جنگ ایران و عراق در اسناد سازمان ملل جلد 3

مشخصات کتاب

سرشناسه : خرمی، محمد‌علی، گردآورنده

عنوان و نام پدیدآور : جنگ ایران و عراق در اسناد سازمان ملل/ گردآوری و ترجمه اسناد محمدعلی خرمی؛ مجری موسسه مطالعات سیاسی‌فرهنگی اندیشه ناب و مدیریت بهره‌دهی مرکز اسناد دفاع مقدس.

مشخصات نشر : تهران: سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، مرکز اسناد و دفاع مقدس، ۱۳۸۷ -

مشخصات ظاهری : ج.: جدول، نمونه.

شابک : ۳۸۰۰۰ ریال : ج.۱، جلد نرم : 978-964-6315-85-3 ؛ ۴۰۰۰۰ریال : ج.۲، جلد نرم : 978-964-6315-87-7 ؛ ۴۸۰۰۰ ریال (ج.۲، جلد سخت) ؛ ۴۸۰۰۰ ریال: ج.۳ 978-964-6315-88-4 : ؛ ۵۵۰۰۰ ریال (ج.۳، جلد سخت) ؛ ۵۲۰۰۰ریال: ج.۴ 978-964-6315-91-4 : ؛ ۶۰۰۰۰ ریال (ج.۴، جلد سخت) ؛ ۶۲۰۰۰ ریال : ج.۵ 978-964-6315-95-2 : ؛ ۷۰۰۰۰ ریال (ج.۵، جلد سخت) ؛ ۶۲۰۰۰ ریال : ج.۶ 978-964-6315-96-9 : ؛ ۷۰۰۰۰ ریال (ج.،۶ جلد سخت) ؛ ۶۲۰۰۰ ریال : ج.۷ 978-600-5443-03-5 : ؛ ۷۰۰۰۰ ریال(ج.۷ جلد سخت) ؛ ۹۵۰۰۰ ریال: ج.۸، جلد نرم 978-600-5443-12-7 : ؛ ۱۰۰۰۰۰ ریال (ج.۸، جلد سخت) ؛ ۹۰۰۰۰ریال: ج.۹، جلد نرم: 978-600-5443-13-4 ؛ ۹۵۰۰۰ریال: (ج.۹، جلد سخت) ؛ ۸۵۰۰۰ریال: ج.۱۰، جلد نرم : 978-600-5443-15-8 ؛ ۹۰۰۰۰ریال : (ج.۱۰، جلد سخت) ؛ ۸۵۰۰۰ریال:ج.۱۱، جلد نرم : 978-600-5443-16-5 ؛ ۹۰۰۰۰ریال: (ج.۱۱، جلد سخت)

وضعیت فهرست نویسی : فاپا

یادداشت : ص. ع. به انگلیسی: Iran - Iraq war in U.N documents.

یادداشت : ج.۲- ۴(چاپ اول: ۱۳۸۷).

یادداشت : ج.۶ - ۹ (چاپ اول: ۱۳۸۸) (فیپا).

یادداشت : ج.۱۰ و ۱۱ ( چاپ اول:۱۳۸۹)(فیپا).

مندرجات : ج.۱. ۱۹۸۰ - ۱۹۸۲ (۱۳۵۹ - ۱۳۶۱).- ج.۲. ۱۹۸۳ ( ۱۳۶۱-۱۳۶۲).- ج.۳. ۱۹۸۴ ( ۱۳۶۳- ۱۳۶۲).- ج.۴ ۱۹۸۵ (۱۳۶۴-۱۳۶۳).- ج.۵. ۱۹۸۶ (۱۳۶۵).- ج.۶. ژانویه تا جولای ۱۹۸۷ (دی ۱۳۶۵ تا تیر ۱۳۶۶).- ج.۷. جولای تا دسامبر ۱۹۸۷ (مرداد تا دی ۱۳۶۶).- ج.۸. ژانویه تا جولای ۱۹۸۸ (۱۳۶۶ تا تیر ۱۳۶۷).-ج.۹. جولای تا دسامبر ۱۹۸۸ ( تیر تا دی ۱۳۶۷).-ج.۱۰. ژانویه تا ژوئن ۱۹۸۹ ( دی ۱۳۶۷ تا تیر ۱۳۶۸).-ج.۱۱. جولای تا دسمبر ۱۹۸۹ (تیر تا دی ۱۳۶۸)

موضوع : سازمان ملل متحد -- تاریخ -- اسناد و مدارک

موضوع : جنگ ایران و عراق، ۱۳۵۹-۱۳۶۷ -- مأخذ

شناسه افزوده : سپاه پاسداران انقلاب اسلامی. مرکز اسناد دفاع مقدس

شناسه افزوده : موسسه مطالعات سیاسی٬ فرهنگی اندیشه ناب

شناسه افزوده : سپاه پاسداران انقلاب اسلامی. مرکز اسناد دفاع مقدس. مدیریت بهره‌دهی

رده بندی کنگره : DSR۱۵۹۶/خ۴ج۹ ۱۳۸۷

رده بندی دیویی : ۹۵۵/۰۸۴۳۰۷۲۷

شماره کتابشناسی ملی : ۱۲۳۴۶۳۰

اشاره

پیشگفتار

مجموعه‌ی «اسناد سازمان ملل درباره‌ی جنگ ایران و عراق» شامل اسنادی است که با عنوان سند مجمع عمومی یا سند شورای امنیت سازمان ملل متحد از تاریخ 29 آوریل1980 (9 اردیبهشت 1359) تا 28 نوامبر 1990(7 آذر 1369) درباره‌ی جنگ ایران و عراق، زمینه‌سازی آن و وقایعی که پس از آتش‌بس رخ داده، منتشر شده است.

مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ که بعد از توقف جنگ تلاش برای جمع‌آوری اسناد نظامی، سیاسی و... جنگ را افزایش داده بود تا به تکمیل اسناد گردآوری شده در دوران دفاع مقدس بپردازد، از اواسط دهه 1370 درصدد جمع‌آوری اسناد سازمان ملل درباره این واقعه‌ی بزرگ درآمد. با تلاش مترجم کتاب بخشی از این اسناد با همکاری اداره سازمان‌های بین‌المللی وزارت امور خارجه جمهوری اسلامی ایران، با جست و جو در آرشیو اسناد این اداره تهیه شد. بخش دیگری نیز با مراجعه به دفتر سازمان ملل در تهران تهیه گردید.

پس از گردآوری این مجموعه، ترجمه آن شروع شد. در جریان مطالعه، ترجمه و ویرایش اسناد ترجمه شده، نواقص دیگری در این اسناد مشاهده گردید که با توجه به اینکه در سال‌های اخیر دسترسی به اسناد سازمان ملل با مراجعه به سایت اینترنتی این سازمان میسر شده است. نواقص رفع گردید. در نهایت بیش از 1300 سند سازمان ملل درباره‌ی جنگ ایران و عراق جمع‌آوری شد.

این مجموعه اسناد برای انتشار در چند کتاب سازمان‌دهی شده که به تدریج منتشر خواهد شد. هر کتاب شامل تصویر اصل اسناد به زبان انگلیسی و ترجمه و چکیده اسناد به زبان فارسی است. به رسم امانت، اسناد به طور کامل ترجمه شده و بدون دخل و تصرف در کتاب درج شده است، فقط از چاپ بعضی کلمات یا عبارات بی‌ادبانه و توهین‌آمیز نسبت به

مقامات جمهوری اسلامی، در برخی نامه‌های دولت عراق، خودداری شده و به جای آن سه نقطه[...]آمده است. همچنین گاهی کلماتی برای توضیح یا تکمیل اضافه شده که در علامت[]درج گردیده است.

یادآور می‌شود در پایان اغلب اسناد، امضا کننده نامه از دبیر کل درخواست کرده است که این نامه به عنوان سند شورای امنیت منتشر شود لذا برای پرهیز از تکرار و به دلیل ارتباط نداشتن این مطلب با متن سند، از درج آن در ترجمه اسناد خودداری گردیده است.

از کلیه کسانی که در مراحل مختلف گردآوری، ترجمه و آماده‌سازی کتاب با مرکز همکاری کرده‌اند، به خصوص آقای احمد نصرتی که در رفع نواقص، تنظیم و آماده‌سازی آن بسیار کوشید و نیز آقای سید سعادت حسینی که تعدادی از اسناد و مقدمه کتاب را ترجمه کرد و آقای سید کمال حسینی که در تهیه چکیده اسناد با مرکز همکاری کرد و همچنین آقایان حسین رحتمی، حسین مجیدی، سجاد نخعی،هادی خاوشی و حمیدرضا شهبازی که در آماده‌سازی کتاب با مدیریت بهره‌دهی همکاری کردند، سپاس گزاری می‌شود.

مرکز اسناد دفاع مقدس

(مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ)

1387

مقدمه

تاریخ و اسناد دو موضوع همزاد و همنشین به شمار می‌روند. رویدادها، اعمال قدرت، تحولات سیاسی، انقلاب‌ها، جنگ‌ها و جابه‌جایی در قدرت سیاسی همراه با ساختارها، سازمان‌ها، اراده‌های معطوف به حفظ قدرت و تحول آن، سبب تصمیم‌گیری‌ها و رفتارهای آشکار و پنهان می‌شوند. اسناد زاییده راهبردها، تصمیم و رفتارها هستند و یکی از اجزاء مهم و تعیین کننده در آگاهی بخشی درباره‌ی چرایی، چیستی و چگونگی تصمیم‌ها و رفتارها و بالطبع تحولات و رویدادها می‌باشند. اهمیت اسناد و پی بردن از این طریق به حقایق امور تا آنجا است که رویکرد سندسازی و تحریف واقعیت‌ها، به عنوان یک نگرانی جدی، بر مطالعات تاریخی تأثیر گذار بوده است.

اسناد در سطوح مختلف پایه‌ای قوی برای مطالعات تاریخی بوده است: سطوح فروملی، ملی و بین‌المللی. در هر سه سطح مورد اشاره یعنی گروه‌های سیاسی و غیر رسمی، دولت‌ها و سازمان‌های بین‌المللی و شرکت‌های چند ملیتی، در رفتار سیاسی، اقتصادی و امنیتی و نظامی خود اسنادی را به جای می‌گذارند که برای فهم دقیق رویدادها و تحولات، مطالعه آنها ضروری است.

سازمان‌های بین‌المللی، به خصوص سازمان ملل و نهاد اصلی آن شورای امنیت، در جریان رویدادهای سیاسی، همواره مرجعی مهم برای رسیدگی به بحران‌ها، جنگ‌ها، استقلال دولت‌ها و تحولات بین‌المللی هستند و به تبع آن، اسناد این سازمان‌ها منابعی اساسی برای مطالعات سیاسی است.

«سازمان ملل متحد» از سال 1945 جایگزین «جامعه ملل» گردید و با سازمان‌ها و بخش‌های مختلف، در ابعاد گوناگون به عنوان ناظر،هادی و داور بین‌المللی به ایفای نقش پرداخت. در میان اجزاء و ارکان سازمان ملل، سه رکن این سازمان شامل مجمع عمومی، دبیر کل و شورای امنیت، دامنه شمول و قدرت و نفوذ آن را تعیین می‌کنند. در مجمع عمومی دولت‌ها صرف نظر از بزرگ و کوچک بودن، برخورداری از قدرت کم یا زیاد و نیز

میزان توانایی مالی و اقتصادی، به بیان مسائل مورد علاقه خود می‌پردازند. دبیر کل نیز به رغم تأثیرپذیری ساختاری از شورای امنیت، بیشتر در چارچوب مجمع قابل تعریف است. اما شورای امنیت، مجمعی در درون سازمان ملل است که تصمیم‌ها و رفتارهای آن، معطوف به منافع و اراده قدرت‌های بزرگ است. این نقش آن قدر تعیین کننده است که پنج عضو دائمی شورا شامل آمریکا، انگلستان، فرانسه، چین و شوروی سابق (اکنون روسیه) تصمیم‌های اساسی و سمت‌گیری‌های رفتاری سازمان ملل را مشخص می‌سازند. در میان این پنج عضو نیز دولتی که دارای قدرت نظامی و تکنولوژی، توانایی مالی و اقتصادی، سرزمین و جمعیت، و نفوذ بین‌المللی بیشتری باشد، تأثیرگذاری بیشتری دارد.

«منشور ملل متحد» مبنای تصمیم‌ها و رفتارهای سازمان ملل و شورای امنیت تعیین شده است. در میان فصول منشور، که بن مایه نقش شورا را رقم زده است، نظم بین‌المللی و حفظ صلح و امنیت درج شده است. وظیفه ذاتی شورا به عنوان داور بین‌المللی آن است که مانع از بی‌نظمی و تعرض واحدهای سیاسی به یکدیگر شود؛ و در صورت وقوع جنگ مطابق فصول 6 و 7 منشور باید به اعاده نظم و تنبیه متجاوز اقدام نماید. علاوه بر این، شورا کانون ارجاع شکایت‌ها و درخواست‌ها برای حفظ و مقابله با بی‌نظمی است. واحدهای سیاسی هنگام تهدید، بحران، یا تعرض سایر واحدهای همسایه یا دولت‌های منطقه‌یی و یا فرامنطقه‌یی به آنها، به مکاتبات حقوقی و سیاسی و نیز ارسال گزارش از وضعیت موجود به شورا، مبادرت می‌ورزند و از این طریق خواهان رسیدگی شورا به خواسته‌های خود و حل و فصل مسائل می‌شوند.

جنگ ایران و عراق به عنوان منازعه‌یی محدود اما طولانی، پس از جنگ جهانی دوم موردی منحصر به فرد است که به مدت 8 سال، منطقه خلیج فارس و خاورمیانه را تحت تأثیر قرار داد. دو کشور درگیر، در طول دوران نزاع به مکاتبه با دبیر کل و گاهی نیز با رئیس شورای امنیت روی آوردند. نامه‌های دولت‌های عراق و ایران در سطوح رئیس جمهور، وزیر امور خارجه و نیز هیئت نمایندگی، به شورا و دبیر کل ارسال می‌شد و به عنوان اسناد سازمان ملل به ثبت می‌رسید. این صدها نامه و گزارش علاوه بر ثبت آنها به عنوان سند، مواضع دو کشور را در طول جنگ نشان می‌دهد و نیز حکایت‌گر روند جنگ می‌باشد. در این مکاتبات طرفین سعی کرده‌اند شورا را متوجه اقدامات خلاف قانون و ناقض منشور از جانب طرف مقابل کرده و شورا را وادار به اقدام نمایند. در این میان، دولت عراق مکاتبات بیشتری داشته و حتی در بدیهی‌ترین امور، از جمله تجاوز به جمهوری اسلامی ایران، کوشیده است که طرف مقابل را مقصر و خود را مبرا نشان دهد.

علاوه بر مکاتبات دو طرف، نامه‌های دبیر کل به سران یا وزیران خارجه دو کشور و همچنین مواضع و تصمیم‌های مجمع عمومی و شورای امنیت که در قالب بیانیه یا قطعنامه صادر می‌شد، بخش مهم دیگری از مجموعه‌ی اسناد به ثبت رسیده‌ی سازمان ملل درباره این رخداد بزرگ است.

مکتوبات ارسالی عراق به سازمان ملل درباره شروع جنگ جالب توجه است. در سند شماره 10 مورخ 24 سپتامبر 1980(2 / 7 / 1359) از طرف نمایندگی عراق در سازمان ملل خطاب به دبیر کل، دلایل واهی زیر پا گذاشتن قرارداد 1975 الجزایر و شروع جنگ بیان شده است. در سند شماره 11 نیز سعدون حمادی وزیر امور خارجه طی نامه به رئیس شورای امنیت صریحا اعلام کرده است که عراق توافق نامه 6 مارس 1975(15 اسفند 1353) الجزایر را فسخ کرده و از طریق حمله نظامی در پی دست‌یابی به حقوق خود برآمده است. این اقدام، یعنی تجاوز فراگیر به ایران، دفاع از خود نامیده شده است. در حالی که در مورخ 11 فوریه 1979(22 بهمن 1357) عراق با اعزام عناصر و واحدهای نظامی به مرزهای جنوب و جنوب غربی استان خوزستان و نیز کردستان با هدف اجرای عملیات خرابکارانه و کمک به گروه‌های ضد انقلاب، عملا قرارداد 1975 را فسخ کرده بود. صدام حسین رئیس جمهور عراق نیز در (سند شماره 15) نامه مورخ 26 سپتامبر 1980 (4 مهر 1359)، یعنی روز پنجم حمله نظامی به ایران و در حالی که ارتش او در پنج استان ایران تا عمق و پهنه زیاد پیشروی کرده بود، خطاب به دبیر کل نوشت:

«... عراق شدیدا به دنبال صلح و امنیت بین‌المللی است که نبایستی مورد تهدید واقع شود... آنچه تاکنون انجام داده‌ایم متأثر از حقوق قانونی خود و اعاده آن می‌باشد، و علی‌رغم اینکه به طور منطقی جهت دست‌یابی به حقوق خود عمل کرده‌ایم، دولت ایران با حملات ناجوانمردانه علیه منافع حیاتی ما و منطقه و نیز کل جهان، در جهت تشدید وضعیت اقدام کرده است، به طوری که راهی برای ما باقی نگذاشته و مجبوریم برای حفظ منافع خویش از خود دفاع نماییم!»

جالب‌تر از نامه صدام حسین، نامه وزیر امور خارجه عراق به دبیر کل سازمان ملل در 15 آگوست 1981(24 مرداد 1360) است که در مورخ 4 سپتامبر 1981 (13 شهریور 1360) به عنوان سند شورای امنیت منتشر شد (سند شماره 40) ⁽¹⁾در این نامه قوی‌ترین دلیل برای متجاوز بودن ایران، اظهارات مسعود رجوی رهبر سازمان مجاهدین خلق (منافقین) اعلام شده است. این اظهارات که در روزنامه لوماتن فرانسه در مورخ 3 آگوست 1981(2 / 5 / 1360) چاپ شده، چنین است: «به عنوان یک گروه اعلام می‌داریم که رهبران مذهبی مسئول جنگ علیه عراق می‌باشند. ما نوارهای کاست مستندی را از اقدامات تحریک‌آمیزی که آنها علیه عراقی‌ها دستور داده‌اند در اختیار داریم.» استناد وزیر امور خارجه عراق به اظهارات رهبر سازمانی است که فراگیرترین اقدامات تروریستی را علیه مردم کوچه و بازار، نخبگان، امامان جمعه و جماعت و مقامات سیاسی و اجتماعی جمهوری اسلامی ایران در نیمه اول سال 1360 انجام داده و عده

بسیاری را به شهادت رسانده است. رئیس جمهور، نخست وزیر، رئیس دیوان عالی کشور، دادستان، نمایندگان مجلس و... از آن جمله بوده‌اند. سازمان مجاهدین خلق علاوه بر همکاری اطلاعاتی و جاسوسی با دولت و ارتش عراق، از سال 1986(1365) عملا در کنار ارتش عراق به عملیات نظامی علیه رزمندگان ایران مبادرت ورزید و خسارات زیادی به ملت ایران وارد ساخت.

در زمینه بهانه‌جویی برای تجاوز به ایران، مقامات عراق در نامه خود به سازمان ملل حمله ایران به مناطق مسکونی عراق را دلیل باطل اعلام کردن قرارداد 1975 عنوان کرده‌اند. در حالی که نه قبل از جنگ و نه پس از شروع جنگ، به رغم حملات وسیع موشکی و هوایی عراق به شهرهای ایران از جمله اهواز، دزفول، اندیمشک، خارک و... که برخی در عمق 200 کیلومتری مرز مشترک دو کشور قرار دارند، ایران کوچک‌ترین اقدامی در مقابله به مثل برای حمله به مناطق مسکونی عراق ننمود؛ فقط از اسفند 1363 و پس از آن که رهبران عراق حمله به شهرها را تا تهران و سایر شهرهای کشور گسترش دادند و کوشیدند از آن چون ابزاری مؤثر در تسلیم کردن اراده ملت و دولت ایران بهره گیرند، به مقابله به مثل در سطح محدود روی آورد. بنابراین، رفتار و مواضع رهبران عراق که بر دروغ و فریب و ادعا استوار بود - بدیهی‌ترین موضوعات جنگ همچون تجاوز به ایران را شامل می‌شد. آنها ایران را شروع کننده جنگ اعلام می‌کردند و در نامه‌های خود به ارکان سازمان ملل، می‌کوشیدند این دروغ را واقعیت جلوه دهند. اما سرانجام و البته بسیار دیر، خاویر پرز دکوئیار دبیر کل وقت سازمان ملل، در پی مأموریتی که شورای امنیت درباره تعیین متجاوز به وی محول کرده بود، در 9 دسامبر 1991 (18 آذر 1370) گزارشی درباره‌ی اجرای قطعنامه‌ی 598 تسلیم شورای امنیت کرد. در بند 6 این گزارش آمده است: «رویداد برجسته‌ای که تحت عنوان موارد نقض حقوق و مقررات بین‌الملل بدان اشاره کردم، همانا حمله‌ی 22 سپتامبر 1980 (31 شهریور 1359) علیه ایران است که براساس منشور سازمان ملل متحد، اصول و قوانین شناخته شده‌ی بین‌المللی یا اصول اخلاقی بین‌المللی قابل توجیه نیست و موجب مسئولیت مخاصمه است.»

رویکرد دروغ و فریب، جنبه‌های دیگری از نامه نگاری‌های مقامات عراقی با سازمان ملل را شامل می‌شود. به عنوان مثال، برخی اسناد عراق به جزایر سه گانه تنب بزرگ، تنب کوچک و ابوموسی پرداخته و به عنوان جزایر عربی، خواستار عقب‌نشینی ایران از آنها شده است. این جزایر هنگام تجاوز هم از جمله اهداف عراق عنوان شد و به ریشه‌های تاریخی مالکیت ایران بر این جزایر کم‌ترین توجهی نشد. اما از سوی دیگر، عراق کویت را استان نوزدهم خود می‌دانست و حتی براساس این ادعا پس از پایان جنگ با ایران، به کویت تجاوز کرد و تمام ملت‌های منطقه را بهت‌زده کرد. زیرا کویت از لحاظ مالی، پشتیبانی و جغرافیایی، عراق را در جنگ ایران به طور گسترده یاری داده بود.

دروغ دیگر عراقی‌ها در اسناد سازمان ملل، که رسانه‌های غربی و به خصوص رسانه‌های صهیونیستی به آن دامن می‌زدند، موضوع خرید سلاح‌های اسرائیلی توسط ایران است. مقامات عراقی با این ادعای کذب درصدد مشروعیت بخشیدن به تجاوز خود و دادن شمول به اهداف خود مبنی بر حمایت از فلسطین و مقابله با اسرائیل بودند. اما همگان در عالم، و به خصوص دول عربی منطقه، می‌دانستند که سخت‌ترین و صادق‌ترین دشمن اسرائیل، جمهوری اسلامی ایران و رهبری آن بوده است. استنادات عراق در ادعاهایش درباره خرید سلاح‌های اسرائیلی، رسانه‌های امریکایی، اروپایی و اسرائیلی بودند. عراق در حالی چنین ادعایی می‌کرد که تجاوز عراق به ایران، مرگ ده‌ها هزار نفر و بی‌خانمان شدن بیش از دو میلیون نفر و میلیاردها دلار خسارت به ایران انقلابی را سبب شده بود، که همین افزایش امنیت اسرائیل و کاهش فشار احتمالی بر این رژیم را در پی داشت. نکته مهم آن که تعداد ایرانیان مسلمان بی‌گناه که با بی‌رحمی‌های رژیم عراق در سال اول تجاوز ارتش عراق (شهریور 1359 تا شهریور 1360 - سپتامبر 1980 تا سپتامبر 1981) کشته شدند، از کل کشته‌شدگان فلسطینی در تجاوز صهیونیست‌ها از سال 1948 تا 1980 (1327 تا 1359 شمسی)، بیش‌تر بود.

سندسازی‌های دروغین رژیم عراق جنبه‌های دیگری نیز داشت و مقامات عراقی درصدد بودند تا در مهم‌ترین نهاد حقوق بین‌المللی، و نیز در سطح رسانه‌ها، نخبگان، دولت مردان و افکار عمومی کشورهای منطقه، حقایق جنگ و رویدادهای آن را به نفع خود و به ضرر ایران رقم بزنند، این جنبه‌ها عبارت بودند از:

و بالاخره اسناد عراقی سازمان ملل، اطلاعیه‌های ارتش عراق و اظهارات و مکتوبات مقامات عراقی، توأم با فحاشی اهانت و ناسزا به مقامات و مسئولان و نهادهای ایرانی بوده است. این بخش از اسناد، سطح سندهای سازمان ملل را از سطح ملی به یک منشأ فروملی و گروه یاغی تقلیل داده است.

بخش دیگر اسناد، بیانیه‌ها و قطعنامه‌های شورای امنیت سازمان ملل است که در روند جنگ و مقاطع تعیین کننده درگیری صادر شده و بر ماهیت، گسترش، سمت و سو و طولانی شدن آن اثر گذاشته است. اعضای دائم شورای امنیت علاوه بر رفتار در کسوت حقوقی شورای امنیت، در جایگاه ابرقدرتی نیز با تحریم‌ها، انسداد مجاری تهیه سلاح و

حتی کالاهای اساسی، تأثیرگذاری بر بازار، قیمت و تولید و صدور نفت ایران، و نیز تجمیع متحدین خود در چگونگی رفتار با ایران و تسهیل در روابط با عراق، صدام حسین را در طول دوران جنگ یاری دادند.

رویکرد جانبدارانه شورای امنیت سبب شد که کلیه قطعنامه‌های صادره در طول جنگ، با هدف فشار بر ایران و حمایت از عراق انجام شود؛ و عدم پذیرش این قطعنامه‌ها توسط ایران، فشار بیش‌تر بر جمهوری اسلامی، و افزایش همگرایی عراق با شورای امنیت را در پی داشته باشد. از این رو در اسناد، انزوا و محکومیت ایران و برعکس، مقبولیت عراق بیش‌تر نمایان است. چرا که 8 سال شورا در مقابل ایران و بی‌توجه به منشور، به صدور قطعنامه مبادرت ورزید. به عنوان مثال، در حالی که سازمان ملل پس از آتش‌بس، در سال 1991(1370) عراق را متجاوز اعلام کرد، در مهرماه 1359، پس از تجاوز عراق، شورای امنیت در قطعنامه 479 (28 سپتامبر 1980 - 6 مهر 1359) خود حتی حاضر نشد از عراق بخواهد که به مرزها برگردد. اعلام متجاوز بودن رژیم صدام حسین که هیچ! شورا فقط از طرفین خواست که از به کار بردن بیش‌تر زور خودداری ورزند. این موضع شورای امنیت به مدت 21 ماه ادامه داشت و شورا در این مدت هیچ تغییر موضعی نداد و هیچ قطعنامه‌ای صادر نکرد؛ اما آن گاه که ایران توانست طی 9 ماه با اجرای چهار عملیات ثامن الائمه در 5 / 7 / 1360(27 سپتامبر 1981) طریق القدس در 23 / 9 / 1360(14 دسامبر 1981) فتح المبین در 2 / 1 / 1361 (22مارس 1982) و بیت المقدس در 10 / 2 / 1361 (30 آوریل 1982) بخش اعظم مناطق اشغالی را آزاد کند، شورا با مشاهده در خطر قرار گرفتن موقعیت نظامی و سیاسی عراق، قطعنامه 514 را در 12 جولای 1982 (21 تیر 1361) صادر کرد و همچون قطعنامه 479 بار دیگر از طرفین خواست که از به کار بردن زور خودداری کنند. مزید بر این، از طرفین خواست که در مرزهای بین‌المللی متوقف شوند؛ امری که باید در قطعنامه 479 مورد توجه قرار می‌گرفت. شورا در هدف گذاری هر دو قطعنامه منافع و مصالح عراق را مرجح دانست و به رغم اینکه طبق مفاد منشور و وظایف شورا در حفظ نظم و امنیت و برقراری صلح جهانی و منطقه‌ای موظف به تأمین حقوق ایران و تنبیه متجاوز بود، به آن اهتمام نورزید. جهت‌گیری شورا در این دو قطعنامه اصلی‌ترین عوامل طولانی شدن جنگ به شمار می‌رود. شورا با بی‌توجهی به تجاوز عراق در صدور قطعنامه 479، سبب طولانی شدن جنگ تا تیرماه 1361 گردید و در این زمان نیز با صدور قطعنامه 514 و بی‌توجهی به حقوق ایران و تضمین نکردن صلح و امنیت در مرزهای ایران و عراق، زمینه ادامه جنگ را به مدت شش سال دیگر فراهم کرد.

شورای امنیت حتی در صدور قطعنامه 598(1987)، که به دلیل فشار نظامی ایران و احتمال سقوط آخرین خطوط دفاعی عراق صورت گرفت، حاضر نشد به وظیفه خود

عمل نموده و با لحاظ کردن حقوق مادی و معنوی ایران به عنوان متغیر اصلی و مؤثر بر اختتام نزاع، به غائله خاتمه دهد. رویکرد شورا در قطعنامه 598 بیش‌تر سیاسی بود تا حقوقی، و نیز بسترسازی برای مداخله مستقیم امریکا در جنگ. پس از تصویب قطعنامه 598 بود که ارتش امریکا وارد خلیج فارس شد و به درگیری نظامی مستقیم با رزمندگان ایران پرداخت. ورود امریکا به صحنه درگیری به نفع عراق، مغایر با مفاد و روح قطعنامه 598 بود.

بنابراین، اسناد سازمان ملل بعضا جنگ‌طلبی ایران و صلح‌طلبی عراق را به نمایش می‌گذارد، در حالی که ایران به دلیل بی‌توجهی شورای امنیت و ناتوانی در دسترسی به حقوق مادی و معنوی خود، حاضر نبود اراده ظالمانه شورا را بپذیرد و متقابلا عراق به دلیل ناتوانی در مقابل ایران و عدم دست‌یابی به اهداف تجاوز، همواره قطعنامه‌های شورا را می‌پذیرفت. از این‌رو در مدت 8 سال، بیانیه‌ها، قطعنامه‌ها و مواضع اعضاء شورا، در جهت فشار بیش‌تر روی ایران و جانبداری از عراق، استمرار داشت. و نتیجه‌ی این رویه شورا، صحه گذاشتن روی مواضع و رفتار عراق بود. این نکته، از کلیه اسناد قابل درک است.

سازمان کنفرانس اسلامی نیز از مشی شورای امنیت و جانبداری از عراق تبعیت می‌کرد و حاضر نبود به موضوع تجاوز، غرامت و تنبیه متجاوز ورود کند. از این‌رو استناد مکاتبات عراق به مصوبات سران این سازمان و نیز نشست وزیران خارجه آن، بر وزن دیپلماسی صلح‌طلبی عراق و استنکاف ایران از آن افزوده است.

علاوه بر این، شورای امنیت در قطعنامه‌های خود هیچ گاه حاضر نشد عراق را به دلیل گسترش جنگ به مناطق مسکونی، عرصه‌های اقتصادی و تجاری و همچنین راه‌اندازی و تشدید جنگ نفتکش‌ها و کاربرد سلاح‌های شیمیایی تقبیح نماید و در قطعنامه‌های مرتبط با چنین اقداماتی با کلی‌گویی و رویکرد اخلاقی، به توصیه و درخواست روی آورد و از برخورد آمرانه - که کار ویژه اصلی و وظیفه ذاتی آن است - خودداری ورزید. این مواضع و رویکرد، به منزله نادیده گرفتن ورود عراق به حوزه‌های ممنوعه در هنگام جنگ و باز گذاشتن دست او برای مقابله با ایران به نحوه دلخواه بود. نکته حائز اهمیت آن است که عراق پس از استفاده گسترده از سلاح شیمیایی در جنگ، با نامه‌نگاری درباره اسیران عراقی و سایر موضوعات، درصدد فرافکنی مسئله و انحراف از آن بر می‌آمد و رفتار شورا نیز این حربه را با تأثیر همراه می‌ساخت.

موضوع دیگری که از مطالعه اسناد مستفاد می‌شود، کم تحرکی دیپلماسی جمهوری اسلامی و پر کنش بودن دیپلماسی عراق است. به این عدم توازن، پوشش رسانه‌ای جهانی و نیز حمایت سیاسی و دیپلماسی ابرقدرت‌ها، قدرت‌های بزرگ و سازمان‌های بین‌المللی از عراق را نیز باید افزود. انبوه خبرها درباره مواضع عراق و پوشش و تکرار آن توسط رسانه‌ها و اظهارات مقامات سیاسی آمریکایی، اروپایی، اعراب و...، در مقابل رویکرد اختصاری ایران در

اعلام مواضع و تکرار آن و نیز کم اعتنایی رسانه‌های بین‌المللی در انتشار مواضع ایران به این عدم توازن عمق و گسترده بیش‌تری می‌داد.

