حساس است. در ساعت دو و سی و پنج دقیقه بعد از ظهر به وقت محلی صدای دومین تیراندازی به گوش رسید.

تلفات وارده در حمله چهاردهم فوریه

سند شماره 69 استفاده محدود اداری27 فوریه 1979- 8 اسفند 1357 از: سفارت آمریکا ، تهران - 2581به: وزارت امور خارجه، واشنگتن دی. سی.

موضوع: تلفات وارده در حمله چهاردهم فوریه 1- افراد زیر در حمله 14 فوریه به سفارت کشته و یا مجروح شدند:

الف- غلامعلی کرد، پیشخدمت رستوران سفارت با تیر کشته شد.

ب- محمدعلی صیرفی در طبقه اول ساختمان آپارتمان محل سابق و موقت سفارت با تیر کشته شد. وی کارمند سفارت نبود. او پسر هفده ساله خانم نوروزی کارمند سفارت که در حمله خود وی نیز حضور داشت، بود.

ج- سرگروهبان کنت کراوس از ناحیه سر با شلیک تیری آسیب دید. نه روز اسیر بود بعد از آزادی، از وضع تندرستی خوبی برخوردار بود.

د- یعقوب آقاخان تپه‌وری راننده سفارت هنگامی که در رستوران سفارت بود، از پشت تیر خورد. چهار روز در بیمارستان بود و بعد آزاد شد.

ه- مشهدی محمدعلی، راننده سفارت، از فرق سر او بر اثر گلوله خراش برداشت و روز یازدهم فوریه بار دیگر تیر خورد. تیری شانه چپ او را زخمی کرد و به مداوای کمی نیاز بود. او در حال حاضر به سر کار برگشته است.

و- حبیب‌الله افتخار، راننده سفارت. یکی از حمله‌کنندگان با کارد پشت پای او را در اطاق مخابره، زخمی کرد. زخم انتحاری در بیمارستانی پانسمان شد و سر کار برگشت.

ز- سرگروهبان نیروی دریایی، لاری. ا. پنامون. پای چپش با ضربات مداوم قنداق تفنگ و لگد کوفته شده و خراش برداشته است.

ح- سرگروهبان ارتش ریچارد نوبل. بازوی دست راستش در رستوران سفارت اندکی زخم برداشت. سولیوان

گزارش وضعیت سیاسی - اقتصادی، 27 فوریه

سند شماره 70 محرمانه27 فوریه 1979- 8 اسفند 1357 از: سفارت آمریکا، تهران - 2582به: وزارت امور خارجه، واشنگتن دی. سی موضوع: گزارش وضعیت سیاسی - اقتصادی، 27 فوریه 1- (محرمانه- تمام متن) 2- خلاصه: رئیس شرکت ملی نفت ایران به قرارداد کنسرسیوم نفت به عنوان قراردادی استعماری حمله می‌کند و می‌گوید شرکت ملی نفت ایران با کنسرسیوم قرارداد جدیدی منعقد نمی‌سازد و علاقمند است خود رأساً دست به فروش نفت بزند. بختیار احتمالاً از ایران خارج شده و در فرانسه است. سرباز سابق جنبش آزادیبخش فلسطین فرمانده جدید سپاه پاسداران انقلاب که جانشین ارتش خواهد گشت، برگزیده شد. مولوی رئیس بانک مرکزی شد. هنوز شش تن از وزراء سابق فراری‌اند و برای محاکمه در تعقیب آنان هستند. خمینی خواستار اصلاح دادگاههاست. خمینی با هیأتهای خارجی ملاقات می‌نماید. پایان خلاصه.

3- روزنامه‌های صبح 27 فوریه، جملاتی از سخنرانی رئیس جدید شرکت ملی نفت ایران را برای کارگران نفت آبادان تیتر کرده‌اند. او می‌گوید سیاست جدید ایران تماماً بر پایه منافع ملی قرار دارد و هیچ‌گونه قرارداد تحمیلی استعماری را نخواهد پذیرفت. تفسیر روزنامه حاکی از آن است که شرکت ملی نفت ایران در فکر قرارداد جدیدی با کنسرسیوم نیست و علاقمند است خود مستقیماً به فروش نفت بپردازد. نزیه همچنین گفت که ناگزیر است 400 نفر را که شغلی ندارند و حقوق دریافت می‌کنند اخراج نماید. ملکه فرح هر ماه 28/4 میلیون دلار حقوق از شرکت ملی نفت دریافت می‌کرده است. او تکرار کرد قصد دولت تولید سه میلیون بشکه نفت در روز و صدور 4/2 میلیون آن است.

4- مطالب روزنامه منکر آن است که نخست‌وزیر سابق بختیار در فرانسه می‌باشد. ولی خانواده منبع نزدیکی به مقام سفارت در 27 فوریه اطلاع داد که بختیار مطمئناً در آنجا پنهان شده است و وی این خبر را قطعی می‌داند. (این فقره را حفظ کنید).

5- روزنامه صبح، تهران ژورنال، در 27 فوریه خبری را عنوان کرد که جلال‌الدین فارسی شخصی که همراه سازمان آزادیبخش فلسطین علیه اسرائیل جنگیده است، فرمانده سپاه

پاسداران انقلاب می‌شود. یکی دیگر از رهبران مجاهدین، مهدی تقوی، در سخنرانی در دانشگاه تربیت معلم گفت که نیروهای مسلح نمی‌توانند مورد اعتماد باشند. تقوی مطالب چند روز اخیر چپگرایان را تکرار کرد و گفت که نیروهای مسلح هنوز سلطنت‌طلب هستند و برای انقلاب تهدید محسوب می‌شوند. (روزنامه‌ها همچنین نام کامل با املاء صحیح انگلیسی فرمانده جدید نیروی هوایی را منتشر کرد. سرتیپ اصغر ایمایان [ایمانیان] که در گزارش دیروز به غلط امانی ذکر شده بود.

6- روز 26 فوریه دولت ایران، محمدعلی مولوی، اقتصاددان با تجربه را رئیس بانک مرکزی معرفی کرد. مولوی سفیر سابق ایران در جامعه اقتصادی اروپا، معاون سابق وزیر تجارت و سالها استاد اقتصاد دانشگاه ملی و نویسنده مقالات اقتصادی بوده است.

7- روزنامه‌ها در رابطه با تعقیب پانزده تن از مقامات رژیم سابق که از حبس گریخته‌اند مطالبی را منتشر می کنند. شش نفر آنان وزرای سابق هستند: منوچهر تسلیمی، فریدون مهدوی، عبدالعظیم ولیان، رضا صدقیانی، هوشنگ نهاوندی و عبدالمجید مجیدی، تجار معروف هژبر یزدانی، رحیم‌علی خرم و علی رضایی هم تحت تعقیب قرار دارند. همچنین در یک آزاد کردن بعد از آزادی زندانیان در دهم فوریه، معاونان سابق وزارت بهداری، نقابت و نیلی آرام آزاد شدند. همسر آرام که آمریکایی است در ژانویه ایران را به سوی آمریکا ترک گفت.

8- آیت‌الله خمینی در گفتگو با وزیر دادگستری اظهار داشت که شیوه نظام دادگاههای اروپایی باید از بین برود و قوانین اسلام حاکم گردد. او مشخصاً از رویه دادرسیهای چند مرحله‌ای انتقاد کرد و گفت که هر دادرسی باید طی یک مرحله و به صورت قاطع و نهایی انجام گیرد. دولت همچنین اعلام کرد که به دستور خمینی، قانون حمایت خانواده لغو شده است. این قانون زنان طلاق گرفته را تحت حمایت قرار می‌داد و وضع طلاق را روشن می‌ساخت. این قانون به عنوان قانونی ضداسلام کنار گذاشته شد.

9- آیت‌الله خمینی با هیأت نمایندگی پولیساریو ملاقات کرد و حمایت خود را از مبارزه آن در راه استقلال صحرای غربی اعلام نمود. شایعه‌ای رواج دارد که قذاقی رهبر کشور لیبی به تهران خواهد آمد. منبع وزارت خارجه در 26 فوریه این خبر را انکار کرد و گفت که نه دعوت‌نامه‌ای فرستاده شده و نه تاریخی برای ملاقات تعیین شده است.

سولیوان

دسته‌بندی سیاسی125

سند شماره 71 محرمانه27 فوریه 1979- 8 اسفند 1357 از: سفارت آمریکا، تهران - 2583به: وزارت امور خارجه، واشنگتن دی. سی. - فوری موضوع: دسته‌بندی سیاسی 1- (محرمانه - تمام متن)

2- احساس گسترده اتحاد نیروها علیه رژیم پهلوی گرایش به پوشانیدن واقعیت جامعه سیاسی ایران را پیدا کرد. با سقوط رژیم پهلوی این واقعیت یعنی تمایل به تجزیه سیاسی به سرعت ظهور پیدا کرده است. این جدایی‌ها صرفاً در سطوح اجتماعی نیست که مثلاًٍ یک جدایی بین مارکسیستهای چپ و مسلمانهای راست باشد، بلکه در همه جهات است. این مسئله در مورد ائتلافهای عجیب از قبیل آنچه میان عده‌ای از اعضای سازمان اسلامی مجاهدین خلق و سازمان مارکسیستی فداییان خلق در مورد انحلال ارتش رسمی و جایگزینی آن به وسیله ارتش مردمی روی داد و همچنین در مورد غیرعادی بودن پیشرفت آهسته دولت موقت در اعمال اقتدار خویش به دنبال پیروزی برق‌آسا بر رژیم قبلی صادق است.

3- نمونه‌های جدایی که در دو هفته اخیر صورت گرفته شامل موارد زیر است:

الف) اختلافات ایدئولوژیک که مهمترین گروههای این گروه‌بندی، مارکسیستهای ضدمذهب و طرفداران حکومت بر اساس تفسیر بنیاد‌گرایانه تعالیم اسلامی است لکن اندکی قبل از سقوط بختیار، غیرمارکسیستهای ضدمذهب شروع به ائتلاف با تجددگرایان سیاسی در قالب یک نیروی سیاسی مهم کردند. ناگهانی بودن و همچنین غیرمنتظره بودن جهانی سقوط رژیم سابق اجرای این گروه میانه‌رو سیاسی را دچار بی‌نظمی و هرج و مرج کرد.

«اکثریت» در جو جاری بی‌شکلی که عدم اطمینان از آینده سیاسی می تواند منجر به تفسیر سریع در اظهار وفاداری شود چندان معنی ندارد. اما این لغت کاملاً برای ایرانیان که فعلاً ساکت هستند و از لغزش در دامان چپ افراطی و راست افراطی خود را حفظ می‌کنند اهمیت بالقوه‌ای دارد.

ب) اختلاف زمانی، که بین بینش خمینی و بازرگان، که در سن 70 سالگی هستند، و مبارزان چریک جوان وجود دارد.

در بهترین شرایط، برای این نسلها ارتباط با یکدیگر مشکل است. در این مورد علائمی در دست است که نارضایتی بین جوانان جنگنده خیابانی بروز کرده است که چرا اعضای مسن‌تر دولت موقت میل به استفاده از کمک فنی افرادی در نیروهای مسلح و دیوان‌سالاران رژیم سابق در جهت روی پا ایستادن ایران دارند.

آنها خودشان را به عنوان عامل پیروزی انقلاب و کسانی که حاضر بودند جانشان را در جهت نهضت فدا کنند می‌بینند و در نتیجه سهم بیشتری در استحکام بخشیدن به دستاوردهای انقلاب می‌خواهند. برای اعضای دولت که سی و یا چهل ساله بوده و در حال بازگردانیدن و احیای نظم و قانون و ساختمان اداری مملکت، و احیای اقتصاد هستند مشکل است که نسبت به دگماتیسم و انعطاف ناپذیری رهبری ارشد و از طرف دیگر نسبت به سادگی و بی‌نظمی جوانان مغرور، بی‌تفاوت باشند.

ج) اختلاف جامعه‌شناسانه، که یا بر اساس احساسات تجدد‌گرایانه در مقابل احساسات سنتی است و یا بر اساس طبقات اقتصادی. سفارت از تاریخ حمله 14 فوریه تاکنون فرصت

داشته که حتی بدون ترک محوطه اینگونه اختلافات جهان کوچک را مطالعه کند. محوطه سفارت به وسیله مخلوطی از مجاهدین و پرسنل نیروی هوایی که همافر خوانده می‌شوند محافظت می‌شود.

گروه اول از دو بخش که یکی بازاری است و دیگری از متجددین طبقه متوسط تشکیل شده است.

گروه دوم که اعضایش از طبقات پایین هستند بر طبق استانداردهای ایران از نظر تکنیکی سطح بالا بوده (اغلب در آمریکا تعلیم دیده‌اند) و توسط عوامل بازاری، مجاهدین برای محافظت بیشتر سفارت استخدام شده‌اند، رقابت بین این سه گروه در کمتر از دو هفته افزایش یافته است. مجاهدین طبقه متوسط، ماتریالیسم ناخالص مجاهدین بازاری و همافران را به عنوان خائن به اصول انقلاب می‌نگرند. در حالیکه همافران به اعمال هر دو گروه مجاهدین با دیده تحقیر می نگرند. این احساس آنها در رابطه با داشتن مهارتهای مدرن و از جمله توانایی انگلیسی صحبت کردن ما می‌باشد.

د) اختلاف نژادی- فوری‌ترین نشانه این امر تقاضا برای کسب خودمختاری در کردستان است. گروههای مختلفی وجود دارند که یا بر اساس زبان مانند ترک زبانان آذربایجان و عرب زبانان خوزستان و یا بر اساس اختلافاتی نظیر سنی‌های کرد و بلوچ که خود را جزء فرهنگ ایرانی می‌دانند اما در مواقع بروز ضعف در پایتخت تقاضای خودمختاری در درجات مختلف نموده‌اند، ناتوانی خمینی و دولت موقت در مناطقی چون کردستان به احساسات جدایی‌طلبی بار دیگر فرصت بروز داده است. تا موقعی که دولت موقت این چنین بی‌خاصیت باشد، این پدیده احتمالاً رشد سریع خواهد داشت.

ه ) اختلافات در اداره امور- که به صورت سیستم حکومتی دوگانه دولت موقت و کمیته‌های انقلاب بروز کرده است. یک منبع سفارت در روز 26 فوریه گفت: در مورد انحلال دومی و انتقال قدرت به اولی پیشرفتهایی شده است. همان منبع گفت که بعضی از افراد کمیته‌ها جزء افراد دوایر حکومتی قلمداد می‌شوند. بدین ترتیب گرچه یک منبع تجزیه کم خواهد شد ولی این امر ممکن است رقابت را بین اعضای کمیته و کارمندان دولت به خصوص آنهایی که قبلاً در خدمت رژیم قبلی بودند و اکنون به رژیم فعلی پیوسته‌اند، افزایش دهد.

این چشم و هم چشمی‌ها عامل مهمی در اختلافات جاری امور در دو هفته اخیر بوده است.

4- این تجزیه خطرات جدی برای حکومت به بار می‌آورد. اما پدیده‌ای است که دولت فقط به طور حاشیه‌ای بر آن کنترل دارد.

البته اعمالی که دولت برای اعمال اقتدار خویش باید انجام دهد در جهت بدتر کردن جدایی‌ها که در حال حاضر، بدنه سیاست ایران را شکافته است عمل می‌کند.

مارکسیستها که از اکثر موقعیت‌ها در دولت موقت محروم بوده‌اند از فشارها که در حال آشکار شدن هستند استفاده خواهند کرد. آنها هنوز از نداشتن مسئولیت در دولت برخوردار بوده و بدین ترتیب آزاد هستند، که حمایت کامل خود را از مسایل مورد علاقه و تقاضاهای مخصوص متنوعی که ممکن است متناقض هم باشند اظهار نمایند. در مجموع آنها می توانند از ناتوانی دولت در راضی نگهداشتن همه مردم در تمام اوقات استفاده ببرند. سولیوان

گزارش نوبه‌ای 26 و 27 فوریه128

سند شماره 72 محرمانه27 فوریه 1979- 8 اسفند 1357 از: دفتر وابسته دفاعی آمریکا، تهران - 2584 به: سازمان اطلاعات دفاعی، واشنگتن دی. سی موضوع: گزارش نوبه‌ای 26 و 27 فوریه 16- خلاصه: (محرمانه) این گزارش، اخبار دوره زمانی ساعت 12، 26 تا ساعت 12، 27 فوریه 79 به وقت محلی را دربر دارد. گزارشات دریافتی مبنی بر ادامه اعدام؟، انتصاب افسر سازمان آزادیبخش فلسطین به فرماندهی سپاه انقلاب؛ گشتی‌های جوان داوطلب در شهر، بازگشایی دانشگاهها، فرماندهی جدید نیروی هوایی، رأی دادن افراد نظامی، به غیر از نیروی دریایی شاهنشاهی می‌باشد.

17- از 17 تا 21 حذف شده است.

22- جزییات: (محرمانه) الف- اعدامها در تهران ادامه دارند و آخرین کسی که اعدام شده محمدحسن نادری مسئول شکنجه ساواک اصفهان بوده است. همچنین گزارش شده است که دو افسر پلیس اعدام شده‌اند ولی اسم آنان مشخص نشده است.

ب- سرمقاله‌های امروز روزنامه تهران ژورنال گزارش می‌دهد که یک افسر سازمان آزادیبخش فلسطین فرماندهی سپاه انقلاب را به عهده می‌گیرد. جلال‌الدین فارسی که بنا به گزارش منابع خبری یک ایرانی تحصیلکرده مترقی است، چندین سال فرماندهی یک گردان رزمی را در سازمان آزادیبخش فلسطین به عهده داشته است. این نظریه به شدت قوت گرفته که او به فرماندهی سپاه پاسداران انقلاب موردنظر برگزیده خواهد شد.

دولت موقت مهدی بازرگان تحت فشار بسیاری قرار دارد که یک سپاه معتقد انقلابی به وجود آورد، این فشار به خصوص از سوی مجاهدین، فداییان، چپی‌ها و سایر نیروهای انقلابی وارد می‌آید. ممکن است جلال‌الدین فارسی رهبر این سپاه باشد.

ج- تهران در این مدت آرام بود و فقط چند صدای تیر در طول شب شنیده شده است. در حال حاضر هزاران جوان داوطلب مسلح به مسلسل دستی، تفنگ، سرنیزه یا با دست خالی، در مدت شب در خیابانها گشت می‌زنند و سعی می‌کنند آرامش شهر را پس از ماهها اغتشاش

حفظ نمایند. آنها نگهبانی خود را از ساعت 2200 با ایجاد نقاط کنترل در سراسر شهر آغاز می‌کنند.

آنها بدون استثناء همه را از وزیر گرفته تا خارجیان متوقف می‌کنند.

هر شخصی که بازداشت شود، وی را به مسجد می‌برند که به عنوان وزارت دادگستری، دادگاه حقوقی، ستاد پلیس و ژاندارمری، مورد استفاده قرار می‌گیرد.

د- وزارت علوم و آموزش عالی و فرهنگ اعلام نمود که دانشگاهها در ایران در سه‌شنبه 3 مارس 79 بازگشایی خواهند شد. وزارتخانه رؤسای جدید دانشگاهها را نیز تعیین نموده است.

ه- توسط دولت موقت چهارمین فرمانده نیروی هوایی منصوب گردید و نیروهای مسلح اسم جدیدی دریافت داشتند. «نیروهای مسلح ملی اسلامی ایران» فرمانده جدید نیروی هوایی سرلشگر اصغر ایمانیان است. فرماندهان قبلی نیروی هوایی که به دلایل مختلف تعویض شده‌اند عبارتند از: (سپهبد) ژنرال ربیعی، سپهبد سعید مهدیون، سپهبد شاهپور آذربرزین، این اداره تاکنون بیوگرافی فرمانده جدید نیروی هوایی را دریافت نکرده است.

و- دریادار احمد مدنی وزیر دفاع ملی اعلام نمود، اعضاء ارتش آزاد خواهند بود که به احزاب مختلف بپیوندند و در انتخابات آینده رأی دهند. دریادار مدنی همچنین گفت وزارت جنگ قبلی با نام جدید «وزارت دفاع ملی» نام‌گذاری خواهد شد زیرا قدرت نظامی در این کشور برای دفاع از حاکمیت ملی به کار خواهد رفت نه به منظور تجاوز.

ز- نیروی دریایی ایران. دریادار مدنی که فرمانده نیروی دریایی نیز می‌باشد اظهارداشت که او هرگونه گسترش بیشتر نیروی دریایی را متوقف خواهد ساخت و حتی ممکن است ابعاد آن را کوچک‌تر نیز بنماید.

او گفت «زیرا ما دیگر به عنوان ژاندارم خلیج فارس عمل نمی‌کنیم و نیاز به نیروی دریایی در این ابعاد نداریم. از این پس تنها مأموریت نیروی دریایی ما حراست از آبهای داخلی است و دیگر در پشتیبانی از منافع استعماری عمل نخواهیم کرد.» دریادار مدنی همچنین مشخص نمود که دیگر اطلاعات دریایی وجود نخواهد داشت و بنابراین دیگر بررسی و تحقیقات و تجسس در مورد پرسنل نیروی دریایی انجام نخواهد شد.

او گفت مشاورین تکنیکی همچنان باقی خواهند ماند ولی نقش سیاسی نخواهند داشت. مشاورین فقط در موارد تکنیکی مساعدت خواهند کرد.

نظریات تهیه‌کننده (محرمانه): در مورد نیروی هوایی شاهنشاهی، تغییرات سریع و متعدد فرماندهان نشانگر ناآرامی‌های سیاسی در نیروی مزبور است. نیروی هوایی نقش سرنوشت‌سازی در قیامی داشت که منجر به سرنگونی رژیم قبل شد و به نظر می‌رسد هنوز راه طولانی در پیش دارد تا به وضعیت طبیعی خود بازگردد. نام جدید «نیروهای مسلح ملی اسلامی ایران» به نظر می‌رسد نشان‌دهنده علاقه دولت به وارد نمودن دستاوردهای انقلاب اسلامی به داخل نیروهای مسلح باشد.

گزارش وضعیت ایران، 28 فوریه130

سند شماره 73 محرمانه28 فوریه 1979- 9 اسفند 1357 از: سفارت آمریکا، تهران - 2600به: وزارت امور خارجه، واشنگتن دی. سی موضوع: گزارش وضعیت ایران، 28 فوریه 1- (محرمانه - تمام متن) 2- خلاصه: رئیس شرکت ملی نفت ایران اعلام می‌کند پنجم مارس صادرات نفت با افزایش تقریبی قیمت از سر گرفته خواهد شد. خمینی با آیت‌الله طالقانی ملاقات می‌کند. بعد از عزیمت خمینی به قم، آیت‌الله طالقانی سخنگوی انقلاب در تهران خواهد بود. صادق قطب‌زاده، رئیس رادیو و تلویزیون ملی ایران تحت فشار فزاینده مردم و کارمندان قرار دارد. اعدامها و دستگیریها ادامه دارد. پایان خلاصه.

3- روزنامه‌های صبح 28 فوریه از سخنرانی 28 فوریه نزیه، رئیس شرکت ملی نفت ایران تیتر زده‌اند. او در جمع کارگران نفت در اهواز گفت، در روز 5 مارس دوازدهمین سالگرد فوت دکتر مصدق «صادرات نفت از سر گرفته می‌شود. قیمت نفت مستقیماً به مزایده گذاشته می‌شود و روزانه و نقد خواهد بود». میانگین قیمت نفت 18 تا 20 دلار برای هر بشکه خواهد بود.» نزیه مجدداً تأکید کرد که قرارداد با کنسرسیوم در حال تجدیدنظر است و نظام تنزیلی موجود دیگر به کار نمی‌رود. با پول نفت اسلحه معامله نمی‌کنند بلکه وسایل مورد نیاز کشاورزی خریداری خواهد شد. فروش نفت نقداً صورت می‌گیرد.

4- روزنامه کیهان صفحه اول خود را به ملاقات روز دوشنبه بین خمینی و آیت‌الله طالقانی، مقیم تهران، اختصاص داد. به نظر می‌رسد بعد از اینکه خمینی اول ماه مارس به قم عزیمت کند، آیت‌الله طالقانی مطمئناً سخنگوی انقلاب خواهد بود. گفتگوی خصوصی دو آیت‌الله دو ساعت و نیم طول کشید ولی بیانیه‌ای منتشر نشده است. منابع نزدیک به خمینی این نظر روزنامه‌ها را که میان آن دو اختلاف وجود دارد، رد می‌کنند.

5- روزنامه‌ها همچنین گزارش می‌دهند که کارمندان رادیو و تلویزیون ملی ایران خواستار استعفاء سرپرست جدید، صادق قطب‌زاده هستند. کارمندان مدعی هستند که صادق قطب‌زاده، مستبدانه رفتار می‌کند. مردم در رابطه با تأکید زیاد روی حوادث فلسطین، موسیقی انقلابی (تکراری) و اسلاید، و به طور کلی فقدان برنامه‌های تفریحی تلویزیون روز به روز بیشتر شکایت می‌کنند.

6- روزنامه تهران ژورنال خبر داد که محمد توکلی شهردار تهران شده است. توکلی که قبلاً عضو کمیته فنی شهرداری بود، کار خود را از روز 27 فوریه آغاز کرد.

7- از زمان انقلاب فرمانده ژاندارمری خوانسار (منطقه اصفهان) یازدهمین مقام دولت قبلی است که در تاریخ 27 فوریه در برابر جوخه اعدام قرار گرفت. روزنامه تهران ژورنال مدعی است که بنا بر گزارش مقامات غیررسمی نزدیک به 3000 نفر از رؤسا و صاحبان مشاغل نظام

قبلی هنوز در بازداشت و بازجویی بسر می‌برند.⁽¹⁾گزارش می‌شود که فرمانده سابق ژاندارمری سیستان و بلوچستان دستگیر شده است.

8- روزنامه تهران ژورنال خبر می‌دهد که دیدار قذافی به تأخیر افتاده است.

سولیوان

نظریه در مورد وضعیت سیاسی: همافران

سند شماره 74 محرمانه28 فوریه 1979 - 9 اسفند 1357 از: سفارت آمریکا، تهران - 2606به: وزارت امور خارجه، واشنگتن دی. سی موضوع: نظریه در مورد وضعیت سیاسی: همافران⁽²⁾1- (محرمانه - تمام متن) 2- در طی آخرین روزهایی که منجر به انقلاب ایران شد نیروی هوایی، بالاخص شاخه «همافران»، برخلاف سایر نیروهای سنتی ارتش که شدیداً دچار بی‌انضباطی و سرخوردگی شده بودند، به طور مشخص به صورت یک نیروی نسبتاً منظم و کارآ، ظاهر شد. نیروی هوایی ایران بسیاری از فعالیتهایی که معمولاَ توسط پلیس انجام می‌شوند، به عهده گرفته است، که از بین آنها، قسمتی از مسئولیت نگهبانی از سفارت و کنسولگری تبریز است. علیرغم تغییرات مداوم رده بالای سلسله مراتب نیروی هوایی، به نظر می‌رسد رده‌های میانی و پایین به مقدار زیادی همبستگی و هماهنگی بین خودشان را حفظ کرده‌اند. نقشی که همافران نیروی هوایی ایفاء می‌نمایند به نحو خاصی قابل‌توجه می‌باشد.

3- کارمند سفارت، در مدت هفته گذشته، موقعیتی به دست آورده و با گروههای مختلفی از همافران مذاکرات مفصلی انجام داده است که در طی آن نظریات زیر ابراز شده است.

4- در مورد آیت‌الله خمینی: حتی مذهبی‌ترین همافران، شامل بعضی از کسانی که نوارهای سخنرانی وی و نامه‌هایش را سالهای متمادی جمع‌آوری نموده‌اند، اظهار می دارند که تا زمانی رهبری (امام) خمینی را پیروی خواهند نمود که تشخیص می‌دهند او برای ایران به عنوان یک کشور مستقل خدمت می‌نماید.

به نظر می‌رسد که به هیچ‌وجه این تصور که ممکن است (امام) خمینی اشتباه کند، در بین آنان وجود ندارد، و در عوض بحث آزاد در مورد جایگزینی خمینی انجام شد. در یک گفتگوی طولانی با تعداد زیادی از همافران پایگاه تهران، این نظریه از سوی سخنگوی جمع مطرح شد که تا یک یا دو سال دیگر، زمانی که شرایط و وضعیت استقرار و آرامش یابد، نوع دولتی که به نظر می‌رسد بهترین حکومت برای ایران باشد، از کمونیستی گرفته تا دمکراسی و

حتی بازگشت شاهنشاهی، توسط همافران پشتیبانی خواهد شد. پشتیبانی فعلی آنان از حکومت منصوب شده از سوی (امام) خمینی موقتی است و بر اساس درک آنان از اولین گام‌های مملکت به سوی پیشرفت و آزادی از یوق شاه است.

5- در مورد آمریکا: مانند بسیاری از ایرانیان، همافران رئیس‌جمهور کارتر را مهم‌ترین شخصی که باعث کلیه مشکلات و مسایل چند ساله اخیر ایران بوده می‌دانند و مورد انتقاد قرار می‌دهند، ولی علاقه و احترام خود را نسبت به آمریکاییان اظهار می‌دارند. درست یا غلط آنها با دقت و تأکید این مطلب را بیان می‌کنند، تماس آنها با ایالات متحده آمریکا در مدت دوره‌های آموزشی در ایران و در آمریکا مسلماً اثر جدی بر سیستم ارزش‌های فکری آنها داشته است. همافران علی‌رغم بی‌میلی به دیدن سیستم تیم‌های نیروی هوایی ایالات متحده که در پایگاه‌های خود در ایران مشاهده می کنند و معترفند که برای بازگشت آمریکاییان باید برای سنگینی بپردازند، معتقدند که مشاورین نظامی ایالات متحده احتمالاً باید به ایران بازگردند، البته تحت محدودیت‌های بیشتر و برنامه‌های کنترل شده توسط ایرانیان. نظریه آنها در مورد رودررویی ایالات متحده با ایران، و به خصوص، نتیجه‌گیری آنها در نیاز به ادامه همکاری‌های تکنیکی و تجاری، به نظر می‌رسد که به خوبی راجع به آن فکر کرده‌اند. علاقه آنان به وابستگی‌های شخصی به ایالات متحده (برای مثال، تحصیلات، فامیل و دوستان، که در حال حاضر در ایالات متحده هستند.) کاملاً مشخص است، اگر گروه همافران، به خودی خود، به صورت یک قشر در سیستم نظامی ایران، ادامه حیات دهد در آینده عامل امیدوارکننده‌ای خواهد بود.

6- خلاصه: در زمانی که گروههای نیروهای مسلح سنتی ایران (پلیس، ژاندارمری، گارد شاهنشاهی و نیروی زمینی) کاملاً روحیه و وحدت خود را از دست داده‌اند، نیروی هوایی به طور کلی و به خصوص گروه همافران، اهمیت خوبی به نسبت نقشی که اخیراً در نیروهای مسلح داشته‌اند، به دست آورده‌اند. همبستگی فعلی آنان و نقشی که در حال حاضر ایفا می‌نمایند، ممکن است در آینده‌ای نه چندان دور بر علیه آنها عمل کند، به هر حال، بسیاری از ایرانیان و به خصوص آنان که عضو نیروهای ارتش و پلیس قبلی بوده‌اند، به خاطر می‌آورند که نیروی هوایی و همافرها گروهی بودند که در زمان رژیم پهلوی بیش از همه مورد عنایت و توجه بوده‌اند.

در حالیکه گروههای دیگر مواجه با خشونت‌های داخلی ایران بودند، نیروی هوایی موفق شد کنار بکشد و درگیر نشود، و فقط در آخرین روزها بود که آنها با تبلیغات زیاد وارد تحرکات انقلابی در کنار (امام) خمینی شدند، رهبری بسیاری از غیرنظامیان را که سالها مبارزه کرده بودند، به دست گرفتند، همینطور سایر گروهها، مانند ارتشی‌ها، آنها را فرصت‌طلبانی می‌دانند که وفاداری آنان در حقیقت زیر سئوال است.

سولیوان

گزارش وضعیت ایران، 27 فوریه تا 1 مارس 1979

سند شماره 75 محرمانه 1 مارس 1979- 10 اسفند ۱۳۵۷ از: دفتر وابسته دفاعی آمریکا، تهران - ۲۶۲۵ به: سازمان اطلاعات دفاعی، واشنگتن دی.سی.

منابع: روزنامه‌های انگلیسی زبان تهران ژورنال و کیهان اینترنشنال، وابسته‌های نظامی خارجی مرکز تهیه گزارش: دفتر وابسته دفاعی آمریکا (وابسته دفاعی)، تهران تهیه‌کننده گزارش: سرهنگ تی.ای.شافر، وابسته دفاعی مقام تأییدکننده گزارش: سرهنگ تی.ای.شافر، وابسته دفاعی موضوع: گزارش وضعیت ایران، 27 فوریه تا 1 مارس 1979 16- خلاصه: (محرمانه - غیرقابل رؤیت برای بیگانگان - به ویژه برای اعضاء ناتو) این گزارش وقایع ۴۸ ساعت گذشته را، از ساعت ۱۲:۰۰ به وقت محلی روز ۲۷ فوریه تا ساعت ۱۲:۰۰ روز ۱ مارس ۱۹۷۹ پوشش می‌دهد، شامل: وضعیت سفارتخانه. گزارش روزنامه‌ها درباره تخلیه آمریکایی‌ها از کبکان. اولین رفراندوم در ایران. نطق بازرگان. عزیمت خمینی به قم. خلع‌ید کنسرسیوم. محدودیت سفر. قانون اساسی جدید. و گزارش تلویزیون از بهشهر.

17- از 17 تا 21 حذف شده است.

22- جزییات: (محرمانه- غیرقابل رؤیت برای بیگانگان) الف) وضعیت سفارتخانه: پاکسازی دفاتر و حمل اثاثیه کارمندانی که قصد خروج از ایران را دارند، در حال انجام است. تیراندازی به طرف سفارت واطراف آن ادامه دارد. شب گذشته در حدود ساعت ۰۲:۳۰ صبح سه تن از محافظان کمیته سوار بر خودروی ضد گلوله سفارت در حال گشت‌زنی روزمره خود در خارج از مجتمع بودند که از استادیوم روبروی سفارتخانه نزدیک کوچه اردلان هدف رگبار گلوله قرار گرفتند. تعدادی گلوله به داخل خودرو نفوذ کرد و یکی از آنها به بازوی محافظی که در صندلی عقب نشسته بود، اصابت نمود. محافظان نیز با شلیک گلوله پاسخ دادند و خود را به بیمارستان رساندند. جراحت سطحی بود. همچنین، در طول شب، یک تیرانداز که در ساختمان روبروی سفارت موضع گرفته بود پنجره جلوی (ضلع جنوبی) ساختمان کنسولی را هدف رگبار گلوله قرار داد. در طول شب صدای تیراندازی در سرتاسر تهران شنیده می‌شد.

یکی از کارمندان سفارت استرالیا گزارش داد که شب گذشته هنگام مراجعت از هتل اینترکنتینانتال به خانه‌اش در شمال کاخ نیاوران در ساعت ۲۳:۳۰، بیست بار مورد بازرسی قرار گرفت. در یک ایستگاه بازرسی، یک نگهبان گلوله‌ای شلیک کرده بود، ولی هدف او خودروی حامل کارمند سفارت نبود.

ب) گزارش روزنامه‌ها از تخلیه کبکان: هر دو روزنامه انگلیسی‌زبان مقالاتی در مورد تخلیه آمریکایی‌ها از کبکان در صفحه اول خود درج کردند. عنوان مقالات «ایستگاه جاسوسی

آمریکا» و «پایگاه جاسوسی آمریکا» بود. در هر دو مقاله آمده بود که «نیروهای نظامی» و «پرسنل وزارت دفاع» آمریکا «۲۰ آمریکایی» را از محل تخلیه کرده‌اند. گزارش جداگانه مأموریت وابسته نظامی و وابسته نیروی هوایی به کبکان به همراه جزئیات تخلیه آمریکایی‌ها امروز مخابره شد. بیست و دو آمریکایی امروز سوار بر هواپیمای ایرفرانس فرودگاه مهرآباد را ترک کردند.

ج) رفراندوم: طبق گزارش روزنامه‌ها، حاج سید جوادی، وزیر کشور، رسماًً اعلام کرد که ایرانی‌ها برای رأی‌گیری درباره نظام جمهوری اسلامی در روز ۳۰ مارس به پای صندوق‌های رأی خواهند رفت. در رفراندوم، از برگه‌های قرمز (به معنای نه) و سبز (به معنای آری) برای پاسخ به این سئوال استفاده خواهد شد که «آیا با تغییر رژیم گذشته به نظام جمهوری اسلامی که قانون اساسی آن بعداً به رأی‌گیری عمومی گذاشته خواهد شد، موافقید؟» کلیه ایرانی‌های ۱۶ سال به بالا شامل «کلیه گروههای اجتماعی و حرفه‌ای و اعضای نیروهای مسلح» می‌توانند در این رفراندوم شرکت کنند. بر اساس گزارش‌ها، حمید آذریون، دبیرکل حزب مارکسیست- لنینیستی «حزب کمونیست ایران» از اعضای حزب خواسته است تا برگه آری را به صندوق بیندازند.

د) نطق بازرگان: شب گذشته، نخست‌وزیر نطقی بسیار «واقع‌بینانه و صمیمی» در رادیو و تلویزون سراسری ایراد کرد. او ابراز داشت که دولتش با دو مشکل عمده مواجه است: «بازی کمیته ها» و «انتظار نامعقول برای دستاوردهای یک شبه». اشاره او به «بازی» به سوءاستفاده‌ها و تصمیمات ضددولتی «کمیته‌ها» در سرتاسر کشور مربوط می‌شد. بازرگان به چند نمونه از دخالت کمیته‌ها در امور دولت اشاره کرد. نخست‌وزیر به چپگرایانی که خواهان انحلال ارتش بودند شدیداً تاخت و طبق گزارش‌ها ابراز داشت که «باید هر چه سریعتر ارتش را سامان دهیم تا به مسئولیت خود برای صیانت از مرزهای ایران و خنثی کردن تهدید دشمنان عمل کند.» ه ) عزیمت خمینی به قم: امروز خمینی به قم باز می‌گردد، که بازگشتی با شکوه برای این آیت‌الله عالی‌رتبه مملکت به شهر مقدس قم است. روزنامه‌ها نوشته‌اند که: «این واقعه فقط یکبار در طول عمر بسیاری از آدمها اتفاق می‌افتد، و برای برخی دیگر بازگشت امام عصر است.» و) حسن نزیه، مدیر عامل جدید شرکت ملی نفت ایران، اعلام کرد که تمامی معاملات فروش نفت با کنسرسیوم لغو می‌شود، و از این به بعد شرکت ملی نفت ایران به هر یک از شرکت‌های خارجی رأساً نفت می‌فروشد. طبق گزارش‌های خبری، قرار است اولین نفت‌کش در روز دوشنبه در جزیره خارک بارگیری کند، و نزیه می‌گوید که نفت به شرکت‌هایی که بالاترین قیمت را پیشنهاد کنند، فروخته خواهد شد. سطح تولید نفت روز دوشنبه ۵ مارس ۱۹۷۹ اعلام خواهد شد.

ز) محدودیت سفر برای ایرانی‌ها: لیست سیاهی از اسامی تقریباً ۱۶ هزار نفر در حال تهیه

است تا از خروج افرادی که متهم به ارتکاب جرم هستند از کشور جلوگیری شود. قرار است بعد از تسلیم این لیست به اداره گذرنامه، خروج از ایران برای همه به استثنای افرادی که نامشان در لیست است، بدون هیچ محدودیتی آزاد باشد. لیست سیاهی نیز از اسامی خانم‌ها به اداره گذرنامه تسلیم شده است و طبق گزارش‌ها کلیه خانم‌هایی که قصد خروج از ایران را داشتند و نامشان در آن لیست نبود، دیروز اجازه یافتند از ایران خارج شوند.

ح) ناصر میناچی، وزیر اطلاعات، دیروز اظهار داشت که جزئیات قانون اساسی پیشنهادی به زودی اعلام خواهد شد. در حال حاضر، خمینی در حال مطالعه متن قانون اساسی است. براساس گزارش‌ها، منابع مطلع می‌گویند که در رأس نظام جمهوری یک رئیس‌جمهور منتخب قرار خواهد داشت که فقط دارای اختیارات اجرایی است و نخست‌وزیری منصوب می‌کند که باید از سوی مجلس (که از قرار معلوم تنها مجلسِ پارلمانی در نظام جمهوری اسلامی خواهد بود) رأی اعتماد بگیرد.

ط) گزارش تلویزیونی از پایگاه بهشهر: وابسته نیروی هوایی بریتانیا گزارش می‌دهد که خبرنگاران شبکه تلویزیونی آی.تی.اِن بریتانیا به سرپرستی جان اسنو و خبرنگاران شبکه تلویزیونی ای.بی.سی از پایگاه بهشهر دیدار کردند و نسبتاً آزادانه از این پایگاه تصویر گرفتند. یکی از مأموران سفارت استرالیا که شب گذشته این تصاویر تلویزیونی را رؤیت کرده بود، مراتب فوق را تأیید می‌کند.

آقای اسنو به وابسته نیروی هوایی بریتانیا گفت که پایگاه دست نخورده است، و هیج آثاری از غارت اثاثیه منازل در آن دیده نمی‌شود، و درب ساختمان‌های پایگاه قفل و زنجیر شده و کسی نمی‌تواند وارد آنها شود. او همچنین گفت کارگران بهشهر که حقوق خود را دریافت نکرده‌اند، نا‌آرامی‌هایی ایجاد کرده بودند. در حال حاضر، مقامات سفارت دارند برای حل مشکل پرداخت حقوق‌ها تدبیری می‌اندیشند.

نظریات مرکز تهیه گزارش: (محرمانه - غیرقابل رؤیت برای بیگانگان- ویژه اعضاء ناتو) تیراندازی شبهای گذشته به سوی سفارتخانه حکایت از آن دارد که مسئله تأمین امنیت در تهران به این زودی‌ها حل نخواهد شد و معلوم نیست چه کسی و چه سازمانی باید این امنیت را برقرار کند.

تیراندازی و درگیری بین چریک‌های فدایی، مجاهدین، و دژبان نیروی هوایی و سایر گروهک‌ها تا چند هفته دیگر، شاید هم چند ماه دیگر، ادامه خواهد یافت. مسافرت‌های شبانه در تهران، حتی با محافظ، همچنان بسیار خطرناک خواهد بود. برخی از ایرانی‌ها می‌گویند که با خروج خمینی از پایتخت، وضعیت تهران بدتر خواهد شد. بازرگان نمی‌تواند به این زودی‌ها یک نیروی امنیت مرکزی که توانایی کنترل شهرها و شهرستانها را داشته باشد، تشکیل دهد. تصمیم سفیر به نگاه داشتن حداقل کارمند مورد نیاز سفارت احتمالاً در آینده نزدیک تغییر نخواهد کرد.

وقایع ۱ مارس ۱۹۷۹

سند شماره 76 محرمانه۳ مارس ۱۹۷۹- 12 اسفند ۱۳۵۷ از: سفارت آمریکا، تهران - 2651به: وزارت امور خارجه، واشنگتن دی.سی.

موضوع: وقایع ۱ مارس ۱۹۷۹ ۱- (محرمانه - تمام متن) ۲- خلاصه: دولت ایران اعلام می‌کند که رفراندومی در ۳۰ مارس برگزار خواهد شد. بازرگان در تلویزیون سراسری از فعالیت برخی کمیته‌ها و گروههای سیاسی شدیداً انتقاد می‌کند. خمینی پیش از عزیمت به قم به ملت پیام می‌دهد. تصفیه وزارتخانه‌ها همچنان ادامه دارد. روزنامه‌ها از تخلیه پرسنل نیروی هوایی آمریکا از کبکان گزارش می‌دهند. کمیته حقیقت‌یاب در مورد وضعیت کردستان گزارش می‌دهد. انتصاب‌های جدید. پایان خلاصه ۳- دولت ایران اعلام کرده است که رفراندومی در ۳۰ مارس برگزار خواهد شد که در آن مردم فقط به تغییر رژیم سابق به نظام جمهوری اسلامی رأی آری یا نه خواهند داد. مجلس مؤسسان بعداً قانون اساسی جمهوری را به تصویب خواهد رساند. کلیه ایرانی‌های بالای شانزده سال حق شرکت در این رفراندوم را دارند. خمینی از همه خواسته است تا رأی «آری» را به صندوق بیندازند. با توجه به سازوکار رأی‌گیری، انتظار می‌رود که رأی «آری» چشمگیر باشد.

۴- نطق بازرگان قبلاً گزارش شد.

۵- خمینی پیش از عزیمت به قم در پیامی ۱۴ ماده‌ای خطاب به ملت، بر ضد «استعمار» در ایران سخن گفت و از ایرانی‌ها خواست تا «هرچه زودتر» تمامی مظاهر نفوذ نظامی، اقتصادی، فرهنگی و سیاسی آمریکا را از ایران پاک کنند. خمینی پس از آنکه اظهارات نیشدار خود را متوجه اتحاد شوروی، بریتانیا، صهیونیسم، و عناصر چپگرا کرد، بار دیگر از مردم خواست تا به کلانتری‌ها و پادگان‌های ارتش، منازل و مکان‌های دیگر حمله نکنند، و توصیه کرد که دولت جدید آب و برق را رایگان در اختیار اقشار فقیر قرار دهد.

۶- وزارت امور اقتصاد و دارایی اعلام کرده است که قصد دارد تغییراتی سازمانی در این وزارتخانه اعمال کند که موجب حذف ۲۳۷ پست سازمانی، شامل کارمندان ۱۰ مرکز خارجی، خواهد شد. قطب‌زاده، رئیس رادیو و تلویزیون ملی ایران، خبر از اخراج ۵۰ «مدیر بلندپایه» داده است.

۷- هر دو روزنامه کیهان [اینترنشنال] و تهران ژورنال در تاریخ ۲۷ فوریه گزارشی از تخلیه پرسنل آمریکایی از کبکان که آن را پایگاه جاسوسی آمریکا توصیف کرده‌اند، در صفحه اول خود به چاپ رساندند. گزارش‌های ضدونقیضی منتشر شده است، و روزنامه‌ها مدعی‌اند که تخلیه نیروهای آمریکایی پس از چند روز درگیری مسلحانه صورت گرفته است، که طی آن ابتدا شبه‌نظامیان به پایگاه مذکور حمله و دستگاههای فوق سری آنجا را تصرف کردند و سپس

پرسنل نیروی هوایی ایران ایستگاه فوق را از دست شبه‌نظامیان آزاد ساختند.

۸- فروهر، وزیر کار و امور اجتماعی، که در رأس یک هیأت حقیقت‌یاب به کردستان سفر کرده بود، طی گزارشی ناآرامی‌های کردستان را «وخیم، ولی غیر بحرانی» خواند. سخنگویان دولت می‌گویند که کردها خواهان خودمختاری هستند، ولی قصد جدایی از ایران را ندارند.

۹- طبق گزارش مطبوعات ایران، نصرت‌الله امینی به سمت استاندار فارس، و نصرت‌الله گرجی به سمت استاندار هرمزگان منصوب شده‌اند.

سولیوان

گزارش وضعیت ایران، 3 - 2 مارس 1979

سند شماره 77 محرمانه۳ مارس ۱۹۷۹- 12 اسفند ۱۳۵۷ از: دفتر وابسته دفاعی آمریکا، تهران - 2668 به: سازمان اطلاعات دفاعی، واشنگتن دی.سی.

منابع: روزنامه‌های ایران، مقامات سفارت مرکز تهیه گزارش: دفتر وابسته دفاعی آمریکا، تهران تهیه‌کننده گزارش: ای.بی.گرازینی، متخصص امور اطلاعاتی مقام تأیید‌کننده گزارش: سرهنگ تی.ای.شافر، وابسته دفاعی موضوع: گزارش وضعیت ایران، 3 - 2 مارس 1979 16- خلاصه: (بدون طبقه‌بندی) این گزارش وقایع ۲۴ ساعت گذشته از ساعت ۱۲:۰۰ روز ۲ مارس تا ساعت ۱۲:۰۰ روز ۳ مارس ۱۹۷۹ را پوشش می‌دهد، شامل: درگیری‌های مسلحانه پراکنده در شهر. ورود خمینی به قم. گزارش‌های خبری درباره پایگاه «استراق سمع». ممنوعیت گوشت منجمد. سفر وزیر دفاع. بازنشستگی‌های بیشتر. اعدام‌های بیشتر. فعالیت کمیته‌های انقلابی. بیانیه حزب توده و وضعیت هواپیمای C-12 دفتر وابسته نظامی آمریکا.

17- از 17 تا 21 حذف شده است.

22- جزییات: (محرمانه) الف- جناح‌های متخاصم متشکل از انقلابیون جوان روز گذشته بر سر کنترل خیابان‌های اطراف محوطه اصلی دانشگاه تهران با اسلحه با یکدیگر درگیر شدند، و این درگیری‌ها به صورت پراکنده ادامه یافت. همچنین در شرق و جنوب شهر نیز درگیری برای به دست گرفتن کنترل این مناطق بین اعضای سازمان‌های فداییان و مجاهدین و همچنین بین آنها و نیروهای دولت بازرگان ادامه دارد.

منابع سیاسی مطلع می‌گویند که این درگیری‌ها پس از آن رخ داد که افراد مسلح ناشناس قصد غارت منازل متروکه را داشتند. علاوه بر این، شب گذشته بین ساعت ۲۰:۳۰ تا حدود ۲۳:۰۰ تهیه‌کننده گزارش و سایر اعضای سفارتخانه صدای تیراندازی‌هایی را در اطراف

سفارتخانه شنیدند که علت آن معلوم نبود.

ب- آیت‌الله خمینی روز ۱ مارس وارد قم شد و اعلام کرد که از آنجا همچنان انقلاب را هدایت خواهد کرد. او همچنین اظهار داشت که «فساد غرب باید از ایران زدوده شود. من به غرب‌گرایی پایان می‌دهم ولی تمدن را می‌پذیرم. با وجود این، مظاهر فاسد غرب باید برچیده شود.» ج- آیت‌الله طالقانی خواستار آن است که پیش‌نویس قانون اساسی پیش از برگزاری رفراندوم منتشر شود. آیت‌الله طالقانی در یک مصاحبه تلویزیونی طولانی پیشنهاد کرد که پیش‌نویس قانون اساسی پیش از برگزاری رفراندوم ۳۰ مارس منتشر شود تا مردم بدانند باید به چه چیزی رأی بدهند. طالقانی تقریباً از ایده تشکیل یک ارتش مردمی متشکل از سربازان وظیفه که در مواقع اضطراری سلاح به دست خواهند گرفت، حمایت کرد؛ با وجود این، تأکید کرد که ارتش باید بازسازی شود.

د- تیتر صفحه اول روزنامه‌های ایران «انهدام پایگاه استراق سمع آمریکا بر ضد شوروی» بود. طبق گزارش‌ها، روز گذشته ۲۲ متخصص آمریکایی با هواپیمای ایرفرانس خاک ایران را ترک کردند. این متخصصان الکترونیک در ایستگاه محرمانه «استراق سمع» کبکان کار می‌کردند. همچنین در این گزارش آمده بود مسافرانی که در طول مرز شمالی ایران با روسیه سفر می‌کنند می‌توانند بشقاب‌های ماهواره و تجهیزات دیگری را در ۵ پایگاه مختلف ببینند، و اینکه آنها تصور می‌کنند که این تجهیزات بخشی از سیستم نظارت بر حسن انجام موافقت‌نامه‌های محدود‌سازی سلاح‌های استراتژیک از سوی روسیه است. رادیوی انقلابی گزارش می‌دهد که یک ایستگاه استراق سمع دیگر آمریکا در کلارآباد، در شمال تهران، به دست نیروهای انقلابی افتاده است. رادیو همچنین اعلام کرد که ایستگاه استراق‌سمع دیگری که ظاهراً نیروهای آمریکایی سراسیمه آن را ترک کرده‌اند در بهشهر، واقع در شرق ساری، قرار دارد. طبق گزارش رادیو، هنوز پرسنل نیروی هوایی ایران و غیرنظامیان این ایستگاهها را در تصرف خود دارند.

ه - گوشت منجمد ممنوع شد. گوشت منجمد از لحاظ شرعی نجس و مصرف آن حرام اعلام شده است. واردات گوشت منجمد قطع و گوشت‌های منجمد موجود در انبارها معدوم خواهد شد. آیت‌الله خمینی بعد از ورود به قم این مطلب را اعلام کرد. خمینی به نخست‌وزیر بازرگان دستور داده است تا دولت واردات گوشت منجمد را قطع کند «زیرا گوشت منجمد نجس و حرام است، و مردم حق ندارند آن را مصرف کنند.» و- دریادار احمد مدنی (این آخرین درجه نظامی مشارالیه است)، وزیر دفاع و فرمانده نیروی دریایی، روز گذشته از استان سیستان و بلوچستان دیدار کرد. او با روحانیان سنی و اقشار مختلف مردم دیدار و گفتگو، و از تأسیسات نظامی این استان، که هم‌مرز پاکستان است، بازدید کرد. دریادار مدنی ابراز داشت که هیچ افسر و یا سرباز ارتش ایران دیگر به روی مردم

آتش نخواهد گشود. مشارالیه همچنین اعلام کرد که طبق لایحه‌ای که در دست تهیه است، مدت خدمت نظام وظیفه برای مردان فقط یک سال خواهد بود و زنان دیگر به سربازی نخواهند رفت. او گفت که «ارتش ما یک ارتش ملی و اسلامی است و برادرانِ سرباز ما در کنار شما هستند و در‌های تمامی اداره‌ها و پادگان‌های ارتش بر روی همه ایرانی‌ها باز خواهد بود.» ز- دفتر فرماندهی ستاد نیروهای مسلح ملی اسلامی ایران اعلام کرده است که ۵۱ سرتیپ و۲۰ سرهنگ دیگر بازنشسته شده‌اند. هنوز نام هیچیک از این افسران اعلام نشده است.

ح- شرکت هواپیمایی ملی ایران اعلام کرده است که پروازهای روزانه به نیویورک از طریق پاریس و لندن بزودی از سرگرفته خواهد شد. این شرکت همچنین اعلام کرده است که قصد دارد دفاتر نمایندگی خود را در سنگاپور، مانیل، بانکوک، شیکاگو، راولپندی، سانفرانسیسکو، دهلی نو، شارجه، و مسقط تعطیل کند. گزارش شده است که این دفاتر نمایندگی فقط برای مطامع سیاسی رژیم گذشته تأسیس شده بودند، و فعالیت تجاری نداشتند.

ط- اعدام‌های بیشتری صورت گرفته است. سه افسر پلیس که تحت محافظت شبه‌نظامیان انقلابی به یک زندان محلی در نجف‌آباد (نزدیک اصفهان) منتقل می‌شدند، با ضربات چاقو از پای درآمدند. سه افسر دیگر نیز در آبادان و قزوین به جرم قتل مردم بی‌گناه تیرباران شدند. با احتساب این اعدامها، تعداد اعدام‌شدگان از زمان پیروزی انقلاب تا کنون به ۱۴ نفر بالغ می‌شود.

ی- فعالیت کمیته‌های انقلاب هماهنگ می‌شود. مهدوی کنی وظیفه یافته است تا فعالیت تمام کمیته‌های انقلاب را هماهنگ سازد. مهدوی کنی از طرف آیت‌الله خمینی به این سمت منصوب شده است و در دفتر نخست‌وزیری به کار مشغول خواهد شد. کنی ابراز داشت که کمیته‌های تحت نظارت در تمامی استان‌ها شعبه خواهند داشت و در رأس آنها یک روحانی انجام وظیفه خواهد کرد، ولی مقر اصلی کمیته‌ها در تهران باقی خواهد ماند. انتظام، معاون نخست‌وزیر، اعلام کرد تا زمانی که پلیس و ژاندارمری آماده انجام وظیفه اجرای قانون و اعمال نظم شوند، موقتاً سپاهی از پاسداران انقلاب به منظور انجام این وظایف تشکیل خواهد شد.

ک- حزب توده. ده تن از اعضای برجسته حزب (کمونیست) توده با صدور بیانیه‌ای به ادعای اخیر نخست‌وزیر بازرگان مبنی بر غیرقانونی بودن حزب توده اعتراض کرده‌اند. آنها اعلام کردند که همچنان به فعالیت‌های خود تحت لوای حزبشان که هرگز از مبارزه بر ضدامپریالیسم در کشور از پا ننشسته است، ادامه خواهند داد.

ل- وضعیت هواپیمای C-12 دفتر وابسته نظامی. وابسته نظام و وابسته نیروی هوایی امروز از هواپیمای C-12 بازدید کردند. لاستیک چرخ‌های هواپیما پاره شده و پنچر بود. هیچکس وارد هواپیما نشده و ظاهراً هیچ خسارت دیگری به آن وارد نشده بود. گزارشی جداگانه در

همین باره ارسال خواهد شد.

م- نظریات مرکز تهیه گزارش: (محرمانه- غیرقابل رؤیت برای بیگانگان) سفرهای شبانه هنوز بسیار خطرناک است و کارمندان سفارت و دفتر وابسته نظامی فقط در صورت ضرورت شبها در سطح شهر تردد می‌کنند. از آنجایی که شمار زیادی سلاح در دست جناح‌های مختلف است، تهیه‌کننده گزارش اعتقاد دارد که درگیری‌های مسلحانه از نوع درگیری‌های شب گذشته تا زمانی که مهمات آنها تمام شود، که البته قدری طول خواهد کشید، ادامه خواهد داشت. حال که آیت‌الله خمینی به قم رفته است، آیت‌الله طالقانی بار دیگر والامقام‌ترین روحانی تهران است. این دو روحانی اختلاف نظرهایی با یکدیگر دارند، ولی منابع می‌گویند که بین آنها دودستگی نیست.

درباره ممنوعیت مصرف گوشت منجمد نیز هنوز نمی‌دانیم که آیا این ممنوعیت شامل محموله گوشت منجمدی که به مقصد سفارت آمریکا ارسال شده نیز می‌شود، و اینکه آیا گوشت منجمد موجود در انبار آذوقه ارتش آمریکا (که هم اینک در دست نیروهای انقلابی است) معدوم می‌شود و یا به سفارت تحویل داده خواهد شد. برای اطلاع بیشتر از مسئله «پایگاه استراق سمع» به گزارش ۶۸۴۶۰۱۱۶۷۹ که امروز صبح از طریق تلگرام ارسال شد، نگاه کنید.

اعدام‌های جدیدی که هم‌اکنون انجام می‌شود ظاهراً بیشتر به دست مردم خشمگین صورت می‌گیرد تا نیروهای انقلابی. نخست‌وزیر بازرگان برای تشکیل کمیته‌های جدید و متوقف کردن «بازی کمیته‌ها» (بازی‌هایی که جناح راست به اسم انقلاب انجام می‌دهد) با مشکل مواجه خواهد شد، زیرا چنانکه تهیه‌کننده گزارش مشاهده کرده است، کمیته‌های مختلف در بعضی قسمت‌های شهر عملاً مستقل عمل می‌کنند و هیچ اعتنایی به دولت ندارند، و دولت نیز از تصمیمات آنها بی‌خبر است.

مسایل سیاسی، جمهوری اسلامی و ارتش

سند شماره 78 محرمانه۴ مارس ۱۹۷۹- 13 اسفند ۱۳۵۷ از: سفارت آمریکا، تهران - 2682به: وزارت امور خارجه، واشنگتن دی. سی.

مرجع: گزارش‌های (الف) تهران ۲۶۸۱، (ب) تهران ۲۵۸۷، (ج) تهران ۲۵۸۳، (د) تهران ۲۶۲۴.

موضوع: مسایل سیاسی، جمهوری اسلامی و ارتش ۱- (محرمانه - تمام متن) ۲- خلاصه: مهمترین مسئله سیاسی در یک ماه و یا شش هفته آینده مشخص شدن نوع جمهوری در ایران است. چپی‌ها و بسیاری از میانه‌روها از بیانات خمینی در مورد اسلامی بودن کامل جمهوری ناراحت هستند. برخی آیت‌الله‌ها و بسیاری از سیاستمداران نهضت‌های

اسلامی نیز بیانات خمینی را نمی‌پسندند. وضعیت نهایی نیروهای مسلح و رابطه سپاه پاسداران انقلاب با ارتش دومین مسئله مهم لاینحلی است که حاکمان جدید ایران و آنهایی که قصد دارند انقلاب را به پیش ببرند، باآن مواجهند. پایان خلاصه.

3- طی چند روز گذشته، تعدادی از گروهها در ایران اعتراض کرده‌اند که قانون اساسی پیش‌بینی شده برای جمهوری جدید ایران بیشتر بر مبنای شریعت اسلامی است و «آزادی» نظام دموکراسی را فراهم نمی‌آورد. اظهارات خمینی مبنی بر اینکه پیش‌نویس قانون اساسی پس از برگزاری رفراندوم جمهوری اسلامی منتشر خواهد شد، خشم بسیاری از محافل را برانگیخته است.

چریک‌های فدایی خلق که بزرگترین و مبارزترین گروه کمونیستی در ایران است، این مسئله را همچون گروههای دیگر در سرلوحه اعتراضات خود قرار داده است (نگاه کنید به ارجاع الف) برخی حامیان رژیم گذشته نیز به این امر اعتراض کرده‌اند. آیت‌الله طالقانی قرار است به ملت هشدار دهد که «هفت یا هشت هزار مأمور سابق ساواک (مطبوعات روز بعد اضافه کردند «و سیا») قصد براندازی انقلاب را دارند».

۴- تماس‌های سفارت در طول چند روز گذشته فاش ساخت که ایرانی‌های متجددی که از انقلاب اسلامی حمایت کرده بودند (نگاه کنید به ارجاع ب) و قلباً باور نداشتند که خمینی به اسلام ناب سختگیرانه روی خواهد آورد نیز از این امر نگران هستند. آنها هم اینک نگرانند که خمینی واقعاً خواهان این امر باشد.

۵- نگرانی و ناراحتی رهبران سیاسی میانه‌رو در نهضت اسلامی، نظیر بازرگان و زیردستانش، از همه بیشتر است زیرا آنها در طول چند ماه گذشته در گفتگو با سفارت اصرار داشتند که جمهوری اسلامی در واقع چیزی بسیار شبیه به یک دموکراسی مدرن غربی خواهد بود. حتی آیت‌الله میانه‌رو آقای شریعتمداری روز ۲ مارس با صدور بیانیه‌ای علناً اعلام کرد که جمهوری اسلامی به معنای ۱۰۰۰ سال عقب‌گرد نیست.

از آنجایی که رژیم باید از مبنای اسلامی خود در مقابل حملات چپی‌ها دفاع کند و در عین حال نظر روحانیان سنتی و دیگران را نیز جلب نماید، مسئله پیچیده‌تر شده است. این واضح‌ترین تصویر از مشکلی است که خمینی و بازرگان در تلاش برای استقرار یک نظام سیاسی جدید بر مبنایی چنین از هم گسیخته با آن مواجهند (نگاه کنید به ارجاع ث). فعلاً بحث بر سر این است که آیا قانون اساسی باید پس از آنکه خمینی آن را بازنگری کرد، منتشر شود یا خیر (رئوس مواد پیش‌نویس قانون اساسی در ارجاع ت مذکور است). ارزیابی‌های اولیه ما حکایت از آن دارد که حتی اگر متن کامل پیش‌نویس قانون اساسی منتشر نشود، حداقل مورد بحث قرار خواهد گرفت، و مبارزات سیاسی اصلی به هنگام انتخاب مجلس مؤسسان که قرار است قانون اساسی مذکور را بازنگری و تصویب کند، رخ خواهد داد.

۶- زمانی که اصلِ جمهوری اسلامی مورد قبول قرار گرفت (حتی چریک‌های فدایی نیز

برای سرنگونی نظام سلطنتی از رأی «آری» حمایت کرده‌اند)، دولت ایران با همان مشکلی مواجه خواهد شد که نیروهای اسلامی پس از «پیروزی» ۱۱-۱۲ فوریه بر دولت گذشته با آن مواجه شدند، یعنی چگونگی حفظ ائتلاف انقلابیون. هر گروه کوچکی که خود را در مورد قانون اساسی صاحب‌نظر می‌داند سعی می‌کند با اعمال فشار نماینده‌ای به مجلس مؤسسان بفرستد و همین امر موجب تشتت و از هم گیستختگی صحنه سیاست ایران خواهد شد. انتظام، معاون رئیس‌جمهور علناً می‌گوید که اکثریت «قاطع» نمایندگان (طبق برآورد میناچی، وزیر اطلاعات، ۸۵ تا ۹۰ درصد) از نهضت اسلامی خواهند بود، ولی این حرف را با اطمینان چند هفته پیش نمی‌زند. شکی نیست که مسئله قانون اساسی در آینده قابل پیش‌بینی محور اصلی بحث‌های سیاسی در ایران خواهد بود.

7- دومین مسئله سیاسی عمده به آینده نیروهای مسلح و رابطه آنها با سپاه پاسداران انقلاب مربوط می‌شود که به دستور یزدی، معاون نخست‌وزیر، شکل گرفته است. عناصر تندرو در هر دو گروه چریک‌های فدایی و مجاهدین، سپاه پاسداران انقلاب را نیروی مسلح اصلی کشور و تنها راه تضمین خلوص انقلاب تلقی می‌کنند. حتی خود یزدی نیز با این امر موافق نیست، و بسیاری از سیاستمداران، از جمله افسران سابق ارتش، سازماندهی و جان بخشیدن به نیروهای مسلح را برای امنیت انقلاب و ملت ضروری می‌دانند. فعلاً بحث این است که پاکسازی ارتش تا چه اندازه باید پیش برود و در صورت استفاده از افسران سابق ارتش، نیروهای مسلح را چگونه باید بر اساس مبانی انقلابی سازماندهی کرد. نتیجه پاکسازی‌ها تا کنون اعدام هشت افسر عالی‌رتبه ارتش، بازنشست کردن کلیه ژنرال‌های سه و چهار ستاره، و همچنین دستگیری موردی افسران دیگر تا درجه سرهنگ دومی بوده است. تغییر سریع فرماندهان عالی‌رتبه در نیروی هوایی، عدم انتصاب فرماندهان جدید در پُست‌های عالی، و همچنین اصرار بسیاری از سربازان به انتخاب فرمانده خود روند اقدامات دولت جدید ایران را کندتر از آنچه انتظار می‌رفت، کرده است.

همین مسئله موجب شده است تا دولت ایران تصمیم‌گیری درباره میزان حضور نظامی آینده آمریکا، اگر اصلاً قرار باشد آمریکا حضوری در ایران داشته باشد را به تعویق بیندازد، زیرا حداقل یکی از دلایل کسانی که خواهان اصلاح کامل ارتش هستند حذف کامل باقیمانده نفوذ قوی آمریکا در نیروهای مسلح است (چنانکه یزدی در اظهارات خود به خبرنگاران و دیگران گفته است).

۸- درگیری در درون ارتش و درباره بقای آن حکایت از آن دارد که مسئله مرجعیت و استفاده از زور (این مسئله بر آینده ژاندارمری و شهربانی نیز تأثیر خواهد گذاشت، ولی قدری خفیف‌تر) خیلی بیشتر از آنکه دولت ایران تمایل دارد، لاینحل باقی خواهد ماند. نتیجه، حداقل در کوتاه‌مدت، احتمالاً تداوم وضعیت امنیتی متزلزل در ایران خواهد بود.

سولیوان

گزارش وضعیت سیاسی، ۴ مارس

سند شماره 79 محرمانه۴ مارس ۱۹۷۹- 13 اسفند ۱۳۵۷ از: سفارت آمریکا، تهران - 2684 به: وزارت امور خارجه، واشنگتن دی.سی.

موضوع: گزارش وضعیت سیاسی، ۴ مارس ۱- (محرمانه - تمام متن) ۲- خلاصه: خمینی خواستار اسلامی شدن کامل ایران می‌شود. روند خشونت‌ها و اعدام‌ها ادامه می‌یابد. سنجابی در مورد اعطای پناهندگی به شاه هشدار می‌دهد. قرنی می‌گوید که ایران یک «دولت ضداسرائیل» است، و نقش نظامی ایران در خلیج فارس باید کمتر باشد. دولت موقت هنوز تلاش دارد کمیته‌های خودسر را مهار کند. پایان خلاصه.

3- خمینی طی نطقی که در روز ۱ مارس در قم ایراد کرد، خواستار آن شد که ایران کاملاً اسلامی و از تمامی مظاهر نفوذ فساد غرب پاک شود. او گفت که دستگاه دولت، نظام قضایی، آموزش و پرورش، فرهنگ و رسانه‌های ارتباط جمعی باید کاملاً متحول و اسلامی شوند. او خواستار ایجاد وزراتخانه‌ای به نام «امر به معروف و نهی از منکر» برای نظارت بر تحقق این هدف شد. او همچنین حمله به دولت بازرگان را تضعیف اسلام توصیف کرد، و گفت وارثان انقلاب نباید آنهایی باشند که در حاشیه (معمولاً خارج از کشور) ماندند، بلکه انقلاب به آنهایی تعلق دارد که فرزندان و یا عزیزانشان را در مبارزه با شاه از دست داده‌اند. طبق معمول، خمینی کلی‌گویی کرد، و قول داد که در نظام جمهوری اسلامی آزادی کامل برقرار باشد، ولی فحوای کلامش این بود که مردم ایران هیچ گزینه‌ای جز پذیرش نظامی که او به آنها حکم کرده است، ندارند.

۴- رخدادهای خشونت‌بار به طور پراکنده در تهران و شهرهای دیگر ایران ادامه دارد. بر اساس گزارش کیهان اینترنشنال، طی درگیری‌های مسلحانه‌ای که در روز جمعه و شنبه در تهران رخ داد، ۳ نفر کشته و ۶ نفر مجروح شدند. دانشگاه تهران مدام صحنه درگیری بین گروههای رقیبی است که برای کنترل دانشگاه با یکدیگر مبارزه می‌کنند، و همچنین با نیروهایی که حداقل ظاهراً با دولت موقت متحدند، درگیر هستند. افراد مسلح مسلمان و «ضدانقلابیون» بار دیگر در روز ۳ مارس در تبریز با یکدیگر درگیر شدند، و در همان روز چریک‌های فدایی خلق رهبران مذهبی را متهم ساختند که از حمله صدها تن افراد مسلح با تفنگ و چماق به نمایشگاهی که سازمان فداییان خلق در شهر شمالی لنگرود بر پا کرده بود، جلوگیری نکرده‌اند.

۵- یک جوخه اعدام متشکل از شبه نظامیان انقلابی دو درجه‌دار پلیس را در روز ۱ مارس در آبادان تیرباران کرد، و در همان روز یک گروهبان ارتش به همین شیوه در قزوین اعدام شد. در روز ۳ مارس یک درجه‌دار دیگر پلیس در رفسنجان اعدام شد. با احتساب این چهار تن، کل تعداد اعدام شدگان تا به حال به ۱۵ نفر بالغ می‌شود. در یک حادثه دیگر، سه درجه‌داری

که از مقر انقلابیون در نجف‌آباد به زندانی محلی منتقل می‌شدند، مورد حمله جمعیت خشمگین قرار گرفتند و با ضربات چاقو به قتل رسیدند.

6- تماس سفیر مصر در روز ۱ مارس موجب صدور هشداری جدی از سوی سنجابی، وزیر امور خارجه، شد مبنی بر اینکه «دولت ایران اعطای پناهندگی به شاه از سوی هر دولتی و به هر بهانه‌ای را محکوم می‌کند و این امر تأثیری منفی بر روابط آتی ایران با آن کشورها خواهد گذاشت.» سنجابی گفت که دلیل سادات را برای پناه دادن به شاه پس از خروجش از ایران در تاریخ ۱۶ ژانویه نمی‌پذیرد. سادات علت پذیرفتن شاه را «دوستی شخصی» طرفین ذکر کرده بود.

۷- طبق گزارش روزنامه الوطن، چاپ کویت، در روز ۳ مارس، قرنی رئیس ستاد ارتش گفت که ایران یک «دولت ضداسرائیلی» است و به همین دلیل تصمیم گرفته است نیروهای خود را از جمع صلح‌بانان سازمان ملل در جنوب لبنان فرا بخواند. طبق گزارش همین روزنامه، قرنی افزوده است که ایران مابقی نیروهای خود را از عمان بیرون می‌کشد، و دیگر نقش «ژاندارم» منطقه خلیج فارس را ایفا نخواهد کرد.

۸- دولت موقت همچنان تلاش می‌کند تا کمیته‌های انقلاب را که غالباً مستقل از دولت عمل می‌کنند، تحت کنترل خود درآورد. نخست‌وزیر بازرگان اعلام کرد که کمیته‌های مذکور در ارگان‌های مختلف دولت ادغام خواهند شد، و خمینی نیز محمدرضا مهدوی کنی را مأمور هماهنگ ساختن وظایف کمیته‌ها کرد. با وجود این، هنوز معلوم نیست که اظهارات بازرگان و یا انتصاب مهدوی کنی عملاً تأثیری بر عملکرد کمیته‌ها خواهد داشت یا خیر.

۹- خبرهای جالب توجه دیگر: سفیر شوروی در روز ۳ مارس به مدت دو ساعت با نماینده سازمان آزادیبخش فلسطین در ایران دیدار و گفتگو کرد. گروهی از دانشجویان مسلمان دانشگاه تهران شدیداً از دانشجویان مارکسیست انتقاد کردند. خمینی مهدی هادوی را به سمت دادستان کل منصوب کرده ولی وظایف مشخصی برای او تعیین نکرده است. سولیوان

گزارش وضعیت ایران، 4 - 3 مارس 1979

سند شماره 80 محرمانه۴ مارس ۱۹۷۹- 13 اسفند ۱۳۵۷ از: دفتر وابسته دفاعی آمریکا، تهران - 2701 به: سازمان اطلاعات دفاعی، واشنگتن دی.سی.

منابع: روزنامه‌های فارسی زبان، مقامات سفارت، منبع ۶۸۴۶۰۰۰۸ تهیه‌کننده گزارش: ای. بی.گرازینی، متخصص امور اطلاعاتی مقام تأییدکننده گزارش: سرهنگ تی.ای. شافر، وابسته دفاعی موضوع: گزارش وضعیت ایران، 4 - 3 مارس 1979 16- خلاصه: (بدون طبقه‌بندی) این گزارش وقایع ۲۴ ساعت گذشته از ساعت ۱۲:۰۰ روز

۳ مارس تا ساعت ۱۲:۰۰ روز ۴ مارس ۱۹۷۹ را پوشش می‌دهد، شامل: درگیری‌های بیشتر در تهران. درگیری‌های مسلحانه در تبریز. وزارت دفاع غیرنظامی در ایران. اعدام‌های بیشتر. ایران دولتی ضداسرائیلی. گردش تهیه‌کننده گزارش در شهر به همراه فرمانده محافظان سفارت. احتمال معرفی فرمانده کل جدید نیروی دریایی اسلامی ایران و احتمال جایگزینی ارتشبد طوفانیان، معاون وزیر جنگ.

17- از 17 تا 21 حذف شده است.

22- جزییات: (محرمانه - غیرقابل رؤیت برای بیگانگان) الف- در طول ۲۴ ساعت گذشته درگیری‌ها در تهران همچنان ادامه داشت. طبق گزارش‌ها در جریان درگیری‌های شدید خیابانی بین جناح‌های انقلابی رقیب بر سر کنترل خیابان‌های شهر، سه نفر کشته و ۶ نفر مجروح شدند. نیروهای انقلابی که از یک مقر ژاندارمری در شهر محافظت می‌کردند مورد حمله عناصر ناشناس قرار گرفتند ولی توانستند آنها را متواری سازند و یک قبضه سلاح خودکار از آنها به دست آورند.

ب- جمعه شب درگیری مسلحانه شدیدی بین مسلمانان مسلح و «ضدانقلابیون» در شهر همیشه پرآشوب تبریز رخ داد. گزارشی از تعداد تلفات مخابره نشده است. بر اساس گزارش منابع خبری، بیش از ۱۰۰۰ سربازی که در جریان انقلاب از پادگانهای تبریز فرار کرده بودند، آماده بازگشت به سربازخانه‌ها هستند. یک هفته به آنها مهلت داده‌اند تا خود را معرفی کنند و مورد عفو قرار بگیرند.

ج- وزارت دفاع غیرنظامی خبر از اخراج چندین تن از افسرانش داده و اعلام کرده است که ایرج عامری به ریاست این سازمان منصوب شده است. عامری متخصص امور دفاع غیرنظامی شناخته می‌شود.

د- اعدام نیروهای پلیس هنوز ادامه دارد و آخرین مورد در این ارتباط یک ستوانیار بود که در شهر جنوبی رفسنجان به دست یک جوخه اعدام انقلابی تیرباران شد. او به اتهام قتل دو پسر دانش آموز و یک روستایی در جریان آشوب‌های آن شهر، مجرم شناخته شده بود. بر اساس گزارش‌ها، او پیش از اعدام مراحل کامل دادرسی را در دادگاه طی کرده بود.

ه- طبق گزارش روزنامه‌های امروز، رئیس ستاد ارتش ایران سپهبد علی‌محمد [ولی‌الله] قرنی، اعلام کرده است که «کشورش را یک دولت ضداسرائیلی می‌داند.» او ایران را «یک دولت ضداسرائیلی» می‌داند و همین امر در تصمیم ایران برای فراخواندن نیروهایش از جمع صلح‌بانان سازمان ملل در جنوب لبنان دخیل بوده است. او ابراز داشت وقتی ما خودمان یک دولت ضداسرائیلی هستیم، درست و منطقی نیست که حایلی بین اعراب و اسرائیل باشیم. روابط ایران با کشورهای عرب تولیدکننده نفت در منطقه به جای «چماق»، «آغوشی باز» خواهد بود. او همچنین به خبرنگاران گفت که ایران ظرف چهار روز آینده باقیمانده نیروهای خود را از عمان خارج می‌کند و دیگر نقش «ژاندارم منطقه خلیج فارس» را بازی نخواهد کرد.

و- تهیه‌کننده گزارش بیشتر روز را به همراه فرمانده مأموران شبه‌نظامی کمیته اسلامی که از سفارتخانه محافظت می‌کنند در شهر گردش کرد. از دو ساختمان که قبلاً منازل نیروهای آمریکایی بود ولی حالا شبه‌نظامیان کمیته در آن سکنی داشتند، بازدید کردیم. هر دو ساختمان و محتویات آنها دست نخورده بود و ظاهراً هیچ خسارتی به آنها وارد نشده بود. ما همچنین از «منطقه خلیج» دیدن کردیم (منطقه‌ای که در آن باشگاههای نظامی، سینما، دفتر پست، دفتر اداره مطبوعات، دفتر حسابداری مرکزی، منازل پرسنل نظامی، و واحدهای اداری دیگر قرار دارد.) تهیه‌کننده گزارش با خودرو از اطراف مجتمع دیدن کرد ولی اجازه نیافت به همراه محافظان وارد ساختمان‌ها شود. ظواهر امر از آن حکایت داشت که به جز چند جای گلوله در بعضی پنجره‌ها و بر روی خودروهایی که در پارکینگ قرار داشتند خسارتی به مجتمع وارد نشده است. تهیه‌کننده گزارش فردا نیز به همراه فرمانده محافظان به آنجا خواهد رفت و سعی خواهد کرد در صورت امکان وارد برخی از ساختمان‌ها بشود.

ز- تهیه‌کننده گزارش از منبع ۶۸۴۶۰۰۸ خبردار شد که آقای ام.ای. قهرمانپور، رئیس یک شرکت فیلیپینی به نام پندیکس، به او (منبع) خبر داده است که نیروی دریایی ایران از شرکت آنها خواسته تا دوباره از تاریخ ۷ مارس قرارداد خود را اجرا کنند. آقای قهرمانپور همچنین اظهار داشته است که طبق شایعات (در نیروی دریایی ایران) به جای جانشین فعلی فرمانده کل که در رسانه‌ها از او صحبت می‌شود، قرار است دریادار بازنشسته، علوی، فرمانده کل نیروی دریایی ایران شود. او همچنین اطلاع داد که دریادار بازنشسته آریانپور به جای ارتشبد طوفانیان معاون وزیر جنگ خواهد شد. منبع 6846008 اظهار داشت که آخرین پست دریادار آریانپور در نیروی دریایی اسلامی ایران، فرماندهی مرکز پشتیبانی آن بوده است.

نظریات مرکز تهیه گزارش: (محرمانه- غیرقابل رؤیت برای بیگانگان) منبع 6846008 در حال حاضر منبع زیر دست خود را F-6 ارزشیابی می‌کند، ولی همچنان با او تماس خواهد داشت و جدیدترین تحولات در نیروی دریایی ایران را به تهیه‌کننده گزارش اطلاع خواهد داد. وابسته نیروی زمینی می‌گوید که شخصاً مدیر جدید واحد دفاع غیر نظامی را می‌شناسد و شاید بتواند با او تماس بگیرد و اطلاعات تازه‌ای به دست آورد. تهیه‌کننده گزارش در طول دیدارش از منطقه خلیج متوجه یک آمبولانس ارتش آمریکا شد که در آنجا پارک بود و از محافظ پرسید آیا می‌تواند خودروی مذکور را به سفارت آمریکا برگرداند. محافظ به تهیه‌کننده اطلاع داد که این امر به دلیل خطرات احتمالی مقدور نیست زیرا هر دو طرف درگیر در انقلاب از این آمبولانس‌ها به منظور انتقال مهمات برای جناح خود استفاده می‌کند و او می‌ترسد مبادا به هنگام برگرداندن آمبولانس کشته شود. پزشک سفارت سعی دارد آمبولانس را به سفارتخانه برگرداند زیرا این امر در صورت وقوع وضعیت اورژانس هم به نفع محافظان ایرانی و هم به نفع کارمندان سفارت است، چرا که ترافیک تهران در طول روز به حالت عادی قفل‌شده‌اش بازگشته است، و سفر با خودروهای عادی در سطح شهر بسیار وقت‌گیر است.

گزارش وضعیت سیاسی ۵ مارس

سند شماره 81 محرمانه۵ مارس ۱۹۷۹- 14 اسفند ۱۳۵۷ از: سفارت آمریکا، تهران - ۲۷۱۲به : وزارت امور خارجه، واشنگتن دی.سی.

موضوع: گزارش وضعیت سیاسی ۵ مارس⁽¹⁾خلاصه: راهپیمایی یادبود مصدق. قطع روابط ایران و آفریقای جنوبی. ادامه ناآرامی‌ها در کردستان. ادامه درگیری‌های تبریز. اعدام‌های بیشتر. اعلام برنامه‌های جدید شهرداری از سوی توسلی شهردار تهران. خمینی از مطبوعات دفاع می‌کند، فلسفی به مطبوعات می‌تازد.

۱- مطبوعات تهران بیشترین صفحات خود را به راهپیمایی‌ای که قرار است به مناسبت یادبود مصدق در محل دفن او در ۱۰۰ کیلومتری تهران برگزار شود، اختصاص دادند. شرکت‌کنندگان در این راهپیمایی که متین دفتری، نوه مصدق آن را ترتیب داده است، شامل آیت‌الله طالقانی، مجاهدین، فداییان، و هزاران نفر دیگر خواهد بود.

۲- ایران رسماً روابط خود را با آفریقای جنوبی قطع کرده و از آلن فریزر، سر کنسول آفریقای جنوبی، خواسته است تا فوراً از ایران خارج شود.

۳- فشار کردها برای خودمختاری ادامه دارد، و یکی از رهبران کرد در مهاباد مدعی شده است که برخی مشاوران خمینی به درستی اخبار را به او اطلاع نمی‌دهند. (تلگرام جداگانه) ۴- روغنی (محفوظ) به کارمند سیاسی استمپل خبر داده است که خشونت‌ها در تبریز شدت یافته و هر روز بیش از ده نفر در درگیری‌ها کشته می‌شوند. روغنی گفته است که هیأت ویژه‌ای به تبریز اعزام خواهد شد تا مشکلات انتقال قدرت از کمیته به دولت را بررسی کند.

۵- در خبرهای دیگر مربوط به تبریز، رادیو ایران اعلام کرد که سرلشگر احمد بیدآبادی، فرماندار نظامی سابق تبریز، و شش تن دیگر اعدام شدند. سرلشگر عبدالله خواجه‌نوری و تیمسار فخر مدرس (که قبلاً متصل به دربار سلطنتی بود)، سرتیپ علی اکبر یزدجردی از مشهد، سرهنگ منصور زمانی رئیس سابق زندان قصر، جهانگیر تارخ (معروف به جهانگیر) که طبق شایعات سرشکنجه‌گر ساواک بوده، و سالارجاف نماینده سابق کردستان در مجلس از جمله اعدام شدگان هستند.

۶- محمد توسلی (که حالا معلوم شده است همان طرف تماس کارمند سیاسی استمپل به نام توکلی بوده و پرونده اطلاعات شخصی او در اداره موجود است) برنامه‌های جدیدی برای شهرداری اعلام کرده است، از جمله تأکید بر عدم اخذ برخی مالیات‌ها از ساکنان جنوب شهر تهران، توسعه جنوب شهر، توقف پروژه شهر اقماری عباس‌آباد و لغو قرارداد کنونی ساخت مترو و مذاکره برای عقد قرارداد جدید. استمپل از انتظام (محفوظ)، معاون نخست‌وزیر، شنیده است که توسلی (معروف به توکلی) پُستی کمتر از آنچه انتظار داشته، یعنی شهرداری تهران، به

دست آورده است زیرا از چپی‌ترین عناصر کمیته رهبری انقلاب است، و بازرگان قصد دارد او را از جریان اصلی سیاست در ایران دور نگاه دارد.

۷- خمینی در پاسخ به حمله یزدی، معاون نخست‌وزیر، به مطبوعات از روزنامه‌های فارسی زبان دفاع کرده است. مبارزه ضدمطبوعات (یزدی مطبوعات را به ضداسلامی و ضدانقلابی بودن متهم ساخته بود) منجر به حملاتی به بعضی از دفاتر روزنامه‌ها در شهرستانها شده بود. در حمله لفظی دیگری، محمدتقی فلسفی، که از «روحانیون برجسته» توصیف می‌شود، طی نطقی در قم به رادیو و تلویزیون ملی ایران و مطبوعات تاخت و مدعی شد که آنها رسالت خود را مبنی بر انعکاس درست خبرهای جمهوری اسلامی به مردم انجام نمی‌دهند. در عین حال، پوشش خبری مطبوعات انگلیسی‌زبان و فارسی‌زبان همچنان با یکدیگر متفاوت است و در مطبوعات فارسی‌زبان تأکید بیشتری بر گزارش‌های ضدآمریکایی است. سولیوان

حمله به سفارت

سند شماره 82 محرمانه۵ مارس ۱۹۷۹- 14 اسفند ۱۳۵۷ از: سفارت آمریکا، تهران - ۲۷۱۴به : وزارت امور خارجه، واشنگتن دی.سی.

موضوع: حمله به سفارت ۱- (محرمانه - تمام متن) ۲- خلاصه: در این تلگرام کوشش شده است تا وقایع ۱۴ فوریه ۱۹۷۹ که طی آن تعداد زیادی از چریک‌های کاملاً مسلح ایرانی به سفارت حمله کردند و به آن خسارت زدند، گزارش شود. این گزارش براساس مصاحبه تهیه‌کننده گزارش با تفنگداران دریایی، کارمندان آمریکایی، کارمندان ایرانی، و اعضای مختلف کمیته و دولت موقت ایران تهیه شده است. در گزارش حاضر به این سئوال که چه کسی و چرا حمله را طرح و اجرا کرده است، نمی‌پردازیم، بلکه صرفاً تلاش داریم وقایع را آنگونه که اتفاق افتاد گزارش کنیم تا سندی رسمی برای تحلیل‌های آینده از این نوع به دست داده باشیم. پایان خلاصه.

۳- پیش زمینه الف) بعداز ظهر روز ۱۱ فوریه، پس از آنکه ارتش ایران تصمیم گرفت نیروهای خود را به پادگان‌ها فرابخواند، سفارت از نیروهای محافظ ارتشی ایران محروم شد. سفیر سولیوان همان روز با حضور معاون سفیر، کنسول اداری، وابسته نظامی و کارکنان دفتر امنیتی جلسه‌ای برگزار کرد تا در مورد امکان دفاع در مقابل یک حمله مسلحانه بحث و گفتگو کنند. نتیجه بحث این بود که تعداد ۲۰ تفنگدار دریایی برای دفاع از سفارت در مقابل یک حمله بزرگ کافی نیست و بنابراین در صورت بروز چنین حمله‌ای باید تسلیم شد تا میزان تلفات جانی به حداقل برسد. مأموریت یافت تمام تفنگ‌های ام-۱۶ را از دست تفنگداران دریایی جمع‌آوری کند و به

آنها دستور دهد که تفنگ‌های ساچمه‌ای شماره ۹ خود را که کشنده نیست، برای بازداشتن کسانی که ممکن است قصد نفوذ به محوطه سفارت را داشته باشند، به کار ببرند. علاوه بر این، تفنگداران دریایی اجازه یافتند اسلحه کمری‌شان را به منظور دفاع شخصی نگاه دارند. در صورت یک حمله بزرگ، آنها اجازه تیراندازی نداشتند، بلکه فقط باید از گاز اشک‌آور، و در صورت فرمان سفیر، از تفنگ‌های ساچمه‌ایشان استفاده می‌کردند.

(ب) روز بعد، مورخ ۱۲ فوریه، چریک‌های مجاهد پایگاه نظامی پشت ساختمان سفارت را تسخیر کردند. پس از آن، خیلی زود چریک‌های مسلح مسلمان در نقاط مختلفی در بیرون از دیوارهای سفارت مستقر شدند. مقامات سفارت از گفتگوهایی که با برخی عناصر نزدیک به کمیته‌های انقلاب داشتند دریافتند که حداقل برخی از این مجاهدین دستور دارند از سفارت محافظت کنند.

(ج) این نگهبانان در روز ۱۳ فوریه محل را ترک کردند. همان شب، جان استمپل با امیرانتظام تماس گرفت تا از او بخواهد که محافظان را بازگردانند. انتظام قول داد که محافظان روز بعد بازخواهند گشت.

۴- نفوذ اولیه به محوطه سفارت (الف) حمله به سفارت در روز چهارشنبه، ۱۴ فوریه، ساعت ۱۰:۳۰ دقیقه صبح شروع شد. دو مرد مسلح با یونیفورم جنگی از دیوار نگهبانی درب خیابان روزولت بالا آمدند. در آن زمان سه تفنگدار دریایی مشغول نگهبانی بودند: گروهبان دوفرنز، گروهبان داونی، و گروهبان نوبل. یکی از این نگهبا‌ن‌ها از طریق بی‌سیم تجاوز به حریم سفارت را گزارش داد. در همان حال چهار چریک دیگر از دیوار نگهبانی درب اصلی بالا آمدند و شروع به تیراندازی به سوی ساختمان سفارت کردند. سپس دوفرنز را بلافاصله خلع‌سلاح کردند، او را از دیوار بالا کشیدند و در خودرویی نشاندند که بیرون از سفارت منتظر ایستاده بود، و مستقیماً به مقر کمیته مرکزی در خیابان ایران نزدیک مدرسه علوی بردند. داونی و نوبل در حال عقب‌نشینی به سوی محل اقامت سفیر شروع به پرتاب گاز اشک‌آور کردند. یک گلوله به گاز اشک آوری که در دست داونی بود اصابت کرد و او شدیداً در معرض گاز اشک‌آور قرار گرفت. در همین اثنا، یک چریک با شلیک گلوله قفل دروازه خیابان روزولت را شکست و چریک‌های بیشتری وارد محوطه سفارت شدند. پس از احتمالاً ۱۰ یا ۱۵ دقیقه، کامیون‌هایی در مقابل درب ایستادند و مردان مسلح بیشتری از آن پیاده شدند. چند چریک اول یونیفورم جنگی به تن داشتند، ولی گروههایی که بعد از آنها در مقابل سفارت پیاده شدند یونیفورم‌های مختلف و یا قسمتی از یونیفورم و یا حتی بعضی از آنها لباس شخصی پوشیده بودند. همه آنها مسلح بودند و بعضی‌ها هم ماسک ضدگاز داشتند. ظرف ۱۵ دقیقه، نزدیک به ۴۰ تا ۱۰۰ مرد مسلح در اطراف دروازه خیابان روزولت جمع شدند. این مردان مسلح ظاهراً قصد داشتند به سوی محل اقامت سفیر بروند، هر چند برخی از آنها از پشت درختها و بوته‌ها مدام به طرف ضلع شرقی

ساختمان کنسولی تیراندازی می کردند.

(ب) تقریباً در همان زمان، عده‌ای از بالای دیوار مقابل ساختمان کنسولی به محوطه پارک موتوری حمله‌ور شدند. چند دقیقه بعد به محوطه تعاونی و سپس به دروازه خیابان بیژن نیز حمله شد. از همان ابتدا، تیراندازانی که در بالای پشت بام‌های اطراف سفارت موضع گرفته بودند، مدام به سوی سفارت تیراندازی می‌کردند.

(ج) گروهبان پنمن و استوار دوم کوتس در حیاط مجاور به خیابان تخت جمشید که مستقیماً روبروی ساختمان کنسولی بود، نگهبانی می‌دادند. پنمن گزارش داد که ۵۰ تا ۶۰ نفر با استفاده از نردبان از بالای دیوار مقابل ساختمان به داخل حیاط آمده‌اند. به خاطر تیراندازی شدید، او در پایین ساختمان کنسولی گیر افتاده بود و با تفنگ ساچمه‌ایش به سوی مهاجمان شلیک می‌کرد. کوتس به داخل اتاق نگهبانی بخش مراجعان دوید و پنمن را پوشش داد تا او بتواند به داخل ساختمان بدود.

(د) پنمن و کوتس درب اتاق نگهبانی را قفل کردند و از پشت شیشه ضدگلوله مهاجمان را زیر نظر نگرفتند. مهاجمان ابتدا سعی کردند از درب اصلی ساختمان کنسولی وارد ساختمان شوند، سپس یک کوکتل مولوتوف به سوی پنجره لابی پرتاب کردند، و سپس به سوی دیواری که حیاط را از پارکینگ کوچک دروازه شرقی جدا می‌کرد، رفتند. آنها با استفاده از نردبان از دیوار بالا رفتند و ظاهراً به طرف دروازه خیابان روزولت حرکت کردند تا به همرزمانشان بپیوندند. در همین اثنا، دو نفر یک مسلسل کالیبر ۳۰ را در مقابل درب اتاق نگهبانی دروازه مستقر و به سوی آن تیراندازی کردند.

(ه ) در دروازه پارک موتوری، مهاجمان با مشکل مواجه شدند. گروهبان هیل، سرجوخه موتن و سرجوخه اَوری در اتاق نگهبانی دروازه پارک موتوری مشغول نگهبانی بودند که تعدادی از مردان مسلح از پشت دروازه به درون محوطه پارک موتوری شروع به تیراندازی کردند. تفنگداران دریایی گاز اشک‌آور به خارج از دروازه و به درون محوطه پرتاب کردند. شاید گاز اشک‌آور و شاید هم دیوارهای بلند، و شاید هم به احتمال بیشتر ترکیب این دو ورود مهاجمان به محوطه پارک موتوری را به تأخیر انداخت. ولی نهایتاً تفنگداران دریایی مجبور به عقب‌نشینی به سوی ساختمان کنسولی شدند. آنها به محض رسیدن به ساختمان کنسولی موقتاً در پارکینگ ضلع شمالی ساختمان توقف کردند تا جلوی ورود مهاجمان از محوطه پارک موتوری را بگیرند. بعد از گذشت چند دقیقه که هیچ مهاجمی دیده نشد، آنها به طرف در شرقی رفتند و وارد ساختمان کنسولی شدند. وقتی چریک‌ها بالاخره وارد محوطه پارک موتوری شدند، دفاتری را که آنجا قرار داشت تفتیش و چند آمریکایی را دستگیر کردند. این گروه ۱۲ نفری را ابتدا به دانشگاه تهران و سپس به کمیته انتقال دادند و روز بعد آزاد کردند.

(و) در محوطه تعاونی، سرجوخه لوجکوک و سیبی میتی پُست نگهبانی را از گروهبان

هینوجوس که در غذاخوری مشغول صرف صبحانه بود، تحویل گرفته بودند. وقتی تیراندازی در مقابل سفارت شروع شد، هینوجوس و گروهبان کراوس که ساعت ۰۹:۰۰ پُست خود را ترک کرده بود تا بخوابد، به آنها پیوستند. آنها به دفتر سفیر رفتند، درها و گاوصندوق‌ها و همچنین درب اصلی که مقابل پارکینگ پشتی سفارت بود را قفل کردند. در حدود ۱۵ دقیقه بعد از شروع حمله، به سوی آنها نیز تیراندازی شد. آنها ابتدا مطمئن شدند که خطری متوجه افراد داخل غذاخوری نیست، سپس هینوجوس و کراوس به سوی درب کوچه آمریکا که کلیدش را پیدا کرده بودند، رفتند تا آن را قفل کنند. از ساختمان اتاق بازرگانی شدیداً به سوی آنها تیراندازی می‌شد، و آنها مجبور شدند به سوی درب اصلی غذاخوری که لوجکوک و میدی در آنجا منتظرشان بودند، عقب‌نشینی کنند. هینوجوس، گروهبان ارشد جمع، از لوجکوک که متخصص شناسایی بود، پرسید چه باید بکنند. لوجکوک نیز گفت که بهتر است به غذاخوری بروند و از داخل سنگر بگیرند. افرادی که در داخل غذاخوری بودند، تقریباً ۲۵ آمریکایی و ایرانی، به داخل آشپزخانه رفته بودند.

۵- تسلیم تفنگداران دریایی (الف) داونی و نوبل سریعاً از درب خیابان روزولت عقب نشینی کردند و پشت گلدان‌های پاسیوی محل اقامت سفیر سنگر گرفتند. سرجوخه اندرسن که به هنگام شروع تیراندازی در آسایشگاه تفنگداران بود نیز به آنها پیوست. اندرسن پشت اتاقک آجری نگهبانی در کنار دیوار خیابان روزولت سنگر گرفت. تفنگداران دریایی از این موضع به آتش مهاجمان پاسخ می‌دادند. ولی مهاجمان به تدریج به داونی و نوبل که از ساختمان‌های مجاور سفارت در معرض تیراندازی قرار داشتند، نزدیک شدند. یک گلوله به بازوی نوبل اصابت کرد. آنها تصمیم گرفتند از یکدیگر جدا شوند. نوبل از ضلع غربی محل اقامت سفیر دوید، از آشپزخانه گذشت و به سمت اتاق تفنگداران دریایی رفت. داونی نیز به اندرسن ملحق شد.

(ب) سپس داونی و اندرسن در طول دیوار عقب‌نشینی کردند تا اینکه به پنجره شمالی اتاق مطالعه سفیر رسیدند. آنها با بی‌سیم اجازه خواستند که پنجره را بشکنند و وارد اتاق مطالعه شوند، سپس وارد محل اقامت سفیر شدند و به آشپزخانه رفتند. چهار نفر از خدمتکاران سفیر در آشپزخانه پناه گرفته بودند.

(ج) در همین اثنا، نوبل با عبور از درب به حیاطی رفت که روبروی درب اتاق تفنگداران قرار داشت، و به سوی ورودی غربی زیرزمین انبار دوید. وقتی به انبار رسید، تفنگدارانی که در کنار درب خیابان بیژن نگهبانی می‌دادند، و همچنین بسیاری از تفنگدارانی که در آسایشگاه بودند و نگهبانان دیوار خیابان روزولت- اردلان پُست خود را ترک کرده و به زیر زمین پناه آورده بودند.

(د) داونی و اندرسن چهار خدمتکار را به حیاط کوچک کنار آشپزخانه محل اقامت سفیر بردند. ظرف چند لحظه، مهاجمان وارد خانه شدند و تفنگداران دریایی خود را تسلیم کردند و

به آشپزخانه انتقال یافتند.

(ه ) مهاجمان درباره اینکه باید با اُسرا چکار بکنند حرفشان شد، ولی بالاخره یکی از آنها، که ظاهراً دکتر بود، حرفش را بر کرسی نشاند و گروگانها را به اتاق نشیمن بردند. جالب است که یک گروه فیلمبرداری از تلویزیون ایران هم در آنجا حاضر بود. چریک‌ها سه بار آنها را تفتیش کردند ولی نتوانستند اسلحه مگنوم ۳۵۷ اندرسن را پیدا کنند. بار چهارم، اسلحه را پیدا کردند، که این مسئله ایرانی‌ها را به خشم آورد. لباس نظامی دو تفنگدار را روی سرشان کشیدند و آنها را روی مبل‌های روبروی هال نشاندند. برای تفنگداران مسجل بود که می‌خواهند اعدامشان کنند، ولی یک آمبولانس به درون سفارت آمد و تفنگدارن و چهار خدمتکار را به مقر کمیته بردند. در طول راه، یکی از مهاجمان با فریاد به مردمی که در خیابان بودند می‌گفت که آمریکایی‌ها را دستگیر کرده‌اند.

(و) پنمن و کوتس در داخل اتاق کوچک نگهبانی مجاور خیابان تخت جمشید که یک مسلسل کالیبر ۳۰ به سوی درش تیراندازی می‌کرد، حبس شده بودند. تعدادی از مهاجمان که از طرف پارک موتوری به محوطه وارد شده بودند آنها را دیدند و به طرف در غربی نگهبانی شروع به تیراندازی کردند. پنمن دید که گلوله یکی از مهاجمان که از چند متری به سوی شیشه ضدگلوله اتاق نگهبانی تیراندازی کرده بود، کمانه کرد و به خودش خورد. چند دقیقه بعد، پنمن و کوتس تسلیم شدند و بلافاصله به کمیته انتقال یافتند.

(ز) در قسمت تعاونی، چریک‌ها وارد محوطه کوچک پارکینگ شده بودند و به سوی ساختمان تعاونی و غذاخوری تیراندازی می‌کردند. غیرنظامیان داخل غذاخوری در آشپزخانه پناه گرفته بودند و تفنگداران دریایی پشت پیشخوان بودند. آنها تعدادی از سلاح‌های خود را پنهان کردند تا در موقع تسلیم آنها را به همراه نداشته باشند. هینوجوس از ایرانی‌ها پرسید برای تسلیم شدن چه کلمه‌ای باید به کار ببرند و سپس با بی‌سیم از سفیر اجازه گرفت که خود را تسلیم کنند. در این موقع، مردان مسلح سعی داشتند با شکستن درب کناری غذاخوری از طریق کفاشی وارد غذاخوری شوند. هینوجوس فریاد زد «تسلیم» ولی تیراندازی شدیدتر شد، به طوری که هینوجوس فکر کرد کلمه را اشتباه می‌گوید. او از ایرانی‌ها کمک خواست و یک زن از میان آنها بیرون آمد و به سوی مهاجمان فریاد کشید. آنها از پشت در گفتند که باید یک نفر پشت پنجره بایستاد تا آنها بتوانند او را ببینند. هینوجوس داشت از پشت پیشخوان بیرون می‌آمد تا پشت پنجره برود که یکی از پیشخدمتان غذاخوری از آشپزخانه بیرون دوید و فریاد زد «تسلیم». ناگهان به داخل رستوران تیراندازی شد، و گلوله‌ای به سینه او اصابت کرد و او را کشت. هینوجوس فکر می‌کند که یک گلوله سرگردان موجب مرگ پیشخدمت شد، زیرا گلوله یکی از شیشه‌های سالم پنجره را شکست و وارد شد، در حالیکه چریک‌ها بیشتر شیشه‌ها را شکسته بودند.

(ح) سپس چریک‌ها وارد غذاخوری شدند و همه را به اسارت گرفتند و آنها را مقابل

تعاونی بردند. بعد از آنکه تفنگداران دریایی را خلع‌سلاح کردند، اُسرا به دو گروه ایرانی و آمریکایی تقسیم شدند. مهاجمان بسیار هیجان‌زده بودند و مثل اتفاقی که در محل اقامت سفیر افتاد، درباره اینکه باید با اُسرا چکار بکنند، شدیداً حرفشان شد. این بار پیش از آنکه تصمیم بگیرند اُسرا را به محوطه پارک موتوری ببرند یکی از چریک‌ها برای ساکت و تهدید کردن همرزم خود مجبور شد تیراندازی هوایی کند.

(ط) نزدیک به ۴۰ تا ۴۵ نفر از مردان مسلح در محوطه پارکینگ کارمندان سفارت را به اسارت گرفته بودند. آنها نیز لباس‌های مختلفی به تن داشتند، از لباس‌های چریک‌های سازمان آزادیبخش فلسطین گرفته تا یونیفورم‌های نیروی هوایی و لباس‌های شخصی. آنها طوری عمل می‌کردند که گویی اعضای یک گروه هستند. (توضیح: اُسرا در مورد اینکه در اینجا چه اتفاقی افتاد با یکدیگر اختلاف‌نظر دارند. هینوجوس و کراوس می‌گویند که تمام مدت فقط یک گروه در آنجا بود. ولی کارمندان ایرانی سفارت می‌گویند بعد از آنکه آنها را در مقابل تعاونی به صف کردند یک گروه دیگر نیز به آنجا آمد. نظر دوم با آمدن دکتر یزدی و «آدمهای خوب» به سفارت که در پایین شرح داده‌ایم، مطابقت دارد.) (ی) چریک‌ها از تفنگداران دریایی پرسیدند که آیا سلاح دیگری دارند، هینوجوس می‌خواست بگوید نه که کراوس گفت بله. کراوس به همراه تعدادی از چریک‌ها به داخل ساختمان رفت و محل سلاح‌هایی را که پنهان کرده بودند به آنها نشان داد. یک چریک یکی از تفنگ‌های ساچمه‌ای سفارت را برداشت و با آن ور رفت، و ساچمه آن را کف زمین شلیک کرد، ساچمه کمانه کرد و به بالای چشم کراوس خورد و او را بیهوش به زمین انداخت.

(ک) پیش از این، پس از آنکه اُسرا را از ساختمان غذاخوری بیرون آورده بودند، چند نفر برای انتقال جسد پیشخدمت با برانکارد از آمبولانسی که آنجا بود به داخل ساختمان رفتند. حالا چند نفر دیگر برای آوردن کراوس به داخل ساختمان رفتند. پس از آن اُسرای ایرانی را آزاد کردند. اُسرای آمریکایی را نیز سوار بر خودرویی کردند که در محوطه سفارت پارک شده بود. (توضیح: اُسرای ایرانی می‌گویند که در همین اثنا بود که یک ملا به همراه «گروه دوم» به آنجا آمد، و تعدادی از نفرات گروه اول با دیدن آن ملا پنهان شدند و دیگر سر و کله‌شان پیدا نشد.) (ل) پس از آن اُسرای تعاونی را به پارک موتوری بردند و آنها را به اُسرای ساختمان کنسولی ملحق کردند، که شرح آن در زیر آمده است.

۶- اشغال ساختمان کنسولی (الف) پس از تسلیم نگهبانان در محل اقامت سفیر، اتاق نگهبانی و تعاونی، و نبود مقاومت در نقاط دیگر، مهاجمان توجه خود را کاملاً به ساختمان کنسولی معطوف کردند.

(ب) وقتی اولین گلوله‌ها شلیک شد، نزدیک به ۶۰ نفر در ساختمان بودند. در ابتدا، اکثر آنها صرفاً خود را روی زمین انداختند و از پنجره‌ها دور شدند. به موازات شدت گرفتن

تیراندازی، اکثر آنها به گنبد مخابرات و سپس به منتهی‌الیه CRU و TCU رفتند. تعدادی از آنها خود را به تلفن‌ها رساندند و درخواست کمک کردند. با شدت گرفتن حملات، بیشتر آنها به گنبد مخابرات آمدند و در چند مرحله تجهیزات مخابراتی را معدوم کردند.

(ج) در دفتر جلویی، سفیر و معاون زیر میز دراز کشیده بودند، و سفیر با بی‌سیم دستورات لازم را به تفنگداران دریایی می‌داد. تا زمانی که همه تفنگداران دریایی تسلیم شوند، آنها همانجا ماندند و سپس به گنبد مخابرات آمدند.

(د) در طبقه پایین، در ضلع شرقی، ریک تامس، هری جانسون و جیم رابرتز پشت درها را مسدود کردند و میزها را پشت پنجره‌ها گذاشتند، و آماده دفاع از آن قسمت شدند. وقتی هیل، موتن و اَوری به درب شرقی رسیدند، داخل ساختمان شدند و به آنها پیوستند. زمانی که مهاجمان از فاصله نزدیک شروع به تیراندازی به سوی درب شرقی کردند، رابرتز با بی‌سیم از سفیر کسب تکلیف کرد و سفیر گفت اگر می‌توانند، خود را تسلیم کنند. آنها سپس اجازه خواستند از گاز اشک‌آور استفاده کنند. سفیر به آنها اجازه این کار را داد، و آنها قسمت هال را پر از گاز اشک‌آور کردند و به طبقه بالا درون گنبد مخابرات رفتند.

(ه ) مهاجمین از بال غربی و در، وارد بال شرقی مرکز اطلاعات شدند و بال غربی به راحتی با هُل دادن پانل چوبی باز شد و داخل شدن و دسترسی به بار امکان‌پذیر گردید.

(و) در طبقه دوم همه جمع بودند به غیر از سرهنگ هالند و ال جردن که یک کارمند ایرانی و مترجم هالند بود. ریک تامس که یک کپسول گاز اشک‌آور اتفاقاً به گردنش اصابت کرده و او را شدیداً دچار سوختگی کرده بود، در هال افتاده بود و از درد به خود می‌پیچید.

(ز) در درون گنبد، تلفن‌ها و برق اصلی قطع بود (و از برق اضطراری استفاده می‌شد)، و گاز اشک‌آور داشت به تدریج وارد گنبد می‌شد. تمامی تجهیزات رمز‌گذاری پیام‌ها معدوم شد. (توضیح: سفارت دارای یک ژنراتور برق مستقل است. در طول حمله یک نفر که از کارکرد ژنراتور اطلاع کافی داشت آن را از کار انداخت.) (ح) در همین اثنا، ژنرال استون که در کنار سفیر بود از لبه پنجره مشرف به شمال نگاهی به بیرون انداخت و تعدادی از خبرنگاران آمریکایی را در محوطه پارکینگ دید. خیلی زود شایع شد که آدم‌های خوب به پارک موتوری رسیده‌اند. هیچکس نمی‌دانست معنی این حرف چیست، ولی تقریباً در همان حدود بود که تیراندازی‌ها هم متوقف شد.

(ط) در همین حال، هالند یک عرقگیر و دستمال سفید را روی بالکن طبقه دوم انداخت و به پشت در فولادی برگشت. او و جردن صدای پای مردان مسلح را شنیدند که داشتند از پله‌ها بالا می‌آمدند، و فریاد زدند «تسلیم». سپس آنها درب‌ها را باز کردند و وارد هال شدند و راه پله مملو از مردان مسلح شد.

(ی) این مردان مسلح وارد گنبد شدند و دستور دادند که همه دستهایشان را روی سرشان بگذارند و از گنبد خارج شوند. حدود پنجاه نفر آمریکایی را در راهرو تاریک به صف کردند

و به طرف دفتر جلویی حرکت دادند. چریک‌ها خیلی عصبی بودند و به یکدیگر فریاد می‌زدند که مواظب باشید چون می‌ترسیدند بعضی از آمریکایی‌ها مسلح باشند.

(ک) وقتی که همه را دردفتر جلویی جمع کردند، اُسرا چند لحظة پرالتهاب را پشت سر گذاشتند زیرا چریک‌ها با فریاد به یکدیگر دستوراتی می‌دادند. برخی از آنها آمریکایی‌ها را دست می‌انداختند، و برخی دیگر توضیح می‌دادند که با مردم آمریکا هیچ دشمنی ندارند و فقط دشمن دولت آمریکا هستند که امپریالیست است. سه نفر هم لوله تفنگ خود را به سوی گردن سفیر گرفته بودند.

(ل) ناگهان افرادی که بیرون ساختمان بودند شروع به تیراندازی به درون ساختمان کردند. همه، هم چریک‌ها و هم اُسرا، خود را روی زمین انداختند و تیراندازی چند لحظه ادامه داشت. سپس یکی از چریک‌ها به افراد بیرون ساختمان فریاد زد که تیراندازی نکنند، و یکی از آنها که خیلی خشمگین بود سر پا ایستاد و مسلسلش را به سوی آمریکایی‌هایی که روی زمین دراز کشیده بودند، گرفت و فریاد زد «چه کسی اسلحه دارد؟» سپس قدری آرام شد و مهاجمان تصمیم گرفتند که اُسرا را از ساختمان بیرون ببرند. آمریکایی‌هایی که فارسی بلد بودند شروع به صحبت با مردان مسلح کردند، و به آنها توصیه کردند که چشمانشان را به خاطر سوزش با گاز اشک‌آور با دست نمالند و سپس در طول بقیه ماجرا نقش مترجم را بازی کردند. چریک‌ها هر آمریکایی را که از اتاق خارج می‌شد تفتیش می‌کردند.

(م) سفیر سولیوان و اسکیپ بویس که نقش مترجم او را ایفا می‌کرد در اتاق ماندند. چریک‌ها برای آنکه مطمئن شوند او واقعاً سفیر است از سولیوان خواستند که کارت شناسایی‌اش را نشان بدهد. پس از آنکه از این مسئله اطمینان یافتند، آنها را از ساختمان سفارت خارج کردند و به محوطه پارک موتوری بردند. آمریکایی‌های دیگر را نیز از ساختمان کنسولی و غذاخوری به آنجا آورده بودند.

۷- بعد از ماجرا (الف) دکتر یزدی، سرهنگ توکلی و حداقل یک ملا با گروهی از مأموران کمیته به سفارت آمده بودند. وقتی سفیر سولیوان را به پارک موتوری آوردند، یزدی روی یک خودرو ایستاده بود و داشت با بلندگو چیز‌هایی می‌گفت. محوطه پارک موتوری مملو از چریک‌های مسلح بود. چریک‌های مسلح بر روی دیوارهای اطراف پارک موتوری ایستاده بودند، و می‌شد سایه روشن چریک‌هایی را که بالای ساختمان مشرف به خیابان تخت جمشید ایستاده بودند را دید. خیابان‌های اطراف سفارت مملو از جمعیت بود، و به خاطر ازدحام جمعیت، ترافیک گره خورده بود.

(ب) یزدی از حمله‌ای که صورت گرفته بود بسیار عذرخواهی کرد و گفت که در هر انقلابی، گروههای تندرو روند انقلاب را مختل می‌کنند. یکبار یک ملا با بلندگو اعلام کرد مردان مسلحی که کارت کمیته ندارند، می‌توانند آنجا را ترک کنند. تقریباً ۱۲ نفر از چریک‌ها

به طرف دروازه پارک موتوری به راه افتادند. یکی از آنها برگشت و با فریاد به مأموران کمیته گفت که آنها را از پشت نزنند. بعد از آن تصمیم گرفتند که آمریکایی‌ها را از درون محوطه سفارت به محل اقامت سفیر ببرند. ابتدا گفتند که آمریکایی‌ها را با اتوبوس به آن محل ببرند (یک اتوبوس در کنار سفارت پارک بود) ولی نهایتاً همه پای پیاده راه افتادند. وقتی که این گروه از پشت سفارت حرکت می‌کرد، گروه دیگری از آمریکایی‌ها را دیدند که به سمت مخالف اسکورت می‌شوند. این گروه در تمام مدت حمله در محل دفتر وابسته نظامی در ضلع شرقی سفارت مستقر بودند، و فقط وقتی چریک‌ها از در شرقی وارد شدند، از محل خود بیرون آمده بودند. حالا همگی به هم ملحق شدند و به سمت محل اقامت سفیر حرکت کردند.

(ج) بیرون از محل اقامت سفیر همگی منتظر ماندند تا جیم کانینگهام تعدادی از «آدم‌های خوب» را به داخل ساختمان هدایت کند تا مطمئن شوند هیچ «آدم بدی» درون ساختمان نیست. در همین اثنا، بویس با بلندگو در اطراف ساختمان کنسولی قدم زد و اعلام کرد که اگر کسی هنوز در ساختمان است، از آن خارج شود، ولی ظاهراً ساختمان کاملاً خالی بود.

(د) سپس همه را به داخل اتاق نشیمن سفیر بردند و یزدی از همه عذرخواهی کرد و توضیح داد که از این به بعد مأموران او از سفارت محافظت خواهند کرد. کانینگهام و بویس دو گروه از محافظان را در اطراف سفارت چرخاندند تا اگر کسی هنوز در آنجا پنهان شده است، پیدا کنند. تعداد کمی در ساختمان‌های فرعی پنهان شده بودند، و عده زیادی نیز در زیر زمین انبار بودند.

(ه ) اوضاع آرامتر شد، و مردم به تدریج به پاسیوی محل اقامت سفیر رفتند. تنش‌ها به قدری کاهش یافت که گویی جمعیت حاضر در سفارت در یک میهمانی فضای باز شرکت کرده‌اند. همه در آفتاب ایستاده بودند و با یکدیگر صحبت می‌کردند. درست در همین موقع، گلوله‌ای از تفنگ یکی از مجاهدین شلیک شد و به بالکن طبقه دوم ساختمان در بالای سر جمعیت اصابت کرد، و همه خود را روی زمین انداختند، تا آنکه مشخص شد چه اتفاقی افتاده است. بعد از آن تذکر دادند که جمعیت حاضر هدف آسانی برای تیراندازان است و تصمیم گرفتند که آنها را به غذاخوری ببرند. همه به غیر از سفیر، ژنرال گست، هوراس فلدمن، اسکیپ بویس و یک محافظ از محل اقامت سفیر خارج شدند.

(و) یک ساعت نگذشته بود که سه ملا، که از شاگردان خمینی در قم بودند، وارد محل اقامت سفیر شدند. آنها آمده بودند تا به خاطر حمله‌ای که صورت گرفته بود عذرخواهی کنند و قول دادند که متخلفین را دستگیر خواهند کرد.

(ز) تا اواخر بعد‌از ظهر، اکثر آنهایی که در غذاخوری بودند اجازه یافتند به خانه‌هایشان بروند، و سفارت اولین شب خود را در حفاظت نیروهای مجاهد آرام گرفت.

۸- در کمیته (الف) باید چند نکته را در مورد کمیته مرکزی انقلاب که تفنگداران دریایی به آنجا انتقال

یافته بودند، توضیح بدهم. داخل ساختمان یک زرادخانه واقعی بود. مقدار زیادی آر.پ.جی. تفنگ، سلاح کمری، و نارنجک در آنجا دیده می‌شد. ساختمان کمیته احتمالاً متعلق به یک مسجد قدیمی بود. زندانی‌ها را در یک اتاق کوچک حبس کرده بودند، رفتار خوبی با آنها داشتند و پیش از آزاد کردنشان، دوباره به آنها غذا داده بودند. در خارج از ساختمان حداقل یک خبرنگار غربی و یک تیم فیلمبرداری را می‌شد دید.

(ب) مقامات کمیته خیلی مایل بودند که تفنگداران دریایی با مطبوعات مصاحبه کنند، ولی تفنگداران از این کار خودداری کردند. ظاهراً مأموران کمیته می‌خواستند به مطبوعات نشان بدهند که کارمندان سفارت را نجات داده‌اند.

(ج) این گروه را همان شب ساعت ۰۹:۰۰ با اتوبوس به سفارت برگرداندند. مأموران کمیته از مقام سفارت که به استقبال آزادشدگان رفته بود، خواستند تا رسیدی را مبنی بر تحویل گرفتن تفنگداران امضا کند.

(د) گروهی را که به دانشگاه تهران انتقال یافته بودند، و شرح ماجرای آنها در قسمت ۴ث آمد، نیز صبح روز بعد به سفارت برگرداندند و بعد از گرفتن رسید آنها را به مقامات سفارت تحویل دادند. سولیوان

ادعای گروگانگیری یک خانواده آمریکایی

سند شماره 83 محرمانه5 مارس 1979 - 14 اسفند 1357 از: سفارت آمریکا، تهران - 2717به: وزارت امور خارجه، واشنگتن دی.سی.

موضوع: ادعای گروگانگیری یک خانواده آمریکایی 1- (محرمانه - تمام متن) 2- یک مرد ایرانی در ساعت 04:10 دقیقه بعد از ظهر به وقت محلی با بخش سیاسی سفارت تماس گرفت و به یکی از مسئولان این بخش به نام پترسن گفت که گروه او به تلافی دستگیری گروهی از دانشجویان ایرانی در نیویورک، یک خانواده آمریکایی را به گروگان گرفته است. این شخص گفت اگر دانشجویان ایرانی تا فردا آزاد نشوند خانواده آمریکایی را خواهد کشت. فرد مزبور در پاسخ به سئوال پترسن مدعی شد که یکی از اعضای سازمان چریک‌های فدایی خلق است. وقتی پترسن از او پرسید که چرا فکر می‌کند ایرانی‌ها را در آمریکا دستگیر کرده‌اند، گفت که «چون برادرم یکی از آنهاست.» او از ذکر نام خانواده آمریکایی خودداری کرد و فقط گفت که بهتر است سفارت خودش بررسی کند و ببیند از کدام خانواده خبری نیست. مسئول بخش سیاسی توضیح داد که تا نام خانواده را ندانیم نمی‌توانیم مطمئن شویم که او راست می‌گوید علاوه بر اینکه هیچ راهی برای فهمیدن اینکه کدام خانواده گم شده است، نداریم. در این زمان شخص مزبور تماس را قطع کرد.

2- این حقیقت که شخص مزبور تا زمانی که از او سئوال نشد نام گروه خود را فاش نکرد

و همچنین از افشای نام خانواده آمریکایی و یا حتی ترتیب دادن تماس‌های بعدی خودداری کرد ما را در مورد صدق گفته‌هایش به شک انداخته است. گمان می‌کنیم دانشجویانی که این شخص می‌گوید در نیویورک دستگیر شده‌اند همان‌هایی باشند که از آنها خواسته شده مدارک لازم را جهت ادامه اقامت خود در آمریکا ارائه دهند. لطفاً هرگونه اطلاعاتی مربوط به این دانشجویان دارید برایمان ارسال کنید.⁽¹⁾

گزارش وضعیت ایران، 5 - 4 مارس 1979

سند شماره 84 محرمانه۵ مارس ۱۹۷۹- 14 اسفند ۱۳۵۷ از: دفتر وابسته دفاعی آمریکا، تهران - ۲۷۲۹ به : سازمان اطلاعات دفاعی، واشنگتن دی.سی.

منابع: رسانه‌های خبری داخلی، مقامات سفارت، مبنع ۶۸۴۶۰۰۰۸ تهیه‌کننده گزارش: ای.بی.گرازینی، متخصص امور اطلاعاتی مقام تأیید‌کننده گزارش: تی.ای. شافر، وابسته دفاعی موضوع: گزارش وضعیت ایران، 5 - 4 مارس 1979 16- خلاصه: (بدون طبقه‌بندی) این گزارش وقایع 24 ساعت گذشته را، از ساعت ۱۲:۰۰ روز ۴ مارس تا ساعت ۱۲:۰۰ روز ۵ مارس ۱۹۷۹، پوشش می‌دهد، شامل: ادامه تیراندازی‌ها در تهران از جمله تیراندازی به سفارت. بازنشستگی‌های بیشتر، اولین صادرات نفت و نام نفت‌کش، آموزش نظامی دانش‌آموزان، تشکیل سپاه پاسداران انقلاب، خروج آخرین پیمانکاران نظامی بریتانیا از ایران، نطق انتظام، معاون نخست‌وزیر، درباره ارتش.

17- از 17 تا 21 حذف شده است.

22- جزییات: (محرمانه) الف- تهیه‌کننده گزارش و سایر کارمندان سفارت شب گذشته نیز صدای تیراندازی‌هایی را در تهران شنیدند. در حدود ساعت ۲۳:۴۵ تفنگداری که در ورودی پشت مجتمع نگهبانی می‌داد به دلیل تیراندازی به آن نقطه از محافظان کمیته‌ای سفارت کمک خواست. هیچ مجروحی گزارش نشده است.

ب- طبق گزارش‌های خبری، پاکسازی ارتش و پلیس ادامه دارد و ۵۲ نفر دیگر از افسران بازنشست شده‌اند. هنوز نام آنها فاش نشده است.

ج- اولین محموله نفت صادراتی پس از انقلاب و ملی شدن مجدد صنعت نفت ایران با قیمت «بالای ۲۰ دلار در هر بشکه» به ژاپن ارسال خواهد شد. نفت‌کش «ورلد کمندر» امروز بارگیری تقریباً ۱/۵ میلیون بشکه نفت را در ترمینال دریایی خارک در خلیج فارس شروع

می‌کند. نفت مذکور را شرکت میتسویی که مشتری دایم شرکت ملی نفت ایران است، خریداری کرده است. دومین محموله روز چهارشنبه (۷ مارس ) به شرکت نفت اشلند در ایالات متحده فروخته خواهد شد. میزان نفت و نام نفت‌کش ذکر نشده است.

د- دانش‌آموزان تعلیمات نظامی می‌بینند. دانش‌آموزان عادی و دبیرستانی آموزش نظامی خواهند دید. هیأت نظام وظیفه عمومی اخیراً این طرح را تهیه کرده است. این دانش‌آموزان پاسداران ارتش انقلابی را تشکیل می‌دهند و به مدت یک تا دو ماه آموزش استفاده از اسلحه و غیره را خواهند دید و بعد از تکمیل دوره به کلانتری‌های محل مأمور خواهند شد. طرح جدید برای تصویب به وزیر دفاع ملی تسلیم شده است.

ه ) آیت‌الله لاهوتی مأمور تشکیل سپاه پاسداران انقلاب شده است. او در یک مصاحبه خبری اظهار داشت که «سازمان جدید به منظور دفاع از انقلاب در برابر ضد انقلابیون تشکیل می‌شود.این سازمان ستون فقرات و حافظ انقلاب اسلامی خواهد بود. تمامی گروههای سیاسی که به اسلام و رهبری بلامنازع امام خمینی اعتقاد دارند، می‌توانند به این سپاه بپیوندند.» وقتی از او سئوال شد که آیا می‌توان ارتش را که به مدت چندین سال متأثر از ایدئولوژی فاشیستی بوده است، بدون مشکل به یک ارتش انقلابی تبدیل کرد یا خیر، آیت‌الله لاهوتی اظهار داشت «کشور به ارتش نیاز دارد و در عین حال کسانی که در طول انقلاب به ارتش حمله کردند، گناهی مرتکب نشده‌اند.» و- تمامی بریتانیایی‌هایی که در چارچوب قراردادهای دفاعی در ایران مشغول به کار بودند، از ایران خارج شده‌اند، و بدین ترتیب بزرگترین بازار صادرات نظامی بریتانیا بسته شده است. آخرین بریتانیایی‌هایی که برای وزارت دفاع بریتانیا کار می‌کردند نیز هفته گذشته ایران را ترک کردند. طبق گزارش منبع اطلاعاتی (۶۸۴۶۰۰۰۸)، تعداد کارکنان بریتانیایی در ایران نزدیک به چند صد نفر بود.

ز- امیرانتظام، معاون نخست‌وزیر، فهرست دیگری از نام افرادی که حق خروج از ایران را ندارند به اداره گذرنامه و پاسگاههای مرزی تسلیم خواهد کرد. نخست‌وزیر اعلام کرد که زنان ایرانی دیگر به سربازی نخواهند رفت و مدت خدمت اجباری نظام وظیفه برای مردان از دو سال به یک سال کاهش یافته است. شورای انقلاب این تصمیم را اتخاذ کرده است. نخست‌وزیر در مصاحبه‌ای، با اشاره به این مطلب که بازنشستگی فرماندهان با تجربه ارتش و جایگزینی آنها با فرماندهان جوان ممکن است به ارتش لطمه بزند، اظهار داشت «بازنشستگی فرماندهان ارتش به خواست مردم صورت می‌گیرد. بدیهی است که تعدادی از آنها واقعاً به انقلاب اسلامی ایمان دارند، که بعد از تحقیقات لازم دوباره به خدمت فراخوانده خواهند شد.» نظریات مرکز تهیه گزارش: (محرمانه) تهیه‌کننده گزارش معتقد است که تصمیم ایران برای کاهش مدت خدمت نظام وظیفه برای مردان و معافیت زنان از خدمت اجباری از اقداماتی است که ایران در جهت کاهش نقش ژاندارمی‌اش در منطقه خلیج فارس بر می‌دارد. اطلاعات

بیشتری حاکی از خروج نیروهای ایرانی از عمان، که روز گذشته در گزارش وضعیت ایران ذکر شد، به دست نیاورده‌ایم. در مقاله‌ای کوچک ذکر شده بود که دولت انقلابی ایران روابط دیپلماتیک خود را با آفریقای جنوبی قطع کرده است. آفریقای جنوبی بعد از اسرائیل دومین کشوری است که ایران روابط خود را با آن قطع می‌کند. تهیه‌کننده گزارش تنها نام نفت‌کش «ورلد کمندر» را در گزارش‌های خبری دیده است. اگر نام نفت‌کش دیگری ذکر شد حتماً به اطلاع خواهد رسید.

تحصیلات و ناآرامی‌ها

سند شماره 85 محرمانه6 مارس 1979 - 15 اسفند 1357 از: سفارت آمریکا، تهران - 2748به: وزارت امور خارجه، واشنگتن دی. سی - فوری موضوع: تحصیلات و ناآرامی‌ها 1- (محرمانه - تمام متن).

2- خلاصه: صحنه تحصیلات در ایران از ناآرامی‌های عمیق و شدید متأثر شده است. دبیرستانها سریع‌تر از دانشگاهها شکل می‌پذیرند. خطابه‌های انقلابی به وفور ایراد می‌شوند. پایان خلاصه.

3- تعدادی از اساتیدی که همچنان مایلند با کارمندان سفارت (که تا حد قابل ملاحظه‌ای کاهش یافته‌اند) گفتگو نمایند در مورد ناآرامیهایی که در حال حاضر بر صحنه دانشگاههای ایران مسئول شده است اظهارنظر نموده‌اند. تا صبح 6 مارس تا جایی که ما خبر داریم تنها هیأتهای علمی که سر کار حاضر بوده و به تدریس پرداخته‌اند دانشکده امور اداری دانشگاه تهران، دانشکده داروسازی دانشگاه پهلوی شیراز و کالج آر. سی. دی. در تهران (که نیمی از دانشجویان آن ترک و پاکستانی هستند) می‌باشند. هیأتهای علمی دیگر تا حدی مشغول هستند، بعضی‌ها تدریس می‌کنند ولی اکثریت آنها از چنین موقعیتی برای ایراد سخنرانی‌های سیاسی استفاده می‌کنند.

4- جنگ برای تحت کنترل درآوردن دانشگاهها و جلب هواداری دانشجویان بین فداییان و گروههای مارکسیست کوچک در یک طرف و مجاهدین متحدین آنها در نهضت اسلامی از طرف دیگر همچنان ادامه دارد. اکثر احزاب به نوعی سازمان فعالی در محوطه دانشگاه تهران که سنگر انقلاب محسوب می‌شود دارند. در سایر مراکز تحصیلی مانند دانشکده فنی تهران، دانشکده علوم و تکنولوژی و دانشگاه ملی شاهد گروههایی هستند که فقط برای چند روزی بر صحنه دانشگاه ظاهر شده و سپس جای خود را به دیگری می‌دهند.

5- یکی از جناحهای دانشگاهی یعنی سازمان ملی اساتید دانشگاه خواستار مداخله بیشتر دانشگاهیان در انتخاب رؤسا و مقامات عالیرتبه دانشگاهی شده است. این گروه خواستار آن است که یک شورای خاص به انجام این انتخابات بپردازد و از بازرگان به دلیل معرفی محمد

ملکی به عنوان رئیس دانشگاه تهران در 22 فوریه که بدون مشورت با این شورا صورت گرفت انتقاد کرده است.

چند تن از اعضای هیأتهای علمی اظهار می‌کنند که مباحثات هیأتهای علمی به بروز ناآرامیهایی منجر شده است. ظاهراً به نظر می‌رسد این اساتید کمتر از دانشجویان بالغ شده‌اند. اجلاسیه‌ها به ندرت به نتیجه می‌رسد و انشعاب کردن به صورت یک قانون روزمره درآمده است. یکی از این اساتید گفت که در گردهمایی اعضای هیأت علمی دانشگاه ملی بیشتر از 5 گروه اصلی حضور داشتند که به شدت بر اظهار عقاید کاملاً مختلف خود در مورد موضوعات کوچکی در زمینه ترتیبات اداری دانشگاه تأکید می‌کردند.

6- اکثریت اعضای هیأت علمی معتقدند که باید در امور دولتی به کار گرفته شوند اما به ندرت روحیه سازش از خود نشان می دهند. دو تن از اساتید زیرک‌تر که در مورد مشکلات دانشگاهی اظهارنظر می‌کردند گفتند تحصیلات دانشگاهی تا فرا رسیدن تعطیلات سال جدید ایرانی (21 مارس) به صورت نیم‌بند ادامه خواهد داشت و در طول تعطیلات افراد سازمان‌یافته‌تر در بین اعضای هیأت علمی این موقعیت را خواهند داشت تا نظامی که به وجود خواهد آمد یا حداقل همین نظام آموزشی را نسبتاً فعال کنند.

7- در طول این مدت بسیاری از اعضای هیأت علمی تدریس نخواهند کرد بلکه از تشکیل کلاسهای دوره‌ای (اگر کلاسی تشکیل شود) برای انجام سخنرانی در مورد فلسفه انقلاب و اشاعه دیدگاههای خود استفاده خواهند کرد. آنچه که قابل توجه است از دست رفتن کامل تخصص‌گرایی می‌باشد، مباحثات در مورد ایدئولوژی انقلاب صورت می‌گیرد نه اعاده مجدد استانداردهای علمی مناسب. اساتید قدیمی‌تر که می‌توانند قوام روحیه شورانگیز جوان فعلی باشند به دلیل همکاری با رژیم گذشته اعتبار خود را از دست داده‌اند. بسیاری از اساتید جوانتر که تحصیلات آمریکایی دارند و مایلند در سطوح تخصصی خود مشغول باشند به اتهام ارتباط با سازمان سیا سرگردان هستند و سایرین که شاهد شعارنویسی بر روی دیوارها بودند بیش از انقلابیون، انقلابی شده‌اند. نمونه خوب این مدعا احمد داوران استاد ادبیات انگلیسی در دانشگاه تهران می‌باشد که در دانشگاه برکلی کالیفرنیا تحصیل و چند سالی تدریس کرده است. داوران حدود چهار سال قبل به ایران مراجعت کرد. در طول 8 تا 10 ماه گذشته وی از یک روشنفکر نسبتاً میانه‌رو که سرگرم امور دانشگاهی است به یکی از اعضای پیشرو سازمان ملی اساتید دانشگاهی تبدیل شده است و ارتباطات گسترده‌ای با فداییان دارد. افراد دیگری نیز مانند وی هستند.

8 - یکی از ویژگیهای برجسته نظام جدید آموزش ایران منع عملی اساتید خارجی از تدریس در دانشگاهها می‌باشد. به تعدادی از اساتید آمریکایی منجمله اساتید برنامه دولتی فولبرایت گفته شده است که دیگر نیازی به خدمات آنها وجود ندارد. حتی در دانشکده‌های کوچکتر همسران اتباع آمریکایی که چهارچوب اصلی بخش تدریس زبان انگلیس در پنج یا

شش مدرسه تهران را تشکیل می‌دادند از کار اخراج شده‌اند. دو تن از کارمندان سفارت که به صورت نیمه وقت در مدرسه آر. سی. دی تدریس می کردند بدون هیچ‌گونه توضیحی توسط ایرانیان جایگزین شده‌اند. همکاران دیپلمات آلمانی و فرانسوی ما در اینجا نیز گزارش می‌دهند که تأثیرات زنجیره‌ای این حالت بسیاری از اتباع آنها را که در اینجا تدریس می‌کردند فرا گرفته است. فردی گفت «به نظر می‌رسد که تصفیه انقلابی به جای رقابت یکی از ویژگیهای مهم استخدام اعضای هیأت علمی شده است.» 9- ظاهراً دبیرستانها سریعتر به حالت معمولی باز می‌گردند. با اینکه در طول تدریس بر عقاید انقلابی تأکید می‌شود و بحث در مورد چگونگی «تلخیص» متون کتابها به منظور جبران زمان از دست رفته همچنان ادامه دارد اکثریت قریب به اتفاق مدارس حداقل کار تحصیلی را شروع کرده‌اند و ساختار مدرسین آنها تقریباً سالم مانده است. دلیل اصلی این است که اتحادیه معلمین که تحت کنترل درخشش می‌باشد عملاً تمام معلمین را تحت پوشش دارد و اقلیت کوچکی از چپگرایان هم نخواستند در شرایط فعلی با آنها مبارزه کنند. دبیرستانها و محصلین مدارس ابتدایی در حالی که نسبت به برگشتن به مدرسه تمایل چندانی ندارند از «تعطیلات» طولانی خسته شده‌اند و در انتظار هستند تا آنچه که در مورد کارهای مدارس صورت می‌گیرد تا حد قابل‌توجهی خوب باشد. سولیوان

گزارش وضعیت

سند شماره 86 محرمانه شماره گزارش: 79 0120 68466 مارس 1979 - 16 اسفند 1357 از: دفتر وابسته دفاعی آمریکا، تهرانبه: سازمان اطلاعات دفاعی، واشنگتن دی. سی موضوع: گزارش وضعیت 16- خلاصه: (محرمانه) این گزارش اطلاعات مربوط به فاصله زمانی بین ساعت 12 پنجم مارس تا ساعت 12 ششم مارس 79 به وقت محلی را ارائه می‌دهد. اطلاعات ارائه شده شامل موارد زیر است: اعدام‌های بیشتر، تک‌تیراندازیهایی به طرف محوطه سفارت، پایگاه دریایی «چا‌بهار»، سربازان وظیفه، بیرون راندن چپگرایان، اطلاعاتی در مورد نفتکشها و آموزش و پرورش ایران.

17- از 17 تا 21 حذف شده است.

22- جزییات: (محرمانه) الف- هفت تن دیگر به جوخه اعدام سپرده شدند. جوخه‌های اعدام اسلامی، دیروز در محوطه زندان قصر هفت تن دیگر از «مفسدین فی‌الارض را به خاطر همکاری با رژیم ساقط شده در کشتن مردم» اعدام نمودند. اعدام‌شدگان عبارت بودند از: یک گروهبان ارتش در آبادان به اتهام کشتار تظاهرکنندگان بر علیه شاه در این شهر، سرتیپ «علی‌اکبر یزدجردی»، فرماندار نظامی سابق مشهد؛ تیمسار «عبدالله خواجه‌نوری»، رئیس سابق

دادگاه مخوف نظامی شاه؛ تیمسار «فخر مدرس»، دادستان نظامی سابق؛ تیمسار «سیداحمد بیدآبادی»، فرمانده سابق حکومت نظامی تبریز؛ «سالارجاف» نماینده کردستان در مجلس سابق؛ سرهنگ «منصور زمانی» رئیس سابق زندان قصر و «جهانگیر تارخ» ملقب به «گوریل»، شکنجه‌گر با ارزش شاه. با اعدام‌های دیروز، تعداد اعدام‌های مقامات رژیم سابق به نوزده تن رسید.

همچنین چهار تن از شهروندان ایرانی نیز به جرم تجاوز به یک پسر نوجوان اعدام گردیدند. این اولین بار است که شهروندان عادی توسط شورای انقلاب اعدام می‌شوند.

ب- شب گذشته دوباره تک‌تیراندازان ناشناس اقدام به تیراندازی نمودند. دو گلوله از بیرون سفارت شلیک و به جاده واقع در محوطه پارک موتوری اصابت نمود. همچنین سه گلوله نیز به سوی محوطه فروشگاه سفارت شلیک شد که به نقاط مختلف اصابت کرد. طبق گزارش، کسی مجروح نشده است. تقریباً در ساعت پنج و نیم بعد از ظهر یک تاکسی در حال عبور از کنار درب اصلی سفارت از سرعت خود کاسته و سرنشینان آن اسلحه هایشان را از پنجره تاکسی بیرون آوردند. در آن موقع وابسته نیروی زمینی جلوی در بود لکن به سرعت خود را به کنار کشید. تاکسی بدون شلیک گلوله‌ای به مسیرش ادامه داد. مثل همیشه، در سرتاسر شب صدای شلیک گلوله در شهر شنیده می‌شد.

ج- پایگاه دریایی «چا‌بهار» به عنوان یک مجتمع ماهیگیری مورد استفاده قرار خواهد گفت. دریادار «احمد مدنی» وزیر دفاع کشور، دیروز گفت که پایگاه دریایی 4 میلیارد دلاری «چا‌بهار» واقع در گوشه جنوب شرقی ایران تکمیل نخواهد شد و تأسیسات فعلی آن به عنوان مجتمع ماهیگیری مورد استفاده قرار خواهد گرفت. مدنی گفت: اگر دفاع ملی موردنظر باشد، موجودیت پایگاه هوایی «چا‌بهار» کافی است.

د- اخبار امروز بیانگر این است که 33 سرتیپ دیگر ژاندارمری بازنشسته شده اند. این مطلب توسط فرمانده جدید ژاندارمری، سرهنگ «عزت الله ممتاز» اظهار شده است. در گزارش مطبوعات اسامی ذکر نشده است.

ه- تقاضای سربازان وظیفه جهت یاری: گروهی از سربازان وظیفه ارتش از وزیر دفاع تقاضا کرده‌اند که به تمامی سربازان وظیفه اجازه دهد که در باقیمانده خدمتشان کمک نمایند تا کشور روی پای خود بایستد. آنان پیشنهاد نمودند که مشمولین جهت کار به کارخانه ها و سازمانهای هر دو بخش دولتی و خصوصی اعزام گردند.

این گروه که شامل فارغ‌التحصیلان دانشگاه و دارندگان مدارج عالیه بودند، اظهار کردند که می‌بایستی حدود 500 سرباز وظیفه از پادگان «فرح‌آباد» و هزاران نفر دیگر در سراسر کشور جهت حفظ ثمرات انقلاب و به راه‌اندازی دوباره چرخهای اقتصادی مملکت به کار گرفته شوند.

و- بیرون راندن چپگرایان. چریکهای چپگرای مدعی وفاداری به حزب (کمونیست) توده

توسط مردان مسلح مجبور به تخلیه ستاد جدید خویش در تهران شدند. چریکها (که در آغاز قبل از بازگشایی دانشکده فنی در آنجا پایگاه زده بودند)، اظهار داشتند که هفته پیش چند مرد مسلح به ستاد آنها در خیابان «وصال شیرازی» تهران یورش برده و آنان را مجبور به تخلیه آنجا نمودند.

ز- رویال داچ- شل، یکی از اعضای برجسته کنسرسیوم سابق، وقتی که دیروز صادرات از سر گرفته شد، دومین محموله نفت ایران را دریافت نمود. در آخرین ساعات روز گذشته، یعنی چند ساعت پس از اینکه اولین محموله بعد از انقلاب به سوپر نفتکش «ورلد آمباسادور» بارگیری شده و کشتی مذکور عازم ژاپن شد، نفتکش 320000 تنی دانمارکی موسوم به «کریستین میرسک» نیز بارگیری و عازم «روتردام» گردید. نفتکش «الریاض» اولین محموله نفت در نظر گرفته شده برای ایالات متحده آمریکا را روز چهارشنبه جهت تحویل به شرکت نفتی «اشلند» بارگیری خواهد کرد.

ح- رسانه‌های خبری ایران اعلام کرده‌اند که از شروع ترم بعدی دیگر آموزش مختلط در کشور وجود نخواهد داشت. قانون اسلام این نوع آموزش را جایز نمی داند.

نظریات تهیه‌کننده: (محرمانه) مأمور گزارشگر معتقد است که در آینده نزدیک اعدامهای دیگر صورت خواهد گرفت. زیرا هنوز تعداد زیادی از تیمسارها بدون محاکمه در بازداشت کمیته به سر می‌برند. وابسته نیروی زمینی به مأمور گزارشگر خبر داد که در چند روز آتی مجاهدین محافظ سفارت این محل را ترک می کنند و جایشان را پرسنل نیروی هوایی اسلامی ایران خواهند گرفت.

جالب است که ببینیم، آنان چه نوع کنترلی بر ما اعمال خواهند کرد. امکان دارد که آنان افراد را از ساعت 10 شب تا 5 صبح در ساختمانهایشان محبوس نمایند و یا ممکن است که آزادی بیشتری جهت تردد به ما بدهند. اطلاعیه دولت مبنی بر برچیدن کلاسهای مختلط ممکن است موجب شورشی توسط دانشجویانی گردد که به سیستم مدرن آموزش مختلط عادت کرده بودند. دانشجویی که جهت ترجمه، خارج از سفارت با ما همکاری می‌کند، اظهار می دارد که دانشجویان برای برقرار ماندن سیستم آموزشی مختلط شدیداً مبارزه خواهند کرد. او شخصاً به سیستم مدرن معتقد است.

گزارش وضعیت سیاسی، 6 مارس 1979

سند شماره 87 محرمانه6 مارس 1979 - 15 اسفند 1357 از: سفارت آمریکا، تهران - 2753به: وزارت امور خارجه، واشنگتن دی. سی.

موضوع: گزارش وضعیت سیاسی، 6 مارس 1979 1- (محرمانه- تمام متن) 2- خلاصه: یک میلیون نفر مراسمی را به یاد سال مرگ مصدق برگزار کردند، اعدام‌ها

ادامه می‌یابد، شایگان داشتن جاه‌طلبیهای سیاسی را رد می‌کند. خمینی بر روی برپایی حکومت اسلامی پافشاری می‌کند و می‌گوید حقوق زنان تحت لوای آن تضمین خواهد شد. پایان خلاصه.

3- تقریباً یک میلیون نفر در گردهمایی در احمدآباد محل دفن مصدق، سالروز دوازدهمین سال درگذشت او را برگزار کردند. در این مراسم از اعضای مجاهدین خلق اسلامی تا نمایندگان حزب توده کمونیست، (که عملاً هنوز غیرقانونی هستند) و نیز عناصر پراکنده همچون اعضای حکومت موقت بازرگان، گروههایی از جبهه ملی، پیروان آیت‌الله طالقانی و گروه مارکسیستی فداییان خلق شرکت داشتند. مسئول این گردهمایی نوه بزرگ مصدق، هدایت‌الله متین دفتری بود، که فرصت یافت تشکل سازمان سیاسی جدید، موسوم به جبهه دموکراتیک ملی و یازده بند برنامه آن را اعلام کند. (گزارش در تلکس جداگانه) یکی دیگر از سخنرانان طالقانی بود که به دو جناح افراطیون راست و چپ حمله کرد و از این جهت که مبادا عوامل امپریالیسم از اختلافی که در همه انقلابات وجود داشته سود ببرند، بر لزوم وحدت پافشاری کرد.

4- هفت تن از شخصیت‌های عالی‌رتبه نظامی، اطلاعاتی و سیاسی، روز 5 مارس اعدام شده‌اند (گزارش در تلگرام جداگانه).

علاوه بر این، سه نفر با رتبه پایین‌تر که متهم به جنایاتی بر علیه مردم ایران بودند در آبادان و رشت به ترتیب روز 5 و 6 مارس اعدام شدند. بالاخره همینطور در جرائد 6 مارس گزارش شده بود که چهار مرد متهم به عمل لواط اعدام شده‌اند. در هر صورت سخنگوی کمیته انقلاب این را نتوانست تأیید کند.

5- در بین گزارشهای خبری آمده است به دکتر علی شایگان که اخیراً به تهران بازگشته پیشنهاد اولین ریاست جمهوری ایران شده است (احتمالاً شایگان خودش این شایعات را ساخته باشد). او از قدیمی‌ترین شخصیت‌های سیاسی ایرانی می‌باشد که خمینی را به عنوان رهبری انقلاب تأیید کرده، او همچنین آرزوی رئیس‌جمهوری ایران را رد کرده است.

6- خمینی در اعلامیه رسمی اخیرش در قم از رهبران مذهبی خواسته که از نفوذشان در مردم نسبت به حقوق زنان استفاده نمایند و تأکید کنند که حقوق آنها تحت لوای جمهوری تضمین خواهد شد. او در مدرسه دینی فیضیه به گروهی از دوشیزگان دم بخت گفت، که آنها تحت لوای اسلام حق طلاق دارند و اینکه آنها به راستی از مقام بالاتری نسبت به مردان برخوردار هستند.

او اضافه کرد حق طلاق برای ایشان «در شرایط معین» لازم می‌باشد. در تهران اعلام اینکه تحت ساختار اسلامی جدید آموزش مختلط نهایتاً ملغی خواهد شد تردیدهایی را در مورد آینده نامعلوم زنان برانگیخت. هر چند خبر اینکه ظاهراً قرص ضدحاملگی از طرف «آقا» تأیید شده است خبر خوبی بود. سولیوان

گزارش وضعیت ایران، 6 -5 مارس 1979

سند شماره 88 محرمانه6 مارس 1979 - 15 اسفند 1357 از: دفتر وابسته دفاعی آمریکا، تهران - 2757 به: سازمان اطلاعات دفاعی، واشنگتن دی. سی منابع: رسانه‌های خبری داخلی، مقامات سفارت، پرسنل دفتر وابسته دفاعی آمریکا، ایران تهیه‌کننده گزارش: ای. بی. گرازینی، متخصص امور اطلاعاتی مقام تأییدکننده گزارش: تی. ای. شافر، وابسته دفاعی موضوع: گزارش وضعیت ایران، 6 -5 مارس 1979 16- خلاصه: (بدون طبقه‌بندی) این گزارش وقایع 24 ساعت گذشته را، از ساعت 12:00 روز 5 مارس تا ساعت 12:00 روز 6 مارس 1979، پوشش می‌دهد، شامل اعدام‌های بیشتر. تیراندازی به محوطه سفارت. پایگاه دریایی چاه‌بهار. سربازان وظیفه. بیرون راندن چپی‌ها. اطلاعات مربوط به نفتکشها. نظام آموزش ایران.