کتاب حاضر، سومین جلد از مجموعه «جنگ ایران و عراق در اسناد سازمان ملل» است که دوره یک ساله دی 1362 تا دی 1363(1984 میلادی) را شامل می‌شود. جلدهای بعدی این مجموعه به تدریج آماده و منتشر می‌شود و در اختیار پژوهشگران و علاقه‌مندان به مباحث دفاع مقدس قرار خواهد گرفت. با آن که کار جمع‌آوری، ترجمه، نواقص، آماده‌سازی و سایر امور مربوط به انتشار این مجموعه پس از پایان جنگ آغاز شد، اما بنا به عللی از تسریع در چاپ آن اجتناب گردید. از جمله علل مهم این مسئله، اکراه از انتشار اسناد عراق (با توجه توصیفی که از این اسناد در همین مقدمه شد)، در درون جامعه ایران و نیز تعداد کمتر مکاتبات ایران با سازمان ملل و شورای امنیت نسبت به عراق بود. اما گذر زمان و اعلام حقانیت جمهوری اسلامی ایران در گزارش دبیر کل سازمان ملل و نیز سقوط دولت عراق و پذیرش متجاوز بودن حکومت صدام حسین در سطح جهان و نیز اهمیت مکاتبات ایران و عراق در پژوهش‌های سیاسی و نظامی جنگ، مرکز را بر آن داشت که به چاپ این مجموعه در سطح محدود و بیش‌تر با هدف پاسخ‌گویی به نخبگان و محققان اقدام نماید. ان‌شاءالله با انتشار این مجموعه، مرکز اسناد دفاع مقدس، منبع مهم دیگری را به تاریخ و ادبیات دفاع مقدس خواهد افزود.

حسین اردستانی

1378

اسناد سال 1984 میلادی 63 - 1362 ه. ش

سند شماره 158

نامه مورخ 6 ژانویه 1984 نماینده موقت هیئت دائمی عراق در سازمان ملل متحد خطاب به دبیر کل

حسب الامر دولت متبوع اینجانب، و پیرو نامه‌های نماینده دائمی، و نام اخیر مورخ 23 دسامبر 1983 (A / 38 / 768 - S / 16239)، احتراما اطلاعات پیوست مشتمل بر گزیده‌هایی از اطلاعیه‌های رسمی ارتش عراق که طی دوره 20 دسامبر 1983 تا ژانویه 1984 در خصوص گلوله باران اهداف غیرنظامی در داخل عراق از سوی نیروهای نظامی رژیم ایران، وقوع تلفات در بین جمعیت غیرنظامی بی‌گناه، وارد آمدن خسارات به تأسیسات غیرنظامی و انهدام منازل متعلق به ساکنان غیرنظامی، صادر گردید، به جناب‌عالی تقدیم می‌گردد.

زهیر ا. محمدی - کاردار

ضمیمه

گزیده‌هایی از اطلاعیه‌های رسمی ارتش عراق که طی دوره 20 دسامبر 1983 تا 2 ژانویه 1984 صادر گردید.

در 20 دسامبر 1983 شهر مندلی و اطراف آن توسط توپخانه سنگین ایران گلوله باران شد که طی آن به بعضی از تأسیسات غیرنظامی در این نقاط خساراتی وارد گردید.

در 23 دسامبر 1983، رژیم ایران شهر مندلی و اطراف آن را با توپخانه سنگین خود گلوله باران کرد که طی آن به بعضی از تأسیسات غیرنظامی در این نقاط خساراتی وارد گردید.

در 23 دسامبر 1983، رژیم ایران شهر خانقین و اطراف آن را با توپخانه خود گلوله باران کرد، که طی آن به بعضی از تأسیسات غیرنظامی در این نقاط خساراتی وارد گردید.

شهرهای مندلی و شیهابی، شهرک‌های سید صادق و منطقه شانه‌دری و اطراف آن با توپخانه سنگین گلوله باران شد. این گلوله باران منجر به مرگ یکی از ساکنان و زخمی شدن شش غیرنظامی دیگر، از جمله یک زن در شهر سید صادق و منطقه شانه‌دری گردید.

در 27 دسامبر 1983 شهرهای سید صادق، شانه‌دری و خرمال با توپخانه سنگین ایران گلوله باران شد که طی آن به بعضی از تأسیسات غیرنظامی در این نقاط خساراتی وارد گردید.

در 31 دسامبر 1983، رژیم[آیت الله]خمینی شهرهای خرمال و منطقه شانه‌دری اطراف آن را با توپخانه خود گلوله باران کرد که طی آن به بعضی از تأسیسات غیرنظامی در این نقاط خساراتی وارد گردید.

در 1 ژانویه 1984، رژیم ایران شهرهای بصره، مندلی، زور و غزانیه و اطراف آن را با توپخانه خود گلوله باران کرد که منجر به مرگ یک کودک، مجروح شدن پنج غیرنظامی و انهدام یک منزل مسکونی در بصره گردید و به بعضی از تأسیسات در مندلی، زور و غزانیه خساراتی وارد گردید.

در 2 ژانویه 1984، رژیم ایران شهر زور و منطقه شانه‌دری و اطراف آن را با توپخانه خود گلوله باران کرد که طی آن به بعضی از تأسیسات غیرنظامی در این نقاط خساراتی وارد گردید.

سند شماره 159

نامه مورخ 6 ژانویه 1984 نماینده دائمی جمهوری اسلامی ایران در سازمان ملل متحد خطاب به دبیر کل

موظفم توجه جناب‌عالی را به نامه مورخ 23 دسامبر 1983 (16239 / S) خطاب به آن جناب از سوی نماینده دائمی عراق مشتمل بر فهرستی طولانی از اطلاعیه‌های نظامی عراق جلب نمایم.

واقعیت آن است که انتشار صرف اطلاعیه‌های نظامی عراق دلیل بر صحت و اعتبار آنها نیست، اما مقامات عراقی ظاهرا آخرین کسانی هستند که درباره صحت قوای نامه‌های خود تردید دارند. مع الوصف، مسئله این است که چرا مقامات عراق در پذیرش هیئت حقیقت‌یاب جناب‌عالی تردید دارند، که نهایتا شواهد و مدارک کافی و مستدل جهت تأیید اسناد منتشر شده شورای امنیت در خصوص عراق را ارائه خواهد داد.

دولت جمهوری اسلامی ایران لازم می‌داند دعوت خود از جناب‌عالی را مبنی بر اعزام

مجدد هیئت آن جناب به دو کشور به منظور اثبات واقعیات در خصوص اوضاع جاری و به روزسازی گزارش قبلی تکرار نماید.

سعید رجائی خراسانی - سفیر نماینده دائمی

سند شماره 160

شماره سند شورای امنیت: 16289 / S

25 ژانویه 1984 (5 بهمن 1362)

نامه مورخ 24 ژانویه 1984 نمایندگی عراق در سازمان ملل خطاب به دبیر کل

بنا به اطلاع دولت متبوعم و بازگشت به نامه‌های قبلی خود درباره پافشاری رژیم ایران در گلوله باران اهداف غیرنظامی در خاک عراق، احتراما به پیوست گزیده‌هایی از اطلاعیه‌های رسمی عراق در طی 4 تا 22 ژانویه 1984 را ارسال می‌نمایم. این اطلاعیه‌ها به گلوله باران مناطق غیرنظامی در خاک عراق از سوی نیروهای نظامی رژیم ایران اشاره دارد که به کشته یا مجروح شدن تعدادی از مردم بی‌گناه عراق و نیز خسارت به مناطق مسکونی و سایر تأسیسات غیرنظامی در آن مناطق، منجر شده است.

ریاض م. س. القیسی - نمایندگی دائمی عراق در سازمان ملل

پیوست

گزیده‌هایی از اطلاعیه‌های نظامی رسمی عراق که در فواصل بین 4 تا 22 ژانویه 1984 صادر شده است.

در 4 ژانویه 1984، رژیم ایران، شهر مندلی و توابع آن را گلوله باران کرد. این گلوله باران به تأسیسات غیرنظامی خسارت وارد ساخت.

در 6 ژانویه، رژیم ایران شهر مندلی و توابع آن را گلوله باران کرد. گلوله باران دشمن به برخی از تأسیسات غیرنظامی خسارت وارد ساخت.

در 7 ژانویه، نیروهای رژیم ایران شهر مندلی، سید صادق، سیروان و توابع آن را گلوله باران کردند. در این گلوله باران به تعدادی از تأسیسات غیرنظامی خسارت وارد شد و یک غیرنظامی در سیروان از نواحی مختلف بدن مجروح گردید.

در 9 ژانویه، رژیم ایران نواحی خرمال و توابع آن را گلوله باران کرد. این گلوله باران دشمن به برخی از تأسیسات غیرنظامی آنجا خساراتی وارد ساخت.

در 10 ژانویه، رژیم ایران نواحی شعیبیه را گلوله باران کرد. این گلوله باران دشمن به یک مسجد در توابع آن خسارات وارد ساخت.

در 11 ژانویه، رژیم ایران شهر مندلی و بخش‌هایی از شعیبیه و سیروان و توابع آن را گلوله باران کرد. این گلوله باران به برخی از تأسیسات غیرنظامی خسارت وارد ساخت.

در 13 ژانویه، رژیم ایران شهر مندلی و بخش‌های خرمال و توابع آن را گلوله باران کرد. این گلوله باران به تعدادی از تأسیسات غیرنظامی خسارت وارد ساخت.

در 14 ژانویه، نیروهای رژیم ایران بخش‌های سید صادق و ناحیه شانه‌دری و توابع آن را گلوله باران کردند. این گلوله باران به برخی از تأسیسات غیرنظامی خسارت وارد ساخت.

در 15 ژانویه، رژیم ایران بخش خرمال را گلوله باران کرد. گلوله باران دشمن به برخی از تأسیسات غیرنظامی خسارت وارد ساخت.

در طی عصر 16 ژانویه و روز 17 ژانویه، رژیم ایران شهر مندلی و بخشهای سید صادق، شانه‌دری و خرمال را گلوله باران کرد. این گلوله باران به برخی از تأسیسات غیرنظامی خسارت وارد ساخت.

در صبح 18 ژانویه، حمله هوایی به منطقه مسکونی بخش چوارته در استان سلیمانیه صورت گرفت که این حمله هوایی دشمن به تخریب سه خانه مسکونی، مرگ دو کودک و مجروح شدن 18 غیرنظامی در مناطق مسکونی مذکور، منجر گردید. در عصر روز 17 ژانویه و روز 18 ژانویه، نیروهای رژیم ایران شهرهای بصره و مندلی و بخش‌های آن و توابع شعیبیه و رزباطیه را گلوله باران کردند. این گلوله باران به تخریب دو خانه مسکونی در شعیبیه منجر شد و به تعدادی از تأسیسات غیرنظامی در آن شهر و توابع مذکور خسارت وارد ساخت.

در عصر 19 ژانویه و روز 20 ژانویه، رژیم ایران شهر مندلی و توابع سید صادق و شانه‌دری و توابع آن را گلوله باران کرد. این گلوله باران به تأسیسات غیرنظامی خساراتی وارد ساخت.

در عصر 20 ژانویه و روز 21 ژانویه رژیم ایران شهر مندلی و بخش‌های زرباطیه و خرمال و توابع آن را گلوله باران کرد. این گلوله باران دشمن به برخی از تأسیسات غیرنظامی خساراتی وارد ساخت.

در 22 ژانویه، رژیم ایران بخش زرباطیه و توابع آن را گلوله باران کرد. این گلوله باران به برخی از تأسیسات غیرنظامی خساراتی وارد ساخت.

سند شماره 161

نامه مورخ 26 ژانویه 1984 نمایندگی عراق خطاب به دبیر کل

بنا به اطلاع دولت متبوعم و بازگشت به نامه‌های قبلی خود درباره اصرار رژیم ایران در بمباران اهداف غیرنظامی در خاک عراق و نامه اخیر خود مورخ 24 ژانویه 1984 (16289 / S)، احتراما به اطلاع می‌رسانم که در ساعت 10:35 به وقت محلی مورخ 18 ژانویه، دو جنگنده ایرانی به چند خانه مسکونی واقع در بخش چوارته در استان سلیمانیه حمله کردند. این حمله تجاوزگرانه[...]ایران، به انهدام 3 خانه مسکونی و مرگ 2 دختر و زخمی شدن 18 نفر که همه غیرنظامی منجر گردید.

این حادثه نخستین حمله از این نوع نبود. همان طور که قبلا نیز در فواصل مختلف به اطلاع رسانده‌ام، اصرار رژیم ایران در تجاوزات[...]خود علیه عراق به حدی است که می‌توانم حداقل 30 تصویر را که نشان دهنده بمباران اهداف غیرنظامی در بخش‌های مختلف عراق می‌باشد، ارسال نمایم.

رژیم ایران با دورویی مرسوم خود، اصرار به انکار این حوادث دارد. برای مثال می‌توان نامه مورخ 6 ژانویه (16260 / S) نمایندگی دائمی این کشور در سازمان ملل خطاب به جناب‌عالی را ملاحظه کرد.

ریاض م. س. القیسی - نمایندگی دائمی جمهوری عراق در سازمان ملل

سند شماره 162

نامه مورخ 3 فوریه 1984 کاردار موقت جمهوری اسلامی ایران در سازمان ملل خطاب به دبیر کل

بنا به اطلاع دولت متبوعم توجه شما را به نکات ذیل جلب می‌نمایم:

در تاریخ 2 فوریه 1984 رژیم عراق یک بار دیگر علی‌رغم کلیه مقررات و اصول بین‌المللی، اعلام کرد که از تاریخ دوشنبه 6 فوریه 1984 نقاط مسکونی شهرهای دزفول، شوشتر، اندیمشک، اهواز، آبادان، کرمانشاه و ایلام را به بهانه تلافی گلوله باران شهرهای عراق از سوی ایران، بمباران خواهد کرد. ادعاهای کذب رژیم عراق شعار آشنایی برای مجامع بین‌المللی است. تاریخ جنگ تحمیلی نشان داده که قبل از هر حمله جنایتکارانه و وحشیانه عراق علیه اهداف و مردم بی‌گناه غیرنظامی در ایران، رژیم عراق تلاش می‌کند عذر و بهانه‌ای برای این جنایاتش بیابد. براساس کنوانسیون‌ها و قطعنامه‌های بین‌المللی، مناطق مسکونی غیرنظامی از هر گونه تعدی و حمله‌ای مصون بوده و چهارمین کنوانسیون ژنو نیز بر این مهم تأکید دارد.

گزارش جناب‌عالی در مورد هیئت تحقیق درباره مناطق غیرنظامی در ایران و عراق که مورد حمله نظامی واقع شده بود و طی سند15834 / S منتشر شد به روشنی نشان می‌دهد که سیاست نظامی جمهوری اسلامی ایران تخریب اهداف غیرنظامی عراق یا حمله به غیرنظامیان عراق نیست، ولی سیاست ارتش متجاوز عراق «محو شهرهای ایران از روی زمین» می‌باشد. به علاوه در دسامبر 1983 کمیته بین‌المللی صلیب سرخ اقدامات ضد انسانی عراق در بمباران مناطق مسکونی ایران را محکوم کرده بود.

در پایان مایلم مجددا تکرار نمایم که سکوت شورای امنیت و بی‌تفاوتی مجامع بین‌المللی، مشوق رژیم حاکم بر عراق جهت ادامه شقاوت‌ها و اقدامات وحشیانه خود علیه جان غیرنظامیان جمهوری اسلامی ایران بوده و این رژیم به نقض آشکار حقوق بین‌المللی بشردوستانه ادامه می‌دهد.

در این باره تأسف عمیق خود را از رد درخواست‌های مکرر خود از سوی جناب‌عالی برای اعزام هیئت حقیقت‌یاب به منطقه جهت تحقیق درباره نقض حقوق بین‌المللی بشردوستانه و به روز درآوردن گزارش قبلی (15834 / S) که هیچ نتیجه‌ای تاکنون در برنداشته است اعلام می‌نمایم.

جمهوری اسلامی ایران از جناب‌عالی انتظار دارد که این اقدامات ضد انسانی عراق را محکوم نمایید.

فریدون کمالی - کاردار

سند شماره 163

نامه مورخ 4 فوریه 1984 کاردار موقت هیئت نمایندگی جمهوری اسلامی ایران در سازمان ملل خطاب به دبیر کل

عالی جناب

احتراما متن پیام جناب آقای علی اکبر ولایتی وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی ایران خطاب به جناب‌عالی را ارسال می‌نمایم.

فریدون کمالی - کاردار

پیوست

متن پیام آقای علی اکبر ولایتی وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی ایران

علی‌رغم بی‌تفاوتی و کوتاهی سازمان ملل در مورد جنگ تحمیلی عراق علیه جمهوری اسلامی ایران و نیز با توجه به اینکه یکی از اهداف مهم سازمان ملل حفظ صلح و امنیت بین‌المللی و اتخاذ اقدامات مؤثر جهت متوقف ساختن اقدامات تجاوزگرانه می‌باشد، جمهوری اسلامی ایران بر خود لازم می‌بیند که اطلاعاتی در مورد گسترش جنگ تحمیلی علی‌رغم تصمیمات یک طرفه شورای امنیت در گذشته، به اطلاع شما برساند.

ما به اطلاع رسانده بودیم که رژیم جنایتکار عراق، جهت منحرف ساختن افکار عمومی جهان نسبت به جنایاتش در حملات موشکی و بمباران مناطق غیرنظامی و شهرهای بی‌دفاع جمهوری اسلامی ایران اقدام به تبلیغات کذب و جعلی نموده و اخیرا نامه‌های سراسر کذبی را برای سازمان ملل ارسال داشته و مدعی شده که جمهوری اسلامی ایران برخی از شهرهای عراق را بمباران نموده است. همان طور که شما مطلعید روز چهارشنبه مورخ 1 فوریه 1984 رژیم عراق اعلام کرد که به تلافی اتهامات کذب مذکور هفت شهر دیگر ایران را با موشک و هواپیما هدف قرار داد. به صورتی که به طور مکرر در گذشته در اطلاع سازمان ملل رسانده‌ایم جمهوری اسلامی ایران یک بار دیگر بر خود لازم می‌داند به اطلاع شما برساند که نیروهای نظامی ایران به تلافی حملات عراق تاکنون هیچ گونه حمله‌ای به مناطق مسکونی و غیرنظامی عراق ننموده‌اند. در هر حال از آنجایی که در جنگ تحمیلی رژیم جنایتکار عراق، این رژیم برخلاف کلیه اصول بین‌المللی بشردوستانه دائما به مناطق مسکونی غیرنظامی ایران حملات هوایی و موشکی نموده است و گزارش دبیر کل (15834 / S) و بیانیه شماره 1479 مورخ 15 دسامبر 1983 کمیته بین‌المللی صلیب سرخ نیز حقایق مذکور را تأیید می‌کند و همچنین جناب‌عالی و شورای امنیت سازمان ملل نیز به خوبی از موضع مشخص قبلی عراق مطلع می‌باشید و علی‌رغم اینکه چندین شهر عراق در برد توپخانه ایران است، جمهوری اسلامی ایران هرگز به مناطق مسکونی و غیرنظامی عراق حمله نکرده است.

جمهوری اسلامی ایران با توجه به این قبیل اقدامات ضد انسانی عراق اقدام به تلافی ننموده است و ادعاهای بی‌اساس رژیم جنایتکار عراق درباره بمباران شهرهای عراق به دست نیروهای ایران را نیز به طور کامل رد می‌نماید. دولت جمهوری اسلامی ایران یک بار دیگر از دبیر کل درخواست می‌کند هیئت حقیقت‌یاب را به منطق جنگی دو کشور اعزام نماید تا درباره نقض حقوق بین‌المللی بشردوستانه و به روز درآوردن گزارش قبلی (15834 / S) تحقیق نماید.

همچنین جمهوری اسلامی ایران توجه جناب‌عالی را به این حقیقت جلب می‌نماید که با توجه به بی‌تفاوتی و نگرش غیرمسئولانه سازمان ملل، عراق با توجیه ادعاهای بی‌اساس خود، تهدیداتش را علیه شهرهای بی‌دفاع ایران عملی ساخته و به شهرهای بی‌دفاع ایران

حمله نموده است که مسئولیت پیامدهای این قبیل حملات غیرانسانی نه تنها متوجه رژیم عراق می‌باشد بلکه سازمان ملل را نیز نسبت به این اقدامات مسئول می‌داند و باید در همه این تهدیدات، مورد ملاحظه قرار گیرد. از طرف دیگر جمهوری اسلامی ایران حق خود را نسبت به مسئولیت‌هایی که جهت دفاع از شهرهای ایران و حفظ جان و مال خود دارد، محفوظ نگاه داشته و از کلیه ابزارهای ممکن در این خصوص استفاده خواهد کرد. بدیهی است مسئولیت تشدید احتمالی جنگ در این منطقه از جهان و پیامدهای آن متوجه رژیم بعث عراق و سازمان ملل خواهد بود.

سند شماره 164

نامه مورخ 5 فوریه 1984 کاردار موقت هیئت نمایندگی جمهوری اسلامی ایران خطاب به دبیر کل

احتراما به پیوست متن پیام استانداران استان‌های خوزستان، باختران و ایلام را برای شما ارسال می‌دارم.

فریدون کمالی - کاردار موقت

پیوست

متن پیام استانداران استان‌های خوزستان، باختران و ایلام

از آنجایی که تجاوزات نیروهای عراق علیه مناطق غیرنظامی جمهوری اسلامی ایران، این مناطق به ویژه استان‌های خوزستان، باختران و ایلام را در تیررس مداوم حملات خود قرار داده، تعداد زیادی از شهرهای این استان‌ها از جمله خرمشهر، هویزه، موسیان، سومار و قصر شیرین را کاملا تخریب کرده و به شهرهایی مانند دزفول، اندیمشک، مسجد سلیمان، مهران، دهلران، گیلان غرب و سر پل ذهاب به شدت خسارت وارد ساخته است و در حدود 1300 روستا را نیز در این سه استان کاملا نابود کرده است.

بر اثر حملات هوایی، موشکی و نیز آتش توپخانه دشمن تاکنون هزاران نفر از ساکنین غیرنظامی این شهرها شهید و یا مجروح شده‌اند. تعداد زیادی از مراکز آموزشی و بهداشتی نیز برخلاف اصول و قوانین بین‌المللی از بین رفته است.

اکنون پس از چهل ماه جنگ که حکام عراق آن را به ملت مسلمان ایران تحمیل کرده‌اند و این رژیم قادر نیست با رزمندگان اسلام در جبهه‌های نبرد مواجه گردد، ماجراجویی‌ها و

تجاوزات خود را به این نقاط به بهانه واهی حملات ایران به تعدادی از شهرها و روستاهای عراق، گسترش داده و به طور رسمی اعلام کرده است که حملات موشکی و بمباران هوایی خود را به 11 شهر دیگر ایران گسترش خواهد داد. علی‌رغم تکذیب عراق، واقعیتی است که نمایندگان سازمان‌های بین‌المللی - که از دو کشور بازدید کرده‌اند (15834 / S) - تأیید نموده‌اند. در حالی که جمهوری اسلامی ایران هرگز به مناطق غیرنظامی عراق حمله نکرده است.

بدین وسیله ما امضا کنندگان ذیل از سازمان ملل درخواست می‌کنیم که این قبیل تهدیدات وحشیانه را محکوم نموده و به مسئولیت خویش جهت جلوگیری عراق از دست زدن به این اقدامات وحشیانه که مغایر با کلیه اصول و قوانین بین‌المللی بشردوستانه است، عمل نماید.

امضا کنندگان: محمد فروزنده - استاندار خوزستان

نوروز کهرزاد - استاندار باختران -

هاشم زال - استاندار ایلام

سند شماره 165

نامه مورخ 5 فوریه 1984 کاردار موقت هیئت نمایندگی جمهوری اسلامی ایران سازمان ملل خطاب به دبیر کل

بازگشت به نامه قبلی شماره 995 خود مورخ 3 فوریه 1984(16310 / S) و بنا به اطلاع دولت متبوعم، احتراما توجه شما را به بیانیه اخیر رژیم عراق در تهدید به تشدید حوزه مناقشه ایران و عراق، جلب می‌نمایم.

در 4 فوریه 1984 در ساعت 18:10 به وقت محلی، تلویزیون عراق با قطع برنامه‌های عادی خود یک اطلاعیه نظامی پخش نمود.

این اطلاعیه که در پاسخ به اظهارات نخست وزیر جمهوری اسلامی مبنی بر اینکه اگر تهدیدات عراق تحقق یابد جمهوری اسلامی ایران نیز به تأسیسات صنعتی و اقتصادی عراق حمله خواهد کرد، صادر شده و رژیم عراق در این اطلاعیه اعلام کرد علاوه بر هفت شهر ذکر شده در اطلاعیه مورخ 2 فوریه 1984، پس از تاریخ 8 فوریه 1984، چهار شهر دیگر ایران یعنی بندر امام خمینی، مسجد سلیمان، بهبهان و رامهرمز را نیز هدف قرار خواهد داد.

مایلم مجددا تکرار نمایم که بی‌تفاوتی بیشتر جامعه بین‌المللی در برابر جنایات ضد انسانی رژیم بعثی عراق تنها باعث تشویق این رژیم در ارتکاب بیشتر این قبیل جنایات

خواهد شد. در هر حال مسئولیت اصلی این جنایات و پیامدهای آن متوجه رژیم عراق خواهد بود و سازمان ملل نیز در این مسئولیت سهیم خواهد بود.

فریدون کمالی - کاردار موقت

سند شماره 166

نامه مورخ 9 فوریه 1984 نمایندگی دائمی جمهوری اسلامی ایران خطاب به دبیر کل سازمان ملل

احتراما به پیوست متن پیام آقای دکتر علی اکبر ولایتی وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی ایران خطاب به جناب‌عالی را ارسال می‌دارم.

سعید رجائی خراسانی - سفیر نمایندگی دائمی

پیوست

متن پیام آقای علی اکبر ولایتی وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی ایران

بیش از 40 ماه است که مناطق مسکونی غیرنظامی ایران هدف بمباران‌های هوایی، موشک‌های دوربرد و سلاح‌های شیمیایی عراق قرار دارد. اما هنوز ما به خاطر اعتقادات اسلامی و انسانی و نیز کنوانسیون‌های بین‌المللی از هر گونه اقدام تلافی‌جویانه خودداری کرده و به این قبیل حملات وحشیانه و ددمنشانه عراق تنها در جبهه‌های نبرد پاسخ داده‌ایم.

در حملات موشکی عراق که نقض صریح اصول بشردوستانه و کنوانسیون‌های بین‌المللی می‌باشد، تاکنون در حدود 4600 تن شهید و بیش از 22000 تن از ساکنین بی‌گناه غیرنظامی تعدادی از شهرهای ایران که صدها کیلومتر از خطوط جبهه فاصله دارند، مجروح شده‌اند. اما اخیرا رژیم عراق به طور شرم‌آوری 11 شهر دیگر ایران را تهدید به حمله نمود. این شهرها عبارتند از: آبادان، شوش، باختران، بهبهان، اهواز، ایلام، دزفول، اندیمشک، مسجد سلیمان، بندر امام خمینی و رامهرمز.

تجربه گذشته نشان داده است که رژیم صدام حسین تهدیداتش را عملی می‌سازد. دولت جمهوری اسلامی ایران از هر فرصتی در گذشته استفاده کرده و به سازمان‌ها و مجامع بین‌المللی از پیش نسبت به این تهدیدات هشدار داده است، برای اینکه این مجامع با استفاده از ابزارهای در دسترس خود، این قبیل حملات جنایتکارانه را متوقف ساخته و رژیم عراق را

محکوم نمایند. اما هنوز سازمان‌های بین‌المللی سکوت اختیار کرده و هیچ واکنشی انجام نمی‌دهند، که متأسفانه موجب تشویق رژیم عراق به ادامه تجاوزات خود شده است.

در حالی که خواستار توجه این سازمان بین‌المللی به این قبیل تهدیدات می‌باشیم، ضرورت دارد اعلام نمایم که مردم مسلمان ایران بیش از این حملات ددمنشانه و نسل‌کشی رژیم عراق را تحمل نخواهد کرد و دولت جمهوری اسلامی ایران نیز بیش از این نمی‌تواند در برابر فریادهای ساکنین بی‌دفاع و بی‌گناه شهرهای ایران، سکوت کند.

از همین رو در پاسخ به تهدیدات اخیر عراق در بمباران قریب الوقوع هفت شهر ایران، جمهوری اسلامی ایران اعلام کرده است که مراکز صنعتی عراق را بمباران خواهد کرد. به دنبال این هشدار، رژیم عراق اعلام کرد که به چهار شهر دیگر، علاوه بر شهرهای قبلی اعلام شده، حمله خواهد کرد. چنین تهدید جانیان بغداد، که فاقد هر گونه اصول اخلاقی و انسانی می‌باشند، دولت جمهوری اسلامی ایران را وادار ساخت که به ساکنین شهرهای بصره، خانقین و مندلی هشدار دهد که این شهرها را برای حفظ جان خود تخلیه کنند، همچنین اعلام کرد که جمهوری اسلامی ایران در چارچوب اصول اسلامی، حملات عراق را پاسخ خواهد داد.

بدیهی است که تحت چنین شرایطی، مسئولیت پیامدهای احتمالی این اقدام خطرناک علیه مردم مظلوم و مسلمان عراق، مستقیما متوجه حکام متجاوز بغداد می‌باشد. طبیعی است در این باره، سازمان‌های بین‌المللی می‌توانند با اقدامات به موقع، مانع این قبیل فجایع رژیم عراق شوند، عدم اقدام لازم نیز باعث سلب مسئولیت نخواهد شد.

سند شماره 167

نامه مورخ 7 فوریه 1984 نمایندگی عراق خطاب به دبیر کل

بنا به اطلاع دولت متبوعم و پیرو نامه‌های قبلی خود و جدیدترین آن که طی سند (16300 / S) مورخ 26 ژانویه 1984 منتشر شد، احتراما به پیوست گزیده‌هایی از اطلاعیه‌های نظامی عراق طی ماه‌های ژانویه و فوریه 1984 درباره گلوله باران مراکز شهری و روستایی به وسیله نیروهای متجاوز ایرانی که موجب خسارت به مراکز مسکونی غیرنظامی و تأسیسات شهری شده، ارسال می‌گردد.

ریاض القیسی - نمایندگی دائمی عراق در سازمان ملل

پیوست

گزیده‌هایی از اطلاعیه‌های نظامی رسمی عراق در فواصل 1 ژانویه تا 6 فوریه 1984

در 1 ژانویه 1984، توپخانه رژیم ایران شهر مندلی و توابع آن را گلوله باران کرد. این گلوله باران به برخی از مراکز غیرنظامی خسارت وارد ساخت.

در 2 ژانویه، رژیم ایران شهر بصره، شهرستان مندلی و روستاهای مرزی شهر زور و غزانیه و توابع آن را گلوله باران کرد. این گلوله باران منجر به مرگ یک کودک و مجروح شدن 5 غیرنظامی گردید. یک خانه در شهر بصره تخریب شد و خساراتی به تأسیسات غیرنظامی مندلی، شهر زور و غزانیه وارد گشت.

در 3 ژانویه توپخانه رژیم ایران روستاهای شهر زور و بخش شانه‌دری و توابع آن را گلوله باران کرد که منجر به خساراتی به برخی از تأسیسات غیرنظامی شهر شد.

در 5 ژانویه رژیم ایران شهرستان مرزی مندلی و روستای مرزی خرمال را گلوله باران کرد. این گلوله باران به انهدام برخی از تأسیسات نظامی منجر شد.

در 23 ژانویه رژیم ایران شهرستان مندلی و بخش زرباطیه و توابع آن را گلوله باران کرد. این گلوله باران به یک خانه مسکونی خسارت وارد ساخت و به برخی از تأسیسات غیرنظامی و شهر مندلی آسیب رساند.

در 24 ژانویه رژیم ایران شهرستان مندلی، بخش‌های زرباطیه و سید صادق و بخش شانه‌دری و توابع آن را با توپخانه سنگین گلوله باران کرد. این گلوله باران به برخی از تأسیسات غیرنظامی خسارت وارد ساخت.

در 25 ژانویه، رژیم ایران بخش‌های سید صادق، شانه‌دری و شیهابی و توابع آن را گلوله باران کرد. این گلوله باران به برخی از تأسیسات غیرنظامی خسارت وارد ساخت.

در 26 ژانویه، رژیم ایران بخش‌های زرباطیه، خرمال و سید صادق و توابع آن را گلوله باران کرد. این گلوله باران به انهدام یک خانه مسکونی در زرباطیه منجر شد.

در 27 ژانویه، رژیم ایران بخش زرباطیه و توابع آن را گلوله باران کرد. این گلوله باران به برخی از تأسیسات غیرنظامی خسارت وارد ساخت.

در 29 ژانویه، رژیم ایران بخش‌های سید صادق و شانه‌دری و توابع آن را گلوله باران کرد که خساراتی به برخی از تأسیسات غیرنظامی وارد ساخت.

در 30 ژانویه، رژیم ایران شهرستان مندلی و بخش‌های زرباطیه، سید صادق و شانه‌دری و توابع آن را گلوله باران کرد. این گلوله باران به برخی از تأسیسات غیرنظامی خسارت وارد ساخت.

در 1 فوریه، رژیم ایران شهر بصره، شهرستان مندلی و خانقین و بخش زرباطیه و توابع آن را با توپخانه سنگین هدف قرار داد. این گلوله باران به مرگ 2 کودک و یک زن منجر

شد. 15 غیرنظامی از جمله 5 کودک مجروح شدند و یک خانه مسکونی در بصره تخریب شد. این گلوله باران همچنین به مرگ یک زن و مجروح شدن یک زن دیگر در خانقین منجر شد و به برخی از باغات مندلی و زرباطیه خسارت وارد ساخت.

در 2 فوریه، رژیم ایران بخش‌های خرمال و زرباطیه و توابع آن را با توپخانه سنگین گلوله باران کرد. این گلوله باران به برخی از خانه‌های مسکونی در زرباطیه خسارت وارد ساخت.

در 3 فوریه، رژیم ایران بخش خرمال را با توپخانه سنگین گلوله باران کرد. این گلوله باران به تأسیسات غیرنظامی خسارت وارد ساخت.

در 4 فوریه، رژیم ایران بخش زرباطیه و توابع آن را گلوله باران کرد. این گلوله باران به برخی از اموال غیرنظامی خسارت وارد ساخت.

در 5 فوریه، رژیم ایران شهرستان مندلی و بخش زرباطیه و توابع آن را با توپخانه سنگین هدف قرار داد. این گلوله باران به مجروح شدن یک کودک منجر شد و خساراتی به تأسیسات غیرنظامی وارد ساخت.

در 6 فوریه، رژیم ایران شهرستان مندلی و بخش خرمال و توابع آن را با توپخانه سنگین گلوله باران کرد. این گلوله باران به برخی از تأسیسات غیرنظامی خساراتی وارد ساخت.

سند شماره 168

نامه مورخ 7 فوریه نمایندگی خطاب به دبیر کل

بنا به اطلاع دولت متبوعم، احتراما عطف به نامه‌های 3 و 4 و 5 فوریه 1984 نمایندگی جمهوری اسلامی ایران (S / 16316 , S / 16315 , S/ 16314, S 16310)خطاب به جناب‌عالی، موضع دولت متبوعم را در مورد موضوعاتی که در نامه‌های مذکور اشاره شده، ابراز می‌نمایم. قبلا نیز در نامه‌های 1 و 28 نوامبر 1983 خود (16120 / S و 16186 / S) به آن اشاره شده است.

این نامه‌های ایران دلیل دیگری بر دورویی و تزویر دولت ایران است. آن دولت در اطلاعیه‌های نظامی و اظهارات مقامات خود به تجاوز علیه مرزهای شناخته شده بین‌المللی عراق، مداخله در حاکمیت و اشغال سرزمین ما اعتراف کرده است. همان طور که طی نامه‌های مورخ 4 آگوست، 14 و 28 نوامبر 1983 (اسناد S / 16189, S / 16156, S / 15915)به اطلاع رسانده‌ام، رژیم ایران از تعهدات خود تحت منشور سازمان ملل با پافشاری‌اش در جنگ تجاوزگرانه‌اش علیه عراق، سر باز زده است.

همچنین در این فرصت مایلم به جناب‌عالی و جامعه بین‌المللی یادآور شوم که نیروهای متجاوز ایران از گلوله باران مراکز شهری و روستایی در خاک عراق دست بر نداشته، به صورتی که مواردی از آن را به اطلاع رسانده‌ام (اسناد S / 16300, S / 16259, S / 16239, S / 16191, S / 16157, S / 15597)به علاوه جامعه بین‌المللی کاملا آگاه است که عراق از زمانی که ایران جنگ تجاوزگرانه‌اش را به کشور ما تحمیل کرد، جهت صلح تلاش نمود. همچنین عراق به تعهدات خویش تحت منشور سازمان ملل و حقوق بین‌المللی پایبند بوده و تاکنون از هیچ تلاشی جهت دفاع از حاکمیت، استقلال و امنیت و نیز جنگ خلقی خویش دریغ نورزیده است.

در اینجا دو اطلاعیه نظامی عراق در تاریخ‌های 2 و 4 فوریه 1984 را ارسال می‌نمایم.

ریاض القیسی - نمایندگی دائمی عراق در سازمان ملل

پیوست 1

اطلاعیه نظامی 2 فوریه 1984 عراق

علی‌رغم هشدارهای مکرر خود به رژیم ایران درباره پیامدهای اقدامات تجاوزگرانه‌اش در گلوله باران شهرهای غیرنظامی، دشمن ایرانی به تجاوزاتش ادامه می‌دهد. دشمن ایرانی در طی 10 روز گذشته چندین باز شهرهای بصره، زبیر، شیهابی، زرباطیه، مندلی، خانقین، سید صادق، خرمال و شانه‌دری را گلوله باران کرده است که باعث وارد شدن خسارت وسیع به تأسیسات غیرنظامی ما، شهادت مردان، زنان و کودکان و مجروح شدن تعداد زیادی گردیده است.

جهت محافظت از مردم و شهرها و حق دفاع از خویش تصمیم گرفته‌ایم به اهداف تعیین شده در مناطق ایران که عبارتند از شهرهای دزفول، شوش، اندیمشک، اهواز، کرمانشاه، ایلام و آبادان حمله نماییم. از مردم این مناطق جهت در امان بودن از اصابت موشک‌ها و بمب‌های جنگنده‌های ما که ممکن است روی غیرنظامیان ایران فرو افتد و برای نجات خود از صدمه دیدن درخواست می‌نماییم شهرهای مذکور را ترک گویند.

پیوست 2

اطلاعیه نظامی 4 فوریه 1984 عراق

در پاسخ به یادداشت آقای میرحسین موسوی نخست وزیر رژیم ایران مبنی بر حمله به کلیه تأسیسات صنعتی عراق در صورت عملی شدن تهدید عراق در حمله به هفت شهر ایران، تصمیم گرفته‌ایم بعد از 8 فوریه 1984 به اهداف تعیین شده نقاط مختلف ایران که در ذیل اشاره می‌گردد، حمله نماییم. این نقاط علاوه بر مکان‌هایی است که در اطلاعیه 2 فوریه 1984 ذکر شد و عبارتند از: بندر[امام]خمینی، مسجد سلیمان، بهبهان و رامهرمز.

از همین رو به شهروندان ایرانی هشدار می‌دهیم که مکان‌های مذکور را جهت حفظ جان خویش ترک نمایند.

سند شماره 169

نامه مورخ 10 فوریه 1984 دبیر کل سازمان ملل خطاب به وزیر امور خارجه عراق

احتراما عطف به نامه سفیر شما «القیسی» مورخ 24 ژانویه 1984 (16289 / S) که در آن گسترش اخیر مناقشه میان جمهوری عراق و جمهوری اسلامی ایران را به اطلاع من رسانده و ادعا کرد که حملات نظامی به مناطق غیرنظامی عراق صورت گرفته است، دولت جمهوری اسلامی ایران نیز ادعاهای مشابهی کرده و از هیئت حقیقت‌یاب درخواست نموده است که از این وضعیت بازدید نماید.

مایلم در ابتدا به عنوان دبیر کل سازمان ملل تأکید نمایم که من عمیقا نگران ادامه تشدید این مناقشات اسفناک که خسارت فزاینده جانی بر جای گذاشته، می‌باشم. از سوی دیگر نمی‌توانم نسبت به گسترش مسائل منازعه به ویژه در زمانی که تهدیدات فزاینده در سطح مخاصمات وجود دارد، بی‌تفاوت باشم.

با توجه به این مسائل، در اجلاس کازابلانکا به آقای عزت ابراهیم الدوری جانشین شورای فرماندهی انقلاب جمهوری عراق تأکید کردم که احساس وظیفه می‌نمایم که هیئتی جهت بازدید از مناطق جنگی به دو کشور اعزام گردد تا کلیه ادعاهای طرفین درگیر مبنی بر حمله به اهداف غیرنظامی را بررسی نماید.

با به روز در آوردن گزارش هیئت اعزامی قبلی حقایق نیز مشخص خواهد شد که قبلا نیز با موافقت دولت شما اعزام شده بود. همچنین درباره موارد نگران کننده که از سوی دولت شما ابراز شد، پیشنهاد می‌کنم که هیئتی به سرپرستی یکی از دستیاران عالی رتبه من جهت مشخص کردن مواضع رسمی دو کشور در ارتباط با سایر موارد مربوط به مناقشه نیز اعزام شود. این امر به نقش سازمان ملل جهت حفظ صلح و امنیت بین‌المللی و اتخاذ اقدامات مؤثر جهت متوقف ساختن اقدامات تجاوزکارانه کمک خواهد نمود. درباره مواضع دو کشور در مورد قطعنامه‌های شورای امنیت تأکید می‌نمایم که تنها از طریق مذاکره مستقیم با دولت‌ها است که دبیر کل می‌تواند به هر تلاشی که در این زمینه صورت می‌گیرد، امیدوار باشد. یک بار دیگر با تفاهمی که میان طرفین در این باره صورت می‌گیرد، هیئت می‌تواند در آینده نزدیک به منطقه اعزام شود.

این نامه در واقع حاکی از نگرش عمیق من نسبت به کلیه پیامدهای تأسف‌انگیز این منازعه اسفبار می‌باشد. در اجلاس کازابلانکا و نیز در مذاکرات مکرر با نمایندگی دائمی شما

از هیچ کوششی دریغ ننمودم که در این باره کمک نمایم. بنابراین امیدوارم که دولت شما به این پیشنهاد واکنش مثبت نشان داده و اینجانب نیز تلاش‌های خود را در پاسخ به نگرانی‌های جناب‌عالی از سر گیرم.

نامه‌ای به همین مضمون نیز برای وزیر خارجه جمهوری اسلامی ایران ارسال نمودم.

خاویر پرز دکوئیار

سند شماره 170

نامه مورخ 10 فوریه 1984 دبیر کل خطاب به وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی ایران

احتراما با توجه به پیام مورخ 4 فوریه 1984 شما (سند 16314 / S) به اطلاع می‌رسانم با گسترش اخیر مناقشه میان جمهوری اسلامی ایران و جمهوری عراق و تکرار درخواست دولت شما جهت اعزام هیئت حقیقت‌یاب برای تحقیق درباره ادعاهای مربوط به حملات نظامی به مناطق غیر نظامی، مایلم در ابتدا به عنوان دبیر کل سازمان ملل تأکید نمایم که عمیقا نگران ادامه تشدید این درگیری اسفناک که خسارت زیاد جانی بر جای گذاشته، می‌باشم. از سوی دیگر نسبت به گسترش مناقشه به ویژه در زمانی که تهدیدات فزاینده‌ای در سطح مخاصمات وجود دارد، نمی‌توانم بی‌تفاوت باشم.

با توجه به این موارد که دائما به رجائی خراسانی سفیر کشور شما تأکید کرده‌ام، آمادگی خود را جهت اعزام هیئتی برای بازدید از مناطق جنگی در دو کشور اعلام داشته‌ام تا کلیه ادعاهای طرفین درگیر مبنی بر حمله به اهداف غیرنظامی را بررسی نماید.

یک بار دیگر با تفاهمی که میان طرفین در این زمینه صورت می‌گیرد، هیئت می‌تواند در کوتاه‌ترین زمان به منطقه اعزام شود، تا گزارش جدیدی بنا به درخواست شما تهیه نماید و حقایق در مورد هدف قرار گرفتن مناطق غیرنظامی مشخص شود. همچنین پیشنهاد کردم که این هیئت را یکی از دستیاران عالی رتبه خویش سرپرستی نماید تا مواضع رسمی طرفین درباره موضوعات مربوط به منازعه را مشخص نماید. همان طور که شخص جناب‌عالی خاطرنشان ساختید یکی از اهداف اصلی سازمان ملل حفظ صلح و ثبات بین‌المللی و اتخاذ اقدامات مؤثر جهت متوقف ساختن اقدامات تجاوزگرانه می‌باشد، لذا با توجه به مواضع طرفین درباره قطعنامه‌های شورای امنیت، تنها از طریق گفت و گوهای مستقیم با دولت‌هاست که دبیر کل می‌تواند به هر گونه تلاشی که در این زمینه صورت گیرد امیدوار باشد.

این نامه حاکی از نگرانی عمیق اینجانب نسبت به کلیه پیامدهای تأسف‌انگیز این منازعه اسفناک است. در اجلاس مورخ 30 سپتامبر 1983 و نیز مذاکرات مکرر خود با نمایندگی دائمی شما اعلام نمودم که از هیچ تلاشی جهت کمک دریغ نمی‌ورزم. بنابراین صادقانه امیدوارم که دولت شما به این پیشنهاد واکنش نشان داده تا اقدامات خود را در پاسخ به نگرانی‌های شما از سر گیرم.

نامه‌ای با همین مضمون برای وزیر خارجه جمهوری عراق ارسال نمودم.

خاویر پرز دکوئیار

سند شماره 171

نامه مورخ 14 فوریه 1984 نمایندگی دائمی جمهوری اسلامی ایران در سازمان ملل خطاب به دبیر کل

با احترام، متن پیام آقای دکتر ولایتی وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی ایران خطاب به دبیر کل ارسال می‌گردد.

سعید رجائی خراسانی - سفیر نمایندگی دائمی

پیوست

پیام وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی ایران خطاب به دبیر کل

احتراما توجه جناب‌عالی را جلب می‌نمایم که نمایندگی دائمی دولت متبوعم در سازمان ملل به طور منظم ملاقات‌های سازنده‌ای را با جناب‌عالی داشته است، از جمله ملاقات دوشنبه 6 فوریه 1984 که جناب‌عالی همان پیشنهادی را که قبلا در نامه مورخ 10 فوریه 1984 خود (16338 / S) اعلام داشته‌اید مطرح ساختید. می‌دانم که آقای رجائی خراسانی سفیر نمایندگی ما نیز مواضع دولت متبوعم را درباره پیشنهاد جناب‌عالی، به شما انتقال داده است. به هر حال با توجه به نامه مورخ 10 فوریه 1984 جناب‌عالی (16338 / S) که در آن به درخواست ما پاسخ مثبت داده‌اید و طی بیش از شش ماه گذشته، مکررا آن را مطرح نموده‌ایم، مایلم فرصت را غنیمت شمرده و بر ملاحظه خاص جناب‌عالی تأکید نمایم که نشان دهنده استدلال‌های ماست که چرا دولت متبوعم اهمیت زیادی بر نقش هیئت حقیقت‌یاب جناب‌عالی قائل است.

پس از انتشار گزارش هیئت جناب‌عالی (15834 / S)، متجاوزان عراقی به حملات موشکی و هوایی وحشیانه و بدون وقفه خود علیه غیرنظامیان ما همچنان ادامه داده‌اند که موارد بی‌شماری از آن به دفتر جناب‌عالی در این سازمان بین‌المللی گزارش شده است. به عبارت دیگر، انتشار گزارش هیئت جناب عالی و نامه‌های شما بر تصمیمات حکام بغداد جهت عدم حمله به مناطق مسکونی ایران، تأثیری نداشته است. این رژیم به حملات مداوم خود علیه غیرنظامیان بی‌گناه که نقض حقوق بین‌المللی بشردوستانه است، ادامه می‌دهد.

ترکیب شورای امنیت و نقش اعضای مشخصی در آن به خوبی برای جناب‌عالی و جامعه بین‌المللی شناخته شده است. همان منابع با نقض آشکار قطعنامه‌های خویش، مستقیما یا از طریق دلالان خود، تسلیحات و جنگ افزارهای پیشرفته نظامی را در اختیار رژیم بغداد می‌گذارند و به صدام حسین کمک مالی می‌نمایند. همچنین فضایی را در شورای امنیت سازمان ملل فراهم می‌سازند که این شورا نه تنها چشمان خود را روی کلیه جنایات عراق می‌بندد، بلکه با تصویب قطعنامه 540(1983) به حکام عراق پاداش می‌دهد. جناب‌عالی به خوبی می‌دانید که چگونه این قطعنامه و قطعنامه‌های قبل از آن تهیه شد. در چنین شرایطی است که حکام عراق تشویق می‌شوند که راه‌های جدیدی را جهت تداوم جنایات خویش بگشایند و به استفاده از تسلیحات شیمیایی متوسل شوند.

ارزیابی هدفدار وضعیت در این سازمان بین‌المللی، نتایجی را برای ما به همراه خواهد داشت که با انتشار حقایق و اطلاعات معتبر درباره مناقشه، به تدریج ماهیت واقعی دشمن متجاوز را بر ملا خواهد ساخت و چهره زشت حامیان منطقه‌ای و جهانی و نیات شیطانی ماورای آن را جهت تشدید و ادامه جنگ تجاوزگرانه تحمیلی به ملتی که تنها تقصیر آن انقلاب اسلامی و اعتقاد به احکام الهی اسلام و عدم پیروی از شرق یا غرب می‌باشد، نشان خواهد داد.

همچنین معتقدیم که این روش ماهیت سازمان‌های بین‌المللی را نسبت به ملت‌های مظلوم آشکار می‌سازد که چگونه آنها با مناقشات بین‌المللی برخورد می‌نمایند.

ما هیچ قطعنامه امپریالیستی و هیچ امتیاز میانجی‌گری یا مذاکره را نمی‌پذیریم و اعتقاد داریم که می‌بایست با موضوع برخورد عادلانه صورت گیرد و هرگز به کمتر از آن رضایت نمی‌دهیم. بنابراین، معتقدیم که انتشار واقعیات جنگ به این سازمان بین‌المللی کمک خواهد کرد که بدون توجه به ملاحظات سیاسی، مواضع عادلانه و شرافتمندانه‌ای را درباره مناقشه ایران - عراق و سایر مناقشات بین‌المللی اتخاذ کند. با توجه به این حقیقت، از دبیر کل سازمان ملل درخواست می‌نمایم که دستور تهیه گزارش واقعی سه ماهه، درباره کلیه مناقشات بین‌المللی را صادر کند و طرف‌های درگیر را ملزم سازد که جهت تهیه چنین گزارش‌هایی، همکاری کامل بنمایند.

گزارش‌های منصفانه هر سازمان بین‌المللی و نیز هیئت حقیقت‌یاب جناب‌عالی، که با کمال تأسف در حالا حاضر تنها ارگانی است که در مورد جنگ گزارش تهیه می‌کند، تنها کانال ارتباطی با جامعه بین‌المللی است. از آن هم انتظار داریم که گزارش خود را در اسرع وقت ممکن ارائه دهد. لازم نیست متذکر بشویم که چرا هیئت حقیقت‌یاب جناب‌عالی با توجه به نقش حساس و مهمی که دارا می‌باشد، انواع فشارها را از منابع مختلف متحمل می‌شود و احتمالا به دبیرخانه سازمان ملل و شخص دبیر کل تحمیل می‌نمایند. بنابراین، درک می‌کنیم که چرا درخواست‌های مکرر ما تاکنون هنوز، بی‌پاسخ مانده است.

به علاوه، از جناب‌عالی درخواست می‌نماییم که هیئت مواضع دو دولت را درباره مناقشه مشخص سازد. موضع دولت متبوعم کاملا روشن است و تشکر می‌نمایم اگر بتوانیم برای گروهی که جناب‌عالی تعیین کرده‌اید، مجددا تبیین نماییم.

در پایان، مایلم تشکر عمیق خود را جهت اعزام هیئت، برای بررسی مدارک و شواهد به جای مانده از کاربرد سلاح‌های شیمیایی به وسیله ارتش عراق، ابراز نمایم.

علی اکبر ولایتی - وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی ایران

سند شماره 172

نامه مورخ 13 فوریه 1984 نمایندگی عراق خطاب به دبیر کل

احتراما به پیوست متن نامه آقای طارق عزیز معاون نخست وزیر و وزیر امور خارجه جمهوری عراق در پاسخ به نامه مورخ 10 فوریه 1984 (16337 / S) جناب‌عالی، ارسال می‌گردد.

ریاض القیسی - نمایندگی دائمی عراق در سازمان ملل

نامه وزیر امور خارجه عراق خطاب به دبیر کل

احتراما عطف به نامه مورخ 10 فوریه 1984 جناب‌عالی، فرصت را غنیمت شمرده و مطالب ذیل را به اطلاع می‌رسانم.

عراق در گذشته از هر گونه ابتکار دبیر کل به منظور دست‌یابی به حل و فصل صلح‌جویانه مناقشه از طریق اجرای قطعنامه‌های شورای امنیت، استقبال نموده و به این روش خود ادامه داده است، همچنین نسبت به مسئولیت مهم این سازمان در حفظ صلح و امنیت بین‌المللی واقف بوده و به تعهدات خود نیز پایبند می‌باشد.

همان طور که جناب‌عالی به خوبی مطلعید، عراق کلیه قطعنامه‌های شورای امنیت را پذیرفته و خواستار پایان مناقشه و حل و فصل صلح‌جویانه آن می‌باشد. عراق همچنین موافقت کرد که سازمان ملل جهت بررسی مسئله حمله به اهداف غیرنظامی در جنگ، هیئتی را اعزام نماید. آن هیئت در گزارش (سند 15834 / S مورخ 20 ژوئن 1983) خود تأیید کرد که خساراتی به طرفین وارد شده است، در صورتی که حتی پس از اینکه گزارش هیئت منتشر شد طرف ایرانی بر حمله به اهداف غیرنظامی در عراق اصرار داشته است و حملات خود را به این قبیل اهداف به طور روزانه ادامه داده که مؤید آن است طرف ایرانی بر عزم راسخ خود جهت نقض اصول بشردوستانه اصرار دارد که لازم است هیئتی اعزام گردد تا شاید این کشور به تعهداتش جهت توقف حملات خود به اهداف غیرنظامی در آینده عمل نماید.

درباره موضوع به روز نمودن اطلاعات، این واقعیت وجود دارد که هیچ برتری خاصی نسبت به سایر واقعیت‌ها و یا اهمیت بیشتر دادن به آن، از واقعیت پافشاری طرف ایرانی جهت ادامه و تشدید جنگ، در بیش از 40 ماه گذشته نخواهد داشت و مسلما تشدید کردن جنگ موجب تراژدی‌ها، زیان‌ها و خطرات می‌گردد. در این باره لازم است به اطلاعیه‌هایی که از طرف ایران منتشر شده و برای جناب‌عالی طی هفته‌های گذشته ارسال شده است اشاره کنم. در آن اطلاعیه‌ها مقامات مسئول ایرانی آشکارا و صریح نیات خود را جهت آغاز حملات مهم خود اعلام داشته‌اند که به طور قطع علیه شهرهای ما می‌باشد.

همچنین مایلم متذکر شوم که اعزام هیئت مذکور در پاسخ به درخواست ایران با امیدواری‌های دبیر کل نیز همراه بوده که ایران با شورای امنیت جهت یافتن راه حل صلح‌جویانه برای مناقشه، گفت و گو نماید در حالی که طرف ایرانی با این نگرش اقدام نکرده و تلاش دارد از این موضوع کاملا جهت اهداف تبلیغاتی واهی‌اش بهره‌برداری نماید. طرف ایرانی بر پافشاری خود جهت ادامه جنگ و نادیده انگاشتن شورای امنیت سازمان ملل ادامه داده که نشان دهنده آن است که هیچ منافعی را جهت مورد بحث قرار دادن مناقشه به منظور دست یابی به راه حلی صلح‌جویانه، در نظر نمی‌گیرد.

اقدامات ایران به وضوح ثابت می‌کند که به اصطلاح همکاری این کشور با دبیر کل جهت موارد خاص بوده و به قطعنامه‌های شورای امنیت توجهی ندارد. این موضوع نه تنها در مورد مناقشه ایران و عراق بسیار حائز اهمیت است بلکه با توجه به اهداف و اقتدار سازمان ملل برای آینده آن نیز مهم می‌باشد.

فرصت را غنیمت شمرده و موضوع رفتار غیر انسانی را که با اسیران عراقی جنگ صورت می‌گیرد، متذکر می‌شوم و درخواستی را که قبلا به جناب‌عالی در مورد تأثیری که هیئت اعزامی در این مهم داشته، یادآور می‌شوم که بسیار برای ایران و عراق حائز اهمیت خواهد بود.

همچنین به جناب‌عالی یادآور می‌شوم، در جلسه 29 سپتامبر 1983 که آقای پالمه نیز حضور داشت از جناب‌عالی نامه‌ای مشتمل بر هفت بند در مورد مناقشه دریافت نمودم به این منظور که جناب‌عالی تصمیم دارید آن موارد را با طرفین به عنوان مبنای تلاش جدید خود برای یافتن راه حلی برای مناقشه، مورد بحث قرار دهید. در 4 اکتبر با جناب‌عالی در مورد توافق خود جهت بحث درباره پیشنهادتان مکاتبه کردیم. در 31 اکتبر، شورای امنیت قطعنامه 540 خود را تصویب کرد که عراق آن را پذیرفت ولی ایران آن را رد کرد. ما و همه جهان انتظار داریم که دبیر کل ابتکار خود را براساس پیشنهاد مذکور و مفاد قطعنامه جدید شورا در دست گیرد. عراق هر ابتکاری را که تاکنون در چارچوب مناقشه مطرح گردیده، رد نکرده و همواره حمایت کرده و از این ابتکار هم استقبال می‌کند. همان طور که برای جناب‌عالی و برای آقای پالمه به دفعات ثابت شده است.

اما عراق هر گونه ابتکاری را که طرف ایرانی مثبت فرض نماید، مثبت تلقی نمی‌کند زیرا تنها بر یک جنبه از مناقشه متمرکز شده و انتظار نمی‌رود که جمیع موارد را در برگیرد و دبیر کل نیز مطالبی را منتشر نساخته که این موضوع را تصحیح کند تا چشم‌انداز درستی را نشان دهد. پافشاری رژیم ایران در رد حملات خود به اهداف غیرنظامی عراق، این باور را در ما تقویت می‌کند که این نگرش وجود خواهد داشت که توسط طرف دیگر جهت مورد بحث قرار دادن موضوع، تصمیمات لازم اتخاذ شده در حالی که ما قویا ابتکارات جناب‌عالی را تشویق کرده و هیچ ابتکاری را قبل از اینکه طرف ایرانی تضمین‌های جدی در مورد تمایلاتش برای بحث درباره طرح هفت ماده‌ای و کلیه مسائل مربوط به مناقشه به طور کامل ندهد، نمی‌توانیم مورد بحث قرار دهیم.

و تاکنون ما بیشترین توجه را به موضوع حملات علیه اهداف غیرنظامی داشته‌ایم. دولت متبوعم از ژوئن 1983 پیشنهاد کرد که توافق ویژه‌ای به منظور اجتناب از حمله به اهداف غیرنظامی در ایران و عراق تحت نظارت سازمان ملل صورت گیرد، همچنین قویا از قطعنامه 540 که شامل مفادی درباره این موضوع و نیز موارد کم اهمیت دیگری نیز بود، استقبال نمودیم. امیدواریم که تلاش‌های بین‌المللی به ویژه اقدامات دبیر کل درباره موضوع اجرای کلیه مفاد این قطعنامه و تهدیدات مداومی که طرف ایرانی علیه اهداف غیرنظامی و تأسیسات اقتصادی ما صورت می‌دهد، متمرکز شود. لازم به ذکر است موجودیت ما به عنوان کشوری مستقل برای همگان روشن بوده و هیچ دلیلی بهتر از این حقیقت وجود ندارد که عراق به عنوان یک کشور صادر کننده نفت، از حق خود جهت صادرات نفت از بنادر جنوبی خویش به دلیل حملات ایران علیه تأسیسات نفتی‌اش و تهدیدات ایران علیه آن که تا امروز ادامه داشته، محروم بوده است. این اقدامات به معنای وارد ساختن خسارت به عراق با کلیه ابزارهای موجود تلقی می‌شود.

طبیعی است که عراق قربانی تجاوز بوده و می‌باید با استفاده از کلیه ابزارهای لازم جهت دفاع از امنیت و منابع حیاتی خود و نیز موجودیت خویش دفاع کند، ما همچنین بر نیاز فوری به ابتکار جناب‌عالی تأکید می‌نماییم که چنین ابتکاری به طور روشن و به منظور مباحثات جامع در کلیه موارد مناقشه و نیز حل و فصل صلح‌جویانه آن براساس قطعنامه‌های شورای امنیت صورت می‌گیرد و اجرای آن نیز به عهده جناب‌عالی است. از همین رو تأکید می‌کنیم که آماده‌ایم توافقی را با طرف ایرانی تحت نظارت سازمان ملل برای اجتناب از حمله به اهداف غیرنظامی، امضا نماییم.

طارق عزیز - وزیر امور خارجه جمهوری عراق

سند شماره 173

نامه مورخ 13 فوریه 1984 نمایندگی عراق خطاب به دبیر کل

بنا به اطلاع دولت متبوعم، احتراما به پیوست متن بیانیه مورخ 12 فوریه 1984 سخنگوی نظامی عراق درباره جنایات جدیدی که رژیم ایران در گلوله باران شهرهای عراق و شهرستان‌های آن مرتکب شده، ارسال می‌گردد.

ریاض م. س. القیسی - نمایندگی دائمی جمهوری عراق در سازمان ملل

پیوست

اطلاعیه نظامی عراق مورخ 12 فوریه 1984

دشمن جنایتکار، امروز صبح جنایات جدیدی را در گلوله باران شهر بصره و شهرستان‌های مندلی و خانقین علی‌رغم هشدارهای مکرر ما مرتکب شد. ما چنین اقدامی را بی‌پاسخ نخواهیم گذاشت و براساس سیاست اعلام شده ما، مقابله به مثل، روشی جهت بازداشتن از این قبیل تجاوزات است. ما از ابزارهای بازدارندگی موجود جهت مقابله با تجاوزات جنایتکارانه استفاده نموده و حق پاسخ متقابل را برای خود محفوظ نگه می‌داریم. دشمن رسوا و متحد صهیونیست باید بداند، مادامی که از سیاست تجاوزگرانه‌اش دست بر ندارد و تجاوزاتش را علیه عراق متوقف نسازد، عراق به کمک خداوند او را تعقیب خواهد کرد و در ورطه هلاکت قرار خواهد داد. همچنین از مردم ایران درخواست می‌شود به حکام خود فشار وارد سازند و به توافق درباره عدم تجاوز به شهرها و شهرستان‌ها، رضایت دهند. در غیر این صورت این سیاست دولت[...]آفت بزرگی را برایتان به همراه خواهد آورد.

سند شماره 174

نامه مورخ 14 فوریه 1984 نمایندگی دائمی عراق در سازمان ملل خطاب به دبیر کل

بنا به اطلاع دولت متبوعم، احتراما به پیوست متن اطلاعیه نظامی رسمی عراق مورخ 13 فوریه 1984 ارسال می‌گردد.

ریاض. م. س. القیسی - نمایندگی دائمی جمهوری عراق

پیوست

امروز صبح، دشمن[...]ایرانی شهر بصره و شهرستان‌های مندلی، خانقین و خرمال را گلوله باران کرد که به خسارات جانی و مالی منجر گردید و تعدادی از مردم مجروح شدند و به اموال آنها خسارت وارد گشت. پافشاری رژیم[...]ایران در گلوله باران شهرها و شهرستان‌های غیرنظامی ما، مؤید میزان[...]گروه حاکم[...]تهران می‌باشد. جهت بازداشتن رژیم[...]ایران و در پاسخ به اعمال ددمنشانه آن، به اهداف تعیین شده در عمق خاک ایران به شدت حمله خواهیم کرد.