17- از 17 تا 21 حذف شده است.

22- جزییات: (محرمانه) الف- هفت نفر دیگر توسط جوخه‌های اعدام تیرباران شدند. جوخه‌های اعدام اسلامی روز گذشته هفت نفر دیگر از «مفسدین فی‌الارض را که با رژیم سابق برای کشتار مردم همکاری کرده بودند» در زندان قصر تهران تیرباران کردند. اعدامی‌ها عبارت بودند از یک گروهبان ارتش در آبادان به اتهام کشتن تظاهرکنندگان ضدرژیم در این شهر؛ تیمسار عبدالله خواجه‌نوری، رئیس سابق دادگاههای مخوف نظامی شاه؛ تیمسار فخر مدرس، دادستان نظامی سابق؛ تیمسار احمد بیدآبادی، فرماندار نظامی سابق تبریز؛ سالارجاف نماینده سابق کردستان در مجلس؛ سرهنگ منصور زمانی، رئیس سابق زندان قصر؛ و شکنجه‌گر معروف دستگاه شاه به نام جهانگیر «گوریل» تارخ. با احتساب اعدامی‌های دیروز، تعداد مقامات رژیم سابق که اعدام شده‌اند به 19 نفر بالغ می‌شود. علاوه بر این، دیروز چهار غیرنظامی نیز به جرم لواط با یک پسر نوجوان اعدام شدند. اعدام اخیر اولین مورد از اعدام غیرنظامیان به دستور شورای انقلاب بود.

ب- تیراندازان شب گذشته نیز بیکار ننشستند. دو گلوله از خارج سفارتخانه شلیک شد و به محوطه پارک موتوری اصابت کرد. علاوه بر این، سه گلوله دیگر نیز به محوطه تعاونی ساختمان شلیک شد که به قسمت‌های مختلف آن اصابت کرد. هیچ مجروحی گزارش نشده است. در حدود ساعت 17:30 یک تاکسی به درب اصلی سفارتخانه نزدیک شد، سرعتش را کم کرد، و سرنشینان آن اسلحه‌های خود را از شیشه تاکسی بیرون آوردند. وابسته نیروی زمینی در آن زمان جلوی درب بود ولی سریعاً خود را کنار کشید. ولی آنها تیراندازی نکردند، و تاکسی از محل دور شد. طبق معمول، در طول شب در شهر صدای تیراندازی شنیده می‌شد.

ج- قرار است از پایگاه دریایی چا‌بهار برای شیلات استفاده شود. دریادار احمد مدنی، وزیر دفاع ملی روز گذشته گفت که پروژه 4000 دلاری پایگاه دریایی چا‌بهار در جنوب شرقی ایران متوقف و از تأسیسات آن برای شیلات استفاده خواهد شد. مدنی گفت از حیث دفاع ملی، پایگاه هوایی موجود در چابهار کفایت می کند.

د- طبق گزارش‌های خبری امروز سی و سه (33) سرتیپ دیگر ژاندارمری بازنشست شدند. این خبر را سرهنگ عزت‌الله ممتاز، فرمانده جدید ژاندارمری، اعلام کرد. در این گزارش نام افسران مذکور فاش نشده است.

ه- سربازان وظیفه می‌خواهند به انقلاب کمک کنند. گروهی از سربازان وظیفه از وزیر دفاع ملی خواسته‌اند تا به آنها اجازه بدهد در مدت باقیمانده از دوره خدمتشان، چرخ های اقتصاد کشور را به حرکت درآورند. آنها پیشنهاد کردند که سربازان وظیفه برای کار به کارخانه‌ها و سازمان‌های دولتی و خصوصی فرستاده شوند. این گروه، که شامل فارغ‌التحصیلان دانشکده‌ها و مؤسسات عالی هستند، می‌گویند که نیروی کار 500 سرباز وظیفه در پادگان فرح‌آباد و هزاران سرباز وظیفه دیگر در سرتاسر کشور باید برای حفظ ثمرات انقلاب و به حرکت درآوردن دوباره چرخ های اقتصاد کشور به خدمت گرفته شوند.

و- چپی‌ها از مقر خود بیرون رانده شدند. مردان مسلح چریک‌های چپی وفادار به حزب (کمونیست) توده را از مقر جدید خود در تهران بیرون راندند. این چریک‌ها که پیش از بازگشایی دانشگاه فنی ابتدا در آن مستقر بودند گفتند که روز جمعه گذشته تعدادی از مردان مسلح به داخل ساختمان مقر آنها در خیابان وصال شیرازی هجوم آوردند و آنها را مجبور به ترک محل کردند.

ز- شرکت رویال داچ - شل، که از اعضای اصلی کنسرسیوم بود، دومین محموله نفت صادراتی ایران را پس از آغاز صادرات مجدد نفت در روز گذشته، دریافت کرد. نفتکش 320 هزار تنی دانمارکی به نام «کریستین مارسک» که قصد عزیمت به روتردام را دارد، اواخر روز گذشته چند ساعت پس از آنکه اولین محموله نفت صادراتی ایران بعد از انقلاب توسط سوپرتانکر «ورلد امبسدور» راهی ژاپن شد، بارگیری نفت را شروع کرد. نفتکش «الریاض» اولین محموله نفت صادراتی را به مقصد آمریکا برای تحویل به شرکت نفتی اشلند در روز چهارشنبه بارگیری خواهد کرد.

ح- رسانه‌های خبری فارسی زبان اعلام کردند که با شروع نیمسال جدید تحصیلی آموزش مختلط پسران و دختران در کشور برچیده خواهد شد. شریعت اسلامی این نوع آموزش را منع می‌کند.

نظریات مرکز تهیه گزارش (محرمانه): تهیه‌کننده گزارش معتقد است که اعدام‌ها در آینده نزدیک ادامه خواهد یافت زیرا هنوز ژنرال‌های زیادی تحت بازداشت هستند که محاکمه نشده‌اند. وابسته نیروی زمینی آمریکا به تهیه‌کننده گزارش خبر داده است که محافظان کمیته‌ای

که هم‌اینک در محوطه سفارت هستند، جای خود را به افسران نیروی هوایی اسلامی ایران خواهند داد. هنوز نمی‌دانیم چه نوع کنترلی بر ما اعمال خواهند کرد. آنها ممکن است ما را از ساعت 22:00 تا 05:00 بدون محافظ در ساختمان سفارت حبس کنند و یا اجازه بدهند آزادانه‌تر تردد کنیم. تصمیم دولت برای حذف آموزش مختلط ممکن است موجب آشوب دانشجویانی شود که به این نوع نظام آموزشی مدرن عادت کرده‌اند. دانشجویی که در سفارت به ترجمه مطالب کمک می‌کند، می‌گوید که احتمالاً دانشجویان با این تصمیم دولت سخت مخالفت می کنند تا نظام آموزش مختلط حذف نشود. او شخصاً طرفدار نظام مدرن است.

وضعیت نیروهای پلیس در ایران

سند شماره 89 7 مارس 1979 - 16 اسفند 1357 از: سفارت آمریکا، تهران - 2775به: وزارت امور خارجه، واشنگتن دی.سی.

موضوع: وضعیت نیروهای پلیس در ایران 1- (محرمانه - تمام متن) 2- خلاصه: برخی نیروهای پلیس انجام وظایف معمول خود را از سرگرفته‌اند ولی هنوز مشکلات جدی و درازمدت سازمان‌های انتظامی به قوت خود باقی است. پایان خلاصه.

3- حضور افسران راهنمایی و رانندگی در خیابان‌های تهران به تدریج به وضعیت نیمه عادی خود باز گشته است، ولی افسران راهنمایی و رانندگی دیگر اسلحه به کمر ندارند. از تاریخ گزارش قبلی تا بحال دانشکده پلیس هنوز آموزش نیروهای خود را از سر نگرفته است، و ساختمان دانشکده تحت «حفاظت» پاسداران انقلاب قرار دارد. در روزهای آخر سقوط رژیم گذشته بسیاری از کلانتری‌ها موردحمله قرار گرفتند و غارت شدند. بخش تحقیقات جنایی در کلانتری‌ها ظاهراً ناپدید شده و تلاش شهروندان برای گزارش دزدی‌ها، سرقت‌ها و موارد دیگر به کلانتری‌ها بی‌نتیجه است و تحقیقات عادی را نیز «کمیته‌های» انقلاب انجام می‌دهند.

3- هرچند کنترل ترافیک (یا بهتر است بگوییم عدم کنترل ترافیک) در تهران تدریجاً به دست نیروهای یونیفورم پوش پلیس افتاده است ولی تا بحال هیچ شواهدی دالّ بر اینکه سایر فعالیت‌های انتظامی نیز از سوی نیروهای پلیس قبل از انقلاب از سر گرفته شده باشد، وجود ندارد. کمیته مرکزی انقلاب اسلامی در بیانه اخیر خود اعلام کرد که حفظ نظم و قانون هنوز بر عهده «کمیته‌هاست» ولی این مسئولیت‌ها موقت است و به محض آنکه دوایر انتظامی بار دیگر مستقر گردند، مسئولیت فوق به آژانس‌های دولتی واگذار خواهد شد.⁽¹⁾5- هنوز «پاسداران انقلاب» در بسیاری از ساختمان‌های دولتی، از جمله منازل دولتی مقامات رژیم گذشته مستقر هستند. وضعیت سفارت که تحت محافظت مشترک پاسداران و

پرسنل نیروی هوایی است نیز تغییری نکرده است. کلانتری‌هایی نیز که بازگشایی شده‌اند در اشغال مأموران کمیته هستند، و کارمند سفارت، استمپل، که اخیراً به کلانتری شماره هفت رفته بود می‌گوید هیچ اثری از نیروهای پلیس در کنار مأموران کمیته ندیده است.

6- مترینکو، کارمند سفارت، هفته گذشته فرصت یافت تا مفصلاً با تعدادی افسر پلیس صحبت کند و می‌گوید که آنها کاملاً روحیه خود را از دست داد‌ه‌اند. بر اساس گفته یک سرهنگ پلیس که در سمینار افسران ارشد در دانشکده پلیس تهران شرکت کرده بود، ساختمان مزبور کاملاً غارت شده و حضور پلیس در آن فقط محدود به چند افسری می‌شود که به آنجا می‌روند، چای می‌نوشند و تا آنجا که بتوانند خیلی زود از آنجا خارج می‌شوند. وضعیت روحی دو ستوان (افسر راهنمایی و رانندگی) نیز که در جلسه حضور داشتند را نیز فقط می‌شد با اصطلاح افسردگی شدید توصیف کرد. البته این وضعیت کاملاً قابل درک است، زیرا در روزهای آخر سقوط رژیم گذشته نیروهای پلیس و گشتی‌های محلی در سرتاسر کشور ترور می‌شدند و یا مورد حملات شدید مردم قرار می‌گرفتند. مثلاً همین سرهنگ مدعی است که در زادگاهش (سنقر در استان کرمانشاه) مردم در هرج و مرجی که بلافاصله بعد از سقوط دولت بختیار بر کشور حاکم شد، کلیه نیروهای پلیس شهر را قتل‌عام کردند. این سه افسر لیست بلندی از دوستان و همکارانشان را که در پلیس‌کشی‌ها کشته شده، دستگیر شده و یا ناپدید شده بودند نام بردند.

با توجه به نفرتی که کلاً نیروهای انقلابی از پلیس در دل دارند، ادامه اعدام افسران سابق پلیس و در بوق و کرنا کردن آن (امروز عکس بزرگی از یک ستوان پلیس که در برابر جوخه‌های مرگ دادگاههای انقلاب در قم جان می‌داد صفحه‌ی اول روزنامه کیهان را مزیّن کرده بود)، فقدان ساختمان‌های اداری و امکانات و تجهیزات اولیه (بی‌سیم، اسلحه و غیره که پس از سرنگونی دولت بختیار از کلانتری‌ها به سرقت رفت) و تخریب و ویرانی بسیاری از کلانتری‌ها در سرتاسر کشور، تصور می‌کنیم که زمان زیادی طول خواهد کشید تا نیروهای پلیس ایران اعتماد به نفس خود را باز یابند و یا بتوانند به نحو احسن وظایفی را که قبل از انقلاب بر عهده داشتند، انجام دهند. سولیوان

خلاصه گزارش جابجایی اسناد

سند شماره 90 محرمانه7 مارس 1979 - 16 اسفند 1357 از: فرماندهی نیروهای آمریکا، اروپا - وینگن - آلمان به: ستاد فرماندهی، واشنگتن دی. سی.

موضوع: خلاصه گزارش جابجایی اسناد الف- سفارت آمریکا در تهران، فوریه 79، موضوع: تخریب اضطراری پرونده‌ها (بدون طبقه‌بندی).

ب- FONCON ، آقای اُلداکر، دفتر شما و آقای لین، این ستادها، 22 فوریه 79 (بدون طبقه‌بندی).

1- (بدون طبقه‌بندی) از ماه اکتبر 78، فعالیتهایی در ایران به صورت کوشش‌های هماهنگ برای یکی کردن و محو کردن پرونده‌ها از گزارشات غیرضروری که در دست اشخاص بود، به خصوص گزارشات طبقه‌بندی شده، آغاز شد.

2- (محرمانه) مرجع A نشان می‌دهد که هیأت مستشاری نظامی عملیات تخریب اضطراری را در 11 فوریه 79 انجام داد. حجم زیادی از پرونده های بدون طبقه‌بندی در دفترها در سرتاسر تهران به جا مانده است.

بیشتر پرونده‌های معمولی فعالیت کمکی ایالات متحده که از آن جمله گزارشات امور مالی است هنوز در محل است. به پرسنل ایالات متحده که در ایران مانده‌اند تاکنون اجازه دسترسی به این پرونده‌ها داده نشده است.

3- (محرمانه) پرونده‌های شخصی به طول دو فوت که در دفتر رئیس ستاد مستشار نظامی (ژنرال گست) بود از بین رفت.

4- (بدون طبقه‌بندی) پرونده هایی از SJS به طول 4 فوت به وسیله کشتی به این ستاد حمل شد تا به طور موقت نگهداری شود.

5- (بدون طبقه‌بندی) پرونده‌های گروه کمک‌های تکنیکی تافت مجزا شده و گزارشات اساسی با پرونده‌های بخش مربوط به خود، یکی شده است.

6- (بدون طبقه‌بندی) نوزده جعبه بارگیری شده شامل گزارشات مربوط به اسناد معاملات فروش نظامی خارجی به ایران (مربوط به سال مالی 76، سال مالی 77 و سال مالی 78) به وسیله کشتی به مرکز مالی و حسابداری نیروی هوایی پایگاه نیروی هوایی، معاونت مخصوص کنترل نظامی، فرستاده شد.

7- (محرمانه) بخش نیروی هوایی، هیأت مستشار نظامی، 16 جعبه پرونده (که بیشتر شامل گزارشات هفتگی، فرمانده‌های تکنیکی و پرونده‌های مربوط به فروش نظامی خارجی است) را برای نگهداری موقت به وسیله کشتی به ستاد نیروی هوایی ایالات متحده در اروپا، بخش نظامی (DA) فرستاد.

به اندازه 60 فوت از پرونده‌ها از بین رفت. اعتقاد بر این است که دسترسی به پرونده‌هایی که به جا مانده و موازنه و هماهنگ کردن آنها برای همیشه غیرممکن است.

8- (بدون طبقه‌بندی) سی و پنج جعبه از پرونده‌های حسابداری مرکزی به وسیله کشتی به ستاد ارتش ایالات متحده در اروپا حمل شد.

9- (بدون طبقه‌بندی) گزارشات پزشکی هنوز در تهران هستند. به جز آن گزارشات شخصی که در زمینه پزشکی و دندانپزشکی بود و در هنگام تخلیه به وسیله افراد خارج شد، اما مقداری پرونده در مرکز اقتصادی باقی ماند. چونکه بعضی از افراد قادر نبودند قبل از تخلیه

به داخل مرکز برگردند.

10- (محرمانه) پانزده تا بیست قفسه پرونده از گزارشات مربوط به پرسنل نظامی باقی ماند. چهار قفسه از گزارشات بخش‌های مجزای جغرافیایی مربوط به پرسنل نیروی هوایی که به وسیله DET8 نگهداری می‌شد در گروه نظامی فعالیت مخصوص نیروی هوایی ایالات متحده 1141ST جا مانده بود.

گزارشات آزمایشی از بین رفت. (گزارشات مربوط به پرسنل نیروی هوایی در سازمان اصلی در اشتوتگارت - وینگن در آلمان نگهداری می‌شود) اعتقاد بر این است که مقداری از گزارشات به جا مانده جزو طبقه‌بندی محرمانه است.

11- فرماندهی روابط نظامی ایالات متحده: بنا به فرمان ابلاغیه ارتش آمریکا یک قفسه پرونده از پرونده‌های طبقه‌بندی شده نابود شدند. چهار قفسه از پرونده‌های بدون طبقه‌بندی نابود شدند. چند بسته از اسناد حسابداری به، دفتر پست نیروی هوایی حمل شد (دستی). چند بسته به دفتر وابسته دفاعی سفارت آمریکا در تهران برگردانده شد.

12- (محرمانه) دفتر پست نیروی هوایی تحت فرماندهی اسکادران هوایی، آلمان مورد جستجو قرار گرفت. اعتقاد بر این است که گزارشات و نامه ها گم شده است.

13- (بدون طبقه‌بندی) اداره دفاع، خدمات ممیزی. یک قفسه از پرونده ها نابود شد. کپی گزارش‌های اصلی در پرونده در واحد اصلی در اشتوتگارت- وینگن است.

14- (بدون طبقه‌بندی) اعتقاد بر این است که دو جعبه پستی از گزارشات پرونده‌های خدمات محیط دسته یک به ستاد تقسیم سیستمهای الکترونیکی میدان هانس کام، ماساچوست فرستاده شده باشد.

15- (محرمانه) سرویس رادیو و تلویزیون نیروهای آمریکا.

اعتقاد بر این است که کاستهای برنامه‌های کوتاه تلویزیونی در جایی بیرون شهر نابود یا رها شده‌اند. سی کاست به سفارت آمریکا برگشته است.

16- (بدون طبقه‌بندی) گزارشات مدرسه بچه‌های متکی به خانواده. گزارشات مربوط به مدرسه قراردادی (بچه‌های 1 تا 12 ساله) که به وسیله شرکت AIDES اداره می‌شود و بچه‌های متکی به خانواده، سازمان دفاع و دیگر بچه‌های انگلیسی زبان در تهران به آنجا می‌روند، (گزارشات محل‌های مذکور) و گزارشات مدرسه به ستادهایش منتقل شد (به وسیله کشتی) و همچنین به شرکت، الکساندریا، ویرجینیا.

17- (بدون طبقه‌بندی) این گزارش مختصر شامل اطلاعاتی است که از مصاحبه‌های کارمندانی که اخیراً ایران را به خاطر شایعات ترک کرده‌اند به دست آمده است.

اوضاع در ایران و تقدم نسبی «وضعیت گزارشات». اعتقاد بر این است که در حال حاضر به دست آوردن اطلاعات بیشتر از کارمندان باقیمانده در ایران غیرممکن به نظر می‌رسد. اطلاعات بیشتر در این زمینه به مجرد دسترسی این ستاد آماده خواهد شد.

گزارش وضعیت سیاسی، 7 مارس 1979

سند شماره 91 محرمانه7 مارس 1979 - 16 اسفند 1357 از: سفارت آمریکا، تهران - 2776به: وزارت امور خارجه، واشنگتن دی. سی موضوع: گزارش وضعیت سیاسی، 7 مارس 1979 1- (محرمانه - تمام متن) 2- خلاصه: شایعات پیرامون استعفای بازرگان، توسط دفتر نخست‌وزیری تکذیب شد. شاه غیاباً محاکمه می‌شود. اعدامها و محاکمات دادگاه انقلاب ادامه دارد. مدنی می‌گوید آمریکا کودتایی را به طرفداری از شاه تدارک دیده. شریعتمداری حمله به جراید را محکوم می‌کند، اما بر سانسور «نامحسوسی» که تاکنون در صدا و سیما اجرا شده، صحه می‌گذارد. پایان خلاصه.

3- در هفتم مارس، تهران ژورنال شایعاتی را گزارش کرد که به موجب آن بازرگان نخست‌وزیر به خاطر ناتوانی دولتش در کنترل دستگاه کمیته انقلاب، حتی به صورت ظاهر، به ستوده آمده و جهت تسلیم استعفانامه‌اش به خمینی، به قم مسافرت کرده است. دفتر نخست‌وزیر، این شایعات را کاملاً بی‌اساس دانسته و تکذیب نموده است. بازرگان قبلاً تهدید کرده بود چنانچه سیستم دو دولت موازی از بین نرود، استعفا می‌دهد. در همین حال سنجابی وزیر امور خارجه به سفیر گفت، بازرگان فی‌الواقع قصد استعفا نداشته، حقیقت این است که کمیته‌ها به مثابه یک موجودیت مستقل به اقدامات خود ادامه می‌دهند. بویژه نحوه محاکمات در دادگاه انقلاب به صورت یک گرفتاری حاد برای بازرگان درآمده است و هنوز نشانه‌ای در این مورد که دولت بخواهد کنترل این وظیفه مهم (یا هر کار دیگر، در رابطه با موضوع) را به زور از دست کمیته‌ها بگیرد، وجود ندارد.

4- انتظام معاون نخست‌وزیر روز ششم مارس، در یک گزارش مطبوعاتی مختصراً اعلام کرد که شاه و خانواده او غیاباً محاکمه خواهند شد. او اتهامات موردنظر را مشخص نکرد، ولی به نظر می‌رسد که هدف اصلی این محاکمه متقاعد کردن دولتهای خارجی برای همکاری در استرداد اموال پهلوی می‌باشد. دولت موقت مدعی است این اموال به ایران تعلق دارد. انتظام گفت که امیدوار است به محض اثبات اتهامات وارده در دادگاه، سوئیس ثروت شاه را که در حسابهای بانکی آن کشور اندوخته شده، بلوکه نماید. او گفت: «چنانچه شخصی به خاطر جنایاتی که در کشورش مرتکب شده محکوم شود، همه کشورها به حکم دادگاه احترام گذاشته و طبق آن عمل خواهند کرد.» 5- اعدام چهار نفر در تاریخ چهارم مارس در تهران، که به خاطر ارتکاب عمل لواط مقصر شناخته شده بودند، تأیید شده است (در گزارش وضعیت 6 مارس آمده است). به علاوه در چهارم مارس در شیراز، سه نفر افغانی به خاطر عمل لواط اعدام شدند. در ششم مارس، یک ستوان شهربانی، به نام یدالله مفتی‌زاده به اتهام قتل پنج نفر و زخمی کردن صد و سه نفر در قم اعدام شد. محاکمه مفتی‌زاده که دو روز به طول انجامید اولین محاکمه‌ای بود که در انظار عموم

توسط دادگاه انقلاب انجام می‌شد. مفتی‌زاده یک وکیل غیرروحانی داشت ولی قضات دادگاه شش روحانی مسلمان بودند. طبق فتوای اخیر خمینی حکم اسلامی سریع‌الاجرا است و نباید با مراحل دادگاه استیناف که موجب اتلاف وقت است، قید و بندی بر آن گذاشته شود. طبق این فتوا حکم دادگاه نهایی بوده و مفتی‌زاده، تقریباً بلافاصله پس از صدور حکم اعدام گردید. در جای دیگر یک زن شوهردار و معشوقه‌اش حین عمل زنا دستگیر شده و در کلارآباد در ملاءعام شلاق خوردند. انتظام در مصاحبه مطبوعاتی پنجم مارس به طور اختصار تصدیق کرد که دادگاههای انقلاب، در اجرای احکام اسلامی، به طور کلی مستقل از دولت عمل می‌کنند. روزنامه تهران ژورنال، در شماره 6 مارس خاطرنشان کرد که ممکن است تا این تاریخ حکم محکومیت به مرگ بالغ بر 200 نفر صادر شده باشد و بیش از 25 مورد حکم اعدام اجرا گردیده است. رقم غیررسمی ما به 29 نفر رسیده است.

6- احمد مدنی وزیر دفاع، در یک مصاحبه تلویزیونی آمریکا را به طرح یک کودتا، در اوایل سال جاری متهم کرد. وی گفت دیدار ژنرال هایزر در ماه ژانویه (از ایران-م) به منظور «سازماندهی یک کودتا به طرفداری از شاه و غرب بوده است.» چنانچه در این مورد سئوالی شود تصمیم داریم سکوت کنیم.

7- از طرف دیگر، شریعتمداری در صحبت با دست‌اندرکاران مطبوعات، حمله به مطبوعات را محکوم کرد. او گفت مطبوعات وظیفه دارند تا اهداف ملی را به تفصیل بیان کنند، و افزود، البته اهداف اسلامی بهترین است. او گفت که روزنامه‌نگاران باید از طرح موضوعاتی که موجب ضعف یا هدم اصول اساسی اسلام می‌شود، برحذر باشند. او چنین محدودیتهایی را یک نوع سانسور دانست که قابل قبول بوده و در جهت منافع ملت است. شاید، در انعکاس نقطه‌نظر شریعتمداری، نورالدین غروی رئیس بخش خبر رادیو و تلویزیون ملی ایران، در ششم مارس اظهار داشت که شکل برنامه‌های صدا و سیما تغییر می کند و هر چیزی که در تضاد با عقاید اسلامی باشد حذف می‌شود. بنابراین هنرمندان مشهوری چون گوگوش، مهستی و هایده بدین خاطر که به رژیم فاسد سابق وابسته‌اند دیگر در صحنه حاضر نخواهند شد. همچنین غروی گفت اگر چه او شخصاً دوستدار (صدای- م) عبدالوهاب شهیدی، خواننده است، ولی به خاطر ارتباطاتش با ساواک، از این پس در رادیو و تلویزیون ملی ایران جایی ندارد. به عنوان نمونه‌ای از خودسانسوری در رسانه‌ها در جهت مصالح اسلام، در شب ششم مارس، رادیو و تلویزیون ملی ایران بیانات کامل آیت‌الله طالقانی و سخنگوی مجاهدین که روز گذشته در احمدآباد انجام شده بود را پخش کرد، ولی سخنرانی هدایت‌الله متین دفتری را که از فرصت استفاده کرده و تأسیس تشکیلات سیاسی و غیرمذهبی جدید خود را اعلام کرده بود، پخش نکرد. رادیو تلویزیون ملی ایران علت قطع برنامه را دیری وقت اعلام کرد و قول داد که بقیه برنامه بعداً پخش شود، ولی زمان آن را مشخص نکرد.

سولیوان

گزارش وضعیت ایران، 7 - 6 مارس 1979

سند شماره 92 محرمانه۷ مارس ۱۹۷۹- 16 اسفند ۱۳۵۷ از: دفتر وابسته دفاعی آمریکا، تهران - ۲۷۷۷ به : سازمان اطلاعات دفاعی، واشنگتن دی.سی.

منابع: اخبار داخلی، مقامات سفارت، پرسنل دفتر وابسته دفاعی تهیه‌کننده گزارش: ای.بی.گرازینی، متخصص امور اطلاعاتی مقام تأییدکننده گزارش: تی.ای.شافر، وابسته دفاعی گزارش وضعیت ایران، 7 - 6 مارس 1979 16- خلاصه: (محرمانه) این گزارش وقایع 24 ساعت گذشته را، از ساعت ۱۲:۰۰ روز ۶ مارس تا ساعت ۱۲:۰۰ روز ۷ مارس ۱۹۷۹، پوشش می‌دهد، شامل: گزارش روزنامه‌ها درباره استعفای بازرگان. محاکمه غیابی شاه. اعدام‌های بیشتر. برنامه هسته‌ای ایران با آلمان غربی. خرید هلی‌کوپترهای ایتالیایی. فروش نفت خام. صدای تیراندازی در اطراف سفارت. و احتمال تظاهرات دانشجویی.

17- از 17 تا 21 حذف شده است.

22- جزییات: (محرمانه) الف- هر دو روزنامه (انگلیسی زبان) گزارش‌هایی درباره استعفای مهدی بازرگان به چاپ رسانده‌اند. منابع خبری گزارش می‌دهند که دستگیری احمد بنی‌احمد، نماینده سابق تبریز در مجلس، بازرگان را وادار به اتخاذ این تصمیم کرده است. بازرگان به بنی‌احمد وقت ملاقات داده بود، ولی محافظان بازرگان، بنی‌احمد را دستگیر کرده و به زندان بردند. علیرغم اعتراض بازرگان، بنی‌احمد هنوز در زندان به سر می‌برد. روزنامه‌های فارسی‌زبان دلایل بیشتری برای استعفای بازرگان ذکر کرده‌اند. هنوز هیچ گزارش رسمی از استعفای نخست‌وزیر به دستمان نرسیده است.

ب- هر دو روزنامه (انگلیسی زبان) «محاکمه غیابی شاه» را تیتر صفحه اول خود قرار داده‌اند. طبق گزارش این روزنامه‌ها، دولت موقت انقلاب اعلام کرده است که شاه سابق، محمدرضا پهلوی، و اعضای خانواده‌اش در یک دادگاه انقلاب به اتهام جنایت بر ضد ملت ایران به طور غیابی محاکمه خواهند شد. اتهامات شاه خیانت، فساد و انتقال غیرقانونی پول به خارج از کشور عنوان شده است.

عباس امیرانتظام، معاون نخست‌وزیر، به هنگام اعلام این مطلب نوع دادگاهی را که قرار است شاه و خانواده‌اش در آن محاکمه شوند مشخص نکرد، ولی احتمالاً این دادگاه یکی از دادگاههای انقلاب اسلامی خواهد بود که تا به حال ۲۰۰ نفر از مقامات سابق رژیم شاه را به مرگ محکوم کرده است. مقالات دیگری که درباره این محاکمه به چاپ رسیده است، به نحوه بازگرداندن شاه به ایران، بیشتر از طریق ربودن او، پرداخته‌اند.

ج- اعدام‌های بیشتری این بار در قم صورت گرفت (که اولین اعدام در این شهر بود). یک افسر پلیس به نام ستوان یدالله متقی‌زاده در کنار قبور شهدای قم تیرباران شد. او به قتل، جرح، و شکنجه متهم شده بود. در رشت، یک غیرنظامی به اتهام جنایات متعدد، و یک استوار به نام مهدی محمدی‌صفت به اتهام قتل دو مبارز جوان اعدام شدند. طبق گزارش روزنامه‌ها، نزدیک به ۲۰۰ نفر از مقامات لشکری و کشوری سابق در انتظار اجرای حکم اعدام در تهران هستند، ولی نام آنها فاش نشده است.

د- متخصصان امور انرژی در ایران خواستار ارزیابی مستقل پروژه ۸ میلیارد دلاری نیروگاه هسته‌ای با آلمان غربی شدند. این پروژه به تکمیل دو رآکتور ۱۲۰۰ مگاواتی در نزدیکی بوشهر مربوط می‌شود. اگر چه سازمان انرژی اتمی ایران تا به حال نزدیک به ۲/۷ میلیارد دلار صرف این رآکتورها کرده، ولی فقط ۶۰ درصد پروژه تکمیل شده است. کارشناسان ایرانی می‌گویند شاید برچیدن این پروژه در نهایت به نفع ایران باشد زیرا هزینه‌های عملیاتی و سوخت رآکتورها بیشتر از هزینه کل نیروگاههای گازسوز خواهد بود. دولت قصد دارد در آینده نزدیک در مورد این معامله رایزنی کند. ایران همچنین قرارداد ۶ میلیارد دلاری ساخت رآکتور سوم و چهارم را با فرانسوی‌ها لغو کرده است.

ه- طبق گزارش‌ها، شرکت ایتالیایی آگوستااسپا قرارداد ۴۲۵ میلیون دلاری خود برای فروش ۵۰ هلی‌کوپتر را اجرا خواهد کرد. پیترو فاشونه، مدیرعامل شرکت، اعلام کرده است که تا به حال ۱۲ هلی‌کوپتر شینوک به همراه قطعات یدکی به ایران تحویل شده است، و مابقی نیز تحویل خواهد شد.

و- پنج شرکت بین‌المللی مستقیماً در حال خرید نفت خام از شرکت ملی نفت ایران به قیمت روز هستند. تا به حال، پنج قرارداد صدور نفت خام به امضا رسیده است که هر دو روز یکبار بارگیری خواهد شد. در حال حاضر، پنج نفت‌کش در اسکله خارک پهلو گرفته و منتظر بارگیری نفت خام هستند. نام هیچ نفت‌کشی در روزنامه‌ها ذکر نشده است. روز گذشته تولید نفت به ۱/۷ میلیون بشکه رسید و احتمالاً در طول چند روز آینده در همین سطح باقی خواهد ماند.

ز- تفنگداران دریایی و پرسنل نیروی هوایی آمریکا که در محوطه سفارت نگهبانی می‌دادند، شب گذشته نیز خبر از شنیدن صدای تیراندازی در سطح شهر دادند.

ح- یک منبع سابق خبری، که استاد دانشگاه تهران است، گزارش کرده است که دانشجویان در حال سازمان دادن گروههایی به منظور تظاهرات علیه نظام دانشگاهی هستند. آنها خواستار حق انتخاب استادان خود هستند. او نگفت که تظاهرات در چه تاریخی انجام خواهد شد. این تظاهرات می‌تواند برای اعتراض به ممنوعیت برگزاری کلاس‌های مختلط در نیمسال آینده که از سوی دولت اعلام شد نیز باشد. این استاد دانشگاه هیچ اطلاعاتی درباره موضوع فوق ارائه نداد.

نظریات مرکز تهیه گزارش (محرمانه):

(الف) شایعات فراوانی در مطبوعات و حتی در بین محافظان ایرانی سفارت جریان دارد مبنی بر اینکه بازرگان استعفا داده است و یا اینکه می‌خواهد استعفا دهد. شاید بازرگان قصد دارد از این گزارش‌ها برای تحکیم موقعیت خود استفاده کند، زیرا بسیاری خواهان ماندن او هستند.

(ب) در حدود ساعت ۱۷:۳۰ شب صدای تیراندازی خیلی زودتر از معمول در اطراف سفارت به گوش رسید. در حدود ساعت ۱۷:۴۵ کارکنان ایرانی محل اقامت سفیر به تفنگداران دریایی سفارت اطلاع دادند که شایعاتی را درباره حمله به سفارت در همین امشب شنیده‌اند، ولی بجز اظهارات این کارمندان، هیچ خبر دیگری در تأیید این شایعات به دستمان نرسیده است.

گزارش وضعیت ایران، 8 - 7 مارس 1979

سند شماره 93 محرمانه ۸ مارس ۱۹۷۹- ۱۸ اسفند ۱۳۵۷ از: دفتر وابسته دفاعی آمریکا، تهران - ۲۸۰۰ به : سازمان اطلاعات دفاعی، واشنگتن دی.سی.

موضوع: گزارش وضعیت ایران، 8 - 7 مارس 1979 16- خلاصه: (محرمانه) این گزارش وقایع 24 ساعت گذشته را، از ساعت ۱۲:۰۰ روز ۷ مارس تا ساعت ۱۲:۰۰ روز ۸ مارس ۱۹۷۹، پوشش می‌دهد، شامل تولید نفت خام. نطق آیت‌الله خمینی بر ضد دولت کنونی نخست‌وزیر بازرگان. واکنش دولت بازرگان به نطق خمینی. اعدام‌های بیشتر. تعطیلات رسمی جدید. انضباط نیروی هوایی از بین می‌رود. اعتراض سربازان وظیفه. فعالیت در سفارت. توانایی پزشکی ایران.

17- از 17 تا 21 حذف شده است.

22- جزییات: (محرمانه) الف- تولید نفت خام هم اینک ۲ میلیون بشکه در روز است. پالایشگاه آبادان هم اینک ۴۵۰ هزار بشکه در روز نفت تولید می‌کند. بارگیری فرآورده‌های نفتی در بندر ماهشهر آغاز شده است. حسن نزیه، مدیر عامل شرکت ملی نفت ایران اعلام کرد که شخصاً بر فعالیت کلیه شرکت‌های وابسته به شرکت ملی نفت ایران نظارت خواهد داشت. شرکت ملی گاز ایران و شرکت ملی پتروشیمی ایران از جمله شرکت‌های وابسته به شرکت ملی نفت ایران هستند. نزیه همچنین روز گذشته اعلام کرد که جریان گاز طبیعی از طریق خط لوله اصلی ایران به اتحاد شوروی به محض افزایش کافی تولید نفت در میدان‌های جنوبی و بهره‌برداری کامل از میدان گازی عظیم «بید بلند» آغاز خواهد شد. پیش از اعتصاب صنعت نفت، اتحاد شوروی نزدیک به روزانه یک میلیارد فوت مکعب گاز را که محصول فرعی تولید نفت خام بود از ایران

دریافت می‌کرد.

ب- آیت‌الله خمینی، رهبر انقلاب، روز گذشته به دولت موقت نخست‌وزیر مهدی بازرگان تاخت و ضربه سیاسی جدیدی به آن وارد کرد. او دولت جدید را ضعیف و هنوز تحت نفوذ قدرتمندان خواند. او به دولت و طرفداران «دموکراسی» حمله کرد و خاطرنشان ساخت که آنها تحت نفوذ ایده‌های غرب هستند. او ابراز داشت که «قانون ما شریعت اسلامی است، شریعت غنی اسلام. همه چیز باید تغییر کند- درست همانگونه که ملت تغییر کرد.» خمینی همچنین زنان را به دلیل حاضر شدن با لباس نامناسب بر سر کار و نقض اخلاق اسلامی ملامت کرد. او گفت «نباید در وزارتخانه‌های اسلامی گناه شود، زنان نباید برهنه بر سر کار بروند.» او وزارتخانه‌های مختلف را به دلیل تجملات و ساختمان‌های پرهزینه‌شان ملامت کرد و گفت که باید از تجملات پرهیز و پول آن خرج فقرا شود. او همچنین نحوه پذیرایی تجملاتی پرسنل دولت از میهمانان خارجی را مورد انتقاد قرار داد. خمینی نطق خود را با این جمله به پایان رساند که «بروید و روزهای طلایی اسلام را مطالعه کنید و خودتان ببینید که مردمی که یک روز بر جهان حکمفرما بودند چه زندگی و رفتاری داشتند.» ج- واکنش دولت بازرگان به نطق خمینی در واقع اظهار بی‌اطلاعی بود. عباس امیرانتظام، سخنگوی دولت، ابراز داشت که «دولت حتی از انتقاد خمینی خبر ندارد» و بار دیگر شایعه استعفای نخست‌وزیر را تکذیب کرد.

د- اعدام‌های بیشتر. روز گذشته شش تن دیگر از اراذل پس از محاکمه در یک دادگاه انقلاب به جرم لواط در تهران اعدام شدند. دادگاه اعلام کرد این شش نفر اعدام شدند تا درس عبرتی باشد برای آنهایی که شاید قصد تضعیف بنیان جامعه اسلامی را داشته باشند. منابع خبری همچنین گزارش دادند که دو ورزشکار معروف صبح امروز در زندان قصر اعدام خواهند شد. شعبان جعفری، پهلوان زورخانه، و پرویز بادپا، قهرمان سنگین‌وزن بوکس آسیا روز گذشته به مرگ محکوم شدند. جعفری به اتهام داشتن دار و دسته جنایتکار و فعالیت‌هایش برای شاه سابق که معروفترین زورخانه جنوب تهران را به او بخشیده بود، و بادپا به اتهام تجاوز به عنف، سرقت و معرفی خود به جای یک مأمور محکوم شدند.

ه - تعطیلات رسمی جدید. تمامی رویدادهای مهم انقلاب در تعطیلات رسمی تقویم سال آینده کشور گنجانده شده‌اند. طبق گزارش یک منبع، سال آینده دارای ۶۵ روز تعطیل رسمی خواهد بود که شامل روزهای جمعه و ۱۳ روز دیگر است، که دو تعطیل رسمی نسبت به سال جاری ایرانی به آن اضافه شده است. تعطیلی رسمی روز تولد شاه از تقویم حذف خواهد شد.

و- نظم و انضباط در نیروی هوایی از بین رفته است. طبق یک گزارش خبری «نیروی هوایی هم‌اینک در بی‌نظمی به سر می‌برد.» این گفته یک کارمند زن بخش فرماندهی پشتیبانی است. او می‌گوید که پادگان فرح‌آباد هیچ نظم و انضباطی ندارد. «نظام قدیم معلق شده است، ولی تا به حال نظام جدید نتوانسته است هیچ روش و یا مسئولیتی برای کارکنان تعریف کند.»

این زن ایرانی است و مدیریت یک برنامه آموزشی در پادگان فرح‌آباد را بر عهده دارد. او گزارش می‌دهد که از تاریخ ۱۱ فوریه که پادگان به دست مردم افتاد و کلیه تدابیر امنیتی از بین رفت، وضعیت قدری بهتر شده است. نگهبانان، متشکل از نیروهای قدیمی و مأموران کمیته در جلوی درب پادگان مستقر هستند و ورود و خروج را کنترل می‌کنند، ولی در داخل پادگان بازرسی‌ها خیلی سطحی وشتابزده است. فضای حاکم بر پادگان به ادعای این کارمند بی‌نظمی و بلاتکلیفی است. افراد بدون لباس‌های فرم در پادگان پرسه می‌زنند و افسر یونیفورم‌پوش خیلی کم دیده می‌شود، «حتی سرهنگ‌ها و سروان‌ها نیز لباس شخصی می‌پوشند.» از آنجایی که یونیفورم‌ها متعلق به رژیم گذشته است، تعداد کمی از افسران یونیفورم می‌پوشند اگر چه هنوز هیچ دستوری مبنی بر تغییر یونیفورم‌ها صادر نشده است. او می‌گوید که احساس ناامنی بر پادگان سایه افکنده است و اگر چه هنوز حقوق‌ها پرداخت می‌شود، ولی کارکنان در مورد آینده شغلی‌شان و حتی آینده خود پادگان مطمئن نیستند. «روحیه‌ها بسیار ضعیف است و هیچ‌کس نمی‌داند چه چیزی اتفاق خواهد افتاد.» ز- سربازان وظیفه اعتراض می‌کنند. بیش از ۴۰۰ سرباز وظیفه با درجه‌های مختلف که در واحدهای مختلف نیروهای مسلح خدمت می‌کنند روز گذشته بیرون از دفتر نخست‌وزیری تجمع کردند و خواستار کاهش دوره خدمت خود به یک سال شدند. درخواست آنها بعد از آن مطرح می‌شود که وزارت دفاع اخیراً اعلام کرد سربازان وظیفه‌ای که هم‌اینک دوره خدمت خود را می‌گذرانند مشمول طرح کاهش دوره خدمت نخواهند شد. اگر چه وزارت دفاع کاهش دوره خدمت نظام وظیفه را شامل سربازانی که مشغول خدمت هستند، نمی‌داند ولی گفته می‌شود که دولت در حال اندیشیدن تدابیری برای کاهش دوره خدمت این دسته از سربازان نیز هست. سربازان وظیفه با صدور قطعنامه‌ای گفتند که انتصاب افسران در هر سربازخانه باید تحت نظارت یک شورا صورت گیرد و یک شورای ویژه نیز باید بحث آزاد در مورد مسایل سیاسی و عقیدتی را تصویب نماید. در همین حال، سربازان وظیفه پیاده‌نظام شیراز با ارسال تلگرامی به آیت‌الله خمینی و نخست‌وزیر مهدی بازرگان خواستار کاهش دوره سربازی‌شان شده‌اند.

ح- فعالیت در سفارت. شایعه حمله همه جانبه به سفارت در شب گذشته تأیید نشد. صدای تیراندازی در درون و اطراف مجتمع شنیده می‌شد ولی هیچ اتفاق خاصی گزارش نشد. تنها اتفاقی که افتاد این بود که طبق گزارش یکی از افراد نیروی هوایی آمریکا که در محل تعاونی و کارپردازی نگهبانی می‌داد، یک محافظ نیروی هوایی ایران گلوله‌ای به بالای سر او شلیک کرد و باعث شد گچ و خاک روی سرش بریزد. محافظ ایرانی فکر کرده بود با این کار شوخی خنده‌داری کرده است. وقتی فرمانده تفنگداران دریایی در اوایل صبح به درب سفارت نزدیک شد، محافظ نیروی هوایی ایران تیراندازی هوایی کرد که ظاهراً برای ترساندن فرمانده بود. طبق گزارش‌ها هر دو اتفاق عمدی و برای ترساندن آمریکایی بوده است. در ساعات

گذشته هیچ گزارشی از تیراندازی به درون سفارت ارسال نشده است.

ط- توانایی پزشکی ایران. ایران تا زمانی که پزشکان ایرانی بیشتری را به خدمت بگیرد همچنان ۲۵۰۰ پزشک را که ۲۰۰۰ تن آنها هندی هستند در استخدام خود خواهد داشت. دولت موقت سه راه برای جذب پزشکان ایرانی اندیشیده است: جذب برخی از تقریباً ۱۰ هزار پزشک ایرانی که در آمریکا و اروپا مشغول به کارند، انتقال پزشکان از پست‌های اجرایی به کارهای پزشکی، و جذب دانشجویان پزشکی بیشتر. سپاه بهداشت شاه، یعنی جوانانی که تعلیمات اولیه بهداشتی را به منظور کار در مناطق دور دست دیده بودند همچنان به فعالیت خود ادامه خواهند داد و قرارداد ساخت بیمارستان با شرکت‌های خارجی تجدید خواهد شد.

نظریات مرکز تهیه گزارش (محرمانه): تهیه‌کننده گزارش نمی‌تواند صحت گزارش مربوط به پادگان فرح‌آباد را تأیید کند، ولی مسئله مربوط به یونیفورم‌ها قطعاً صحت ندارد. وابسته نظامی طی دیداری که از پادگان مزبور داشت، شاهد افسران یونیفورم‌پوش در آنجا بود. تهیه‌کننده گزارش همچنین شاهد است که اکثر محافظان سفارت که از نیروی هوایی ایران هستند یونیفورم به تن دارند. مقاله‌ای که در مورد حقوق برابر زنان چاپ شده است نشان می‌دهد که زنان هیچ چیزی به جز بازگشت به سنت‌های اسلامی گذشته در این انقلاب نصیب‌شان نشده است، بدین ترتیب که آموزش مختلط برچیده خواهد شد، زنان باید در محل کار حجاب داشته باشند، سقط جنین مجاز نیست، و زنان در زمین‌های تنیس باید شلوار و پیراهن بلند بپوشند و در برخی موارد باید در زمین‌های جداگانه بازی کنند. از آنجایی که زنان در این انقلاب بسیار فعال بودند، تهیه‌کننده گزارش معتقد است که احتمالاً بر ضد این روند ارتجاعی تظاهرات خواهند کرد.

گزارش وضعیت ایران، 8 مارس179

سند شماره 94 محرمانه8 مارس 1979 - 17 اسفند 1357 از: سفارت آمریکا، تهران - 2801به: وزارت امور خارجه، واشنگتن دی. سی موضوع: گزارش وضعیت ایران، 8 مارس 1- (محرمانه- تمام متن) 2- خلاصه: حمله خمینی به دولت بازرگان، شکاف در جبهه ملی، ادامه اعدامها و دستگیریها، اعلام انتصاب استانداران بیشتر، انحلال شورای شهر تهران، آزادی بنی‌احمد نماینده قبلی تبریز، ورود وزیر امور خارجه پاکستان به تهران در آینده نزدیک. پایان خلاصه.

3- خمینی در طی یک سخنرانی خطاب به روحانیون و طلبه‌های مدرسه علوم دینی، دولت بازرگان را به واسطه ضعفی که در تحت‌تأثیر قرار گرفتن از ایده‌های «غربی» از خود نشان می‌دهد و به خصوص به دلیل درک غربی دولت از دموکراسی مورد حمله قرار داد. وی با تأکید بر تضاد ماهیت «اسلامی» با ماهیت «غربی» جمهوری دموکراتیک پیشنهاد شده از سوی

دولت بازرگان از طلبه‌ها و دیگر روحانیون قم خواست که قبل از رفراندوم به ترویج و نشر نظراتش در سرتاسر ایران بپردازند. خمینی که هر چه بیشتر به ساوونارولا مشابهت پیدا می‌کرد زنان ایران را به خاطر لباسهایشان مورد ملامت قرار داد و پیشنهاد کرد که کارمندان زن در ادارات چادر به سر کنند. (توجه: مطبوعات اخیر فارسی زبان ادعا دارند که تعدادی از زنان «بی‌حجاب» در خیابانهای تهران مورد ضرب و شتم قرار گرفته‌اند و کلوپ‌های تنیس نیز در مورد رعایت پوشش کامل زنان در زمین اصرار می‌ورزند و غیره) وی هم‌چنین به اثاثیه گران‌قیمت و ولخرجی و سبک تجملی زندگی وزرای دولت حمله نمود.

4- گروهی موسوم به «سوسیالیست» که شماری از اعضای ناشناس جبهه ملی هستند این جبهه را ترک کردند و به جبهه دموکراتیک ملی جدیدالتأسیس متین دفتری پیوستند.

5- طبق گزارش مطبوعات شعبان جعفری رئیس سابق زورخانه تهران و همچنین پرویز بادپا قهرمان مشت‌زنی بازیهایی آسیایی اعدام شده‌اند. جرائم جعفری عضویت در باندهای تبهکاری در رژیم سابق و جرائم بادپا ارتکاب جنایاتی در لباس مبدل شبه‌نظامیان انقلابی بوده است.

در هفتم مارس شش تن دیگر به اتهام جرائم جنسی (لواط) تیرباران شدند. و به این ترتیب تعداد رسمی مرتکبین جرائم جنسی که اعدام شده‌اند به سیزده تن رسید. گزارش مطبوعات هم‌چنین حاکی از آن است که یک پلیس در آذرشهر (نزدیک تبریز) توسط جمعیت خشمگین محلی به قتل رسیده است. و نشانه‌هایی دال بر ادامه دستگیری‌ها و اعدامهای گسترده و اعلام نشده در سرتاسر ایران وجود دارد. (رجوع شود به تلگراف جداگانه) 6- وزیر کشور انتصاب طاهر احمدزاده را به سمت استاندار خراسان و ناصر اخوان ملایری را به سمت استاندار استان مرکزی، باقر شاهپور را به سمت استاندار بوشهر و هادی مؤتمنی را به سمت استاندار سیستان و بلوچستان اعلام کرده است. هم‌چنین محمود هاشمی، صدرالدین رحیمی اردستانی و محمدحسن صادقیان، به ترتیب به سمت فرماندار قم، دماوند و امام‌شهر (شاهرود سابق) منصوب شدند.

7- مطبوعات فارسی زبان همچنین گزارش می‌دهند که شورای شهر تهران بر طبق دستور وزارت کشور منحل شده است.

8- بنی احمد نماینده سابق تبریز بعد از پنج روز تلاش بازرگان برای آزادی وی که انعکاس وسیع خبری داشت بالاخره از بازداشت آزاد شد. جریان دستگیری بنی‌احمد بر ماهیت خودسرانه و اختیاری دستگیریهای فعلی توسط کمیته‌ها صحه گذارد. (او بلافاصله بعد از مکالمه تلفنی با بازرگان دستگیر شد. به او حکم امضا نشده‌ای نشان دادند و اجازه ندادند به کسی اطلاع دهد.

9- مطبوعات هم‌چنین اعلام کرده‌اند که وزیر امور خارجه پاکستان آقاشاهی فردا برای یک دیدار سه روزه عازم تهران خواهد شد. سولیوان

وضعیت کنونی سفارت آمریکا در تهران

سند شماره 95 محرمانه8 مارس 1979 - 17 اسفند 1357 از: سفارت آمریکا، تهران - 2796به: وزارت امور خارجه، واشنگتن دی. سی - فوری موضوع: وضعیت کنونی سفارت آمریکا در تهران 1- (محرمانه- تمام متن) 2- در تاریخ هشتم مارس 1979، بیست و دو روز بعد از حمله مسلحانه، که خساراتی را به سفارت وارد آورد، سفارت آمریکا در تهران فعالیت دوباره خود را در ساختمان مرکزی که هنوز بقایای آزاردهنده گاز اشک‌آور را در خود دارد، شروع کرده است. با ارتباطات کمی که داریم انجام این امر کار سخت و طاقت‌فرسایی است. به منظور کم کردن آثار گاز اشک‌آور بعضی از وسایل که گاز را در خود نگه می‌دارند از قبیل کلیه قالیچه‌ها، پرده‌ها و اشیای اضافی دیگر به محل دیگری منتقل خواهند شد. امروز به اقتضای فصل به شدت برف می‌بارد.

3- در هر صورت تمام شیشه های شکسته پنجره‌ها تعویض شده‌اند و درب‌های ساختمان یا با سیم‌خاردار بسته و یا سنگربندی شده‌اند و به جز اثرات گلوله ها و کرکره‌های جلوی پنجره‌ها که از بین رفته‌اند نمای بیرونی ساختمان کم و بیش عادی به نظر می‌رسد. در داخل ساختمان، مبلمان اتاقها که صدمه ندیده و نشکسته است از آلودگی‌ها پاک شده و در قسمت اداری جای داده شده‌اند اما تقریباً هر چیزی که صدمه‌پذیر بوده از قبیل تابلوهای نقاشی، عکس‌ها و نقشه‌ها و غیره از بین رفته است.

4- چون تعداد کارکنان و مقدار کار سفارت خیلی کم شده است، ما بی‌معطلی از ساختمان مرکزی و محوطه سفارت استفاده می‌کنیم. در اثر این اقدام، کلیه فعالیت‌ها و کارهایمان به جز فعالیتهای مربوط به «سازمان ارتباطات بین‌المللی» و بیمارستان را به محوطه سفارت آورده‌ایم. این بدین معنی است که باقیمانده افراد گروه مستشاری کمک‌های نظامی به اضافه قسمت کنسولی، هر دو در این قسمت کار خود را انجام می‌دهند. وضعیت حاضر نیاز به کنترل آسان‌تری دارد ولی در همان حال می‌تواند هدف تمرکز‌یافته‌ای (جهت اقدامات خرابکارانه- م) باشد.

5- کارمندان ایرانی ما، کم و بیش دست نخورده‌اند و به طور تقریب داریم حساب می‌کنیم که چه تعداد از کارمندان ایرانی خود را از دست داده‌ایم، اگر داده باشیم. و می‌کوشیم که بعد از سپری شدن تعطیلات آخر هفته- جمعه و شنبه- با راه‌انداختن برخی کارهای اساسی، از سفارت یک چهره عادی داشته باشیم. بنابراین از روز یکشنبه یازدهم مارس تنها با محروم بودن از ارتباطات سریع، قادر خواهیم بود نسبتاً به صورت عادی فعالیت کنیم. به محض اینکه ارتباط هوایی ما برقرار و تجهیزات ارسال سریع ما به دستمان برسد و نصب گردد انتظار داریم که بتوانیم محدودیتهای مخابراتی خود را برطرف سازیم.

6- امروز زمان مناسبی است که آنچه را در خلال سه هفته گذشته انجام داده‌ایم مرور کنیم

و بررسی نماییم که چه وظایف فوری در پیش رو داریم. تمام این مسایل باید با توجه به شرایط و موقعیت انقلابی ایران، یعنی جایی که هیچ‌گونه قدرت ثابتی وجود ندارد و صفیر گلوله‌ها رویداد ثابت و روزمره است مورد بررسی و مطالعه قرار گیرند.

7- در بازبینی و مرور فعالیتهای گذشته‌مان، مهم‌ترین و قطعاً وقت‌گیرترین کار، تخلیه آمریکاییان بوده است. این کار و انتقال این گروه تنها بخشی از تلاش ما را شامل می‌شود. بعد از ترک آنها مجبور شدیم در مورد جماعت آمریکاییان رسمی و اداری وقت زیادی صرف جمع‌و جور کردن اموال و اسباب و اثاثیه آنها، بسته‌بندی کردن، موقتاً انبار کردن و فرستادن آنها به فرودگاه برای حمل به خارج با هواپیمای کرایه‌ای کنیم و این کارها هنوز هم ادامه دارد. گرفتاری خاص ما در مورد اتومبیلهایی است که به جا گذاشته‌اند و حفاظت از آنها، کلیدها و مدارکشان در مقابل دزدیهای تهدیدکننده، باعث شده که محوطه چمن‌کاری سفارت به پارکینگ ماشینهای مستعمل تبدیل شود.

8- موضوع بسته‌بندی، حمل و نقل و جور کردن این اثاثیه خصوصاً برای گروه مستشاری کمک‌های نظامی کاری دست و پا گیر بوده است. بعضی از اموال خانه‌های گروه مستشاری کمک‌های نظامی متعلق به دولت ایران است. تعدادی از این اتومبیل‌هایی که مورد استفاده خصوصی پرسنل این گروه قرار گرفته بود از خدمات نیروهای مسلح ایران قرض گرفته شده بود. تعدادی از مجوزهای عبور اتومبیل‌ها منقضی شده و تعدادی دیگر هنوز به قوت خود باقی‌اند و دریافت اسناد و مدارک در دفتر مهندسی خلیج غیرقابل دسترسی است. مأموران گروه مستشاری کمکهای نظامی که این کار را دنبال می‌کنند، هر از گاهی (تقریباً به طور روزانه) توسط کمیته های محلی دستگیر می‌شوند که باید با وساطت مقام‌های بالاتر آزاد شوند.

9- در اثر این تخلیه و انتقال، هم اکنون تعداد آمریکاییان رسمی مستقر در ایران کم‌تر از صدنفر است. کل آمریکاییان دور از وطن در ایران تخمیناً کم‌تر از 1000 نفر می‌باشد. رقم آخر شامل 2500 تا 3000 نفری که ادعای قانونی مبنی بر تابعیت کشور ما را دارند، (افراد دوملیتی، فرزندان زوج‌های مختلط و یا ایرانیان متولد شده در آمریکا) نمی‌شود. از این گروه که به طور دائم ساکن شده‌اند انتظار نمی‌رود که در صدد ترک اینجا برآیند اما آنها گاه به گاه از کنسولگری خواسته‌ها و از این هیأت توجهاتی را انتظار دارند.

10- کار دوم مرمت ساختمان خود سفارت بوده است. قبلاً وضع ساختمان اصلی را گزارش کرده‌ایم. منزل سفیرکبیر را که تقریباً تمام شیشه‌های پنجره آن در اثر تیراندازی مثل بقیه جاها خرد شده بود دوباره شیشه انداخته‌ایم و قفل‌ها و درب‌ها را مرمت کرده‌ایم. خسارات داخلی وارده به روکش سقف‌ها و دیوارها، آینه‌ها و درب‌هایی که قفل و دستگیر‌ه‌های آن در اثر تیراندازی از بین رفته است در مرحله بعد تعمیر خواهد شد. تعمیرات موقت و سطحی در مورد ساختمانهای دیگر نیز انجام شده است. ما درگیر مقابله مستمری بر علیه دست‌اندازیهای نیروهای حفاظتی ایرانی‌مان به چندین تأسیسات خصوصاً شرکت تعاونی

پر از جنس‌مان هستیم و در این زمینه کاری از دست ما برنیامده است. تغییر محل بعضی از فعالیتها و خدمات به علت همین قضیه صورت گرفته است.

11- کار سوم، اقدام خسته‌کننده و ملال‌آور بازپس گیری ساختمان سازمان ارتباطات بین‌المللی، سازمان ارتباطات بین‌المللی که در مالکیت ما قرار دارد- از فداییان خلق بوده است. ظاهراًً با اعتقاد به این که این ساختمان متعلق به «سیا» است، فداییان خلق به مدت دو هفته آن را اشغال کردند. (در نام‌گذاری اینجا، آدمهای خشک و احمق و کم‌توجهی که اسم سرویس اطلاعات و ارتباطات آمریکا، سرویس اطلاعات و ارتباطات آمریکا، را عوض کردند، درسهای عبرت‌آموزی گرفتند). ساختمان فعلی تنها یک چهاردیواری محض است که کلیه تجهیزات آن به سرقت رفته و یا تخریب شده است. در این لحظه ابتدایی‌ترین کار این است که چگونه امنیت این ساختمان را که بتواند فعالیت آتی خود را شروع کند، فراهم سازیم.

12- چهارمین کاری که انجام داده‌ایم ادای مطالبات کارمندان ایرانی است که در گروه مستشاری کمک‌های نظامی آمریکا، در پستهای اطلاعاتی شمال و در گروه‌های پشتیبانی پستهای مذکور کار می‌کردند. این پرداخت مدتی کارمندان را ساکت و آرام خواهد کرد اما هنوز لازم است در پی راه‌حلهای بلندمدت‌تری باشیم.

13- وظیفه مستمر دیگر مسئله امنیت محوطه سفارت است. هم‌اکنون محوطه سفارت توسط سه گروه جداگانه حفاظت می‌شود. گروه اول دسته‌ای از مجاهدین‌اند که توسط کمیته به این کار گماشته شده‌اند و مسئولیت کلی به عهده آنانست. گروه دوم دسته کوچکی است که «دکتر یزدی» برای حفاظت از سفیر و خانه‌اش تعیین کرده است و گروه سوم دسته مختلطی از نیروی هوایی‌اند که در اطراف دیوارهای شرقی و جنوبی سفارت گشت می‌زنند. علاوه بر اینها مأمورین نگهبان تمام وقت ایرانی و یک نفر مأمور امنیتی از نیروی دریایی خودمان است که جلوی درب ورودی نگهبانی می‌کنند. همچنین ما سه افسر امنیتی داشتیم. ما به محافظین ایرانی برای مقابله‌به‌مثل با تیراندازان ناشناس و تروریستهایی که از داخل اتومبیلهایشان تیراندازی می‌کنند و آرامش شبهای تهران را به هم می‌زنند نیاز داریم. بنابراین نمی‌خواهیم همه آنان را کنار بگذاریم. بازداشتن آنها از دعوای با یکدیگر، از چاپیدن اموالمان و تیراندازی کردن به ساختمانها وقت زیادی از ما می‌گیرد.

14- مشکلات و مسایل زیاد دیگری در ارتباط با رویّه و طرز عمل گذشته ما وجود دارد. داستانهای زیادی راجع به گماشتگان و مأمورین ما، تسهیلات پستخانه نظامی، داروخانه‌های ما و تجهیزات و دستگاههای ما در بخش ارتباطات و ترمینال حمل و نقل هوایی نظامی، منطقه گلف واقع در خانه‌های سازمانی آمریکاییان بر سر زبانهاست. در حالی که کمیته‌های مختلف، شخصیتهای اسلامی و عناصر رقیب در دولت هر کدام مشکلات و مسایلی دارند. این موضوعات نیز در چنین جوی همیشه مورد حمله و انتقاد قرار می‌گیرند. ما همیشه به نگهبانان و گماشتگان دسترسی نداریم و قادر نیستیم حملات مداوم را دفع کنیم و هر روز با

تاکتیک‌های جدید و ماهرانه برما فشار وارد می‌آورند.

15- همچنین مشکل خاص نقد کردن اجناس شرکت تعاونی بزرگ ما است. سعی ما آن است که محموله‌های موجود در بنادر را به منظور بازپرداخت پول طلبکارهایمان به فروش برسانیم. سعی داریم که اقلام باارزش را برای فروش‌های بعدی صورت‌برداری و نگه‌داری کنیم تا مطمئن شویم که از فروش آنها پول کافی برای پرداخت حقوق به کارمندان به دست می‌آوریم. سعی داریم شرکت تعاونی کوچک و مناسب‌تری (که به جای دادن خدمات به 8000 نفر تنها یک صد نفر را تحت پوشش خدماتی داشته باشد) ایجاد کنیم. موجودیهای لیکور (نوعی شراب) ما که در جمهوری اسلامی قابل فروش نیست سهم سرانه «لیکور» هر یک از ما را در دنیا به بالاترین رقم خواهد رساند.

16- در میان همه این مسایل ما باید بر پایه اولویت‌ها، ضرورتهای اساسی و بنیادی را نظم داده و تعیین کنیم. مثلاً گفتگوی دائمی با مقامات فرودگاه جهت امکان مراسلات سیاسی، با مسئولین عبور و مرور جهت کسب اجازه عبور آزاد، با فروشندگان جهت به دست آوردن مواد غذایی و با شرکت‌های خصوصی جهت گرفتن خدمات داشته باشیم.

17- در ضمن همه مسایل فوق سعی ما بر آن است که به عنوان یک سفارت انجام وظیفه کنیم. این به معنای حفظ ارتباطات سیاسی، جستجو برای تماسهای تازه، جمع‌آوری اطلاعات و نظرات و اخبار است. سعی مان بر آن است که وضعیت‌های دشوار و پیچیده‌تر را تجزیه و تحلیل کنیم و به درخواست‌هایی که گاه‌به‌گاه واشنگتن از ما دارد جواب بدهیم.

18- با توجه به آینده، وظایف فوری و مبرم روشن است. باید حضور فیزیکی خود را مجدداً سر و سامانی بدهیم. این امر مستلزم تعمیر ساختمانها، جایگزین کردن اقلام از بین رفته، برقراری ارتباطات کافی، و تعیین کارمندان ثابت برای اداره کارهای محدودتر از گذشته می‌باشد. اگر قصد تجدید فعالیتهای کنسولی را در سطح وسیع و معقول داشته باشیم برای مبلمان و رنگ ساختمان «ایران گالری» که در مقابل ساختمان مرکزی سفارت قرار دارد نیازمند بودجه فوری هستیم، چون اجاره نامه محل سابق دارد منقضی می‌شود و در حال واگذاری آن هستیم.

19- مسئله امنیت در آینده موضوع مهمی است. امیدواریم که گارد حفاظت 24 نفره‌ای از نیروی دریایی داشته باشیم، اما با عدم برقراری امنیت بیرون از ساختمان توسط ایرانیان، آنها نخواهند توانست از محوطه سفارت، در مقابل حمله‌ای از نوع حمله‌ای که در روز چهاردهم فوریه متحمل شدیم، محافظت نمایند. پیش‌بینی اینکه چه زمانی، در این شهر، شرایط امنیتی برای وقوع حملات مشابه فراهم می‌شود ممکن نیست، اما می‌توان گفت بعضی حوادث، مثل دیدار شاه از ایالات متحده آمریکا می‌تواند بهانه و باعث حمله دیگری گردد.

20- چیزی که باقی می ماند حوزه فعالیت آینده ماست که باید مشخص شود. ما نمی دانیم چه موقع مشخص خواهد شد که می‌توانیم به فعالیت کنسولی کامل مبادرت ورزیم و نمی‌دانیم

آیا در آینده روابط لجستیکی نظامی خواهیم داشت یا خیر؟ در مورد اینکه هرگونه ارتباط اطلاعاتی داشته باشیم، شک داریم ولی آنهم باید همواره مدنظر قرار گیرد.

21- حل و فصل تمام این موضوعات احتیاج به زمان دارد. حل آنها تا اندازه‌ای در ارتباط با رفع کشمکشهای مختلف سیاسی که هم‌اکنون ایران را دربرگرفته است، می‌باشد. اگر قرار باشد دولت بازرگان با آرمانهای انسان‌گرایانه و دولت دموکراتیکش بر سرکار باقی بماند، ما از جو نسبتاً مساعدی برای کار و فعالیت برخوردار خواهیم بود. اگر در این مبارزه برای کسب قدرت، افراطیون مذهبی و یا مارکسیستها غالب شوند، احتمالاً چشم‌انداز فعالیت‌های آینده سیاسی ما در اینجا فوق‌العاده محدود خواهد شد. هفته‌ها و ماهها طول خواهد کشید تا به کُنه امور پی ببریم. سولیوان

گزارش وضعیت، 11-10 مارس 1979

سند شماره 96 محرمانه شماره گزارش: 79 0125 684611 مارس 1979 - 20 اسفند 1357 از: دفتر وابسته دفاعی آمریکا، تهرانبه: سازمان اطلاعات دفاعی، واشنگتن دی. سی.

موضوع: گزارش وضعیت، 11-10 مارس 1979 16- خلاصه گزارش: گزارش زیر حاوی اطلاعاتی راجع به فاصله زمانی ساعت 12 روز دهم مارس تا ساعت 12 روز یازدهم مارس به وقت محلی و در ارتباط با موضوعات زیر است: نظم و قانون- اظهارات وزیر دفاع کشور- تیراندازی به طرف روس‌ها- حقوق زنان- پایگاه دریایی خرمشهر- بیکاران ایران- اطلاعاتی راجع به هواپیمایی ملی ایران «ایران ایر».

17- از 17 تا 21 حذف شده است.

22- جزییات: (محرمانه- غیرقابل رؤیت برای بیگانگان) الف- نظم و قانون در تهران: در خلال دوران انقلاب فعالیت ارگانهایی (چون شهربانی و ارتش) که به طور معمول مجری قانونند متوقف شده است. اکثریت بیست و دو کلانتری تهران بسته شده‌اند و به استثنای حضور اتفاقی و گاه‌گاه افسران راهنمایی و رانندگی، افراد پلیس به ندرت در خیابانها دیده می‌شوند. برقراری نظم و اجرای قانون بر عهده کمیته‌هاست و به نظر می‌رسد که گاهی بر اساس هوی و هوس تصمیم می‌گیرند. به هر حال لازم است که جای خالی پلیس و ارتش را پر کنند. در هر صورت به زودی اقتدار کمیته‌ها از حدی که دولت «بازرگان» اجازه می‌دهد فراتر خواهد رفت و در حقیقت به منزله دولت سایه‌ای هستند که «بازرگان» کنترلی روی آنها ندارد. گفتگوهای اخیر بین بازرگان و خمینی زمینه مورد نیاز برای سازماندهی کمیته مرکزی و کمیته‌های فرعی را ایجاد کرده است. بخشی از نکات عمده این اساسنامه اولیه به شرح زیر است:

1- مهدوی کنی به سرپرستی کل کمیته ها انتخاب شده است.

2- شهر تهران به 14 منطقه تحت حفاظت کمیته‌ها تقسیم شده که تحت سرپرستی یک روحانی قرار دارد و به طور معمول در یکی از مساجد مستقر شده است.

3- هیچ‌کس به کمیته احضار نمی‌شود مگر با حکم کتبی.

4- پاسداران یک کمیته حق اختیار قانونی در منطقه تحت نفوذ کمیته دیگر را ندارند.

5- تنها حالتی که نیاز به حکم کتبی ندارد در مورد جلوگیری از ارتکاب اعمال جنایتکارانه است.

جزئیات و شرح مفصل‌تر این نکات منتشر شده است. طبق این اساسنامه امیدواریم که شروع کار کمیته‌ها را در ارتباط و هماهنگ با دولت در مناطق تحت حفاظت‌شان ببینیم. در صورتی که کلانتری‌ها بازگشایی شوند، در مسئولیت برقراری نظم و اجرای قانون با کمیته‌ها سهیم خواهند شد.

ب- اظهارات وزیر دفاع ملی: دریادار احمد مدنی، وزیر دفاع ملی اعلام کرد که نام صنایع نظامی به صنایع دفاع ملی تغییرخواهد یافت. وی اضافه کرد که مجتمع صنعتی ارتش دیگر تنها محصولاتش را برای نیروهای مسلح تولید نخواهد کرد بلکه تولیداتش را در جهت ترقی و پیشبرد اقتصاد کشور نیز به کار خواهد گرفت.

ج- تیراندازی به طرف روس‌ها: گزارشات روزنامه‌ها حاکی از آن است که صبح روز جمعه در یکی از پستهای بازرسی کمیته ها یک مهندس روسی کشته و یک نفر دیگر مجروح شد. پاسداران کمیته گفتند که آنها قبل از تیراندازی به سمت اتومبیل به آن ایست دادند ولی آنها توقف نکردند. اما فرد مجروح روسی گفت که آنها تنها تیراندازی می‌کردند، بدون آنکه ایست بدهند. این اولین گزارش در مورد تلفات افراد روسی در زمان انقلاب است.

د- حقوق زنان: آیت‌الله طالقانی در مورد درخواست امام خمینی از بانوان جهت پوشیدن حجاب اسلامی توضیحاتی داده و مسئله را روشن کرده است. او گفت که این موضوع به معنی بازگشت به پوشیدن چادر نیست. آیت‌الله طالقانی در تلاشی آشکار به بانوان اطمینان داد که نقش تعیین‌کننده آنها در پیروزی انقلاب فراموش نشده است. وی همچنین گفت «اعتقادم بر این است که زنان ایرانی سهم عمده‌ای در انقلاب دارند.» وی اضافه کرد که حکومت اسلامی نسبت به زنان به چشم شهروندان دست دوم نگاه نمی کند.

نظریات تهیه‌کننده (محرمانه- غیرقابل رؤیت برای بیگانگان): برانگیختن زنان ایرانی یکی از اشتباهاتی بوده است که هر کدام از افراد حکومت و مجامع مذهبی به نوبه خود در فرونشاندن آن تلاش می‌کنند.

ه- پایگاه دریایی خرمشهر: گزارشات روزنامه‌ها خبر می دهند که پایگاه دریایی خرمشهر تبدیل به بزرگترین پایگاه ایران خواهد شد. دریادار مدنی گفت که موقعیت سیاسی و جغرافیایی خرمشهر چنین اقدامی را طلب می‌کند. در نتیجه تمام کشتی‌های مین‌روب و شناورهای محافظ دریایی مستقر در خلیج فارس به خرمشهر مراجعت خواهند کرد.

و- بیکاران: طبق گزارشات، تعداد بیکاران در ایران به مرز سه میلیون نفر رسیده است. بیشتر این بیکاران جدید کارگران ساختمانی‌اند که از اوایل شروع انقلاب بی‌کار شده‌اند.

ز- هواپیمایی ایران:

1- از تعداد 40 پرواز معمول روزانه، هم‌اکنون «ایران‌ایر» تنها 13 یا 14 پرواز در روز انجام می‌دهد.

2- قبل از انقلاب تقریباً 400 نفر از خارجیان در استخدام «ایران‌ایر» بودند که به خدمت یکصد و سی نفر پایان داده شده است و منبعی اظهار کرد که بیشتر آنها نهایتاً از کار برکنار خواهند شد. منبع موردنظر یکی از خارجیانی است که مدیریت لجستیکی هواپیمایی ایران را برعهده دارد. وی و دو نفر از معاونین ارشدش در استخدام هواپیمایی ایران خواهند ماند.

نظریات تهیه کننده (محرمانه- غیرقابل رؤیت برای بیگانگان): امروز روز آرامی بوده است. اولین حادثه تیراندازی امروز در محوطه سفارت در ساعت 8 به وقت محلی شنیده شد.

گزارش وضعیت سیاسی، 12 مارس

سند شماره 97 محرمانه12 مارس 1979- 21 اسفند 1357 از: سفارت آمریکا، تهران - 2876به: وزارت امور خارجه، واشنگتن دی. سی - فوری موضوع: گزارش وضعیت سیاسی، 12 مارس 1- (محرمانه - تمام متن) 2- خلاصه: شریعتمداری خواستار گسترده‌تر شدن نوع همه‌پرسی شد. ادامه تظاهرات بانوان. هشدار فداییان نسبت به خطراتی که ضعف دولت در پی خواهد داشت. ترکمانها خواهان به رسمیت شناختن زبانشان هستند. عدالت در ایران امروز: ادامه دستگیری‌ها و اعدامها. اظهارات جیم سیل درباره دستیاران طرفدار آمریکا در دولت بازرگان. پایان خلاصه.

3- شریعتمداری در مصاحبه با کیهان اظهار داشت که در طرح سئوالات مربوط به رأی‌گیری همه‌پرسی اینده بایستی با تعیین عبارات بهتر به مردم آزادی بیشتری در انتخاب نوع حکومت داده شود. به هر حال وی ادعا می‌کند که نتیجه قطعی انتخابات همچنان جمهوری اسلامی خواهد بود. لکن این آزادی بیشتر شک و تردید در مورد آزادی انتخاب را از بین خواهد برد. در سایر اخبار و همه پرسی، مطبوعات فارسی بحث‌های گسترده‌ای درباره اظهارات دکتر مفتح (به عنوان عضو شورای انقلاب) انجام داده‌اند، طبق اظهارات وی در رأ‌ی‌گیری آینده امکان انتخاب نوع حکومت از میان فرمهای حکومتی متنوع میسر می‌باشد. بنا بر اظهارات امیرانتظام معاون نخست‌وزیر، به هرحال دولت همچنان در نظر دارد که از ورقه‌های رأی‌گیری تک‌سئوالی قرمز و سبز استفاده کند.

4- تظاهرات بانوان امروز نیز ادامه خواهد داشت و مطبوعات بحث گسترده‌ای درباره موضوع «چادر یا بی‌چادری» به عنوان تجلی وضعیت کلی بانوان در نظام پیشنهادی جمهوری

اسلامی مطرح کرده‌اند. راهپیمایی امروز از دانشگاه به سمت میدان آزادی (میدان شهیاد سابق) انجام خواهد شد و انتظار می‌رود مردان گروههای چپ در این تظاهرات، بانوان را همراهی کنند. همچنین از تبریز و آبادان تظاهرات و اعتراضاتی علیه تحمیل پوشش اسلامی گزارش شده است.

5- سازمان فداییان خلق نسبت به همکاری با دولت بازرگان ابراز علاقه کرده است ولی در عین حال هشدار داد که اگر چنانچه دولت هر چه زودتر اعمال قدرت نکند خطر افزایش درگیری‌های خشونت‌بار و جنگ ناخواسته داخلی وجود دارد.

6- زد و خوردهایی در بندر شاه [ترکمن] که منطقه‌ای از دریای خزر است رخ داد. و طبق گزارشات دوازده نفر از یک گروه پانزده‌هزار نفری مجروح شده‌اند. این گروه که از اقوام ترکمن می‌باشند سعی بر تغییر نام شهر به بندر ترکمن داشتند و با یک گروه رقیب دیگر که آنها نیز برای تغییر نام شهر به بندر اسلام تلاش می‌کردند درگیر شدند. علاوه بر احتمال تغییر نام شهر گروههای ترکمن (که عمدتاً سنی مذهب هستند) خواستار خودمختاری بیشتر و همچنین به رسمیت شناختن زبان ترکمنی در مدارس ترکمن صحرا می‌باشند.

7- دستگیریها و اعدامها همچنان در سراسر ایران ادامه دارد. طبق آمار رسمی، دیروز شش نفر به جوخه‌های آتش سپرده شدند. علاوه بر این شش نفر، افراد دیگری از قبیل پلیس، افراد ژاندارمری، و دیگر مقامات مسئول به جرم اقدامات «ضدانقلابی» محکوم به اعدام شدند (یعنی که اقدام به تیراندازی به سوی تظاهرکنندگان در طول اعتراضات اولیه بر ضد شاه) و تعداد دیگری به جرم داشتن روابط جنسی نامشروع محکوم به مرگ شدند. با توجه به شرایط فعلی، که افراد کمیته همچنان با قدرت مشغول دستگیر کردن مردم هستند و آنها بر اساس ادعاهای واهی، مردم غیرمتجاوز و غیرمجرم را بدون دلیل محاکمه می‌کنند، جایی که اداره پلیس شهربانی هنوز در قربانگاه است و بالاخره جایی که وزارت دادگستری کلاً در جریان تجدید سازماندهی است، هیچگونه ثبات و قوامی در تحمیل مجازاتها وجود ندارد. مناطقی هستند که امور و احکامشان بر اساس قوانین «اسلامی» صادر می‌شود و به نظر می‌رسد احکام صادره بر اساس تعصبات محلی استوار است. در آستارا دو جوان به جرم تجاوز به دختر جوانی محکوم به مرگ شدند که حکم اعدام یکی از آنها از طریق سنگسار شدن انجام شد. در شهرکرد یک نفر مجبور شد که با یک روسپی که در اختیارش بود ازدواج نماید و هفت نفر دیگر که متهم به قماربازی بودند در ملاءعام شلاق خوردند. شلاق‌زدنها در ملاءعام به جرم نوشیدن مشروبات الکلی از نقاط مختلف کشور گزارش شده است. همچنین گزارشاتی از امتناع مقامات نسبت به دادن اجازه ملاقات به اعضای خانواده‌هایی که بستگانشان متهم به جنایت هستند دریافت شده است. در میان بسیاری از مردم نظراتی وجود دارد که اعدامها حقیقتاً گسترده‌تر از آنچه که روزنامه‌ها گزارش می کنند انجام می‌شود.

8- در مطبوعات فارسی و در مطبوعات انگلیسی درباره نظرات جیمز بیل در مجله تایم

گزارشاتی درج شده است. این گزارشات حاکی از آن است که در دولت فعلی (ایران- م) چندین دستیار وزیر «طرفدار آمریکا» وجود دارد. هم‌اکنون ارتباط آشکار یا با سفارت آمریکا و یا با حکومت آمریکا در نظر عده‌ای از ایرانیان شبیه به بیماری مزمن جذام است. در این اوضاع و احوال که از یزدی به عنوان «طرفدار آمریکا» و «انتظام» به عنوان شخصی که تا حد ممکن آمریکایی شده است یاد می‌شود، انتظار نمی‌رود که هیچگونه کمکی به آن دو بشود.

گزارش وضعیت سیاسی، 13 مارس

سند شماره 98 محرمانه13 مارس 1979 - 22 اسفند 1357 از: سفارت آمریکا، تهران - 2913به: وزارت امور خارجه، واشنگتن دی. سی موضوع: گزارش وضعیت سیاسی، 13 مارس 1- محرمانه - تمام متن) 2- خلاصه: ادامه تظاهرات زنان- اعلام دولت مبنی بر عدم هرگونه تغییر در رفراندوم - مشکلات ایرانیان در فرودگاه «هیترو»- اقدامات اعتراض‌آمیز «دیوان بین‌المللی دادگستری» دادگاههای انقلاب - تظاهرات بر علیه کارتر. پایان خلاصه.

3- روزنامه‌ها گزارش می‌دهند که در تاریخ دوزادهم بیش از ده هزار زن و مرد جهت استماع صحبتها و سخنرانی‌هایی در مورد حقوق زنان، از دانشگاه به سمت میدان آزادی (شهیاد سابق) راهپیمایی کردند. اگر چه گروههایی از بنیادگرایان اسلامی زنان را مسخره می‌کردند، اما اجتماع دیروز در مقایسه با تظاهرات گذشته از وضعیت آرام‌تری برخوردار بود. همچنین «کیت میلت» از رهبران جنبش زنان در آمریکا در این تظاهرات شرکت کرد. در ارتباط با این موضوع، طی تظاهراتی، گروه دیگری از زنان موقعی که «قطب‌زاده» مدیرعامل رادیو تلویزیون ملی ایران وارد مرکز رادیو تلویزیون شد، به اتومبیل او حمله کردند. یکی از زنان مسلح گلوله‌ای به سمت قطب‌زاده شلیک کرد. بالاخره پاسداران تجمع زنان را که نسبت به پخش مغرضانه گزارشات رادیو تلویزیون در مورد تظاهرات آزادی زنان معترض بودند، متفرق کرد.

4- احمد حاج سیدجوادی، وزیر کشور هرگونه تغییر در شکل رفراندوم سی‌ام مارس را انکار کرد. «میناچی» وزیر اطلاعات نیز اظهارات دکتر «مفتح» را در مورد رفراندوم پیشنهاد شده رد کرد و دکتر «مفتح» تصدیق نمود که وی نه دیدگاه رسمی دولت، بلکه نظر شخصی خود را ابراز داشته است.

5- روزنامه‌های فارسی و انگلیسی زبان، هر دو مقالاتی در مورد اذیت و آزارها و بازپرسی ایرانیان توسط اداره مهاجرت بریتانیا درج کرده‌اند و در همین حال سفارت انگلیس در تهران ادعا می کند که تنها یک درصد از ایرانیانی که از اول ماه ژانویه وارد فرودگاه «هیترو»ی لندن شده اند، (334 نفر از 30 تا 40 هزار نفر) چون نتوانسته‌اند ثابت کنند که غیرمهاجرند روادید ورود دریافت نکرده‌اند. «امیرانتظام» معاون نخست‌وزیر گفت که دولت ایران با این توضیحات

قانع نشده است.

6- طبق گزارشات خبرگزاری «یونایتدپرس» که در روزنامه‌های محلی درج شده است، دیروز «دیوان بین‌المللی دادگستری» نسبت به شرایط زندان و نحوه صدور احکام اعدام که توسط دادگاههای انقلاب ایران به اجراء درمی‌آید اعتراض کرد. امروز اعدام یازده نفر اعلام شد.

7- امروز دانشجویان ایرانی در دانشگاه تهران، تظاهرات اعتراض‌آمیزی نسبت به سیاستهای خلیج فارس و خاورمیانه‌ای «کارتر» ترتیب داده اند. این اولین تظاهرات خاص ضدآمریکایی و ضدکارتر بعد از انقلاب است. سولیوان

گزارش وضعیت ایران

سند شماره 99 محرمانه شماره گزارش: 79 0127 684613 مارس 1979 - 22 اسفند 1357 از: دفتر وابسته دفاعی آمریکا، تهرانبه: سازمان اطلاعات دفاعی، واشنگتن دی. سی.

موضوع: گزارش وضعیت ایران 16- خلاصه: این گزارش حاوی اطلاعاتی از ساعت 12 روز 11 لغایت ساعت 12 روز 12 مارس 79 است. اطلاعات ارائه شده در مورد سازمان فداییان خلق، وضعیت نفت ایران، رفراندوم قریب‌الوقوع، اعدام ها، فعالیت در تهران، حوادث اطراف ایران و انتصاب رئیس جدید ستاد نیروی زمینی ایران می‌باشد.

17- از 17 تا 21 حذف شده است.

22- جزییات: (محرمانه - غیرقابل رؤیت برای بیگانگان) الف- طبق گزارش مطبوعات، سازمان فداییان خلق ایران به دولت بازرگان هشدار داد چنانچه دولت وی گامهای سریعی در جهت جلوگیری از تضعیف قدرتش برندارد، «خطر غوطه‌ور شدن کشور در یک جنگ داخلی ناخواسته» وجود خواهد داشت. فداییان با اشاره به کمیته‌های انقلاب بیان داشتند: «آنها باور ندارند که کلیه کسانی که خود را از مدافعین انقلاب می‌دانند، بخواهند که تمام قدرت و اختیارات در دست دولت باشد».

در چند هفته گذشته فداییان هم به مجاهدین که خواهان سهمی از انقلاب می‌باشند ملحق شده‌اند. گزارش مطبوعاتی دیگری حاکی است که فداییان تمایل خود جهت همکاری با دولت موقت نخست‌وزیر بازرگان را اعلام کرده‌اند.

نظریات تهیه‌کننده (محرمانه - غیرقابل رؤیت برای بیگانگان): به دنبال گفتگوهای هفته گذشته خمینی با بازرگان، همچنین حمایت خمینی از بازرگان، ممکن است بعضی از گروههای سیاسی که در اقلیت‌اند به حمایت و پشتیبانی از مواضع دولت گرایش پیدا کنند. در صورت اتحاد گروههای فوق‌الذکر با نخست‌وزیر روشن است که موضع، قدرت و عزت

و احترام نخست‌وزیر تحکیم می‌یابد. اوضاع چندان هم پایدار نیست ولی هرگونه قول و تعهد همکاری، برای دولت نشانه خوبی است.

ب- وضعیت نفت: گزارش مطبوعاتی شرکت ملی نفت ایران حاکی است که کمبود بنزین در سطح کشور وجود ندارد. صفهایی که در چند روز گذشته مشاهده شده به خاطر نگرانیهایی است که بعد از برف سنگین هفته گذشته پدید آمده است. توزیع بنزین توسط شرکت ملی نفت ایران در تهران روزانه 2/4 میلیون لیتر است و حدود 60 میلیون لیتر ذخیره اضافی وجود دارد. نفت سفید و سوخت خانگی هنوز از کمبود ناشی از اعتصاب نفتی نجات پیدا نکرده است.

چهار پالایشگاه داخلی با ظرفیت کامل روزانه 21 میلیون لیتر سوخت تولید می‌کنند. از آنجایی که بسیاری از کارخانجات کار نمی‌کنند، فعلاً مازاد تولید سوخت وجود دارد. پر شدن مخازن و انبارها، کاهش تولید به سطح 5/12 میلیون بشکه در روز را ایجاب می کند.

ج- اخبار رفراندوم: نخست‌وزیر بازرگان دستور نهایی برای همه‌پرسی 30 مارس را صادر کرده است. موضوع رأی‌گیری یک رأی بله ساده (برگ سبز) یا نه (برگ قرمز) درباره تغییر سیستم شاهنشاهی به یک سیستم جمهوری اسلامی می‌باشد. این رأی را اکثر اقشار ملت پذیرفته‌اند.

با این حال، شریعتمداری (یکی از 3 نفر قدرتمندترین رهبران مذهبی ایران) امروز اظهار داشت: به جای اینکه از مردم بپرسیم آیا جمهوری اسلامی را می‌خواهید یا نه؟ باید بپرسیم چه نوع حکومتی می‌خواهید؟ نظریات تهیه‌کننده (محرمانه- غیرقابل رؤیت برای بیگانگان): این مخالفت آشکار با مسئله مطروحه در همه‌پرسی، اولین حمله‌ای است که از طرف یکی از اعضای عالیرتبه جامعه مذهبی در رابطه با رفراندوم مطرح می‌شود. عواقب این حمله نامشخص است ولی مطمئناً آقای بازرگان یا خمینی به آن پاسخ خواهند داد.

د- اعدام‌ها: 6 نفر به لیست کسانی که در سراسر کشور اعدام شدند افزوده شد. این 6 نفر را افراد نسبتاً ناشناس و دون‌پایه پلیس و سربازانی که در کشتار مردم طی میتینگ‌های ضدشاه مجرم شناخته شده بودند و همچنین دو نفر غیرنظامی به جرم اعمال منافی عفت تشکیل می‌دادند.

ه- تهران :

1- در شب 11 مارس یک پاسدار انقلاب توسط مردان مسلح ناشناس، که سوار یک اتومبیل در حال حرکت بودند، به قتل رسید.

2- در حدود ساعت یک اتومبیلی که از برابر درب غربی سفارت عبور می‌کرد، با سلاحهای اتوماتیک تیراندازی کرد. محافظین ایرانی سفارت به آتش آنها پاسخ گفتند، در مجموع خسارت جانی وارد نشد. در ساعت 55/2 محافظین سفارت 2 گلوله به سمت یک

اتومبیل ناشناس مشابهی که از کنار محوطه سفارت عبور می‌کرد شلیک کردند. راننده اتومبیل از ناحیه پا زخمی شد.

مشخص شد که او در حمله ساعت 1 دخالت نداشته و با داروهایی که برای همسرش می‌برد از داروخانه بازمی‌گشته است.

علاوه بر حوادث ذکر شده در بالا چهار حادثه دیگر از تیراندازی در درون یا اطراف محوطه سفارت در طی شب گزارش شده است.

3- مأمورین سفارت گزارش کرده‌اند که در بعضی از قسمتهای شهر گروههای «کشیک شبانه که متشکل از خود صاحبخانه‌ها می‌باشند» در حال شکل‌گیری است. این عده از گروههای مسلح که متشکل از صاحبخانه‌ها می‌باشند، جهت مراقبت از خانه‌ها و اموال تشکیل شده‌اند.

4- مشخصات نیروهای محافظ سفارت تغییر کرده است. در حال حاضر علاوه بر تشریفات معمول که از طرف مجاهدین انجام می‌گیرد، ما از سه شیفت هشت ساعته نگهبانی متشکل از پرسنل نیروی هوایی ایران با 38 نفر در هر شیفت برخوردار هستیم.

و- حوادث در سراسر کشور:

1- زد و خورد فرقه‌های مذهبی مخالف در بندر شاه : گروههای مسلمانان شیعه و سنی بر سر نامگذاری مجدد شهرشان به زد و خورد پرداختند. قبل از آنکه رهبران مذهبی بتوانند جنگ را کنترل کنند، 3 نفرکشته و 13 نفر زخمی شدند. برای کمک به رفع مشاجرات، نماینده خمینی به آنجا اعزام شد.

2- تبریز، در طی شب 11 مارس صحنه تیراندازی‌های بی‌هدف از پشت‌بامها بود. طبق گزارشات این تیراندازیها کار اشخاص ناشناخته‌ای است که در طی انقلاب سلاح به دست آورده اند.

ز- سرلشگر ولی فلاحی به سمت رئیس جدید ستاد نیروی زمینی ایران منصوب شد.

نظریات تهیه‌کننده (محرمانه- غیرقابل رؤیت برای بیگانگان): با گذشت یک ماه از انقلاب حداقل 13 گروه یا شخصیت برای کسب قدرت تلاش می کنند. در حال حاضر بخش عمده قدرت در دست پیروان مذهبی سرسخت خمینی است.

با این حال کنترل مرکزی وجود ندارد و در بعضی مواقع سلاح قدرت حرف اول را خواهد زد. اگر رفراندومی در ماه مارس برگزار شود، بی‌شک جمهوری اسلامی خمینی آن را خواهد برد.

با این حال، احساس می‌کنیم که تنها جمهوری که اکثریت گروههای فعال سیاسی را راضی کند، یک جمهوری دموکراتیک بر اساس مفاهیم نوینی از اسلام خواهد بود. دستگاه پیچیده ماکروویو، سینما و تلویزیون در اسلام زمان محمد (ص- م) پیش‌بینی نشده بودند ولی آنها بخشی از مسایلی است که در اسلام دوره خمینی مطرح است.

گزارش وضعیت ایران

سند شماره 100 محرمانه شماره گزارش: 79 0128 684613 مارس 1979 - 22 اسفند 1357 از: دفتر وابسته دفاعی آمریکا، تهرانبه: سازمان اطلاعات دفاعی، واشنگتن دی. سی.

موضوع: گزارش وضعیت ایران 16- خلاصه (محرمانه): این گزارش حاوی اطلاعاتی از ساعت 12 روز دوازدهم تا 12 روز سیزدهم مارس 79 می‌باشد. این اطلاعات مربوط است به بودجه سال 80- 1979، تحریم گوشت یخی، جبهه ملی، کمونیسم، حقوق زنان، رفراندوم، اخبار نفت، تظاهرات ضدآمریکایی و پیمان سنتو.

17- از 17 تا 21 حذف شده است.

22- جزئیات: (محرمانه) الف- بودجه سال 80- 1979: لایحه بودجه تا تاریخ بیست و یکم مارس تکمیل نخواهد شد. بنابراین سهمیه خواروبار برج دوازدهم بودجه سال جاری به اولین ماه سال آینده تخصیص خواهد یافت. پس، بر اساس حساب ماهانه لایحه بودجه تا زمانی که بررسیهای لازم جهت تعیین بودجه مناسب برای سال 80-79 تکمیل شود، آماده خواهد شد. وزیر سازمان برنامه و بودجه اظهار داشته است که بخشهای دولتی بر اساس میزان خدماتی که به مردم ارائه می‌کنند بودجه دریافت خواهند کرد.

ب- خمینی از نظرش در مورد تحریم گوشت یخی صرف‌نظر کرد. برای دومین بار در مدت یک هفته حکمی که از جانب وی اظهار شده بود اصلاح یا لغو شده است. اولین آن نرم شدن موضع خمینی در مورد لباس زنان بود. دومین اظهارنظر وی در مورد تحریم گوشت یخ‌زده بود، که به نظر می‌رسد اینک از ترس کمبود گوشت در ایران مصرف آن ممنوع نباشد. نخست‌وزیر بازرگان گفته است که چنانچه گوشت یخی طبق اصول اسلامی ذبح شود خوردن آن مجاز خواهد بود.

نظریات تهیه‌کننده (محرمانه- غیرقابل رؤیت برای بیگانگان): مسئله لباس زنان مسئله عمده‌ای شده است. تحریم گوشت مسئله کوچکی است اما باعث شده است که خمینی در برابر مخالفین عقب‌نشینی نماید. در فرهنگ مردم ایران به محض اینکه ضعفی دیده شود فوراً از طرف مخالفین مورد بهره‌برداری قرار می‌گیرد.

ج- جبهه ملی: جبهه ملی که طی چند سال گذشته نیروی سیاسی رهبری کننده مخالف شاه به حساب می‌آمد، اعلام کرده است که این حزب نقش قاطع‌تری را در سیاست مملکت در آینده ایفا خواهد کرد. این جبهه که معمولاً کارش حرف زدن است در اوایل سال 1979 به آرامی شروع به پیروی از نیروهای مذهبی کرد. به همین دلیل این حرف مانند گروههای کوچک ورشکسته‌ای که در جستجوی ژست سیاسی فعال‌تری هستند مقام سیاسی‌اش را از دست داده است. کوشش جهت سازماندهی و ایفای قدرت جبهه برای اینکه در امور سیاسی

ایران نیرویی بشود در بیستم ماه مارس به اوج خود خواهد رسید. جبهه برای این روز مردم را برای برپایی راهپیمایی عظیمی دعوت کرده است و آینده سیاسی آن می‌تواند به انجام این گردهمایی بستگی داشته باشد.

د- کمونیسم: کمیته تبلیغات شورای انقلاب دیروز گفت که تمام مسلمانان باید از رأی دادن برای استقرار یک حکومت کمونیستی خودداری کنند. این کمیته سپس می‌افزاید که تنها یک رژیم اسلامی قادر است دموکراسی و آزادی حقیقی را تأمین نماید.

نظریات تهیه‌کننده (محرمانه- غیرقابل رؤیت برای بیگانگان): وابسته آمریکا در ایران هنگام رانندگی کاغذی دریافت کرد که روی آن نوشته شده بود «فقط جمهوری اسلامی». آن یک پوستر «تبلیغاتی» سیاسی مبهم بود. اما اولین پوستری است که او در رابطه با رفراندوم دیده است.

ه- حقوق زنان: علیرغم این که گروه زنان که از جانب سازمان فداییان و دیگر گروههای مسلح محافظت می‌شدند و به سمت میدان [نامعلوم] راهپیمایی کردند، توسط یک گروه از متعصبین مسلمان مورد حمله واقع شدند. گروه قبلی زنان قانون صیغه (در ایران قانونی است) و لغو قانون حمایت از خانواده را محکوم کردند و خواستارحقوق مساوی با مردان شدند. در اقدام دیگر گروهی از زنان به اتومبیل صادق قطب‌زاده، مدیرعامل سازمان رادیو و تلویزیون ایران، حمله کردند. این حمله به واسطه نمایش یک برنامه مغرضانه تلویزیونی راجع به تظاهرات آزادی زنان شدت گرفت. در خلال این حمله زنی به طرف آقای قطب‌زاده شلیک کرد و خانم دیگری با چاقو به یکی از مخاطبین وی حمله کرد. مدیر رادیو تلویزیون و محافظ امنیتی وی آسیبی ندیدند.

نظریات تهیه‌کننده (محرمانه): تظاهرات زنان ادامه خواهد داشت. آنها مانند بسیاری گروهها دریافته‌اند که در تظاهراتشان کسب قدرت می کنند. آنها از موضوع عقیده صرف برابری زن و مرد به صحنه سیاست برگشته‌اند.

یک گزارش مطبوعاتی در تاریخ سیزدهم مارس اظهار می کند که جنبش زنان خواستار این است که قبل از رفراندوم قانون اساسی از محتوای آن آگاه شوند. بخشهای زیادی از جامعه فعال سیاسی مشتاق این آگاهی هستند. زنان می‌توانند نوک پیکان نیرویی باشند که دولت را وادار نمایند تا محتوای قانون اساسی جدید خود را برملا سازد.

و- رفراندوم: دکتر محمد مفتح روحانی برجسته تهران اظهار کرده است که رفراندوم باید به مردم اجازه دهد تا حکومت دلخواهشان را انتخاب نمایند. وی گفت مردم باید حق انتخاب هر یک از حکومتهای زیر را داشته باشند: جمهوری اسلامی، جمهوری دموکراتیک، جمهوری دموکراتیک خلق و مشروطه سلطنتی، در پاسخ به اظهارنظر دکتر مفتح، منابع دولتی موضع تهدیدی گرفته‌اند و اظهار داشته‌اند که تنها پاسخ به سئوال رفراندوم «آری» یا «نه» خواهد بود.

ز- اخبار نفت: شرکت ملی نفت ایران اعلام داشته است که این شرکت از اول ماه آوریل

تحت قراردادهای مشروطی به شرکتهای آمریکایی، ژاپنی و اروپایی نفت خام خواهد فروخت. به هر حال شرکت ملی نفت ایران برای مدت باقیمانده ماه مارس نفت خام خود را به قیمت روز و نقداً در بازار خواهد فروخت.

تولید روزانه نفت به حدود 5/2 میلیون بشکه افزایش یافته است. با این مقدار تولید می توان صادراتی به میزان 6/1 تا 8/1 میلیون بشکه در روز داشت.

ح- تظاهرات ضدآمریکایی: روزنامه‌ها و مقامات رسمی سفارت گزارش کرده‌اند که دانشجویان ایران تظاهرات ضدآمریکایی گسترده‌ای را در روز سیزدهم مارس برنامه‌ریزی کرده اند تا به سیاستهای جیمی کارتر در خاورمیانه اعتراض نمایند. اجتماع تظاهرکنندگان تقریباً ساعت 3 بعد از ظهر در دانشگاه تهران انجام خواهد شد.

همچنین گزارش شده است که تظاهرکنندگان به سمت سفارت آمریکا راهپیمایی خواهند کرد. در ساعت یازده صبح یک اتوبوس که حامل جوانان بود و فریاد می‌زدند «یانکی به خانه‌ات برگرد» از مقابل سفارت عبور کرد. مدیر رسمی محوطه سفارت در ساعت دو و چهل و پنج دقیقه بعد از ظهر در محل حضور یافت و نظرات خود را مبنی بر ترک محوطه سفارت از طرف کلیه کارکنان ایرانی ابراز کرد.

نظریات تهیه‌کننده (محرمانه - غیرقابل رؤیت برای بیگانگان): گاوصندوقها قفل هستند، ما باز هم منتظر دستور هستیم. ساعت سه و شش دقیقه بعد از ظهر.

ط- پیمان سنتو: ایران کناره‌گیری خود را از پیمان سنتو رسماًً اعلام کرده است.

نظریات تهیه‌کننده (محرمانه - غیرقابل رؤیت برای بیگانگان): سئوالات در رابطه با رفراندوم به کرات بیشتر می‌شود. مسایلی نیز در رابطه با محتوای قانون اساسی به تدریج مطرح می‌شود. امروز بعد از یک زمان سه هفته‌ای اولین تظاهرات ضدآمریکایی را مشاهده می‌کنیم. برای دولت کنونی (وقت دارد از دست می‌رود) رفراندوم باید انجام شود.

گزارش وضعیت ایران

سند شماره 101 محرمانه شماره گزارش: 79 0130 684614 مارس 1979 - 24 اسفند 1357 از: دفتر وابسته دفاعی آمریکا، تهرانبه: سازمان اطلاعات دفاعی، واشنگتن دی. سی.

موضوع: گزارش وضعیت ایران 16- خلاصه: (محرمانه) این گزارش اطلاعات مربوط به ساعت 12 چهاردهم مارس تا 12 پانزدهم مارس 1979 به وقت محلی را ارائه می دهد. اطلاعات ارائه شده شامل موارد ذیل است:

اعتراض بازرگان به محاکمات، رفراندوم، جبهه دموکراتیک ملی، محاکمه هویدا، ادامه تیراندازیها در محوطه سفارت، سخنرانی‌های متداول خمینی، خردمندی اسلامی طالقانی،

پیشنهادات میانه‌روانه شریعتمداری، تظاهرات در مقابل سفارت انگلستان، اعدامها، شایعه استعفای سنجابی و استاندارد غذایی نیروهای مسلح.

17- از 17 تا 21 حذف شده است.

22- جزئیات: (محرمانه) الف- اعتراض بازرگان به اعدامها: شب گذشته نخست‌وزیر «مهدی بازرگان» در تلویزیون، محاکمات پشت درهای بسته و شیوه انجام اعدامها را محکوم کرد. او همچنین اظهار داشت که دولت از داخل کشور تهدید می‌شود و نه از خارج. او از دانشجویان خواست که سر کلاسهایشان برگشته و از پرسه زدن در اطراف شهر پرهیز نمایند. او گفت که کارگران نبایستی مدیریتها را از طرف خویش نصب نموده و موجب مشکلات بیشتری گردند. او از اینکه زنان بر سر حجاب این‌چنین هیاهویی به راه انداخته‌اند، اظهار تأسف کرد. نخست‌وزیر افزود موقعی که من زمام امور کشور را به دست گرفتم، ذخایر ملی 5 میلیارد تومان بود در حالیکه اکنون بالغ بر 20 میلیارد تومان شده است.

پخش برنامه او با تلاوت آیات قرآنی که بر ایمان، حاجات، شکیبایی، کوشش، کار و مهربانی و صمیمیت تأکید داشت، پایان یافت.

نظریات تهیه‌کننده (محرمانه- غیرقابل رؤیت برای بیگانگان): اگرچه بازرگان در برابر عموم با سروصدا از خود دفاع می نماید، ولی شاید از دوران صدارتش چند روزی باقی نمانده باشد. مخالفت او با محاکمات، ناتوانی آشکار او از گرداندن چرخ اقتصاد، (پیداست که ایرانیان نمی‌توانند این مطلب را درک کنند که ماههای زیادی وقت لازم است تا اقتصاد روال طبیعی خود را پیدا کند) و پاسخ ساده او به زنان «جماعت زن این‌چنین هیاهوی بزرگ به راه انداخته‌اند» موجب خواهد شد که نخست‌وزیری او دیری نپاید.

ب- رفراندوم: محدودیت سنی برای رأی دادن از 16 سال به 18 سال افزایش یافت. وزیر کشور به کلیه نواحی انتخاباتی دستور داد تا «سریعاً هیأتهای نظارت بر انتخابات را تشکیل بدهند.» هیأتها متشکل از 5 نفر از«معتمدین مقیم محل» به اضافه اعضای علی‌البدل خواهند بود.

ج- جبهه دموکراتیک ملی: جبهه دموکراتیک ملی کوششهای همه جانبه‌ای برای جلب حمایت مردم، کارگران، معلمین و نویسندگان به طرف خود می‌کند. گزارش شده که گروههای فداییان و مجاهدین خلق نامه‌های تشکرآمیزی برای «هدایت‌الله متین دفتری» رهبر جبهه دموکراتیک ملی فرستاده‌اند.

نظریات تهیه‌کننده (محرمانه- غیرقابل رؤیت برای بیگانگان): با پشتیبانی این دو گروه، جبهه دموکراتیک ملی احتمالاً به یکی از قوی‌ترین احزاب در دولت ایران تبدیل خواهد شد.

د- محاکمه هویدا: روزنامه‌ها گزارش می‌دهند که یک دادگاه انقلاب محاکمه «هویدا» را شروع کرده است. او نیز با تأسی جستن به دیگر متهمین، با اظهار بی‌گناهی اعلام کرد که تنها از اوامر شاه پیروی می‌کرده است.

نظریات تهیه‌کننده (محرمانه- غیرقابل رؤیت برای بیگانگان): چه کسی محاکمه‌ها را هدایت می‌کند و یا تحت چه قانونی این محاکم عمل می‌شد. احتمالاً او نیز از همان نتایج و آزادیهایی که در دادگاه برای رهبران سیاسی سابق وجود داشت، برخوردار خواهد شد.

ه- تیراندازی در منطقه سفارت ادامه دارد: شب قبل نیز بیش از شبهای گذشته، محافظین ایرانی عدم کنترل و آموزش نظامی خویش را به نمایش گذاشتند. مابین ساعت 11 شب الی 3 صبح تیراندازی شدیدی در منطقه سفارت درگرفت.

یک مقام سفارت هنگامی که از اقامتگاه سفارت به سوی درب شمالی می‌رفت توسط یک گارد نیروی هوایی مسلح آماده تیراندازی اسکورت می‌شد، شاید او فکر می‌کرد که مشغول انجام وظیفه حفاظت از یک آمریکایی است. اما برعکس در اقامتگاه وابسته دفاعی واقع در منطقه «نیاوران» شب نسبتاً آرام بود؛ و تنها صدای تیراندازیهای گاه به گاهی در طول شب شنیده می‌شد.

و- سخنرانی متداول خمینی، خردمندی اسلامی طالقانی و پیشنهادات معتدل شریعتمداری: سخنرانی اخیر خمینی به مردمش شامل هشدارهایی بود که خطاب به گروهی از کارمندان مخابرات که در قم با ایشان دیدار می‌کردند، ایراد شد. آیت‌الله‌العظمی گفت: «ما هنوز در نیمه راه هستیم، و هنوز در بین ما جنایتکاران و خائنان زندگی می کنند. جنایتکاران خارجی و نفت‌خواران هنوز دست از سر ما برنداشته اند. شما باید هوشیار بمانید و توطئه‌های آنان را خنثی کنید.» طالقانی طی یک مصاحبه رایویی و در یک گفتگوی بسیار خردمندانه و با اتکای به نفس از تمامی ایرانیان خواست که عید نوروز را همراه با تلاش سراسری برای خانه‌تکانی جشن بگیرند. او اظهار داشت «تمام ایرانیانی که در شهر زندگی می‌کنند باید آستینهایشان را بالا بزنند» و شهرها را تمیز نمایند چون که «اسلام طهارت و پاکیزگی کامل و پاکیزگی درون و بیرون خانه را مطالبه می‌نماید.» او همچنین در دفاع از دولت وقت اظهار کرد که «ایرانیها می‌بایستی جهت تقویت و پیشبرد امور دولت تلاش نمایند. شریعتمداری از مردم دعوت نمود که در امور سیاسی شرکت نمایند. او مجدداً اظهار داشت که مردم می‌بایستی حق داشته باشند که یک حزب سیاسی را به عنوان «بهترین نماینده افکارشان» انتخاب نمایند. آیت‌الله میانه‌رو گفت که «او کلیه احزابی را که افکار دموکراتیک اسلامی را منعکس می‌نمایند، تأیید می‌کند» و سپس به حزب جدید جمهوری اسلامی اشاره نمود. دیروز اصول این حزب جدید اعلام شد. در میان متدهای آشفته بکارگیری اسلام و اهداف اصلی آن، سخنانی مبنی بر این وجود دارد که می‌بایستی یک ارتش ملی برای حفظ مرزهای ایران در مقابل تهدید بیگانگان تشکیل شود.

نظریات تهیه‌کننده (محرمانه- غیرقابل رؤیت برای بیگانگان): ما مرتباً شاهدیم که نظریات خردمندانه و عملی طالقانی و شریعتمداری در صفحات اول و بر جلد نشریات درج می‌گردد. و با افول آرام آرام خمینی در «قم»، رهبران مسلمان آگاه‌تر و کاراتر نفوذ خویش را بر توده‌های مذهبی گسترش می دهند.

ز- تظاهرات در برابر سفارت انگلیس: وابسته هوایی سفارت انگلیس و روزنامه‌های انگلیسی زبان از یک تظاهرات نسبتاً آرام و مسالمت‌آمیز در برابر سفارت انگلیس گزارش می‌دهند. وابسته هوایی انگلستان اظهار داشت که تقریباً تعداد 1500 نفر متشکل از دو یا سه گروه به مدت دو الی سه ساعت جهت اعتراض به رفتار با ایرانیان در نقاط ورودی انگلستان، دست به تظاهرات زدند. او احساس نموده که تظاهرات ساختگی بوده و بدین وسیله می‌خواستند موجبات سرشکستگی انگلستان را فراهم نمایند.

در حدود 10 ایرانی وارد سفارت شده و با «گراهام» سفیر انگلستان بیش از یک ساعت در مورد شکایاتشان صحبت کردند. از 1500 نفر تنها یک نفر اظهار داشت که از ورود او به انگلستان ممانعت شده و او را بازگردانده‌اند. پاسداران انقلاب جمعیت را کنترل کرده و در مذاکرات نیز نقش میانجی را ایفا نمودند.

[ح]- اعدامها: با اینکه خبر اعدامها از صفحه اول به صفحه دوم روزنامه کیهان منتقل شده و دیگر از عکس اعدامیان که معمولاً در سابق درج می‌شد خبری نیست، گزارش شد که پنج ایرانی توسط جوخه‌های مرگ به دیار عدم شتافتند. نام سرتیپ «اکبر غفاریان» فرمانده تیپ زرهی دزفول در اول لیست قرار داشت و سه تن از چهار نفر باقیمانده افسران شهربانی دزفول و نفر آخر گروهبان گارد سلطنتی از «نهاوند» بود.

ط- شایعه استعفای سنجابی: وزارت امور خارجه شایعات مبنی بر استعفای سنجابی را به شدت تکذیب کرد. بیماری به عنوان علت عدم حضور سه روزه او در سر کار ذکر شد.

ی- استاندارد غذایی نیروهای مسلح: بنا به دستور سپهبد قر‌نی «به تمامی پرسنل نیروهای مسلح، از ژنرال گرفته تا سرباز وظیفه، در حین مدت خدمت یک نوع غذا داده می‌شود.» دیدار وابسته دفاعی و وابسته نیروی هوایی از «دوشان‌تپه» و فرودگاه مهرآباد مؤید این نظر است که حتی دیپلماتها نیز می‌بایستی با برنج و لوبیای سربازان بسازند. هزینه هر نظامی در ماه 300 تومان (در حدود 40 دلار) خواهد بود.

نظریات تهیه‌کننده (محرمانه - غیرقابل رؤیت برای بیگانگان): مقدمات قبل از رفراندوم و زندگی نوروزی در ایران با آرامش پیش می‌رود. بسیاری از کارکنان دولت که شامل پرسنل نظامی هم می‌شود هنوز بر سر کار بازنگشته اند. قواعد آزاردهنده‌ای که توسط کمیته ها اعمال می‌گردد، موجب پیشگیری از نقل و انتقال منظم اثاثیه منازل آمریکاییان و حمل آنها به ایالات متحده می‌شود.

در طول هفته گذشته سفارت مشغول نقل و انتقال اموال شخصی از اقامتگاهها بود اما این اقدام به میزان کمتر از 40 درصد برنامه تعیین شده پیش رفت. از زمانی که اعضای کمیته خواستار بازرسی کامل کانتینرها شدند، حمل و نقل هوایی مستشاری نظامی تا اطلاع ثانوی لغو شده است. احساس دوگانه درباره آمریکاییان مقیم ایران ادامه دارد. به عبارت دیگر، آنها می‌گویند ما نمی‌خواهیم شما آمریکاییان اینجا باشید، اما حمایت دولت و کمک شما برای

دوباره جان بخشیدن به اقتصاد در حال سقوطمان را لازم داریم. ارتباطات وابسته جدید سفارت عملاً کند است و موقعی هم که ارتباط برقرار می‌کند، اگر اعضای کمیته به همراه باشند، مرتبطین از بحث واقعی سر باز می‌زنند. از زمانی که گردهمایی‌های رسمی برگزار نمی‌شود، از میزان ارتباطات وابسته سفارت کاسته شده است. ناهارها و شامهای سرشب با حداقل حضور و بدون ایرانیان امری طبیعی شده است. شکیبایی و تحمل، به طوری که در قرآن بر آن تأکید شده در نظر ایرانیان دارد به یک ارزش فضیلتی تبدیل می‌شود.

گزارش وضعیت ایران، 14 -13 مارس 1979

سند شماره 102 محرمانه14 مارس 1979- 23 اسفند 1359 از: دفتر وابسته دفاعی آمریکا، تهران - 2944 به: سازمان اطلاعات دفاعی، واشنگتن دی.سی.

منابع: رسانه‌های خبری محلی، مقامات سفارت، پرسنل دفتر وابسته نظامی، 68460008 تهیه‌کننده گزارش: سروان اچ. اف. جانسون، وابسته نیروی هوایی آمریکا مقام تأیید کننده گزارش: سرهنگ تی.ای.شافر، وابسته دفاعی موضوع: گزارش وضعیت ایران، 14 -13 مارس 1979 16- خلاصه: (بدون طبقه‌بندی): این گزارش اطلاعاتی درباره وضعیت ایران از ساعت 12 روز 13 مارس تا ساعت 12 روز 14 مارس 1979 ارائه می‌دهد، شامل: تظاهرات ضدآمریکایی. ادامه اعدام‌ها شامل شخصیت‌های سیاسی. قراردادهای دفاعی. اطلاعات مربوط به نفت. فعالیت‌های سازمان آزادیبخش فلسطین. جبهه ملی. تظاهرات ضد روزنامه کیهان اینترنشنال. اجازه مسلح شدن وابسته نیروی زمینی آمریکا. تظاهرات در مقابل سفارت انگلستان.

17- از 17 تا 21 حذف شده است.

22- جزییات: (محرمانه- غیرقابل رؤیت برای بیگانگان) الف- تظاهرات ضدآمریکایی. هزاران جوان ایرانی روز گذشته (13 مارس -23 اسفند) در اعتراض به سفر رئیس‌جمهور کارتر به خاورمیانه و اعزام ناو‌های آمریکایی به دریای عرب در دانشگاه تهران دست به تظاهرات زدند. پس از پایان تظاهرات جمعیتی نزدیک به 3 تا 5 هزار نفر به سمت دفتر سازمان آزادیبخش فلسطین و سپس سفارت آمریکا راه افتادند. اولین گروه در ساعت 17:00 از مقابل سفارت عبور کرد، در حالی که شعار می‌داد «مرگ بر کارتر»، «کارتر در خانه‌ات بمان» و «مرگ بر کارتر کثیف».

اولین گروه بدون هیچ حادثه‌ای از مقابل سفارت عبور کرد. دومین گروه که تعداد آنها از گروه اول بسیار بیشتر بود ساعت 18:00 به مقابل سفارت رسید. این گروه در خیابان تخت‌جمشید در مقابل سفارت توقف کرد. تظاهرکنندگان به مدت یک وساعت نیم شعار دادند و سرود خواندند. ترجمه «دقیق» یکی از مترجمان پاسدار محافظ سفارت از ناسزاهایی که

تظاهرکنندگان به سفارت می‌دادند از نوع همان شعارهای تبلیغاتی فداییان و سازمان آزادیبخش فلسطین بود. تظاهرکنندگان پوسترهایی را به دیوار سفارت چسباندند. نقطه اوج تظاهرات فوق سوزاندن پرچم اسرائیل و آمریکا بود.

نظریات مرکز تهیه گزارش: به نظر می‌رسید که پاسداران و پرسنل نیروی هوایی محافظ سفارت برای دفاع از سفارت آماده بودند. شایان ذکر است که در تمام طول تظاهرات که جمعیت در مقابل سفارت تجمع کرده بود، حتی یک بار هم شعار «یانکی برگرد به خانه» نیز از تظاهرکنندگان شنیده نشد. یکی از مترجمان پاسدار گفت که تظاهرکنندگان ضدآمریکایی نیستند بلکه فقط به سیاست‌های آمریکا اعتراض دارند. او گفت که تعدادی از تظاهرکنندگان گفته‌اند که به هیچوجه قصد صدمه زدن به پرسنل سفارت را ندارند. ساختمان سفارت تنها نماد مشهود آمریکا در ایران است. هر وقت که بخواهند به سیاست‌ها یا حضور آمریکا حمله کنند هیچ جا بهتر از ساختمان عظیم و قدیمی سفارت آمریکا برای لجن مال کردن وجهه آمریکا نیست.

ب- ادامه اعدام‌ها: روز گذشته دادگاههای انقلاب در ایران 13 مرد را محاکمه و اعدام کردند. بعضی از آنها به اتهام همکاری با رژیم شاه در سانسور مطالب اعدام شدند، و برخی نیز از پرسنل پلیس مخفی و یا از جلادان رژیم بودند. برای اولین بار شهروندان غیرنظامی به اتهام همکاری سیاسی با رژیم سابق مورد محاکمه قرار گرفتند و یک ملای طرفدار شاه نیز به دلیل اینکه در هنگام قتل عام مردم توسط ارتش در حوزه انتخابیه‌اش، یعنی آبادان، هیچ اعتراضی نکرده بود، تیرباران شد. شخصیت‌های مهم سیاسی یا نظامی که دیروز اعدام شدند، به ترتیب زیر هستند:

1- محمود جعفریان: رئیس سابق خبرگزاری ملی (خبرگزاری پارس نیوز) 2- سپهبد نادر جهانبانی: قائم‌مقام سابق فرمانده نیروی هوایی و رئیس سازمان تربیت بدنی ایران 3- پرویز نیکخواه: مدیر سابق خبر رادیو و تلویزیون ملی ایران 4- تیمسار محمد زند کریمی: رئیس سابق زندان‌ها در ایران 5- غلامحسین دانشی: یک روحانی و نماینده سابق آبادان در مجلس. او به حمایت از رژیم شاه و عدم اعتراض به آن رژیم اعدام شد.

6- سرگرد منوچهر قشقایی: فرمانده نیروهای ضدشورش نظریات مرکز تهیه گزارش (محرمانه): با توجه به گسترش دامنه اعدام‌ها از نظامیان به غیرنظامیانی که به اتهام اعمال غیراخلاقی تیرباران شده‌اند، دیروز شاهد اعدام اولین غیرنظامیان در ایران بودیم. شکی نیست که غیرنظامیان بیشتری اعدام خواهند شد. با وجود این، وزیر دفاع داخلی روز گذشته گفت که دولت از آیت‌الله خمینی خواسته است تا برای تمامی آنهایی که با رژیم گذشته همکاری داشته ولی مرتکب قتل، شکنجه یا غارت اموال عمومی نشده‌اند، عفو

عمومی صادر کند. این اقدام از آن جهت اتخاذ شده است که هراس مردم خاتمه یابد و با اطمینان خاطر بر سر کارهایشان باز گردند.

ج- قراردادهای دفاعی: وزیر دفاع، مدنی، گفته است که دستوراتی برای بازبینی کلیه قراردادهای کلان دفاعی صادر شده است. او همچنین گفته است که طرح احداث پایگاه نیروی دریایی در چابهار با اختصاص 50 میلیون دلار دیگر به یک مجتمع ماهیگیری تبدیل خواهد شد.

د- نفت: تولید نفت خام ایران هم اینک 5/2 میلیون بشکه در روز است که از این مقدار 8/1 میلیون بشکه به صادرات اختصاص دارد.

افزایش استخراج نفت خام با افزایش تولید گاز طبیعی همراه بوده است. شرکت ملی نفت ایران اعلام کرده است که شرکت ملی گاز ایران به زودی قادر خواهد بود تا نیازهای داخلی کشور را، یعنی تقریباً 600 میلیون فوت مکعب در روز، تأمین کند.

ه- فعالیت‌های سازمان آزادیبخش فلسطین: طبق گزارش روزنامه‌ها، مرکز سازمان آزادیبخش فلسطین اعلام کرده است که به زودی دفتری در شهر نفت‌خیز اهواز افتتاح خواهد کرد.

و- جبهه ملی: کریم سنجابی، وزیر امور خارجه و رهبر جبهه ملی به خبرنگاران گفته است که جبهه ملی به جمهوری اسلامی رأی خواهد داد و از طرفداران جبهه ملی خواسته است که آنها هم به جمهوری اسلامی رأی بدهند.

نظریات مرکز تهیه گزارش (محرمانه): این شایعه بر سر زبانهاست که کریم سنجابی، وزیر امور خارجه، قصد استعفا دارد، ولی شواهد بیشتری از این در دست نیست. در حال حاضر این مسئله صرفاً یک شایعه است.

ز- تظاهرات بر ضد روزنامه کیهان اینترنشنال: یک هزار طلبه روز گذشته در مقابل ساختمان روزنامه کیهان اینترنشنال تجمع کردند و خواستار روشن شدن موضع این روزنامه در قبال انقلاب اسلامی شدند. نمایندگان تظاهرکنندگان از روزنامه خواستند که تا روز 15 مارس سیاست‌های سردبیری‌اش را تغییر دهد وگرنه انجمن اسلامی کیهان روز شنبه 16 مارس در این ارتباط اقدام خواهد کرد.

ح- پاسداران محافظ سفارت به وابسته نیروی زمینی اجازه داده‌اند که بار دیگر مسلح شود. وابسته نیروی زمینی به همراه پاسداران دربهای ورودی و خروجی سفارت را کنترل می‌کند. با توجه به مشکلاتی که دیروز پیش آمد، ایرانی‌ها موافقت کردند که وابسته نیروی زمینی به سلاح مجهز شود. این اولین گام در راه مسلح شدن تفنگداران آمریکایی به حساب می‌آید.

ط- تظاهرات در سفارت انگلستان حدود ساعت 10:30 به وقت محلی، یک گروه 300

-200 نفره از تظاهرکنندگان جوان به نزدیک سفارت انگلستان رسیدند تا اعتراض خود را به تهدید علیه ایرانیان در فرودگاه هیترو اعلام کنند. جمعیت شعار می‌دادند که خواهان ایجاد یک حکومت اسلامی به رهبری خمینی بوده‌اند. وابسته هوایی آلمان گزارش داد که رفتار تظاهرکنندگانه آرام بود و سرود می‌خواندند. تا ساعت 11:45 هیچ تلاشی برای ورود به محوطه سفارت انگلستان دیده نشده است.

نظریه تهیه‌کننده: (محرمانه) به نظر می‌رسد منحنی فعالیت‌ها در تهران، امروز رو به کاهش است. این کار همیشگی ما در آرام کردن ایرانی‌ها در تعطیلات آخر هفته است. تعطیلات آخر هفته، به یقین افزایش اقدامات را در پی خواهد داشت، سئوال این است که چه اقداماتی و در کدام مسیر؟

گزارش وضعیت سیاسی

سند شماره 103 محرمانه14 مارس 1979 - 23 اسفند 1357 از: سفارت آمریکا، تهران - 2949به: وزارت امور خارجه، واشنگتن دی. سی.

موضوع: گزارش وضعیت سیاسی 1- (محرمانه - تمام متن) 2- خلاصه: تظاهرات ضدآمریکایی - ضدکارتر دیروز تهران، تظاهرات ضدانگلیسی امروز در تهران، اعدام 12 نفر، معاون نخست‌وزیر به مجله «تایم» حمله می‌کند، درخواست عفو عمومی برای مقامات رژیم شاه، 75 نفر دیگر از کارکنان رادیو تلویزیون ملی ایران اخراج شدند، تظاهرات بر علیه روزنامه کیهان، بازرسی زندانها، روند دستگیریها ادامه دارد، برنامه رادیو به زبان کردی متوقف شد، هیأت اعزامی هند از ایران بازدید می‌کند، سازمان آزادیبخش فلسطین به دنبال افتتاح دفتری در اهواز، نظریات و سخنرانی متین دفتری در راهپیمایی زنان.⁽¹⁾(پایان خلاصه).

3- یک جمعیت چند هزار نفری در یک میتینگ در 13 مارس در دانشگاه تهران اجتماع نمودند تا به سیاست خاورمیانه‌ای کارتر اعتراض نمایند.

تظاهرات شامل سخنرانی‌های هانی‌الحسن نماینده سازمان آزادیبخش فلسطین در ایران و یک راهپیمایی اعلام پشتیبانی در برابر دفتر سازمان آزادیبخش فلسطین بود که این راهپیمایی به یک راهپیمایی اعتراض‌آمیز در برابر سفارت آمریکا مبدل گردید. جمعیت که به تخمین شاهدان عینی بین 7 الی 10 هزار نفر (و تا 20 هزار نفر طبق گزارش و اخبار روزنامه‌ها) بود و با خود پلاکاردهایی حمل و شعارهای «مرگ بر کارتر»، «سرنگون باد کارتر کثیف» و «کارتر در خانه بمان» را سر می‌داد، حدود یک ساعت طول کشید تا از برابر سفارت رد شدند که متناوباً

توقف می‌نمودند تا مشتها را بلند کرده و شعارهای ضدآمریکا- ضدکارتری خود را سر دهند. میتینگ و راهپیمایی با نظم برگزار شد و هیچ گزارشی از درگیری نرسیده است. طبق نظر بعضی از منابع این تظاهرات توسط سازمان آزادیبخش فلسطین هدایت می‌شد. ما فقط می‌توانیم حمایت احتمالی شوروی در پشت صحنه را حدس بزنیم.

4- صبح روز 14 مارس یک تظاهرات دو هزار نفری که عمدتاً از دانشجویان تشکیل می‌شد، مجموعه سفارت انگلیس را محاصره و شعارهای ضدامپریالیستی سر دادند که این شعارها به اعتراض علیه سیاست مهاجرتی انگلیس، که بنا به ادعای دانشجویان در مورد ایرانیان تبعیض‌آمیز است، مبدل گردید. تظاهرکنندگان وارد املاک سفارت نشدند و پس از آنکه سفیر با تنی چند از نمایندگان آنها صحبت کرد، به آرامی متفرق شدند.

5- روزنامه ها اعدام دوازده نفر که نخستین نفراتش در رابطه با جرایم «صرفاً سیاسی» بودند، را در تیترهای مورخه 13 مارس خود اعلام کرده‌اند. در میان آنهایی که به دلایل سیاسی در مقابل جوخه آتش قرار گرفتند، عبارت بودند از محمود جعفریان رئیس سابق خبرگزاری پارس و معاون رادیو تلویزیون ملی ایران؛ پرویز نیکخواه مدیر خبری سابق رادیو تلویزیون ملی ایران؛ غلامحسین دانشی نماینده آبادان در آخرین دوره مجلس سابق و سپهبد نادر جهانبانی رئیس سابق سازمان تربیت بدنی ایران و معاون سابق ستاد طرح و برنامه نیروی هوایی. دیگر افراد اعدامی نیز عبارت بودند از: تیمسار ولی‌الله زند کریمی رئیس سابق زندانها و رئیس سابق ساواک تهران؛ ستوان منوچهر وثوقی افسر گارد سابق شاهنشاهی؛ محمد نوید که از او به عنوان «شکنجه‌گر» ساواک نامبرده شد؛ امیراحمد کوچصفهانی بازجوی ساواک؛ ستوان‌دوم حسین شاه‌کمان افسر ضدشورش؛ سرگرد منوچهر قشقایی فرمانده نیروی ضدشورش؛ حسین فرزین سردسته «چماقداران»؛ آقاحسینی گروهبان پلیس قم. بر طبق یک گزارش، با اعدام‌های دیروز مجموع احکام اعدامی که تاکنون توسط دادگاههای انقلاب اعلام و اجرا گردیده به 63 مورد می‌رسد. احتمالاً رقم واقعی بیشتر است.

5- در یک مصاحبه مطبوعاتی در روز 13 مارس، انتظام معاون نخست‌وزیر به مجله تایم که طبق اظهار او مرتباً از شاه به طور مخفیانه پول دریافت می‌نمود، حمله کرد. انتظام مدعی شد که مدارکی مبنی بر واریز چکهایی به حساب «شرکت تایم» در دست دارد و «تایم» را به انتشار گزارش‌های مغرضانه در طی انقلاب متهم نمود.⁽¹⁾آنچه موجب حمله انتظام به «تایم» گردیده، مقاله‌ای است که اخیراً جیمز بیل نوشته و در آن مدعی است که انتظام «تا حدی که بتواند آمریکایی است» و چندین مقام عالیرتبه ایرانی پیوندهای نزدیکی با آمریکا دارند. انتظام توضیحات نقل شده از «تایم» را تکذیب کرد. گزارشگر تایم در کنفرانس مطبوعاتی به مقابله با انتظام برخاست و از او خواست تا اتهام

رشوه‌گیری او و «تایم» را اثبات نماید. سخنگوی «تایم» دان. ام. ویلسون دیروز بیانیه‌ای انتشار داد و اتهامات انتظام مبنی بر رشوه‌دهی پهلوی به «تایم» را تماماً نادرست نامید.

6- دولت تصمیم گرفته است که از خمینی درخواست نماید تا برای کلیه مربوطین به رژیم سابق که علیه آنها مدرک جرمی وجود ندارد، عفو عمومی اعلام نماید. با ارائه دلایلی مشابه آنچه که بازرگان در دفاع خود از ارتش در سخنرانی تلویزیونی دو هفته قبل خود به کار برد، مدنی وزیری دفاع تصمیم کابینه مبنی بر درخواست عفو عمومی برای کسانی که در دوره پهلوی در خدمت ارتش یا کارهای دولتی بوده‌اند را اعلام کرد.

7- هفتاد و پنج نفر دیگر از کارکنان رادیو تلویزیون ملی ایران به عنوان ادامه پاکسازی کسانی که «در خدمت رژیم سابق بوده‌اند یا درحیف و میل اموال عمومی شرکت داشته‌اند» اخراج شدند و مجموع کارکنان اخراجی از رادیو و تلویزیون ملی ایران به 125 نفر رسید. رادیو تلویزیون ملی ایران همچنین لغو یکصد و شصت بورس اهدایی برای تحصیل در خارج را اعلام کرد.

8- دیروز بیش از یک هزار نفر که «دانشجوی مذهبی» توصیف می‌شدند، بر علیه روزنامه کیهان اعتراض کرده و از روزنامه خواستند که مواضع خود را در مقابل انقلاب مشخص نماید. این جمعیت بویژه به تجدید چاپ آن بخش از مقاله جیمز بیل در مجله تایم مبنی بر «آمریکایی بودن» اعضای دولت جدید، معترض بودند.

9- طبق گزارش مطبوعات فارسی زبان، دیروز سه نفر بازرس صلیب سرخ که از سوئیس آمده‌اند از زندان قصر بازدید کردند و در حدود دویست نامه از زندانیان آنجا دریافت داشتند تا به خانواده‌های آنها تحویل دهند. این تیم بازرسی از زندانهای دیگر در تهران بازدید خواهد کرد و سپس به شهرستانها خواهد رفت. انتظار می‌رود که کریم لاهیجی حقوقدان برجسته و عضو «کمیته دفاع از آزادی و حقوق بشر» امروز از زندان قصر بازدید نماید.

10- علی‌اصغر امیرانی سردبیر مشهور مجله خواندنیها دیروز دستگیر شد. هنوز اتهامات او افشا نشده است.

11- به دستور قطب‌زاده رئیس رادیو تلویزیون ملی ایران، کلیه برنامه‌های کردی زبان ایستگاههای رادیویی کرمانشاه و قصرشیرین قطع شده است. برنامه‌های رادیویی فوق قریب یک سال قبل شروع شد و معمولاً نه ساعت در روز پخش می‌شد.

12- یک هیأت سه نفره هندی به ریاست آشوک مه تا، دیروز وارد تهران شد و طی دیداری با بازرگان رسماً حسن‌نیت دولت خویش را به وی اعلام کرد. انتظار می‌رود که این هیأت امروز در قم با خمینی دیدار کند.

13- طبق گفته ابوجعفر نماینده سازمان آزادیبخش فلسطین که در حال حاضر از اهواز دیدار می‌کند، سازمان آزادیبخش فلسطین به زودی دفتری در اهواز افتتاح خواهد کرد.

13- گزارش مطبوعات در مورد سخنرانی 11 مارس متین دفتری در میتینگ زنان در

دانشگاه تهران از قول او نقل می کند که ادعا کرده است جنبش مشروطه خواهی 1906 به علت اینکه حامیان آن فوراً خلع سلاح شدند و ارتجاعیون کنترل آن را به دست گرفتند، یک شکست بوده است. رهبر «جبهه دموکراتیک ملی» در سخنان دیگری، نسبت به پیشنهادهای جدا کردن زنان و مردان در میادین ورزشی و بی‌عدالتی رادیو تلویزیون ملی ایران به خاطر ندادن فرصت به مخالفین برای ابراز نظراتشان، اعتراض کرد.⁽¹⁾سولیوان

اتهام ارتباط مجله تایم با خاندان پهلوی

سند شماره 104 محرمانه15 مارس 1979- 24 اسفند 1357 از: سفارت آمریکا، تهران - 2978به: وزارت امور خارجه، واشنگتن دی.سی.

موضوع: اتهام ارتباط مجله تایم با خاندان پهلوی 1- یک روز پس از انتشار گزارش اظهارات جیمز بیل در مورد یزدی و انتظام در سمیناری که به دعوت مجله تایم برگزار شده بود، انتظام در یک مصاحبه‌ی مطبوعاتی مجله تایم را به گرفتن رشوه از شاه متهم ساخت. انتظام سمیناری را نیز که جیمز بیل در آن صحبت کرده بود، از همین قماش خواند. خبرنگار تایم که در مصاحبه حضور داشت بلافاصله این اتهام را بی‌پایه و اساس خواند. دان ویلسون، معاون شرکت تایم، تکذیب نامه رسمی آن شرکت را مبنی بر اینکه تایم هیچ پولی از شاه یا دولت ایران دریافت نکرده است روز بعد منتشر ساخت.

2- هر چند ممکن است مجله تایم هیچ پول «سرّی» از شاه یا دولت ایران دریافت نکرده باشد، بخش تدوین زندگی‌نامه‌های تایم در اینجا فعال بوده و در انتشار چندین کتاب در مورد شاه و خاندان پهلوی مشارکت داشته (که احتمالاً از بابت آن پولی هم دریافت کرده است) و با انتشارات «دانش‌ِنو» که از حمایت خاندان پهلوی برخوردار بود نیز همکاری می‌کرد. شاید واقعاً چک‌های باطل شده‌ای باشد که نشان می‌دهد تایم از این بابت از خاندان پهلوی پولی دریافت کرده است. سولیوان

گزارش وضعیت ایران، 15 مارس 1979

سند شماره 105 محرمانه15 مارس 1979- 24 اسفند 1357 از: سفارت آمریکا، تهران - 2995به: وزارت امور خارجه، واشنگتن دی.سی.

موضوع: گزارش وضعیت ایران، 15 مارس 1979 1- (محرمانه - تمام متن) 2- خلاصه: بازرگان در پیام ویژه‌ای که به مناسبت فرا رسیدن عید نوروز به مردم می‌دهد،

به منتقدان از جمله خمینی اخطار می‌کند که دست از سر دولتش بردارند. او همچنین از نحوه کار دادگاههای انقلاب انتقاد می‌کند. شریعتمداری از مردم می‌خواهد که به حزب سیاسی مورد علاقه و انتخاب خود بپیوندند. خمینی شدیداً به شیاطین خارجی حمله می‌کند. پنج نفر دیگر روبروی جوخه‌های اعدام قرار گرفتند. دادگاه هویدا آغاز می‌شود و فعالان حقوق بشر در زندان با او ملاقات می‌کنند. تشکیل گارد ملی شبه‌نظامی ادامه می‌یابد. فداییان با صدور بیانیه‌ای از دولت موقت حمایت می‌کنند. وزارت کشور برنامه‌های خود را برای برگزاری رفراندوم اعلام می‌کند. داشتن حجاب همچنان مسئله‌ای بحث‌انگیز است. پایان خلاصه.

3- نخست‌وزیر بازرگان در پیام ویژه‌ای که به مناسبت فرا رسیدن عید نوروز به مردم داد، مشکلاتی را که دولتش در طول یک ماه تصدی امور مملکت با آن مواجه بود، بر شمرد. او حتی رهبر معظم انقلاب، آیت‌الله خمینی، را نیز از نیش انتقادات خود مصون نداشت و گفت که هر چند «او انسان با احساس، مهربان و خوش‌قلبی است و می‌خواهد به پابرهنگان کمک کند» ولی غالباً «مجبور می‌شود بیانیه‌ها و یا دستوراتی صادر کند که دولت را به مشکل می‌اندازد.» بازرگان گفت «مردم به او حرف‌هایی می‌زنند و او هم به دولت دستور می‌دهد که از فروش گوشت یخی جلوگیری کند و یا به آب و برق و اتوبوس اقشار محروم برسد.» بازرگان گفت هفته گذشته که با تعدادی از اعضای هیئت دولت به دیدار خمینی در قم رفته بودم به او گفتم که اگر می‌خواهد دولت موقت مؤثر و کارآمد باشد باید پیش از اینکه دستوری صادر کند ابتدا با دولت مشورت نماید. بازرگان گفت که انتقاد از دولت هم هیچ دردی را دوا نمی‌کند. بازرگان گفت که مردم به خمینی می‌گویند که نخست‌وزیر مرسدس بنز سوار می‌شود و طوری جلوه می‌دهند که انگار مقامات دولت طلا می‌خورند و هر کدام یک زن لخت کنارش دارد، «ولی با این حرف‌ها فقط عِرض خود می‌برند و زحمت ما می‌دارند.» 4- بازرگان از دادگاههای انقلاب نیز شدیداً انتقاد کرد و گفت اعدام‌های بدون محاکمه «شکوه انقلاب را لکه‌دار کرده است». او گفت که سفیر یکی از کشورهای خارجی به درستی به او گفته است که وقتی یک نهضت انقلابی که ادعای احیای آرمان‌های مذهبی را دارد محاکمات را پشت در‌های بسته انجام می‌دهد این شبهه به وجود می‌آید که این نوع عدالت نیز ملهم از مذهب است. بازرگان خاطرنشان ساخت که نهادهای بین‌المللی حمایت از حقوق بشر که در زمان رژیم گذشته موارد نقض حقوق بشر را گزارش می‌کردند نقش مهمی در سرنگونی نهایی رژیم شاه داشتند، و حالا همان نهادها از نحوه شرم‌آور اجرای عدالت در ایران به دولت او شکایت کرده‌اند.

5- نکات دیگری که بازرگان در نطق خود به آنها اشاره کرد: وضعیت اقتصاد (او گفت که کشور ورشکسته است) و مطالبات غیرمعقول گروههای مختلف از اقشار محروم روستایی تا کارگران. او خاطرنشان کرد که دولتش صرفاً یک دولت موقت است، و حتی اگر هم یک دولت موقت نبود نمی‌توانست یک شبه مطالبات همه مردم را برآورده سازد. او از هموطنان

خود به دلیل اینکه هر اتفاقی را حمل بر وجود توطئه خارجیان می‌کنند شدیداً انتقاد کرد. بازرگان گفت: «در حال حاضر، هیچ خطر خارجی ما را تهدید نمی‌کند.» کشورهای دیگر آنقدر سرشان به پاییدن یکدیگر گرم است که دیگر فرصت نمی‌کنند در امور ایران دخالت کنند. او گفت: «اگر چیزی هم باشد از همین داخل مملکت است، چون عده‌ای هستند که می‌خواهند نظام قدیمی را باز گردانند.» بازرگان برای حفظ یکپارچگی و تمامیت کشور بر وحدت ملی تأکید کرد. او گفت که نشانه‌های امیدوارکننده‌ای می‌بیند از جمله تمایل سازمان مجاهدین خلق اسلامی به تعدیل برخی مطالبات افراطی‌اش و ابراز حمایت سازمان مارکسیستی فداییان خلق از دولت.

6- توضیح: صداقت و عقلانیتی که بازرگان در پیامش بروز داد نوعی حس آشنا را در انسان به وجود می‌آورد. همین چند هفته پیش بود که بختیار همین صفات را از خود بروز داد- و نهایتاً هم هیچ فایده‌ای نداشت. پایان.

7- شریعتمداری نیز خیلی معقول سخن می‌گوید، هر چند در ارتباط با او هم این سئوال مطرح است که این همه چه فایده‌ای دارد. او در روز 14 مارس گفت که همه ایرانی‌ها باید با پیوستن به احزاب سیاسی مورد علاقه خود نقش فعالی در امور مملکت ایفا کنند. او به مطبوعات گفت که «وظیفه ملی و دینی» ایرانی‌هاست که در سیاست مشارکت داشته باشند، و باید از آزادی نویافته خود برای بررسی برنامه‌های احزاب مختلف استفاده و حزبی را انتخاب کنند که نماینده نظرات آنهاست.

8- اما خمینی به کارگران شرکت مخابرات هشدار داد که «هنوز سایه‌ی خیانکاران و آدم‌کشان از سر ملت کوتاه نشده است و جنایتکاران خارجی و انگل‌های نفتی دست از تلاش برنداشته‌اند.» او گفت که «امپریالیست‌ها با از دست دادن ایران زخم برداشته‌اند و خطرناکتر از قبل شده‌اند.» خمینی گفت که «هم اکنون استراتژی آنها این است که گروههای مختلف را به جان یکدیگر بیندازند» و به مخاطبانش هشدار داد که «هوشیار باشند و قربانی دسیسه‌های دشمن نشوند. آنها می‌خواهند یک جمهوری ایجاد کنند که اسلامی نیست، یک جمهوری دموکراتیک، یا یک جمهوری دموکراتیک اسلامی با آب و رنگ غربی.» 9- در جبهه دادگاههای انقلاب نیز 5 اعدام دیگر صورت گرفت. اعدام‌شدگان از پرسنل پلیس بودند که در میان آنها یک تیمسار نیز دیده می‌شد که در روز14 مارس در استان خوزستان در برابر جوخه‌های اعدام قرار گرفت. مطبوعات همچنین گزارش دادند که «محاکمه‌ی مقدماتی» هویدا، نخست‌وزیر پیشین، از روز 13 مارس در برابر «دادگاه انقلاب اسلامی» در محلی مخفی آغاز شده است. کریم لاهیجی، وکیل و عضو کمیته دفاع از حقوق بشر و آزادی، روز 14 مارس از زندان قصر بازدید و با هویدا و چند زندانی دیگر از جمله یک تاجر به نام رحیم علی خرّم، وزیر سابق بهداشت شجاع‌الدین شیخ‌الاسلام‌زاده، و حسن پاکروان که زمانی رئیس ساواک بود و اخیراً نیز معاون وزیر دربار شده بود، دیدار کرد.

بر اساس گزارش کیهان اینترنشنال همه زندانی‌ها به کریم لاهیجی گفته‌اند که در زندان با آنها بدرفتاری نشده است. گفته می‌شود که هویدا رضایت خود را از جریان محاکمات ابراز داشته است، هر چند ظاهراً هنوز اجازه داشتن وکیل و مشاور را به او نداده‌اند.

10- به نظر می‌رسد که در تشکیل یک «گارد ملی» شبه‌نظامی پیشرفت‌هایی حاصل شده باشد. صدور کارت‌های شناسایی برای این افراد از روز 14 مارس آغاز شده است. بر اساس گزارش‌ها، شورایی متشکل از نمایندگان وزارت کشور و دادگستری، ارتش و روحانیان نظارت بر این نیرو را بر عهده خواهد داشت. وظایف فرماندهی نیز بر عهده ستادی است که تحت نظر ابراهیم یزدی، معاون نخست وزیر، انجام وظیفه می‌کند. تصور می‌شود که یزدی که تقریباً به قدرتمندترین شخصیت دولت موقت مبدل شده است قصد دارد از گارد فوق به عنوان نیروهای شبه‌نظامی تحت امر خویش استفاده کند.

11- سازمان فداییان خلق در نامه‌ی سرگشاده و مفصلی که روز 14 مارس خطاب به نخست‌وزیر منتشرساخت بر حمایت خود از دولت موقت تأکید کرد ولی هشدار داد که اختیارات کمیته‌های انقلاب باید محدود شود. در این نامه آمده است: «فداییان به خوبی آگاه هستند که ... تضعیف حکومت مرکزی و دادن کنترل به کمیته‌های مختلف فقط به رویارویی نهضت‌های ملی و جنگ داخلی ناخواسته منجر خواهد شد و همین امر فقط بر غلبه جناح راست خواهد افزود.» هر چند بازرگان در پیام نوروزی خود در روز 14 مارس از این ابراز حمایت استقبال کرد ولی احتمالاً نامه فوق بیشتر از آن جهت اهمیت دارد که ارزیابی فداییان خلق را انعکاس می‌دهد؛ بدین معنی که فداییان از کمیته‌های قوی انقلابی بیشتر از یک دولت موقت ضعیف و بی‌خاصیت می‌ترسند.

12- وزارت کشور اعلام کرده است که حداقل سن رأی‌دهندگان در رفراندوم 30 مارس 18 سال خواهد بود و نه 16 سال. وزارت کشور همچنین اعلام کرد که به استانداران و فرمانداران سراسر کشور دستور داده است تا برای نظارت بر مراحل رأی‌گیری با همکاری کمیته‌های انقلاب دست به تشکیل شوراهای محلی بزنند. با توجه به اینکه فقط دو هفته به تاریخ برگزاری رفراندوم باقی مانده و بیشتر این وقت در تعطیلات نوروز هدر می‌رود، واقعاً بعید است که دولت بتواند برمشکلات لجستیکی موجود فایق بیاید. بنابراین، چشم‌انداز رفراندوم را اینگونه ارزیابی می‌کنیم: یا برگزاری این رفراندوم در آخرین لحظات به تعویق می‌افتد و یا چنان ضعیف برگزار می‌شود که بسیار بحث‌انگیز خواهد بود.

13- صحبت‌های خمینی در مورد لزوم پوشیدن چادر همچنان بحث‌انگیز است. مجاهدین با انتشار بیانیه‌ای گفته‌اند که در حال حاضر مسایل بسیار مهمتر دیگری در مملکت وجود دارد و مطرح ساختن مسئله حجاب فقط به نفع ضدانقلابیونی تمام می‌شود که قصد ایجاد هرج و مرج را دارند. صادق قطب‌زاده، رئیس سازمان رادیو و تلویزیون ملی ایران نیز تقریباً همین حرف را زده و مدعی شده است که گفته‌های خمینی را بد تفسیر کرده‌اند. در عین حال، زنانی

که طرفدار پوشیدن چادر هستند قرار است در روز 16 مارس در مقابل ساختمان رادیو و تلویزیون ملی ایران تظاهرات کنند. سولیوان

گزارش وضعیت سیاسی ۱۷ مارس

سند شماره 106 محرمانه۱۷ مارس ۱۹۷۹- 26 اسفند ۱۳۵۷ از: سفارت آمریکا، تهران - ۳۰۱۷به: وزارت امور خارجه، واشنگتن دی.سی.

موضوع: گزارش وضعیت سیاسی ۱۷ مارس ۱- (محرمانه - تمام متن) ۲- خلاصه: هویدا محاکمه می‌شود. بازرگان خمینی را متقاعد می‌کند که دادگاههای انقلاب باید تحت کنترل درآیند. سخنگویان دولت موقت اظهارات ضد و نقیضی درباره سانسور مطبوعات ایراد می‌کنند. حمایت حزب توده از استقرار جمهوری اسلامی. تظاهرکنندگان از قطب‌زاده رئیس رادیو و تلویزیون ملی ایران حمایت می‌کنند. پایان خلاصه.

۳- چنانکه قبلاً گزارش شد، محاکمه نخست‌وزیر سابق، هویدا، روز ۱۵ مارس در «دادگاه انقلاب» در تهران آغاز شد. بر اساس گزارش روزنامه‌ها، در همان روز ۱۷ اتهام به او وارد شد:

الف- مفسد فی‌الارض.

ب- محارب با خدا و خلق خدا.

ج- توطئه بر ضد امنیت و استقلال ایران با تشکیل کابینه‌ای تحت نفوذ آمریکا و بریتانیا و حامی منافع امپریالیسم در ایران.

د- توطئه بر ضد حاکمیت ملی با دخالت در روند انتخابات مجلس و انتصاب و عزل وزرا به دستور سفارتخانه‌های خارجی در ایران.

ه- بذل و بخشش منابع معدنی کشور از قبیل مس و اورانیوم.

و- کمک به گسترش فعالیت‌های امپریالیستی در ایران، به ویژه فعالیت ایالات متحده و متحدان اروپایی‌اش، و تبدیل کشور به بازاری برای این قدرت‌ها.

ز- دادن درآمدهای نفتی به شاه، فرح و کشورهای مرتبط با غرب و سپس تقاضای وام از آنها و پرداخت بهره‌های سنگین بابت همان وام‌ها.

ح- نابودی کشاورزی و جنگل‌های کشور.

ط- مشارکت مستقیم در فعالیت‌های جاسوسی برای غرب و صهیونیسم.

ی- مشارکت در سازمان‌های توطئه‌گری نظیر سنتو و ناتو به منظور محو کردن مردم ویتنام، فلسطین و ایران از روی زمین.

ک- عضویت در سازمان فراماسونری ایران.

ل- مشارکت در سیاست‌های ظالمانه نظیر کشتن و مجروح کردن، و توطئه برای محدود ساختن آزادی‌ها با سانسور روزنامه‌ها، مجلات و کتاب‌ها.

م- تأسیس و سپس احراز پست دبیرکلی حزب رستاخیز.

ن- گسترش فساد فرهنگی و اخلاقی، مشارکت در تحکیم پایه‌های استعمار، از جمله مشارکت در احیای «کاپیتولاسیون» که حق محاکمه اتباع آمریکایی را به آمریکا می‌داد.

س- همدستی مستقیم در قاچاق هروئین به همکاری نخستوزیر سابق، منصور، در فرانسه.

ع- تهیه گزارش‌های کذب، نشر اکاذیب از طریق انتشار روزنامه‌های سرسپرده، و انتصاب سردبیران حلقه به گوش، و اعمال سانسور شدید، همگی با هدف نگاه داشتن شاه که تحت حمایت دولت‌های خارجی بود در قدرت. طبق گزارش ۱۷ مارس روزنامه‌هایی که ظاهراً خبرنگارانشان در جلسه دادگاه حاضر بودند، هویدا به محدودیت‌هایی که در تهیه دفاعیه خود داشت، و همچنین کلی بودن اتهامات اعتراض کرده است.

۴- محاکمه هویدا، که جدیدترین مایه شرمندگی قضایی دولت موقت را فراهم آورده است، نخست‌وزیر بازرگان را بر آن داشت تا اواخر همین روز شتابزده به قم سفر کند و در آنجا خمینی را متقاعد سازد که فعالیت دادگاههای انقلاب باید تا حدودی تحت کنترل درآید. خمینی نیز بیانه زیر را صادر کرده است: «محاکمات و اجرای احکامی که به متهمان ابلاغ شده بسیار شتابزده بوده است. بنابراین، از این پس تمامی محاکمات کان لم یکن تلقی می‌گردد. شورای انقلاب موظف به تهیه و تصویب آیین‌نامه جدیدی شده است.» اگر دولت موقت واقعاً بتواند کنترل دادگستری را از دست کمیته انقلاب خارج کند، پیروزی بزرگی برای بازرگان رقم خواهد خورد. اگر چه به نظر می‌رسد که بیانیه خمینی فعلاً صدور شتابزده حکم اعدام برای هویدا را متوقف ساخته است، ولی باید دید که آیا به اجرای عدالت از سوی دادگاههای انقلاب نیز پایان داده است یا خیر. نمونه‌ای از مشکلات دولت موقت در این ارتباط اظهارات انتظام، معاون نخست‌وزیر در روز ۱۵ مارس بود. او اذعان داشت که از تعداد دقیق زندانیان زندان قصر اطلاعی ندارد زیرا نمایندگان دولت به این زندان دسترسی نداشته‌اند.

۵- سخنگویان دولت موقت سخنان ضد و نقیضی درباره سانسور اخبار ایراد کرده‌اند. ناصر میناچی، وزیر اطلاعات، در روز ۱۵ مارس به خبرنگاران خارجی گفت که آنها مورد هیچگونه سانسوری قرار نخواهند گرفت، و تقریباً در همان زمان انتظام، معاون نخست‌وزیر، تأیید کرد که عکس‌ها و فیلم‌ها پیش از خروج از ایران بازرسی می‌شوند.

۶- حزب توده از اعضایش خواست تا در رفراندوم ماه مارس با انداختن رأی «آری» در صندوق به استقرار جمهوری اسلامی کمک کنند.

7- عده زیادی از مردم، که اکثراً زنان چادرپوش بودند، روز ۱۶ مارس در مقابل ساختمان رادیو و تلویزیون ملی ایران و در حمایت از رئیس این سازمان، صادق قطب‌زاده، تظاهرات کردند. قطب‌زاده، در نطق خود خطاب به جمعیت از مطبوعات خارجی انتقاد کرد و گفت آنها فقط از دانشگاه تهران بازدید کرده و توده‌های واقعی ملت را ملاقات نکرده‌اند و به همین دلیل تصویر مخدوشی از انقلاب ایران ارائه داده‌اند.

بنی‌صدر نیز در یک نطق تلویزیونی طولانی در شب ۱۶ مارس مسئله پوشیدن چادر را مورد بحث قرار داد و کلاً از آن دفاع کرد. سولیوان

گزارش وضعیت امنیتی

سند شماره 107 محرمانه۱۸ مارس ۱۹۷۹- 27 اسفند ۱۳۵۷ از: سفارت آمریکا، تهران - ۳۰۳۰به: وزارت امور خارجه، واشنگتن دی.سی.

موضوع: گزارش وضعیت امنیتی ۱- (محرمانه - تمام متن) ۲- فضای امنیتی سفارت از زمان حمله ۱۴ فوریه بهبود یافته است. گروههای مختلفی که وظیفه حفاظت از سفارت را دارند اصولاً مانعی برای تردد در درون محوطه سفارت ایجاد نمی‌کنند، هر چند طبق قانون منع آمد و شد در ساعت ۲۲:۰۰ هرگونه تردد باید با همراهی یک نیروی محافظ ایرانی انجام شود. خصومتی که پس از حمله ۱۴ فوریه بر ضد کارکنان سفارت ایجاد شده بود جای خود را به نوعی کنجکاوی خجالت‌آمیز داده است. با وجود این، نکات منفی عبارتند از تیراندازی‌های پراکنده که پس از ساعت‌ها متوجه سفارت می‌شود، دسترسی محدود مراجعان به داخل سفارت، و تمایل سه گروه بی‌انضباط که مشترکاً وظیفه حفاظت از سفارت را دارند برای نشان دادن تفنگ‌هایشان. نکات مثبت عبارتند از اقدام قطعی برای خلع ید نیروهای غیرمنظم به فرماندهی ماشاءالله قصاب و بدین ترتیب ایجاد یک ساختار فرماندهی واقعی که با کمک آنها بتوانیم به اقدامات امنیتی نظم بیشتری بدهیم. محافظان ایرانی توانستند تظاهرات بزرگی را که در روز ۱۲ مارس در مقابل سفارت برگزار شد کنترل کنند، هر چند تحریکاتی از سوی برخی تظاهرکنندگان صورت گرفت.

۳- امنیت فیزیکی: طبق توافق سفیر قراردادی برای نصب نرده و توری فلزی برای پنجره‌هایی که در معرض آسیب قرار دارند، نوشته شد. تهیه‌کننده گزارش همچنین با توجه به تجربه‌ای که از حمله ۱۴ فوریه به سفارت کسب شد، قصد نصب درب‌های فولادی و اجرای برنامه آمد و شد جدیدی را برای سفارت دارد. در حال حاضر، امنیت ما بیشتر در دست محافظان ایرانی است ولی گارد محافظان تفنگدار آمریکایی به تدریج دارد کنترل دسترسی به ساختمان کنسولی را به دست می‌گیرد و موانع فیزیکی نیز دوباره مستقر شده‌اند.

۴- امنیت روال کار: بر خلاف گزارش‌های اولیه، سفارت توانست پیش از حمله تمامی مدارک طبقه‌بندی‌شده‌اش را نابود کند. در حال حاضر مدارک هر روز سوزانده می‌شوند و مدارک طبقه‌بندی شده بسیار محدود شده است. تجهیزات ارتباط اضطراری هم اینک نصب شده است، و امنیت این تجهیزات بسیار بالاست.

۵- امنیت فنی: بر اساس تماس تلفنی با SY/T احساس می‌کنیم که چهار سیستم تلویزیون مدار بسته از راه دور را بتوانیم بخوبی استفاده کنیم. همچنین در نظر داریم دو دوربین ثابت را

نصب، و برای آنها محل‌هایی را تجهیز کنیم. افسر امنیتی منطقه‌ای همچنین از پاسخ بموقع‌تان به درخواست تجهیزات حفاظتی بیشتر بسیار سپاسگزار است.

6- پرسنل: در پیامی تکراری درخواستمان برای محافظان تفنگدار را به ۱۳ نگهبان بعلاوه ۲ TAD برای شش هفته آینده کاهش داده‌ایم. سیبی میتی سفارت را در روز ۷ آوریل ترک می‌کند، و قویاً توصیه می‌کنیم فردی برای جانشینی او انتخاب شود. افسر امنیتی منطقه‌ای تامس برای خروج از ایران در ۲۸ مارس بلیط رزرو کرده است.

سولیوان

گزارش وضعیت سیاسی، ۱۸ مارس

سند شماره 108 محرمانه۱۸ مارس ۱۹۷۹- 27 اسفند ۱۳۵۷ از: سفارت آمریکا، تهران - ۳۰۴۶به: وزارت امور خارجه، واشنگتن دی.سی.

موضوع: گزارش وضعیت سیاسی، ۱۸ مارس ۱- (محرمانه - تمام متن) ۲- خلاصه: خمینی مصرانه از مردم می‌خواهد تا به دولت و اقتصاد یاری برسانند. بازرگان نیز درخواست مشابهی از مردم می‌کند. طالقانی در یک مصاحبه مطبوعاتی درباره جمهوری اسلامی و عدالت اسلامی توضیح می‌دهد. سازمان آزادیبخش فلسطین در اهواز دفتر باز می‌کند. قرار است استاندار جدید کردستان با رأی مردم انتخاب شود. لاهیجی در مورد بازدیدش از زندان قصر توضیح می‌دهد. اعلام راهپیمایی. آخرین اعدام بعد از محاکمات بدون تشریفات قانونی. پایان خلاصه.

3- کیهان آنچه را اولین نطق جدی خمینی درباره آینده اقتصاد ایران تلقی می‌شود، و همچنین سخنان او خطاب به اعضای سازمان‌های اطلاعاتی [SCOUTING] در قم در روز ۱۵ مارس را تیتر اول خود قرار داد. خمینی در نطقی خطاب به ملت، که یادآور سخنان پیشین بازرگان بود، از مردم خواست تا با دولت همکاری کنند و «اقتصاد ورشکسته» کشور را نجات دهند.

بازرگان در روز ۱۷ مارس درخواست مشابهی از مردم کرده و از کلیه کارکنان دولت و کارگران بخش صنعت خواسته بود تا کار خود را با جدّیت از سر بگیرند. علت اصلی کار نکردن کارکنان دولت و کارگران کارخانه‌ها را انقلابیون دوآتشه‌ای می‌دانند که همچنان سلیقه‌های خاص خود را در نحوه اداره ادارات و کارخانه دیکته می‌کنند. کارمندان سفارت با تعداد زیادی از کارآفرینان بخش خصوصی و کارکنان دولت صحبت کرده‌اند. آنها می‌گویند روال کارشان شده است دیرآمدن سر کار، نوشیدن چای، کشیدن چند نخ سیگار و رفتن به منزل. می‌توان دلایل مختلفی برای رخوت کاری در کارخانه‌ها و ادارات دولتی، که ظاهراً تضاد کاملی با جنب و جوش دفتر نخست‌وزیری و مراکز کمیته انقلاب دارد، شمرد. گروههای

انقلابی در بسیاری از کارخانه‌ها همچنان قدرت تصمیم‌گیری درباره روال کار را از مدیران و صاحبان آنها سلب کرده‌اند و اصرار دارند که مدیران جدید باید با رأی کارگران انتخاب شوند، و غالباً ادعا می‌کنند که مالکیت کارخانه‌ها به مردم منتقل شده است. کارمندان ادارات نیز بلاتکلیف هستند، و پاکسازی مدیران قبلی تأثیری منفی بر روحیه آنها گذاشته است. اظهارات غیر رسمی رهبران انقلابی و مذهبی در مورد مسایل مختلف، بعلاوه بلاتکلیفی در سیاست‌های دولت همچنان به هرج و مرج در ادارات و کارخانه‌ها دامن می‌زند، و ادامه بازداشت‌ها و بازجویی‌ها، که طی آنها گاه افراد مستقیماً از محل کارشان بیرون کشیده می‌شوند، مسلماً هیچ روحیه‌ای برای قبول انضباط کاری که بازرگان سعی در ایجاد آن دارد، باقی نگذاشته است.

۴- آیت‌الله طالقانی روز گذشته در یک کنفرانس خبری به انتقادها از اعدام اخیر مقامات سابق رژیم پهلوی پاسخ داد و گفت که این اعدام‌ها بر اساس موازین اسلامی صورت گرفته است. آیت‌الله طالقانی با تکذیب این مسئله که محاکمات مخفیانه صورت گرفته است، گفت که مردم اجازه حضور در جلسات دادگاه را داشته‌اند و روزنامه‌ها نیز نکات مهم را منتشر کرده‌اند، اگر چه گزارش کامل جلسات دادگاه به خاطر مسایل امنیتی فاش نشده است. طالقانی در توضیح این مسئله که چرا مقامات رژیم سابق اعدام می‌شوند، گفت شریعت اسلام همانند قوانین کیفری غرب برای افراد گناهکار حبس مقرر نکرده است، زیرا قاتلان و «مفسدان» اصلاح‌پذیر نیستند و بنابراین فقط باید کشته شوند. او درباره رفراندوم پیشنهادی توضیح داد که جمهوری جدید ضرورتاً یک جمهوری اسلامی خواهد بود، که در آن قانون اسلامی حاکم است، حتی بر آراء یک مجلس منتخب.

۵- وزیر دادگستری، مبشری روز گذشته اعلام کرد که به محض تهیه آیین‌نامه جدید دادرسی برای دادگاههای انقلاب و نحوه اجرای احکام طبق دستور ۱۶ مارس، خمینی برای توقف تمامی محاکمات و اعدام‌های بدون تشریفات قانونی، محاکمه هویدا ممکن است یا در محل مجلس سنا و یا در کاخ دادگستری ادامه یابد. قرار است دولت بازرگان و شورای انقلاب آیین‌نامه جدید حاکم بر چنین محاکماتی را تهیه کنند. هفده اتهام از قتل عام گرفته تا خیانت و جاسوسی به هویدا وارد شده و ظاهراً او هنوز به وکیل مدافع دسترسی ندارد. پیش از دستور خمینی، دادستان خواستار صدور حکم اعدام برای هویدا شده بود.

۶- سازمان آزادیبخش فلسطین با افتتاح دفتری در اهواز دومین دفتر خود را در ایران راه‌اندازی کرد. برخی می‌گویند که افتتاح این دفتر در استان نفت‌خیز خوزستان بدان معناست که بزودی فلسطینی‌ها جایگزین خارجیان دیگری می‌شوند که طی چند ماه گذشته میدان‌های نفتی را ترک کرده‌اند.

۷- طبق گزارش کیهان، بازرگان با انتخاب استاندار کردستان با رأی مردم موافقت کرده است. اگر این گزارش حقیقت داشته باشد، نخست‌وزیر گام اول را در تحقق بخشیدن به خواست کردها برای داشتن نوعی خودمختاری برداشته است. این مسئله، روال گذشته را که

طبق آن وزیر کشور استانداران را منصوب می‌کرد، نقض می‌کند.

۸- لاهیجی، سخنگوی کمیته محفاظت از حقوق بشر، از زندان قصر بازدید کرد، و می‌گوید که هر چند برخی زندانیان به وضعیت کلی زندان اعتراض داشتند، ولی همه آنها مدعی بودند که به وکیل مدافع دسترسی ندارند و هنوز اجازه تماس با خانواده‌هایشان را نیافته‌اند. هویدا، نخست‌وزیر سابق، نیز از نداشتن وکیل مدافع شکایت داشت که این مسئله در بخشی از گزارش بازجویی‌های او که در روزنامه‌ها به چاپ رسیده بود، انعکاس یافته است.

۹- نیروهای ژاندارمری و پلیس قصد دارند روز ۱۹ مارس در تمامی شهرهای ایران به راهپیمایی بپردازند.

شرکت‌کنندگان در این راهپیمایی در ساعت ۱۰ صبح تجمع می‌کنند و از محل تجمع به سمت نقاط تعیین شده راهپیمایی می‌کنند، که در آنجا تعدادی از روحانیان برایشان سخنرانی خواهند کرد.

۱۰- جبهه ملی نیز اعلام کرده است که روز ۲۰ مارس یک راهپیمایی ترتیب داده است. حزب تازه تأسیس جبهه دموکراتیک ملی نیز قبلاً روز ۲۰ مارس را برای راهپیمایی مشخص کرده بود.

۱۱- طی آنچه که امیدواریم آخرین اعدام پس از محاکمات بدون تشریفات قانونی باشد، علی‌اصغر حدادی، راننده معاون رئیس پلیس قم، در روز ۱۶ مارس روبروی جوخه اعدام قرار گرفت و تیرباران شد.

12- طبق گزارش روزنامه‌ها ۸۵۰ متخصص و کارمند شرکت بین‌المللی تلفن بل آمریکا بیشتر از ۲۵۵۰۰ کارمند ایرانی شرکت ملی مخابرات ایران حقوق گرفته‌اند. روزنامه‌ها با این ادعا که در قرارداد این شرکت حقوقی برابر با ۲۲۴۰۰۰ دلار برای هر یک از کارمندان آمریکایی تعیین شده بود، گزارش دادند که پروژه پرهزینه فوق عمدتاً به منظور بهبود سیستم ارتباطات نیروهای مسلح در حال اجرا بوده است.

سولیوان

گزارش وضعیت ایران، 19 - 18 مارس 1979

سند شماره 109 محرمانه ۱۹ مارس 1979- 28 اسفند ۱۳۵۷ از: دفتر وابسته دفاعی آمریکا، تهران - ۳۰۸۵ به: سازمان اطلاعات دفاعی، واشنگتن دی. سی منابع: رسانه‌های خبری داخلی، پرسنل دفتر وابسته دفاعی، مقامات سفارت، منبع ۶۸۴۶۰۰۰۸ موضوع: گزارش وضعیت ایران، 19 - 18 مارس 1979 16- خلاصه: (بدون طبقه‌بندی) این گزارش وقایع ۲۴ ساعت گذشته را، از ساعت ۱۲:۰۰ روز ۱۸ مارس تا ساعت ۱۲:۰۰ روز ۱۹ مارس ۱۹۷۹ پوشش می‌دهد، شامل: نیروی هوایی

ایران. ارتش ایران و افغانستان. سنجابی. نفت و گاز. و آزادی مطبوعات.

17- از 17 تا 21 حذف شده است.

22- جزییات: (محرمانه- غیرقابل رؤیت برای بیگانگان):

الف- (محرمانه- غیرقابل رؤیت برای بیگانگان) نیروی هوایی زمین‌گیر شده است. عباس امیرانتظام، سخنگوی دولت، در روز ۱۸ مارس ابراز داشت که بخش عمده نیروی هوایی ایران به علت عدم تعمیرات و نگهداری لازم زمین‌گیر شده است. او گفت که ۹۵ درصد ناوگان هوایی ایران متشکل از ۹۰۰ هلیکوپتر در حال حاضر زمین‌گیر شده است، و سیستم‌های هواپیمایی دیگر کشور نیز همین شرایط را دارند.

نظریات مرکز تهیه گزارش: (محرمانه) در طول دو سال گذشته شاهد بودیم و گزارش دادیم که نیروی هوایی ایران در زمینه نگهداری، قطعات، و تأمین و تهیه قطعات کمبودهایی دارد. ظاهراً با نزدیک شدن پیروزی انقلاب و خروج کارکنان خارجی از ایران، نیروی هوایی ایران در زمینه تعمیر و نگهداری از برنامه خود عقب افتاد. به نظر می‌رسد پس از فروپاشی نظام ارتش و در جریان پاکسازی بسیاری از پرسنل با تجربه آن، مشکل تشدید شده و نتیجه آن ایجاد پرخرج‌ترین نمایشگاه هواپیماهای بی‌مصرف در جهان بوده است.

ب- ایران- افغانستان (محرمانه): بر اساس گزارش‌ها، مرز ایران و افغانستان برای جلوگیری از ورود سیل پناهندگان افغان به کشور در روز ۱۸ مارس بسته شد. پناهندگان افغان برای فرار از جنگ‌های خونینی که در هرات گزارش شده است، در حال ترک کشور خود هستند. در طول دو هفته گذشته دو تن از آیت‌الله‌های سرشناس ایرانی کشتار مسلمانان در این منطقه عمدتاً شیعه‌نشین را محکوم کرده‌اند. طبق گزارش‌های خبری، دولت تره‌کی ابراز کرده است که ایران نزدیک به ۷۰۰۰ نیروی نظامی را با لباس مبدل به این استان مرزی اعزام داشته تا برای دولت او ایجاد مشکل کنند.

از ساعت ۲۱:۳۰ روز ۱۸ مارس، دولت ایران «هیچ اظهار نظری» در مورد اتهامات وارده از سوی دولت افغانستان مبنی بر تجاوز به خاکش نکرده است.

نظریات مرکز تهیه گزارش (محرمانه): اگر چه شور و شوق انقلاب در ایران هنوز بالاست، ولی بعید به نظر می‌رسد که نیروهای مسلح ایران بتوانند اصلاً نیرویی به درون خاک افغانستان بفرستند، چه رسد به ۷۰۰۰ نفر. بر اساس گزارش روزنامه‌ها که احتمالاً صحت دارد، مرز بسته است. ولی ما احساس می‌کنیم که دلیل اصلی بستن مرزها تلاش دولت ایران برای اخراج و جلوگیری از ورود سیل پناهندگان افغان باشد.

ج- مجاهدین، فداییان، و کانون وکلا در مورد رفراندوم ابراز نظر می‌کنند (محرمانه): سازمان مجاهدین روز گذشته با صدور بیانیه‌ای حمایت خود را از استقرار جمهوری اسلامی ابراز کرد. با وجود این، در این بیانیه آمده بود که جمهوری اسلامی نباید به مردم تحمیل شود. آنها باید بتوانند نظرات خود را در مورد انواع مختلف جمهوری ابراز کنند. در عین حال یکی

از سخنگویان سازمان فداییان خلق اظهار داشته است که «اجبار مردم به انتخاب بین دو نوع حکومت توهین به ملت است.» طبق یک گزارش خبری دیگر، کانون وکلا ضمن ابراز حمایت از دولت بازرگان از او خواسته است تا جمله‌بندی سئوال رفراندوم آتی را تغییر دهد.

نظریات مرکز تهیه گزارش (محرمانه): سه گروه دیگر نیز به جمع مخالفان با رفراندوم «تک سئوالی» پیوسته‌اند که یازده روز بیشتر به برگزاری آن نمانده است. اگر قرار باشد سئوال فوق تغییر کند، رفراندوم در ماه مارس برگزار نخواهد نشد. علاوه بر این، اگر دولت نتواند شرایط برگزاری رفراندوم را مهیا سازد، کسی رأی نخواهد داد، و اگر رفراندوم برگزار نشود، مردم بیشتری به توانایی دولت برای اداره کشور شک خواهند کرد. به نظر دفتر وابسته نظامی حتماً رأی‌گیری انجام خواهد شد. حتی اگر بسیاری از گروهها با رفراندوم مخالفت کنند، این رفراندوم مشروعیت بیشتری به دولت بازرگان و فرصت بیشتری در اختیار ملت جدید قرار خواهد داد.

د- رژه همبستگی نظامی (طبقه بندی نشده): مطبوعات گزارش داده‌اند که قرار است نیروهای مسلح، پلیس و ژاندارمری برای نشان دادن «همبستگی» خود در روز ۱۹ مارس در تمام شهرهای ایران رژه بروند. دلیل برگزاری این رژه ظاهراً نشان دادن همبستگی با دولت بازرگان است. در تهران، رژه از پادگان‌ها شروع و به برخی میدان‌ها ختم می‌شود و در آنجا روحانیان برجسته شیعه برای سربازان سخنرانی خواهند کرد.

محمدعلی[ولی‌الله] قرنی، رئیس ستاد نیروهای مسلح از عموم مردم خواسته است تا به این راهپیمایی سراسری ملحق شوند.

ه- سنجابی (طبقه بندی نشده): سنجابی، وزیر امور خارجه، روز گذشته به سر کارش بازگشت. بازگشت او شایعاتی را که در مورد استعفایش بر سر زبان‌ها بود، فرو نشاند.

و- نفت و گاز (طبقه بندی نشده): بر اساس گزارش‌ها، تأسیسات «بیدبُلند» در میدان‌های نفتی جنوب ایران روزانه بین ۷ تا ۸ میلیون فوت مکعب گاز تولید می‌کند. این حجم گاز برای برآوردن نیاز روزانه ایران کافی است. با وجود این، تولید نفت باید به تقریباً ۵ میلیون بشکه در روز برسد تا گاز کافی برای صدور و اجرای تعهداتی که ایران در قبال اتحاد شوروی دارد، به دست آید.

ز- آزادی مطبوعات (بدون طبقه‌بندی): وزارت اطلاعات، تبلیغات و امور خیریه با صدور بیانیه‌ای اعلام کرده است که انتشار هرگونه مجله یا روزنامه بدون مجوز این وزارتخانه جرم بزرگی محسوب خواهد شد.

سخنگوی این وزارتخانه با اشاره به روزنامه‌های بدون مجوزی که در خیابان‌های تهران دیده می‌شود، گفت که دولت قصد جلوگیری از انتشار این روزنامه‌ها را ندارد بلکه می‌خواهد انتشار آنها را قانونمند کند.

نظریات مرکز تهیه گزارش: (محرمانه) این اقدام کوچک که انتشار آزاد را به «جرم» مبدل

ساخته، علاوه بر اظهارات هفته گذشته مبنی بر بازرسی فیلم‌هایی که به خارج از ایران مخابره می‌شوند، چیزی شبیه به سانسور است.

دولت موقت ممنوعیت سفر را لغو می‌کند

سند شماره 110 استفاده محدود اداری ۱۹ مارس ۱۹۷۹- 28 اسفند ۱۳۵۷ از: سفارت آمریکا، تهران - ۳۰۸۶به: وزارت امور خارجه، واشنگتن دی.سی.

مرجع: گزارش لندن ۱۸۱۳۲۴ز مارس ۷۹ موضوع: دولت موقت ممنوعیت سفر را لغو می‌کند 1- (بدون طبقه‌بندی): انتظام، معاون نخست‌وزیر، در یک مصاحبه مطبوعاتی در روز ۱۸ مارس اعلام کرد که دولت موقت فهرست ایرانی‌هایی را که اجازه خروج از کشور را ندارند تکمیل کرده است، و به همین دلیل تمامی شهروندان دیگر می‌توانند از ۱۹ مارس به خارج از کشور سفر کنند.

طبق گزارش روز ۱۸ مارس (تلگرام جداگانه) سرویس داخلی تهران، کسانی که می‌خواهند از کشور خارج شوند باید مراحل زیر را طی کنند:

متقاضیان باید پس از ۷۲ ساعت به اداره گذرنامه مراجعه کنند، و اگر نامشان در فهرست افراد ممنوع‌الخروج از کشور نبود، گذرنامه و اجازه خروج از کشور به آنها داده خواهد شد.

۲- (استفاده محدود اداری) پیش‌بینی می‌کنیم که این تحول موجب افزایش فشار بر سفارت برای از سرگیری روند عادی صدور ویزا بشود. با وجود این، در حال حاضر، شرایط امنیتی برای از سرگیری این روند مناسب نیست. سفیر قصد دارد این مسئله را در تماسی که روز ۱۹ مارس با بازرگان خواهد داشت، به او خاطرنشان سازد و تذکر بدهد که ما حتی از دست «محافظانی» که دولت موقت برای نگهبانی از سفارت گماشته است، در امان نیستیم. در آخر هفته، تعدادی از این افراد به ساختمانی که موقتاً بخش کنسولی در آن فعالیت می‌کند، وارد شدند و سیم‌های تلفن را قطع کردند. این اقدام ظاهراً برای تلافی آن بود که چند روز پیش به آنها گفته بودیم نباید در آن ساختمان بخوابند.

3- (استفاده محدود اداری) انتظام اشاره‌ای به تعداد افراد ممنوع‌الخروج از ایران نکرد، ولی شنید‌ه‌ایم که تقریباً نام ۲۰۰۰۰ نفر در این فهرست قید شده‌است.

سولیوان

گزارش وضعیت سیاسی ۱۹ مارس

سند شماره 111 محرمانه۱۹ مارس ۱۹۷۹- 28 اسفند ۱۳۵۷ از: سفارت آمریکا، تهران - ۳۰۹۳به: وزارت امور خارجه، واشنگتن دی.سی.

موضوع: گزارش وضعیت سیاسی ۱۹ مارس ۱- (محرمانه - تمام متن) ۲- خلاصه: نحوه برگزاری رفراندوم هنوز مایه اختلاف‌نظر است. قصد ایران برای پیوستن به جنبش غیر متعهدها. فیلم‌ها و عکس‌های مطبوعاتی سانسور نمی‌شود. دستگیری ریاضی، رئیس سابق مجلس. کردهای عراق در امور داخلی ایران دخالت نخواهند کرد، ولی اقلیت‌های قومی هنوز ناراضی هستند. نیروهای ارتش، پلیس و ژاندارمری در حمایت از انقلاب راهپیمایی می‌کنند. پایان خلاصه.

۳- سازمان اسلامی مجاهدین خلق با صدور بیانیه‌ای در روز ۱۸ مارس از دولت موقت خواست تا با محدود نکردن سئوال رفراندوم به «آری» و «نه» به نظام جمهوری اسلامی، از لطمه زدن به رفراندوم و انتخاب نوع حکومت در کشور خودداری کند. در این بیانیه ضمن ابراز اطمینان از رأی اکثریت قاطع مردم به نظام پیشنهادی جمهوری، گفته شده بود که جمله‌بندی سئوال مطرح شده در رفراندوم نهضت اسلامی را در داخل و خارج کشور نزد افکار عمومی بی‌جهت جنبشی دیکتاتوری و انحصارطلبانه جلوه خواهد داد.

۴- درباره همین موضوع، معاون نخست‌وزیر اعلام کرد که وزارت کشور تصمیم گرفته است که احتیاجی به نوشتن نام و آدرس رأی‌دهندگان بر روی برگه‌های رأی نباشد. این تصمیم متعاقب انتقاد مردم به نحوه رأی‌گیری اتخاد شده است. انتظام گفت که برای جلوگیری از تقلب در انتخابات، شناسنامه رأی‌دهندگان مهر می‌خورد و انگشتشان با جوهر پاک نشدنی آغشته می‌شود. حتی انتظار می‌رود که این نحوه رأی‌گیری نیز موجب بروز اختلاف نظر شود. علاوه بر این، از همین حالا شایعاتی بر سر زبانهاست که افرادی که شناسنامه‌شان مهر نخورده باشد بعد از رفراندوم حق خروج از کشور را نخواهند داشت.

۵- انتظام همچنین در مصاحبه مطبوعاتی روز ۱۸ مارس خود اعلام کرد که ایران رسماً تقاضای عضویت در جنبش کشورهای غیرمتعهد را تسلیم این جنبش کرده است. او گفت که تصمیم برای اینکار متعاقب تصمیم برای خروج از پیمان سنتو اتخاذ شده است.

۶- بالاخره اینکه انتظام از موضع قبلی خود عقب نشست و گفت که عکس‌ها و فیلم‌های خبری که به خارج از کشور مخابره می‌شود مشمول طرح بازرسی دولت موقت نخواهند شد.

او گفت خبرگزاری‌هایی که نمایندگی دائمی در ایران دارند می‌توانند با پذیرش کتبی مسئولیت گزارش‌های خود از این مسئله پرهیز کنند. او نگفت اگر مطلب گزارش شده بعداً غیر‌قابل قبول تشخیص داده شود، چه پیامدهایی خواهد داشت.

۷- عبدالله ریاضی، رئیس سابق مجلس در روز ۱۷ مارس دستگیر شد و هم اینک در زندان قصر در حبس است. دستگیری او به همراه دو تن از بازرگانان سرشناس کشور دو روز پس از آن صورت می‌گیرد که ظاهراً خمینی در مورد دادگاههای انقلاب تسلیم نظر نخست‌وزیر بازرگان شد. این مسئله حاکی از آن است که علیرغم بیانیه آیت‌الله و حمایت رسمی مجاهدین از مهار دادگاهها انقلاب، کمیته انقلاب هنوز اختیارات خود در اجرای قانون را به دولت موقت واگذار نکرده است. از سوی دیگر، از یک منبع نزدیک به خمینی شنیده‌ایم که تمامی دستگیرشدگان به جز ۱۲ نفر به مناسبت شروع سال جدید مورد عفو قرار خواهند گرفت.

۸- حزب دموکرات کردستان عراق ضمن ارسال پیام تبریک به دولت موقت گفته است که علیرغم ادامه مبارزه کردها در عراق برای خودمختاری در درون مرزهای یک عراق آزاد و دموکراتیک، کردهای عراق در امور داخلی ایران دخالت نخواهند کرد. در عین حال، یک کرد ایرانی به نام مجید وثوقی شدیداً به اسماعیل اردلان که از طرف دولت موقت برای تحقیق و تفحص در مورد ناآرامی‌های کردستان مأموریت یافته است، تاخت. وثوقی معتقد است که اردلان به هنگام انحلال حزب رستاخیز در سال گذشته از حامیان بلندپایه این حزب بوده است.

۹- نهایتاً اینکه در ارتباط با اقلیت‌های قومی، هیأتی که از سوی خمینی و دولت موقت برای تحقیق و تفحص درباره نا‌آرامی ترکمن‌های استان گرگان به این منطقه اعزام شده بود، مورد ضرب و شتم ترکمن‌های خشمگین قرار گرفت.

۱۰- طبق گزارش‌ها واحدهای ارتش، پلیس و ژاندارمری در روز ۱۹ مارس در تهران، و شهرهای دیگر ایران به راهپیمایی پرداختند. راهپیمایی فوق برای نشان دادن حمایت این سازمان‌ها از انقلاب ایران و ایجاد یک جمهوری اسلامی ترتیب داده شده بود. رژه یک واحد ارتشی در نزدیکی شهرک‌های جمشیدیه که یکی از کارکنان سفارت شاهد آن بود، حکایت از آن داشت که ارتش هنوز نتوانسته است به نیروی مؤثری تبدیل شود. افسران اندکی در این رژه حضور داشتند، و در واقع ظاهراً رهبری رژه را ترکیبی از پرسنل غیرنظامی، و احتمالاً مجاهدین، بر عهده داشتند.

نیروهای رژه رونده یونیفورم‌های مختلفی به تن داشتند، ظاهراً موهای خود را از زمان پیروزی انقلاب در یک ماه پیش اصلاح نکرده بودند، و چند روز متوالی نیز صورت خود را نتراشیده بودند. بیشتر پرچم‌هایی که با خود حمل می‌کردند حامل شعارهای غیر توهین‌آمیز درباره همبستگی اسلامی بود، ولی یک جوان که پشت بلندگو در خودرویی نشسته بود، شعارهای شدیداً ضدآمریکایی می‌داد. سولیوان

ملاقات با یکی از رهبران مذهبی به نام محمد بهشتی

سند شماره 112 محرمانه19 مارس 1979- 28 اسفند 1357 از: جی.بی.لمبراکیس - [ ؟]310⁽¹⁾به: وزارت امور خارجه موضوع: ملاقات با یکی از رهبران مذهبی به نام محمد بهشتی 1- (محرمانه - تمام متن) 2- خلاصه: در دیداری یک ساعته بین نمایندگان سفارت و یکی از دستیاران عالی‌رتبه خمینی، ایشان ابراز داشتند که ایرانی‌ها صبورانه سعی دارند آمریکایی‌ها را درک و با آنها همکاری کنند، هر چند که معتقدند آمریکایی‌ها موجب شدند شاه بیشتر از آنچه که باید بر سر کار بماند. او پیشنهاد کرد که آمریکا مناسبات خود را کاملاً با رژیم مخلوع شاه قطع کند. او همچنین پذیرفت که با خمینی در مورد امنیت اتباع آمریکایی در ایران و همچنین شرایط کاری بهتر برای آمریکایی‌ها صحبت کند. پایان خلاصه.

3- روز 19مارس 1978، مسئول بخش سیاسی سفارت آمریکا، لمبراکیس به همراه تامست و مترینکو با دکتر محمد بهشتی در خانه‌اش دیدار و گفتگو کردند. این دیدار را مهدی روغنی ترتیب داده بود که خود نیز در جلسه حضور داشت. آقای بهشتی که یک روحانی است، علاوه بر اینکه از دستیاران عالی‌رتبه خمینی محسوب می‌شود رئیس حزب جمهوری اسلامی نیز هست که در حدود سه هفته پیش به منظور ساماندهی و شرکت در رفراندوم، و همچنین انتخابات آتی مجلس به نمایندگی از نهضت اسلامی تشکیل شد. بهشتی با یادآوری دیدار دو ماه پیش خود با اسکودرو، مسئول بخشTDY ، گفت که اسکودرو ظاهراً خیلی زودتر از دیگران ماهیت نهضت اسلامی را درک کرده است.

4- بهشتی به پیشنهاد لمبراکیس با توضیح نظرات خود در مورد انقلاب و سیر آتی آن بحث را شروع کرد. او گفت که تلاش اصلی ما این است که به مردم بفهمانیم که دلیل بدبختی‌های گذشته آنها نفوذ خارجیان نبوده است، بلکه خودشان مسئول بدبختی‌هایشان هستند. او گفت که هدف ما این بوده و خواهد بود که ایرانی بسازیم که حاضر است پس از شناسایی دشمن از سوی رهبری، بجنگد و از خود دفاع کند. بهشتی ادامه داد که نسل کنونی ایرانی‌ها بسیار منضبط است، که پیروزی انقلاب نیز شاهدی بر این مدعاست. داریم به آنها همبستگی با یکدیگر را برای حفاظت از کشور در مقابل تهدید‌های خارجی ناشی از وضعیت جغرافیایی و تاریخ گذشته‌مان، می‌آموزیم.

5- بهشتی گفت که داریم به مردم می‌آموزیم که شکیبا باشند و سعی کنند آنهایی را که تاریخ گذشته ایران لایق اعتماد نمی‌شناسد، درک کنند. بهشتی این صحبت‌ها را در پاسخ به سئوالی که درباره‌ی روابط ایران و آمریکا مطرح شد، کرد. او در پاسخ به سئوال لمبراکیس

گفت که مردم ایران از آمریکایی‌ها متنفر نیستند، بلکه برخی سیاست‌های آمریکا را دوست ندارند. بهشتی گفت که شاید مردم ایران مطالب زیادی نخوانده باشند، ولی بسیار شنیده‌اند و به خوبی می‌فهمند که آمریکا شاه را در همه این سالها بر سر قدرت نگاه داشت.

سیاست‌های آمریکا برای مخالفان اسلامی دردسرهای زیادی ایجاد کرده است (مثلاً در مراحل پایانی پیروزی انقلاب). او با این فرض که ایرانی‌ها از سیاست‌های نیکسون آگاه بودند، مدعی شد که همه مردم جهان از این سیاست‌ها متنفرند. با وجود این، به مبارزان اسلامی گفته‌اند که شکیبا باشند و اینکه آنها می‌توانند آمریکایی‌ها را درک و با آنها همکاری کنند، البته به شرطی که آنها نیز استقلال ایران را محترم بشمارند.

6- لمبراکیس نیز نظرات خود را ابراز داشت و گفت که احترام به استقلال ایران از دیرباز یکی از سیاست‌های آمریکا بوده و خاطرنشان ساخت که اصل بنیادین دکترین نیکسون این بود که دولت‌های دوست با کمک‌های آمریکا به قدری قوی شوند که برای دفاع از خود دیگر نیازی به مداخله آن کشور نداشته باشند. ادامه بحث با مزاح و حتی برخی اوقات قهقهه همراه بود (که طبق گفته روغنی قبلاً چنین چیزی را از بهشتی ندیده بود). در مورد چند موضوع دیگر نیز بحث شد. بهشتی پرسید که نظر آمریکایی‌ها در مورد سیاست‌های نفتی حکومت جدید ایران چیست. لمبراکیس گفت که مبنای این سیاست‌ها را درک می‌کنیم و مشکل چندانی با آن نداریم، و به هر حال مایلیم مسایل سیاسی را از مسایل اقتصادی مجزا کنیم. ما می‌دانیم که ایران مایل است تولید و صادرات نفتش را بر اساس نیازهایش تنظیم کند، و نظرمان این است که قیمت‌های نفت در روند‌های تصمیم‌گیری اوپک که ایران نیز عضوی از آن است تعیین خواهد شد.

[7]- با وجود این، اعتقاد داریم که میزان تولید نفت ایران خیلی کمتر گذشته نخواهد بود، زیرا دولت کنونی ایران برای تحقق اهدافش در کشور به درآمد نفت نیاز دارد. لمبراکیس سپس به مشکلات اقتصادی عدیده کشور و 4 میلیون بیکار آن اشاره کرد. بهشتی از دادن هرگونه پاسخ صریح به این سئوال و اینکه دولت چه برنامه‌هایی برای حل مشکل مزبور دارد، طفره رفت ولی بحث را در سطح تئوری ادامه داد.

8- بهشتی در پاسخ به این سئوال که نفوذ کمونیست‌ها و چپگرایان را چه اندازه ارزیابی می‌کند، گفت آنگونه که در اولین اساسنامه‌ی حزب جمهوری اسلامی آمده است، این گروهها آزادی کامل خواهند داشت، و این آزادی‌ها فقط زمانی محدود می‌شود که معلوم گردد گروههای ایرانی وابسته به خارجیان هستند و یا به نفع آنها کار می‌کنند، فرقی نمی‌کند که جناح راستی باشند یا چپی.

9- بهشتی در پاسخ به درخواست لمبراکیس در ارتباط با حفظ امنیت ساختمان سفارت و کلاً اتباع آمریکایی بلافاصله گفت که نگرانی او را درک می‌کند و در این ارتباط با آیت‌الله خمینی صحبت خواهد کرد. بهشتی در ارتباط با مسئله فلسطین و احتمال تظاهرات

ضدآمریکایی پس از هرگونه امضای احتمالی توافق صلح بین مصر و اسرائیل گفت چنانچه سخنگوی فلسطینی‌ها، که نفوذ قابل ملاحظه‌ای در بین دانشجویان دارد از مردم بخواهد که با آمریکایی‌هایی که در ایران میهمان هستند، کاری نداشته باشند احتمالاً این مسئله حل خواهد شد. مسئول بخش سیاسی سفارت اذعان داشت که اگر چنین کاری صورت بگیرد مسلماً رویکرد مؤثری خواهد بود. بهشتی همچنین قول داد که با آیت‌الله خمینی در مورد مسئله آزار و اذیت پرسنل سفارت و هیأت مستشاری در مراحل انتقال اسباب و اثاثیه و اموال دولت آمریکا با آیت‌الله [خمینی] صحبت کند.

10- نظریات: بهشتی هیکل بزرگ و ریشی بلند و ردای گشادی دارد و حالت چهره و ذهن زیرکش انسان را تا حدودی به یاد اسقف اعظم ماکاریوس می‌اندازد. او که به وضوح سیاستمداری خبره است، می‌داند چگونه از بیان جزئیاتی که مایل نیست ذکر شود طفره برود و حرف خودش را بزند. زبان انگلیسی را خوب می‌داند و فقط گاه از واژه‌های آلمانی استفاده می‌کند (به دلیل آنکه 7 سال امام جماعت مسجد هامبورگ بوده است).

بهشتی آشکارا یک متفکر قوی و روشمند و یک مدیر قوی است، برخلاف ملاهای دیگر در صحبت‌هایش اصلاً از شاخه‌ای به شاخه‌ی دیگر نمی‌پرد. استقبال او از مذاکرات و آمادگی‌اش برای بحث و گفتگو و لبخند و پیشنهادش برای برگزاری یک مجلس دیگر ظرف دو یا سه هفته آینده بیانگر تمایلش به همکاری با ما بر سر منافع مشترک است. او به طور خاص پیشنهاد کرد که دولت آمریکا با قطع کلیه مناسبات خود با رژیم شاه دوستی‌اش را با حکومت اسلامی جدید ایران به اثبات برساند. او پیش‌بینی کرد که در این صورت روابط آمریکا با ایران سریعاً بهبود خواهد یافت. سولیوان

گزارش وضعیت ایران، 20 - 19 مارس 1979

سند شماره 113 محرمانه ۲۰ مارس 1979- 29 اسفند ۱۳۵۷ از: دفتر وابسته دفاعی آمریکا، تهران - ۳۱۲۵ به: سازمان اطلاعات دفاعی، واشنگتن دی. سی منابع: رسانه‌های خبری داخلی، پرسنل دفتر وابسته دفاعی، مقامات سفارت، منبع ۶۸۴۶۰۰۰۸ تهیه‌کننده گزارش: سروان هری اف. جانسون، وابسته نیروی هوایی مقام تأییدکننده گزارش: تی.ای.شافر، وابسته دفاعی موضوع: گزارش وضعیت ایران، 20 - 19 مارس 1979 16- خلاصه: (بدون طبقه‌بندی) این گزارش وقایع ۲۴ ساعت گذشته را، از ساعت ۱۲:۰۰ روز ۱۹ مارس تا ساعت ۱۲:۰۰ روز ۲۰ مارس ۱۹۷۹ پوشش می‌دهد.

17- از 17 تا 21 حذف شده است.

22- جزییات: (محرمانه- غیرقابل رؤیت برای بیگانگان)

الف- (محرمانه) شورش کردها. شورش کردها در استان کردستان موقتاً با آتش‌بسی که رهبران مذهبی کُرد، شیخ عزالدین حسینی و احمد مفتی‌زاده، ترتیب دادند، فرو نشسته است. طبق گزارش رادیو انقلاب، درگیری ظاهراً زمانی شروع شد که یک رهبر مذهبی که ریاست کمیته انقلاب در سنندج (۲۵۰ مایلی غرب تهران) را بر عهده داشت، از تحویل مهمات به یک گروه مسلح کُرد خودداری کرد. کردها برای اعتراض به دفتر استاندار رفتند و تیراندازی از آنجا شروع شد. در طول ۲۴ ساعت پس از شروع درگیری‌ها، کردهای مبارز در سنندج ساختمان یک مقرّ نظامی، سربازخانه‌های پلیس، ایستگاه رادیو و تلویزیون محلی، را اشغال و یک پادگان ارتش را به محاصره درآورند. بر اساس گزارش‌ها، دولت برای راندن مهاجمان از اطراف پادگان چهار هلی‌کوپتر توپدار را به خدمت گرفته است. تعداد کشته‌شدگان از چند ده نفر تا ۱۷۰ نفر گزارش شده، و بیمارستان‌های محل مملو از مجروحین است. آیت‌الله خمینی شخصاً خواستار توقف درگیری‌ها شده است. او گفت: «ما هیچ اختلافی با برادران سنی‌مان نداریم. همه ما اعضای یک امت واحد، و معتقد به یک قرآن واحد هستیم.» خمینی این بیانات را پس از آن ایراد کرد که از مردم خواسته بود این شورش را که حرکتی ضدانقلابی و کار عوامل خارجی توصیف کرده بود، سرکوب کنند.

نظریات مرکز تهیه گزارش (محرمانه): هر چند رهبران کرد مدام همبستگی خود با جمهوری اسلامی جدید را ابراز کرده‌اند، ولی کردها قبیله‌ای بسیار مستقل هستند. آنها سالهاست که برای خودمختاری مبارزه کرده‌اند. اگر خواست آنها برای داشتن نماینده‌ای کرد در دولت، تأسیس مدارس کردزبان، و خودمختاری در اداره کردستان برآورده نشود، [نامفهوم] در مبارزه برای استقلال [نامفهوم] اگر دولت نخست‌وزیر بازرگان راهی برای آرام کردن کردها پیدا نکند، شاهد درگیری‌های بعدی در بلوچستان یا آذربایجان خواهیم بود.

ب- عفو عمومی (بدون طبقه‌بندی): سازمان فداییان اولین گروهی است که به طرح پیشنهادی دولت برای عفو عمومی علناً اعتراض کرده است. این طرح شامل حال کسانی می‌شود که به اقتضای شرایط مجبور به همکاری با رژیم گذشته بودند. فداییان با این طرح مخالفند و می‌گویند که عفو مجرمین «فعالیت‌های ضد انقلابی عوامل امپریالیسم را تسهیل می‌کند.» آنها همچنین اظهار کرده‌اند که اعدام‌شدگان و کسانی که در حال محاکمه‌اند، به خاطر اعمال گذشته‌شان مستحق مجازات هستند.

نظریات مرکز تهیه گزارش (محرمانه): فداییان با تشکیل ارتشی که تحت کنترل دولت مرکزی باشد مخالفند. آنها معتقدند که بازسازی ارتش، ملی‌گرایی را نابود می‌کند. بنابراین، یک ارتش خلقی باید تشکیل شود.

ج- نظریات جبهه دموکراتیک ملی درباره رفراندوم و وحدت ملی: جبهه دموکراتیک ملی اولین حزبی است که از مردم خواسته است تا در صورت برگزاری رفراندوم در شکل پیشنهادی‌اش، در آن شرکت نکنند. جبهه دموکراتیک ملی خواسته است که رفراندوم اول فقط

به مسئله جایگزینی نظام جمهوری به جای رژیم سلطنتی محدود شود. پس از آنکه این مسئله حل شد، مدت زمانی برای بحث و گفتگو مجال باشد، و سپس رفراندوم دومی برای تعیین نوع جمهوری برگزار شود. جبهه دموکراتیک ملی همچنین در بیانیه‌اش از دولت خواسته است تا به کردها خودمختاری ببخشد. این حزب معتقد است که اعطای خودگردانی به گروههای ملی بهترین راه حفظ وحدت ملی و تضمین تداوم دموکراسی در ایران است. جبهه دموکراتیک ملی تأکید کرده است که برای حفظ وحدت ملی از دولت بازرگان حمایت می‌کند. ولی حمایت آنها از دولت بستگی به رعایت اصول دموکراسی خواهد داشت، که ضامن حکومت مردم است.

نظریات مرکز تهیه گزارش (بدون طبقه‌بندی): اگر چه حزب جبهه دموکراتیک ملی با شکل پیشنهادی رفراندوم مخالف است، ولی تمامی شواهد و قرائن حکایت از آن دارد که رفراندوم ۳۰ مارس با برگه‌های «آری/ نه» برگزار خواهد شد.

د- (بدون طبقه‌بندی) جبهه ملی: رهبر جبهه ملی و وزیر امور خارجه، کریم سنجابی، برای راهپیمایانی که به فراخوان جبهه ملی امروز در میدان آزادی تجمع خواهند کرد، سخنرانی خواهد کرد. این راهپیمایی به مناسبت سالروز ملی شدن نفت برگزار می‌شود. با وجود این، حزب جبهه ملی سعی دارد با برگزاری این راهپیمایی قدرت و مقبولیت مردمی خود را به دولت نشان دهد.

ه- (بدون طبقه‌بندی) ممنوعیت سفر: ممنوعیت خروج تمامی مردان ایرانی بالای هجده سال از کشور اسماً لغو شده است. تنها افرادی که حق خروج از ایران را ندارند، کسانی هستند که نامشان در فهرست ۱۶۰۰۰ نفری کسانی است که مظنون به «اقدام بر ضد ملت» هستند. لغو ممنوعیت خروج موجب شد که جمعیت زیادی از ایرانی‌ها روز گذشته به اداره گذرنامه هجوم بیاورند. کسانی که قصد خروج از ایران را داشتند در اداره گذرنامه با این حقیقت مواجه شدند که هر چند دولت ممنوعیت سفرهای خارجی را لغو کرده است، ولی دستگاه بوروکراسی آماده قبول چنین دستوری نیست.

و- (بدون طبقه‌بندی) سرنوشت کارگران خارجی: وزیر کار و امور اجتماعی اعلام کرده است که تمامی کارگران خارجی مشغول در مشاغل غیرضروری طی دو مرحله از ایران اخراج خواهند شد:

۱- پروانه کار اتباع خارجی غیرماهر و آنهایی که در سطوح پایین سرپرستی مشغول به کار هستند، فقط تا ۲۱ آوریل ۱۹۷۹ اعتبار خواهد داشت.

۲- پروانه کار اتباع خارجی که در سطوح بالاتر سرپرستی مشغول به کار هستند، نظیر مهندسان، مدیران و معلمان تا ۲۱ ژوئن ۱۹۷۹ اعتبار خواهد داشت. وزیر کار گفت که اتباع خارجی بدون شک نقش بزرگی در مشکل بیکاری جوانان کشور داشته‌اند.

نظریات مرکز تهیه گزارش (محرمانه): این مسئله مسلماً بر آینده عملیات شرکت‌های

خارجی در ایران تأثیر بسزایی خواهد گذاشت، زیرا آنها به اتباع خارجی تکیه داشتند که هم با نوع کار آشنا بودند و هم تمایل به کار داشتند.

ز- (بدون طبقه‌بندی) کنترل کمیته‌های انقلاب: طبق گزارش مطبوعات، تعداد مأوران کمیته‌های انقلاب شدیداً کاهش یافته و قرار است برای اعضای باقیمانده کارت مخصوص کامپیوتری صادر شود. ظاهراً این تصمیم به خاطر نارضایتی از اقدامات کمیته‌های محلی اتخاذ شده است. اگر این مسئله حقیقت داشته باشد، نقش کمیته‌های انقلاب کاهش یافته و پلیس و کارکنان دیگر دولت به تدریج وظیفه عادی حفظ قانون را ایفا خواهند کرد.

ح- (بدون طبقه‌بندی) رژه ارتش: هزاران سرباز به همراه واحدهای نیروی پلیس روز گذشته برای نشان دادن همبستگی خود با دولت در خیابان‌های تهران رژه رفتند. دانش‌آموزان، زنان و شهروندان دیگری که برای خرید از خانه خارج شده بودند، با ابراز احساسات برای نظامیان که روزی دشمن‌شان محسوب می‌شدند، به آنها پیوستند.

نظریات مرکز تهیه گزارش: ایران هم اینک ملتی بدون نیروی مسلح مؤثر است. این رژه و حمایت مردم از رژه روندگان علامت خوبی است. شاید ارتش بتواند با حمایت مردم بار دیگر غرور و حیثیت لازم را برای تبدیل شدن به یک نیروی ملی بازیابد. البته این روند کُند خواهد بود زیرا مجاهدین و فداییان با تشکیل مجدد ارتش مخالفند. دولت باید مردم را متقاعد سازد که ارتش جدید متعلق به ملت است، به ملت خدمت می‌کند، و نیرویی است که مردم می‌توانند به آن افتخار کنند.

ط- (بدون طبقه‌بندی) افزایش هزینه خدمات فرودگاهی: کیهان گزارش داد که «قرار است هزینه‌های خدمات فرودگاه مهرآباد ۱۰ تا ۱۲ برابر شود.» آقای مهندس ولی، رئیس کائو، روز گذشته گفت که: «تغییراتی اساسی و همه‌جانبه در هزینه‌های خدمات فرودگاهی خواهیم داد.» این هزینه‌ها شامل هزینه ورود، جابجایی، نگهداری، ترانزیت و هزینه‌های مرتبط دیگر می‌شود. کمیته‌ای برای بررسی هزینه‌ها کنونی تشکیل شده است که تصمیمات خود را برای تصویب نهایی به دولت تسلیم خواهد کرد.

نظریات مرکز تهیه گزارش (محرمانه): پرسنل دفتر وابسته نظامی امروز در فرودگاه حاضر می‌شوند تا اطلاعات بیشتری درباره این هزینه‌ها کسب کنند.

ی- (بدون طبقه‌بندی) خارج از تهران: در حمله ضد انقلابیون به یک پاسگاه ژاندارمری در جزیره قشم، چهار نفر کشته و تعداد زیادی مجروح شدند. پس از آن، نیروهای انقلابی «بدون خشونت» پاسگاه را مجدداً به دست گرفتند. در شیراز، شورش زندانیان منجر به مجروح شدن ۵ زندانی شد. پاسداران انقلاب نقشه فرار زندانیان را عقیم گذاشتند.

نظریات مرکز تهیه گزارش: فعالیت‌های قبل از تعطیلات سال نو در تهران، راهپیمایی‌ها، تجمعات، سخنرانی‌ها و خریدهای نوروزی فضایی عادی را در شهر متجسم می‌کند. ولی هنوز مشکلات سیاسی، اقتصادی، اجتماعی و نظامی بزرگی وجود دارد. سرخوشی کاذبی که پس از

سرنگونی شاه سرتاسر ایران را فرا گرفت خیلی زود جای خود را به این حقیقت خواهد داد که کشور هیچ نظام سیاسی مستقری ندارد، اقتصاد توان برآوردن نیازهای روزمره و جاه‌طلبی‌های ملت را ندارد، و هیچ ارتش یا نیروی پلیس مؤثری نیست که امنیت کشور را تأمین کند.

گزارش وضعیت سیاسی، ۲۰ مارس

سند شماره 114 محرمانه ۲۰ مارس 1979- 29 اسفند ۱۳۵۷ از: سفارت آمریکا، تهران - ۳۱۳۴به: وزارت امور خارجه، واشنگتن دی. سی موضوع: گزارش وضعیت سیاسی، ۲۰ مارس ۱- (محرمانه - تمام متن) ۲- خلاصه: درگیری کردها با نیروهای انقلاب. رژه ارتش و پلیس در حمایت از انقلاب. اعلام راهپیمایی‌ها و رژه‌های دیگر. ایران اتهام دخالت در امور داخلی دولت کابل را رد می‌کند. جبهه دموکراتیک ملی و فداییان با رفراندوم مخالفت می‌کنند. پان‌ایرانیست‌ها از نظام جمهوری اسلامی حمایت می‌کنند. ادامه آشوب‌ها در شهرهای ایران. انتصاب‌های جدید. اخراج کارگران خارجی. اداره گذرنامه علیرغم اعلام دولت همچنان بسته است. پایان خلاصه.

۳- درگیری‌ها در منطقه کردنشین ایران ادامه دارد و آتش‌بسی که ۲۴ ساعت بعد از شروع خشونت‌ها مورد توافق قرار گرفته بود، نقض شده است. (تلگرام جداگانه) ۴- در روز ۱۹ مارس نیروهای ارتش و پلیس در حمایت از انقلاب در خیابان‌های سرتاسر کشور راهپیمایی کردند و رژه رفتند. اگر چه روزنامه‌ها گزارش داده‌اند که مردم تهران «با شور و هیجان» از «هزاران» سرباز و پلیس استقبال کردند، ولی گزارش منابع دیگر حکایت از آن دارد که استقبال مردم از این راهپیمایی و رژه چندان هم «با شور و هیجان» نبوده است. کارمند سیاسی که خود شاهد عبور چند کامیون پر از سربازانی بود که به محل راهپیمایی می‌رفتند، می‌گوید به رغم تعداد زیاد پوسترهای خمینی و شاخه گل‌هایی که در دست سربازان بود، و همچنین شعار‌ها و مشت گره کردن‌های پرشور سربازان، ظاهراً مردم کوچه و خیابان چندان توجهی به آنها نداشتند. این راهپیمایی و راهپیمایی‌های دیگر به خوبی «خردک موج‌های پس از موج بزرگ» توصیف شده‌اند. راهپیمایی‌های بزرگداشت دیگری را برای روز ۲۰ مارس در میدان شهدا (ژاله سابق) و ۲۱ مارس در بهشت‌زهرا ترتیب داده‌اند. در هر دو راهپیمایی آیت‌الله نوری سخنرانی خواهد کرد. آیت‌الله طالقانی، نخست‌وزیر بازرگان و اعضای کابینه‌اش برای گروه زیادی از مردم که در مراسم نوروز در استادیوم آریامهر (نام جدیدی برای آن انتخاب نشده است) جمع خواهند شد، سخنرانی می‌کنند. حزب جمهوری اسلامی نیز مردم را به راهپیمایی در روز ۲۲ مارس در سراسر ایران دعوت کرده است.

۵- دولت ایران به اتهام وارده از سوی افغانستان مبنی بر دخالت ارتش این کشور در درگیری‌های افغانستان، شدیداً اعتراض کرد. در همین حال، روحانیان قم در یک راهپیمایی با

شرکت ۱۰۰۰۰ دانش‌آموز و پناهنده افغان، کشتارهای افغانستان را محکوم کردند. راهپیمایی مشابهی در شهر ساحلی ساری برگزار شد. مطبوعات ایران همچنان پوشش خبری گسترده‌ای به درگیری‌های افغانستان می‌دهند، از جمله حمله لفظی پراودا به ایران و به ویژه آیت‌الله شریعتمداری. در عین حال، دفتر وزارت امور خارجه گزارشی از ایزوستیا (که از شبکه بی.بی.سی. پخش شد) را مشاهده کردند که در آن ایالات متحده و بریتانیا به دخالت در شورش‌های افغانستان متهم شده بودند. رایزن سیاسی به وزارت امور خارجه گفت که ظاهراً این گزارش ما و جمهوری اسلامی موقت را در یک گروه قرار داده است.

۶- بر اساس گزارش مطبوعات، حزب دموکراتیک ملی تصمیم گرفته است طی بیانیه‌ای که قرار است امروز از سوی متین دفتری صادر شود، رفراندوم آتی را تحریم کند. جبهه دموکراتیک ملی خواهان آن است که رفراندوم آتی به مسئله جایگزینی نظام جمهوری بجای نظام سلطنتی محدود شود، و سپس رفراندوم دیگری برای تعیین نوع جمهوری برگزار گردد. فداییان خلق نیز علناً با رفراندوم پیشنهادی مخالفت کرده و مدعی‌اند که فضای رأی‌گیری «جانبدارانه و غیردموکراتیک» است، قانون اساسی باید قبل از رأی‌گیری منتشر شود تا مردم از ماهیت جمهوری اسلامی مطلع شوند، و اینکه رأی‌دهندگان باید حق انتخاب بیشتری داشته باشند. فداییان همچنین مخالفت خود را با طرح دولت بازرگان برای عفو کسانی که در خدمت رژیم سابق بودند، ابراز داشته است. با وجود این، بازرگان قبلاً به ما گفته است که انتظار دارد رفراندوم طبق برنامه در روز ۳۰ مارس برگزار شود.

۷- محسن پزشک‌پور، رهبر حزب پان‌ایرانیست، از اعضای حزب خواسته است تا در رفراندوم آتی به نظام جمهوری اسلامی رأی آری بدهند، و از همه ایرانی‌ها خواسته است تا در این همه‌پرسی شرکت کنند زیرا این امر یک وظیفه «ملی» است. پزشک‌پور پس از «معالجات پزشکی» در خارج از کشور، تازه به کشور بازگشته است.

۸- طبق گزارش روزنامه‌ها، در درگیری بر سر کنترل یک پاسگاه ژاندرمری در جزیره قشم در خلیج فارس (نزدیک بندرعباس) ۴ نفر کشته و تعداد زیادی مجروح شدند. نیروهای «ضدانقلاب» به این پاسگاه حمله و آن را اشغال کرده بودند، ولی شبه‌نظامیان انقلابی آن را از دست ضدانقلابیون آزاد کردند. روزنامه‌ها همچنین خبر از درگیری در بهبهان (بین شیراز و اهواز) دادند. درگیری کردستان نیز در تلگرام جداگانه گزارش شده است.

۹- وزارت کشور اعلام کرد که سید احمد طباطبایی به سمت استاندار استان مازندران، و علی‌اصغر معنوی به سمت استاندار استان لرستان منصوب شده‌اند.

۱۰- وزارت کار و امور اجتماعی اعلام کرد که پروانه کار کارگران خارجی غیرماهر (نظیر راننده‌ها و کارگران ساده) و آنهایی که در سطوح پایین سرپرستی مشغول به کار هستند فقط تا ۲۱ آوریل اعتبار دارد، و پروانه کار کارگران سطوح بالاتر سرپرستی (نظیر مهندسان، مدیران، و معلمان) نیز فقط تا ۲۱ ژوئن اعتبار خواهد داشت. اگر به نیروی کار خارجی نیاز مبرم باشد،

پس از این تاریخ‌ها درباره آن تصمیم‌گیری خواهد شد. هنوز نمی‌دانیم که این تصمیم چه تأثیری بر سرنوشت کارمندان و سرایداران کشور ثالث در سفارت خواهد داشت، ولی این مسئله را به محض بازگشایی وزارت کار از آنها خواهیم پرسید.

۱۱- علیرغم اطلاعیه دولت در رسانه‌های خبری مبنی بر آمادگی اداره گذرنامه برای رسیدگی به تقاضای صدور مجوز خروج از کشور برای مردان ایرانی بالای ۱۸ سال در روز ۱۹ مارس، روز گذشته جمعیتی زیادی که مقابل اداره گذرنامه جمع شده بودند به بهانه نبود فرم‌های لازم باز گردانده شدند.

13- در طول تعطیلات نوروزی فقط در روزهایی گزارش مخابره می‌کنیم که حجم اخبار کافی باشد.⁽¹⁾سولیوان

شب عید نوروز در تهران

سند شماره 115 محرمانه ۲۰ مارس 1979- 29 اسفند ۱۳۵۷ از: سفارت آمریکا، تهران - ۳۱۴۰به: وزارت امور خارجه، واشنگتن دی. سی موضوع: شب عید نوروز در تهران ۱- (محرمانه - تمام متن) ۲- این روزها فضای عجیبی بر ایران حاکم است. فصل نوروز است و بهار با شکوه تمام به تهران قدم گذاشته است. آسمان آبی است و برف هنوز بر قله‌های رشته کوه البرز رخ می‌نماید، و درختان شکوفه داده‌اند. ترافیک در خیابان‌ها گره خورده است، بازار گرم است، و چهره شهر تقریباً عادی به نظر می‌رسد.

۳- در ستون‌های خبری مطبوعات، ظاهراً اخبار آزادانه انتشار می‌یابد و روزنامه‌های فارسی و غیر فارسی زبان بحث سیاسی داغی به راه انداخته‌اند. وزارتخانه‌های دولت اطلاعیه صادر می‌کنند و وانمود می‌کنند که دارند کشور را از لحاظ سیاسی و اقتصادی به پیش می‌برند. توجهات بیشتر معطوف رفراندومی است که قرار است در روز ۳۰ مارس برای انتخاب جمهوری اسلامی برگزار شود.

۴- رادیو و تلویزیون عامه مردم را زیر بمباران خطابه‌های بی‌پایان آیت‌الله‌ها و ملاها و شاعران و اهل جدلی گرفته‌اند که انقلاب و اصول اسلام را می‌ستایند. اگر چه خطابه‌هایشان با لحنی موقر ایراد می‌شود، ولی محتوای آن چیزی جز مسایل کلی و کسالت‌آور نیست.

۵- البته اتفاقاتی نیز می‌افتد که روال عادی را بر هم می‌زند، مثلاً جار و جنجال ۴ روزه بر سر چادر. به نظر می‌رسد که آیت‌الله‌ها فعلاً در مقابل زنان کوتاه آمده باشند، ولی هنوز آینده زنها در ابهام است. گاه درگیری مسلحانه ناگهان در یک گوشه شهر شروع می‌شود، مثل وقتی

که گروهی از زندانیان در روز ۱۸ مارس قصد فرار از زندانی در مرکز شهر را داشتند. شبها هنوز صدای تیراندازی‌های پراکنده می‌آید، و هوا که تاریک می‌شود ایست‌های بازرسی ترافیک را مختل می‌کند.

۶- با وجود این، مهمترین حقیقتی که زندگی بسیاری از ایرانی‌ها را متأثر ساخته، وجود «کمیته‌ها» است. هر محله‌ای، هر مسجدی، هر اداره‌ای، هر کارخانه‌ای یک کمیته دارد. هر چند درست معلوم نیست چه کسی و یا چه چیزی وجود این گروهها را مجاز ساخته است، ولی اعتبار کمیته‌ها بیشتر به سلاحهای کشنده آنهاست؛ معمولاً مسلسل ژ-۳ که دست هر کسی دیده می‌شود. این گروهها سعی دارند تمامی زوایای زندگی مردمی را که در حوزه فعالیت‌شان زندگی می‌کنند، تنظیم کنند.

۷- در وزارتخانه‌ها، این کمیته‌ها هستند که تصمیم می‌گیرند دولت چه کاری می‌تواند انجام دهد؛ البته اگر اصلاً کاری از دستش بر بیاید. از آنجایی که معمولاً با هم توافق نظر ندارند، معمولاً هم هیچ کاری انجام نمی‌شود. در نیروهای مسلح نیز آنها تصمیم می‌گیرند چه کسی باید فرمانده باشد و روال چیست. در محله‌ها هم تردد مردم را زیر نظر دارند، از بقایای رژیم گذشته بازجویی می‌کنند، و پلیس اخلاق هستند.

۸- اگر کسی زندگی آرام و مرفهی داشته باشد و به دنبال کارهای روزمره‌اش برود، به خصوص در حومه شمال تهران، شاید بتواند این حقیقت انقلاب را نادیده بگیرد. چیز زیادی نسبت به آن روزهای بد گذشته تغییر نکرده است. ولی اگر کسی بخواهد خانه‌اش را جابجا کند، کار بانکی داشته باشد، از کشور خارج شود، و یا به هر ترتیب روال عادی را نقض کند، آنوقت باید با یک عالمه کمیته طرف شود. اگر یک کمیته راضی شود، که معمولاً با نامه یک وزیر یا یک آیت‌الله ممکن است، یک کمیته دیگر با وظایفی مشترک پیدا می‌شود که دوباره مانع‌تراشی کند. در این هزار تو، هر تلاشی بی‌ثمر است.

۹- ولی از طرف دیگر، اگر یکی از این انقلابیون فکر کند که شخصی یا خانواده‌ای طاغوتی بوده است، آنوقت انقلاب می‌شود حکومت ترس و وحشت. کمیته شخصی را که فکر می‌کند مجرم است دستگیر می‌کند و به زندان انفرادی می‌اندازد، جایی که هیچ تماسی با دنیای خارج ندارد. هیچ، تکرار می‌کنم، هیچ امکاناتی که شایسته یک انسان باشد غیر از آنچه کمیته در اختیار او می‌گذارد، ندارد، و اگر تا همین هفته پیش به زندان می‌افتاد ممکن بود از بد حادثه گیر یکی از «دادگاههای اسلامی» بیفتد و بدون تشریفات قانونی به دست جوخه‌های مرگ سپرده شود. به نظر می‌رسد که با توافق بازرگان و خمینی این رویه جابرانه دادگاهی متوقف شده باشد، ولی هیچ کس به یقین نمی‌داند.

۱۰- وقتی که این مجرم دارد در زندان می‌پوسد، کمیته‌های دیگر به خانه‌اش هجوم می‌برند و هر چه به دستشان بیاید غارت می‌کنند. شاید از خانواده‌اش بازجویی کنند، کسب و کار و دارایی‌های دیگرش را مصادره کنند و نهایتاً به خاک سیاهش بنشانند. به همین دلیل، بسیاری از

بازرگانان موفق در رژیم گذشته ترجیح داده‌اند در خارج کشور بمانند تا اینکه خطر بازگشتن را به جان بخرند.

۱۱- هرج و مرج حاکم بر کمیته‌ها بازتاب هرج و مرج گسترده‌تر حاکم بر کل ملت است. انقلابی که توانست طومار رژیم شاه را در هم بپیچد، برای این هدف منفی از حمایت قاطع مردم برخوردار بود، ولی هیچ‌گونه توافق نظر واقعی درباره آینده وجود ندارد. در بحبوحه این روند، خمینی در نقش رهبر واقعی انقلابیون ظهور کرد، ولی سلطه او بر گروههای مختلف با ایدئولوژی‌های متفاوتی که دارند به هیچوجه تضمین شده نیست. بازرگان نیز که سعی دارد اراده انقلاب را اجرا کند، موفقیت کمتری در ابراز و یا کنترل مجموعه هماهنگی از سیاست‌ها داشته است.

۱۲- تقاضا برای انجام رفراندوم، به مثابه عامل سازماندهنده‌ای در تغییر خواست انقلابی، افزایش یافته است. برخی گروهها اعلام کرده‌اند که رفراندوم را تحریم می‌کنند، و برخی دیگر خواهان تغییر شکل و محتوای آن هستند. با وجود این، به طور کلی، بیشتر مردم اذعان دارند که رفراندوم برگزار خواهد شد و نتیجه آن هم رأی قاطع به یک جمهوری اسلامی است. تنها پس از حل این مسئله است که شاید فعالیت سیاسی قدری جدی‌تر شود.

۱۳- مسئله دیگری که باید در آینده حل شود، مسئله قانون اساسی است، و اینکه آیا قانون اساسی جدید محصول یک فرایند شکل‌گیری تدریجی خواهد بود و یا اینکه مثل رفراندوم به حلق ملت فرو می‌شود. یک مسئله دیگر مسئله انتخابات عمومی است، اینکه اصلاً باید انتخاباتی صورت بگیرد و چه وقت. در این صحنه نبرد، نامعقول نیست اگر انتظار داشته باشیم که گروههای سیاسی متشکل‌تری ظهور کنند و به مبارزه با یکدیگر ادامه دهند. این تشکل‌ها، در کنار ارگانهای دیگری که قصد و نیت شوم‌تری دارند، از هم اینک در حال شکل‌گیری هستند.

۱۴- با وجود این، نباید توقع داشت که مبارزات سیاسی آتی به شیوه رایج در هاید پارک و انتخابات آمریکا انجام شود. گروههایی که تعداد زیادی اسلحه در دست دارند و عادت کرده‌اند برای رسیدن به اهداف خود از آنها استفاده کنند، مسلماً تمایلی به بحث و استدلال‌های شیرین برای جلب نظر سیاسی دیگران نخواهند داشت. در عوض، این گروههای مسلح در مبارزات آتی خواهان بیشتری دارند، زیرا رهبران سیاسی به دنبال جلب حمایت آنهایی خواهند بود که بیشترین قدرت آتش و بی‌رحمترین رهبران را داشته باشد. می‌توان انتظار نوعی جنگ‌سالاری را داشت. از آنجایی که نیروهای امنیت ملی از هم پاشیده و ضعیف هستند، نمی‌توان توقع داشت که بتوانند این تمایل را مهار کنند.

15- صحنه سیاست ایران در آینده نزدیک بسیار پرجنب و جوش خواهد بود، ولی لزوماً این جنب و جوش رضایت‌بخش نخواهد بود.

سولیوان

مسایل اجتماعی بعد از انقلاب در تهران

سند شماره 116 محرمانه ۲۲ مارس 1979- ۲ فروردین ۱۳۵۸ از: سفارت آمریکا، تهران - ۳۱۶۹به: وزارت امور خارجه، واشنگتن دی. سی موضوع: مسایل اجتماعی بعد از انقلاب در تهران ۱- (محرمانه - تمام متن) ۲- در روزهای ۲۰ و ۲۱ مارس، اولین دعوت‌های رسمی به دو مراسم پس از انقلاب در تهران را پذیرفتم. اولین مراسم در روز ۲۰ مارس و از طرف شرکت ملی نفت ایران به مناسبت سالروز ملی شدن صنعت نفت در سال ۱۹۵۱ برگزار می‌شد. دومین مراسم، در روز ۲۱ مارس، همان مراسم سنتی دیدار هیأت‌های دیپلماتیک با شاه در نوروز بود. به پیشنهاد سفیر بلغارستان، که مسن‌ترین سفیر در ایران بود، مراسم فوق برای نخست‌وزیر بازرگان اجرا شد، که در جشن شرکت نفت میهمان افتخاری مراسم بود.

۳- در مراسم شرکت نفت، از دیدن برخی چهره‌های آشنا نظیر برادر جوانتر فلاح و تعدادی از بازرگانان سرشناس رژیم گذشته تعجب کردم. همگی قدری عصبی بودند. تعداد زیادی از اعضای هیأت‌های دیپلماتیک در این مراسم شرکت کرده بودند.

۴- پذیرایی نسبتاً ساده بود، و شربت پرتقال، کوکا کولا و چای سرو می‌شد. بر روی میزها شیرینی‌های زیادی چیده بودند که هیچکس نخورد. چند نفر ریشو، از نوع انقلابیون، در اطراف سالن ایستاده بودند.

۵- چند دقیقه فرصت کردم با دکتر نزیه، مدیرعامل شرکت ملی نفت صحبت کنم. از او پرسیدم آیا حقیقت دارد که او پیش‌نویس قانون اساسی جدید را که قرار است در آینده نزدیک منتشر شود، تهیه کرده است. او گفت چون حقوقدان قانون اساسی هستم به پاریس دعوت شده بودم تا پیش از بازگشت خمینی به تهران، قانون اساسی جدید را «مرور» کنم. چند روزی را در هتل محل اقامتم ماندم تا نسخه‌ای از پیش نویس قانون اساسی به دستم برسد، ولی نهایتاً ناامید شدم و بدون اینکه سند را دیده باشم پاریس را ترک کردم. بنابراین اصلاً نمی‌دانم که در قانون اساسی جدید چه چیزی مطرح شده است.

۶- مهمترین بخش مراسم ورود بازرگان، انتظام، و یزدی بود. بعد از ورود آنها سه نطق ایراد شد. اول نزیه، دوم بازرگان، و سوم یک « کارگر» به ایراد نطق پرداختند. سخنان دو سخنران اول ملایم بود و یکی از مترجمان شرکت ملی نفت ایران آن را برای حضار به انگلیسی ترجمه می‌کرد. ولی سومی دکلمه‌ای آتشین بود که یک جوان ریشوی بدون کراوات که معلوم بود تحصیلکرده است، آن را با صدای بلند خواند. یک دوست ایرانی که کنارم بود سخنان پر شور او را اینگونه ترجمه کرد که او سوگند یاد می‌کند تا آخرین قطره خونش از تأسیسات نفتی در مقابل تمایل امپریالیسم برای تسخیر مجدد آنها دفاع کند. هیچ ترجمه رسمی از این خطابه ارائه نشد.

۷- در مراسم دیدار با نخست‌وزیر، بازرگان، سنجابی، سحابی و انتظام در یک صف به استقبال میهمانان می‌آمدند. رئیس تشریفات نیز در مراسم حضور داشت. یزدی دیرتر به مراسم آمد. مراسم نخست‌وزیری نیز همانند جشن شرکت نفت ساده بود و همان چیزها سرو می‌شد. به محض اینکه صف استقبال کنندگان از هم جدا شد، سنجابی مراسم را ترک کرد.

۸- سفیر بلغارستان خیلی کوتاه سال نو را از طرف هیأت‌های دیپلماتیک تبریک گفت. بازرگان مؤدبانه و با قدردانی به او پاسخ داد و یزدی سخنانش را برای حضار ترجمه کرد. پس از خاتمه این مراسم، بازرگان نزد سُفرا رفت تا شخصاً با آنها صحبت کند، و این کار را با من شروع کرد که قدری عجیب بود. سپس با سفیر فرانسه شروع به صحبت کرد.

9- جای سفیر شوروی بسیار خالی بود. او به قم رفته بود تا پیام تبریک سال نوی رهبر شوروی را شخصاً تسلیم خمینی کند، و بدین ترتیب نظرش را در مورد سلسله مراتب رهبری در ایران عملاً نشان بدهد. رئیس تشریفات به من گفت که این مراسم، از جمله فهرست میهمانان، را تماماً سفیر بلغارستان ترتیب داده و تهیه کرده است. در نتیجه، جالب بود که نماینده سازمان آزادیبخش فلسطین در مراسم حضور نداشت. سولیوان

گزارش وضعیت سیاسی، ۲۵ مارس

سند شماره 117 محرمانه ۲۵ مارس 1979- ۵ فروردین ۱۳۵۸ از: سفارت آمریکا، تهران - ۳۲۱۸به: وزارت امور خارجه، واشنگتن دی. سی موضوع: گزارش وضعیت سیاسی، ۲۵ مارس ۱- (محرمانه - تمام متن) ۲- خلاصه: کردستان همچنان آرام است. بختیار ایران را ترک می‌کند و سخن می‌گوید. نخست‌وزیر از خوزستان دیدار می‌کند. خمینی از همه می‌خواهد در رفراندوم شرکت کنند. هیأت اعزامی سازمان آزادیبخش فلسطین از مشهد دیدار می‌کند. تظاهرات بر ضد پیمان صلح مصر و اسرائیل، که خمینی آن را «خیانت به اسلام» نامیده است. پایان خلاصه.

۳- آتش‌بس موقت در کردستان همچنان برقرار است. (تلگرام جداگانه).

۴- در روز ۲۴ مارس، پیامی که روی نوار ضبط شده بود و گفته می‌شود متعلق به بختیار، نخست‌وزیر سابق، باشد تحویل دفتر خبرگزاری فرانس پرس در تهران شد. نوار مذکور به همراه یادداشت دست‌نویسی که بر روی سربرگ هتل کلاریج لندن نوشته شده بود، به خبرگزاری مذکور تحویل شد. فرانس پرس می‌گوید که صدای ضبط شده واقعاً صدای بختیار است.

۵- بختیار در این پیام می‌گوید «آنچه هم اینک در افق می‌بینم به هیچوجه شباهتی به آزادی، دموکراسی، پیشرفت اقتصادی و گسترش فرهنگ ملی ندارد.» بلکه بالعکس «ما یک حکومت استبدادی پیر و فاسد را برداشتیم و یک دیکتاتوری همراه با هرج و مرج را جایگزین

آن کردیم- فقط به امید ایجاد یک جمهوری اسلامی.» بختیار گفت که به این جمهوری رأی نخواهد داد زیرا «آن را مانعی بر سر راه پیشرفت جامعه، عظمت ملت، شکوفایی اقتصاد، و حقوق بشر می‌دانم.» او مصرانه خواست تا قدرت از دست فاسدان گرفته شود، حقوق فردی و اجتماعی تضمین شود، قوانین ضداسلامی لغو شود، و سیاست مستقل ایران تداوم یابد. او گفت «این برنامه‌ایست که می‌توان بر مبنای آن وحدت ایجاد کرد، بر خلاف رفتار دولتی که خود را ناتوان حس می‌کند و حقیقتاً هم ناتوان است.» ۶- انتقاد بختیار از دولت موقت، و به طور ضمنی، از خمینی، مسلماً بر دل آنهایی که از وقایع بعد از انقلاب شدیداً مضطرب هستند، خواهد نشست. توده ملت هنوز به خمینی وفادار است، ولی در میان نخبگان تجدد‌طلب بسیارند کسانی که نخست‌وزیری بختیار را صبح کوتاه و نویدبخش سیاسی پیش از حاکم شدن دوباره سیاهی استبداد، می‌دانند. البته سخنان بختیار برای همقطاران سابق او در جبهه ملی که هم اینک در دولت موقت خدمت می‌کنند و از لحاظ فنی مسئول استبداد آیت‌الله و افراط‌گرایی پیروانش هستند، طعنه‌آمیز بود.

۷- گویی دولت موقت به اندازه کافی مشکل نداشت که استقبال متفاوت از نخست‌وزیر بازرگان، معاونش عباس امیرانتظام، و وزیر دفاعش مدنی طی دیدار روز گذشته‌شان، ۲۴ مارس، از خوزستان نیز به آنها اضافه شد. در خرمشهر، جمعیت خشمگینی بیرون از خانه آیت‌الله طاهر خاقانی تجمع کرده بود، و برای اینکه بازرگان و همراهانش بتوانند وارد خانه شوند، مجبور شدند با تیراندازی هوایی مردم را متفرق کنند. بازرگان و انتظام هر دو در مصاحبه‌هایشان گفتند که خواست اقلیت های قومی، از جمله مردم عرب‌زبان خوزستان، را درک می‌کنند. در خرمشهر مردم از بازرگان و هیأت همراهش تقاضا داشتند که سهم بیشتری از درآمد نفت که عمدتاً از خوزستان استخراج می‌شود، برای توسعه این استان اختصاص یابد. بازرگان و هیأت همراهش امروز ۲۵ مارس در تبریز به سر می‌برند.

۸- خمینی با صدور بیانیه‌ای از تمام ایرانی‌ها، اعم از مرد و زن، خواسته است تا از حق رأی خود در رفراندوم جمهوری اسلامی استفاده کنند. به نظر می‌رسد که دولت بدون اعتنا به اعتراضاتی که به شکل رفراندوم و مسئله امکان برگزاری زودهنگام آن مطرح شده است، قصد دارد رفراندوم را در زمان مقرر برگزار کند. اخبار شبانه ۲۵ مارس به رأی‌دهندگان احتمالی اطمینان داد که نباید نگران عضویت خود در حزب منحله رستاخیز باشند. نگرانی مردم از آنجا ناشی می‌شود که عضویت آنها در حزب رستاخیز در شناسنامه‌هایشان ثبت شده است و به هنگام رأی‌گیری باید شناسنامه خود را در محل رأی‌گیری ارائه دهند. همچنین اعلام شد که یک بار دیگر حداقل سن رأی‌دهندگان به ۱۶ سال تمام کاهش یافته است، که موجب بهم ریختن بیشتر اوضاع شد.

۹- برخلاف آن که انتظار می‌رفت به مناسبت نوروز زندانیان از جمله حداقل صدها نفر زندانی سیاسی که هم اینک در حبس به سر می‌برند، مورد عفو قرار بگیرند، در طول تعطیلات

نوروز چنین عفوی اعلام نشد. ظاهراً پیشنهاد عفو مورد اعتراض چندین محفل سیاسی قرار گرفته است. با وجود این، خمینی اجازه ملاقات ۲۵۰ زندانی را با خانواده‌هایشان صادر کرد (چنانکه مطلع شده‌ایم هر زندانی اجازه داشت فقط با یکی از اعضای خانواده‌اش آن هم فقط به مدت ۵ دقیقه ملاقات کند.) کارمند سیاسی مترینکو در تعطیلات آخر هفته از مقابل زندان قصر عبور کرد و می‌گوید که منظره آنجا هیچ تغییری نسبت به گذشته نکرده است. هنوز زنان و کودکان زیادی مقابل در زندان منتظرند تا به داخل زندان بروند و شوهر، پدر، برادر و غیره را ملاقات کنند. تنها فرقی که وجود داشت این بود که مردم لباس‌های بهتری پوشیده بودند.

۱۰- سازمان آزادیبخش فلسطین همچنان فعال است. یک هیات فلسطینی به همراه تعدادی از اعضای کمیته مرکزی انقلاب روز ۲۲ مارس از مشهد دیدار کرد. در ارتباط با همین دیدار اعلام شد که سازمان آزادیبخش فلسطین نیروهای موسوم به سپاه پاسداران انقلاب را که یک نیروی شبه‌نظامی است، آموزش خواهد داد. سپاه پاسداران تحت‌نظر ابراهیم یزدی، معاون رئیس‌جمهور، در حال شکل‌گیری است.

11- در بعد از ظهر روز ۲۵ مارس، گروه کوچکی از تظاهرکنندگان در اعتراض به امضای پیمان صلح بین مصر و اسرائیل از میدان آزادی (شهیاد سابق) به سمت سفارت مصر راهپیمایی کردند. خمینی این پیمان را «خیانت به اسلام» توصیف کرده است که مسلماً به خشم مردم دامن خواهد زد. گوش بزنگ خواهیم ماند. سولیوان

تلگرام انجمن خدمات خارجی آمریکا

سند شماره 118 استفاده اداری محدود26 مارس 1979- 6 فروردین 1358 از: سفارت آمریکا، ایران - 3242به: وزارت امور خارجه، واشنگتن دی.سی.

موضوع: تلگرام انجمن خدمات خارجی آمریکا 1- خلاصه: در این گزارش توصیفی از زندگی در تهران و برخی شکایات پرسنل باقی‌مانده در ایران از نظرتان خواهد گذشت. انجمن خدمات خارجی آمریکا در تهران معتقد است که شاید بخشی از این اطلاعات برای آنهایی که در سفارت مسئول بخش ایران هستند مفید یا جالب باشد. لازم به تأکید است که این تلگرام فقط به منظور اطلاع مسئولان وزارت امور خارجه ارسال می‌گردد و نباید بین سایر ارگانها توزیع گردد. پایان خلاصه.

2- تعدادی از کارمندان سفارت که به منظور نظارت بر ارسال اسباب و اثاثیه منازل، لغو قول‌نامه‌ها، جابجایی اموال چه شخصی و چه دولتی، و حل مشکلات پرسنل و تلاش برای بازگرداندن وضعیتی عادی به سفارت در تهران مانده‌اند، احساس می‌کنند که در حق‌شان بی‌انصافی شده است، به ویژه در مقایسه با آنهایی که در هنگام تخلیه پرسنل از ایران خارج شدند. آنهایی که مسئول نقل و انتقالات مستقیم هستند غالباً باید بدون استراحت و تفریح از نقطه‌ای به نقطه دیگر سفر کنند. TDY یا دیدار با خانواده‌هایشان می‌تواند تأثیر زیادی بر روحیه

آنها بگذارد.

3- این احساس در بین کارمندان وجود دارد که آنهایی که به اروپا پناه برده‌اند از مزایای بیشتری نسبت به آنهایی که در آمریکا مستقر شده‌اند، بهره‌مند هستند. کارمندانی که در اروپا ماندند به مدت یک ماه یا بیشتر از مرخصی اداری یا TDY استفاده کردند، ولی آنهایی که به آمریکا رفتند مجبور بودند از مرخصی‌های سالیانه‌شان استفاده کنند. فوق‌العاده مأموریتی که به کارمندان مستقر در اروپا تعلق می‌گیرد بسیار بیشتر است، و آنها از امکانات بیشتری برای دیدار با خانواده‌هایشان نیز برخوردارند. اکثر خانواده‌هایی که آمریکا را برگزیدند بیشتر به تحصیل فرزندانشان فکر می‌کردند، ولی از لحاظ مالی امتیازات زیادی را از دست دادند، و فقط در محدوده واشنگتن دی.سی. دستور دریافت می‌کنند ولی آنهایی که در اروپا مستقر شده‌اند معمولاً اصالتی غیرآمریکایی دارند و با خانواده‌هایشان آنجا زندگی می‌کنند، بنابراین از لحاظ مالی نیز به نفع آنها تمام می‌شود.

4- هر تلاشی که با هدف تسریع در تفکیک نامه‌ها در سیستم پُست صورت بگیرد نیز می‌تواند به بهبود روحیه کارمندان کمک کند. بسیاری از بسته‌های متعلق به کارمندان گم شده، خیلی از آنها منتظر چک‌های خود بوده‌اند، و هنوز نمی‌دانند آیا چکی که در روز پیش از قوع اتفاقات پست شده بود، به مقصد رسیده است یا خیر. البته می‌دانیم که کار ساده‌ای نیست، ولی به هر حال اگر بدانیم که هنوز چیزی از اعتبارمان باقی مانده است، خوشحال می‌شویم.

5- در زیر شرح کوتاهی در مورد شرایط زندگی در سفارت برایتان می‌فرستم. شاید بخشی از این اطلاعات قبلاً در تلگرام‌های ارسالی ذکر شده، و بخشی از آن نیز تازه باشد. به خاطر مسایل امنیتی و همچنین به دلیل اینکه تعداد کارمندان باقی مانده به قدری نیست که از سر گیری کار سرویس‌های سفارت را توجیه کند، اکثر پرسنل را به یک یا دو ساختمان واقع در پشت سفارت انتقال داده‌ایم. هنوز دو گروه مستقل از شبه‌نظامیان (سابق) و تعداد زیادی از پرسنل نیروی هوایی محافظت از ساختمان سفارت را بر عهده دارند. البته این سه گروه همیشه با یکدیگر کنار نمی‌آیند، هر چند هم اکنون تنش بین آنها خیلی کمتر از روزهای بعد از حمله به سفارت است. دسترسی به ساختمان سفارت برای آنهایی که مایل به ورود به سفارت هستند یک مشکل جدی است و تا بحال چندین بار اتفاق افتاده است که محافظان سفارت محتویات کیف کارمندان را بازرسی کرده‌اند.

6- حضور این محافظان هیچ کمکی به کارمندانی که در سفارت مشغول به کار هستند، نمی‌کند، حال می‌خواهد این کارمندان آمریکایی باشند یا بیگانه و با توجه به گسترش احساسات ضدآمریکایی، باعث می‌شود که طرف‌های ایرانی تماس ما حتی دیگر تمایلی به نزدیک شدن به سفارت نداشته باشند.

7- تلاش مدیران سفارت برای بهبود کیفیت محافظان بسیار نتیجه‌بخش بوده است. حالا متوسط سن پرسنل نیروی هوایی در مقایسه با قبل که 18 سال بود، چیزی نزدیک به 20 تا 25

سال است. ظاهر آنها قابل قبول‌تر شده و مسئولیت‌پذیری بیشتری نسبت به گروه قبلی از خود نشان می‌دهند. با وجود این، محافظان سفارت از ما پتو، بخاری برای پُست‌های نگهبانی‌شان، اجاق برای درست کردن چای، فرش و ماشین لباس‌شویی برای شستن یونیفورم‌هایشان خواسته‌اند. البته رد خواسته آنها بسیار مشکل است، زیرا اینها را کسی از ما می‌خواهد که یک تفنگ ژ-3 روی دوشش انداخته است، هر چند هر وقت یکی از خواسته‌هایشان را بر‌آورده می‌کنیم، فردا توقعشان بیشتر می‌شود.

8- تیراندازی‌های شبانه در محوطه سفارت دیگر امری عادی است، هر چند محافظان سفارت اکثر این تیراندازی‌ها را برای آن انجام می‌دهند که خوابشان نبرد و یا اینکه مطمئن شوند که تفنگ‌هایشان هنوز کار می‌کند. در روز 21 مارس تیراندازی محافظان سفارت تمام کارمندان را سراسیمه کرد، البته این بار تیراندازی استثنائاً به خاطر شروع سال نوی ایرانی بود. هر چند اکثر این تیراندازی‌ها شخصاً تهدیدی برای کسی نیست، ولی اعصاب انسان را به هم می‌ریزد، البته اگر از بی‌خوابی ناشی از آزمایش تفنگ‌ها آن هم درست زیر پنجره‌ی اتاق‌تان در ساعت 3 صبح بگذرید.

9- از تعاونی سفارت تا بحال سه بار سرقت شده است. SY می‌گوید که این سرقت‌ها کار خودی‌هاست. احتمالاً محافظان سفارت که به آنها گفته بودیم نباید در بخش کنسولی بخوابند، از حرف ما ناراحت شده و چند روز پیش درب بخش کنسولی را که موقتاً به اتاق قبلی تفنگداران انتقال یافته، باز کرده و داخل آن شده بودند. سیم تلفن‌های قطع شده و خسارات جزئی دیگری نیز به آنجا وارد شده بود.

10- با وجود این، چون احتمال حمله مجدد به سفارت بسیار زیاد است، گمان می‌کنیم که حضور یک نیروی محافظ محلی در سفارت ضروری باشد. سازمان آزادیبخش فلسطین دارد نفوذ زیادی در ایران پیدا می‌کند و مخالفت آن با پیمان صلح مصر و اسرائیل کاملاً آشکار است. در همین ارتباط، چندی پیش تظاهراتی عظیم، ولی خوشبختانه صلح‌آمیز، در مقابل سفارت انجام شد.

11- هنوز بقایای گاز اشک‌آور در ساختمان کنسولی انسان را آزار می‌دهد، ولی اکثر پنجره‌ها را عوض کرده و دفاتر را رنگ زده‌ایم، و اکثر اوقات شرایط کاری قابل تحمل است.

12- امکانات تفریحی عملاً صفر است. درخواست کرده‌ایم تعدادی از فیلم‌هایی را که ارتش آمریکا بین پرسنل توزیع می‌کند به دستمان برسانند، ولی هنوز چیزی دریافت نکرده‌ایم. البته بعضی رستوران‌ها باز هستند ولی باید ساعت 10:00 شب در سفارت باشیم زیرا از آن ساعت به بعد گشتی‌های غیرنظامی به خیابان‌ها می‌ریزند و به سوی خودروهایی که رانندگانشان احتمالاً فریاد ایست آنها را نشنیده و به راه خود ادامه داده‌اند، تیراندازی می‌کنند. در ماه اخیر هیچ یک از کارمندان آمریکایی جرأت خارج شدن از تهران را به خود نداده است، ولی گزارش روزنامه‌ها نشان می‌دهد که وضعیت امنیتی در شهرستان‌ها نیز بسیار متزلزل است.

غرب ایران، به ویژه کردستان، صحنه درگیری‌های مداوم است. اخباری از راهزنی در اتوبانها به دستمان رسیده است، و احتمالاً به خاطر وضعیت افغانستان بخش شمال شرقی ایران نیز باید پرتنش باشد. اگر ناآرامی‌های کردستان به مناطق قبیله‌نشین دیگر نیز سرایت کند، سفر زمینی در این کشور غیرممکن خواهد شد.

13- اکثر ما هر روز بین 300 تا 600 یارد راه می‌رویم تا از خانه به سفارت بیاییم و خدا را شکر می‌کنیم که به قدر کافی کار هست که شش روز هفته سرمان را گرم کند چون واقعاً اینجا هیچ کار دیگری نیست که بتوانیم انجام دهیم.

14- از سوی دیگر، وضعیت امنیتی تهران در ساعات روز عادی شده است. ترافیک واقعاً وحشتناک و گاهی اوقات حتی بدتر از روزهای قبل از انقلاب است (به این معنی که هیچ خودرویی از جایش تکان نمی‌خورد). اخبار سرقت از منازل کمتر شده است.

15- کاهش شدید پرسنل ایرانی هیأت مستشاری و آژانس‌های دیگر فشار شدیدی بر روی آنهایی که باید پاسخ شکایت‌های پرسنل مزبور را بدهند وارد می‌کند. جلساتی برای رسیدگی به شکایات پرسنل بازخرید شده ایرانی برگزار شد، ولی آنها خواسته‌های بسیار نامعقولی دارند (خواسته‌های آنها را در گزارش جداگانه برایتان ارسال کرده‌ایم). از آنجایی که اکثر خواسته‌هایشان برآورده نخواهد شد، باید انتظار افزایش سطح خصومت‌ها را داشت.

16- انتقال اسباب و اثاثیه به خارج از ایران امر بسیار دشواری است. بازرسان غالباً خواستار بازرسی کامیون‌ها هستند، که تازه این امر بعد از روزها مذاکره برای اخذ مجوز انتقال اسباب و اثاثیه صورت می‌گیرد. از آنجایی که دولت مرکزی هنوز کنترل کامل اوضاع را در دست ندارد، هیچ مقام واحدی نیست که بتوانیم چنین مشکلاتی را از طریق آنها حل کنیم.

17- بخش کنسولی دارد خدمات مهاجرتی و صدور ویزا را در سطح بسیار محدودی انجام می‌دهد. صدور ویزا عملاً متوقف شده و احتمالاً در آینده نزدیک باید آن را از سر بگیریم. در دو مورد با زور اسلحه ما را مجبور کردند که ویزا صادر کنیم. قضاوت تحت چنین شرایطی بسیار دشوار است به ویژه با توجه به این حقیقت که اکثر ایرانی‌ها احتمالاً درباره مهاجرت به آمریکا راستش را نمی‌گویند. علاوه بر این، چون انتقال ارز لازم برای تأمین هزینه‌های تحصیل دانشجویان در آمریکا فعلاً بسیار مشکل است، متقاضیان احتمالی شرایط اخذ ویزای دانشجویی را نخواهند داشت.

18- فعالیت در بخش سیاسی و اقتصادی- بازرگانی تقریباً به همان اندازه است، و تنها مانع موجود عدم تمایل مقامات ایرانی به ملاقات با آمریکایی‌ها و یا ارائه اطلاعات است. یک مشکل دیگر هم پیدا کردن شخص با اطلاع و ذیصلاحی است که بتواند به سئوالات ما پاسخ بدهد و یا خدماتی در اختیارمان بگذارد.

19- حتی با فرض اینکه وضعیت از آن چیزی که هست وخیم‌تر نشود، احساس می‌کنیم که صلاح نیست خانواده‌ی کارمندان سفارت تا حداقل شش ماه دیگر به ایران برگردند. پیمان

صلح خاورمیانه، رفراندوم، انتخابات آتی مجلس مؤسسان و تهیه پیش‌نویس قانون اساسی همگی رویدادهایی است که می‌تواند موجب برانگیختن وقایع خشونت‌بار شود. نباید فراموش کرد که ایران هنوز ارتش قدرتمندی ندارد که بتواند از آن برای فرونشاندن خشونت‌ها استفاده کند. البته گمان می‌کنیم شاید در آینده نزدیک بتوان مجوز سفر بعضی از همسران کارمندان را به ایران صادر کرد، به ویژه اگر مهارت‌های مفیدی داشته و مایل به کار در سفارت باشند. در اینجا شدیداً به منشی و یا حتی کارمند بخش آرشیو که مهارت کار با اسناد طبقه‌بندی شده را داشته باشد، نیاز داریم و احتمالاً اگر بتوانید یک پانچیست برای تهیه پیش‌نویس مکاتبات در بخش پرسنلی و کنسولی (ویزای مهاجرت) بفرستید، بسیار سپاسگزار خواهیم بود. اگر قرار است بستگان کارمندان سفارت به ایران سفر کنند باید در سلامت کامل باشند (زیرا امکانات پزشکی ما کاهش یافته است) و اسباب و اثاثیه زیادی با خود نیاورند.

20- انجمن خدمات خارجی آمریکا در تهران از وزارت امورخارجه تقاضا دارد که وقت کافی برای توجه به مشکلات و نگرانی‌هایی که از بابت تخلیه آمریکایی‌ها از ایران ایجاد شده است، مبذول کند. البته مستحضر هستیم که در برخی موارد محدودیت‌های آیین نامه‌ای وجود دارد، ولی پیشنهاد می‌کنیم که این آیین نامه‌ها اصلاح شود تا آنهایی که در آینده از ایران تخلیه می‌شوند شرایط برابر با دیگران داشته باشند. با احترام سولیوان

گزارش وضعیت ایران، 26 - 25 مارس 1979

سند شماره 119 محرمانه ۲۶ مارس 1979- ۶ فروردین ۱۳۵۸ از: دفتر وابسته دفاعی آمریکا، تهران - ۳۲۵۴ به: سازمان اطلاعات دفاعی، واشنگتن دی. سی منابع: رسانه‌های خبری داخلی، پرسنل دفتر وابسته دفاعی، وابستگان نظامی خارجی، منبع ۶۸۴۶۰۰۰۸ تهیه‌کننده گزارش: سرهنگ تی.ای.شافر، وابسته دفاعی مقام تأیید‌کننده گزارش: سرهنگ تی.ای.شافر، وابسته دفاعی موضوع: گزارش وضعیت ایران، 26 - 25 مارس 1979 16- خلاصه: (بدون طبقه‌بندی) این گزارش وقایع ۲۴ ساعت گذشته را، از ساعت ۱۲:۰۰ روز ۲۵ مارس تا ساعت ۱۲:۰۰ روز ۲۶ مارس ۱۹۷۹ پوشش می‌دهد، شامل: وضعیت داخلی. وضعیت مهرآباد. نطق بازرگان در تبریز. وضعیت دوشان تپه.

17- از 17 تا 21 حذف شده است.

22- جزییات: (محرمانه) الف- وضعیت داخلی: تهران در طول پنج روز تعطیلات نوروزی نسبتاً آرام بود. بسیاری از واحدهای تجاری به استثنای مغازه‌های خرده‌فروشی تعطیل بودند. اداره‌های دولتی نیز تا امروز

صبح تعطیل بودند. صدای تیراندازی‌های پراکنده‌ای در طول شب در نزدیکی دفتر وابسته نظامی شنیده می‌شد. روز گذشته تهران به جز در خیابان‌های اصلی مرکز شهر، ترافیک سبکی داشت. روز گذشته تظاهر‌کنندگان (که تعداد آنها در بعد ظهر به چند هزار نفر می‌رسید) در مقابل سفارت مصر تجمع کردند. بی.جی. شمی، وابسته نظامی مصر، امروز ۲۶ مارس اظهار داشت که دانشجویان امروز صبح به داخل سفارت مصر نفوذ کردند. دانشجویان، امروز صبح با سفارت مصر تماس گرفته و به مقامات سفارت گفته بودند که قصد دارند در اعتراض به امضای پیمان صلح نزدیک به ۲۴ ساعت در سفارتخانه تحصن کنند. بی.جی. شمی گفت که تعدادی از تظاهرکنندگان از دانشجویان عرب‌زبان بودند، و افزود که فکر نمی‌کند هیچ مشکل عمده‌ای در سفارت و یا دفتر او ایجاد شده باشد. در حدود ساعت ۱۹:۰۰ روز ۲۵ مارس تعدادی تظاهرکننده (که تقریباً چند صد نفر بودند) بدون خشونت از ضلع شرقی سفارت در خیابان روزولت عبور کردند و به سمت تخت جمشید رفتند. آنها شعارهای ضد کارتر می‌دادند. امروز صبح در حدود ساعت ۱۰:۰۰ نزدیک به ۲۰۰ ایرانی مقابل درب اصلی سفارت تجمع کردند. اکثر آنها کارکنان سابق مرکز مستشاران نظامی آمریکا بودند که به عدم پرداخت حق سنوات خود اعتراض داشتند و گروه دیگر که تقریباً ۳۰ تا ۴۰ نفر می‌شدند، دانشجویانی بودند که قرار بود در آمریکا تحصیل کنند و درخواست ویزا داشتند. کارکنان سابق مرکز مستشاران نظامی به تدریج متفرق شدند ولی دانشجویان تصمیم گرفتند در مقابل درب تحصن کنند و موقتاً تردد خودروها را دچار مشکل کردند. احتمالاً تا چند هفته دیگر که بخش صدور ویزای دانشجویی تعمیر شود و کارکنان در آن مستقر شوند، این وضعیت ادامه خواهد داشت. روزنامه‌های اصلی فارسی‌زبان روز سه شنبه ۲۷ مارس کار خود را شروع خواهند کرد.

ب- وضعیت فرودگاه مهرآباد: طبق مشاهدات وابسته نظامی، فعالیت بخش غیرنظامی فرودگاه تقریباً عادی است. امنیت فرودگاه هم اینک تقریباً به طور کامل در دست پلیس غیرنظامی است که یونیفورم‌های آبی به تن دارند. در ترمینال اصلی تعدادی پلیس با یونیفورم نظامی دیده می‌شوند. وابسته نظامی با نشان دادن کارت شناسایی دیپلماتیک خود بدون محدودیت توانست در ترمینال اصلی تردد کند. کارمندان ترمینال برخوردی دوستانه داشتند و با وابسته نظامی گرم می‌گرفتند، به ویژه آنهایی که ویزای آمریکا می‌خواستند. تعداد مسافران اروپایی که با لوفت‌هانزا و بریتیش‌ایرویز به فرودگاه می‌آمدند مثل گذشته زیاد نبود، ولی تعدادی از خانواده‌های اروپایی (زن و کودک) داشتند به تهران بازمی‌گشتند. یک کارمند بخش گمرکات - مهاجرت به وابسته نظامی گفت که زنان و دانشجویان ایرانی می‌توانند از کشور خارج شوند، ولی مردان ایرانی هنوز اجازه خروج از کشور را ندارند. به عقیده او تا چهارم یا پنجم آوریل مردان ایرانی هم می‌توانند از ایران خارج شوند. مأموران گمرک بازرسی عادی چمدان‌ها را شروع کرده بودند. هیچ مشکلی برای ورود مجدد سی. دبلیو او بارتکو، (مأمور دفتر وابسته نظامی آمریکا) به ایران پیش نیامد.

ج- بازرگان در تبریز: روز گذشته بازرگان نطقی طولانی در تبریز ایراد کرد. بخش سیاسی سفارت محتوای سخنرانی را گزارش خواهد داد.

د- وضعیت دوشان تپه: وابسته نیروی هوایی آمریکا و نماینده شرکت بیچکرافت امروز صبح به پایگاه هوایی دوشان تپه رفتند تا جک، ابزار و تجهیزات موردنیاز برای تعویض لاستیک‌های هواپیمای12C- متعلق به دفتر وابسته نظامی در مهرآباد را تحویل بگیرند. مأموران کمیته آنها را همراهی کردند و اجازه دادند تجهیزات و چند کیسه نامه را که در انبار مانده بود با خود بیاورند. از نماینده بیچکرافت استقبال گرمی شد و ایرانی‌ها به او گفتند که احتمالاً موتور سه هواپیمای 126C- به روغنکاری نیاز دارد. وابسته نیروی هوایی یک گروه ۳۰ نفره از نیروی هوایی ایران را دید که با لباس غیرنظامی آنجا نشسته بودند و یک گروهبان نیروی هوایی برایشان سخنرانی می‌کرد. وابسته نظامی شنید که گروهبان مزبور می‌گوید: «مصر باید با اسرائیل بجنگد، نه اینکه پیمان صلح امضا کند.» هر چند پرسنل زیادی در پایگاه هوایی بودند ولی هیچ کار مثبتی در آن انجام نشده بود. بسیاری از پرسنل بی‌هدف در پایگاه قدم می‌زدند. یک سرگرد نیروی هوایی سعی کرد از خروج تجهیزات از پایگاه جلوگیری کند، ولی سروان نیروی هوایی که عضو کمیته بود به او توضیح داد که تجهیزات برای چه کاری و به کجا برده می‌شود. هیچ مشکل دیگر پیش نیامد.

گزارش وضعیت امنیتی تهران

سند شماره 120 محرمانه ۲۶ مارس 1979- ۶ فروردین ۱۳۵۸ از: سفارت آمریکا، تهران - ۳۲۵۵به: وزارت امور خارجه، واشنگتن دی. سی موضوع: گزارش وضعیت امنیتی تهران ۱- (محرمانه - تمام متن) ۲- وضعیت امنیتی از زمان ارسال آخرین گزارش امنیتی تا به حال تغییر محسوسی نکرده است. ادامه تیراندازی‌های کوتاه شبانه در اطراف سفارت قدری کارکنان را عصبی کرده است. هیچ پیشرفتی در جابجایی گروه ماشاءالله از درب اصلی سفارت صورت نگرفته ولی گروه نیروی هوایی و گروه رضا در محل اقامت با یکدیگر کاملاً هماهنگ هستند. روند ایجاد اعتماد بین کارکنان آمریکایی و نیروهای محافظ بسیار کُند پیش می‌رود. به نظر می‌رسد که این بار موازنه به نفع ما باشد. عده‌ای با توسل به زور وارد تعاونی شدند و اقلام گرانقیمتی به ارزش ۱۰۰۰۰ دلار را با خود بردند. وجود مقادیر زیادی مشروب و کالاهای مصرفی در این محوطه‌ی اصولاً ناامن زمینه را برای بروز چنین اتفاقاتی مهیا می‌کند و سفارت دارد خود را از شرّ مازاد اقلام موجود خلاص می‌کند.

۳- امنیت فیزیکی در طول دوره گزارش: قوطی‌های نیترات سدیم را در دسترس قرار داده‌ایم تا در صورت لزوم تجهیزات ارتباطی و گزارش‌های حساس را سریعاً نابود کنیم.

قفل‌های موقتی در تمامی طبقات نصب کرده‌ایم که به ما اجازه می‌دهد دسترسی به بخش‌های مختلف را کنترل کنیم و طبقه دوم را مسدود کرده‌ایم. سیبی میتی سه دوربین مداربسته نصب کرده و تا به حال کسی به طرف این دوربین‌ها شلیک نکرده است. گیت حفاظت در ورودی به طور اضطراری از فرانکفورت برایمان ارسال شده است که بدین وسیله از مساعدتRTC در این ارتباط تشکر می‌کنیم. تعدادی جلیقه ضد گلوله نیز به دستمان رسیده است که اطمینان بیشتری به تفنگداران دریایی بخشیده است.

۴- امنیت روال کار: افسر امنیتی منطقه‌ای دو طرح دفاعی جداگانه برای سفارت نوشته است که طبق آنها کارکنان می‌توانند ساختمان را تخلیه کنند و به زیرزمین انبار بروند. کارکنانی که باید در ساختمان کنسولگری باشند و تفنگداران دریایی نیز طرح مکتوبی برای عقب‌نشینی به انبار دارند. هر چند طرح‌های فوق شاید فایده چندانی نداشته باشد، ولی در صورت بروز یک حمله دیگر شانس بیشتری برای زنده ماندن به ما می‌دهد. همه کارکنان و تفنگداران دریایی در مورد این طرح‌ها توجیه شده‌اند.

۵- امنیت پرسنل: در حال حاضر هنوز نمی‌دانیم که آیا قرار است شخص دیگری جایگزین سیبی میتی بشود یا خیر. سیبی میتی در اینجا بسیار مفید بوده است و تعویض او باید بموقع انجام شود. افسر امنیتی منطقه‌ای، هالند قرار است روز ۲۶ مارس به اینجا بیاید و RSO تامس روز ۲۷ مارس ایران را ترک می‌کند.

۶- محافظان تفنگدار آمریکایی: در حال حاضر با توجه به نیروهای جایگزینی که بموقع از طرف شرکت A به سفارت اعزام می‌شوند، تقریباً تفنگداران‌مان به اندازه کافی (۱۳) هستند. معلوم است که شرکت A بهترین افراد خود را برایمان فرستاده است، و آنها محافظان ایرانی را با پختگی و رفتار‌شان تحت‌تأثیر قرار داده‌اند. طرح انتقال تفنگداران دریایی به «انبار» ممکن نیست زیرا هوای این محوطه که قبلاً محل تجهیزات ارتباطی حساس بود خفه و بدون پنجره است. کار تعمیر چهار آپارتمان را در خیابان بیژن در پشت سفارت برای اسکان تفنگداران آغاز کرده‌ایم. سولیوان

گزارش وضعیت سیاسی، ۲۶ مارس

سند شماره 121 محرمانه ۲۶ مارس 1979- ۶ فروردین ۱۳۵۸ از: سفارت آمریکا، تهران - ۳۲۵۶به: وزارت امور خارجه، واشنگتن دی. سی موضوع: گزارش وضعیت سیاسی، ۲۶ مارس ۱- (محرمانه - تمام متن) ۲- خلاصه: نطق بازرگان در تبریز. آرامش در کردستان. اعتراض تظاهر‌کنندگان به پیمان مصر و اسرائیل. پایان خلاصه.

نطق طولانی و بی سرو ته بازرگان در روز ۲۵ مارس در تبریز فقط یک نکته قابل توجه

داشت- رعایت انصاف در مورد شاه. اگر چه بازرگان شیوه‌های استبدادی او را موجه ندانست، ولی گفت تا جایی که می‌داند انگیزه شاه قصد و نیت خیر بوده است. بازرگان به مخاطبانش گفت: «او واقعاً می‌خواست که ملت ایران به یک قدرت جهانی تبدیل شود و تمدنی بزرگ داشته باشد.» او همچنین افزود که ایرانی‌های بسیاری این رویای ناممکن را پذیرفته بودند و در کنار شاه برای تحقق آن گام بر می‌داشتند. قبول منفعلانه حق شاه برای رهبری مردم به همان اندازه مهم بود که اعتقاد شاه به حق ادامه حکومت استبدادی در ایران.

4- بازرگان هشدار داد: «اگر دولت انقلابی نیز همان راه را ادامه دهد، به ملت و انقلاب خیانت کرده است. ملتی که همه چیزش را گدایی می‌کند و همه چیزش را از دولت می‌خواهد، ناتوانی و بیچارگی‌اش را ثابت می‌کند، که به معنای اسارت و پذیرش فقر و فلاکت است، حال می‌خواهد تقصیر را به گردن دولت بیندازد، یا همسایگان و یا بیگانگان.» ... توانایی آنها برای رها شدن از عادت سلطه‌پذیری که در طول ۲۵۰۰ سال حکومت استبدادی و جابرانه شکل گرفته است، و اتکا به نفس بی‌سابقه‌ای که «منشاء و ضامن پیروزی و جاودانگی است.» باید شخصیت و صداقت بازرگان و درک صحیح او را از این مسئله که انقلاب روحی مردم ایران برای موفقیت واقعی انقلاب سیاسی امری ضروری است، واقعاً ستود. ولی باید دید که آیا مردم ایران می‌توانند واقعاً عادت‌های پیشین خود را به همان آسانی که بازرگان ظاهراً معتقد است، کنار بگذارند.

۵- کردستان همچنان آرام است. ما شایعاتی شنیده‌ایم مبنی بر اینکه رهبران سرشناس بلوچ با کردها تماس گرفته‌اند. هنوز معلوم نیست که آیا این تماس‌ها بیانگر یک ائتلاف احتمالی بین این دو جامعه مهم سنی ایران است یا خیر. در منطقه ترکمن صحرای استان گرگان، چند روز پیش جت‌های جنگنده نیروی هوایی برای نشان دادن قدرت بر فراز شهرها به پرواز درآمدند. ولی احتمالاً شکستن شیشه پنجره‌ها به خاطر صدای مهیب جت‌های جنگنده بیشتر مردم را خشمگین کرده است تا اینکه ترسانده باشد.

۶- روز ۲۵ مارس، سفارت مصر صحنه چندین تظاهرات جداگانه در اعتراض به پیمان صلح مصر و اسرائیل بود. بزرگترین تظاهرات بعد از ظهر روز گذشته برگزار شد (که شاید چندین هزار نفر در آن شرکت داشتند). تظاهرکنندگان به هنگام رفتن به سوی سفارت مصر از مقابل کانون ایران و آمریکا و به هنگام بازگشت از مقابل سفارت آمریکا عبور کردند. در هیچ یک از این محل‌ها اتفاقی نیفتاد ولی شعارهای ضد کارتر شنیده شد. سفارت مصر امروز، ۲۶ مارس، تعطیل بود، ولی اطلاع یافته‌ایم که عده‌ای که تعدادشان مشخص نیست ساختمان سفارت را اشغال کرده و هنوز در آنجا تحصن کرده‌اند. آنها دانشجویان عرب از ملیت‌های مختلف هستند. همسر سفیر مصر (که در محل اقامت محفوظ است) به رایزن سیاسی گفت که هیچیک از اتباع مصر در میان این دانشجویان نیستند. برخی از آنها قمه به همراه دارند ولی هیچ رویداد خشونت‌باری رخ نداده است. تعدادی از کارکنان مصری در ساختمان کنسولی

هستند که عملاً گروگان گرفته شده‌اند- هر چند که هیچ دیپلماتی بین آنها نیست. دولت ایران قول داده است که تحصن‌کنندگان را «به زودی» از سفارت خارج کند، ولی هنوز که ساعت ۱۶:۰۰ به وقت محلی است، هیچ کاری صورت نگرفته است.

7- درست قبل از ظهر عده‌ای در مقابل درب اصلی سفارت تجمع کردند، که ما را نگران کرد. ولی آنها فقط خواهان از سرگیری روند صدور ویزا بودند. به هنگام تهیه این گزارش اطلاع یافتیم که تظاهرکنندگان با اتوبوس به سوی سفارت آمریکا می‌آیند. اگر گزارش دیگری ندادیم، خبر بدی برایتان نداشته‌ایم. سولیوان

گزارش وضعیت سیاسی، ۲۷ مارس

سند شماره 122 محرمانه ۲۷ مارس 1979- ۷ فروردین ۱۳۵۸ از: سفارت آمریکا، تهران - ۳۲۸۳به: وزارت امور خارجه، واشنگتن دی. سی موضوع: گزارش وضعیت سیاسی، ۲۷ مارس ۱- (محرمانه - تمام متن) ۲- خلاصه: توقف انتشار سه روزنامه مهم غیر فارسی زبان در ایران. انتشار فهرستی از درخواست‌های دانشجویان عرب که سفارت مصر را اشغال کرده‌اند. ادامه دستگیری‌ها. اخراج کارکنان وزارت امور خارجه و دانشگاه تهران. تشکیل یک حزب جدید. مراحل خروج از کشور برای ایرانی‌ها. خمینی هیأت هندی را نمی‌پذیرد. پایان خلاصه.

۳- اولین شماره روزنامه‌های کیهان اینترنشنال و تهران ژورنال پس از تعطیلات شش روزه نوروزی، آخرین شماره آنها نیز خواهد بود. این دو روزنامه انگلیسی‌زبان به همراه روزنامه فرانسوی‌زبان دو تهران (DE TEHERAN) اعلام کرده‌اند که از ۲۷ مارس دیگر منتشر نخواهند شد. آنها دلیل توقف انتشار خود را مسایل اقتصادی و فنی ذکر کرده‌اند، از جمله نبود مواد خام، کارکنان بیش از حد، نبود درآمدهای تبلیغاتی، و کاهش تیراژ به دنبال خروج اتباع خارجی از ایران. تهران‌ژورنال که به موسسه اطلاعات وابسته است همچنین خبر داد که دو روزنامه دیگر وابسته به این مؤسسه، یعنی روزنامه عربی‌زبان الاخی و روزنامه فارسی‌زبان اطلاعات هوایی نیز بسته خواهند شد. همچنین خبرهایی به دست ما رسیده است مبنی بر اینکه شاید کیهان فارسی و آیندگان نیز تعطیل شوند.

۴- نزدیک به ۵۰ نفر دانشجوی عرب که سفارت مصر در تهران را در تاریخ ۲۶ مارس اشغال کردند (نک تلگرام جداگانه) بیانیه‌ای منتشر ساخته و مدعی شده‌اند که:

طبق گزارش روزنامه‌ها، شبه‌نظامیانی که خارج از ساختمان سفارت بودند هیچ تلاشی برای بیرون راندن اشغالگران نکردند. رادیو تهران گزارش می‌دهد که دفتر سازمان آزادیبخش فلسطین هر گونه مسئولیتی را در قبال اشغال سفارت مصر از خود سلب کرده است، اگر چه مطبوعات گزارش می‌دهند که راهپیمایی ۱۰ هزار نفری قبل از اشغال سفارت با حمایت سازمان آزادیبخش فلسطین صورت گرفت. تظاهرکنندگان همانگونه که به مقامات وزارت امور خارجه ایران قول داده بودند، در ساعت ۸:۰۰ صبح امروز سفارتخانه را ترک کردند. سفیر مصر به ما خبر داده است که در جریان اشغال سفارت هیچکس مجروح نشده است.

۵- روزنامه‌ها گزارش می‌دهند که گروههای ظاهراً بسیار فعال کمیته‌های انقلاب در طول تعطیلات نوروزی بیش از ۹۰ تاجر و مقام سابق رژیم را دستگیر کرده‌اند. یک خارجی به نام فرانکونه وینچنزو، عضو حزب رادیکال ایتالیا، نیز در بین دستگیر شدگان است. وینچنزو که مدعی است برای دفاع از حقوق همجنس‌بازان ایرانی به ایران سفر کرده است، به هنگام مصاحبه با خبرنگاران در مقابل زندان قصر دستگیر شد.

۶- وزارت امور خارجه ایران ۲۴۱ کارمند، از جمله ۳۶ سفیر و ۱۴ کنسول خود را اخراج کرده است. یک سخنگوی وزارت امور خارجه گفت که این وزارت به پاکسازی پرسنل ادامه خواهد داد. کارمندان سفارت قبلاً شنیده بودند که تمام کارمندان زن وزارت امور خارجه که در تظاهرات «حمایت از حقوق زنان» شرکت کرده‌اند، اخراج خواهند شد، و احتمال دارد این اخراج‌ها در همین ارتباط انجام شده باشد. دانشگاه تهران نیز در شب نوروز به خدمت ۲۰ استاد دانشگاه خاتمه داد، و مدعی شد که آنها «در فعالیت‌های رژیم سابق مشارکت داشتند.» طبق گزارش تهران ژورنال، این استادان دانشگاه بدون دریافت ابلاغ خاتمه خدمت و پاداش سنوات خدمت گذشته‌شان اخراج شدند.

۷- حزب جمهوریخواه فدرالیست موجودیت خود را اعلام کرده است. این حزب در اولین مانیفست خود خواستار تحریم رفراندوم ۳۰ مارس شده است. این حزب مدعی حمایت از نظام جمهوری فدرال متشکل از دولت‌های ملی خودمختار است.

۸- دولت ایران شرایط جدید و پیچیده‌تری برای مقاضیان خروج از کشور اعلام کرده است، بدین ترتیب که تقاضای صدور گذرنامه و جواز خروج پس از برگزاری رفراندوم بررسی خواهد شد و مراحل آن پنج روز طول خواهد کشید. بررسی‌های قبلی فقط ۴۸ ساعت طول می‌کشید. به خاطر تقاضای بیش از حد مردم برای صدور گذرنامه، اداره گذرنامه به محل دایمی نمایشگاه بین‌المللی منتقل شده است.

۹- روزنامه‌ها خبر می‌دهند که خمینی، علی نصیر سعید ابقتی، رهبر شیعیان هند را که در روز ۱۴ مارس به همراه هیأت حُسن‌نیت به قم سفر کرده بود، به حضور نپذیرفت. خمینی او را رهبر شیعیان هند نمی‌شناسد. در گزارش‌های دیگری که درباره ملاقات‌های خمینی در تهران جریان دارد، گفته می‌شود حمله لفظی خمینی به پیمان صلح مصر و اسرائیل نتیجه تحریکات سفیر شوروی بوده است. طبق گزارش‌ها، سفیر وینوگرادوف در طول تعطیلات نوروز دوبار در قم به دیدن خمینی رفته است، که دومین بار یک روز قبل از صدور بیانیه خمینی بود. (توضیح: این گزارش را رد نمی‌کنیم، ولی روابط خوب خمینی با سازمان آزادیبخش فلسطین نیاز به توضیح ندارد.) سولیوان

گزارش وضعیت ایران، 27 - 26 مارس 1979

سند شماره 123 محرمانه ۲۷ مارس 1979- ۷ فروردین ۱۳۵۸ از: دفتر وابسته دفاعی آمریکا، تهران - ۳۲۹۰ به: سازمان اطلاعات دفاعی، واشنگتن دی. سی منابع: رسانه‌های خبری داخلی، پرسنل دفتر وابسته دفاعی تهیه‌کننده گزارش: سروان اچ.اف. جانسون، وابسته نیروی هوایی مقام تأیید‌کننده گزارش: سرهنگ تی.ای.شافر، وابسته دفاعی موضوع: گزارش وضعیت ایران، 27 - 26 مارس 1979 16- خلاصه: (بدون طبقه‌بندی) این گزارش وقایع ۲۴ ساعت گذشته را، از ساعت ۱۲:۰۰ روز ۲۶ مارس تا ساعت ۱۲:۰۰ روز ۲۷ مارس ۱۹۷۹ پوشش می‌دهد، شامل: روزنامه‌های تهران. مسئله کردستان. رفراندوم. خروج ایرانی‌ها از کشور. اخراج کارمندان وزارت امور خارجه. کشته شدن شبه‌نظامیان. امنیت سفارت. سفارت مصر.

17- از 17 تا 21 حذف شده است.

22- جزییات: (محرمانه- غیرقابل رؤیت برای بیگانگان):

الف- (بدون طبقه‌بندی) روزنامه‌های تهران: سه مورد از مظاهر باقیمانده نفوذ غرب و نفوذ احتمالی امپریالیسم نیز «غزل خداحافظی» را خواندند. در ایران، روزنامه‌های انگلیسی‌زبان کیهان، تهران ژورنال و همچنین روزنامه فرانسوی‌زبان دو تهران اعلام کرده‌اند از روز ۲۷ مارس دیگر منتشر نخواهند شد. هر سه روزنامه، ملاحظات اقتصادی و فنی را دلیل تعطیلی خود و

عمده‌ترین دلیل فنی را ناتوانی در تهیه مواد چاپ و موادخام ضروری دیگر ذکر کرده‌اند.

نظریات تهیه‌کننده گزارش: (محرمانه- غیرقابل رؤیت برای بیگانگان): چندین ماه است که جامعه جهانی از پوشش خبری انقلاب توسط رادیو و تلویزیون چند‌زبانه محروم شده است- تنها اطلاع ما از «اخبار» از طریق روزنامه‌های صبح بوده است. بعد از انقلاب: روزنامه‌ها وقایع روز گذشته را خیلی عینی به همراه اطلاعات مفید گزارش داده‌اند. با خاتمه انتشار این روزنامه‌ها، حلقه ارتباطی ما با روند تحولات روزانه جمهوری اسلامی قطع خواهد شد. دفتر وابسته نظامی از یک مترجم خواهد خواست گزیده‌ای از اخبار روزنامه‌های فارسی‌زبان را برایمان ترجمه کند، ولی اینکار مسلماً نمی‌تواند جای خواندن اخبار و تفسیرهای خودمان را از وقایع بگیرد. معلوم نیست که دلایل مطرح شده (اقتصادی و فنی) واقعاً حقیقت داشته باشد. اگر این روزنامه‌ها به دلایل سیاسی بسته شده باشند، شاید دیگر منتشر نشوند.

ب- (بدون طبقه‌بندی) مشکل کردها: ابراهیم یونسی، که یک کرد است، به سمت استاندار کردستان منصوب شده است. اولین بار در تاریخ است که یک کرد استاندار کردستان می‌شود. طبق گزارش روزنامه‌ها، دولت موقت ایران طرحی هفت ماده‌ای برای اعطای خودگردانی محدود به کردستان تهیه کرده است. رهبران کرد پس از ۴ روز مذاکره با آیت‌الله طالقانی و حاج سید جوادی، وزیر کشور، با این طرح موافقت کردند. این طرح به کردها اجازه می‌دهد تا در تدوین قانون اساسی جدید کشور و تصمیم‌گیری‌های دولت شرکت کنند، به آنها آزادی فرهنگی از جمله استفاده از زبان کردی در کنار زبان فارسی در مدارس، حق پوشیدن لباس کردی، و آزادی گرداندن امور خود را می‌دهد، و در آن پیش‌بینی شده است که منابع کردستان صرف توسعه خود استان شود. علاوه بر این، دولت در این موافقت‌نامه قول داده است که گام‌های محکمی برای توسعه این استان برخواهد داشت.

نظریه (محرمانه- غیرقابل رؤیت برای بیگانگان): دیگر اقلیت‌های فعال ایران در بلوچستان، آذربایجان، و خوزستان اعطای این «خودگرانی محدود» را دقیقاً زیر نظر خواهند داشت. اگر برای انتخاب یک شورای اجرایی در کردستان انتخابات عمومی برگزار شود، مطمئن هستیم که اقلیت‌های دیگر نیز خیلی زود خواستار خودگردانی از دولت خواهند شد. اگر درخواست مسالمت‌آمیز به نتیجه‌ای نرسد، شاید اقلیت‌های دیگر تنها راه را مبارزه مسلحانه بدانند.

ج- رفراندوم: دولت قصد دارد همان رفراندوم آری یا نه را در روز ۳۰ مارس برگزار کند. خمینی شرکت در رفراندوم را یک وظیفه ملی خوانده است. سن قانونی رأی‌دهندگان که ابتدا ۱۸ سال بود، سپس به ۱۶ سال تغییر کرد و بعد از آن دوباره ۱۸ سال اعلام شد، بار دیگر به ۱۶ سال کاهش یافته است تا حداکثر مشارکت جوانان کشور در رفراندوم تضمین شود. در عین حال، برخی گروهها و افراد همچنان به نحوه برگزاری رفراندوم اعتراض دارند.

(۱) بختیار، نخست‌وزیر سابق ایران، در یکی از برنامه‌های شبکه بی.بی.سی. گفت که به نظام جمهوری اسلامی رأی نمی‌دهد.

(۲) یک حزب جدیدالتأسیس به نام حزب جمهوریخواه فدرالیست از ایرانی‌ها خواسته است تا رفراندوم را تحریم کنند.

(۳) روزنامه‌نگار سرشناس، فریبرز عطاپور، از دولت بازرگان خواسته است که استعفا بدهد. طبق گزارش روزنامه‌ها، گفته است: «برای اعاده نظم در کشور، دولت بازرگان باید جای خود را به جبهه متحدی متشکل از فداییان مارکسیست، مجاهدین اسلامی و دموکرات‌ها بدهد.» د- خروج ایرانی‌ها از کشور: مشکل مکرر گذرنامه و ویزا برای ایرانی‌هایی که می‌خواهند از کشور خارج شوند، پیچیده‌تر شده است. رئیس پلیس کشور، نصرالدین مجللی، گفته است مسافرانی که قصد خروج از کشور را دارند باید بعد از برگزاری رفراندوم اقدام کنند.

ه- اخراج پرسنل وزارت امور خارجه: روزنامه‌ها بیانیه‌ای از وزارت امور خارجه منتشر کرده‌اند که طبق آن ۳۶ سفیر و ۱۴ سر کنسول در روز ۲۶ مارس از کار برکنار شده‌اند. یک سخنگوی وزارت امور خارجه تأکید کرد که پاکسازی عناصر نامطلوب ادامه خواهد داشت.

و- (بدون طبقه‌بندی) کشته شدن شبه‌نظامیان: گزارش روزنامه‌ها حاکی از آن است که در طول یک ماه گذشته ۷۰ شبه‌نظامی در حین انجام وظیفه به قتل رسیده‌اند. برخی از این موارد در نتیجه شلیک تصادفی تفنگ آنها بوده است.

نظریات: در سفارت نیز هر روز شاهد شلیک تصادفی تفنگ‌ها هستیم، ولی تا به حال فقط یک مجروح داشته‌ایم.

ز- (بدون طبقه‌بندی) امنیت سفارت:

(۱) در طول شب ۲۶ مارس صدای تیراندازی پراکنده‌ای در محوطه سفارت شنیده شد که تقریباً از ساعت ۲۰:۰۰ شب آغاز شد و به طور پراکنده تا ساعات اولیه صبح ادامه یافت.

(۲) اسلحه کمری وابسته نیروی زمینی از اتاق خوابش در محل اقامت سفیر به سرقت رفت. اسلحه در کشوی تختخواب بود و تصور می‌شد در محل امنی باشد. محافظان مجاهدی که مسئولیت محافظت از محل اقامت سفیر را دارند مظنون اصلی هستند، زیرا به همه قسمت‌های خانه دسترسی دارند.

(۳) وابسته نیروی زمینی به وابسته نیروی هوایی گفت که اخیراً با گروهی که در محل اقامت سفیر مستقر هستند، مشکل پیدا کرده است. آنها شدیداً ضد یهودند و او را به یهودی بودن متهم کرده‌اند. وابسته نیروی زمینی هم در پاسخ به این اتهام گفت: «مادر بزرگ ایرلندی من از قبر در می‌آید و چشم‌هایتان را در می‌آورد.» ح- سفارت مصر: دانشجویان عراقی و اردنی که سفارت مصر را در روز ۲۶ مارس اشغال کرده بودند، در ساعت ۷:۰۰ روز ۲۷ مارس سفارت را ترک کردند. دانشجویان مسلح نبودند و هیچ صدمه‌ای به ساختمان و زمین سفارت وارد نشده است. سفیر مصر و مقامات سفارت با دانشجویان تماس تلفنی داشتند. تمام مراحل کاملاً مسالمت‌آمیز بود.

ط- سرلشگر ناصر فربد، رئیس جدید ستاد ارتش ایران. سپهبد قرنی استعفا داده است.

جزییات بیشتر بعداً ارسال خواهد شد.

نظریات تهیه‌کننده گزارش (محرمانه- غیرقابل رؤیت برای بیگانگان): منابع به مقامات سفارت و دفتر وابسته نظامی خبر داده‌اند که قرار است امروز تظاهراتی در اعتراض به پیمان صلح در مقابل سفارت برگزار شود.

از ساعت ۱۴:۰۰ تا کنون دو خودرو که با بلندگو مردم را به شرکت در رفراندوم دعوت می‌کرد، از مقابل سفارت عبور کردند. باران سنگین صبح بند آمده است. امیدواریم با فروکش کردن آب جوی‌ها و سبک‌تر شدن ترافیک، بعد از ظهر آرامی داشته باشیم.

رفراندوم جمهوری اسلامی

سند شماره 124 محرمانه ۲۷ مارس 1979- ۷ فروردین ۱۳۵۸ از: سفارت آمریکا، تهران - ۳۲۹۲به: وزارت امور خارجه، واشنگتن دی. سی موضوع: رفراندوم جمهوری اسلامی ۱- (محرمانه - تمام متن) ۲- خلاصه: وزارت کشور بالاخره برخی مراحل رفراندومی را که قرار است در روز ۳۰ مارس برای انتخاب بین جمهوری اسلامی و یا ادامه نظام سلطنتی برگزار شود، اعلام کرد. برغم اختلاف‌نظرهای موجود، رفراندوم پیشنهادی تثبیت شده است، و ظاهراً دولت مصمم به برگزاری رفراندوم است.

3- شکل واقعی برگه رأی هنوز مشخص نیست. شبکه سی.بی.اس چند روز پیش نمونه‌ای به دست آورد که سه قسمت دارد، و قسمت‌های آن از یکدیگر جدا می‌شود. قسمت اول برای ثبت نام و آدرس رأی‌دهنده است. قسمت دوم به رنگ سبز و حاوی این جمله است: «من به جمهوری اسلامی رأی می‌دهم.» قسمت سوم قرمز و حاوی این جمله است: «من به نظام سلطنتی رأی می‌دهم.» با وجود این، نمی‌توان مطمئن بود که این برگه رأی مورد استفاده قرار بگیرد، زیرا سخنگویان مختلف دولت، در مقابل انتقادهای شدید به شکل اولیه رفراندوم، خاطرنشان کرده‌اند که احتیاجی به ثبت نام و آدرس رأی‌دهندگان نیست، و در استفاده نه چندان با ظرافت از رنگ‌های نمادین سبز و قرمز در برگه‌های رأی تجدیدنظر خواهد شد. آنها همچنین خاطرنشان کرده‌اند که آراء در رفراندوم فقط به آری یا نه به جمهوری اسلامی خلاصه خواهد شد.

[4]- طبق اطلاعیه وزارت کشور، مراحل رأی‌گیری در روز ۳۰ مارس به ترتیب زیر خواهد بود: شناسنامه رأی دهندگان مُهر می‌خورد و انگشت شصت‌شان با جوهر رنگ ثابت رنگی می‌شود (تا کسی نتواند بیشتر از یکبار رأی بدهد). حداقل سن برای رأی دادن ۱۶ سال است. یک شورای شش نفره بر هر یک از صندوق‌های رأی نظارت خواهد داشت، که پنج نفر آنها را کمیته‌های محلی انتخاب می‌کنند و نفر ششم یک مأمور دولتی است. تقریباً ۱۸۰۰۰ صندوق

رأی در سرتاسر کشور مستقر خواهد شد. ایرانی‌های خارج از کشور می‌توانند برای رأی دادن به نزدیک‌ترین دفتر کنسولگری ایران در محل اقامت خود مراجعه کنند. هر کس اعتراضی به رفراندوم دارد می‌تواند تا یک هفته پس از برگزاری رفراندوم اعتراض خود را به مقامات تسلیم کند. نتیجه رفراندوم ۱۵ روز پس از رأی‌گیری اعلام خواهد شد.

۵- واضح است که دولت قصد دارد علیرغم اختلاف نظرهایی که رفراندوم پیشنهادی موجب شده است، آن را برگزار کند. جبهه ملی [احتمالاً: جبهه دموکراتیک ملی] و فداییان خلق مارکسیست هر دو گفته‌اند که رفراندوم را تحریم خواهند کرد. هیچیک از این دو گروه طرفداران زیادی ندارند (و شاید به همین دلیل است که به جای آنکه از طرفداران خود بخواهند به نظام دیگری غیر از جمهوری اسلامی رأی بدهند و یا برگه رأی خود را پاره کنند، رفراندوم را تحریم کرده‌اند)، ولی اعتراض رسای آنها مایه شرمساری دولت بوده است.

۶- علاوه بر این، فکر می‌کنیم که رفراندوم به هیچوجه بدون مشکل برگزار نخواهد شد. دولت برای استقرار صندوق‌های رأی‌گیری خود، بخش را مبنا قرار داده است. کل ایران به ۳۵۰ بخش تقسیم می‌شود. اگر چه بیش از ۲۰۰۰ صندوق رأی در تهران مستقر خواهد شد، ولی بسیاری از ۶۶۰۰۰ منطقه مسکونی دیگری که جمعیتی کمتر از ۵۰۰۰ نفر دارد بدون صندوق خواهد ماند. اندازه متوسط هر بخش ۳۵۰۰ کیلومتر مربع است، ولی بسیاری از این بخش‌ها به قدری وسعت دارند که رسیدن از حاشیه آن به مرکز یک روز کامل وقت می‌برد. بنابراین، به احتمال بسیار قوی ۵۲ درصد جمعیت ایران که در روستاها زندگی می‌کنند خیلی دشوارتر از ساکنین شهرها و شهرستانها می‌توانند در رفراندوم شرکت کنند. نکته طنز اینجاست که اکثر قریب به اتفاق روستائیان در صورت دسترسی به صندوق‌های رأی احتمالاً به جمهوری اسلامی موردنظر خمینی رأی خواهند داد، ولی اگر تعداد قابل ملاحظه‌ای از آنها موفق به دادن رأی نشوند، این مسئله مسلماً بهانه به دست کسانی خواهد داد که با رفراندوم مخالف بوده‌اند.

سولیوان

گزارش وضعیت ایران، 28 - 27 مارس 1979

سند شماره 125 محرمانه 28 مارس 1979- 8 فروردین 1358 از: دفتر وابسته دفاعی آمریکا، تهران - ۳۳۲۰ به: سازمان اطلاعات دفاعی، واشنگتن دی. سی منابع: پرسنل دفتر وابسته دفاعی، رسانه‌های خبری داخلی تهیه‌کننده گزارش: سروان اچ.اف. جانسون، وابسته نیروی هوایی مقام تأییدکننده گزارش: تی.ای. شافر، وابسته دفاعی موضوع: گزارش وضعیت ایران، 28 - 27 مارس 1979 16- خلاصه: (بدون طبقه‌بندی) این گزارش وقایع ۲۴ ساعت گذشته را، از ساعت ۱۲:۰۰

روز ۲۷ مارس تا ساعت ۱۲:۰۰ روز ۲۸ مارس ۱۹۷۹ پوشش می‌دهد: شامل بازرسی کمیته از محل اقامت وابسته نیروی هوایی. درگیری در گنبد کاووس. وضعیت فرودگاه مهر‌آباد و وضعیت تهران.

17- از 17 تا 21 حذف شده است.

22- جزییات: (محرمانه – غیرقابل رؤیت برای بیگانگان):

[الف]- (بدون طبقه‌بندی) بازرسی کمیته از محل اقامت وابسته نیروی: بعد از ظهر روز ۲۷ مارس، ۱۶ مرد مسلح به محل اقامت وابسته نیروی هوایی آمدند. وابسته نیروی هوایی در منزل نبود، ولی یک سرایدار افغان در منزل حضور داشت و مشغول به کار بود. مردان مسلح گفتند که از کمیته ظفر به آنجا آمده‌اند و شخصی به آنها خبر داده است که شش نفر در منزل این آمریکایی پنهان شده‌اند. سرایدار افغان این اتهام را رد کرد، ولی مأموران کمیته تقاضای ورود به ساختمان را کردند و سرایدار غیر مسلح به آنها اجازه ورود داد. آنها آپارتمان سروان جانسون را مورد بازرسی قرار دادند و چند قلم از اقلام نظامی را مصادره کردند. مأموران کمیته در مورد محل نگهداری اسلحه و تجهیزات ارتباطی از سرایدار افغان بازجویی کردند- او از محل آنها مطلع بود ولی به آنها گفت که اسلحه و تجهیزاتی در ساختمان نیست. مأموران کمیته تقاضای جستجوی سه آپارتمان دیگر را هم داشتند، ولی سرایدار افغان به آنها گفت که ایرانی‌ها در آنها ساکنند و کلیدی در اختیار او نیست. آنها تهدید کردند که درب آپارتمان‌ها را خواهند شکست. سرایدارِ سروان جانسون به آنها گفت که ایرادی ندارد، ولی هیچ چیزی در آن آپارتمان‌ها نیست. این حرف مأموران کمیته را متقاعد ساخت و آنها هیچ خساراتی به ساختمان وارد نکردند. آنها محل را ترک کردند، ولی گفتند که دوباره برای صحبت با مأمور آمریکایی برمی‌گردند.

نظریات (محرمانه - غیرقابل رؤیت برای بیگانگان): اگر چه رفتار مأموران کمیته خیلی مؤدبانه بود، ولی آنها مقرراتی را که دولت موقت در ارتباط با اقدامات کمیته‌ها وضع کرده است، نقض کردند. آنها هیچ حکمی برای تفتیش خانگی به همراه نداشتند، بجز تفنگ‌هایشان، و ضمناً چیزهایی را هم مصادره کردند. این نمونه‌ای از عدم کنترل مرکزی دولت بر کمیته‌ها و خودمختاری کمیته‌های محلی بود. هر کمیته هنوز به میل خود عمل می‌کند.

ب- درگیری در گنبد کاووس (بدون طبقه‌بندی): روزنامه‌های فارسی‌زبان گزارش داده‌اند که در روز ۲۵ و ۲۶ مارس بین ترکمن‌ها و نیروهای انقلاب درگیری رخ داده است. طبق گزارش روزنامه‌ها در روز ۲۵ مارس یک روحانی به همراه سربازان انقلاب قصد دستگیری یک قاچاقچی سیگار را داشتند که تعدادی از عابرین مانع از این اقدام شدند و درگیری سر گرفت. در خلال این درگیری یک دانش‌آموز کشته و یک نفر دیگر مجروح شد. جسد مقتول به بیمارستان شیر و خورشید انتقال یافت. در روز ۲۶ مارس جمعیتی تقریباً ۷ تا ۸ هزار نفری به سمت بیمارستان راهپیمایی کردند و جسد را تحویل گرفتند و سپس مراسم تشییع و تدفین

بدون خشونت انجام شد. کمیته مرکزی ترکمن صحرا از مردم خواست پس از مراسم تدفین اجتماع کنند. نزدیک به ۱۰ تا ۱۵ هزار نفر حاضر شدند که قرار بود نظر خود را درباره رفراندوم ابراز کنند و به کشتار یک هفته پیش در شهر کردنشین سنندج اعتراض نمایند. در جریان تجمع، تیراندازی بین نیروهای انقلاب و ترکمن‌ها شروع شد. جمعیت سعی داشت کلانتری پلیس و سربازخانه شهر را اشغال کند که عقب رانده شد. طبق گزارش روزنامه‌ها، نزدیک به ۱۵ تا ۳۰ نفر در این درگیری‌ها کشته و بین ۵۰ تا ۱۰۰ نفر مجروح شدند. روزنامه‌ها گزارش می‌دهند که درگیری‌ها پس از فراخواندن استاندار گرگان به تهران و اعزام نماینده نخست‌وزیر (آقای رادنیا) به محل، خاتمه یافت.

نظریات (محرمانه- غیرقابل رؤیت برای بیگانگان): این رویداد می‌تواند شروع جنبش خودگردانی در منطقه ترکمن‌نشین ایران باشد. کردها در هفته‌های اخیر آزادی نسبی بیشتری برای اداره امور استان خود یافته‌اند. به نظر می‌رسد که ترکمن‌ها نیز خواهان حقوق یکسانی هستند.