13 فوریه 1984

سند شماره 175

نامه مورخ 16 فوریه 1984 نمایندگی دائمی جمهوری اسلامی ایران در سازمان ملل خطاب به دبیر کل

بنا به اطلاع دولت متبوعم به اطلاع می‌رسانم که در تاریخ 11 فوریه 1984 یک بار دیگر رژیم عراق با دو حمله‌ی موشکی شهر دزفول را هدف قرار داد که نخستین حمله در ساعت 4:32 به وقت محلی، وقتی که مردم در حال استراحت بودند اتفاق افتاد که در نتیجه این حمله تعدادی از غیرنظامیان شهید و 70 نفر مجروح شدند. دومین حمله موشکی در ساعت 11:05 به وقت محلی صورت گرفت که بر اثر آن تعدادی از غیرنظامیان شهید و حدود 20 نفر مجروح شدند. در این دو حمله از 5 موشک دوربرد استفاده شد که متأسفانه بیمارستان افشار دزفول - که در آن

تعدادی از مجروحان غیرنظامی حملات قبلی بستری بودند - نیز مورد اصابت قرار گرفت و 180 خانه، 50 مغازه و یک بانک تخریب شد و تعدادی اتومبیل نیز از بین رفت.

در تاریخ دوشنبه 13 فوریه 1984، نیروهای ددمنش صدام، پیرانشهر را با استفاده از بمب‌های شیمیایی گلوله باران کردند که باعث ناراحتی‌های چشمی شدید و تهوع تعدادی از مردم گردید.

در اوایل صبح سه‌شنبه 14 فوریه 1984، رژیم وحشی عراق با دو موشک شهر اندیمشک و نیز با دو موشک شهر مسجد سلیمان و با یک موشک شهر بهبهان را هدف قرار داد که اغلب تلفات آن زنان و کودکان بی‌گناه بوده که بر اثر این حملات در حدود 30 نفر شهید و 70 نفر مجروح شدند.

همچنین در تاریخ 14 فوریه 1984 در فواصل ساعت 30: 10 تا 00: 12 به وقت محلی تعدادی از هواپیماهای عراق، بی‌رحمانه 80 نقطه مسکونی در سه شهر مختلف را بمباران کردند:

شهر ایلام که مورد حمله قرار گرفت، 35 شهید و 300 مجروح بر جای گذاشت.

شهر گیلان غرب نیز مورد حمله هوایی قرار گرفت و تعدادی شهید و 250 نفر مجروح شدند.

سومین حمله موشکی و هوایی به شهر اسلام آباد غرب بود که 30 شهید و 100 تن مجروح شدند. هنوز تجسس در مناطق بمباران شده ادامه داشته و احتمالا تلفات بیشتر خواهد بود.

دولت و مردم جمهوری اسلامی ایران پس از 40 ماه جنگ تحمیلی و ارسال گزارش موارد مهم نقض حقوق بین‌المللی بشردوستانه به دست حکام بغداد، به جامعه بین‌المللی، انتظار دارد که جامعه بین‌المللی به این جنایات واکنش نشان دهد. ما عمیقا متأسفیم که بی‌تفاوتی شورای امنیت سازمان ملل ما را وادار می‌کند برای نجات مردم بی‌گناه خود به اقدامات تلافی‌جویانه متوسل شویم.

اگرچه این اقدامات در چارچوب مقررات اسلامی و با کلیه احتیاطات صورت می‌گیرد، اما هنوز ترجیح می‌دهیم وادار نشویم به سوی برادرانمان که صدام حسین از آنها به عنوان سپر استفاده می‌کند، آتش بگشاییم.

بنابراین مسئولیت جامعه بین‌المللی را یادآور می‌شویم که نسبت به خسارات جانی و مالی دو ملت مسلمان ایران و عراق بی‌تفاوت نباشد.

سند شماره 176

نامه مورخ 16 فوریه 1984 نمایندگی دائمی عراق در سازمان ملل خطاب به دبیر کل

بنا به اطلاع دولت متبوعم، احتراما به پیوست متن اطلاعیه رسمی نظامی عراق طی 7 و 11 فوریه 1984 درباره اصرار رژیم ایران در گلوله باران مناطق مسکونی در خاک عراق با توپخانه سنگین، ارسال می‌گردد.

ریاض م. س. القیسی - نمایندگی دائمی جمهوری عراق

پیوست

اطلاعیه رسمی نظامی عراق در فواصل 7 تا 11 فوریه 1984

در 7 فوریه 1984، رژیم ایران شهرستان‌های مندلی، زرباطیه، سید صادق و شانه‌دری را گلوله باران کرد. گلوله باران دشمن به مرگ یک غیرنظامی منجر شد و یک زن و یک کودک مجروح گردیده و به تعدادی از خانه‌های مسکونی خسارت وارد گشت.

در صبح 8 فوریه 1984، رژیم ایران شهر زرباطیه و اطراف آن را با توپخانه سنگین گلوله باران کرد. این گلوله باران دشمن به تعدادی از باغ‌های میوه و تأسیسات غیرنظامی شهر خسارت وارد ساخت و دو خانه مسکونی را در مندلی تخریب کرد.

در 10 فوریه 1984، رژیم ایران شهرهای مندلی و زرباطیه و اطراف آن را گلوله باران کرد. گلوله باران دشمن خساراتی به تعدادی از خانه‌های مسکونی در زرباطیه وارد ساخت.

در 11 فوریه 1984، رژیم ایران شهر بصره و شهرستان مندلی و نواحی آن و شهرستان‌های زرباطیه، خرمال و شعیبیه را گلوله باران کرد. گلوله باران دشمن به انهدام دو خانه مسکونی منجر شد و به دو خودروی غیرنظامی و تعدادی از تأسیسات غیرنظامی شعیبیه خسارت وارد ساخت.

سند شماره 177

نامه مورخ 16 فوریه 1984 نمایندگی عراق خطاب به دبیر کل

بنا به اطلاع دولت متبوعم، احتراما به پیوست اطلاعیه نظامی رسمی عراق درباره عبور هواپیماهای نظامی رژیم ایران از مرزهای بین‌المللی عراق و حملاتشان به مناطق مسکونی استان‌های دیاله، میسان و واسط که باعث کشته شدن و مجروح شدن بسیاری از مردم شده، ارسال می‌دارم.

ریاض م. س. القیسی - نماینده دائمی جمهوری عراق در سازمان ملل

پیوست

اطلاعیه نظامی رسمی عراق مورخ 15 فوریه 1984

بنام خداوند بخشنده مهربان

در ساعت 14: 7 قبل از ظهر امروز، دو هواپیمای جنگنده دشمن ایرانی با عبور از مرزهای بین‌المللی ما به استان دیاله و نواحی مسکونی شهرستان بعقوبه حمله نمودند، اما نیروهای پدافند قدرتمند ما آنها را وادار به فرار ساختند. این تهاجم دشمن باعث مرگ 3 شهروند غیرنظامی گردید و 18 نفر مجروح شدند.

بنا به اطلاعیه شماره 1373 فرماندهی کل نیروهای مسلح مورخ 15 فوریه در ساعت 16: 2 بعدازظهر دو هواپیمای جنگنده دشمن ایرانی نواحی مسکونی استان میسان و دو هواپیما نیز استان واسط را مورد حمله قرار دادند.

نیروهای پدافند قدرتمند ما با مقاومت خود آنها را وادار به فرار ساختند. این حملات دشمن به مرگ 14 شهروند غیرنظامی و مجروح شدن 31 نفر از جمله تعدادی زن و کودک منجر گردید.

سند شماره 178

نامه مورخ 16 فوریه 1984 نمایندگی دائمی عراق در سازمان ملل خطاب به دبیر کل

بنا به اطلاع دولت متبوعم، احتراما به پیوست متن اطلاعیه نظامی رسمی مورخ 14 فوریه 1984 عراق، ارسال می‌گردد.

ریاض م. س. القیسی - نمایندگی دائمی جمهوری عراق

پیوست

اطلاعیه نظامی عراق مورخ 14 فوریه 1984

دیروز و امروز صبح، دشمن جنایتکار ایرانی به گلوله باران شهر بصره و شهرستان‌های خانقین، مندلی، خرمال، زرباطیه و طویله علی‌رغم هشدارهای مکرر ما ادامه داد و خسارات مالی و جانی به شرح ذیل بر جای گذاشت:

الف) بصره: 14 کشته، 52 مجروح، تخریب 10 خانه مسکونی، خسارت 14 خودروی نظامی و نیز به تعدادی از تأسیسات غیرنظامی خسارت وارد گشت.

ب) خانقین: 6 کشته، 14 مجروح، تخریب 6 خانه مسکونی و به تعدادی باغ میوه و تأسیسات غیرنظامی خسارت وارد گشت.

ج) مندلی: یک کشته، یک مجروح، تخریب سه خانه مسکونی و یک کودکستان و به دو خودروی غیرنظامی آسیب وارد گشت و خسارات مالی بر جای گذاشت.

د) طویله: به 15 خانه مسکونی و یک مدرسه خسارت وارد گشت.

ه) خرمال: انهدام سه خانه مسکونی و خسارت به مسجد شهر.

و) زرباطیه: خسارت به اموال و تأسیسات غیرنظامی.

در پاسخ به اقدامات جنایتکارانه[...]رژیم ایران در ادامه حملات به شهرهای غیرنظامی ما و ساکنین غیرنظامی، در نتیجه، شب گذشته و اوایل صبح با کمک خداوند متعال و با استفاده از راکت و نیروی هوایی قدرتمند خود حملاتی علیه اهداف مشخص در شهرهای اندیمشک، گیلان غرب، سرپل ذهاب و ایلام ایران صورت گرفت.

سند شماره 179

نامه مورخ 17 فوریه 1984 سفیر نمایندگی دائمی جمهوری اسلامی ایران خطاب به دبیر کل

احتراما پیام آقای دکتر علی اکبر ولایتی وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی ایران مورخ 16 فوریه 1984 خطاب به جناب‌عالی را به پیوست ارسال می‌دارم.

سعید رجائی خراسانی - سفیر نمایندگی دائمی جمهوری اسلامی در سازمان ملل

پیوست

نامه مورخ 16 فوریه 1984 وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی ایران خطاب به دبیر کل

عطف به نامه مورخ 14 فوریه 1984(سند16340 / S) خود، احتراما به اطلاع جناب‌عالی می‌رسانم که حملات وحشیانه اخیر متجاوزان عراقی علیه غیرنظامیان بی‌گناه با بی‌تفاوتی و سنگدلی مجامع بین‌المللی نسبت به ادامه نقض حقوق بشردوستانه بین‌المللی توسط حکام بغداد که بسیاری از موارد آن به این سازمان بین‌المللی گزارش شده، ادامه داشته، لذا برای جمهوری اسلامی ایران هیچ انتخابی جز تکیه بر توانایی‌های خویش باقی نمی‌گذارد.

نیروهای ما تصمیم گرفته‌اند در برابر ماجراجویی‌های دیوانه‌وار صدام حسین، طبق تعالیم خداوند متعال جهت نجات مردم خویش از حملات موشکی و بمباران‌های هوایی گستاخانه و لجام گسیخته صدام، مقابله به مثل نمایند.

از همین رو براساس موضوعات جدید فوق، متأسفانه قادر نخواهیم بود هیچ گونه مذاکرات سیاسی با اعضای هیئت حقیقت‌یاب جناب‌عالی انجام دهیم، بنابراین از شما درخواست می‌نماییم موضوع سیاسی دستور خود را مستثنی سازید. در هر حال ما از هیئت حقیقت‌یاب جناب‌عالی که طی شش ماهه گذشته جهت تهیه گزارش و بررسی مدارک استفاده از ارتش عراق از سلاح‌های شیمیایی درخواست نموده‌ایم و نیز از دستور ویژه شما در این باره تشکر می‌نماییم.

دکتر علی اکبر ولایتی - وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی ایران

سند شماره 180

نامه مورخ 18 فوریه 1984 نمایندگی دائمی عراق در سازمان ملل خطاب به دبیر کل

بازگشت به نامه مورخ 13 فوریه 1984 خود، احتراما متن نامه آقای طارق عزیز معاون نخست وزیر و وزیر امور خارجه جمهوری عراق را در پاسخ به نامه جناب‌عالی به تاریخ 17 فوریه 1984 ارسال می‌دارم.

ریاض م. س. القیسی - نمایندگی دائمی عراق در سازمان ملل

پیوست

نامه مورخ 18 فوریه 1984 وزیر امور خارجه عراق خطاب به دبیر کل

احتراما از نامه مورخ 17 فوریه 1984 جناب‌عالی تشکر می‌نمایم. در این نامه هیئتی را پیشنهاد نمودید که به دو کشور ایران و عراق اعزام شود تا مذاکراتی را در دو کشور انجام داده و مواضع دو دولت را در مورد موضوع مناقشه ایران و عراق مشخص سازند، همچنین از مناطقی که در دو کشور مورد حمله نظامی واقع شده بازدید نموده و گزارش جدیدی را از منطقه‌ای که هیئت در می و ژوئن 1983 بازدید داشته، تهیه نماید.

مایلم به طور رسمی به اطلاع شما برسانم که دولت عراق پس از ملاحظه شرح مفاد نامه شما از اعزام هیئت به منظور دو هدف ذکر شده در نامه مذکور، استقبال نموده و موافقت خود را با پیشنهادهای مندرج در نامه درباره ترکیب هیئت و دوره بازدیدش از عراق اعلام می‌دارد.

همچنین فرصت را غنیمت شمرده و پیشنهاد خود را مجددا مطرح می‌سازم که هیئتی نیز جهت تحقیق در مورد موضوع رفتار با اسیران جنگی در دو کشور ایران و عراق، اعزام شود.

این مسئله بسیار حائز اهمیت است که وظیفه جدی‌تری به دنبال انتشار گزارش کمیته صلیب سرخ بین‌المللی در مورخ 10 فوریه 1984 که بدون تردید نسخه‌ای از آن به دست شما رسیده است، به وجود آمده است.

بنابراین درخواست می‌کنم پیشنهاد ما را در این مسئله مهم مجددا مورد توجه قرار دهید.

طارق عزیز - وزیر امور خارجه جمهوری عراق

سند شماره 181

نامه مورخ 17 فوریه 1984 نمایندگی دائمی عراق در سازمان ملل خطاب به دبیر کل

بنا به اطلاع دولت متبوعم احتراما به پیوست متن اطلاعیه نظامی 17 فوریه 1984 عراق را ارسال می‌نمایم.

ریاض القیسی - نمایندگی دائمی جمهوری عراق

پیوست

متن اطلاعیه نظامی مورخ 17 فوریه 1984 عراق خطاب به دبیر کل

امروز در ساعت 10:18 قبل از ظهر دو جنگنده نیروهای متجاوز ایران با عبور از مرز بین‌المللی، به بخش‌های مسکونی شهر علی غربی حمله نمودند. این دو جنگنده بر اثر آتش پدافند هوایی نیروهای ما ناگزیر به فرار شده و خساراتی را نیز وارد ساختند که آمار این اقدام خائنانه 14 کشته و 12 مجروح بوده که تمامی آنها غیرنظامی می‌باشند. همچنین 11 واحد تجاری تخریب و 4 خودروی غیرنظامی نیز خسارت دید.

سند شماره 182

نامه مورخ 22 فوریه 1984 نمایندگی دائمی عراق در سازمان ملل خطاب به دبیر کل

بنا به اطلاع دولت متبوعم و بازگشت به نامه مورخ 20 اکتبر 1983 (A / 38 / 523 - S / 16061)، احتراما توجه جناب‌عالی را به اطلاعات ذیل درباره تجاوزات ایران در اکتبر 1983 علیه بخش پنجوین جلب می‌نمایم.

دو ماه قبل از حمله واحدهای نیروهای مسلح ایران، 64100 نفر نیروی مسلح در مناطق بانه و مریوان تجمع کردند. این نیروها تهاجمات خود را در ساعات 23:00 به وقت محلی در شب 19 و 20 اکتبر 1983 آغاز کردند. آنها از مرزهای عراق در منطقه پنجوین عبور کرده و طبق معمول در این تجاوز به حملاتشان با توپخانه به شهرها و روستاهای مرزی ادامه دادند.

در پایان نبرد خساراتی به متجاوزین ایرانی به شرح ذیل وارد گردید:

خسارات جانی: 26014 کشته

خسارات مادی: انهدام 32 تانک، 15 نفربر زرهی، 83 خودروی مختلف، 8 بلدوزر و 17 توپ با کالیبرهای مختلف.

این تجاوزات مؤید نیات و طرح‌های توسعه طلبانه علیه عراق و تصمیم این کشور جهت ادامه جنگ بوده و بنابراین ایران مسئول پیامدهای آن می‌باشد.

ریاض القیسی - نمایندگی دائمی جمهوری عراق در سازمان ملل

سند شماره 183

نامه مورخ 21 فوریه 1984 نمایندگی عراق خطاب به دبیر کل

پیرو نامه خود مورخ 18 فوریه 1984 (16354 / S)، احتراما به پیوست نامه آقای طارق عزیز معاون نخست وزیر و وزیر امور خارجه جمهوری عراق را به پیوست ارسال می‌نمایم.

ریاض م. س القیسی - نمایندگی دائمی جمهوری عراق در سازمان ملل

نامه وزیر امور خارجه عراق خطاب به دبیر کل

احتراما درباره نگرانی عمیقی که اخیرا جناب‌عالی نسبت به این حقیقت ابراز داشته‌اید که غیرنظامیان در شهرها و روستاها به دلیل ادامه جنگ که از سوی ایران و علیه عراق آغاز شده، در معرض گلوله باران قرار دارند، لازم است به اطلاع جناب‌عالی برسانم که در 18 فوریه 1984، جمهوری عراق از طریق اطلاعیه نظامی خود اعلام کرد که اراده کامل این کشور خودداری از هر گونه گلوله باران شهرستان‌ها، روستاها یا شهرها می‌باشد و چنین تعهدی را تحت نظارت بین‌المللی، به طور مؤثر فراهم ساخته است.

این بیانیه رسمی دولت متبوعم در پاسخ به بیانیه ریاست ستاد ارتش ایران که پنج روز پس از صدور اعلامیه عراق، مبنی بر این که از گلوله باران اهداف در شهرهای مشخصی در ایران دست برداشته و به دنبال آن ایران نیز از گلوله باران شهرها و روستاهای عراق خودداری خواهد کرد، صادر گردید.

فرصت را غنیمت شمرده، این نکته را خاطر نشان می‌سازم که تجربه نشان داده نمی‌توان به بیانیه‌های ایران مبنی بر اجتناب از گلوله باران شهرها، روستاها و غیرنظامیان اطمینان داشت. مقامات ایران که منکر گلوله باران شهرها و روستاهای مرزی به وسیله نیروهایشان می‌باشد واقعیت‌ها را منکر می‌شوند در حالی که گلوله باران از سوی نیروهای این کشور تقریبا به طور روزانه از زمان آغاز نبرد ادامه داشته است.

رهبران ایران این حقایق را حتی پس از اینکه گزارش هیئت حقیقت‌یاب سازمان ملل پس از بازدید از دو کشور در ژوئن 1983(سند 15834 / S) منتشر شد نیز انکار کردند.

همچنین مایلم اعلام نمایم که رژیم ایران به دنبال اعلامیه مورخ 14 فوریه، مبنی بر عدم گلوله باران اهداف برگزیده مشخص در ایران طی یک هفته که آن را به طور دقیق نیز رعایت کردیم، از فرصت استفاده کرد و به اهداف غیرنظامی در بصره، مندلی، خانقین، علی غربی، سید صادق، بعقوبه و سایر مکان‌ها طی این پنج روز حمله کرد. رژیم ایران غیرصادقانه ادعا کرد که نیروهای ما به اهداف غیرنظامی داخل ایران در طی آن دوره حمله کرده‌اند و این ثابت می‌کند که به بیانیه‌ها و ادعاهای ایران نیز نمی‌توان اعتماد داشت که شهرها، روستاها و غیرنظامیان در عراق هدف گلوله باران واقع نشوند.

تعیین اهداف غیرنظامی می‌تواند در چارچوب مناقشه‌ای باشد که با اصرار این کشور جهت ادامه جنگ صورت می‌گیرد که آن را ایران علیه کشور ما آغاز کرده و به نقض قطعنامه‌های شورای امنیت جهت خاتمه دادن به جنگ و حل و فصل آن ادامه می‌دهد.

برای جلوگیری در از سرگیری گلوله باران شهرها، روستاها و غیرنظامیان و پرهیز از سوء تفاهمات درباره این قبیل موضوعات حساس و نظارت بر هر گونه تخلفی که در آینده ممکن است صورت گیرد، لازم است مکانیسم‌های مؤثر جهت تأمین نظارت بین‌المللی گسترش یابد تا جامعه بین‌المللی را قادر سازد که بیانیه‌های متناقض را مشخص سازد و ضمانت می‌دهد که شهرها، روستاها و غیرنظامیان دو کشور مورد حمله واقع نشوند.

ما اعتقاد داریم که سازمان ملل می‌تواند چنین مکانیسم‌هایی را گسترش دهد، از طرف دیگر ایران قادر نخواهد بود که سیاست‌هایش را جهت گلوله باران شهرها، روستاها و غیرنظامیان داخل عراق ادامه دهد و یا به دروغ ادعا کند که این عراق است که چنین سیاستی را ادامه می‌دهد.

اگر ایران واقعا جهت احترام به تعهداتش در عدم گلوله باران شهرها و روستاهای عراق

جدی است چرا موافقت خود را نسبت به مکانیسم‌های تحت نظارت بین‌المللی اعلام نمی‌کند، آیا مؤید این نیست که به تعهدات خود در این زمینه پایبند نیست؟

بنابراین، صمیمانه از جناب‌عالی درخواست می‌نمایم که اقدام فوری جهت گسترش چنین مکانیسم‌هایی در اسرع وقت ممکن تحت نظارت سازمان ملل که ما آن را ترجیح می‌دهیم و یا هر سازمانی که مورد قبول طرفین باشد، صورت دهید.

طارق عزیز - وزیر امور خارجه جمهوری عراق

سند شماره 184

نامه مورخ 23 فوریه 1984 نمایندگی عراق خطاب به دبیر کل

بازگشت به نامه خود مورخ 21 فوریه 1984 (سند 16361 / S)، احتراما به پیوست نامه آقای طارق عزیز معاون نخست وزیر و وزیر امور خارجه جمهوری عراق را ارسال می‌نمایم.

ریاض م. س. القیسی - نمایندگی دائمی جمهوری عراق

نامه وزیر امور خارجه عراق خطاب به دبیر کل

مایلم به اطلاع جناب‌عالی برسانم که رژیم ایران طی چند هفته گذشته صریحا اعلام کرده بود که قصد دارد تهاجم جدید و گسترده نظامی خود را علیه عراق به منظور نفوذ به مرزهای بین‌المللی عراق و اشغال شهرها و روستاهای آن آغاز کند. موضوع از آن جهت حائز اهمیت است که کسانی که بارها در اظهاراتشان بلوف زده‌اند، مسئول این اقدامات هستند.

همچنین مایلم به اطلاع جناب‌عالی برسانم که نیروهای رژیم ایران تهاجمی را در شب 22 و 23 فوریه 1984 آغاز کردند. نیروهای مسلح ما آنچه وظیفه‌شان جهت دفاع از سرزمین‌شان بود انجام داده و متجاوزان را به عقب راندند و حملاتشان با شکست مواجه شد. نبردها به مقیاس وسیع در مرزهای شرقی ما در جریان است.

همچنین مایلم توجه جناب‌عالی و شورای امنیت را نیز به این حقیقت جلب نمایم که چنین تجاوزاتی علیه حاکمیت یک کشور و حیات شهروندانش باعث وخامت بیشتر این وضعیت می‌گردد. با این تجاوز، رژیم ایران یک بار دیگر تصمیم خود را جهت تهدید گسترده‌تر امنیت و ثبات منطقه بیش از سال‌های گذشته، نشان داد.

در این فرصت مایلم برای جناب‌عالی و جامعه بین‌المللی روشن سازم که عراق به دلیل حق قانونی دفاع از خویش، به تقویت نیروهای خود اقدام نموده و از کلیه امکانات جهت

حفظ حاکمیت، امنیت و حیات غیرنظامیانش استفاده می‌کند و به این سیاست ادامه خواهد داد. به طور حتم تا پایان مناقشه از هر نوع ابزار بازدارنده مؤثر و در دسترس خود بهره خواهیم گرفت تا تجاوزات را با شکست مواجه سازیم و به متجاوز نشان خواهیم داد که اقداماتش بی‌پاسخ نمی‌ماند. رژیم ایران به تنهایی مسئول کامل کلیه پیامدهای این تجاوزات بوده که ناشی از اقدامات تجاوزگرانه این رژیم می‌باشد.

عراق جهت حل و فصل مناقشه به روش صلح‌جویانه تأکید دارد و این موضعی است که ما در همکاری با جناب‌عالی و نیز آمادگی خویش جهت اجرای قطعنامه‌های شورای امنیت نشان داده‌ایم و امیدواریم که از سوی جناب‌عالی گام‌های عملی لازم جهت خاتمه بخشیدن به مناقشه و سیاست گستاخانه‌ای که توسط حکام تهران دنبال می‌شود، پایان داده شود. همچنین خواستار اجرای کامل قطعنامه‌های شورای امنیت که در گذشته تصویب شده، می‌باشیم و از شورا درخواست می‌نماییم که دبیر کل اقدامات خود را پیگیری نماید.

طارق عزیز - وزیر امور خارجه جمهوری عراق

سند شماره 185

نامه مورخ 21 فوریه 1984 نمایندگی عراق خطاب به دبیر کل

بنا به اطلاع دولت متبوعم، احتراما متن اطلاعیه رسمی عراق را که در 18 فوریه 1984 رئیس ارتش عراق در پاسخ به بیانیه رئیس ستاد ارتش ایران صادر کرد، ارسال می‌نمایم. ایران در اطلاعیه خود بالاخره پس از پنج روز که عراق اعلام کرده بود حمله به شهرهای مشخص در ایران را متوقف ساخته، تصمیم گرفت که حمله به اهداف غیرنظامی را متوقف سازد.

ریاض م. س. القیسی - نمایندگی دائمی جمهوری عراق در سازمان ملل

پیوست

اطلاعیه رسمی مورخ 18 فوریه 1984 ارتش عراق

به نام خداوند بخشنده مهربان

بدیهی است که از ابتدا که رژیم جنگجو و[...]ایران شروع به گلوله باران شهرها و روستاهای عراق از اوائل 4 سپتامبر 1980 نمود، از آن زمان به طور مداوم و مکرر نسبت به این اقدامات خطرناک هشدار داده‌ایم، با وجود این، رهبری تهران طی این دوره اصرار داشتند که به گلوله باران شهرها و روستاهای عراق ادامه دهند.

ما همیشه اظهار کرده‌ایم که ابزار و تسلیحاتی داریم که ما را قادر می‌سازد خسارات سنگینی به ایرانیان وارد سازیم. اگر ما احساس کنیم که وادار شده‌ایم به اهداف واقع در شهرهای ایران حمله نماییم و آنها بر سیاست[...]خود اصرار می‌ورزند، تصمیم خود را اعلام می‌نماییم.

بنابراین ما در آغاز این ماه ملزم به هشدار هستیم، تا برای همگان روشن شود که جهت رعایت اصول بشردوستانه و در پاسخ به درخواست آقای مسعود رجوی و درخواست‌های مردم ایران، عراق اعلام کرد که حملاتش را به اهداف واقع در شهرهای ایران از ساعت 3 بعدازظهر 14 فوریه 1984 متوقف خواهد ساخت.

عراق با حسن نیت این تعهدات را رعایت کرده، در حالی که رژیم[...]تهران به گلوله باران[...]شهرها و روستاهای عراق طی پنج روز گذشته ادامه داده و زنان و کودکان را به قتل رسانیده و تأسیسات غیرنظامی را تخریب کرده است. رژیم ایران حملات[...]طی پنج روز گذشته مرتکب شد که براساس اطلاعیه ستاد نیروهای مسلح، به شرح زیر است:

1- در سه‌شنبه 14 فوریه 1984، توپخانه دشمن 29 نفر را کشته و 126 نفر را مجروح ساخت و به 60 خانه مسکونی، 1 مدرسه، 1 مسجد، 2 هتل، 1 گاراژ و 28 خودروی غیرنظامی خسارت وارد ساخت.

2- در 15 فوریه، توپخانه دشمن 8 نفر را کشته، 16 نفر را مجروح و به 8 خانه مسکونی، 2 مدرسه و 19 خودروی غیرنظامی خسارت وارد کرد. همچنین در آن روز بر اثر بمباران هوایی، 17 نفر کشته، 53 نفر مجروح و 13 خانه مسکونی، 1 مدرسه، 2 خودروی غیر نظامی و 1 مکان تجاری تخریب شد.

3- در 16 فوریه بر اثر توپخانه دشمن 5 غیرنظامی کشته، 13 نفر مجروح و 17 خانه مسکونی، 1 مدرسه، 1 مسجد، تخریب شد و 7 خودروی غیرنظامی از بین رفت.

4- در 17 فوریه بر اثر گلوله باران توپخانه دشمن 2 غیرنظامی کشته و 15 نفر مجروح و 6 خانه مسکونی، 1 مدرسه و 5 خودروی غیرنظامی از بین رفت. همچنین در آن روز بر اثر بمباران هوایی 16 غیرنظامی کشته، 13 نفر مجروح، 2 خانه مسکونی، 4 خودروی غیرنظامی و 13 مکان تجاری از بین رفت.

5- در 18 فوریه، توپخانه دشمن 16 غیرنظامی را کشته، 24 نفر را مجروح و 9 خانه مسکونی را از بین برد، 1 خودروی غیرنظامی و 5 مکان تجاری آسیب دید.

همچنین شهرهای عراقی ذیل از زمین یا هوا هدف گلوله باران دشمن قرار گرفت: بصره، خانقین، مندلی، شعیبیه، سید صادق، طویله، خرمال، غزانیه، دربندیخان، شاندری، بعقوبه، واسط، زرباطیه، میسان و علی غربی که این اقدامات[...]تهران می‌باشد و اگر آنها واقعا

خواستار توقف حمله به اهداف غیرنظامی هستند چرا بلافاصله پس از اینکه ما در 14 فوریه توقف آن را اعلام کردیم، چنین کاری را نکردند؟

آنها به گلوله باران و تخریب ادامه داده‌اند در حالی که ما دقیقا تعهدمان را رعایت کرده‌ایم. این بیانیه رسمی عراق می‌تواند به عنوان موضع سیاسی و نظامی ما مورد توجه باشد و مؤید نگرش و ماهیت انسان دوستانه عراق می‌باشد. در حالی که رفتار رهبران تهران منعکس کننده ماهیت جنایتکارانه و ناتوانی سیاسی و نظامی آنها می‌باشد.

از طرفی ما خواهان توقف گلوله باران تنها وقتی که تعدادی از مردم در ایران کشته شده‌اند، نمی‌باشیم و این در حالی است که در عراق نیز طی پنج روز گذشته به دستور رهبران[...]تهران تعداد زیادی کشته شده‌اند. ما هیچ سوء قصدی نسبت به مردم ایران نداریم در حالی که رهبران این کشور آتش دوزخ در جنگ را برافروخته‌اند و باعث قتل عام و تخریب گردیده و مورد نفرین واقع شده‌اند. ما طرفدار اصول بشردوستانه و صلح می‌باشیم و تعهداتی را که در 14 فوریه اعلام کردیم، تکرار نموده و اصول اعتقادی و اخلاقی، خود حکم می‌کند که اصل خودداری از حمله به اهداف غیرنظامی تحت نظارت بین‌المللی عملی شود و از نقض آن از سوی ایران جلوگیری گردد.

در این باره مایلم این نکته را متذکر شوم که اگر رهبران تهران صداقت دارند به سهولت موضوع نظارتی را بپذیرند و در صورت رد آن ثابت می‌شود که آنها قصد دارند رفتار تجاوزگرانه‌شان را تحت تبلیغات فریبنده قرار داده و بر آن اصرار ورزند. در اینجا تصریح می‌کنیم که ملزم هستیم از امنیت و منافع مردم خود دفاع کنیم. اگر دشمن در ادامه حملاتش به شهرها و روستاهای ما اصرار ورزد ما از مردم ایران درخواست می‌کنیم که به رهبرانشان جهت پذیرش نظارت بین‌المللی فشار وارد سازند که نظارت بین‌المللی را بپذیرد و ما از مجامع و سازمان‌های بین‌المللی درخواست می‌کنیم که از نزدیک تا آنجایی که لازم است بر این وضعیت نظارت کنند تا نظارت بین‌المللی همه جانبه و مؤثری صورت گیرد.