ج- وضعیت مهرآباد (بدون طبقه‌بندی): وابسته نیروی هوایی صبح روز ۲۸ مارس به فرودگاه مهرآباد رفت. به نظر می‌رسد که فرودگاه مهرآباد تقریباً به حالت عادی بازگشته است. در طول ساعات پرازدحام صبح، چند هواپیمای خارجی در فرودگاه بود. علاوه بر این، به نظر می‌رسد که ایرانی‌ها در حال آزمایش بخشی از ناوگان هوایی خود هستند که قرار است پرواز کند. سه هواپیمای ۷۴۷، دو هواپیمای ۷۳۷ و دو هواپیمای ۷۲۷ در حال تمرین نشستن و بلند شدن از باند فرودگاه بودند. هواپیمای شاهین (که قبلاً متعلق به شاه بود) نیز در جدول پروازها قرار داشت.

د- وضعیت تهران و سفارت:

(۱) شهر تقریباً وضعیتی عادی دارد. در طول ۲۴ ساعت گذشته گزارشی از تظاهرات به دستمان نرسیده است. با وجود این، وابسته نیروی هوایی دیده بود که جمعیتی نزدیک به ۱۵۰۰ تا ۲۰۰۰ نفر در ساعت ۱۱:۳۰ در مقابل درب اصلی دانشگاه تهران تجمع کرده‌اند. دلیل تجمع آنها مشخص نبود و وابسته نیروی هوایی نیز آنجا را ترک کرد.

(۲) محوطه سفارت تا امروز صبح زود آرام بود تا اینکه محافظان سفارت شروع به تیراندازی هوایی کردند. علت آن مشخص نبود- شاید از روی بی‌حوصلگی.

وضعیت سیاسی، ۲۸ مارس

سند شماره 126 محرمانه 28 مارس 1979- ۸ فروردین ۱۳۵۸ از: سفارت آمریکا، تهران - 3323به: وزارت امور خارجه، واشنگتن دی. سی موضوع: وضعیت سیاسی، ۲۸ مارس ۱- (محرمانه- تمام متن)

۲- خلاصه: درگیری در گرگان بین ترکمن‌ها و دولت. اعراب خوزستان خواهان کنترل نفت استان هستند. یک رهبر میانه‌رو کردها را به رأی دادن به جمهوری اسلامی تشویق می‌کند، ولی هفت سازمان سیاسی کُرد رفراندوم را تحریم کرده‌اند. علما از هیچ تلاشی برای تشویق مردم به رأی دادن فروگذار نمی‌کنند. تغییر نام اماکنی که یادآور روزهای بد گذشته است.

۳- ناآرامی‌های قومی در منطقه گنبدکاووس در استان گرگان (معروف به ترکمن صحرا)، که مدتی است آشکار شده است، منجر به درگیری‌های مسلحانه متعددی بین ترکمن‌ها و نیروهای دولت ایران ظرف چند روز گذشته شد. ظاهراً نقطه شروع این درگیری‌ها کشته‌شدن یک نوجوان ۱۷ ساله و بسته شدن مدارس و مغازه‌ها در روز ۲۵ مارس بود. جلسه‌ای که در روز ۲۶ مارس برای رسیدگی به شکایات مردم تشکیل شد نیز به خشونت گرایید. در روز ۲۷ مارس، ترکمن‌ها، که طبق گزارش‌ها اعضای سازمان مارکسیستی فداییان خلق به آنها کمک می‌کردند، چندین کلانتری و پاسگاه ژاندارمری را در نزدیک گنبدکاووس اشغال کردند. با وجود این، در اوایل روز ۲۸ مارس، رادیوی دولتی صدای انقلاب اسلامی ایران (صفت اسلامی ظرف چند روز گذشته اضافه شده است) مدعی شد که هیچ پاسگاه پلیس یا ژاندارمری در گنبدکاووس نیست که تحت کنترل دولت نباشد (جمله‌بندی پیچیده حاکی از آن است که برخی پاسگاه در کنترل دولت نیست). شدت درگیری‌ها هنوز دقیقاً مشخص نیست (تعداد تلفات بین ۷ تا ۵۰ نفر گزارش شده است).

۴- واکنش دولت به این وقایع فراخواندن استاندار گرگان و اعزام یک هیأت سه نفره از وزارت کشور به گنبدکاووس برای میانجیگری است. آیت‌الله طالقانی نیز با صدور بیانیه‌ای مسئولیت درگیری‌های قومی در ایران را بر عهده رژیم سابق «با حمایت اربابان استعماری‌اش» انداخته و به ترکمن‌ها قول داده است که چیزی کمتر از کردها نصیبشان نشود. طالقانی گفت «اداره امور داخلی استان‌ها باید حتی‌الامکان به دست خود مردم و با مشورت با شوراهای شهر و روستا صورت گیرد.» ۵- فداییان داشتن هر گونه نقشی را در وقایع گنبد کاووس تکذیب کرده‌اند، ولی احتمالاً نباید گزارش حمایت آنها از ترکمن‌ها را به سادگی رد کرد، به ویژه با توجه به گزارش‌های مشابهی که هفته پیش در ارتباط با وقایع سنندج منتشر شد. آنها که می‌دانند هنوز توان کافی برای رویارویی مستقیم با دولت موقت را ندارند، تا زمانی که توان بیشتری پیدا کنند، حمایت از اقلیت‌های قومی را راه مناسبی برای ضربه زدن به دولت موقت یافته‌اند.

۶- طبق گزارش‌ها، در نقطه دیگری از ایران، اعراب خوزستان نیز خواهان داشتن همان کنترلی بر ثروت‌های معدنی استان شده‌اند که به کردها اعطا شده است. (در واقع، در توافقی که هفته پیش با میانجیگری آیت‌الله طالقانی در سنندج حاصل شد، هیچ اشاره‌ای به مرجع کنترل‌کننده منابع طبیعی نشده است، اگر چه تعدادی از رهبران کرد در مناسبت‌های مختلف

خواهان داشتن این حق بوده‌اند.) البته، اعراب خوزستان می‌گویند که حاضرند نفت خود را به بقیه کشور بفروشند.

۷- در کردستان، احمد مفتی‌زاده، کرد میانه‌رویی که نقش مهمی در مذاکرات سنندج با طالقانی داشت، از تمامی کردها خواست تا در رفراندوم ۳۰ مارس به نظام جمهوری اسلامی رأی بدهند. با وجود این، هفت سازمان سیاسی کُرد، که ظاهراً برخی از آنها چپگرا هستند، با صدور بیانیه‌ای گفته‌اند که رفراندوم را تحریم خواهند کرد و از تمام کردها نیز خواستند که از آنها تأسی کنند.

۸- در طول چند روز گذشته تعدادی از شخصیت‌های برجسته مذهبی، از جمله آیت‌الله شریعتمداری، روحانی، گلپایگانی، منتظری، و شیرازی از مردم ایران خواسته‌اند تا به جمهوری اسلامی رأی بدهند. تعداد زیادی روحانی و طلبه با عنایت به حرف‌های آیت‌الله خمینی برای رساندن پیام او در ارتباط با جمهوری اسلامی به شهرها و روستاها رفته‌اند. هنوز معلوم نیست که آیا این افراد فقط مردم را به استفاده از حق رأی خود تشویق می‌کنند یا وظایف اجرایی نیز دارند. شنیده‌ایم که علما (در کنار «پاسداران انقلاب» و جوانان دیگر) بر صندوق‌های رأی نظارت خواهند داشت. بر اساس گزارش‌ها، دولت ایران از هیأتی متشکل از حقوقدانان انجمن بین‌المللی حقوقدانان دعوت کرده است که بر مراحل رأی‌گیری نظارت کند، و این هیأت امروز از فرانسه وارد تهران می‌شود.

۹- سپهبد قرنی، رئیس ستاد عالی، یا استعفا داده و یا برکنار شده است، و بجای او سرلشگر ناصر فربُد انجام وظیفه می‌کند. فربُد ظاهراً به دلیل اختلاف نظرهایی که با رژیم پهلوی داشت در سال ۱۹۷۵ اجباراً بازنشسته شد.

۱۰- کمیته‌ای برای تغییر نام برخی خیابان‌ها و اماکن عمومی تشکیل شده است. طبق گزارش‌ها، خیابان پهلوی به خیابان مصدق، و خیابان شاه به خیابان جمهوری تغییرنام خواهد داد. سولیوان

گزارش وضعیت سیاسی، ۲۹ مارس

سند شماره 127 محرمانه ۲۹ مارس 1979- ۹ فروردین ۱۳۵۸ از: سفارت آمریکا، تهران - ۳۳۹۴به: وزارت امور خارجه، واشنگتن دی. سی موضوع: گزارش وضعیت سیاسی، ۲۹ مارس ۱- (محرمانه - تمام متن) ۲- خلاصه: مشکل ترکمن ها ادامه دارد. دو روز برای برگزاری رفراندوم اعلام شده است. فعالیت موافقان و مخالفان رفراندوم شدیدتر می‌شود. قطع واردات مشروبات الکلی. منشور دادگاههای انقلاب به شورای انقلاب تسلیم می‌شود. صد و شش افسر عالی‌ربته پلیس شهربانی بازنشست می‌شوند. استعفای سپهبد قرنی. انتشار نام «توطئه‌گران» ضدانقلاب. آزادی ۳۰۴ متهم

زندانی. پایان خلاصه.

۳- روزنامه‌ها گزارش می‌دهند که آیت‌الله طالقانی اکنون در گنبد کاووس در شمال شرق کشور است. گفته می‌شود که طالقانی با هدف برقراری صلح در منطقه آشوب‌زده ترکمن صحرا در روز ۲۸ مارس راهی این منطقه شد. رادیو مدعی است که در اوایل روز ۲۸ مارس در گنبد آتش‌بس اعلام شده است، ولی گزارش روزنامه‌ها حاکی از ادامه درگیری‌هاست. برآورد می‌شود که تا به حال بین ۲۰ تا ۸۰ نفر کشته و بیش از ۲۰۰ نفر مجروح شده باشند. گزارش‌ها همچنین از آن حکایت دارد که مأموران کمیته مشغول دستگیری تحریک‌کنندگان هستند و تا به حال بین ۵۰ تا ۷۰ نفر از اعضای کانون فرهنگی و سیاسی ترکمن را دستگیر کرده‌اند. از سوی دیگر گفته می‌شود که ترکمن‌ها نیز تعدادی از مأموران کمیته، دو کامیون نیروی کمکی ارتش، و رءیس پلیس محل را دستگیر کرده‌اند.

۴- برگزاری رفراندوم دو روز طول می‌کشد و احتمال تمدید آن برای روز سوم نیز وجود دارد. مدت زمان برگزاری رفراندوم که در ابتدا فقط یک روز اعلام شده بود، حالا به دو روز افزایش یافته و رأی دهندگان می‌توانند در روزهای ۳۰ و ۳۱ مارس رأی خود را به صندوق بیندازند. انتظار می‌رود که در حدود ۱۰ تا ۱۲ میلیون نفر در رفراندوم شرکت کنند. در عین حال، فعالیت موافقان و مخالفان رفراندوم ادامه دارد. بیشتر برنامه‌های تلویزیون به لزوم شرکت در رفراندوم اختصاص یافته است. برنامه شب گذشته شامل مصاحبه‌های متعددی با «مردم» بود. اکثر آنها اظهار داشتند که خواهان جمهوری اسلامی هستند. تنها استثنا یک سخنگوی فداییان بود که گفت اگر چه فداییان به اسلام معتقد هستند، ولی با شکل رفراندوم مخالفند. شخصیت‌های برجسته کُرد و ترکمن نیز با رفراندوم مخالفت کرده‌اند. شیخ عزالدین حسینی، امام جمعه مهاباد و از رهبران مذهبی سرشناس کرد گفته است که در رفراندوم شرکت نخواهد کرد. کمیته مرکزی شوراهای ترکمن (که کانون فرهنگی و سیاسی گنبدکاووس وابسته به آن است) نیز تصمیم گرفته است که رفراندوم را تحریم کند. شایعات و گزارش‌های زیادی از احتمال تقلب در رفراندوم وجود دارد. خمینی هشدار داده است که «عوامل رژیم سابق» قصد خرابکاری در صندوق‌های رأی را دارند و از جوانان ملت خواسته است تا از آنها حفاظت کنند. طباطبایی، معاون وزیر کشور در امور سیاسی، شب گذشته در یک مصاحبه تلویزیونی اظهار داشت که عده‌ای دست به پراکندن شایعات گمراه‌کننده در بین اقشار پایین جامعه زده‌اند. یکی از شایعات این است که چون انقلاب اخیر یک انقلاب «خونین» بوده است، روستاییان باید برای تضمین موفقیت انقلاب برگه «قرمز» را به صندوق بیندازند (دولت برگه سبز را می‌خواهد.) همچنین هشدار داده‌اند که برخی گروهها قصد دارند برای ممانعت از رأی‌گیری، شناسنامه روستاییان را جمع‌آوری کنند. کارکنان سفارت همچنین شنیده‌اند که اگر شناسنامه کسی مُهر شرکت در رفراندوم را نداشته باشد، در آینده اجازه خروج از کشور را نخواهد داشت. این شایعه می‌تواند بر روی آنهایی که قصد شرکت در رفراندوم را ندارند، تأثیر بگذارد.

دولت همچنین اعلام کرده است آنهایی که شناسنامه خود را گم کرده‌اند، می‌توانند از کارت شناسایی سازمانی به جای سجّل استفاده کنند. در عین حال، پارچه‌نوشته‌های فراوانی در سطح شهر نصب شده و خودروهایی با بلندگو در سرتاسر تهران مردم را به شرکت در رفراندوم دعوت می‌کنند که حس و حال سیاست‌های قدیمی دوران جنگ را القا می‌کند.

۵- رضا صدر، وزیر بازرگانی، اعلام کرده است که واردات مشروبات الکلی به ایران کاملاً ممنوع خواهد شد. مشروباتی که هنوز در انبارهای گمرک نگهداری می‌شوند مرجوع می‌شود و خسارت واردکنندگانی که قبلاً هزینه مشروبات را پرداخته‌اند، جبران خواهد شد. به نظر می‌رسد کمبود ویسکی در بازار بسیاری از ایرانی‌ها را چنان نگران کرده که اغلب از شرایط سیاسی نیز برای آنها مهمتر است، و داستان مرگ کسانی که از عرق‌های دست‌ساز استفاده کرده‌اند، به روزنامه‌ها هم کشیده شده است. یک کارمند سفارت اخیراً در یک میهمانی ایرانی مزه ودکای دست‌ساز را چشیده و اثرات احتمالی آن را باور می‌کند. با توجه به عطش ایرانی‌ها برای مشروبات، به احتمال بسیار قوی ساخت غیر مجاز و قاچاق مشروبات الکلی علیرغم اعلام مجازات شلاق برای مصرف آن به زودی فعالیت بسیار سودآوری در ایران خواهد شد.

۶- به گزارش روزنامه اطلاعات، دادستان عمومی کل کشور، هادوی، آیین نامه‌ای برای دادگاههای انقلاب به شورای انقلاب تسلیم کرده است. به دستور خمینی دادگاههای انقلاب تا زمان تهیه و ابلاغ این آیین نامه کار خود را متوقف کرده‌اند، و به محض تصویب آن فعالیت خود را از سر خواهند گرفت.

۷- روزنامه‌ها گزارش دادند که ۱۰۶ تیمسار و سرهنگ پلیس شهربانی بازنشست شده‌اند. تمام افسران پلیسی که کارمند سفارت با آنها صحبت کرده است کلاً نسبت به آینده و حرفه‌شان نا امید هستند. در طول دو هفته گذشته کارمند سفارت توانست مفصلاً با هفت افسر پلیس با درجه ستوانی تا سرهنگی صحبت کند و شش نفر آنها خودشان گفتند که قصد دارند هر چه زودتر استعفا بدهند. محاکمه بسیاری از افسران پلیس به اتهام اقدامات ضد انقلابی و ادامه بی‌نظمی‌های سازمانی برای آینده نیروهای پلیس ایران نشانه خوبی نیست.

۸- کیهان دلایل احتمالی استعفای قرنی، رئیس ستاد ارتش، در اوایل هفته جاری را بررسی می‌کند. از میان شایعاتی که بر سر زبانهاست اتهام شکنجه، و داستان کودتا با همکاری ارتش انقلابی جدید نیز ذکر شده است. ولی روزنامه کیهان بیشتر بر این شایعات تأکید دارد که قرنی به دلیل مقصر بودن در سرکوب نظامی ناآرامی‌های سنندج، و اینکه به قول مدنی، وزیر دفاع، «پایش را از گلیمش درازتر کرده بود» مجبور به استعفا شده است. کیهان مدعی است که قرنی فرمان اقدام نظامی علیه کردها را صادر کرده و نیروهای سابق گارد «جاوید» را به منطقه اعزام کرده بود. همچنین گفته می‌شود که قرنی از دستور وزیر کشور مبنی بر توقف پرواز جنگنده‌های فانتوم بر فراز محل مذاکرات کردها با هیأت اعزامی از سوی خمینی سرپیچی کرده بود. کیهان از قول برخی منابع در سنندج گزارش داده است که بیانیه‌ها و دستورات قرنی

موجب طولانی‌تر شدن خونریزی‌ها در کردستان بوده است.

۹- روزنامه اطلاعات تیتر اصلی شماره ۲۸ مارس خود به توطئه علیه انقلاب اختصاص داده بود. طبق این گزارش، شاه ۲ میلیارد دلار به گروهی از ایرانی‌های مستقر در لندن پول داده است تا صرف فعالیت‌های ضدانقلابی کنند. نام و عکس هفت توطئه‌گر اصلی نیز چاپ شده بود، که عبارتند از: اردشیر زاهدی، تیمسار هاشمی‌نژاد، نخست‌وزیر سابق شریف امامی، آقا خان بختیار، استاندار سابق آذربایجان شرقی، اسکندر آزموده، مدیر سابق پروژه جزیره کیش محمود منصف، علی عبده.

۱۰- رادیو تهران اواخر امروز اعلام کرد که پس از بررسی‌های دادگاههای انقلاب اسلامی ایران، ۳۰۴ متهم زندانی روز گذشته از زندان آزاد شدند. نام آنها بعداً در روزنامه‌ها منتشر خواهد شد. سولیوان

گزارش وضعیت سیاسی

سند شماره 128 محرمانه۳۰ مارس 1979- 10 فروردین 1358 از: سفارت آمریکا، تهران - ۳۴۰۷به: وزارت امور خارجه، واشنگتن دی. سی موضوع: گزارش وضعیت سیاسی ۱- (محرمانه - تمام متن) ۲- خلاصه: رأی گیری در ایران. ادامه درگیری‌ها در گنبد کاووس. حزب دموکرات کردستان رفراندوم را تحریم می‌کند. تعدادی دستگیر و تعدادی آزاد می‌شوند. پایان خلاصه.

۳- رأی‌گیری رفراندوم برای تعیین نوع حکومت آینده ایران در ساعت ۱۲:۰۰ امروز به وقت محلی مورخ ۳۰ مارس در جریان است. ظاهراً استقبال مردم از رفراندوم در تهران نسبتاً زیاد بوده است. بررسی‌های تصادفی امروز صبح از سطح شهر حکایت از آن دارد که شبه‌نظامیان غیر ارتشی شدیداً از صندوق‌های رأی حفاظت می‌کنند و رأی‌دهندگان نیز با نظم و ترتیب رأی خود را در صندوق می‌اندازند. تغییرات ایجاد شده در مراحل رأی‌گیری تا دقیقه آخر از طریق رادیو به اطلاع مردم می‌رسد و خمینی در آخرین ساعات روز ۲۹ مارس اعلام کرد اگر کسی نمی‌خواهد به جمهوری اسلامی یا نظام سلطنتی رأی بدهد، می‌تواند نوع حکومت دلخواه خود را بر روی برگه قرمز (که در واقع برای رأی به نظام سلطنتی است) بنویسد. روند واقعی رأی‌گیری بر سر صندوق‌ها نشان می‌دهد که رأی‌گیری چندان هم آزاد نبوده است. در برخی حوزه‌های رأی‌گیری که امروز صبح مورد بررسی قرار گرفت، شخصی که مسئول دادن برگه‌های رأی به مردم بود از آنها سئوال می‌کرد که آیا قصد دارند به جمهوری اسلامی رأی بدهند (قسمت سبز) یا به نظام سلطنتی (برگه قرمز) و سپس فقط قسمت سبز را به دست آنها می‌داد. جدای از چند کلیسای متعلق به ارامنه که حوزه رأی‌گیری هستند و تعداد زیادی مرد و زن در آن مشاهده شده‌اند، به نظر می‌رسد که مشارکت مردان در رفراندوم نسبت

به زنان بیشتر بوده است. گزارشی نیز در ارتباط با کشف یک حوزه رأی‌گیری تقلبی (غیرمجاز) شنیده‌ایم.

۴- دولت موقت بعد از ظهر روز گذشته مورخ ۲۹ مارس اعلام کرد که واحدهایی از ارتش را به گنبدکاووس اعزام خواهد کرد. ظرف چند روز گذشته درگیری بین ترکمن‌ها و نیروهای انقلابی در این شهر ادامه داشته است. رادیو صدای انقلاب اسلامی ایران اعلام کرد که با توجه به «خلع‌سلاح چند پاسگاه ژاندارمری، دستگیری رئیس پلیس محل، اشغال کلانتری‌ها و چندین پاسگاه دیگر، تصمیم گرفته شد که خلأ فقدان نیروهای امنیتی با اعزام نیروهای ارتش اسلامی کشور پر شود.» امیرانتظام، معاون نخست‌وزیر، در یک کنفرانس خبری گفت که نیروهای فوق «به منظور اعاده نظم عمومی به منطقه اعزام می‌شوند تا مردم بتوانند در رفراندوم روزهای جمعه و شنبه شرکت کنند.» ۵- بر اساس گزارش منابع مستقل، نیروهای نظامی در روز ۲۸ مارس وارد گنبدکاووس شدند و شهر عملاً در حالت حکومت نظامی به سر می‌برد. مأموران کمیته انقلاب که ظاهراً یک ملای جوان شیعه فرمانده آنهاست با تیم خبرنگارانی که قصد تهیه گزارش از وقایع روز چهارشنبه را داشتند، بدرفتاری کردند. خبرنگارانی که به تهران بازمی‌گشتند وضعیت گنبدکاووس را اینگونه توصیف کردند که ترکمن‌ها قسمت شمال شهر را در کنترل دارند و بقیه شهر و همچنین جاده‌های مواصلاتی منتهی به آن در دست شبه‌نظامیان کمیته است، و تیراندازی بین آن دو جریان دارد. گزارش دیگر حاکی از آن است با ورود نیروهای ارتش درگیری شدت گرفته است، و جت‌های نیروی هوایی بر فراز شهر غرش می‌کنند و مواضع ترکمن‌ها زیر آتش نارنجک و خمپاره قرار گرفته است. گزارش‌هایی نیز از گسترش درگیری به مناطق خارج از گنبدکاووس مخابره شده است. در ساعات اولیه روز ۳۰ مارس، ظاهراً هنوز توافقی بر سر آتش‌بس نشده است.

6- از سوی دیگر، طالقانی هم فرصتی برای میانجیگری نیافته است. بالگرد حامل او که در روز ۲۸ مارس به سوی گنبد پرواز کرده بود در نزدیکی شهر هدف گلوله قرار گرفت و نتوانست به زمین بنشیند. امیرانتظام در روز ۲۹ مارس اعلام کرد که شاید طالقانی بعداً تلاش خود را از سر بگیرد. نیروهای ترکمن هشت شرط را برای ترک مخاصمه تعیین کرده‌اند که شامل آزادی ترکمن‌های دستگیر شده، شناسایی شوراهای ترکمن از سوی دولت، و آزادی این شوراها برای انجام فعالیت است.

۷- امیرانتظام در اشاره به درگیری‌های گنبدکاووس ادعا کرد «آنهایی که منافع خود را به خاطر انقلاب از دست داده‌اند در قسمت‌های مختلف کشور در حال توطئه هستند...» بیانیه خمینی در روز ۲۹ مارس بر ادامه شورش‌های قومی در مناطق دیگر ایران صحه گذاشت، ولی خمینی بر خلاف امیرانتظام تقصیر را آشکارا بر گردن آمریکا انداخت. خمینی با اشاره به «گزارش‌های نگران‌کننده» از گنبدکاووس، زاهدان (مرکز استان سیستان و بلوچستان) و اردبیل

(در استان آذربایجان شرقی) گفت که «برخی جناح‌های منحط مشغول سمپاشی و تفرقه‌افکنی هستند» و اینکه «این جناح‌ها شایعه کرده‌اند که روحانیان برادران سنی را از حقوقشان محروم می‌کنند.» خمینی ادامه داد که «این آدم‌های گمراه، که از آمریکا الهام می‌گیرند و در لباس چپگراها ظاهر می‌شوند، قصد دارند دوره غارت و چپاول رژیم گذشته را به شکل دیگری به کشور عزیزمان برگردانند.» خبر سفر مدنی، وزیر دفاع، به بلوچستان به طور غیرمستقیم حکایت از آن دارد که این منطقه نیز آبستن حوادثی است.

۸- در ارتباط با مسایل قومی، حزب دموکرات کردستان اعلام کرده است که رفراندوم را تحریم خواهد کرد. عبدالرحمن قاسملو، دبیرکل حزب، رفراندوم فوق را به دلیل آنکه هیچ حق انتخابی به رأی‌دهندگان نمی‌دهد، «غیردموکراتیک» نامیده است. او همچنین موافقت‌نامه‌ای را که با میانجیگری طالقانی در سنندج به دست آمد، یک مشت «حرف‌های تو خالی» توصیف کرد.

[۹]- طبق گزارش روزنامه فارسی‌زبان اطلاعات، مأموران کمیته پنج وزیر سابق کابینه، یک نماینده سابق مجلس، و یک ژنرال را دستگیر کرده‌اند. وزرای سابق عبارتند از احمد میرفندرسکی وزیر امور خارجه، و سیروس آموزگار وزیر اطلاعات کابینه شاپور بختیار، و کریم معتمدی وزیر پست، تلگراف و تلفن، همایون جابرانصاری وزیر مسکن، و مرتظی صالحی وزیر راه و ترابری در کابینه‌های قبلی. مهدی هادوی، دادستان عمومی کل کشور، اعلام کرد که علاوه بر ۳۰۴ زندانی آزاد شده در روز چهارشنبه، پرونده زندانیان دیگر نیز تحت بررسی است و تکلیف آنها نیز هر چه زودتر روشن خواهد شد. طبق گزارش خبرگزاری فرانس پرس برآوردهای تأیید نشده نشان می‌دهد که حدود ۸۰۰۰ نفر در زندان قصر و حدود ۵۰ هزار نفر در کل ایران در زندان به سر می‌برند. رادیو صدای انقلاب اسلامی ایران به نقل از نخست‌وزیر بازرگان در روز ۲۹ مارس گزارش داد که از اواسط ماه فوریه تا کنون ۶۲ نفر در ایران اعدام شده‌اند. سولیوان

گزارش وضعیت سیاسی، ۳۱ مارس

سند شماره 129 محرمانه ۳۱ مارس 1979- ۱۱ فروردین ۱۳۵۸ از: سفارت آمریکا، تهران - ۳۴۱۷به: وزارت امور خارجه، واشنگتن دی. سی موضوع: گزارش وضعیت سیاسی، ۳۱ مارس ۱- (محرمانه - تمام متن) ۲- خلاصه: رأی‌گیری ادامه دارد. مشارکت زیاد است. مشکلات اجرایی در برخی شهرستان‌ها و تلاش برای مختل کردن روند رأی‌گیری در کردستان. ادامه درگیری‌ها در گنبدکاووس. اعزام هیأت‌هایی برای میانجیگری و برقراری آتش‌بس و تحقیق در مورد ناآرامی‌های قومی در بلوچستان و آذربایجان شرقی. برکناری مدنی، وزیر دفاع، و انتصاب یک

ژنرال بازنشسته سالخورده که با جبهه ملی ارتباط دارد. ایران خواهان استرداد شاه برای محاکمه در ایران شده است. پایان خلاصه.

۳- رفراندوم ایران امروز مورخ ۳۱ مارس نیز ادامه دارد. روز گذشته رأی‌گیری در تهران بدون هیچگونه مشکل عمده‌ای انجام شد و حضور مردم در حوزه‌های رأی‌گیری بسیار چشمگیر بود. طبق مشاهدات پرسنل سفارت، تعداد رأی‌دهندگان زن در بیشتر حوزه‌ها بسیار کم بوده است، هر چند تا آنجا که خبر داریم هیچ محدودیتی برای رأی‌دهندگان زن در نظر گرفته نشده است. در واقع، تعدادی از ایرانی‌هایی که کارمندان سفارت با آنها صحبت کردند گفتند که زنان خانواده همگی با هم به پای صندق‌های رأی رفته‌اند. گزارش‌های تلویزیونی از چند حوزه رأی‌گیری این احساس را القا می‌کرد که بیشتر رأی‌دهندگان زن چادری هستند. مصاحبه‌هایی که در حوزه‌های رأی‌گیری با رأی‌دهندگان مرد و زن انجام شده بود نشان از [نامفهوم] درک بسیار ساده آنها از چیزی داشت که به آن رأی می‌دادند. بسیاری از آنها جمهوری اسلامی پیشنهادی را معادل [نامفهوم].

۴- روز گذشته مشکلاتی گزارش شد. در برخی از حوزه‌های رأی‌گیری، رأی‌دهندگان تحت فشار قابل‌توجهی بودند که به جمهوری اسلامی رأی بدهند. به نظر ما، این امر بیشتر ناشی از دوآتشه بودن برخی مسئولان برگزاری انتخابات در حوزه‌های رأی‌گیری است تا تلاش هماهنگ دولت مرکزی برای تضمین اکثریت قاطع آراء به نفع جمهوری اسلامی. علاوه بر این، قدری تقلب نیز در کار بود. معلوم شد جوهر به اصطلاح رنگ ثابتی که قرار بود تا ۲۴ ساعت پاک نشود و انگشت سبابه رأ‌ی‌دهندگان را با آن رنگی می‌کردند، همان جوهر‌های معمولی استامپ است که به راحتی پاک می‌شود. یک کارمند سفارت با مردی صحبت کرد که مدعی بود دوبار رأی داده است. او گفت که بار اول مسئولان صندوق فراموش کرده بودند شناسنامه او را مُهر کنند، و او جوهر انگشتش را پاک کرده بود.

۵- در خارج از تهران، مشکلات عدیده‌ای در ارتباط با پشتیبانی حوزه‌های رأی گیری پیش آمد. برگه‌های رأی در تعداد زیادی از حوزه‌های رأی‌گیری کافی نبود. طبق گزارش‌ها، هواپیماهای نیروی هوایی ایران در ساعات اولیه روز ۳۱ مارس مشغول رساندن تدارکات به اقصی نقاط کشور مانند چابهار و اردبیل بودند. علاوه بر این، به دلیل ادامه درگیری بین ترکمن‌ها و نیروهای دولتی، مردم گنبدکاووس اصلاً نتوانستند در رأی‌گیری شرکت کنند. در کردستان، گزارش‌های متعددی از تلاش برای مختل کردن روند رأی‌گیری مخابره شده است. در سقز، یک گروه غیرقانونی مدرسه‌ای را که به حوزه رأی‌گیری تبدیل شده بود، اشغال کرد و صندوق رأی را سوزاند. در نقاط دیگر استان، به رأی‌دهندگان گفته بودند که اگر برگه سبز (آری) را به صندوق بیندازند، به مصادره زمین‌هایشان رأی داده‌اند.

۶- گزارش دیگری بجز اینکه ظاهراً درگیری‌های گنبد ادامه دارد از این منطقه مخابره نشده است. طبق گزارش‌ها، از ساعت ۰۸:۰۰ صبح روز ۳۱ مارس تمامی ارتباطات با این شهر قطع

شده است. احتمالاً ناآرامی‌های قومی در بلوچستان جدی‌تر از آن است که قبلاً تصور می‌کردیم. علاوه بر سفر مدنی، وزیر دفاع، به زاهدان که قبلاً گزارش آن ارسال شد، هیأتی نیز از سوی خمینی به این استان اعزام شده است. هیأتی نیز برای تحقیق و تفحص درباره ناآرامی بین شیعیان و و سنی‌ها در اردبیل- زنجان به اردبیل اعزام شده است. نهایتاً اینکه وزارت کشور در آخرین تلاش برای برقراری آتش‌بس در گنبدکاووس، هیأتی به این شهر فرستاده است.

۷- سرلشگر (بازنشسته) تقی ریاحی بجای وزیر دفاع، دریادار مدنی، منصوب شد. ریاحی که ۷۰ ساله است روابط نزدیکی با جبهه ملی دارد، ولی از سال ۱۹۵۳ به این سو در امور نظامی دخالتی نداشته است. انتصاب او گام دیگری در تحکیم قدرت جبهه ملی در دولت موقت است، که قبلاً نیز به این مسئله اشاره کرده بودیم. در اطلاعیه‌ای که در همین ارتباط صادر شد آمده بود که مدنی از دولت خواسته است تا مسئولیت‌های وزارت دفاع را از دوش او بردارد. هنوز معلوم نیست که آیا مدنی فرمانده نیروی دریایی باقی خواهد ماند یا از این پست هم کناره‌گیری خواهد کرد. یک منبع خبری در نیروی دریایی می‌گوید که او از فرماندهی نیروی دریایی کناره‌گیری نمی‌کند.

۸- در بحبوحه گزارش‌هایی که در مورد سفر شاه از مراکش به باهاما مخابره شده است، یک سخنگوی وزارت امور خارجه در روز ۳۰ مارس گفت که ایران همچنان مصرانه خواستار استرداد شاه به ایران است تا او را به اتهام جنایت بر ضد مردم ایران محاکمه کند. رادیو صدای انقلاب اسلامی ایران در روز ۳۰ مارس این جمله سخنگوی وزارت امور خارجه آمریکا را نقل کرد که ایالات متحده دیگر شاه را رئیس دولت ایران نمی‌داند.

سولیوان

گزارش وضعیت ایران، 31 - 29 مارس 1979

سند شماره 130 محرمانه ۳۱ مارس 1979-۱۱ فروردین ۱۳۵۸ از: دفتر وابسته دفاعی آمریکا، تهران - ۳۴۲۰ به: سازمان اطلاعات دفاعی، واشنگتن دی. سی منابع: کارمند سفارت، روزنامه فارسی زبان آیندگان، وابستگان نظامی خارجی تهیه کننده گزارش: تی.ای. شافر، وابسته دفاعی مقام تأیید کننده گزارش: تی.ای. شافر، وابسته دفاعی موضوع: گزارش وضعیت ایران، 31 - 29 مارس 1979 16- خلاصه: (بدون طبقه‌بندی) این گزارش وقایع ۴۸ ساعت گذشته را، از ساعت ۱۲:۰۰ روز ۲۹ مارس تا ساعت ۱۲:۰۰ روز ۳۱ مارس ۱۹۷۹ پوشش می‌دهد، شامل: مشکلات در ترکمن صحرا. رفراندوم سراسری. وزیر جدید دفاع. از سرگیری ارتباط مجدد دفتر وابسته نظامی با رئیس تشریفات ارتش و دفتر رابط خارجی.

17- از 17 تا 21 حذف شده است.

22- جزییات: (محرمانه- غیرقابل رؤیت برای بیگانگان):

الف- (محرمانه - غیرقابل رؤیت برای بیگانگان) مشکلات ترکمن صحرا. آخرین گزارش‌های روزنامه فارسی‌زبان آیندگان حکایت از ادامه درگیری‌ها بین مردم و نیروهای دولتی در گنبدکاووس دارد. در یک پادگان نیروی زمینی در شاه‌پسند ۵۰۰ نیروی دولتی مستقر هستند که شاید برای سرکوب شورش ترکمن‌ها از آنها استفاده شود. آیت‌الله طالقانی و مقامات دیگر دولتی سعی داشتند [با هلی‌کوپتر] در گنبد کاووس به زمین بنشینند که به سوی آنها تیراندازی شد و در نتیجه در گرگان فرود آمدند. این هیأت سعی خواهد کرد، و شاید هم تا به حال این کار انجام داده باشد، تا با اتومبیل به گنبد برود و با رهبران محلی به مذاکره بپردازد. تماس تلفنی با گنبد قطع و مسافرت به این منطقه متوقف شده است. تعدادی از مجروحین به بیمارستان‌های گرگان انتقال یافته‌اند. مثل همیشه، روزنامه‌ها کمونیست‌ها و ساواک را مقصر می‌دانند.

نظریات تهیه‌کننده گزارش (محرمانه- غیرقابل رؤیت برای بیگانگان): یک گروه قومی بزرگ دیگر خواهان خودمختاری است و دولت در می‌یابد که نیروی نظامی قابل استفاده‌ای برای سرکوب این شورش‌ها ندارد. البته احتمالاً گفتگو و مذاکره به حل مسالمت‌آمیز مشکل منجر خواهد شد، ولی دولت از موضع ضعف وارد مذاکرات خواهد شد و نه از موضع قدرت. بلوچستان همچون میوه‌ای رسیده بر درخت، چشم به عاقبت وقایع گنبد دارد.

ب- (محرمانه- غیرقابل رؤیت برای بیگانگان) رفراندوم سراسری: در حالی که ایرانی‌ها تشویق می‌شوند به جمهوری اسلامی رأی بدهند، رأی‌گیری امروز هم ادامه داشت. وابسته نظامی شاهد صف طولانی رأی‌دهندگان، عمدتاً مرد، در مسجد نیاوران بود. سه محافظ مسلح در بیرون مسجد امنیت آن را تأمین می‌کردند. طبق گزارش وابسته نیروی هوایی هند و راننده دفتر وابسته نظامی [آمریکا] رأی‌گیری به صورت مخفی انجام نمی‌شد. صاحبخانه وابسته نیروی هوایی هند قصد دادن رأی «نه» را داشت ولی وقتی دید او را نگاه می‌کنند، رأی «آری» را به صندوق انداخت. راننده دفتر وابسته نظامی گفت که او خانواده‌اش نیز رأی داده‌اند و اینکه مردم می‌توانستند هم آن قسمتی را که درون صندوق و هم آن قسمتی را که در سطل کاغذ باطله می‌اندازد، ببینند. شناسنامه تمامی رأی‌دهندگان مُهر می‌خورد و انگشت سبابه آنها جوهری می‌شود. شایعات زیادی بر سر زبانهاست که اگر کسی رأی ندهد، که از شناسنامه‌اش معلوم می‌شود، بعدها او را اذیت و یا محدودیت‌های دیگری برایش ایجاد می‌کنند مثلاً اجازه خروج از کشور به او نمی‌دهند، حق ندارد در رأی‌گیری بعدی شرکت کند و شایعاتی از این قبیل.

نظریات تهیه‌کننده گزارش (محرمانه- غیرقابل رؤیت برای بیگانگان): مشتاقانه منتظریم ببینیم که آیا رأی نهایی به جمهوری اسلامی ۹۹/۸ درصد خواهد بود یا ۹۹/۹ درصد. جالب‌تر

از آن مسلماً تعداد دقیق رأی‌دهندگانی است که در این رفراندوم شرکت کرده‌اند، اگر دستیابی به آن ممکن باشد.

ج- (محرمانه– غیرقابل رؤیت برای بیگانگان) وزیر جدید دفاع: سرلشگر تقی ریاحی از سوی خمینی و بازرگان در روز ۳۰ مارس به سمت وزیر دفاع منصوب شد. طبق گزارش روزنامه‌های فارسی‌زبان دریادار مدنی گفته است که حجم کار در دو مقام (وزیر دفاع و فرمانده نیروی دریایی) برای او بیش از حد زیاد است. از این به بعد او فقط در مقام فرمانده تمام وقت نیروی دریایی انجام وظیفه خواهد کرد.

نظریات تهیه کننده گزارش (محرمانه- غیرقابل رؤیت برای بیگانگان): وابسته نظامی آلمان غربی می‌گوید که دریادار مدنی به دلیل اظهارات ضددولتی‌اش در بلوچستان برکنار شده است. همانگونه که در گزارش قبلی نیز ذکر کرده بودیم، وابسته نظامی فکر نمی‌کند مدنی فرمانده نظامی قوی و مقتدری باشد. او برای فرماندهی نیروی دریایی کنونی مناسب است و احتمالاً در این مقام وظایفی را که پیش از بازنشستگی اجباری‌اش بر عهده داشت، انجام خواهد داد.

د- (محرمانه– غیرقابل رؤیت برای بیگانگان) از سرگیری تماس با رئیس تشریفات ارتش و دفتر رابط خارجی: امروز صبح وابسته نظامی و وابسته نیروی هوایی با رئیس جدید تشریفات، سرهنگ فکور (که قبلاً معاون رئیس تشریفات بود) ملاقات کردند. ملاقات بسیار صمیمی بود. فکور تأیید کرد که سرتیپ‌ها دانشور، وجدی، مسیح‌زاده و پرورش بازنشست شده‌اند. سرهنگ منتظمی (مترجم ارتش به هنگام دیدار تایت) بازنشسته نشده است و منتظر ابلاغ پست جدید است. سرهنگ دوم توفیقی معاون رئیس تشریفات شده است. توفیقی در گذشته دوست صمیمی دفتر وابسته دفاعی بوده و کمک به سزایی در برنامه‌ریزی و هماهنگی آخرین دیدار کرده است. سرهنگ خاتمی هنوز رئیس جی۲ است و سرهنگ افرهی رئیس فرماندهی اطلاعات جی۲ است. سرهنگ فکور که لباس غیرنظامی پوشیده بود و کمی سبیل و ریش بزی داشت، گفت که روابط ما تقریباً عادی خواهد بود، و هرگونه تقاضای پرواز، دیدار از سرویس‌های دیگر، و سفر و غیره باید از طریق او صورت بگیرد. با وجود این، برخی از تصمیمات او حالا باید به تصویب کمیته ستاد کل برسد. وقتی از او سئوال کردیم چه وقت می‌توانیم سرهنگ خاتمی را ببینیم، او گفت یک مدت دیگر، شاید یک یا دو هفته دیگر. وقتی از او پرسیدیم ستاد عالی چه اسمی دارد، او خندید و گفت ستاد کل اسلامی. همه پرسنل وظیفه و کادر لباس‌های غیر نظامی به تن داشتند و سرهنگ توفیقی یک بلوز یقه اسکی با کفش‌های کتانی پوشیده بود. ما صحبت کوتاهی در بیرون از ساختمان تشریفات داشتیم، ولی وقتی یک ماشین سرباز (که احتمالاً از مأموران کمیته بودند) به ما نزدیک شدند، او محترمانه صحبت را قطع کرد و گویی از آمدن آنها نگران باشد، گفت که باید برود.

نظریات تهیه کننده گزارش (محرمانه -غیرقابل رؤیت برای بیگانگان): اگر چه ملاقات ما گرم و صمیمی بود، ولی فضا و گفتگوها مثل دوره قبل از انقلاب باز و صریح نبود. نظر ما این

است که افسران ارتش هنوز دقیقاً نمی‌دانند در آینده چه خواهد شد، و با توجه به فضایی که کمیته‌ها بر ارتش حاکم کرده‌اند، آنها چقدر می‌توانند همکاری کنند. سرهنگ فکور ابراز داشت که در آینده به انجام وظایف اجتماعی مشغول خواهد شد. بنابراین، وقتی از دفاترشان خارج شوند، می‌توانیم آزادانه‌تر و بی‌پرده‌تر با هم صحبت کنیم.

تهدیدات متوجه خبرنگار [خبرنگاران] از ناحیه اتحاد جماهیر شوروی

سند شماره 131 محرمانهآوریل 1979- فروردین 1358 سفارت آمریکا، تهرانوزارت امور خارجه، واشنگتن دی. سی موضوع: تهدیدات متوجه خبرنگار [خبرنگاران] از ناحیه اتحاد جماهیر شوروی 1- (محرمانه - تمام متن) 2- مدیر ایرانی دفتر خبرگزاری آسوشیتدپرس، که تا همین اواخر مدیریت این شبکه را برعهده داشت، در تاریخ 5 آوریل در ملاقات با کنسول، جزئیات ملاقات هفته‌های اخیر خود با سفارت شوروی را تشریح نمود. منابع آگاه از محتویات اظهارات ایشان در ملاقات با کنسول آمریکا خاطرنشان می‌کنند که وی در خصوص حمله مورخ 14 فوریه به سفارت آمریکا معتقد است که هم کمیته و هم دفتر نخست‌وزیر، دستور حمله را از ناحیه «کمونیست‌ها» دریافت کرده بودند. وی این دیدگاه را به چاپ رسانده بود.

3- روز بعد نماینده ِ[خبرگزاری] تاس ما با نام کارول، با آقای رائین تماس گرفته و در یک مکالمه طولانی و اهانت‌آمیز، وی را کاملاً طرفدار آمریکا و ضدکمونیست خطاب کرد؛ (نظریه: این موضوع صحت دارد.) و اظهار داشت که «ما» به زودی به دفتر آسوشیتدپرس حمله کرده و منبع را خواهیم کشت. نماینده خبرگزاری تاس، حتی پا را فراتر از این نهاده و آیت‌الله خمینی را «عامل سازمان سیا» خطاب کرد.

4- منبع، از این ماجرا بسیار آشفته و ناراحت بود. وی یک دستگاه ضبط صوت به تلفن متصل کرد و سپس با کارول تماس گرفت و وی را به سمت و سویی هدایت کرد که مجدداً تهدیدات قبلی را مطرح نماید؛ تهدیداتی که در اثنای آن، کارول صراحتاً خود را منتسب به فعالیت‌های یک سلسله گروههای چپگرا در ایران عنوان کرده بود. منبع اظهار داشت که در جریان مکالمه تلفنی مجدد، وی این نکته را فراموش کرد که در خصوص موضوع انتساب خمینی به سازمان سیا، بحث به میان آورد. شایان ذکر است که نوار این مکالمه هنوز در اختیار منبع قرار دارد. وی متن این مکالمه را پیاده کرده و آن را برای دفتر مرکزی خبرگزاری آسوشیتدپرس در نیویورک مخابره کرده است. منبع در ملاقات با کنسول خاطرنشان کرده است که تمایل دارد به مجرد حضور در نیویورک، نسخه‌ای از متن فوق را در اختیار وزارت امور خارجه قرار دهد.

5- دفتر مرکزی آسوشیتدپرس در خصوص این تهدیدات به نمایندگان تاس اظهار انتقاد و

گله‌مندی نموده است. تاس) نیز از این ماجرا، عذرخواهی کرده است. اشرف احمد جانوف، خبرنگار ایزوستیا در تهران، با برقراری تماس با منبع، از وی در این خصوص عذرخواهی کرده است. اشرف احمد جانوف، که سابقاً به عنوان خبرنگار خبرگزاری تاس در تهران حضور و فعالیت داشته است، ظاهراً «فردی مطلوب و جذاب» است. وی به منبع اظهار داشت که کارول حق نداشته چنین مطالبی مطرح نماید و در نتیجه به شدت مورد مؤاخذه قرار گرفته است. وینوگرادوف، سفیر شوروی، منبع را به سفارت شوروی دعوت کرده است که با وی ملاقات نماید.

6- منبع تصریح کرد که به اعتقاد وی، کارول هرگز بدون مجوز دولت شوروی، چنین مطالبی ایراد نکرده است. البته، وی هرگز خواهان تنبیه کارول نیست. وی بر این باور است که ملاقات با وینوگرادوف در سفارت، به صلاح نیست. البته منبع دعوتهای مکرر احمد جانوف به صرف ناهار یا نوشیدنی را مؤدبانه رد کرده است. افزون بر این، احمد جانوف از منبع دعوت کرده است که در منزل احمد جانوف پناهنده شود تا شوروی از وی «حمایت» نماید؛ که البته با پاسخ منفی منبع مواجه شده است.

7- نظریه: این اولین باری است که سفارت شوروی با اجبار و یا پرداخت رشوه به خبرگزاری‌های محلی، در مقابل ایالات متحده صف‌آرایی کرده است. اعتقاد ما بر این است که این موضوع در یک سطح گسترده و به مدتی طولانی در حال اجرا بوده است، البته حداقل در غالب پرداخت رشوه. کنسول به یاد دارد که یک خبرنگار ایرانی سال گذشته در جریان میهمانی سفارت هند خطاب به وی اظهار داشته است که چندین نفر از افسران سفارت شوروی در مراسم مختلف بارها با وی ملاقات کرده و تلاش کرده‌اند که وی را به سمت شوروی سوق دهند و صراحتاً به وی پیشنهاد کمکهای مالی داده‌اند. با عنایت به این که متعاقب پیروزی انقلاب، شرایط قانون و مقررات حاکم بر کشور دچار انسداد شده است، برخی افسران شوروی (افسران کا.گ.ب) صراحتاً به حربه اجبار متوسل شده و در راستای تعمیق وگسترش نفوذ گروههای چپگرا وارد عمل شده‌اند.

ناس

اطلاعات سیاسی گوناگون

سند شماره 132 محرمانهآوریل 1979 از: سفارت آمریکا، تهرانبه: وزارت امور خارجه، واشنگتن دی. سی موضوع: اطلاعات سیاسی گوناگون 1- (محرمانه - تمام متن) 2- پرویز رائین، اولین و تنها رئیس نمایندگی خبرگزاری آسوشیتدپرس در ایران، قبل از خروج از ایران به مقصد اروپا و سپس نیویورک، ملاقاتی با کنسول داشت. وی در جریان این

ملاقات در خصوص موارد مختلفی از جمله موارد ذیل ابراز تمایل نمود:

3- حجم گسترده‌ای سلاح به وسیله قایق به بوشهر قاچاق می‌شود. این سلاح‌ها به قیمتهای بالا به قبایل قشقایی - مردان و دیگران - فروخته می‌شود.

4- در تأیید رکود اقتصادی حاکم به اطلاع می‌رساند که تعداد 423 باب کارخانه در شهر رشت (در حاشیه دریای خزر) یا کاملاً تعطیل شده‌اند و یا این که در مرز تعطیلی قرار دارند. شهر رشت به عنوان مرکز صنعتی برخی اقلام از قبیل کفش، سیم و غیره می‌باشد.

5- از نظر وی طراحی مجله مورخ 14 فوریه به سفارت آمریکا، برعهده کمیته مرکزی بوده است و دلیل اصلی این حمله، احتمال اختفای برخی افراد تحت تعقیب از جمله داریوش همایون، هوشنگ نهاوندی، مجید مجیجی [مجیدی] و غیره در ساختمان سفارت بوده است.

(نظریه: ما نیز این موضوع را به عنوان یکی از سلسله دلایل احتمالی حمله به سفارت مدنظر قرار می‌دهیم.) ناس

گزارش وضعیت سیاسی، ۱ آوریل

سند شماره 133 محرمانه 1 آوریل 1979- ۱۲ فروردین ۱۳۵۸ از: سفارت آمریکا، تهران - ۳۴۳۵به: وزارت امور خارجه، واشنگتن دی. سی موضوع: گزارش وضعیت سیاسی، ۱ آوریل ۱- (محرمانه - تمام متن) ۲- خلاصه: رفراندوم در ایران با تمام بهم ریختگی‌اش خاتمه می‌یابد. انتظار می‌رود جمهوری اسلامی با رأی اکثریت قاطع مردم انتخاب شود. درگیری در منطقه ترکمن صحرا در استان گرگان ادامه دارد. تنش‌ها در تبریز بالا می‌گیرد و جوامع سنی حاشیه خلیج فارس نا‌آرام می‌شوند. ریاحی می‌گوید بازنشست کردن شتابزده تعداد زیادی افسر ارشد اشتباه بوده است. طبق گزارش آیندگان، سفر قذافی به ایران به خاطر برگزاری رفراندوم عقب افتاده است. دستگاه بوروکراسی ایران زنده و فعال است. پایان خلاصه.

۳- رأی‌گیری رفراندوم در ایران روز گذشته مورخ ۳۱ مارس خاتمه یافت، ولی در آخرین دقایق رأی‌گیری مهلت آن تا ساعت ۱۰:۰۰ شب تمدید شد تا آنهایی که هنوز موفق به دادن رأی نشده بودند، بتوانند رأی خود را به صندوق بیندازند. این مسئله به همراه دستور وزارت کشور در اواخر روز گذشته مبنی بر تکثیر برگه‌های رأی در آن دسته از حوزه‌های رأی‌گیری که برگه‌های آنها تمام شده بود، آخرین مجموعه اقدامات خلق‌الساعه‌ای بود که دولت در طول برگزاری رفراندوم اتخاذ کرد و به احتمال قوی شیوه برگزاری رفراندوم را شدیداً زیر سئوال خواهد برد. روز گذشته نیز، حداقل در تهران، استقبال مردم بسیار زیاد بود و طبق گزارش‌ها در شهرهای دیگر نیز استقبال مردم به همین اندازه بوده است. در عین حال، دولت در اوایل صبح امروز اعلام کرد که ظرف دو روز گذشته نزدیک به ۱۸ میلیون نفر به پای صندوق‌های رأی

رفته‌اند. به نظر می‌رسد که اکثریت قاطع آراء به نفع جمهوری اسلامی باشد. یک حوزه رأی‌گیری در تهران اواخر شب گذشته گزارش داد که از نزدیک به ۲۰۰۰ رأی ماخوذه در آن، فقط ۶ رأی منفی بوده است.

۴- ناآرامی‌ها در منطقه ترکمن صحرا در استان گرگان همچنان ادامه دارد، و خبرگزاری فرانس پرس گزارش داده است که نیروهای ترکمن کنترل تمامی منطقه از گنبدکاووس تا مرز شوروی را به دست گرفته‌اند. طبق گزارش فرانس پرس فقط دو پاسگاه مرزی در دست نیروهای دولتی است. تلاش دولت برای انتقال نیروهای نظامی تازه‌نفس، که ظاهراً از نیروهای ضربت گردان (سابق) ۵۵ هوابرد هستند، ناکام مانده است زیرا هواپیمای حامل آنها نتوانست در فرودگاه گنبدکاووس به زمین بنشیند. روزنامه‌های فارسی‌زبان لغو سفر آیت‌الله طالقانی به گنبدکاووس در اواخر هفته گذشته را که قرار بود برای میانجیگری بین دو طرف درگیر انجام شود، نبودن هیچیک از رهبران ترکمن برای مذاکره ذکر کردند. ظاهراً در گنبد کاووس هیچ کسی نیست که بتواند نقش میانجیگری مهمی را که رهبر میانه‌روی کُرد، احمد مفتی‌زاده، در سنندج ایفا کرد، در اینجا بازی کند، ولی دولت ایران علت لغو سفر طالقانی را تیراندازی به سوی هلی‌کوپتر حامل او به هنگام نزدیک شدن به شهر ذکر کرده است. رادیوی دولتی صدای انقلاب اسلامی ایران همچنان در مورد وقایع ترکمن صحرا سکوت اختیار کرده است، و مدعی است که ارتباطات با این منطقه قطع شده است.

۵- پیام‌های رادیویی رمزی درباره برگزاری تظاهرات که در طول تعطیلات آخر هفته از تبریز پخش شد نشان می‌دهد که آرامش در این شهر بیشتر ظاهری است تا واقعی. یک تبریزی که کارمند سیاسی مترینکو در روز ۳۱ مارس با او صحبت کرد، گفت که تنش‌ها در تبریز بالاست. همچنین طبق گزارشی که دریافت کرده‌ایم ناآرامی‌ها در اطراف شهر لار در استان فارس، واقع در جنوب شرقی کشور، و مناطق شرقی آن به سمت بندرعباس رو به گسترش است. اکثر جمعیت این منطقه سنی هستند، و بسیاری از سکنه دلیل سکونت خود در این منطقه را به دوران حکومت شاه عباس و فرار نیاکان سنی‌شان از آزار و اذیت شیعیان ربط می‌دهند.

۶- روزنامه‌های فارسی‌زبان از قول ریاحی، وزیر جدید دفاع، نقل کرده‌اند که بازنشست کردن شتابزده آن همه افسر ارشد از ارتش اشتباه بوده است. احتمالاً حق با اوست، ولی دیگر دیر شده است. در حاضر، بازگرداندن افسران ارشد بر سر پست‌هایشان، حتی آنهایی که بدون شک خطایی مرتکب نشده‌اند، غیر ممکن است. با وجود این، جالب اینجاست که چنین فردی (یکی از یاران قدیمی مصدق) علناً چنین حرفی را زده است.

۷- روزنامه‌های فارسی‌زبان همچنین گزارش می‌دهند که از اواسط ماه فوریه تا کنون ۲۲ نماینده سابق مجلس و هفت سناتور دستگیر شده‌اند. تعدادی از آنها رابط قدیمی سفارت بودند.

۸- طبق گزارش روزنامه آیندگان، چپگراترین روزنامه در بین سه روزنامه اصلی فارسی‌زبان کشور، سرهنگ قذافی سفرش به ایران را به تعویق انداخت تا در برگزاری رفراندوم دخالتی نکرده باشد. اطلاع یافته‌ایم تا زمانی که خبری از امام صدر، رهبر شیعیان لبنان، نشود کسی در ایران از او استقبال نخواهد کرد.

9- نهایتاً آیا آن روزهای بد گذشته را به خاطر دارید که اگر یک شهروند ایرانی قصد خروج از کشور را داشت باید ۴۸ ساعت قبل از پرواز گذرنامه‌اش را به اداره مهاجرت تحویل می‌داد؟ همه می‌دانیم این کار صرفاً برای آن بود که ساواک بتواند سوابق او را بررسی کند. دولت جدید اخیراً اعلام کرده است که مسافران باید گذرنامه‌های خود را پنج روز قبل از پرواز تحویل دهند تا بررسی شود که نام آنها در فهرست جدید افراد ممنوع‌الخروج از کشور نیست. البته این تأخیر مضاف بر حداقل دو هفته‌ایست که اداره گذرنامه گفته است بررسی تقاضای مجوز خروج طول می‌کشد، که قبلاً حداکثر دو یا سه روز بیشتر طول نمی‌کشید. سولیوان

گزارش وضعیت ایران، 31 مارس تا 1 آوریل 1979

سند شماره 134 محرمانه۱ آوریل ۱۹۷۹- ۱۲ فروردین ۱۳۵۸ از: دفتر وابسته دفاعی آمریکا، تهران - ۳۴۴۰ به: سازمان اطلاعات دفاعی، واشنگتن دی.سی منابع: پرسنل دفتر وابسته دفاعی، رسانه‌های خبری فارسی‌زبان، کارکنان سفارت تهیه‌کننده گزارش: سروان اچ.اف.جانسون، وابسته نیروی هوایی مقام تأییدکننده گزارش: سرهنگ تی.ای.شافر، وابسته دفاعی موضوع: گزارش وضعیت ایران، 31 مارس تا 1 آوریل 1979 [16]- خلاصه: (بدون طبقه‌بندی) این گزارش وقایع ۲۴ ساعت گذشته از ساعت ۱۲:۰۰ روز ۳۱ مارس تا ساعت ۱۲:۰۰ روز ۱ آوریل ۱۹۷۹ را پوشش می‌دهد.

17- از 17 تا 21 حذف شده است.

22- جزییات: (محرمانه- غیرقابل رؤیت برای بیگانگان):

[الف]- نظریات در مورد رفراندوم (محرمانه- غیرقابل رؤیت برای بیگانگان): اگر چه روزنامه‌های فارسی‌زبان گزارش داده‌اند که ۸۹ درصد مردم به جمهوری اسلامی رأی داده‌اند، ولی استقبال مردم از رأی‌گیری در روز ۳۱ مارس ظاهراً بیشتر از روز اولِ رأی‌گیری بود. باید چند روز تا اعلام نتیجه قطعی منتظر بمانیم. استقبال مردم از رأی‌گیری شاید نتیجه این مسئله بود که گفته می‌شد شناسنامه رأی‌دهندگان مُهر می‌خورد و انگشت سبابه آنها جوهری می‌شود. مُهر کردن شناسنامه‌ها بسیاری از مردمی را که در غیر این صورت در رأی‌گیری شرکت نمی‌کردند، بر آن داشت تا پای صندوق‌های رأی حاضر شوند. خیلی از مردم می‌ترسیدند که اگر شناسنامه‌هایشان مُهر نخورد، بعداً دچار عواقب آن شوند. هر چند نمی‌دانستند اگر قرار

باشد مهر نخوردن شناسنامه‌ها عواقبی داشته باشد، این عواقب دقیقاً چیست، ولی همین مسئله کافی بود که پای صندوق های رأی حاضر شوند. با وجود این، از حوزه‌های رأی‌گیری شدیداً محافظت می‌شد. در حوزه‌های مختلف رأی‌گیری افراد مسلح زیادی نگهبانی می‌دادند. معلوم نیست که این افراد برای محافظت از صندوق‌های رأی در حوزه‌ها هستند یا برای اجبار کردن رأی‌دهندگان [به دادن رأی «آری»]. یک منبع اطلاعاتی (C-3) به تهیه‌کننده این گزارش گفت که یکی از دوستانش قصد داشت رأی «نه» را به صندوق بیندازد. یک محافظ مسلح برگه قرمز (نه) و سبز (آری) او را گرفت، سپس برگه قرمز را پاره کرد و برگه سبز را به او برگرداند و گفت «باید این را به صندوق بیندازی.» ب- بازداشت راننده سفارت (بدون طبقه‌بندی): برای دومین بار در طول سه روز گذشته یکی از رانندگان سفارت به دست نیروهای انقلاب بازداشت شد. او را به یک کمیته بردند و در بازداشت نگاه داشتند تا با تماس تلفنی هویتش را با توجه به کارت شناسایی‌اش احراز کنند تا معلوم شود واقعاً برای سفارت کار می‌کند.

نظریه تهیه‌کننده گزارش (محرمانه- غیرقابل رؤیت برای بیگانگان): انتظار داریم موارد بیشتری از این نوع تکرار شود. سرقت خودروها مسلماً مشکل بزرگی است [که قدری این مسئله را توجیه می‌کند]، ولی توقف پرسنل سفارت دیگر از حد عادی خارج شده است و به نظر می‌رسد که نوعی آزار و اذیت بر اساس سوءظن به جامعه دیپلماتیک باشد.

ج- مشکلات ترکمن صحرا (محرمانه- غیرقابل رؤیت برای بیگانگان): روزنامه‌های فارسی‌زبان گزارش داده‌اند که درگیری‌های گنبد کاووس تا ساعت ۱۷:۳۰ روز ۳۱ مارس همچنان ادامه داشته است. نزدیک به ۳۳ تن از نیروهای انقلاب کشته و ۱۳۲ نفر از آنها مجروح شده‌اند. گزارشی از تلفات ترکمن‌ها در دست نیست. گزارش‌ها حکایت از آن دارد که دو طرف با مذاکرات صلح موافقت کرده‌اند ولی زمان آتش‌بس هنوز معلوم نیست.

نظریات تهیه‌کننده گزارش (محرمانه- غیرقابل رؤیت برای بیگانگان): هر دو طرف، دیگری را به کج‌فهمی متهم می‌کنند و در عین حال، طبق معمول برخی گروههای اپوزیسیون مقصر شناخته شده‌اند: مارکسیست‌ها، فداییان، ساواک و زمین‌دارها. حداقل این است که بالاخره مذاکرات شروع شده و امید می‌رود که به صلح بیانجامد.

د- وزیر جدید دفاع، سرلشگر ریاحی(محرمانه): به گزارش روزنامه‌ها، سرلشگر ریاحی گفته است بازنشست کردن شتابزده بسیاری از افسران آزموده و با تجربه ارتش اشتباه بوده است.

نظریات تهیه‌کننده گزارش (محرمانه- غیرقابل رؤیت برای اتبارع خارجی): شاید اظهارات کوتاه وزیر جدید دفاع به مذاق عامه مردم و تندروهای گروههای انقلابی چپ و راست چندان خوش نیاید. این اظهارات از اولین اظهارات مقتدرانه سرلشگر ریاحی است. ولی اگر بخواهد به گفتن حقایق ناخوشایند در این جامعه انقلابیِِ هنوز بی‌ثبات ادامه دهد، شاید نتواند در پست خود باقی بماند.

[ه ]- امنیت سفارت (بدون طبقه‌بندی):

(۱) سفارت در شب ۳۱ مارس اصولاً آرام بود. یک گلوله در ساعات اولیه بعد از ظهر شلیک شد. محافظان نیروی هوایی نیز در ساعت ۰۲:۵۰ صبح دو گلوله شلیک کردند. آنها گزارش دادند که شی‌ء متحرکی دیده‌اند و به طرف آن شلیک کرده‌اند. در محدوده زمانی گزارش هیچ تیری به سوی سفارتخانه شلیک نشد.

(۲) در حدود ساعت ۱۰:۳۰ گروهی متشکل از ۲۰۰ تا ۳۰۰ نفر تظاهرکننده به مقابل سفارت رسیدند. این گروه از کارکنان مرکز هیأت نظامی و مستشاران نظامی آمریکا بودند که خدمت آنها خاتمه یافته بود. دلیل تظاهرات این ایرانی‌ها نارضایتی از میزان پولی بود که بابت پاداش خاتمه خدمت دریافت کرده بودند. بعد از یک گفتگوی کوتاه، آنها در حالیکه شعار می‌دادند و سرود می‌خواندند به طور مسالمت‌آمیز متفرق شدند.

گزارش وضعیت سیاسی، ۲ آوریل

سند شماره 135 محرمانه ۲ آوریل 1979- ۱۳ فروردین ۱۳۵۸ از: سفارت آمریکا، تهران - ۳۴۸۱به: وزارت امور خارجه، واشنگتن دی. سی موضوع: گزارش وضعیت سیاسی، ۲ آوریل ۱- (محرمانه - تمام متن) ۲- خلاصه: جنگ داخلی در گنبدکاووس ادامه دارد. معاون نخست‌وزیر می‌گوید شاید خوزستان استان بعدی باشد. بر اساس گزارش‌ها بلوچستان آرام و کاملاً تحت‌نظر است. احتمالاً برخلاف ادعای دولت، کمتر از ۹۸ درصد از رأی‌دهندگان در رفراندوم شرکت کرده‌اند. تلاش‌های دولت برای به دست گرفتن وظیفه اعمال قانون همچنان عقیم مانده است. قانون اساسی به زودی منتشر خواهد شد. انتظام رابطه بین سپاه پاسداران انقلاب با ساختار کنونی فرماندهی ارتش را توصیف می‌کند. دانشگاه تهران عناصر نامطلوب را پاکسازی می‌کند. شاید ایران روابط خود را با مصر قطع کند. کاپوچی به ایران سفر می‌کند. پایان خلاصه.

3- علیرغم اینکه در اواخر روز گذشته ۱ آوریل اعلام شد که موافقت‌نامه آتش‌بسی بین دولت و نمایندگان ترکمن‌های گنبد کاووس به امضا رسیده است، ولی ظاهراً برخی شورشیان ترکمن آتش‌بس را رعایت نمی‌کنند. هم در ساعات پایانی دیشب و هم امروز رادیو و تلویزیون دولتی مکرراً از قول وزیر کشور گفته‌اند که «اگر تا ساعت ۱۵:۰۰ روز دوم آوریل تیراندازی‌ها، آشوب‌ها و شرارت‌های دیگر خاتمه نیابد ... اقدامات ضروری قاطعی اتخاذ خواهد شد.» امیرانتظام، سخنگوی دولت، روز گذشته در یک مصاحبه مطبوعاتی مدعی شد که شهر گنبد کاووس در کنترل دولت است، ولی تعدادی تیرانداز به مردم کوچه و خیابان تیراندازی می‌کنند. او بار دیگر به ترکمن‌ها و سایر اقلیت‌های قومی اطمینان داد که حقوق مشروع آنها در قانون اساسی جدید ایران به رسمیت شناخته خواهد شد. او اظهار داشت که

اقلیت اندکی از ضدانقلابیون با این تفکر غلط که دولت و نیروهای مسلح تضعیف شده‌اند، سعی داشتند از تمایل ترکمن‌ها برای اداره بیشتر امور خود سوءاستفاده کنند.

۴- انتظام همچنین گفت که دولت احتمال می‌دهد خوزستان دومین منطقه‌ای باشد که ضدانقلابیون سعی خواهند کرد با سوءاستفاده از مسایل قومی در آن شرارت کنند. با وجود این، او مدعی شد که اقدامات احتیاطی لازم برای جلوگیری از خونریزی‌ها اتخاذ شده است. او گفت که احتمالاً ناآرامی در استان‌ها چند ماه دیگر ادامه خواهد یافت.

۵- ظاهراً بیشتر ترور نافرجام یک رهبر مذهبی در زاهدان، مرکز استان سیستان و بلوچستان، در روز ۲۸ مارس بود تا آشوب‌های قومی که خمینی را در اواخر هفته پیش واداشت که نماینده‌ای به زاهدان اعزام کند. با وجود این، اوضاع استان کاملاً تحت‌نظر است و برغم آرامش پر تنش در زاهدان، گزارش‌ها حکایت از ناآرامی بلوچ‌ها دارد.

۶- علیرغم ادعای وزیر کشور که گفته است ۹۸ درصد واجدین شرایط رأی در رفراندوم روز ۳۰ و ۳۱ مارس شرکت کردند، ظاهراً تعداد قابل ملاحظه‌ای از مردم به دلایل مختلف در رأی‌گیری شرکت نکرده‌اند. گزارش‌ها حکایت از تلاش‌های متعدد برای مختل ساختن روند رأی‌گیری در کردستان داشت، و درگیری در ترکمن صحرای گنبد کاووس نیز مسلماً تعداد رأی‌دهندگان در این منطقه را محدود کرده است. علاوه بر این، گزارش‌هایی از تحریم رفراندوم در برخی قسمت‌های بلوچستان و شرکت فقط ۶۰ درصد کل واجدین حق رأی استان در رفراندوم مخابره شده است.

۷- دولت اعلام کرده است که دادستان کل نمایندگانی به ۱۴ دفتر کمیته انقلاب که ظاهراً مسئولیت گرداندن امور شهر تهران را بر عهده دارند، و همچنین دفتر مرکزی پاسداران شبه‌نظامی انقلاب و کمیته‌های انقلاب در استان‌ها مأمور کرده است. پیش از این اعلام شده بود که مأموران کمیته فقط با داشتن حکم کتبی حق بازداشت افراد، بازرسی اماکن، و مصادره اموال را دارند. بر اساس آخرین اطلاعیه، مأموران کمیته و اعضای سپاه پاسداران فقط با تأیید و حضور نماینده دادستان کل حق مبادرت به انجام چنین اعمالی را خواهند داشت. با وجود این، در اطلاعیه فوق آمده است که: «هر شهروندی که مجرم شناخته‌شده‌ای را ببیند و یا شاهد جنایتی باشد، می‌تواند فرد مجرم را دستگیر کند، ولی باید او را هر چه سریعتر به دادگاههای انقلاب تحویل دهد، و به خاطر داشته باشد که دستگیری افراد در خانه‌هایشان و بازرسی اماکن فقط با [حکم] دادستان عمومی انقلاب [مجاز] است ...» چنانکه اطلاع یافته‌ایم، مأموران انتظامی در واقع بدون هیچ محدودیتی به دستگیری‌ها، بازرسی‌ها و مصادره خودسرانه اموال ادامه می‌دهند. بنابراین، تلاش دولت برای به دست گرفتن اجرای قانون تا به حال بی‌نتیجه بوده، و این امر از هشدارهای اخیر دولت، که در بالا ذکر شد، کاملاً پیداست.

8- انتظام، سخنگوی دولت، در ارتباط با قانون اساسی جدید ایران گفت چنانکه اطلاع یافته است پیش‌نویس قانون اساسی بزودی منتشر خواهد شد و مردم ایران یک ماه وقت دارند

که آن را مطالعه کنند. معلوم نیست منظور انتظام چیست، یعنی اینکه آیا بعد از آن قانون اساسی، چنانکه دولت قبلاً اعلام کرده بود، برای بررسی بیشتر و احتمالاً برخی اصلاحات به مجلس مؤسسان خواهد رفت، و یا اینکه طبق بیانات اخیر مقامات به رفراندوم عمومی گذاشته خواهد شد. اگر چه نحوه صحبت انتظام نشان می‌داد که او شخصاً متن قانون اساسی جدید را ندیده است، ولی مدعی شد که قانون اساسی جدید آزادی کامل بیان و فعالیت سیاسی را تضمین می‌کند.

۹- انتظام در ارتباط با نیروهای مسلح گفت که سپاه شبه‌نظامی پاسدارن انقلاب یک نیروی کمکی در کنار نیروهای منظم ارتش خواهند بود. انتظام گفت که وجود چنین نیرویی از بروز کودتا از نوعی که مصدق را در سال ۱۹۵۳ سرنگون ساخت، جلوگیری می‌کند. او گفت که عضویت در سپاه برای مرد و زن آزاد است. انتظام همچنین گفت که ساختار فرماندهی ارتش همچنان در دست یک شورای سه تا پنج نفره است که «تصمیم می گیرند، فرمان صادر می‌کنند، و آنها را به اجرا می‌گذارند.» این جملات آنچه را که خودمان از مشاهد محدود حتی واحدهای منظم ارتش در منطقه تهران فهمیده بودیم، تأیید می‌کند، بدین معنا که فرماندهان به تنهایی تقریباً هیچ اقتداری بر گروههایی که ظاهراً تحت فرمان آنها هستند، ندارند.

۱۰- شورای دانشگاه تهران، که اعضای خودگماشته چپگرایش از استادان، دانشجویان و کارمندان غیر آموزشی هستند اعلام کرده است که هر کسی که در دانشگاه تهران هر نوع رابطه‌ای با رژیم گذشته داشته است، پاکسازی خواهد شد. رابطه با رژیم گذشته از تماس با ساواک تا عضویت در هر یک از احزاب سیاسی شاه تلقی می‌گردد. اگر در رعایت این معیار‌ها سختگیری شود، تعداد کمی در دانشگاه باقی خواهند ماند و گویا شورای دانشگاه نیز این مسئله را فهمیده است. در این اطلاعیه آمده بود که شورا تصمیم گرفته است «به آنهایی که برخلاف اخلاقیات دانشگاه رفتار ضدانقلابی و ضدمردمی از خود بروز داده‌اند، اجازه ادامه کار بدهد، به شرطی که رفتار خود را اصلاح و تصحیح کنند.» با وجود این، آنها اجازه‌ی داشتن پست‌های اجرایی را نخواهند داشت. در اطلاعیه هیچ توضیحی در مورد پست اجرایی ذکر نشده بود.

۱۱- بر اساس گزارش کیهان، ایران در نظر دارد روابط دیپلماتیک خود را با مصر قطع کند. «یک منبع سیاسی مطلع» مدعی بود که پس از محکومیت پیمان صلح مصر- اسرائیل از طرف خمینی و تصمیم کشورهای عرب در اجلاس هفته پیش بغداد، نخست‌وزیر بازرگان و وزیر امور خارجه، سنجابی، در حال بررسی این مسئله هستند.

12- اسقف اعظم، والریان کاپوچی، که بر اساس گزارش‌ها عضو الفتح است و زمانی را در زندان اسرائیلی‌ها گذرانده است، در تهران به سر می‌برد و به همراه هانی‌الحسن، نماینده سازمان آزادیبخش فلسطین، در جلسات متعددی حضور می‌یابد. او قرار است فردا برای ملاقات با خمینی به قم سفر کند. سولیوان

گزارش وضعیت ایران، 2 - 1 آوریل 1979

سند شماره 136 محرمانه ۳ آوریل ۱۹۷۹- ۱۴ فروردین ۱۳۵۸ از: دفتر وابسته دفاعی آمریکا، تهران - ۳۵۱۰ به: سازمان اطلاعات دفاعی، واشنگتن دی. سی منابع: کارکنان سفارت، رسانه‌های خبری فارسی‌زبان، وابستگان نظامی سایر کشورها تهیه‌کننده گزارش: سرهنگ تی.ای.شافر، وابسته دفاعی مقام تأیید کننده گزارش: سرهنگ تی.ای.شافر، وابسته دفاعی موضوع: گزارش وضعیت ایران، 2 - 1 آوریل 1979 16- خلاصه: (بدون طبقه‌بندی) این گزارش وقایع ۲۴ ساعت گذشته از ساعت ۱۲:۰۰ روز ۱ آوریل تا ساعت ۱۲:۰۰ روز ۲ آوریل ۱۹۷۹ را پوشش می‌دهد.

17- از 17 تا 21 حذف شده است.

22- جزییات:

[الف]- (محرمانه- غیرقابل رؤیت برای بیگانگان) آتش‌بس احتمالی در ترکمن صحرا: گزارش‌های ضدونقیضی از برقراری آتش‌بس در گنبد کاووس وجود دارد. آیندگان، روزنامه فارسی زبان صبح تهران، گزارش می‌دهد که ساعت ۱۶:۰۰ روز ۱۳ فروردین طرفین بر سر برقراری آتش‌بس به توافق رسیدند. این موافقت‌نامه چهار ماده دارد: (۱) مجروحین به بیمارستان انتقال خواهند یافت؛ (۲) دو گروهی که بر ضد نیروهای دولتی می‌جنگند، دست از جنگ خواهند کشید؛ (۳) اُسرا باید آزاد شوند؛ (۴) ارتش ایران حافظ صلح در شهر خواهد بود. دو گروهی که در ماده «۲» به آنها اشاره شده است، ترکمن‌ها و یک گروه مسلح ناشناخته (برای دولت ایران) هستند. بر اساس گزارش‌ها ۱۳۲ نفر کشته و بیش از ۳۰۰ نفر مجروح شده‌اند، که اجساد برخی از کشته‌شدگان هنوز در خیابان‌های گنبد افتاده است. دولت ایران در روز ۲ آوریل به ترکمن‌ها ضرب‌الاجل داده بود که اگر تا ساعت ۱۵:۰۰ همان روز دست از جنگ نکشند، ارتش برای سرکوب شورش ها وارد عمل خواهد شد. بر اساس گزارش‌های خبری، در حال حاضر واحدهای ارتش در منطقه گنبد مستقر شده‌اند، ولی در درگیری‌ها دخالتی ندارند. وابسته نظامی آلمان (محفوظ) تأیید کرده است که تعدادی تانک از تهران به سمت شرق در حرکت هستند. او گفت که در روز ۱ و ۲ آوریل تعداد ۱۰۰ تانک سوار بر تریلی‌های حمل تانک در حال حرکت از تهران به سمت شرق دیده شده‌اند. در روز ۱ آوریل وابسته نظامی و وابسته نیروی هوایی شخصاً یک توپ ۱۵۵ میلیمتری هوویتزر را در خیابان نیاوران مشاهده کردند که به سمت شرق یدک می‌شد. سه پرسنل یونیفورم پوش ارتش نیز سوار بر توپ بودند. روزنامه‌ها گزارش داده‌اند که یک تیم مذاکره‌کننده دولت در گنبد به سر می‌برد. نظریات تهیه‌کننده گزارش (محرمانه): اگر حرکت تانکها به سوی گنبد صحت داشته باشد، دولت ایران بالاخره تصمیم گرفته است از موضع قدرت مذاکره کند. شاید این

شورش‌های قومی، بیشتر از هر دلیل دیگری، نظر بعضی از پیروان خمینی را که می‌گویند وجود ارتشی با فرماندهی مرکزی لازم و مطلوب نیست، عوض کند. نکته اصلی نطق اخیر آیت‌الله شریعتمداری نیز این بود که ایران باید یک ارتش قدرتمند داشته باشد. فکر می‌کنیم افکار شریعتمداری تأثیر بسزایی بر دولت بازرگان داشته باشد، هر چند نیروهای اپوزیسیون (یعنی فداییان و گروههای مارکسیستی) علاقه‌ای به وجود یک نیروی زمینی قدرتمند ملی در ایران اسلامی ندارند.

ب- (بدون طبقه‌بندی) نتایج اولیه رفراندوم: روزنامه‌های فارسی‌زبان صبح نتایج رأی‌گیری در بسیاری از شهرهای ایران را منتشر ساخته‌اند. شمارش آراء نشان می‌دهد که بیشتر از ۹۸ درصد رأی‌دهندگان رأی «آری» به صندوق‌ها انداخته‌اند. خمینی، با علم به اینکه اکثریت قاطع رأی‌دهندگان به جمهوری اسلامی رأی خواهند داد، در روز ۱ آوریل رسماً تشکیل یک جمهوری اسلامی را اعلام کرد. فحوای سخنان او در مورد حقوق بشر نیز عملاً این بود که هیچ فرقی بین حقوق زنان و مردان نیست، اقلیت‌های مذهبی به رسمیت شناخته می‌شوند، و با همه به عدالت رفتار می‌شود.

نظریات تهیه‌کننده گزارش (محرمانه): اگر قرار است روز تولدی برای «جمهوری اسلامی ملی» در ایران در تقویم‌ها ذکر شود، پیشنهاد می‌کنیم که فقط تقویم فارسی، یعنی همان ۱۲ فروردین، برای برگزاری جشن تولد آن ذکر شود، هر چند احتمالاً جشن سالانه احمق‌ها در تقویم مسیحی [که مقارن همین روز است] از نظر بسیاری از ایرانی‌ها (که نظر واقعی خود را پای صندوق‌های رأی ابراز نکردند، ولی آن را به وابسته نظامی بروز دادند) با مسما‌تر است، ولی این احساسات ضد جمهوری اسلامی مسلماً تا چندین ماه آینده بروز نخواهد کرد.

ج- (محرمانه- غیرقابل رؤیت برای بیگانگان) عملیات هواپیمای ۱۲C-: دفتر وابسته نظامی امروز صبح مجوز پرواز آزمایشی هواپیمای فوق را در روز ۴ آوریل و مأموریت باربری آن به آتن را در روز ۶ آوریل دریافت کرد. مجوز کبکان و بهشهر هنوز دریافت نشده است.

نظریات تهیه‌کننده گزارش: در حال حاضر، شاید کمیته‌ها با پرواز آزمایشی و مأموریت‌های باربری موافقت کنند، ولی با پرواز به مناطق حساس موافقت نخواهند کرد.

گزارش وضعیت سیاسی، ۳ آوریل

سند شماره 137 محرمانه ۳ آوریل 1979- ۱۴ فروردین ۱۳۵۸ از: سفارت آمریکا، تهران - ۳۵۱۴به: وزارت امور خارجه، واشنگتن دی. سی موضوع: گزارش وضعیت سیاسی، ۳ آوریل ۱- (محرمانه - تمام متن) ۲- خلاصه: دولت ادعا می‌کند که در ترکمن‌صحرا آتش‌بس برقرار شده است، هر چند تیراندازی‌های پراکنده ادامه دارد. بازدید از زندان قصر. بازرسی خانه‌ها و خمینی و حقوق

قانونی زندانیان. احتمال قطع رابطه ایران و مصر. توضیحاتی در مورد ریاحی، وزیر دفاع ایران. دردسرهای سفیر سولیوان ادامه دارد. شریعتمداری برای ملت پیام می‌فرستد. شایعات مجله اشپیگل. پایان خلاصه ۳- رادیو ایران اواخر روز گذشته مدعی شد که در گنبد کاووس آتش‌بس برقرار شده و اینکه دولت و نیروهای ترکمن به توافق رسیده‌اند. طبق این توافق: ۱) کلیه مجروحین به بیمارستان انتقال خواهند یافت؛ ۲) نیروهای تمامی طرف‌های درگیر کاملاً از سنگرها و مواضع دفاعی خود عقب‌نشینی خواهند کرد و شهر پاکسازی خواهد شد؛ ۳) مذاکره برای آزادی فوری اُسرا آغاز خواهد شد؛ ۴) ارتش ملی تا اطلاع ثانوی عهده‌دار حفظ نظم و قانون در شهر خواهد بود. نخست‌وزیر بازرگان تهدید کرده بود که اگر تا ساعت ۰۳:۰۰ روز ۲ آوریل تیراندازی در شهر متوقف نشود، به نیروهای مسلح دستور می‌دهد تا «اقدامات قاطعی» اتخاذ کنند. دفتر وابسته نظامی گزارشی دریافت کرده است مبنی بر اینکه نزدیک به صد تانک از تهران خارج شده و به سمت «شرق» در حرکتند، که این امر احتمالاً در پی توافق اخیر بوده و یا به تهدیدهای بازرگان ربط دارد. رهبر سرشناس سنی‌های بلوچستان، مولوی عبدالعزیز، پیامی برای جمعیت (عمدتاً سنی) گنبدکاووس فرستاده و از آنها خواسته بود که از جنگ دست بکشند. او در این پیام گفته بود که در آینده نزدیک به گنبد سفر خواهد کرد. اگر چه نیروهای کمیته چند تن از اعضای سازمان فداییان خلق را در گنبد دستگیر کرده‌اند، ولی این سازمان دخالت اعضای خود را در درگیری‌های گنبد شدیداً تکذیب کرده است.

رادیو فارسی بی.بی.سی. شب گذشته مدعی شد که تا به حال ۲۰۰ نفر در گنبد کاووس کشته شده‌اند؛ ۵۰ نفر از نیروهای طرفدار خمینی و ۱۵۰ نفر از جنگجویان گنبد. آیندگان از قول سازمان فداییان این اتهام را مطرح ساخته است که درگیری‌های گنبد و سایر نقاط بخشی از توطئه سیا برای به راه انداختن جنگ داخلی در ایران است. طبق تلکس‌های خبری، از نیمه‌های امروز تیراندازی‌های پراکنده‌ای در گنبد صورت گرفته است. آسوشیتدپرس توانست تعدادی از خبرنگاران و عکاسانی را که چند روز در حبس خانگی بودند، آزاد کند، از جمله لیز هرگود، خبرنگار گاردین.

۴- هیأتی متشکل از حقوقدانان فرانسوی امروز از زندان قصر بازدید می‌کند. این هیأت گزارشی برای دولت و احتمالاً مطبوعات تهیه خواهد کرد، و همچنین هفته آینده کنفرانسی خبری در مورد یافته‌هایش در پاریس برگزار خواهد کرد. روزنامه ها خبر از دستگیری فروغی، وزیر سابق فرهنگ، و پسرش داده‌اند (چنانکه اطلاع یافته‌ایم فروغی پیش از این نیز یکبار دستگیر ولی آزاد شده بود). خمینی در روز ۱ آوریل در نطقی تلویزیونی (تلگرام جداگانه) به فعالان حقوق بشر که در مورد سرنوشت زندانیان ایرانی ابراز نگرانی کرده بودند، تاخت. آیت‌الله خمینی گفت که اصلاً با محاکمه زندانیان مخالف بوده و معتقد است که آنها باید فوراً اعدام می‌شدند.

او همچنین به سازمان‌های حقوق بشر تاخت و مدعی شد که آنها در ارتباط با حقوق بشر در طول سلطنت پهلوی «ساکت» بوده‌اند و به حمایت کارتر از شاه اعتراض نکرده‌اند. (توضیح: خمینی یا اطلاعی از این امر ندارد و یا حافظه‌اش خوب کار نمی‌کند.) ۵- بر اساس گزارش روزنامه‌ها، دولت در حال بررسی قطع احتمالی روابط با مصر است.

۶- وزیر جدید دفاع، تقی ریاحی، وجهه خوبی در میان ملت نداشته است. علاوه بر اظهارات گذشته‌اش مبنی بر اینکه بازنشست کردن افسران ارشد دوره پهلوی کار اشتباهی بود، روابط خانواده او نیز موجب بروز شایعاتی شده است. بر اساس شایعات، او وابسته به خانواده آتابای است که روابط اجتماعی و مالی نزدیکی با شاه داشتند، و برخی از شایعات نیز او را با اردشیر زاهدی ربط می‌دهد.

۷- کیهان با انتشار مقاله‌ای، سولیوان، سفیر آمریکا در ایران را به دست داشتن در کشتار میدان ژاله و وقایع دیگر انقلاب متهم ساخته است. کیهان مدعی است که سولیوان درست پیش از واقعه میدان ژاله با شاه دیدار کرد و بار دیگر پس از «آتش‌سوزی تهران» ۵ نوامبر پیش از انتصاب ازهاری در پست نخست‌وزیر نیز به دیدن او رفت.

۸- آیت‌الله شریعتمداری طی نقطی ۲۰ دقیقه‌ای خطاب به ملت در روز ۱ آوریل اولویت‌های جمهوری اسلامی جدید را برشمرد. او گفت که ابتدا باید ارتش، پلیس و ژاندارمری را تقویت کرد. او بار دیگر گفت که مردم باید از دولت حمایت و در بازسازی اقتصاد، به ویژه بخش کشاورزی، همکاری کنند.

۹- چند روزی است شایعاتی در مورد شماره اخیر مجله اشپیگل بر سر زبانهاست. بر اساس این شایعات، اشپیگل عکسی از یزدی، معاون نخست وزیر، بر روی جلد خود چاپ کرده است که او را در حال دست دادن با شاهپور غلامرضا نشان می‌دهد، و همچنین مقاله‌ای چاپ کرده است که در آن یزدی، قطب‌زاده رئیس رادیو و تلویزیون ملی ایران، و ابوالحسن بنی‌صدر دستیار خمینی را جاسوسان سیا معرفی کرده است. مأمور سفارت شایعه دیگری شنیده است که طبق آن عکس روی جلد اشپیگل بازرگان را در حال بوسیدن دست شاه نشان می‌دهد. این مطلب در کنفرانس مطبوعاتی بازرگان در ۱ آوریل مطرح شد، و حتی می‌گویند که خمینی دستور تحقیق در این مورد را صادر کرده است. چنانکه اطلاع یافته‌ایم، سفارت جمهوری فدرال آلمان چنین شایعاتی را تکذیب کرده است. سولیوان

گزارش وضعیت سیاسی، ۴ آوریل

سند شماره 138 محرمانه ۴ آوریل 1979- ۱۵ فروردین ۱۳۵۸ از: سفارت آمریکا، تهران - ۳۵۶۳به: وزارت امور خارجه، واشنگتن دی. سی موضوع: گزارش وضعیت سیاسی، ۴ آوریل ۱- (محرمانه - تمام متن)

۲- خلاصه: کنفرانس مطبوعاتی بازرگان. اعلام نتایج رأی‌گیری. درگیری مجدد در مهاباد. دستگیری فداییان در گنبد کاووس. تظاهرات در ساختمان شهرداری تهران. انتصاب دو سفیر جدید. استعفای قضات دادگاه انقلاب در تبریز. دیدار کاپوچی از ایران. شایعه‌پراکنی بر ضد دولت ادامه می‌یابد. پایان خلاصه.

۳- بازرگان در کنفرانس مطبوعاتی روز ۳ آوریل تأکید کرد که بسیاری از مسایل مربوط به برنامه‌ها و سیاستگذاری‌ها فقط بعد از تشکیل مجلس مؤسسان و تصویب قانون اساسی حل خواهد شد.

بازرگان در پاسخ به این سئوال که آیا برای ریاست جمهوری نامزد خواهد شد یا خیر گفت که نه چیزی را تکذیب می‌کند و نه از هم اینک نامزدی خود را اعلام می‌کند. بازرگان در ارتباط با حقوق اقلیت‌ها گفت که قانون اساسی جدید حتی حقوق بیشتری نسبت به قانون اساسی قبلی برای مشارکت اقلیت‌ها در امور کشور در نظر خواهد گرفت. بازرگان در پاسخ به این سئوال که دولت در مورد «هزاران» مستشار نظامی آمریکایی که هنوز در ایران به سر می‌برند چه تصمیمی گرفته است، گفت که مستشاران نظامی آمریکایی باقیمانده در ایران فقط چند نفرند، نه هزاران و یا حتی صدها نفر. او افزود که دولت ایران هنوز در مورد سرنوشت مشاوران نظامی و اقتصادی آمریکایی در ایران با دولت آمریکا صحبتی نکرده است. او گفت فقط صحبت‌هایی کلی با سولیوان، سفیر آمریکا در ایران، انجام شده است. با وجود این، برای تعیین سرنوشت پروژه‌ها و قراردادها به وقت و بررسی‌های بیشتری نیاز است. از بازرگان پرسیده شد که آیا ایران در اجلاس سران کشورهای غیر متعهد در هاوانا شرکت خواهد کرد یا خیر و بازرگان پاسخ داد که هنوز هیچ توافق یا تعهدی صورت نگرفته و این مسئله در وزارت امور خارجه تحت بررسی است.

بازرگان در ارتباط با خودمختاری مناطق قومی گفت که اگر این امر به معنای جدایی‌طلبی و حذف رهبری ملی و حاکمیت ایران باشد، مسلماً قابل قبول نخواهد بود. دولت ایران منتظر دریافت نظرها و خواست‌های اقلیت‌های قومی است. مجلس مؤسسان تصمیم نهایی را در این ارتباط اتخاذ خواهد کرد.

۴- بر اساس گزارش یک روزنامه، وزیر کشور اعلام کرده است که در رفراندوم جمهوری اسلامی ۲۰،۱۴۷،۰۵۵ رأی «آری» و ۱۴۰،۹۶۶ رأی «نه» به صندوق‌ها انداخته شده است. هنوز تعداد آراء ماخوذه به تفکیک شهرها اعلام نشده است، ولی در آماری که برای شهر اهواز اعلام شده، تعداد آرای رأی‌دهندگانِ شانزده سال به بالا بیشتر از کل جمعیت شهر بوده است.

۵- مهاباد، واقع در کردستان، در روز ۲ آوریل مجدداً صحنه درگیری بود. روزنامه‌های تهران نیز این مسئله را امروز گزارش دادند. بر اساس گزارش روزنامه‌ها، در درگیری نزدیک یک پادگان ارتش ۲ نفر کشته و ۱۰ نفر مجروح شدند.

۶- روزنامه‌ها به نقل از منابع رسمی گزارش داده‌اند که نزدیک به ۷۰ نفر از فداییان در

جریان درگیری‌های گنبدکاووس دستگیر شده‌اند. اگر چه سازمان فداییان قبلاً دخالت اعضایش را در این درگیری‌ها تکذیب کرده بود، ولی هیأتی را برای بررسی این موضوع به گنبد اعزام کرده است.

۷- در روز ۳ آوریل تظاهراتی در ساختمان شهرداری تهران برگزار شد. تظاهرکنندگان که ادعا می‌کردند از کارکنان شهرداری هستند به روند استخدامها از سوی شهردار جدید اعتراض داشتند. آنها شهردار را متهم ساختند که کارکنان شهرداری را از میان دوستان و حامیانش استخدام می‌کند.

۸- دو سفیر جدید برای خدمت در مسکو و پاریس منصوب شدند. شمس‌الدین امیرعلایی برای خدمت در پاریس و دکتر مُکری برای خدمت در مسکو. آنها سُفرای حرفه‌ای نیستند و با حزب جبهه ملی ارتباط دارند.

۹- بر اساس گزارش روزنامه‌ها، تعدای از قضات دادگاه انقلاب در تبریز به طور دسته جمعی استعفا داده‌اند. آنها مدعی بودند که دخالت‌های بیش از حدی در کارشان می‌شود. در واقعه دیگری که در تبریز اتفاق افتاد، روز گذشته اخبار تلویزیون به زبان آذری در این شهر پخش شد که اولین باری بود که از زبان محلی در برنامه‌های عادی تلویزیون استفاده می‌شد. کارمند سفارت شنیده است که یکی از معدود سینماهای تبریز که از آتش‌سوزی‌ها سالم مانده است، فیلم‌هایی به زبان آذری نمایش داده است. این فیلم‌ها از باکو آورده می‌شوند.

۱۰- بر اساس گزارش پاپال نانسیو (محفوظ) اسقف کاپوچی تصمیم گرفته است که به تنهایی به خاورمیانه سفر کند. با وجود این، او از گذرنامه دیپلماتیک استفاده می‌کند. اسقف کاپوچی هنوز با نمایندگان پاپ در ایران تماس نگرفته است. اطلاع یافته‌ایم که احتمالاً پاپ شدیداً کاپوچی را مورد مؤاخذه قرار داده است. در اینجا، او یکی از اعضای افتخاری شورای حاکم سازمان آزادیبخش فلسطین به بینندگان تلویزیون معرفی شده است.

۱۱- خبرنگاران آمریکایی که تشنه خبر هستند دیروز و امروز این شایعه را شنیدند که «یزدی به اتهام همکاری با سیا» دستگیر شده است. به عقیده ما این یکی دیگر از موارد شایعه‌پراکنی هماهنگ گروههای چپگرا علیه دولت فعلی است. مورد دیگر مربوط می‌شود به شایعه مجله اشپیگل (که در تلگرام دیروز ذکر شد). سولیوان

گزارش وضعیت سیاسی، ۵ آوریل

سند شماره 139 محرمانه ۵ آوریل 1979- ۱۶ فروردین ۱۳۵۸ از: سفارت آمریکا، تهران - ۳۵۹۵به: وزارت امور خارجه، واشنگتن دی. سی موضوع: گزارش وضعیت سیاسی، ۵ آوریل ۱- (محرمانه - تمام متن) ۲- خلاصه: بازرگان طی نطقی رادیو و تلویزیونی دلایل ناآرامی‌های سیاسی در ایران را

توضیح می‌دهد. دولت رویه قضایی جدیدی را اعلام می‌کند. شتاب دستگیری‌ها تندتر می‌شود. گنبد کاووس آرام است ولی گروههای مختلف به یکدیگر تهمت می‌زنند. کیهان توطئه ترور رهبران انقلاب را برملا می‌کند. دانشجویان به اعدام یک انقلابی اعتراض می‌کنند. پایان خلاصه.

۳- بازرگان در یک نطق رادیو و تلویزیونی در روز ۴ آوریل با اظهارات ضد و نقیض به بررسی دلایل ناآرامی‌های سیاسی در ایران پرداخت. او گفت که بهانه‌های متعددی از قبیل اختلاف شیعه و سنی، و عرب و فارس و ترکمن برای این ناآرامی‌ها ذکر شده است، ولی سپس افزود که در واقع این ناآرامی‌ها نتیجه نقشه‌های عامدانه برخی گروههاست، «اعم از طرفداران تروتستکی، یا مائو و یا مارکسیست‌ها» که از نبود پاسگاههای مرزی کافی برای آوردن اسلحه به داخل خاک ایران سوءاستفاده می‌کنند. بازرگان مدعی شد که فرماندهی «این نیروهای ضد انقلابی و برانداز» در گنبد‌کاووس را برادر یکی از چریکهای چپگرایی بر عهده داشت که چند سال پیش در شورش نافرجام سیاهکل کشته شده بود. سپس گویی بازرگان نظرش را عوض کرد و ناآرامی‌های سیاسی را بر گردن نیروهایی انداخت که در پی اعاده سلطنت شاه هستند. او در این ارتباط مشخصاً از اسرائیل نام برد. او ظاهراً هیچ تناقضی بین این اظهارات و گفته‌های چند دقیقه پیشش که در آن نیروهای چپگرا را دشمن ایران نامیده بود، نمی‌دید. تنها نتیجه‌ای که از این اظهارات می‌توان گرفت این است که بازرگان نیز مثل خیلی از ایرانی‌ها دیگر نسبت به قبول تئوری توطئه مصون نیست و او نیز حاضر است در توضیح پدیده‌های سیاسی در کشورش از فرض‌های ضد و نقیض استفاده کند.

۴- دولت رویه قضایی جدیدی را برای انجام دادرسی‌ها در نظام دادگاههای انقلاب اسلامی اعلام کرده است. هنوز از جزئیات این طرح خبری نداریم، ولی از اطلاعات کمی که به دستمان رسیده است می‌توان فهمید که دولت مرکزی سعی دارد با اجرای طرح فوق قدری بر فعالیت کمیته‌های انقلابی که بسیار غیر متمرکز بوده و تا به حال سرسختانه اختیارات قضایی‌شان را حفظ کرده‌اند، اعمال نظارت کند. ابلاغ علنی این طرح سئوال جالبی در ذهن ایجاد می‌کند، و آن اینکه در ایران انقلابی قانون چگونه وضع می‌شود؟ تا آنجا که می‌توانیم حدس بزنیم، قانون پیشنهادی ابتدا به خمینی تسلیم می‌شود، و پس از بررسی و تأیید او، برای تصویب به شورای مرموز انقلاب و هیأت دولت انقلابی ارائه می‌شود. به نظر نمی‌رسد که هیچیک از این دو نهاد دارای حق وتو باشد.

۵- شاید تقارن اعلام رویه قضایی جدید با شتاب گرفتن روند دستگیری‌ها چندان هم اتفاقی نبوده است. شخصیت‌هایی که با رژیم پهلوی ارتباط داشته‌اند- از قبیل وزیر سابق اطلاعات و جهانگردی، رضا عاملی تهرانی، و وزیر سابق آموزش و پرورش، علی رنجبر، که اخیراً بازداشت شده‌اند- و یا پرسنل انتظامی و امنیتی ظاهراً اهداف اصلی هستند، ولی حیطه دستگیری‌ها گسترده‌تر از این افراد است. گزارش هایی نیز در بازداشت چندین بازرگان به

دستمان رسیده است، و روز گذشته ۴ آوریل کارمند ایرانی آژانس ارتباطات بین‌المللی ایالات متحده به نام دکتر رضا امینی بدون تفهیم اتهام بازداشت شد.

۶- ناآرامی‌ها در کردستان ادامه دارد. به دنبال واقعه روز گذشته مورخ ۴ آوریل در مهاباد که گزارش آن در تلگرام دیروز ارسال شد، گروهی از کردها در همان شهر یک پاسگاه پلیس را محاصره کردند و چند نفر از پرسنل آن را گروگان گرفتند. بر اساس گزارش‌ها، این واقعه بدون خشونت فیصله یافت. هیأتی از سوی حزب دموکرات کردستان در روز ۳ آوریل با نخست‌وزیر بازرگان ملاقات کرد و از او خواست اجازه دهد که به منظور تضمین حقوق و خواست‌های مردم کُرد در قانون اساسی جدید، یک نماینده کُرد نیز در تهیه پیش‌نویس این قانون مشارکت داشته باشد. نخست‌وزیر گفت که دولت این مسئله را بررسی خواهد کرد. در همین حال، روزنامه اطلاعات مدعی شد که توطئه‌ای با مشارکت اقوام سالارجاف، نماینده سابق مجلس که بعد از پیروزی انقلاب اعدام شد، تیمسار پالیزبان، استاندار سابق کرمانشاه، و مأموران سابق ساواک در کردستان جریان دارد. بر اساس گزارش‌ها، این افراد مزدوران عراقی را با هدف بازگرداندن شاه بر سر قدرت، به خدمت گرفته‌اند. یک نشریه دیگر به نام مجله سیاسی ایران، گزارش می‌دهد که کردستان عملاً تحت کنترل حزب دمکرات کردستان است، و کُرد شیعه‌ای که ریاست کمیته انقلاب سنندج را بر عهده داشت و نماینده خمینی بود، از استان کردستان گریخته و رهبر میانه‌روی کُرد، احمد مفتی‌زاده، نیز نفوذ خود را از دست داده است.

۷- آرامشی توأم با تنش بر گنبدکاووس حکمفرما شده است، ولی گروههای مختلف سخت مشغول وارد آوردن اتهام توطئه به یکدیگر هستند. مأموران کمیته، فداییان مارکسیست را متهم می‌کنند، ارتش مدعی است که شوروی‌ها از شورشیان حمایت می‌کردند، مسکو می‌گوید که سیا در درگیری‌های گنبدکاووس دست داشته است، و یک مقام وزارت کشور که نامش فاش نشده است در روزنامه چپگرای آیندگان، بی.بی.سی. را به دامن زدن به ناآرامی‌های گنبد متهم ساخته است.

۸- کیهان مدعی است شواهدی به دست آورده است که نشان می‌دهد ساواک با کمک سازمان سیا و گارد سلطنتی سعی داشت در اوایل فوریه خانه چند تن از رهبران انقلاب را منفجر کند، و قرار بود که خود رهبران اعدام شوند. کیهان نگفته است چرا این طرح اجرا نشد. بسیاری از این رهبران با جبهه ملی ارتباط داشتند و یا از گروههای میانه‌روی دیگر بودند.

9- بر اساس گزارش‌ها، نزدیک به ۵۰ دانشجو در روز ۴ آوریل در اعتراض به اعدام چند هفته پیش یکی از اعضای فداییان خلق به نام محمود رئیسی در رفسنجان، در وزارت دادگستری تحصن کردند. رئیسی پس از تلاش نافرجام برای سرقت از یک بانک، که در جریان آن یک کارمند بانک جان باخت، دستگیر شد. او در یک دادگاه انقلاب محاکمه و به اتهام قتل نفس مجرم شناخته شد و در روز ۲۷ فوریه، اعدام شد. جناح چپ اعدام رئیسی را در بوق و کرنا کرده و مدعی است که او در حال سرقت پول برای کمک به انقلاب بوده است

(سرقت نافرجام از بانک درست قبل از سرنگونی دولت بختیار صورت گرفت) و اینکه او قربانی تندروهایی اسلامی شده است. سولیوان

گزارش وضعیت سیاسی، ۶ آوریل

سند شماره 140 محرمانه ۶ آوریل 1979- ۱۷ فروردین ۱۳۵۸ از: سفارت آمریکا، تهران - ۳۶۳۱به: وزارت امور خارجه، واشنگتن دی. سی موضوع: گزارش وضعیت سیاسی، ۶ آوریل ۱- (محرمانه - تمام متن) ۲- خلاصه: سازمان فداییان هرگونه دخالت در درگیری‌های گنبدکاووس را تکذیب می‌کند، از خودمختاری اقلیت‌های قومی در چارچوب یک ایران متحد حمایت می‌کند. نخست‌وزیر از استخدام کارمندان کشوری و نیروهای ارتش رژیم گذشته دفاع می‌کند، و خواهان هماهنگی فعالیت کمیته های انقلاب می‌شود. قطب‌زاده از سیاست‌هایش در رادیو و تلویزیون ملی ایران دفاع می‌کند. انتظام در جریان یک مصاحبه خبری می‌گوید که مأمور سیا نیست، و در مورد مسایل دیگر نیز صحبت می‌کند. سنجابی اعدام بوتو را محکوم می‌کند. پایان خلاصه.

۳- به نظر می‌رسد که وضعیت گنبدکاووس دارد به حالت عادی باز می‌گردد. بر اساس گزارش‌ها، در اواخر روز ۴ آوریل تعداد ۱۶۰ اسیر مبادله شدند. مذاکره بر سر آزادی بقیه اُسرا، از جمله عباس هاشمی، نماینده فداییان خلق که در مراحل اولیه درگیری در گنبدکاووس به دست نیروهای عمدتاً شیعه کمیته انقلاب در این شهر دستگیر شده بود، ادامه دارد. یک سخنگوی فداییان تأیید کرده است که هاشمی به همراه ۲۰ تا ۳۰ نفر از اعضای کانون فرهنگی و سیاسی ترکمن دستگیر شده‌اند، ولی هرگونه دخالت سازمان متبوعش را در درگیر‌های ترکمن صحرا شدیداً تکذیب کرد. دو نفر از نمایندگان ترکمن نیز سخنان او را تأیید کردند و همچنین اظهار داشتند که گزارش‌های مبنی بر کمک شوروی به نیروهای ترکمن صحت ندارد.

۴- همین سخنگوی فداییان گفت که سازمان متبوعش معتقد به حق خودمختاری اقلیت‌های قومی در چارچوب یک ایران متحد است، ولی تلاش برای دامن زدن به تمایلات جدایی‌طلبانه را که در صورت تحقق تنها به تضعیف ایران و قرار دادن آن در معرض استثمار امپریالیسم می‌انجامد، محکوم می‌کند. او گفت که همین امپریالیست‌ها هستند که سعی می‌کنند «احساسات پاک مذهبی» جوانان تحریک‌پذیر کمیته‌های انقلاب را بر ضد فداییان بشورانند. در همین ارتباط، او گفت که سازمان متبوعش به آزار و اذیت اعضا، از جمله دستگیری و ضرب و شتم یکی از اعضای آن به دست کمیته انقلاب در فرودگاه مهرآباد اعتراض کرده است. دولت نه به این اعتراض، و نه به اعتراض دیگری که به سازمان رادیو و تلویزیون ملی ایران شده بود، پاسخ نگفته است. سخنگوی فداییان مدعی بود که رادیو و تلویزیون ملی ایران از پخش بیانیه

فداییان خلق برای درخواست پایان درگیری در گنبد کاووس امتناع کرده است.

۵- سخنگوی فداییان گفت که پیش‌بینی می‌کند توطئه‌ها برای خدشه‌دار ساختن وجهه سازمان متبوعش نزد مردم در آینده نزدیک بیشتر خواهد شد. با وجود این، فداییان به تلاش خود برای توسعه روابط با طبقه کارگر به منظور تشکیل یک حزب سیاسی در آینده ادامه خواهند داد. این سخنگو در آخر اظهار داشت که سازمان فداییان هنوز با استخدام کارکنان عالی‌رتبه رژیم سابق، حتی آنهایی که ظاهراً سوءسابقه‌ای ندارند، از سوی دولت موقت مخالف است، زیرا «این آدم‌ها از شاه سرکوب را آموخته‌اند» و بنابراین «نمی‌توانند در خدمت منافع مردم باشند.» ۶- این اظهارات آخر سخنگوی فداییان با موضع دولت، حداقل آنگونه که نخست‌وزیر بازرگان در نطق ۴ آوریل خود خطاب به ملت ایران تبیین کرد، تضاد داشت. بازرگان ضمن اینکه قول داد مقامات خاطی و مجرم مجازات خواهند شد، گفت که ایران به مهارت‌های فنی کارمندان [سابق] دولت و نیروهای ارتش شدیداً نیازمند است. او به مردم ایران و کمیته‌های انقلاب هشدار داد که «مراقب باشند مبادا کشور به وضعیتی شبیه به دوران حکومت احمد شاه و مظفر‌الدین شاه دچار شود، که در هر محله، در هر گردنه، در هر گوشه از خیابان، و یا در هر شهری یک حاکم، یک تبهکار، یک ارباب و یا یک گردن‌کلفت بود- و هر کسی برای خودش قانون بود.» ۷- بازرگان همچنین خواستار هماهنگی بیشتر کمیته‌های بیشمار انقلاب شد. او گفت وقتی دو هفته پیش در تبریز بودم مصرانه خواستم تا یک کمیته مرکزی در شهر تشکیل شود، حتی اگر لازم باشد رئیس آن با قرعه‌کشی مشخص شود. او گفت متاسفانه «حالا طوری شده که یک کمیته اینجاست و یک کمیته آنجا که آخر سر هم کارهای همدیگر را خنثی می‌کنند.» ۸- صادق قطب‌زاده، امپراتور تبلیغات ایران، روز ۴ آوریل شخصاً جلوی دوربین تلویزیون قرار گرفت و از سیاست‌هایش در سازمان رادیو و تلویزیون ملی ایران دفاع کرد. او از «اقلیت» معترضی، از جمله برخی از اعضای سازمان متبوع خودش، که سعی دارند فعالیت‌های رادیو و تلویزیون ملی ایران را مختل کنند، ابراز انزجار کرد. او گفت «ما به خوبی از نظرات مردم آگاه هستیم» و رادیو و تلویزیون ملی ایران بحث در مورد «مسایل بشری و اسلامی» را متوقف نخواهد کرد. قطب‌زاده گفت که «هدف من آن است که برنامه‌های [رادیو و تلویزیون] کیفیتی ضدامپریالیستی و ضدصهیونیستی داشته باشد» و «از مستضعفان و پابرهنه‌ها دفاع کند.» او مدعی شد که واکنش اکثر کارکنان رادیو و تلویزیون، به ویژه در رده‌های پایین، مثبت بوده است و فقط تعداد اندکی از کارکنان، بیشتر در بخش تولید، با سیاست‌های او مخالفت کرده‌اند. البته قطب‌زاده حتی برای این مشکل هم راه‌حلی داشت. با وجود این، او اعلام کرد که هیأت مدیره رادیو و تلویزیون ملی ایران تصمیم گرفت کل بخش تولید را تعطیل کند.

۹- عباس امیرانتظام، معاون نخست‌وزیر، نیز از کنفرانس خبری ۵ آوریل خود برای حمله

به دشمنانش استفاده کرد. این کنفرانس‌های خبری به صورت منظم برگزار می‌شود. او شایعه ارتباط خود (و قطب‌زاده و ابراهیم یزدی، معاون نخست‌وزیر) با سازمان سیا را کذب محض خواند. انتظام با اشاره به سابقه طولانی فعالیت‌هایش در اپوزیسیون سیاسی ایران، گفت بگذارید «بگویم اگر دانستن زبان انگلیسی و تحصیل کردن در آمریکا به معنای آمریکایی بودن است، پس در مورد ۴۰۰۰۰ (کذا) ایرانی که هم اکنون در آمریکا هستند چه باید گفت؟» او گفت من همیشه یک ایرانی بوده‌ام، و یک ایرانی باقی خواهم ماند. علاوه بر این، انتظام گفت که به «مبارزه برای تحقق اهداف انقلاب» و به «وظایف مذهبی، انسانی، و اجتماعی خود»، ادامه خواهم داد.

۱۰- انتظام در مورد مسایل دیگر گفت:

اقلیت‌های مذهبی کاملاً آزادند که از زبان خود استفاده کنند ولی زبان فارسی، زبان رسمی کشور باقی خواهد ماند.

۱۱- کریم سنجابی، وزیر امور خارجه، در روز ۵ آوریل به دار آویختن بوتو، نخست‌وزیر سابق پاکستان، را محکوم کرد و آن را «عملی شرم‌آور» خواند. ناس

گزارش وضعیت سیاسی

سند شماره 141 محرمانه ۸ آوریل 1979- ۱۹ فروردین ۱۳۵۸ از: سفارت آمریکا، تهران - ۳۶۷۸به: وزارت امور خارجه، واشنگتن دی. سی موضوع: گزارش وضعیت سیاسی ۱- (محرمانه - تمام متن) ۲- خلاصه: محاکمه‌ها و اعدام‌ها از سر گرفته می‌شود. دستگیری افراد بیشتر و ادامه

جستجو برای یافتن دیگران. سنجابی می‌گوید که ایران خواهان داشتن مناسبات خوب با کلیه کشورهای جهان است، ولی خمینی مدعی است که ایران با شرق و غرب در جنگ است. علیرغم اعتراض مارکسیست‌ها سازمان شبه‌نظامی جدیدی تشکیل می‌شود. فداییان نیز هدف اعتراض شدید قرار می‌گیرند. حسینیه ارشاد، مرکز ترقی‌خواهان اسلامی بازگشایی می‌شود. تعیین ۱ ژوئن برای برگزاری انتخابات مجلس مؤسسان. دولت غصب زمین در ترکمن‌صحرا را تأیید ولی قانونی برای جلوگیری از غصب زمین از سوی دیگران پیشنهاد می‌کند. پاکستانی‌های ایران به اعدام بوتو اعتراض می‌کنند. پایان خلاصه.

۳- محاکمه‌ها و اعدام‌ها بلافاصله پس از ابلاغ عمومی آیین‌نامه دادرسی در دادگاههای انقلاب اسلامی در روز ۵ آوریل از سر گرفته شد. طبق یکی از مواد این آیین‌نامه، احکامی که قبل از ابلاغ آن صادر شده بود قابل اجراست و به همین دلیل دو نفر که ادعا می‌شد مأمور ساواک هستند و یک افسر پلیس که قبلاً در دادگاه انقلاب اصفهان محکوم به مرگ شده بودند، در روز ۶ آوریل اعدام شدند. این سه نفر محمود شهیدی، بازجوی ساواک، کمال ادیب، بازجو و شکنجه‌گر ساواک، و محمود اصغری‌زاده، افسر پلیس بودند. پس از آن در روز ۶ آوریل دادگاهی در تهران تشکیل شد که پس از ۱۵ ساعت جلسه ۶ پرسنل ارتش و پلیس را محکوم به مرگ کرد، و حکم آنها بلافاصله در اوایل روز ۷ آوریل اجرا شد. این شش نفر عبارت بودند از: سرلشگر محمد جواد مولوی طالقانی، فرمانده پلیس ضدشورش؛ سرتیپ غلامرضا ایرج امینی افشار، فرماندار نظامی سابق نجف‌آباد؛ سرهنگ دوم هادی گلستانی، فرمانده گردان ۱۴۰؛ سرهنگ دوم ماشاءالله افتخارمنش؛ ستوان یکم بهادر بهادری؛ و سرباز مصطفی صدری. چهار نفر آخر به مشارکت در وقایع جمعه سیاه، ۸ سپتامبر که در آن تعدادی از مردم پس از نقض مقررات حکومت نظامی مبنی بر عدم تجمع کشته شدند، متهم بودند. نهایتاً، محاکمه امیرعباس هویدا، نخست‌وزیر سابق، که چند هفته پیش در اوج تهدیدهای بازرگان به استعفا در صورت کنترل نشدن دادگاههای انقلاب متوقف شده بود، در روز ۷ آوریل از سر گرفته شد، و حکم اعدام او در ساعت ۱۹:۳۰ همان روز اجرا شد.

۴- چشم‌انداز‌های آینده نویدبخش نیستند. بر اساس گزارش روزنامه‌ها در روز ۷ و ۸ آوریل علاوه بر اجازه محاکمه افراد دیگر، اجازه محاکمه ربیعی، فرمانده نیروی هوایی؛ مقدم، رئیس سابق ساواک؛ نیک‌پی، شهردار سابق تهران؛ و برنجیان، رئیس سابق بخش ضداطلاعات نیروی هوایی نیز صادر شده است. بر اساس اطلاعات سفارت بریتانیا، این محاکمه‌ها امروز ۸ آوریل در جریان است. روزنامه‌ها همچنین گزارش داده‌اند که ۳۵ فرد دیگر به اتهام فعالیت‌های ضدانقلابی دستگیر شده‌اند. علاوه بر رضا امینی، کارمند آژانس ارتباطات بین‌المللی ایالات متحده، افراد سرشناسی نیز در میان این افراد هستند، از جمله سردبیر سابق روزنامه رستاخیز، مهدی سمسار؛ آخرین رئیس رادیو و تلویزیون ملی ایران پیش از انقلاب، مسعود برزین؛ نمایندگان سابق مجلس سید علی‌اکبر فیروزآبادی، محمد دهقان نژاد، و محمدرضا

سادات‌فر؛ استاد دانشگاه، ابراهیم شیرازی؛ و وزیر سابق دادگستری، حسین نجفی. بر اساس گزارش‌ها، این افراد از جمله ۱۵۲ نفری هستند که کمیته‌های مختلف انقلاب در تعقیب آنها بوده‌اند. نام این افراد هنوز منتشر نشده است، ولی گفته می‌شود که ۲۷ خبرنگار نیز در میان آنها هستند.

۵- سنجابی، وزیر امور خارجه، در مصاحبه اخیر خود با یک خبرنگار مجارستانی گفت که ایران خواهان روابط دوستانه با کلیه کشورهای جهان، از جمله ابرقدرت‌ها، بر اساس احترام و تفاهم متقابل است. او گفت که ایالات متحده قبلاً سیاست‌های بسیار کوتاه‌بینانه‌ای در قبال ایران داشته است، ولی ابراز امیدواری کرد که واشنگتن به اشتباهات گذشته‌اش پی ببرد و سعی کند آنها را جبران نماید. سنجابی گفت که ایران به هیچ کشوری اجازه نخواهد داد از خاکش بر ضد اتحاد شوروی استفاده کند. او در مورد چین بدون اینکه موضعی در قبال روابط چین و شوروی اتخاذ کند، گفت که ایران امیدوار است روابط خوبی با چین داشته باشد.

۶- خمینی مکرراً نظرات دیگری درباره روابط ایران و دنیای خارج ابراز کرده است. او در روز ۶ آوریل خطاب به جمعیت عظیمی که در قم گرد‌آمده بودند، گفت که ایران «هنوز با ابرقدرتها در جنگ است.» او گفت «در حال حاضر، هم غرب و هم شرق بر ضد ما هستند.» او مسئولیت ناآرامی‌های سیاسی اخیر در ایران را مشخصاً بر گردن آمریکا انداخت و گفت: «ایالات متحده آمریکا منافعی دارد که حاضر نیست از آنها دست بکشد.» ۷- گروهی از هفت سازمان ناشناخته که خود را پیرو اسلام می‌دانند در روز ۷ آوریل اعلام کردند که به منظور توسعه و حفاظت از انقلاب اسلامی با یکدیگر ادغام خواهند شد. بر اساس گزارش‌ها، ابوالحسن بنی‌صدر، دستیار نزدیک خمینی، و هانی‌الحسن، نماینده سازمان آزادیبخش فلسطین، برای اعضای این سازمان جدید سخنرانی کردند. گروه جدید نام سازمان مجاهدین انقلاب اسلامی را بر روی خود گذاشته است. این سازمان که از ادغام حداقل هفت گروه کوچک تشکیل شده است (از جمله توحید صف و موحدین، که قبل از پیروزی انقلاب مسئولیت حمله به آمریکایی‌ها را بر عهده گرفته بود) ظاهراً هیچ رابطه‌ای با سازمان مجاهدین خلق ندارد ولی مانند آنها بیش از آنکه یک سازمان سیاسی باشد، اصولاً یک گروه شبه نظامی است. هنوز نمی‌دانیم که آیا این گروه با سپاه شبه نظامی پاسداران انقلاب، یزدی معاون نخست‌وزیر، چه رابطه‌ای خواهد داشت. حضور هانی‌الحسن، نماینده سازمان آزادیبخش فلسطین، وعده‌های قبلی سازمان آزادیبخش فلسطین برای آموزش نظامی پاسداران انقلاب، و شواهد و قرائنی که نشان می‌دهد منطقه خلیج (که قبلاً محل سکونت گروه مستشاران نظامی آمریکایی بود) به محل آموزش نظامی سازمان آزادیبخش فلسطین تبدیل خواهد شد، احتمالات جالبی را به ذهن می‌آورد.

۸- سازمان مارکسیستی فداییان خلق نیز شدیداً به سازمان جدید تاخته است. یک سخنگوی فداییان گفت که سازمان متبوعش مجاهدین انقلاب اسلامی را چیزی بیشتر از یک

تشکل تروریستی نمی‌شناسد. او همچنین گفت که یکی از هفت گروه تشکیل دهنده سازمان مجاهدین انقلاب اسلامی به نام توحید، صرفاً «گروهی از جنایتکاران و تبهکاران است که برای رسیدن به اهداف خود از ارعاب مردم استفاده می‌کند و هیچ بویی از اسلام نبرده است.» ۹- خود سازمان فداییان نیز در تعطیلات آخر هفته هدف حملات لفظی قرار گرفت. اجتماعی چند هزار نفری عمدتاً از جوانان محلات فقیرنشین جنوب شهر تهران، که در روزهای ۵ و ۶ آوریل در دانشگاه تهران تجمع کرده بودند، فداییان را «ریاکارانی فرصت‌طلب» خواندند. رهبران تظاهرکنندگان مدعی شدند که مدارک مستندی در دست دارند که نشان می‌دهد فداییان در ناآرامی‌های قومی اخیر در کردستان و گنبد کاووس دست داشته‌اند. بر اساس گزارش‌ها، تظاهرکنندگان، که بسیاری از آنها زنان چادرپوش بودند، در نزدیکی مسجد دانشگاه با اعضای فداییان درگیر شدند.

۱۰- در گوشه دیگر تهران، حسینیه ارشاد که قهرمان روشنفکر انقلاب، علی شریعتی، در آنجا سخنرانی می‌کرد، رسماً در روز ۵ آوریل بازگشایی شد. حسینیه ارشاد مرکز شناخته‌شده‌ای برای ترقی‌خواهان اسلامی است که طبق تعالیم شریعتی با قرائت تحت‌اللفظی از قرآن مخالفند. بر اساس گزارش‌ها، غیر از آیت‌الله طالقانی، فقط یک ملای دیگر در مراسم بازگشایی حضور داشت. یزدی، معاون نخست‌وزیر، نیز در این مراسم سخنرانی کرد.

۱۱- روزنامه‌ها به نقل از جوادی، وزیر کشور، گزارش داده‌اند که انتخابات مجلس مؤسسان در روز ۱ ژوئن برگزار خواهد شد. این مجلس احتمالاً بین ۳۳۰ تا ۳۶۰ نماینده خواهد داشت. بر اساس گزارش‌ها، جوادی گفته است که تمام احزاب یا گروههای سیاسی می‌توانند نامزد معرفی کنند و اینکه اقلیت‌ها نیز در این مجلس دارای نماینده خواهند بود. علاوه بر این، پیش‌نویس قانون اساسی بزودی منتشر خواهد شد و مجلس مؤسسان می‌تواند در آن اصلاحاتی انجام دهد.

۱۲- گزارش‌های روزافزونی از زمین‌خواری در مناطق مختلف ایران منتشر شده است. به نظر می‌رسد که تلاش ترکمن‌های گنبد کاووس برای غصب زمین‌های بزرگی که صاحبان آن غایب هستند، عامل مهمی در شورش‌های اخیر در این منطقه بوده است. جوادی، وزیر کشور، گفته است که زمین‌های متعلق به خاندان سلطنتی، «اربابان فئودال» و فرماندهان ارتش که از سوی ترکمن‌ها مصادره شده است، رسماً به آنها واگذار خواهد شد. در عین حال، ایزدی، وزیر کشاورزی، اعلام کرده است که لایحه‌ای به منظور توقف و جلوگیری از غصب زمین‌ها به هیأت دولت تسلیم شده است.

13- پاکستانی‌های ساکن در ایران روز ۶ آوریل در اعتراض به اعدام بوتو، نخست‌وزیر سابق پاکستان، تظاهرات کردند. تظاهرکنندگان از محل سفارت پاکستان به سوی دانشگاه تهران حرکت کردند و در آنجا با قرائت قطعنامه‌ای خواستار سرنگونی دولت رئیس‌جمهور ضیاءالحق شدند. ناس

گزارش وضعیت سیاسی، ۸ آوریل

سند شماره 142 محرمانه ۸ آوریل 1979- ۱۹ فروردین ۱۳۵۸ از: سفارت آمریکا، تهران - ۳۷۱۳به: وزارت امور خارجه، واشنگتن دی. سی موضوع: گزارش وضعیت سیاسی، ۸ آوریل ۱- (محرمانه- تمام متن) ۲- خلاصه: محاکمه‌ها و اعدام‌ها ادامه دارد. افزایش ناآرامی بین بیکاران. کمبودها و تورم قیمت‌ها به مسئله‌ای سیاسی مبدل می‌شود. حوادث و تیراندازی‌ها مشخصه بارز زندگی در ایران انقلابی است. تلاش رئیس دانشگاه تهران برای پایان دادن به تظاهرات در محوطه دانشگاه. مدنی استاندار خوزستان می‌شود. مصاحبه مطبوعاتی انتظام.

۳- نُه حکم اعدام دیگر اجرا شد. یک دادگاه حکم اعدام امیرحسین ربیعی، فرمانده سابق نیروی هوایی؛ سپهبد علی‌محمد خواجه‌نوری؛ منوچهر آزمون، وزیر کابینه سابق و استاندار فارس؛ و یک مأمور پلیس به نام بلالی را در اوایل روز ۹ آوریل صادر کرد. نفر آخر به کشتن چند نفر در یک مسجد و حمام در تهران متهم بود، ولی اتهامات سه نفر دیگر مشخص نشده است.

بر اساس گزارش‌ها، ربیعی به دادگاه گفت متأسف است که ندانسته خدمت کسی را کرده که «پوشالی» بودنش موقعی برای او مشخص شد که دید یک آمریکایی، ژنرال هایزر، دُمش را گرفت و او را از ایران بیرون انداخت. در نقطه دیگری از ایران، دادگاه در قم یک مأمور پلیس به نام محمد باقر رستمی را به جرم کشتن تعدادی از مردم محکوم به اعدام کرد، و حکم در اواخر روز ۷ آوریل اجرا شد. در دزفول، سید کاظم اشرف‌زاده و یک پلیس به نام رحمان عبداللهی در روز ۸ آوریل اعدام شدند. اشرف‌زاده به زمین‌خواری، همکاری با رژیم پهلوی و تضییع حقوق دیگران متهم بود. جرم عبداللهی نیز کشتن یک جوان ۱۶ ساله در جریان تظاهرات ضد شاه بود. در شیراز، ستوان حسین مختاری اردکانی و یک مأمور پلیس به نام عبدالرسول شیخی در روز ۸ آوریل اعدام شدند. اتهام آنها مشخص نبود. نهایتاً، سرهنگ ناصرقلی هوشمند، که به گزارش روزنامه‌ها به مدت ۱۲ سال رئیس ساواک اصفهان بود و در روز ۸ آوریل به هنگام فرار از دست مأمورانی که او را از قم به اصفهان انتقال می‌دادند، به ضرب گلوله کشته شد.

۴- دولت سعی کرده است آغاز مجدد محاکمه‌ها و اعدام‌ها را به بهترین نحو ممکن توجیه کند ولی سخنگوی اصلی آن، امیرانتظام، در روز ۸ آوریل اذعان کرد که دادگاههای اسلامی مستقل هستند و دولت کنترلی بر آنها ندارد. انتظام گفت که از شروع مجدد محاکمه نخست‌وزیر سابق، هویدا، خبر نداشته و شنبه شب که به خانه برگشته، از اعدام او اطلاع یافته است. با وجود این، او از اقدام دادگاه دفاع کرد و گفت که هویدا یک جنایتکار و مرگ حقش بود. او گفت که نخست‌وزیر بازرگان با اعدام‌هایی از این قبیل مخالف نیست، و قبلاً مخالفت

او با محاکمه‌ها به این دلیل بود که رویه دادگاهی مطابق با هیچ قاعده و قانون مشخصی نبود. حالا که رسماً آیین‌نامه دادرسی ابلاغ شده است، محاکمه‌ها نیز می‌تواند روند خود را آغاز کند. انتظام در پاسخ این سئوال که چرا محاکمه هویدا به صورت علنی صورت نگرفت، گفت که قاضی می‌تواند به تشخیص خود محاکمه را به صورت غیرعلنی برگزار کند. ولی وقتی یک نفر از او پرسید پس چرا یک خبرنگار روزنامه اطلاعات- که اتفاقاً کارت عضویت کمیته نیز به همراه داشته- در محاکمه هویدا حاضر بوده است، امیرانتظام جواب داد «پس می‌بینید که محاکمه غیرعلنی نبوده است.» انتظام اذعان داشت که دولت توصیه‌هایی در مورد هویدا از خارج دریافت کرده بود، ولی گفت که این آدم‌ها از جنایات هویدا رنج ندیده بودند، بلکه او به آنها فایده رسانده بود، به همین خاطر از هویدا حمایت می‌کردند.

۵- گزارش‌ها حاکی از تظاهرات روزافزون لشگر بیکاران در ایران است. دویست و پنجاه نفر از بیکاران در تبریز چندین روز است که دست به اعتصاب غذا زده‌اند و ۴۵ نفر آنها به بیمارستان انتقال یافته‌اند. چند صد نفر از بیکاران نیز در روزهای ۷ و ۸ آوریل به سوی دفتر آیت‌الله طالقانی در تهران راهپیمایی کردند و از دولت خواستند تا به وعده و وعیدهایش پایان دهد و عملاً کاری برای آنها ایجاد کند. تعدادی از این بیکاران که روز گذشته در راهپیمایی شرکت کردند قبلاً در خیابان سعدی تجمع کرده و این شعار را سر داده بودند که «مرگ بر تو و مرگ بر من که گفتیم مرگ بر شاه.» طالقانی در دفترش حضور نداشت، و سخنگوی دفتر او به تظاهرکنندگان گفت که شکایت خود را باید به وزارت کار ببرند. در اصفهان، یک مهاجم ناشناس به سوی کارگران بیکاری که در روز ۸ آوریل تجمع کرده بودند، تیراندازی کرد و یک نفر را کشت و چهار نفر دیگر را مجروح ساخت. گزارش‌هایی نیز از تظاهرات در شیراز و ساری مخابره شده است.

انتظام در مصاحبه مطبوعاتی ۸ آوریل اذعان کرد که سطح بیکاری بالاست. او گفت که رقم دقیق بیکاران را نمی‌داند، ولی حدس می‌زند که بیشتر از ۳ میلیون نفر باشند. انتظام گفت که دولت دارد تمامی سعی خود را مبذول می‌کند تا صنعت دوباره به راه بیفتد و مردم بتوانند بر سر کارهایشان بازگردند.

۶- کمبود فزاینده کالاهای مختلف نیز دارد به مسئله‌ای سیاسی مبدل می‌شود. انتظام در کنفرانس مطبوعاتی‌اش وجود این مشکل را قبول کرد ولی مدعی شد که دولت سخت تلاش دارد اقلامی نظیر سیگار، گوشت مرغ، میوه و کره را از خارج وارد کند و از مردم خواست که شکیبا باشند. انتظام ابراز امیدواری کرد که به محض ورود اقلام وارداتی به بازار، قیمت‌ها پایین بیاید. بالا رفتن قیمت‌ها نتیجه طبیعی کاهش عرضه اقلام مختلف است، که شخص خمینی نیز از آن اطلاع یافته است.

آیت‌الله در روز ۸ آوریل از تجار خواست که قیمت‌ها را بالا نبرند و اشاره کرد که این کار عواقب بدی برای آنها خواهد داشت.

۷- یکی از مشخصه‌های زندگی در ایران انقلابی پیامد مستقیم وجود مقادیر زیاد سلاح و مهماتی است که تقریباً در دسترس همگان قرار دارد و همچنین بی‌تجربگی اکثر ایرانی‌ها در استفاده از آنهاست. در اینجا ندرتاً روزی سپری می‌شود که حادثه تیراندازی و یا انفجار گزارش نشود. اسف‌بارترین حادثه در روز ۷ آوریل رخ داد که طی آن بر اثر انفجار بمبی که ظاهراً خنثی شده بود ۵ نفر کشته و ۴ نفر دیگر به شدت مجروح شدند. طبق گفته یکی از مجروحین، او و چند تن دیگر از پاسداران انقلاب که این وسیله را کشف کرده بودند، ابتدا سعی داشتند با تیراندازی آن را منفجر کنند. در سفارت نیز هر شب و حتی در طول ساعات روز هم تیراندازی صورت می‌گیرد، زیرا پرسنل بی‌انضباط و آموزش ندیده‌ای که برای حفاظت از ما مأمور کرده‌اند به طور اتفاقی و یا برای سرگرمی اسلحه خود را شلیک می‌کنند. البته به خاطر درگیری‌های مرگبار چریکی بین گروههای رقیب نیز مکرراً صدای تیراندازی در خارج از سفارت به گوش می‌رسد. در روز ۷ آوریل دو زن مسلح به مسلسل که سوار بر یک خودروی بی.ام.و بودند و با سرعت حرکت می‌کردند، یک مقر کمیته‌های انقلاب در شرق تهران را به گلوله بستند.

۸- ملکی، رئیس دانشگاه تهران دستور داده است که هیچکس حق ندارد بدون اخذ مجوز از مدیریت دانشگاه در محوطه دانشگاه تظاهرات کند. این دستور مسلماً تلاشی است برای کنترل کردن یکی از فعالترین و پرشورترین مراکز سیاسی که مکرراً محل بروز خشونت بوده است. در حال حاضر نمی‌توان گفت که آیا مدیریت دانشگاه توان عملی کردن حرف خود را دارد یا خیر.

۹- مدنی، فرمانده نیروی دریایی که اخیراً از پُست دیگرش در مقام وزیر دفاع استعفا کرد، یک پست جدیدی به دست آورده و استاندار خوزستان شده است. این مسئله احتمالاً به معنای مهمتر شدن نقش نیروی دریایی در مسایلی نظیر حفظ امنیت در این استان خواهد بود.

۱۰- مسایل دیگری که انتظام در مصاحبه مطبوعاتی‌اش به آنها اشاره کرد، عبارتند از:

دستگیری نمایندگان ایرانی شرکت‌های آمریکایی

سند شماره 143 محرمانه ۹ آوریل 1979- ۲۰ فروردین ۱۳۵۸ از: سفارت آمریکا، تهران - ۳۶۹۹به: وزارت امور خارجه، واشنگتن دی. سی - فوری موضوع: دستگیری نمایندگان ایرانی شرکت‌های آمریکایی ۱- (بدون طبقه‌بندی) کاردار طی دیداری با امیرانتظام، معاون نخست‌وزیر، دستگیری نمایندگان ایرانی [شرکت‌های آمریکایی] ای. آی یو. و موتورولا را متذکر شد و همچنین مشکلات شرکت ریتون برای دسترسی به دفتر و محل سکونت کارمندانش جهت انتقال اثاثیه را به اطلاع او رساند. او همچنین گفت که مأوران کمیته در حال انتقال اثاثیه منازل مسکونی هستند.

۲- (محرمانه) رایزن سیاسی، که کاردار را در این دیدار همراهی کرده بود، نیز دستگیری اخیر ایرج باقرزاده، رئیس بخش انتشارات تایم لایف در اروپا را به اطلاع او رساند. او گفت که باقرزاده با قید قرار آزاد است، و یکی از دوستان او سند خانه‌اش را گرو گذاشته است (این دوست در واقع رئیس سابق دفتر خبرگزاری آسوشیتدپرس و تایم - لایف در ایران، پرویز رائین است).

۳- (محرمانه) انتظام مراتب را یادداشت کرد ولی ما را به یزدی و یا صباغیان (یکی دیگر از معاونان نخست‌وزیر که مسئولیت انتقال قراردادها و یا پروژه‌های دیگر را از رژیم سابق به رژیم کنونی دارد) ارجاع داد. ما قصد داریم با آنها دیدار کنیم.

ناس

گزارش وضعیت ایران، 9 - 8 آوریل 1979

سند شماره 144 محرمانه۹ آوریل ۱۹۷۹-۲۰ فروردین ۱۳۵۸ از: دفتر وابسته دفاعی آمریکا، تهران - ۳۷۰۱ به: سازمان اطلاعات دفاعی، واشنگتن دی.سی.

منابع: رسانه‌های خبری فارسی‌زبان، کارکنان سفارت، وابستگان نظامی سایر کشورها، منبع ۶۸۴۶۰۰۰۸ تهیه‌کننده گزارش: سرهنگ تی.ای.شافر، وابسته دفاعی مقام تأییدکننده گزارش: سرهنگ تی.ای.شافر، وابسته دفاعی موضوع: گزارش وضعیت ایران، 9 - 8 آوریل 1979 16- خلاصه: (بدون طبقه‌بندی) این گزارش وقایع ۲۴ ساعت گذشته از ساعت ۱۲:۰۰ روز ۸ آوریل تا ساعت ۱۲:۰۰ روز ۹ آوریل ۱۹۷۹ را پوشش می‌دهد: اعدام سپهبد ربیعی و خواجه‌نوری. انتصاب دریادار مدنی به مقام استانداری خوزستان. تظاهرات بیکاران. کشته شدن چند نفر بر اثر انفجار بمب در تهران. و خبرهای دیگر.

17- از 17 تا 21 حذف شده است.

22- جزییات: (محرمانه) الف- (بدون طبقه‌بندی) اعدام سپهبد ربیعی و خواجه‌نوری: در ساعت ۰۱:۳۰ بامداد امروز، دوشنبه ۹ آوریل، سپهبد امیرحسین ربیعی، فرمانده و رئیس سابق ستاد نیروی هوایی و سپهبد علی‌محمد خواجه‌نوری، رئیس سابق جی۳ ستاد عالی فرماندهی در تهران تیرباران شدند.

سپهبد ربیعی در جریان محاکمه‌اش در روز گذشته گفت که متأسف است که برای کسی (شاه) کار می‌کرده که او را نمی‌شناخته است. او گفت زمانی شاه را شناختم که ژنرال هایزر تصمیم گرفت او را از ایران بیرون بیندازد. بر اساس گزارش‌ها، سپهبد خواجه‌نوری گفت که چون اطلاعات سیاسی کافی نداشتم، نمی‌دانستم واقعاً چه خبر است.

نظریات تهیه‌کننده گزارش (محرمانه): مرگ دو رهبر نظامی بزرگ نقطه آغاز دور دیگری از اعدام افسران ارشد ارتش است. محاکمه مجدد و اعدام ربیعی هم برای ما و هم برای تمامی افسران نیروی هوایی که اخیراً با آنها صحبت کرده بودیم، غیرمنتظره بود. ما دیگر امیدی به زنده ماندن سپهبد مقدم و سایر ژنرال‌های ارتش که احتمالاً سپهبد بخشی‌آذر نیز در میان آنهاست، نداریم. وابسته نظامی سعی دارد از طریق مقر نیروی هوایی ایران، محل اقامت خانم ربیعی را پیدا کند.

ب- (بدون طبقه‌بندی) انتصاب دریادار مدنی به مقام استانداری خوزستان: در روز ۸ آوریل دریادار مدنی به سمت استاندار خوزستان منصوب شد، ولی پُست خود در مقام رئیس ستاد نیروی دریایی را نیز حفظ خواهد کرد. مدنی ابراز داشت که خوزستان نه فقط به دلیل نفت بلکه در آینده به دلیل کشاورزی از مهمترین مناطق کشور است. او گفت که سالها در خوزستان بوده و با این منطقه کاملاً آشناست. مدنی افزود که سعی می‌کند کار و مسئولیتش را در استان از یکدیگر جدا کند و نهایت تلاشش را برای انجام وظیفه در این استان انجام خواهد داد. مدنی همچنین گفت که کارش موقت خواهد بود.

نظریات تهیه‌کننده گزارش (محرمانه): مدنی در این شغل دومش نیز همچون زمانی که وزیر دفاع بود، چندان موفق عمل نمی‌کند و احتمالاً مدت زیادی در این پُست باقی نخواهد ماند. از آنجایی که مدنی با مشکلات زیادی در خوزستان مواجه خواهد شد، دریادار علوی، جانشین رئیس ستاد نیروی دریایی قدرت روز افزونی خواهد یافت که این مسئله به نفع نیروی دریایی خواهد بود.

ج- (بدون طبقه‌بندی) تظاهرات بیکاران: در طول چند روز گذشته بیکاران در سرتاسر ایران دست به تظاهرات و راهپیمایی زده‌اند. روزنامه‌های فارسی‌زبان گزارش می‌دهند که ۵۰۰۰ نفر (البته عدد ۱۰۰۰ به حقیقت نزدیک‌تر است) به سوی منزل آیت‌الله طالقانی راهپیمایی کردند. آنها گفتند که کار می‌خواهند، حقوق می‌خواهند، و نباید اخراج شوند. آنها گفتند که فقط حرف‌زدن کافی نیست، و دولت باید کاری بکند. این راهپیمایی خشونت‌آمیز

نبود. ولی تظاهرات کارگران در اصفهان منجر به مرگ یک دانشجو و چهار نفر دیگر شد. تظاهرکنندگان شکایت داشتند که ۵ یا ۶ ماه است که بیکارند.

در آبادان، ۵۰۰ دیپلمه بیکار در باشگاه شهرداری آبادان تجمع کردند و می‌خواستند بدانند که دولت قصد دارد برای آنها چه کاری انجام دهد. در شمال ایران در شهر تبریز بیکاران با اعتصاب غذا دست به اعتراض زده‌اند. گفتگوهایی که با آیت‌الله قاضی طباطبایی و پسر آیت‌الله شریعتمداری، که یک مهندس است، انجام شد موقتاً برخی مشکلات را حل کرد، ولی تظاهرکنندگان گفتند که یک هفته منتظر می‌مانند تا ببینند دولت برای آنها چه خواهد کرد.

نظریات تهیه‌کننده گزارش (محرمانه): با فرونشستن سرخوشی انقلاب و به صدا درآمدن شکم‌های گرسنه، مشکلات اساسی یک جامعه راکد نیز خود را نشان می‌دهد. اگر دولت جدید اسلامی یاد نگیرد که از طریق واردات مواد غذایی و یک برنامه کاملاً پیشرفته کشاورزی نیازهای اولیه مردم را بر‌آورده کند، آنگاه ناآرامی‌های گسترده‌ای در میان توده‌های فقیر جامعه رخ خواهد داد.

د- (بدون طبقه‌بندی)کشته شدن چند نفر بر اثر انفجار بمب: بر اثر انفجار یک بمب ظاهراً خنثی شده در مقر فرماندهی مرکزی کمیته نیروی هوایی در میدان ونک پنج نفر کشته و چهار نفر دیگر مجروح شدند. این بمب در یک مسجد کشف شده و به کمیته نیروی هوایی انتقال یافته بود تا خنثی شود. تلاش یک «متخصص» برای خنثی کردن بمب ظاهراً کافی نبود و بمب چند ساعت بعد منفجر شد.

ه- سایر خبرها (محرمانه):

(۱) ژنرال گَست در روز ۸ آوریل با وزیر جدید دفاع دیدار کردند. نگاه کنید به پیام محرمانه مرکز مستشاران نظامی آمریکا شماره ۳۶۷۷، مورخ ۸ آوریل ۱۹۷۹.

(۲) دو نفر از افسران مرکز مستشاران نظامی طی چند روز گذشته به کمیته‌های محل رفتند. مأموران کمیته از یک سرهنگ که داشت به خانه‌اش سر می‌زد، خواستند تا برای پاسخ دادن به برخی سئوالات به کمیته برود. سوءتفاهم در فضایی دوستانه حل شد و به او اجازه دادند بازگردد.

(۳) همسایگان یک وابسته سابق نیروی دریایی از بانکوک که هم اکنون شغلی غیرنظامی در ایران دارد به او هشدار داده‌اند که به ظن همکاری با سیا تحت مراقبت است. او حالا هر روز با سفارت تماس می‌گیرد.

(۴) محافظان ایرانی سفارت که از نیروی هوایی مأمور شده‌اند با تیراندازی در ساعت ۰۳:۰۰ صبح باز هم کارمندان آمریکایی سفارت را که در خواب بودند، بیدار کردند. بر اساس گزارش‌های تأیید نشده، ظرف ۳ تا ۴ هفته آینده مأموریت محافظان نیروی هوایی خاتمه می‌یابد و پلیس ایران وظیفه حفاظت از سفارت را بر عهده خواهد گرفت.

(۵) اولین محموله از اثاثیه منازل مرکز مستشاران نظامی امروز ساعت ۱۱:۳۰ به وقت

محلی، مورخ ۹ آوریل با پرواز شماره 70RCE هواپیمای ۷۴۷ از فرودگاه مهر‌آباد ارسال شد.

نامه تهدیدآمیزی که احتمالاً به تحریک شوروی تهیه شده است

سند شماره 145 سری ۹ آوریل ۱۹۷۹ - ۲۰ فروردین ۱۳۵۸ از: سفارت آمریکا، تهران - ۳۷۱۱به: وزارت امور خارجه، واشنگتن دی. سی موضوع: نامه تهدیدآمیزی که احتمالاً به تحریک شوروی تهیه شده است ۱- (سری - تمام متن) 2- در روز ۸ آوریل رایزن سیاسی نامه‌ای چاپی دریافت کرد که حامل هشدار در مورد دوستی چین و آمریکا بود و اینکه «مجازات سخت» و یکسانی در انتظار «متجاوزان آمریکایی» و «متجاوزان چینی» خواهد بود. نامه دارای حاشیه‌ای سیاه بود که نام ۳۶ پایتخت جهان در اروپا، آسیا، و آمریکای لاتین در آن ذکر، و سر برگ نامه نیز نام احتمالاً سازمان تهدید کننده به عنوان «سازمان سرّی جهانی مجازات» چاپ شده بود. این نامه به نام رایزن سیاسی (و نه پُست او) از وین ارسال شده بود. نامه در روز ۶ مارس پست شده و در روز ۶ آوریل وارد اداره پست [ایران] شده بود. از آنجایی که روابط چین و ایالات متحده به هیچوجه مورد توجه هیچیک از گروههای تروریستی ایران نیست، این نامه تنها می‌تواند به تحریک شوروی ارسال شده باشد. این نامه برای بررسی‌های بیشتر از طریق کانال‌های دیگر به واشنگتن ارسال شده است. علاوه بر مسایل دیگر، این مسئله که نامه به نام رایزن سیاسی ارسال شده است این ذهنیت را ایجاد می‌کند که شاید مأموران سفارت شوروی در تهران تمام ماجرا را هماهنگ کرده‌اند، و یا علاوه بر ارعاب دیگران- که گزارش آن به طور جداگانه ارسال شده است- به مرور دست به ارعاب گزینشی آمریکایی‌ها نیز زده‌اند. ناس

گزارش وضعیت ایران، 11 - 10 آوریل 1979

سند شماره 146 محرمانه ۱۱ آوریل ۱۹۷۹- ۲۲ فروردین ۱۳۵۸ از: دفتر وابسته دفاعی آمریکا، تهران-۳۸۱۳به: سازمان اطلاعات دفاعی، واشنگتن‌دی.سی منابع: مشاهدات شخصی، رسانه‌های خبری فارسی‌زبان، کارکنان سفارت تهیه‌کننده گزارش: سرهنگ ال. جی. هالند مقام تأییدکننده گزارش: سرهنگ تی.ای.شافر، وابسته دفاعی موضوع: گزارش وضعیت ایران، 11 - 10 آوریل 1979 الف- (محرمانه): دولت اعلام کرد که ۱۲ نفر دیگر از مقامات عالی‌رتبه رژیم پهلوی اعدام شدند. نام آخرین اعدام‌شدگان به شرح زیر است (اعدام شدگان جمعاً ۱۲ نفر اعلام شدند ولی در حال حاضر نام همه آنها را در اختیار نداریم):

ج- (بدون طبقه‌بندی) - هنوز مشکل بیکاری در بین مردم در حال افزایش است، میزان قابل توجهی بیکاری در منطقه آبادان، جایی که پیش از این 500/13 نیرو توسط پیمانکاران خارجی اداره می‌شدند و آنها در اعتراض به کاهش درآمدهایشان اعتصاب کردند، قابل توجه است. اینها [کارگران اعتصابی]، مستخدمین شرکت ملی نفت ایران نیستند، با این حال، این شرکت با اهداف اعتصاب‌کنندگان ابراز همدردی کرد. در تهران [نیز] 2000 نفر از وابستگان [اعتصاب‌کنندگان] اعتصاب مشابهی در مقابل وزارت دادگستری انجام دادند.

د- (بدون طبقه‌بندی) - منابع مطبوعاتی گزارش دادند که 620 نفر از نیروهای زمینی ارتش ایران، از مأموریت در لبنان، به ایران بازگشتند. اینها شامل همه نیروهای رسمی ایران بودند که نقش حفظ صلح را برعهده داشتند.

گزارش وضعیت ایران، 12 - 11 آوریل 1979

سند شماره 147 محرمانه ۱۲ آوریل ۱۹۷۹- ۲۳ فروردین ۱۳۵۸ از: دفتر وابسته دفاعی آمریکا، تهران - ۳۸۵۵ به: سازمان اطلاعات دفاعی، واشنگتن دی. سی منابع: کارکنان سفارت، مشاهدات شخصی، رسانه‌های خبری فارسی‌زبان تهیه‌کننده گزارش: سرهنگ تی.ای.شافر، وابسته دفاعی مقام تأییدکننده گزارش: سرهنگ تی.ای.شافر، وابسته دفاعی موضوع: گزارش وضعیت ایران، 12 - 11 آوریل 1979 16- خلاصه: (بدون طبقه‌بندی) این گزارش وقایع ۲۴ ساعت گذشته از ساعت ۱۲:۰۰ روز

۱۱ آوریل تا ساعت ۱۲:۰۰ روز ۱۲ آوریل ۱۹۷۹ را پوشش می‌دهد: محاکمه سپهبد ربیعی. ناآرامی در سفارت. ادامه اعدام‌ها.

17- از 17 تا 21 حذف شده است.

22- جزییات:

الف- (محرمانه) محاکمه سپهبد ربیعی: روزنامه فارسی‌زبان اطلاعات در روز ۱۰ آوریل یک صفحه کامل خود را به گزارش محاکمه سپهبد ربیعی اختصاص داد. گزارش مزبور در دست ترجمه است، ولی کلیات گزارش به اتهامات ربیعی و دفاعیات او در برابر دادگاه اختصاص دارد. بر اساس گزارش‌ها، سپهبد ربیعی وکیل نداشت و به او گفته شد که شخصاً از خودش دفاع کند، ولی وقت کافی برای آماده کردن دفاعیات، فراخواندن شاهدان، و دسترسی به اسناد و مدارک جهت اثبات بی‌گناهی‌اش به او داده نشد. اتهامات ربیعی نیز مشابه اتهامات هویدا بود، یعنی مفسد فی‌الارض، محارب با خدا و رسول خدا، اقدام برای تضعیف استقلال و امنیت کشور، و متزلزل ساختن ارکان استقلال و امنیت کشور. برخی از اتهامات خاص او به همان اندازه [نامفهوم] بود، حداقل برای اذهان غرب، از قبیل: تلاش برای تأثیر گذاشتن بر عقاید سربازان و همافرها، تلاش برای جلوگیری از تحقق اراده نیروی هوایی جهت پیوستن به ملت، و دستگیری پرسنل مخالف شاه در نیروی هوایی و تبعید آنها از خانه‌هایشان. بر اساس گزارش روزنامه‌ها، یکی از اظهارات ربیعی این بود که تا زمانی که ژنرال آمریکایی، رابرت هایزر، آمد و دُم شاه را همچون موش مرده‌ای گرفت و بیرون انداخت، شاه را نشناخته بود.

نظریات تهیه‌کننده گزارش (محرمانه): محاکمه‌های شتابزده‌ای که بی‌طرفی، انصاف و قانونمندی کمی در آنها دیده می‌شود و اعدام فوری مجرمان حاکی از نیاز انقلابیون اسلامی تندرو به اثبات روزانه این مسئله به ملت است که مجرمان رژیم گذشته به مکافات اعمال خود می‌رسند. اختصاص تیتر اول روزنامه‌ها به این مسئله به همراه عکس‌های وحشتناک مجرمان پس از اعدام بیشتر به مذاق انقلابیون خوش می‌آید تا حقایق مربوط به اقتصاد کمر شکسته، بیکاری زیاد، و قیمت‌های بالای مواد غذایی. یک دلیل اصلی دیگر برای این اعدام‌ها که نمی‌توان از آن چشم پوشید آن است که بسیاری از این رهبران انقلابی نمی‌خواهند گروهی از رهبران قدرتمند و با نفوذ رژیم سابق را چند سالی در زندان نگاه دارند مبادا آنها مترصد فرصتی برای به دست گرفتن دوباره قدرت باشند. با توجه به این دلایل، فکر نمی‌کنیم اعدام‌ها، حتی با وجود فشارهای بشر‌دوستانه از سوی جهان غرب، به این زودی‌ها متوقف شود.

ب- (محرمانه) ناآرامی در سفارت: در ساعات اولیه صبح، بین ۱۲:۳۰ و ۰۲:۰۰، صدای تیراندازی شدیدی در سفارت پیچید. وابسته نیروی زمینی حدس می‌زند که بین ساعت ۱۵:۰۰ و ۲۰:۰۰ نیز محافظان ایرانی سفارت با اسلحه کمری و تفنگ تیراندازی هوایی کردند. محافظان سفارت مدعی بودند که تعدادی غیرنظامی از بیرون سفارت تیراندازی می‌کردند و

آنها نیز باید پاسخ می‌دادند، ولی به سوی غیرنظامیان شلیک نکردند. هیچ نشانه‌ای از اصابت گلوله به درون سفارت وجود ندارد و هیچ کس نیز مجروح نشده است. همچنین، در طول شب فرمانده محافظان کمیته (درب اصلی و محوطه) فرمانده گروه دیگر محافظان (مسئول حفاظت از محل سکونت سفیر) را بازداشت کرد. حسادت‌ها و نفرت‌های متقابل از این نوع بین این دو گروه انقلابی کله شق و خود‌رأی که اجازه خمینی را نیز برای حفاظت از سفارت دارند، وجود دارد.

نظریات تهیه‌کننده گزارش (محرمانه- غیرقابل رؤیت برای بیگانگان): بخش اعظم وظایف خارج از برنامه وابسته نیروی زمینی به پا در میانی بین این دو فرمانده و اصرار به آنها برای بوسیدن روی یکدیگر و آشتی کردن، اختصاص دارد. تلاش برای حل این مشکلات در سطوح بالاتر جریان دارد.

ج- (بدون طبقه‌بندی) اعدام‌ها ادامه دارد: دولت ایران اعلام کرد که ۴ پلیس تهرانی اعدام شدند.

اسامی این چهار اعدامی عبارتست از:

ملاقات با یزدی درباره امنیت سفارت

سند شماره 148 محرمانه12 آوریل 1979 - 23 فروردین 1358 از: سفارت آمریکا، تهران - 3875به: وزارت امور خارجه، واشنگتن دی. سی موضوع: ملاقات با یزدی درباره امنیت سفارت 1- (محرمانه- تمام متن - تلگرام گزارشی) 2 - در تاریخ 12 آوریل در ملاقاتی که با یزدی روی داد، کاردار مسئله امنیت محوطه سفارت و همچنین کشمکشهای گاه به گاهی را که بین عناصر سه واحد حفاظت کننده روی می‌دهد، مطرح ساخت. یزدی که بلاشک از این مطالب اطلاع داشت گفت او در جریان تهیه ترتیبات جدیدی است که برای واحد حفاظت کننده (که شاید ارتشی باشد) یک سلسله مراتب فرماندهی فراهم کند. او گفت اولین گام این خواهد بود که خروج دو نیروی غیرمنظم را ترتیب دهد: او قصد داشت دستور دهد گروهی که در اقامتگاه سفیر مستقر شده‌اند هر چه زودتر محل را ترک کنند. در پاسخ به پیشنهاد کاردار مبنی بر اینکه یک افسر رابط مورد

اطمینان از دفتر یزدی مأمور شود، معاون نخست‌وزیر گفت او افسران رابطی ظرف چند روز آینده معرفی خواهد کرد و اینها درباره امور امنیتی و همچنین مسایل مربوط به بازیابی و بسته‌بندی و حمل و نقل لوازم شخصی با سفارت همکاری خواهند کرد.

3- نظریه: امیدواریم که این راه‌حل عملی شود. ناس

گزارش وضعیت ایران، 15 - 12 آوریل 1979

سند شماره 149 محرمانه15 آوریل 1979- 26 فروردین 1358 از: دفتر وابسته دفاعی آمریکا، تهران - 3932 به: سازمان اطلاعات دفاعی، واشنگتن دی. سی - فوری موضوع: گزارش وضعیت ایران، 15 - 12 آوریل 1979 16- خلاصه: (بدون طبقه‌بندی) این گزارش حاوی اطلاعات حاصله در طول 12 الی 15 آوریل 79 می‌باشد. این گزارش حاوی اطلاعاتی در این موارد می‌باشد: اعدامهای آخر هفته، دستگیریها در طول تعطیلات آخر هفته، احتیاج ارتش به 30000 سرباز وظیفه، وضعیت نیروگاه اتمی، تغییر و تحولات در تهران، معرفی افراد برای ستاد مشترک ارتش، تغییراتی در اوضاع امنیتی محوطه سفارت و موضوعات متفرقه.

17- از 17 تا 21 حذف شده است.

22- جزییات: (محرمانه - غیرقابل رؤیت برای بیگانگان) الف: اعدامهای آخر هفته: (بدون طبقه‌بندی) در طول آخر هفته گذشته 17 ایرانی در شهرهای تهران، اهواز، شیراز، کرمان، خرمشهر و خرم‌آباد اعدام شدند. در صدر این لیست سپهبد هاشم برنجیان بازرس کل و رئیس اداره ضداطلاعات نیروی هوایی شاهنشاهی ایران بود که در سحرگاه جمعه 13 آوریل تیرباران شد. سپهبد برنجیان به جرم جاسوسی، فساد مالی، شرکت در کودتای نظامی و همکاری با سازمان سیا محکوم شد. روزنامه‌های فارسی زبان گزارش می‌دهند که وی در مورد عملیات پایگاههای رادار در ایران آگاهی داشته است. سایر افسرانی که اعدام شده‌اند عبارتند از: سرتیپ کمالی، رئیس سابق ساواک در قم؛ سرلشگر اسفندیاری، فرمانده حکومت نظامی در آبادان؛ سرگرد طوطیان، رئیس کلانتری در شیراز؛ سرهنگ پرویز یغمایی معاون سرلشگراسفندیاری؛ سرهنگ رحمانی، رئیس ساواک گچساران؛ و سه افسر شهربانی در خرمشهر؛ سایر اعدام‌شدگان شامل جنایتکاران خرم‌آباد و آبادان بودند.

ب: دستگیریهای تعطیلات آخر هفته (محرمانه - غیرقابل رؤیت برای بیگانگان) روزنامه‌های فارسی زبان اعلام کردند که در طول آخر هفته 60 الی 141 نفر شامل ساواکیها، معاونین وزرا؛ اساتید دانشگاه و افسران ارتش دستگیر شده‌اند. در صدر این لیست دستگیری چهارشنبه 14 آوریل سرتیپ رضا پرورش وابسته سابق نظامی ایران در ایالات متحده بود. آخرین سمت او از اکتبر 1978 تاکنون ریاست اداره هفتم ساواک بوده است.

سرتیپ پرورش قبل از آن رئیس فرماندهی اطلاعات رکن دو ستاد مشترک ارتش بوده است. روزنامه‌ها از سرتیپ پرورش نقل می‌کنند که گفته است وی به دستور مستقیم ازهاری ناچار شد به ساواک برود و کار او در ساواک به عنوان مترجم مطبوعات خارجی هیچ آسیبی به ایرانیان نمی‌رسانده است. همچنین در بین دستگیرشدگان می‌توان سرلشگر علی اشرف سعیدی مدیرکل سابق وزارت راه و ترابری، رئیس اطلاعات و ضداطلاعات ارتش و رئیس رکن دو ستاد مشترک ارتش را مشاهده کرد.

نظر افسر گزارشگر: (محرمانه - غیرقابل رؤیت برای بیگانگان) سرتیپ پرورش یکی از دوستان شخصی مدیر تیم فنی نظامی و یکی از باهوش‌ترین افسران ایرانی می‌باشد.

او یکی از افسران باهوش و تحصیل‌کرده بوده و یک ایرانی فداکار می‌باشد. از دست دادن او خلأ بزرگی در جامعه اطلاعاتی به وجود خواهد آورد زیرا قرار بود به عنوان رئیس رکن 2 ستاد مشترک ارتش انجام وظیفه کند.

ج- احتیاج ارتش به 30000 سرباز وظیفه: (بدون طبقه‌بندی) روزنامه فارسی زبان اطلاعات مورخه 14 آوریل طی خبری بیان می‌کند که 70000 جوان دیپلم برای پیوستن به ارتش واجد شرایط هستند. به هر حال ارتش اعلام کرده است که فقط به 30000 سرباز وظیفه نیاز دارد. به دانش‌آموزانی که رتبه تحصیلی بهتری دارند اجازه داده خواهد شد تا به تحصیلات بیشتر ادامه دهند.

د- وضعیت نیروگاه اتمی: (بدون طبقه‌بندی) بنا به گفته مطبوعات فارسی زبان، دکتر سحابی، قائم‌مقام سازمان انرژی اتمی، در یک برنامه تلویزیونی پیشنهاد کرده است که پروژه نیروگاه اتمی در بوشهر به دلیل خطراتی که این طرح در بر دارد مانند مشکلات دفن زباله‌های اتمی، باید متوقف شود.⁽¹⁾

گزارش وضعیت ایران، 16 - 15 آوریل 1979

سند شماره 150 محرمانه۱۶ آوریل ۱۹۷۹- ۲۷ فروردین ۱۳۵۸ از: دفتر وابسته دفاعی آمریکا، تهران - ۳۹۷۰ به: سازمان اطلاعات دفاعی، واشنگتن دی. سی منابع: کارکنان سفارت، رسانه‌های خبری فارسی‌زبان، مشاهدات شخصی تهیه کننده گزارش: سرهنگ تی.ای.شافر، وابسته دفاعی مقام تأییدکننده گزارش: سرهنگ تی.ای.شافر، وابسته دفاعی موضوع: گزارش وضعیت ایران، 16 - 15 آوریل 1979 16- خلاصه: (بدون طبقه‌بندی) این گزارش وقایع ۲۴ ساعت گذشته از ساعت ۱۲:۰۰ روز

۱۵ آوریل تا ساعت ۱۲:۰۰ روز ۱۶ آوریل ۱۹۷۹ را پوشش می‌دهد: سنجابی استعفای خود را تسلیم دولت می‌کند. اعدام‌ها ادامه دارد. خروج خارجیان از ایران. اعتراض به نتیجه رأی‌گیری در سنندج. دستگیری خواهر خسروداد. وضعیت طالقانی. تولید نفت و اخبار متفرقه.

17- از 17 تا 21 حذف شده است.

22- جزییات: (محرمانه - غیرقابل رؤیت برای بیگانگان) الف- (بدون طبقه‌بندی) سنجابی استعفای خود را تسلیم دولت می‌کند: وزیر امور خارجه، سنجابی، در روز ۱۵ آوریل استعفای خود را به نخست‌وزیر بازرگان تسلیم کرد. سنجابی قبلاً نیز در ماه فوریه این کار را انجام داده بود ولی بازرگان با استعفای او موافقت نکرد. کارشناسان معتقدند که این بار با استعفای او موافقت می‌شود. بر اساس گزارش‌ها سنجابی گفت که با توجه به وضعیت کنونی که دولت به سرعت کافی به امور رسیدگی نمی‌کند، ادامه کار را غیرممکن می‌داند و به همین خاطر باید استعفا بدهد.

نظریات تهیه‌کننده گزارش (محرمانه): استعفای سنجابی ضربه سهمگین دیگری بر پیکر دولت بازرگان وارد می‌آورد و نظر آن عده از ایرانی‌هایی را که معتقدند بازرگان نمی‌تواند کشور را اداره کند، تقویت می‌کند. احتمالاً استعفای بازرگان چندان دور نخواهد بود.

ب- (بدون طبقه‌بندی) اعدام‌ها ادامه دارد: ظرف مدت ۲۴ ساعت گذشته هفت نفر دیگر در ایران اعدام شدند. در رأس فهرست اعدام‌شدگان امروز نام سرتیپ حمید آشتیانی، رئیس پلیس سابق کرمانشاه و شهرداری تهران دیده می‌شد. اتهام او کشتن مردم در کرمانشاه بود. همچنین یک افسر پلیس در تهران و سه پلیس دیگر در تبریز اعدام شدند. یک سرگرد ارتش نیز در آبادان و یک نفر دیگر در اردبیل اعدام شدند.

نظریات تهیه‌کننده گزارش (محرمانه): هنوز امیدی به خاتمه اعدام‌ها در آینده نزدیک نیست. تعدادی از ایرانی‌ها محاکمه و به حبس محکوم شده‌اند ولی اکثر آنها حکم شیپور صبحگاهی اعدام را دریافت می‌کنند.

ج- (بدون طبقه‌بندی) خروج خارجیان از ایران: دولت ایران از طریق رادیو، تلویزیون و روزنامه‌ها اعلام کرده است که خارجی‌ها باید ایران را ترک کنند. آخرین مهلت برای خروج کارگران ساده نظیر کارمندان دفتری، خدمتکاران، راننده‌ها و غیره روز ۲۱ آوریل و آخرین مهلت برای خروج کارگران سطح بالاتر نظیر مهندسان، مدیران و متخصصان روز ۲۱ ژوئن اعلام شده است. برخی کارشناسان بازار کار معتقدند که خروج نیروی کار ماهر خارجی از ایران ضربه شدیدی به صنایع این کشور وارد می‌آورد. بسیاری از کارخانه‌های ایران بعد از یک دوره تعطیلی ۵ ماهه تازه کار خود را از سر گرفته‌اند و [در صورت خروج نیروی کار ماهر خارجی از ایران] مهندسان خارجی برای تعمیر و نگهداری دستگاهها در دسترس نخواهند بود. بر اساس گزارش روزنامه‌ها دو مرکز صنعتی بزرگ کشور در کرج و قزوین بیشترین ضربه را خورده‌اند و اگر دولت نتواند به بخش ساخت و ساز رونق ببخشد، این بخش نیز به مخاطره

خواهد افتاد.

نظریات تهیه‌کننده گزارش (بدون طبقه‌بندی): برخی کارشناسان بازار کار فکر می‌کنند که بخشی از ۲/۵ تا ۳ میلیون بیکار ایرانی را می‌توان در پُست‌های خالی کارگران خارجی مشغول به کار کرد. البته بدیهی است که نمی‌توان با پین گرد سوراخ چهارگوش را پر کرد، ولی غرور ایرانی‌ها و هدف آنها برای خودبسندگی بر حقایق زندگی سایه افکنده است. در درازمدت به کارشناسانی برای تعمیر و نگهداری، بازرسی و راه‌اندازی تجهیزات فنی نیاز خواهد بود. در برخی صنایع ایرانی‌ها با توسل به زور بازوی کارگران ساده قادر خواهند بود تولید را در سطح غیرکارآمد و بدون بازده نگاه دارند، ولی به هر حال در صنایع دیگر به مشاور و تکنسین نیاز خواهند داشت.

د- (بدون طبقه‌بندی) اعتراض به نتیجه رأی‌گیری در سنندج: اگر چه کمتر کسی به نتیجه رفراندوم ماه مارس اعتراض عمده‌ای کرده است، ولی رأی‌دهندگان سنندجی به عدم بی‌طرفی در شمارش آراء این شهر اعتراض کرده‌اند. شورای ۵ نفره رفراندوم در این شهر گفته است که اگر حداقل ۱۷۵۰۰ نفر عملاً به شمارش آراء اعتراض کنند، آنگاه شاید رأی‌گیری در این شهر تجدید شود. تعداد اعتراض‌کنندگان کمتر از میزان فوق بود، ولی مردم اعتراض کردند و [با مقامات دولتی] درگیر شدند که پیامد آن دستگیری تعدادی از آنها بود.

ه- (بدون طبقه‌بندی) دستگیری خواهر سپهبد خسروداد: روزنامه کیهان در شماره ۱۵ آوریل خود گزارش داد که خواهر سپهبد خسروداد به دلیل شرکت در فعالیت‌های ضدانقلابی دستگیر شده است. بر اساس گزارش‌ها، یک سخنگوی کمیته گفت که خواهر خسروداد به تعدادی از مأموران کمیته حمله کرده و گفته است تا جان در بدن دارد به آنها حمله می‌کند و تا بتواند از آنها می‌کُشد.

نظریات تهیه‌کننده گزارش (بدون طبقه‌بندی): شایعات زیادی در مورد حمله انتقام‌جویانه اعضای فامیل اعدام‌شدگان به نیروهای انقلابی در تهران بر سر زبانهاست. آنطور که شنیده‌ایم تا به حال ۲۵ نفر از مأموران در جنوب تهران کشته شده‌اند و اینکه مأموران از ماندن بر سر پُست‌های خود در شب خودداری می‌کنند. البته بیشتر چیز‌هایی که می‌شنویم شایعه است، ولی اعضای فامیل اعدام‌شدگان واقعاً چند مأمور را در جنوب تهران کشته‌اند. هنوز معلوم نیست که این انتقام‌جویی‌ها چه تأثیری بر روند محاکمه‌ها خواهد گذاشت، ولی مسلماً قضات دادگاه با دانستن این مطلب که جان آنها نیز در خطر است، شبها خواب آشفته‌تری خواهند داشت.

و- (بدون طبقه‌بندی) وضعیت آیت‌الله طالقانی: محل اقامت طالقانی و خانواده‌اش هنوز برای خیلی‌ها مشخص نیست. آنچه مسلم است اینکه اختلاف بین طالقانی و خمینی برای ایرانی‌های آگاه چندان تعجبی ندارد. طالقانی مدتی است که به رفتار خودسرانه کمیته‌ها اعتراض کرده، ولی نتیجه‌ای نگرفته است. بر اساس گزارش خبرنگار ما، احتمالاً طالقانی وقتی دیده است که حتی نخست‌وزیر بازرگان نیز نتوانسته پسران و عروسش[دخترش] اعظم را آزاد

کند، بسیار ناراحت شده است. در نتیجه همین بازداشت‌ها، اعظم استعفای خود را از عضویت در هیأت مدیره سازمان زنان انقلاب اسلامی اعلام کرده است. اطلاعات در شماره ۱۵ آوریل خود گزارش داد که گروههای متعددی از مردم روز یکشنبه در تهران تظاهرات کرده و خواستار دستگیری و محاکمه افراد مسئول در این مسئله شده‌اند. روز گذشته نیز گروهی از جوانان که شعار می‌دادند از کنار سفارت عبور کردند و امروز صبح ۱۶ آوریل) تقریباً صد نفر تظاهرکننده در ساعت ۱۰:۱۵ دقیقه از کنار سفارت عبور کردند. این گروه کوچک دانش‌آموزان، که بین ۱۲ تا ۱۵ ساله بودند، و روپوش مدرسه به تن داشتند، بسیار سازمان‌یافته و ظاهراً تحت نظر معلمان تظاهرات می‌کرند. شاید در نتیجه همین اتفاق بود که دادستان کل انقلاب، مهدی هادوی، در روزنامه‌ها اعلام کرد که تا اطلاع ثانوی دستگیری مردم و تفتیش خانه‌ها متوقف می‌شود.

نظریات تهیه‌کننده گزارش (محرمانه- غیرقابل رؤیت برای بیگانگان): آیت‌الله طالقانی احترام زیادی در بین اکثر ایرانی‌ها دارد. زمانی که خمینی زندگی راحتی در خارج از کشور داشت، طالقانی در ایران رنج کشید (که ۱۵ سال آن را در زندان بود). او فردی با ذکاوت، مورد احترام روشنفکران و اهل فن، نسبتاً جوان- ۶۲ ساله- و جانشین منطقی خمینی است که طبق گزارش‌ها وضعیت جسمانی خوبی در قم ندارد. هر گونه پرخاشگری به طالقانی موجب برانگیختن واکنشی شدید در سرتاسر ایران خواهد شد. بنابراین هر کسی (چپگراها، مارکسیست‌ها) که تمایلی به بی‌ثباتی دولت کنونی داشته باشد، طالقانی را هدف اصلی خود می‌گیرد. در ارتباط با اعلام توقف دستگیری‌ها و تفتیش‌های خانگی از سوی هادوی نیز یک مأمور سفارت امروز صبح وقتی از خانه به محل کار می‌آمد با چشم خود دیده بود که گروهی از انقلابیون مسلح به شیوه «غرب وحشی» خانه‌ای را محاصره کردند. خلاصه: اتفاقی که اخیراً برای طالقانی افتاد خاری در چشم دولت ایران خواهد بود. از چهار هفته پیش تا کنون کنترل بازرگان بر زندگی روزمره در ایران به هیچوجه بیشتر نشده است.

ز- (بدون طبقه‌بندی) تولید نفت: روزنامه فارسی‌زبان صبح، آیندگان، در شماره روز ۱۵ آوریل خود گزارش داد که تولید نفت ایران در روز ۱۳ آوریل به ۴/۷ میلیون بشکه رسید. این روزنامه نوشت که سطح تولید فوق یک استثنا بوده و میزان تولید در آینده به وضعیت اقتصادی کشور بستگی خواهد داشت. این گزارش نشان می‌داد که تولید نفت به تدریج از ۲/۷ میلیون بشکه در روز در ۲۱ مارس به ۳/۲ میلیون بشکه در روز در ۱۲ آوریل افزایش یافته است.

نظریات تهیه‌کننده گزارش (بدون طبقه‌بندی): تهیه‌کننده گزارش اظهارات بالا در مورد تولید آینده نفت را پوششی برای عدم موفقیت مقامات در نگاه داشتن میزان تولید بالاتر از سطح ۴/۸ میلیون بشکه در روز تفسیر می‌کند. دیر یا زود نبود قطعات یدکی و فقدان تعمیر و نگهدای پیشگیرانه فنی بر تولید نفت اثر خواهد گذاشت.

ح- اخبار متفرقه (محرمانه- غیرقابل رؤیت برای بیگانگان):

(۱) (محرمانه- غیرقابل رؤیت برای بیگانگان): امروز نیز مأموران کمیته از ورود افسران مرکز مستشاران نظامی آمریکا به مقر‌های نظامی جلوگیری کردند.

(۲) (محرمانه- غیرقابل رؤیت برای بیگانگان): بر اساس گزارش وابسته نیروی دریایی بریتانیا به وابسته نظامی آمریکا، شیراز از معدود شهرهایی است که روال زندگی در آن عادی، و تقریباً به شیوه قبل از انقلاب است. گزارش جداگانه ارسال خواهد شد.

(۳) (بدون طبقه‌بندی): با توجه به انضباط و عملکرد حرفه‌ای محافظان کمیته‌ای، سفارت روز آرامی دیگری را پشت سر گذاشت.

(4) (بدون طبقه‌بندی): انقلابیون هیچ مزاحمتی برای برگزاری مراسم عید پاک در کلیسای انجیلی آلمان از سوی پدر روحانی پرایر که کارمندان سفارت نیز در آن شرکت داشتند، ایجاد نشد. در هنگام خواندن آخرین سرود برق قطع شد، ولی مراسم به خوبی برگزار شد.

گزارش وضعیت ایران، 17 - 16 آوریل 1979

سند شماره 151 محرمانه۱۷ آوریل ۱۹۷۹ - ۲۸ فروردین ۱۳۵۸ از: دفتر وابسته دفاعی آمریکا، تهران - ۴۰۳۴ به: سازمان اطلاعات دفاعی، واشنگتن دی. سی.

منابع: کارکنان سفارت، رسانه‌های خبری فارسی‌زبان، وابستگان و پرسنل نظامی خارجی تهیه‌کننده گزارش: سرهنگ تی.ای.شافر، وابسته دفاعی مقام تأییدکننده گزارش: سرهنگ تی.ای.شافر، وابسته دفاعی موضوع: گزارش وضعیت ایران، 17 - 16 آوریل 1979 16- خلاصه: (بدون طبقه‌بندی) این گزارش وقایع ۲۴ ساعت گذشته از ساعت ۱۲:۰۰ روز ۱۶ آوریل تا ساعت ۱۲:۰۰ روز ۱۷ آوریل ۱۹۷۹ را پوشش می‌دهد: بازرگان با استعفای سنجابی موافقت می‌کند. اعدام‌ها. خودکشی‌ها. دکتر کیانوری، دبیر اول حزب توده به ایران باز می‌گردد. تظاهرات به طرفداری از طالقانی ادامه دارد. خمینی از ارتش حمایت می‌کند. تعیین سقف تولید نفت، و اخبار متفرقه.

17- از 17 تا 21 حذف شده است.

22- جزییات: (محرمانه) الف- (بدون طبقه‌بندی) بازرگان با استعفای سنجابی موافقت می‌کند: نخست‌وزیر بازرگان با استعفای وزیر امور خارجه، دکتر کریم سنجابی، موافقت کرده است. بر اساس گزارش‌ها، دلیل استعفای سنجابی ناتوانی دولت در ادای وظایف، وضعیت به هم ریخته کشور، و فقدان احترام برای دولت بوده است. در حال حاضر، دکتر احمد سلامتیان، معاون وزیر امور خارجه در امور سیاسی، کفالت این وزارتخانه را بر عهده خواهد داشت.

نظریات تهیه‌کننده گزارش (بدون طبقه‌بندی): دکتر سنجابی در حالی پُست خود را ترک

می‌کند که دولت ایران با مشکلات اقتصادی، سیاسی، و اجتماعی عدیده‌ای روبروست، تا بدین ترتیب زمانی که نامزد ریاست جمهوری می‌شود، مسایل باقیمانده از رژیم گذشته بر سابقه او خدشه‌ای وارد نساخته باشد. بعید می‌دانیم که سنجابی از صحنه سیاست خارج شده باشد. به احتمال قوی او در مقام نامزد اصلی حزب جبهه ملی تمام تلاشش را بر مبازرات ریاست جمهوری متمرکز خواهد ساخت.

ب- (بدون طبقه‌بندی) اعدام‌ها: در طول ۲۴ ساعت گذشته چهار ایرانی دیگر اعدام شدند. دو افسر پلیس از سبزوار (غرب مشهد)، یک گروهبان ارتش از شیراز، و یک سرگرد ارتش از آبادان تیرباران شدند. جرم همه آنها کشتن مردم بی‌گناه بود.

ج- (بدون طبقه‌بندی) خودکشی‌ها: دو افسر پلیس ایران ظرف ۲۴ ساعت گذشته خودکشی کردند. سرتیپ بازنشسته، فتح‌الله مهاجر، رئیس پلیس سابق سنندج، در خانه یکی از اقوامش در کرج با خوردن سم خودکشی کرد و یک سروان پلیس به نام جعفری، که در بخش ضد اطلاعات همدان کار می‌کرد، در تهران دست به خودکشی زد.

د- (بدون طبقه‌بندی) بازگشت دکتر کیانوری به ایران: دکتر نورالدین کیانوری، دبیر اول حزب (کمونیست) توده پس از ۳۰ سال دوری از کشور به ایران بازگشت. کیهان فارسی در شماره روز ۱۶ آوریل خود گزارش داد که کیانوری روز گذشته در یک کنفرانس مطبوعاتی شرکت کرد. اظهارات کیانوری شامل جملات ضد و نقیضی در حمایت و ضدیت با دولت بود. کیانوری از دستگیری فرزندان طالقانی ابراز تاسف کرد و افزود که برخی مأموران کمیته آدم‌های خوبی نیستند. او گفت که دولت باید قراردادهای خود را با آمریکا لغو کند زیرا این قراردادها با توسل به زور منعقد شده اند. او گفت که بازرگان باید برای تقریباً ۳ میلیون کارگر بیکار کاری بکند، و چون بازرگان هیچ کمکی نکرده است، حزب توده آماده است پیشنهادهایی در این مورد به دولت ارائه بدهد. او گفت که دولت باید کارخانه‌هایی را که صاحبانشان کشور را ترک کرده‌اند، و کارخانه‌هایی را که در مالکیت مشترک ایرانی‌ها و خارجی‌ها و یا ایرانی‌ها و خانواده شاهنشاه است، تصاحب کند. او در پاسخ به این سئوال که آیا حزب توده نامزدهایی را برای نمایندگی مجلس معرفی خواهد کرد یا خیر، گفت که ما مسلماً نامزدهایی را برای نمایندگی مجلس معرفی خواهیم کرد. کیانوری گفت که تعداد سازمان‌ها و گروههای وابسته به حزب توده در آینده بیشتر خواهد شد. او دادگاههای انقلاب را تحسین کرد و گفت که آنها بسیار خوب کارشان را انجام داده‌اند. او در خاتمه گفت که حزب توده آماده حمایت و همکاری با دولت ایران است و به هیچوجه قصد ندارد موجودیت آن را زیر سئوال ببرد.

ه- (بدون طبقه‌بندی) ادامه تظاهرات به طرفداری از طالقانی: در روزهای ۱۶ و ۱۷ آوریل راهپیمایی در حمایت از آیت‌الله طالقانی در سرتاسر تهران برگزار شد. روزنامه صبح، آیندگان، گزارش می‌دهد که بیش از ۵۰۰۰ دانشجو خواهان بازگشت سریع طالقانی و توضیح دلایل غیبت او شده‌اند. آنها همچنین خواستار «پاکسازی» مأموران کمیته و مجازات عاملان این واقعه

شدند. در صبح روز ۱۷ آوریل گروههای متعدد دانش‌آموزان در دسته‌های ۵۰ تا ۱۰۰ نفری و دامنه سنی ۱۲ تا ۱۶ سال به آرامی از کنار سفارت عبور کردند. معلمان یا مأموران کلانتری بر آنها نظارت می‌کردند.

و- (بدون طبقه‌بندی) خمینی از ارتش حمایت می‌کند: رادیو، تلویزیون و روزنامه‌ها خبر از حمایت خمینی از ارتش ملی داده‌اند. خمینی گفت ارتشی‌هایی را که گناه کمتری داشتند بخشیده است و مردم باید از ارتش حمایت کنند و در امور آن دخالت نکنند. او گفت اگر سربازان از فرامین مافوق خود اطاعت نکنند ضدانقلاب هستند. خمینی همچنین روز ۲۹ فروردین را روز ارتش اعلام کرد و نیروهای ارتش در این روز در تهران و شهرهای دیگر رژه خواهند رفت. ژاندارمری نیز اعلام کرد که واحدهایش در این رژه شرکت خواهند کرد.

نظریات تهیه‌کننده گزارش (بدون طبقه‌بندی): اعلام روزی به نام روز ارتش و حمایت کامل خمینی از یک ارتش منظم موجب می‌شود تا افسران ارشد بتوانند گام‌های مثبتی برای کنترل زیردستانشان بردارند. چنانکه قبلاً گزارش شده بود، فقدان نظم و انضباط از مشکلات بزرگ نیروی زمینی و هوایی و تا حد کمتری نیروی دریایی است. چنانچه افسران جوان، همافرها، درجه‌داران، و سربازان وظیفه به توصیه خمینی عمل کنند و اگر کمیته‌های مستقر در ارتش منحل شوند، آنگاه شاهد بهبود قطعی و بجای مدیریت نیروهای مسلح ایران خواهیم بود. علاوه بر این، حمایت خمینی از ارتش ملی به معنای آن است که تمایل چپگراها به تشکیل یک سپاه ملی شبه‌نظامی تحقق نخواهد یافت.

ز- (محرمانه) تعیین سقف ۴ میلیون بشکه در روز برای تولید نفت: بر اساس گزارش‌ها، حسن نزیه، رئیس شرکت ملی نفت ایران اعلام کرد که سقف تولید نفت ۴ میلیون بشکه در روز خواهد بود. با وجود این، ناظران غربی معتقدند که بدون کمک تکنسین‌های خارجی رسیدن به چنین هدفی غیر واقعی است. آنها معتقدند که تولید ۲ تا ۲/۵ میلیون بشکه در روز به واقعیت و توانایی شرکت ملی نفت ایران نزدیکتر است. یک مهندس هندی صنایع و مدیر بازاریابی که ۵ سال در ایران کار کرده است شب گذشته به وابسته نظامی گفت که کیفیت نفت ایران بسیار تنزل کرده است. او گفت که تنزل کیفیت نفت و فراورده‌های نفتی در درجه اول موجب خرابی زودتر موتورها، توربین‌ها و پمپ‌ها می‌شود و خرابی زودهنگام دستگاهها دارد صنایع را فلج می‌کند.

نظریات تهیه‌کنند گزارش (محرمانه): وابسته نظامی نمی‌تواند دقیقاً اظهارات این مهندس هندی را ارزیابی کند، ولی کارمند بخش اقتصادی نیز به وابسته نظامی گفت که چیزهایی در مورد تنزل کیفیت تولید نفت در ایران شنیده است. اگر چنین چیزی صحت داشته باشد، شرایط راکد اقتصادی در ایران ممکن است وخیمتر شود.

ح- اخبار متفرقه (بدون طبقه‌بندی):

(۱) وزیر پست، تلگراف و تلفن، محمد حسن اسلامی، روز گذشته اعلام کرد که

قراردادهای امضاء شده با شرکت مخابراتی آمریکایی بل، لغو شده‌اند.

(۲) روزنامه اطلاعات در شماره روز ۱۶ آوریل خود گزارش داد که ۵۵ نفر دیگر از عوامل رژیم گذشته دستگیر شده‌اند. تیمسار فتحی امین، فرمانده سابق تیپ همدان، نیز در میان دستگیرشدگان است.

(۳) آقای حسن‌پور، رئیس پالایشگاه ماهشهر گفت که ظرفیت تولید گاز مایع در ماهشهر به ۳۰۰۰۰ بشکه در روز رسیده است و ابراز امیدواری کرد که این ظرفیت در آینده نزدیک به ۵۷۰۰۰ بشکه در روز برسد. او همچنین گفت که تولید گاز در تأسیسات گاز اهواز و آقاجان برای مصرف داخلی کافی است.

(۴) روزنامه‌ها گزارش می‌دهند که خمینی دو عضو هیأت منصفه دادگاه انقلاب اسلامی را به دلیل «تلاش برای غصب قدرت» و «اقدام برخلاف مصالح دادگاه» از کار برکنار کرده است.

اطلاعاتی درباره پلیس ملی ایران اسلامی و نیروهای نظامی

سند شماره 152 محرمانه۱۸ آوریل ۱۹۷۹ - ۲۹ فروردین ۱۳۵۸ از: دفتر وابسته دفاعی آمریکا، تهران - ۴۰۵۲ به: سازمان اطلاعات دفاعی، واشنگتن دی.سی.

منابع: مقام سفارت آمریکا تهیه‌کننده گزارش: ای.بی. گرازینی، متخصص امور اطلاعاتی مقام تأییدکننده گزارش: سرهنگ تی.ای.شافر، وابسته دفاعی موضوع: اطلاعاتی درباره پلیس ملی ایران اسلامی و نیروهای نظامی 16- خلاصه: (محرمانه- غیرقابل رؤیت برای بیگانگان) این گزارش مربوط به اطلاعاتی است که منبع خبری در روز ۳ آوریل در ضیافت شام مردانه یکی از دوستان که در وزارت دادگستری مشغول به کار است، به دست آورده است. موضوع گزارش عبارت است از اطلاعاتی در مورد نیروی پلیس ایران، قتل‌عام پلیس در سنقر، انضباط در نیروی دریایی ایران، نظر دیگران در مورد همافرها، و اثبات دست نشاندگی خمینی از سوی آمریکا.

17- از 17 تا 21 حذف شده است.

22- جزییات (محرمانه- غیرقابل رؤیت برای بیگانگان): اطلاعات ذیل از سوی منبع خبری در اختیار تهیه‌کننده گزارش قرار گرفت و در ضیافت شام مردانه یکی از دوستان که در وزارت دادگستری مشغول به کار است، در روز ۳ آوریل به دست آمد. میهمانان دیگر این ضیافت مردانه، یک تاجر تهرانی، دو ستوان و یک سروان پلیس و یک سرگرد نیروی دریایی بودند. علاوه بر مسایل کلی و سیاسی، در مورد موضوعات زیر نیز صحبت شد:

الف- نیروی پلیس در ایران: به نظر می‌رسد که نظم و انضباط و سازمان پلیس هیچ بهبودی حاصل نکرده است. سه پلیس حاضر در میهمانی به اداره راهنمایی و رانندگی منتقل شده‌اند که

ظاهراً نسبت به اداره‌های دیگر پلیس وضعیت بهتری دارد. هنوز اسلحه‌ای به آنها تحویل نشده است و معلوم نیست که چه زمانی و آیا اصلاً دوباره رولوری به آنها تحویل خواهد شد یا خیر. یکی از ستوان‌های پلیس گفت «وقتی همه مردم در خیابان ژ۳ دارند، داشتن رولور چه فایده‌ای دارد!» نظم و انضباط حتی در اداره آنها نیز چندان سفت و محکم نیست و هیچ کس در صدد کنترل واقعی اوضاع برنیامده است. به نظر می‌رسد که نیروی پلیس هنوز بلاتکلیف و در پی التیام زخم‌هایش است.

ب- قتل عام پلیس در سنقر (استان کرمانشاه): یکی از ستوان‌های پلیس تازه از تعطیلات نوروزی در زادگاهش برگشته بود و قتل‌عام نیروهای پلیس در این شهر را تأیید کرد. حادثه اینطور اتفاق افتاده بود: در طول دوره نخست‌وزیری بختیار، یک افسر ژاندارمری در پاسگاه جاده سنقر- کرمانشاه مسافران سنقر را با نحوه تفتیش، و فحاشی و گاه ضرب و شتم، و همچنین رفتارش با مسافران زن بسیار ناراحت کرده بود. یکبار زنی را که سوار بر یک مینی‌بوس بود، مجبور کرد تا برای او و زیردستانش در جاده برقصد، و کلاً حضور او در آن پاسگاه ژاندارمری برای مردم سنقر عذاب‌آور بود. کمی بعد از تغییر دولت، همان افسر ژاندارمری به شهر سنقر آمد و چند نفر که مورد توهین او قرار گرفته بودند او را شناختند و به دنبالش افتادند. افسر مزبور پا به فرار گذاشت و به کلانتری محل پناه برد. خیلی زود جمعیتی خشمگین و مسلح در مقابل ساختمان کلانتری جمع شد و از کلانتری خواست تا او را تحویل مردم بدهد. رئیس کلانتری به جمعیت گفت که افسر ژاندارمری را به کمیته محل تحویل می‌دهد تا مجازات شود، ولی معاونش که آنجا ایستاده بود با او حرفش شد و جلوی چشم جمعیت با رولورش رئیس کلانتری را هدف قرار داد. جمعیت خشمگین با دیدن این واقعه از خود بی خود شد و به ساختمان کلانتری حمله برد و هر پلیسی را که در ساختمان بود به قتل رساند. مردم سپس برای یافتن پلیس‌های دیگر دست به جستجوی خانه به خانه زدند و حتی یک پلیس را که به خاطر جراحت گلوله در بیمارستان بستری بود، بیرون کشیدند. وقتی غائله خوابید، مردم همه پلیس‌های شهر را کشته و جسد اکثر آنها را تکه و پاره کرده بودند.

نظریات تهیه‌کننده گزارش (محرمانه- غیرقابل رؤیت برای بیگانگان): منبع خبری ابراز داشت شرح ماجرایی که این ستوان پلیس گفته است دقیقاً مشابه همان چیزی است که سه نفر دیگر از منابع خبریش، که دو نفرشان در زمان وقوع کشتار در سنقر حضور داشتند و یکی از آنها تازه از سنقر به تهران برگشته است، به او اطلاع داده بودند. منبع می‌گوید به همان ستوان پلیسی که این ماجرا را تعریف کرد دوبار پیشنهاد شده است که رئیس پلیس شهر شود، ولی او می‌گوید با اتفاقی که در شهر افتاده است، حتی فکر رئیس پلیس شدن را هم نمی‌کند.

ج- نظم و انضباط در نیروی دریایی: سرگرد نیروی هوایی به تفصیل در مورد مشکلات سازمانش صحبت کرد و مدعی شد که سلسله مراتب فرماندهی در نیروی دریایی تقریباً از بین

رفته است. او گفت که چندی پیش یک سرهنگ نیروی دریایی تعداد زیادی از نیروها را جمع کرد تا برای آنها سخنرانی کند و بگوید موقع آن رسیده است که آستین‌ها را بالا بزنیم و کار را شروع کنیم. در پایان سخنان پر شور سرهنگ در مورد لزوم نظم و انضباط و وطن‌پرستی، یک گروهبان فریاد زد:«قبول است سرهنگ، اگر می‌خواهی دستور بدهی، اول خودت یک جارو بردار و پادگان را جارو کن تا ما هم پشت سرت راه بیافتیم.» طبق گفته این سرگرد، همه آنها پراکنده شدند و تا به حال هیچ کاری انجام نشده است.

د- نظر دیگران در مورد «همافران»: همه میهمانان حاضر در ضیافت فرصت را غنیمت شمردند و از «همافران» نیروی هوایی بد گفتند، و آنها را به دلیل حقوق بالا و امتیازات بسیار زیادشان «لوس‌ترین» گروه نظامی در ایران توصیف کردند و توانایی و مهارت همافرها را زیر سئوال بردند. آنها مدعی بودند که همافرها فقط وانمود می‌کنند طرفدار انقلاب هستند ولی در واقع اصلاً انقلابی نیستند، و دلیل اصلی پیوستن آنها به جریان انقلاب عقب نماندن از قافله و گرفتن پُست و مقام و بهبود وضعیت و امنیت شخصی بعد از انقلاب بود. آنها می‌گفتند که همافرها به دلیل اینکه افسران نیروی هوایی اصلاً قبولشان نداشتند و هیچکس آنها را یک نظامی حرفه‌ای نمی‌دانست، دارای عقده روانی هستند. آنها مدعی بودند که همافری در آینده منحل خواهد شد، زیرا همافران نشان دادند که نه از لحاظ حرفه نظامی لیاقت دارند و نه از لحاظ سیاسی قابل اعتماد هستند. چون وفاداری همافرها فقط به خودشان است، هیچ دولتی در آینده آنها را نخواهد خواست.

ه- اثبات دست‌نشاندگی خمینی از سوی آمریکا: در میان داستان‌های متعددی که منبع خبری راجع به «مسئولیت آمریکا در قبال مشکلات ایران» شنیده است، این استدلال هم از دهان سرگرد پلیس بیرون آمد: او همیشه به این فکر می‌کرد که چطور سازمان سیا می‌تواند اقدامات جنایتکاران و یا تروریست‌ها را به این خوبی پیش‌بینی کند و تمامی اطلاعاتی که سیا به پلیس ایران می‌داد، صد در صد درست از آب در می‌آمد. با توجه به این مسئله و مهارت سیا در ترور شخصیت‌ها، سرگرد مزبور به این نتیجه رسیده بود که اگر دولت آمریکا واقعاً طرفدار شاه بود، حتماً خمینی را ترور می‌کرد. چون خمینی توانست انقلاب را از پاریس رهبری کند و هنوز هم زنده است، پس حتماً آمریکا به طور پنهانی از او حمایت می‌کند.

نظریات مرکز تهیه گزارش (محرمانه- غیرقابل رؤیت برای بیگانگان): منبع خبری یکی از کارمندان با تجربه سرویس خارجی است که فارسی را عالی صحبت می‌کند و روابط نزدیکی با ایرانی‌ها دارد و تا همین اواخر سر کنسول آمریکا در تبریز بود. تهیه‌کننده گزارش اطلاعاتی را که در این گزارش در مورد نیروی دریایی ایران ذکر شده از طریق یک منبع دیگر نیز به دست آورده است.

همین منبع اخیراً به تهیه‌کننده گزارش گفت که نیروی دریایی اسلامی ملی ایران مسئولیت حفظ سپاه دریایی ایران را قبول نمی‌کند و به وزیر دفاع گفته است که هر چه سریعتر این سپاه

را منحل کند. تهیه‌کننده گزارش سعی می‌کند اطلاعات بیشتری در مورد این مسئله به دست آورد که به محض کسب اطلاعات جدید آن را گزارش خواهد داد. تهیه‌کننده گزارش این منبع را B3 تلقی می‌کند.

سندرم آمریکاستیزی307

سند شماره 153 محرمانه ۱۸ آوریل 1979 - ۲۹ فروردین ۱۳۵۸ از: سفارت آمریکا، تهران - ۴۰۶۹به: وزارت امور خارجه، واشنگتن دی. سی موضوع: سندرم آمریکاستیزی ۱- (محرمانه - تمام متن- تلگرام گزارشی- هیچ اقدامی نیاز نیست) ۲- خلاصه: در طول دو هفته گذشته «سندرم آمریکاستیزی» (البته با عرض معذرت از جین فوندا) هم در مطبوعات و هم در بیانیه‌های سیاسی نمایان‌تر شده است. ریشه این آمریکاستیزی، پارانویای ضدغربی خمینی است و غرب‌ستیزی فداییان که تحت تأثیر سازمان آزادیبخش فلسطین هستند و گروههای دیگر نیز به آن شدت می‌بخشد. این ویروس «ضد» چیزی بیشتر از یک شعار معمولی انقلابی است، و هر چند اکثر ایرانی‌ها نسبت به آن بی‌اعتنا هستند، ولی تلاش‌های تبلیغاتی دارد به تدریج بر مردم، به ویژه بر جوان‌ها، تأثیر می‌گذارد. آمریکا باید فعلاً شکیبایی به خرج دهد. پایان خلاصه.

۳- سفارت قصد ندارد بی‌جهت بر این موضوع تأکید کند، بلکه هدفش آشنا ساختن مخاطبان با افزایش چشمگیر روند آمریکاستیزی است که از حدود ۱ آوریل آغاز شد و به تدریج، خصوصاً در طول چهار روز گذشته، افزایش یافت. افزایش این تلاش‌های ضد آمریکایی کیفیتی تقریباً جهان سومی دارد و مستقیماً از ایدئولوژی انقلاب اسلامی و حب و بغض‌های شخصی آیت‌الله خمینی و برخی از حامیان نزدیک او از یک طرف و گروههای متعدد چپگرا، از جمله فداییان که تحت‌تأثیر سازمان آزادیبخش فلسطین هستند، از طرف دیگر ریشه می‌گیرد.

۴- ظواهر نمایان این روند عبارتند از اظهارات ضدآمریکایی رو به رشد در روزنامه‌های فارسی‌زبان (که تنها رسانه چاپی بعد از تعطیلی تمام روزنامه‌های خارجی‌زبان در تاریخ ۲۷ مارس هستند)، استفاده از برنامه‌های متعلق به شوروی و بلوک‌های دیگر در تلویزیون، و اعترافات مقامات رژیم گذشته در محاکمه‌ها مبنی بر اینکه با سازمان سیا و یا ژنرال هایزر همکاری داشته‌اند نگاه کنید به گزارش ۱۴ تا ۱۷ آوریل ایران پول (IRAN POOL) که توسط پاوچ ارسال شد). سپهبد ربیعی و برنجیان در جلسه محاکمه‌شان به مأموریت ژنرال هایزر و آنچه پایگاه جاسوسی آمریکا می‌خواندند، اشاره کردند. دفاعیات صادقانه آنها هم در روزنامه‌ها چاپ شد و هم در تلویزیون پخش شد. کارمند ارشد ایرانی بخش اقتصادی سفارت را به هنگام دیدار منظمش از بانک مرکزی در روز ۹ آوریل از بانک بیرون انداختند و بلافاصله

نوشتند «عامل امپریالیسم را بیرون انداختیم.» کارمند ارشد ایرانی سازمان ارتباطات بین‌المللی هنوز به دلیل اتهامات نامشخص که احتمالاً به کارش در سفارت مربوط می‌شود در کمیته خمینی تهران بازداشت است. شهروندان آمریکایی که برای بخش خصوصی کار می‌کنند و هنوز در ایران هستند، همینطور اروپایی‌ها، می‌گویند که مردم در خیابان‌ها خصمانه‌تر از یک ماه پیش به ما نگاه می‌کنند (و فریاد سرمان می‌کشند).

۵- شخص خمینی در روز ۱۶ آوریل خطاب به پاسداران انقلاب در قم خواستار «قطع دستان آمریکایی های شیطان‌صفت شد» (که اطلاعات نیز این عبارت را در تیتر اول خود چاپ کرد.) آنهایی که خمینی را می‌شناسند، حتی دستیاران متجددترش، می‌گویند که او نسبت به آمریکا دچار پارانویاست و اکثر مشکلات دوران شاه را به آمریکا نسبت می‌دهد. از سخنان و رفتار آیت‌الله خمینی چنین بر می‌آید که او قصد دارد آخرین مظاهر نفوذ آمریکا در ایران را نیز از بین ببرد. بازجویان و قضات دادگاههای انقلاب اسلامی مدام متهمان را وادار می‌کنند تا روابط خود را با آنچه آنها امپریالیسم غرب می‌نامند، توضیح دهند و یا به دنبال کشف رابطه رژیم گذشته و سازمان سیا و یا سازمان‌های دیگری (نظیر سازمان روتاری اینترنشنال، فراماسونری و غیره) می‌گردند که بتواند چهره آمریکا را خدشه‌دار سازد.

۶- چندین منبع دانشگاهی که تا پنج هفته پیش نسبتاً خیال راحتی داشتند حالا گزارش می‌دهند که تعدادی از همکارانشان را که در آمریکا تحصیل کرده بودند بدون اخطار قبلی در خیابان دستگیر کرده‌اند. در برخی موارد، آنها را به کمیته‌های انقلاب برده‌اند، و در یک مورد هم به اتهام «کمک به آمریکایی‌ها» در یک دادگاه پایین‌تر محاکمه کردند (ظاهراً این امر دارد در ایران انقلابی به یک جرم، حداقل یک اقدام مشکوک، تبدیل می‌شود). یک رابط و دوست صمیمی ریچارد کاتم به مقام سفارت گفت که تعدادی از دانشگاهیان در حال حاضر بدون هیچگونه جرم مشخصی در زندان به سر می‌برند و مقامات سفارت بهتر است سعی نکنند، تکرار می‌کنم سعی نکنند، مستقیماً با دوستان دانشگاهی‌شان تماس بگیرند زیرا ممکن است این مسئله «بد تعبیر» شود. تعدادی از رابطان غیر دانشگاهی سفارت نیز «تا زمانی که اوضاع آرام نشود» تمایلی به ملاقات در اماکن عمومی ندارند و تعدادی از آنها اصلاً تمایلی به ملاقات با مقامات سفارت نشان نمی‌دهند. مسئول امور مطبوعاتی نیز مشکل مشابهی با تعداد زیادی از خبرنگاران پیدا کرده است. فضای حاکم بر روابط مطبوعاتی نیز از دو هفته گذشته سنگین‌تر شده است.

۷- افرادی که می‌شناسیم و به هر طریقی با فداییان و سایر گروههای چپگرا رابطه‌ای دارند به ما گفته‌اند که تلاش‌های ضد‌آمریکایی از حمایت و مساعدت کامل جناح چپ برخوردار است. نماینده سازمان آزادیبخش فلسطین در ایران علناً به تلاش‌های صلح خاورمیانه و ایالات متحده تاخته و استفاده از عباراتی نظیر امپریالیسم و استعمارستیزی را در سخنرانی‌ها و مطالب دیگر تشویق کرده است. اگر حرف برخی عناصر چپگرا را باور کنیم باید انقلاب ایران را صرفاً

حرکتی برای رها شدن از بند امپریالیسم بدانیم که نقشه‌های شیطانی برای کل منطقه دارد. البته ایستگاههای رادیویی شوروی نیز چنین حرف‌هایی می‌زنند ولی به اعتقاد ما ایران بیشتر سبک و سیاق جهان سومی سازمان آزادیبخش فلسطین را می‌پسندد. تمایل شدید ایرانی‌ها برای پیدا کردن توطئه در هر وضعیت سیاسی نیز به این مسئله کمک کرده است: مثلاً یکی از شایعاتی که در محافل ایرانی‌های تحصیلکرده دهان به دهان می‌چرخد این است: آمریکا تصمیم گرفته است که از خمینی حمایت کند تا سدی در مقابل کمونیسم باشد. اگر اینطور نبود، پس چرا سازمان سیا وقتی می‌توانست خمینی را ترور نکرد؟ بنابراین نفوذ آمریکا در ایران هم قوی‌تر و هم ظریفتر از گذشته است. بسته به نظر شخصی افراد، نتیجه این است که یا باید الف) با تلاش ابرقدرت [آمریکا] برای ثبات بخشیدن به ایران همراهی کرد و یا ب) سخت‌تر از گذشته سعی کرد تا ارزش‌های شیطانی غرب و امپریالیسم آمریکا را ریشه‌کن کرد.

۸- مثال بالا نشان می‌دهد که حتی انقلابیون مسلمان نیز ممکن است گاه به خاطر باور نداشتن موفقیتی که خود به دست آورده‌اند چه حرف‌هایی بزنند. بنابراین، بخش اعظم جمعیت ایران، حداقل در تهران، تا به حال تحت تأثیر این نوع آمریکاستیزی قرار نگرفته‌اند، ولی نباید از تأثیر تدریجی تبلیغات غافل بود، به ویژه بر دانش‌آموزان دبیرستانی و دانشجویان که چیزی برای ارزیابی این تبلیغات و راهنمایی تاریخی برای آشنا شدن با وجهه مثبت [آمریکا] ندارند.

[9]- پس چه باید کرد؟ سفارت در حالت بلاتکلیفی به سر می‌برد و تا حدود زیادی همه همینطور هستند، بنابراین، هر چه بی‌سر و صداتر باشیم بهتر است، و شکیبایی ظاهراً بهترین کاری است که می‌توان انجام داد. البته دیپلماسی صبورانه و بی‌سر و صدا با رهبران می‌تواند به مرور زمان از سفت و سختی [آمریکاستیزی] بکاهد. معرفی سفیر جدید احتمالاً بهترین فرصتی است که می‌توان از آن برای ارائه یک وجهه مثبت جهت کاهش آمریکاستیزی بدون وخیم‌تر کردن اوضاع استفاده کرد. ناس

گزارش وضعیت ایران، 19 - 18 آوریل 1979

سند شماره 154 محرمانه ۱۹ آوریل ۱۹۷۹- ۳۰ فروردین ۱۳۵۸ از: دفتر وابسته دفاعی آمریکا، تهران - ۴۱۲۹ به: سازمان اطلاعات دفاعی، واشنگتن دی.سی.

مناب-ع: روزنامه‌های فارسی‌زبان، وابستگان نظامی خارجی، مقامات سفارت آمریکا، منبع ۶۸۴۶۰۰۰۸ تهیه‌کننده گزارش: سرهنگ تی.ای.شافر، وابسته دفاعی مقام تأییدکننده گزارش: سرهنگ تی.ای.شافر، وابسته دفاعی موضوع: گزارش وضعیت ایران، 19 - 18 آوریل 1979 16- خلاصه: (محرمانه) این گزارش وقایع ۲۴ ساعت گذشته از ساعت ۱۲:۰۰ روز ۱۸

آوریل تا ساعت ۱۲:۰۰ روز ۱۹ آوریل ۱۹۷۹ را پوشش می‌دهد: اعدام‌های بیشتر. ادامه مشکلات در سنندج. ادامه تظاهرات در حمایت از طالقانی. اولین بیانیه شورای انقلاب. پاسداران انقلاب باید تحت‌نظر طالقانی باشند. رژه بی‌نظم روز ارتش. معرفی رئیس پلیس تهران. گفتگوی سفیر شوروی با سلامتیان. معرفی نماینده وزارت دفاع در نیروی زمینی. و اخبار متفرقه.

17- از 17 تا 21 حذف شده است.

۲2- جزییات: (محرمانه) الف- ادامه اعدام‌ها: شش نیروی گارد سلطنتی در اوایل صبح روز چهارشنبه ۱۸ آوریل اعدام شدند. سرهنگ پرویز شمیرانی، دو ستوان و سه گروهبان که متهم به شرکت در کشتار میدان ژاله در ۸ سپتامبر بودند، تیرباران شدند. بر اساس گزارش کیهان، ۱۳۸ نفر دیگر از نیروهای گارد سلطنتی به اتهام شرکت در کشتار میدان ژاله در زندان به سر می‌برند.

نظریات تهیه‌کننده گزارش (محرمانه): هنوز اعدام‌ها خاتمه نیافته است، ولی اشخاصی که اخیراً اعدام شده‌اند مستقیماً در کشتار مردم دست داشته‌اند. شاید این مسئله نشانه خوبی برای بی‌گناهانی نظیر سرتیپ پرورش و آنهای دیگری باشد که تنها جرمشان خدمت در رژیم گذشته است.

ب- ادامه مشکلات در سنندج: اگرچه شمارش نهایی آراءِ مربوط به انتخابات شورای شهر در سنندج پایان یافته است ولی نام برندگان هنوز اعلام نشده و تا بهبود یافتن اوضاع شهر اعلام نخواهد شد. گروهی که نماینده رهبر شیعه کُرد، احمد مفتی‌زاده، هستند در مسجد شهر تحصن کرده و خواستار باطل شدن انتخابات شده‌اند. روزنامه آیندگان نیز گزارش داده است که فداییان محل که از یک جناح مذهبی رقیب مفتی‌زاده حمایت می‌کنند، اشغال ایستگاه رادیو به دست گروههای حامی مفتی‌زاده را محکوم کرده‌اند.

نظریات تهیه‌کننده گزارش (محرمانه): شوق کردها برای خودمختاری آتش جدایی‌طلبی را در ایران شعله‌ور می‌سازد. حل و فصل صلح‌آمیز این نوع مشکلات در آینده نزدیک بعید به نظر می‌رسد، زیرا هنوز پیش‌بینی می‌کنیم که تظاهرات و شورش‌های جدایی‌طلبانه بیشتری رخ خواهد داد.

ج- تظاهرات در حمایت از طالقانی: برای چهارمین روز پیاپی تظاهراتی در تهران و استان‌های دیگر در حمایت از آیت‌الله طالقانی برگزار شد. دانشجویان صبح زود کلاس‌ها را ترک کردند تا به تظاهرکنندگان بپیوندند و ترافیکی را که به خاطر رژه روز ارتش سنگین شده بود، سنگین‌تر کنند.

روز گذشته دفتر طالقانی در تهران بازگشایی شد و در همین حال طالقانی به قم سفر کرد و دیداری خصوصی با خمینی داشت. اگر چه خبری از گفتگوی آنها پخش نشده است، ولی روزنامه آیندگان گزارش می‌دهد که احتمالاً گفتگوی آنها در مورد تغییرات عمده در نحوه اداره

کشور بوده است.

نظریات مرکز تهیه گزارش (محرمانه): صرف همین مسئله که آیت‌الله شماره یک و دوی کشور با یکدیگر ملاقات کرده‌اند، نشانه خوبی است. شکاف عمده بین این دو رهبر با نفوذ شیعه فقط به طولانی‌تر شدن روند استقرار یک کشور اسلامی جدید خواهد انجامید- گفتگوهای جامع و جدی بین خمینی مصالحه‌کار و طالقانی با ذکاوت و میانه‌رو، که محبوبیتش در چند روز اخیر بسیار افزایش یافته است، می‌تواند موجب تحکیم دولت موقت ایران و کاهش تأثیر و نفوذ شوراها و کمیته‌های انقلاب شود که تا به حال مانع بزرگی بر سر راه دولت بوده‌اند.

د- انتشار اولین بیانیه شورای انقلاب: شورای انقلاب برای اولین بار بیانیه‌ای رسمی صادر کرد. این بیانیه طولانی شامل تمجید و تحسین طالقانی و دادن این اطمینان به ملت بود. شورای انقلاب دستور رسیدگی به این مسئله را صادر کرده است. همچنین در ادامه این بیانیه آمده بود که «شورای انقلاب نسبت به فعالیت‌های غیرقانونی بی‌اعتنا نخواهد بود» و اینکه «اجازه بازگشت رژیم گذشته را به کشور نخواهد داد.» نظریات مرکز تهیه گزارش (محرمانه): محل استقرار شورای انقلاب و منشور آن برای سفارت و بسیاری از ایرانی‌ها یک راز است. آنها در واقع «گروهی» ناشناخته‌اند که تحقیق می‌کنند، متهم می‌کنند، مجوز صادر می‌کنند، لغو می‌کنند، و تصویب می‌کنند و کلاً مسئول بیشتر چیزهایی هستند که خارج از حیطه فعالیت دولت موقت اتفاق می‌افتند.

ه- پاسداران باید تحت کنترل طالقانی باشند. روزنامه اطلاعات در روز ۱۸ آوریل گزارش داد که چریک‌های سازمان مجاهدین خلق درخواست کرده است که پاسداران کمیته‌های انقلاب تحت کنترل طالقانی باشند. آنها گفته‌اند که تحت رهبری طالقانی، پاسداران انقلاب کارایی بیشتری در خدمت به خلق و جلوگیری از بازگشت استعمار و استبداد به کشور خواهند داشت. آنها همچنین درخواست کرده‌اند که وظایف و اختیارات شورای انقلاب علنی شود و رابطه آن با دولت کاملاً مشخص گردد. آنها گفته‌اند که نخست‌وزیر بازرگان باید دارای اختیارات کافی برای اداره دولت باشد و هیچ مرجع دیگری نباید در امور دولت دخالت کند.

نظریات مرکز تهیه گزارش (محرمانه): دنبال کردن بازیگران اصلی و نقشی که در حمایت از جمهوری اسلامی ایفا می‌کنند هر روز مشکل‌تر می‌شود. هنوز نتوانسته‌ایم سر از این پازل جدید ایرانی در بیاوریم و یا دشوارتر از آن، معنای طیف وسیع رنگ‌های صورتی و قرمزی را که در زمینه آن است بفهمیم. حداقل آنچه مسلم است اینکه برخی مجاهدین شدیداً از طالقانی حمایت می‌کنند، برخی از فداییان مشغول فعالیت‌های زیرزمینی شده‌اند، حزب توده دوباره سر برآورده است، اتحادیه آزادی خود را حزب اعلام کرده است (آنها قبلاً یک کانون بودند)، سازمان آزادیبخش فلسطین در جبهه ملی نفوذ کرده است، جبهه دموکراتیک ملی با هشدار در مورد تهدیدهایی که متوجه آزادی‌های دموکراتیک است ابراز وجود کرده است، و خمینی بار

دیگر آمریکایی‌ها را تهدید کرده است. این پازل هر روز گیج‌کننده‌تر و بهت‌آورتر می‌شود.

و- رژه روز ارتش: رژه روز ارتش که به فرمان خمینی اعلام شد برایمان ثابت کرد که نیروهای نظامی ایران همه چیز هستند غیر از نیرویی با انضباط، تعلیم‌دیده، و تحت فرمان. نمایش بی‌نظم و به هم ریخته‌ای که روز گذشته در تهران برگزار شد مورد استقبال پر شور ناظران داخلی قرار گرفت، ولی به هیچوجه رنگ و بویی از رژه عالی و نمایش سیستم‌های تسلیحاتی مدرن که قبلاً در ایران دیده بودیم، نبرده بود. راننده دفتر وابسته نظامی آمریکا و وابستگان نظامی سایر کشورها می‌گویند که تعدادی تانک چیفتن و APC را در این رژه دیده‌اند، ولی عمدتاً سخت‌افزار نظامی دیگری را به نمایش نگذاشته بودند.

نظریات مرکز تهیه گزارش (محرمانه): همانگونه که پیش‌بینی می‌شد، توقع و انتظار ما غربی‌ها برای دیدن یک رژه نظامی پرابهّت برآورده نشد. با وجود این، از نقطه‌نظر ایرانی‌ها، رژه ارتشی که مورد تحقیر قرار گرفته، نیروی ژاندارمری که استهزا شده، و پلیسی که به آن بی‌اعتنایی شده بود، یک موفقیت عظیم به حساب می‌آمد. علاوه بر این، همه تماشای رژه نظامی را دوست دارند؛ حتی اگر رژه گروهی به هم ریخته و بلند و کوتاه و نیمه یونیفورم پوشیده و یک گروه موسیقی بدنواز ( و حیران) باشد.

ز- پلیس تهران: روزنامه فارسی زبان اطلاعات نام رؤسای جدید ادارات پلیس و کلانتری‌ها را منتشر ساخته است. در رأس این فهرست نام سرهنگ بنی‌پور، رئیس پلیس به چشم می‌خورد. رؤسای جدید ادارات پلیس که ۲۱ نفر و رؤسای جدید کلانتری‌ها که ۸ نفر هستند درجه‌هایی از سروان تا سرهنگ دارند. طبق گزارش اطلاعات کمیته‌ها طی دو مرحله بسته خواهند شد. در مرحله اول کمیته‌های اصلی، کمیته‌های فرعی را تعطیل می‌کنند و سلاح آنها را به اداره پلیس تحویل می‌دهند. در مرحله دوم و پس از تکمیل مرحله اول، کمیته‌های اصلی وظایف خود را به اداره پلیس محول خواهند ساخت.

نظریات مرکز تهیه گزارش (محرمانه): اگر چه هیچ دوره زمانی و یا تاریخی برای تعطیلی کمیته‌های محلی اعلام نشده است، ولی برنامه تعطیلی تدریجی کمیته‌ها اقدامی بسیار بجا و ضروری است.

بدیهی است که همه داوطلبانه سلاح خود را به اداره پلیس تحویل نخواهند داد. در ایران، بزرگترین خطری که جان ایرانی‌ها و خارجی‌ها را به یک اندازه تهدید می‌کند تفنگ‌های ژ-۳ و سلاح‌های کوچک‌تر دیگری است که به دست غیرنظامیان گاه تعلیم‌دیده ولی عمدتاً بدون صلاحیت افتاده است.

ح- گفتگوی سفیر شوروی و سلامتیان، کفیل وزارت امور خارجه: سفیر شوروی در ایران، وینوگرادوف، روز گذشته با معاون سیاسی وزارت امور خارجه، احمد سلامتیان، دیدار و گفتگو کرد. سفیر شوروی «توجه دولت موقت ایران را به قدرت نیروهای آمریکایی حاضر در اقیانوس هند و خطر حاصل از پیمان صلح مصر و اسرائیل در شرق دریای مدیترانه» جلب

کرد. بر اساس گزارش‌ها، سلامتیان در پاسخ گفت که سیاست ایران در اقیانوس هند مخالفت با هر گونه دخالت قدرت‌های خارجی در این منطقه است. او در مورد وضعیت خاورمیانه نیز گفت که موضع ایران کاملاً مشخص است و ایران پیمان صلح مصر و اسرائیل را محکوم می‌کند.

نظریات مرکز تهیه گزارش: روس‌ها برای اشاعه احساسات ضدآمریکایی در خاورمیانه از هر فرصتی استفاده می‌کنند، و وینوگرادوف هم استثنا نیست. خیلی مایلیم بدانیم آیا سلامتیان در مورد نیروهای شوروی که آزادانه در اقیانوس هند جولان می‌دهند هم حرفی زده است یا خیر.

ط- معرفی نماینده وزیر دفاع در نیروی زمینی: وزیر دفاع سروان (ارتش) ایرج داورپناه را به عنوان نماینده خود در نیروی زمینی منصوب کرد. سروان داورپناه فرمانده محافظان نخست‌وزیر بازرگان بود. او قبلاً همین وظیفه را در زمان مصدق داشت و به مصدق کمک کرده بود تا از دست سرهنگ ناصری بگریزد. او سابقه بازداشت و حبس را دارد، ولی وظایفش در این پست جدید مشخص نیست.

نظریات مرکز تهیه گزارش (محرمانه): روزنامه‌های فارسی زبان پوشش خبری متوسطی به انتصاب سروان داورپناه در این پست جدید دادند. هنوز اهمیت این انتصاب برایمان مشخص نیست، ولی درصدد جمع‌آوری اطلاعات در این ارتباط هستیم.

ی- اخبار متفرقه:

(۱) یزدی، معاون نخست‌وزیر، گفت که هیچکس حق ندارد به صرف اتهامِ داشتن بطری مشروب و آمدن بوی مشروب از دهان کسی او را مجازات کند. او افزود که دولت موقت مستقیماً در بازداشت‌ها و مجازات‌ها دست ندارد. ما وابستگان نظامی امیدواریم که پاسداران انقلاب به گفته یزدی گوش کنند.

(۲) شرکت ملی نفت ایران اعلام کرد که در سال جاری قیمت بنزین افزایش نخواهد یافت. نخست‌وزیر لغو سیاست افزایش ۲۵ درصدی قیمت بنزین در هر سال را از کارهای خود می‌شمارد. بنزین معمولی ۱۰ ریال به ازای هر لیتر و بنزین سوپر ۱۲ ریال به ازای هر لیتر باقی خواهد ماند. بعضی از ایرانی‌ها توقع کاهش قیمت‌ها را داشتند.

(3) هیأت مدیره شرکت ملی نفت ایران- آبادان اخیراً استعفا داد، زیرا کارگران خواهان استعفای آنها شده بودند. کارگران می‌گفتند که آنها آدم‌های خوبی نیستند و متعلق به رژیم گذشته هستند.

نظریه تهیه‌کنندگان: (محرمانه) ما از این دست کارگران که اصرار بر تغییر مدیریت دارند، هم در بخش عمومی و هم خصوصی، بسیار دیده‌ایم. پیش‌بینی می‌شود بسیار مدیران کم‌تجربه و ناکارآمد سر کار بیایند. ما پیش‌بینی می‌کنیم که شاهد ادامه مشکلات نه تنها در سطح پایین که در سطوح عالی مدیریت باشیم.

گزارش وضعیت ایران، 22 - 21 آوریل 1979

سند شماره 155 محرمانه شماره گزارش: 6846016579 22 آوریل 1979 - 2 اردیبهشت 1358 از: دفتر وابسته دفاعی آمریکا، تهران به: سازمان اطلاعات دفاعی، واشنگتن دی‌سی - فوری موضوع: گزارش وضعیت ایران، 22 - 21 آوریل 1979 16- خلاصه: (محرمانه) این گزارش دربرگیرنده اطلاعاتی در دوره زمانی ساعت 12 (به وقت محلی) روز 21 تا ساعت 12 روز 22 آوریل 79 می‌باشد.. این اطلاعات مشتمل بر موارد ذیل است: اطلاعات مربوط به اعدامهای جدید، بازگشت به کار کارمندان شرکت نفت در آبادان، درخواست از گروههای مختلف برای توجه به روز کارگر، تداوم مناقشات و ناآرامی‌ها در شهر نقده، ملاقات اعضای ارشد کمیته‌های تهران با امام خمینی، رؤیت تجهیزات مربوط به سازمان ملل متحد و رژه‌های مربوط به روز ارتش در استانهای مختلف.

17- از 17 تا 21 حذف شده است.

22- جزییات: (محرمانه) الف- اعدامهای جدید.1- سه‌شنبه شب اخیر، سرهنگ محمد طاقی جوان رئیس سابق سازمان ساواک شیراز، و سرهنگ فضل‌الله جعفری قائم‌مقام سابق پلیس به اتهام قتل عام، فساد و سرکوب آزادی مردم در تهران و شیراز اعدام شدند.

2- سرهنگ مهدی اشرفی، فرمانده سابق نیروهای نظامی شهر خرمشهر، به اتهام قتل‌عام مردم بی‌دفاع خرمشهر، اعدام شد.

3- در شهر همدان احمد علم‌زاده، از اعضای ساواک که خود را در نقش یک روحانی جازده بود، به جرم شکنجه و قتل مردم بی‌گناه اعدام شد.

4- در شهر ملایر، دادگاه انقلاب ستوان حسن شکری، رئیس سابق زندان محلی و ستوان محمد تاخی نجفی، رئیس اسبق پلیس ملایر را به اتهام فساد فی‌الارض، محارب شناخته و محکوم به اعدام نمود.

5- در شهر دهاقان، یکی از رؤسای سابق ژاندارمری به دار آوریخته شد. از سویی دیگر، بهرام حسینی‌پور به جرم هدایت سربازان برای سرکوب تظاهرات ضدشاه در اصفهان که منجر به قتل عام «هزاران فرد بی‌گناه» گردید، مجرم شناخته شده و به اعدام محکوم شد.

6- در خرمشهر، دادگاه پس از استماع شهادت 50 نفر از مردم، سرهنگ محمدمهدی اشراقی را به جرم صدور حمله به مردم، که منجر به قتل 34 نفر شد و 134 مجروح نیز به دنبال داشت، را مجرم شناخته و به اعدام محکوم کرد.

7- در شهر اردبیل نیز یک گروهبان و یک افسر پلیس به جرم فساد فی‌الارض و قتل مردم بی‌گناه، مجرم شناخته شده و به اعدام محکوم شدند. پنج نفر دیگر از همدستان این افراد به حبس محکوم شدند.

ب- بازگشت کارمندان شرکت نفت آبادان به محل کار. بنا به درخواست حسن نزیه، رئیس شرکت ملی نفت ایران، کارمندان پالایشگاه نفت آبادان به محل کار خود بازگشتند. کارمندان پالایشگاه در اعتراض به عدم تفویض اختیار لازم به نزیه در راستای تعیین خط‌مشی و سیاست گذاری امور، استعفا داده بودند. نزیه فاش کرده است که ایران در سال جاری روزانه بیش از 5/3 تا 4 میلیون بشکه نفت تولید نخواهد کرد؛ وی خاطرنشان کرده است که این کشور به فرایند صادرات نفت به تمامی کشورها به جز اسرائیل و افریقای جنوبی ادامه خواهد داد.

ج- درخواست برای توجه به روز جهانی کارگر: جنبش ملی مجاهدین، شاخه سیاسی سازمان مجاهدین چریکهای خلق، از تمامی اقشار مردم درخواست کرده است که در مراسم بزرگداشت مقام کارگر در تاریخ 1 می شرکت نمایند و از کارگران نیز خواسته است که به تأمین مقدمات لازم برای اجرای مراسم کمک نمایند.

مجاهدین خلق در بیانیه خود خاطرنشان کرده‌اند که اجرای مراسم روز کارگر، اقدامی است در راستای «بزرگداشت زحمت کشان و کارگرانی» که همواره یا در حال حفظ و حراست از ملت هستند و یا در حال به گردش درآوردن چرخهای صنعت کشور. در همین ارتباط، حزب جمهوری اسلامی نیز بر اهمیت توجه و بزرگداشت روز کارگر تأکید کرده و از اقشار مختلف کارگران درخواست کرده است که در راهپیمایی این روز شرکت نمایند.

د- تسلیح اعراب محلی خوزستان: یک منبع غیرموثق گزارش داده است که اعراب محلی خوزستان به وسیله سلاحهایی از نوع AK4 روسی و هفت تیر، به طور کامل مسلح شده‌اند. شایان ذکر است که این نوع تسلیحات به صورت کاملاً آشکارا در مرز عراق قاچاق می‌شود. اعراب در دسته های گسترده و به دو صورت کارگران غیرحرفه‌ای و کارگران نیمه‌حرفه‌ای در صنعت نفت مشغول به کار هستند؛ سابقاً نحوه تعامل و رفتار این افراد با یکدیگر به ترتیبی بود که به راحتی قابل شناسایی متمایز [از دیگر کارگران شاغل] بود.

در حال حاضر مسئله تسلیح باعث بروز تنشهای درون گروهی شده که چندین کشته به دنبال داشته است. افزون بر این، این مسئله باعث شده است که عناصر تبهکار، [با سوءاستفاده از شرایط] اقدام به سرقتهای مسلحانه کلان بکنند. در شهر اهواز، اغلب خانه‌ها از محافظین 24 ساعته بهره می‌برند.

ه- ضرب سکه‌های جدید طلا: به منظور جایگزینی سکه‌های طلای پهلوی، سکه‌های جدید طلا با نام سکه آزادی توسط بانک ملی ضرب شده است. بر روی این سکه‌ها در یک طرف طرح حرم امام رضا در مشهد و در طرف دیگر طرح کاشیکاری عصر صفوی همراه با نام «علی» حکاکی شده است.

علاوه بر این، در یکی از طرفین این سکه، عبارت «اولین بهار آزادی» و در طرف دیگر سال ایرانی یعنی 1358 نقش خواهد بست. سال حک شده بر روی سکه‌ها با پایان هر سال [وآغاز سال جدید] تغییر خواهد کرد. سال آینده، عبارت «دومین بهار آزادی» بر روی سکه‌ها حک

خواهد شد.

و- تداوم ناآرامی‌های شهر نقده: خشونتها امروز هم در شهر نقده ادامه داشت. در جریان این خشونتها 10 نفر کشته و 30 نفر زخمی شده‌اند. محمد مهدی عباس، فرماندار شهر از طرفین درخواست کرده است که دست از خشونت و شلیک گلوله بردارند تا بتوان به راه حل مناسبی دست یافت.

خشونتها زمانی آغاز شد که حدود 33000 کرد در حالی که 13000 نفر آنها مسلح بودند در یک استادیوم ورزشی گرد هم آمدند. ناگهان صدای شلیک یک گلوله به گوش رسید و حضار سراسیمه به بیرون از ورزشگاه هجوم بردند. در جریان خروج هراسان جمعیت، چند گلوله از تفنگها شلیک شد و در نتیجه چند نفر زخمی شدند. مردم سنگرهایی از جنس کیسه‌های شن در جای جای شهر ایجاد کرده‌اند و صدای شلیک گلوله مدام به گوش می‌رسد.

نظریات تهیه‌کننده: آقای جوادی، وزیر کشور، تا ساعت 1600 امروز (یکشنبه) به طرفین مهلت داده است که دست از خشونت بردارند و در غیر این صورت سربازان را به منظور ایجاد آرامش و توقف ناآرامی‌ها به آن شهر اعزام خواهد کرد.

ز- دیدار اعضای ارشد کمیته های تهران با امام خمینی: صبح روز پنجشنبه رؤسای 14 کمیته تهران با امام خمینی ملاقات کردند. نماینده کمیته‌ها مسئولیت این نهاد را جمع‌آوری سلاح از بین عموم مردم جامعه و هدایت و رهبری محافظین انقلاب در راستای حمایت از صلح و ثبات و تقویت دولت موقت اسلامی معرفی کرده است.

وی تصریح کرده است که به دلیل فقدان یک سلسله قوانین و مقررات مدون و با عنایت به عدم هماهنگی بین برخی اعضا، گاهاً برخی بی‌نظمی‌ها و ناهماهنگی‌ها در کمیته‌ها بروز کرده است.

به همین دلیل، خمینی دستورالعمل سازماندهی مجدد کمیته‌ها را صادر نمود. خمینی خاطرنشان کرده است که هدف کمیته‌ها تأمین امنیت کشور، سرکوب توطئه‌های عناصر ضدانقلاب، دستگیری عناصر رژیم سابق، حفاظت و حراست از پادگانها و مراکز دولتی و حفاظت از مرزهای کشور است.

خمینی در جریان این دیدار تأکید کرده است که مادامی که نیروهای مسلح تمامی عناصر فاسد را خلع‌سلاح نکرده‌اند، پاسداران انقلاب اسلامی بایست به فعالیت خود ادامه دهند.

خمینی اظهار داشته است که دستگیری و بازداشت عناصر گارد [شاهنشاهی] اقدامی است که هم دولت و هم ملت لاجرم ناگزیر به انجام آن هستند.

خمینی با اشاره به راهپیمایی‌های اخیر خاطرنشان کرده است که هدف این قبیل تظاهرات، ایجاد جو بحث و مجادله در بین مردم است؛ وی تأکید کرده است که این راهپیمایی‌ها توسط عناصر دست‌نشانده بیگانگان، به احتمال زیاد آمریکا، و با هدف اخلال در امنیت و ثبات جامعه طراحی و هدایت شده است.

خمینی افزوده است که بیگانگان نمی‌توانند به راحتی نفت، اورانیوم و مس ایران را به فراموشی بسپارند و در نتیجه به هر حربه‌ای متوسل می‌شوند تا اتحاد و یکپارچگی این کشور را از بین ببرند.

نظریات تهیه‌کننده: (محرمانه) با وجود مطالب گسترده‌ای که روزنامه‌ها در خصوص دستورالعمل خمینی به کمیته‌ها منتشر کرده‌اند، تاکنون همکاری و تعامل اندکی بین کمیته‌های تهران صورت گرفته است. هر منطقه برای خود یک فرمانده دارد و کم و بیش هرکاری که می‌خواهد می‌کند.

این جانب بر این باورم که زمانی که نیروهای نظامی موفق به تجدید قوا و تثبیت خود شوند، برخی عناصر کمیته‌ها را مجبور به استعفا خواهند نمود.

ح- رؤیت تجهیزات سازمان ملل متحد: یکی از اعضای سفارت گزارش داده است که در نزدیکی ایستگاه راه‌آهن شهر ورامین سه خودرو پنچر مشاهده کرده است؛ این سه خودرو که احتمالاً در مسیر ریلی به سمت مشهد قرار داشتند، از نوع جیپ، APC و کامیون بودند. نکته شایان توجه این که بر روی هر سه خودرو آرم سازمان ملل متحد حک شده بود.

نظریه تهیه‌کننده: (محرمانه) احتمالاً این خودروها مربوط به زمانی است که ایران از نیروهای حافظ صلح سازمان ملل کناره‌گیری کرد. به احتمال زیاد این خودروها در حال اعزام به مشهد بوده‌اند؛ البته دلایل این اعزام بر ما پوشیده است.

ط- رژه‌های مربوط به روز ارتش در استانهای مختلف: منبع گزارش داده است که جمعه شب اخیر تلویزیون با پوششی گسترده، رژه روز ارتش را در شهرهای شیراز، همدان، بندرعباس، اصفهان و ساری به تصویر کشیده است. در تصاویر پخش شده تعداد بسیار زیادی تانک، چتر نجات، توپ و دیگر ادوات نظامی سوار بر کامیون نشان داده شد. منبع گزارش داده است که این رژه‌ها به مراتب هماهنگ‌تر و منظم‌تر از رژه تهران بوده است. به گزارش منبع، رژه‌های شیراز و بندرعباس به مراتب زیباتر و منظم‌تر از رژه تهران بوده و از لحاظ شکل ظاهری تفاوت عمده‌ای با رژه تهران داشته است.

نظریه تهیه‌کننده: (محرمانه) به رغم وجود آرامش نسبی در اطراف ساختمان سفارت در روزهای اخیر، هنوز در برخی خیابانهای شهر خشونتهایی به وقوع می‌پیوندد. یک منبع خبری گزارش داده است که پنجشنبه شب، در جریان درگیری بین دو کمیته مجزا، سه نفر کشته شدند. این درگیری در خیابان تخت جمشید، که در محدوده ساختمان سفارت قرار دارد، به وقوع پیوست.

یک منبع ایرانی که به خوبی برای اینجانب شناخته شده است، خاطرنشان کرد که در شب گذشته بیشترین تعداد سرقت مسلحانه از بانکها، البته به نسبت روزهای اخیر،حادث شده است. این منبع بر این باور است که مادامی که عموم مردم حق حمل سلاح دارند، این رویدادها همچنان ادامه خواهد داشت.

گزارش وضعیت ایران، 23 - 22 آوریل 1979

سند شماره 156 محرمانه ۲۳ آوریل ۱۹۷۹- ۳ اردیبهشت ۱۳۵۸ از: دفتر وابسته دفاعی آمریکا، تهران - ۴۲۴۴ به: سازمان اطلاعات دفاعی، واشنگتن دی.سی.

منابع: روزنامه‌های فارسی‌زبان، مقامات سفارت آمریکا، پرسنل دفتر وابسته دفاعی تهیه‌کننده گزارش: ای.بی.گرازینی، متخصص امور اطلاعاتی مقام تأیید‌کننده گزارش: سرهنگ تی.ای.شافر، وابسته دفاعی موضوع: گزارش وضعیت ایران، 23 - 22 آوریل 1979 16- خلاصه: (محرمانه) این گزارش وقایع ۲۴ ساعت گذشته از ساعت ۱۲:۰۰ روز ۲۲ آوریل تا ساعت ۱۲:۰۰ روز 23 آوریل ۱۹۷۹ را پوشش می‌دهد: ادامه درگیری در نقده. پلیس ملی حفاظت از نخست‌وزیر را بر عهده می‌گیرد. یزدی، معاون نخست‌وزیر، کفیل وزارت امور خارجه می‌شود. دیدار پرسنل ارتش با امام خمینی. ورود مقامات آمریکایی به برخی دفاتر نظامی و اخبار متفرقه و ترور سپهبد قرنی.

17- از 17 تا 21 حذف شده است.

22- جزییات: (محرمانه) الف- ادامه درگیری‌های در نقده: به کردها و ترک‌های در حال جنگ در نقده واقع در استان آذربایجان غربی تا ساعت ۱۶:۰۰ دیروز مهلت داده شده بود تا آتش بس را رعایت کنند، و یا در غیر این صورت نیروهای اسلامی ملی برای فرونشاندن ناآرامی‌ها مداخله خواهند کرد. ولی بر اساس گزارش‌ها، تیراندازی شدید همچنان در شهر ادامه دارد و رئیس ستاد لشکر ارومیه (رضاییه) به مقامات اطلاع داده است که مردم از قبضه توپی که از پادگان مهاباد به سرقت رفته بود، استفاده می‌کنند. منابع خبری گزارش می‌دهند که تا به حال بین ۷۰ تا ۸۰ نفر در این درگیری‌ها کشته شده‌اند. گفته می‌شود جنگ به صورت خانه به خانه ادامه دارد. ضرب‌الاجل ساعت ۱۶:۰۰ از سوی وزیر کشور و رئیس ستاد ارتش صادر شده است. رئیس ستاد نیروهای مسلح، سرلشگر ناصر فربُد ابتدا اعلام کرد که هواپیماهای فرماندهی نیروی هوایی به منطقه پرواز کرده‌اند تا مواضع دشمن را شناسایی کنند و پرسنل نظامی در بعدازظهر همان روز از نزدیکترین پادگان در ارومیه به نقده اعزام خواهند شد. با وجود این، فرمانده لشکر ارومیه بعداً گزارش داد هواپیماهای شناسایی به دلیل بارش باران شدید قادر به پرواز نشدند. فربُد گفت که امیدوار است ارتش مجبور به مداخله نشود. بر اساس گزارش‌های بعدی، نیروهای نظامی از یک پادگان نزدیک شهر به نقده اعزام شده‌اند تا کنترل شهر را که رو به وخامت نهاده است، به دست بگیرند. این مسئله را عباس امیرانتظام، سخنگوی اصلی دولت و معاون نخست‌وزیر، اعلام کرد. امیرانتظام در یک مصاحبه مطبوعاتی گفته که ابتدا تصمیم بر این بود که نیروهای ارتش ساعت ۱۶:0۰ وارد شهر (نقده) بشوند، ولی به علت وخامت اوضاع، بعداً تصمیم گرفتیم که نیروها را ساعت ۱۲:۰۰ به شهر بفرستیم.

نظریات مرکز تهیه گزارش (محرمانه): امروز صبح رادیو به نقل از فرمانده لشکر ارومیه، سرهنگ صدیقی، گزارش داد که اوضاع در نقده «بسیار خطرناک و بحرانی» است. مدتها بود که نمایندگان کُرد خواهان کمک دولت برای جلوگیری از درگیری در این منطقه بودند، ولی به نظر می‌رسد حالا که دولت بالاخره تصمیم به اعزام نیرو گرفته است، کار از کار گذشته باشد. امیدوار هستیم که درگیری فعلی و مداخله دولت مشکلات این منطقه را حل کند.

ب- پلیس ملی وظیفه حفاظت از نخست‌وزیر را بر عهده می‌گیرد: امروز طی مراسمی با حضور نخست‌وزیر مهدی بازرگان در دفتر نخست‌وزیری، پلیس ملی وظیفه محافظت از این نهاد را بر عهده گرفت. حفاظت از کاخ نخست‌وزیری از زمان ناآرامی‌های ماه فوریه بر عهده همافرها (پرسنل نیروی هوایی) بود. نخست‌وزیر بازرگان از همافرها به خاطر انجام وظیفه قدردانی کرد و خاطرنشان ساخت که جایگاه آنها در تاریخ انقلاب محفوظ خواهد بود.

نظریات مرکز تهیه گزارش (محرمانه): رئیس پلیس ملی سرهنگ مجللی است.

ج- یزدی، معاون نخست‌وزیر، امروز رسماً در مقام کفیل وزارت امور خارجه شروع به کار کرد. قبلاً اعلام شده بود که ابراهیم یزدی، معاون نخست‌وزیر در امور انقلاب، به مقام کفالت وزارت امور خارجه منصوب شده است. مهدی بازرگان که پس از استعفای هفته پیش کریم سنجابی اداره امور این وزارتخانه را در دست خواهد داشت، یزدی را در مقام کفیل وزارت امور خارجه منصوب کرده است. سنجابی دلایل خود برای استعفا را ناتوانی دولت برای انجام برنامه‌ها و پیشرفت ذکر کرده بود. یزدی امروز برای دیدار با مقامات وزارت امور خارجه به این وزارتخانه رفت. او گفت که پس از استعفای سنجابی، نخست‌وزیر بازرگان مستقیماً بر امور این وزارتخانه نظارت خواهد داشت. یزدی همچنین گفت: «من از طرف آقای بازرگان به مقام کفالت وزارت امور خارجه منصوب شدم و تا زمانی که معاون جدید در امور انقلاب و یا یک وزیر جدید برای امور خارجه تعیین شود، در این پُست مشغول به خدمت خواهم بود.» نظریات مرکز تهیه گزارش (محرمانه): تا زمانی که فرد دیگری برای وزارت امور خارجه معرفی شود، نخست‌وزیر مهدی بازرگان بر این وزارتخانه نظارت خواهد داشت و دکتر یزدی نیز کفیل وزارت خواهد بود. تهیه‌کننده گزارش هنوز هیچ چیزی در مورد اینکه چه کسی وزیر امور خارجه خواهد شد و چه زمانی نشنیده است.

د- دیدار پرسنل ارتش با خمینی: پرسنل گردان دوم نیروی زمینی روز گذشته برای ادای احترام به رهبر انقلاب در مقابل منزل خمینی در قم گردهم آمدند. خمینی خطاب به جمعیت گفت که ملت و ارتش باید از یکدیگر حمایت کنند. «ارتش یک ارتش اسلامی است و همه ما حافظ اسلام هستیم. وقتی که به شما نیاز بود به یاری ما آمدید و باید هر وقت ملت به یاری شما نیاز داشت، به کمک آنها بشتابید. شما هم باید مثل ملت توطئه‌ها را خنثی کنید. آنهایی که بین ملت و ارتش تفرقه می‌اندازند ضدانقلاب هستند و مسلمان نیستند. امیدوارم آنها موفق نشوند. من از همه پرسنل ارتش می‌خواهم که سیاست‌ها و سلسله مراتب ارتش را رعایت

کنند، وگرنه ارتش ضعیف می‌شود و وقتی ارتش ضعیف شد، کشور و اسلام ضعیف می‌شود.» نظریات مرکز تهیه گزارش (محرمانه): این یکی دیگر از دیدارهای بی‌شماری است که پرسنل ارتش در هفته‌های گذشته با خمینی داشته است. برای تهیه‌کننده گزارش مسلم است که ایده دیگران برای احیای ارتش جهت کنترل کشور کاملاً متأثر از دیدگاه خمینی است. تهیه‌کننده گزارش اخیراً فرصت یافته است تا از نزدیکی برخی پادگانهای ارتش عبور کند و تعداد زیادی از پرسنل ارتش را با یونیفورم در داخل و خارج پادگانها مشاهده کرده است. از شواهد و قرائن اینگونه برمی‌آید که ارتش دارد به تدریج توان خود را بازمی‌یابد، هر چند رعایت سیاست و سلسله مراتب در ارتش هنوز مشخص نیست.

ه- ورود مقامات آمریکایی به دفاتر نظامی: در هفته گذشته، اعضای هیأت نظامی و مرکز مستشاران نظامی آمریکا و سفارت اجازه یافتند به دفاتر نظامی آمریکا در ساختمان فرعی منطقه خلیج بروند. (ساختمان فرعی در خارج از مجتمع خلیج قرار دارد.) آنها پرونده‌ها و سوابق اداره آموزش، اداره امور عمومی، اداره پرسنل غیرنظامی و اداره JAG را از آنجا خارج کرده‌اند. متأسفانه تمام دستگاههای ویدیو، تلویزیون‌ها، دوربین‌ها و تجهیزات الکترونیکی دیگر از ساختمان به غارت رفته است. روز گذشته فرمانده فرماندهی هوابرد نظامی و خدمه توانستند به قسمت فرماندهی پروازهای نظامی در فرودگاه مهرآباد بروند. محموله‌ای که در حیاط آنجا بود و وسایل شخصی از داخل ساختمان خارج شده است. هنوز سوابق و پرونده‌ها و یا تجهیزات مخابراتی را از آنجا خارج نکرده‌اند. تلاش برای انتقال این اقلام ادامه دارد.

و- اخبار متفرقه:

(۱) روز گذشته پرسنل ژاندارمری با آیت‌الله خمینی دیدار کردند. خمینی به آنها گفت که ایران متعلق به شماست و شما هم متعلق به ایران هستید. شما همه حافظان اسلام و ملت ایران هستید. من در اینجا وحدت بین ملت و نیروهای انتظامی را اعلام می‌کنم. خمینی همچنین اعلام کرد که نام جدید ژاندارمری، «ژاندارمری اسلامی ایران» خواهد بود.

(۲) شرکت هواپیمایی ایران تصمیم گرفته است که هواپیماهای کنکورد را خریداری نکند. دلیل این امر که در یک منبع خبری اعلام شد این بود که هواپیماهای مزبور ارتعاشات شدیدی ایجاد می‌کنند و اکثر کشورها اجازه پرواز چنین هواپیماهایی را بر فراز آسمانشان نمی‌دهند. بنابراین، هواپیماهای فوق فقط برای پرواز بر فراز اقیانوس‌ها مناسبند.

(۳) نماینده جدید ایران در سازمان ملل: آقای کاظم رجوی روز گذشته به ژنو پرواز کرد تا در پست جدید خود به عنوان نماینده ایران در سازمان ملل انجام وظیفه کند. کاظم رجوی ۴۲ سال پیش در مشهد به دنیا آمد و دارای لیسانس حقوق از دانشگاه تهران و دکترای روابط بین‌الملل از دانشگاه ژنو است. او استاد دانشگاه ژنو نیز بوده است. رجوی عضو فعال حزب جبهه ملی، بنیانگذار کمیته سوییس برای حمایت از زندانیان سیاسی در ایران و انجمن خانواده‌های زندانیان سیاسی در ایران است.

(4) وزارت دادگستری اعلام کرده است که ظرف چند روز آینده عفو عمومی صادر خواهد شد. علاوه بر این، فقط دادگاههای نظامی صلاحیت رسیدگی به جنایات نظامی را خواهند داشت و اتهامات عادی افسران، درجه‌داران و پرسنل پلیس و ژاندارمری که در دادگاههای نظامی محاکمه شده‌اند یکبار دیگر از سوی وزارت دادگستری مورد بررسی قرار خواهد گرفت.

(۵) اطلاعاتی که از منابع خبری فارسی‌زبان در مورد زندگینامه ابراهیم یزدی، معاون نخست وزیر به دست آورده‌ایم به شرح زیر است: یزدی در روز ۲۶ سپتامبر ۱۹۳۱ در قزوین به دنیا آمد و پس از تحصیل در دانشگاه تهران موفق به اخذ دکترای داروسازی شد. او در سال ۱۹۶۱ همراه با همسر و فرزندانش به آمریکا رفت و مدت ۱۸ سال در آنجا زندگی کرد. به هنگام اقامت در آمریکا، در دانشگاه ام.آی.تی. به تحصیل پرداخت، سپس به هیوسن در ایالت تگزاس رفت و در دانشکده پزشکی دانشگاه بیلر در مورد بیماری سرطان تحقیق کرد. در سال ۱۹۷۱ در بخش میکروبیولوژی بیمارستان مشغول به کار شد. در ماه ژوئن ۱۹۷۷ استعفا داد و از انظار ناپدید شد تا آنکه در پاریس و در کنار خمینی دیده شد. به نظر می‌رسد که سابقه و اعتبار مذهبی یزدی کاملاً پاک و بی‌خدشه است. او سالها رئیس کانون اسلامی هیوسن بزرگ بود. گفته می‌شود که خانواده‌اش در بخش یهودی‌نشین شهر هیوسن زندگی می‌کند. او شش فرزند دارد که سنشان از ۶ تا ۲۳ سال است.

ز- ترور رئیس سابق ستاد ارتش: منابع خبری سفارت و رادیوی ایران گزارش داده‌اند که سپهبد قرنی، فرمانده سابق ستاد عالی نیروهای مسلح ایران امروز صبح مورخ ۲۳ آوریل ۱۹۷۹، از سوی تروریست‌ها مورد اصابت گلوله قرار گرفت. او به بیمارستان انتقال یافت ولی تقریباً در ساعت ۱۳:۰۰ فوت کرد. سپهبد قرنی بعد از انقلاب برای مدت کوتاهی فرمانده ستاد عالی نیروهای مسلح ایران بود ولی اجباراً بازنشسته شد.

نظریات مرکز تهیه گزارش (محرمانه): هیچ اطلاعات دیگری در مورد این ترور در دست نداریم. به محض کسب اطلاعات بیشتر، آن را برایتان ارسال خواهیم کرد.

گزاش وضعیت ایران، 24 - 23 آوریل 79

سند شماره 157 محرمانه شماره گزارش: 684816779 24 آوریل 1979 - 4 اردیبهشت 1358 از: دفتر وابسته دفاعی آمریکا، تهران به: سازمان اطلاعات دفاعی، واشنگتن دی‌سی - فوری موضوع: گزاش وضعیت ایران، 24 - 23 آوریل 79 16- خلاصه: (محرمانه) این گزارش دربرگیرنده اطلاعاتی در خصوص بازه زمانی L241200-231200 در ماه آوریل 79 می‌باشد. این اطلاعات مشتمل بر موارد ذیل است:

دیدگاههای خمینی و طالقانی در خصوص کمیته، جزییات مربوط به ترور سپهبد قرنی، تهدید [یک] آیت‌الله مبنی بر ترک ایران به دلیل فقدان نظم و مقررات در کشور، قوانین جدید مربوط به دانشجویان شاغل به تحصیل در خارج کشور، اعدامهای جدید، اعتراض مردم تبریز نسبت به حملات و انتقادات صورت گرفته نسبت به یک حزب مذهبی، اعتراض نظامیان تبریز، تداوم مذاکرات صلح شهر نقده به موازات ورود ارتش به شهر و اطلاعات مختلف.

17- از 17 تا 21 حذف شده است.

22- جزییات: (محرمانه) الف- دیدگاههای خمینی و طالقانی در خصوص کمیته: برخی ناظرین بر این باورند که کمیته نهادی ضروری برای حفظ قدرت آیت‌الله خمینی است و از همین رو، ایشان در مقابل فشارهای وارده از ناحیه آیت‌الله محمود طالقانی و دولت در موضوع کمیته، به هیچ وجه از موضع خود کوتاه نیامد. خمینی این نکته را به خوبی درک کرده است که کمیته در روزهای آغازین پیروزی انقلاب نقشی کلیدی ایفا نمود و در صورتی که وی از این نهاد حمایت به عمل آورد به احتمال قوی متقابلاً خود نیز از حمایت و پشتیبانی این گروه منتفع خواهد شد و در صورتی که آنها را رها کند، متقابلاً این گروه نسبت به وی ابراز بی‌مهری نموده و حمایت خود را معطوف فرد دیگری خواهند نمود. این در حالی است که سازمانهای مجاهدین و فداییان با صدور و انتشار اطلاعیه، از دیدگاه طالقانی در خصوص انتخاب سیستم نیمه مختار فدرالی برای کشور،حمایت به عمل آورده‌اند. آنچه این بیانیه‌ها در ذهن افراد متبلور می‌نماید این است که طالقانی از حمایت این دو سازمان بهره‌مند است و در همین ارتباط بروز چالشهایی [بین آیت‌الله خمینی و طالقانی] در آینده، امری قابل پیش‌بینی است. برخی ناظران بر این باور هستند که از یک سو عقب‌نشینی طالقانی و از سویی دیگر موضع‌گیریهای اخیر خمینی می‌تواند حاکی از استیلا و برتری افراط‌گرایان به ویژه فداییان باشد. طالقانی اخیراً در سخنانی به شدت از کمیته حمایت کرده و خاطرنشان کرده است که دیدگاه وی هیچ‌گونه اختلاف بنیادی و اساسی با مواضع و دیدگاههای خمینی ندارد؛ وی در ادامه با رعایت جوانب احتیاط تصریح کرده است که «وجود هرگونه اختلاف‌نظر احتمالی [بین وی و آیت‌الله خمینی] نبایست منجر به سوء‌استفاده عناصر اغتشاش‌گر و فرصت‌طلب و یا عوامل بیگانه شود.» از زمان آزادی طالقانی از زندان در حدود یک سال پیش، وی به شدت تلاش کرده است که ضمن حفظ شأن و منزلت مذهبی، خود را به عنوان فردی لیبرالتر و فعالتر و دارای بینش سیاسی بیشتر و حتی جاه‌طلب‌تر به همگان معرفی نماید. از زمانی که وی با توسل به گروههای اقلیت اقدام به مشکل‌آفرینی برای بازرگان نمود و به خارج از تهران سفر کرد، اعتبار و محبوبیت وی رو به فزونی نهاد. به نحوی که در ابتدا صرفاً به عنوان فردی شناخته می‌شد که سالها در زندانهای شاه تحت شکنجه قرار گرفته است؛ اما با گذر زمان به عنوان فردی فرهیخته و عالم به همه امور شناخته شد که در عین حال، حلال مشکلات مردم است و تمامی فرقه‌های سیاسی، شامل گروههای چپ و راست، را پذیرفته است. یکی از

برتریهای بارز طالقانی در قیاس با خمینی، گرایشات لیبرالی صریح اوست. طالقانی و خمینی شخصیتهایی کاملاً متفاوت دارند و البته طالقانی به مراتب منعطف‌تر است. قدر مسلم این انعطاف، جایگاه خوبی برای وی در شهر قم به ارمغان آورده است. مشخصاً در مقوله کمیته، توافقاتی بین طالقانی و خمینی صورت گرفته است. طالقانی صراحتاً از گسترش قدرت کمیته انتقاد کرده و خواهان محدودیت اختیارات این نهاد شده بود. خمینی موافقت کرده است که از طریق تحقیق و بررسی، «عوامل نفوذی» و افرادی که مسئولیت برخی اقدامات خودسرانه از جمله دستگیری خانواده طالقانی را برعهده داشته‌اند، در این نهاد شناسایی شده و پاکسازی شوند. اما به طور همزمان خمینی به وضوح اعلام کرده است که مادامی که دولت قابلیت خلع‌سلاح عموم مردم را کسب ننماید، کمیته به فعالیت ادامه خواهد داد. وقتی که شب هنگام صدای گلوله در خیابانهای شهر طنین‌انداز می‌شود، لاجرم شهر در طی روز غرق در رکود و تعطیلی خواهد بود. دولت، به ویژه شخص بازرگان، با دیدگاه طالقانی در خصوص کمیته موافق است. اما دولت نیز تحت سیطره دستور خمینی است. نکته شایان توجه این است که می‌توان همچنان طالقانی را یک فعال لیبرال و مرد غرور و افتخار نامید؛ البته نفوذ و استیلای وی به قدری نیست که بتواند تعادل ظریف قدرت را تحت‌الشعاع خود قرار دهد.

نظریات تهیه‌کننده: (محرمانه) به رغم این که تحلیل فوق نشانگر وجود نوعی تفاوت اندک بین دیدگاهها و مواضع طالقانی و خمینی است، اما تهیه‌کننده خبر بر این باور است که قبل از برگزاری ملاقات اخیر بین این دو چهره در شهر قم، دیدگاههای آنها از اختلافات چشمگیری برخوردار بود اما نشست مزبور باعث کنار رفتن اختلافات مهم و قابل ملاحظه شد. مهمترین دلیل کنار رفتن اختلافات این دو شخصیت در حال حاضر این است که هر دو آیت‌الله به خوبی واقفند که بروز اختلاف آشکار بین این دو نفر، لاجرم انشقاق گسترده‌ای بین اقشار مختلف جامعه ایجاد خواهد کرد؛ به ویژه این که این دو چهره، مهمترین شخصیتهای مذهبی حال حاضر کشور هستند. در نتیجه بروز این انشقاق و شکاف، نه تنها مسایل مذهبی، که امور غیر مذهبی را هم دستخوش عواقب ناخوشایندی خواهد کرد و احتمالاً کشور را مجدداً به کام یک جنگ انقلابی دیگر فروخواهد فرستاد.

ب- سپهبد قرنی ترور شد. اولین رئیس انقلابی ستاد نیروهای مسلح ایران، سردار سپهبد ولی قرنی که کمتر از یک ماه پیش در جوی مجادله‌آمیز از پست خود کناره گیری کرد، امروز در جلو درب منزلش هدف گلوله افراد ناشناس قرار گرفت و کشته شد. این حمله، اولین اقدام موفقیت‌آمیز در ترور سران انقلابی ایران است و شباهتهای زیادی نیز به ترور چهار افسر ارشد شاه در یک روز پس از اغتشاشات مورخ 11 فوریه داشت. سپهبد قرنی در جلو درب منزل خویش در مناطق مرکزی تهران هدف گلوله دو یا سه فرد مسلح قرار گرفت و به سرعت به بیمارستان مهر انتقال یافته و پس از تلاش حدود یک ساعت و نیمه پزشکان ارتش و خصوصی جهت نجات وی، نهایتاً در ساعت 13 روز گذشته فوت نمود. بر اساس اظهارات

شاهدان عینی قضیه، ضاربین در ساعت 30/11 سپهبد قرنی را هدف گلوله قرار دادند و سپس به سرعت از صحنه گریختند. یکی از ضاربین کت و شلوار قهوه‌ای به تن داشته است. گلوله‌ها به شکم و پای چپ قرنی اصابت کرده است. اخبار متناقضی در این زمینه مطرح است؛ از جمله اخباری که شاهدان عینی ماجرا تشریح کرده‌اند؛ اما خبر رایج در بین عموم مردم این است که قرنی در حال فعالیت در محوطه باز حیاط منزل خویش بوده است که هدف گلوله ضاربین قرار گرفته است. یکی از ضاربین، پس از هدف قرار دادن قرنی، مسلسل خود را انداخته و از صحنه گریخته است.

نظریات تهیه‌کننده: (محرمانه) بر اساس اطلاعاتی که از طریق منابع به دست اینجانب رسیده است، «یک گروه جدید افراطی اسلامی» به نام «فرقان» مسئولیت ترور قرنی را برعهده گرفته است. شایان ذکر است که منابع اطلاعات بیشتری در خصوص این گروه در اختیار نداشتند. به محض وصول اطلاعات جدیدتر، مراتب به سرعت اطلاع‌رسانی خواهد شد.

ج- تهدید [یک] آیت‌الله مبنی بر ترک ایران به دلیل فقدان نظم و مقررات. روحانی ارشد استان خوزستان تهدید کرده است که در صورت عدم بهبودی وضعیت نظم و مقررات حاکم بر این استان ظرف یک هفته آتی، ایران را ترک خواهد کرد. آیت‌الله شیخ محمدطاهر آل‌شبیر خاقانی، رهبر عالی شیعیان عرب زبان استان خوزستان، روز گذشته با انتشار اعلامیه‌ای خاطر‌نشان کرد که به دلیل نفوذ عناصر ناکارآمد در بین اعضای قدرتمند کمیته، وضعیت نظم و مقررات حاکم بر این استان به شدت رو به وخامت نهاده است. وی در این اعلامیه تصریح کرده است که این قبیل عناصر غیرمسئول، بدون در اختیار داشتن مجوز و اختیار رسمی، به خانه‌های افراد هجوم برده و اهالی خانه‌ها را غرق در رعب و وحشت می‌نمایند. در این اعلامیه تأکید شده است که این در حالی است که دولت هم قادر به حمایت از اقشار عرب زبان استان خوزستان نیست. خاقانی در ادامه افزوده است که حق مدیریت استان می‌بایست در اختیار جمعیت عرب زبان این استان قرار گیرد و فعالیتهای فرهنگی و اجتماعی جاری در استان نیز بایست به وسیله جمعیت عرب و فارس صورت گیرد نه افراد ناکارامد و فاقد صلاحیت. خاقانی تأکید کرده است که در حال حاضر برخی عناصر غیرمسئول و بی‌تجربه در کمیته مشغول به فعالیت شده‌اند؛ این افراد مشکلات عدیده‌ای برای مردم اهواز، خرمشهر و آبادان به وجود آورده‌اند.

نظریات تهیه‌کننده: (محرمانه) هم خمینی و هم طالقانی با ارسال پیامهایی به خاقانی خاطرنشان کرده‌اند که حضور وی در این منطقه حساس امری ضروری و حیاتی است و ضمناً تأکید کرده‌اند که قدمهایی در راستای پاکسازی عناصر مشکوک از کمیته برداشته شده است. قدر مسلم با پاکسازی کمیته انقلاب در آن منطقه تهدید خاقانی مبنی بر خروج از ایران منتفی خواهد شد.

د) قوانین جدید در خصوص دانشجویان شاغل به تحصیل در خارج کشور. وزارت

آموزش محدودیتها و شرایط جدیدی برای دانشجویان مایل به تحصیل در خارج کشور پیش‌بینی کرده است؛ محدودیتهایی که احتمالاً کاهش تعداد دانشجویان عازم به تحصیل در خارج کشور را به دنبال خواهد داشت. هر دانشجو قبل از ارائه درخواست ورود به دانشگاههای خارج کشور، می‌بایست وزارت آموزش را متقاعد نماید که شرایط مورد نظر آنها را احراز کرده است. این شرایط عبارتند از: تسط به زبان کشور موردنظر دانشجو جهت ادامه تحصیل و تسلط به فرهنگ ایرانی. در همین راستا، دانشجو تحت امتحان قرار می‌گیرد و در صورت رد شدن در هریک از این دو موضوع، حق تحصیل در خارج از کشور را از دست خواهد داد. افزون بر این، معافیت از خدمت نظام وظیفه نیز یکی از ملزومات تحصیل در دانشگاههای خارجی تلقی می‌گردد. در این خصوص جزییات بیشتری فاش نشده است اما انتظار می‌رود که دولت فهرستی از دانشگاهها، مراکز و مؤسسات آموزشی مورد قبول خود در کشورهای مختلف را منتشر نماید. به رغم عدم افشای جزییات دقیق، پیش‌بینی می‌شود که صرفاً دانشجویان خواهان تحصیل در برخی رشته‌های خاص، از جمله پزشکی و مهندسی، مجوز تحصیل در خارج از کشور را دریافت خواهند کرد. دانشجویان خواهان تحصیل در خارج از کشور می‌بایست توافقنامه‌ای امضا کنند مبنی بر این که پس از اتمام تحصیلات، به کشور مراجعت خواهند نمود.

ه ) موضوع اعدامها: در شهرهای مشهد و بندرعباس یک روحانی و هشت فرد غیرنظامی از مقامات ساواک و پلیس، به دار آویخته شدند. اتهام این افراد، قتل و شکنجه مردم و اختلاس اموال عمومی اعلام شده است. محمود فخر، با نام مستعار فخرالاسلام، روحانی مشهور استان خراسان بود. اتهام وی همکاری با ساواک عنوان شده است. در شهر مشهد علاوه بر این فرد روحانی، سروان علی اکبر آتشین، از اعضای ساواک و بخش ضدخرابکاری پلیس، به همراه سرهنگ محمود امانی، رئیس پلیس استان خراسان، نیز اعدام شدند. افراد اعدام شده در بندرعباس عبارتند از هدایت‌الله عصفوری رئیس پلیس میناب، احمد مسلمی فرماندار میناب، سروان علیرضا حق‌پرست افسر پلیس میناب، هدایت‌الله سلجوقی افسر گارد و دو نفر دیگر به نامهای رضا قاسمی و عبدالعلی زارعی که جزییاتی درباره این دو نفر منتشر نشده است.

و) اعتراض مردم تبریز به انتقادات و حملات صورت گرفته نسبت به یک حزب مذهبی. تعداد کثیری از مردم تبریز در حمایت از آیت‌الله کاظم شریعتمداری و در اعتراض به بیانیه اخیر یک روحانی در انتقاد از حزب جهوریخواهان خلق مسلمان، اقدام به تظاهرات اعتراض‌آمیز نمودند. اغلب اهالی تبریز در این راهپیمایی حضور داشتند و در حمایت از شریعتمداری شعار می‌دادند. به دلیل حضور قاطبه مردم شهر در تظاهرات، مغازه‌ها و مدارس این شهر تعطیل بودند. شرکت‌کنندگان در این راهپیمایی در پایان، با صدور یک بیانیه خاطرنشان کردند که انقلاب ایران یک انقلاب اسلامی بوده است که تمامی اقشار مختلف جامعه در آن نقش داشته‌اند و مشخصاً در این میان مردم آذربایجان نقشی کلیدی ایفا کرده‌اند.

در ادامه این بیانیه آمده است که هدف انقلاب ایران، سرنگونی رژیم سابق و ایجاد یک انقلاب اسلامی بود که در سایه آن تمامی اقشار ملت ایران با آزادی تمام از جایگاهی مطلوب برخوردار باشند. این بیانیه هرگونه دیکتاتوری و محدودیت مترتب بر مقوله آزادی را محکوم کرده و تعهد نموده است که مردم تبریز، «با عزمی راسخ در برابر این موارد ایستادگی خواهد کرد.» نظریات تهیه‌کننده: (محرمانه) وابسته دفاعی شب گذشته صحنه‌های مربوط به این تظاهرات را در تلویزیون مشاهده کرده است. وی گزارش داده است که در این تظاهرات، فردی با بلندگو هدایت شعارها را برعهده داشته است. وی تصریح می‌کند که در صحنه‌های پخش شده از تلویزیون مشخص شده است که چند سرباز نیز در این راهپیمایی شرکت داشته‌اند.

ز) اعتراض نظامیان تبریز. افسران، نیروهای کادر و سربازان پایگاه دوم نیروی هوایی تبریز (پایگاه دوم شکاری) در سالن اجتماعات پایگاه تجمع کرده و نسبت به اظهارات روز یکشنبه مهدی بازرگان اعتراض کردند؛ بازرگان روز یکشنبه اعلام کرده بود که صرفاً همافران (تکنسینهای نیروی هوایی) در انقلاب اسلامی مشارکت کردند. تجمع‌کنندگان معتقد بودند که تمامی پرسنل نیروی هوایی در انقلاب اسلامی ایفای نقش کرده‌اند. آنها ضمن درخواست از دولت برای مورد توجه قرار دادن نقش تمامی پرسنل نیروی هوایی، از انقلاب اسلامی و رهبری انقلاب یعنی امام خمینی اعلام حمایت نمودند.

ح) تداوم مذاکرات صلح شهر نقده به موازات ورود ارتش به شهر. گزارشات واصله حاکی از این است که روز گذشته، به موازات ورود دسته‌های نظامی به داخل شهر نقده، در منطقه غربی ایران، به منظور سرکوب خشونتهای جاری بین گروههای کرد و ترک، مذاکرات آتش‌بس بین طرفین در حال پیشرفت است. شایان ذکر است که جزییات دقیق این موضوع همچنان نامشخص است. مقامات رسمی اوضاع را آرام گزارش کرده‌اند؛ این در حالی است که یک گزارشکر نزدیک به منطقه بحرانی گزارش داده است که به رغم کاهش شدت درگیریها از زمان امضای قرارداد صلح از سوی هیأت اعزامی از ارومیه، هنوز هراز چندگاهی، صدای شلیک گلوله به گوش می‌رسد. رادیو افزوده است که هنوز در مناطق اطراف شهر، صدای شلیک گلوله به گوش می‌رسد. هلی‌کوپترهای ارتش بر فراز شهر در حال پرواز هستند و تانکها و خودروهای مسلح نیز در تپه‌های شمال شهر استقرار یافته‌اند. یک گزارشگر رادیو تصریح کرده است که آمار تلفات هنوز تأیید نشده است اما گزارشات واصله از سطح شهر حاکی از این است که در جریان خشونتهای سه روز شهر نقده، بین 100 تا 150 نفر به قتل رسیده و 500 نفر نیز مجروح شده‌اند. امروز استاندار استان آذربایجان غربی مجوز اعزام ژاندارمری به شهر نقده را از سوی وزارت کشور دریافت کرد؛ البته هنوز در خصوص ترکیب نیروهای ژاندارمری اعزامی به این شهر تصمیم نگرفته است. به مجرد استقرار ژاندارمری در شهر و کسب کنترل این شهر، ارتش شهر را ترک خواهد کرد. فرمانده یگان 64 ارتش ارومیه (رضاییه) گزارش داده

است که شلیک گلوله در شهر کاملاً متوقف شده است. وی تصریح کرده است که پس از امضای قرارداد صلح، مردم شهر شروع به پاکسازی خیایانها و حمل اجساد به پزشکی قانونی نموده‌اند. سرلشگر ناصر فربد، رئیس ستاد نیروهای مسلح، گزارش داد که شب گذشته آتش‌بس نسبی بر شهر حکم فرما بوده و هراز چندگاهی، صدای گلوله شنیده می‌شده است. فرمانده یگان 64 ارتش ارومیه) اعلام کرد که نیروهای مسلح در مناطق مختلف شهر استقرار یافته‌اند. از سویی دیگر، سرلشگر ناصر فربد، رئیس ستاد نیروهای مسلح، تأکید کرده است که نیروهای مسلح اعزامی به شهر نقده مأموریت یافته‌اند ضمن تلاش برای مقابله با خشونتها و حمایت و حفظ صلح به وجود آمده، با مراجعه به بیمارستانها و پزشک قانونی شهر، تعداد کشته‌ها و مجروحین وقایع روزهای اخیر را مشخص نمایند.

نظریه تهیه‌کننده: (محرمانه) صبح امروز رادیو فارسی محلی گزارش داد که خشونتها در شهر نقده متوقف شده است اما ارتش همچنان در شهر مستقر است.

ط) اطلاعات مختلف:

1- سرهنگ اسدالله ایمانی به عنوان رئیس پدافند کشوری انتخاب شد.

2- اخراج حدود 30 نفر از اساتید دانشگاه تهران. بر اساس تصمیم شورای پاکسازی انقلابی دانشگاه، قرار است حدود 30 نفر از اساتید دانشگاه تهران از هیأت علمی دانشگاه اخراج شوند. اساتید اخراجی در گذشته مشاغل و جایگاههای مختلفی برعهده داشته‌اند و قرار است پس از اخراج، «در اختیار دولت» قرار گیرند. دکتر مالکی رئیس دانشگاه گزارش داده است که شورای پاکسازی تشکیل شده است از دو استاد دانشگاه، دو دانشجو، دو مدیر اجرایی دانشگاه و یک قاضی. وی احتمال اخراج برخی اعضای شورای علمی به دلیل اقدامات ضدانقلابی را تأیید کرد.

3- بازدید شریعتمداری از کشور مصر. منابع آگاه مستقر در شهر قم روز گذشته گزارش دادند که آیت‌الله کاظم شریعتمداری در رأس هیأتی از مریدان خود، به زودی به کشور مصر سفر خواهد کرد. برای این سفر، دلیل خاص و مشخصی تشریح نشده است.

4- آمادگی ایرانیان مقیم شوروی مبنی بر مراجعت به ایران. یک منبع خبری گزارش داده است که هزاران نفر از اتباع ایرانی که سالهای مدیدی در شوروی اقامت داشته‌اند خود را آماده می‌کنند که به ایران بازگردند. تعداد دقیق این افراد مشخص نیست اما آنچه مسلم است این است که در رژیم گذشته، در مقاطع مختلف، هزاران نفر ایران را ترک و به کشور شوروی مهاجرت کردند. اولین مهاجرت گروهی اتباع ایران به شوروی به 35 سال پیش بازمی‌گردد؛ زمانی که نیروهای مسلح روسیه به آذربایجان یورش آورده و مناطقی را به تصرف خود درآوردند. برخی افراد نیز در سال 1953 و در زمان کودتا بر علیه دولت دکتر محمد مصدق، به شوروی مهاجرت کردند. از طرفی، پلیس و مقامات رژیم سابق نیز برخی مردم را مجبور می‌کردند که کشور خود را ترک و به شوروی مهاجرت نمایند.

گزارش وضعیت ایران، 25 - 24 آوریل 1979

سند شماره 158 محرمانه ۲۵ آوریل ۱۹۷۹- ۵ اردیبهشت ۱۳۵۸ از: دفتر وابسته دفاعی آمریکا، تهران - ۴۳۳۵ به: سازمان اطلاعات دفاعی، واشنگتن دی.سی.

منابع: روزنامه‌های فارسی‌زبان، مقامات سفارت آمریکا، پرسنل دفتر وابسته دفاعی تهیه‌کننده گزارش: ای.بی.گرازینی، متخصص امور اطلاعاتی مقام تأیید‌کننده گزارش: سرهنگ تی.ای.شافر، وابسته دفاعی موضوع: گزارش وضعیت ایران، 25 - 24 آوریل 1979 16- خلاصه: (محرمانه) این گزارش وقایع ۲۴ ساعت گذشته از ساعت ۱۲:۰۰ روز ۲۴ آوریل تا ساعت ۱۲:۰۰ روز ۲۵ آوریل ۱۹۷۹ را پوشش می‌دهد: معرفی معاون جدید نخست‌وزیر. محکومیت ترور از سوی احزاب ایران. اخبار تازه از نقده. احتمال ادغام شرکت‌های تابعه شرکت ملی پتروشیمی ایران. احتمال ائتلاف احزاب ایرانی. گزارش تولید نفت شرکت ملی نفت ایران. و تکذیب شایعه استعفای یزدی.

17- از 17 تا 21 حذف شده است.

۲2- جزییات: (محرمانه) الف- معرفی معاون جدید نخست‌وزیر (محرمانه). نخست‌وزیر دولت انقلاب اسلامی ایران، مهدی بازرگان، شب گذشته در اعلامیه‌ای رادیو و تلویزیونی، آقای حسین بنی‌اسدی را معاون نخست‌وزیر در امور همکاری مردم با دولت معرفی کرد.

نظریات مرکز تهیه گزارش (محرمانه): منبع خبری سفارت به تهیه‌کننده گزارش گفته است که آقای حسین بنی‌اسدی شوهر خواهر نخست‌وزیر بازرگان است. اطلاعات بیشتری در این باره در دست نداریم.

ب- احزاب ایران ترور را محکوم می‌کنند: حزب توده، روز گذشته با انتشار بیانیه‌ای ترور سپهبد ولی‌الله قرنی، رئیس سابق ستاد نیروهای مسلح اسلامی را محکوم کرد. این بیانیه به لزوم مبارزه با ضدانقلاب و نیروهای اهریمنی اشاره داشت و درباره خطر توطئه ساواک هشدار می‌داد. حزب جمهوری اسلامی نیز ترور فوق را محکوم و تأکید کرد که تمامی اقدامات ضدانقلابی و تروریستی محکوم به شکست است. سازمان چریک‌های مجاهدین خلق نیز ترور فوق را محکوم کرد.

نظریات مرکز تهیه گزارش (محرمانه): اطلاعاتی که تهیه‌کننده گزارش در مورد ترورکنندگان به دست آورده این است که امروز در یک منبع خبری، گروهی به نام «قهرمانان خلق» مسئولیت ترور فوق را بر عهده گرفته است. هنوز معلوم نیست گروهی که قبلاً مسئول این ترور معرفی شده بود همین گروه است یا خیر.

ج- اخبار تازه از نقده: بر اساس گزارش منابع خبری شهر نقده دیروز آرام و بدون درگیری بود. یگان‌های ارتش که به منظور حفظ آرامش و نظم به شهر اعزام شده بودند در داخل و

خارج شهر مستقر شده‌اند ولی شبه‌نظامیان انقلابی که از تهران اعزام شده بودند حفظ امنیت شهر را بر عهده گرفته‌اند. طرفین درگیر آتش‌بسی را که رهبر مذهبی شهر در روز دوشنبه اعلام کرد کاملاً رعایت کرده‌اند. ایرج تبریزی، یکی از نمایندگان هیأت اعزامی از سوی وزیر کشور دیروز اعلام کرد که رهبران طرفین متخاصم از اقدامات شبه‌نظامیان انقلابی برای حفظ آرامش و امنیت در شهر کاملاً راضی هستند. رهبران مذهبی کُرد و ترک شهر به همراه نماینده هیأت اعزامی وزارت کشور و فرمانده شبه نظامیان انقلاب جلسه‌ای برگزار کرده و راه‌حل‌های ممکن برای خاتمه اختلافات موجود را مورد بررسی قرار داده و کاملاً به توافق رسیده‌اند. آرامش کنونی شهر نتیجه همکاری صادقانه رهبران مسلمان شهر است. تمامی نیازهای پزشکی و دارویی شهر تأمین شده است ولی هنوز آمار دقیقی از تعداد تلفات در دست نیست.

د- احتمال ادغام شرکت‌های تابعه شرکت ملی پتروشیمی ایران: رحیم عابدی، مدیرعامل شرکت ملی پتروشیمی ایران روز گذشته در جلسه‌ای با پرسنل شرکت سیاست‌های خود را شرح داد. عابدی گفت که تصمیم بر این است که دو شرکت تابعه شیراز و بندر شاهپور در شرکت پتروشیمی مرکزی ادغام شوند. عابدی گفت: «در حال بحث درباره این مسئله هستیم که اگر به نفع کشور باشد، سهام شرکت‌های پتروشیمی خارک، آبادان، اهواز و ایران را خریداری کنیم.» ه- احتمال الحاق احزاب ایران: در مصاحبه با یک منبع جدید مطلع شدیم که ابوالفضل قاسمی، از اعضای شورای جبهه ملی، اعلام کرده است که شورای فوق در روز یکشنبه مورخ ۲۹ آوریل جلسه‌ای به منظور بحث درباره الحاق چند گروه سیاسی به جبهه ملی برگزار خواهد کرد. این گروهها که قبلاً مستقل عمل می‌کردند عبارتند از حزب جنبش و جنبش آزادی ملت ایران (جاما). قاسمی ابراز امیدواری کرد که موافقت نهایی در روز یکشنبه حاصل خواهد شد.

و- گزارش تولید نفت شرکت ملی نفت ایران: شرکت ملی نفت ایران روز گذشته گزارش داد که متوسط تولید نفت در ماه گذشته ایرانی [فروردین] ۳/۶ میلیون بشکه در روز بوده است. از این میزان، ۲/۹ میلیون بشکه در روز صادر شده، ۷۰۰۰۰۰ بشکه در روز به مصرف داخلی رسیده و ۱۹۰ هزار بشکه در روز نیز در قالب فراورده‌های نفتی صادر شده است. علاوه بر این، از تاریخ ۱۴ مارس ۱۹۷۹ تا کنون شرکت ملی نفت ایران قراردادهایی ۹ ماهه (تاریخ شروع اجرا ۲۱ مارس) را به قیمت روز برای فروش نفت با شرکت‌های مختلف به جز شرکت‌های آفریقای جنوبی، اسرائیل و رودزیا منعقد کرده است. مذاکره با این شرکت‌ها در جریان است.

ز- تکذیب استعفای یزدی: دفتر وزارت امور خارجه و معاونت نخست‌وزیری و همچنین یکی از سخنگویان دولت روز گذشته خبر مربوط به استعفای دکتر ابراهیم یزدی از پُست معاونت نخست‌وزیر در امور انقلاب را تکذیب کردند. این منابع اعلام کردند که دکتر یزدی به مقام وزارت امور خارجه منصوب شده است و تا زمانی که معاون جدیدی از سوی

نخست‌وزیر معرفی شود، دکتر یزدی همچنان در پست معاونت نخست‌وزیر در امور انقلاب خدمت خواهد کرد.

وضعیت امنیتی در تهران

سند شماره 159 سرّی ۲۵ آوریل ۱۹۷۹ - ۵ اردیبهشت ۱۳۵۸ از: کاردار سفارت آمریکا، تهرانبه: معاون وزیر، نیوسن و دستیار وزیر، ساندرز موضوع: وضعیت امنیتی در تهران ۱- (سری - تمام متن) ۲- از ابراز نگرانی شما در تلگراف ها و تماس‌های تلفنی در مورد وضعیت اینجا بسیار سپاسگزارم. وضعیت خوبی در اینجا نداریم و ملاحظات امنیتی وقت و انرژی زیادی از ما می‌گیرد. با وجود این، مسئله اصلی این است که باید چه اقدامی، چه وقت و چگونه انجام شود بدون اینکه در واقع عدم امنیت خود را افزایش داده باشیم.

۳- همه ما در اینجا کاملاً اتفاق نظر داریم که راه‌حل مطلوب استقرار یک نیروی بزرگتر و با انضباط تحت یک فرماندهی واحد است و در صدد هستیم به مرور زمان به این هدف برسیم. مشکلات امنیتی سفارت بازتاب کوچکی از وضعیت کلی‌تر در ایران است. هیچیک از گروههای سیاسی و یا شبه‌نظامی هنوز آنقدر بر دیگران تفوق نیافته است که بتواند اراده خود را بر آنها تحمیل کند. اگر فرض بگیریم که نیروی محافظ صرفاً یک نیروی بازدارنده کاذب نیست و در واقع می‌توان از آنها خواست تا تیراندازی کنند، حفاظت سفارت از سوی هر یک از آلترناتیوهای احتمالی دارای نقاط منفی و مثبت خاص خود است.

۴- نیروهای ارتشی که روز گذشته به سفارت آمدند ظاهراً نیروی خوبی بودند، و می‌شد از آنها توقع نظم و استفاده خوب از اسلحه را داشت. ولی از سوی دیگر، انقلاب و متعاقب آن اعدام افسران و درجه‌داران مختلف به خاطر سرکوب تظاهرات روحیه ارتش را تقریباً نابود کرده است. مواردی را می‌شناسیم که در آن افسران ارتش از ترس آنکه مبادا وضعیتی پیش بیاید که مجبور به تیراندازی شوند و بعداً به محاکمه کشیده شوند، از اعزام نیروهایشان خودداری کرده‌اند. یک بار در اتفاقی که در سفارت افتاد، ارتشی‌ها تهدید کردند که نیروهای غیرمنظم محافظ ما را خلع‌سلاح کنند ولی وقتی فرمانده نیروهای غیر منظم آنجا را ترک نکرد، آنها دست از پا درازتر برگشتند. خلاصه اینکه به هیچ‌وجه مطمئن نیستم که در حال حاضر- تکرار می‌کنم در حال حاضر- اگر لازم باشد ارتش ریسک مقاومت مسلحانه را [برای حفاظت از ما] به جان بخرد. دوم اینکه، هنوز به ارتشی‌ها شدیداً بی‌اعتماد هستند؛ اعلام روز ارتش از سوی خمینی اولین قدم مثبت برای توانبخشی به ارتش بود، ولی همین بود و بس. از آن می‌ترسم که حضور نیروهای یونیفورم‌پوش در سفارت توجه تیراندازان و تظاهرکنندگان را به این سو جلب کند.

۵- همافران و دانشجویان دانشکده افسری نیز بسیار بی‌انضباط بودند، مهارت استفاده از سلاح را نداشتند، و بسیار بداخلاقی می‌کردند. مطمئن هستم که تیراندازی‌های شدید شبانه در سفارت بعضاً نوعی آزار و اذیت گستاخانه بود. مسلماً نمی‌شد در صورت یک حمله جدی به سفارت از آنها توقع مقاومت داشت. به احتمال قوی آنها خودشان هم به مهاجمان می‌پیوستند! ۶- نیروی پلیس دارد خیلی آهسته توان خود را باز می‌یابد. دو هفته پیش این شایعه را شنیدیم که پلیس دوباره مسئولیت محافظت از سفارت را برعهده خواهد گرفت و فرمانده سابق بر سر کارش باز خواهد گشت. هنوز هیچ چیزی در این ارتباط اتفاق نیفتاده است، علاوه بر اینکه واقعاً دوست نداریم خودمان را به دست کسانی بسپاریم که یکبار- آن هم به بهانه‌های شخصی که برای خودشان مهم بود- ما را تنها گذاشتند.

۷- نیروهای غیرمنظم به فرماندهی ماشاءالله نیز غالباً مایه دردسر ما هستند، در کارهایی که به آنها مربوط نمی‌شود دخالت می‌کنند، مراجعان را آزار می‌دهند، و در واقع طوری با ما رفتار می‌کنند که گویی تحت‌نظر هستیم (که واقعاً هم همینطور است). البته این گروه شدیداً کمبود پرسنل دارد، به ویژه در طول روز. با وجود این، ماشاءالله اعتبار انقلابی خوبی دارد و او و اعضای گروهش دارای کارت سپاه پاسداران هستند.

خلاصه اینکه در حال حاضر او حمایت سیاسی لازم برای تیراندازی [به مهاجمان] را دارد. علاوه بر این، او مدعی است، و احتمالاً هم راست می‌گوید، که به محض شروع دردسر می‌تواند از کمیته‌های مساجد نزدیک به سفارت نیروی کمکی بگیرد. ولی این مسئله که آیا او و گروهش و نیروهای کمکی آنقدر نسبت به ما احساس تعهد می‌کنند که واقعاً از ما دفاع کنند و یا اینکه اصلاً توانایی دفاع از ما را در مقابل نیروهای تعلیم‌دیده فداییان و یا سازمان آزادیبخش فلسطین دارند یا خیر برای هیچکس معلوم نیست. خلاصه اینکه، راه‌حل مطلوبی وجود ندارد، چه رسد به یک راه‌حل ایده‌آل، و ما چند هفته آینده را باید با آنچه داریم بسازیم و در پی فرصت مناسب باشیم تا بتوانیم موقعیت خود را بهتر کنیم.

۸- در عین حال، باید هر آنچه از دست خودمان برمی‌آید برای بهبود وضعیت امنیتی انجام دهیم. داریم تا آنجا که تولید داخل اجازه می‌دهد سریعاً ساختمان سفارت را تقویت می‌کنیم: درب‌های جدید و فولادی بهتری نصب کرده‌ایم، برای تمام پنجره‌های طبقه اول نرده گذاشته‌ایم، داریم گزینه‌های مختلف را برای محافظت از پنجره‌های طبقات پایین در مقابل گلوله بررسی می‌کنیم (که فعلاً گذاشتن کیسه‌های شن پشت یک ورقه فولادی در پشت پنجره‌ها بهترین گزینه به نظر می‌رسد)، و دوباره به تفنگداران دریایی که در کیوسک کنترل در لابی سفارت مستقر هستند، اسلحه داده‌ایم. نگهبانان تفنگدار شبانه در محل اقامت من (که به محض ورود سفیر جدید به آنجا منتقل خواهند شد) نیز مسلح هستند. فعلاً قصد ندارم اقدام بیشتری برای مسلح ساختن تفنگداران انجام بدهم. در صورت وقوع حمله به سفارت، این اقدامات گوناگون می‌تواند فرصت ارزشمندی تا رسیدن نیروهای کمکی به ما بدهد. و

در واقع، این تنها دفاع واقعی ماست.

۹- نهایتاً اینکه افسران امنیتی بسیار کارکشته ما در حال آموزش تعقیب خودرو به مجاهدین هستند و آنگونه که در گردش‌هایم در شهر شاهد بوده‌ام، آنها دارند درسشان را خیلی سریع یاد می‌گیرند.

گزارش شرح وضعیت، آوریل 1979

سند شماره 160 محرمانه شماره گزارش: 179 684601726 آوریل 1979 - 6 اردیبهشت 1358 از: دفتر وابسته دفاعی آمریکا، تهران به: سازمان اطلاعات دفاعی، واشنگتن دی. سی. - فوری موضوع: گزارش شرح وضعیت، آوریل 1979 6- خلاصه گزارش: (محرمانه) این گزارش دربرگیرنده اطلاعاتی در دوره زمانی ساعت 12 به وقت محلی روز 25 تا ساعت 12 روز 26 آوریل است. این اطلاعات مشتمل بر موارد ذیل است: پذیرش مسئولیت قتل سپهبد قرنی توسط یک گروه زیرزمینی، آخرین اطلاعات مربوط به نقده، انتخاب داماد بازرگان به عنوان معاون نخست‌وزیر توسط بازرگان، سیاستهای کلی پلیس تهران، آمادگی پلیس ملی مبنی بر تداوم فعالیتهای خود، کمک کمیته به پلیس، بازدید فرمانده نیروی دریایی از زاهدان و فشارهای بازرگان برای عفو عمومی.

17- از 17 تا 21 حذف شده است.

22- جزییات: (محرمانه) الف- یک گروه زیرزمینی مسئولیت قتل سپهبد قرنی را برعهده گرفت: منابع خبری امروز گزارش کردند که یک گروه سرّی زیرزمینی با نام «فرقان»، مسئولیت ترور سپهبد ولی‌الله قرنی را بر عهده گرفته است. گروه فرقان، که معنای کلامی نام آن به مفهوم تفاوت بین حق و باطل است، روز گذشته اطلاعیه‌هایی در سطح شهر تهران توزیع نمود دایر بر این که سپهبد قرنی، رئیس سابق ستاد کل، به دلیل «جنایتهایی» که در دوران حکومت رژیم پهلوی مرتکب شده و نیز به دلیل «قتل‌عام مردم بی‌گناه کردستان»، اعدام شده است. در اطلاعیه منتشر شده توسط گروهک فوق، شش دلیل و اتهام به ترتیب ذیل برای ترور وی اعلام کرده بود: قرابت و نزدیکی زیاد با امپریالیسم و تلاش برای ایجاد یک کودتای آمریکایی، همکاری و تعامل با رژیم منحرف و منحط سابق، همکاری با مخالفین یکتاپرستی و وحدانیت، همکاری با دیکتاتوری آخوندی، فسق و فجور بر روی زمین (فساد فی‌الارض) فعالیت در راستای سرکوب مسلمانان خلق کردستان و اطلاق عبارت «عوامل بیگانه» به کردها، تلاش برای خلع‌سلاح مردم و فراهم‌سازی شرایط برای ایجاد یک ارتش ضد‌ملی. در این اطلاعیه، ترور سپهبد قرنی، به عنوان «اعدام انقلابی» خوانده شده بود.

در صدر این اطلاعیه عبارتهایی به زبان عربی حک شده بود به معنای «به نام خداوند

بخشنده مهربان». در ادامه این اطلاعیه قول داده شده بود که متعاقباً در اطلاعیه‌های بعدی گروه فرقان، اطلاعات بیشتری در اختیار عموم مردم قرار خواهد گرفت. منابع موفق شده‌اند اطلاعات زیر را در خصوص گروه فرقان جمع‌آوری نمایند: گروهک فرقان یک سال و نیم پیش اعلام موجودیت کرد. یکی از منابع متخصص در زمینه گروهکهای زیر زمینی گزارش داده است که گروهک فرقان یک گروهک سیاسی است که مشی و منش آن نشأت گرفته از فحوا و محتوای نام آن است؛ یعنی فضای بین حق و باطل. اعضای این گروه خود را به مثابه قاضی، هیأت ژوری و اجراکنندگان اعدام تلقی می‌نمایند. به نحوی که، در صورتی که این اعضای گروهک به این استنباط برسند که یک فرد خطاکار هنوز مورد تنبیه و مؤاخذه قرار نگرفته است، به نوبه خود وارد عمل شده و اقدام به تنبیه و مجازات فرد خاطی می‌نمایند. از همین رو، آنها ترور سپهبد قرنی را نیز یک «اعدام انقلابی» عنوان کرده‌اند. استفاده این گروهک از آیات و عبارات عربی در حقیقت ابزار و سازوکاری است برای این که این دیدگاه را در بین عموم مردم القاء نمایند که آنها گروهی مذهبی و اسلامی هستند و هیچ چیزی بر حقیقت برتری ندارد. اعضای این گروهک پیرو کیش و آیین خاص خودشان هستند و عدالت، البته به معنایی که آنها برای خود تعریف کرده‌اند، بایست در روش و سبک آنها به منصه ظهور برسد.

ب- آخرین اطلاعات مربوط به نقده: روز گذشته شهر نقده جو نسبتاً آرامی را گذراند و شهر به شدت تحت کنترل نیروهای سپاه پاسداران انقلاب اسلامی بود. قرار بود سران مذهبی کرد و ترک در مهاباد گرد هم جمع شوند تا به بحث و بررسی درخصوص دلایل و علتهای بروز خشونتهای اخیر بپردازند.

تا ساعت 1800 روز گذشته، آمار کشته های درگیریهای نقده بیش از 200 نفر گزارش شد. آمار 200 نفری کشته‌ها مربوط به افرادی است که اجساد آنها دفن شده است و احتمالاً آمار دقیق کشته‌ها بالاتر از این رقم می‌باشد.

شب گذشته نیز هر از چند گاهی صدای شلیک گلوله در روستاهای اطراف نقده به گوش می‌رسید، این در حالی بود که صدای شلیک گلوله در داخل شهر متوقف شده بود. یکی از منابع، پزشکی بود که امروز صبح از مهاباد به تهران رسید؛ وی خاطرنشان کرد که آمار تلفات و کشته‌های درگیریهای هفته گذشته بین ترکها و کردها «کمتر از 1000 نفر نیست و حتی ممکن است این رقم به 1500 تن نیز برسد.» این پزشک تصریح کرد که تمامی کردهای بالاتر از 14 سال سن، مسلح هستند. ورزش و تفریح آنها بازی با کلاشینکف، مسلسل دستی، هفت تیر و در صورتی که این سلاحها را در اختیار نداشته باشند، حداقل یک چاقوی بزرگ می‌باشد. کردها شبیه یک گروهان نظامی مسلح شده‌اند؛ آنها صرف‌نظر از سلاحهای انفرادی، تسلیحاتی از قبیل بازوکا، خمپاره، تانک، ضدهوایی و مقادیر معتنابهی مهمات نیز در اختیار دارند. چنین به نظر می‌رسد که تمامی کردها در هر لحظه از شبانه روز آماده جنگ هستند.

ج- بازرگان داماد خود را به عنوان معاون نخست‌وزیر انتخاب نمود: منابع خبری گزارش

می‌دهند که شواهد امر حاکی از این است که نخست‌وزیر معتمدین خود را رها کرده و از آنها تا حدی کناره گرفته است. وی در جریان سخنرانی تلویزیونی شب گذشته خود خاطر‌نشان کرد که داماد خود یعنی حسین بنی‌اسدی را به عنوان معاون نخست‌وزیر و مسئول همکاریهای دولت و مردم انتخاب کرده است. بازرگان خاطر‌نشان کرد که بنا به اهمیت و جایگاه این سمت، وی معتمدترین و مطمئن‌ترین فرد را انتخاب کرده است؛ به گفته بازرگان، فردی می‌بایست بر این جایگاه تکیه می‌زد که به لحاظ شخصیتی کاملاً مورد وثوق وی بوده و به ایشان نزدیک باشد. [بازرگان در ادامه افزود]» به رغم انتساب بنی‌اسدی به من ...، تصریح می‌کنم که وی از یک سازمان جدا به نهاد نخست‌وزیری راه پیدا کرده است.» نظریات تهیه‌کننده: (محرمانه) بنی‌اسدی سابقاً در شرکت ملی نفت ایران مشغول به فعالیت بوده و یک مهندس نفت است. منابع گزارش داده‌اند که وی یکی از سهامداران عمده یک شرکت خصوصی مدیریت صنعتی است. «در ضمن اطلاعات تکمیلی مربوط به گزارش شماره IIR 6 846 0170 79 MSG251328Z ARP متعاقباً توسط اینجانب ارسال خواهد شد.» د- رئیس پلیس تهران سیاستهای کلی این نهاد را تشریح کرد: سرهنگ مجللی، رئیس پلیس تهران، روز گذشته در یک کنفرانس مطبوعاتی سیاستهای کلی آینده فرماندهی پلیس را برشمرد؛ وی اظهار داشت: «آیت‌الله خمینی، رهبر ملی و مذهبی ایران، کارمندان ارتش، پلیس و ژاندارمری را مشمول عفو عمومی نموده است و از این رهگذر، مشکلات ما نیز کاهش یافته است.» وی افزود که در جریان انقلاب کلانتریها به شدت تخریب شدند و در حال حاضر تعمیر و مرمت آنها در دست اقدام است؛ وی خاطر‌نشان کرد که نیروی پلیس به اندازه کافی سلاح در اختیار دارد. وی اعلام کرد که پلیس تعداد 4000 نفر از شبه نظامیان گروههای انقلابی که دارای مدرک دیپلم دبیرستان باشند را به خدمت خواهد گرفت.

ه- آمادگی پلیس ملی برای تداوم فعالیت: سرهنگ مجللی، رئیس پلیس ملی، امروز در یک کنفرانس مطبوعاتی خاطر‌نشان کرد که حدود 60 الی 80 درصد مشکلات و موانع فراروی پلیس ملی از قبیل تأمین تدارکات، تجهیزات اداری و خودرو مرتفع شده است. وی افزود که در تهران و استانها کلانتریها و ایستگاههای پلیس شکل مطلوب خود را پیدا کرده‌اند و امکانات و تجهیزات مورد نیاز را کم و بیش دریافت کرده‌اند و نیروهای پلیس آماده هستند به صورت متحد فعالیت خود را آغاز نمایند. سرهنگ مجللی در ادامه کنفرانس مطبوعاتی خود تصریح کرد که پلیس در تلاش است به تدریج تسلیحات مورد نیاز خود را تکمیل و از این رهگذر، تکالیف و وظایف خود را به نحو احسن به انجام رساند.