در پاسخ به اظهارات یکی از مقامات رژیم[...]تهران که خواهان ادامه جنگ علیه عراق می‌باشد می‌گوییم که اگر[...]حاکم در تهران احساس نیاز کنند که خون مردم‌شان در منطقه نبرد بیشتر بریزد به آنها خواهیم آموخت که ما رزمنده هستیم و اگر آنها دوباره تلاش نمایند که به سرزمین و حاکمیت ما تجاوز کنند، آنها خواهند دید که آماده پاسخ گویی به حملاتشان می‌باشیم و به آنها مزه تلخ دفاع را خواهیم چشانید همان طور که قبلا نیز در کلیه نبردهای پیشین اثبات شده و تنها باعث تحقیر و تخریب آنان گردیده است. خدا بزرگ است و پیروزی از آن اوست.

سند شماره 186

24 فوریه 1984(5 اسفند 1362)

نامه مورخ 21 فوریه نمایندگی عراق خطاب به دبیر کل

بنا به اطلاع دولت متبوعم و پیرو نامه خود مورخ 21 فوریه 1984 (16363 / S)، احتراما عطف به اطلاعیه صادره مورخ 20 فوریه ستاد نیروهای مسلح عراقی مبنی بر گلوله باران مناطق مسکونی در حومه ناحیه کانارو (بخش چوارته) با استفاده از توپخانه سنگین رژیم ایران، به اطلاع می‌رساند که در نتیجه این گلوله باران ددمنشانه یک نفر مجروح شده و بخشی از یک مدرسه ابتدایی تخریب شد.

این اقدام مؤید آن است که طرف ایرانی به تعهدات خود در خودداری از گلوله باران اهداف غیرنظامی پایبند نیست در حالی که در موارد بی‌شماری از ابتدای جنگ تحمیلی تجاوزگرانه نظامی خود علیه عراق به اقدامات فریب‌آمیز دست زده است.

ریاض م. س. القیسی - نمایندگی دائمی عراق در سازمان ملل

سند شماره 187

نامه مورخ 22 فوریه 1984 نمایندگی عراق خطاب به دبیر کل

بنا به اطلاع دولت متبوعم، احتراما به پیوست متن اطلاعیه ستاد ارتش عراق مورخ 21 فوریه 1984 درباره گلوله باران شهر شعیبیه، ارسال می‌گردد.

ریاض م. س. القیسی - نمایندگی دائمی جمهوری عراق در سازمان ملل

پیوست

اطلاعیه نظامی رسمی مورخ 21 فوریه 1984 ستاد ارتش عراق

امروز صبح در ساعت 7:05:40 رژیم ایران شهر شعیبیه را با توپخانه سنگین هدف قرار داد که بر اثر این گلوله باران دشمن دو خانه مسکونی تخریب و به مسجد شهر، مدرسه و تعدادی از تأسیسات و اموال غیرنظامیان خسارت وارد شد. بنابراین متجاوزان ایرانی همان طور که انتظار می‌رفت تعهدات خود را نقض کردند و وقتی که رژیم ایران اعلام کرد که شهرهای

عراق را گلوله باران نخواهد کرد، تنها در جست و جوی راهی جهت خروج از این وضعیت پیچیده خود بود که با توجه به افکار عمومی مردم ایران و جهان راهی برای رهایی خود بیابد. ما در قضاوت خود نسبت به آن رژیم و اقدامات جنایتکارانه‌اش اشتباه نخواهیم کرد.

سند شماره 188

نامه مورخ 23 فوریه 1984 نمایندگی عراق خطاب به دبیر کل

بنا به اطلاع دولت متبوعم و نیز پیرو نامه مورخ 23 فوریه 1984 خود (16362 / S)، احتراما گزارش ذیل را ارسال می‌نمایم.

در 14 فوریه 1984، عراق اعلام کرد که حمله به اهداف مشخص در شهرهای برگزیده‌ای در ایران را برای یک هفته متوقف خواهد کرد. اما با وجود این ضمن رعایت دقیق این تعهدات طی نامه خود مورخ 21 فوریه (سند 16361 / S) به اطلاع رساندم که نیروهای مسلح متجاوز ایران به گلوله باران شهرهای عراق برای 5 روز کامل (14 تا 18 فوریه) ادامه دادند و رژیم ایران به دروغ ادعا کرد که سربازان عراقی به اهداف غیرنظامی در داخل ایران حمله کرده‌اند.

در 18 فوریه، رئیس ستاد ارتش ایران طی صدور بیانیه‌ای اعلام کرد که ایران به شهرها و روستاهای عراقی حمله نخواهد کرد و در همان روز نیز ستاد ارتش عراق اطلاعیه رسمی در این باره صادر کرد. این اطلاعیه که برای جناب‌عالی طی نامه مذکور خود مورخ 21 فوریه ارسال شد، حاکی از آن بود که اراده عراق خودداری از هر گونه گلوله باران شهرها، روستاها و غیرنظامیان می‌باشد و خواهان نظارت بین‌المللی به طور مؤثر بر این تعهدات می‌باشد.

علی‌رغم اطلاعیه ایران، نیروهای مسلح متجاوز ایران طی 5 روز به گلوله باران[...]خود علیه اهداف غیرنظامی در شهرهای عراق ادامه داده و حملات ذیل را مرتکب شدند:

و 26 نفر مجروح شدند و یک اتومبیل غیرنظامی از بین رفت و یک اتومبیل دیگر و برخی از تأسیسات و اموال غیرنظامیان خسارت دید.

افزایش و تشدید گلوله باران وحشیانه اهداف غیرنظامی شهرهای عراق از سوی نیروهای مسلح متجاوز ایران با تهاجم وسیع نظامی که از شب 22 و 23 فوریه آغاز شد ادامه داشته و هم زمان با آن رژیم ایران به سیاست فریب، دروغ و تزویر خود ادامه داده است.

کلیه این اقدامات که توسط نیروهای نظامی صورت گرفت، حاکی از تجربه‌ای است که قبلا برای ما ثابت شده است که به بیانیه‌ها و اعلامیه‌های ایران نمی‌توان اطمینان داشت و برای اینکه هر گونه بمباران یا گلوله باران شهرها، روستاها یا غیرنظامیان متوقف شود، لازم است نظارت بین‌المللی مؤثری صورت پذیرد.

ریاض م. س. القیسی - نمایندگی دائمی جمهوری عراق در سازمان ملل

سند شماره 189

نامه مورخ 23 فوریه 1984 نمایندگی جمهوری اسلامی ایران خطاب به دبیر کل

احتراما توجه جناب‌عالی را به اطلاعیه پیوست وزارت امور خارجه جمهوری اسلامی ایران جلب می‌نمایم.

سعید رجائی خراسانی - نماینده دائمی جمهوری اسلامی ایران در سازمان ملل

پیوست

اطلاعیه وزارت امور خارجه جمهوری اسلامی ایران مورخ 22 فوریه 1984

دولت جمهوری اسلامی ایران اکنون مطلع شده که رژیم جنایتکار عراق جهت انحراف افکار عمومی از جنایات حملات موشکی و بمباران هوایی خود علیه غیرنظامیان بی‌گناه و مناطق غیرنظامی جمهوری اسلامی ایران، به تبلیغات دروغین و ساختگی علیه ایران دست زده و در اطلاعیه‌های نظامی مورخ 21 فوریه 1984) پیوست سند 16369 / S) به دروغ جمهوری اسلامی ایران را به بمباران شهر شعیبیه عراق متهم کرده است.

همچنین رژیم عراق اعلام کرده است که به تلافی عملیات‌های مهم اخیر نیروهای مسلح جمهوری اسلامی ایران، به حمله علیه شهرها و تأسیسات غیرنظامی جمهوری اسلامی ایران متوسل خواهد شد، در حالی که ایران ادعاهای بی‌اساس عراق درباره بمباران مناطق غیرنظامی شهر شعیبیه را رد کرده و دولت جمهوری اسلامی ایران آن را توطئه‌ی جدید استکبار جهانی و رژیم وابسته جنایتکار عراق، علیه غیرنظامیان بی‌گناه و مناطق مسکونی جمهوری اسلامی ایران تلقی می‌نماید.

در پایان دولت جمهوری اسلامی ایران هشدار می‌دهد که این قبیل اقدامات وحشیانه را تحمل نخواهد کرد و در چارچوب قوانین اسلامی به اقدام متقابل دست خواهد زد.

سند شماره 190

نامه مورخ 27 فوریه 1984 نمایندگی دائمی عراق در سازمان ملل خطاب به دبیر کل

بنا به اطلاع دولت متبوعم و بازگشت به نامه 23 فوریه 1984 خود (16370 / S)، احتراما توجه جناب‌عالی و مجامع بین‌المللی را به این حقیقت جلب می‌نمایم که رژیم ایران هنوز در بمباران اهداف غیرنظامی شهرها و روستاهای عراق اصرار می‌ورزد که در تاریخ 24 فوریه 1984 اطلاعیه نظامی رسمی عراق در این باره به شرح ذیل می‌باشد:

در ساعت: 30: 11 قبل از ظهر امروز دو هواپیمای دشمن به مناطق مسکونی از توابع بخش سعدیه در استان اربیل حمله کردند و پدافند ما به سوی آنها آتش گشود که مجبور به فرار شدند. در این حمله‌ی دشمن یک خانه مسکونی منهدم و به تعدادی از خودروها و تأسیسات غیرنظامی خسارت وارد شد.

چهار هواپیمای دشمن نیز تلاش کردند به مناطق مسکونی Majar , Azir , qaiatsalih در استان میسان حمله نمودند که با پدافند هوایی و تعقیب هواپیماهای جنگی ما، حمله آنها دفع شد و ناگزیر به فرار شدند.

رژیم ایران به گلوله باران شهرهای بصره، مندلی، خانقین، شعیبیه، زرباطیه و حلبچه با آتش توپخانه سنگین ادامه داده است. در شهر بصره در نتیجه بمباران دشمن 7 غیر نظامی کشته و 37 نفر نیز مجروح شدند، 6 واحد مسکونی تخریب گردید و به 6 اتومبیل غیرنظامی و یک هتل غیرنظامی و یک دبیرستان خسارت وارد شد. این بمباران همچنین تخریب 5 واحد مسکونی را باعث شده و نیز یک خودروی غیرنظامی در مندلی آسیب دید و

نیز سه خانه مسکونی در خانقین تخریب و 1 خانه منهدم شد و به یک خودرو غیرنظامی در شعیبیه خسارت وارد گردید و نیز در حلبچه یک غیرنظامی کشته و تعدادی نیز مجروح شدند.

در 25 فوریه 1984 مقامات نظامی رسمی عراق اطلاعیه ذیل را صادر کردند:

در ساعت 6:42 قبل از ظهر امروز سه هواپیمای جنگنده، متعلق به ارتش ایران به مناطق مسکونی ناحیه مقدادیه و ابوسیده و نیز نواحی مسعودیه در استان دیاله حمله نمودند. به علاوه در ساعت 7:45 امروز قبل از ظهر هواپیمای جنگنده دیگری نیز به شهر عقره در استان نینوا حمله کرد و مناطق مسکونی شهری آن را هدف‌گیری نمود. پدافند هوایی ما به سوی هواپیمای دشمن آتش گشودند و آنها مجبور به فرار شدند. این حمله وحشیانه دشمن باعث خساراتی به مناطق مسکونی شد و خساراتی به اموال و تأسیسات غیرنظامی به شرح ذیل وارد ساخت:

الف - بخش مقدادیه: 7 کشته و 27 مجروح که از جمله آنها 10 کودک بودند و 7 واحد مسکونی تخریب گشت.

ب - بخش ابوسیده: 7 کشته و 9 مجروح و خسارت به 14 واحد مسکونی و 4 خودروی غیرنظامی.

ج - نواحی سعدیه: مجروح شدن یک دختر بچه وخسارت به 26 واحد مسکونی.

د- شهر عقره: 3 کشته و 32 مجروح و خسارت به 4 واحد مسکونی، یک خودروی غیرنظامی و چند تن از غیرنظامیان.

در ساعت 7:55 امروز قبل از ظهر دو هواپیمای جنگی دشمن به روستاهای شهرستان دیرلوک در استان دهوک حمله کردند. این حمله باعث مرگ 2 غیرنظامی و مجروح شدن 9 نفر شد و به 15 واحد مسکونی خسارات وارد شد.

در ساعت 10:48 امروز قبل از ظهر هواپیماهای دشمن ایرانی به منطقه مسکونی علی غربی، علی شرقی و قلعه صالح در استان میسان حمله نمودند. پدافند و سیستم دفاعی ضد هوایی ما اینها را ردیابی کرده و یکی از آنها را هدف قرار داده که در خاک ایران سقوط کرد و شعله آتش و دود به هوا برخاست. این حمله دشمن باعث مرگ 3 غیرنظامی و مجروح شدن 30 نفر دیگر از جمله تعدادی زن و کودک شد. همچنین به دو خانه مسکونی و سه واحد تجاری در علی غربی خسارت وارد شد و 10 غیرنظامی نیز مجروح شدند و به یک خودروی غیرنظامی در علی شرقی خسارت وارد شد. این حمله همچنین باعث مرگ 2 غیرنظامی و مجروح شدن 5 نفر دیگر در قلعه صالح گردید.

فرماندهی نظامی عراق در مورخ 26 فوریه 1984 اطلاعیه‌ای به شرح زیر صادر کرد:

امروز صبح تعدادی از هواپیماهای دشمن به تعدادی از شهرها و تأسیسات غیرنظامی به شرح ذیل حمله نمودند:

در ساعت 40: 7 قبل از ظهر به منطقه مسکونی شهر مقدادیه و شهرک‌های ابوسیده و سعدیه حمله کردند.

در ساعت 45: 7 قبل از ظهر به منطقه مسکونی شهر عقره حمله کردند.

در ساعت 55: 7 قبل از ظهر به روستاهای شهرستان دیرلوک در استان دهوک حمله نمودند.

در ساعت 48: 10 قبل از ظهر به مناطق مسکونی شهرهای علی غربی، علی شرقی و قلعه صالح حمله صورت گرفت. هواپیماهای دشمن با سیستم پدافند هوایی رهیابی شدند و یکی از آنها در خاک ایران سقوط کرد که شعله‌های آتش به هوا برخاست.

هواپیماهای دشمن باعث مرگ تعدادی از شهروندان غیرنظامی و مجروح شدن تعداد دیگری شدند که در میان آنها تعدادی زن و کودک به شرح ذیل به چشم می‌خورد:

مقدادیه: 9 کشته و 27 مجروح، تخریب 7 واحد مسکونی.

شهر ابوسیده: 7 کشته و 9 مجروح، خسارت به 14 واحد مسکونی و 4 خودرو.

سعدیه: 1 مجروح، خسارت به 26 واحد مسکونی.

شهر عقره: 5 کشته و 34 مجروح، انهدام 6 واحد مسکونی، خسارت به 19 خانه مسکونی.

علی شرقی: 3 کشته و 30 مجروح و خسارت به 2 واحد مسکونی و 3 واحد تجاری.

علی غربی: 10 مجروح و خسارت به یک خودرو غیرنظامی.

قلعه صالح: 2 کشته و 5 مجروح.

رژیم ایران همچنین امروز شهر بصره و شهرهای خانقین و مندلی را با توپخانه سنگین هدف قرار داد که در نتیجه بمباران وحشیانه دشمن 3 نفر غیرنظامی کشته و 9 نفر دیگر مجروح شدند. همچنین 2 واحد مسکونی در بصره تخریب شد و در شهر مندلی 2 نفر مجروح شدند، 7 خانه مسکونی تخریب و به یک خودروی غیرنظامی خسارت وارد شد.

در شهر خانقین 5 نفر مجروح شدند و 5 خانه مسکونی تخریب و به یک دبیرستان و یک خودروی غیرنظامی و به برخی از تأسیسات و مزارع خسارت وارد شد.

در این فرصت مایلم درخواست دولت متبوعم را که طی نامه شماره 21 فوریه 1984 (16361 / S) وزیر امور خارجه جمهوری عراق ارسال شد تکرار نمایم و جناب‌عالی می‌بایست گام‌های جدی جهت گسترش مکانیسم نظارتی مؤثر بین‌المللی برداشته که به موجب آن از طرف جامعه بین‌المللی اطمینان داده شود که علیه شهرها و روستاها و مناطق غیرنظامی حمله‌ای صورت نخواهد گرفت و سازمان ملل مجمعی است که قادر است این مکانیسم‌ها را گسترش دهد.

قصور در این مهم رژیم ایران را ترغیب خواهد کرد که به سیاست تجاوزگرانه و گلوله باران[...]شهرها و روستاها و مناطق غیرنظامی عراق ادامه دهد.

ریاض م. س. القیسی - نماینده دائمی جمهوری عراق در سازمان ملل

سند شماره 191

نامه مورخ 28 فوریه 1984 نمایندگی دائمی جمهوری اسلامی ایران در سازمان ملل خطاب به دبیر کل

بنا به اطلاع دولت متبوعم، مایلم به اطلاع شما برسانم که یک بار دیگر دولت عراق جنایات وحشتناکی علیه غیرنظامیان مرتکب شده و با موشک‌های جدید به مناطق مسکونی خرم آباد و بروجرد در استان لرستان حمله نمود.

این حملات در خرم آباد در ساعت 1:06 به وقت محلی در روز جمعه مورخ 24 فوریه و نیز به شهر بروجرد در ساعت 13:06 شروع شد.

براساس آخرین آمارها، تعداد تلفات در خرم آباد و بروجرد بالغ بر 78 شهید و 841 مجروح می‌باشد و 141 خانه و 484 مغازه از بین رفته و یا خسارت دیده است.

همچنین درساعت 17:00 به وقت محلی در روز جمعه، هواپیماهای متجاوز عراقی شهر کردنشین مهاباد در استان آذربایجان غربی را مورد تجاوز قرار دادند که در این حمله 17 نفر شهید و 100 نفر مجروح شدند. ده‌ها خانه و مغازه نیز تخریب شد.

لازم به ذکر نیست، جامعه بین‌المللی چشمان خود را نسبت به کلیه بی‌رحمی‌های جنایتکارانه و اقدامات وحشیانه عراق در کشتار دسته جمعی غیرنظامیان بی‌گناه، بسته است.

دولت جمهوری اسلامی ایران راه دیگری خارج از اصول اسلامی انتخاب نخواهد کرد. جامعه بین‌المللی در هر حال بنا به وظیفه‌اش به ویژه در برابر این جنایات عراق مسئول است.

سعید رجائی خراسانی - سفیر نمایندگی دائمی جمهوری اسلامی ایران

سند شماره 192

نامه مورخ 29 فوریه 1984 نمایندگی دائمی جمهوری اسلامی ایران در سازمان ملل خطاب به دبیر کل

بازگشت به نامه مورخ 28 فوریه 1984 خود (سند 16375 / S)، بنا به اطلاع دولت متبوعم

به اطلاع می‌رسانم که رژیم عراق یک بار دیگر به استفاده از بمب‌های شیمیایی علیه جمهوری اسلامی ایران متوسل شده است.

اطلاعات در این باره به کمیته بین‌المللی صلیب سرخ ارائه شد و امیدوارم که حقایق به اثبات رسیده و گزارش تهیه شود.

سعید رجائی خراسانی - سفیر نمایندگی دائمی جمهوری اسلامی ایران در سازمان ملل

سند شماره 193

نامه مورخ 29 فوریه 1984 نمایندگی جمهوری اسلامی ایران در سازمان ملل خطاب به دبیر کل

بنا به اطلاع دولت متبوعم به اطلاع می‌رسانم که در ساعت اولیه سه‌شنبه 28 فوریه 1984، رژیم بعثی عراق جنایت دیگری را علیه مردم مرتکب شد و منطقه وسیعی را در جنگ تحمیلی 41 ماهه خود در خاک کشور جمهوری اسلامی ایران بمباران شیمیایی نمود. ارتش عراق منطقه عملیاتی خیبر را بمباران شیمیایی نمود که بر اثر آن بیش از 700 رزمنده ایرانی دچار سوختگی‌های صورت، تهوع شدید، تاول و آبریزش از چشم، سرگیجه، از دست دادن تعادل و سرفه‌های شدید شده‌اند.

طبق اظهارات مجروحین در اثر انفجارات ناشی از بمب‌ها، گازهای زرد رنگی متصاعد شد و سریعا در منطقه پخش گردید که سربازان تا شعاع یک کیلومتری تحت تأثیر قرار گرفته و دچار سوختگی‌های پوستی شده‌اند.

پزشکانی که در منطقه حضور داشتند تصدیق کردند که علائم شیمیایی به وضوح نشان دهنده آن است که از گاز نیتروژن و خردل استفاده شده است. متخصصان عقیده دارند که عراقی‌ها به احتمال زیاد از گازهای شیمیایی سمی همانند کلرید، آرسنیک و ترکیبات فسوژن نیز استفاده کرده‌اند.

استفاده اخیر عراق از بمب‌های شیمیایی طی دو روز گذشته در منطقه هویزه در حدود 400 نفر تلفات بر جای گذاشته است. در حالی که مسئولیت نخست این قبیل جنایات غیرانسانی، مستقیما متوجه رژیم درمانده عراق می‌باشد، اهمال سازمان ملل نیز باعث شده که حکام عراق تشویق شوند به این قبیل وحشی‌گری‌های خود ادامه دهند.

سعید رجائی خراسانی - نماینده دائمی جمهوری اسلامی ایران در سازمان ملل

سند شماره 194

نامه مورخ 29 فوریه 1984 نمایندگی جمهوری اسلامی ایران خطاب به دبیر کل

احتراما به پیوست متن پیام آقای علی اکبر ولایتی وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی ایران را ارسال می‌دارم.

سعید رجائی خراسانی - نماینده دائمی جمهوری اسلامی ایران در سازمان ملل

پیام وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی ایران خطاب به دبیر کل

همان طور که جناب‌عالی مطلعید، ایالات متحده، حضور نیروی دریایی خود را در خلیج فارس و دریای عمان گسترش داده و برخی اوقات در حرکت نیروی هوایی و ناوگان دریایی ایران در آب‌های سرزمینی جمهوری اسلامی ایران دخالت کرده است. در 22 ژانویه 1984 مرکز اطلاعات پرواز اداره هوانوردی فدرال ایالات متحده، اطلاعیه ویژه‌ای با کد"KCNFYN"صادر کرد و درخواست کرد هواپیماهایی که بر فراز دریای عرب در ارتفاع 20 درجه شمالی به پرواز درآمده‌اند با کشتی‌های دریایی ایالات متحده با فرکانس داده شده تماس بگیرند، در غیر این صورت با خطر جدی مواجه خواهند شد. این اطلاعیه نقض آشکار اصول اساسی کنوانسیون شیکاگو درباره هوانوردی غیرنظامی بین‌المللی و نیز سایر کنوانسیون‌های حقوق دریاها است. ادعای این اطلاعیه مبنی بر حاکمیت در بخش نامشخص از آب‌های آزاد در خلیج فارس، دریای عمان و دریای عرب، هیچ پایه و اساس قانونی نداشته و از نظر حقوقی اعتبار ندارد.

این اطلاعیه می‌تواند به عنوان نقض حاکمیت کشورهای ساحلی خلیج فارس و دریای عمان مورد ملاحظه قرار گیرد. جمهوری اسلامی ایران آن را به عنوان تهدیدی برای صلح و امنیت حریم فضایی و دریایی منطقه قلمداد کرده و با توجه به شرایط ویژه منطقه، در انجام تعهدات خود درباره امنیت و حراست از منافع ملی خویش در محدوده‌ی آب‌های سرزمینی‌اش، تأکید می‌نماید.

علی اکبر ولایتی - وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی ایران

سند شماره 195

نامه مورخ 2 مارس 1984 نمایندگی دائمی جمهوری اسلامی ایران در سازمان ملل خطاب به دبیر کل

بنا به درخواست دولت متبوعم، احتراما توجه شما را به نکات ذیل جلب می‌نمایم.

همان طور که مطلعید در روزهای اخیر، رژیم بعثی صهیونیستی عراق به بهانه‌های واهی مختلف به حملات موشکی و بمباران هوایی وحشیانه خود علیه غیرنظامیان بی‌گناه و مناطق مسکونی ایران ادامه داده و از سلاح‌های شیمیایی نیز استفاده نموده است

از 25 فوریه 1984 تاکنون به طور مکرر حملات بسیاری به شهرهای بانه، ایلام، خرم آباد، پلدختر، کوهدشت، اسلام آباد، گیلان غرب، بروجرد، سقز، هویزه، بستان، مهاباد و باختران نموده که این حملات 246 نفر شهید و 1507 نفر مجروح و انهدام تعداد زیادی از واحدهای مسکونی و مغازه‌ها و بی‌خانمان شدن هزاران نفر از مردم را به همراه داشته است.

دولت جمهوری اسلامی ایران بر خود لازم می‌داند یک بار دیگر به جامعه بین‌المللی متذکر شود که قساوت سازمان ملل در قصور آشکار نسبت به مسئولیت‌های قانونی خویش، حکام عراق را در ارتکاب جنایاتش ترغیب می‌نماید.

ملت و دولت جمهوری اسلامی ایران، خصوصا شورای امنیت سازمان ملل را مسئول کشتار و تخریب دو کشور مسلمان ایران و عراق می‌داند.

سعید رجائی خراسانی - سفیر نمایندگی دائمی جمهوری اسلامی ایران در سازمان ملل

سند شماره 196

نامه مورخ 5 مارس 1984 نمایندگی دائمی عراق در سازمان ملل خطاب به دبیر کل

بنا به اطلاع دولت متبوعم و بازگشت به دو نامه نمایندگی جمهوری اسلامی ایران در سازمان ملل خطاب به جناب‌عالی (اسناد 16378 / S و 16375 / S)، احتراما موارد ذیل را به اطلاع شما می‌رسانم.

در ابتدا نکته مهمی که می‌بایست توجه شما به آن جلب شود این است که در تاریخ مذکور دو نامه ایران حاکی از این بود که نیروهای این رژیم حمله وسیعی را علیه عراق در چند محور آغاز کردند و نمایندگان آن رژیم در سطوح مختلف به بیان اهداف خود در اشغال خاک عراق و سرنگونی رژیم و دولت مردمی عراق پرداخته‌اند. همه می‌دانند که نمایندگی دائمی ایران کاملا از این حقایق آگاه بوده و با انتشار این مطالب ضمن اعتراف به اهداف وقیحانه رژیم خود، آن را بیش از پیش بر همگان آشکار ساخت.

نکته دیگری که می‌بایست مورد توجه واقع شود این حقیقت است که نمایندگی دائمی ایران همان طور که در دو نامه مذکور ملاحظه شد، همانند نامه‌های قبلی خود به سازمان ملل توهین‌های صریح و روشن نموده و به این روش خود پایان نداده است. در این باره نمایندگی دائمی ایران بی‌اطلاع نیست و بر همگان آشکار است که دولتش تلاش‌های جناب‌عالی را در اعزام هیئتی به دو کشور متوقف ساخته و وقیحانه از پذیرش هر شخص معقول و مطلع خودداری می‌ورزد در حالی که در ابتدا وانمود ساخته بود که اعزام هیئت را پذیرفته است.

مایلم از فرصت استفاده نمایم همان طور که در نامه‌های قبلی به اطلاع شما رساندم رژیم ایران به گلوله باران اهداف غیرنظامی در عراق ادامه می‌دهد، در عین حال منکر چنین اقدامی است. به ویژه آنکه در نامه‌ای که به عنوان سند 16370 / S منتشر شد، اینجانب درباره حوادث اخیر توضیح دادم که به وضوح نشان دهنده آن است که به اظهارات مقامات رژیم ایران هیچ اطمینانی نمی‌توان داشت که به حملات خود علیه اهداف غیرنظامی عراق ادامه ندهد.

در اطلاعیه نظامی رسمی عراق مورخ 27 فوریه 1984 اعلام گردید:

دیشب و امروز، رژیم ایران شهر بصره و شهرهای خانقین، مندلی، شعیبیه و زرباطیه و اطراف این شهرها را با توپخانه سنگین گلوله باران کرده است. در این گلوله باران وحشیانه دشمن، در بصره دو نفر غیرنظامی کشته و دو نفر مجروح شدند. در شهر خانقین نیز یک خانه تخریب و به چهار خانه دیگر خسارت وارد شد. همچنین چهار خانه در مندلی خسارت دیده و به شش خانه و سه خودروی غیرنظامی در شعیبیه و تأسیسات غیرنظامی و اموال مردم در زرباطیه خسارت وارد گشت.

اطلاعیه نظامی رسمی عراق مورخ 20 فوریه 1984 بیانگر آن است که:

دیشب و امروز رژیم ایران شهر بصره و شهرهای خانقین، حلبچه و زرباطیه را با آتش توپخانه سنگین هدف قرار داده است که بر اثر این گلوله باران وحشیانه دشمن شش غیرنظامی مجروح و سه خانه در بصره تخریب شده است. همچنین در حلبچه یک زن کشته، پنج خانه تخریب و در خانقین نیز یک مدرسه آسیب دیده و به تعدادی از تأسیسات غیرنظامی در زرباطیه خسارت وارد شده است.

در اطلاعیه نظامی رسمی مورخ 29 فوریه 1984 آمده است:

دیشب و امروز رژیم ایران شهر بصره و شهرهای خانقین، مندلی، شعیبیه و دربندیخان را با آتش توپخانه سنگین هدف قرار داد. در این گلوله باران وحشیانه در بصره 3 نفر کشته، 2 خانه مسکونی تخریب شد و تعدادی خانه و یک خودروی غیرنظامی خسارت دید. در خانقین یک نفر کشته، یک دختر بچه مجروح و سه خانه مسکونی تخریب شد و نیز شش خانه خسارت دیده و یک مدرسه ابتدایی نیز تخریب شد. در شهر دربندیخان نیز یک خانه و یک مدرسه تخریب شد.

در اطلاعیه نظامی رسمی عراق مورخ 1 مارس 1984 آمده است:

دیشب و امروز در شهرهای بصره، خانقین و مندلی بر اثر آتش توپخانه 5 غیرنظامی کشته و 7 نفر مجروح شدند. دراین بمباران 26 خانه مسکونی، یک مدرسه و شش خودروی غیرنظامیان از بین رفت.

در اطلاعیه رسمی نظامی عراق مورخ 2 مارس 1984 آمده است:

دیشب و امروز رژیم ایران شهر بصره و شهرستان‌های خانقین، شعیبیه، سید صادق و شانه‌دری را با آتش توپخانه سنگین هدف قرار داد. در این گلوله باران وحشیانه در بصره 4 نفر مجروح شده و به 2 خانه خسارت وارد گشت. در خانقین نیز دو نفر مجروح، چهار خانه تخریب و به چهار خانه نیز خسارت وارد شد، دو مدرسه ابتدایی و یک خودروی غیرنظامی نیز آسیب دید. همچنین به تأسیسات و اموال مختلف غیرنظامی نیز در شهرهای شعیبیه، سید صادق، و شانه‌دری خسارت وارد شد.

در اطلاعیه نظامی رسمی عراق مورخ 4 مارس 1984 آمده است:

دیشب و امروز رژیم ایران شهر بصره را گلوله باران کرد و شهرستان‌های خانقین، شانه‌دری و زرباطیه و اطراف این شهرها را با توپخانه سنگین هدف گلوله قرار داد. در این گلوله باران‌ها در بصره یک غیرنظامی کشته و سه نفر دیگر مجروح شده و در خانقین تعدادی خانه تخریب شد و 5 خانه در شعیبیه از بین رفت و در زرباطیه نیز به اموال غیرنظامیان خسارت وارد شد.

در اطلاعیه نظامی رسمی عراق در مورخ 5 مارس آمده است:

دیشب و امروز رژیم ایران شهر بصره و شهرستان‌های مندلی، خانقین و حومه این شهرها را با توپخانه سنگین هدف قرار داد. در این گلوله باران‌های وحشیانه در بصره 4 غیرنظامی کشته و چهار خودرو خسارت دید. در شهر خانقین نیز یک غیرنظامی مجروح و یک خانه تخریب و تعدادی نیز خسارت دید.

در ضمن وقتی که به دو نامه پیشین ایران نظر افکنیم یک بار دیگر به[...]که از روش‌های مورد استفاده رهبران ایران است، پی می‌بریم. شما و جامعه بین‌المللی می‌باید

کاملا به ضرورت پیشنهاد دولت متبوعم که طی نامه وزیر امور خارجه عراق (16361 / S) خطاب به جناب‌عالی ارسال شد، آگاهی یابید و با توجه به این نیاز با گسترش مکانیزم مؤثر، نظارت بین‌المللی را تضمین نموده تا جامعه بین‌المللی را قادر سازد که ضمانت دهند شهرها، روستاها و غیرنظامیان در دو کشور مورد هدف واقع نمی‌شوند.