و- کمیته به پلیس کمک خواهد کرد: امروز صبح نشستی بین فرمانده کمیته آیت‌الله خمینی [انقلاب اسلامی] و رؤسای 14 کمیته مستقر در تهران برگزار گردید. طبق گزارشات واصله، در این ملاقات تصمیم گرفته شده است که گروههایی از کمیته تهران وظیفه کمک به پلیس تهران

و کلانتریها را برعهده گیرند.

افزون بر این، مقرر گردیده است که آن دسته از تجهیزات متعلق به پلیس که هم‌اکنون در اختیار و مورد استفاده کمیته قرار دارد، به پلیس مسترد گردد. به علاوه در این نشست تصمیم گرفته شد که کمیته نیز مورد پاکسازی قرار گیرد. در همین ارتباط، رئیس کمیته مرکزی تصریح کرد که فرایند پاکسازی به سرعت توسط هیأت منتخب آیت‌الله خمینی آغاز خواهد شد.

آیت‌الله خمینی قول مساعد داده است که کمیته از عناصر نامطلوب پاکسازی خواهد شد و این افراد همگی خلع‌سلاح خواهند شد. رئیس پلیس تهران ابراز اطمینان کرده است که تعداد نیروهای پلیس افزایش خواهد یافت.

نقش کمیته کاهش یافته و نهایتاً کمیته منحل خواهد شد.

نظریات تهیه‌کننده: (محرمانه) استیلا و سیطره پلیس موضوع بسیار مهمی است؛ این در حالی است که انتظار می‌رود خلع‌سلاح تمامی اعضای کمیته امری بسیار دشوار و پرمشقت باشد. سئوال مهم دیگری که مطرح است این است که هدایت و مدیریت کلانتریها و ایستگاههای پلیس برعهده پلیس خواهد بود و یا برعهده نمایندگان کمیته. قدر مسلم گذر زمان سرنوشت این موارد را مشخص خواهد کرد.

ز- بازدید فرمانده نیروی دریایی از شهر زاهدان: دریادار دکتر احمد مدنی، فرمانده نیروی دریایی و استاندار خوزستان، روز گذشته در مسیر عزیمت به چابهار و کنارک، در فرودگاه زاهدان توقف کرد. هدف دکتر مدنی از سفر به چابهار و کنارک، بررسی و تحقیق در زمینه امکان توسعه صنعت ماهیگیری جنوب بود. منابع خبری گزارش کرده‌اند که دریادار مدنی خاطرنشان کرده است که به منظور استفاده از ظرفیتها و منابع ملی خلیج فارس و اقیانوس هند، امکانات و تجهیزات کافی در منطقه تأسیس خواهد شد. وی در در ادامه تصریح کرده است که اقدامات لازم جهت تجهیز تأسیسات پایگاه نظامی چابهار صورت گرفته است. دکتر مدنی ابراز امیدواری کرده است که صنایع شیلات چابهار و کنارک ظرف مدت 5 ماه به بهره برداری برسند. وی در خصوص برنامه‌های خود برای استان خوزستان اظهار داشت که سه برنامه به صورت همزمان مورد اجرا قرار خواهند گرفت:

1- برنامه‌های کوتاه مدت از قبیل شناسایی و ریشه‌کن کردن نواقص و نقاط ضعف.

2- برنامه‌های میان مدت که با اولویت ساخت جاده و مسکن مناسب در دستور کار قرار خواهد گرفت.

3- برنامه‌های بلند مدت از قبیل احیاء کشاورزی، دامداری و صنایع.

ح- فشارهای بازرگان برای عفو عمومی: بازرگان، نخست‌وزیر ایران، سه‌شنبه شب گذشته مجدداً در یک مصاحبه تلویزیونی، با ایراد سخنانی تند کمیته‌های انقلابی کشور را خطاب قرار داد و بر تمایل خود دال بر عفو عمومی مقامات سابق تأکید ورزید. وی اظهار داشت که «همگی ما در انقلاب نقش داشته‌ایم. در حال حاضر وظیفه ما حفظ اتحاد و یکپارچگی در

تمام سطوح است. از شما می‌خواهم که وقایع گذشته را فراموش کرده و به فکر انتقام نباشید. منظور من این است که بایست گذشته را فراموش کنیم و به فکر بازسازی کشور باشیم. پرواضح است که نیروهای انقلابی نبایست دخالتی در امور مملکتی و نظامی داشته باشند. این مداخلات صرفاً باید به زمانی موکول گردند که رهبران انقلابی درخواست نمایند.» نظریات تهیه‌کننده: (محرمانه) مقوله عفو عمومی که موضوعی پیچیده است، در حال حاضر توجهات را معطوف خود کرده است.

خمینی افرادی را که جرمهای کوچک مرتکب شد‌ه‌اند، مورد عفو عمومی قرار داده است اما هنوز افرادی را که در راستای مقابله با انقلاب، جرمهای کلان مرتکب شده‌اند را عفو نکرده است. اسنتباط من این است که این موضوع نیز در آینده محقق خواهد شد که البته زمان آن نامشخص است.

گزارش وضعیت ایران، آوریل 79

سند شماره 161 شماره گزارش: 679 684601730 آوریل 1979 - 10 اردیبهشت 1358 از: دفتر وابسته دفاعی آمریکا، تهران به: سازمان اطلاعات دفاعی، واشنگتن دی. سی - فوری افسر تهیه‌کننده گزارش: ای.بی.گرازینی متخصص در امور امنیت ملی ایالات متحده آمریکا مقام مسئول تأییدکننده: وابسته دفاعی آمریکا سرهنگ ال. جی. هالند منبع: رسانه‌های خبری محلی، کارمندان سفارت و اعضای دفتر وابسته دفاعی موضوع: گزارش وضعیت ایران، آوریل 79 16- خلاصه: (محرمانه) این گزارش اطلاعاتی در خصوص موارد ذیل در ایران ارائه خواهد داد: سخنرانی عباس امیرانتظام معاون نخست‌وزیر، دستگیری عامل ترور سپهبد قرنی، مقررات جدید مربوط به خبرنگاران خارجی، اعدامها، محدودیت بیشتر در حقوق زنان، معاهده صلح نهایی در آذربایجان غربی (نقده) و اطلاعات گوناگون.

17- از 17 تا 21 حذف شده است.

22- جزییات گزارش: (محرمانه) الف- سخنرانی عباس امیرانتظام : روز گذشته عباس امیرانتظام، معاون نخست‌وزیر و سخنگوی دولت یک مصاحبه مطبوعاتی ترتیب داده و به سئوالات خبرنگاران داخلی و خارجی پاسخ داد. برخی نکات مطرح شده در این مصاحبه به شرح ذیل است:

1- آقای امیرانتظام در خصوص محدودیت نیروهای ارتش به خبرنگاران اظهار داشت که حجم و گستره ارتش ایران کاهش خواهد یافت چرا که ایران دیگر قصد ندارد نقش ژاندارم خلیج فارس را برعهده داشته باشد؛ و در همین راستا تحقیقات و مطالعات در خصوص تعیین میزان حجم و گستره مورد نیاز ارتش در دست اقدام است. وی خاطرنشان کرد که دولت بر

این باور است که حجم و گستره ارتش مورد نیاز ایران بسیار کمتر و کوچکتر از آن چیزی است که تاکنون بوده است. وی در حال حاضر ظرفیت کل نیروهای مسلح، شامل نیروی دریایی و هوایی، را 530000 نیرو عنوان کرد. وی افزود که حفظ و تداوم چنین ارتشی، از لحاظ هزینه و نیرو، بار سنگینی به دوش دولت می‌نهد.

2- از آقای امیرانتظام سئوال شد که لباس فرم (یونیفورم) ارتش تغییر خواهد کرد یا خیر؛ وی در پاسخ اظهار داشت که بنا به تغییرات جوی، یونیفورم ارتش دو بار در سال تغییر می‌کند اما در مجموع تغییر اساسی یونیفورم از لحاظ روحی و روانی مفید خواهد بود چرا که مردم از این نوع یونیفورم نفرت دارند.

3- سخنگوی دولت در خصوص قانون اساسی جدید ایران، که روز شنبه در روزنامه‌ها منتشر شد، تصریح کرد که در صورتی که قرار باشد این قانون به عنوان قانون اساسی مورد پذیرش قرار گیرد، می‌بایست نظرات مردم در زمینه اصلاح این قانون اخذ شده و نهایتاً به تصویت مجلس قانون گزار برسد.

نظریات تهیه‌کننده: (محرمانه) تاکنون برخی مقالات ترجمه شده به زبان انگلیسی را دریافت کرده‌ام؛ به مجرد این که به کل متن به زبان انگلیسی دست پیدا نمایم، آن را برای ستاد ارسال خواهم کرد.

4- در خصوص قراردادهای نظامی ایران با سایر کشورها، امیرانتظام خاطرنشان کرد که تمامی این قبیل قراردادها متوقف گردیده‌اند و نشستهایی نیز با نمایندگان هریک از کشورهای طرف قرارداد در تهران برگزار شده است؛ وی تأکید کرد که در ملاقات با این نمایندگان از آنها خواسته شده است که در زمینه واگذاری اقلام جایگزین تسلیحات و مهمات به ایران، بحث و بررسی بنمایند.

5- از امیرانتظام درباره «احیاء» ساواک و یا دیگر سازمانهای اطلاعاتی سئوال شد که وی در پاسخ تأکید کرد که ساواک به طور کلی منحل گردید و احیاء هم نخواهد شد و در صورتی که نیاز به یک مرکز اطلاعاتی در کشور احساس گردد، موارد در آینده مورد مطالعه و بررسی قرار خواهد گرفت. وی افزود که ممکن است تا پایان هفته اطلاعاتی افشا نماید که نشان‌دهنده اطلاعاتی است که دولت جمع‌آوری کرده است؛ وی تأکید کرد که این اطلاعات مربوط به جاسوسی کشورهای بیگانه در ایران است.

6- وی درباره عناصر ضدانقلاب نیز اظهار داشت که هنوز برخی عناصر ضدانقلاب در نقاط مختلف کشور حضور دارند. ممکن است 10000 نفر از این عناصر در کشور وجود داشته باشند در حالی که حتی اگر تعداد 100 نفر از این عناصر مسلح اقدام به عملیات در شهری همچون تهران بنمایند، جوّی از رعب و وحشت بین یک جمعیت 5 میلیونی ایجاد خواهند کرد. البته تعداد این قبیل افراد آنقدر زیاد نیست که بتواند از فرایند عفو عمومی ممانعت به عمل آورد. در صورتی که پس از اجرای عفو عمومی، این افراد از فعالیتهای خود دست

برندارند، دستگیر و در محاکم انقلابی مجازات خواهند شد.

نظریات تهیه‌کننده: (محرمانه) در خصوص مقوله عفو عمومی که در سطوح مختلف به آن پرداخته شده است، تاکنون هیچ تصمیمی اتخاذ نشده است؛ تنها عفو عمومی اعطا شده مربوط به جرایم کوچک و ناچیز بوده است.

ب- دستگیری عامل ترور سپهبد قرنی: یک منبع خبری گزارش داده است که گروهک فرقان، که هفته گذشته مسئولیت ترور سپهبد قرنی را برعهده گرفت، توسط مأموران بررسی‌کننده در آستانه سرکوبی است. بازرسان دولتی مسئول پرونده خاطرنشان کرده‌اند که اسنادی در دست دارند که ظرف هفته آتی هویت تمامی اعضای این گروهک را افشا خواهد نمود. پس از ترور هفته گذشته، یک دانشجو دستگیر شده است؛ وی سرنخهای خوبی درباره گروهک در اختیار بازپرسان قرار داده است. قبل از وقوع ترور مزبور، افرادی به صورت تصادفی شنیده‌اند که این دانشجو درباره طرح و توطئه ترور صحبت می‌کرده است. در جریان بازجویی‌های به عمل آمده از این دانشجو، هویت 5 یا 6 نفر از اعضای این گروهک، از جمله یک سرهنگ ارتش که سپهبد قرنی را به قتل رسانده است، افشا شد؛ افزون بر این محرز گردید که این گروهک قصد داشته است که دو نفر دیگر از چهره‌های سیاسی و مذهبی را نیز ترور بنماید. در همین ارتباط، چهار نفر دستگیر شده و به فعالیتهای خود اقرار کرده‌اند. این چهار نفر در جریان بازجویی‌ها به ترور قرنی و عضویت در گروهک فرقان اقرار کردند؛ همان گروهکی که مسئولیت ترور قرنی را برعهده گرفت. این گروهک ادعا کرده بود که یک باند مذهبی است؛ اما در بازجویی‌ها محرز گردید که این چهار نفر هیچ اطلاعاتی از مسایل مذهبی ندارند. یکی از چهار نفر دستگیر شده به مقامات مسئول پرونده تأکید کرده است که زمانی که به این گروهک ملحق شده از مشارکت گروهک در فعالیتهای تروریستی هیچ اطلاعی نداشته و در جریان اهداف آنها قرار نداشته است. در همین ارتباط پیش‌بینی می‌شود که افراد بیشتری دستگیر شوند.

ج- مقررات جدید مربوط به خبرنگاران بیگانه: چنین به نظر می‌رسد که دولت جدید اسلامی قصد دارد شرایط بدتری برای خبرنگاران بیگانه ایجاد نماید. یکی از مقامات ارشد وزارت اطلاع‌رسانی در گفتگو با یکی از خبرنگاران خارجی خاطرنشان کرده است که ظرف دو روز آینده دولت مجموعه مقررات جدیدی در خصوص اقامت و فعالیت خبرنگاران خارجی در ایران تدوین و اعلام خواهد کرد. گزارشات موجود حاکی ازا این است که دولت جدید قصد دارد شرایط سختی برای اتباع بیگانه (از جمله خبرنگاران مستقل) و روزنامه نگاران آزاد ترتیب دهد. دولت عزم آن ندارد که کارتهای مجوزی که قبلاً واگذار شده است را تمدید نماید. مجوزهای فعلی تا ماه سپتامبر معتبر هستند. از سوی دیگر، این مجوزها به تنهایی نمی‌تواند اخذ مجوز اقامت جدید را تضمین نماید. بنابراین، سازمان مرجع می‌بایست نامه جدیدی در اختیار خبرنگار قرار دهد.

نظریه تهیه‌کننده: (محرمانه) بر اساس اظهارات یکی از منابع، دولت در حال بررسی و واکاوی این موضوع است که هر یک از سازمانهای خبری بیگانه به چه ترتیب و از چه مواضعی اخبار مربوط به انقلاب اسلامی را پوشش داده‌اند و در نتیجه بر پایه میزان «دوستی» و یا «دشمنی» هر خبرگزاری نسبت به انقلاب، در خصوص مقوله اعطای مجوز فعالیت، تصمیم گیری بنماید.

د- موضوع اعدامها: سحرگاه روز گذشته دو افسر پلیس به جرم مشارکت در قتل‌عام افراد بی‌گناه، در اصفهان و یزد اعدام شدند. افزون بر این، در شهر اصفهان سجاد سجودی، یکی از اعضای فعال کمیته مشترک ساواک، به اتفاق یک افسر پلیس مجرم شناخته شده و اعدام شدند.

ه- محدودیت بیشتر در زمینه حقوق زنان: سازمان زنان جبهه ملی اعلام کرده است که اقدام به برگزاری یک تظاهرات اعتراض‌آمیز در جلو دانشکده حقوق دانشگاه تهران خواهد نمود. یکی از اهداف این تظاهرات، اعتراض به وزارت دادگستری در خصوص سلب حق قضاوت در دادگاه از زنان می‌باشد. این سازمان در اطلاعیه رسمی خود شکست دولت در احترام به حقوق زنان را به شدت محکوم کرده است. سازمان مزبور ضمن یادآوری حضور و فعالیت زنان، دوشادوش مردان در تلاش برای پیروزی انقلاب، از دولت خواسته است که به حقوق تمامی اقشار جامعه، از جمله زنان، به دیده احترام نگریسته و از تمامی ظرفیتها و توانمندیها در بازسازی کشور استفاده نماید. قدر مسلم، در بین این معترضین زنانی از وزارت دادگستری حضور خواهند داشت که تمامی آموزه‌های حقوقی و قضایی را طی کرده‌اند اما از حق قضاوت محروم شده‌اند. موج دیگری از اعتراضات و انتقادات گروههای زنان روز گذشته در حالی ایجاد شد که رادیو و تلویزیون ملی ایران اعلام کرد که از این پس تحت هیچ شرایطی خواننده‌های زن حق اجرای برنامه در رادیو و یا تلویزیون ندارند. از زمان انتصاب مدیر جدید سازمان رادیو و تلویزیون ملی (NIRT)، میزان مشارکت زنان در این مجموعه به شدت کاهش یافته است.

و- معاهده صلح جامع در آذربایجان غربی (نقده): به منظور دستیابی به یک صلح جامع و تمام عیار بین اقوام کرد و ترک در شهرهای استان آذربایجان غربی، یک توافقنامه 7 بندی به امضای طرفین رسید. کمسیونی متشکل از نمایندگان گروههایی از شهرهای مختلف آذربایجان غربی و استاندار این استان تهیه و تدوین شده بود. اولین بند این توافقنامه مربوط به آزادی بی قید و شرط تمامی گروگانها و استرداد آنها به موطن‌هایشان بود. افزون بر این، مقرر گردید که در شهر نقده هیچ یک از افراد غیرنظامی و انقلابی حق حمل سلاح ندارند و وظیفه تأمین امنیت جاده‌های اطراف شهر برعهده «مقامات مسئول» است. با افرادی که این معاهده را به چالش گرفته و از آن تخطی نمایند برخورد قانونی صورت خواهد گرفت. در این معاهده، موضوع بازپروری خانواده‌هایی که در اثر خشونتهای شهر نقده و دیگر شهرهای منطقه متحمل صدمه و آسیب شده‌اند نیز مورد توجه قرار گرفته است. در این قرارداد صلح تعهد شده است

که کمیته‌ای ویژه به انتخاب آیت‌الله خمینی نسبت به شناسایی و مجازات بانیان و آغازکنندگان غائله اقدام نماید. تاکنون آمار دقیق تلفات خشونتهای شهر نقده مشخص نشده است.

ز- اخبار و اطلاعات گوناگون:

1- مسئولیت هدایت کمیته امنیت ملی برعهده مهدی بازرگان، نخست‌وزیر ایران، قرار گرفت. این در حالی است که ریاست این کمیته از بدو تشکیل، یعنی ده روز پیش، برعهده یزدی، بوده است.

2- وزارت امور خارجه اعلام کرده است که نخست‌وزیر ایران دعوت سفر به کشور لیبی را پذیرفته است. در اطلاعیه وزارت امور خارجه آمده است که سرهنگ عبدالسلام جلود، نخست‌وزیر لیبی، در جریان دیدار روز پنجشنبه با آقای بازرگان، این دعوت را مطرح کرده است.

3- جبهه ملی فعالیتهای خود را در استانهای مختلف افزایش داده است و کریم سنجابی، رهبر جبهه، به زودی سفرهای دوره‌ای به استانهای مختلف را آغاز کرده و با افراد و چهره‌های محلی دیدار خواهد کرد تا از این رهگذر، عرصه را برای فعالیت بیشتر جبهه فراهم آورد. وی در اولین فرصت، سفرهای خود را شروع خواهد کرد. سنجابی دو هفته پیش از سمت وزیر امور خارجه استعفا نمود و دلیل استعفای خود را این گونه بیان کرد که دولت قادر به پیشبرد امور نیست چرا که دولت در دولت به وجود آمده و شرایط کنونی کشور در وضعیتی نامطلوب قرار دارد.

گزارش اوضاع ایران

سند شماره 162 محرمانه1 می 1979- 11 اردیبهشت 1358 از: دفتر وابسته دفاعی آمریکا، تهران - 4525 به: سازمان اطلاعات دفاعی، واشنگتن دی. سی - فوری موضوع: گزارش اوضاع ایران 16- خلاصه: (محرمانه) این گزارش اطلاعاتی در رابطه با اوضاع ایران دربر دارد. اطلاعات ارائه شده در رابطه با موضوعات زیر می‌باشد: اظهارات سنجابی در مورد پیش‌نویس قانون اساسی. روابط دیپلماتیک با مصر وخیم‌تر می‌شود. نماینده ساف با طالقانی ملاقات می‌کند. اطلاعات مربوط به تولید نفت. حقوق زنان و ظهور روزنامه انگلیسی زبان در تهران.

17- از 17 تا 21 حذف شده است.

22- جزییات: (محرمانه) الف- اظهارات سنجابی درباره پیش‌نویس قانون اساسی. کریم سنجابی رهبر جبهه ملی و وزیر سابق امور خارجه در دولت موقت انقلاب در یک کنفرانس مطبوعاتی دیدگاههای خود را در مورد قانون اساسی جدید اعلام نمود. وی اظهار داشت

«اوراقی که ممکن است پیش‌نویس قانون اساسی جمهوری اسلامی باشد حاوی پیچیدگیها و مشکلاتی است که اگر حل و فصل نشود تنها مشکلات ما را زیاد خواهد کرد. پیش‌نویس قانون اساسی جدید که توسط مطبوعات منتشر شده است احتمالاً تنها پیش‌نویس یا پیش‌نویس اصلی نمی‌باشد. به خصوص با در نظر گرفتن این حقیقت که بعضی از قسمتهای اصلی مسکوت مانده‌اند. سنجابی از اظهارنظر در مورد جزییات قانون اساسی جدید پرهیز نمود و فقط گفت که بعضی از اصول پیش‌نویس اهمیت خاصی ندارند و در عوض ممکن است قسمتی از قوانین عادی باشد. وزیر خارجه سابق ایران به ماده 58 پیش‌نویس اشاره نمود. در این بند گفته می‌شود که نمایندگان مجلس باید چپگرا و راستگرا نباشند. این ماده مبهم است زیرا ماهیت چپ و راست که این قانون بر مبنای آن وضع شده مشخص نمی‌باشد. سنجابی همچنین گفت که جبهه ملی در نظر دارد کمیته مخصوصی تشکیل دهد تا پیش‌نویس قانون اساسی را بررسی نماید. سنجابی گفت با توجه به شوراهای استانی و شهری مواد و بندهایی که در مطبوعات منتشر شده‌اند مختصر و ناکافی می‌باشد و اصول و موضوعات مهم اداری مناطق و امورات محلات به وضوح تشریح نشده‌اند. سنجابی در نتیجه‌گیری سخنان خود گفت «بهتر بود در پیش‌گفتار این متن به فداکاریهای ملت در طول رژیم سلطنتی در جهت از بین بردن استعمار و استثمار اشاره می‌شد و از نهضت ملی و اسلامی به عنوان یک نهضت ضداستعمار و استثمار یاد می‌شد.

نظریه تهیه‌کننده: (محرمانه) سفارت یک نسخه از متن روزنامه کیهان را ترجمه کرده است . افسر گزارشگر نسخه‌ای از آن را دارد. افسر گزارشگر به دلیل طولانی بودن متن آن در آینده نزدیکی یک نسخه خام این گزارش را برای آژانس اطلاعاتی وزارت دفاع ارسال خواهد داشت. تمامی مواد این قانون در مطبوعات درج نشده‌اند.

ب- روابط دیپلماتیک با مصر وخیم‌تر می‌شود. آیت‌الله خمینی به دولت موقت انقلاب دستور داده است روابط دیپلماتیک خود را با جمهوری عربی مصر قطع نماید. هیچ دلیلی ارائه نشد ولی ناظرین معتقدند که این کار عکس‌العمل امضای معاهده صلح بین مصر و اسرائیل می‌باشد. از زمان امضای این قرارداد چندین کشور اسلامی نیز روابط خود را با قاهره قطع کرده‌اند. تمامی کارمندان رسمی مصری در تهران اظهار داشتند که از این اقدام دولت تعجب کرده‌اند. «ما همواره تصور می‌کردیم که دولت انقلابی جدید مستقل و غیرمتعهد باشد.» وی گفت «آنها همواره می‌گویند چرا باید در مقابل فشار سایر کشورهای عرب تسلیم شوند.» یک مقام دیگر اظهارداشت امید می‌رود که دولت «بر سر عقل آمده» و به زودی روابط دیپلماتیک مجدداً برقرار شود. وی نمی‌توانست بگوید در چه زمانی باید تهران را ترک کنند زیرا تجهیزات بسیاری وجود دارد که باید جمع‌آوری شوند، و یک مقام عالیرتبه گفت که آنها همین الساعه چنین خبری را شنیده‌اند. مصریها سه اداره مستقل را در تهران در اختیار دارند. این ادارات عبارتند از: سفارتخانه، ادارات اقتصادی و بازرگانی، دفتر وابستگی نظامی و اداره مطبوعات و

اطلاعات.

ج- نمی‌توان قاضی‌ها را دستگیر کرد. مهدی هادوی دادستان کل ایران کمیته‌های انقلاب را از مداخله در امور دادگاههای انقلاب منع کرد و به آنها هشدار داد که قضات از مصونیت حقوقی برخوردار هستند. «شکایت علیه آنها بایستی از طریق دفتر دادستان عمومی ارائه شود و تا هنگامی که رسماً از سمت قضاوت کنار گذاشته نشده‌اند نمی‌توان هیچ قاضی را دستگیر نمود.» این بیانیه خطاب به تمام کمیته‌ها و بازرسین سراسر ایران صادر شده و در بیانیه قبل از آن اعلام شده بود که هیچ‌کس را نمی‌توان بدون مجوز مخصوص که به امضای دفتر دادستان عمومی رسیده باشد دستگیر یا زندانی نمود. این بیانیه نیز حد دیگری است که برای محدود کردن نقش سازمانهای نیمه نظامی مسلح در ایران وضع شده است. یک منبع در قوه قضائیه گفت تعداد کمیته‌های رسمی مورد تأیید خمینی در تهران 14 عدد می‌باشد ولی 1500 کمیته غیررسمی نیز وجود دارد.» د- نماینده ساف با طالقانی ملاقات می‌کند. هانی‌الحسن نماینده سازمان آزادیبخش فلسطین روز گذشته با آیت‌الله طالقانی ملاقات نمود و نامه‌ای را از جانب یاسر عرفات رهبر کمیته اجرایی ساف تسلیم وی کرد.

آیت‌الله طالقانی با تجلیل از عرفات خواستار مقاومت قهرمانانه در جنوب لبنان و سرزمینهای اشغالی گردید.

ه- سندیکای دانشجویان فلسطینی در تبریز. در مراسمی که در دانشگاه تبریز برگزار شد شعبه‌ای از سندیکای دانشجویان فلسطین اعلام موجودیت نمود. اساتید دانشگاه تبریز و سایر دستجات مردمی نیز در این مراسم حضور داشتند. نماینده بنیانگذاران سندیکای دانشجویان فلسطینی در زمینه روابط انقلاب ایران و فلسطین و همچنین در مورد جمهوری اسلامی در ایران سخنرانی نمود. معاون رئیس دانشگاه تبریز از ایجاد شعبه سندیکای دانشجویان فلسطینی در تبریز استقبال نمود.

و- دستگیریهای بیشتر در تهران. منابع خبری روز 30 آوریل 79 در مورد دستگیریهای زیر گزارش دادند:

سناتور جمشید اعلم جهانگیر فلاسفه- بازپرس سابق کل تهران مصطفی خان مقدم- مقام سابق دفتر نخست‌وزیری سرهنگ بهرام صالحی - یکی از پرسنل رکن 2 در ستاد مشترک سرلشگر (بازنشسته) مصطفی اختراعی سرلشگر عبدالجواد نبأیی عضو امنیتی دربار سرهنگ شاهسار - پرسنل رکن 2 ستاد مشترک بهرام معمار - عضو اداره بازرسی شاهنشاهی

عباسعلی جهانبینی - رئیس ساواک در جیرفت ز- اطلاعاتی در رابطه با تولید نفت.: آقای حسن نزیه رئیس شرکت ملی نفت ایران روز گذشته اطلاعات زیر را در اختیار منابع خبری قرار داد. سه شرکت بین‌المللی وجود دارند که شرکت ملی نفت به آنها نفت می‌فروشد. بعضی از این شرکتها به کنسرسیوم سابق تعلق دارند. شرکت ملی نفت ایران برای یک دوره 9 ماهه با این شرکتها قرارداد امضا کرده است. مقدار فروش بسته به شرکت خریدار بین 5000 تا 450000 بشکه در روز تغییر می‌کند. کل فروش به این شرکتها بالغ بر 5/2 میلیون بشکه در روز خواهد بود. 20 شرکت دیگر سرگرم مذاکره با شرکت ملی نفت ایران هستند. اگر بتوان با آنها به توافق رسید شرکت نفت روزانه 700 هزار بشکه نفت به آنها می‌فروشد. آقای حسن نزیه افزود که 21 شرکت مستقل نفتی از کشورهای بلژیک، سوئیس، آلمان و ایالات متحده وجود دارند که قراردادهای معادل 2510 هزار بشکه در روز منعقد نموده‌اند. همچنین تعدادی از شرکتهای انگلیسی، آلمانی، آمریکایی و فرانسوی هستند که قرارداد خرید 1100000 بشکه نفت در روز امضاء کرده‌اند. سایر شرکتهایی که در حال حاضر سرگرم مذاکره با شرکت نفت ایران هستند از هند، اسپانیا، سوئد، ایتالیا، آلمان، سیلان و کشورهای اروپای شرقی می‌باشند.

ح- حقوق زنان. دکتر عبدالکریم لاهیجی رئیس یک گروه حقوق بشر در ایران قدرتمندان جدید در ایران را به دلیل تلاش برای عقب راندن زنان و محروم کردن آنان از حقوقشان مورد سرزنش قرار داد. لاهیجی روز گذشته در یک گردهمایی که توسط اعضای زن جبهه ملی در دانشگاه تهران برگزار شده بود سخنرانی کرد. این گردهمایی در اعتراض به روشی که زنان در جامعه حقوقی به کناری گذاشته شدند برپا شده بود. لاهیجی گفت مردم در گذشته بدون توجه به جنسیت آنها و صرفاً بر اساس تواناییهایشان استخدام می‌شدند. وی گفت «جنسیت یک فرد در شرف استخدام ابداً اهمیت نداشت. افراد معدودی که تلاش می‌کنند قدرت را به انحصار خود درآورند زنان را از حقوقشان محروم کرده‌اند.» وی افزود هیچ بررسی در مورد زنان که چرا نمی‌توانند قاضی شوند صورت نمی‌گیرد. بعضی از بهترین و سرشناس‌ترین افرادی که در رژیم گذشته مبارزه می‌کردند از زنان بوده‌اند. اگر شایستگی زنان به اثبات [برسد] هیچ سندی در اسلام وجود ندارد که آنها را از قضاوت محروم نماید، در بیانیه‌ای که توسط جبهه ملی منتشر شده «استثمار جدید زنان که برخلاف روحیات اسلام است» محکوم شده است. در این بیانیه قول داده شده که زنان مبارزه خواهند کرد تا بتوانند نقش سیاسی کامل خود را در کشور ایفا نمایند.

ط- روزنامه انگلیسی زبان جدیدی در تهران منتشر شده است. «تهران تایمز» یک روزنامه انگلیسی زبان سیاسی جدید است که از روز پنجم می در تهران منتشر خواهد شد. ناشرین و کارکنان آن همان کارمندان روزنامه تهران ژورنال که روزنامه انگلیسی زبان صبح تهران بود می‌باشند. عرفان پرویز و مصطفی جعفری به ترتیب سردبیر و دبیر اجرایی روزنامه خواهند

بود. پرویز اعلام نموده است که روزنامه مستقل بوده و از هیچ گروهی طرفداری نخواهد کرد. پرویز و جعفری روز گذشته با دکتر ممکن معاون تبلیغاتی و ارشادی وزیر اطلاعات ملاقات کردند. آنها در طول ملاقات درباره اداره کردن و راه اندازی روزنامه صحبت کردند.

تشریح وضعیت ایران، می 1979

سند شماره 163 محرمانه شماره گزارش: 79 684601802 می 1979 - 12 اردیبهشت 1358 از: دفتر وابسته دفاعی آمریکا، تهران به: سازمان اطلاعات دفاعی، واشنگتن دی. سی - فوری افسر تهیه‌کننده گزارش: ای. بی. گرازینی متخصص امور اطلاعاتی مقام مسئول تأییدکننده: وابسته دفاعی ایالات متحده آمریکا سرهنگ ال. جی. هالند منبع: رسانه‌های خبری محلی، کارمندان سفارت و اعضای دفتر وابسته دفاعی، وابسته خارجی موضوع: تشریح وضعیت ایران، می 1979 16- خلاصه: (محرمانه) این گزارش دربرگیرنده توضیحات و اطلاعاتی در خصوص شرایط حاکم بر ایران است. این اطلاعات شامل موارد ذیل است: اطلاعات تکمیلی در خصوص وخامت روابط با کشور مصر، برگزاری مراسم روز جهانی کارگر در ایران، تظاهرات ضددولتی [تظاهرات در اعتراض به دولت] در روز کارگر، شلیک گلوله در محوطه ساختمان سفارت و ترور آیت‌الله مطهری.

17- از 17 تا 21 حذف شده است.

22- جزییات: (محرمانه) الف- اطلاعات تکمیلی در خصوص وخامت روابط ایران با مصر: پیرو صدور فرمان خمینی مبنی بر توقف تمامی روابط دیپلماتیک ایران با کشور مصر، وزارت امور خارجه ایران بیانیه‌ای صادر کرده و در آن خاطرنشان کرده است که توقف روابط دیپلماتیک با دولت مصر به هیچ وجه به منزله توقف و نادیده گرفتن روابط عمیق دوستانه و برادرانه با ملت مصر نمی‌باشد. نامه ارسالی از سوی خمینی به ابراهیم یزدی، وزیر امور خارجه ایران، شامل دستور ذیل است: «با عنایت به تعهدنامه ننگین امضا شده بین دولت مصر و اسرائیل و نیز تمکین بی‌چون و چرای دولت مصر نسبت به خواسته‌ها و منویات دولت ایالات متحده آمریکا و صهیونیزم، دولت موقت انقلاب اسلامی ایران ناگزیر است که تمامی روابط دیپلماتیک خود با دولت مصر را متوقف نماید.» در همین ارتباط، وزارت امور خارجه ایران نیز بیانیه ذیل را صادر کرد: دلیل اصلی بروز بحرانهایی که منطقه خاورمیانه را دستخوش 4 جنگ خونین کرده چیزی نیست جز نادیده انگاشتن حقوق مسلم مردم فلسطین و بی‌توجهی تمام عیار به موجودیت آنها. علی‌الظاهر بدون توجه به علل و ریشه‌های موضوع فلسطین، نمی‌توان برون رفت و راه‌حلی برای این تراژدی تعریف کرد؛ بنابراین، نباید انتظار داشت که اقدامات

جزئی صلح و تفاهم را برای منطقه و جهان به ارمغان آورد. توافق ننگین با اسرائیل که بدون کوچکترین توجه به آرزوهای مشروع مردم فلسطین و منافع دنیای اسلام محقق شده، مهر تأییدی است بر خوی خصمانه صهیونیزم بین‌المللی و خط بطلانی است بر حقوق مشروع مردم فلسطین و دیگر برادران عرب که سرزمینهایشان به تصرف اسرائیل درآمده است. توافق صورت گرفته بین دولت فعلی مصر و دولت جعلی اسرائیل، که تحت هدایت و رهبری ایالات متحده آمریکا محقق شده، هدفی بجز تثبیت و تحکیم اسرائیل در مناطق اشغالی به عنوان دژ مستحکم سیاستهای امپریالیستی در منطقه خاورمیانه نخواهد داشت و تنها ره‌آورد آن استثمار و بردگی مسلمانان خواهد بود. دولت موقت انقلاب اسلامی ایران مجدداً ضمن اعلام حمایت همه‌جانبه خود از مردم فلسطین و تأیید و تصدیق آن دسته از برادران عرب که با الهام و تأسی به برادران مسلمان خود در ایران، به زیر یوق این توافق ننگین تحمیلی نرفته‌اند و برای آزادی اورشلیم از چنگال غاصبین اسرائیلی تلاش می‌کنند، اعلام می‌دارد که قادر نیست در مقابل تجاوز به حقوق برادران عرب خود سکوت اختیار کند. بنابراین، وزیر امور خارجه ایران در روز دوشنبه 30 آوریل در دیدار با سفیر دولت مصر در ایران، ضمن انتقاد از سیاستهای ضداسلامی و ضدعربی دولت مصر، وی را در جریان تصمیم دولت ایران مبنی بر قطع روابط دیپلماتیک با دولت مصر قرار داد. این تصمیم که الهام گرفته از انقلاب عظیم مردم ایران و تعالیم و مبانی عالی ایدئولوژی اسلامی است، توسط امام خمینی اتخاذ شده و در غالب یک فرمان برای وزارت امور خارجه صادر شده است. دولت موقت انقلاب اسلامی ایران ذکر این نکته را ضروری می‌داند که قطع روابط دیپلماتیک با دولت کنونی مصر به هیچ‌وجه به معنای تقابل و رویارویی با ملت برادر و دوست مصر نیست. ملت ایران ضمن ابراز حمایت از برادران و رزمجویان راسخ و مستحکم مصری، مجدداً از تلاشهای مشروع مردم فلسطین، دوشادوش دیگر برادران مسلمان و عرب، اعلام حمایت و جانبداری می‌نماید و امیدوار است که این مجاهدتها زمینه‌ساز یک صلح و تفاهم حقیقی و دائمی در منطقه باشد.

ب- جشنهای روز جهانی کارگر در ایران: در تهران حدود 8000 کارگر در میدان انقلاب تجمع کرده و به طرف میدان امام حسین راهپیمایی کردند. در این راهپیمایی شماری از اعضای حزب جمهوری اسلامی رؤیت شدند. در جریان این تجمع، ابوالحسن بنی‌صدر اوضاع اقتصادی، اجتماعی و سیاسی کشور را تحلیل کرده و اظهار داشت که کارگران ایرانی که در پیروزی انقلاب نقش مهمی ایفا کردند، بایست از انقلاب پاسداری و حراست کرده و اجازه ندهند که بقایای رژیم سابق در صفوف متحد کارگران رسوخ نمایند. وی تصریح کرد که در گذشته صنایع ایران وابسته به موادخام، تکنیسین‌ها و متخصصین غربی بوده است اما کارگران باید تلاش کنند که صنایعی مستقل در کشور ایجاد نمایند. هانی‌الحسن، نماینده سازمان آزادی بخش فلسطین در تهران، برای تظاهرات‌کنندگان سخنرانی کرد. وی اظهار داشت که «امروز جشن روز کارگر است. کارگران موظفند که از انقلاب اسلامی خود دفاع کنند. دشمنان ما،

یعنی همان دشمنان انقلاب، تلاش می‌کنند از [فعالیت] و تولید کارگران جلوگیری به عمل آورند.» وی در ادامه به مشکلات فراروی کارگران فلسطین و جنوب لبنان اشاره کرد و تأکید کرد که بهترین هدیه به این کارگران، دستور امام خمینی مبنی بر قطع روابط ایران با دولت مصر بود. روز گذشته تظاهرات مشابهی نیز در دیگر خیابانهای شهر تهران برگزار شد. در این راهپیمایی‌ها شعارهای مختلفی سر داده شد که مهمترین آنها به شرح ذیل است:

«ما کارگران هرگونه دردسرسازی و مشکل‌آفرینی را محکوم می‌کنیم؛ اسلام حامی ماست.» «حزب جمهوری اسلامی حامی کارگران سخت کوش است.» «در اسلام استبداد بر ضد کارگر هرگز بخشودنی نیست.» «کارگران تمامی اشکال استعمار را محکوم می‌کنند.» «انشقاق و تفرقه خواست خائنین است.» «آمریکا دشمن ملت ماست و اخلال گران، عوامل آمریکا هستند.» «کارگران و کشاورزان هوشیارند.» در شهر تبریز، برخی افراد به گروهی از کارگران چپگرا که قصد راهپیمایی داشتند حمله کردند و در نتیجه راهپیمایی این کارگران لغو شد. هیچ گزارشی در خصوص تلفات این ماجرا منتشر نشده است.

راهپیمایی صورت گرفته در شهر کرمانشاه، همراه با بروز خشونت بود و در جریان درگیری بین تظاهرات‌کنندگان، چند نفر مجروح شدند. حال دو نفر از این مجروحین وخیم گزارش شده است. در شهر بوشهر، حدود 10 هزار نفر از کارگران در سطح خیابانهای شهر راهپیمایی کردند. تظاهرات‌کنندگان در پایان راهپیمایی بیانیه‌ای صادر کردند؛ آنها در این بیانیه ضمن اعلام حمایت از انقلاب اسلامی ایران، خواستار لغو قانون کار، بازگشایی کارگاهها و پرداخت حقوق معوقه 12 میلیون ریالی کارگران از ناحیه شرکای سازمان انرژی اتمی ایران شدند.

نظریه تهیه‌کننده: (محرمانه) شایعات زیادی مبنی بر بروز مشکلات و حوادث متعدد در جریان تظاهرات روز کارگر مطرح است اما تاکنون هیچ گزارشی در خصوص مجروحین و تلفات در مطبوعات منتشر نشده است. در همین راستا به منظور کسب اطلاعات بیشتر، روزنامه‌های امشب و فردا صبح مورد بررسی قرار خواهند گرفت.

ج- تظاهرات در اعتراض به دولت: جو حاکم بر تظاهرات روز گذشته (روز کارگر) چندان در حمایت از دولت و ضدآمریکایی نبود. در میان جماعت تظاهرات‌کننده دسته‌های کوچکی از کارگران بیکار حضور داشتند که این شعار را سر می‌دادند: «اکنون به ما کار بدهید.» یک گزارشگر خارجی در حال عبور از یکی از خیابانهای نزدیک دانشگاه یک گروه نامنظم از جوانان را مشاهده کرد که پارچه نوشته‌هایی در دست داشتند که بر روی آنها با رنگ قرمز نوشته شده بود «...». این خبرنگار که آنچه می‌دید را هنوز باور نمی‌کرد، برای اطمینان، از یک

سیگار فروش کنار خیابان در این خصوص سئوال کرد؛ وی در پاسخی مختصر اظهار داشت که «اینها همگی کمونیست هستند.» در بین راهپیمایی‌کنندگان زنانی حضور داشتند که چادر و یا روسری به تن داشتند و برخی دختران جوان نیز شلوار جین پوشیده بودند. این افراد از فداییان چپگرا بودند. اغلب این افراد از خمینی و انقلاب اعلام حمایت می‌کردند. دیگران نیز خواستار کار و حقوق بیشتر برای کارگران بودند. یکی از حاضرین نیز طرفدار حزب جمهوری‌خواهان خلق مسلمان، حزب مورد حمایت آیت‌الله کاظم شریعتمداری، بود. تعداد عکسها و تصاویر آیت‌الله کاظم شریعتمداری و آیت‌الله محمود طالقانی تقریباً با تعداد عکسهای خمینی برابری می‌کرد. برخی گروهها نیز تصاویر مربوط به امام موسی صدر را حمل می‌کردند. یک دانش‌آموز نیز تعداد زیادی عکس کارت پستالی مربوط به یک روحانی چشم‌آبی با خود داشت و تأکید می‌کرد که این عکس در همه جای تهران به فروش می‌رسد.

د- شلیک گلوله در اطراف محوطه ساختمان سفارت: در طول شب گذشته، صدای شلیک گلوله در حوالی ساختمان سفارت بارها به گوش کارمندان سفارت رسید. در حدود ساعت 30/21 صدای شلیک گلوله شنیده شد اما گزارشی دایر بر وقوع تیراندازی در داخل محوطه سفارت مطرح نشد. حدود ساعت 30/2 صدای شلیک چندین گلوله در کنار دیوار پیرامونی سفارت، و عمدتاً در مجاورت دیوار روزولت و دیوار تعاونی سفارت، به گوش رسید. یکی از لامپهای منطقه اطراف تعاونی هدف قرار گرفت. محافظین انقلابی سفارت مهاجمین را تعقیب کرده و سه نفر از آنها را دستگیر کردند. هنگامی که مهاجمین در حال فرار بودند، چند قبضه تفنگ ژ-3 از خود به جای گذاشتند؛ این تفنگها توسط نیروهای حفاظت مصادره شدند. یکی از نیروهای حفاظت سفارت خاطرنشان کرد که افراد دستگیر شده عضو گروه فداییان بوده‌اند. تمامی مهاجمین پیاده بودند و هیچ خودرویی در آن اطراف مشاهده نشد.

نظریه تهیه‌کننده: (محرمانه) منبع فوق تأکید کرد که مهاجمین به دیوار سفارت حدوداً شش نفر بوده‌اند که البته هنوز کسی این موضوع را تأیید نکرده است. گزارش شده است که شش قبضه سلاح ژ-3 نیز مصادره شده است.

ه- ترور آیت‌الله مطهری: یک ضارب ناشناس شب گذشته آیت‌الله مطهری را هدف گلوله قرار داد. گزارش شده است که سه گلوله به سر وی اصابت کرده است. گزارشات موجود حاکی از این است که ضارب در حالی موفق به ترور آیت‌الله مطهری شده است که حلقه‌های امنیتی بسیار محکمی برای وی پیش‌بینی شده بود. مطهری ریاست کمیته مرکزی انقلاب اسلامی را برعهده داشت و یکی از نزدیکان خمینی محسوب می‌شد.

نظریه تهیه‌کننده: (محرمانه) یک منبع گزارش داده است که عامل ترور مطهری همان گروهی بوده است که سپهبد قرنی را ترور کرد. این گروه سری، «فرقان» نام دارد. (فرقان به معنای تمایز بین حق و باطل است.) این گروه پس از ترور سپهبد قرنی، اعلام کرد که قصد دارد ترورهای دیگری نیز به انجام رساند. اینجانب بر این باورم که عامل ترور مطهری، همین

گروه فرقان است. به محض وصول اطلاعات جدیدتر، مراتب ارسال خواهد شد.

و) اطلاعات مختلف:

1- به گفته یکی از اعضای ارشد حزب انقلاب اسلامی [حزب جمهوری اسلامی]، از زمان تأسیس این حزب در ماه فوریه، تاکنون دو میلیون نفر خواستار عضویت در این حزب شده‌اند. وی تصریح کرد که صرفاً در شهر تهران 400 هزار فرم درخواست تکمیل شده است.

2- منابع خبری آمار نهایی اعدام شدگان توسط دادگاه انقلاب را 161 نفر اعلام کرده‌اند.

3- اخیراً رادیو تهران اعلام کرد که سه افسر دیگر نیز اعدام شده‌اند؛ نام و جایگاههای این افراد در گزارش فردا ارائه خواهد شد.

نظریه تهیه‌کننده: (محرمانه) در خصوص گزارش مندرج در بند الف، وابسته نظامی سفارت مصر تأیید کرده است که ایران روابط خود با دولت مصر را متوقف کرده است. وی افزود که احتمالاً تا شنبه همین هفته تهران را ترک خواهد کرد.

اوضاع امنیتی سفارت آمریکا در تهران

سند شماره 164 سری2 می 1979 - 12 اردیبهشت 1358 از: سفارت آمریکا، تهران - 4592به: وزارت امور خارجه، واشنگتن دی. سی موضوع: اوضاع امنیتی سفارت آمریکا در تهران 1- (سری - تمام متن) 2- از تاریخ 25 بهمن 1357 این واحد وضع دفاع داخلی خود را در بخش ساختمان سفارت تقویت نمود. در بدنه ساختمان تغییراتی از قبیل نرده‌کشی پنجره‌های طبقه اول و دوم و قرار دادن جعبه‌های فلزی 4 پایی مملو از شن در بخش داخلی پنجره‌ها جهت جلوگیری از اصابت گلوله سلاحهای سبک مستقیم یا غیرمستقیم به کارمندان؛ کار گذاشتن درب ورودی فولادی در مبادی شرقی و غربی سالن سفارت، ایجاد شده است. علاوه بر این با توافق کاردار قرار شده است درب‌های 6 پایی مقاوم در برابر انفجارات نیز در داخل سالن کار گذاشته شود. این کار سبب به وجود آمدن نوعی سیستم قفل شونده خواهد شد و گذشته از آن مقاومت در برابر آتش سلاحهای سبک و نیز مانع از ورود افراد با توسل به جبر خواهد شد که همین موضوع در تاریخ 25 بهمن ماه برای ما اشکالاتی را به وجود آورده بود. علاوه بر این در سیستم قفل‌ها یک سیستم تی-گارد نیز تعبیه خواهد شد. در نتیجه اگر درب در ورودی اول با توسل به زور باز شود، راهروی طویلی که منتهی به طبقه دوم می‌شود مملو از گاز اشک‌آور خواهد شد که همین امر نیز ورود ناخواسته افراد را به داخل و به طرف درب ضدانفجار با وقفه روبرو خواهد ساخت، و مهاجمین نخواهند توانست به آسانی وارد ساختمان شوند. درب مزبور طوری تعبیه خواهد شد که منفذی برای ورود هوا نداشته باشد که در نتیجه گاز

اشک‌آور نیز نخواهد توانست وارد ساختمان اصلی سفارت شود. بنابراین مشکلی که در تاریخ 25 بهمن ماه با آن روبرو شده بودیم از جمله پرتاب گاز اشک‌آور که برای مدتی مدید استفاده از این ساختمان را غیرممکن ساخته بود، مرتفع می‌گردد. این سیستم می‌توان توسط تفنگدار دریایی مستقر در محل نگهبانی شماره 1 فعال شود بدون اینکه نیازی به استفاده از ماسک ضدگاز باشد.

3- درب ورودی ساختمان اصلی سفارت دارای یک چهارچوب به ضخامت 8×3 اینچ خواهد بود که بدنه آن نیز از ورقه‌های فولادی تشکیل می‌گردد. این درب در برابر آتش سلاح اتوماتیک 62/7 آزمایش شده و نتیجه نیز مثبت بوده است. راهروی ساختمان سفارت هنوز هم از مهم‌ترین نقاط ضعف به شمار می‌آید. افسر امنیتی منطقه صورت نیازمندیهای مربوط به تحکیم این بخش را با استفاده از یک درب 100-S برای SY ارسال داشته است. (به تهران 04429 رجوع شود).

علاوه بر این، برای ایجاد استحکام بیشتر در اتاقک‌های نگهبانی تفنگداران نیز از حفاظ‌های بیشتری استفاده خواهد شد. نیازهایی بیش از آنچه که در تهران 04429 مطرح شده متعاقباً ارسال خواهد شد. بنا به توافق کاردار قرار است که بالکن خارج اقامتگاه سفیر برداشته شود و نیز در برابر دیگر محل‌های قابل دسترسی دیواره آجری کشیده شود.

این کارها پس از 4 تا 5 هفته دیگر به پایان خواهد رسید که در نتیجه آنها بنیه دفاعی سفارت در برابر نفوذ گروهها یا عناصر تروریست بیشتر خواهد شد.

4- ایجاد و حفظ امنیت مجتمع محوطه سفارت کاری بس دشوار است. سفارت شامل 25 جریب زمین است که در اطراف آن دیواری با ارتفاع شش تا هشت پا کشیده شده است. این دیوار همچنان که در تاریخ 25 بهمن نشان داده شد بسیار آسیب‌پذیر است. تعداد یازده درب ورودی به محوطه وجود دارد که عبارتند از: درب ورودی مخصوص ارباب رجوع، دروازه پارک موتوری، درب ورودی مخصوص اتومبیل‌های سفارت، درب ورودی افراد پیاده در مقابل ساختمان اصلی سفارت، دروازه بخش شرقی، دروازه واقع در خیابان روزولت، دروازه واقع در کوچه بیژن، و سه دروازه مخصوص تعاونی. در حال حاضر تنها از دربهای ورودی پارک موتوری، درب واقع در کوچه بیژن و درب مخصوص ارباب رجوع استفاده می‌گردد. کارمندان محلی، خارجی از درب کوچه بیژن از تاریخ 11 اردیبهشت استفاده می‌کرده‌اند. همه در رابطه با سلاح، صدور کارت عبور بازرسی می‌شوند. این واحد به یک دستگاه فلزیاب برای سفارت و یک دستگاه دیگر برای کنسولگری نیازمند است.

5- از تاریخ 11 اردیبهشت فعالیتهای کنسولی از طریق دروازه واقع در کوچه بیژن انجام می‌شده است که همیشه توأم با اقدامات امنیتی خاصی بوده است. خدمات کنسولی موقتاً در خوابگاه پیشین تفنگداران ادامه می‌یابد تا اینکه معلوم شود که آیا بخش کنسولی به گالری ایران در آن سوی خیابان روبروی سفارت و یا به نقطه‌ای دیگر منتقل می‌شود یا نه. ناظر و

افسرامنیتی منطقه‌ای توصیه کرده‌اند که کنسولگری در محل رستوران داخل سفارت فعالیت نماید چون از نظر امنیتی نسبت به گالری ایران امتیازات بیشتری دارد. با ایجاد تغییرات امنیتی صحیح می‌توان از هر یک از این نقاط استفاده کرد، ولی به نظر ما نیز در محوطه سفارت می‌توان کنسولگری را از امنیت بیشتری برخوردار نمود. گذشته از این، با بهبود یافتن وضع امنیتی سفارت، گالری ایران آسیب‌پذیری بیشتری خواهد داشت. در این رابطه بهتر است که کنسولگری در داخل محوطه سفارت مشغول فعالیت شود.

6- مهمترین جنبه مسئله امنیت محوطه، مربوط است به اینکه چه کسی حراست داخلی و خارجی سفارت را عهده‌دار خواهد شد. ناظر امنیتی منطقه‌ای به مسئولیت‌های دولت میزبان در این نقطه کاملاً واقف است. سئوال اصلی این است که چه کسی نماینده دولت میزبان است. آیا دولت بازرگان است و یا جنبش اسلامی خمینی. در نگاه اول متوجه می‌شویم که نماینده واقعی جنبش خمینی است ولی این جنبش دچار تجزیه‌های بسیار شده و مانند جبهه دموکراتیک ملی، حمایت بسیاری را از دست داده است. علاوه بر این در حال حاضر چریک‌های فدایی مارکسیست و تا حدودی جبهه ملی به مقابله با آن برخواسته اند. تجزیه جنبش خمینی نیز تا حدودی به دنبال تأخیر در تدوین قانون اساسی و تأخیر در برگزاری انتخابات، سرعت یافته است. این تجزیه در گزارشات مرجع تهران 4314 و 4304 نشان داده شده است. ارتش ایران نیز که در گذشته امنیتی نسبی را فراهم می‌آورد، اکنون در روند سیاسی به صورت بازیچه‌ای درآمده است.

7- در حال حاضر امنیت سفارت توسط یکی از عناصر مجاهدین به نام ماشاءالله کاشانی که مدعی است مستقیماً از خمینی دستور می‌گیرد تأمین می‌شود. نیروهای تحت فرمان ماشاءالله نیز گویا مرکب از 40 نفر است و در دو مسجد واقع در همین منطقه نیز دارای نیروهای ذخیره می‌باشد. ناظر امنیتی منطقه‌ای در طول روز حدود ده تا پانزده نفر از آنها را دیده است. افسر امنیتی منطقه ای یعنی مایک کاگلین نیز در مورد نیروی ذخیره تردید دارد. در شبانگاهان تعداد نیروهای ماشاءالله کاشانی به پانزده و یا بیست نفر افزایش می‌یابد. بررسی‌های شبانه نشان می‌دهد که تقریباً تمام آنها به خواب می‌روند. این نیرو شباهت بسیاری به نیروهای مجاهدین در سرتاسر تهران دارد. آنها فاقد آموزش لازم و انضباط بوده و سلاحهایشان نیز متنوع است (که بعضی از آنها از داخل سفارت آمریکا ربوده شده است) و بی‌سیمهایشان نیز از جمله اشیاء به سرقت رفته از سفارت در تاریخ 25 بهمن ماه می‌باشد.

8- وابستگی به بنیه‌های واقعی دفاعی سه مسئله ایجاد می‌کند. چون گاهی وجود دارند و گاهی نه. طی یکی از بررسی‌های افسر امنیتی منطقه‌ای معلوم شد که تنها یک نفر از آنها در سفارت مانده است. روز قبل از آن نیز تنها سه نفر در سفارت به نگهبانی مشغول بودند. ممکن است در شرایطی آنها برای دفاع از ما از راه برسند ولی چطور و چرای آن برای ما مشخص نشده است، و علاوه بر این مشخص نشده که آیا آنها مجاز به تیراندازی هستند یا نه، اما اینکه

آنها به طرف چه کسی تیراندازی خواهند کرد و آیا ما آنها را تحت کنترل داریم جای تردید و سئوال دارد. دیگر اینکه معلوم نیست که اگر ماشاءالله در سفارت نباشد، آیا آنها تیراندازی خواهند کرد یا به حراست از ما خواهند پرداخت. واضح است که ما این عنصر را تحت کنترل خود نداریم. گرچه روند حراستی آنها از کاردار در طول سفر به داخل شهر خوب بود ولی دستیار افسر امنیتی همیشه باید ناظر کارهایشان باشد.

9- مشکل دوم، که احتمالاً دارای ماهیتی خطیرتر است، این است که در ساعات غیراداری آنها از کنترل ما خارج می‌گردند. ماشاءالله نیز از سفارت برای انجام عملیات انقلابی و اطلاعاتی خود بهره‌برداری می‌کند. او عمال ساواک را به داخل سفارت آورده و از دفتر پارک موتوری به عنوان اتاق بازجویی استفاده کرده است. بنا به گزارشات واصله (تأیید نشده) او یکی از زندانیانش را در همین محل شکنجه می‌داده است. کاردار نیز پس از وقوف فوراً دستور توقف این امر را صادر نمود که طبق اطلاع ما مؤثر بوده است. چند روز قبل نیز ماشاءالله عملیاتی علیه شوروی ها صورت داد و سه مقام شوروی و سه یا چهار ایرانی را ربود. در این رابطه از یکی از وسائط نقلیه سفارت آمریکا استفاده شده بود و روسها و ایرانیهای ربوده شده نیز تا مدتی در یکی از این خانه‌های سفارت زندانی شده بودند. در تاریخ 8 اردیبهشت ماشاءالله گمان می‌کرد که یک گروه نجات ناشناس به این محل حمله‌ور خواهد شد به همین دلیل وی نیروهایش را در این نقطه بسیج نمود. نیروهای دفاعی در پشت‌بام تعاونی موضع گرفتند. اگر درگیری رخ می‌داد علاوه بر پرسنل آمریکایی، کارمندان خارجی دیگر نیز در حین آن مجروح می‌شدند. استفاده از سفارت جهت عملیات علیه مقامات شوروی یک مسئله امنیتی را پدید می‌آورد و شاید برای جبران این عمل در کشورهای اروپای شرقی عملیات ربایش پرسنل آمریکایی صورت پذیرد چون آنها تصور خواهند کرد که ما هم از فعالیت‌های ضد روسی ماشاءالله حمایت می‌نماییم.

10- همانطور که گفته شد تعداد افراد ماشاءالله در شبانگاهان بیشتر است تا روز هنگام. افسر امنیتی منطقه‌ای کاگلین معتقد است که علت حضور شبانه آنها ترس از این است که مبادا هدف عناصر شبه‌نظامی موجود دیگر در تهران قرار گیرند و یا اشخاص دیگری به خاطر اعدام و یا کشتار اقوامشان توسط شورای انقلاب اسلامی از آنها انتقام بگیرند. رقم دقیق این کشتارها معلوم نیست، لیکن ناظر امنیتی منطقه‌ای معتقد است که تعداد آنها در هفته به 25 تا 50 کشتار تلافی‌جویانه می‌رسد. در نتیجه به جای حراست از سفارت، ممکن است ماشاءالله و حامیانش سبب بروز خشونت و تهاجم علیه سفارت شوند.

11- در نهایت ماشاءالله و نیروهایش مبادی ورودی سفارت را تحت کنترل دارند که مهمترین آنها درب ورودی ارباب رجوع است. آنها معمولاً با تهدید و فحاشی مانع از دسترسی به محوطه سفارت می‌گردند. هیچ روزی نیست که او یا یکی از افرادش سبب بروز واقعه‌ای نشوند. این امر نظارت دائمی مشاور امور اداری، افسر امنیتی منطقه‌ای و سرهنگ هالند را

ایجاب می‌کند که سرهنگ نیز اغلب در محل درب ورودی تقریباً مستقر می‌گردد تا اینگونه مشکلات مرتفع گردد. ولی طی چند روز گذشته در نتیجه باز شدن درب ورودی دیگر این مشکل کاهش یافته است. تاکنون ماشاءالله هیچ‌یک از نیروهایش را در این نقطه مستقر نکرده است.

12- مقامات سفارت تلاش بسیاری به خرج داده‌اند تا دولت ایران نیرویی منظم را برای برقراری امنیت محوطه سفارت ارسال نماید. در ابتدا ارتش برای اینکار مناسب به نظر می‌رسید ولی نتوانست بیش از چند ساعت انجام وظیفه نماید. چون وقتی متوجه شدند که نیروهای ماشاءالله میل ندارند سلاحهای خود را تحویل داده و کنترل سفارت را به آنها واگذار نمایند به ناچار سفارت را ترک گفتند. همافران و دیگر کادرهای نیروی هوایی نیز کاری از پیش نبردند. شبانگاهان آن قدر تیراندازی می‌شد که کارمندان سفارت به ستوه آمده بودند. نیروی پلیس می‌تواند در درازمدت مؤثرترین عامل حفظ امنیت باشد ولی ارتش نیز دارای امکاناتی است. هم‌اکنون نیروهای پلیس به تدریج مسئولیت‌های مجاهدین را به عهده می‌گیرند، ولی این روند پیشروی بسیار کندی دارد. به نظر ناظر امنیتی منطقه علی‌رغم مشکلات موجود در کسب یک نیروی منظم جهت حفظ امنیت سفارت، ماشاءالله و نیروهایش باید از سفارت خارج شوند. کاردار نیز موافق است و تلاش می‌کند تا راه‌حلی مناسب پیدا شود.

13- وضع تهدیدات امنیتی در ایران بسیار حاد است. احساسات ضدآمریکایی که گویا چند ماه قبل فروکش کرده بود، باز رو به افزایش است. تجزیه جنبش اسلامی و گروههای سیاسی مختلفی که برای جلب حمایت عمومی رقابت می‌کنند احتمالاً بار دیگر آمریکا را هدفی جالب برای تبلیغات و تهاجمات خود خواهند یافت. همین امر احساسات ضدآمریکایی را بار دیگر شعله‌ور خواهد ساخت. گذشته از این هر تصمیم سیاسی که ضررهایی را برای ایرانیان به همراه داشته باشد تظاهرات ضدآمریکایی را ایجاد خواهد کرد. در این رابطه صدور روادید ورود به آمریکا برای شاه و یا سکنی گزیدن وی در این کشور نتایج اسف‌باری را به دنبال خواهد داشت. ایرانیها عکس‌العملی سریع و احتمالاً خشونت‌آمیز نشان خواهند داد. اینگونه تصمیمات می‌تواند به عنوان عامل انسجام‌بخش و قطب‌ساز در طیف مواضع سیاسی ایران ایفاء نقش نماید. در نتیجه، ناظر امنیتی منطقه‌ای معتقد است که دولت آمریکا باید در اتخاذ اینگونه تصمیمات امنیت پرسنل آمریکایی در ایران را نیز در نظر بگیرد. در صورت اتخاذ آنها، چند هفته قبل باید سفارت در جریان امر قرار گیرد تا این واحد بتواند خود را آماده مقابله با کابوس امنیتی بنماید.

14- خطر دیگر می‌تواند از جناحهای سیاسی چپگرا یا راستگرا ناشی گردد. اعضای جناح چپ عبارتند از حزب توده (کمونیست‌های مرتبط با احزاب کمونیست چکسلواکی، شوروی و آلمان غربِی) و فداییان خلق (چریک‌ها) که همان چپگرایان مارکسیست می‌باشند. گروههای راستگرا عبارتند از فداییان اسلام، مجاهدین خلق و نیز گروههای کوچک دیگری که هویت

آنها شناسایی نشده اند. علاوه بر این یک واحد از نیروهای ساف در ایران مشغول آموزش دادن به نیروهای دفاعی داخلی اسلامی هستند. در مورد تعداد این گروه گزارشات متفاوتی رسیده، لیکن بنا به گفته مشاور سیاسی تعداد آنها به احتمال زیاد به 250 نفر می‌رسد. گرچه این گروه تا به حال مشغول فعالیت‌های آموزشی بوده است ولی بعید نیست که از آنها در حمله به سفارت و یا پرسنل آمریکایی در خارج از سفارت استفاده شود. این نیروی آموزش‌دیده و مجرب بسیار خطرناک‌تر از عناصری است که در تاریخ 25 بهمن‌ماه به سفارت حمله‌ور شده بودند. این حمله می‌تواند نوعی عکس‌العمل در رابطه با پیمان صلح خاورمیانه و یا حتی عکس‌العملی علیه حملات تلافی‌جویانه اسرائیل به تأسیسات ساف در لبنان باشد.

15- خطر بالقوه این سئوال را پیش می‌کشد که در قبال چنین حمله‌ای عکس‌العمل سفارت چگونه باید باشد. خاتمه موفقیت‌آمیز حمله 25 بهمن‌ماه نمی‌تواند اساس نحوه برخورد با حملات دیگر باشد. در صورتی که در آینده نیز اینگونه حملات متوجه ما شود نمی‌توان انتظار داشت که به موقع به نجات ما بشتابند و یا نمی‌توان گفت که در صورت تسلیم سفارت مقامات آمریکایی گروگان گرفته نخواهند شد و یا اعدام نمی‌شوند. این وضع زمانی مصداق خواهد یافت که مهاجمین اعضاء ساف و یا گروههای تعلیم یافته از سوی ساف باشند. طی سالهای گذشته فعالیتهای ساف جنبه تأدیبی داشته نه سمبلیک. به تلگرام وزارتخانه به شماره 106756 رجوع شود. در صورتی که سفارت بار دیگر هدف حمله واقع شود مجبور است بین تسلیم و مقاومت یکی را برگزیند. بهبود امنیت فیزیکی سفارت در چهار تا شش هفته آینده وقت نیروهای مهاجم را برخلاف مهاجمین حمله 25 بهمن ماه بیشتر تلف خواهد نمود.

با وجود بهبود امنیت فیزیکی سفارت، این واحد در شرایطی خاص احتمالاً مجبور خواهد شد با استفاده از نیروی مرگبار به مقاومت بپردازد. در صورت اتخاذ این تصمیم در طرح دفاع داخلی و نیز کسب سلاحهای بیشتر جهت مقاومت بیشتر در برابر حملات مسلحانه، باید تغییرات عمده‌ای صورت گیرد. طرح دفاع داخلی باید دارای خطوط اختیارات و ارتباطاتی مشخص باشد. تفنگداران دریایی آمریکایی مستقر در سفارت باید دستورات مشخص و صریحی را دریافت دارند و آماده باشند تا از مواضع دفاعی خاص استفاده کرده و در صورت صدور دستور از طرف ریاست نمایندگی بتوانند از نیروی مرگبار استفاده نمایند. باید به جای استفاده از گاز اشک‌آور و تفنگ از سلاحهای معادل ژ-3 و یا دیگر سلاحهای خودکار تروریستها استفاده شود. در همین رابطه ناظر امنیتی منطقه‌ای تفنگ ام- 16 را پیشنهاد می‌کند که البته باید همراه با موانع فیزیکی و سلاحهای مناسب دیگر باشد تا در صورت حمله یک نیروی نسبتاً عظیم این واحد برای مدت قابل ملاحظه‌ای قادر به دفع حمله و مقاومت باشد. آنها در این صورت خواهند توانست به حراست از ساختمان اصلی سفارت بپردازند تا نیروهای امنیتی دولت میزبان جهت پاسخگویی از راه برسند. اوضاع مربوط به گروهها، جمعیت‌ها ، تظاهرکنندگان و یا حمله سمبلیک به سفارت را می‌توان از طریق مذاکره و یا در

صورت لزوم، توسل به گاز اشک‌آور مرتفع ساخت. راه‌حل حمله 25 بهمن ماه مربوط به همان روز و همان شرایط بود، ولی نباید آن را تنها راه‌حل سفارت به حساب آورد.

16- وسایل ارتباطاتی کافی نیست. افسر ارتباطات تنها دارای یک دستگاه بی‌سیم پی‌ئی-36 و چهار دستگاه پی آر-36 ذخیره است. در حین رویداد 25 بهمن 14 دستگاه بی‌سیم دستی توزیع گردید ولی هیچ‌گونه رسیدی دریافت نشد. هیچ‌کس نمی‌داند که دریافت‌کنندگان بی‌سیم‌ها چه کسانی هستند. کاردار توافق کرده است که به تمام کارمندان دستور دهد که بی‌سیمهای دستی را به اطاق ارتباطات تحویل دهند تا پس از صورت‌برداری در صورت لزوم بار دیگر توزیع گردد. در تاریخ 25 بهمن حدود 50 دستگاه از بی‌سیم‌های ما مصادره گردید. بسیاری از آنها نیز در اختیار مجاهدین و دیگر گروهها قرار گرفته‌اند. در نتیجه، آنها می‌توانند به تمام مکالمات رادیویی ما گوش دهند. ناظر امنیتی منطقه‌ای تقاضا دارد که با بررسی وضع ارتباطی، فرکانس ارتباطی جدیدی ارائه شود. افسر اتاق ارتباطات فرکانس 300/163 را پیشنهاد کرده که به فرکانس کنونی نزدیک است ولی روی فرکانس قبلی قرار نخواهد گفت. تا آنجا که می‌دانیم دولت میزبان نیز از این فرکانس استفاده نمی‌کند. پس از پایان عملیات صورت‌برداری از بی‌سیم‌ها درخواست فرکانس تسلیم شما خواهد شد.

17- واحد گاردهای تفنگدار مرکب از 13 نگهبان و یک افسر وظیفه در خارج از محوطه سکنی دارند. ناظر امنیتی منطقه‌ای پس از بازرسی محل سکونت تفنگداران اظهار داشت که او نیز با عقیده افسر وظیفه موافق است و این محل مسکونی نیاز حال حاضر را تأمین می‌نماید. مشاور امور اداری توجه زیادی به این مسئله داشته تا محل سکونت آنها به اندازه کافی مناسب و راحت باشد. تفنگداران دریایی نیز معتقدند که این نیروی 13 نفره می‌تواند نیاز کنونی واحد را تأمین نماید ولی در صورت بروز حمله به سفارت، تفنگداران دریایی احتمالاً بار دیگر در بخش مخصوص تفنگداران، یا محل اقامت سفیر و یا در نقطه‌ای دیگر در داخل سفارت مستقر خواهند شد. در تاریخ 25 بهمن ماه تنها افسر وظیفه و دو تن از نفنگداران در محل حاضر بودند تا در داخل سفارت تکالیف دفاعی را انجام دهند. واضح است که این نیرو کافی نمی‌باشد. بنا به اعتقاد ناظر امنیتی منطقه‌ای در اوضاع جاری باید سه تفنگدار دیگر آماده انجام وظیفه در هنگام روز باشند تا افسر وظیفه دارای دو تفنگدار آماده در محل خدمت و سه تفنگدار ذخیره باشد تا بتواند به هرگونه نیاز امنیتی پاسخ دهد، حتی اگر دیگر تفنگداران نتوانند وارد سفارت شوند.

18- تفنگداران معمولاً شش ماده در اینجا انجام وظیفه کرده و به ندرت به خارج از محوطه سفارت می‌روند. ناظر امنیتی منطقه‌ای می‌گوید که باید ترتیبی داد تا آنها بتوانند برای گردش و تفریح به آتن بروند. اقامت طویل‌المدت تفنگداران در داخل سفارت سبب بروز اصطکاک و مشکلات روحی خواهد شد. گرچه روحیه‌ها مقاوم است ولی تفنگداران در شرایط بسیار سخت شدیداً فعالیت می‌نمایند. خوشبختانه تنها یک مورد تخلف انضباطی تا به حال

وجود داشت که طی آن گروهبان روسو علیرغم دستور اکید افسر وظیفه مبنی بر ماندن در سفارت در ساعت 45/5 دقیقه 9 اردیبهشت محوطه را ترک کرده بود. در ساعت 50/6 دقیقه از طریق بی‌سیم گروهبان مزبور به محوطه فراخوانده شد لیکن به آن پاسخ نداد. ولی حدود ساعت 30/10 دقیقه همان شب به محل سکونت تفنگداران بازگشت. افسر وظیفه معتقد است که رفتار کلی گروهبان روسو نادرست بود و احتمال بروز مشکلات بیشتر توسط وی وجود دارد. در همین رابطه و برای جلوگیری از وقوع رویدادهایی چون واقعه کابل در تاریخ 9 اردیبهشت، ناظر امنیتی منطقه‌ای معتقد است که گروهبانی با ثبات‌تر باید به جای گروهبان روسو فرستاده شود. متأسفانه افسر میانجی منطقه‌ای وجود ندارد تا وضع حاضر با وی در میان گذاشته شود لیکن ناظر امنیتی منطقه‌ای اعلام داشته که با انتقال روسو موافقت خواهد نمود.

19- یک نیروی پیمانی چهل نفری جهت حراست از سفارت نیز در محوطه مستقر کرده‌ایم. آنها امنیت داخل سفارت اطراف اقامتگاه سفیر و معاونت واحد و دروازه‌های ورودی را تأمین می‌نمایند.

در حال حاضر آنها خدمات جزئی را انجام می‌دهند ولی این وضع را می‌توان تغییر داد. باید نوعی وسایل ارتباطی از قبیل بی‌سیمهای دستی در اختیار گشت‌های شبانه قرار داد تا بتوانند وقایع را سریعاً به ما اطلاع دهند. یک مرکز ارتباطی شبانه بین ساعات 18 شب تا 8 صبح روز بعد باید برقرار گردد تا یکی از کارمندان سرویس خارجی آشنا به زبان انگلیسی گردانندگی آن را عهده‌دار شود. در صورت بروز وضعی اضطراری در شبانگاهان، واحد ارتباطات می‌تواند سریعاً مقامات دولت میزبان را که مسئول حفاظت از سفارت هستند در جریان امر قرار دهد و نیز به عنوان مترجم بین افسر امنیتی منطقه‌ای و گارد مجاهدین عمل نماید. وی می‌تواند در حین شب به عنوان تلفنچی نیز کار کند. این موضوع با شلدون کرایز از امور خاور نزدیک در میان گذاشته شد و او نیز اعلام کرد که کسی را جهت پر کردن این قسمت خواهد فرستاد.

20- با وجود اینکه سفیر و معاونش دارای پناهگاههایی در محل اقامت خود می‌باشند، ولی ناظر امنیتی منطقه‌ای معتقد است که باید زنگ خطرهای بیشتری را نصب نمود تا این نقاط نیز تحت پوشش درآیند. باید پس از انجام یک بررسی فنی معلوم شود که چه نوع سیستم هشداردهنده دیگری باید استفاده شود. در حال حاضر چند سیستم مختلف وجود دارد ولی نمی‌توان از آنها به عنوان یک سیستم یاد نمود. علاوه بر این سیستم تهویه هوا نیز باید تعویض گردد. قفل‌های کنترل کننده درب‌های ورودی نیز به جریان برق اضطراری متصل نشده است. این نقائص را باید افسر فنی امنیتی به سرعت برطرف سازد.

21- خلاصه، برنامه امنیتی سفارت باید با در نظر گرفتن نیازهای مربوط به دفاع داخلی سفارت طرح‌ریزی شود. اگر نیازهای امنیتی ساختمان اصلی سفارت و محوطه برآورده شود، می‌توان از بروز وقایع بسیاری از قبیل واقعه 25 بهمن جلوگیری کرد. با در نظر گرفتن این

مطلب ناظر امنیتی منطقه‌ای پیشنهادات ذیل را مطرح می‌سازد:

(1) وزارتخانه در رابطه با پیشنهادات افسر امنیتی منطقه‌ای یعنی کاگلین که در تلگرام مرجع تهران 04429 آمده به سرعت وارد عمل گردد.

(2) سفارت به سرعت در مورد نصب نرده‌های پنجره‌ها، نصب درب‌های آهنی سنگین در مبادی ورودی شرقی و غربی اقدامات خود را ادامه دهد. پس از تکمیل این اقدامات یک سیستم تی-گارد نیز بین این دو مبدأ نصب گردد تا موانعی در برابر ورود ناگهانی احتمالی ایجاد شود.

(3) سفارت درب‌های سنگین فولادی را برای راهروی ساختمان اصلی سفارت ایجاد کرده و کار در مورد اتاقک‌های نگهبانی تفنگداران را به پایان برساند.

(4) SY/T مطمئن شود که دستگاه فلزیاب مخصوص بازرسی افراد وارد شونده به اینجا ارسال خواهد شد.

(5) ماشاءالله و نیروهای مجاهدش از سفارت خارج شوند و به جای آنها نیروی ارتشی یا پلیس گمارده شود.

(6) وزارتخانه تصمیماتی از قبیل اجازه ورود دادن به شاه به آمریکا را با در نظر گرفتن ملاحظات امنیتی اتخاذ نماید.

(7) علاوه بر این گزارشاتی در مورد فعالیتهای دانشجویان ایرانی در آمریکا تهیه و به بخش سیاسی ارسال شود. در صورت امکان این گزارشها باید حاوی اسامی رهبران دانشجویی، وابستگی سیاسی آنها، حمایت آنها از جناحهای مختلف جنبش انقلاب اسلامی، منبع درآمد، و دیگر اطلاعات سیاسی مورد توجه باشد.

(8) افسر امنیتی منطقه‌ای طرح دفاع داخلی مناسب با رهنمودهای این تلگرام را تهیه نماید و نیز تفنگداران در رابطه با وظایف خود آموزش کافی دیده و توصیه شوند تا دفاع داخلی را در اولویت به حساب آورند.

(9) پس از پایان مرحله بررسی ارتباطی، افسر ارتباطاتی باید آماده باشد تا بتواند 50 کریستال مربوط به فرکانس 300/163 را ارائه کند.

(10) SY تعداد 10 تفنگ ام-16، 10000 فشنگ 56/5 میلی‌متری، 100 خشاب برای مهمات 56/5 میلی‌متری، 10 فانسخه، 10 شانه‌بند، 28 جلد خشاب، 3 خشاب برای هر جلد، 20 جعبه کمک‌های اولیه انفرادی و 20 چراغ‌قوه رزمی ارسال نماید.

(11) یگان تفنگدار نیز موقتاً به تعداد سه نفر دیگر افزایش یابد تا از آنها به عنوان نیروی ذخیره در سفارت استفاده شود.

(12) وزارتخانه ترتیبی دهد تا تفنگداران آمریکایی پس از 2 یا سه ماه انجام وظیفه در تهران مدتی را در آتن به تفریح بگذرانند.

(13) گروهبان روسو از این واحد به جایی دیگر منتقل و جایگزین مناسبی برای او در نظر

گرفته شد.

(14) یک بخش محلی ایجاد شود تا به هنگام شب بتوان با گاردهای داخل محوطه ارتباط برقرار کرد و یا از طریق آن دولت میزبان را از وقوع حادثه آگاه ساخت. این بخش تحت سرپرستی افسر امنیتی منطقه‌ای عمل خواهد کرد و در طول شب از نظر زبانی نیز به تفنگداران و واحد 1 کمک خواهد کرد.

(15) یک بررسی فنی امنیتی به عمل آید تا مشخص شود که چه نوع از سیستم‌های هشدار دهنده باید در سفارت و به خصوص در محل‌های اقامت سفیر و معاونت وی مورد بهره‌برداری قرار گیرد، سیستم‌های غیرقابل استفاده حذف گردد، و برای قفل‌های بروت یک منبع برق خاص نصب شود تا نقاط حساس نیز تحت کنترل درآید. علاوه بر این سیستم تهویه مطبوع نیز باید دچار تغییراتی گردد.

(16) اتاق ارتباطات برنامه تخریب 30 دقیقه‌ای را در مدنظر داشته باشد و دیگر مقامات نیز در همین رابطه ترغیب شوند.

(17) دستیار افسر امنیتی منطقه‌ای سلاحها را مورد بررسی قرار دهد و رهنمودهای لازم را جهت توزیع سلاح به پرسنل سفارت طراحی نماید.

(18) SY تمام امریه‌های فعال و دیگر خط‌مشی‌های مهم SY را جهت افسر امنیتی بیرمنگهام منطقه‌ای به سرعت ارسال دارد.

(19) افسر امنیتی منطقه‌ای بیرمنگهام بر نحوه اجرای پیشنهادات بالا نظارت داشته باشد و در محدوده زمانی موجود اقدامات مناسبی را برای عادی ساختن برنامه امنیتی سفارت به عمل آورد.

(22) محتوای این تلگرام توسط مشاور اداری، مشاور امور سیاسی، ریاست واحد، افسر امنیتی منطقه‌ای، دستیار افسر امنیتی منطقه‌ای، و افسر وظیفه مأمور به خدمت مطالعه گردیده، و همه آنها از این پیشنهادات حمایت خود را اعلام می‌دارند.⁽¹⁾(23) کاردار نیز با پیشنهادات فوق موافق است. ناس

افزایش نگرانی‌ها پس از ترور مطهری

سند شماره 165 محرمانه3 می 1979- 13 اردیبهشت 1358 از : سفارت آمریکا، تهران - 4611 به: وزارت امور خارجه، واشنگتن دی‌سی - فوری موضوع: افزایش نگرانی‌ها پس از ترور مطهری 1- (محرمانه- تمام متن- این یک تلگراف گزارشی است).

2- خلاصه: ترور آیت‌الله مطهری افزایش شدید نگرانی‌ها بین اعضای دولت و رهبران مذهبی را به دنبال داشته است. گروه فرقان اعلام کرده است که یزدی، انتظام و قطب‌زاده اهداف بعدی این ترورها خواهند بود. سوءظن به آمریکا در حال افزایش است. پایان خلاصه.

3- بنا به اذعان منابع مختلف خبری و مشاهدات ناظرین، ترور آیت‌الله مرتضی مطهری در شب، نیمه‌شب، روز 1 می، نتایج و بازتابهای زیر را به دنبال داشته است:

4- با عنایت به این که آیت‌الله مطهری در حالی مورد ترور قرار گرفت که تحت تدابیر شدید امنیتی و حفاظتی قرار داشت، اعضای دولت موقت و رهبران مذهبی به طرزی کاملاً آشکارا نگران امنیت خود شده‌اند. گزارشات مربوط به عضویت آیت‌الله مطهری در شورای انقلاب اسلامی هنوز تکذیب نشده است و استنباط عمومی این است که گروهک فرقان (حداقل ضاربین آیت‌الله مطهری) از این موضوع اطلاع داشته‌اند. حتی نیروهای مجاهدین محافظ سفارت نیز دچار سراسیمگی کاملاً واضح شده‌اند و از طرفی تیراندازی‌های شبانه در مناطق مرکزی شهر افزایش یافته است. بر اساس اظهارات ناظرین، مناطق شمالی شهر عمدتاً آرام است. چند خبرنگار از بروز تنش و درگیری در شهرهای حومه تهران خبر داده‌اند البته این درگیریها چندان خشونت‌آمیز نبوده است.

5- گروهک فرقان صبح روز 2 می با برقراری تماس تلفنی با دفتر روزنامه آیندگان و خبرگزاری آسوشیتدپرس مسئولیت ترور آیت‌الله مطهری را برعهده گرفت؛ این تماس نگرانی‌های امنیتی قابل ملاحظه‌ای در پی داشت. (شایان ذکر است که تنها یک هفته پیش، گروهک فرقان مسئولیت ترور سپهبد قرنی را برعهده گرفته بود.) فرد تماس گیرنده با دفاتر رسانه‌ها خاطرنشان کرده است که ابراهیم یزدی وزیر امور خارجه، عباس امیرانتظام معاون نخست‌وزیر و قطب‌زاده مدیر رادیو تلویزیون در صدر لیست اهداف بعدی این گروهک قرار دارند.

به گفته یکی از منابع، مطالبی شنیده شده است مبنی بر این که این گروهک لیستی شانزده نفره از اهداف ترور خود تهیه کرده و خاطرنشان کرده است که معالجه سرطان شوم آخوندی مستلزم حذف و نابودی این شانزده نفر است. حدس و گمانه‌زنیهای زیادی در خصوص شناسایی گروهک فرقان مطرح است. مدرک محکم و مستدلی در دست نیست اما قویترین گمانه‌زنی‌ها حاکی از انتساب این گروهک به رژیم سابق است.

6- نتایج و عواقب این افزایش تنشها، به ویژه اگر هویت گروهک فرقان و یا ضاربین نهایتاً به نحوی افشا گردد که مؤید ارتباط آنها با شاه سابق باشد، تعمیق و تثبیت مظنونیت ایالات متحده آمریکا را در پی خواهد داشت. شاهد و گواه این قضیه این است که ظرف 36 ساعت گذشته برقراری تماس با منابع مذهبی برای ما بسیار مشکل شده است (که البته بخشی از آن طبیعی است چرا که عده زیادی مشغول مراسم کفن و دفن هستند). چپگرایان و مسلمانان افراطی این وقایع را به مثابه مصادیقی در تأیید دیدگاه خمینی دایر بر مداخله ایالات متحده

آمریکا و دیگر قدرتها در امور داخلی کشور تلقی می‌نمایند. در صورتی که این دیدگاه از رونق و شیوع بیشتری برخوردار گردد (که البته تاکنون این طور نبوده است) موقعیت و شرایط امنیتی نمایندگی آمریکا مجدداً در هاله‌ای از ابهام قرار خواهد گرفت. شایان ذکر است که در حال حاضر نوک پیکان توجهات معطوف شناسایی گروهک عامل ترورهاست.

7- نگرانی دیگر دولت موقت انقلاب اسلامی، مشکلات احتمالی نشأت گرفته از اقدامات تیمسار پالیزبان و تیمسار اویسی است که هر دوی آنها در حال حاضر فراری هستند. تیمسار پالیزبان مظنون به این است که در جریان شورش نسبی دو هفته گذشته ترکمنها ایفای نقش نموده است.

البته جریانات اسلامی آن قدر قوی و محکم هستند که احتمال مداخله عناصر بیگانه در بین گروههای داخلی را تقلیل دهند. نکته جالب توجه این که سپاه پاسداران انقلاب اسلامی که توسط ابراهیم یزدی بنا نهاده شد، هم اکنون عملاً تحت اختیار و اراده آیت‌الله رفسنجانی قرار گرفته است و به عنوان بازوی حمایتی حزب جمهوری اسلامی (حزب خمینی) شناخته می‌شود.

بر اساس اطلاعات موجود، حزب متعلق به شریعتمداری ، یعنی حزب جمهوری خلق مسلمان، تاکنون با هیچ گروه و دسته‌ای ائتلاف نکرده است. در صورتی که احزاب به رقابت خود در خصوص ائتلاف با نیروهای مسلح ادامه دهند، نیروهای زیادی در این کشور در مقابل یکدیگر صف‌آرایی خواهند کرد.

ناس

روز جهانی کارگر در تهران

سند شماره 166 بدون طبقه‌بندی6 می 1979- 16 اردیبهشت 1358 از: سفارت آمریکا، تهران به: وزارت امورخارجه، واشنگتن دی. سی موضوع: روز جهانی کارگر در تهران راهپیمایی‌های روز جهانی کارگر در تهران در جوی کاملاً آرام و تحت تدابیر شدید امنیتی به اجرا درآمد. کارمند بخش سیاسی استمپل و کاردار به وسیله خودرو از مناطق اطراف رژه عبور کرده و سه گروه مجزا را مشاهده کردند. از نکات شایان ذکر در این مراسم می‌توان به نظم و انضباط قابل توجه راهپیمایان و نیز رویکرد اسلامی و ضدکمونیستی مراسم اشاره کرد.

در تاریخ 30 آوریل یکی از منابعی که حشر و نشر زیادی با چندین سازمان دانشجویی دارد ادعا کرد که گروه فداییان قصد ندارد از روز کارگر به عنوان حربه‌ای برای مواجهه سیاسی استفاده نماید. در دیگر مناطق شهر عبور و مرور و کسب و کار روزمره مردم در جریان بود و بحثی از روز کارگر مطرح نمی‌شد.

ناس

تشریح وضعیت ایران، می 1979

سند شماره 167 محرمانه شماره گزارش: 79 684601838 می 1979- 18 اردیبهشت 1358 از: دفتر وابسته دفاعی آمریکا، تهران به: سازمان اطلاعات دفاعی، واشنگتن دی. سی - فوری افسر تهیه‌کننده گزارش: ای. بی. گرازینی متخصص امور اطلاعاتی مقام مسئول تأییدکننده: وابسته دفاعی ایالات متحده آمریکا سرهنگ ال. جی. هالند منبع: رسانه‌های خبری محلی، کارمندان سفارت و اعضای دفتر وابسته دفاعی موضوع: تشریح وضعیت ایران، می 1979 16- خلاصه: (محرمانه) این گزارش دربرگیرنده توضیحات و اطلاعاتی در خصوص شرایط حاکم بر ایران است. این اطلاعات شامل موارد ذیل است:

دستگیری برخی افراد جدید در خصوص ترور آیت‌الله مطهری، تیراندازیهای صورت گرفته در تهران، اعدام سرتیپ ناظمی، استفاده از برخی مجتمع‌های نظامی به عنوان پارکینگ خودرو، هشدار ارتش پاسدار انقلاب در خصوص «عناصر فرصت‌طلب»، اظهارات امیرانتظام معاون نخست‌وزیر در جدیدترین کنفرانس مطبوعاتی خود، و اطلاعات متفرقه.

17- از 17 تا 21 حذف شده است.

22- جزییات گزارش: (محرمانه) الف- دستگیری برخی افراد جدید در خصوص ترور آیت‌الله مطهری: 5 نفر دیگر به عنوان مظنون به ارتباط با ترور آیت‌الله مطهری دستگیر شدند؛ با این دستگیری، تعداد افراد دستگیر شده در ارتباط با این اتهام به 13 نفر رسید. بازجوهای انقلابی با تحقیق از مظنونین دستگیر شده موفق شده‌اند که اطلاعات و اسناد جدیدی در خصوص گروهک زیر‌زمینی و روحانیت‌ستیز کسب نمایند؛ البته جزییات موضوع هنوز منتشر نشده است.

سه نفر از پنج نفر دستگیر شده مستقیماً در ترور سپهبد قرنی و آیت‌الله مطهری دخالت داشته‌اند. این سه نفر فهرستی از رهبران ارشد ایران را تهیه کرده بودند که گروهک فرقان تهدید کرده بود که ظرف ماههای آتی آنها را ترور خواهد کرد. این در حالی است که به گزارش یک منبع خبری، روز گذشته پانزدهمین نسخه از بولتن زیرزمینی گروهک فرقان افشا شده و به صورت گسترده در سطح شهر تهران منتشر شده است. بر روی صفحه اول این بولتن سخنانی از حضرت علی [علیه السلام] به نقل از کتاب «نهج‌البلاغه» درج شده بود. در این بولتن انتقادات تند و گزنده‌ای نسبت به روحانیت و حمایتهای شوروی از رهبران مذهبی ایران مطرح شده است.

گروهک فرقان در این بولتن ادعا کرده است که همچنان با مبارزه و مقابله با «آخوندیسم» و تضعیف سلطه روحانیت برکشور ادامه خواهد داد.

نظریه تهیه‌کننده: (محرمانه) نکته شایان توجه این که نیروهای پاسدار انقلاب به سرعت مظنونین به مشارکت در ترور آیت‌الله مطهری را دستگیر کردند. این دستگیری به مراتب سریعتر از دستگیری مظنونین مربوط به ترور سپهبد قرنی بود. چنین به نظر می‌رسد که نیروهای پاسدار انقلاب، افرادی را از قبل ، حتی قبل از اجرای ترور، در ذهن خود داشته‌اند. نکته جالب توجه دیگری که می‌توان مطرح کرد این است که هویت مظنونین دستگیر شده در هیچ یک از گزارشات منتشر شده در منابع خبری، فاش نشده است. برخی تناقضات در این زمینه متصور است.

ب- تیراندازیهای صورت گرفته در تهران: به تازگی دو تیراندازی در تهران روی داده است. در اولین تیراندازی که با مشارکت دو زن و سه مرد صورت گرفت، هیچ کس کشته نشد و ضاربین موفق به فرار شدند. این پنج نفر در حالی که در یک خودرو فاقد پلاک در حال حرکت بودند، به گروهی از نیروهای پاسدار انقلاب که در مقابل مقر کمیته گاقرآباد⁽¹⁾ایستاده بودند، تیراندازی کرده و به سرعت از صحنه گریختند. یک موتور سوار که به این خودرو مشکوک شده و آن را تعقیب کرده بود، قصد داشت به سرعت خود را به نیروهای پاسدار مستقر در مقابل مقر کمیته رسانده و آنها را در جریان موضوع قرار دهد اما با توجه به سرعت خودرو، وی موفق به این کار نشد و تیراندازی به وقوع پیوست. شب گذشته در خیابان شاه رضا (که اخیراً به خیابان انقلاب تغییر نام داده است.)، یک دستگاه خودرو مرسدس بنز سفید رنگ که توسط دو دستگاه موتور سیکلت محافظت می‌شد، به ایستگاه نگهبانی نیروهای پاسدار انقلاب حمله کرد. این نیروها که از اعضای کمیته بنی هاشمی بودند، نیز واکنش نشان داده و موتور‌سواران را هدف گلوله قرار داده و مضروب کردند؛ یکی از موتورسواران در دم کشته شد و دیگری که مجروح شده بود، دستگیر شد. افراد سوار بر خودرو مرسرس بنز موفق به فرار شدند.

ج- اعدام سرتیپ ناظمی در تهران: دادگاه انقلاب تهران پس از چهار روز محاکمه سرتیپ فضل‌الله ناظمی، حکم اعدام وی را صادر و شب گذشته این حکم را به اجرا درآورد. منابع خبری گزارش داده‌اند که محاکمه سرتیپ ناظمی طی پنج جلسه کاری دادگاه و در طول چهار روز به انجام رسیده است و دلیل این تأخیر هم بررسی و راستی‌آزمایی اظهارات این افسر بوده است.

ناظمی ادعا کرده بود که در جریان شورشهای مورخ 11 فوریه، وی به سربازان تحت امر خود دستور داده بود که سلاحهای خود را کنار بگذارند و به طرف مردم شلیک نکنند. دادگاه پس از بررسی و تحقیق در خصوص این موضوع به این نتیجه رسید که ادعای وی کذب بوده و بنابراین حکم اعدام او را صادر کرد.

این حکم پس از تأیید به سرعت در شب گذشته اجرا شد. جسد وی صبح امروز به پزشکی قانونی انتقال یافت.

نظریه تهیه‌کننده: (محرمانه) صبح امروز رادیو ملی اعلام کرد که روز گذشته 21 نفر اعدام شده‌اند. از این تعداد، صرفاً نام سرتیپ ناظمی در مطبوعات منتشر شد و اسامی دیگر افراد اعدام شده هنوز منتشر نشده است. اینجانب امشب اطلاعات لازم را از طریق منابع خبری به دست خواهم آورد.

د- استفاده از برخی مجتمع‌های نظامی به عنوان پارکینگ خودرو: امیرانتظام، معاون نخست‌وزیر، با اشاره به تلاشهای صورت گرفته در خصوص رفع مشکل ترافیک شهر تهران، اظهار داشت که شهرداری به زودی طرحی را به اجرا خواهد گذاشت که به موجب آن از ورود خودروهای شخصی به مرکز شهر جلوگیری به عمل خواهد آمد. وی افزود که در راستای همین طرح، از چند پایگاه نظامی بزرگ که هم اکنون خالی و بلا‌استفاده است به عنوان پارکینگ بهره‌برداری خواهد شد و افراد خودروهای خود را در این پارکینگها پارک کرده و به وسیله اتوبوس و یا تاکسی به بخشهای مرکزی شهر خواهند رفت. پایگاه نظامی عباس‌آباد به تنهایی حدود 10 هزار دستگاه خودرو را در خود جای خواهد داد. پادگانهای نظامی که قرار است پس از بحث و رایزنی با مقامات نظامی به منظور استفاده به عنوان پارکینگ در اختیار شهرداری تهران قرار گیرد عبارتند از: عباس‌آباد، باغ شاه، شاهپور، عشرت‌آباد و پایگاه هوایی مستقر در بخش شرقی تهران. این پادگانها در محیط پیرامونی منطقه‌ای از شهر قرار دارند که خودروهای خصوصی حق ورود به آن را نخواهند داشت.

نظریه تهیه‌کننده: (محرمانه) احتمالاً منظور از پایگاه هوایی در شرق تهران، پایگاه دوشان‌تپه است. در حال حاضر اطلاعات بیشتری در این خصوص در دست نیست. نکته شایان توجه این که سفارت ایالات متحده آمریکا درست در وسط این منطقه یاد شده قرار دارد و این موضوع در حال حاضر حرکت خودروهای ناشناخته ما را تحت‌الشعاع قرار خواهد داد.

ه- هشدار ارتش پاسدار انقلاب درخصوص فعالیت «عناصر فرصت‌طلب»: ارتش پاسدار انقلاب امروز در اولین بیانیه عمومی خود به مردم تهران هشدار داد که عناصری «فرصت‌طلب» با جعل عنوان نیروهای ارتش پاسدار انقلاب و یا کمیته وارد حریم خصوصی و خانه‌های افراد شده و اموال و داراییهای آنها را به غارت می‌برند.

در این بیانیه خاطرنشان شده بود که هیچ یک از نیروهای پاسدار انقلاب بدون حکم دادستان عمومی، کارت شناسایی معتبر و حکم مأموریت ارتش و یا کمیته، حق ورود به حریم خصوصی و خانه‌های افراد را ندارند. در این بیانیه از عموم مردم خواسته شده است که در این خصوص همکاری لازم را با ارتش پاسدار انقلاب به عمل آورده و در صورت مشاهده و یا دستگیری این افراد، به سرعت مراتب را به نزدیک‌ترین کلانتری و یا کمیته اطلاع رسانی نمایند.

و- اظهارات امیرانتظام، معاون نخست‌وزیر، در جدیدترین کنفرانس مطبوعاتی خود:

1- عباس امیر‌انتظام، معاون نخست‌وزیر و سخنگوی دولت، امروز مجدداً موضوع آموزش یک گروه 3000 نفری در پایگاه نظامی علی‌آباد در نزدیکی شهر قم به وسیله مشاورین نظامی جنبش امل، نیروی نظامی فعال در جنوب لبنان که توسط امام موسی صدر ایجاد شد، را تکذیب کرد. وی تأکید کرد که در مسیر عزیمت به شهر قم، تاکنون چندین بار از فراز پایگاه علی‌آباد عبور کرده و هیچ‌کس را در آن ندیده است؛ وی خاطرنشان کرد که این پایگاه خالی است.

2- وی در خصوص ارتش پاسداران انقلاب اظهار داشت که تشکیل یک ارتش جدید ضروری به نظر می‌رسید چرا که ارتش، پلیس و ژاندارمری در تأمین نظم و قانون موفق نبوده‌اند. بنابراین، ارتش پاسداران انقلاب این خلأ را مرتفع خواهد کرد. دوره آموزشی این نیرو در پایگاه علی‌آباد قم برگزار نشده بلکه در یک پایگاه در تهران صورت گرفته است. این نیرو مادامی که دادگاه انقلاب وجود خارجی و فعالیت داشته باشد، تحت امر این دادگاه خواهد بود؛ و پس از انحلال دادگاه انقلاب، اختیار این نیرو به دولت محول خواهد شد. این نیرو حافظ و پاسدار انقلاب ما خواهد بود. خوشبختانه تعداد نیروهای این ارتش در حال حاضر محدود است و برحسب ضرورت می‌توان از آنها در هر جای کشور که نیاز باشد استفاده نمود.

3- امیرانتظام درباره موضوع فروش گاز به شوروی اظهار داشت که فروش گاز از طریق خط لوله شماره 2 که قرارداد آن قبلاً امضا شده بود، به دلیل پیروزی انقلاب هنوز آغاز نشده است.

در همین ارتباط، یک هیأت از شوروی در حال حاضر در ایران بوده و مشغول بحث و بررسی موضوع با شرکت ملی نفت ایران است. ظرف یک هفته آینده، شرکت ملی نفت، در این خصوص به دولت گزارش خواهد داد. نهایتاً تصمیم‌گیری خواهد شد که گاز از طریق این لوله به شوروی منتقل شود یا خیر و البته قیمت آن نیز مشخص خواهد شد.

ز- اطلاعات متفرقه:

1- منابع خبری گزارش داده‌اند که استخدام نیروهای جدید در پایگاه هوایی بندرعباس باعث بروز تنش و جار و جنجال در این پایگاه شده است. دلیل بروز این تنش عدم آشنایی نیروهای جدید‌الورود به قوانین و مقررات پادگانها اعلام شده است. این تنشها توسط آیت‌الله غلامحسین حقانی آرام شده است.

2- اداره روابط عمومی ستاد ارتش اسلامی اعلام کرده است که نیروهای نظامی مختار هستند که مقالات و دیدگاههای خود را منتشر نمایند، البته بایست توجه داشته باشند که مسئولیت این نوشته‌ها مستقیماً، برعهده نگارنده می‌باشد. دولت هیچ اعتراضی به انتشار دیدگاههای نیروهای نظامی ندارد.

وضعیت ایران، می 1979

سند شماره 168 محرمانه شماره گزارش: 79 684601849 می 1979- 19 اردیبهشت 1358 از: دفتر وابسته دفاعی آمریکا، تهران به: سازمان اطلاعات دفاعی، واشنگتن دی. سی - فوری افسر تهیه‌کننده گزارش: ای.بی.گرازینی متخصص در امور امنیت ملی ایالات متحده آمریکا مقام مسئول تأییدکننده: وابسته دفاعی ایالات متحده آمریکا سرهنگ ال. جی. هالند منبع: رسانه‌های خبری محلی، کارمندان سفارت و اعضای دفتر وابسته دفاعی موضوع: وضعیت ایران، می 1979 16- خلاصه: (محرمانه) این گزارش دربرگیرنده توضیحات و اطلاعاتی در خصوص شرایط حاکم بر ایران است. این اطلاعات شامل موارد ذیل است:

اسامی 21 فرد اعدام شده در تهران در مورخ 8 می 79، تداوم قاچاق اسلحه از کشور امارات متحده عربی به ایران، گزارش میزان تولید نفت، جبهه ملی در صدد استفاده از اعضای قدیمی خود، هشدار فداییان در خصوص «توطئه پالیزبان» در مناطق غربی ایران، تعهد وزیر کشور مبنی بر تهیه پیش‌نویس قانون اساسی ظرف 15 روز آینده، معرفی روز زن، و اطلاعات متفرقه.

17- از 17 تا 21 حذف شده است.

22- جزییات: (محرمانه) الف) اعدام 21 نفر دیگر به اتهام «فساد فی‌الارض»: در ساعت 5 بامداد روز هشتم می 79 تعداد 21 نفر دیگر از «عوامل رژیم سابق» در جوخه‌های آتش تیرباران شدند. دادگاه انقلاب این افراد را به اتهام «فساد فی‌الارض» گناهکار شناخته بود. افراد اعدام شده عبارت بودند از:

1- دکتر جواد ساپد⁽¹⁾، سخنگوی مجلس قانون گذاری و آخرین دبیر کل حزب رستاخیز.

2- دکتر محمدرضا عاملی تهرانی- وزیر اطلاع‌رسانی کابینه شریف‌امامی و وزیر آموزش کابینه ازهاری.

3- دکتر غلامرضا کیانپور، استاندار استانهای آذربایجان و اصفهان و وزیر اطلاع‌رسانی و دادگستری در کابینه هویدا.

4- تیمسار علی فتحی امین، فرمانده تیپ مسلح همدان و افسر ارشد فرماندهی نظامی تهران.

5- سرهن-گ حسین فردوس ماکان، فرمانده ستاد مرکزی ژاندارمری ملی.

6- سرگرد حسین اصفهانیان فرد، فرمانده گروههای انتقال ستاد مرکزی ژاندارمری.

7- سرهنگ جواد مخفی، قائم‌مقام اداره اطلاعات پلیس و افسر رابط پلیس و کمیته مشترک ضدخرابکاری ساواک و پلیس، و افسر رابط کمیته مشترک ضدخرابکاری و «عوامل خارجی».

8- تیمسار عبدالله نوروزی، بازجوی ارشد ساواک در کمیته مشترک ضدخرابکاری ساواک و پلیس.

9- سرهنگ احمد رستم‌خانی، عضو بخش عملیات کمیته مشترک ضدخرابکاری ساواک و پلیس.

10- سروان محمد قنادزاده، عضو ارشد ساواک و رئیس بخش در کمیته مشترک ضدخرابکاری ساواک.

11- سرگرد اسدالله بختیاری، عضو بخش عملیات کمیته مشترک ضدخرابکاری ساواک و پلیس.

12- ستوان حسین قلم‌کاری، از اعضای ساواک در کمیته مشترک ضدخرابکاری ساواک.

13- گروهبان مهدی نجاتیان، عضو کمیته مشترک ضدخراب-کاری س-اواک.

14- یدالله شادانی با نام مستعار «اسفندیاری»، بازجوی شماره 7 زندان اوین و رئیس بخش در ساواک.

15- ستوان سوم علی خداداد کادیه، عضو ساواک.

16- علی‌ا‌صغر ایرانلو، عضو کمیته مشترک ضدخرابکاری ساواک.

17- حسین نصر، رئیس بخش در ساواک و عضو گروه گشت جوخه ضدخرابکاری.

18- محمدمهدی میدانی، رئیس بخش در ساواک و افسر گشت کمیته ضدخرابکاری.

19- حمزه تفنگچی، رئیس بخش گشت ساواک.

20- احمد حسینی، رئیس بخش گشت ساواک.

21- فریدون شادافر⁽¹⁾با نام مستعار «شاهین»، بازجوی ساواک و متهم به شکنجه افراد.

نظریه تهیه‌کننده: (محرمانه) صبح امروز رادیو گزارش داد که به غیر از افراد فوق‌الذکر، هفت نفر دیگر نیز اعدام شده‌اند؛ البته رادیو در گزارش خود، از ذکر اسامی این افراد اجتناب ورزید. آمار اعدامها ظرف سه هفته اخیر کاهش چشمگیری یافته بود که مجدداً این آمار سیر صعودی قابل ملاحظه‌ای به خود گرفت. اسامی هفت نفر جدید نیز در گزارش وضعیت بعدی ارسال خواهد شد.

ب) تداوم قاچاق اسلحه از کشور امارات متحده عربی به ایران: دریادار احمد مدنی، فرمانده نیروی دریایی، روز گذشته در آبادان اظهار داشت که پایگاههایی در برخی بنادر کشور امارات متحده عربی وجود دارند که به عنوان مبدأ و سرچشمه قاچاق سلاح و مواد مخدر به ایران ایفای نقش می‌کنند. مدنی که استاندار خوزستان نیز می‌باشد، در حال یک سفر دوره‌ای

به شهرهای مهم استان خوزستان است. دریادار مدنی خاطرنشان کرد که بنادر یاد شده صرفاً با هدف قاچاق احداث شده‌اند و مأمن و پناهگاه قاچاقچیان محسوب می‌شوند و از طرفی دیگر فعالان قاچاقچی از حمایت دولت امارات منتفع و برخوردار هستند.

ج) گزارش میزان تولید نفت در ایران: شرکت ملی نفت ایران روز گذشته اعلام کرد که طی نیمه اول ماه جاری ایرانی (21 آوریل لغایت 5 می) میانگین تولید روزانه نفت این کشور معادل 4 میلیون بشکه بوده است. این شرکت تصریح کرد که در همین بازه زمانی به طور میانگین روزانه 850 هزار بشکه نفت در پالایشگاههای آبادان، تهران، شیراز و کرمانشاه مورد پالایش قرار گرفته است. شرکت ملی نفت ایران افزوده است که پس از رفع نیازها و مصارف داخلی، روزانه حدود 300 هزار بشکه از فراورده‌های پالایش شده به خارج از کشور صادر شده است. با افزایش این مقدار به حجم 4/3 میلیون بشکه‌ای نفت خام صادر شده به صورت روزانه، کل حجم صادرات نفتی این کشور روزانه به عدد 7/3 میلیون بشکه می‌رسد. این حجم مواد نفتی به وسیله تعداد 56 تانکر نفتکش صادر شده است.

نظریه تهیه‌کننده: (محرمانه) متأسفانه منابع خبری از ذکر نام نفتکشها خودداری کرده‌اند.

د) جبهه ملی در صدد استفاده از اعضای قدیمی خود: جبهه ملی ایران درصدد برآمده است که به ریشه و شاکله خود بازگشته و از اعضای قدیمی و همکاران و همقطاران نخست‌وزیر مرحوم جبهه، دکتر محمد مصدق، استفاده نماید. یک منبع خبری گزارش داده است که شورای مرکزی جبهه ملی رسماً از رهبران و اعضای قدیمی خود درخواست کرده است که به منظور تقویت سازمانی حزب، به این جبهه ملحق شوند. این منبع خبری اسامی این افراد را به شرح ذیل اعلام کرده است: آیت‌الله محمود طالقانی، دکتر علی شایگان- که چند هفته پیش از او به عنوان اولین رئیس‌جمهور احتمالی کشور یاد شد، و آیت‌الله زنجانی، رهبر مذهبی سالخورده و از دوستان نزدیک مصدق. افزون بر این، جبهه ملی از برخی وزرای عضو کابینه مصدق و نیز اعضای شورای سال 1962 دعوت کرده است که با پیوستن به این حزب، امکان تلفیق تمامی دسته‌ها و دیدگاه‌های مختلف در درون پیکره جبهه مهیا گردد.

ه ) هشدار فداییان در خصوص «توطئه پالیزبان» در مناطق غربی ایران: امروز سازمان چریکهای فداییان خلق در خصوص توطئه «مزدوران» تحت امر تیمسار پالیزبان، یکی از چهره‌های وفادار شاه که در حال حاضر به صورت زیرزمینی در مناطق غربی ایران بر ضدانقلاب فعالیت می‌کند، هشدار داد.

فداییان در نامه‌ای سرگشاده، که در چندین روزنامه فارسی زبان نیز منتشر شد، خطاب به آیت‌الله محمود طالقانی خاطرنشان کردند که «پس از وقایع خونبار و غم انگیز شهرهای سنندج، گنبدکاووس و نقده، بار دیگر سرسپردگان امپریالیسم و افراط‌گرایی در حال طرح یک توطئه برای مناطق غربی کشور می‌باشند. این بار توطئه‌گران مناطقی را انتخاب کرده‌اند که دراویش اهل حق در آنها مشغول زندگی هستند؛ مناطقی از قبیل کرند عرب، کوران، سرپاک

ذراب⁽¹⁾و قصرشیرین. عوامل فعال در پشت این توطئه و دسیسه عبارتند از تیمسار پالیزبان، سردارجاف (برادر سالارجاف که ماه گذشته اعدام گردید.) و تعدادی از اعضای ساواک و برخی روحانیون متمایل به رژیم سابق. به طور خلاصه، شرایط حاکم بر منطقه را می‌توان به ترتیب ذیل تشریح نمود: تیمسار پالیزبان به اتفاق سردارجاف و عناصر ساواکی با پرداخت مبالغی بین 3 هزار تا 6 هزار تومان به صورت ماهانه، اقدام به استخدام تعدادی مزدور نموده‌اند. طی ماه گذشته، عوامل و مزدوران پالیزبان بارها اقدام به قتل و غارت مردم در روستاها و جاده‌های مناطق غربی کشور نمودند. صدها خودرو در جاده‌ها مورد غارت و چپاول قرار گرفت و گله‌ها و داراییهای روستاییان به تاراج رفت. به رغم این که مردم در این خصوص به امام، کمیته و ژاندارمری شکایت کرده‌اند اما تاکنون هیچ یک از مقامات و مراجع مسئول، اقدامی در این راستا به انجام نرسانده‌اند.» و) تعهد وزیر کشور مبنی بر تهیه و تنظیم پیش‌نویس قانون اساسی ظرف 15 روز آتی: به گفته احمد صدر حاج سید جوادی، وزیر کشور، پیش‌نویس قانون اساسی جدید ظرف 15 روز آتی منتشر خواهد شد. وزیر کشور خاطر‌نشان کرد که وزارت کشور با جدیت هرچه تمامتر در حال فراهم‌سازی مقدمات برای برگزاری انتخابات مربوط به یک مجلس قانون‌گذاری جهت تدوین نسخه نهایی پیش‌نویس قانون اساسی جدید می‌باشد. اخیراً برخی مقامات دولتی تأکید کرده‌اند که انتخابات مربوط به مجلس قانون‌گذاری و مجلس قانون اساسی به مدت نامعلومی به تعویق افتاده است؛ ناظران سیاسی اذعان دارند که واژه «به مدت نامعلوم» می‌تواند به معنای «مدتی طولانی» باشد. حاج سید جوادی تصریح کرد که استقلال تمام عیار مراکز قدرت به طور کامل مورد ملاحظه قرار گرفته است؛ وی افزود که در این قانون اساسی مالکیت خصوصی براساس اصول و مبانی اسلامی مورد توجه قرار گرفته است. وزیر کشور تأکید کرد که این پیش‌نویس توسط افرادی متبحر و باتجربه در زمینه تدوین متون حقوقی تهیه و تنظیم شده است. پیش‌نویس تهیه شده در حال حاضر به منظور بررسی مباحث انقلابی در اختیار وزیر قرار گرفته است و پس از اتمام این بررسی و ارزیابی، در اختیار عموم مردم قرار خواهد گرفت. حاج سید جوادی خطاب به افرادی که خواهان اظهارنظر در خصوص این پیش‌نویس هستند، تأکید کرد که مجلس قانون اساسی تصمیم نهایی را در این زمینه اتخاذ خواهد کرد. وزیر کشور افزود که تمامی افراد می‌تواند دیدگاهها و نظرات خود در زمینه این پیش‌نویس را به مجلس قانون اساسی اعلام نمایند و این مجلس نیز در تهیه نسخه نهایی قانون اساسی، تمامی دیدگاهها را مورد ارزیابی قرار خواهد داد. وی در ادامه اظهار داشته است که «در پیش‌نویس قانون اساسی تهیه شده، حقوق و آزادیهای تمامی افراد مورد توجه قرار گرفته است البته مادامی که به حقوق و آزادی دیگران خدشه‌ای وارد ننماید و ضمناً حقوق زنان و مردان

نیز کاملاً برابر ملاحظه شده است. قانون اساسی به اهل تسنن و دیگر اقلیتهای مذهبی آزادی کامل اعطا کرده است.» وزیر کشور تأکید کرد که نیروهای تحت امر وی در حال برنامه‌ریزی برای برگزاری انتخابات یک مجلس قانون‌گذاری هستند؛ وی تصریح کرده است که مقررات مربوطه آماده تحویل به دولت و شورای انقلاب اسلامی است. وزیر کشور مهمترین شاخصه افراد برای نمایندگی مجلس را سواد عنوان کرده است. وی گفته است که به ازای هر 100 هزار نفر یک نماینده و یا به ازای هر 150 تا 200 هزار نفر یک نماینده در مجلس حضور خواهد داشت. وزیر کشور تعهد کرد که جزییات و نتایج تحقیق و بررسی در دست اقدام در خصوص واگذاری اختیارات و قدرت بیشتر به استانداران را منتشر نماید. این احتمال وجود دارد که اختیار توسعه عمومی و استخدام و اخراج نیروهای دولتی در هر استان برعهده استاندار قرار گیرد.

ز) اطلاعات متفرقه:

اعلام روز زن: حزب جمهوری اسلامی روز 17 می- روز میلاد [حضرت] فاطمه زهرا [سلام‌الله علیها]، دختر [حضرت] محمد [صلی‌الله علیه و آله] را به عنوان روز زن مشخص کرده است. به منظور گرامیداشت این روز، مراسم ویژه‌ای برگزار خواهد شد. این حزب در بیانیه‌ای اعلام کرده است که «زنان همواره تحت نام آزادی مورد بدرفتاری قرار گرفته و متحمل توهینها و اهانتهای زیادی شده‌اند. در قرن اخیر نیز استعمارگران تلاش کرده‌اند که از زنان در راستای پیشبرد منافع و منویات خود بهره‌برداری نمایند. تنها اسلام است که عملاً زنان را ارج نهاده است و آنان را در امور اجتماعی مستقل تلقی کرده است؛ انقلاب اسلامی ایران نیز فرصتی است برای زنان که مجدداً از آزادی بهره‌مند گردند.»

مصاحبه با روزنامه تایمز ایران - دکتر ابراهیم یزدی

سند شماره 169 استفاده محدود اداری10 می 1979 - 20 اردیبهشت 1358 از: سفارت آمریکا، تهران - 4854 به: وزارت امور خارجه، واشنگتن دی. سی - با اولویت موضوع: مصاحبه با روزنامه تایمز ایران - دکتر ابراهیم یزدی 1- آیندگان مورخ 9 می مصاحبه منتشره در تایمز ایران (یک روزنامه آمریکایی) با فرزند وزیر امور خارجه دکتر ابراهیم یزدی را گزارش کرده است. در این مصاحبه گویا پیرامون تابعیت آمریکایی دکتر یزدی به نقل از مقامات سفارت آمریکا در تهران بحث و گفتگو شده است.

2- ترجمه بخشهای مربوط به مصاحبه، توسط سفارت به شرح ذیل است. نقل قول: در اوضاع کنونی اگر دولت آمریکا اقدامی علیه یزدی به عمل آورد، احتمالاً وی تابعیت آمریکایی خود را از دست خواهد داد. و اضافه کرد که دولت آمریکا با لغو تابعیت یزدی کاری احمقانه

خواهد کرد. وی در ادامه گفت: اگر آیت‌الله خمینی، یزدی را روانه زندان سازد، وی از حمایت کنسولگری آمریکا در ایران برخوردار خواهد شد. و اگر از افراد مسئول زندان شکایت کند، سفارت آمریکا در ایران، اعتراض وی را به دولت ایران خواهد رسانید و او را به آمریکا باز خواهد گرداند. این مقام افزود: این احتمالات در حقیقت احمقانه به نظر می‌رسند. پایان نقل قول.

3- از آنجا که دکتر یزدی دائماً تابعیت آمریکایی خود را تکذیب کرده است، اینگونه مقالات موجب شرمساری وی خواهد شد. فکر می کنیم که در این مورد سئوالاتی پدید خواهد آمد. لطفاً متن کامل مصاحبه و هرگونه اطلاعات موجود در این زمینه را برای ما ارسال دارید.

ناس

ایران عضو غیرمتعهدها و بر علیه کمونیزم؟

سند شماره 170 استفاده محدود اداری10 می 1979 - 20 اردیبهشت 1358 از: سفارت آمریکا، تهران - 4860به: وزارت امور خارجه، واشنگتن دی. سی.

موضوع: ایران عضو غیرمتعهدها و بر علیه کمونیزم؟ 1- دکتر ابراهیم یزدی، وزیر امور خارجه، طی مصاحبه‌ای که در 10 می منتشر شد، اعلام کرد ایران تصمیم گرفته در اولین فرصت ممکن، به جنبش عدم تعهد بپیوندد. وی اظهار داشت که این موضوع را با نمایندگان کوبا در تهران مورد گفتگو قرار داده و اینکه «بسیار محتمل» است ایران هیأتی را به کنفرانس عدم تعهد که اوت آینده در هاوانا برگزار می‌شود، اعزام کند.

2- در روز 8 می از دریادار مدنی، فرمانده نیروی دریایی و استاندار خوزستان، در خلیج (فارس) سئوال شد که آیا ایران به شیخ‌نشین‌های حوزه خلیج فارس در مقابل تهدید کمونیزم کمک خواهد کرد؟ وی پاسخ داد «ما سعی خواهیم کرد در امور داخلی دیگر کشورها دخالت نکنیم؛ اما با این وجود اگر مردمی که قادر به دفاع از خودشان نیستند از ما کمک بخواهند، این وظیفه ما خواهد بود که دست آنها را بگیریم.» 3- نظریه: به نظر می‌رسد که ایران همچنان تهدیدات در مرزهایش را متفاوت از آنچه که در خارج می‌گذرد، احساس می‌کند. ناس

گزارش وضعیت ایران

سند شماره 171 محرمانه10 می 1979- 20 اردیبهشت 1358 از: دفتر وابسته دفاعی آمریکا، تهران - 4874 به: سازمان اطلاعات دفاعی، واشنگتن دی. سی - فوری موضوع: گزارش وضعیت ایران 16- خلاصه (محرمانه) این گزارش اطلاعاتی در مورد ایران فراهم می‌کند که شامل

سرفصل‌های زیر می‌باشد: 8 اعدام دیگر در ایران؛ اعلام عفو محدود؛ دادستان عمومی خواستار مساعدت مردم برای دستگیری سران رژیم سابق می‌شود؛ سفیر مصر، تهران را ترک می‌کند و موارد متفرقه.

17- از 17 تا 21 حذف شده است.

22- جزئیات (محرمانه) الف- 8 اعدام دیگر. روز گذشته افراد زیر در تهران به جرم «مفسد فی‌الارض، محاربه با خدا و مشارکت در قتل‌عام مردم بی‌گناه» اعدام شدند.

(1) حبیب القانیان، یک تاجر بسیار مشهور متهم به فساد مالی، رابطه داشتن با اسرائیل و صهیونیسم و خیانت به هموطنان خود.

(2) رحیم‌علی خرم، یک تاجر بسیار معروف دیگر و مالک یک قمارخانه.

(3) سرتیپ عبدالحسین سعادتمند، فرمانده سابق اداره اول ساواک، وزیر سابق اطلاعات در کابینه ازهاری، فرمانده دفتر روابط عمومی ارتش، رئیس محاکم نظامی رژیم گذشته.

(4) محمد بقایی یزدی، دکتر مخصوص ساواک و شکنجه‌گر ماهر.

(5) محمد فلاح، عامل ضدشورش ساواک.

(6) جعفر شکروی، افسر شهربانی و فرمانده واحدهای گشتی کمیته ضدخرابکاری ساواک.

در رشت احمد ابراهیمی افسر شهربانی و در فارس عبدالله مجیدی ستوان ژاندارمری نیز اعدام شدند. هر دو دادگاه رشت و فارس حکم دادند که خانواده این دو اعدامی حقوق ماهانه و مزایای شغلی آنها را دریافت کنند.

نظریه تهیه‌کننده: (محرمانه) القانیان و خرم اولین تجاری هستند که اعدام شده اند. القانیان یک یهودی بود و اولین قربانی غیرمسلمان عدالت اسلامی می‌باشد.

اتهامات وی عبارتند از: خیانت، فساد و قتل. وی در یک اظهارنامه طولانی به جاسوسی برای اسرائیل و ملاقات با موشه‌دایان و جلب قول حمایت اسرائیل از تمام یهودیان ایران متهم شده بود. طبق اظهارات منابع تنها مدرک برای اثبات اتهام خیانت وی ظاهراً سه سند از پرونده‌های ساواک بوده است.

اگر اسناد ساواک به عنوان مدارک قابل قبولی برای اثبات جرم محسوب شود هشدار قابل توجهی به شمار می رود. اگر امپریالیسم اقتصادی به عنوان یک سابقه منفی تلقی شود بنابراین صدها تاجر محلی بایستی از ترس به لرزه بیفتند.

ب- اعلام عفو محدود. شورای وزیران طرح یک عفو عمومی را مورد تصویب قرار داد. به نظر می‌رسد این عفو عمدتاً شامل جنایتکاران خورده‌پا و افراد بی‌گناه و به اصطلاح بی‌گناهی باشد که توسط پاسداران انقلابی دوآتشه به دلیل همپالگی با افراد ناباب دستگیر شده‌اند. استثنائات این عفو به قدری دور از دسترس است که مشکل بتوان قضاوت کرد که چه کسی را شامل می‌شود. مطمئناً این همان عفو عمومی که مدتها قبل بازرگان نخست‌وزیر ایران قول اجرای آن را داده بود نمی‌باشد.

براساس اظهارات یک منبع خبری هر فردی که توسط مقامات قانونی تحت پیگرد قرار داشته باشد علیرغم اینکه اتهامی علیه وی وارد شده باشد یا خیر از محکومیت معاف خواهد بود. اما این عفو شامل افرادی که تحت پیگرد دادگاههای انقلاب اسلامی قرار دارند و یا به تصرف غیرقانونی زمینها متهم هستند و یا در فسادهای مالی بیش از 50000 ریال (671 دلار) مشارکت داشته اند و یا بیش از 500000 ریال (6711 دلار) رشوه‌خواری کرده‌اند، مجرمین نوع اول، عاملین علیه احساسات عمومی، دزدان مسلح، واردکنندگان و تولید‌کنندگان مواد مخدر، آدم‌رباها و تخلفات ترافیکی خاص نمی‌شود. طبق گزارشات منابع خبری دستگیریهای بیشتری صورت گرفته است.

این استثناء‌ها در شرایطی به کار می‌آیند که یا شاکی از اتهامات خود صرف‌نظر کند و یا عملاً هیچ فردی هیچ اتهامی علیه فرد خاطی در مرحله اول ایراد نکرده باشد. منابع مطلع در تهران می‌گویند لایحه‌ای برای اعلام یک عفو عمومی تهیه شده اما حداقل یک بار توسط شورای انقلاب عودت داده شده است. یکی از منابع می‌گوید اگر و در زمانی که چنین مطلبی اعلام شود به قدری آبکی شده است که عملاً بی‌معنی خواهد بود با این وجود یک پیش‌روی برای بازرگان و کابینه ضعیف وی خواهد بود. حدس زده می‌شود که محاکمات و اعدامهای انقلابی انفعالی و ناگهانی پاسخ شورای انقلاب به توصیه بازرگان مبنی بر اتخاذ شیوه «بخشش و گذشت کردن» باشد. این کار ممکن است پاسخ قاطعانه‌ای به ارعاب گروه فرقان باشد. اگر تلفنهایی که به خبرگزاریهای بین‌المللی شده درست تلقی کنیم، گروه فرقان تهدید کرده‌اند که کلیه اعضای شورای انقلاب را به قتل خواهند رساند.

منبع دیگری نیز چنین اظهارنظر کرد که اقدام منفعلانه دادگاه می‌تواند نشانه‌ای از بازگشت مجدد آیت‌الله خلخالی بی‌رحم به سرکار نیز باشد. منبع می‌گوید وی یکی از اعضای برجسته دادگاه انقلاب بوده و نیروی اصلی پشتیبانی از اعدامها می‌باشد.

نظریه تهیه‌کننده: (محرمانه) این امور فرد را در مورد انگیزه اعلام عفو محدود که اخیراً اعلام شده گیج می‌کند و معلوم نیست واقعاً در مورد عفو عمومی که عباس امیرانتظام سخنگوی دولت در مصاحبه مطبوعاتی اخیر خود قول داده بود چه مسئله‌ای بروز کرده است. یک نتیجه‌گیری می تواند این حقیقت باشد که زندانها به قدری از زندانیان انقلابی پر شده است که دیگر جایی برای جنایتکاران خورده‌پا وجود ندارد.

ج- دادستان عمومی خواستار مساعدت مردم شده است. دادستان عمومی دادگاه انقلاب اسلامی از تمام ایرانیان خواسته است که در یافتن و دستگیری سران رژیم سابق کمک کنند. بعضی از اسامی که اعلام شده عبارتند از:

1- دکتر نهاوندی 2- دکتر عبدالمجید مجیدی 3- دکتر عبدالعظیم ولیان 4- دکتر منوچهر تسلیمی 5- دکتر فریدون مهدوی 6- داریوش همایون 7- رضا صدقیانی 8- حسن رسولی 9- قاسم سربنا 10- حسین فولادی 11- امیرحسین شیخ بهایی 12- منوچهر پرویز 13- دکتر نیلی

آرما [آرام] 14- دکتر محمدرضا نجابت 15- دکتر باقر عاقلی 16- هجبر[هژبر] یزدانی 17- سرلشگر عزت‌الله محرری 18- سرتیپ کمانگر 19- سرلشگر پالیزبان و 20- سرلشگر صیادیان.

نظریه تهیه‌کننده: (محرمانه) تنها فرد قابل شناسایی که در لیست ذکر شده سرلشگر پالیزبان می‌باشد. وی استاندار کرمانشاه و رئیس رکن 2 ارتش شاهنشاهی ایران می‌باشد. فرد دیگر سرلشگر صیادیان است که فرمانده سابق ساواک در غرب ایران بوده است.

د- سفیر مصر، تهران را ترک می‌کند. دکتر علی ضمیر صافیات سفیر مصر در ایران روز چهارشنبه ایران را به مقصد قاهره ترک نمود. سخنگوی سفارت مصر روز سه‌شنبه اعلام کرد که کارمندان سفارت «تا مدتی» در ایران خواهند ماند.

نظریه تهیه‌کننده: (محرمانه) وابسته نظامی مصر که قبلاً گزارش شده بود در حال ترک ایران است اظهار داشت که برای دوره نامعینی در تهران خواهد ماند. وی تصدیق کرد که کارمندان سفارت در ایران خواهند ماند زیرا با دولت ایران توافق شده است که کارمندان سفارت ایران در مصر باقی‌مانده و کارمندان مصری نیز در ایران بمانند. تنها سفرا هستند که کشور میزبان خود را ترک می‌کنند. این روند به این منظور صورت گرفته تمامی روابط دیپلماتیک به طور کامل قطع نشود و برای اینکه در آینده در صورت تمایل بتوانند روابط دیپلماتیک جدیدی آغاز کنند درها باز باشد.

ه- موارد متفرقه:

(1) بندر بوشهر فعال‌تر می‌شود. مهدی مجد مدیرکل سازمان بنادر و کشتیرانی در بوشهر روز گذشته اعلام کرد فعالیتهای بیشتری در بندر بوشهر صورت خواهد گرفت. وی گزارش داده است که در طول سه ماه گذشته 18 کشتی باری در این بندر بارگیری کرده و یا بار خود را تخلیه کرده‌اند و تخلیه دو کشتی دیگر در حال انجام می‌باشد. وی اضافه نمود که بندر در حال حاضر دو بارانداز دارد ولی چهار اسکله جدید ساخته خواهد شد.

(2) مسئولین از خدمت در ارتش معاف شدند. ستاد مرکزی نیروی زمینی روز گذشته اعلام کرد که مشمولین دارای رتبه‌های دانشگاهی که در آذرماه به خدمت اعزام شده‌اند می‌توانند به مراکز آموزشی خود مراجعه کرده و گواهی معافیت دریافت نمایند.

ملاقات با علیرضا نوری‌زاده مدیر مجله امید ایران

سند شماره 172 استفاده محدود اداری10 می 1979 - 20 اردیبهشت 1358 از: سفارت آمریکا، تهرانبه: سازمان ارتباطات بین‌المللی، واشنگتن دی. سی.

موضوع: ملاقات با علیرضا نوری‌زاده مدیر مجله امید ایران 1- روز چهارشنبه، 9 می، وابسته مطبوعاتی روزن با علیرضا نوری‌زاده، سردبیر فصلنامه امید ایران، مجله «تایم» ایران، در دفتر آژانس ارتباط بین‌المللی آمریکا در سفارتخانه ملاقات

کرد. نوری‌زاده معاون و سردبیر پیشین مجله فردوسی و گزارشگر اطلاعات خواستار این ملاقات شده بود تا نگرانی و ترس خود را از وقوع یک کودتای چپی با در نظر گرفتن توانایی آنها در سازماندهی مخفی ابراز دارد و از جو سرکوبگرانه ضدروشنفکری روحانیت سخن بگوید. سردبیر سی و پنج ساله و دارای درجه دکترا از آمریکا گفت که وی از طرف محفل نویسندگان که به ایران آزاد و دموکراتیک معتقدند سخن می‌گوید و گفت که وی یکی از اعضای فعال سازمان اتحاد برای آزادی بود که توسط احمد بنی‌احمد، یکی از نمایندگان رک‌گوی ضدرژیم مجلس پیشین تأسیس شده بود.

وی خاطرنشان ساخت که منابع خبری وی معتقدند که تعداد سلاحهای موجود در اختیار چریکهای فدایی خلق حدود 4000 اسلحه است و جرج حبش از جبهه خلق برای آزادی فلسطین نیز از نظر فنی به آنها کمک می‌کند.

2- نوری‌زاده گفت که سیاست وی در مجله از دیرباز ایجاد راهی برای ابراز عقیده ایرانیهای لیبرال بوده است و بدین ترتیب در سرمقاله این هفته از شخصیت‌پرستی در سیاستهای ایران انتقاد کرد و حمایت خود را از نظریه رهبری جمعی که نوعی مخالفت با خمینی به حساب می‌آید ابراز داشت. در نشریه بعدی نوری‌زاده سعی دارد افکار استالینیستی سرپرست کمیته مرکزی حزب توده را با افکار سرپرست کنونی حزب یعنی کیانوری مقایسه نموده و نقش ظریف و مزورانه حزب توده را به تصویر بکشاند. دکتر نوری‌زاده با صراحت خواستار کمک از دفتر مطبوعاتی و فرهنگی شد تا واسطه‌ای برای محافل میانه‌رو از طریق دستیابی به سخنوران نامی آمریکایی شود، به خصوص به خاطر اینکه آنها می‌توانند با آشنایی با طرز تفکر ایرانیها سخن بگویند و از طریق فراهم آوردن ادبیاتی در مورد روند دموکراتیک غربی، مقالاتی در مورد نارضایتی و ناراضیانی چون سولژنیتسین فراهم آید و نیز برای روزنامه‌نگاران ایرانی فرصتی پیش آید تا علیرغم اوضاع انقلابی، بتوانند در آمریکا تحصیل نمایند تا مقدمات خنثی‌سازی نیروهای ضددموکراتیک شدیداً سیاسی موجود در جناح راست و چپ فراهم آید.

3- وابسته مطبوعاتی گفت که با به راه افتادن بایگانی بی‌سیم به زودی وی خواهد توانست بعضی از نیازهای مورد لزوم او را برآورده سازد. هر دو توافق کردند که هفته بعد نیز ملاقات نموده و در رابطه با نیاز سردبیر پاسخ عملی‌تری را طرح‌ریزی نمایند. شلنبرگر

دو روزنامه جدید ایرانی

سند شماره 173 10 می 1979 - 20 اردیبهشت 1358 از: سفارت آمریکا، تهران - 4885به: سازمان ارتباطات بین‌المللی، واشنگتن دی. سی.

موضوع: دو روزنامه جدید ایرانی 1- روز دوشنبه 7 می، یک روزنامه صبحگاهی جدید، مستقل، فارسی زبان، تنها رقیب

واقعی برای روزنامه مردمی آیندگان به نام بامداد (صبح) در خیابانها ظاهر شده، همراه با مقالات بعدی در خلال هفته، قول می داد از منافع ایران و انقلاب اسلامی محافظت نماید و عمیقاً بی‌طرفی را رعایت کند ولی در محدوده مسئولیت واقعی‌اش هیچ‌گونه بهانه‌ای نیاورد. روزن وابسته مطبوعاتی، روز چهارشنبه 9 می، منصور رهبانی سردبیر بامداد را در ساختمان سه طبقه جدیدالاجاره‌ای ملاقات نمود و با یک جلسه گرم و تاجرمآبانه از وی پذیرایی شد. رهبانی سابقاً معاون سردبیر روزنامه بدنام و مرده رستاخیز، تصدیق کرد که او می‌خواسته به خوانندگانش بگوید که روزنامه اساساً از کارکنان سابق رستاخیز تشکیل یافته، اما به خاطر یک شروع بدون پیش‌داوری، دریک جلسه عمومی تصمیم بر این شد که گفتن این حقیقت را دو هفته‌ای به تعویق بیندازد. رهبانی که از پاییز گذشته که رستاخیز منحل شده بود بیکار بود، با تشکیل یک بنگاه و کمک گرفتن از متجاوز از چند صد نفر پخش‌کنندگان رستاخیز و کارکنان شعب سراسر کشور روزنامه را دوباره به راه انداخت. او گفت که برای ادامه کار روزنامه به مدت سه ماه پول دارد اما احساس می‌کند که برای سود بردن باید تیراژ روزنامه‌اش به 150000 نسخه برسد و حداقل دو صفحه کامل آگهی داشته باشد. در این شرایط اگر چه برای قضاوت زود است ولی تیراژ روزنامه حدوداً 100000 می‌باشد و هنوز میزان آگهی‌ها به مقدار مطلوب نرسیده است. رهبانی گفت که بامداد باید سیستم توزیعش را درست کند، گزارشاتی که از شهرستانها می‌رسند حاکی از آن است که بامداد بهتر از روزنامه چپی آیندگان به فروش می‌رسد و این به علت خط‌مشی صریحش در مورد وقایع و موضع میانه‌روانه‌اش می‌باشد. رهبانی تأکید کرد که بیش از شصت نفر نویسنده و مقاله‌نویس و علاوه بر آن حدود چهل نفر از کارکنانش، خوب به وسیله وی تصفیه شده بودند و او کاملاً برای آنها روشن کرده بود که می‌داند که نظرات سیاسی آنها یک طیف وسیع را تشکیل می‌دهد اما روزنامه بامداد، به یک چارچوب ایدئولوژیک تن درنخواهد داد. رهبانی در حاشیه اضافه نمود از آنجا که بامداد با استفاده از امکانات روزنامه اطلاعات چاپ می‌شود، روزنامه‌اش از مشکلات مقابله با یک اتحادیه فعال کارگران چاپ معاف می‌باشد.

2- رهبانی علاقه‌اش را مبنی بر دریافت مقالات توضیحی از جانب وابسته مطبوعاتی اظهار داشت و علیرغم حساسیت روابط ایران و آمریکا وی روزن را مطمئن ساخت که بامداد برای بالا بردن تیراژش هیچ چیزی را که مستقیماً علیه منافع آمریکا باشد، چاپ نخواهد کرد. رهبانی یک بیوگرافی توضیحی در مورد کاتلر که به عنوان سفیر نامزده شده، داشت و مخصوصاً به هر نوع تغییری در مورد شرایط ویزا دادن علاقه‌مند بود و برای مواقعی که تماس فوری ضرورت داشته باشد، شماره تلفن‌خانه و شماره تلفن مستقیم دفترش را به وابسته مطبوعاتی داد.

3- در روز دوشنبه، 5 می، تهران تایمز، تنها روزنامه انگلیسی زبان در چهار صفحه تحت نظارت عرفان پرویز و مصطفی جعفری که تبعه ایران شده اند، شروع به انتشار کرد. پرویز گزارشگر قبلی تهران ژورنال اسماً سردبیر است حال آنکه جعفری، گزارشگر سابق روزنامه

اطلاعات و مقاله‌نویس رادیو صدای آمریکا، در حقیقت گرداننده تشکیلات است. تهران تایمز خودش را «روزنامه‌ای لیبرال که هدف اولیه‌اش آگاه نگه داشتن خوانندگان انگلیسی زبان از تمامی اخبار و جریانات داخلی و خارجی از طریق گزارشهای بی طرفانه، منصفانه و واقع‌بینانه می‌باشد» خواند.

در صحبت با پرویز و جعفری، وابسته مطبوعاتی دریافت که پنج سرمایه‌گذار که نامشان برده نشده، مخارج روزنامه را تقبل کرده‌اند و با ذکر افزایش آگهی‌های روزنامه و تیراژی در حدود 9000 نسخه، آینده تهران تایمز خوب به نظر می‌رسد. جعفری گفت که انتظار دارد در طی یک هفته، روزنامه صفحاتش را به هشت صفحه همراه با دو صفحه اخبار داخلی به جای یک صفحه ناقص افزایش دهد. جعفری هیچ‌گونه سانسوری را از جانب دولت موقت احساس نمی‌کند اما دکتر ممکن، معاون وزارت اطلاعات از وی خواسته که خط‌مشی ایدئولوژیک روزنامه را ذکر کند. جعفری پذیرفته که فقط قصدش فروش روزنامه بوده اما کاملاً آماده است که از انقلاب حمایت کند. شلنبرگر

اوضاع شیراز

سند شماره 174 محرمانه14 می 1979 - 24 اردیبهشت 1358 از: سفارت آمریکا، تهران - 4954به: وزارت امور خارجه، واشنگتن دی. سی.

موضوع: اوضاع شیراز 1- (محرمانه - تمام متن) 2- خلاصه گزارش: مأمور سفارت سرگرم دیدار از شیراز است. شهر آرام و مرتب است. دولت محلی (وضع استانداری و غیره) مرتب و منظم است. انجمن ایران و آمریکا هنوز در اشغال مجاهدین [خلق] است. دانشگاه باز است و جوّ آن جوّ درس و آموزش است. یأس و ناامیدی از انقلاب. اعتقاد بر این است که ایالات متحده، ایران را تحت نفوذ مؤثر دارد. مغازه‌ها باز و کارخانجات بسته‌اند. بیکاری بالا است. صنایع الکتریکی ایران باز است. پایگاههای نظامی آرام و غیرفعالند.

3- مأمور سفارت جهت نظارت بر کار بسته‌بندی اسباب و لوازم خانواده کارمندان سابق کنسولگری به شیراز رفته است. خانه و اسباب و اثاثیه به جای گذاشته شده در اواخر فوریه دست‌نخورده باقی بود. کنسولگری نیز که تحت مراقبت نیروهای محلی قراردادی می‌باشد، تخریب نشده و کمیته محل وارد و حتی نزدیک آن هم نشده است. تنها مراجعین کنسولگری متقاضیان همیشه امیدوار ویزا بودند.

4- شهر آرام است. شیراز که آرام‌ترین شهر ایران در دوران انقلاب بود، همچنان آرام است. از راه‌بندان‌ها و بازرسیهای آخر شب و تیراندازیهای شبانه آنچنانی که در شهرهای دیگر ایران وجود دارد خبری نیست. جوانان مسلح در حال گشت‌زنی در خیابانها مشاهده نمی‌شوند. تنها

افرادی که علناً اسلحه حمل می‌کنند، کسانی‌اند که در سمت‌های رسمی (کمیته‌های حفاظتی متشکل از نیروهای شهربانی و ارتش) کار می‌کنند و اغلب ملبس به یونیفورم‌اند. نیروهای نظامی شهربانی که یونیفورم به تن دارند ترافیک شهر را کنترل می‌کنند و حضور نیروهای نامنظم مشهود نیست اگر چه گفته می‌شود که این نیروها فعال بوده و طرح‌هایی در دست اجراست که با نیروهای انتظامی شهر ادغام شوند.

5- کارمند سفارت اگر نه به صورت گسترده ولی بسیار دوستانه توسط معاون استاندار (احمد مقصودی، کارمند سابق وزارت کشور) مورد استقبال قرار گرفت. خط‌مشی اداری وی آن است که سعی دارد از نقش کمیته در استان فارس چشم‌پوشی کند و مستقل از آنها عمل نماید. شیراز تنها یک کمیته شهری دارد و علی‌الظاهر توسط دو نفر از روحانیون محلی، آیت‌الله حائری شیرازی و دستغیب سرپرستی می‌شود. کمیته شیراز یقیناً فعال است. اما برخلاف کمیته‌های دیگر چنین به نظر می‌رسد که کار خویش را به مصالح اصیل شهری منحصر و محدود کرده است.

6- انجمن ایران و آمریکا تبدیل به ستاد محلی مجاهدین [خلق] شده است. آنها علاوه بر سنگربندی و کشیدن سیم‌خاردار در این ساختمان که طی چندین حمله سوخته و خسارت دیده است، مجدداً آن را نقاشی و سیم‌کشی برق کرده‌اند. گروه دیگری از چریکها که کنسولگری انگلیس را اشغال کرده بودند، اخیراً آن را تخلیه کرده‌اند. قرار است این کنسولگری در پاییز بازگشایی شود. مرکز فرهنگی فرانسه باز و در حال فعالیت است.

7- دانشگاه شیراز یا پهلوی سابق بازگشایی شده و علی‌الظاهر فقط بر فعالیتهای آموزشی تأکید دارد. دانشجویان به منظور جبران وقت درسی از بین رفته در دوران فعالیتهای انقلابی، می‌توانند 21ساعت درس در هفته داشته باشند (ضعف ساعات درسی یک نیم سال معمولی). خروج استادان خارجی، کادر علمی و آموزشی دانشگاه را 25 درصد کاهش داده است. در نتیجه بار آموزشی محول شده بر دوش استادان باقیمانده تقریباً دوبرابر شده است. یک پژوهشگر آمریکایی که بر اساس طرح فول برایت در دانشگاه شیراز تدریس می کند گفت: «این دانشجویان باید غیرسیاسی‌ترین دانشجویان در سراسر کشور باشند.» وی گفت که یقیناً بحث سیاسی قسمت اعظم زندگی دانشجویی را تشکیل می دهد اما زنگ کلاس که نواخته می‌شود، این بحث‌ها معمولاً فقط در کلاسهای درسی علوم سیاسی پیدا می‌شود. او خاطرنشان ساخت که شیوع نظریه جدایی دین از سیاست به طرز فزاینده‌ای شروع شده است لیکن این امر مشکل واقعی دانشجویان محافظه‌کارتر است.

8- در ماه فوریه فرد آمریکایی موردنظر با دشمنی و خصومت ضدآمریکایی مواجه بوده و نیز به عنوان عامل سیا مورد اتهام واقع شده بود اما در این اواخر با چنین مواردی برخورد نداشته است. اخیراً دانشگاه تصمیم گرفته است که زبان انگلیسی را همچنان به عنوان زبان آموزشی دانشگاه حفظ نماید.

9- در روحیه جوانان و تحصیل‌کرده‌ها ناامیدی و یأس شدیدی نسبت به انقلاب یا آن‌طور که یک پزشک اشاره کرد «انقلاب نیم‌بند ما» وجود دارد. اکثر آنها احساس می‌کنند که امیدهایشان در مورد قوانین و نهادهای آزادمنشانه، توسط گروه مذهبیون محافظه‌کاری که در رأس قدرت قرار دارند، از بین رفته است. بسیاری از آنها نیز احساس می‌کنند که انقلاب ایران توسط قدرتهای خارجی که به زعم آنها سیاست و اقتصاد ایران را در کنترل خود دارند، در نطفه خفه شده است. آنها به صنایع ایران و طرح‌های توسعه که به کمکهای فنی غرب وابسته‌اند و خیل عظیم بیکارانی که برای شرکتهای غربی- که ایران را ترک کرده‌اند-کار می‌کردند، اشاره می‌کنند. بعضی معتقدند که ایالات متحده آمریکا به این دلیل از رژیم فعلی طرفدار آمریکا در ایران حمایت می‌کند که ترتیبی اتخاذ نماید تا «ایران تحت سیطره امپریالیزم آمریکا قرار گرفته و اجازه دهد تا آمریکا بتواند به قیمت غارت کارگران ایرانی رشد کند». ناظران سیاسی معتدل‌تر معتقدند که ایالات متحده آمریکا حکومت فعلی ایران را روی کار آورد تا بتواند قیمت‌های نفت و موادخام موردنظر خود را بر آن دیکته کند و یا اینکه به عنوان قوی‌ترین سد موجود در مقابل تهدید شوروی عمل نماید.

10- اعتقاد به این مسئله که ایالات متحده به درگیریها و تیراندازیها در ایران دامن می‌زند، قویاً و در سطح گسترده پذیرفته شده است و هرگونه اعتراض و اقامه دلیل بر علیه این عقیده نادیده گرفته می‌شود. اعتقاد بر این است که مقامات ارشد دولت (یزدی، قطب‌زاده، بنی‌صدر و امیرانتظام) عروسکهای ما (آمریکا) هستند و در این حال بعضی‌ها معتقدند که خود آیت‌الله خمینی همدست و شریک ناآگاه آنهاست.

11- می‌توان نارضایتی از انقلاب را در میان تمام اقشار و طبقات مردم مشاهده نمود. در حالی که اکثر مردم معتقدند که خمینی هنوز نزدیک‌ترین فرد به خداست، جذبه و اقتدارش به طرز قابل ملاحظه‌ای افت کرده است. مردم عدم خوشحالی خود را از جوّ محدودکننده، انحراف مطبوعات (رادیو و تلویزیون قطب‌زاده مورد انتقاد شدیدی واقع شد) و تداوم محاکمات و اعدامهای سریع ابراز داشتند. چندین نفر در ترور مطهری ابراز رضایت کردند و اعتقاد داشتند که وی مکافات عمل خویش را دید. جامعه یهودی ایران به نحو فزاینده‌ای متشنج است. یک خاخام یهودی محلی یک تور گروهی را جهت دریافت ویزای تجارتی سازمان داده است. سفارت آمریکا در رُم توقفگاه مناسبی برای مسافران شده است.

12- خیابانهای شیراز که همواره مشهور به آرامش‌بخش، نشاط‌آور و دوست‌داشتنی بودند، هم اکنون در اوائل شب خالی هستند. اگر چه جوّ این شهر خوشایندتر از هرجای دیگر ایران است اما جای پیک‌نیک‌ها و پارتی‌های آخر شب آن خالی است. باد سرد اخیر شیراز که تاکستانهای انگور را سرمازده کرده و کارگاههای مشروب‌سازی خانگی را از کار انداخت، نگرانی در مورد ممنوعیت مصرف الکل را افزایش داده است.

13- تمام مغازه و بازار شهر باز و فعال بودند. با توجه به اینکه شیراز یک منطقه کشاورزی

است، میزان بیکاری در آن به اندازه مناطق صنعتی‌تر نیست. با این حال مردم زیادی بیکارند که این امر منجر به تقلای زیاد برای دریافت مزایای بیکاری از اداره کار می‌شود. بعضی اقدامات انجام شده است، حداقل در صنایع وابسته به نفت تمهیداتی انجام شده که کارگران بیکار را در تشکیلاتی جهت برآوردن خواسته‌های اقتصادی‌شان متشکل نمایند. رهبری ایدئولوژیکی این جریان سوسیالیستی است.

14- مصداق مشکلات بیشتر شرکت ها از قبیل همان‌هایی است که کارخانه جدید پلاستیک‌سازی واقع در حومه شهر شیراز با آنها درگیر است. پیمانکاران خارجی قبل از تکمیل کارخانه، ایران را ترک کرده‌اند. تکنسینهای خارجی (اسرائیلی) که می‌بایست نظارت بر آن را به عهده داشته باشند مراجعت نخواهند کرد. موادخام نیز در دسترس نیست. صاحب کارخانه مزبور درگیر مسایل و مشکلات کارگری و سرمایه در گردش یا «هزینه‌های جاری» است که علی‌الظاهر مشکلی برای افراد و شرکت شده است.

15- کارخانه کود شیمیایی محل، که جزئی از طرح ملی پتروشیمی است، سعی دارد حداقل قسمتی از برنامه طرح توسعه خود را اجرا نماید. بخش‌هایی از این پروژه که طرف قرارداد آن شرکت انگلیسی انرژی گاز دیوی است، در حال فعالیت اجرا توسط پیمانکاران محلی و مهندسین شرکت پتروشیمی ایران است. پیشرفت کار خوب نیست.

16- صنایع الکترونیک ایران هنوز دایر است و کارکنان آن مشغول به کارند اما نه به صورت خیلی جدی. بیشتر ادارات آن فقط به صورت نیمه‌وقت کار می‌کنند که مدت زیادی از آن را هم به گفتگو و نوشیدن چای می‌گذرانند. مشاغل قدیمی مانند مونتاژ اجزاء موشکهای تاو به کار خود ادامه می‌دهند، اما ارزش آن در ایران جدید مورد سئوال است. گفتگوهایی در مورد یافتن طرحهای مناسب‌تری در جریان است اما تاکنون فقط در حد حرف بوده است.

تعدادی از خارجیان که مستقیماً استخدام شده بودند، باقی مانده‌اند. از این افراد اتباع کشورهای غربی طی همین ماه ایران را ترک خواهند کرد و تعدادی از کارکنان هندی باقی خواهند ماند. گفته می‌شود یک نماینده از شرکت «هرمان بلوم» برای همکاری با صنایع الکترونیک ایران بازگشته است و همینطور شرکت صنایع الکترونیک ایران در تلاش برای وادار کردن شرکت کانتیننتال مکانیکال به بازگشت می‌باشد. عقیده بر این است که هر دو شرکت فوق، قراردادهایی در زمینه مدیریت امور با شرکت الکترونیک ایران دارند.

17- تأسیسات نظامی شیراز اگرچه نسبتاً فعال نیستند اما مرتب به نظر می‌رسند. هواپیماهای اف-14 مستقر در پایگاه نیروی هوایی در روی پایگاه دیده می‌شوند و پرواز نمی کنند. گزارش شده بود که هواپیماهای اف-14 هر هفته به پرواز درمی‌آیند.

18- کارمند سفارت با یک ستوان از مرکز زرهی گفتگو کرد. وی به وضوح از اینکه در حال گفتگو با یک فرد خارجی دیده می‌شود هراسان بود. او گزارش داد که تانکهای چیفتن هر چند روز یک بار روشن می‌شوند و این تنها کار در مورد آنهاست. ظاهراً مرکز زرهی مایل

است بعضی تکنسینها برای تعمیرات و کمک در کار تانکها مجدداً بازگردند. مأمور سفارت چنین احساس کرد که اکثر درجه داران برگشته‌اند و کار آموزش ادامه دارد. افسران در مورد آنچه در ارتش اتفاق افتاده است، خوشحال نیستند و در مورد آینده خود نگرانند.

19- هم نظم و هم سلسله مراتب از بین رفته است. افسر ارتش گفت که دستورات روزمره «به مدت یک یا دو روز» پیگیری و اطاعت می‌شود اما برقراری و پیشبرد هر کاری ناامید کننده است. به تعدادی از واحدهای ارتش در شیراز دستور داده شده در خلال درگیریهای سنندج به آن مناطق اعزام شوند اما آنها از رفتن امتناع کرده اند. نظر آنها این بود که «قبلاً نیز چنین دستوری به ما داده بودند ولی بعد متهم به برادرکشی شدیم. چرا باید حالا مجدداً دست به چنین کاری بزنیم؟» ناس

گزارشات اجتماعی از اصفهان

سند شماره 175 محرمانه14 می 1979 - 24 اردیبهشت 1358 از: سفارت آمریکا، تهران - 4969به: وزارت امور خارجه، واشنگتن دی. سی.

موضوع: گزارشات اجتماعی از اصفهان 1- (محرمانه - تمام متن) 2- خلاصه: خشونت‌های خیابانی در خیابانهای اصفهان تمام شده است اما جمعیت ایران با توجه به رقابت‌های مذهبی- سیاسی متشنج می‌باشد. جمعیت کوچک خارجی فراموش شده است. مدارس و دانشگاهها باز هستند اما فعالیت آنها پراکنده است. موقعیت شغلی تعدادی از افراد تغییر کرده است. پایان خلاصه.

3- از هنگام مراجعت من به تهران، روزانه با دوستان و آشنایان تماس تلفنی داشته‌ام. همه آنها تصدیق می‌کنند که طی هفته‌های اخیر هیچ خشونت خیابانی روی نداده و اکثراً معتقدند احتمال کمی برای از سرگیری درگیریهای خیابانی وجود دارد. دستگیریها ادامه دارد، معمولاً به صورت اقدامات مخفی در نیمه شب و ناپدید شدن افراد که گمان می‌رود دستگیر شده باشند. ارزیابیها متفاوت است، طی ماه گذشته حداکثر حدود 700 مورد دستگیری رخ داد. بیشتر دستگیریها و یا ناپدید شدن مربوط به بهاییان و یهودیان است اما به قول یک مرتبط بیشتر از نیمی از دستگیریها شامل ساواکی‌ها است. یعنی افرادی که ثروتمند بوده و از فرد نادرستی حمایت کرده یا دشمنانی داشته به علاوه افرادی که برای رژیم سابق کار می‌کردند. بنابراین وضعیت عمومی در اصفهان غم‌انگیز است. اقتصاد در حالت تعطیلی قرار دارد. علیرغم گزارشات رسمی برعکس، هیچ‌یک از صنایع بزرگ مشغول فعالیت نمی‌باشند (ذوب آهن، پالایشگاه، کارخانجات نساجی). بازار باز است اما تجار خبر از کسادی کسب و کار می‌دهند و هیچ پروژه عمومی فعال نبوده و حتی در حال حاضر طرح‌ریزی نشده‌اند. بیشتر کارکنان حقوق دریافت می‌کنند بدون آنکه کار کنند اما بیشترشان اعتقاد دارند که این کار به زودی متوقف

خواهد شد. اصفهان غمگین است.

4- دلیل اصلی ناراحتی رقابت مستمر میان آیت‌الله خادمی سالخورده و محترم، کسی که مردم برای وساطت در مورد مسئولین به او مراجعه می‌کنند و آیت‌الله طاهری جوان تندرو و تازه به دوران رسیده است که قهرمان اقدام مستقیم می‌باشد. به نظر می‌رسد نفوذ طاهری در وهله اول به خاطر داشتن پشتوانه حمایتی در میان نیروهای امنیتی (ارتش، نیروی هوایی و همافران و نیروهای خودش) در حال افزایش است. او کنترل مؤثری بر نیمی از شهر دارد (جنوب رودخانه)؛ گزارش می‌شود او مسئول بیشتر دستگیریهاست؛ او از اجازه دادن به پلیس برای مسلح شدن امتناع کرده و به نظر می‌رسد روابط خوبی با استاندار جدید دارد، در حالیکه استاندار قبلی از متحدان آیت‌الله خادمی بود. گزارش می‌شود، نفوذ اخیر طاهری بیشتر از یک راهپیمایی مسلحانه به قم با 2000 نیرو ناشی می‌شود که در آنجا تأیید خمینی را به دست آورد. از آنجا که او خیلی جوان و تندرو است و بنابراین قابل پیش‌بینی نیست، نفوذ روزافزون او باعث افزایش تشنج در شهر می‌شود.

6- خارجیان تا حدود زیادی فراموش شده‌اند. اخیراً حوادثی بر علیه خارجیان روی نداده است و بازاریان مشتاق بازگشت خارجیان هستند (آشکارا) اما حضور و یا غیبت آنها دیگر مسئله‌ای به حساب نمی‌آید. در اصفهان پلیس و اداره کار چند ماه پیش به همه کارکنان اطلاع دادند که همه مجوزهای کار و اقامت برای خارجیان تا پایان خرداد(21 ژوئن) باطل خواهد شد مگر آنکه معافیت مخصوص به طور انفرادی از تهران دریافت گردد. در حالیکه اکثر کارکنان با این موضوع، موافقت کرده‌اند، انجمن ایران و آمریکا تقاضای تعدادی برگ معافیت کرده و به انجمن گفته شده شانس معلمان در این باره خوب است.⁽¹⁾6- دو دانشگاه اصلی اصفهان و صنعتی شریف (دانش مقدس، آریامهر سابق)، باز هستند و برخی دانشکده ها به واسطه امتحانات، سخت مشغول کارند اما اکثر دانشجویان وقت خود را صرف بحث‌های سیاسی می کنند. دانشگاه صنعتی شریف اعلام کرده کلیه استادان خارجی در پایان این ترم خواهند رفت و اینکه هیچ درسی به زبان انگلیسی تدریس نخواهد شد اما مشخص نکرده چگونه و از کجا متون فارسی برای دروس فنی تهیه می‌شود. خیلی‌ها انتظار دارند (دانشگاه) اصفهان بسته شود. دانش‌آموزان دبیرستان در تلاش برای جبران وقت از دست رفته در انقلاب حجم درسها را به صورت دوبرابر می‌گذرانند، به استثنای برخی مدارس که طاهری قول داده «ناظرانی را برای حصول اطمینان از صحت امتحانات» اعزام خواهد کرد. در این مدارس دانش‌آموزان سرگرم اثبات اعتبار انقلابی خویش هستند.

6- مطالب ذیل گزارشهای بیوگرافی درباره افرادی است که در گزارش قبلی بدانها اشاره گردید:

استاندار- رابط اصلی‌اش با خادمی- شد. آینده او در زمان بجنوردی استاندار معلوم نیست.

7- کنسولگری اصفهان از هنگامی که آنجا را ترک کردم بدون محافظ مانده و چندین بار پلیس انقلابی وارد آنجا شده است. به تعدادی از اشیاء خسارت وارد شده و یا مفقود گردیده اما نه کنسولگری و نه رزیدانس غارت نشده‌اند.

ناس

نظریات آیت الله بهشتی در مورد انقلاب و روابط خارجی

سند شماره 176 محرمانه14 می 1979 - 24 اردیبهشت 1358 از: سفارت آمریکا، تهران - 4970به: وزارت امور خارجه، واشنگتن دی. سی - فوری موضوع: نظریات آیت الله بهشتی در مورد انقلاب و روابط خارجی 1- (محرمانه- تمام متن- تلگرام گزارشی) 2- خلاصه: بهشتی می‌گوید انقلاب ایران پایان نگرفته و دادگاههای انقلاب موقتی هستند. آیت‌الله منتظری جای آیت‌الله مطهری را در شورای انقلاب پر خواهند نمود. یزدی جوشش خود را از دست داده است.

در زمینه سیاست خارجی بهشتی می‌گوید انقلاب اسلامی عدم ملاحظه قدرتهای بزرگ را

می‌خواهد. پایان خلاصه.

3- در جریان تلاش برای ملاقات با بهشتی از کفیل رایزن سیاسی خواسته شده بود تا لیست سئوالات مورد بحث را بدهد. بهشتی از ملاقات امتناع ورزید ولی به سئوالات از طریق منبع ما که یکی از یاران قدیمی خمینی است و به عنوان واسطه کار می‌کند کتباً پاسخ داد. نظرات بهشتی بیش از علایق گذرای ما اهمیت دارند چون گفته می‌شود او رئیس شورای انقلاب است که بالاترین ارگان انقلاب اسلامی محسوب می‌شود. واسطه‌ای که رابطین او در داخل نهضت خمینی غیرقابل انکار هستند گفت که بهشتی در حال حاضر رابط اصلی بین دولت موقت ایران و خمینی می‌باشد و لذا مسئول هماهنگی روابط بین دولت و تشکیلات کمیته‌ها می‌باشد. واسطه تأیید کرد که آیت الله منتظری جای آیت‌الله مطهری مقتول را در شورای انقلاب پر خواهد کرد و گفت که این امر خوبی است چرا که بر اساس روابط بین آیت‌الله‌ها، منتظری شاید نفر بعدی برای جانشینی خمینی، در صورت مرگ او باشد. وقتی که پرسیده شد چرا نوبت شریعتمداری نخواهد شد، منبع گفت که او از پیروان خط فکری و ایدئولوژیک خمینی نمی‌باشد و رهبری نهضت اسلامی به او اجازه نخواهد داد که روی کار بیاید. در بین سایرین منتظری بهترین فرد بوده و از بیشترین احترام برخوردار می‌باشد.

4- در پاسخ به این سئوال که اهداف انقلاب چه هستند و سیر انقلاب به کدام سمت می‌باشد، بهشتی این طور پاسخ داده: «هدف ما ایجاد نظم سالم و روابط سالم در داخل ایران و با جهان خارج می‌باشد.

انقلاب سخت تلاش می‌کند که جهت خود را حفظ کند ولی هنوز به اهداف خود نائل نشده است. طبیعتاً «ایران می‌خواهد روابط انسانی سالمی با تمام ملتها داشته باشد، مشروط بر اینکه خارجیان مسئله روابط انسانی عادلانه را محترم شمارند.» 5- در مورد شورای انقلاب: «مانند دو پارلمان است که در همدیگر ادغام شده‌اند.» شورا قدرت قانونگذاری نهایی را دارد و بر قوه مجریه نظارت می‌کند. در پاسخ به سئوالهایی در مورد افراد شورا بهشتی گفته بود: «اگر می‌خواستیم اسامی آنها را بدانند اعلام می‌کردیم.» 6- در مورد دادگاههای انقلاب اسلامی: دادگاههای انقلاب «برای به مجازات رسانیدن دشمنان ملت در گذشته و افراد ضدانقلاب کنونی فعالیت می‌کنند. اینان دادگاههای عادی نیستند بلکه دادگاههای انقلابی هستند، فعالیتهای آنان موقت خواهد بود و بعد از آن وظایف آنان به دادگاههای عادی واگذار خواهد شد.

بهشتی حاضر نشد در مورد زمان این مسئله توضیح دهد ولی فرد واسطه گفت تصور می‌کند یک سال زمان اعلام شده توسط دولت موقت زمان‌بندی فعلی کار دادگاه خواهد بود. منبع که شدیداً مخالف اعدامهای سریع است، نگران افزایش آنها بود.

(نظریه: تأکید بهشتی بر نقش دادگاهها در مقابله با [ضد] انقلابیون کنونی در صحبتهای دیگر در مورد دادگاهها هم آشکار بود. خصوصاً بعد از دومین ترور که قتل یکی از رهبران

نهضت اسلامی یعنی مطهری بود). بهشتی در پایان پاسخ‌هایش اشاره کرده که انقلاب خونین نبوده است «اما اگر انقلابی خونین نباشد به این معنی نیست که انقلاب کاملی نداشته‌ایم، اگر شورای انقلابی وجود نداشت تمام افرادی که در حال حاضر زندانی هستند توسط مردم کشته شده بودند.» (نظریه: او این مسئله را برای اثبات حقانیت محاکمه‌های انقلابی ذکر نمود.) 7- در زمینه روابط خارجی: بهشتی گفت : «ایران می‌خواهد که دنیای خارج به ضدانقلابیون کمک نکرده و در امور داخلی ایران دخالت نکند. ما چیز بیشتری نمی‌خواهیم نه از آمریکا و نه از شوروی، روابط ما با شوروی باید مانند دو همسایه عادی باشد. آنها نباید دخالت کنند و نباید توقعات بخصوصی از ما داشته باشند.» در مورد آمریکا، بهشتی گفت: «دولت آمریکا گفته که در امور ایران دخالت نمی‌کند، چرا به مسایل عدم مداخله پاسخ گفته نمی‌شود؟ گروههای اقلیت به دولت موقت، شوراهای انقلابی و همینطور آمریکا حمله می‌کنند.» او گفت: تعجب خواهد کرد اگر آمریکا نتواند از خودش دفاع کند. از طرف دیگر با یک تناقض آشکار گفته که «در حال حاضر آمریکا هر چه ساکت‌تر باشد برای شما و برای ما بهتر است.» در آخر سئوالات با مداد اضافه کرده بود: اگر ثابت شود که آمریکا به گروههای ضدانقلابی کمک می‌کند، این مسئله بی‌نهایت به ضرر روابط فی‌مابین خواهد بود. (نظریه: نگرانی بهشتی از فعالیتهای ضدانقلابی و نگرانی او در مورد حمایت خارجی از این فعالیتها آشکار و مهم است.) فرد واسطه گفت بهشتی و دیگران که در باند اصلی مذهبی‌ها هستند، در زمینه روابط بین‌المللی بسیار ناوارد هستند و احتمال دارد که آنها در عوض شبهه کوچکی، هیولای وحشتناکی را ببینند.

این یک مشکل مداوم برای ایران و دوستان خارجی‌اش خواهد بود، فعالیتهای آینده ضدانقلاب محاکمه‌های بیشتری را به دنبال خواهد داشت و می‌تواند باعث تشکیل همان اطرافیان خونخواری شود که شاه را محاصره کرده بود. (نظریه: مسئله نگران‌کننده است ولی ما فقط می‌توانیم بگوییم آمین). این واقعیت که یکی از هواداران اصلی خمینی نگران این مسئله است، می‌تواند باعث بعضی عکس‌العملهایی در قم گردد.

8- در پایان ملاقات، منبع گفت که بهشتی و دیگران «ارتقاء» یزدی به وزارت خارجه را طرحی برای برداشتن او از سر راه می‌دانند. آیت‌الله‌ها از برخورد یزدی با مسئله تابعیت آمریکایی‌اش و ارتباطاتش ناراحت شده‌اند.

منبع حدس می‌زند که به او پست وزارت خارجه داده شده تا او سخنگوی انقلاب در خارج کشور شود و بعد از مدت کمی او را به یک مرکز دیپلماتیک در خارج خواهند فرستاد. یا بعد از یک دوره احتیاطی از کار برکنار خواهد شد. (نظریه: این منفی‌ترین نظریه‌ای است که ما در مورد انتصاب یزدی شنیده‌ایم ولی منبع فردی است که با تفکر بزرگان مذهبی آشنا است).

ناس

وضعیت ایران، می 1979

سند شماره 177 محرمانه شماره گزارش: 684601917915 می 1979 - 25 اردیبهشت 1358 از: دفتر وابسته دفاعی آمریکا، تهران به: سازمان اطلاعات دفاعی، واشنگتن دی. سی - فوری افسر تهیه‌کننده گزارش: ای.بی.گرازینی متخصص امور اطلاعاتی مقام مسئول تأییدکننده: وابسته دفاعی ایالات متحده آمریکا سرهنگ ال. جی. هالند منبع: رسانه‌های خبری محلی، کارمندان سفارت و اعضای دفتر وابسته دفاعی موضوع: وضعیت ایران، می 1979 16- خلاصه: (محرمانه) این گزارش دربرگیرنده توضیحات و اطلاعاتی در خصوص شرایط حاکم بر ایران است. این اطلاعات شامل موارد ذیل است: اعلام عفو عمومی، وضعیت ارتشبد طوفانیان، سخنرانی فرمانده نیروهای مسلح، بازنشستگی‌های جدید، جایگزینی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی به جای کمیته، مجروحیت هشت نفر در جریان درگیری‌های شهر خرمشهر.

17- از 17 تا 21 حذف شده است.

22- جزییات: (محرمانه) الف) اعلام عفو عمومی: اسدالله مبشری، وزیر دادگستری، اعلام کرد که افرادی که در رژیم سابق مرتکب جرایم کوچک شده‌اند مورد عفو عمومی قرار گرفته‌اند؛ وی خاطرنشان کرد که سه گروه از این عفو بهره‌مند نخواهند؛ این سه گروه عبارتند از: افرادی که در گذشته مرتکب قتل شده‌اند، افرادی که در رژیم گذشته زندانیان سیاسی را به نحوی شکنجه داده‌اند که منجر به مرگ آنها شده است و افرادی که در رژیم سابق اموال عمومی را به نحوی چپاول و غارت نموده‌اند که سرنوشت ملت را تحت‌الشعاع قرار داده‌اند. وزیر دادگستری افزوده است که ممکن است، به غیر از این سه گروه، گروههای کوچک دیگری نیز باشند که از عفو عمومی برخوردار نشوند. وی به عنوان مثال از این قبیل افراد به آن دسته از خرابکارانی اشاره کرد که تعمداً و به قصد ایجاد فجایع و دردسرهای ملی، به فعالیتهای اخلالگرانه خود ادامه می‌دهند. مثلاً چنانچه فردی با هدف ایجاد کمبود مواد غذایی اقدام به آتش زدن انبار غله بنماید، هرگز با عفو و بخشش مواجه نخواهد شد. مجرمین و تبهکاران توسط دادگاههای معمولی مورد محاکمه قرار خواهند گرفت و دولت نیز آن دسته از افرادی را که از قوانین و مقررات سرپیچی کرده‌اند به استخدام خود در نخواهد آورد و پرونده این افراد در شوراهای حل اختلاف مدنی مورد بررسی قرار خواهد گرفت. وزیر دادگستری در ادامه اظهار داشت که در صورت موافقت آیت‌الله خمینی، آن دسته از متهمینی که پرونده دادرسی آنها در دادگاههای رژیم سابق مورد بررسی قرار گرفته است، می‌توانند با استخدام وکیل،از خود دفاع نمایند؛ البته برخی از این

افراد با توجه به سوابق گذشته خود، ازاین نکته آگاهند که حتی مجموعه‌ای از وکلا هم نخواهد توانست به آنها کمک بکنند. وی تصریح کرد که در حال حاضر حدود 1500 تا 2000 زندانی در زندان قصر به سر می‌برند و تا جایی که او می‌داند هیچ یک از آنها تاکنون از نحوه برخورد و عملکرد نیروهای حفاظت و مدیران زندان گله و شکایت نداشته‌اند.

ب) وضعیت ارتشبد طوفانیان:

اطلاعات ذیل از رسانه‌های خبری محلی اخذ شده است:

«ارتشبد طوفانیان دچار چه سرنوشتی شد؟ بر اساس اظهارات یک منبع موثق، وی تا چند هفته پیش در زندان قصر به سر می‌برد اما در حال حاضر در این زندان حضور ندارد. قرار بود طوفانیان نیز شبیه بسیاری از سیاستمداران، تجار و دستیاران شاه سابق، در انتظار رأی دادگاه مبنی بر «فساد فی الارض»، «جنگ با خدا و مردم» و «گناهان نامشخص قرآنی» باشد، اما گزارشات موجود حاکی از این است که در یک مکان تفریحی زیبا و مشهور در ایالات متحده آمریکا مشغول خوشگذرانی و گشت و گذار است. قدر مسلم وی از عهده این اقدام بر می‌آمد؛ منابع موثق گزارش داده‌اند که وی با پرداخت مبلغ هنگفت دو میلیون دلار به عنوان رشوه، موفق به فرار از زندان قصر شده است. منبع خاطرنشان می‌کند که برخی فرار کردند و برخی رشوه دادند... طوفانیان رشوه داد.» نظریه تهیه‌کننده: (محرمانه) این اداره از دیگر منابع نیز شنیده است که ارتشبد طوفانیان با پرداخت رشوه موفق به فرار شده است اما هم منابعی که این خبر را مطرح کرده‌اند و هم رسانه‌هایی که موضوع را طرح کردند از وثوق و اطمینان بالایی برخوردار نیستند. این اداره از وضعیت کنونی ارتشبد طوفانیان هیچ اطلاعی ندارد.

ج) سخنرانی فرمانده نیروهای مسلح: رئیس ستاد کل نیروهای مسلح ایران، سرلشگر ناصر فربد، در اولین کنفرانس مطبوعاتی خود از زمان تصدی این جایگاه خاطرنشان کرد که ارتش مهمترین نیروی ملی کشور است و به سرعت در حال بازیابی روحیه و توان از دست رفته خود می‌باشد؛ توانی که پس از تسلیم در برابر نیروهای انقلاب اسلامی به شدت تحلیل رفته بود. وی تأکید کرد که ارتش هرگز مغلوب نشد بلکه خود را تسلیم خواست و اراده ملت کرد. وی اظهار داشت که در اولین اقدام تلاش خواهد کرد که ارتش ضمن ایفای نقش یک نیروی نظامی ملی، منعکس کننده خواست و اراده ملت باشد و در راستای منافع و منویات مردم تلاش نماید. وی افزود که این در حقیقت همان ایده و عقیده‌ای بود که در پس رژه مورخ 18 مارس وجود داشت؛ رژه‌ای که در آن، همه مردم با اتحاد و یکپارچگی عشق و مودت خود را به افسران و نظامیان ارتش نشان دادند. در آن روز ارتش در حالی به پادگانهای خود بازگشت که قلبی آکنده از شوق و امید داشت و رسانه‌های بین‌المللی نیز با گستردگی قابل ملاحظه، این موضوع را انعکاس دادند. رئیس ستاد کل نیروهای مسلح تأکید کرد که اولین هدف او این خواهد بود که به نحوی سربازان و نیروهای ارتش را تحت‌تأثیر قرار دهد که به عنوان اولین

وظیفه، وفاداری و پایبندی خود به ملت اسلامی را به اثبات برسانند و مصادیق سرسپردگی که در رژیم گذشته بر ظاهر ارتش نشسته بود را بزدایند؛ مصادیقی همچون اظهار وفاداری کورکورانه به هر سرهنگ و ژنرال. اولین وفاداری ارتش به ملت و به مردم است. ارتش مجهز است به مردان متدینی که انقلاب اسلامی و آرمانهای آن وفادارند. سرلشگر فربد نهایتاً تأکید کرد که ارتش به زودی نقش حقیقی خود در رسالتهای ملی را برعهده خواهد گرفت.

د) بازنشستگی‌های جدید: یک منبع افشا کرده است که دولت موقت انقلاب اسلامی تعداد 93 نفر از سرهنگهای ستاد کل ، که غالب آنها از J-2 بوده‌اند، و تعداد 140 تا 160 نفر از افسران نیروی زمینی، که غالباً عضو گارد شاهنشاهی بودند، را بازنشسته کرده است.

نظریه تهیه‌کننده: (محرمانه) به علاوه، این منبع گزارش داده است که سرهنگ منصورکیا (اطلاعات بیشتری از وی در دست نیست) به عنوان J-1 جدید انتخاب شده است.

ه ) جایگزینی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی به جای کمیته: آیت‌الله حسن لاهوتی، مسئول تشکیل سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، خاطرنشان کرد که پس از تشکیل سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، فعالیت کمیته‌های مختلف متوقف خواهد شد. وی اظهار داشت که «وظیفه سپاه پاسداران انقلاب اسلامی شناسایی و مقابله با هرگونه توطئه و دسیسه، و رویارویی با هرگونه جنبش ضدانقلابی، حتی جنبشهای نشأت گرفته از داخل پیکره نظامی دولت می‌باشد.» و) مجروحیت هشت نفر در جریان درگیریهای خرمشهر: گزارشات حاکی از این است که شهر بندری خرمشهر در جنوب ایران، پس از یک شورش جدی که مجروحیت هشت نفر را به دنبال داشت، در حال حاضر شرایط نسبتاً آرامی را سپری می‌کند. تجار و شخصیتهای برجسته شهر اقدام به محاصره ساختمان فرمانداری کرده و خواستار خلع‌سلاح عمومی و انحلال کمیته‌های انقلاب اسلامی شدند. سازمان سیاسی خلق عرب- مسلمان در جریان این شورش اقدام به گروگانگیری 19 نفر نمود که نهایتاً این گروگانها را آزاد کرد. در اثنای این شورش و در خلال درگیری بین اعراب و نیروهای انقلابی، سه دستگاه ساختمان (که یکی از آنها محل سکونت سابق تیم آمریکایی بود) تخریب شده و سه دستگاه خودرو نیز متحمل آسیب جدی شدند. افرادی که به دست اعراب به گروگان گرفته شده بودند شامل 16 نفر از اعضای گروههای نظامی و فرهنگی و سه نفر از ساواکیهای در انتظار محاکمه، بودند. گروگانهای آزاد شده از این موضوع اظهار شکایت می‌کردند که گروگانگیران آنها را مورد ضرب و شتم قرار داده و از آنها خواسته بودند که از این به بعد با کمیته انقلاب اسلامی همکاری ننمایند. شخصیتهای برجسته محلی فهرستی از درخواستهای خود، شامل موارد زیر را تقدیم دفتر فرماندار کردند: خلع‌سلاح عموم مردم، انحلال کمیته‌های انقلاب اسلامی، تقویت نیروهای مسلح و معرفی نیروی پلیس مورد اطمینان.

ز) تظاهرات: یکی از منابع گروه فداییان خاطرنشان کرد که این گروه امروز، سه شنبه مورخ 15 می 79، در ساعت 15 اقدام به برگزاری یک تجمع در راستای اعلام حمایت از مردم

فلسطین در مقابل اشغالگران اسرائیلی، در محوطه دانشگاه تهران خواهد نمود.

نظریه تهیه‌کننده: (محرمانه) در حدود ساعت 40/13 امروز، گروهی متشکل از حدود 250 نفر با گذر از سفارت، به طرف دانشگاه تهران راهپیمایی کردند. راهپیمایان از نظم و انضباط خوبی برخوردار بودند و پرچمهای سازمان آزادی بخش فلسطین را به همراه داشتند و در حین راهپیمایی شعار مرگ بر آمریکا سر می‌دادند. تاکنون مشکل خاصی در این زمینه گزارش نشده است. جزییات مربوطه در گزارش شرح وضعیت بعدی ارائه خواهد شد.

شرایط حاکم بر کرمانشاه، واکنشها در قبال انقلاب اسلامی

سند شماره 178 محرمانه 16 می 1979 - 26 اردیبهشت 1358 صورت‌جلسه گفتگوهاتاریخ و مکان: 16 می 1979 سفارت آمریکا، تهران شرکت‌کنندگان: آقای پلی سنس از شرکت بین‌المللی هلی‌کوپترسازی بل؛ آقای مک‌گافی - تهران؛ تی. ویلیامسون ایالات متحده آمریکا (شرکت تی. اس. ای. آر)؛ سرهنگ دوم بی. وینسون عضو گروه مشاور نظامی موضوع: شرایط حاکم بر کرمانشاه، واکنشها در قبال انقلاب اسلامی آقای پلی سنس، یکی از اتباع ایالات متحده آمریکا که با یک زن ایرانی ازدواج کرده است، مشغول جمع‌آوری و ارسال اثاثیه و دارایی‌های شخصی متلعق به آن دسته از کارمندان شرکت بل که از ایران خارج شده‌اند، می‌باشد. در شهر کرمانشاه، تمامی اثاثیه مربوط کارمندان این شرکت در محوطه تحت اختیار شرکت جمع‌آوری، بسته‌بندی و مهر و موم شد. شایان ذکر است که زمین تحت اختیار شرکت هلی‌کوپترسازی بل متعلق به سرهنگ پالیزبان است که گفته می‌شود رهبری فعال چریکهای سلطنت‌طلب- طرفدار شاه- را برعهده دارد. کارمندان ایرانی این شرکت ماه گذشته که به شهر کرمانشاه بازگشتند، موقتاً مورد بازداشت قرار گرفتند و در نتیجه موفق به آزاد‌سازی کالاها و اثاثیه نشدند. بنابراین، آقای پلی سنس مجبور شد شخصاً از 8 تا 14 می در کرمانشاه حضور پیدا کند و این موضوع را به سرانجام برساند. شایان ذکر است که آقای پلی سنس به زبان فارسی مسلط است.

همکاریهای صورت گرفته:

آقای پلی سنس تصریح کرد که تمامی طرفها، همکاری قابل‌توجه و خوبی داشته و فرایند انتقال وسایل شخصی به تهران بدون مشکل خاصی به انجام رسیده است. وی تأکید کرد که سرهنگ سوروبی⁽¹⁾، فرمانده یگان هشتم نظامی، و سرگرد رزمخواه، فرمانده پایگاه هوایی، رفتار گرم و دوستانه‌ای داشته‌اند اما در عین حال وی را به کمیته آیت‌الله آخون (AKHUN) ⁽²⁾معرفی

کرده‌اند. کمیته نیز نسبت به انتقال وسایل اعتراضی نداشت و صرفاً درخواست بازرسی از اقلام را مطرح کرد و به وی اجازه داد که یک دستگاه تریلی کرایه بنماید (نکته شایان ذکر این که در صورت عدم دریافت مجوز انتقال از کمیته، جابجایی وسایل ممنوع بود). کمیته نیمی از وسایل را مورد بازرسی قرار داد و سپس نامه مربوط به تریلیهای مسیر تهران را در اختیار گذاشت. البته آقای پلی سنس در حالی از تهران به کرمانشاه آمده بود که نامه‌هایی از چهره‌های مختلف کشور دریافت کرده و به همراه خود داشت؛ نامه‌هایی که خود نمی‌دانست آیا به همراه داشتن آنها ضرورتی دارد یا خیر. وی تلاش کرد موجودی یک حساب بانکی مسدود را تخلیه نماید که البته به او گفته شد که این اقدام صرفاً با مجوز خمینی میسر خواهد بود. در مجموع، وی به جز در مورد اخیر، در مابقی موارد با همکاری و تعامل خوبی مواجه شد.

شرایط کلی حاکم بر شهر کرمانشاه:

بازار و مغازه‌های شهر باز هستند و ترافیک متراکم است و فضای شهر کاملاً طبیعی به نظر می‌رسد. به جز در برخی مناطق شهر، از جمله محدوده تحت اختیار شرکت هلی‌کوپترسازی بل که توسط نیروهای کمیته حفاظت می‌شد، در بیشتر مناطق شهر هیچ‌گونه سلاحی مشاهده نکرد. رانندگان تاکسی، هتل‌داران، صاحبان رستوران و در مجموع افرادی که از حضور اتباع آمریکایی منتفع می‌شدند همگی خواهان بازگشت آمریکاییها بودند؛ نکته قابل توجه این که وی هیچ‌گونه احساسات منفی و ضدآمریکایی در سطح شهر مشاهده نکرده است. آب‌جو کمیاب است اما تریاک به وفور قابل دسترسی است (راننده تاکسی به وی پیشنهاد تأمین ویسکی، تریاک و خانم را داده است). با عنایت به ابعاد مذهبی و محافظه‌کارانه انقلاب اسلامی، احساسات ضد خمینی زیادی در شهر مشاهده می‌شد. یکی از کارمندان آقای پلی‌سنس در بخش جعفرآباد کرمانشاه یک بازار کاملاً آشکار اسلحه مشاهده کرده است که سلاحهای کوچک و هفت تیر در آن به فروش می‌رسیده است. (یک قبضه کلت رولور به قیمت 30 هزار ریال خرید و فروش می‌شده است.) این فرد با گوش خود شنیده است که «کردها هرگز سلاحهای خود را تحویل نخواهند داد.» شرایط نظامی:

آقای پلی‌سنس از پایگاه هوایی بازدید به عمل آورده و یک هواپیما را در حال تمرین فرود مشاهده کرده است. استنباط او این است که پروازهای بسیار کمی در این پایگاه صورت می‌گیرد. وی اظهار داشت که به نظر می‌رسید نظم و نسق نظامی تا حدی منعطف شده است اما باز هم به نوبه خود این نظم و نسق وجود داشت (برخی افراد نظامی یونیفورم به تن نداشتند و نسبتاً شلخته بودند اما فعالیت معمول نظامی در جریان بود البته افسر مافوق عضو کمیته مشاهده نشد.). زمانی که کارمند تحت امر آقای پلی سنس در مقر کمیته نشسته بوده است تعداد زیادی تماس تلفنی با مقر برقرار شده و حاکی از این بوده است که در برخی مناطق مرزی درگیری به وقوع پیوسته است (او نام قصرشیرین را به خاطر دارد). در این

تماسهای تلفنی از ارتش کمک خواسته می‌شد که البته در زمان کوتاه امکان‌پذیر نبود. گزارشات موجود حاکی از این است که ارتش مایل است از مداخله در درگیریهای داخلی اجتناب نماید. (کارمند تحت امر آقای پلی سنس در ادامه گزارش داده است که یکی از بستگان سببی وی که در زندان جمشیدیه تهران مشغول گذراندن خدمت سربازی بوده، اظهار داشته است که سربازان از حضور در کردستان و مداخله در درگیریها امتناع می‌ورزیدند و اعلام کرده بودند که صرفاً زمانی در این درگیریها مداخله خواهند کرد که هر یک از آنها دستور کتبی خمینی را در دست داشته باشند و بعدها متهم به «برادرکشی» نشوند.)

تشریح وضعیت ایران، می 1979

سند شماره 179 محرمانه شماره گزارش: 684601927916 می 1979 - 26 اردیبهشت 1358 از: دفتر وابسته دفاعی آمریکا، تهران به: سازمان اطلاعات دفاعی، واشنگتن دی. سی - فوری افسر تهیه‌کننده گزارش: ای.بی.گرازینی متخصص امور اطلاعاتی مقام مسئول تأییدکننده: وابسته دفاعی ایالات متحده آمریکا سرهنگ ال. جی. هالند منبع: رسانه‌های خبری محلی، کارمندان سفارت و اعضای دفتر وابسته دفاعی موضوع: تشریح وضعیت ایران، می 1979 16- خلاصه گزارش: (محرمانه) این گزارش دربرگیرنده توضیحات و اطلاعاتی در خصوص شرایط حاکم بر ایران است. این اطلاعات شامل موارد ذیل است: شلیک گلوله به دفتر وابسته دفاعی ایالات متحده آمریکا در تهران، حمایت رهبر دانشجویان ایران از انقلاب اسلامی، اعدام سه نفر دیگر در تهران، لغو قانون کاپیتولاسیون در ایران، تدوین اولین بودجه کشور بعد از پیروزی انقلاب در آینده نزدیک، میانگین تولید روزانه نفت حدود 1/4 میلیون بشکه، انحلال کمیته‌های انقلاب در استان خرمشهر، کنترل ساختمان روزنامه کیهان به وسیله کارکنان روزنامه و اطلاعات مختلف.

17- از 17 تا 21 حذف شده است.

22- جزییات: (محرمانه) الف) شلیک گلوله به دفتر وابسته دفاعی ایالات متحده آمریکا در تهران: در شب 15 می 79 چند گلوله به سمت دفتر وابسته دفاعی شلیک شد. یک گلوله به قسمت فلزی پنجره دفتر اصابت کرد و پنجره را شکافت و سپس به پنجره افسر رابط مستشاری نظامی در نیروی دریایی اصابت کرد و آن را خرد کرد. اعضای این دفتر نمی‌توانند به طور قطع مشخص نمایند که این گلوله ها از خارج از محوطه سفارت شیلک شده است یا از داخل محوطه. مقامات امنیتی سفارت بر این باورند که این گلوله ها متعلق به یک اسلحه کمری 9 میلی متری بوده که از

داخل محوطه سفارت شلیک شده است. در جریان این شلیکها، صرفاً پنجره دفتر متحمل آسیب شد. هیچ گونه جراحتی گزارش نشده است.

نظریه تهیه‌کننده: (محرمانه) اینجانب بر این باورم که این اقدامات در راستای احساسات ضدآمریکایی است که مجدداً در حال فوران شدن است. بسته شدن برخی شرکتهای آمریکایی باعث بیکاری تعدادی از مردم شده و در نتیجه همین موضوع آتش احساسات ضدآمریکایی را شعله‌ورتر کرده است. اینجانب بر این باورم که احتمال وقوع حوادث این چنینی برای سفارت در آینده نیز متصور است.

ب) حمایت رهبر دانشجویان ایران از انقلاب اسلامی: محمدولی سیادت، دبیر کنفدراسیون دانشجویان ایرانی ایالات متحده آمریکا، روز گذشته در تهران خاطرنشان کرد که او و دانشجویان عضو این کنفدراسیون تمامی تلاشها و فعالیتهای خود را معطوف پاسداری و صیانت از دستاوردهای انقلاب اسلامی و مقابله و رویارویی با اقدامات اخلال‌گرانه و خرابکارانه امپریالیسم بین‌المللی و دشمنان انقلاب خواهند نمود. سیادت که شنبه شب پس از هفده سال دوری از وطن، به ایران آمد، اظهار داشت که در زمان حضور در آمریکا، رژیم سابق و سفارت آن در ایالات متحده آمریکا از تمدید گذرنامه وی امتناع ورزیده و بنابراین وی به مدت 17 سال بدون در اختیار داشتن روادید معتبر، در آمریکا زندگی کرده است. دبیر کنفدراسیون دانشجویان ایرانی مقیم آمریکا که نقش کلیدی در اعتراض و انتقاد از رژیم سابق و افشا و انتشار جرایم و جنایتهای آن رژیم داشته است، در بدو ورود به ایران خاطرنشان کرد که در نتیجه تلاشهای مستمر و پیگیر دانشجویان عضو کنفدراسیون، آمریکاییها و جهانیان از جنایتهای رژیم دست‌نشانده پهلوی و شاه مخلوع آگاهی پیدا کردند. سیادت تصریح کرد که مسئولیت سازماندهی و هدایت تظاهرات دانشجویان ایرانی بر علیه شاه سابق در جریان سفر رسمی سال گذشته وی به ایالات متحده برعهده وی بوده است. سفر سال گذشته شاه سابق ایران به آمریکا سبب ساز خشونت‌آمیزترین تظاهرات اعتراض‌آمیز نسبت به شاه و پلیس امنیتی او، یعنی ساواک، از ناحیه دانشجویان ایرانی مقیم آمریکا شد؛ که از رهگذر این تظاهرات موضوع بحث دیرینه تجاوز به حقوق بشر در داخل ایران را مجدداً مطرح کرد.

ج) اعدام سه نفر دیگر در تهران: دادگاه انقلاب ایران مجدداً فعالیتهای خود را بیشتر کرده و این بار در راستای اجرای دستورالعمل جدید آیت‌الله خمینی در زمینه اعدامها وارد عمل شده است. صبح امروز سه نفر در مقابل جوخه‌های آتش قرار گرفته و تیرباران شدند. این سه نفر عبارت بودند از: قاسم جاویدمهر، سروان ژاندارمری به اتهام قتل‌عام مردم در اطراف دانشگاه تهران در ماه فوریه؛ محمد‌جواد غفاری، سروان بازنشسته نظامی و مسئول «گروه کیهان» ساواک؛ سروان اکبر عسگر، سروان نظامی و رئیس گروه ضدتروریستی «خوجه امیر» ساواک.

د) لغو قانون کاپیتولاسیون توسط ایران: بر اساس اطلاعیه صادر شده از ناحیه وزارت امور خارجه ایران، دولت جمهوری اسلامی ایران قانون کاپیتولاسیون را لغو کرده است. وزارت

خارجه اعلام کرده است که به توصیه دولت موقت و موافقت شورای انقلاب اسلامی، مصوبه مورخ 13 اکتبر سال 1964 در خصوص اعطای مصونیت و معافیت به مستشاران نظامی ایالات متحده آمریکا بر اساس توافقنامه وین، یا همان کاپیتولاسیون، از روز شنبه 13 می 1979 ملغی اعلام می‌شود.

ه ) تدوین اولین بودجه کشور بعد از پیروزی انقلاب در آینده نزدیک: یکی از رویدادهای مهم ملی، تهیه و تنظیم بودجه ملی کشور برای سال جاری توسط شورای انقلاب است. این اولین باری است در تاریخ کشور که بودجه آن توسط یک شورای انقلابی تأیید و به وسیله یک دولت موقت و در فقدان یک مجلس ملی به اجرا درمی‌آید. حجم کل بودجه معادل 2000 میلیارد ریال خواهد بود که از این مبلغ، حدود 60 میلیارد ریال آن از قبل برای اختصاص به استانداریها در نظر گرفته شده است. علی‌اکبر معین‌فر وزیر دولت در سازمان برنامه و بودجه در تشریح ویژگی‌های مهم بودجه تنظیم شده اظهار داشت که این بودجه فارغ از کسری بودجه سال گذشته، که چیزی معادل یک هزار میلیارد ریال بود، تهیه و تنظیم شده است. وی اظهار داشت که دستیابی به این امر مهم کاملاً امکان‌پذیر است چرا که دولت تصمیم گرفته است که تمامی مخارج و هزینه‌های زاید را حذف کرده و از انشقاق بی‌دلیل و مشکل‌آفرین بودجه اجتناب نماید. وزیر دولت در سازمان برنامه و بودجه در ادامه، یکی از ویژگی‌های بارز این بودجه را حذف مخارج هنگفت و گزاف ساواک و دربار شاه عنوان کرد. وی یکی دیگر از ویژگی‌های مهم این بودجه را توجه و تأکید بسیار زیاد به مقوله کشاورزی و توسعه روستایی بیان داشت و خاطرنشان کرد که مبالغ قابل ملاحظه‌ای به این موضوع اختصاص یافته است. وی افزود که یکی از اهداف دولت انقلاب اسلامی دستیابی به خودکفایی در عرصه کشاورزی و اشتغال تمام عیار در بخشهای روستایی است. برای مقولاتی از قبیل مسکن، خدمات پزشکی و بهداشت عمومی، برنامه‌های راه‌سازی و ساخت مسکن، و تمامی طرحهای توسعه‌آمیز جهت جذب همه جانبه پتانسیل نیروی انسانی کشور و ریشه‌کنی بیکاری در کشور بودجه مناسبی پیش‌بینی شده است.

و) میانگین تولید روزانه نفت حدود 1/4 میلیون بشکه: روز گذشته شرکت ملی نفت ایران اعلام کرد که میزان تولید نفت ایران در مناطق نفتی جنوب در استان خوزستان و نیز مناطق غیر ساحلی، در هفته سوم اردیبهشت ماه (5 تا 12 می)، به طور میانگین روزانه حدود 1/4 میلیون بشکه بوده است. شرکت ملی نفت ایران در ادامه افزوده است که از این مقدار تولید، حدود 4/3 میلیون بشکه در روز صادر می‌شده است. در همین بازه زمانی ایران مبلغ 60 سنت به قیمت هر بشکه نفت خام تولیدی خود افزوده است. شرکت ملی نفت ایران قبلاً به مشتریان طرف قرارداد خود اطلاع داده است که این اضافه بها به صورت یک جانبه در تمامی قراردادها اعمال خواهد شد. شرکت ملی نفت ایران اعلام کرده است که این اقدام آنها، که در واقع جزئی از قراردادهای کم‌انعطاف ایران محسوب می‌شود، حجمی معادل 780 هزار بشکه در روز

به میزان تولید خواهد افزود که با کسر 120 هزار بشکه نیاز روزانه داخلی، مابقی به حجم صادرات اضافه خواهد شد. شرکت ملی نفت ایران اعلام کرده است که در این بازه زمانی به طور میانگین، روزانه معادل 7/3 میلیون بشکه نفت ایران از طریق 31 دستگاه نفتکش از طریق بنادر ایران، به خارج از کشور صادر شده است.

ز) انحلال کمیته‌های انقلاب در استان خرمشهر: استاندار خوزستان و فرمانده کل نیروی دریایی ایران، دریا سالار احمد مدنی، یک روز پس از ناآرامی‌ها و شورشهای روز یکشنبه، که مجروحیت و مصدومیت 12 نفر را در پی داشت، دستور انحلال تمامی کمیته‌های انقلاب اسلامی شهر خرمشهر را صادر کرد. وی تأکید کرد که کمیته‌های انقلاب حق هیچ‌گونه فعالیتی در خرمشهر ندارد. وی خاطرنشان کرد که کمیته‌های انقلاب در دیگر شهرهای استان نیز به تدریج منحل خواهند شد. وی افزود که موضوع انحلال کمیته‌های انقلاب را با کابینه دولت و آیت‌الله شبیر خاقانی، رهبر مذهبی بانفوذ و تأثیرگذار در استان خوزستان، مطرح خواهد کرد. دریادار مدنی اظهار داشت که ما «هرگونه جنبش جدایی‌طلب در استان خوزستان را برنخواهیم تافت و آن را سرکوب خواهیم کرد. ما به فعالان استان خوزستان هشدار داده‌ایم که جنبشهای جدایی‌طلب مورد حمایت امپریالیسم هرگز در این کشور مورد قبول واقع نخواهند شد.» وی اتهام عرب‌ستیزی خویش را تکذیب کرد و تأکید داشت که در نظام جمهوری اسلامی تمامی ایرانیها با هم برابر هستند. مدنی اظهار داشت که «ما همگی سربازان امام خمینی هستیم و بایست با جدیت هرچه تمامتر تلاش کنیم.» یک روحانی محلی تأکید کرده است که تنها در یک شب، معادل 14 هزار میلیون ریال اسلحه توسط دلالان سلاح در شهر فروخته شده است. وی افزوده است که اسلحه‌های کلاشینکف روسی و مسلسلهای دستی در شهر خرمشهر مورد استفاده مردم قرار می‌گیرد و این در حالی است که دولت موظف است از نظم و مقررات شهر حفاظت به عمل آورد.

ح) کنترل ساختمان روزنامه کیهان به وسیله کارکنان روزنامه: پس از تشکیل جلسه اضطراری سندیکای مطبوعات به منظور دستیابی به یک راه حل مسالمت‌آمیز برای مدیران چاپخانه، نویسندگان و گزارشگران، کارکنان روزنامه کثیر‌الانتشار فارسی زبان کیهان روز گذشته کنترل ساختمان روزنامه را به دست گرفته و سردبیر و تعداد 20 گزارشگر را عزل نمودند.

سخنگوی سندیکای مطبوعات اظهار داشت که در جریان جلسه طولانی اما بی‌نتیجه امروز مقرر گردید که تلاش شود حتی‌الامکان از مواجهه و رویارویی مستقیم طرفین جلوگیری به عمل آید. این احتمال به شدت مطرح بود که از رهبران دینی درخواست شود که برای برون رفت از ماجرا، وارد عمل شوند. احتمال اعتصاب عمومی دیگر روزنامه‌ها در اعتراض به اقدام کارکنان روزنامه کیهان در کنترل ساختمان روزنامه، بسیار اندک است. کارکنان این روزنامه، سردبیر و گزارشگران این روزنامه را متهم به گرایشات چپگرایانه می‌کردند و تأکید داشتند که

تفکرات چپگرایانه را در این روزنامه به هیچ وجه برنخواهند تافت. منابع عضو سندیکای مطبوعات گزارش داده‌اند که سردبیر و گزارشگران این روزنامه مواضع سختی اتخاذ کرده و تأکید کرده‌اند که این روزنامه یک روزنامه ملی است و متعلق به یک حزب و ایدئولوژی واحد نیست و بنابراین باید اخبار و دیدگاههای تمامی اقشار جامعه را منتشر نماید. از سویی دیگر، کارکنان روزنامه نیز بر این باور بودند که حق دارند چپگرایان را سرنگون نمایند و خاطرنشان کردند که دیگر روزنامه ها نیز بایست اقدام مشابهی به انجام رسانند. یکی دیگر از کارکنان که در جلو درب ورودی ساختمان روزنامه مستقر شده بود اظهار داشت که «آنها همگی کمونیست و بی‌دین هستند و تحت لوای برابری و مساوات، تلاش می‌کنند که انقلاب اسلامی را تخریب کنند.» اولین نتیجه کنترل روزنامه توسط کارکنان، کاهش تعداد صفحات روزنامه از 8 صفحه به 4 صفحه بود در حالی که از این 4 صفحه نیز، 2 صفحه آن آگهی تبلیغاتی بود.

ط) اطلاعات متفرقه:

[1]- دادگاه انقلاب شهر کرمان در حال محاکمه تعداد 114 نفر از حامیان و طرفداران رژیم سابق می‌باشد. یکشنبه شب اخیر سرهنگ بازنشسته امیرحسین خانمرادی، سرهنگ بازنشسته، محمدجلال معتمدی و سرهنگ احمد سروری مورد محاکمه قرار گرفتند. دادگاه هنوز احکام این سه نفر را صادر نکرده است.

2- به گفته الحکیم، از اعضای سازمان آزادی بخش فلسطین در تهران، صهیونیزم بین‌المللی تلاش می‌کند از موضوع اعدام حبیب القانیان، عامل صهیونیزم در ایران، توسط جوخه‌های آتش دادگاه انقلاب به عنوان بهانه‌ای برای ایجاد رعب و وحشت در بین اقلیت یهودی ایران بهره‌برداری نماید. وی در مصاحبه با آژانس خبری سازمان آزادی بخش فلسطین، الوفا، تصریح کرد که صهیونیزم در حال طراحی دسیسه‌ای برای تحریک اقلیت یهودی مقیم ایران به منظور مهاجرت به اسرائیل و جنگ با مردم فلسطین بوده است.

3- بازگشت اعتصاب‌کنندگان پالایشگاه تبریز: پالایشگاه تبریز پس از یک وقفه طولانی به سبب اعتصاب کارکنان، مجدداً تولید خود را از سر گرفت. این کارکنان که در جریان روزهای انقلاب به دستور آیت‌الله خمینی اقدام به اعتصاب کرده بودند، به دستور وی مجدداً به محل کار خود بازگشتند. وثوق‌زاده، مدیر پالایشگاه اظهار داشته است که تمامی دستگاهها با حداکثر توان، در حال تولید نفت سبک و بنزین از نفت خام می‌باشند. میزان تولید روزانه نفت در این پالایشگاه حدود 60 هزار بشکه است.

4- سرهنگ سیدابوالقاسم محمدحسینی، دادستان عمومی ارتش، اطلاعیه‌ای برای تمامی دادستانهای ارتش و بخشهای نظامی صادر کرده است؛ این اطلاعیه به شرح ذیل است: دستگیری و بازداشت نیروهای نظامی تحت پیگرد دادگاه انقلاب صرفاً به وسیله حکم کتبی دادگاه انقلاب و در حضور نماینده دادستان ارتش و به وسیله پلیس نظامی و یا عوامل اعزامی از پادگان نظامی میسر خواهد بود. این افراد می‌بایست در زندان نیروهای نظامی حبس شوند.

حمله به روزنامه های ایران

سند شماره 180 استفاده محدود اداری16 می 1979 - 26 اردیبهشت 1358 از: سفارت آمریکا، تهران - 5085به: وزارت امور خارجه، واشنگتن دی‌سی - فوری موضوع: حمله به روزنامه های ایران 1- منابع فعال در روزنامه کیهان صبح روز 15 می تماس گرفته و اظهار داشتند که در ساختمان این روزنامه یک نشست بحرانی بین سردبیر و فعالان کارکنان و چاپخانه‌داران این روزنامه در حال برگزاری است. کارکنان این روزنامه، سردبیر را متهم کرده‌اند که با چاپ مجدد گزارش آیندگان در خصوص اعلامیه یا فرمان خمینی، گرایشات چپگرایانه خود را ابراز کرده است. طبق گزارشات قبلی واصله، روزنامه کیهان درگیر یک بحران مالی نیز می‌باشد اما در هفته‌های اخیر، روحانیون و اتحادیه چاپخانه‌داران محلی انتقادات تند و آتشینی متوجه سردبیر این روزنامه کرده و وی را متهم به ابراز «ایدئولوژی» خود نموده‌اند. در همین راستا از آقای ممکن، قائم مقام وزارت اطلاع‌رسانی، درخواست شد که با مداخله در موضوع، تضادهای به وجود آمده را مرتفع نماید، اما در عصر روز 15 می، کارکنان یک کودتای نسبی ایجاد کرده و سردبیر را عزل کردند؛ سردبیر نیز از سمت خود کناره‌گیری کرد. نسخه عصر روز 15 می روزنامه کیهان، اولین نسخه‌ای بود که توسط کارکنان منتشر شد. این نسخه که بیشتر یک روزنامه کوچک بود تا یک روزنامه واقعی، مشتمل بر 4 صفحه بود که سه صفحه آن آگهی تبلیغاتی بود. سرمقاله این نسخه با عنوان «پاکسازی در روزنامه کیهان» هیأت تحریریه سابق را عضو ائتلاف شوم چپگرایان، ضدانقلاب و از عناصر رژیم منحط و منحرف سابق خطاب کرده و تأکید کرده است که این روزنامه « منعکس‌کننده تکامل فزاینده شرایط کنونی خواهد بود.» کارکنان، به نمایندگی از روزنامه کیهان تأکید کرده‌اند که «روزنامه کیهان از امام و ملت انقلابی ایران عذرخواهی می‌کند چرا که برخی عناصر مشخص رویکردها و سیاستهایی نامعقول و مغایر با شرایط کنونی کشور اتخاذ می‌کرده‌اند. این روزنامه تمامی کارکنان و اعضای باقی مانده هیأت تحریریه را مجاب می‌نماید که مطابق و هم‌نوا با مسیر انقلاب به پیش روند.» عصر روز 15 می، هیأتی متشکل از نمایندگان کارکنان روزنامه کیهان به شهر قم و دیدار خمینی رفتند؛ در جریان این دیدار، خمینی خطاب به آنها تأکید کرد که «ملت ایران خواهان روزنامه‌ای هستند که با آنها هم‌صدا و هم نوا باشد. و در صورتی که روزنامه‌ها بخواهند در حمایت از تبهکاران و خائنین قدم بردارند، دیگر متعلق به ما نیستند.» 2- با عنایت به این که روزنامه آیندگان از این به بعد منتشر نخواهد شد و روزنامه کیهان نیز به دست شورای کارکنان اسلامی افتاده است، بنابراین تنها مطبوعات مستقل باقی مانده، دو روزنامه اطلاعات و بامداد هستند. روزنامه اطلاعات که در تنگنای شدید قرار دارد، در سرمقاله مورخ 15 می، «بیم خود را از گروههای غیرمسئول» ابراز داشته و تأکید کرده است که افراط‌گرایان مسلمان آنچنان فشار و محدودیتی وارد کرده‌اند که عواقب آن به مراتب از

سانسورهای دولت بیشتر است. این روزنامه در سرمقاله یاد شده افزوده است که این موضوع به هیچ وجه در حیطه مسئولیت و اختیارات گروههای فشار نیست که در مورد یک روزنامه یا یک نویسنده قضاوت کرده و اقدام به اجرای مجازات کنند. در پایان این سرمقاله از دولت موقت انقلاب اسلامی ایران خواسته شده است که «اجازه ندهد که یک گروه یا شخص با اجتهاد فردی به افکار و فعالیتهای یک روزنامه یا یک نویسنده تجاوز نماید؛ چرا که این تجاوز نهایتاً آزادی مطبوعات را به ورطه نابودی و هلاک فرو خواهد فرستاد.» روزنامه بامداد مورخ صبح روز 16 می نیز در سرمقاله خود فشارهای دیدگاههای تمامیت‌خواه و یک جانبه‌نگر را عامل تخریب مطبوعات ایران خواند. این سرمقاله در ادامه، هرگونه تأیید نتایج انقلاب توسط مطبوعات، به ویژه پیشگامان و اعتدالیون، را نوعی جبرگرایی خوانده است. روزنامه بامداد در بخشهای پایانی سرمقاله خود نتیجه‌گیری می‌کند که این روزنامه نیز، به رغم عدم اتخاذ گرایشات سیاسی، به سرنوشت آیندگان و کیهان دچار خواهد شد. نهایتاً این سرمقاله اعلام پایبندی و وفاداری به انقلاب را، همچون یک سوپاپ اطمینان، در دستور کار خود قرار می‌دهد.

3- آنچه که در دو هفته اخیر به وقوع پیوسته را می‌توان به مثابه سانسور نسبی مطبوعات و رسانه‌های الکترونیکی تلقی نمود که توسط روحانیون و از شهر قم هدایت و رهبری می‌شود. به رغم این که بسته شدن روزنامه آیندگان و کودتا در روزنامه کیهان نمونه‌هایی تأسف‌برانگیز از سانسور مطبوعات از طریق ترس و نه با توسل به حکم قضایی هستند، اما مصادیقی از جمله انتقاد تند و آتشین «کمیته منتخب امام» نسبت به روزنامه چپگرای پیغام امروز نیز وجود دارد. در این انتقاد آتشین، سردبیر روزنامه مزبور متهم به اتخاذ مواضع خصمانه نسبت به روحانیت شده بود. از جمله دیگر مصادیق این سانسور می‌توان به موارد ذیل اشاره کرد: حمله به چندین دفتر استانی روزنامه اطلاعات، قتل خبرنگار محلی این روزنامه در آبادان، آتش زدن کتابهای دارای گرایشات چپی یا کمونیستی در تبریز به دستور آیت‌الله مدنی، برنامه‌ریزی کاملاً آشکار رادیو تلویزیون ملی تحت امر قطب‌زاده مبنی بر انتقاد از مطبوعات دارای دیدگاههای خارج از خطوط ترسیم شده، تهدید به قتل سردبیران برخی مجلات از جمله علیرضا نوری‌زاده سردبیر مجله امید ایران، بسته شدن غیرعلنی روزنامه معتدل «اراده آذربایجان» و بیانیه اخیر جامعه روحانیت تهران مبنی بر محکومیت و تقبیح روزنامه‌هایی که از اصول و مبانی انقلاب اسلامی، که توسط خمینی ترسیم و تدوین شده است، پیروی نمی‌کنند.

مطبوعات، که از قدرت زیادی نیز برخوردار هستند، عبارتند از قطب‌زاده، اعضای شورای انقلاب و سوباقانیان[صباغیان] نماینده دولت موقت انقلاب اسلامی در فرایند انتقال قدرت.

شلنبرگر

تظاهرات در سفارت آمریکا، تهران

سند شماره 181 محرمانه18 می 1979 - 28 اردیبهشت 1358 از: سفارت آمریکا، تهران - 5180به: وزارت امور خارجه، واشنگتن دی. سی موضوع: تظاهرات در سفارت آمریکا، تهران 1- (محرمانه - تمام متن) 2- در تاریخ 25 اردیبهشت 1358 فداییان (فلسطینی‌ها و حامیان ایرانی آنها) در دانشگاه تهران در اعتراض به اشغال اراضی فلسطینی توسط اسرائیل دست به تظاهرات زدند (25 اردیبهشت سالگرد این رویداد است).

3- در ساعت 13 گروهی مرکب از 100 نفر در کمال آرامش از برابر سفارت گذشتند تا به دانشگاه تهران بروند در حالیکه عکس‌ها و پلاکاردهایی از خمینی و عرفات به همراه داشتند و شعارهایی از قبیل «مرگ بر آمریکا؛ مرگ بر اسرائیل؛ مرگ بر تمام همکارانشان» می دادند. این عبور فاقد خشونت بود.

4- ماشاءالله کاشانی، رئیس نیروی گارد مجاهدین اظهار داشت که در این تظاهرات حدود 20000 تا 30000 نفر شرکت داشتند و رهبران آنها در نظر داشتند هنگام عصر این تظاهرات را با نیروی هر چه تمامتر در برابر سفارت آمریکا برپا سازند. وی شخصاً به سفارت گزارش داد که با سرپرستان تظاهرات میانجیگری کرده و آنها را از انجام این تظاهرات بازداشته و توانسته «سفارت را نجات دهد.» گذشته از صحت و یا کذب آن، باید گفت که ماشاءالله به اغراق و مبالغه‌گویی مطالب معروف است. ولی برقراری تظاهراتی با این عظمت صحت دارد چون چند گزارش دیگر نیز همین مطلب را تأیید کرده‌اند.

5- ماشاءالله نیز نیروهای خود را بین ساعات 20-16 از 15-5 نفر به 40-35 نفر تقویت کرد. آنها در همه جا حاضر شدند تا بفهمانند که حاضرند با تمام قوا در برابر هرگونه حمله به سفارت مقاومت نمایند. نیروی گارد مجاهدین نیز همانگونه که گفته شده بود از ساعت 16:30 تا صبح روز بعد تقویت گردید. از همه آمریکاییها نیز خواسته شد که طی غروب روزهای 25 و 26 اردیبهشت در محل‌های اقامت خود بمانند. یکی از مقامات سفارت که به تعهدات خود عمل می‌کرد در ساعت 45/23 روز 25 اردیبهشت با تیراندازی ماشین گشتی مجاهدین متوقف گردید. پس از شناسایی به وی اجازه داده شد که وارد اتومبیل خود شده و به منزلش بازگردد. 13 دقیقه پس از نیمه شب 26 اردیبهشت چند گلوله ژ-3 به نمای بیرونی سفارت اصابت نمود. یکی از گلوله‌ها به نرده جدیدالنصب دفتر وابسته دفاعی (در طبقه اول) اصابت کرد که

منجر به شکستن دو پنجره گردید. در دفتر وابسته دفاعی هیچ‌کس به سرنمی‌برد؛ بنابراین به کسی آسیبی وارد نیامد. سفارت در تاریخ 26 اردیبهشت بار دیگر کارهای روزمره خود را آغاز کرد. افسر امنیتی منطقه‌ای گزارش می دهد.

ناس

تظاهرات ضدآمریکایی و آشوبهای دیگر در اصفهان

سند شماره 182 محرمانه20 می 1979 - 30 اردیبهشت 1358 از: سفارت آمریکا، تهران - 5193به: وزارت امور خارجه، واشنگتن دی. سی.

موضوع: تظاهرات ضدآمریکایی و آشوبهای دیگر در اصفهان 1- (محرمانه - تمام متن) 2- خلاصه: در 19 ماه می گروهی از تظاهرکنندگان که تقریباً 400 نفر می‌شدند، در اعتراض به نظرات مجلس سنای آمریکا در مورد اعدام ایرانیها، در مقابل کنسولگری اصفهان (که تعطیل بود) دست به تظاهرات زدند. عصر همان روز مقابل کنسولگری را با تراکت‌ها پوشانیدند. در آن شب به تمام کتاب‌فروشیهای شهر حمله شد. پایان خلاصه.

3- روز شنبه 19 ماه می بعد از دو روز تحصن اعتراض‌آمیز در مساجد، دو گروه مختلف در اعتراض به «مداخله آمریکا و صهیونیزم در امور ایران» از مساجد به سمت ساختمان موقتی کنسولگری در اصفهان که به حالت تعطیل درآمده بود دست به راهپیمایی زدند. در ساعت 30/3 بعد از ظهر هدف از راهپیمایی توسط رادیو اصفهان پخش شد و در نتیجه تعداد تظاهرکنندگان فزونی یافت. تظاهرکنندگان که تعداد آنها به 400 تا 500 نفر می‌رسید و در بین آنها افراد لاابالی هم دیده می‌شدند با ایراد سخنرانی‌هایی اظهارات سناتور جاکوب جاویتز در مورد اعدام القانیان، صنعتگر یهودی ایرانی را محکوم کردند. بنا به اظهارات یکی از کارمندان کنسولگری که از دور ناظر جریان بود، تحریکاتی در جهت سوزاندن عمارت وجود داشت ولی تظاهرکنندگان، بعد از چسباندن یک اعلامیه به درب ورودی به طور مسالمت‌آمیز متفرق شدند. عمارت در آن لحظه خالی بود و نیروهای محافظ با دیدن راهپیمایان فرار کردند. لبّ کلام بیانیه این بود که «این یک کشور مذهبی است و ما اسرائیل را نمی‌خواهیم و ما از عرفات حمایت می‌کنیم. چرا آمریکا به عامل صهیونیست اجازه مداخله در امور ما را می‌دهد؟» بیانیه به فارسی و با دست‌خطی بد نوشته شده بود.

4- همان شب گروه کوچکی بازگشتند، اعلامیه را کنده و تمام دیوارهای جلویی کنسولگری را با پوسترهایی که به زبان فارسی و انگلیسی چاپ شده بود، پوشاندند. بر روی آنها نوشته شده بود: «مرگ بر کارتر- مرگ بر امپریالیزم و صهیونیزم- ما خواهان اعدام شاهنشاه می‌باشیم، چرا آمریکا جلوگیری می‌کند؟» 5- بین ساعت 30/6 و 7 همان شب به یک کتاب‌فروشی و دو روزنامه‌فروشی در مرکز

شهر حمله شد و تمام موجودی آنها نابود شدند. این کار ظاهراً به دلیل فروش روزنامه‌های روسی مانند کارگر و آهنگر که هر دو از روزنامه‌های محلی هستند صورت گرفت. حدود یک ساعت بعد به یک کتابفروشی در جنوب شهر که روزنامه‌های مذهبی می‌فروخت، حمله و تمام موجودی آن نابود شد.

6- نظریه گزارشگر: به نظر می‌رسد که درگیریهای خیابانی در اصفهان کاملاً به پایان نرسیده است. این وقایع ممکن است به درگیریهای سختی بین گروههای مختلف منجر شود.

ناس

انجمن ایران و آمریکا در شیراز

سند شماره 183 محرمانه20 می 1979 - 30 اردیبهشت 1358 از : سفارت آمریکا، تهران - 5203به: سازمان ارتباطات بین‌المللی، واشنگتن دی. سی.

موضوع: انجمن ایران و آمریکا در شیراز 1- انجمن ایران و آمریکا در شیراز همچنان در اشغال مجاهدین [خلق] است. من با وزارت خارجه تماس گرفتم و نامه‌ای به امضای یزدی وزیر امور خارجه به معاون استاندار شیراز تسلیم و در آن خواسته شده که تلاشهایی به عمل آید و شرایطی ایجاد گردد تا انجمن ایران و آمریکا فعالیتش را از سر گیرد.

2- ساختمان سالم بوده و اشغال‌کنندگان حتی دست به برخی تعمیرات زده‌اند. به گفته منابع موثق بازار شیراز برای آموزش زبان بسیار عالی است. کنسولگری انگلیس در آنجا سخت مشغول فعالیت است.

شلنبرگر

گزارش وضعیت ایران

سند شماره 184 محرمانه شماره گزارش: 79 0193 684620 می 1979 -30 اردیبهشت 1358 از: دفتر وابسته دفاعی آمریکا، تهرانبه: سازمان اطلاعات دفاعی، واشنگتن دی. سی.

موضوع: گزارش وضعیت ایران 16- خلاصه: گزارش حاضر اطلاعاتی در مورد وضعیت ایران ارائه می‌دهد. اطلاعات تهیه شده مربوط است به طرح خلع‌سلاح خرمشهر، تعیین احکام اعدام توسط شورای انقلاب، درخواست از مردم جهت ادای شهادت علیه افراد دستگیر شده، بازداشت یک خبرنگار و اخبار متفرقه.

17- از 17 تا 21 حذف شده است.

22- جزئیات (محرمانه) الف- طرح خلع‌سلاح خرمشهر: دریادار احمد مدنی استاندار خوزستان اظهار داشت به دنبال خشونتهای شدید این هفته، برنامه خلع‌سلاح بندر خرمشهر در

جنوب شروع خواهد شد. بنا به گفته استاندار برنامه به مدت یک هفته ادامه خواهد یافت. تمام اسلحه‌ها در پادگانهای شهر انبار خواهد شد. اما مدنی از اینکه هنوز قاچاقچیان به ایران اسلحه وارد می‌کنند (به خصوص از طریق بندر آسیب‌پذیر خرمشهر) اظهار نگرانی کرد.

ب- شورای انقلاب احکام اعدام را تعیین می‌کند. علیرغم دستور آیت‌الله خمینی مبنی بر اینکه فقط افرادی که مرتکب قتل، کشتار دست‌جمعی یا کشتن افراد به وسیله شکنجه شده اند، از این به بعد اعدام خواهند شد اما به نظر می‌رسد که شورای انقلاب عقیده دیگری دارد. خط‌مشی‌های مبهم آنها در بیانیه های اخیرشان که از رادیو ایران پخش شد تهدید جوخه‌های اعدام را متوجه سایر خلافکاران نیز نموده است. هر کسی که در آینده به فعالیتهای ضدانقلابی محکوم گردد و یا ثابت شود که نسبت به جمهوری اسلامی خیانت کرده، ممکن است اعدام گردد. شورای انقلاب فرمان خمینی را «ضروری» نامید اما اضافه کرد که این حکم صرفاً به دلیل دوره حساس بازسازی می‌باشد. در بیانیه شورای انقلاب آمده است که جامعه برای امور حیاتی و مهم نظیر تشکیل کمیته‌ها تصویب قانون اساسی و انتخابات ریاست جمهوری و نمایندگان مجلس آماده می‌شود. بیانیه اخیر به خائنین «آنهایی که از رژیم گذشته به جا مانده‌اند» هشدار داد که به انقلاب حمله نکنند چون اولاً فرمان امام صرفاً به مجازات مرگ (اعدام) مربوط می‌شود. «اما راه برای صدور احکام دیگر باز است». ثانیاً «این فرمان فقط به جرائم قبل از این تاریخ مربوط می‌شود.» اما آیا این بدان معنا است که هرکسی به جرم «مفسد فی‌الارض»، «محارب با خدا»، «طرفدار سرمایه‌داری»، «توهین به امام» و «صهیونیست» شناخته شود از این به بعد باید آماده باشد که هر آن در مقابل جوخه آتش قرار گیرد؟ بیانیه شورای انقلاب با بیان این نکته خاتمه یافت که «توطئه‌چینان و خائنینی» که بر رفتار «زشت و شرم‌آورشان» پافشاری می‌کنند، به شدت تنبیه خواهند شد و توسط کمیته‌های انقلاب «سرکوب» خواهند گشت.

ج- از مردم دعوت به عمل آمده تا بر علیه افراد دستگیر شده شهادت دهند. دفتر دادستانی عمومی انقلاب در تهران از مردم درخواست کرد که هر نوع اطلاعی درباره جنایات افرادی که لیست اسامی آنها ذیلاً آمده است، دارند یا هرگونه شکایتی و اسناد یا مدرکی بر علیه آنها دارند، در خلال پنج روز آینده با دفتر روابط عمومی زندان قصر تماس بگیرند. لیست اسامی افراد به ترتیب زیر می‌باشد: سپهبد بازنشسته منصور افخم ابراهیمی؛ سپهبد امیر کمیابی پور (از نیروی هوایی)؛ سرتیپ جمشید فتحی مقدم؛ سرتیپ اسدالله امیر معز؛ فرمانده بازنشسته جلیل اصغرزاده، سرتیپ اسدالله آهنی کمانگر؛ سرتیپ جاوید آشوری (از نیروی هوایی)؛ سپهبد مهدی رحیمی؛ سرلشگر ابراهیم اسپهرام؛ سرلشگر حسن فرجادی؛ سرلشگر محمدمهدی روحانی مقدم؛ سرلشگر علی اشرف ساعدی؛ سرلشگر اکبر غفاری تهرانی؛ سپهبد جلال پژمان؛ سرهنگ امیرهوشنگ حاضر؛ سرلشگر بازنشسته امیرحسین عطاپور؛ حسینعلی اسفندیاری نماینده سابق مجلس؛ پاسبان حسن کاشی نگهبان زندان قصر؛ ناصر رئوفی نگهبان زندان قصر؛

عطاءالله جهان‌بیگلری معاون بخش پشتیبانی هوایی.

نظریات تهیه‌کننده: سرلشگر اسپهرام فرمانده پیشین ژاندارمری سیستان و بلوچستان بوده است.

د- بازداشت یک روزنامه‌نگار: طبق اظهارات منابع خبری، نویسنده مشهور ستون اقتصادی روزنامه و متفکر یهودی شائول بخاش امروز در فرودگاه مهرآباد بازداشت و به زندان قصر برده شد. بخاش که برای یک دیدار کوتاه عازم خارج از کشور می‌شد، دارای پاسپورت و ویزای خروج بوده است. اما به دلایل نامعلومی او را در فرودگاه نگاه داشتند. بخاش نویسنده مشهور کیهان بین‌المللی می‌باشد.

ه- اخبار متفرقه: (1) کمیته‌های انقلاب در کاشان منحل شده‌اند، این شهر در 500 کیلومتری جنوب شرقی تهران واقع شده است. (2) کمیته انقلاب یاسوج در استان لرستان، حمل اسلحه در مجامع عمومی را برای افراد بومی ممنوع کرده است.

رویداد امنیتی در سفارت آمریکا، تهران

سند شماره 185 محرمانه21 می 1979 - 31 اردیبهشت 1358 از: سفارت آمریکا، تهران - 5249به: وزارت امور خارجه، واشنگتن دی. سی - فوری موضوع: رویداد امنیتی در سفارت آمریکا، تهران 1- (محرمانه - تمام متن) 2- در تاریخ 29 اردیبهشت 1358 حدود 20 دقیقه بعد از نیمه شب و نیز در ساعت 2:30 بعد از نیمه شب محل استقرار گاردهای مجاهدین در دروازه واقع در خیابان روزولت هدف آتش وسائط نقلیه عبوری واقع گردید. در هر دو مورد مجاهدین به آتش آنها پاسخ گفتند. هیچ‌گونه تلفات جانی و خسارت مادی وارد نشد. گمان می‌رود که این بار نیز مانند دفعات قبل نیروهای گارد مجاهدین هدف حمله بوده‌اند و نه خود سفارت.

ناس

اغتشاشات وسیع‌تر در اصفهان

سند شماره 186 محرمانه21 می 1979 - 31 اردیبهشت 1358 از: سفارت آمریکا، تهران - 5269به: وزارت امور خارجه، واشنگتن دی. سی.

مرجع: تهران 4969 موضوع: اغتشاشات وسیع‌تر در اصفهان 1- (محرمانه- تمام متن- تلگرام گزارشی) 2- خلاصه: دو تظاهرات بزرگ بر علیه مجلس سنا در اصفهان، گزارش درگیریهای خیابانی، گزارش از نگهداری سلاح در محوطه دانشگاه، تهدیدهای جزئی علیه کنسولگری،

آیت‌الله خادمی بر رعایت احتیاط تأکید می‌کند، دستگیری‌های متعدد، پایان خلاصه.

3- بعد از ظهر روز 20 می در محوطه دو دانشگاه در اصفهان، تظاهرات بزرگی انجام گرفت که در هر کدام «هزاران» نفر شرکت داشتند. سخنرانان در نطق خود «خیانت‌های» آمریکا را برمی‌شمردند. ناظرین تعداد جمعیت را متفاوت ذکر کردند (از یک تا 7 هزار) اما همگی متفق‌القول بودند که نطق سخنرانان در مورد آمریکا بویژه مجلس سنا زهرآگین بود. تظاهرات دانشگاه اصفهان از ساعت 3 بعد از ظهر تا 30/7 شب ادامه داشت. تظاهرات کوچک‌تری در دانشگاه «صنعتی شریف» (آریامهر سابق) انجام شد که حدود 1500 شرکت کننده داشت. آدمکهای شاه، کارتر، سناتور جاویتز و به علاوه چند آدمک دیگر که شناخته نشدند، سوزانده شد. طبق گزارشها، طوماری در بین جمعیت، دست به دست گردانده می‌شد.

4- شایعات گسترده حاکی از آن است که درگیریهای خیابانی بین دانشجویان «چپگرا» و دانشجویان «مسلمان» منجر به ایجاد تلفاتی شده است اما شاهدی بر این مدعا نیست. با این حال هم «سازمان دانشجویان مسلمان» و هم سه گروه مجزای «چپگرا» به طور مشترک اداره تظاهرات دانشگاه اصفهان را به عهده داشتند. شایعات بیشتر که پس از تماس با هیأت علمی دانشگاه صحت آن تأیید شد حاکی از آن است که دانشجویان چپگرا در محوطه دانشگاه سلاح نگهداری می‌کنند و مطمئن هستند که توسط پاسداران انقلاب خلع‌سلاح نخواهند شد. تاکنون هیچ گزارشی دال بر حضور سپاه پاسداران انقلاب در اصفهان نرسیده است. گزارش شده است که در خلال کنفرانس استانداران در تهران، از استاندار اصفهان خواسته شده است که به شهربانی اسلحه بدهد اما رابطهای شهربانی در اصفهان به کارمندان کنسولگری گفتند «مادامی که امنیت آنها تضمین نشود» اسلحه تحویل نخواهند گرفت.

5- قرار بود کنسول سابق اصفهان از روز 23 می به این شهر مسافرت نماید اما آیت‌الله خادمی یکی از روحانیون برجسته این شهر با وی تماس گرفت و از او خواست که به دلیل ممنوعیت برقراری رابطه با ایالات متحده از جانب خمینی، سفرش را به تعویق اندازد. خادمی گفت تحت چنین شرایطی «حضور شما در خانه من موجب سرافکندگی خواهد شد».

6- بعد از کندن دو پوستر از جلوی کنسولگری، به کارمندان کنسولگری هشدار داده شد که هر تلاشی برای زدودن پوسترها می‌تواند خطرناک باشد. یک شرکت باربری که جهت بسته‌بندی حمل اموال شخصی کنسول قرارداد بسته بود طی تماسی اظهار داشت نمی‌تواند کامیون به منزل بفرستد زیرا به «شرکت آنها اخطار شده است.» 7- همچنین متوجه شدیم که حدود 45 تن از مقامات سابق اصفهان از جمله 3 تن از رؤسای اجرایی شهربانی دستگیر شده‌اند و افراد بسیار دیگری تحت تعقیب هستند. تصور می‌رود محاکمه دسته‌جمعی آنها برای این هفته برنامه‌ریزی شده باشد. هفته گذشته زندان اصفهان نیز شاهد آشوبهایی بود که در نتیجه آن عده‌ای کشته شدند. هم‌اکنون مراقبت از زندان و دادگاهها را کمیته ها به عهده گرفتند. بنابراین نیروهای امنیتی در خیابانها کمتر به چشم

می‌خورند.

8- نظریات تهیه‌کننده: کنسول سابق «مک‌گافی» ملاقات خود را به تعویق انداخته است. پایان نظریه. ناس

گزارش وضعیت ایران

سند شماره 187 محرمانه شماره گزارش: 79 0194 684621 می 1979 - 31 اردیبهشت 1358 از: دفتر وابسته دفاعی آمریکا، تهرانبه: سازمان اطلاعات دفاعی، واشنگتن دی. سی.

موضوع: گزارش وضعیت ایران 16- خلاصه: گزارش ذیل حاوی اطلاعات مربوط به وضعیت ایران درباره مطالب ذیل است: محدود کردن روابط ایران و آمریکا از طرف ایران، صدور فرامین در خرمشهر توسط دریادار مدنی، تمایل بختیار نخست‌وزیر سابق در جهت اعلام یک جمهوری، طرح‌ریزی حمله هوایی توسط تیمسار خسروداد، جلو کشیدن ساعتها در ایران، محکومیت مقامات پلیس به شلاق و زندان، یک روحانی، سفیر ایران در عراق می‌شود.

17- از 17 تا 21 حذف شده است.

22- جزییات: (محرمانه) الف- وزارت امور خارجه ایران از سفیر جدید ایالات متحده در ایران خواست تا زمان بهبود جو سیاسی بین دو کشور، سفر خود به ایران را به تعویق اندازد. در بیانیه‌ای آمده است که قطعنامه روز 17 می مجلس سنای ایالات متحده بیانگر دخالت آشکار مقامات آمریکایی در امور داخلی ایران بوده و دولت ایران شدیداً در مقابل طرز تلقی مجلس سنای آمریکا خواهد ایستاد. قطعنامه سنای ایالات متحده نقض کننده روابط دوستانه بین دو کشور بوده و با نامه وزیر امور خارجه مبنی بر اظهار تمایل دولت آمریکا جهت فراهم کردن روابط دوستانه بین دو کشور مغایرت دارد. بیانیه می‌افزاید، تداوم چنین نیات خصومت‌آمیزی توسط مقامات ایالات متحده، دولت ایران را مجبور خواهد نمود تا با توجه به فشار مردم ستمدیده، در روابطش با آمریکا تجدیدنظر کند. در بیانیه همچنین آمده است که هدف اصلی انقلاب اسلامی ایران، رهایی مردم از وابستگی سیاسی، اقتصادی و فرهنگی است. لذا صحبت از حقوق بشر امری پوچ و بیهوده می‌باشد.

ب- صدور فرامین در خرمشهر توسط دریادار مدنی: دریادار احمد مدنی استاندار خوزستان به منظور استقرار نظم و قانون در شهر بندری آشوب‌زده خرمشهر سه بیانیه صادر کرده است. در اولین بیانیه از تمامی گروههایی که در داخل شهر، ساختمانهایی را اشغال کرده‌اند خواسته شده که تا فردا اماکن اشغالی را تخلیه کنند و نتیجه اقدامات خود را به اطلاع دادستانی عمومی شهر برسانند. در بیانیه دوم تمام گروههای امنیتی منحل اعلام شده و جایگزینی آنها توسط

مقامات دولتی و مذهبی مطرح شده است. در اعلامیه سوم حمل و داشتن سلاح‌های غیرمجاز از روز جمعه آینده ممنوع اعلام شده و گفته شده اینگونه سلاحها باید به پادگان تحویل داده شود. در اعلامیه اخطار شده که متخلفین شدیداً مجازات خواهند شد.

ج- قصد اعلام حکومت جمهوری از جانب بختیار، نخست‌وزیر سابق: روزنامه کیهان در شماره امروز خود می‌نویسد که شاهپور بختیار نخست‌وزیر سابق قصد داشت پس از عزیمت شاه، در ایران اعلام حکومت جمهوری کرده و خود را به عنوان اولین رئیس‌جمهور قلمداد نماید. در مقاله ذکر شده که این اطلاعات دست اول در آخرین روزهای عمر رژیم سابق از شخص مهمی که اطلاعات زیادی راجع به وقایع پشت پرده دارد، کسب شده است. تیمسار عبدالعلی بدره‌ای فرمانده سابق نیروی زمینی که در شورش ماه فوریه در حمله‌ای که توسط چریکها به محل کارش صورت گرفت، مورد اصابت گلوله قرار گرفته و کشته شد، از اجرای نقشه اعلام جمهوری به وسیله بختیار نخست‌وزیر سابق ممانعت به عمل آورد. گفته می‌شود که تیمسار بدره‌ای از زمانی که ستوان یک بوده در جمع درباریها فعالیت داشته است و یکی از «خدمتگزاران و ملتزمین دربار بوده است». هنگامی که بختیار نقشه‌اش را باچند تن از افسران ستاد بزرگ ارتشتاران در میان گذاشت بلافاصله با اعتراض بدره‌ای مواجه گردید. «او اسلحه‌اش را بیرون کشیده و به بختیار حمله کرد. او می‌خواست بختیار را بکشد لیکن افسران دیگر مانع او شدند.» در ماه فوریه منابع گزارش دادند که در شب 10 و 11 فوریه موقعی که فرمانده ارتش در مقابل اقدامات به عمل آمده به منظور انتقال قدرت خمینی مقاومت کرد، بین بختیار و بدره‌ای مشاجره‌ای درگرفت. اما منابع مشخص نکردند که این مشاجره به خشونت کشیده شده باشد. آنها گفتند بدره‌ای کلتش را روی میز گذاشته و گفت که با هر کسی که قصد مخالفت با قانون اساسی ما را داشته باشد مبارزه خواهد کرد اما پس از بحث و مشاجره طولانی با بختیار متقاعد شد که با طرح همراهی کند. کیهان همچنین گزارش کرد که شاه چند روز قبل از ترک ایران بسیار افسرده حال و به طور کلی گیج بود و در روز آخر اغلب گریه می‌کرد. «بعضی مواقع اتفاق می‌افتاد که شخصی نیم ساعت تمام صحبت می‌کرد اما شاه هیچ توجهی به او نداشت» کیهان در ادامه گزارش خود می‌نویسد، علیرغم ادامه چنین وضعی، برخی از رجال سرشناس و افسران ارشد ارتش تا آخرین لحظات تملق‌گویی و چاپلوسی نسبت به شاه را متوقف نکردند.

د- طرح حمله هوایی توسط تیمسار خسروداد: در ادامه اخبار مربوط به «توطئه» بختیار، امروز نیز روزنامه کیهان جزئیات توطئه طرح شده بوسیله منوچهر خسروداد، مهدی رحیمی و عبدالعلی بدره‌ای، سه تن از افسران ارشد به منظور «قتل‌عام مردم مسلمان» را فاش کرد. در گزارش کیهان آمده است که خبر توطئه مذکور در روز 10 دسامبر، روز راهپیمایی مردم در عاشورا به حمایت از آیت‌الله خمینی به وسیله افسری از گارد جاویدان (گارد سلطنتی) به روزنامه ها درز کرد. افسر مذکور گفت که خسروداد در نظر داشت از طریق هوا، تهران را

بمباران و تمام تظاهرکنندگان را قتل‌عام کند اما بعضی از افسرانی که قرار بود در این حمله شرکت کنند از همراهی با او امتناع کرده و در پادگان لویزان به روی افسران فرمانده خود آتش گشودند. پس از آن خسروداد با یک هلی‌کوپتر، سربازان وفادار به اسلام را به رگبار بست. گزارش کیهان گفت که حمله هوایی به طور مفصل طراحی شده بود. شهر به نواحی مختلف تقسیم شده بود و تانکها در نقاط ویژه‌ای در اطراف شهر نظیر میدان شهیاد، ایستگاه راه‌آهن، گردنه قوچک مستقر شده بودند تا مانع از فرار مردم از حمله هوایی شوند. کیهان می‌نویسد که در صورت موفقیت طرح، صدها و هزاران نفر از مردم کشته می‌شدند.

ه- ایران ساعت هایش را جلو می‌کشد. تاج، وزیر نیرو، اعلام کرد که از نیمه شب جمعه 26 می 79 ایران ساعت‌هایش را یک ساعت جلو خواهد کشید. او گفت که این تصمیم به منظور جبران کمبود انرژی در طول روز اتخاذ شده است. وی اضافه کرد که جدول زمانی جدید که به تأیید خمینی رسیده است تا پایان شهریور (21 سپتامبر 1979) کمبود برق را جبران خواهد کرد.

و- محکومیت افسران شهربانی به شلاق و حبس: دیروز پنج افسر پلیس در دادگاه انقلاب اسلامی اصفهان به اتهام حمله به مردم در تظاهرات اواخر سال گذشته و همچنین شکنجه زندانیان سیاسی به حبسهای مختلف و شلاق محکوم شدند. دادگاه همچنین مقرر کرد تا این افسران پلیس دوران محکومیت خود را در همان زندانهایی که مرتکب جنایت شده‌اند، سپری کنند.

ز- مأموریت سیاسی یک روحانی در عراق: برای اولین بار در تاریخ ایران جدید، یک روحانی به عنوان سفیر در یک کشور خارجی منصوب شد. او حجت‌الاسلام دعایی است که به عنوان سفیر در کشور عراق منصوب شده است، جایی که در آن آیت‌الله خمینی قریب به 15 سال در تبعید به سر برد.

گزارش وضعیت ایران

سند شماره 188 محرمانه شماره گزارش: 68461957922 می 1979 - 1 خرداد 1358 از: دفتر وابسته دفاعی آمریکا، تهرانبه: سازمان اطلاعات دفاعی، واشنگتن دی. سی.

موضوع: گزارش وضعیت ایران 16- خلاصه: این گزارش حاوی اطلاعاتی درباره وضعیت ایران است. اطلاعات گردآوری شده شامل این موضوعات است: دیدگاههای صهیونیست‌ها از دیدگاههای آمریکایی متفاوت است؛ خلاصه سخنان یزدی وزیر امور خارجه؛ آیت‌الله قمی از «اعدامهای عجولانه» انتقاد می‌کند؛ از نیروهای مسلح خواسته شد از مرزها حفاظت کنند؛ سرتیپ منوچهر وجدی به اتهام جاسوسی تحت تعقیب قرار گرفت؛ تولید نفت به 4 میلیون بشکه در روز کاهش یافت؛

کمیته‌ها بایستی از شرایط جدید برخوردار شوند؛ و اخبار متنوع.

17- از 17 تا 21 حذف شده است.

22- جزئیات: (محرمانه) الف- دیدگاههای صهیونیست‌ها متفاوت با آمریکایی‌هاست. ابراهیم یزدی وزیر امور خارجه دیروز طی یک کنفرانس مطبوعاتی اظهار داشت: دیدگاههای جناح صهیونیست متفاوت با دیدگاه دولت آمریکاست و اینکه آنها نباید به روابط میان ایرانی‌ها و مردم آمریکا لطمه بزنند.

وی در مورد سیاست خارجی گفت، دولت می‌خواهد «استقلال کشور را در تمامی زمینه‌های سیاسی، نظامی و فرهنگی» حفظ کند. ایران می‌تواند «فعالانه از کشورهای غیرمتعهد» حمایت کند. دولت ایران با کشورهایی که به تمامیت ارضی ایران احترام بگذارند، دوست خواهد بود. اما اگر کسی بخواهد در امور داخلی ما دخالت کند، برای مقاومت در برابر آن تمام کوشش خود را به کار خواهیم بست. مشکل با صدور قطعنامه 17 می سنای آمریکا بروز کرد. وی افزود مسئله اعدامها در ایران یک مسئله داخلی است و قطعنامه سنا یک دخالت آشکار در امور داخلی کشور است. یزدی گفت سایروس ونس وزیر خارجه روز 15 می نامه‌ای به وزیر خارجه ایران فرستاده و در آن ابراز امیدواری شده است که ایران گذشته‌ها را به فراموشی سپرده و به همکاری با آمریکا ادامه دهد. دولت ایران در پاسخ به نامه ونس همچنین گفت که حاضر به همکاری با آمریکاست اما اشاره گردید که صدور قطعنامه سنا در مورد «مجازات» جانیان رژیم گذشته، توجیه‌پذیر نیست. وقتی رژیم سابق در مسند قدرت بود، دولت آمریکا صحبتی درباره نقض حقوق بشر به میان نمی‌آورد. یزدی گفت دولت ما دولت مردمی است و از استقلال کشور و منافع آن دفاع خواهد کرد و سناتورها باید متوجه باشند که روابط میان دو کشور در یک مرحله جدید قرار دارد و اینکه «تغییراتی باید صورت بگیرد». سناتورها باید به احساسات مردم ایران احترام بگذارند و واقعیت‌های برخاسته از «انقلاب» را درک نمایند. «به همین علت ما از آنها خواسته‌ایم اعزام سفیر آمریکا به ایران را به تعویق بیندازند». ما از ساختار جناحها در آمریکا خبر داریم و از نفوذ صهیونیستها در سیاستهای آمریکا و روابط آنها با شاه سابق مطلع هستیم- ما باید با قطعنامه مخالفت کنیم. ما می‌دانیم این مسئله به سیاست کلی آمریکا در مورد ایران ارتباطی ندارد اما می‌خواهیم عدم خشنودی خود را ابراز کنیم. «موضع ما در خصوص قطعنامه است و به روابط دوستانه میان مردم دو کشور صدمه‌ای نخواهد زد». قبل از اعلام القانیان، دادگاههای انقلاب حدود 170 نفر را محکوم به مرگ کرده بود و کنگره چیزی نگفته بود. آشکار است که جناح صهیونیست در رابطه با القانیان انگیزه‌ای «برای پیشبرد منافعش» داشته است.

ب- گزیده سخنان یزدی، وزیر امور خارجه: ابراهیم یزدی، وزیر امور خارجه طی سخنان دیروز خود در کنفرانس مطبوعاتی حداکثر تلاش خود را برای آرام کردن اوضاع انجام داد و

گفت مباحثه با سنای آمریکا بدین معنا نیست که روابط با دولت آمریکا صدمه خواهد دید و اینکه پیشبرد علائق میان دو کشور بستگی به طرف آمریکایی دارد. اما ناظران سیاسی ایران تحت‌تأثیر قرار نگرفتند و اظهار داشتند که به روابط لطمه وارد شده و اینکه تلاش یزدی برای باز نگاه داشتن در سیاسی با واشنگتن با شکست آشکار مواجه شده است. این امر برای یزدی و عباس امیرانتظام معاون نخست‌وزیر یک شکست کلی است. یک ناظر آگاه اظهارعقیده کرد، تبعیدیان در حال خروج هستند. این ناظر گفت یزدی همچنین با قطع رابطه با مصر مخالف بوده و از آن هنگام تلاش کرده ارتباطات با مصر و مراکش هر دو را حفظ کند. در خصوص آمریکا او ناامیدانه تلاش کرده درها را باز نگه‌دارد و هنوز هم مشغول کوشش است. اما در قم چنین نگرانی وجود ندارد و این نشان می‌دهد که یزدی آنچنان که باید سرش توی حساب نیست، آنسان که قبلاً اینطور بود. معلوم نیست در واقع چه کسی بیانیه وزارت خارجه مبنی بر به تعویق انداختن سفر کاتلر را صادر کرد زیرا به نظر می‌رسد یزدی این کار را نکرده است. چه کسی از طرف وزارت خارجه تصمیم‌گیری می‌کند؟ دیپلماتهای غربی اثری از تهدید قطع ناگهانی روابط میان ایران و آمریکا مشاهده نمی کنند.

این امر بیشتر به ایرانی‌ها لطمه خواهد زد تا آمریکا. 50000 ایرانی در آمریکا حضور دارند ولی فقط چند صد‌آمریکایی در ایران هستند. ایرانی‌ها چیزهای زیادی برای از دست‌دادن دارند. تنها اقدامی که غیر از قطع رابطه می‌تواند انجام گردد، کاهش اعضای سفارت خواهد بود اما از آنجا که آمریکا احتمالاً دست به اقدام متقابل خواهد زد، لذا اوضاع برای ایران بدتر خواهد شد. نکته جالب توجه این است که قطعنامه سنا چگونه با عدم حساسیت رهبر ایران مواجه شد. خمینی هیچ‌گاه قبلاً چنین توجهی را به مسایل خارجی نشان نداده بود. در این رابطه فرد احساس می‌کند که این یک نشانه مثبتی است. ناظران دیپلماتیک موافقند که وضعیت باعث افزایش انزوای روبه‌رشد ایران در جامعه جهانی شده است. کشوری وجود ندارد که ایران با آن همکاری نزدیک داشته باشد. ساف که ایران بدان علائم دوستی نشان می‌دهد، در حقیقت یک کشور محسوب نمی‌شود. ایران هنگامی از انزوا خارج خواهد شد که یک کشور باثبات شود. این کشور محتاج یک سیاست خارجی فعالتر و جدی است. حداقل یک ناظر سیاسی ایرانی معتقد است که وضعیت حساستر از آن است. به عقیده او روابط با بلوک کمونیستی نیز در سطح پایینی قرار دارد. نکته مهم دیگر آن است که ایران روابط خوبی حتی با یک کشور عربی چه دست راستی و چه دست چپی ندارد. یک ناظر معتقد است حتی روابط با پاکستان چندان جالب نیست و اوضاع کردها علائق با ترکیه را بدتر کرده است. جای تعجب ندارد که ایران دیر یا زود وارد جنگ با یک کشور همسایه شود یعنی کاری که همه دولتهای انقلابی در گذشته مرتکب آن شده‌اند. قطعاً اسرائیلی‌ها نمی‌توانند از آنچه در ایران می‌گذرد، ناراحت باشند. نشانه‌ای از پیوستن ایران به جبهه پایداری عرب در دست نیست، چیزی که تعداد زیادی از نیروهای نظامی ایران را در دسترس قرار خواهد داد. وضعیت ایران می‌تواند پیمان میان

عراق و سوریه را به خوبی در هم بشکند.

ج- آیت‌الله قمی از «اعدامهای عجولانه» انتقاد کرد. آیت‌الله حسن طباطبایی قمی از چهره‌های برجسته مذهبی در مبارزه علیه شاه، نامه‌ای به شورای انقلاب اسلامی فرستاده و از «اعدامهای عجولانه» و «شکنجه‌های بیجا» توسط اعضای کمیته انتقاد کرده است. آیت‌الله تنبیهات انجام شده توسط کمیته‌ها را «بی‌پروا» توصیف کرد و گفت مطالبی درباره اعمال شکنجه‌های غیرمنصفانه در مورد زندانیان پس از آنکه بی‌گناهی آنها به اثبات رسیده، شنیده است. در نامه قمی آمده است که شرق و غرب نظاره‌گر الگوی جمهوری اسلامی‌اند. آنها متوجه‌اند که هر آنچه که در ایران روی می‌دهد، بر اساس اراده خداوند بوده و اینکه همین امر اصول اسلامی را تقویت می‌کند. آنها منتظرند تا ببینند آیا این (حکومت) موفق خواهد شد. بنابراین ما باید مراقب نظم خداوندی در خصوص اجرای درست عدالت بویژه در مجازاتها باشیم. کاشف به عمل آمده که حملاتی به منازل مردم در طی شب انجام شده و اثاثیه و مایملک آنها دزدیده شده است. چندین تن از اشخاص بدون شواهد درست، عجولانه کشته شده‌اند. همچنین شکنجه‌های بیجایی انجام شده که خداوند آن را ممنوع کرده و این کار وجهه اسلام را خراب می‌کند. مجازاتها بایستی بر اساس قوانین اجتماعی و شرع بوده و تمام ماوقع در معرض اطلاع جهان قرار گیرد.

د- تقاضا از نیروهای مسلح برای حراست از مرزها: امام خمینی به گروهی از پرسنل نیروی دریایی گفت، نیروهای مسلح اسلامی باید اهداف انقلاب را از طریق وحدت کلمه محقق سازند و باید از تمامی نقاط کشور محافظت نمایند. ناخدا حسنعلی خوشنام در مصاحبه‌ای با ارباب جراید گفت 200 تن از پرسنل پایگاه دریایی خرمشهر در قم با خمینی ملاقات کردند تا سالروز تولد دختر پیامبر، محمد[(ص)] را به وی تبریک بگویند و پشتیبانی خود را برای حفاظت از مرزهای آبی و خاکی ایران اعلام نمایند.

ه- سرتیپ منوچهر وجدی به اتهام جاسوسی تحت پیگرد قرار گرفت. دادگاه سرتیپ منوچهر وجدی، رئیس سابق ستاد اطلاعات ارتش و متهم به همکاری با سرویس‌های جاسوسی آمریکا و آلمان، امروز تشکیل شد. وجدی همچنین متهم به حمایت از شاه سابق جهت حفظ حکومت سرکوبگرش در ایران و حفظ منافع آمریکا در کشور می‌باشد. بنا به کیفرخواست ارائه شده به دادگاه انقلاب اسلامی تهران، وجدی مسئول ارائه اطلاعات به مقامات اسرائیل در خصوص مکان یک گروه از چریکهای فلسطینی که متعاقباً منجر به اخراج آنها توسط نیروهای اسرائیلی گردید، می‌باشد. وجدی در سخنان خود در دادگاه گفت، تا 11 فوریه یعنی روزی که رژیم شاه سابق سرنگون گردید، چیزی درباره جنایات رژیم پهلوی نمی‌دانست. دادستان کل در پاسخ گفت: چطور ممکن است مردی تحصیلکرده مثل او که به اکثر کشورهای اروپایی سفر کرده چیزی درباره جنایات شاه مخلوع نداند در حالیکه هر کودکی خیلی پیشتر از برپایی انقلاب در ایران از این امور خبر داشت.

نظریه تهیه‌کننده: محاکمه هنوز ادامه دارد و تا به حال هیچ رأیی صادر نشده است.

و- کاهش تولید نفت: تولیت نفت خام به حدود چهار میلیون بشکه در روز کاهش پیدا کرده است. این مسئله نشان‌دهنده کاهش حدود یک میلیون بشکه در روز در مقایسه با تولید پنج میلیون بشکه‌ای درست پس از پیروزی انقلاب است. به گفته یک سخنگوی شرکت ملی نفت ایران، حداکثر تولید استان خوزستان 3400000 بشکه در روز است. او گفت 600000 بشکه در روز اکنون در دیگر میادین نفتی تولید می‌گردد. این سخنگو همچنین گفت روزانه 320000 بشکه نفت صادر می‌شود.

ز- کمیته ها باید مجدداً بازسازی شوند: استانداران کشور به همراه وزیر کشور روز گذشته در قم با خمینی ملاقات کردند تا مشکلات بحث شده در پایتخت طی چند روز گذشته را با وی مطرح ساخته و در مورد آنها از وی کمک و راهنمایی کسب کنند. وقتی مشکلات کمیته‌های انقلاب از طرف احمد صدر حاج سیدجوادی برای خمینی تشریح شد، گفت کمیته ها توسط خود وی تأیید شده‌اند اگرچه اکنون لازم است آنها را بازسازی و پاکسازی نمود. امام اظهار تأسف کرد که در برخی موارد کمیته‌ها ثابت کردند به اندازه‌ای که باید مفید باشند، نیستند. در عین حال این بدان معنا نیست که همه آنها را باید کنار گذاشت. علاوه بر ارتش کشور به سربازان ملی و پاسدار ملی نیازمند است. بنابراین کمیته ها باید از شرایط مناسب و جدیدی برخوردار شوند و این به عهده روحانیون و شوراهای انقلاب و استانداران است که طرحی را برای تحقق این امر تدارک ببینند.

ح- اخبار متنوع:

(الف) 29 کلانتری و سه پست ژاندارمری در تهران و 162 مرکز پلیس در سراسر کشور شروع به کار کرده‌اند.

نظریه تهیه‌کننده: اساساً 21 مرکز پلیس در ایران وجود دارد. هیچ چارت جدید و یا جزئیاتی تاکنون درباره فهرست محل 29 مرکز پلیس منتشر نشده است. جالب توجه خواهد بود که ببینیم محل‌های جدید کدامیک هستند و اینکه محوطه سفارت هنوز به عنوان یکی از آنها در فهرست آمده یا خیر.

(ب) ناصر نجمی یکی از اعضای جبهه ملی گزارش داده که طرحهایی در دست است که جبهه ملی و دو گروه دیگر را از جمله جنبش و جاما به یکدیگر نزدیک نمایند تا مقاصد جبهه که در حال حاضر از محبوبیت برخودار نیست، تقویت گردد.

(ج) دیروز مسئله انحلال کمیته‌های انقلاب شیراز توسط آیت‌الله محققی، دادستان کل دادگاههای انقلاب شیراز و نمایندگان پاسداران انقلاب تهران مورد بحث قرار گرفت. همچنین برخی از «روشنفکران» در این جلسه حضور داشتند. از این پس گزینش داوطلبین، در [سپاه] پاسداران انقلاب توسط کمیته سه نفره از میان نمایندگان روحانی و روشنفکران انجام خواهد گرفت.

گزارش وضعیت ایران

سند شماره 189 محرمانه شماره گزارش: 79 0196 684623 می 1979 - 2 خرداد 1358 از: دفتر وابسته دفاعی آمریکا، تهرانبه: سازمان اطلاعات دفاعی، واشنگتن دی. سی.

موضوع: گزارش وضعیت ایران 16- خلاصه: (محرمانه) گزارش اطلاعات مربوط به وضعیت جاری در ایران. اطلاعات تهیه شده شامل موارد ذیل است: اعدام چهار افسر، آزاد شدن یک روزنامه‌نگار، تأیید اعدامها از جانب جبهه دموکراتیک ملی، وجود سلاح در ایلام تهدیدی برای امنیت، محکوم نمودن امپریالیسم و صهیونیسم از طرف دانشجویان، ناوگان تجاری، ایرانی می‌شود و اخبار متفرقه.

17- از 17 تا 21 حذف شده است.

22- جزئیات: (محرمانه) الف- چهار افسر محکوم شدند. روزنامه کیهان گزارش داده است که چهار تن از افسرانی که در اجرای حکومت نظامی در تهران شرکت داشتند، توسط یک دادگاه نظامی به اتهام شرکت در قتل‌عام هشتم سپتامبر «جمعه سیاه» و حوادث مشابه آن محکوم شدند. روزنامه کیهان که محکومیتها را گزارش کرد، به نوع مجازات تعیین شده برای این افراد اشاره ای نکرده است. مجازات متداول برای چنین جنایتهایی اعدام است. این چهار نفر عبارتند از: سرهنگ دوم محمدباقر لطیفی مقدم، ستوان دوم سیدناصر موسوی، ستوان‌یار محمود معمار و سروان مرتضی ناصر خاکی. این روزنامه همچنین گزارش داده است که دو افسر دیگر نیز در دادگاه در حال محاکمه هستند.

این افسران عبارتند از: سرتیپ وجدی یک افسر اطلاعاتی و سرتیپ پرورش یک افسر ساواک. یک نماینده دادگاه گفت وجدی در جلسه‌ای که توسط یک ژنرال آمریکایی «تای» و «سپهبد برومند» به منظور بحث درباره توطئه خنثی کردن انقلاب تشکیل شده بود، شرکت کرده است. او اضافه نمود که وجدی مسئول انتقال اطلاعات به اسرائیل بوده است.

نظریه تهیه‌کننده: (محرمانه) یک منبع دیگر گزارش کرده است که دو تن از افسرانی که در دادگاههای انقلاب محاکمه شدند به مرگ محکوم شده‌اند؛ سرهنگ دوم مقدم و ستوان‌یار محمود معمار. منبع اشاره‌ای درباره اینکه آیا حکم آنها تاکنون اجرا شده است یا نه، نکرد.

حکم محکومین دیگر زندان بوده است. سروان ناصر خاکی به 9 سال و ستوان دوم موسوی به 7 سال زندان محکوم شدند.

هر دو نفر برای همیشه از داشتن پست‌های نظامی یا مشاغل دولتی محروم شدند. منبع همچنین گزارش کرد که سرتیپ وجدی به 15 سال و سرتیپ رضا پرورش به 12 سال حبس محکوم شدند. آنها نیز از داشتن شغلهای رسمی در آینده محروم شدند.

ب- آزادی یک روزنامه‌نگار: شائول بخاش روزنامه‌نگار و روشنفکر برجسته ایرانی توسط

کمیته‌های انقلاب آزاد شده و ظاهراً آزاد است که کشور را ترک کند. بخاش روز شنبه به هنگام ترک کشور در فرودگاه مهرآباد دستگیر شد و بعد از اعتراض نسبت به گرفتن پاسپورتش به کمیته مرکزی منتقل، سپس از آنجا به زندان قصر برده شد و پس از چند ساعت آزاد شد.

با گزارش قضیه روز بعد به هنگام حضور در کمیته مجدداً دستگیر شد و قبل از اینکه بالاخره آزاد شود، چند ساعتی را بدون امکان ارتباط با بیرون، در زندان قصر نگهداشته شد.

نظریه تهیه‌کننده: (محرمانه) افسر گزارشگر نتوانسته است دلیل دستگیری وی را دریابد. منابع خبری نیز علت این مسئله را روشن نکرده‌اند اما تأیید شده است که او تاکنون کشور را ترک کرده است.

ج- جبهه دموکراتیک ملی اعدامها را تأیید می‌کند: سخنگوی جبهه دموکراتیک ملی و عنصر مؤسس آن دیروز در یک کنفرانس خبری از اعدام وزرای کابینه‌های قبلی دفاع کرد. هدایت متین‌دفتری اظهار داشت که هر وزیری که در دوران ارتش علیه منافع ملی اقدام کرده باشد باید اعدام شود.

متین‌دفتری به خصوص در پاسخ به سئوال در مورد وزیر پیشین اطلاعات در دولت شریف امامی اظهار داشت که عاملی تهرانی عضو کابینه‌ای بوده است که مسئول کشتار مردم ایران است و همه وزرای کابینه نیز به همین ترتیب مسئول هستند.

د- اسلحه‌های ایلام تهدیدی برای امنیت است: مجموعاً 80 تا 90 درصد ساکنان ایلام دارای اسلحه هستند. این مطلب را رئیس شهربانی ایلام سرگرد اصغرزاده روز یکشنبه اعلام نمود. اصغرزاده اظهار داشت از آنجا که ایلام منطقه‌ای بسیار بااهمیت است همه اسلحه‌ها بایستی توسط یک کمیته موقتی جمع‌آوری شود. او همچنین خاطرنشان کرد که ساکنین ایلام باید با مراجعه به مراکز قانونی در حل مشکلات خود از راههای قانونی استفاده کرده و از راه‌حلهای قبیله‌ای پرهیز کنند.

ه- دانشجویان، امپریالیسم و صهیونیسم را محکوم می‌کنند. هزاران دانشجو در دانشگاه تبریز امپریالیسم آمریکا و صهیونیسم را محکوم کردند و طی تظاهراتی در محوطه دانشگاه پرچم آمریکا را به آتش کشیدند. تظاهرکنندگان همچنین اقدام کارتر و سنای آمریکا را جهت درهم شکستن جنبش‌های آزادیبخش در کشورهای جهان سوم محکوم کردند. آنها خواستار بیرون راندن همه آمریکاییهای باقیمانده در ایران شدند و حمایت قاطع خود را از حکومت اسلامی و امام خمینی اعلام داشتند. تظاهرات مشابهی نیز در منطقه آستارا اتفاق افتاد. مردم علیه ظهور مجدد هواپیمای حمل و نقل آمریکا در خلیج فارس تظاهرات کردند و تبلیغات امپریالیستی علیه محاکمات دادگاههای انقلاب را محکوم کردند. تظاهرکنندگان همچنین پرچم آمریکا را به آتش کشیده و خواستار نابودی همه وابستگان «خون‌آشام» امپریالیسم در کشور شدند.

و- ناوگان تجاری ایرانی می‌شود: خطوط کشتیرانی ملی آریا دیروز طرحهایی را به منظور جایگزین سریع همه کارمندان خارجی در کشتیهایش اعلام نمود و اضافه کرد که در حال حاضر حدود 400 دانشجوی ایرانی در حوزه‌های گوناگون دریایی تحت آموزش هستند. سخنگوی آریا اظهار داشت که اکثر دانشجویان ایرانی قبل از اینکه جهت گذراندن دوره‌های تخصصی به خارج اعزام شوند در مؤسسات ایرانی آموزش خواهند دید. طبق نظر سخنگوی مزبور ناوگان تجاری ایران دارای 36 کشتی است که شامل کشتی‌های کانتینردار با ظرفیت متغیر بین 4760 تا 19000 تن و به علاوه 6 برابر آبی خاکی می‌شود. وی اظهار نمود که این کشتی‌ها اکنون مشغول حمل بار بین بنادر ایران، آمریکا، ژاپن و بنادر خلیج فارس هستند. طبق اظهارات منابع ناوگان تجاری، از شروع جنبش انقلابی و اعتصابات فلج کننده در ایران که در تابستان و پاییز گذشته رخ داد، تجارت به شکل قابل ملاحظه‌ای کاهش یافته و اکثر کشتی‌های غربی نیز بیکار بوده‌اند.

ز- متفرقه: (1) وزارت آموزش و پرورش با صدور بخشنامه‌ای به مدارس خصوصی دستور داده که کلاسهای دخترانه و پسرانه را جدا کنند. این بخشنامه بایستی از آغاز ترم تابستانی مدارس به اجرا درآید. از چند تن از مسئولین مدارس در مورد بخشنامه اخیر سئوال شد اما آنها از جواب دادن واهمه داشتند.

(2) انجمن روانپزشکی در ایران برآورد کرده است که حدود 2 میلیون معتاد به تریاک در کشور وجود دارد و پیشنهاد کرده که ایران باید در قسمت کنترل کشت خشخاش اقداماتی نظیر ترکیه به عمل آورد.

این آمار از کوپنهای صادره برای مصرف تریاک که حدود 200000 است و مقدار مواد مخدری که توسط پلیس از قاچاقچیان گرفته شده به دست آمده است و نشان می‌دهد که حدود 2 میلیون معتاد در کشور وجود دارد. با احتساب این مسئله که جمعیت ایران 36 میلیون نفر است این آمار بدین معنی است که از هر 18 نفر یک نفر معتاد است که این یک نفر هم جوان می‌باشد.

(3) هیأت نمایندگی ایران در سازمان ملل با انتشار بیانیه‌ای تأکید کرده است که اعدام حبیب القانیان بازرگان معروف ایرانی، در تهران به دلیل یهودی بودن وی نبوده، بلکه اعدام او به خاطر جنایتهایی است که مرتکب شده است.

(4) یک افسر ارتش در خلال محاکمه در دادگاه انقلاب اسلامی تهران افشا کرده است که شاه پیشین و ژنرال اویسی فرمانده نیروی زمینی، دستور داده بودند که مسیر راهپیمایی «عاشورا» در 11 دسامبر 1978 مین‌گذاری شود.

سرهنگ محمدباقر لطیفی رئیس پیشین یک شرکت مهندسی در پایتخت به دادگاه گفت که او و افراد تحت فرماندهی‌اش از اطاعت فرامین سرپیچی کرده بودند. او در دادگاه اظهار داشت ما از قتل‌عام مردم قهرمان خود امتناع کردیم.

تظاهرات برنامه‌ریزی شده ضدآمریکایی

سند شماره 190 محرمانه23 می 1979 - 2 خرداد 1358 از: سفارت آمریکا، تهران - 5378به: وزارت امور خارجه، واشنگتن دی. سی.

موضوع: تظاهرات برنامه‌ریزی شده ضدآمریکایی 1- (محرمانه - تمام متن) 2- خلاصه: مسیرهای تظاهرات هر دو روز 24 و 25 می در روزنامه‌های محلی چاپ شده است، طبق این برنامه تظاهرات 25 می در برابر سفارت خاتمه خواهد یافت، لحن رسانه‌های گروهی از صبح 23 می نسبت به ایالات متحده خصمانه‌تر شده است، ارزیابی ما این است که دولت موقت انقلاب ایران خواهان خشونت نیست، اما تمایل دارد که ادعاهای مربوط به دخالت آمریکا در امور ایران را پراهمیت جلوه دهد، امکان وقوع حوادث خشونت‌بار که منجر به حمله به سفارت گردد، همچنان جدی است. ما در حال اتخاذ تدابیر امنیتی بیشتر هستیم. پایان خلاصه.

3- رسانه‌های گروهی صبح 23 می مسیرهای راهپیمایی اعتراض‌آمیز از سوی گروههای مخالف قطعنامه سنای آمریکا در مورد ایران را برای روزهای 24 و 25 می اعلام کردند. ماهیت این اعلامیه‌ها چنان است که هیچ‌گونه (تأکید می‌کنیم) هیچ‌گونه شکی باقی نمی‌گذارد که دولت موقت انقلابی ایران (حداقل) به تصمیمات گروههای سیاسی جهت مبارزه و درگیری مجدد با آمریکاییان تن داده است. طبق برنامه، تظاهرات 24 می در ساعت 4 بعد از ظهر از 4 نقطه در شمال و جنوب سفارت شروع شده و با راهپیمایی به سمت میدان 17 شهریور (25 شهریور سابق واقع در تقاطع روزولت و کریم‌خان زند تقریباً در فاصله 6 بلوکی سفارت) ختم می‌شود.

دو مسیر که یکی از آنها از دانشگاه تهران آغاز می‌شود از برابر سفارت در خیابان تخت‌جمشید و روزولت می‌گذرد. ما انتظار داریم که جمعیت بین ساعت 5 تا 6 بعد از ظهر از برابر سفارت عبور نمایند. دعوت برای راهپیمایی 24 می توسط مجاهدین اسلامی و حزب جمهوری اسلامی (سازمان خمینی) صورت گرفته است.

4- راهپیماییهای روز 25 می در ساعت 8 صبح از میدانهای ژاله و 24 اسفند در نزدیکی دانشگاه تهران آغاز شده و هر دو مسیر در برابر سفارت به هم خواهند پیوست: و احتمالاً تظاهرکنندگان حدود ساعت 10 صبح به اینجا خواهند رسید. کارخانه شایعه‌سازی، نگرانیهایی را در بین کارکنان محلی ما درباره راهپیمایی 25 می بوجود آورده است. اما برای 24 می نگرانی ندارند، زیرا راهپیمایی 24 می در شمال سفارت و نه در مقابل آن خاتمه خواهد یافت و از طرف دیگر بعد از ساعات کار اداری انجام می‌شود و توسط گروههایی هدایت می‌شود که از دولت موقت انقلاب حمایت می‌کنند.

با توجه به موارد بالا به نظر می‌رسد که این راهپیمایی تهدیدات کمتری نسبت به راهپیمایی

جمعه در بر خواهد داشت، زیرا راهپیمایی روز جمعه اقدام شوقی است که مستقیماً به طرف سفارت نشانه‌گیری شده است.

ما معتقدیم که دولت موقت ایران می‌خواهد که تظاهرات هر دو روز را صلح‌آمیز برگزار نماید و از آن به عنوان وسیله‌ای در جهت اعلام نظر خود بر دخالت آمریکا در امور داخلی ایران استفاده نماید به طوری که زیان خیلی کمی به اساس روابط آمریکا و ایران داشته باشد. مشکل اینجاست که کلیه گروهها از طیف‌های ناهمگون سیاسی در ایران در راهپیمایی 25 می شرکت خواهند کرد که احتمالاً شامل فلسطینیها (روزنامه‌ها خاطرنشان می‌کنند که یکی از مسیرهای راهپیمایی در آن روز مستقیماً از برابر سفارت فلسطین در ساختمان قدیمی تجاری اسرائیل، عبور خواهد کرد) و فداییان مارکسیست که ممکن است به دنبال ایجاد تحریکاتی برای بر هم زدن اوضاع باشند نیز می‌گردد.

مسئله نگران‌کننده دیگر این است که در واقع دیگر رهبران برجسته مذهبی درخواست می‌نمودند که راهپیمایی آرام و صلح‌آمیز برگزار شود ولی تا ظهر 23 می هیچ آیت‌اللهی چنین بیانیه‌ای در رابطه با راهپیمایی‌های 24 و 25 می منتشر نکرده است. اوضاع نسبتاً بی‌ثبات خواهد بود و ممکن است هر خشونت جزئی و بی‌هدفی توسط عناصر ضدآمریکایی مبدل به جرقه‌ای شود که نوعی حمله علیه سفارت را در پی داشته باشد. کارمندان سیاسی سفارت به رابطین مذهبی خود یادآوری می‌کنند که انتشار بیانیه‌ای توسط رهبران مذهبی مبنی بر درخواست از راهپیمایان جهت حفظ آرامش می‌تواند بسیار مفید باشد.

5- از طرف دیگر به جز اصطکاکهای حاصل از قطعنامه جاویتز، جوّ تهران در حال حاضر چندان سنگین نیست.

به طور مثال، در صبح روز 23 می کارمند کنسولگری که مسایل مربوط به ویزای تحصیلی را در محل درب سفارت انجام می‌دهد شاهد گفتگویی بود به این صورت که دو تن از دانشجویان که خود را رهبر راهپیمایی 24 می معرفی می‌نمودند به ماشاءالله کاشانی رئیس مجاهدین محافظ سفارت مراجعه نموده و اطلاع دادند که باطری بلندگوهای آنها در حال اتمام است و تاکنون عوض نشده است. این دو نفر سپس درخواست نمودند که اگر امکان دارد بلندگوهای خود را به برق سفارت متصل نمایند. پاسخ کاشانی را باید در بایگانی تاریخ پیدا کرد.

6- در مورد مسئله امنیتی، سفارت از ساعت 3 بعد از ظهر روز 24 می به بعد حداقل تعداد پرسنل لازمه را در محوطه نگهداری خواهد کرد. کل مجموعه کارکنان سفارت (به استثنای گروههای امنیتی- فرماندهی و ارتباطی) که فعلاً در نزدیکی ساختمان مرکزی سفارت سکونت دارند، تمام روز جمعه را در یک دوره مسابقات تنیس بین سفارت انگلیس و آمریکا در زمین سفارت انگلیس در قلهک واقع در شمال تهران، شرکت خواهند کرد و لذا در ساعات بحرانی، پرسنل سفارت در حوالی سفارت نخواهند بود.

7- نظریات کارمند اداره حفاظت: مطابق گزارش شماره 5301- تهران که بدین وسیله تکمیل می‌شود، وضعیت امنیتی ما به شرح زیر می‌باشد:

تا قبل از 25 می کارهای ساختمانی برای مقابله با تروریسم در محل ساختمان مرکزی تکمیل خواهد شد. دربهای فولادی رو به بیرون در جای خود قرار دارند و قرار است که دربهای داخلی ضدانفجار طی دو روز آینده نصب شوند.

در این هفته جعبه‌های ضدگلوله حفاظ پنجره نیز نصب می‌گردند. کلیه پنجره‌ها در تمام طبقات دارای میله های حفاظ شده‌اند.

8- طرح‌های جدید دفاعی در داخل سفارت (ضمیمه K) برای طرح خروج اضطراری تهیه شده و امروز و پس از تأیید آن توسط کاردار در بین کارمندان آمریکایی توزیع خواهد شد. کاردار امروز جلسه‌ای تشکیل داد تا در مورد «روش عملیاتی» به هنگام وقوع حمله‌ای نظیر حمله روز 14 فوریه یا یک حمله دسته‌جمعی به سفارت که ممکن است در روز 24 و 25 می رخ دهد، تبادل‌نظر نماید.

وی در نظر دارد ملاقات فردای خود با وزیر امور خارجه، دولت موقت ایران را تحت فشار قرار دهد تا به صورت مسلحانه و مستمر مداخله نماید و مانع از تکرار وقایع 14 فوریه یا یک حمله همگانی توسط مردم به ساختمان مرکزی و محوطه سفارت گردد. در حال حاضر بیش از 900 نارنجک گاز اشک‌آور و مهمات، کلت‌های دستی و نارنجک‌اندازهای فراوانی در قسمت حفاظت سفارت موجود است.

9- به عقیده مأمور امنیتی پرسنل درون ساختمان مرکزی در مقابل سلاح‌های کوچک ایمن خواهند بود اما در برابر انفجارها یا استفاده گسترده از وسایل آتش‌زا ایمن نمی‌باشند. ما تجهیزات مقابله با آتش‌سوزی را سه برابر کرده‌ایم و به زودی در نزدیکترین مکانهای لازم پنجره‌های فرار و نردبانهای تاشونده قرار خواهیم داد.

تا روز 25 می ما وضعیت دفاعی خود را به حداکثر خواهیم رساند. آمریکاییها اینجا دفتر مرکزی را «قلعه آپاچی‌ها» نام می‌نهند.

10- تفنگداران دریایی در حالت آماده‌باش هستند. و در روزهای 24 و 25 می در ساختمان مرکزی حاضر و مشغول به کار خواهند بود و در روز جمعه 25 می، در حدود سی آمریکایی و همینطور 3 کارمند (یعنی دو نفر اپراتور تلفن و راننده کاردار) در ساختمان مرکزی حاضر خواهند بود.

محافظین قراردادی نیز در محوطه سفارت حاضر خواهند بود. تمام این اقدامات برای دفاع از سفارت لازم هستند. قسمت آتش‌نشانی و مخابرات سر کار خواهند بود تا به عنوان رابط با دولت موقت ایران عمل کنند. همانطور که ذکر شد کلیه آمریکاییان دیگر غایب خواهند بود و تا هنگامی که سفارت اعلام ننماید که اوضاع رو‌به‌راه است به سفارت برنخواهند گشت.

ناس

برنامه تظاهرات ضدآمریکایی

سند شماره 191 محرمانه24 می 1979 - 3 خرداد 1358 از: وزارت امور خارجه، واشنگتن دی. سی - 131898به: سفارت آمریکا، تهران مرجع: تهران 5378 موضوع: برنامه تظاهرات ضدآمریکایی 1- (محرمانه - تمام متن) 2- ما از سفارت به خاطر تمهیداتش جهت بهبود وضعیت امنیتی سفارت و طرحهایش برای تخلیه پرسنل سفارت تا حد امکان به مناسبت روز تظاهرات مقرر شده تمجید می کنیم.

در عین حال ما از پاسخهای دولت موقت ایران برای تأمین خواسته‌های شما جهت تأمین امنیت بیشتر خشنود نیستیم. بنابراین اگر ممکن است لطفاً با بازرگان نخست‌وزیر یا یزدی وزیر خارجه درخواست ملاقات اضطراری نموده و نکات ذیل را مطرح کنید:

الف- همانطور که دولت ایران متوجه خواهد شد، این دولت نهایت تلاش خود را برای بهبود روابط به عمل آورده و علائق را در حد عادی نگه‌داشته و از واکنش احساسی و یا سوءتفاهم‌انگیز در حد امکان پرهیز نموده است. ما توانایی کنترل مطالب مطبوعات آمریکا یا کنگره را نداریم.

ب- در عین حال ما نهایت تلاش خود را به کار بسته‌ایم تا تصویر منطقی از حوادث ایران ارائه داده و به همه احزاب آمریکایی منافع مشترک و نگرانی‌هایی را که با ایران در آنها شریک هستیم تشریح نماییم.

ج- ما از پدیده رو به تزاید ضدآمریکایی در ایران که بیشتر آنها به نظر می‌رسد بر اساس سوءتفاهمات عمومی نسبت به طرز تلقی این دولت است، متأثر هستیم. ما متوجه هستیم که دولت موقت ایران با محدودیتهای زیادی مواجه بوده و از تلاشها برای تعدیل جوّ متشنج موجود استقبال می‌کنیم.

د- ما جداً از چشم‌انداز این مسئله نگران هستیم که تظاهراتها احتمالاً سلامت پرسنل سفارت آمریکا در تهران را تهدید کند. ما از دولت ایران می‌خواهیم اقدامات بیشتری را برای تأمین حفاظت در شرایط مملو از احساسات مدنظر قرار دهد. همچنین ما عمیقاً تقاضا داریم که تعداد کافی پرسنل امنیتی منضبط و کارا جهت حفاظت از محوطه سفارت آمریکا و پرسنل آن تأمین گردد.

ه- ما به علاوه می‌خواهیم که اقداماتی برای جلوگیری از تبدیل احتمالی تظاهرات مقرر به خشونت به واسطه مورد تهدید واقع شدن موارد مذکور در خصوص سفارت آمریکا، به عمل آید.

3- در عین حال ما برخی نکات را با سفارت ایران در اینجا به صورت اضطراری مطرح خواهیم کرد. کریستوفر

وضعیت ایران، می 1979

سند شماره 192 محرمانه شماره گزارش: 79 6846019724 می 1979 - 3 خرداد 1358 از: دفتر وابسته دفاعی آمریکا، تهران به: سازمان اطلاعات دفاعی، واشنگتن دی. سی - فوری افسر تهیه‌کننده گزارش: ای.بی.گرازینی متخصص در امور امنیت ملی ایالات متحده آمریکا مقام مسئول تأییدکننده: وابسته دفاعی ایالات متحده آمریکا سرهنگ ال. جی. هالند منبع: رسانه‌های خبری محلی، کارمندان سفارت و اعضای دفتر وابسته دفاعی، وابسته خارجی موضوع: وضعیت ایران، می 1979 16- خلاصه: (محرمانه) این گزارش دربرگیرنده توضیحات و اطلاعاتی در خصوص شرایط حاکم بر ایران است. این اطلاعات شامل موارد ذیل است: ادعای آیت‌الله خلخالی مبنی بر استعفا از ریاست دادگاه، گفتگوهای استاندار خوزستان با گروه ایران خلق [عرب]، ممنوعیت دستگیری نیروهای نظامی، اعدام یک سرباز و چند سرهنگ، رسیدگی به پرونده یک زن در دادگاه انقلاب اسلامی، پرداخت حقوق به خانواد‌ه‌های افسران اعدام شده پلیس، حمایت بازرگان از عفو عمومی، بازدید نخست‌وزیر از بخشهای مختلف ارتش، دیدار فرماندهان ارتش با امام خمینی، اشاره آیت‌الله روحانی به کمک به آوارگان افغانی، تظاهرات‌های ضدآمریکایی برنامه‌ریزی شده برای امروز و فردا.

17- از 17 تا 21 حذف شده است.

22- جزییات: (محرمانه) الف) ادعای آیت‌الله خلخالی مبنی بر استعفا از ریاست دادگاه: به گزارش منابع مختلف آیت‌الله خلخالی ادعا کرده است که از ریاست دادگاه استعفا داده است. سئوال اینجاست که آیا واقعاً آیت‌الله صادق خلخالی- آقای خون- از ریاست دادگاه انقلاب استعفا داده است یا خیر؟ بر اساس گزارشات واصله از منابع، شخص آیت‌الله خلخالی و همسر وی به این سئوال پاسخ مثبت می‌دهند؛ این در حالی است که کمیته مرکزی و آیت‌الله خمینی صراحتاً به این سئوال پاسخ منفی می‌دهند و موضوع را تکذیب می‌نمایند. چنین به نظر می‌رسد که به جای خلخالی، رقیب لفظی وی یعنی ابراهیم یزدی، وزیر امور خارجه، دچار مشکل شود. ماجرای خلخالی هنوز یکی از داستانهای مبهم انقلاب اسلامی است. در طول این چند ماهه نزاع لفظی شدیدی بین خلخالی و یزدی به وجود آمده است. البته یزدی اولین کسی نبود که استعفای خلخالی از ریاست دادگاه انقلاب را تأیید کرد؛ داریوش فروهر، وزیر کار، نیز دو هفته پیش، متعاقب انتشار یک مقاله توهین‌آمیز به آیت‌الله کاظم شریعتمداری و بی نظمیهای زندان قصر، ضمن انتقاد از خلخالی، خاطرنشان کرده بود که جلاد آتشین بایست از ریاست دادگاه انقلاب عزل گردد. از زمان این موضع‌گیری داریوش فروهر به بعد، خلخالی تلاش کرده است که با انجام

یک سلسله اقدامات منطقی و معقول، خود را از این اتهام مبرا نماید. خلخالی در بیانیه‌ای که روز گذشته در مطبوعات منتشر شد مجدداً بر موضع‌گیریهای قبلی خود تأکید ورزیده و خود را رئیس اعظم خطاب کرده بود. اما منابع گزارش می‌کنند که در همین زمان، ضمن برقراری تماس با منابع خبری، اعلام کرده است که از این سمت استعفا داده است. خلخالی در دفاع از اقدامات خود تصریح کرده است که «تا جایی که من اطلاع دارم، بنده هیچ‌گونه حکمی مغایر با مبانی و دستورات اسلام صادر نکرده‌ام و بدون دلیل و مدرک حکم مصادره هیچ اموالی را صادر نکرده‌ام. دادگاههای انقلاب از قوانین اسلامی تبعیت می‌کنند و قضات نیز تفکر و نگرشی مذهبی و اسلام‌مدار دارند و من برای آنها آرزوی موفقیت می‌کنم.» گزارشگران خبرگزاری رویترز نیز شب گذشته در تماس با همسر آقای خلخالی در قم، همین مواضع را از زبان وی شنیده‌اند. همسر خلخالی تأکید کرده است که «آیت‌الله خلخالی شب گذشته از سمت خود استعفا داده است. البته وی همواره یک قاضی مذهبی خواهد بود؛ قضات شبیه پزشکان هستند و هیچ‌کس نمی‌تواند به آنها بگوید که از این به بعد پزشک نباش. اما آقای خلخالی قصد دارد به شهر قم بازگشته و مجدداً به سراغ تدریس برود.» همسر خلخالی در ادامه علت این استعفا را جاروجنجالهای آقای یزدی عنوان کرده و خاطرنشان کرده است که عموم مردم با تمام توان از خلخالی حمایت کرده و بر علیه یزدی تظاهرات بر پا خواهند کرد. وی در ادامه افزوده است که «در زمینه قوانین اسلامی، هیچ‌کس مسلط تر از خلخالی نیست و او نیز فرمان خدا را به اجرا درآورده است و قدر مسلم فرمان خدا فاقد هرگونه خطا و اشتباه است.» همسر خلخالی تأکید کرده است که استعفای خلخالی با موافقت امام خمینی صورت گرفته است. دیگر منابع بر این باورند که خمینی در این شرایط، این استعفا را نخواهد پذیرفت. یکی از منبع ارشد قضایی این‌گونه تصریح کرده است که براساس استنباط وی، «خلخالی هم‌چنان در دادگاه انقلاب فعال خواهد بود، حتی اگر از این سمت کناره‌گیری نماید. هیچ تفاوتی نمی‌کند که خلخالی در این جایگاه باشد یا فردی دیگر. این، سیستم است که به این سمت می‌رود نه افراد.» سخنگوی کمیته مرکزی نیز تأکید کرده است که خلخالی هم چنان « روبس‌پیر انقلابی ایران» خواهد بود. یک منبع گزارش داده است که احتمالاً خلخالی در این سمت خواهد ماند البته تا مادامی که جور اشتباهات دیگران را به دوش بکشد. به هر ترتیب، ابقاء خلخالی در این سمت موجبات ناراحتی و تکدر خاطر ابراهیم یزدی را فراهم خواهد آورد. در صورتی که خلخالی برخلاف ادعای خود، از این سمت استعفا ندهد، دلیل عمده آن چیزی نیست جز عدم محبوبیت وزیر امور خارجه در قم. ممکن است یزدی نکته‌ای را فراموش کرده باشد که یک منبع برای ما ذکر کرد؛ مبنی بر این که همسر خلخالی برادرزاده خمینی است.

ب) گفتگوهای استاندار خوزستان با گروه ایران خلق [عرب]: دریادار احمد مدنی، استاندار خوزستان، در مصاحبه‌ای خاطرنشان کرد که به منظور خلع سلاح «افراد غیرمسئول»، حدود یکصد نفر از پرسنل نیروی دریایی از پایگاه دریایی بوشهر به خرمشهر منتقل شده‌اند. وی در

این مصاحبه تأکید کرد که « ما به هر قیمت ممکن بایست صلح و امنیت را به استان خوزستان بازگردانیم.» وی افزوده است که گفتگوها با سازمان خلق عرب خوزستان همچنان ادامه دارد و به موازات تداوم این گفتگوها، به منظور خلع‌سلاح عموم مردم، مهلت مناسبی پیش‌بینی شده است. مدنی تأکید کرده است که چنانچه شواهد و قراین حاکی از این باشد که افزایش مهلت پیش‌بینی شده تأثیرات مثبت و مطلوبی به دنبال خواهد داشت، قدر مسلم این مهلت تمدید خواهد شد اما در صورتی که درخواست تمدید مهلت صرفاً به منظور سوء‌استفاده باشد، قطع به یقین پاسخ به درخواست کاملاً مشخص می‌باشد. وی تصریح کرده است که صرفاً به افرادی مجوز حمل سلاح داده خواهد شد که در مسیر انقلاب قدم بردارند و به افراد خارج از این جرگه، هرگز سلاح داده نخواهد شد.

ج) ممنوعیت دستگیری نیروهای نظامی: مهدی هادوی، دادستان کل کشور، اخیراً اطلاعیه‌ای منتشر کرده است مبنی بر این که نیروهای پاسدار انقلاب و کمیته حق دستگیری نیروهای نظامی را ندارند. دادستان ارتش نیز از نیروهای ارتش خواسته است که به این بیانیه تمکین نمایند. در بیانیه مزبور آمده است که «ارتش می‌بایست فارغ از هرگونه دغدغه فعالیت نماید و نیروهای آن باید در امنیت کامل به سر برند.» در این بیانیه موارد ذیل مطرح شده است:

1- هرگونه احضاریه و یا اخطاریه بدون حکم رسمی، از درجه اعتبار ساقط است.

2- دستگیری نیروهای نظامی صرفاً به دستور دادستان ارتش و یا افسر فرمانده اداره دادستانی ارتش امکان پذیر خواهد بود.

3- حکم دستگیری نیروهای نظامی بایست به امضای دادستان عمومی دادگاه انقلاب و یا معاون قوه قضائیه رسیده باشد.

4- در شهر تهران دستگیری نیروهای نظامی منوط به امضای حکم توسط دادستان دادگاه انقلاب می‌باشد تا از این طریق، فرایند دستگیری توسط دادستان نظامی و یا پلیس نظامی مستقر در دادگاه صورت گیرد.

5- در صورت عدم حضور افسر فرماندهی نیروهای مسلح یا ژاندارمری، اخذ موافقت دادستان دادگاه انقلاب ضروری است.

در این بیانیه صراحتاً قید شده است که نیروهای پاسدار و کمیته تحت هیچ شرایطی حق مداخله در فرایند دستگیری نیروهای نظامی را ندارند. البته این موضوع با بیانیه اداره دادستانی ارتش در تناقض است؛ این اداره در بیانیه خود تأکید کرده است که:

(1) دستگیری نیروهای نظامی صرفاً توسط افسر مسئول ارتش و یا در صورت نیاز توسط نیروهای پاسدار و یا کمیته صورت می‌گیرد که البته فرد دستگیر شده تحویل اداره دادستانی انقلاب خواهد شد.

(2) در مورد بالا، لازم است هماهنگی کاملی بین پاسداران و نیروهای کمیته و افسران و نیروهای ارتش وجود داشته باشد.

(3) مسئولیت اجرای مفاد این دستورالعمل در شهرها برعهده دفاتر دادستان ارتش است.

نظریه تهیه‌کننده: (محرمانه) آنچه در این بیانیه‌ها قید نشده این مطلب است که تمامی فرماندهان و اعضای ارشد نظامی باید به مجرد دریافت هرگونه خبر در خصوص فعالیت ضدانقلابی و یا خرابکارانه نیروهای تحت امر خود، مراتب را به اطلاع دادگاه انقلاب برسانند.

د) اعدام یک سرباز و چند سرهنگ: روز گذشته دادگاه انقلاب مشهد یک سرباز را به اعدام و چهار سرباز دیگر را به حبس با مدتهای مختلف، محکوم کرد. سرباز هادی زمانی که به جرم قتل مردم بی‌گناه در جریان انقلاب محکوم به اعدام شده بود، در ساعت 2 بامداد به وسیله جوخه آتش، تیرباران شد.

افراد اعدام شده در تهران عبارت بودند از سرهنگ دوم محمدباقر لطیفی مقدم و ستوان یار محمود معمار که حکم اعدام آنها در روز گذشته اجرا شد.

ه ) رسیدگی به پرونده یک زن در دادگاه انقلاب اسلامی: برای اولین بار پس از پیروزی انقلاب اسلامی پرونده یک زن در دادگاه انقلاب مشهد مورد رسیدگی قرار گرفت. خانم دکتر مهوش نیکجو، استادیار دانشگاه فردوسی مشهد، به جرم همکاری با ساواک در داخل و خارج از کشور در خصوص گزارش بر علیه دانشجویان و اساتید و مشارکت در سرکوب دانشجویان، گناهکار شناخته شد. وی به یک سال حبس تأدیبی، اخراج از هیأت علمی دانشگاه فردوسی و انفصال همیشگی از مشاغل دولتی محکوم شد.

[و)] پرداخت حقوق به خانواد‌ه های افسران اعدام شده پلیس: به گفته سرهنگ مجللی، رئیس پلیس ملی ایران، خانواده‌های آن دسته از افسران پلیس که به دستور دادگاه انقلاب اعدام شده‌اند، حقوق سرپرست خانوار خود را به طور تمام و کمال دریافت خواهند کرد. سرهنگ مجللی افزوده است که آن دسته از افسران پلیس که در بازداشت به سر می‌برند نیز حقوق خود را دریافت خواهند کرد چرا که بازداشت بودن الزاماً به معنای محکومیت همیشگی نیست. وی تأکید کرده است که در حال حاضر حدود 700 نفر از افسران پلیس، با جایگاههای مختلف، در بازداشت به سر می‌برند و این در حالی است که جایگاه شغلی کنونی آنها در حال حاضر مشخص نیست. سرهنگ مجللی با اشاره به قتل برخی افسران پلیس در جریان پیروزی انقلاب، خاطرنشان کرد که بر اساس مقررات پلیس، حقوق این افراد بایست به خانواده‌های آنها پرداخت گردد.

ز) حمایت بازرگان از عفو عمومی: نخست‌وزیر مهدی بازرگان تأکید می‌کند که از اعطای عفو عمومی به تمامی افرادی که با رژیم سابق همکاری داشته‌اند استقبال و حمایت می‌نماید. وی که برای گروهی از رؤسای دانشگاهها در تهران سخن می‌گفت، تأکید کرد که عفو عمومی، امری ضروری است «چرا که در غیر این صورت بازسازی ملی محقق نخواهد شد.» بازرگان اظهار داشت که مشکلات و موانع بسیار زیادی از زمان رژیم سابق برای دولت مطبوع وی باقی مانده است و حل برخی از این مشکلات مستلزم کمک گرفتن از افرادی است که در حال

حاضر از کار منفصل شده‌اند. «من از عموم مردم می‌خواهم که صبر انقلابی پیشه کنند؛ ما در حال حاضر در حساس‌ترین برهه از تاریخ کشور به سر می‌بریم و چاره‌ای جز صبر و فداکاری نداریم.» بازرگان تأکید کرده است که دولت وی یک دولت موقت است و صرفاً وظیفه دارد که مواردی همچون سازماندهی یک همه‌پرسی ملی، تهیه و تدوین یک قانون اساسی جدید، ایجاد یک مجلس قانون‌گذاری و برگزاری انتخابات عمومی را محقق نماید. «من همواره بر این موضوع تأکید کرده‌ام که به مجرد تحقق این موارد، دولت من قدرت را به دولت دیگری واگذار خواهد کرد.» ح) بازدید نخست‌وزیر از بخشهای مختلف ارتش: اولین مراسم رسمی نظامی عصر روز گذشته برگزار گردید. در جریان این مراسم، نخست‌وزیر بازرگان از بخشهای مختلف نیروهای مسلح جمهوری اسلامی و پرچمهای آنها بازدید به عمل آورد. وی از ساختمان مرکزی ارتش نیز بازدید کرده و با فرماندهان ارشد ارتش نیز ملاقات نمود. در جریان بازدید نخست‌وزیر، سرلشگر فربد رئیس ستاد ارتش، ابراهیم یزدی وزیر امور خارجه، حاج سید جوادی وزیر کشور، داریوش فروهر وزیر کار و امور اجتماعی و چند تن دیگر از مقامات کشوری نخست‌وزیر را همراهی می‌کردند.

ط) دیدار فرماندهان ارتش با امام خمینی: سرهنگ ولی‌الله فلاحی، فرمانده نیروی زمینی ارتش، به اتفاق معاونین و فرماندهان بخشهای مختلف نیروی زمینی روز سه شنبه به دیدار امام خمینی رفته و در خصوص مسایل مختلف مربوط به ارتش، با وی بحث و گفتگو کردند.

ی) اشاره آیت‌الله روحانی به کمک به آوارگان افغانی: آیت‌الله صادق روحانی، که گفته می‌شود از اعضای شورای انقلاب اسلامی است، اظهار داشته است که روحانیون ایران به مردم افغانستان کمک می‌کنند که یک انقلاب مذهبی در کشور خود به راه اندازند. وی در گفتگو با منابع خبری از دولت نخست‌وزیر بازرگان خواسته است که فعالانه در امور کشورهای همسایه مداخله نماید. وی ضمن محکوم نمودن دولت نورمحمد تره‌کی، رئیس‌جمهور افغانستان، شرایط کنونی حاکم بر آن کشور را با شرایط حاکم بر ایران در زمان پیروزی انقلاب قابل مقایسه دانسته است. وی تصریح کرده است که «مداخله ما، ماهیتی کاملاً مذهبی دارد و قصد داریم همان روشی که در ایران در پیش گرفتیم را در افغانستان نیز پیاده نماییم. کمک به مردم مسلمان افغانستان، چه شیعه و چه غیر شیعه، رسالتی است که اسلام بر دوش ما نهاده است.» ک) تظاهراتهای ضدآمریکایی: طی دو هفته اخیر جنبشهای سازمان یافته ضدآمریکایی در حال شکل گیری بوده است. مردم بانی و مسبب بسیاری از کمبودهای موجود در انقلاب اسلامی را ایالات متحده آمریکا می‌دانند. افزون بر این، مطبوعات گزارش داده‌اند که موضع دولت ایران این است که برقراری روابط خوب بین ایران و آمریکا منوط به تصحیح عملکرد و تغییر رویه از سوی دولت ایالات متحده آمریکاست. قرار است در تاریخ 24 و 25 می تظاهراتی در مقابل سفارت ایالات متحده آمریکا برگزار شود؛ برآورد می‌شود که بین چند هزار

تا یکصد هزار نفر در این تظاهرات شرکت نمایند. این در حالی است که سفارت آمریکا با توجه به شکل امنیت فیزیکی جدید خود، بیشتر به یک دژ نظامی شبیه است. ارتش انقلابی محافظ سفارت در محل مربوطه حاضر است و، البته در زبان، آماده دفاع از سفارت. ما در حال حاضر در انتظار آغاز تظاهرات هستیم.

تظاهرات ضدآمریکایی

سند شماره 193 محرمانه شماره گزارش: 79 198 684624 می 1979 - 3 خرداد 1358 از: دفتر وابسته دفاعی آمریکا، تهرانبه: سازمان اطلاعات دفاعی، واشنگتن دی. سی.

موضوع: تظاهرات ضدآمریکایی 16- خلاصه: (بدون طبقه‌بندی) این گزارش حاوی اطلاعاتی در توصیف تظاهرات ضدآمریکایی در تهران است که در 24 می در مقابل سفارت آمریکا روی داد، تظاهرات آرام، پرجنب و جوش بوده و آشکارا بیانگر تمایل شرکت‌کنندگان مبنی بر ضرورت خروج آمریکایی‌ها از ایران بود.

17- از 17 تا 21 حذف شده است.