ریاض م. س. القیسی - نمایندگی دائمی جمهوری عراق در سازمان ملل

سند شماره 197

نامه مورخ 5 مارس 1984 نمایندگی دائمی عراق در سازمان ملل خطاب به دبیر کل

بنا به اطلاع دولت متبوعم، احتراما عطف به نامه نمایندگی جمهوری اسلامی ایران (سند 16380 / S) به اطلاع می‌رسانم قبلا موضع دولت خویش را درباره ادعاهای دروغین ایران در نامه مورخ 29 نوامبر 1983(A / 138/ 650 - S/ 16193) خود روشن نموده و مواضع دولت متبوعم تاکنون هیچ گونه تغییری نکرده است.

باید متذکر شد که نامه ایران که درباره به اصطلاح «منطقه عملیاتی خیبر» و در گزارش‌های خبری شماره 385 مورخ 27 فوریه 1984 توسط بخش مطبوعات هیئت نمایندگی دائمی جمهوری اسلامی ایران منتشر شد، شامل نکاتی است که توجه شما را به آن جلب می‌نمایم:

«نیروهای اسلام تهاجم وسیع جدیدی را علیه بخش جنوبی منطقه نبرد در ساعت 21 مورخ 22 فوریه آغاز کردند. این تهاجم گسترده جدید جمهوری اسلامی ایران با نام «خیبر» شروع شد. نیروهای اسلام، در این تهاجم جدید ده کیلومتر از خاک عراق را آزاد و چندین تپه استراتژیک را به کنترل خود درآورده و 26 روستا داخل خاک عراق را نیز آزاد ساختند که برای نخستین بار در طی جنگ تحمیلی 41 ماهه عراق ایران است که سربازان مسلمان ایرانی موفق شدند 40 کیلومتر در داخل خاک عراق نفوذ نمایند.»

مایلم توجه جناب‌عالی و کشورهای عضو سازمان ملل را به این اعتراف جدید ایران جلب نمایم تا نتایج مناسبی از این تجاوز نظامی علیه عراق حاصل گردد. تردید ندارم هر چند که از سرنوشت اسفناک نیروهای ایران در تجاوزات آنها از طریق مطبوعات مطلع شده‌اید و افکار عمومی جهان نسبت به این مهم روشن شده، اما مقامات رژیم حاکم تهران به فریب، نیرنگ و[...]خویش متوسل شده تا افکار عمومی جهان را از جنایاتی که از آغاز تجاوز

نظامی خود مرتکب شده‌اند و در مقیاس وسیع به مرزهای بین‌المللی عراق حمله نموده، منحرف سازند و شکست‌های طرح‌های شیطانی خود علیه عراق را مخفی نگه دارند. این سرنوشتی است که در انتظار کلیه اقدامات تجاوزگرانه ایران در آینده خواهد بود.

ریاض. م. س. القیسی - نماینده دائمی جمهوری عراق در سازمان ملل

سند شماره 198

نامه مورخ 2 مارس 1984 نمایندگی دائمی فرانسه در سازمان ملل خطاب به دبیر کل

از طرف ده دولت عضو اتحادیه اقتصادی اروپا که اخیرا فرانسه ریاست آن را عهده‌دار شده است، احتراما به پیوست متن اعلامیه مصوب 28 فوریه 1984 اجلاس وزیران این اتحادیه در مورد همکاری سیاسی اروپا ارسال می‌گردد.

Luc de la Barre de Nanteuil - نمایندگی دائمی فرانسه در سازمان ملل

پیوست

اعلامیه ریاست جامعه اقتصادی اروپا مورخ 28 فوریه 1984 در اجلاس وزیران در مورد همکاری سیاسی اروپا

مناقشه میان ایران و عراق

ده کشور عضو، تأسف عمیق خود را از گسترش اخیر مناقشه میان ایران و عراق که با نبرد سنگین در جبهه و از سرگیری حملات با استفاده از راکت، گلوله توپ و بمب علیه اهداف غیرنظامی صورت گرفته، ابراز داشتند. این وضعیت خطرناک به تشدید جنگ و ایجاد بحران خطرناک در منطقه منجر می‌شود.

بنابراین ده کشور از طرفین می‌خواهند به قطعنامه‌های شورای امنیت در این باره پاسخ مثبت دهند و از کلیه اقداماتی که می‌تواند به تشدید مخاصمات و به خطر افتادن آزادی دریانوردی در خلیج (فارس) منجر شود، اجتناب نمایند. اعضا مجددا بر درخواست خود جهت یافتن راه‌های حل و فصل صلح‌جویانه که مورد پذیرش شرافتمندانه طرفین باشد، تأکید کردند. همچنین از دبیر کل سازمان ملل درخواست کردند که مجددا به تلاش‌های خود جهت یافتن راه حل صلح‌آمیز، عادلانه و پایدار در این مناقشه ادامه دهد. آنها همچنین اعلام آمادگی نمودند که فعالانه با ابزارهای در دسترس خویش جهت حل و فصل مناقشه همکاری نمایند.

در ضمن، ده عضو اتحادیه از طرفین درگیر درخواست کردند که با دقت قوانین و کنوانسیون‌های بین‌المللی درباره محافظت از مردم غیرنظامی و رفتار با اسیران جنگ را رعایت نمایند. همچنین پشتیبانی خود را از تلاش‌های کمیته بین‌المللی صلیب سرخ جهت کاهش خسارات سنگینی که جنگ برای طرفین به ارمغان آورده است، اعلام نمودند.

سند شماره 199

نامه مورخ 2 مارس 1984 نمایندگی دائمی جمهوری اسلامی ایران در سازمان ملل خطاب به دبیر کل

همان که جناب‌عالی در فواصل مختلف به خوبی اطلاع یافته‌اید و دولت متبوعم نیز مکررا این سازمان بین‌المللی را از جنایات جنگی مختلف متجاوزان عراقی علیه غیرنظامیان و پرسنل نظامی ایران، مطلع ساخته است و همچنین درخواست‌های بسیاری نیز از جناب‌عالی نموده‌ایم که درباره نقض مکرر حقوق بین‌المللی بشردوستانه از سوی عراق به ویژه درباره ممنوعیت بین‌المللی استفاده از سلاح‌های شیمیایی که عراق به کارگیری کرده، تحقیق نمایید، ولی متأسفانه این سازمان بین‌المللی تاکنون هیچ اقدام مثبتی صورت نداده و بی‌تفاوتی تأسف‌بار و غیر مسئولانه و تاکتیک‌های تأخیری این سازمان بین‌المللی نه تنها باعث از بین رفتن مدارک و اسناد موجود در مورد کاربرد رذیلانه سلاح‌های شیمیایی شده، بلکه باعث گردیده که دشمن جنایتکار بر وحشی‌گری خود بیفزاید و نهایتا به سایر سلاح‌های ممنوعه متوسل شود و در حد وسیعی از آنها استفاده نماید، تا آنجایی که مطبوعات در سطوح بین‌المللی و نیز بسیاری از منابع مستقل از جمله منابع بیمارستان‌ها، پزشکان، دولت‌ها و کمیته بین‌المللی صلیب سرخ نیز به ارتکاب این قبیل اقدامات جنایتکارانه از سوی عراق، صحه گذاشتند.

در واکنش به این تأیید جهانی و جلوگیری از سرپوش گذاری بر این مدارک با توجه به قطعنامه 37 / 98D مجمع عمومی، بر شما به عنوان دبیر کل سازمان ملل فرض است که اقدام فوری اتخاذ نمایید و گزارشی را به این سازمان بین‌المللی ارائه دهید.

درباره حسن نیت، صداقت و نگرانی جناب‌عالی که همیشه ابراز نموده‌اید، دولت متبوعم صادقانه امیدوار است که تصمیمات به موقع شما در اسرع وقت باعث خواهد شد که این جنایتکاران نتوانند به سادگی از جنایات خود بگریزند.

بدیهی است که تعهدات دبیر کل سازمان ملل و نیز قطعنامه D37 / 98 حجت را تمام کرده و به دخالت سایر ارگان‌های سازمان ملل نیاز نمی‌باشد.

در پایان ضمن توجه به موقعیت حساس و ابعاد فاجعه‌آمیز این جنایات، بر ضرورت تحقیقات اولیه بدون هیچ درنگی تأکید می‌نماییم، در غیر این صورت با عدم موفقیت این سازمان بین‌المللی، قطعا پیامدهای ناگواری به دنبال خواهد بود.

سعید رجائی خراسانی - سفیر نمایندگی دائمی جمهوری اسلامی ایران در سازمان ملل

سند شماره 200

نامه مورخ 8 مارس 1984 نمایندگی دائمی عراق در سازمان ملل خطاب به دبیر کل

احتراما، متن نامه مورخ 28 فوریه 1984 آقای طارق عزیز وزیر امور خارجه جمهوری عراق را به پیوست ارسال می‌دارم.

ریاض م. س. القیسی - نمایندگی دائمی جمهوری عراق در سازمان ملل

پیوست

نامه مورخ 28 فوریه 1984 وزیر امور خارجه جمهوری عراق به دبیر کل

اجازه می‌خواهم نوار ضبط شده‌ی سخنان آقای علی خامنه‌ای رئیس رژیم ایران و رئیس شورای عالی دفاع را که در نماز جمعه مورخ 24 فوریه 1984 در دانشگاه تهران ایراد شده به پیوست برای شما ارسال دارم.

خاطرنشان می‌سازم که ترجمه متن فارسی یک عبارت از نطق آقای خامنه‌ای که با وضوح نشان دهنده نیات و موضع رژیم ایران جهت ادامه جنگ تجاوزگرانه‌اش علیه عراق می‌باشد، به شرح ذیل است.

«من توجه عموم را به این حقیقت جلب می‌نمایم که ما مصمم هستیم به عملیات در سایر محورهای جنگ طی مراحل بعدی ادامه دهیم. من مایلم توجه خواهران و برادران را به این نکته جلب نمایم که موضع ما به همین صورت باقی خواهد ماند.

در ارتباط با موضوع دو جزیره مجنون واقع در نیزارهای باتلاقی، به خاطر اینکه آنها دارای اهمیت استراتژیکی زیادی می‌باشند، فرماندهان ما نیز به آن توجه دارند. این به خاطر این است که این احتمال وجود دارد که کشور ما از طریق این جزایر مورد حمله قرار گیرد و نیز از نظر اقتصادی دارای منابع نفتی عظیم مهمی است که ذخائر آن بالغ بر هشت میلیارد بشکه می‌باشد

که می‌توان از 28 چاه، نفت استخراج کرد. با یک محاسبه اگر دویست هزار بشکه در هر روز استخراج شود این ذخایر می‌تواند برای 60 سال مورد بهره‌برداری واقع شود.»

عراق امیال جاه‌طلبی‌های رژیم ایران را در مورد خاک و منابع عراق مکررا خاطر نشان ساخته، به طوری که یکی از دلایل مهم جنگ بود که ایران علیه عراق طی چهار سال گذشته آن را آغاز کرده است. اظهارات آقای خامنه‌ای که به آن اشاره شد، دلیل آشکاری بر این جاه‌طلبی‌هاست. بنا به وظیفه‌ام آن را مورد ملاحظه قرار داده و از شما با توجه به مفاد نطق آقای خامنه‌ای اعاده حق نموده و شما را از ماهیت واقعی رژیم فعلی تهران و نیز دلایل پافشاری‌اش به ادامه جنگ خود علیه عراق و همچنین تلاش‌های مأیوسانه این رژیم جهت عبور از مرزهای بین‌المللی و اشغال خاک عراق آگاه می‌سازم.

طارق عزیز - وزیر امور خارجه جمهوری عراق

سند شماره 201

نامه مورخ 9 مارس 1984 نمایندگی دائمی عراق در سازمان ملل خطاب به دبیر کل

بنا به اطلاع دولت متبوعم احتراما قسمت‌هایی از نامه آقای طارق عزیز وزیر امور خارجه جمهوری عراق خطاب به جناب‌عالی را ارسال می‌نمایم:

نامه 18 فوریه 1984 (16354 / S) وزیر امور خارجه عراق، مجددا پیشنهاد عراق در مورد اعزام هیئت جهت تحقیق درباره رفتار با اسیران جنگ در دو کشور ایران و عراق را مطرح ساخته است.

در نامه مورخ 23 فوریه 1984(سند 16362 / S) وزیر امور خارجه کشورمان به شما اطلاع داد که حمله نظامی به مقیاس وسیع توسط نیروهای رژیم ایران علیه عراق در شب 22 تا 23 فوریه 1984 به منظور نفوذ به مرزهای بین‌المللی و اشغال شهرها و روستاهای عراق آغاز شده است.

در نامه مورخ 28 فوریه 1984 (16400 / S) وزیر امور خارجه کشور متبوعم، اظهارات آقای علی خامنه‌ای رئیس رژیم ایران و نیز رئیس شورای عالی دفاع این کشور را درباره اشغال خاک عراق و پافشاری جهت ادامه جنگ تجاوزکارانه علیه عراق، جهت تکمیل جاه‌طلبی‌های توسعه‌طلبانه رژیم ایران در مورد خاک عراق و منابع طبیعی این کشور که بر روی نوار ضبط شده بود برای شما ارسال نمود.

برای جناب‌عالی و سایر کشورهای عضو سازمان ملل که عراق نیز یکی از اعضای این سازمان می‌باشد پوشیده نیست که عراق به تمام قطعنامه‌های مصوب شورای امنیت درباره

مناقشه ایران و عراق و قطعنامه مجمع عمومی شماره 3 / 37 مورخ 22 اکتبر 1982 در همین باره، پاسخ مثبت داده و در فواصل مختلف آمادگی کامل خود را جهت حل و فصل منازعه با ابزارهای صلح‌جویانه مطابق با اصول منشور سازمان ملل، اعلام داشته است و این در حالی است که رژیم ایران بی‌درنگ کلیه قطعنامه‌ها و مفاد آن را رد کرده و بدون هیچ ابهام و به طور مکرر بر ادامه جنگ تجاوزگرانه علیه عراق برای تکمیل جاه‌طلبی‌های ارضی و اقتصادی خود اعلام موضع نموده و با گستاخی به سازمان ملل و نماینده‌های ویژه آن با نقض آشکار منشور سازمان ملل، توهین نموده است.

حتی با فرض اینکه اصول منشور سازمان ملل و مسئولیت مجموعه کشورهای عضو، هم‌سو با منافع ما نباشد، محورهای بشردوستانه و اقتدار سازمان بدون تردید، دارای ارزش جاودانی برای همه ما می‌باشد. سکوت مطلق در برخورد با حقایق مطروحه که برای جامعه بین‌المللی روشن شده نه تنها مذمت شدید ما را به دنبال خواهد داشت بلکه بدون شک این قبیل ملاحظات، قطعا به کارایی این سازمان جهانی در پیشبرد اهداف صلح‌جویانه، خدشه وارد خواهد ساخت. از سوی دیگر، عراق از هیچ کوششی در کلیه سطوح با کلیه ابزارهای در دسترس خود جهت دفاع از حقوق قانونی خود در مورد حاکمیت، استقلال، امنیت و رفاه مردم خود بدون دخالت هیچ گروهی، مضایقه ننموده و به دنبال ابزارهایی جهت برقراری صلحی عادلانه و شرافتمندانه می‌باشد. دولت متبوعم تنها صادقانه از شما درخواست می‌کند که به طور صریح موضع مشخص خود را درباره این واقعیت که رژیم ایران ادامه دهنده جنگ تجاوزگرانه آشکاری علیه عراق می‌باشد، ابراز نمایید. همچنین در مورد عدم پاسخ مثبت این رژیم در رابطه با تعهداتش در برابر منشور سازمان ملل و نیز رعایت قطعنامه‌های شورای امنیت و مجمع عمومی و همچنین نقض اموال حقوق بین‌المللی بشردوستانه در مورد رفتار با اسیران جنگ، اعلام موضع نمایید.

ریاض م. س. القیسی - نمایندگی دائمی جمهوری عراق در سازمان ملل

سند شماره 202

نامه مورخ 9 مارس 1984 نمایندگی دائمی مراکش در سازمان ملل خطاب به دبیر کل بنا به اطلاع دولت متبوعم، احتراما به پیوست متن درخواست شاه حسن پادشاه مراکش

و رئیس فعلی چهارمین کنفرانس اسلامی، از رهبران ایران و عراق و نیز کلیه رهبران صلح‌دوست و عدالت‌خواه و مردم جهان را ارسال می‌نمایم، وی خواستار تلاش‌های مشترک جهت خاتمه دادن سریع به جنگ خانمان‌سوز و مرگبار دو کشور مذکور، شده است.

مهدی مرانی زنتار - سفیر نمایندگی دائمی

پیوست

درخواست شاه حسن پادشاه مراکش و رئیس فعلی نشست چهارمین کنفرانس اسلامی

جنگ میان ایران و عراق شدت یافته است. هر روز حملات گسترده‌تر، تهدید کننده و مخرب می‌شود. تعهدات متوجه کلیه سرمایه‌های ایران و عراق است و حتی تمدن و فرهنگ دو کشور را نیز در برگرفته است.

با ملاحظه سراسر تاریخ این دو کشور، به عنوان گوهرهای گرانبهای اسلام و نفوذی که آن دو چه به صورت انفرادی یا جمعی داشته‌اند، نشان از برادری این دو کشور می‌باشد. اگر تدبیری اندیشیده نشود در صورت ادامه مناقشه، دو کشور به تلی از خاک تبدیل خواهند شد. این خطر جدی کلیه کشورهای همسایه را نیز تهدید می‌کند و حتی ممکن است به ماورای مرزهای آنها نیز کشیده شود.

جهان نمی‌تواند ناظر باقی بماند و این قلع و قمع انبوه که جان صدها هزار نفر از مردم بی‌گناه را در معرض خطر قرار داده است، نظاره کند. قدرتمندانه باید اقدام شود و به سلطه بی‌عقلی و دیوانگی پایان داده شود.

همچنین تلاش‌های بی‌شماری به ویژه به همت کمیته صلح اسلامی، قبلا با تلاش رئیس جمهور احمد سکوتوره انجام گرفت و در چهارمین کنفرانس اجلاس سران در کازابلانکا از وی به دلیل اقدامات شجاعانه‌ای که متقبل شده است تمجید و ستایش شد که این اقدامات باید ادامه یابد.

به دلیل تشدید جنگ ایران و عراق که روز به روز در حال افزایش است، چنین اقداماتی بسیار حیاتی است و بیش از گذشته ضرورت دارد.

به عنوان رئیس چهارمین اجلاس اسلامی، مایلم مصرانه از کلیه رهبران صلح دوست و عدالت‌خواه و کلیه مردم جهان درخواست نمایم که از این اقدامات حمایت نمایند.

بدین منظور از برادرم رئیس جمهور احمد سکوتوره رئیس کمیته صلح اسلامی درخواست می‌نمایم درخواست برادرانه مرا به رهبران تهران و بغداد ابلاغ کند و از آنان بخواهد به کلیه مخاصمات هرچه سریع‌تر پایان داده و گفت و گوها را در قالب کمیته صلح اسلامی آغاز نمایند.

مراکش، به عنوان میزبان اخیر اجلاس کنفرانس سران کشورهای اسلامی افتخار دارد که مقدم آنها را در خاکش گرامی بدارد.

حسن دوم، پادشاه مراکش - رئیس فعلی چهارمین اجلاس سران اسلامی

سند شماره 203

نامه مورخ 12 مارس 1984 نمایندگی عراق خطاب به دبیر کل

بنا به اطلاع دولت متبوعم، احتراما متن پاسخ دولت عراق در مورد گزارش کمیته بین‌المللی صلیب سرخ که تحت عنوان درخواست کمیته بین‌المللی صلیب سرخ درباره مجروحان مناقشه ایران - عراق منتشر شد، به پیوست ارسال می‌گردد.

ریاض القیسی - نمایندگی دائمی عراق در سازمان ملل

پیوست

متن نامه وزارت امور خارجه عراق خطاب به کمیته بین‌المللی صلیب سرخ در بغداد

وزارت امور خارجه قدردانی خود را به دفتر کمیته بین‌المللی صلیب سرخ در بغداد اعلام کرد و مایل است درباره گزارش منتشر شده توسط کمیته بین‌المللی صلیب سرخ تحت عنوان «درخواست کمیته بین‌المللی صلیب سرخ درباره مجروحان مناقشه ایران - عراق» توضیحاتی اراده دهد.

با بررسی این گزارش منتشر شده، این وزارت خانه مایل است مطالبی را در این باره بیان کند:

1 - در گزارش منتشره اعلام شده بود که «تیم پزشکی 160 رزمنده را مورد معاینه قرار داد»، استفاده از کلمه «رزمندگان» نیازمند آن است که اطمینان حاصل شود که آنها واقعا رزمنده هستند در حالی که چنین اطمینانی امکان‌پذیر نیست. در واقع چنین افرادی می‌تواند سایر قربانیان رژیم ایران را - از جمله مخالفین، سربازان اسیر عراقی یا سایر افرادی که در نقاط دیگر مجروح شده و در جبهه نبرد با عراق شرکت نداشتند - شامل گردد.

امکان ندارد بتوان به مدارک ارائه شده از جانب مقامات ایران و ادعاهای آنها اعتماد کرد. همان طور که روشن است آنها نه تنها در جعل اسناد مستند مهارت دارند بلکه در تحریف حقایق نیز استادند.

2 - در گزارش به «استفاده از مواد سمی در منطقه نبرد» اشاره شده که در اینجا نیز می‌توان سؤال کرد چگونه کمیته بین‌المللی صلیب سرخ مشخص ساخته که در منطقه نبرد از این قبیل مواد سمی استفاده شده و آیا کمیته بین‌المللی صلیب سرخ ملزم است به ادعاهای طرف ایرانی در رابطه با انتشار چنین خبری اعتماد کند.

3 - پذیرش درخواست مقامات ایران جهت معاینه این افراد توسط کمیته بین‌المللی صلیب سرخ تعجب‌آور است و شبهاتی را بر می‌انگیزد، زیرا که مقامات مورد نظر قبلا از

پذیرش کمیته بین‌المللی صلیب سرخ امتناع نموده و مانع انجام وظیفه آنها نسبت به اسیران ما مطابق با کنوانسیون ژنو شده‌اند و عواملی را بسیج کردند تا به نمایندگان کمیته بین‌المللی صلیب سرخ حمله نمایند. از همین رو مقامات کمیته بین‌المللی صلیب سرخ جهت تقاضای کنوانسیون بین‌المللی مربوطه نتوانستند وساطت کنند از آنجایی که درخواست کنوانسیون شامل یک مجموعه کامل و غیر قابل تجزیه می‌باشد و یک موضوع انتخابی بنا به میل خویش و منافع یک دولت نیست، این پذیرش توسط کمیته بین‌المللی صلیب سرخ و این موضع انتخاب شده ایران با نامه و روح کنوانسیون 1949 ژنو مغایرت دارد. بنابراین، این وزارت خانه موضع کمیته بین‌المللی صلیب سرخ و دیدگاه‌های آن را به عنوان یک موضع سیاسی و طرف‌دارانه می‌پندارد که با نقشی که کنوانسیون ژنو برای کمیته بین‌المللی صلیب سرخ تعیین کرده، کاملا متفاوت است.

عراق قبلا بر تعهدات خود به کنوانسیون‌های بین‌المللی به طور مکرر تأکید نموده و همیشه از موضع ثابت خود در سیاست خارجی‌اش پیروی کرده است، که از سیاست‌های عراق عدم استفاده از تسلیحات شیمیایی در مناقشه با ایران می‌باشد. برای اینکه در نزد افکار عمومی جهان حقیقت کاملا روشن شود، عراق آماده است با هر مقام یا سازمان بی‌طرفی جهت تحقیق در مورد این ادعاها همکاری نماید.

این وزارت خانه فرصت را غنیمت شمرده و ضمن یادآوری مسئولیت‌های مهم کمیته بین‌المللی صلیب سرخ، درخواست می‌نماید که این یادداشت برای کلیه دولت‌های امضا کننده کنوانسیون 1949 ژنو ارسال گردد.

سند شماره 204

نامه مورخ 9 مارس 1984 نمایندگی دائمی جمهوری اسلامی ایران در سازمان ملل خطاب به دبیر کل

بنا به اطلاع دولت متبوعم توجه شما را به اخبار ناگوار حمله شیمیایی عراق به منطقه هورالهویزه که امروز صورت گرفت، جلب می‌نمایم.

این رژیم مجددا به سلاح‌های شیمیایی متوسل شده که هنوز اطلاعات بیشتری در مورد تلفات این حادثه به دست من نرسیده است.

سعید رجائی خراسانی - سفیر نمایندگی دائمی جمهوری اسلامی ایران در سازمان ملل

سند شماره 205

نامه مورخ 14 مارس 1984 نمایندگی دائمی عراق در سازمان ملل خطاب به دبیر کل

بنا به اطلاع دولت متبوعم، احتراما متن قطعنامه شورای اتحادیه عرب را که در جلسه اضطراری وزیران امور خارجه در تاریخ‌های 13 و 14 مارس در بغداد تصویب شد، ارسال می‌نمایم.

در این باره به اطلاع شما می‌رسانم که جمهوری دمکراتیک خلق یمن یک تبصره در مورد پاراگراف 2 قطعنامه و جمهوری دمکراتیک خلق الجزایر یک تبصره در خصوص کل قطعنامه اعلام داشته است.

ریاض م. س. القیسی - نمایندگی دائمی جمهوری عراق در سازمان ملل

پیوست

قطعنامه شورای اتحادیه عرب که در جلسه اضطراری چهارشنبه دهم جمادی الثانی 1404 مطابق با 14 مارس 1984 در سطح وزیران امور خارجه درباره جنگ عراق و ایران تشکیل شده بود و به تصویب رسید، به شرح ذیل می‌باشد:

تصمیمات:

1 - از ایران دعوت می‌شود که فورا به قطعنامه‌های آتش‌بس و ابتکارات صلح‌جویانه پاسخ مثبت داده به صورتی که حقوق طرفین مناقشه با ایجاد روابط همزیستی به منظور برقراری ثبات و امنیت در منطقه، تضمین گردد؛ برای اینکه سعادت کشورهای عربی و مسلمان فراهم شود.

2 - تجاوزات مداوم ایران علیه عراق از جمله، تلاش‌هایش جهت عبور از مرزهای بین‌المللی عراق، اشغال خاک عراق، دخالت در امور داخلی عراق، پافشاری ایران جهت ادامه جنگ و عدم پاسخ به ابتکارات صلح را محکوم نموده و خواستار توقف مخاصمات و شروع مذاکرات به منظور حل مشکلات با ابزارهای صلح‌جویانه و نیز تضمین حقوق طرفین مناقشه، شده‌اند.

3 - از مواضع عراق درباره قطعنامه‌های شورای امنیت و ابتکارات نهضت عدم تعهد و سازمان کنفرانس اسلامی و نیز از آمادگی مکرر عراق جهت توقف جنگ و وارد شدن در مذاکرات و دست‌یابی به حل و فصل صلح‌جویانه، عادلانه و آبرومندانه جنگ، ستایش می‌نماید.

4 - مجددا بر قطعنامه مصوب دوازدهمین اجلاس اعراب که در فاس مراکش تصویب شده بود، تأکید گردید. در آن قطعنامه با عراق به دلیل دفاع قانونی‌اش علیه تجاوز، اعلام همبستگی شده و به ایران به دلیل تداوم جنگش علیه عراق که یکی از اعضای اتحادیه عرب می‌باشد، هشدار داده شده است. همچنین از عراق به دلیل پذیرش کلیه ابتکارات صلح‌جویانه تقدیر گردیده و از سوی دیگر اعلام می‌نماییم که ادامه سیاست‌های ایران، به طور اجتناب ناپذیری دولت‌های عرب را وادار خواهد ساخت که در روابط خود با ایران، تجدید نظر نمایند.

5 - کمیته‌ای از وزیران امور خارجه عراق، عربستان سعودی، کویت، اردن، مراکش و جمهوری دمکراتیک یمن و نیز دبیر کل اتحادیه عرب تشکیل شده و وظیفه آن دنبال نمودن اجرای این قطعنامه و گسترش وضعیت و اتخاذ اقدامات، ابتکارات و افزایش ارتباطات بین‌المللی به منظور پایان بخشیدن به جنگ و حفظ امنیت و ثبات در منطقه می‌باشد. دولت‌های مذکور از تلاش‌های صلح‌جویانه حمایت کرده و از هر گونه اقدامی که احتمال داده شود، مستقیم یا غیر مستقیم به ادامه جنگ میان دو کشور کمک نماید، خودداری خواهند کرد. این کمیته به طور متناوب تشکیل جلسه داده و هر وقت ضرورت داشته باشد نتایج اقدامات خود را به دولت‌های عرب اطلاع خواهد داد.

سند شماره 206

-شماره سند مجمع عمومی: 132 / 39 / A

نامه مورخ 13 مارس 1984 کاردار موقت هیئت نمایندگی جمهوری اسلامی ایران در سازمان ملل خطاب به دبیر کل

احتراما متن پیام آقای میرزا طاهری معاون نخست وزیر و رئیس سازمان حفاظت از محیط زیست جمهوری اسلامی ایران خطاب به جناب‌عالی را به پیوست ارسال می‌نمایم.

فریدون د. کمالی - کاردار

بسم الله الرحمن الرحیم

عالی جناب

سابقه حملات وحشیانه رژیم بعثی عراق علیه مناطق غیرنظامی و مردم بی‌گناه جمهوری اسلامی ایران در طی جنگ تحمیلی، حقیقتی شناخته شده برای همگان است.

رژیم عراق حتی قوانین و کنوانسیون‌های بین‌المللی را که خود به آنها تعهد دارد، رعایت نکرده، بلکه همیشه به تلافی شکست‌های نظامی تحقیرآمیز خود در منطقه نبرد، به مناطق غیرنظامی حمله نموده است.

استفاده اخیر این رژیم از سلاح‌های شیمیایی نه فقط حیات انسانی و منابع طبیعی را در معرض خطر قرار داده، بلکه همچنین تلاش شرم‌آوری را جهت آلوده ساختن محیط زیست منطقه به کار بسته است.

پیامدهای شوم این اقدامات باقی خواهد ماند. سازمان حفاظت از محیط زیست جمهوری اسلامی ایران از کلیه سازمان‌های بین‌المللی به ویژه بخش محیط زیست سازمان ملل می‌خواهد که این قبیل اقدامات وحشیانه و غیر انسانی را محکوم نموده و موضوع را در دستور جلسات خود قرار دهد.

میرزا طاهری - معاون نخست وزیر و رئیس سازمان حفاظت از محیط زیست

سند شماره 207

نامه مورخ 14 مارس 1984 نمایندگی دائمی افغانستان در سازمان ملل خطاب به دبیر کل

با احترام، متن بیانیه وزارت امور خارجه جمهوری دمکراتیک افغانستان که در 11 مارس 1984 صادر شد، ارسال می‌گردد.

م. فرید ظریف - سفیر نمایندگی دائمی

پیوست

بیانیه وزارت امور خارجه جمهوری دمکراتیک افغانستان

اخبار ناگواری اخیرا از منطقه خلیج[فارس]که در مجاورت جمهوری دمکراتیک افغانستان واقع شده، به گوش می‌رسد. طبق گزارش‌ها، تشدید مخاصمات در منطقه با دخالت نیروهای نظامی ایالات متحده، افزایش یافته است. با شدت یافتن مناقشه نظامی ایران و عراق، ایالات متحده آمریکا که در واقع از ابتدای این جنگ برادر کشی میان دو کشور نقش داشته و در شعله‌ور ساختن آن سهیم است، اکنون به طور عوام فریبانه از ضرورت آزادی دریانوردی در تنگه هرمز و جریان آزاد نفت از منطقه خلیج[فارس]به بازارهای جهانی سخن می‌راند.

تحت پوشش این بهانه‌جویی‌ها، تعداد زیادی ناو جنگی خود را به منطقه خلیج[فارس]گسیل داشته است. این کشتی‌ها عملیات‌های گشتی وسیعی را جهت حمایت از نیروی هوایی ایالات متحده در منطقه، آغاز کرده‌اند.

به علاوه، ایالات متحده بخش وسیعی در دریا و نیز حریم فضایی منطقه خلیج[فارس]را، به عنوان منطقه دارای «مقررات ویژه» جهت عبور کشتی‌ها و پرواز هواپیماها اعلام کرده است و هشدار داده هر کس این مقررات را نادیده بگیرد از زور علیه آن استفاده خواهد کرد.