22- جزئیات: (محرمانه) حدود ساعت 15:20 به وقت محلی اولین گروه تظاهرکنندگان به مقابل سفارت آمریکا رسیده و از سمت غرب به شرق خیابان تخت‌طاووس حرکت کردند. جمعیت پلاکاردهایی در مخالفت با آمریکا و تصاویر آیت‌الله خمینی در دست داشته و شعارهای متنوع انقلابی سر می‌دادند مثل؛ «یانکی به خانه‌ات برگرد»، مرگ بر آمریکایی‌ها، مرگ بر کارتر؛ «اسلام پیروز است، آمریکا نابود است». شعارهای انگلیسی چنین بودند؛ «ما گروههای اسلامی را تأیید می‌کنیم و به شدت مداخله آمریکا را محکوم می‌کنیم و یانکی به خانه ات بازگرد، ما به شما احتیاجی نداریم». آنها با شعار و فریادهای خود بخشی از نیروهای گارد مجاهدین ما را به حدی به هیجان آوردند که آنها طی تلاشی آشکار برای ارضای جمعیت و یا احساس همدردی با مردم، پرچم آمریکا را که در مقابل میله سفارت در اهتزاز بود، پایین آورده و به جمعیت دادند. پرچم اصلی واقع در مرکز محوطه چمن صدمه‌ای ندید و بدان دست نزدند. پرچم مزبور متعاقباً توسط تظاهرکنندگان پاره پاره شد و همزمان فریاد شادی جمعیت بپا خاست. (وقتی رئیس مجاهدین مشاهده کرد که پرچم به پایین کشیده شده، شفاهاً دو محافظی را که مرتکب این کار شده بودند، مورد ملامت قرار داد). طی انجام این عمل، نیروهای انتظامی، جمعیت را در خیابان و به دور از دیوارهای سفارت نگه داشتند. اولین موج تظاهرات به مدت حدود 40 دقیقه در مقابل سفارت به طول انجامید. در فاصله زمانی 20 دقیقه‌ای که اوضاع آرام شد برخی از مجاهدین پوستری را در مقابل محل میله پرچم مقابل سفارت نصب کردند. یک ایرانی جوان که متن آن را برای مجاهدین ترجمه می‌کرد به این

عمل اعتراض نموده و از میله بالا رفت و پوستر را پاره کرد. در ساعت 16:20 گروه دوم تظاهرکنندگان به مقابل سفارت رسیدند. در مقابل این گروه تعدادی زن چادری دیده می‌شدند. رژه زنان حدود 5 دقیقه طول کشید و گروههایی از مردان با شعارهایی آنها را همراهی می کردند. در نقطه‌ای در راهپیمایی رئیس مجاهدین توسط جمعیت مطلع شد که «توده‌ایها» و «کمونیست‌ها» هم در میان جمعیت در حال نزدیک شدن، هستند و اینکه اگر هر یک از آنها به بالای دیوار سفارت برود او باید به مردانش دستور تیراندازی به سوی آنها را بدهد. این دستورات صادر شد. ARMA رئیس مجاهدین را در تمامی مسیر تظاهرات همراهی کرد. در مقایسه با راهپیمایی‌ها در گذشته نکات ذیل قابل‌توجه می‌باشد: هیچ‌گونه خسارت و تلفاتی مشاهده نشد اگرچه هنگامی که نیروهای کمونیست و اسلامی شعار مرگ به یکدیگر نثار می‌کردند، چند مشت به سوی همدیگر پرتاب کردند. وضعیت کنترل جمعیت خوب بود. تعداد جمعیت حدود 10000 تا 150000 تن تخمین زده می‌شد. در یک نقطه حدود 150 کمونیست هنگامی که راهپیمایان اسلامی مانع از ادامه مسیر آنها به طرف جلو شدند، در مقابل درب ورودی موتورپول تا محوطه سفارت دست به تحصن نشسته زدند. در تیتر یکی از روزنامه‌های عصر که در خیابانها توزیع می‌شد نوشته شده بود که راهپیمایی دیگری از این نوع در روز شنبه تکرار خواهد شد. قرار بود راهپیمایی روز جمعه برگزار شود و این اولین اعلان در مورد برگزاری راهپیمایی در روز شنبه است که اولین روز هفته اسلامی است. روزهای پنجشنبه و جمعه ایام تعطیلات آخر هفته محسوب می‌شوند. پوشش خبری گسترده از طرف رسانه‌ها مشاهده شد. دو دستگاه دوربین سیار تلویزیون درست در دو طرف ساختمان کنسولی قرار داشت و یک هلی‌کوپتر تجاری مجهز از یک فاصله دور در منطقه گشت می‌زد. یک نفر هنگامی که قصد داشت در مقابل درب موتورپول عکسبرداری کند، بازداشت شد. پس از مدت کوتاهی نیروهای اسلامی او را بدون آنکه صدمه‌ای دیده باشد آزاد کردند.

نظریات تهیه‌کننده: 1- ترکیب نیروی عادی محافظ ما از سپاه پاسداران انقلاب است. معنای تقریبی آن گاردهای انقلابی است. این گاردها همان گروهی بودند که پرچم را پائین کشیده و پوستر ضدآمریکایی را به جای آن بالا بردند.

2- بعداً گزارش گردید که در پوستری که به جای پرچم ما برافراشته شد تصویر یک شیطان با بوقها نقش بسته بود. در یک بوق یک پرچم آمریکا و در دیگری پرچم اسرائیل نقاشی شده بود.

3- به طور کلی راهپیمایی با توجه به عبور گروههای مختلف از مقابل سفارت به اشکال متفاوت انجام می‌شد. وقتی پرچم آمریکا به جمعیت داده شد راهپیمایی وضع بسیار زننده‌ای به خود گرفت. دوباره هنگامی که گزارش شد یک گروه از کمونیست‌ها به محوطه سفارت نزدیک شدند، تشنج در میان جمعیت فزونی گرفت. به جز این دو مورد راهپیمایی عمدتاً با نظم و مدیریت خوبی برگزار گردید.

تظاهرات ضدآمریکایی

سند شماره 194 محرمانه25 می 1979 - 4 خرداد 1358 از: دفتر وابسته دفاعی آمریکا، تهران - 5449 به: سازمان اطلاعات دفاعی، واشنگتن دی. سی - فوری افسر تهیه‌کننده: سرهنگ ال. جی. هالند وابسته دفاعی آمریکا، تهران مقام مسئول تأییدکننده: سرهنگ ال.جی.هالند وابسته دفاعی آمریکا، تهران منبع خبر: اعضای سفارت و کارمندان دفتر وابسته دفاعی، آمریکا، تهران موضوع: تظاهرات ضدآمریکایی 16- خلاصه: (بدون طبقه‌بندی) این گزارش دربرگیرنده اطلاعاتی در خصوص تظاهرات مورخ 25 می 79 در مقابل سفارت ایالات متحده آمریکا در تهران در اعتراض به سیاستهای گذشته و حال آمریکا نسبت به ایران می‌باشد. این تظاهرات در حدود ساعت 8:45 آغاز شد و در ساعت 13 پایان یافت. این راهپیمایی هیچ‌گونه مجروح و یا تلفاتی به دنبال نداشت؛ این در حالی بود که تعداد شرکت‌کنندگان حداقل بین یکصد و پنجاه تا دویست هزار نفر برآورد شده است.

17- از 17 تا 21 حذف شده‌اند.

22- جزییات: (بدون طبقه‌بندی) همانطور که از قبل نیز اطلاع‌رسانی صورت گرفته بود، در تاریخ 25 می 79 یک تظاهرات اعتراض‌آمیز نسبت به سیاستهای ایالات متحده آمریکا در مورد ایران، به ویژه بیانیه اخیر مجلس سنا در محکومیت دولت خمینی- بازرگان، به اجرا درآمد. طبق برنامه‌ریزیهای صورت گرفته قرار بود این تظاهرات در ساعت 10 آغاز شود که البته زودتر از این زمان آغاز گردید.

در ساعت 8:40 سکوهای تلویزیونی در کنار سکوی مخصوص سخنگو در نزدیکی درب ورودی روزولت استقرار یافتند. آدمکهای رؤسای جمهور کارتر و بگین⁽¹⁾به صورت نمادین به دار آویخته شدند. در ساعت 8:45 یک دستگاه اتوبوس بزرگ در حالی به منطقه وارد شد که حامل تعداد 61 سرباز مجاهدین بود؛ این سربازان مجهز به تجهیزات نظامی از قبیل تفنگهای ژ-3 ، یوزی و هفت‌تیرها ام-1 بودند و همگی در موقعیتهای استراتژیک نسبت به محوطه داخل ساختمان سفارت استقرار یافتند. در ساعت 8:50 گروهی متشکل از حدود 1000 نفر درحالی که پلاکارد و پارچه‌نوشته در دست داشتند، در مقابل سفارت حاضر شدند. تا ساعت 9:209 تمامی خیابانهای منتهی به سفارت مملو از جمعیت شد. سپس یک آخوند با استفاده از بلندگو شروع به صحبت با جماعت حاضر کرد. تعداد تجمع‌کنندگان تا ساعت 9:25 حدود 4000 نفر تخمین زده می‌شد. پارچه‌نوشته‌ها حامل پیامهایی بر علیه ایالات متحده آمریکا بودند

از جمله: سناتورهای احمق، خفه شوید، مجلس سنای آمریکا مجلس جنگ است، انحراف و تبعیض، انقلاب اسلامی برنده میدان است، مجلس سنای آمریکا منحرف است، ما از دولت آمریکا متنفر هستیم و غیره. سرهنگ مجللی، رئیس پلیس انقلابی ایران، در حالی که لباس فرم به تن داشت در مجاورت درب ورودی موتورپول سفارت مشاهده شد. گزارشات حاکی از شلیک گلوله در ساعت 10 در دانشگاه تهران می‌باشد. رئیس مجاهدین به وابسته دفاعی گزارش داد که نیروهای اسلامی دانشگاه تهران را محاصره کرده‌اند تا اجازه ندهند که عناصر فداییان از دانشگاه خارج شوند. در این اثنا، دو قبضه سلاح یوزی و دو قبضه سلاح ژ-3 ضبط و مصادره شد.

در ساعت 10:10 یک جماعت گسترده از مسیر دانشگاه در حالی به منطقه رسید که شرکت‌کنندگان آن در حال خواندن سرود ملی جدید ایران بودند. نیروهای حفاظت سفارت از تجمع‌کنندگان خواستند که هیچ نوع پرچمی را آتش نزنند. تا ساعت 10:40 سخنرانی‌های زیادی ایراد شد و آدمک عمو سام به همراه پرچمهای ایالات متحده آمریکا، شوروی و اسرائیل به آتش کشیده شدند.

در ساعت 11:35 یک سخنرانی ضداسرائیلی در حمایت از فلسطین ارائه شد و متعاقب آن آدمکهای بگین و کارتر به آتش کشیده شد. در ساعت 12 تجمع‌کنندگان کم کم پراکنده شدند. در حالی که دسته‌ای از تجمع کنندگان از طریق خیابان تخت جمشید در حال دور شدن از سفارت بودند، یک گروه از کمونیستها در حالی که شعارهای ضداسلامی و ضدآمریکایی سرمی‌دادند، جلو آنها را گرفتند. یک کاروان موتورسوار، متشکل از 4 ردیف 23 تایی، به داخل جماعت کمونیست حرکت کرد و موفق شد آنها را پراکنده نماید. پس از متفرق شدن تجمع‌کنندگان در مقابل سفارت، گروه کمونیست مجدداً در مقابل درب ورودی موتورپول سفارت گردهم آمده و به بحث با گروههای مسلمان پرداختند. یکی از سربازان مجاهدین عصبانی شده و سه گلوله هوایی شلیک کرد. این اقدام سرباز مجاهدین ضمن جلب توجه همراهان، خشم مافوق بیرحم او را به دنبال داشت و در نتیجه افسر مافوق، با زدن یک لگد به سرباز، وی را تنبیه کرد. در ساعت 13 تظاهرات به پایان رسید. تعداد تخمینی تجمع‌کنندگان در خلاصه ابتدای گزارش مطرح شده است. صرفاً سه شلیک هوایی (آن هم توسط سرباز عصبی مجاهدین) صورت گرفت. تعداد نیروهای حفاظت داخل سفارت حداکثر 150 نفر برآورد می‌شود. این در حالی است که اگر در محیط پیرامونی سفارت به ازای هر یک متر یک محافظ مستقر شود، حداقل سه برابر این تعداد نیروی محافظ نیاز خواهد بود.

در جریان تظاهرات روز گذشته، نیروهای حفاظت سفارت پرچم ایالات متحده را پایین آورده و به تجمع‌کنندگان دادند تا آنها پرچم را به آتش بکشند. سپس تجمع‌کنندگان یک پوستر پارچه‌نوشته ضدآمریکایی- ضداسرائیلی به جای پرچم نصب کردند؛ البته در اثنای نصب این پارچه نوشته، طناب و میله پرچم را تخریب کردند. صبح امروز، طناب و میله پرچم تعمیر و

پرچم آمریکا مجدداً بر فراز میله مخصوص نصب شد؛ ضمناً با استفاده از گریس و روغن، بخشهای پایینی میله پرچم روغن‌کاری شد. پرچم سفارت هیچ‌گونه آسیبی ندید. میله پرچم اصلی مسطح سفارت، امروز مورد‌استفاده قرار نگرفت. اینجانب در ساعت 10:30 به محل اقامت موقت سفیر رفتم و مشاهده کردم که اقامتگاه هدف ورود عدوانی قرار گرفته و پرچمهای مربوط به دفتر وابسته دفاعی، ارتش، نیروی دریایی و نیروی هوایی به سرقت رفته است. (این پرچمها به منظور استفاده در آینده نزدیک در یک مراسم مربوط به وابسته‌ها، در اقامتگاه موقت گذاشته شده بودند.) البته پرچمهای مربوط به دفتر وابسته دفاعی و نیروی هوایی پیدا شدند اما اثری از مابقی پرچمها یافت نشد. در ساعت 9 وابسته دفاعی شخصاً درب اقامتگاه را قفل کرده و ورودیها را امتحان کرده بود. بنابراین، قدر مسلم واردشوندگان به اقامتگاه، از عناصر حفاظت داخلی سفارت هستند. فرمانده حفاظت سفارت شخصاً به خاطر بروز این حادثه عذرخواهی کرد. اینجانب به وی خاطرنشان کردم که پرچم ایالات متحده آمریکا به منزله نماد و سمبل آمریکاست و می‌توان آن را عوض کرد اما این حقیقت که یکی از «نیروهای حفاظت سفارت» با ورود به اقامتگاه قفل شده مقامات آمریکایی، اقدام به دزدی بنماید، چیزی نیست که به راحتی به فراموشی سپرده شود. در ساعت 16 نیز جماعتی متشکل از حدود 1000 تا 2000 نفر با تجمع در مقابل سفارت، اقدام به طرح شعارهای ضدآمریکایی نمودند. این گروه همچنان در مقابل سفارت مشغول شعار دادن هستند.

نظریات تهیه‌کننده: (محرمانه) از تاریخ 24 دسامبر 1978 تا کنون وابسته دفاعی با دقت هرچه تمامتر، از نزدیک تظاهراتها و راهپیمایی‌ها را رصد کرده است. به نظر اینجانب، تجمع مورخ 25 می 79 در مقابل سفارت، گسترده‌ترین راهپیمایی در این منطقه از شهر تهران بوده است. جو حاکم بر این تجمع بسیار خصمانه بود؛ البته در عین این که نظم قابل ملاحظه‌ای بر این تظاهرات حاکم بود. دستهای مشت کرده بالا می‌آمدند و شعارهایی به زبان فارسی و انگلیسی به صورت منظم و هماهنگ مطرح می‌شد. اینجانب پس از هماهنگی با دو سرباز مجاهدین، که هر یک قدی حدود 6 فوت داشتند، قسمتهای زیادی از تظاهرات را از طریق دیوار پیرامونی مشاهده نمایم. به این دو سرباز گفته شده بود که در صورت بروز هرگونه حادثه و یا آسیب به اینجانب، فرمانده آنها شخصاً دو سرباز را هدف گلوله قرار خواهد داد. بر روی یکی از پارچه‌نوشته‌ها این عبارت حک شده بود که «ما دشمن مردم آمریکا نیستیم؛ ما فقط با دولت احمق شما دشمنی می‌کنیم.» چنین به نظر می‌رسد که این دیدگاه، موضع خیل کثیری از مردم ایران نسبت به آمریکا باشد. تعداد زیادی از ایرانیان، هم در داخل سفارت و هم در خارج سفارت، به وابسته دفاعی نزدیک شده و پس از احاطه وی، به زبان فارسی و انگلیسی خاطرنشان می‌کردند که آنها شخص وابسته دفاعی و مردم آمریکا را دوست دارند اما دولت آمریکا، دولتی بد است و رئیس‌جمهور کارتر نیز بدتر. به نظر می‌رسید که در نگاه آنها دولتهای آمریکا (البته نه مردم آن)، روسیه (کمونیستها) و اسرائیل به یک اندازه منفور تلقی

می‌شوند. هنوز هیچ یک از ایرانی‌ها به این سئوال پاسخ نداده است که به چه دلیل سفارت آمریکا مرتباً مورد هجوم و حمله قرار می‌گیرد در حالی که تنها سفارتی است که در ایران به این اندازه از آن حفاظت به عمل می‌آید. با این وجود، سفارت روسیه که فاقد هرگونه حفاظت خاصی می‌باشد، هرگز مورد تعدی و حمله قرار نمی‌گیرد.

یکی از سربازان مجاهدین به اینجانب اظهار داشت که احتمال دارد سفارت روسیه نیز ظرف چند روز آتی مورد هجوم و حمله قرار گیرد. در تجمع امروز صبح، شعار مرگ بر کارتر با صدایی بلند شنیده می‌شد اما در تجمع بعد از ظهر، صدای شعارها به قوت صبح نبود. در تاریخ 24 می یک روزنامه فارسی زبان اعلام کرد که همافران نیروی هوایی (تکنسینهای نیروی هوایی) در تاریخ 26 می اقدام به راهپیمایی خواهند کرد که البته به نظر می‌رسید این راهپیمایی لغو شده است. در اواخر عصر روز 24 می یک افسر مشاور نظامی ارتش (سروان فایرک) در حالی که قصد داشت سفارت را به مقصد دفتر خود ترک کند، در خیابانهای روزولت و تخت‌جمشید با برخی گروههای تجمع‌کننده روبرو شد که ناگهان تجمع‌کنندگان اقدام به پرتاب سنگ به طرف خودرو وی (خودروی سیاسی) نمودند.

تظاهرات ضدآمریکایی در 26 می 79

سند شماره 195 محرمانه شماره گزارش: 79 6846020026 می 1979 - 5 خرداد 1358 از: دفتر وابسته دفاعی آمریکا، تهران به: سازمان اطلاعات دفاعی، واشنگتن دی‌سی - فوری افسر تهیه‌کننده: اچ. اف. جانسون سروان نیروی هوایی ایالات متحده آمریکا مقام مسئول تأییدکننده: سرهنگ ال.جی.هالند وابسته دفاعی ایالات متحده آمریکا در تهران منبع خبر: مشاهدات فردی اعضای سفارت و کارمندان دفتر وابسته دفاعی، ایالات متحده آمریکا در تهران موضوع: تظاهرات ضدآمریکایی در 26 می 79 16- خلاصه: (بدون طبقه‌بندی) این گزارش دربرگیرنده توضیحات و اطلاعاتی در خصوص یک تظاهرات ضدآمریکایی در عصر روز 26 می 79 در مقابل سفارت ایالات متحده آمریکا در تهران می‌باشد. جماعتی حدود 800 تا 1100 نفر از همافران نیروی هوایی در اعتراض به سیاستهای دولت ایالات متحده آمریکا، در مقابل سفارت راهپیمایی کردند.

17- از 17 تا 21 حذف شده است.

22- جزییات: (بدون طبقه‌بندی) الف) در حدود ساعت 15:10 گروهی متشکل از حدود 800 تا 1100 نفر، که اغلب آنها همافران نیروی هوایی بودند و یونیفورم به تن داشتند، در مقابل سفارت تجمع کرده و در مسیر

غرب به شرق خیابان تخت‌جمشید راهپیمایی کردند. تجمع‌کنندگان پس از سردادن شعارهای ضدآمریکایی معمول، از مجاورت درب ورودی موتورپول سفارت به طرف درب ورودی روزولت آمده و پارچه‌نوشته‌هایی را به دست گرفتند و به سخنرانی‌هایی که ایراد می‌شد، گوش فرا دادند. وابسته ارتش، در بین همافران حاضر در این تجمع، همافرانی را مشاهده کرد که سابقاً جزو نیروهای حفاظت سفارت آمریکا بوده‌اند. مجدداً چندین نفر از تجمع‌کنندگان به سراغ وابسته ارتش آمده و ضمن ابراز محبت به مردم آمریکا، نسبت به دولت ایالات متحده آمریکا ابراز خشم و انزجار نمودند. سخنرانی ایراد شده حدود 45 دقیقه به طول انجامید و هر از چند گاهی حضار با شنیدن برخی نکات جالب توجه، اقدام به تشویق و کف زنی می‌کردند. در حدود ساعت 16:20 صدای شلیک یک گلوله به گوش رسید و پس از یک وقفه چند لحظه‌ای، صدای سه رگبار کوتاه شنیده شد. تحقیقات صورت گرفته حاکی از این بود که گروهی از کمونیستها با نیروهای مجاهدین مأمور حفاظت سفارت درگیر شده‌اند. یکی از نیروهای حفاظت یک قبضه سلاح در دست مهاجمین کمونیست مشاهده کرده است و به همین دلیل در بالای سر آنها اقدام به شلیک نموده است. نیروهای حفاظت سفارت 6 نفر (4 مرد و 2 زن) را دستگیر کردند. سه نفر از این شش نفر (شامل دو زن که یکی از آنها 14 سال سن داشت و یک مرد) به وزارت دادگستری تحویل داده شده و سه نفر دیگر آزاد شدند. اتهام این افراد بکارگیری ادبیات خرابکارانه و تلاش برای ایجاد مشکل و تنش بین گروههای مختلف تظاهرات کننده عنوان شد. در ساعت 18:10 جو آرامش بر مناطق اطراف سفارت حاکم شد.

نظریه تهیه‌کننده: (محرمانه) این تظاهرات که سومین راهپیمایی ظرف 3 روز اخیر بوده است،صرف نظر از درگیری با کمونیستها، به لحاظ گستره و حجم از دو تظاهرات قبلی محدودتر و با سروصدای کمتری بوده است. ما برای فردا در انتظار روزی آرام و بی‌دغدغه هستیم.

تلاش برای ترور شخصیتها: حجت‌الاسلام هاشمی رفسنجانی

سند شماره 196 محرمانه27 می 1979 - 6 خرداد 1358 از: سفارت آمریکا، تهران - 5487 به: وزارت امور خارجه، واشنگتن دی. سی - فوری موضوع: تلاش برای ترور شخصیتها: حجت‌الاسلام هاشمی رفسنجانی 1- (محرمانه - تمام متن - پیام خبری) 2- خلاصه گزارش: در تاریخ 25 می حجت‌الاسلام هاشمی رفسنجانی از آخرین اقدام ترور گروهک ناشناخته فرقان به سختی جان سالم به در برد. در حالی که گروهک فرقان یک گروه افراطی مذهبی کاملاً داخلی است، رهبران انقلاب اسلامی از جمله خمینی همواره

دشمنان خارجی را مسئول مشکلات معرفی می‌کنند. پایان خلاصه گزارش.

3- اطلاعات ذیل در خصوص وضعیت ترورها از طریق گزارشات رسانه‌ها جمع‌آوری شده و به تأیید امیرانتظام، معاون نخست‌وزیر ایران، رسیده است. قرار بود در ساعت 21 روز 25 می، هاشمی رفسنجانی به دیدار آیت‌الله نوری برود. در ساعت 20 و 45 دقیقه آن روز دو نفر با مراجعه به منزل هاشمی رفسنجانی، خود را به عنوان نماینده اعزامی از سوی آیت‌الله نوری معرفی کردند. رفسنجانی در حال خواندن نماز مغرب خود بود و بنابراین از آن دو نفر خواسته شد که منتظر بمانند تا نماز ایشان به پایان برسد. یکی از این دو نفر در کنار درب ورودی ایستاد و دیگری به داخل اتاق رفت و در کنار تلفن نشست. رفسنجانی پس از پایان نماز به داخل اتاق آمد و از وی خواست که از کنار تلفن برخیزد تا رفسنجانی در کنار تلفن بنشیند. هنگامی که فرد یاد شده در حال جابجایی بود، رفسنجانی مشاهده کرد که او یک قبضه سلاح در زیر پایش مخفی کرده است؛ وی با دیدن این صحنه به سرعت به طرف فرد غریبه حمله‌ور شد و در همین اثنا آن مرد اسلحه را بالا آورد که به رفسنجانی شلیک کند اما رفسنجانی دستهای او را محکم گرفت. در کشمکش بین این دو نفر، رفسنجانی از ناحیه بازو دچار آسیب سطحی گردید اما موفق شد که حریف را بر زمین بکوبد. به مجرد ورود ضارب دوم به اتاق، همسر رفسنجانی با سرعت به داخل اتاق آمده و خود را به روی دو نفر خوابیده بر روی زمین [آقای رفسنجانی و ضارب اول] انداخت. ضارب دوم یک گلوله به سمت راست بدن هاشمی رفسنجانی شلیک کرد و به سرعت به همراه ضارب اول از اتاق خارج شده و از صحنه گریختند. این دو نفر اطلاعیه‌هایی از خود بر جای گذاشتند که نشان می‌داد از اعضای گروهک فرقان هستند. رفسنجانی به سرعت به بیمارستان منتقل شد و کبد او تحت عمل جراحی قرار گرفت. چنین به نظر می‌رسد که در حال حاضر خطر از سر وی گذشته است.

4- در همین راستا، بلافاصله خمینی و دیگر رهبران ارشد مذهبی ایران اقدام به صدور بیانیه نموده و تمامی آنها نوک پیکان اتهامات را متوجه دشمنان خارجی کردند. خمینی «به صورت خاص به ایالات متحده آمریکا» و «به صورت عام به دیگر قدرتها» هشدار داد که رفسنجانی و جنبش اسلامی هنوز زنده است و تمامی دسیسه‌ها و توطئه‌ها عقیم خواهد ماند. آیت‌الله منتظری حتی پا را فراتر از خمینی نهاده و در مصاحبه با روزنامه کیهان خاطرنشان کرد که «به احتمال قوی طراحی و هدایت این توطئه برعهده ایالات متحده آمریکا بوده است و حتی اگر چپگرایان نیز در پشت پرده این ماجرا باشند، چپگرایان آمریکایی هستند؛ شبیه واقعه زمان مصدق» 5- این در حالی است که زمان وقوع ماجرای ترور هاشمی رفسنجانی بدترین زمان ممکن بود؛ چرا که در شرایطی به وقوع پیوست که تظاهرات ضدآمریکایی به تازگی پایان یافته بود و چند ساعت قبل از این حادثه، رفسنجانی در جمع تظاهرات‌کنندگانی که در اعتراض به قطعنامه مورخ 17 می مجلس سنای آمریکا راهپیمایی کرده بودند، یک سخنرانی آتشین ضدآمریکایی

ایراد کرد. شرایط موجود به نحوی است که اکثریت مردم، حتی افرادی که دارای ذهن باز هستند، نیز لاجرم بر این باورند که بین سوءقصد به هاشمی رفسنجانی از یک سو و انتقادات صریح وی نسبت به آمریکا از سویی دیگر، ارتباط وجود دارد؛ به ویژه با توجه به این که اکثریت قریب به اتفاق مردم ایران منتظرند که در تمامی حوادث کشورشان، یک عامل سازمان سیا در پشت پرده پنهان باشد. البته، فقدان اطلاعات جامع در خصوص گروهک فرقان نشان می‌دهد که این گروهک یک گروهک کاملاً اسلامی است گرچه روحانیت اسلامی را انکار می‌کند.

6- رفسنجانی بعضاً به عنوان یکی از اعضای شورای انقلاب معرفی شده است. اطلاعات ما در خصوص اعضای دائم این شورا حاکی از چیز دیگری است اما قدر مسلم، وی یکی از اعضای دایره اول معتمدین خمینی است. ناس

گزارش وضعیت ایران، می 1979

سند شماره 197 محرمانه شماره گزارش: 684602027927 می 1979 - 6 خرداد 1358 از: دفتر وابسته دفاعی آمریکا، تهران به: سازمان اطلاعات دفاعی، واشنگتن دی. سی - فوری افسر تهیه‌کننده: اچ. اف. جانسون سروان نیروی هوایی ایالات متحده آمریکا مقام مسئول تأییدکننده: سرهنگ ال.جی.هالند وابسته دفاعی ایالات متحده آمریکا در تهران منبع خبر: رسانه‌های خبری محلی، اعضای سفارت و کارمندان دفتر وابسته دفاعی (DAO) ایالات متحده آمریکا مستقر در تهران موضوع: گزارش وضعیت ایران، می 1979 16- خلاصه: (محرمانه) این گزارش دربرگیرنده اطلاعاتی در خصوص شرایط حاکم بر ایران در آوریل و می 79 می‌باشد. این اطلاعات مشتمل بر موارد ذیل است: تلاش برای ترور هاشمی رفسنجانی، بیانیه آیت‌الله خمینی و سه چهره برجسته روحانی دیگر، نقش آینده نیروهای نظامی در آرایش و وضعیت سیاسی، اعدامهای جدید، حمله به پالایشگاه نفت شیراز، آمار و ارقام مربوط به میزان تولید نفت در ماههای آوریل و می، انتخاب رهبر گروه فداییان اسلام، اتهام به سفارت مبنی بر پرداخت پول به نیروهای مجاهدین.

17- از 17 تا 21 حذف شده است.

22- جزییات: (محرمانه) الف) در غروب روز 25 می، حجت الاسلام هاشمی رفسنجانی، یکی از یاران نزدیک آیتالله خمینی توسط دو نفر از اعضای گروهک تروریستی فرقان هدف گلوله قرار گرفت. رفسنجانی در حال حاضر در بیمارستان بستری است و در شرایط جسمی خوبی به سر می‌برد. این

سومین باری است که گروهک تروریستی فرقان ظرف سه هفته اخیر اقدام به ترور می‌نمایند. ضاربین اطلاعیه‌هایی از خود به جای گذاشته بودند که در آن تصریح شده بود که گروهک فرقان هاشمی رفسنجانی را مورد ارزیابی قرار داده و متوجه شد که وی خائن می‌باشد.

نظریه تهیه‌کننده: (محرمانه) طبق گزارشات موجود، هاشمی رفسنجانی دارای مواضع محکم ضدآمریکایی می‌باشد. در غروب روز پنجشنبه 25 می، رفسنجانی در تظاهراتی که با حضور بیش از یکصد هزار نفر از مردم تهران صورت گرفته بود، با ایراد سخنانی آتشین، ایالات متحده آمریکا را به باد حمله و انتقاد گرفت.

ب) آیت‌الله خمینی در بیانیه‌ای که در رادیو پخش شد، «ابرقدرتها» و «مجرمین بین‌المللی» را متهم به تلاش برای قتل رهبران مذهبی ایران متهم کرد. علاوه بر آیت‌الله خمینی، سه چهره آیت‌الله برجسته دیگر، به نامهای مرعشی نجفی، ربانی شیرازی و منتظری، نیز بر علیه ایالات متحده آمریکا موضع‌گیری کرده و خاطرنشان کرده‌اند که به نظر آنها، دولت آمریکا تلاش می‌کند که دولت انقلاب اسلامی ایران را سرنگون نماید.

ج) مقاله ذیل درباره نقش نیروهای نظامی در آرایش سیاسی آتی ایران می‌باشد که در روزنامه تهران تایمز به چاپ سیده است: ممنوعیت مداخله نیروهای نظامی در سیاست. تهران- براساس اطلاعیه وزارت دفاع که در روز پنجشنبه منتشر شد، مشارکت و مداخله نیروهای نظامی در سیاست ممنوع اعلام شده است. در این بیانیه خاطرنشان شده است که مشارکت نیروهای نظامی در برنامه‌های سیاسی منجر به بروز ناامنی و بی‌ثباتی در کشور خواهد شد که نتیجتاً ویرانی و تخریب مملکت را در پی خواهد داشت. البته رأی دادن نیروهای نظامی در انتخاباتها و همه‌پرسی‌ها هیچ ممنوعیتی ندارد. در رژیم سابق نیز نیروهای نظامی حق مداخله در مباحث سیاسی را نداشتند. آنها حتی حق شرکت در انتخابات را نداشتند.

متعاقب آغاز جنبشهای انقلابی و نهایتاً پیروزی انقلاب اسلامی، فعالیتهای سیاسی نیروهای نظامی آغاز شد. با عنایت به این که رسوخ نظرات و دیدگاههای سیاسی در بین نظامیان ممکن است کاهش بازده و کارایی آنها را در پی داشته باشد، وزارت دفاع پایان مباحث سیاسی در بین نظامیان را امری ضروری و اجتناب‌ناپذیر تلقی کرده است. در این بیانیه تأکید شده است که به رغم اینکه مقوله آزادی یکی از ارکان ضروری انقلاب اسلامی است، اما تعیین برخی محدودیتها برای ارتش امری اجتناب‌ناپذیر است چرا که با دفاع و حراست از ملت مرتبط هستند.

در ادامه این بیانیه تصریح شده است که برخلاف رژیم سابق، نیروهای نظامی حق شرکت در انتخابات و همه‌پرسی‌های مرتبط با آینده مملکت را دارند. در این بیانیه تأکید شده است که وجود و شیوع دیدگاههای سیاسی مختلف در بین نیروهای نظامی، اتحاد و یکپارچگی آنها را مخدوش کرده و ممکن است سبب تخریب و نابودی ارتش شود. از لحاظ حقوق شخصی، نیروهای نظامی مجازند که در انتخابات شوراهای استانی و مجلس قانونگذاری شرکت کنند اما

تحت هیچ شرایطی حق ندارند که در فعالیتهای یک حزب سیاسی خاص شرکت کنند. در این بیانیه تأکید شده بود که با خاطیان، برابر قانون برخورد تنبیهی صورت خواهد گرفت.

د) اعدامها: در تاریخ 25 لغایت 27 می جوخه‌های اعدام انقلابی هفت نفر دیگر را به کام مرگ کشاند. اتهام تمامی این هفت نفر قتل و شکنجه اعلام شد. با این اعدامها، آمار افراد اعدام شده از فوریه 79 تاکنون به 235 نفر رسید.

ه ) بر اساس گزارشات منتشر شده در مطبوعات یک گروه 10 نفره از دزدان مسلح به پالایشگاه نفت شیراز حمله کردند؛ این پالایشگاه در فاصله 18 کیلومتری خارج از شهر قرار دارد. این گروه موفق به محاصره پالایشگاه شدند اما قبل از این که موفق به سرقت شوند، نیروهای انقلابی محافظ تأسیسات پالایشگاه درخواست کمک و یاری کردند. در نتیجه نیروهای حفاظت بخش خسرو قشقایی به اتفاق نیروهای مربوط به دو بخش دیگر، به سرعت خود را به پالایشگاه رساندند. در همین اثنا، در مدت زمان کوتاهی تبادل آتش صورت گرفت اما تلفاتی از این ماجرا گزارش نشده است. پس از رسیدن تیمهای کمکی، مهاجمین به سرعت از صحنه گریختند.

نظریه تهیه‌کننده: (محرمانه) دیگر منابع این گزارش را تأیید نکرده‌اند.

و) شرکت ملی نفت ایران طی بیانیه‌ای اعلام کرده است که در بازه زمانی بین 21 آوریل تا 21 می 79، این کشور به طور میانگین روزانه تولیدی معادل 1/4 میلیون بشکه نفت داشته است.

نظریه تهیه‌کننده: (محرمانه) با وجود نزدیکی این رقم به رقم مورد انتظار وابسته نفتی سفارت، اینجانب از منابع مختلف شنیده‌ام که میزان تولید ایران به شدت کاهش یافته و مقامات ایران ارقام را دستکاری کرده‌اند. البته وابسته نفتی سفارت با این دیدگاه مخالف است. اینجانب ذکر این نکته را خالی از لطف نمی‌دانم که در درون پیکره جامعه نفتی ایران، اختلافاتی در زمینه رقم تولید وجود دارد.

ز) گزارشات مطبوعاتی گویای این است که فداییان اسلام، آیت‌الله خلخالی را به عنوان رهبر گروه خود برگزیده‌اند. آیت‌الله خلخالی به تازگی از [ریاست] دادگاه انقلاب اسلامی استعفا داده است. آیت‌الله خلخالی پس از انتخاب به عنوان رهبر گروه فداییان اسلام، بیانیه زیر را صادر نمود:

از این لحظه به بعد فداییان اسلام فرمانبردار امام خمینی هستند و اعضای این گروه خود را فدای اصول و مبانی اسلام می‌کنند.

نظریه تهیه‌کننده: (محرمانه) در صورتی که خلخالی بتواند چپگرایان فداییان را به سمت مرکز هدایت نماید، خدمت بزرگی به دولت ایران کرده است.

ح) روزنامه فارسی زبان کیهان در مورخ 26 می 79 مقاله‌ای منتشر کرد که در آن این موضوع مطرح شده بود که سفارت ایالات متحده آمریکا در تهران به پاس خدمات نیروهای

مجاهدین، به آنها مبالغی پول پرداخت می‌نمایند. این موضوع صحت ندارد و نیروهای حفاظت سفارت را خشمگین کرده است؛ این عصبانیت به حدی بوده است که فرمانده نیروهای حفاظت با ارسال نامه‌ای به روزنامه یاد شده، از آنها خواسته است که حرف خود را پس بگیرند و تهدید کرده است که «سربازان ما ساختمان روزنامه را با خاک یکسان خواهند کرد.» ما همچنان در انتظار عذرخواهی روزنامه هستیم.

ط) در بازنگری به عمل آمده در خصوص تظاهرات و راهپیمایی‌های سه روز اخیر محرز گردید که این راهپیمایی‌ها بدون بروز رویدادی خاص و قابل ملاحظه به پایان رسیده است. البته تمامی این تظاهرات نشان‌دهنده احساسات مردم ایران است؛ احساساتی که معتقد است ایالات متحده آمریکا می‌بایست از دخالت در امور داخلی ایران اجتناب کند. آیت‌الله‌ها، مردم و مطبوعات با حساسیت بسیار زیاد، هرگونه دخالت در آزادی تازه به دست آمده را برنمی‌تابند. در حال حاضر آنها در جایگاهی قرار دارند که انتظار دارند شرایط روز به روز روندی مترقی و رو به پیشرفت داشته باشد؛ این در حالی است که عملاً شرایط به لحاظ اجتماعی و اقتصادی به آهستگی رو به وخامت نهاده است.

به هر ترتیب، احساسات ضدآمریکایی/ ضدامپریالیستی روندی رو به تزاید دارد. احساس من این است که با سپری شدن فصل تابستان و فرارسیدن فصل زمستان و سرما، توانایی دولت در رفع مشکلات و کمبودها و تأمین نیازمندی‌های اساسی عموم مردم، به نوبه خود احساسات ضدآمریکایی را افزایش خواهد داد. مادامی که ایرانیان انتقاد از دیگران را کنار نگذارند و به ثبات و پایداری مطلوب نرسند، اوضاع به هیچ وجه بهبودی نخواهد یافت.

گزارش وضعیت حاکم در می 79

سند شماره 198 محرمانه شماره گزارش: 9 68460203730 می 1979 - 9 خرداد 1358 از: دفتر وابسته دفاعی آمریکا، تهران افسر تهیه‌کننده: ای.بی.گرازینی متخصص در امور امنیت ملی ایالات متحده آمریکا مقام مسئول تأییدکننده: وابسته دفاعی ایالات متحده آمریکا ژنرال تی. ای. شافر منبع خبر: رسانه‌های خبری محلی، اعضای سفارت و کارمندان دفتر وابسته دفاعی ایالات متحده آمریکا در تهران موضوع: گزارش وضعیت حاکم در می 79 16- خلاصه: (محرمانه) این گزارش دربرگیرنده اطلاعاتی در خصوص شرایط کنونی حاکم بر ایران در ماه می 79 می‌باشد. این اطلاعات مشتمل بر موارد ذیل است: کنفرانس مطبوعاتی رهبر حزب جمهوری‌خواهان ایران، واگذاری مسئولیت امنیت شهر قم به ارتش، انحلال کمیته‌های انقلاب در استان فارس، فرمانده ارشد نظامی در جستجوی رایزنی،

ممنوعیت کشت تریاک، پیش‌بینی بقایی مبنی بر بروز اختلاف و مجادله در خصوص نقش روحانیت، اعلام معافیت افراد آماده اعزام به خدمت و اعدامهای جدید.

17- از 17 تا21 حذف شده است.

22- جزییات: (محرمانه) [الف] کنفرانس مطبوعاتی رهبر حزب جمهوری‌خواه ایران: روز گذشته دکتر عبدالحسین بقایی، رهبر و بنیانگذار حزب جمهوری‌خواه ایران، در یک کنفرانس مطبوعاتی اعلام کرد که سیاستهای ایران نسبت به دولت آمریکا می‌بایست تلطیف گردد. دکتر باقی ضمن اعلام حمایت حزب مطبوع خویش از یک جمهوری اسلامی، نسبت به عواقب منفی «افراط‌گرایی» و «انزوا‌طلبی» هشدار داد. وی در این کنفرانس اظهار داشت که «ما نبایست در انتخاب مسیر و رویکردهای سیاست خارجی، شتاب‌زده و بدون منطق عمل نماییم. ما باید با تمامی کشورها روابط دوستانه و گرمی برقرار کنیم. بایست به این نکته توجه داشته باشیم که به همان اندازه که دیگر کشورها به برقراری ارتباط با ما نیاز دارند، ما نیز محتاج برقراری ارتباط با آنها هستیم. دولت آمریکا نماینده و منتخب مردم این کشور است و در صورت وجود هرگونه انتقاد نسبت به عملکرد این دولت، مراتب باید از کانالهای دیپلماتیک مطرح و پیگیری شود. این انتقادات صرفاً متوجه دولت آمریکا نیست؛ بلکه دیگر کشورها از جمله شوروی نیز ممکن است مورد انتقاد و اعتراض قرار گیردند.» دکتر بقایی ضمن هشدار در خصوص پایبندی افراط‌گرایانه به اصول و مبانی اسلام، تأکید کرده است که در صورت بروز این نوع افراط‌گرایی، ممکن است بخشهایی از اقشار مختلف جامعه از ایفای نقش در انقلاب اسلامی محروم شوند. وی تصریح کرده است که «هیچ عقل سلیمی نمی‌پذیرد که دولتی زمام امور را در دست بگیرد که هیچ سنخیت و قرابتی با دین اسلام نداشته باشد اما از سویی دیگر، روی کار آمدن حکومتی که تماماً تحت اختیار و اراده روحانیت باشد نیز موضوعی است که باید در خصوص آن بحث و تبادل‌نظر کرد؛ منطقی و پذیرفته نیست که افراد و احزاب صرفاً با اتهام این که حرفی از اسلام و قرآن به زبان نمی‌آورند، مورد حمله و انتقاد قرار گیرند. نبایست این افراد و گروهها را «دشمن خدا» و یا افراد دارای شخصیت اخلاقی ضعیف خطاب کرد. در غیر این صورت، طبقات روشنفکر و تحصیلکرده جامعه یا احساس انزوا و تنهایی می‌کنند و یا به گروههای اپوزیسیون ملحق خواهند شد.» وی در جریان کنفرانس مطبوعاتی، حتی پا را فراتر از این نهاده و از تقسیم و پراکنش قدرت سیاسی اعلام حمایت کرده و اظهار داشته است که « بازرگان ظاهراً رئیس دولت ایران است در حالی که چنین به نظر می‌رسد که قدرت در انحصار و مصادره حزب جمهوری اسلامی و اعضای این حزب می‌باشد. ما بایست با تلفیق گروهها و سازمانهای سیاسی موجود، احزاب سیاسی قدرتمند و جدیدی به وجود آوریم و از این رهگذر، میزان اثر بخشی فعالیتهای

خود را ارتقاء دهیم.» وی در ادامه این سئوال را مطرح کرده است که « برای یک زن چه منزلتی از این بیشتر که در عین عفت و پاکدامنی، به مدارج عالی تحصیلی دست پیدا نماید؟» سپس از منظر احزاب کمونیستی به این سئوال پاسخ داده و بیان داشته است که «کمونیستها عاشق فعالیتهای زیرزمینی هستند. آنها از هرگونه حمله به موجودیت خود، فارغ از منبع بانی حمله، بهره‌برداری می‌نمایند. بهترین راه کاهش نفوذ آنها این است که بیشترین آزادی عمل ممکن در اختیار آنها قرار گیرد. در این صورت همگان متوجه خواهند شد که آنها حرفی برای گفتن ندارند. اگر دولت تصور کند که با توسل به دین می‌تواند به جنگ با کمونیسم برود، سخت در اشتباه است. [عملکرد نادرست] باعث شده است که بخشهایی از جامعه گرایش به سیاست را از دست بدهند. ما حرکتی رو به جلو و مترقی نداریم و به جای آن سیری نزولی و واپس‌گرایانه داریم. درست نیست که عموم مردم را نسبت به یکدیگر بدبین کنیم و یا این که به اقلیتهای جامعه چنین القاء کنیم که شما اجازه ندارید با مسلمانان ممزوج شوید. یکی از مصادیق این موضوع، فرمانی است که اخیراً صادر شده است دال بر این که مدارس ارامنه حق ثبت‌نام مسلمانان را برای سال آینده تحصیلی ندارند. زنان نیز مصداق دیگری از این مقوله هستند؛ زنان حق ندارند موی خود را به مردان نشان بدهند، مجاز نیستند که مردان صدای آنها را بشنوند. این موارد خلأ موجود بین زنان و مردان و مسلمانان و غیرمسلمانان را افزایش خواهد داد. افراط‌گراییهایی از این دست در قرن بیستم به هیچ وجه پذیرفتنی نیست.» نظریه تهیه‌کننده: (محرمانه) از زمان پیروزی انقلاب تاکنون، این اولین مقاله‌ای است که در روزنامه انگلیسی زبان تهران تایمز منتشر می‌شود و مواضعی نسبتاً موافق با آمریکا دارد. با گسترش چشمگیر احساسات ضدآمریکایی در ماههای اخیر، انتشار چنین مقاله‌ای تعجب اعضای دفتر وابسته دفاعی را برانگیخت.

ب) واگذاری مسئولیت تأمین امنیت شهر قم به ارتش: نیروهای نظامی با همکاری مجاهدین مسئولیت حفاظت از امام روح الله خمینی را در شهر قم برعهده گرفتند. سرهنگ سید عزیزالله امیررحیمی به شهر مقدس قم سفر کرده است تا با فراهم آوردن مقدمات، مسئولیت حفاظت از امام خمینی و دیگر رهبران ارشد مذهبی را برعهده بگیرد. این اقدام به مثابه پیام یک عفو عمومی برای نیروهای مسلح تلقی می‌شود. استقبال گرم مجاهدین توسط حاجی لطفی از رئیس پلیس نظامی در قم صراحتاً حاکی از این است که توافقاتی بین دو طرف حاصل شده است و مجاهدین به واگذاری مسئولیت حفاظت از امام به امیر رحیم اعتراضی ندارند.

آیت‌الله اشراقی، داماد امام خمینی، به منابع خبری گزارش داد که به رغم وجود برخی مخالفتها در بین روحانیون، عفو عمومی نیروهای مسلح به زودی اعطا خواهد شد. وی افزوده است که ایران نیازمند یک ارتش قوی است و از همین رو افرادی که مرتکب جرائم بزرگ نشده‌اند بایست مورد عفو قرار گیرند تا از این رهگذر بتوانند خود را وقف کار و مسئولیت

خود کنند.

ج) انحلال کمیته‌ها در استان فارس: آقای مقصودی، معاون استاندار فارس، پس از بازگشت از تهران به شیراز اظهار داشت که کمیته‌های انقلاب استان فارس غیرقانونی بوده و از این به بعد هرگونه فعالیت آنها فاقد مجوز خواهد بود. استان فارس دومین استانی است که فعالیت کمیته‌های انقلاب را غیرقانونی اعلام می‌نماید. پیشتر نیز دریادار مدنی، استاندار خوزستان، تلاش کرده بود که دایره قدرت و نفوذ کمیته‌های انقلاب آن استان را محدود نماید. مصادیق زیادی گزارش شده است دال بر این که فعالیتها و اقدامات آمرانه و تحکم‌آمیز کمیته‌های انقلاب، باعث بروز مشکلات عدیده شده است. به نحوی که برخی ناظران، کمیته‌های انقلاب را به مثابه دولت در دولت تلقی می‌نمایند.

نظریه تهیه‌کننده: (محرمانه) دریادار مدنی، استاندار خوزستان، به تازگی ضمن درخواست از مردم مبنی بر استرداد سلاحها به پادگانها، اعلام کرده است که به شدت با تمامی افرادی که بدون مجوز اقدام به حمل سلاح بنمایند، برخورد خواهد شد. حدود یک هفته از صدور این بیانیه گذشته است اما به گزارش یک منبع موثق، هنوز هیچ اسلحه‌ای مسترد نشده است. به نظر اینجانب، این موضوع حاکی از این است که مردم قصد بازگرداندن سلاحها را ندارند و بنابراین، می‌توان انتظار داشت که این موضوع سرمنشاء بروز برخی مشکلات در آینده باشد.

د) فرمانده ارشد نظامی در جستجوی رایزنی: سرلشگر ناصر فربد، رئیس ستاد نیروهای مسلح، خاطرنشان کرده است که به منظور بازسازی ارتش با رهبران احزاب سیاسی رایزنی و مشورت خواهد کرد. وی که در یک برنامه تلویزیونی صحبت می‌کرد تأکید کرد که سربازان در خارج از پادگانها می‌توانند آزادانه از هر نوع ایدئولوژی مطلوب خود پیروی کنند اما مادامی که در داخل پادگانها و اماکن نظامی حضور دارند و یونیفورم بر تن دارند، لاجرم بایست به اصول نظامی پایبند باشند.

وی تصریح کرد که تلاش می‌کند روحیه خوبی به افسران ارتش تزریق کند؛ و در ادامه، رژه نظامی در روز ارتش را نیز اقدامی در همین راستا عنوان نمود. سرلشگر فربد با اشاره به وقایع شهرهای نقده و گنبد، بر نقش راهبردی ارتش در حفظ نظم و مقررات، بدون توسل به روشهای سرسخت نظامی، تأکید ورزید. وی خاطرنشان کرد که نگاهی نو بر ارتش حکمفرما شده است و این ارگان از اصول و مبانی اسلام پیروی کرده و برعکس زمانهای گذشته، به جای خدمت به یک نفر، در خدمت آحاد مردم جامعه خواهد بود. وی در خصوص ایدئولوژیهای مورد پیروی نیروهای نظامی اظهار داشت که «نظامیان آزاد هستند که به انتخاب خود از هر مکتبی که مایلند پیروی کنند و آزادانه رأی بدهند.» در حقیقت، سرلشگر فربد مشارکت پرسنل نیروی هوایی در تظاهرات را تأیید کرد و مطالعه کتاب در پادگانها را بلامانع عنوان کرد. وی در ادامه تأکید کرد که شورای افسران نظامی متشکل از افسران تحصیلکرده و توانمند است.

ه ) ممنوعیت کشت تریاک: وزارت کشاورزی کشت تریاک را ممنوع اعلام کرد. این وزارتخانه اعلام کرده است که با عنایت به ممنوعیت استفاده و تولید مواد مخدر در شرع و قوانین، با کشاورزانی که اقدام به کشت این گیاه بنمایند برخورد قانونی صورت خواهد گرفت. در بیانیه صادره آمده است که افرادی که تلاش کنند با توسل به سازوکارهای مختلف فضای کشاورزی را برای تولید این ماده اشغال نمایند دشمن انقلاب تلقی شده و مستوجب مجازات خواهند بود. در این بیانیه از کشاورزان خواسته شده است که دانه‌های گیاه تریاک را در اختیار نمایندگان وزارت کشاورزی قرار دهند.

و) پیش‌بینی بقایی مبنی بر بروز اختلاف و مجادله در خصوص نقش روحانیت: عبدالحسین بقایی، رهبر حزب دمکرات، در یک کنفرانس مطبوعاتی اظهار داشت که تمرکز قدرت در دست روحانیت باعث بروز اختلافات و مجادلات زیادی خواهد شد. بر اساس گزارش یک منبع خبری، بقایی تأکید کرده است که «به پشتوانه 20 میلیون رأی مردم، یک نظام اسلامی بر کشور حاکم شده است و حزب دمکرات نیز از انقلاب اسلامی حمایت می‌کند.» از همین رو، هدایت انقلاب به دست مردم مذهبی امری قابل قبول است اما اداره کشور صرفاً توسط روحانیت، موجب بروز اختلافات خواهد شد.

وی در ادامه اظهار داشته است که «برخی افراد مثال حاکمیت آرمانی حضرت علی را مطرح می‌کنند اما با عنایت به شرایط آن زمان، این حاکمیت دوام زیادی نداشت.» وی کمونیستها را متهم کرد که در راستای تخریب جنبش اسلامی تلاش زیادی می‌کنند اما تصریح کرد که «این افراد نهایتاً به پوچی خود پی خواهند برد.» وی تأکید کرد که جامعه به جای پیشرفت و ارتقاء در حال تنزل و واپس‌گرایی است و تفاوتهای بین اقشار مختلف مردم روز به روز در حال بروز و ظهور است. آقای بقایی در ادامه در خصوص مسایل خارجی نیز نسبت به تخریب روابط با دیگر کشورها هشدار داد. در همین راستا وی اظهار داشت که« به همان ترتیبی که آنها به ما احتیاج دارند، ما نیز محتاج آنها هستیم. این موضوع نه تنها در مورد ایالات متحده آمریکا بلکه در خصوص روسیه نیز صدق می‌کند.» نظریه تهیه‌کننده: (محرمانه) اطلاعات مندرج در این مقاله با اطلاعات مندرج در پاراگراف الف این گزارش مطابقت دارد و صرفاً در نحوه نگارش اسامی یک تفاوت وجود دارد [باقی و بقایی].

مقاله اول به نقل از رهبر حزب جمهوری‌خواه و مقاله اخیر از زبان رهبر حزب دمکرات مطرح شده است. اینجانب در حال حاضر مطمئن نیستم که رسم‌الخط صحیح و یا نام صحیح حزب کدام است. اما قدر مسلم، از زمان پیروزی انقلاب تا کنون این اولین باری است که مواضع و احساسات موافق آمریکا به این ترتیب مطرح می‌شود.

ز) اعلام معافیت افراد آماده اعزام به خدمت: ژاندارمری اعلام کرده است که افرادی که سال گذشته از دبیرستانها فارغ‌التحصیل شده‌اند و نیز افرادی که بعد از سال 1959 به دنیا

آمده‌اند دیگر نیازی به گذراندن خدمت سربازی ندارند. در آینده خدمت سربازی از طریق قرعه کشی مشخص خواهد شد.

ح) اعدام هفت نفر دیگر در شهرهای تهران و خمین: هفت نفر از عوامل رژیم سابق در شهرهای تهران و خمین پس از این که در دادگاه به جرم قتل‌عام، شکنجه و «فساد فی‌الارض» مجرم شناخته شدند، توسط جوخه‌های آتش اعدام شدند. پنج نفر از این افراد از افسران و اعضای حلقه اول گارد [شاهنشاهی] بوده‌اند.

این افراد عبارت بودند از سروان محمد حسین روحان فرمانده بخش توپخانه منطقه سرچشمه، ستوان غلامی فرمانده دوم بخش، سرجوخه محمدرضا ربانی، سرباز احمد صمدی کلاشینی و سرباز علیرضا محمدی نودشتی. افراد اعدام شده در شهر خمین نیز عبارت بودند از پاسبان قربانعلی عربی و پاسبان حسن شجاعی.

نا آرامی در استان فارس

سند شماره 199 محرمانه31 می 1979- 10 خرداد 1358 از: سفارت آمریکا، تهران - 5651 به: وزارت امور خارجه، واشنگتن دی‌سی - فوری موضوع: نا آرامی در استان فارس 1- (محرمانه - تمام متن - تلگرام گزارشی) 2- چنین به نظر می‌رسد که در استان فارس و دیگر مناطق ایران درگیریهای قومی روندی فزاینده به خود گرفته است. در هفته گذشته گزارشاتی واصل شده است مبنی بر این که تنشها و اصطکاکهایی در منطقه مرودشت ایجاد شده است؛ منطقه مرودشت در شمال غربی زرقان، نیریز، فسا، داراب، جهرم و دشت ارژن واقع شده است. جزییات موجود گویای این است که در اغلب این تنشها اعضای قبایل عشایری ساکن در این استان، دخالت داشته‌اند. غالب این تنشها بین عشایر و روستاییان بوده است. البته در یکی از درگیریها، دو قبیله با یکدیگر وارد نزاع شده‌اند.

ناس

تنشها و تنازعات سیاسی در جنبش اسلامی ایران

سند شماره 200 محرمانهژوئن 1979 - خرداد 1358 از: سفارت آمریکا، تهران به: وزارت امور خارجه، واشنگتن دی‌سی - فوری موضوع: تنشها و تنازعات سیاسی در جنبش اسلامی ایران 1- (محرمانه - تمام متن - تلگرام گزارشی)

2- خلاصه: افزایش شکاف و انشقاق بین رهبران مذهبی. برخی رهبران مذهبی محافظه‌کار از جمله شریعتمداری، نجفی مرعشی [مرعشی نجفی] و حتی برخی چهره‌های تندرو از جمله طالقانی، رویکردهای خمینی و اطرافیانش را به باد انتقاد گرفته‌اند. نقطه عطف این انتقادات را می‌توان در شکل و ترکیب قانون اساسی جدید جستجو کرد. گزارشهای موجود حاکی از این است که شهر قم غرق در تنش است. پایان خلاصه گزارش.

3- در جریان روزهای اخیر وقایعی روی داده است که حاکی از بروز نوعی انشقاق و اختلاف بین رهبران مذهبی ایران است؛ این اختلاف و انشقاق زمانی به اوج خود رسید که خمینی تصمیم گرفت به منظور در تسریع فرایند تنظیم و تصویب قانون اساسی جدید یک مجمع گسترده قانون‌گذار را به یک مجلس کوچک و محدود تقلیل دهد. اولین فردی که سر به اعتراض برآورد، آیت‌الله شریعتمداری بود که حزب متبوع وی با نام حزب جمهوری اسلامی خلق، در تاریخ 29 می بیانیه‌ای صادر و اعلام کرد که قائل به تشکیل یک مجلس قانون‌گذار تمام عیار است و صراحتاً ایده تشکیل یک تشکل کوچکتر را مورد حمله قرار داد. گزارشات واصله گویای این است که آیت‌الله شریعتمداری، آیت‌الله نجفی و آیت‌الله مرعشی [مرعشی نجفی] در نماز جمعه مورخ 1 ژوئن حضور نیافته‌اند. این اختلافات به مثابه نوعی سردرگمی در چرخه سیاسی اسلامی و نوعی تقابل و رویارویی رهبران مذهبی تلقی می‌گردد.

4- آیت‌الله طالقانی در روز 1 ژوئن در سخنانی از روحانیت خواست که به مساجد بازگشته و خود را از عرصه‌های سیاسی جدا نمایند. وی در اثنای این سخنان تلاش برای طرح نام وی به عنوان نامزد ریاست جمهوری ایران، تحت قانون اساسی جدید، را تکذیب کرد. یکی از ناظرین بر این باور است که تلاش برای طرح نام طالقانی به عنوان نامزد ریاست جمهوری به نوعی با هدف تحریک وی به ارائه واکنش بوده است؛ چرا که هرگونه پاسخ مثبت طالقانی، برای خمینی سخت و نامطلوب خواهد بود. به رغم این که دلیل طرح نام طالقانی به عنوان نامزد ریاست جمهوری، دلایل و علل ملی مطرح شده است اما نباید این نکته را نادیده گرفت که طالقانی همواره به عنوان فردی شناخته می‌شود که با تصمیمات و اقدامات خمینی سر ناسازگاری دارد و به قول معروف، چوب لای چرخ تصمیمات خمینی می‌گذارد.

5- دکتر مفتح، که گفته می‌شود یکی از اعضای شورای انقلاب اسلامی است، در روز 30 می خاطرنشان کرد که قانون اساسی جدید ظرف 10 روز آتی منتشر خواهد شد. از سویی دیگر، آیت‌الله خاقانی (رهبر اعراب خوزستان) در روزهای سی‌ام می و اول ژوئن خمینی را در خصوص حقوق مطرح شده اقلیتها در قانون اساسی جدید مورد انتقادات تند و گزنده قرار داد.

6- جبهه ملی دموکراتیک ایران در تاریخ 2 ژوئن نامه‌ای سرگشاده به خمینی نوشت و در آن صراحتاً نحوه رهبری، اطرافیان و گرایشات دیکتاتورمآبانه وی را مورد انتقاد قرار داد. (متن این نامه در گزارش مورخ 2 ژوئن ارسال خواهد شد.) در این نامه با لحنی تلویحی تهدید شده است که تلاش خمینی مبنی بر اعمال دیدگاههای خود در خصوص قانون اساسی جدید

کشور، با واکنش خشونت‌آمیز و سخت این جبهه مواجه خواهد شد.

7- یکی از روزنامه‌نگاران ارشد مقیم ایران که سابقه 20 ساله فعالیت مطبوعاتی دارد (و از حمایت سفارت نیز بهره‌مند است)، به نقل از یکی از منابع خودش تأکید کرد که تنشها و تقابلات در شهر قم رو به افزایش است و جو حاکم بر شهر را تسخیر کرده است؛ در همین راستا، آیت‌الله شریعتمداری افرادی را مأمور محافظت از خویش کرده است؛ این افراد در اطراف منزل وی مشغول نگهبانی و حراست هستند. منبع خاطرنشان می‌کند که سرنوشت نظام سیاسی آینده ایران در ماحصل تقابلات و رویارویی‌های رهبران مذهبی نهفته است. البته به اعتقاد منبع، در بحبوحه این اختلافات باز هم عرصه برای فعالیت چپگرایان فراهم نخواهد شد چرا که مادامی که رهبران مذهبی ایران، نیروهای مسلح را در کنترل و سیطره خود دارند، مجال فعالیت چپگرایان مهیا نخواهد شد. به نظر منبع، اولین رهبر مذهبی که قادر خواهد بود در این معادله، نقش سکولاریستها را به دوش بکشد، احتمالاً شریعتمداری خواهد بود؛ چرا که وی حتی می تواند برای این منظور به اندازه کافی سلاح جمع‌آوری نماید. « قدر مسلم، آینده سیاسی ایران به زودی و در شهر قم رقم خواهد خورد.» ناس

رویداد امنیتی در سفارت آمریکا، تهران

سند شماره 201 محرمانه3 ژوئن 1979 - 13 خرداد 1358 از: سفارت آمریکا، تهران - 5701به: وزارت امور خارجه، واشنگتن دی. سی - فوری موضوع: رویداد امنیتی در سفارت آمریکا، تهران 1- (محرمانه - تمام متن) 2- در تاریخ 12 خرداد 1358 حدود ساعت 30/1 بعد از نیمه شب، حدود دو قطار فشنگ به طرف دروازه سفارت شلیک شد. یکی از فشنگ‌ها پس از عبور از پنجره بالای جعبه بالستیک در قفسه کتاب جای گرفت. چنین به نظر می‌رسد که این تیر توسط یک تیرانداز حرفه‌ای شلیک شده است. فشنگ دوم بر روی دیوار کنار دروازه نشست.

3- نیروی گارد مجاهدین تحت سرپرستی ماشاءالله کاشانی معتقد است که این گلوله‌ها از داخل ماشینی که به سرعت دور شده شلیک گردیده است. علاوه بر این ادعا می‌کنند که یکی از فشنگ‌ها با فاصله‌ای بسیار نزدیک از کنار یکی از گاردهای آنها که در داخل محوطه چمن‌کاری مستقر شده بود گذشته است. آنها عناصر مارکسیست را مسئول این حمله می‌دانند.

4- امروز صبح افسر امنیتی منطقه‌ای به بررسی محل نشست گلوله‌ها پرداخت و گفت که احتمالاً آنها از داخل محوطه شلیک شده‌اند، و بنا به احتمال زیاد کار یکی از گاردهای جوان بازیگوشی است که از چند روز قبل در میان نیروهای محوطه دیده می‌شود.

ناس

گزارش وضعیت جاری در ایران

سند شماره 202 محرمانه ۳ ژوئن 1979 - ۱۳ خرداد ۱۳۵۸ از: دفتر وابسته دفاعی آمریکا، تهران - ۵۷۲۰ به: سازمان اطلاعات دفاعی، واشنگتن دی. سی منابع: رسانه‌های خبری داخلی، مقامات سفارت، پرسنل دفتر وابسته دفاعی تهیه‌کننده گزارش: ای.بی.گرازینی، متخصص امور اطلاعاتی مقام تأییدکننده گزارش: سرهنگ تی.ای.شافر، وابسته دفاعی موضوع: گزارش وضعیت جاری در ایران 16- خلاصه: (محرمانه) ضد حمله گسترده میانه‌روها. نیروگاه اتمی بوشهر فاقد تدابیر ایمنی معمول است. روحانیان جایشان در مسجد است. مدیران شرکت ملی نفت ایران استعفا می‌دهند. حمله به بیت آیت‌الله منتظری. اعدام پانزده نفر دیگر.

17- از 17 تا 21 حذف شده است.

22- جزییات: (محرمانه) الف- ضدحمله گسترده میانه‌روها. در دعوای شدید دموکرات‌ها و دین‌سالارها بالاخره دو طرف شمشیرها را از رو بستند. برای اولین بار پس از پیروزی انقلاب، یک گروه سیاسی مهم شدیداً از شیوه رهبری آیت‌الله خمینی انتقاد کرده است. جبهه دموکراتیک ملی در نامه بی‌سابقه‌ای که خطاب به خمینی نوشته است، هشدار می‌دهد که مفهوم «وحدت کلمه» دارد به «وحدت پیروی از دستورات من» یعنی دستورات خمینی تبدیل می‌شود. جبهه دموکراتیک ملی خواستار دیدار رویاروی با خمینی به منظور بحث درباره مشکلات شده است. متعاقب انتشار این نامه آیت‌الله طالقانی و مدیر عامل شرکت ملی نفت ایران، حسن نزیه، نیز با اظهاراتی تقریباً به همان اندازه شدید‌اللحن که بیانگر ضد حمله هماهنگ میانه‌روها به افراطیون مذهبی محفل خمینی بود، از آنها انتقاد کردند. تصمیم امروز خمینی برای قطع ملاقات‌ها به منظور «استراحت» بیانگر نگرانی شدید قم است. همزمان با اعلام این مطلب، خبر عجیبی از رادیو پخش شد مبنی بر اینکه ارتباط جاده‌ای و ریلی با قم قطع شده است؛ آن هم به خاطر سیل! حتی اگر این مطلب حقیقت داشته باشد، منابع خبری حدس می‌زنند که شاید در قم خبرهای بدی باشد. منابع بسیار مطمئن گفتند که سه آیت‌الله سرشناس دیروز در قم به نماز جمعه نیامدند: آیت‌الله شریعتمداری، نجفی مرعشی. یک منبع خبری گفت که در تاریخ ایران، این مسئله همیشه بسیار حائز اهمیت بوده است. وقتی یک رهبر مذهبی برای نماز جمعه در مسجد حاضر نمی‌شود، نشانه مخالفت است. نامه جبهه دموکراتیک ملی ذهن خمینی را بسیار به خود مشغول کرده است. جبهه دموکراتیک ملی در این نامه گفته است که رهبری خمینی را پذیرفته است و بر نقش مثبت روحانیان در مبارزه با شاه تأکید می‌کند. ولی، سپس تا آنجا پیش رفته است که او را به حمایت از یک نوع نظام دیکتاتوری مذهبی که هر نوع ایدئولوژی دیگری را

طرد می‌کند و به مردم اجازه می‌دهد که به نویسندگان، انتشارات، و کتاب فروشی‌ها حمله کنند، متهم می‌سازد. در این نامه آمده است که دفتر خمینی در قم تمامی انتقادها را سرکوب می‌کند، حتی انتقادهای نوه خمینی را. در این نامه، برخی «دوستان صمیمی» خمینی غیروطن‌پرست و غیرمذهبی توصیف شده‌اند و گفته شده است که روحانیان برای رتق و فتق مسایل مهم سیاسی شایستگی ندارند. جبهه دموکراتیک ملی همچنین برگزاری رفراندوم جمهوری اسلامی را مایه تمسخر خوانده و گفته است که از زمان پیروزی انقلاب هیچ تلاشی برای اتحاد اقشار مختلف جامعه صورت نگرفته است. ولی، در این نامه هشدار داده است که جبهه دموکراتیک ملی اجازه نخواهد داد که استبداد بار دیگر بر کشور حاکم شود. «اگر آنهایی که به نام اسلام دست به خشونت و سرکوب می‌زنند، ما را تهدید کنند، به ما حمله کنند و سرکوبمان نمایند، آماده‌ایم تا پای جان برای استحکام هر چه بیشتر عدالت، آزادی و حقوق بایستیم.» ب- نیروگاه اتمی بوشهر فاقد تدابیر ایمنی معمول است. مقاله‌ای که در مطبوعات به چاپ رسیده است گزارش می‌دهد که هیچیک از تدابیر معمول ایمنی و امنیتی که در ساخت نیروگاههای اتمی اروپا رعایت می‌شود در ساخت نیروگاه اتمی بوشهر در جنوب ایران بکار گرفته نشده است. اسنادی که روز گذشته در محل نیروگاه به دست آمد نشان می‌دهد که هیچ تمهیدی برای دفع زباله‌های اتمی اندیشیده نشده، و ظاهراً هیچ طرحی برای مقابله با پیامدهای یک انفجار اتمی احتمالی وجود ندارد. نیروگاه اتمی بوشهر به منظور تولید برق احداث شده و ساخت آن تحت نظارت و با مشارکت فعالانه کانون حفاظت از رآکتورهای اتمی در آلمان غربی انجام می‌شود. فعالیت‌های این کانون نیز تحت‌نظر دولت آلمان غربی است. نیروگاه فوق در نزدیکی شهر شیراز واقع است و تنها ۱۰ کیلومتر با نزدیکترین شهر فاصله دارد. اسناد به دست آمده در محل نیروگاه که دارای مُهر تأیید وزارت امور خارجه آلمان و کانون حفاظت از رآکتورهای اتمی است نشان می‌دهد که هیچ راه حلی برای جلوگیری از انتشار [مواد رادیواکتیو] در صورت یک انفجار اتمی احتمالی اندیشیده نشده است، و بدین ترییب، مواد رادیواکتیو ممکن است یا در هوا پخش شود و یا آب دریاچه‌ها و رودخانه‌ها را آلوده سازد. علاوه بر مسئله انفجار احتمالی نیروگاه، مسئله دفع زباله‌های اتمی از نیروگاه نیز تهدید خطرناک دیگری به حساب می‌آید. البته می‌توان زباله‌های اتمی را در معادن نمک دفن کرد، ولی این راه حل ایده‌آلی نیست. ایران هم‌اینک یک خطر اتمی بالقوه برای خودش محسوب می‌شود.

ج- روحانیان جایشان در مسجد است. آیت‌الله طالقانی در اولین اظهارات صریح و بی‌پرده خود پس از ماجرای کمیته‌ها در ماه فروردین در مصاحبه‌ای تلویزیونی به روحانیان قم تاخت. طالقانی در پاسخ به این پرسش یک خبرنگار که اگر پُست ریاست جمهوری ایران به او پیشنهاد شود، آیا این پُست را خواهد پذیرفت یا خیر، با قاطعیت گفت «نه» و افزود «بهترین جا برای روحانیان مسجد است، که در آنجا می‌توانند مردم را آگاه سازند.» او گفت که با شکل

گرفتن ارتش و پلیس، روحانیان باید از کمیته‌ها بیرون بیایند و مشغول تعلیم مردم شوند. طالقانی گفت: «اگر روحانیان بر سر پُست‌های مهم باشند، مشکلاتی ایجاد خواهد شد.» د- استعفای دسته‌جمعی مدیران شرکت ملی نفت ایران. طبق آخرین گزارش‌های واصله، اعضای هیأت مدیره شرکت ملی نفت ایران استعفای دسته‌جمعی خود را به حسن نزیه، رئیس شرکت تسلیم کرده‌اند. آنها دلیل استعفای خود را «مناسب نبودن فضای موجود برای انجام درست وظایفشان» ذکر کرده‌اند. زمانی که حسن نزیه رئیس شرکت ملی نفت ایران شد، این هیأت هفت نفره را برای کمک به خود در انجام کارهای شرکت تعیین کرد. منابع خبری شب گذشته گفتند که حسن نزیه استعفاءنامه‌های اعضای هیأت مدیره را برای تأیید به کابینه دولت تسلیم کرده است.

اعضای هیأت مدیره در نامه استعفای خود صرفاً گفته بودند: «شرایط کنونی به گونه‌ایست که واقعاً خدمتی از ما ساخته نیست.» ه- حمله به بیت آیت‌الله منتظری. اخباری که در ساعات پایانی جمعه شب به تهران رسید حاکی از آن بود که پنج فرد مسلح به بیت آیت‌الله منتظری در قم حمله کرده‌اند. نیروهای ضدانقلاب سعی داشتند از پشت‌بام خانه وارد بیت شوند ولی به دلیل هوشیاری نیروهای انقلابی تلاششان نافرجام ماند. به دلیل گستردگی ترورهای اخیر دژبان‌ها و پاسداران بیشتری از رهبران ایران در قم حفاظت می‌کنند. به نظر می‌رسد که اقدام آنها نتیجه مثبتی داشته است.

و- پانزده نفر دیگر اعدام شدند. پانزده نفر دیگر از «عوامل کشتار مردم» و «سرسپردگان رژیم پهلوی» امروز تیرباران شدند و بدین ترتیب کل تعداد اعدامی‌ها به 281 تن رسید. اعدام شده‌ها در استان‌های مختلف به شرح زیر است:

سرلشگر غلامحسین شمس تبریزی هوشمند حامدیان غلامحسین علایی مهدی مقدم حسینی حسین طبایی داود سدامی سروان افتخاری ستوان الله‌وردی یعقوبی معصوم ناجی‌نژاد محمد بهکار حمید خیرخواه عباس کردبچه سروان علی حمزه‌لوئی

«افشاگری‌های» روزنامه اطلاعات در خصوص فعالیتهای ساواک و...

سند شماره 203 محرمانه4 ژوئن 1979 - 14 خرداد 1358 از: سفارت آمریکا، تهران - 5772به: وزارت امور خارجه، واشنگتن دی‌سی - فوری موضوع: «افشاگری‌های» روزنامه اطلاعات در خصوص فعالیتهای ساواک و سازمان اطلاعات مرکزی ایالات متحده آمریکا 1- (محرمانه- تمام متن) 2- روزنامه کثیرالانتشار اطلاعات در نسخه‌های مورخ 2 و 3 ژوئن ترجمه مقاله‌ای به قلم جان کلی تحت عنوان «جان کلی- یک محقق آمریکایی» منتشر کرده و در آن خاطرنشان کرده است که جان کلی برخی اقدامات سازمان سیا در ایران را افشا کرده است؛ از جمله این که شاه سابق به منظور حفظ سلطنت خود، ژنرال هایزر را به عنوان نایب‌السلطنه برگزید؛ و نیز این که حمله به سفارت آمریکا توسط سازمان سیا برنامه‌ریزی و طراحی شده بود. به علاوه، در این مقاله اسامی افراد ایرانی شرکت‌کننده در برنامه‌های آموزشی سازمان سیا ارائه شده است؛ ضمناً در این مقاله به خوانندگان قول داده شده است که اسامی افسران و عوامل سازمان سیا که در بازه زمانی سالهای 1950 تا 1975 در ایران مشغول فعالیت بوده‌اند، در نسخه‌های بعدی منتشر خواهد شد. گزیده‌هایی از این مقاله به صورت غیررسمی به انگلیسی ترجمه شده و در غالب اطلاعات سفارت، ارسال خواهد شد.

3- نکته شایان توجه این که در ماه فوریه گذشته، جان کلی یک کنفرانس خبری در NYC برگزار کرد و این مقالات را نیز در نشریه «ضد جاسوسی» منتشر نمود. لطفاً مشخص نمایید که آیا وزارت امور خارجه در خصوص اظهارات جان کلی تحقیق و بررسی لازم را به عمل آورده است یا خیر و نیز این که در صورت انجام تحقیق، نتیجه حاصله چه بوده است. نظر ما بر این است که در اسرع وقت، این اتهامات اساساً تکذیب شده و همگی «کذب محض» معرفی گردند.

گزارش وضعیت جاری در ایران

سند شماره 204 محرمانه ۴ ژوئن 1979 - ۱۴ خرداد ۱۳۵۸ از: دفتر وابسته دفاعی آمریکا، تهران - ۵۷۸۱ به: سازمان اطلاعات دفاعی، واشنگتن دی. سی منابع: رسانه‌های خبری داخلی، مقامات سفارت، پرسنل دفتر وابسته دفاعی تهیه‌کننده گزارش: ای.بی.گرازینی، متخصص امور اطلاعاتی مقام تأییدکننده گزارش: سرهنگ تی.ای.شافر، وابسته دفاعی موضوع: گزارش وضعیت جاری در ایران 16- خلاصه: (محرمانه) دیده شدن جورج حبش در ایران. غیروابسته بودن ارتش ایران.

کاهش تولید نفت به ۳/۴ میلیون بشکه در روز. هیأت مدیره شرکت ملی نفت ایران در اعتراض به حمله لفظی به رئیس شرکت نفت استعفاء می‌دهند. اظهارات آیت‌الله خلخالی درباره ریاست جمهوری. اخبار متفرقه.

17- از 17 تا 21 حذف شده است.

22- جزییات: (محرمانه) الف- دیده شدن جرج حبش در ایران: دریادار مدنی، فرمانده نیروی دریایی و استاندار خوزستان، به خبرنگاران گفت که رهبر جبهه خلق برای آزادی فلسطین «دو یا سه بار» در حال انجام فعالیت‌های مشکوک در خوزستان رؤیت شده است. استاندار خوزستان گفت که حبش در روستایی به نام شادگان، که در حدود ۸ کیلومتری جاده اهواز خرمشهر قرار دارد، دیده شده است. او افزود که مردم به راحتی می‌توانند از مرز عبور کنند و از عراق به ایران بیایند. دریادار مدنی بار دیگر بیگانگان را به مداخله در امور ایران متهم ساخت، و یکبار دیگر افزود که هیچ مشکلی بین فارس‌ها و اعراب استان وجود ندارد. او گفت «گروههایی که خود را نماینده اعراب معرفی می‌کنند، گروههایی ضدانقلابی هستند که تحت لوای چپگراها فعالیت دارند.» دریادار مدنی همچنین گفت که گمان می‌رود کنسولگری عراق در استان خوزستان به نحوی در آشوب‌های اخیر خرمشهر دست داشته است. او گفت که کانون فرهنگی و سیاسی اعراب در قاچاق سلاح از عراق دست داشته است، و برخی از وابستگان شاه یک میلیارد ریال برای اجیر کردن قاچاقچی به منظور ایجاد آشوب در منطقه صرف کرده‌اند، و مدارکی در دست است که نشان می‌دهد سفیر سابق ایران در آمریکا، اردشیر زاهدی، با قاچاقچیان سلاح تماس داشته است. دریادار مدنی همچنین گفت که دفتر سازمان آزادیبخش فلسطین در استان خوزستان هرگونه ارتباط با آشوب‌های اخیر در استان را رد کرده است.

ب- ارتش ایران غیروابسته خواهد بود. سرلشگر ناصر فربُد، رئیس ستاد نیروهای مسلح اسلامی ایران، اظهار داشت که ارتش آینده دو خصوصیت خواهد داشت: یک، ارتشی اسلامی، و دو، ارتشی غیروابسته خواهد بود. سرلشگر فربُد که در دانشگاه ارتش سخن می‌گفت، (محرمانه) اظهار داشت که «هم اکنون ارتش در چند نقطه کشور با ضدانقلابیون درگیر است، و آنها را درهم کوبیده است. این امر یک وظیفه ملی و خواست ملت ایران است.» او گفت که ضدانقلابیون به دلایل بی‌اساس برای کشور ایجاد مشکل می‌کنند ولی هر زمان که ارتش وارد عمل می‌شود، توطئه آنها را خنثی می‌کند. فربُد به استادان دانشکده گفت که ما خواهان ارتشی هستیم که از ملت الهام می‌گیرد و بر اراده ملت تکیه می‌زند. این هدفی است که در ارتش و کل کشور دنبال می‌کنیم. ارتش ما سالهاست که از ملت بریده بود، ولی در شرایط فعلی انقلاب تمامی پیوندها با گذشته گسسته شده است. ما ارتشی می‌خواهیم که مطابق با جمهوری اسلامی باشد. ما یک ارتش ملی می‌خواهیم- ملت ما نمی‌تواند راه گذشته را دنبال کند. فربُد گفت که یکی از اصول انقلاب این بود که «گذشته نباید تکرار شود- ما در پی آینده‌ای بهتر هستیم. من

آینده‌ای را که پیش رو داریم دارای دو قطب می‌بینم. یکی جمهوری اسلامی و دیگری عدم وابستگی. رئیس ستاد ارتش اظهار داشت که دانشگاه علوم و فنون ارتش متعلق به ارتش است.» به بیان دیگر، ما ارتشی داریم که به علم و حمایت‌های علمی پرسنل خود نیازمند است، و به همین دلیل است که دانشگاه فوق ایجاد شده است. ما ارتشی داریم که همپای ارتش‌های دیگر است، و من در دانشگاهی هستم که پرسنل فنی ارتش را تربیت می‌کند. فربُد تأکید کرد که ارتش ایران باید از مرزهای کشور در مقابل مداخله خارجی و فعالیت‌های غیرقانونی برون‌مرزی حفاظت و صیانت کند. ولی در عین حال نباید در امور شهروندان قانونی دخالت نماید. رئیس ستاد ارتش درباره درخواست‌های مشروع افسران گفت که به این درخواست‌ها رسیدگی خواهد شد. او گفت که در همین باره و همچنین درباره مشکلات بازسازی ارتش با خمینی صحبت کرده است. فربُد اظهار داشت که خمینی در این‌باره دستوراتی صادر کرده است، ولی اشاره‌ای به آنها نکرد.

نظریات مرکز تهیه گزارش (محرمانه): دانشگاه علوم و فنون ارتش دو سال پیش تأسیس شد و هم‌اکنون ۱۲۰ دانشجو دارد. انتظار می‌رود که در آینده نزدیک تعداد دانشجویان آن به ۴۰۰ نفر بالغ شود.

ج- کاهش تولید نفت به سقف ۳/۴ میلیون بشکه در روز. روز گذشته سخنگوی شرکت ملی نفت ایران فاش ساخت که تولید نفت ایران به سطح ۳/۴ میلیون بشکه در روز کاهش یافته است. ماه گذشته تولید نفت به ۴/۱ میلیون بشکه در روز رسیده بود. او گفت که تولید نفت در خوزستان به ۳/۴ میلیون بشکه در روز از چاههای نفت، و ۵۰۰ هزار بشکه در روز از سکوهای ساحلی خلیج فارس رسیده است. کاهش تولید نفت به سبب کاهش مصرف داخلی بوده است.

د- هیأت مدیره شرکت ملی نفت ایران در اعتراض به حمله لفظی به رئیس شرکت استعفاء می‌دهند. هم اکنون مشخص شده است که استعفای دسته جمعی هیأت مدیره شرکت ملی نفت ایران در اعتراض به حمله لفظی اخیر آیت‌الله بهشتی به رئیس شرکت صورت گرفته است. ولی طبق آنچه منبع اقتصادی ما که در طول ۴۸ ساعت گذشته اخبار را دنبال کرده است، گزارش کرده است، نزیه از اعضای هیأت مدیره خواسته است که لااقل در حال حاضر استعفای خود را پس بگیرند. روز گذشته گزارش داده بودیم که اعضای هیأت مدیره به بهانه اینکه شرایط برای انجام وظیفه مناسب نیست، استعفاء داده بودند.

ه- نامزدی آیت‌الله خلخالی در انتخابات ریاست جمهوری. آیت‌الله صادق خلخالی روز گذشته گفت که شاید در انتخابات ریاست جمهوری نظام جمهوری ایران نامزد شود «زیرا هیچ چیزی نمی‌بینم که مانع از این کار باشد.» ولی این آیت‌الله که در حال دیدار از خوزستان برای رسیدگی به امور دادگاههای اسلامی است به یک خبرنگار گفت که نامزدی و موفقیتش به اراده مردم بستگی دارد.

و- اخبار متفرقه:

(۱) وزارت آموزش و پرورش با صدور بخشنامه‌ای اعلام کرد که زنان متأهل حق شرکت در کلاس‌های روزانه مدارس و دانشسراها را ندارند. وزارت آموزش و پرورش اعلام کرد زنان متأهلی که مایل به ادامه تحصیل هستند می‌توانند به طور مستمع آزاد و در منزل درس بخوانند و سپس در امتحانات آخر سال در مدارس و دانشسراها شرکت کنند. این بخشنامه عقب‌گردی است برای زنانی که دو سال پیش اجازه شرکت در کلاس‌های مؤسسات آموزشی را یافته بودند. در آن زمان نیز زنان می‌توانستند در صورت تمایل به صورت مستمع آزاد درس خود را ادامه دهند و در امتحانات آخر سال شرکت کنند، به نحوی که به امور زندگی‌شان لطمه‌ای وارد نشود.

(۲) شرکت متروی تهران قراردادهای خود را با سه شرکت فرانسوی که در حال احداث خط راه‌آهن شهری تهران بودند، لغو کرد.

(۳) آیت‌الله خمینی روز ۵ ژوئن را روز عزای عمومی اعلام کرد. خمینی در بیانیه‌ای که به مناسبت روز ۵ ژوئن صادر کرد، گفت «پانزده خرداد نقطه شروع مبارزات روحانیان با رژیم فاسد پهلوی در سرتاسر کشور بود. در راهپیمایی‌های اعتراض‌آمیز آن روز که به همت روحانیان برپا شد، نزدیک به ۱۵۰۰۰ آدم بی‌گناه کشته شدند. من امروز را برای همیشه روز عزای عمومی اعلام می‌کنم و در مدرسه فیضیه می‌نشینم و برای شهدای آن روز عزاداری می‌کنم. من امیدوارم که استعمار از ایران ریشه‌کن شود و جمهوری اسلامی بر اساس قران مجید مستقر شود.

نظریات مرکز تهیه گزارش (محرمانه): تظاهراتی که در بالا به آن اشاره شد، در روز ۵ ژوئن ۱۹۶۴ [1963] صورت گرفت و در نتیجه آن خمینی ابتدا به ترکیه و سپس به عراق تبعید شد. به خاطر اعلام عزای عمومی، سفارت نیز به جز بخش آتش‌نشانی و پرسنل ضروری تعطیل خواهد بود. انتظار می‌رود که فردا در تمام تهران راهپیمایی برپا شود.

گزارش وضعیت ۵ ژوئن

سند شماره 205 محرمانه ۵ ژوئن ۱۹۷۹ - ۱۵ خرداد ۱۳۵۸ از: سفارت آمریکا، تهران - ۵۸۲۵به: وزارت امور خارجه، واشنگتن دی.سی موضوع: گزارش وضعیت ۵ ژوئن ۱- (محرمانه - تمام متن) ۲- به دستور آیت‌الله خمینی روز ۵ ژوئن به مناسبت شانزدهمین سالگرد تظاهرات ضدشاه که طی آن تعدادی از مردم کشته شدند، روز عزای عمومی اعلام شد (تعطیلات شیعیان بیشتر عزاداری و کمتر جشن و سرور است). حزب جمهوری اسلامیِ خمینی اعلام کرد که به همین مناسبت در یکی از میدان‌های بزرگ تهران راهپیمایی برپا می‌کند. بیش از ۳۰ گروه سیاسی

دیگر از انجمن‌های اسلامی گرفته تا حزب (کمونیست) توده بلافاصله اعلام کردند که در این راهپیمایی شرکت خواهند کرد. در مسیر‌هایی که ابتدا برای راهپیمایی اعلام شد، فقط یک مسیر از کنار سفارت می‌گذشت، ولی احتمالاً به دلیل تلاش دولت موقت برای جلوگیری از هر گونه حادثه‌ای رادیو دولتی ایران مسیرهای جدیدی را اعلام کرد که همگی از سفارت دور هستند.

۳- با وجود این، از ساعت ۹ صبح به بعد ۳ یا ۴ گروه از تظاهرکنندگان از مقابل ضلع جنوبی سفارت در خیابان تخت جمشید عبور کردند که بزرگترین آنها شامل ۳ تا ۵ هزار تظاهرکننده بود. آنها پلاکارت‌هایی با خود حمل می‌کردند و شعار می‌دادند از جمله «مرگ بر امپریالیسم آمریکا»، «اسلام پیروز است، آمریکا نابود است»، و «درود بر انقلاب». چند مرد مسلح نیز در میان تظاهر‌کنندگان دیده می‌شدند ولی حال و هوای خصومت‌آمیزی بر تظاهرکنندگان حاکم نبود و حتی در مقابل سفارت نیز توقف نکردند.

فرمانده محافظان کمیته‌ای سفارت، ماشاء‌الله کاشانی، چند نفر جوان دیگر را برای کمک به آنها در حفاظت از سفارت در این روز آورده بود.

از هم اکنون معلوم است که راهپیمایی گسترده‌ای در تهران برگزار خواهد شد و احتمالاً با شروع آن تظاهر‌کنندگان بیشتری از مقابل سفارت عبور خواهند کرد.

ناس

گزارش وضعیت ایران

سند شماره 206 محرمانه ۶ ژوئن 1979- ۱۶ خرداد ۱۳۵۸ از: دفتر وابسته دفاعی آمریکا، تهران - ۵۸۳۵ به: سازمان اطلاعات دفاعی، واشنگتن دی. سی منابع: رسانه‌های خبری داخلی، مقامات سفارت، پرسنل دفتر وابسته دفاعی تهیه‌کننده گزارش: ای.بی.گرازینی، متخصص امور اطلاعاتی مقام تأییدکننده گزارش: سرهنگ تی.ای.شافر، وابسته دفاعی موضوع: گزارش وضعیت ایران 16- خلاصه (محرمانه): میگ‌های عراقی بمب ناپالم در روستاهای ایران فرو می‌ریزند. توده‌های مردم به شهدای ۱۵ خرداد ادای احترام می‌کنند. آیت‌الله حسینی درباره به راه افتادن حمام خون هشدار می‌دهد. شرکت نظامیان در راهپیمایی‌ها ممنوع شد. نیروهای ارتش از بیت خمینی خارج می‌شود. نیروی هوایی وفاداری خود را به انقلاب اعلام می‌کند. پنج نفر دیگر اعدام شدند و رئیس شرکت ملی نفت ایران استعفای هیأت مدیره را نپذیرفت.

17- از 17 تا 21 حذف شده است.

22- جزییات: (محرمانه) الف- میگ‌های عراقی بمب ناپالم در روستاهای ایران فرو می‌ریزند. استاندار آذربایجان

غربی، محمد عباسی، روز گذشته به منابع خبری گفت که چهار هواپیمای میگ عراقی روز دوشنبه از مرزهای ایران گذشتند و با بمب و تیربار دو روستای مرزی را مورد حمله قرار دادند. عباسی گفت در جریان حمله میگ‌های عراقی با بمب‌های ناپالم و تیربار به روستاهای مرزی تا به حال ۶ نفر کشته و ۴۰ نفر مجروح شده‌اند، ولی از آنجایی که اطلاعات کاملی از وضعیت روستاهایی که ممکن است مورد حمله هواپیماهای عراقی قرار گرفته باشند، مخابره نشده است، احتمال دارد تعداد تلفات بیشتر از این باشد. او افزود که در یکی از دو روستایی که مورد حمله قرار گرفتند، فقط سه خانه صحیح و سالم مانده و بقیه بر اثر بمباران سنگین هواپیماهای عراقی ویران شده‌اند. عباسی گفت که گزارش کاملی را در این باره به دولت مرکزی تسلیم کرده است و اگر قرار باشد اقدامی انجام شود، احتمالاً از طریق وزارت امور خارجه صورت خواهد گرفت. او گفت که احتمالاً هواپیماهای عراقی در درون مرزهای خود مشغول انجام عملیات بوده و «اشتباهاً» وارد مرزهای ایران شده‌اند. با وجود این، او افزود که فعلاً نمی‌تواند با اطمینان حرفی بزند و این عراقی‌ها هستند که باید درباره حمله بدون دلیل‌شان به روستاهای ایران توضیح بدهند. او گفت که حمله عراقی نمونه‌ای از نقض حاکمیت ایران بر سرزمین و حریم هوایی کشور است. این حادثه اولین تنش جدی در روابط ایران و عراق است که پس از چهار سال قطع رابطه در سال ۱۹۷۲ از سر گرفته شده بود. در آن زمان وزیر امور خارجه الجزایر، احمد بوتفلیقه، بین دو کشور میانجیگری کرد. این حادثه زمانی رخ می‌دهد که ایران سعی دارد سیاست خارجی خود را در خلیج فارس از یک ناسیونالیسم فاشیستی به یک اخوت اسلامی تغییر دهد. دسترسی به هیچ یک از مقامات ایرانی برای اظهارنظر درباره سخنان استاندار آذربایجان غربی مقدور نبود، ولی منابع دیپلماتیک گفتند که در اینگونه موارد رسم این است که ایران باید مراتب اعتراض خود را اعلام کند و از عراق توضیح بخواهد.

ب- توده‌های مردم به شهدای ۱۵ خرداد ادای احترام کردند. توده‌های مردم به رهبری روحانیان بار دیگر با دولت اسلامی تجدید میثاق و هرگونه تلاش برای تضعیف آن را محکوم کردند. قطعنامه‌ای که در جمع بزرگترین تجمع تظاهرکنندگان در تهران، که بیش از ۱۰ هزار نفر در آن شرکت داشتند، قرائت شد ایالات متحده و به ویژه سنای آمریکا را به طرح «توطئه‌های بی‌شرمانه» و «تبلیغات جهت‌دار» بر ضد ایران متهم ساخت. حداقل نزدیک به ۳۰۰ هزار نفر از جمله کسانی که به مناسبت عزاداری برای کشته‌شدگان لباس عزا به تن داشتند و یا برای راهپیمایی خیابانی لباس غیر رسمی پوشیده بودند در تهران به راهپیمایی پرداختند. در شهرستان‌ها نیز صدها هزار نفر در تظاهرات شرکت کردند. زنان انقلابی نیز در حالی که مسلسل‌های سبک یوزی ساخت اسرائیل و ژ-۳‌های ساخت بلژیک و پرچم‌های کوچک ایران را که عکس خمینی بر روی رنگ سبز و سفید و قرمزش چاپ شده بود، حمل می‌کردند در خیابان‌های شهر راهپیمایی کردند. تعداد کمی از انقلابیون نیز با یونیفورمهای زیبای مشکی در تظاهرات شرکت داشتند. ولی تعداد اعضای یونیفورم‌پوش نیروهای مسلح در این راهپیمایی

نسبت به راهپیمایی‌های قبلی کمتر بود، که احتمالاً به دلیل ممنوعیت شرکت سربازان در راهپیمایی‌های سیاسی بوده است.

ج- شیخ حسینی در مورد به راه افتادن حمام خون هشدار داد. رهبر برجسته کردهای ایران، شیخ عزالدین حسینی روز گذشته هشدار داد چنانچه قانون اساسی جدید حقوق کلیه اقلیت‌های قومی ایران را حفظ و تضمین نکند، احتمال دارد در ایران حمام خون راه بیفتد. رهبر کردها گفت که باید «همه گروههای سیاسی» کشور در تهیه و تدوین پیش‌نویس قانون اساسی جدید شرکت داشته باشند و پیش‌نویس قانون اساسی جدید باید به تصویب یک مجلس مؤسسان برسد. او همچنین گفت که باید همه اصول منشور حقوق بشر در قانون اساسی جدید گنجانده شود و حقوق تمامی اقشار ایران در آن تضمین گردد.

د- شرکت نظامیان در راهپیمایی‌ها ممنوع شد. دادستان کل ارتش روز گذشته شرکت پرسنل ارتش در راهپیمایی‌ها و تجمعات عمومی را ممنوع اعلام کرد. دفتر دادستانی ارتش روز گذشته با صدور بخشنامه‌ای رسماً شرکت پرسنل ارتش را در تجمعات عمومی و تظاهرات چه در داخل و چه در خارج پادگان‌ها ممنوع اعلام کرد. در این بخشنامه آمده بود «دفتر دادستانی ارتش بدینوسیله به اطلاع کلیه افسران، درجه‌داران، سربازان و کارمندان غیرنظامی ارتش، نیروی دریایی و نیروی هوایی جمهوری اسلامی ایران می‌رساند که شرکت در تظاهرات و تجمعات عمومی مغایر مقررات نظامی و ممنوع می‌باشد.» علاوه بر این، در اطلاعیه فوق آمده بود که کلیه درخواست‌ها و اعتراضات باید ابتدا از طریق مجاری مناسب مطرح شود و در صورتی که مقامات ذیربط به آن رسیدگی نکردند، آنگاه به دادستانی ارتش ارجاع گردد. دفتر دادستانی که ۲۴ ساعته حاضر به دریافت درخواست‌ها و شکایات است از نظامیان خواست تا برای طرح شکایات خود با شماره‌های ۸۴۵۰۰۱ و ۸۴۲۰۰۴ تماس بگیرند. پیش از انتشار این اطلاعیه، دژبان مرکز طی نامه‌ای از دفتر دادستانی نظامی خواسته بود تا شرکت نظامیان را در تظاهرات ممنوع اعلام کند. فرماندهی دژبان مرکزی در این نامه از دادستان نظامی خواسته بود تا رسماً از کلیه پادگان‌ها بخواهد تا در صورت شرکت هر یک از نظامیان در تظاهرات اسامی آنها را به دژبان مرکز اطلاع دهند. فرمانده دژبان گفت «دژبانان وظیفه حفظ نظم در ارتش را بر عهده دارند و دستوراتی به منظور برخورد با هرگونه بی‌نظمی صادر شده است.» نظریات تهیه‌کننده (محرمانه): هر چند طبق بخشنامه فوق کلیه نیروهای مسلح اسلامی از شرکت در تجمعات و تظاهرات منع شده‌اند، ولی با این حال اجازه دارند در رفراندوم آتی و انتخابات عمومی شرکت کنند.

ه- نیروهای ارتش از بیت خمینی خارج می‌شوند. تیمسار سیف[سید] امیر رحیمی، فرمانده دژبان ارتش، روز دوشنبه اعلام کرد که محافظان ارتشی از بیت امام روح‌الله خمینی خارج شده‌اند و در آینده فقط از محله‌ای که بیت خمینی در آن قرار دارد محافظت خواهند کرد. تیمسار رحیمی گفت که این اقدام به دلیل عدم همکاری کافی رهبران مذهبی قم با او صورت

گرفته است. رحیمی گفت که علیرغم توافق خمینی با ارتش، سایر رهبران مذهبی قم با او همکاری نکرده‌اند و تحت چنین شرایطی منطقی نیست که از ارتش توقع داشته باشیم مسئولیت حفاظت از خمینی را بر عهده بگیرد. هفته گذشته طبق توافق رهبران مذهبی با تیمسار رحیمی، وظیفه حفاظت از امام خمینی و سایر رهبران مذهبی برعهده دژبان ارتش گذاشته شد. ولی با خارج شدن نیروهای ارتش، حفاظت از بیت خمینی موقتاً به پاسداران انقلاب به فرماندهی حاجی لطفی واگذار شده است.

و- نیروی هوایی ایران وفاداری خود را به انقلاب اعلام کرد. در تحولی دیگر، نیروی هوایی ایران روز گذشته با صدور اطلاعیه‌ای وفاداری خود را به انقلاب اسلامی اعلام کرد و قسم خورد که «تا آخرین قطره خون از آن دفاع خواهیم کرد.» نیروی هوایی هشدار داد که عوامل قدرت‌های خارجی و رژیم گذشته ایران هنوز فعال هستند و کوشش دارند با استفاده از حربه‌های بی‌شرمانه انقلاب را از مسیر اصلی‌اش منحرف سازند. در اطلاعیه نیروی هوایی آمده بود که این نیروهای نامطلوب به این امید واهی دل بسته‌اند که می‌توانند با پخش شایعات گوناگون در میان مردم رعب و نارضایتی ایجاد کنند. در اطلاعیه فوق آمده بود «تعجبی ندارد که این گرگ‌صفتان در لباس بره خود را انقلابیون دلسوز نشان دهند و ملت را به خاک و خون بکشند» ولی این دشمنان باید بدانند که تمامی راههای گریز بر روی آنها بسته شده است و ملت هوشیار به آنها اجازه نخواهند داد تا انقلاب را منحرف سازند.

ز- پنج نفر دیگر در تهران و رفسنجان اعدام شدند. سه مأمور سابق ساواک روز گذشته در تهران تیرباران شدند. این سه نفر عبارت بودند از محمد کریم باصری‌نیا، رئیس سابق ساواک در قم، پرویز حاجی‌فر[حاجی فرجی] و ولی‌الله غیائی که هر دو از مأموران ساواک بودند. اتهام آنها محاربه با خدا، مفسد فی‌الارض، و شکنجه و قتل آزادیخواهان بود. دو تن از «عوامل رژیم سابق» نیز در رفسنجان تیر‌باران شدند. این دو نفر سرگرد عبدالحسین سروش، رئیس پلیس رفسنجان در دوران انقلاب و ستوان حافظ سرنوشت، رئیس اداره اطلاعات پلیس شهر بودند.

ح- رئیس شرکت ملی نفت ایران استعفای هیأت مدیره را نپذیرفت. طبق گزارش‌ها، رئیس شرکت ملی نفت ایران، حسن نزیه، گفته است که استعفای هیأت مدیره شرکت را که به او تسلیم شده بود، نپذیرفته است. روز شنبه گزارش شده بود که تمام اعضای هیأت مدیره شرکت ملی نفت ایران در اعتراض به حملات آیت‌الله دکتر محمد بهشتی به حسن نزیه از پست خود استعفا داده‌اند. تصور می‌شود که آیت‌الله بهشتی از اعضای شورای انقلاب اسلامی باشد. نزیه شب گذشته گفت که «آنها از اینکه حرف حق اینقدر موجب تشویش شده است، منزجر شده‌اند.» کارمندان صنعت نفت تصمیم گرفته بودند در حمایت از سخنان نزیه در مورد اسلام و مسایل ملی در مقابل دفتر اصلی شرکت ملی نفت ایران تجمع کنند. نزیه شب گذشته در جمع کارمندان شرکت نفت حاضر شد و از آنها خواست که هیچ اقدامی نکنند. اعضای هیأت مدیره از سوی شخص نزیه منصوب شده بودند و استعفای آنها بیشتر جنبه نمادین

داشت. هیأت مدیره شرکت نفت اعلام کرده بود که شرایط موجود برای ادای وظیفه مناسب نیست. هیأت مدیره از آیت‌الله خمینی خواسته است تا شخصاً با انتصاب آنها در این پست موافقت کند. در عین حال، روزنامه کیهان به نقل از حسن نزیه گزارش داده است که تولید نفت برای مصرف داخلی و صادرات به خارج کشور کافی است. تولید نفت ایران در سطح ۴ میلیون بشکه در روز قرار دارد که ۷۰۰ هزار بشکه آن به مصرف داخل می‌رسد.

گزارش وضعیت ماهانه

سند شماره 207 محرمانه6 ژوئن 1979 - 16 خرداد 1358 از: افسر امنیتی منطقه‌ای، سفارت آمریکا، تهران - ایران به: وزارت امور خارجه آمریکا موضوع: گزارش وضعیت ماهانه I . ارزیابی خطر:

الف) طی اردیبهشت ماه 1358 و تا به حال، میزان خطرات موجود علیه سفارت و پرسنل آن بسیار بالا بوده است. دولت ایران به کرات دولت آمریکا را متهم به «مداخله در امور داخلی خود» نمود و رسماً خواستار برپایی تظاهرات گسترده علیه سفارت آمریکا شده است. در زمان پیدایش این نوشتار، چنین تبلیغ شده است که دولت ایران سفیر پیشنهادی آمریکا را نمی‌پذیرد. در حال حاضر روابط دیپلماتیک بسیار بحرانی و پیچیده است. گذشته از روابط دیپلماتیک بین دولت میزبان و آمریکا، تمامی کشور دستخوش اقدامات تروریستی کوچک و بزرگ شده است. اخیراً در جنوب ایران، چریک‌های عرب در اعتراض به وضع اجتماعی و اقتصادی خود یک شهر را به طور کامل به آتش کشیدند. شبانگاهان در خیابانها و جاده‌های تهران موانعی قرار داده می‌شود و مجاهدین مسلح عابرین و وسائط نقلیه را متوقف کرده و آنها را بازرسی می نمایند. علاوه بر این نوعی بحران شدید اجتماعی در اینجا حاکم است و گروههای رقیب مسلح شده‌اند. بنا به گزارش مقامات سفارت بسیاری از منابع آنها از ترس اینکه مبادا هدف اقدامات تلافی‌جویانه واقع شوند از ملاقات با آنها سر باز می‌زنند. این روزها ایرانیها از جنگ داخلی سخن می‌رانند. خلاصه اینکه، امکان حمله جمعی و یا تروریستی به سفارت بسیار زیاد است. در آینده امکان دارد که کسانی به ربودن و یا کشتار پرسنل آمریکایی نیز مبادرت ورزند؛ ولی هنوز معلوم نیست که آیا این امر طراحی شده و یا شخص خاصی موردنظر قرار گرفته است.

ب) اقدامات خاص علیه آمریکا 1- در تاریخ 26 اردیبهشت ماه سازمان آزادیبخش فلسطین یک «راهپیمایی» با شرکت 150 نفر به طرف دانشگاه تهران به راه انداخت.

2- در تاریخ 7، 8 و 9 خرداد در پایان تظاهرات چند تیر شلیک شد تا امکان خشونت علیه

سفارت از بین برود و گروههای مخالف سعی نکنند که به ساختمان اصلی سفارت نزدیک شوند. در تاریخ 7 خرداد همان گروهی که از طرف دولت ایران مأمور حراست از سفارت شده بود پرچم آمریکا را به تظاهرکنندگان داد و آنها نیز آن را پاره پاره کردند). پس از این واقعه، پرچم آمریکا بار دیگر به اهتزاز درآمد، لیکن این بار در ارتفاع 20 پایی قرار گرفت و بخش اضافی میله پرچم نیز پایین آورده شد. در هر دو روز 7 و 8 خرداد ماه نیروی گارد مجاهدین تحت سرپرستی ماشاءالله کاشانی (که حدود 100-75 نفر بود) از طرف سپاه انقلاب اسلامی تقویت شد (و حدود 125-100 نظامی را نیز شامل می‌گشت). حدود 200 نفر نیروی نظامی نیر به صورت ذخیره در یکی از پادگانهای نزدیک سفارت به حالت آماده‌باش درآمده بودند.

تمامی اعضای «تیم دفاع داخلی» مرکب از اعضای مهم وزارت خارجه، ارتش آمریکا، تفنگداران دریایی، و نیز افسر امنیتی منطقه‌ای در این روزها آماده بودند. در تاریخ 15 خرداد نیز تظاهرکنندگانی مرکب از 4500 نفر از جلوی سفارت گذشتند ولی هیچ‌گونه خشونتی نشان ندادند.

3- طی ماه مزبور چند بار گلوله‌هایی به طرف ساختمان اصلی سفارت شلیک گردید ولی هیچ‌گونه خسارت جدی وارد نیامد و فقط در یک مورد که آن هم یک تیراندازی شبانه بود گلوله‌ای به یکی از پنجره‌ها اصابت نمود. حدود 15-10 بار صدای شلیک تفنگ‌های خودکار در داخل محوطه آن هم از سوی گارد مجاهدین شنیده شد ولی خسارتی وارد نیامد. در گزارشات گارد مجاهدین آمده است که این تیراندازیها اشتباهی رخ داده است ولی به نظر ما بین گاردها و افراد ناشناس درگیریهایی رخ داده است.

4- گذشته از جامعه رسمی آمریکایی (که حدود 75 نفر هستند)، تجار آمریکایی نیز هدف خشونت آن هم از سوی کارگران و کارمندان اخراجی واقع می‌شوند. در چند مورد که کارگران با توسل به زور بازرگانان آمریکایی را توقیف کرده بودند، بخش کنسولی و در یک مورد افسر امنیتی منطقه‌ای میانجیگری کرده بودند. یکی از مقامات دفتر حفاظت آمریکا نیز تهدید شده بود (که قبلاً توسط تلفن به وزارت خارجه اطلاع داده شده بود) II . عملیات الف) توجیه و مشورت با دیدارکنندگان 1- رونالد کلی کارمند بخش امنیت منطقه‌ای در تاریخ 10 و 14 اردیبهشت ماه به این واحد سفر کرد تا از وضع امنیت و روشهای امنیتی سفارت اطلاع حاصل کند.

2- افسر امنیتی منطقه‌ای، سرگرد جفری رونالد نیز به واحد آمد تا عملیات گاردهای امنیتی تفنگداران دریایی را مورد بازدید قرار دهد.

3- آقای دیوید لمب از شرکت ایستمن کداک نیز به سفارت آمد تا در مورد امنیت پرسنل خود مشورت نماید. شرکت کداک در ایران دچار مشکلات کارگری شدیدی شده که می‌تواند

منجر به گروگان گرفته شدن پرسنل آمریکایی گردد.

4- در تاریخ 25 اردیبهشت 1358 دستیار افسر امنیتی منطقه‌ای سفارت با افسران امنیتی سفارت‌های آمریکا در انگلستان و کانادا یعنی مسرز، گوربل و لوسی ملاقات نمود تا پیرامون مسایل مورد علاقه طرفین تبادل‌نظر نماید.

ب) فعالیت‌های پشتیبانی افسر امنیتی منطقه‌ای همراه با مقام دفتر خارجی از تاریخ 30-26 اردیبهشت‌ماه ملاقاتی داشتند تا در مورد روشها و مشخصات امنیتی کنسولگری جدید واقع در محوطه سفارت تبادل‌نظر نمایند.

ج) فعالیتهای مهم - در تاریخ 10 اردیبهشت افسر امنیتی منطقه‌ای کاگلین این واحد را ترک گفت و بیرمنگهام عهده‌دار مسئولیت های وی گردید.

در تاریخ 10 خردادماه طرحهای مربوط به بمب نامه‌ها نیز فرمول‌بندی و توزیع گردید.

با سرویس اطلاعاتی متخاصم در تماس بود، گزارش داده است. در این مورد تحقیقات هنوز هم ادامه دارد.

III. طرحهای مربوط به ماه آتی - به جریان انداختن پشتیبانی منشی از دفتر امنیت منطقه‌ای.

IV. تخلفات وجود نداشته است.

V. تفنگداران دریایی و مهندسی دریایی - اسکات اسمیت در تاریخ 8 اردیبهشت پس از دو ماه خدمت این واحد را ترک گفت. افسر امنیتی منطقه انجام وظیفه بسیار خوب وی را تدوین نمود و کاردار نیز رسماً بر آن صحه گذارده است.

دریایی را به طور کامل فرمول‌بندی نمود. واحد تفنگداران دریایی در تهران کاملاً آماده مقابله با رویدادهای دارای ماهیت تروریستی در این مکان است.

گزارش وضعیت ایران

سند شماره 208 محرمانه ۷ ژوئن 1979 - ۱۷ خرداد ۱۳۵۸ از: دفتر وابسته دفاعی آمریکا، تهران - ۵۹۰۷ به: سازمان اطلاعات دفاعی، واشنگتن دی. سی منابع: رسانه‌های خبری داخلی، مقامات سفارت تهیه‌کننده گزارش: ای.بی.گرازینی، متخصص امور اطلاعاتی مقام تأییدکننده گزارش: سرهنگ تی.ای.شافر، وابسته دفاعی موضوع: گزارش وضعیت ایران 16- خلاصه: (محرمانه) گزارش وضعیت جاری ایران شامل: ایران مراتب اعتراض خود را به حملات هوایی بی‌دلیل عراق اعلام می‌کند. تلفات حملات هوایی عراق. استاندار ایلام خواستار خلع‌سلاح مردم شد. اعدام‌های بیشتر.

17- از 17 تا 21 حذف شده است.

22- جزییات: (محرمانه) الف- اعتراض ایران به حملات هوایی بی‌دلیل عراق. روز گذشته ایران به دلیل نقض حریم هوایی‌اش توسط جنگنده‌های عراقی و حمله آنها به چهار روستای ایران شدیداً به عراق اعتراض کرد. جنگنده‌های عراقی بر سر ساکنان روستاهای سردشت در استان آذربایجان غربی بمب ناپالم ریخته بودند. روز گذشته سفیر عراق در ایران، عبدالملک آل‌یاسین، برای دریافت نامه اعتراض ایران و توضیح علت حمله بدون تحریک به قلمرو حاکمیت ایران به وزارت امور خارجه فرا خوانده شد. گفته می‌شود که آل‌یاسین از وقوع این حادثه ابراز بی‌اطلاعی کرده و قول داده است که از دولت خود در این مورد توضیح بخواهد. مقامات سفارت عراق روز گذشته بمباران روستاهای ایرانی توسط جنگنده‌های عراق را تکذیب کردند. آنها گفتند که بمب‌های ناپالم ساخت آمریکاست و نیروی هوایی ما از این نوع بمب استفاده نمی‌کند. با وجود این، مقامات فوق حمله جنگنده‌های عراقی به مرزهای ایران را تکذیب نکردند. دفتر نخست‌وزیری نیز این حمله را تأیید کرده و گفته است که چهار جنگنده سوخو متعلق به نیروی هوایی عراق دوشنبه شب وارد مرزهای ایران شده و چهار روستای مرزی کشور را در سردشت در آذربایجان غربی بمباران کردند. فرمانده نیروی هوایی ایران، سرلشگر امامیان[ایمانیان]، اظهار داشته است که جنگنده‌های عراقی به روستاهای مرزی ایران حمله

نکرده‌اند. او سه‌شنبه شب به یک منبع خبری گفت که ایستگاههای راداری مرزی تجاوز هیچ جنگنده ی متخاصمی را به درون حریم هوایی ایران ثبت نکرده‌اند. تیمسار امامیان گفت که به احتمال قوی هدف این حملات روستاهای عراقی مجاور مرز ایران بوده است.

ب- تلفات حمله هوایی عراق. امروز یکی از روزنامه‌ها تعداد تلفات بمباران و گلوله‌باران جنگنده‌های عراقی را در روستاهای کردستان ۱۰ کشته و ۴۰ مجروح اعلام کرد، و نوشت که حملات هوایی دوشنبه شب در دو مرحله صورت گرفته است. این روزنامه همچنین به نقل از سفیر عراق در تهران نوشت که حملات فوق به روستاهای ایران احتمالاً نتیجه امور داخلی عراق و تعقیب اشرار بوده است. فرماندار سردشت، که در روزنامه‌ها فقط به نام نقیب از او نامبرده شده است، گفت که مسئله تعقیب اشرار قبایل به داخل خاک ایران حقیقت ندارد «زیرا جنگنده‌های عراقی به مناطق مسکونی (روستاها) و مزارع حمله کرده‌اند.» او همچنین اظهار داشت که هدف از این حملات، ضربه زدن به مردان بارزانی در سردشت نبوده است و افزود که بمباران مناطق کردنشین عراق دو سال است که ادامه دارد، «و احتمالاً این حملات به مناطق کردنشین ایران نیز سرایت کرده است.» او ابراز داشت که جنگنده‌های عراقی ۱۰ تا ۱۵ مایل به داخل خاک ایران نفوذ کرده و به روستاهای هالی‌شیعه، نوکان، توژال، کانیزار، گوروشیر، دودآباد، حمله کرده‌اند. شش نفر فقط در گوروشیر کشته شده و از ۱۳ خانواری که در این روستا زندگی می‌کردند، فقط ۳ خانوار کشته یا مجروح نداده است. او افزود که جنگنده‌های عراقی علاوه بر حمله به روستاها، منطقه بین کانیزار و توژال را گلوله‌باران کردند که موجب وارد آمدن تلفات به دام‌هایی شده است که در آنجا می‌چریدند. فرماندار سردشت گفت که به خاطر کوهستانی بودن منطقه هنوز گزارش کاملی از میزان تلفات و خسارات به دست او نرسیده است. از او پرسیدند که آیا پاسگاههای مرزی دارای پرسنل هست یا خیر، و او پاسخ داد که در حال حاضر نیروهای محلی مسئولیت اداره این پاسگاهها را بر عهده دارند و هر چند نیروهای انتظامی برای این پاسگاهها تشکیل شده‌اند، ولی ظاهراً در هنگام حمله بر سر پُست‌هایشان نبوده‌اند. فرماندار سردشت گفت که حملات در دو مرحله و در ساعت ۱۲ ظهر و ساعت ۱۴ روز دوشنبه صورت گرفت. ولی مقامات رسمی ایرانی توضیح نداد‌ه‌اند که چرا خبر این حملات بعد از ۳۶ ساعت به رسانه‌های خبری اعلام شد. یک منبع خبری دیگر گزارش داده است که دو تیم پزشکی برای کمک به مجروحین این حملات به منطقه جنوب‌غربی سردشت اعزام شده‌اند. هیچ گزارشی از تلفات یا مجروح شدن سکنه روستاهای دیگر مخابره نشده است. برآورد شده است که خسارات مادی وارده به روستاها چیزی حدود ۲۰ میلیون ریال باشد.

ج- استاندار ایلام خواستار خلع‌سلاح مردم شد. استاندار ایلام، سیداسدالله امیر قهرمان، با انتشار اعلامیه‌ای از مردم خواست تا سلاح‌های خود را ظرف مدت ۱۰ روز به استانداری تحویل دهند، در غیر این صورت، دادگاههای انقلاب استان با متخلفان برخورد خواهند کرد.

استاندار ایلام گفت که اعلامیه مزبور متعاقب دستور امام خمینی، رهبر انقلاب اسلامی ایران، و با هدف حفظ آرامش عمومی صادر شده است. این اعلامیه مصرانه از «کلیه کودکان، برادران، پدران، سالخوردگان و افراد مؤمن و متقی» خواسته است تا با کمیته‌های نواحی مختلف شهر یا مراکز استانداری تماس بگیرند و «در خلع‌سلاح عمومی مردم و اطاعت از دستورات خمینی در ارتباط با منع خرید و فروش و حمل سلاح با استانداری همکاری کنند.» د- اعدام‌های بیشتر. دادگاه انقلاب دزفول شش تن از عوامل رژیم گذشته را به مرگ محکوم کرد. اعدام‌شدگان عبارت بودند از: خان‌جان آهنی، مأمور ساواک؛ عبدالرضا عباسی، استوار ژاندارمری؛ سرهنگ بهادر افراسیابی، رئیس ساواک دزفول؛ و ستوان قاسم مددی. اتهام آنها قتل‌عام مردم و فعالیت‌های ضدانقلابی بود. در همین حال، دادگاه انقلابِ تهران پنج تن دیگر از عوامل رژیم گذشته را به مرگ محکوم کرد و آنها امروز اعدام شدند. اعدام‌شدگان عبارت بودند از: سرهنگ جلیل‌پور‌طوسی (که یکی از منابع عمومی نام او را خصوصی ذکر کرده بود)، فرمانده سابق دانشکده افسری تهران به اتهام قتل پنج دانشجو؛ و سرگرد منوچهر قزل‌ایاق، فرمانده حراست دانشکده افسری که به ۱۲ سال حبس و انفصال از ارتش و پُست‌های دولتی محکوم شد. بقیه عبارت بودند از: محمد‌کریم باصری‌نژاد [باصری نیا]، شکنجه‌گر؛ پرویز حاجی‌فرجی، مأمور ساواک؛ ولی‌الله فیاض [غیائی]، مأمور ساواک؛ و یک نفر دیگر که هویتش فاش نشده است. دادگاه انقلاب تبریز نیز دو پلیس را به مرگ محکوم کرد: محمد‌تقی نصیر‌اوغلی و چراغعلی عقیقی. اتهام آنها کشتار مردم بود.

گزارش وضعیت ایران

سند شماره 209 محرمانه ۱۰ ژوئن 1979 - ۲۰ خرداد ۱۳۵۸ از: دفتر وابسته دفاعی آمریکا، تهران - ۵۹۹۹ به: سازمان اطلاعات دفاعی، واشنگتن دی. سی منابع: رسانه‌های خبری داخلی، مقامات سفارت، پرسنل دفتر وابسته دفاعی تهیه‌کننده گزارش: سروان اچ.اف.جانسون، وابسته نیروی هوایی مقام تأیید‌کننده گزارش: سرهنگ تی.ای.شافر، وابسته دفاعی موضوع: گزارش وضعیت ایران 16- خلاصه: (محرمانه) وضعیت در ایران شامل: ملی‌شدن بانک‌ها. روابط عراق و ایران. اخراج سفیران و کارمندان عالی‌رتبه وزارت امور خارجه. مجلس مؤسسان، و بیانیه فداییان.

17- از 17 تا 21 حذف شده است.

22- جزییات: (محرمانه) الف- دیدگاه خارجیان در مورد ملی‌شدن بانکداری در ایران. در روزهای تعطیل آخر هفته مورخ ۹ و ۱۰ ژوئن دولت موقت ایران ۲۷ بانک خصوصی را که قبلاً به نظام ملی بانکداری

تعلق نداشتند، ملی اعلام کرد. بخش اقتصادی سفارت آمریکا گزارش کاملی درباره ملی شدن بانک‌ها و پیامدهای احتمالی آن تهیه کرده است که ارسال خواهد شد. در ذیل ترجمه مقاله‌ای فارسی از ایران پول درباره ملی‌شدن بانک‌ها به نظرتان می‌رسد که نام نویسنده آن ذکر نشده بود: «در حالی که نمایندگان بانک‌های خارجی منتظر تعیین تکلیف از سوی دفاتر اصلی خود هستند، تجار ایرانی و خارجی نیز در حال یأس و ناامیدی به سر می‌برند. یک حسابدار بریتانیایی می‌گوید که تصمیم دولت برای ملی کردن بانک‌ها تصمیمی بزرگ و البته ارتجاعی است. فعالیت بانک‌های خارجی در ایران با توجه به تجربه ارزشمند و دانش کارشناسی آنها در امر مدیریت در دوران بعد از انقلاب موجب اعتماد خارجیان به نظام بانکی ایران شده است و ملی‌شدن بانک‌ها فقط از تمایل بیشتر بازرگانان برای معامله با ایران خواهد کاست. بسیاری از بازرگانان بریتانیایی که خوش‌بینی چندانی نسبت به نظام بانکی ایران ندارند، فقط به دلیل حضور بانک‌های خارجی در این کشور هنوز فعالیت خود را ادامه می‌دهند. ولی اعتماد آنها به دولت به صفر رسیده است. یک تاجر ایرانی از گفته نخست‌وزیر مهدی بازرگان که رکود اقتصاد را به گردن بخش خصوصی انداخته بود، گله داشت. او با عصبانیت می‌گفت: «این حرف اصلاً معنی ندارد.» این بانک‌های خصوصی هستند که در بخش خصوصی سرمایه‌گذاری می‌کنند، و تنها بخشی که از اول انقلاب تا به حال اصولاً کاری انجام داده، همین بخش خصوصی بوده، و بخش دولتی کار چندان قابل اعتنایی صورت نداده است. این منبع برای نمونه به پروژه‌هایی نظیر خط لوله گاز ایگات دو، سد دره لار، طرح‌های گسترده جاده‌سازی، مجتمع پتروشیمی بندر شاهپور، توسعه بنادر در بندرعباس اشاره کرد و گفت که تعداد این پروژه‌ها بی‌شمار است، و دولت که در دام کاغذ‌بازی گرفتار است، ظاهراً به این زودی‌ها نمی‌تواند تکانی بخورد. اتفاق‌نظر در اینجا این است که دولت با ملی‌کردن بانک‌ها خطای بزرگی مرتکب شده است. تصمیم فوق را شورای انقلاب برغم مخالفت وزارت امور اقتصادی و دارایی و رئیس بانک مرکزی اتخاذ کرده است. مردم در اینجا فکر می‌کنند که دولت دست روی هر چیز که می‌گذارد آن را خراب می‌کند. همین حرف را می‌توان در مورد همه کشورهای دیگر نیز زد، زیرا ملی شدن بخش بانکداری و بیمه در هیچکدام از آنها موفق نبوده است و در نهایت دولت مجبور شده است آنها را دوباره به بخش خصوصی واگذار کند (مثلاً هند). همیشه این سئوال مطرح است که دولت از کجا می‌خواهد پرسنل ماهری را که برای اداره بانک‌ها لازم است، بیابد. صرف‌نظر از نتیجه کار، به احتمال زیاد آشفتگی بوروکراتیک، بلاتکلیفی‌های سیاسی و بی‌کفایتی مدیران که همیشه از خصوصیات بخش دولتی ایران بوده است یک گام به جلو خواهد رفت... یعنی بخش دولتی را به رکود کامل خواهد کشاند. یکی از منابع خبری استدلال می‌کند که ملی‌شدن کل نظام بانکی می‌تواند به تقویت بانک‌های ضعیف‌تر کمک کند... از جمله بانک ایرانی‌ها، بانک بین‌المللی ایران، بانک داریوش و بانک شهریار، و احتمالاً منجر به اعتماد بیشتر مردم به این بانک‌ها خواهد شد، زیرا دولت پشتوانه اعتبارات

اسنادی را فراهم خواهد آورد. با وجود این، استدلال بالا به معنای کارآمدتر شدن نظام بانکی در ایران نخواهد بود. البته اگر چه بانک مرکزی ایران شاید بتواند به ریختن پول به درون این چاه ظاهراً بی‌سرو‌ته ادامه دهد ولی مردم حداقل در ابتدای کار به بانک‌های دولتی که سابقه چندان خوبی ندارند، اعتماد نخواهد کرد.

ب- تنش بین عراق و ایران. بر اساس گزارش روزنامه‌ها در ساعات اولیه صبح روز ۸ ژوئن یک گشت مرزی عراقی به سوی مرزداران ایرانی در شلمچه، نزدیک خرمشهر، تیراندازی کرد، ولی مرزداران ایرانی برای جلوگیری از تشدید درگیری، به تیراندازی آنها پاسخ نگفتند. مقامات ایرانی هیچگونه تلفاتی را گزارش نکرده‌اند. در گزارش دیگری که از سوی خبرگزاری پارس از کرمانشاه مخابره شد، فرماندار اورمانات اظهار داشت که یک جت جنگنده عراقی حریم هوایی ایران را در روزهای جمعه و شنبه مورخ ۸ و ۹ ژوئن نقض کرده است. در ایران نیز نزدیک به ۸۰۰۰ نفر از مردم با راهپیمایی در مقابل سفارت عراق در تهران در ساعات اولیه بعد‌ازظهر، حمله جت‌های جنگنده نیروی هوایی این کشور را به چهار روستای ایران محکوم کردند. این تظاهرات به رغم شعارهای کوبنده، خشونت‌آمیز نبود.

نظریات مرکز تهیه گزارش (محرمانه): در طول هفته گذشته، چه پیش از بمباران روستاهای ایران و چه بعد از آن، شخصیت‌های سیاسی و مذهبی متعددی عراق را به دخالت در امور ایران متهم ساختند، که همین مسئله موجب تشدید تنش‌ها در طول مرزهای ایران و عراق شده است. تحریکات علنی اخیر از سوی ارتش عراق که در پی این تنش‌ها رخ داده نیز می‌تواند جرقه شروع آتش سهمگینی در روابط دو کشور باشد. روابط دو کشور از سال ۱۹۷۵ تا به حال دارای ثبات بود و تهیه‌کننده گزارش به هیچوجه نمی‌تواند بفهمد که بازگشت به خصومت‌های قبل از ۱۹۷۵ چه فایده‌ای برای دو کشور خواهد داشت.

ج- خانه‌تکانی وزارت امور خارجه. روزنامه انگلیسی زبان تهران تایمز گزارش زیر را منتشر ساخته است: «بر اساس گزارش‌ها، نام نزدیک به ۱۱۰ سفیر و مقام عالی‌رتبه وزارت امور خارجه در فهرست بازنشستگی قرار گرفته است. منابع موثق گفتند که این مقامات دستور بازنشستگی خود را که به دستور وزیر امور خارجه، دکتر ابراهیم یزدی، صادر شده بود هفته گذشته دریافت کردند. این منابع گفتند که بسیاری از این مقامات که نام آنها در فهرست بازنشستگی قرار گرفته است هنوز طبق آیین‌نامه استخدامی ایران ۳۰ سال خدمت خود را نگذرانده‌اند، ولی اکثر آنها به سن بازنشستگی که ۶۰ سال است، رسیده‌اند. با وجود این، برخی سفرای رژیم گذشته نظیر پرویز راجی، سفیر ایران در انگلیس، فریدون هویدا، نماینده ایران در سازمان ملل، و فرهاد سپهبدی، فرستاده ایران به یکی از شیخ‌نشین‌های حاشیه خلیج فارس، علاوه بر اینکه بازنشست شده‌اند، حقوق بازنشستگی نیز به آنها پرداخت نخواهد شد. طبق گزارش‌ها یزدی قصد دارد برخی از این سفیران و همچنین تعدادی از مقاماتی را که در رژیم گذشته بازنشست شده بودند دوباره به کار دعوت کند. گفته می‌شود که این اقدام اولین

خانه‌تکانی گسترده وزارت امور خارجه از زمان پیروزی انقلاب در ماه فوریه است، هر چند در زمان وزارت کریم سنجابی، خلف یزدی، نیز اقداماتی علیه ۱۰ تا ۱۲ سفیر از جمله اردشیر زاهدی که از خدمت عزل شده بودند، اتخاذ شده بود. یزدی مکرراً بر لزوم پاکسازی وزارت امور خارجه از آدم‌هایی که کاملاً خود را وقف رژیم اسلامی جدید نکرده‌اند و آنهایی که حاضر نیستند برای انجام خدمت از خود مایه بگذارند، تأکید کرده است.

د- مجلس مؤسسان (محرمانه). به نظر می‌رسد که مسئله لزوم تشکیل مجلس مؤسسان برای بررسی پیش‌نویس قانون اساسی که قرار است به زودی منتشر شود، حل شده باشد. عباس امیرانتظام، سخنگوی دولت اظهار داشته است که پس از تصویب پیش‌نویس قانون اساسی از سوی شورای انقلاب و دولت، یک مجلس مؤسسان متشکل از (تقریباً) ۴۰ نماینده آن را مورد بازنگری قرار خواهد داد.

نظریات مرکز تهیه گزارش (محرمانه): اظهارات چند هفته پیش آیت‌الله خمینی مبنی بر اینکه نیازی به مجلس مؤسسان نیست و همان رأی آری یا نه برای تصویب قانون اساسی کافی است، صحنه سیاست ایران را که شدیداً متشتت است، لرزاند. بسیاری از بخش‌های دولت با این اظهارات مخالفت کردند و برخی از ناظران تصمیم خمینی بر تشکیل نشدن مجلس مؤسسان را مانع بزرگی در مسیر تشکیل یک دولت پایدار و مشروع دانستند. ولی تصمیم دولت برای تشکیل مجلس مؤسسان و بازنگری پیش‌نویس قانون اساسی می‌تواند اعتراضاتی را که در ارتباط با قانون اساس وجود داشت خفه کند. اگر ایرادی در انتخاب نمایندگان مجلس مؤسسان پیش نیاید، این مجلس می‌تواند مشروعیتی به قانون اساسی ببخشد که رفراندوم نمی‌توانست. بدین ترتیب، فعلاً یک مانع دیگر از سر راه قانون اساسی برداشته شده است.

[ه ]- بیانیه سازمان فداییان اسلام که از سوی رهبر جدید آن آیت‌الله صادق خلخالی منتشر شده است، به شرح زیر است:

(۱) فداییان اسلام بر طبق موازین اسلامی فعالیت می‌کند.

(۲) فداییان اسلام ایدئولوژی غربی و شرقی را رد می‌کند.

(۳) فداییان اسلام تنها دنباله‌روی رهنمودهای ابرمرد تاریخ و مراجع مذهبی خواهد بود.

(۴) فداییان اسلام در آینده در خدمت نظام جمهوری اسلامی خواهد بود.

(۵) فداییان اسلام به فعالیت‌های اسلامی در زمینه اقتصاد، سیاست و مسایل اجتماعی مبادرت خواهد کرد.

(۶) فداییان اسلام حقوق اقلیت‌ها را محترم می‌شمارد.

(۷) فداییان اسلام برای محو مظاهر شرک، کفر و غرب‌گرایی تلاش خواهد کرد.

(۸) فداییان اسلام نه فقط از جمهوری اسلامی ایران بلکه از همه ملت‌های مسلمان نظیر فلسطین دفاع خواهد کرد.

(۹) فداییان اسلام به تبلیغ فرهنگ اصیل اسلامی از طریق روزنامه‌ها، تبلیغات، روحانیان،

مجلات، و رادیو و تلویزیون خواهد پرداخت.

(۱۰) فداییان اسلام با توسل به موازین اسلامی برای پاکسازی آنهایی که در مسیر خطا گام گذاشته‌اند تلاش خواهد کرد، حتی به قیمت دادن خون و شهادت.

خلخالی تأکید کرد که همه افسران باید واجبات اسلام را رعایت کنند.

نظریات مرکز تهیه گزارش (محرمانه):

(۱) مطالب ضدآمریکایی در مطبوعات. تهدید فیزیکی علیه آمریکایی‌های مقیم ایران که ظرف روزهای گذشته بخشی از زندگی آنها بود هم اینک قدری کاهش یافته است. این تهدیدها فقط زمانی که تظاهرکنندگان به سوی سفارت حرکت می‌کنند و ذهنیت عوامانه غالب می‌شود، تجسم می‌یابد. با وجود این، روزنامه‌ها هر روز اظهارت و مقالات ضدآمریکایی به چاپ می‌رسانند. مثلاً در تهران تایمز امروز، چهار مقاله طولانی شامل اظهارات ضد‌آمریکایی به چاپ رسید که در آن آمریکا به شرکت در اقدامات ضدانقلابی متهم شده بود.

(۲) مشاهدات وابسته نظامی و وابسته نیروی هوایی. در روزهای قبل از انقلاب می‌دیدیم که خانواده‌های طبقات بالا، و متوسط بالا و افسران ارتش مثل سمورهایی که به آب می‌زنند از ایران خارج می‌شوند. این گروه از مردم عمدتاً به خارج از کشور و بسیاری از آنها به آمریکا رفته بودند. حالا یک گروه جدید از این مهاجران را شاهد هستیم. بسیاری از خانواده‌های طبقه متوسط که قبلاً هرگز از ایران خارج نشده بودند و می‌گفتند که هرگز ایران را ترک نخواهند کرد، حالا یا دارند از ایران می‌روند و یا قصد این کار را دارند. بسیاری از این آدمها تکنوکرات‌ها، پزشکان، حقوقدانان و تاجران تحصیل‌کرده‌ای هستند که بخشی از ستون فقرات جامعه مدرن ایران را تشکیل می‌دهند. خروج آنها از ایران به ملتی که هم اینک نیز دچار مشکلات عدیده‌ای است، لطمه فراوانی وارد خواهد کرد. البته هنوز نمی‌توانیم گستردگی این مهاجرت‌ها را ارزیابی کنیم ولی شکل گرفتن آنها را شاهد هستیم و می‌دانیم که این امر صدمه زیادی به شکل‌گیری مجدد جامعه‌ای پایدار در ایران خواهد زد.

گزارش وضعیت ایران

سند شماره 210 محرمانه ۱۱ ژوئن 1979 - ۲۱ خرداد ۱۳۵۸ از: دفتر وابسته دفاعی آمریکا، تهران - ۶۰۷۴ به: سازمان اطلاعات دفاعی، واشنگتن دی. سی منابع: رسانه‌های خبری داخلی، مقامات سفارت، پرسنل دفتر وابسته دفاعی تهیه‌کننده گزارش: سروان اچ.اف.جانسون، وابسته نیروی هوایی مقام تأیید‌کننده گزارش: سرهنگ تی.ای.شافر، وابسته دفاعی موضوع: گزارش وضعیت ایران 16- خلاصه (محرمانه): این گزارش اطلاعاتی درباره وضعیت ایران ارائه می‌دهد، شامل:

گروه فرقان درباره یک ترور دیگر هشدار می‌دهد. حزب جمهوری مردم را به راهپیمایی دعوت می‌کند. افزایش محبوبیت آیت‌الله شریعتمداری. حوادث فرودگاه مهرآباد. تنش بین عراق و ایران، و اخبار قابل توجه دیگر.

17- از 17 تا 21 حذف شده است.

22- جزییات: (محرمانه) الف- گروه تروریستی فرقان که در ماه آوریل سپهبد قرنی و آیت‌الله مطهری را ترور کرد، سرتیپ نورالدین مستهدی را نیز تهدید به مرگ کرده است. مستهدی مدیر کل خدمات پزشکی ارتش است.

نظریات مرکز تهیه گزارش (محرمانه): گروه فرقان قبلاً تهدید کرده بود که تعداد زیادی از شخصیت‌های دولت انقلابی را ترور خواهد کرد. ولی این اولین باری است که از فرد مشخصی نام برده است.

ب- حزب جمهوری اسلامی مردم را دعوت کرد تا در روز جمعه مورخ 15 ژوئن 79 به تظاهرات بپردازند. جمعیت مسلمان حزب جمهوری اسلامی از مردم خواست تا در حمایت از تشکیل مجلس مؤسسان در روز جمعه به خیابان‌ها بیایند. در منابع مطبوعاتی آمده است که اعضای جبهه دموکراتیک ملی و نهضت رادیکال ایران نیز در این راهپیمایی شرکت خواهند کرد.

نظریات مرکز تهیه گزارش (محرمانه): حزب جمهوری اسلامی این تظاهرات را بعد از آن ترتیب می‌دهد که عباس امیرانتظام، سخنگوی دولت، در روز نهم ژوئن اعلام کرد که یک مجلس مؤسسان ویژه با ۴۰ نماینده تشکیل خواهد شد. ظاهراً این مجلس مؤسسان ویژه چیزی نیست که آیت‌الله خمینی به مردم وعده داده بود، و هم اینک شخصیت‌ها و گروههای مختلفی به آیت‌الله گوشزد می‌کنند که به «وعده‌های انتخاباتی‌اش» عمل کند.

در روزنامه تهران تایمزِ امروز نام اشخاص زیر ذکر شده بود که از تشکیل مجلس مؤسسان با حضور نمایندگانی از سوی تمامی اقشار جامعه طرفداری کرده‌اند: دکتر کریم سنجابی؛ رهبر حزب جبهه ملی؛ آیت‌الله شریعتمداری؛ حسن نزیه رئیس شرکت ملی نفت ایران؛ دکتر متین دفتری؛ و علی‌اصغر حاج سید، نویسنده برجسته سیاسی کشور. به نظر می‌رسد که این شخصیت‌های با نفوذ آغازگر حرکتی برای تشکیل یک مجلس مؤسسان هستند که نمایندگان تمامی اقشار ملت را در خود جای داده باشد. اگر امواج افکار عمومی در حمایت از تشکیل مجلس مؤسسان برخیزد، شاید آیت‌الله خمینی را متقاعد سازد تا دست از ایده رفراندوم به جای مجلس برای تصویب قانون اساسی ایران بردارد.

ج- آیت‌الله شریعتمداری. از شواهد و قرائن اینگونه بر می‌آید که قدرت سیاسی آیت‌الله شریعتمداری رو به افزایش است و از قول یکی از دستیاران آیت‌الله خاقانی در بخش عرب‌نشین استان خوزستان نقل شده است که «ما منتظر شریعتمداری هستیم. حرف او برای ما

حجت است. او را رهبر خود می‌دانیم.» از زمان پیروزی انقلاب، بسیاری از مواضع شریعتمداری با تصمیمات اتخاذ شده در قم در تضاد بوده است.

او گفته است: «من به هیچ‌وجه قصد مداخله ندارم. هر وقت مسئله‌ای پیش بیاید، من هم نظرم را می‌دهم.» ولی ظاهراً اشخاص زیادی از او حرف‌شنوی دارند و تعداد مقلدان او چند برابر شده است.

د- فرودگاه مهر‌آباد. تعداد زیادی از افراط‌گرایان اسلامی روز ۱۰ ژوئن به فرودگاه مهر‌آباد حمله کردند و از دولت خواستند تا هواپیمایی برای رفتن به لیبی در اختیارشان قرار دهد. این گروه، که تعدادی از آنها مسلح بودند، و بین ۲۰۰ تا ۴۵۰ نفر تخمین زده می‌شوند، قصد داشتند به دنبال امام موسی صدر، که در لیبی مفقود شده بود، بگردند. طبق آخرین گزارش‌ها، نزدیک به ۱۰۰ نفر آنها در فرودگاه تحصن کرده و خواستار هواپیمایی برای اعزام به لیبی شده بودند. در یک رویداد دیگر، تهدید به بمب‌گذاری و سپس تهدید تلفنی حمله مسلحانه به ترمینال پروازهای بین‌المللی موجب شد فضای پرتنشی بر این ترمینال حاکم شود. هر چند هر دو تهدید فوق دروغ بود، ولی موجب شد محافظان فرودگاه تمام شب را به حالت آماده‌باش سپری کنند.

ه- تنش بین عراق و ایران. مطبوعات ایران خبر از دو مورد دیگر تجاوز جنگنده‌های عراقی به حریم هوایی ایران داده‌اند.

(1) در اوایل روز ۹ ژوئن دو جنگنده عراقی ۹۰ کیلومتر در خاک ایران نفوذ کرده و تا نزدیکی کرمانشاه پیش رفتند.

(2) قبلاً گزارش شده بود که جنگنده‌های عراقی در روز ۸ ژوئن روستای دیوند [ریوند] را بمباران کرده‌اند. هیچ تلفاتی گزارش نشده است. مطبوعات همچنین در گزارشی جداگانه خبر دادند که سفیر عراق در ایران شدیداً از تلاش هماهنگ مطبوعات ایرانی برای بدنام کردن عراق انتقاد کرده است.

نظریات مرکز تهیه گزارش (محرمانه):

چنانکه قبلاً گفتیم، واقعاً نمی‌توانیم بفهمیم که عراق یا ایران از افزایش تنش‌ها چه نفعی ممکن است ببرند. یکی از منابع خبری فرضیه زیر را درباره فعالیت‌های خصومت‌آمیز عراقی‌ها ارائه داده است. او می‌گوید که عراق می‌خواهد قم را به اتخاذ اقداماتی وادار کند که به عراق بهانه می‌دهد تا توافق کنترل آبراه اروندرود بین دو کشور را نقض کند. البته این فرضیه جالبی است! و- چند خبر جالب توجه:

(۱) رادیو ایران گزارش داده است که ۴ نفر از عوامل رژیم گذشته در روز ۱۰ ژوئن به اتهام «مفسد فی‌الارض« و محاربه با خدا تیرباران شدند. بدین ترتیب تعداد کل اعدام‌شدگان به ۲۹۵ نفر رسیده است.

(۲) آیت‌الله خمینی روز گذشته سرتیپ ولی‌الله فلاحی، فرمانده نیروی زمینی و سرهنگ اسکندر عمادی، فرمانده جدید نیروی هوایی ارتش را به حضور پذیرفت.

(۳) طبق گزارش روزنامه‌ها، یک گروه ناشناس روز جمعه ریل آهن مسیر خرمشهر- اهواز را منفجر ساخت، ولی قسمت تخریب شده با تلاش کارگران ظرف مدت ۵ ساعت تعمیر شده است. جدای از رویدادهای مشابهی که در حوالی اهواز گزارش می‌شود، روزنامه‌ها گزارش داده‌اند که در جریان درگیری‌های اخیر در خرمشهر، تروریست‌های ناشناس ریل آهن مسیر خرمشهر- اندیمشک را منفجر ساختند.

پروازهای روزانه هواپیماهای 4-F ، 5-F و 14-F و وضعیت آماده‌باش

سند شماره 211 محرمانه ۱۲ ژوئن 1979 - ۲۲ خرداد ۱۳۵۸ از: دفتر وابسته دفاعی آمریکا، تهران - ۶۰۸۹ به: سازمان اطلاعات دفاعی، واشنگتن دی. سی منابع: منبع خبری ۶۸۴۶۰۰۰۸ تهیه‌کننده گزارش: سروان اچ.اف. جانسون، وابسته نیروی هوایی مقام تأییدکننده گزارش: سرهنگ تی.ای.شافر، وابسته دفاعی موضوع: پروازهای روزانه هواپیماهای 4-F ، 5-F و 14-F و وضعیت آماده‌باش 16- خلاصه (محرمانه): این گزارش اطلاعاتی در مورد سورتی پروازهای هواپیماهای اف۴، اف۵، و اف۱۴ نیروهای هوایی ایران گزارش می‌دهد. اطلاعاتی نیز درباره وضعیت هواپیماهای اف۱۴ که گزارش می‌شود در حالت آماده‌باش هستند، ارائه خواهد شد.

17- از 17 تا 21 حذف شده است.

22- جزییات: (محرمانه- غیرقابل رؤیت برای بیگانگان) الف- منبع خبری ما گزارش داده است که جت‌های جنگنده اف-۴ و اف-۵ نیروی هوایی ایران در هر هفته نزدیک به ۲۵ سورتی پرواز در هر پایگاه هوایی انجام می‌دهند. در این صورت هر جنگنده نزدیک به روزی ۴ سورتی پرواز انجام می‌دهد، یا کمتر از ۱۰ درصد میزان سورتی پروازهای جنگنده‌های اف۴ و اف۵ در دوره قبل از انقلاب است. از هفته اول ژوئن (۳ تا ۹ ژوئن) ناوگان جنگنده‌های اف-۱۴ نیروی هوایی ایران دیگر پروازهای روزانه ندارند و فقط مبادرت به انجام پروازهای آزمایشی می‌کنند. با وجود این ۴ هواپیمای اف۱۴ در حالت آماده‌باش هستند. مهماتی که حمل می‌کنند شامل موشک‌های فونیکس و توپ ۲۰ میلیمتری است. اگرچه موشک‌های فونیکس بر روی این جنگنده‌ها سوار و مسلح شده‌اند، ولی هیچ یک از آزمایش‌های الکترونیکی که قابلیت اطمینان موشک‌ها را تأیید کند، صورت نگرفته است. طبق گزارش منبع خبری دلیل انجام نشدن آزمایش‌های الکترونیک این است که تمام تجهیزات تست جنگنده‌های اف۱۴ ظاهراً نیاز به تعمیر دارند.

نظریات مرکز تهیه گزارش (محرمانه- غیرقابل رؤیت برای بیگانگان): این آمار با آماری که منابع دیگر در مورد سورتی پروازهای جنگنده‌های ایران به تهیه‌کننده گزارش اطلاع داده بودند، مطابقت دارد. با وجود این، گزارش فوق اولین گزارشی است که زمین‌گیرشدن ناوگان اف۱۴ ایران را تأیید می‌کند.

به نظر تهیه‌کننده گزارش، زمین‌گیر کردن ناوگان اف۴ در حالیکه بخشی از این ناوگان قدرت پرواز را دارد، بیانگر تلاش نیروی هوایی ایران برای حفظ چند هواپیما در حالت آماده باش از نوع ADC است.

گزارش وضعیت ایران

سند شماره 212 محرمانه ۱۲ ژوئن 1979 - ۲۲ خرداد ۱۳۵۸ از: دفتر وابسته دفاعی آمریکا، تهران - ۶۰۹۱ به: سازمان اطلاعات دفاعی، واشنگتن دی. سی منابع: رسانه‌های خبری داخلی، مقامات سفارت، پرسنل دفتر وابسته دفاعی تهیه‌کننده گزارش: سروان اچ.اف.جانسون، وابسته نیروی هوایی مقام تأییدکننده گزارش: سرهنگ تی.ای.شافر، وابسته دفاعی موضوع: گزارش وضعیت ایران 16- خلاصه (محرمانه): این گزارش اطلاعاتی درباره وضعیت ایران ارائه می‌دهد، شامل: تنش بین عراق و ایران. آمار تولید نفت.

17- از 17 تا 21 حذف شده است.

22- جزییات: (محرمانه) الف- تنش بین عراق و ایران. هزاران ایرانی که شعار می‌دادند «مرگ بر حسن البکر»- رئیس‌جمهور عراق- برای دومین بار در طول چهار روز گذشته در مقابل سفارت عراق در تهران به تظاهرات پرداختند. جمعیت تظاهرکننده از مرد و زن با مشت‌های گره کرده در اعتراض به نقض حریم هوایی کشورشان توسط جت‌های عراقی و بمباران روستاهای ایرانی و همچنین تیراندازی نیروهای عراقی به سوی مرزداران ایرانی در مقابل سفارت عراق تجمع کرده بودند. نزدیک به ۴۰۰۰ تظاهر‌کننده که شعار می‌دادند پیش از پیوستن به یکدیگر در مقابل سفارت، در خیابان‌های پایتخت به تظاهرات پرداختند. نیروهای مسلح سپاه پاسداران انقلاب ایران تظاهر‌کنندگان را به سوی سفارت هدایت می‌کردند و در جلوی صف فردی که ماسک سفید بر روی صورت داشت در یک اتومبیل آنها را رهبری می‌کرد. در عین حال، در تظاهراتی که به مناسبت ترور آیت‌الله مطهری در اهواز برگزار شده بود، بیانیه‌ای قرائت شد که در‌آن به نقش مزدوران دولت عراق در ترور او اشاره شده و این اقدام شدیداً محکوم شده بود.