بنابراین، ایالات متحده نه تنها مقررات شناخته شده حقوق بین‌المللی را پایمال کرده و کنوانسیون مربوط به دریاهای آزاد و کنوانسیون شیکاگو در مورد دریانوردی غیرنظامی بین‌المللی را نقض کرده است بلکه به منافع تعداد زیادی از دولت‌ها که از مسیرهای هوایی و دریایی منطقه خلیج[فارس]استفاده می‌کردند، زیان وارد کرده است.

وزارت امور خارجه جمهوری دمکراتیک افغانستان خاطر نشان می‌سازد که این اقدامات ایالات متحده، مغایر با حقوق بین‌المللی بوده و صلح و امنیت را نه تنها در منطقه، بلکه همچنین در خارج از محدوده‌ی منطقه، به مخاطره افکنده است. در حقیقت، این اقدامات مقدمه‌ای جهت دخالت نظامی ایالات متحده آمریکا در جنگ ایران و عراق و به منظور اشغال منابع نفتی در منطقه خلیج[فارس]که واشنگتن آن مناطق را به عنوان «منافع حیاتی» خود اعلام کرده، به شمار می‌رود.

چنین اقداماتی به وضوح سیاست نظامی‌گری ایالات متحده آمریکا را به منظور افزایش تنش بین‌المللی نشان می‌دهد.

وزارت امور خارجه جمهوری دمکراتیک افغانستان مانورهای ماجراجویانه آمریکا را در منطقه

خلیج[فارس]که بدون شک به نحوی بر افغانستان نیز تأثیر دارد، محکوم نموده و نگرانی عمیق خود را از این گونه اقدامات که دخالت آشکار در امور داخلی دولت‌های منطقه خلیج[فارس]و نقض آشکار حقوق و آزادی‌های مردم خویش محسوب می‌شود، ابراز می‌دارد

کابل 11 مارس 1984

سند شماره 208

گزارش هیئت اعزامی دبیر کل جهت تحقیق درباره ادعاهای جمهوری اسلامی ایران در مورد استفاده از تسلیحات شیمیایی.

یادداشت دبیر کل

1 - در 3 نوامبر 1983، دولت جمهوری اسلامی ایران در مکاتبه خود با سازمان ملل برای نخستین بار مدعی شد که عراق از سلاح‌های شیمیایی استفاده کرده است (16128 / S). پیرو درخواست مکرری که در خصوص تحقیق درباره این قبیل سلاح‌ها شده بود، در مورخ 28 اکبر 1983 (16140 / S) دبیر کل هیئتی را به منطقه جهت تعیین خسارات به اهداف غیر نظامی اعزام نمود. هیئت اعزامی قبلی دبیر کل بنا به درخواست ایران و با موافقت عراق در تاریخ 20 می تا 2 ژوئن 1983 از منطقه بازدید به عمل آورد (15834 / S).

2 - مطابق با روشی که جهت اعزام نخستین هیئت استفاده شد، دبیر کل با توجه به درخواست ایران، با عراق مشورت کرد. ضمنا عراق خاطر نشان ساخت که درتاریخ 31 اکتبر 1983 قطعنامه 540 (1983) را پذیرفته است که در آن قطعنامه، شورا نقض حقوق بشردوستانه بین‌المللی را محکوم کرده است و خواستار توقف فوری کلیه عملیات‌های نظامی علیه اهداف غیرنظامی از جمله شهرها و مناطق مسکونی شده است. درباره قطعنامه شورا از دبیر کل درخواست کرده بود که به تلاش‌های میانجی‌گرانه خود ادامه دهد. موضع عراق این است که قطعنامه شورا باید به طور لایتجزا اجرا شود (A / 38 / 560 - S / 16120). ایران خودش را از قطعنامه به دلایلی که در سند 16213 / S ارائه شده، مجزا ساخته است.

3 - در چنین شرایطی و با توجه به نگرانی‌هایی که از سوی دو طرف ابراز شد، دبیر کل پیشنهاد کرده است که هیئتی طبق دستور جهت مشخص ساختن مواضع روشن طرفین در مورد مسائل منازعه و بررسی خسارات به اهداف غیرنظامی از جمله تعیین نوع گلوله‌هایی که مورد استفاده واقع شده، به منطقه اعزام گردد. این پیشنهاد را در ابتدا

دبیر کل به طور شفاهی بیان کرد و متعاقب آن در اسناد 16338 / S و 16334 / S و نیز ارتباطات خصوصی مطرح شده است. واکنش طرفین در مورد پیشنهاد دبیر کل، در اسناد S / 16354, S / 16352, S / 16342, S / 16340 منعکس می‌باشد.

4 - جمهوری اسلامی ایران ادعاهای خود را در مورد استفاده عراق از تسلیحات شیمیایی طی نامه‌های خود و نیز در گفت و گوهای خصوصی که نمایندگی دائمی آن با دبیر کل داشته است، ابراز نموده است. گزارش‌های مطبوعاتی حاکی از آن است که مقامات پزشکی در برخی از کشورهایی که ایرانی‌ها بستری شده‌اند و یا اطلاعات مربوط که مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفته، احتمال کاربرد سلاح‌های شیمیایی را رد نکرده است. این گزارش‌ها که بنا به درخواست مکرر دولت‌ها و نیز سازمان‌های عمومی و خصوصی به منظور تحقیقات هدفمند و بی‌طرفانه صورت گرفته، پیوست شده است.

5 - با توجه به اصول بشردوستانه مندرج در منشور و مسئولیت‌های اخلاقی محول شده، دبیر کل خود را موظف می‌داند تا حقایق را کسب و نتیجه را مشخص سازد، از همین رو از چهار کارشناس برجسته در زمینه‌های تخصصی مربوط به خود خواسته شد تا بازدید حقیقت‌یابی در ایران را عهده‌دار شوند. این کارشناسان عبارتند از:

دکتر گوستاو آندرسون دارای مدرک دکترا و رئیس بخش شیمی تحلیلی انستیتوی پژوهش‌های دفاع ملی اومه‌آ سوئد.

دکتر مانوئل دومینگز، سرهنگ، از اعضای بهداری ارتش و متخصص در جراحات ناشی از سلاح‌های بیولوژیکی و شیمیایی، استاد پزشکی پیشگیری دانشگاه کمپلوتنس مادرید اسپانیا.

دکتر پیتر دان، سرپرست هیئت علمی آزمایشگاه پژوهش‌های مواد سازمان علوم و تکنولوژی دفاعی وزارت دفاع ملبورن استرالیا.

سرهنگ اوبرست اولریش ایموبرستگ، دکترای شیمی، رئیس سابق بخش دفاع هسته‌ای، بیولوژیک و سلاح‌های شیمیایی وزارت دفاع برن سوئیس.

6 - این کارشناسان در 13 مارس به تهران سفر کردند و در 19 مارس 1984 از تهران بازگشتند. امور هیئت را آقای اقبال رضا مدیر دفتر معاونین دبیر کل در امور ویژه سیاسی هماهنگ کرد. وی جهت سازماندهی به هیئت، تسهیلات را با ارتباط با مقامات ذی صلاح پیگیری کرد. کارشناسان گزارش مشترکی را به دبیر کل در 21 مارس 1984 ارائه دادند.

7 - دبیر کل مایل است سپاس عمیق خود را از اعضای هیئت به دلیل نحوه شایسته و کارآمد در انجام وظایف، علی‌رغم محدودیت از نظر منابع و زمان که تحت شرایط دشوار و حتی خطرناک انجام گرفت، ابراز نماید.

8 - با توجه به نگرانی بشردوستانه که باعث تصمیم گیری دبیر کل جهت این تحقیق شد، گزارش کارشناسان به شورای امنیت جهت اطلاع آنها ارسال می‌گردد. متأسفانه اعضای

هیئت متفق‌القول ادعاهای استفاده از تسلیحات شیمیایی را تأیید کردند و این در حالی است که چند روز قبل دبیر کل شدیدا استفاده از این قبیل سلاح‌ها را در هر وقت و در هر کجا محکوم کرده بود.

9- در واقع دبیر کل اهمیت خاصی به رعایت دقیق کلیه اصول و مقررات بین‌المللی که جامعه جهانی به منظور پیشگیری از صدمات انسانی پذیرفته، قائل می‌باشد که از جمله آن عدم استفاده از سلاح‌های خاص و رفتار با اسیران جنگ و یا سایر جوانب عملیات‌های نظامی می‌باشد.

10 - دبیر کل همچنان بر این عقیده است که نگرانی‌های بشردوستانه تنها با پایان یافتن این جنگ ویرانگر خاتمه می‌یابد. وی بار دیگر آمادگی خود را برای کمک به کلیه تلاش‌هایی که جهت دست‌یابی به این هدف صورت می‌گیرد، ابراز نموده و از دولت‌های ایران و عراق می‌خواهد که به کوشش‌های سازمان ملل جهت برقراری صلح برای مردم خود پاسخ گویند، صلحی که باعث می‌گردد منابع انسانی و مادی خود را صرف تقویت و توسعه کشورهای خود بنمایند. دبیر کل همچنین از سایر دولت‌ها درخواست می‌کند که در تلاش‌های بین‌المللی جهت یافتن راهی جهت بازگشت صلح به ایران و عراق براساس عدالت همکاری نمایند.

21 مارس 1984

آقای دبیر کل،

مفتخر هستیم که گزارش مورد درخواست شما را درباره دعاوی استفاده از سلاح‌های شیمیایی در ایران تقدیم کنیم:

برای انجام تحقیقات و گردآوری و مطالعه شواهد محلی از تاریخ 13 تا 19 مارس 1984(23 تا 29 اسفند 1362) از ایران دیدار داشتیم و پس از بازگشت به ژنو گزارش ذیل را تهیه کردیم.

به خاطر همکاری و مساعدتی که دولت ایران در طول این سفر با ما به عمل آورد، صمیمانه سپاس‌گزار هستیم.

ضمنا مایل هستیم از کمک‌هایی که اعضای دبیرخانه سازمان ملل به ویژه آقای اقبال رضا از دفتر معاونت امور سیاسی ویژه دبیر کل در حق ما نمودند، قدردانی کنیم. از دو آزمایشگاه که در زمینه‌های فنی ما را یاری نمودند نیز به ویژه متشکر هستیم. با وجود آن که اعضای گروه هر یک به دلیل برخورداری از تخصص خاصی به این مأموریت اعزام شدند، ولی کار به صورت گروهی و تیمی صورت گرفت و تمامی اعضای گروه درباره نتایج تحقیقات اتفاق نظر کامل داشتند. آقای دبیر کل از اینکه ما را مورد اعتماد و وثوق خود قرار دادید، سپاس‌گزار هستیم.

با احترامات فائقه

دکتر گوستاو آندرسون - دکتر مانوئل دومینگز - دکتر پیتر دان -

سرهنگ اوبرست اولریش ایموبرستگ

هدف مأموریت

1 - دبیر کل از کارشناسان اعزامی خواسته بود در حد امکان تعیین کنند که آیا سلاح‌های شیمیایی در ایران مورد استفاده قرار گرفته است یا خیر و چنانچه مورد استفاده قرار گرفته نوع و میزان کاربرد آن در چه حدی بوده است.

روش تحقیق

2 - متخصصین برای انجام مأموریت خود طرق متعددی را در پی گرفتند:

الف) با مقامات دولت ایران مصاحبه‌هایی انجام شد تا در مورد ادعای استفاده از سلاح‌های شیمیایی اطلاعاتی کسب شود.

ب) برای آزمایش و بررسی شواهد مربوط به سلاح‌هایی که گفته می‌شود مواد شیمیایی از طریق آن پرتاب شده است و نیز جمع‌آوری نمونه‌های آزمایشگاهی و ارسال آن به لابراتوارهای تخصصی اروپا، بازدیدهایی از مناطق جنگی به عمل آمد.

ج) سلاح‌هایی که از مناطق جنگی به پایتخت (تهران) ارسال شده بود، مورد آزمایش و مطالعه قرار گرفت.

د) از تعدادی مجروح که گفته شد در معرض حملات مواد سمی قرار گرفته‌اند، معاینات بالینی به عمل آمد. این معاینات هم در مناطق جنگی و هم در بیمارستان‌های تهران که مجروحین به آنجا انتقال یافته بودند انجام گرفت.

3- متخصصین 6 روز در ایران اقامت داشته و زمان‌بندی فعالیت‌های آنان در ضمیمه شماره یک ذکر شده است.

جنبه‌های تسلیحاتی

4- منطقه مورد بازدید شماره 1 (شط علی): 40: 12 روز 14 مارس 1984 (24 اسفند 1362) به شط علی رسیدیم. این منطقه باتلاقی است و اطراف آن را اراضی سخت احاطه کرده است که خودروهای زرهی سنگین قادر به عبور از آن هستند و آبگیرها و اراضی بایر و زراعی به صورت پراکنده در آنجا مشاهده می‌شود. یک واحد توپخانه که مورد بازدید قرار نگرفت، در نزدیکی منطقه مورد بازدید واقع و وسعت آن 10000 متر مربع بود.

گزارش شد که در این منطقه تعدادی بمب‌های مشابه به صورت پراکنده وجود دارد. در منطقه مورد بازدید پوکه یا غلاف هشت بمب هوایی عمل کرده و تا حدودی آسیب دیده مورد معاینه قرار گرفت.

5- به گفته اعضای سپاه پاسداران انقلاب حملات را چندین روز قبل (تاریخ حملات دقیقا اعلام نشد) سه هواپیمای عراقی که هر یک از نوع مختلفی بوده‌اند (میگ، سوخو و میراژ)

انجام داده‌اند. گفته شد که هر یک از این هواپیماها احتمالا هشت بمب با خود حمل می‌کرده و در ارتفاعاتی بین 200 تا 300 متر در پرواز بوده‌اند. عمق حفره‌هایی که در اثر اصابت بمب‌ها در زمین ایجاد شده بود 2 متر و قطر آنها 8 متر بود.

6- منطقه مورد بازدید شماره 2 (هورالهویزه): در ساعت 30: 14 همان روز به این منطقه رسیدیم، این منطقه دشتی مسطح بود که در آن آثاری از حیات و پوشش نباتی مشاهده نمی‌شد تمامی منطقه تا آنجا که قابل تشخیص بود تحت اشغال واحدهای پاسداران قرار داشت. گفته شد در 13 مارس 1984 (23 اسفند 1362) در ساعت 11 هورالهویزه مورد حمله قرار گرفته و گویا تعدادی قربانی به جای گذاشته است و در شب چهاردهم مارس 1984 (24 اسفند 1362) بسیاری از آنها مورد معاینه قرار گرفتند. در این منطقه تعدادی بمب مشاهده شد که مشخصات آنها با بمب‌هایی که در منطقه شط علی مورد بازدید قرار گرفت، مطابقت می‌کرد. در این محل دو بمب هوایی آسیب دیده و یک بمب منفجر شده توسط متخصصین مورد آزمایش قرار گرفت.

7- در دو منطقه‌ای که مورد بازدید قرار گرفت گلوله‌های منفجر نشده توپ و یا مهمات موشکی و یا قطعات و اجزای این قبیل مهمات به اعضای هیئت نشان داده نشد.

8- هیچ یک از دو منطقه مورد بازدید به نظر نمی‌رسید منطقه‌هایی باشند که معمولا برای حملات متعارف هدف قرار می‌گیرند. بمب‌های حاوی مواد شیمیایی ممکن است به منظور پاک‌سازی کامل منطقه به کار رفته باشد تا دوباره بعد از گذشت زمانی معین توسط نیروهای مهاجم اشغال شود. ضمنا این امکان نیز وجود دارد که در حمله گزارش شده به شط علی موضع توپخانه هدف مورد نظر بوده، ولی بمب‌ها به هدف اصابت نکرده است.

9- بمب‌هایی که در مناطق مورد بازدید یافت شده بود در محل مورد بررسی قرار گرفت. مقامات ایرانی سه عدد از بمب‌ها را به تهران منتقل کردند تا احتمالا متخصصین آنها را به طور دقیق‌تر مورد مطالعه قرار دهند. در غلاف تمامی بمب‌هایی که مورد مطالعه قرار گرفت علامت BR 250 WP مشاهده شد. این بمب‌ها قهوه‌ای رنگ بودند و یک نوار زرد رنگ به عرض 10 سانتی متر در نزدیکی دماغه مخروطی شکل آنها به چشم می‌خورد. روی این بمب‌ها هیچ نوع علامت دیگری مشاهده نشد. هر یک از بمب‌ها دو آویزه یا دستگیره داشت و به نظر می‌رسد که این بمب‌ها با این آویزه‌ها به قسمت خارجی هواپیما وصل گردیده و به این ترتیب حمل و پرتاب می‌شوند. بررسی بمب‌های منفجر نشده و خسارت دیده نشان می‌داد که محتوای آنها را یک مایع تشکیل می‌دهد. به لحاظ آنکه تمامی بمب‌هایی که مورد معاینه قرار گرفتند از نوع مشابهی بودند، چنین نتیجه‌گیری شد که تمامی آنها از جمله بمب‌های منفجر شده، برای حمل مایع طراحی شده‌اند.

10- وزن و اندازه بمب‌ها به شرح زیر است:

تمامی طول: 2 / 26 متر

طول سیلندر (بدون احتساب فیوز و تعادل‌گر): 34 / 1 متر

قطر سیلندر: 30 سانتی متر

وزن کل: 135 کیلوگرم (حدودا)

وزن بمب بدون محتویات: 86 کیلوگرم (حدودا)

وزن سیلندر: 49 کیلوگرم (حدودا)

11- قسمت درونی هر بمب شامل یک لوله انفجاری (به طول حدود 34 / 1 متر و قطر حدود 53 میلی متر) بود. در تاریخ 17 مارس (27 اسفند 1362) در ساعت حدود 18 در پادگان شهید بهشتی تهران و در حضور متخصصین و با قبول خطرات نسبی، پاسداران داوطلب لوله انفجاری را باز کردند تا محتویات آن مورد آزمایش و بررسی قرار گیرد. پس از آنکه قسمت فوقانی لوله فولادی که طول آن 60 میلی متر بود، بریده شد و سرپوش کلاهک آلومینیومی زردرنگ برداشته شد، پودر متراکم سفید رنگی مشاهده گردید. نمونه این پودر که حالت ترد و شکننده‌ای داشت آتش زده شد، شدت احتراق زیاد بود و چنین نتیجه‌گیری شد که نمونه مذکور ماده انفجاری است که معمولا برای افزایش میزان پراکندگی محتویات بمب مورد استفاده قرار می‌گیرد.

12- غلاف بمب‌ها از فولاد نازک و به قطر یک تا دو میلی متر بود و عمدتا از قسمت طول با مواد انفجاری شکسته و به تکه‌های بزرگ تقسیم می‌شود. بنابراین با اطمینان زیاد می‌توان حدس زد که این قبیل بمب‌ها یک سلاح متعارف شدیدا انفجاری نیست، بلکه این بمب‌ها به گونه‌ای ساخته شده‌اند که پس از انفجار مایع محتوی آن به صورت بخار و قطرات ریز در محوطه نسبتا وسیعی پراکنده شود و به این ترتیب از لحاظ اندازه قطره‌ها و شدت بخارات، تأثیرات وارده بسیار متفاوت خواهد بود.

13- بر روی هر یک از بمب‌ها یک فیوز ساعتی نصب شده و با تنظیم این فیوز می‌توان بمب را در ارتفاع مورد نظر منفجر کرد تا مایع موجود در بمب حداکثر اثر خود را به جای بگذارد. بر روی فیوز بمب‌ها عبارات زیر به چشم می‌خورد:

(برای مسلح کردن در کمتر از 6 ثانیه پیچ را خارج کنید، قرار گرفتن عقربه ساعت بر روی قسمت قرمز رنگ به منزله خطر است.)

نوع: MU09 - کالا 01 / 83 (به خاطر واضح نبودن متن اسپانیایی ترجمه مبهم است)

جنبه‌های شیمیایی

14- در تاریخ چهارم مارس 1984(14 اسفند 1362) به دلیل در اولویت قرار داشتن مسئله، متخصصین یک بمب منفجر نشده را که در هورالهویزه پیدا شده بود، مورد بررسی قرار دادند. بخشی از این بمب را با خاک پوشانیده بودند تا ماده‌ای را که از اطراف فیوز

آسیب دیده به خارج نشت می‌کرد، تحت کنترل داشته باشند. از خاک آغشته به ماده مذکور توسط کارشناس‌ها نمونه برداری شد. پاسداران داوطلب فیوز را خارج کردند تا کارشناسان بتوانند از مایع داخل بمب جهت آزمایش به طور صحیح نمونه برداری کنند. در ساعت 16:05 پاسداران توانستند با مشکلاتی چند و تا حدودی مواجه شدن با خطر، فیوز را خارج کنند. پاسداران تحت سرپرستی و نظارت کارشناس‌ها چندین نمونه از مایع مذکور را برداشتند. نمونه‌ها که کلا سه عدد بود، توسط کارشناس‌ها بسته‌بندی شد تا با رعایت نکات ایمنی به تهران منتقل گردد. حجم نمونه‌هایی که تهیه شد جمعا 40 تا 50 میلی متر بود.

15- بامداد روز پنجشنبه پانزدهم ماه مارس 1984 (25 اسفند 1362) نمونه‌ها در آزمایشگاه مرکز پزشکی لبافی‌نژاد تهران مطالعه و دوباره بسته‌بندی شد تا به صورت ایمنی از تهران جهت آزمایش به آزمایشگاه‌های ذی صلاح اروپا ارسال شود. نمونه‌ها متشکل بود از یک مایع روغنی شکل به رنگ قهوه‌ای تیره. این مایع در تهران با سیستم کاغذ تشخیص نوع ماده شیمیایی (کد 8494 - 858 - 21 - 6665) مورد آزمایش قرار گرفت و رنگ قرمز شدید حاصله از وجود گاز موستارد (خردل) در این مایع حکایت می‌کرد. در آزمایش‌های انجام شده وجود لوئیسات و یا ماده مختل کننده اعصاب ثابت نشد. سه نمونه تهیه شده که حجم هر کدام یک میلی لیتر بود، به طور جداگانه در بطری‌های دربسته و خشک قرار داده شده سپس هر یک از این بطری‌ها را در ظروف پلاستیکی 250 میلی لیتری که در آنها پودر ذغال برای جذب رطوبت قرار داده شده بود، گذاشتیم و در آنها محکم پیچ شد. ظروف پلاستیکی را نیز برای تأمین ایمنی در حمل و نقل با پلاستیک ضخیم پوشاندیم. لازم به تذکر است که به هنگام آزمایش بر روی نمونه‌ها، از محفظه مخصوص استفاده شد.

16- یکی از نمونه‌های مایع جمع‌آوری شده، توسط فردی امین به انستیتوی تحقیقات دفاع ملی سوئد در اومه‌آ و نمونه دیگر به آزمایشگاه اسی سنترال در اسپیز سوئیس فرستاده شد. نمونه سوم نیز در اختیار آزمایشگاه اسی سنترال سوئیس قرار گرفت تا از آن حفاظت به عمل آید.

17- نمونه‌ها در دو آزمایشگاه مذکور که به تکنیک‌های پیشرفته از جمله اسپکترومتری جمعی، کروماتوگرافی و رنگ نگاری، طیف سنج جمعی، رزونانس مغناطیسی هسته کاربون 13 و پروتون مجهز بوده و قادر به مقایسه با نمونه‌های واقعی هستند، آزمایش شد.

18- نتیجه آزمایشات ثابت کرد که نمونه مذکور از بی. آی. اس - (2 کلرواتیل) - سولفاید با کیفیت بالا تشکیل شده است. در نمونه مذکور چندین مورد ناخالصی‌های جزئی و نشانه‌هایی از سولفور نیز یافت شد. این ترکیب را عموما به عنوان گاز موستارد یا خردل می‌نامند و کد آن H می‌باشد. در هیچ یک از دو نمونه مذکور نشانه‌ای از میکوتوکسین مشاهده نشد. نتیجه آزمایش‌هایی که در انستیتوی مطالعات دفاع ملی سوئد و آزمایشگاه

AC سوئیس به عمل آمد یکسان بود و در ضمائم دو و سه ذکر شده است. چنانچه اطلاعات تخصصی بیشتری در زمینه اسپکترا (طیف) و کروماتوگرام (رنگ نگاری) مورد نیاز باشد، می‌توان با آزمایشگاه‌های فوق تماس حاصل کرد.

19- در تاریخ 18 مارس 1984 (28 اسفند 1362) مقامات ایرانی به طور اضطراری درخواست کردند که شواهد و مدارک جدیدی مورد بازدید قرار گیرد و کارشناسان با سفر مجدد به اهواز موافقت کردند. در درمانگاه استادیوم تختی نمونه‌هایی از خاک و مایعی که گفته شد مربوط بوده است به یک حمله هوایی علیه نیروهای ایرانی که در منطقه خیبر در ساعت 11:15 شنبه 17 مارس 1984 (27 اسفند 1362) صورت گرفته به ما نشان داده شد. به کارشناسان گفته شد که به هنگام حمله هوا گرم بوده و باد کمی می‌وزیده است. یک پاسدار که شاهد حمله بوده است اظهار کرد که غلاف بمب منفجر نشده شکسته شده و یکی از همکارانش از مایعی که از این بمب نشت می‌کرده، نمونه برداری کرده است. وی ضمنا اظهار کرد که بمب مذکور از نظر ظاهر مشابه بمب‌هایی بوده است که در حملات قبلی مورد استفاده قرار گرفته و نمونه آنها در روزهای قبل به کارشناسان نشان داده شده بود. کارشناسان از مقامات مربوط خواستند اجزا و قطعات سلاح‌های مورد استفاده در حمله مذکور جهت آزمایش به اهواز فرستاده شود، مقامات ایرانی اظهار داشتند که این امر به علت ضیق وقت و نزدیکی زمان عزیمت کارشناسان امکان پذیر نیست.

20- کارشناسان با استفاده از امکانات بخش چشم پزشکی درمانگاه، دو نمونه هر یک به اندازه یک میلی لیتر جهت آزمایشات تهیه کردند. بطری‌های حاوی نمونه‌ها به دلیل نبودن ذغال رطوبت‌گیر، در خاک خشک بسته‌بندی شد و توسط کارشناسان به تهران منتقل گردید. سپس نمونه‌های گردآوری شده توسط افراد امین به آزمایشگاه‌های مذکور در اروپا ارسال شد.

21- نتیجه آزمایش‌ها نشان داد که 75 درصد مواد متشکله مایع مذکور را اتیل ان، ان - دیمتیل فسفر امیدو سیایندات و 12 درصد آن را کلروبنزین تشکیل می‌دهد. ضمنا مقدار کمی ترکیبات فرار و نیز مواد حاوی فسفر موسوم به تری اتیل فسفات به میزان 1 تا 4 درصد و دی اتیل ان، ان - دیمتیل فسفر امیدات به میزان 3 تا 10 درصد در این مایع وجود داشت. ترکیب فوق با عامل مختل کننده اعصاب موسوم به تابون مطابقت داشته و کد آن GA است. در این ترکیب کلروبنزین به عنوان عامل متعادل کننده عمل می‌کند. نتایج آزمایشاتی که در آزمایشگاه AC سوئیس و آزمایشگاه انستیتوی تحقیقات دفاع ملی سوئد به عمل آمده، مشابه و یکسان بود و جزئیات مربوط به این آزمایشات در ضمائم چهار، پنج و شش گنجانده شده است. علاقه‌مندان به اطلاعات تخصصی بیشتر می‌توانند با آزمایشگاه‌های مذکور تماس حاصل کنند.

جنبه‌های پزشکی

22- اولین سری معاینات پزشکی در تاریخ 14 تا 17 مارس (24 تا 27 اسفند 1362) در درمانگاه استادیوم تختی اهواز (بیمارستان صحرایی) و در بیمارستان گلستان که بیمارستان دانشگاه اهواز است، و نیز در بیمارستان لبافی‌نژاد تهران و بیمارستان شهید مطهری تهران (بیمارستان سوانح سوختگی) انجام شد. 37 بیمار و چهار تن دیگر که به دلیل جراحات جزئی در بیمارستان بستری نشده بودند، مورد معاینه قرا گرفتند. جسد 6 تن دیگر که از بیمارستان‌های استکهلم و وین بازگردانده شده بودند، مورد معاینه قرار گرفت. ضمنا در تاریخ 18 مارس (28 اسفند 1362) کارشناسان کالبد شکافی یک جسد را در بیمارستان دانشگاه اهواز شاهد بودند.

23- در پی معایناتی که به عمل آمد در 32 مورد علائم بالینی مشاهده گردید و بیماران از طریق مترجم اظهار داشتند که پس از انفجار بمب‌هایی که از هواپیما فرو ریخته شد، این علائم در آنها ظاهر شده است. در برخی موارد بر اثر ایجاد نور شدید و در دیگر موارد به دلیل متصاعد شدن بوی زننده که برخی آن را به بوی سیر تشبیه کرده بودند، افنجارها تشخیص داده شده‌اند.

24- به گفته بیماران، علائم اولیه 25 دقیقه تا 4 ساعت پس از آنکه در معرض انفجار قرار گرفته‌اند در آنها ظاهر شده است. پس از معاینه بیمارانی که در زمان‌های مختلف در معرض انفجارها قرار گرفته بودند چنین نتیجه‌گیری شد که در اکثر موارد علائم بالینی با ورم ملتحمه فزاینده، احساس یک جسم خارجی در چشم و فوتوفوبی (ترس از نور) آغاز شده است. این علائم در بیماران حداقل هیجده روز باقی مانده بود و در این دوره بین زمان در معرض انفجار قرار گرفتن و زمان انجام آزمایشات طولانی‌ترین مدت محسوب می‌شد.

بسیاری از بیماران دچار ورم پلک چشم شده بودند که مانع از معاینات قرنیه چشم می‌گردید. در بسیاری دیگر از بیماران ضایعات شدید در مخاط بینی مشاهده گردید.

25- التهابات پوستی در بیماران به چشم می‌خورد و در برخی موارد تجمع لکه‌هایی که بر پوست ظاهر شده بود قدری زیادتر بود و رنگ آن تیره و شرابی رنگ شده بود. ظاهرا ناراحتی‌های پوستی چند ساعت پس از آن که مجروحین در معرض انفجار قرار گرفته‌اند به وجود آمده است و پوشیده بودن یا نبودن پوست بی‌تأثیر بوده است. لکه‌های سرخ رنگ نقاط مختلف بدن بیماران را فرا گرفته بود و در یک مورد 80 درصد سطح پوست بدن بیمار از لکه‌های سرخ رنگ پوشیده شده بود. گرچه این ضایعات می‌تواند در پوست تمامی نقاط بدن به وجود آید، ولی اغلب شدیدترین ضایعات در زیر بغل، پوست بیضه و آلت تناسلی و سپس در کشاله ران و سطح داخلی آرنج‌ها و زانوها به چشم می‌خورد و احتمالا حساسیت بیشتر این قسمت‌های پوست بدن و تعریق بیشتر در این قسمت‌ها باعث ایجاد ضایعات

شدیدتر شده است. در قسمت آلات تناسلی نیز ضایعات تیره رنگی به وجود آمده بود.

26- تاول‌هایی که حاوی مایعی زرد رنگ بود، متعاقبا بر روی پوست بیماران ظاهر شده بود و این تاول تحت فشار کروی شکل می‌شد. اندازه این تاول‌ها بین چند میلی متر تا چندین دسی متر بود. در برخی بیماران تعداد این تاول‌ها بسیار زیاد می‌شد. این تاول‌ها معمولا گرد و یا باریک بودند و در برخی بیماران شکل آنها نامنظم بود. یک تکنسین مسئول خنثی‌سازی بمب‌ها بود که فقط یک تاول در مچ دستش مشاهده شد.

27- بسیاری از بیماران از انسداد و التهاب و زخم‌های مجاری بینی در رنج بودند. التهابات لوله نای و نیز التهابات حنجره توأم با گرفتگی صدا و خلط و ترشحات در بیماران دیده شد. در برخی بیماران علائم بالینی و رادیولوژیکی برونشیت، سینه پهلو و ذات‌الریه مشاهده گردید.

28- اکثر بیماران دچار کمبود گلبول‌های سفید خون بودند و در یک مورد تعداد گلبول سفید یک بیمار به 300 عدد در هر میلی متر مکعب رسیده بود در حالی که تعداد گلبول‌های سفید یک فرد عادی حدود 6000 عدد در هر میلی متر مکعب است. کمبود گلبول سفید به منزله آسیب‌پذیر بودن شخص در مقابل بیماری‌های عفونی است. ابتدا کمبود گلبول سفید از نوع سلول لنفاوی لیمفوپنیک بود. ضمنا آثار ترومبوپنی (لخته شدن خون در رگ‌ها) نیز مشاهده شد. گلبول‌های قرمز بیماران حالت غیر عادی نداشت و تنها مورد غیر عادی از نقطه نظر بیوشیمی وجود مقادیر زیادی آنزیم لاکتیس دی هیدروژنیز در خون بیماران بود.

29- نتایج توأمان معاینات بالینی و تجزیه و تحلیل‌های آزمایشگاهی ثابت کرد که نوع جراحات و تاول‌های ایجاد شده کاملا همانند جراحاتی است که عناصر تاول‌زا به ویژه سولفورموستارد (خردل) به وجود می‌آورد و تنها مواد تاول‌زایی از این قبیل قادر هستند چنین جراحاتی را پدید آورند.

30- در تاریخ 18 مارس 1984 تعداد دیگری از بیماران که روز پیش در درمانگاه استادیوم تختی اهواز بستری شده بودند، مورد معاینه قرار گرفتند. بیش از 40 تن از بیماران کماکان در درمانگاه بستری بودند و از بین آنها به دلیل کمبود وقت 6 تن معاینه شدند. گفته شد که این عده و حدود 400 تن دیگر در جریان حملات شیمیایی به منطقه جفیر تحت تأثیر مواد شیمیایی قرار گرفته‌اند.

31- اطلاعاتی که در اختیار کارشناس‌ها قرار گرفت حاکی از این بود که بیماران بستری دچار ناراحتی‌های تنفسی، آشفتگی شدید، سرگیجه، تهوع، دفع ادرار و مدفوع به طور غیر ارادی و کاهش ضربان قلب بوده‌اند. تنها یکی از بیماران که توسط کارشناس‌ها مشاهده شد تا حدودی دچار ناراحتی تنفسی بود. تمامی بیماران از آب ریزش چشم، انسداد و التهاب مجاری بینی، تعریق، لرزش جزئی اندام‌های تحتانی بدن، زبان و دهان، انقباض شدید

مردمک چشم و خستگی چشم در رنج بودند. در دو تن از بیماران گزارش شد که سطح استیل کولین استراس بسیار پائین‌تر از حد طبیعی بوده است. تعدادی از بیماران نیز دچار ورم ملتحمه شدید بودند.

32- به کارشناس‌ها گفته شد که بیماران عضو سپاه پاسداران به همراه خود آمپول‌های آتروپین داشته‌اند که می‌توانسته‌اند شخصا به خود تزریق کنند و پس از حمله از این آمپول‌ها استفاده کرده‌اند. احتمالا استفاده از آمپول اتروپین سبب شده است که از شدت عوارض مربوطه کاسته شود.

33- لگوی بالینی و نتایج آزمایشگاهی و انجام تست ادجووانیتبوس با آتروپین نشان داد که آن بیماران در معرض مواد بازدارنده استیل کولین استراس و احتمالا از نوع ماده شیمیایی فسفری قرار گرفته‌اند. ورم ملتحمه که در بیماران مشاهده گردیده ناشی از این نوع ماده شیمیایی نیست بلکه احتمالا ناشی از مواد شیمیایی وابسته به این ماده بوده است.

34- نتایج معاینات بیماران مورد به مورد در ضمیمه شماره 7 ذکر شده است.

نتایج

35- مطالب زیر، نتایج به دست آمده است که کارشناسان در مورد آن اتفاق نظر دارند:

الف) همان گونه که قبلا اعلام گردید در مناطق مورد بازدید کارشناسان در ایران، سلاح‌های شیمیایی به صورت بمب‌های هوایی مورد استفاده قرار گرفته است.

ب) انواع مواد شیمیایی که مورد استفاده قرار گرفته عبارتند از بی. آی. اس - (2 کلراتیل) - سولفاید که گاز موستارد یا گاز خردل نیز نامیده می‌شود. ماده شیمیایی دیگر اتیل ان. ان - دی متیل فسفروا میدوسیانیدات که یک نوع ماده شیمیایی مختل کننده اعصاب موسوم به تابون است.

36- میزان کاربرد این مواد شیمیایی با در نظر داشتن کمبود وقت و امکانات موجود قابل تعیین نبود.

ضمیمه یک - روز شمار فعالیت‌ها

دوشنبه 12 مارس 1984 (22اسفند 1362) عزیمت از ژنو.

سه‌شنبه 13 مارس 1984 (23 اسفند 1362) ورود به تهران، شرکت در جلسه وزارت امور خارجه، بازدید از اداره پزشکی قانونی تهران.

چهارشنبه 14 مارس 1984 (24 اسفند 1362) دیدار از مناطق جنگی، بازدید از دو محل در مناطق جنگی، معاینه و بررسی بمب‌های هوایی و جمع‌آوری نمونه‌ها. معاینه بیماران و مصاحبه با آنها در بیمارستان صحرایی و در اهواز.

پنجشنبه 15 مارس 1984 (25 اسفند 1362) بازدید از بیمارستان‌ها در تهران و معاینه بیماران و آزمایش‌های مقدماتی روی نمونه‌های گردآوری شده از مناطق جنگی.

جمعه 16 مارس 1984(26 اسفند 1362) معاینه بمب‌های هوایی که از مناطق جنگی به تهران ارسال شده بود و بازدید از اداره پزشکی قانونی تهران.

شنبه 17 مارس 1984 (27 اسفند 1362) بمب‌های هوایی مورد معاینه بیشتر قرار گرفت.

یکشنبه 18 مارس 1984 (28 اسفند 1362) دیدار از اهواز، معاینه بیماران در درمانگاه استادیوم تختی اهواز، تحویل گرفتن نمونه‌ها، دیدار از بیمارستان در تهران و گفت و گو با بیماران.

دوشنبه 19 مارس 1984 (29 اسفند 1362) عزیمت از تهران ورود به ژنو.

سه‌شنبه 20 مارس 1984 (30 اسفند 1362) تهیه گزارش.

چهارشنبه 21 مارس1984 (1 فروردین 1363) تهیه گزارش.

ضمیمه دو

اداره چهارم انستیتوی تحقیقات دفاع ملی سوئد اومه‌آ (UMEA) تجزیه و تحلیل آزمایشگاهی نمونه‌هایی که گفته می‌شود از سلاح‌های شیمیایی در ایران تهیه شده است.

1- نمونه در ساعت 10 بامداد روز 18 مارس 1984 در اومه‌آ دریافت شد. بازدید و بررسی بسته دریافتی نشان داد که عمل خلافی صورت نگرفته و نیرنگی در کار نیست.

2- بسته شامل یک بطری دهانه گشاد 250 میلی لیتری پلاستیکی بود که در آن ذغال سنگ رطوبت‌گیر قرار داشت. در میان ذغال‌ها یک ظرف شیشه‌ای 20 میلی لیتری در بسته قرار داده بودند که در آن یک میلی لیتر مایع قهوه‌ای رنگ تیره وجود داشت.

3- در پی آزمایشاتی که صورت گرفت مواد موجود در این مایع به شرح زیر تشخیص داده شد:

الف)98 درصد مایع مذکور را بی. آی. اس - (2 کلرواتیل) - سولفاید تشکیل می‌داد.

ب) مقادیر جزئی بی. آی. اس - (2 کلرواتیل) - دی سولفاید.

ج) مقادیر جزئی 1 و 2 بی. آی. اس - (2 کلرواتیل تیو) - اتان.

د) مقادیر جزئی بی. آی. اس - (2 کلرواتیل تیواتیل) - اتر.

ه) مقادیر جزئی سولفور.

ترکیب الف با جی. سی / ام. اس (هاولت پاکارد 5992 بی) و اچ - ان. ام. آر. و سی 13 - ان. ام. آر تشخیص داده شد.

ترکیب ب و د توسط جی. سی / ام. اس تشخیص داده شد. ترکیب ه توسط پولاروگرافی تشخیص داده شده. برخی از طیف‌ها ضمیمه شده است.

در محلول با غلظت بیشتر از 5 درصد هیچ ترکیب آلی دیگری غیر از آنچه که در بالا به آن اشاره گردید مشاهده نشد.

در این مایع آثاری از آهن از طریق تجزیه الکترونی نشر اشعه ایکس تشخیص داده شد.

انستیتوی تحقیقات دفاع ملی، بخش شیمی - یوهان سانتسون

ضمیمه سه

آزمایشگاه AC، اسپیز، سوئیس - 19 مارس 1984

بخش نیروهای مسلح

تجزیه نمونه مواد جنگ‌های شیمیایی

ضمیمه چهار

انستیتوی تحقیقات دفاع ملی - اداره چهارم - اومه‌آ - سوئد - 20 مارس 1984

نتیجه آزمایشات نمونه‌هایی که گفته می‌شود از سلاح‌های شیمیایی در ایران تهیه شده است.

1- دومین نمونه در ساعت 10 بعدازظهر روز 19 مارس 1984 در اومه‌آ تحویل گردید.

2- بسته محتوی یک ظرف شیشه‌ای دهانه گشاد انباشته از شن بود. در میان شن یک ظرف شیشه‌ای در بسته دیگر قرار داشت که بخشی از آن را با نوار چسب پوشانیده بودند و در آن حدود 5 میلی لیتر مایع تیره رنگی وجود داشت.

3- پس از انجام آزمایشات بر روی مایع مذکور ترکیبات زیر در آن تشخیص داده شد.

الف) اتیل ان. ان - دی میتل فسفرو امیدوسیانیدات (تابون)، تشکیل دهنده 75 درصد نمونه.

ب) کلروبنزین، تشکیل دهنده حدود 12 درصد نمونه.

ترکیب الف به وسیله جی. سی / ام. اس. (هیولت - پاکارد، 5992 بی). اچ - ان. ام. آر. سی 13 - ان. ام. آر تشخیص داده شده است.

ترکیب ب به وسیله جی. سی / ام. اس، اچ - ان. ام. آر و سی 13 - ان. ام. آر تشخیص داده شد و کمیت آن به وسیله جی. سی تعیین گردید.

برخی از طیف‌های به دست آمده ضمیمه گزارش است.

مقادیر کلی ترکیبات شدید مواد ممکن است وجود داشته باشد.

ضمنا وجود دو ترکیب نامعلوم محتوی فسفر نیز از طریق طیف پی 31 - ان. ام. آر تشخیص داده شد.

نمونه محتوی رسوبات سختی است که تاکنون مورد آزمایش قرار نگرفته است.

انستیتوی تحقیقات دفاع ملی - بخش شیمی - یوهان سانتسون

ضمیمه پنج

انستیتوی تحقیقات دفاع ملی - اداره چهارم اومه‌آ سوئد - 21 مارس 1984.

گزارش دیگری درباره آزمایش نمونه‌ای که گفته می‌شود از سلاح‌های شیمیایی در ایران تهیه شده است.

نمونه‌ای که گزارش آن در تاریخ 20 مارس 1984 تهیه شده مورد آزمایشات قرار گرفت. علاوه بر اتیل ان، ان - دی تیل فسفروآمید و سیانیدات و کلروبنزین ترکیبات دیگری نیز به شرح زیر در این نمونه تشخیص داده شد.

(ج) تری اتیل فسفات حدود یک تا چهار درصد نمونه.

(د) دی اتیل ان، ان دی میتل فسفروامیدات حدود سه تا ده درصد نمونه.

ترکیب (ج) و ترکیب (د) از طریق جی سی ام اس (هیولت پاکارد 5992 ب) و پی 31 - ان ام آر تشخیص داده شد.

انستیتوی تحقیقات دفاع ملی - بخش شیمی - یوهان سانتسون.

ضمیمه شش

گروه نیروهای مسلح - آزمایشگاه AC اسپیز - سوئیس

نمونه شماره 2 مواد جنگ‌های شیمیایی

31P و آنالیز کروماتوگرافیک گازی به عمل آمد مشخص شد که نمونه محتوی حدود 50 درصد تابون و حدود 20 درصد کلروبنزین است. مواد باقیمانده شامل مواد هیدرولیزی و دیگر ناخالصی‌هاست.

ضمیمه هفت

اطلاعات بالینی و گزارش معایناتی که دکتر مانوئل دومینگز انجام داده است.

بیمارانی که از تاریخ 14 تا 17 مارس 1984 مورد معاینه قرار گرفتند:

1- حمیدرضا رضایی، سن 30 سال

وی روز قبل در ایستگاه زید در معرض سلاح‌های شیمیایی قرار گرفته و در درمانگاه تختی اهواز بستری شده بود. در سطح خارجی بازوی چپ وی دو تاول بزرگ نامنظم دیده می‌شد. تاول‌های دیگری نیز بر روی آلت تناسلی و گوشه خارجی چشم راست وی وجود داشت. پلک چشم به شدت متورم بود.

2- مصطفی هزاردستان، سن 40 سال

وی روز قبل در ایستگاه زید در معرض سلاح‌های شیمیایی قرار گرفته و سپس در درمانگاه تختی اهواز بستری شده بود. تاول‌های بزرگ در مچ دست راست وی مشاهده شد. تاول‌های بسیار بزرگ بیضی شکل به طول 10 سانتی متر روی بازوی چپ دیده می‌شد و پلک‌های چشم وی متورم بود. تورم شدید در روی آلت تناسلی وجود داشت و لکه‌های تیره رنگ در زیر بغل مشاهده گردید.

3- محسن شریف، سن 28 سال

روز قبل در ایستگاه زید در معرض سلاح‌های شیمیایی قرار گرفته و در درمانگاه تختی اهواز بستری شده بود.

بیمار دچار نور ترسی و تورم پلک چشم شده بود و تاول‌های بزرگ را در بخش داخلی ران راست، بازوی چپ و بیضه وی مشاهده گردید.

4- محمد عباسی، سن 24 سال

این بیمار 5 روز پیش در مجنون در معرض سلاح‌های شیمیایی قرار گرفته و در درمانگاه تختی در اهواز بستری شده بود. پوست تمام قسمت پشت بدن جدا شده بود ولی از غشاء سلولی زیر پوست جدا نبود. در واقع می‌توان گفت در پشت این بیمار تاول بسیار بزرگی وجود داشته که ترکیده و مایعات آن خارج شده بود.

5- صمد رجبی، سن 22 سال

پنج روز پیش در مجنون در معرض سلاح‌های شیمیایی قرار گرفته و در درمانگاه تختی

اهواز بستری بود. این بیمار دچار ناراحتی تنفسی، التهابات شدید نای و گرفتگی مجاری تنفسی بود. پوست آلت تناسلی و کیسه بیضه سیاه به رنگ ذغال شده و نسوج آن مرده بود. اسفاسلوس صورت[احتمالا تحریک اعصاب صورت]و لکه‌های سیاه رنگ در زیر بغل دست چپ بیمار مشاهده شد. لکه‌های شدید از خط اریب زیر ناف بیمار شروع و سطح پشت بدن و ران فوقانی را در بر می‌گرفت. آلت تناسلی بیمار سیاه رنگ بود. بیمار با کمبود گلبول سفید مواجه نبود ولی در او کمبود سلول‌های لنفاوی یا لنفوپنیا مشاهده گردید. تعداد لنفوسیت‌های بیمار (گلبول‌های سفید که در بافت لنفاوی به وجود می‌آیند و 22 تا 28 درصد کل گلبول‌های بدن را تشکیل می‌دهند و سلول‌های لنفاوی نیز نامیده می‌شوند) به 300 عدد در هر میلی متر مکعب رسیده بود.

6- حجت داستان جانی، سن 22 سال

چهار روز پیش در مجنون در معرض سلاح‌های شیمیایی قرار گرفته بود و در درمانگاه تختی اهواز بستری شده بود. تخمین زده شد که وی در 5 الی 6 متری محل انفجار قرار داشته و ضمن مشاهده انفجار، متصاعد شدن گاز تیره رنگ را دیده و بوی زننده‌ای نیز به مشام وی رسیده است. بیست دقیقه پس از انفجار او دچار تهوع و سرگیجه شده و اکنون دچار ورم ملتحمه شدید و نور ترسی است. بیمار به دلیل جراحات لوله نای و تورم و التهابات ریوی توأم با تنگی نفس، با دشواری تنفس مواجه است. روی هر دو بازوی بیمار تاول‌هایی دیده می‌شود و دچار اسهال توأم با خون‌ریزی مقعد است. تعداد گلبول‌های سفید خون بیمار در روز معاینه 2500 و سلول‌های لنفاوی یا لنفوسیت‌ها 6 درصد بود.

7- علی یار اسلام پناه

این بیمار پنج روز قبل در مجنون در معرض سلاح‌های شیمیایی قرار گرفته و در درمانگاه تختی اهواز بستری شده بود. ضایعات شدید پوستی در زیر بغل، آلت تناسلی، کیسه بیضه و قدری کمتر در قسمت داخلی کشاله ران به چشم می‌خورد. تاول‌هایی که پوست آن جدا شده روی بازوی چپ دیده می‌شد. روی بینی بیمار جراحات خشک شده‌ای وجود داشت و مبتلا بودن بیمار به برونشیت و ذات‌الریه توسط اشعه ایکس تأیید شد. در روز معاینه تعداد گلبول‌های سفید خون بیمار 6400 بود ولی از لنفوسیت یا سلول لنفاوی در فرمول گلبول سفید اثری مشاهده نشد.

8 - سهراب نوروزی، سن 24 سال

پنج روز قبل از معاینه در جزایر مجنون در معرض سلاح‌های شیمیایی قرار گرفته و در بیمارستان گلستان اهواز بستری شده بود. پوست در بخش وسیعی از بدن جدا شده بود به ویژه در قسمت پیشانی، گردن، سینه، بازوان، شکم و بطن و در دیگر نقاط بدن تاول‌هایی وجود داشت. بیمار دچار ورم ریوی و مشکلات شدید تنفسی بود. وضع عمومی بیمار بسیار

وخیم بود. بیمار در دیواره سینه مبتلا به قانقاریا گشته و مهم‌ترین ملاحظه تنفس توأم با صدای خس خس بود. در روز معاینه (14 مارس 1984) شمارش گلبول سفید 300 بود. بیمار در همان شب درگذشت.

9- حسن علی

این بیمار هیجده روز پیش از معاینه در معرض سلاح‌های شیمیایی قرار گرفته و در بیمارستان لبافی‌نژاد تهران بستری بود. روی پوست بیمار آثاری از تاول و یا لکه‌های سرخ رنگ مشاهده نشد و تنها بیمار از وجود خارش در ناحیه سینه و دست‌ها شکایت می‌کرد.

10- علی دلدار، سن 30 سال

هیجده روز پیش از معاینه در معرض سلاح‌های شیمیایی قرار گرفته و در بیمارستان لبافی‌نژاد تهران بستری بود. نور ترسی، ریزش اشک، ورم ملتحمه، جراحات لکه‌های تیره رنگ در ناحیه گردن، سینه، زیر بغل، کیسه بیضه، شکم و سطح داخلی زانوان عوارضی بود که در این بیمار مشاهده گردید. ولی تاولی در پوست بدن این بیمار دیده نشد.

11- حسن سنگری، 43 ساله

این بیمار هیجده روز پیش از معاینه در معرض سلاح‌های شیمیایی قرار گرفته و در بیمارستان لبافی‌نژاد تهران بستری شده بود. جراحات و ضایعات پوستی همراه با لکه‌های تقریبا تیره رنگ روی پشت، زیر بغل، کیسه بیضه و سطح داخلی زانوان مشاهده گردید. گلبول‌های سفید بیمار 2400 بود که 30 درصد آن را سلول‌های لنفاوی یا لنفوسیت‌ها تشکیل می‌دادند.

12- حسن جاویدان، 27 ساله

بیمار هیجده روز پیش از معاینه در معرض سلاح‌های شیمیایی قرار گرفته و در بیمارستان لبافی‌نژاد تهران بستری بود. ضایعات پوستی به صورت لکه‌های تیره رنگ در ناحیه زیر بغل و بازوان دیده شده و آثاری نیز از تاول‌ها در بدن وجود داشت که زمینه این تاول‌ها شرابی رنگ شده بود. در روز معاینه تعداد گلبول‌های سفید خون بیمار 4100 بود که 25 درصد آن را لنفوسیت یا سلول لنفاوی تشکیل می‌داد.

13- اسحق دلدار، سن 16 سال

این بیمار هیجده روز پیش از معاینه در معرض سلاح‌های شیمیایی قرار گرفته و در بیمارستان لبافی‌نژاد تهران بستری بود. ورم ملتحمه شدید، ضایعات پوستی سرخ رنگ و تاول‌هایی در قسمت داخلی کیسه بیضه در بیمار مشاهده گردید. روی دست‌های بیمار نیز جوش‌هایی وجود داشت.

14- حسن پردل، 26 ساله

بیمار هیجده روز پیش از معاینه در معرض سلاح‌های شیمیایی قرار گرفته و در همان تاریخ در بیمارستان لبافی‌نژاد تهران بستری گردید. ضایعات و لکه‌های شرابی رنگ تیره در ناحیه زیر بغل، بخش داخلی آرنج، گردن و ران پای چپ بیمار مشاهده شد.

15 - حسین باغشی‌زاده، 18 ساله

هیجده روز پیش از معاینه در معرض سلاح‌های شیمیایی قرار گرفته و در بیمارستان لبافی‌نژاد تهران بستری گردید. در این بیمار جراحات و ضایعات شدید پوستی در ناحیه بیضه و آلت تناسلی مشاهده شد.

16- همایون امیرخانی، 22 ساله

هشت روز قبل از معاینه در معرض سلاح‌های شیمیایی قرار گرفته و در بیمارستان لبافی‌نژاد تهران بستری شده است. لکه‌های سرخ به رنگ شراب در ناحیه صورت، زیر بغل، سینه و شکم تا زیر ناف بیمار مشاهده شد. بیمار دچار گلودرد بود و در قسمت سقف دهان وی نیز ضایعات و تاول‌هایی دیده شد. تعداد گلبول‌های سفید خون بیمار در روز معاینه 4100 بود.

17- حسینعلی علی بابایی، 33 ساله

شش روز قبل از معاینه در معرض سلاح‌های شیمیایی قرار گرفته بود و در بیمارستان لبافی‌نژاد تهران بستری شده بود. لکه و التهابات پوستی به رنگ بنفش در سطح وسیعی از بدن، زیر بغل‌ها و صورت وجود داشت. در روز معاینه شمارش گلبول سفید 12800 بود.

18- اسکندر حیدری، 18 ساله

هیجده روز پیش از معاینه در معرض سلاح‌های شیمیایی قرار گرفته و در بیمارستان لبافی‌نژاد تهران بستری شده بود. لکه‌های شرابی رنگ در سطح داخلی آرنج دست مشاهده شد. تعداد گلبول‌های سفید خون این بیمار به هنگام معاینه 5200 بود.

19- عباس ندیمی، 58 ساله

بیمار هیجده روز پیش از معاینه در معرض سلاح‌های شیمیایی قرار گرفته و در بیمارستان لبافی‌نژاد تهران بستری شده بود. بیمار دچار ورم ملتحمه شدید بود و جراحات و ضایعات و التهابات پوستی کبودرنگی در ناحیه گردن، زیر بغل، سطح داخلی آرنج، کیسه بیضه و بازوان وی مشاهده گردید.

20- عبدالساره الحمیدوی، 40 ساله

هفده روز پیش در معرض سلاح‌های شیمیایی قرار گرفته و در بیمارستان شهید مطهری تهران بستری شده بود. جدا شدن پوست دست و جدا شدن 40 درصد از پوست بیرونی سطح بدن بیمار مشاهده گردید. انسداد و التهابات مجرای نای، جراحات شدید در ناحیه لب پایینی، مردگی نسوج در ناحیه کفل و کیسه بیضه از دیگر علائمی بود که در این بیمار دیده شد. شمارش گلبول‌های سفید این بیمار 2000 بود.

21- حسن طائی، 16 ساله

پانزده روز پیش از معاینه در معرض سلاح‌های شیمیایی قرار گرفته و در بیمارستان شهید مطهری بستری شده بود. التهابات و ضایعات شدید پوستی در ناحیه دست راست توأم با کنده شدن پوست و بروز لکه‌های شرابی رنگ در شانه چپ و بازو، کیسه بیضه، آلت تناسلی و بطن زیرین بیمار مشاهده شد. تاول‌هایی نیز در بخش بالای بازوی راست و شانه بیمار وجود داشت. تعداد گلبول‌های سفید خون بیمار 1600 بود.

22- غلامرضا رضازاده، 16 ساله

پنج روز پیش از معاینه در معرض سلاح‌های شیمیایی قرار گرفته و در بیمارستان شهید مطهری بستری شده است. ورم ملتحمه بسیار شدید، وجود زخم‌هایی در پلک چشم‌ها، سرخی و التهابات شرابی رنگ در سطح داخلی ران‌ها، کیسه بیضه و آلت تناسلی مشاهده شد. بیمار در صورت حرکت و یا تماس با بدنش درد شدیدی احساس می‌کند. التهابات پوستی ناحیه سینه از زخم‌هایی ناشی شده‌اند که قطر هر یک چند میلی متر بوده و قدری برجسته شده‌اند و اغلب با یکدیگر تلاقی پیدا می‌کنند. هنگام معاینه بیمار تعداد گلبول‌های سفید وی 5700 بود.

23- خدامراد همتی، 35 ساله

پنج روز قبل از معاینه در معرض سلاح‌های شیمیایی قرار گرفته و در بیمارستان شهید مطهری تهران بستری شده است. التهابات پوستی تیره رنگ تا زیر ناحیه شکم ادامه داشته و قسمت بالای ران، کیسه بیضه و آلت تناسلی را در بر می‌گرفت. در ناحیه سینه زخم‌هایی دیده می‌شد و پوست بیرونی جدا شده بود. پوست صورت نیز در چندین ناحیه کنده شده و بیمار شدیدا دچار ورم ملتحمه بود. شمارش گلبول سفید این بیمار 4500 و پلاکت‌های خونی 50000 بود.

24- احمد اسمعیلی، 20 ساله

این بیمار پنج روز پیش از معاینه در معرض سلاح‌های شیمیایی قرار گرفته و در بیمارستان شهید مطهری بستری شده بود. ورم بسیار شدید پلک چشم‌ها، التهابات و تورم و تاول‌ها در صورت، کیسه بیضه، آلت تناسلی و نشیمن گاه مشاهده شد. تعداد گلبول‌های سفید خون 5000 و پلاکت‌های خونی 120000 بود.

25- محمد حسن کوکبیان، 18 ساله

پنج روز پیش از معاینه در معرض سلاح‌های شیمیایی قرار گرفته و در بیمارستان شهید مطهری تهران بستری شده بود. وضعیت عمومی این بیمار بسیار وخیم بود. تنگی نفس شدید، تاول‌های فراوان و جدا شدن پوست بیرونی از تمامی سطح بدن، سیاه شدن تمامی آلت تناسلی، ابتلا به برونشیت و ذات‌الریه، سینه پهلو در ناحیه چپ که با اشعه ایکس

تشخیص داده شد، عوارضی بود که در این بیمار مشاهده شد. شمارش گلبول‌های سفید 250 و پلاکت‌های خونی 50000 بود.

26- عبدالکریم رئیسی، 30 ساله

پنج روز قبل از معاینه در معرض سلاح‌های شیمیایی قرار گرفته و در بیمارستان شهید مطهری تهران بستری شده بود. ورم ملتحمه شدید، ورم پلک چشم‌ها، تاول‌ها و التهابات پوستی در ناحیه صورت و گردن مشاهده شد. کیسه بیضه و آلت تناسلی نیز آسیب دیده بود. صدای بیمار گرفتگی داشت و جراحات التهاباتی در نای و حنجره وجود داشت. برونشیت هر دو ریه و خون‌ریزی از ناحیه مقعد نیز از دیگر عوارضی بود که در این بیمار مشاهده گردید. در روز معاینه تعداد گلبول‌های سفید این بیمار 600 بود.

27- کرامت الله سلیمانی، 17 ساله

پنج روز قبل از معاینه در معرض سلاح‌های شیمیایی قرار گرفته و در بیمارستان شهید مطهری بستری شده بود. سرخی و التهابات پوستی شرابی رنگ در ناحیه صورت، بدن و بازوان بیمار مشاهده شد. در دست‌ها و بازوان بیمار تاول‌هایی نیز وجود داشت. شمارش گلبول‌های سفید بیمار 5350 و پلاکت‌های خون 100000 بود.

28- قربان‌علی کریمیان، 20 ساله

پنج روز پیش از معاینه در معرض سلاح‌های شیمیایی قرار گرفته و در بیمارستان شهید مطهری تهران بستری شده بود. پوست بیرونی صورت، بازوان، سینه، ران‌ها و آلت تناسلی جدا شده بود و تنها باریکه‌ای از پوست به پهنای 2 سانتی متر بین ناف و ناحیه شکم وجود داشت. شمارش گلبول‌های سفید 6400 و پلاکت‌های خونی 60000 بود.

29- کاظم مهدی آبادی، 19 ساله

جدا شدن پوست بیرونی صورت، جدا شدن پوست بیضه‌ها، تاول‌ها در کنار بینی و پشت گردن، زخم‌ها و التهابات شدید در پوست زیر بغل و خون‌ریزی روده عوارضی بود که در این بیمار مشاهده گردید. گلبول‌های سفید این بیمار هنگام آزمایش 7400 و پلاکت‌های خونی 130000 بود.

30- علی اکبر سلطانی، 28 ساله

پنج روز پیش از معاینه در معرض سلاح‌های شیمیایی قرار گرفته و در بیمارستان شهید مطهری تهران بستری شده بود. بیمار دچار تنگی نفس شدید بود و اخلاط و چرک خون‌آلود از سینه او دفع می‌شد. تاول‌ها و التهابات پوستی در دست‌ها مشاهده گردید و پوست بیرونی صورت، بدن و بازوان از گوشت جدا شده بود. شمارش گلبول‌های سفید این بیمار 2100 بود.

31- باقر موسوی، 21 ساله

پنج روز پیش از معاینه در معرض سلاح‌های شیمیایی قرار گرفته و در بیمارستان شهید مطهری تهران بستری شده است. پوست صورت جدا شده و زخم‌ها در این ناحیه دلمه بسته

بود. در سراسر بدن التهابات و ضایعات پوستی شرابی رنگی وجود داشت. در قسمت پشت ران چپ بیمار 7 تاول وجود داشت که بزرگ‌ترین این تاول‌ها قطرش 4 سانتی متر و ارتفاعش 3 سانتی متر بود. گلبول‌های سفید این بیمار به هنگام معاینه 6600 بود در حالی که دو روز قبل تعداد گلبول‌های سفید وی 2000 گزارش شده بود:

بیمارانی که در تاریخ 18 مارس 1984 در اهواز معاینه شدند:

32- مهران کفاشان توسی، 22 ساله

بیمار روز پیش (17 مارس 1984) در معرض سلاح‌های شیمیایی قرار گرفته بود و در درمانگاه تختی اهواز بستری شده بود. ورم ملتحمه، اشک‌ریزی، ضایعات مخاط بینی، افزایش بزاق دهان، لرزش جزئی دست‌ها و زبان، سفت شدن مردمک چشم، گشاد شدن حدقه چشم (اتروپین به بیمار تزریق شده بود) و اشکالات تنفسی جزئی، عوارضی بود که در این بیمار مشاهده شد. غلظت استیل کولین استراسه در خون بیمار 470 بود در حالی که در فرد عادی این غلظت بین 1900 تا 3800 است.

33- محرم فرقانی، 38 ساله

بیمار روز پیش (17 مارس 1984) در معرض سلاح‌های شیمیایی قرار گرفته و در درمانگاه تختی اهواز بستری شده بود. در این بیمار سرگیجه، تهوع و قولنج، تعریق و انبساط مردمک چشم مشاهده شد. اندازه مردمک 2 / 1 میلی متر بود و با وجود تزریق مقادیر زیادی اتروپین تعداد ضربان قلب به 59 رسیده بود.

34- حسین سعیدی، 33 ساله

روز قبل از معاینه در معرض سلاح‌های شیمیایی قرار گرفته و در بیمارستان تختی اهواز بستری شده بود. در این بیمار لرزش، اشک‌ریزی، انبساط مردمک چشم و کاهش ضربان قلب (55 ضربه در دقیقه) مشاهده شد.

35- عباس سعیدی

روز قبل از معاینه در معرض سلاح‌های شیمیایی قرار گرفته و در درمانگاه تختی اهواز بستری شده بود. لرزش لب‌ها و دست و پا، تعریق شدید به صورتی که عرق از صورت و بدن وی فرو می‌ریخت، اشک‌ریزی شدید، تهوع، قولنج و دردهای روده‌ای در بیمار مشاهده شد و با وجود تزریق اتروپین مردمک چشم شدیدا منبسط بود.

36- اصغر رضایی

ده روز پیش از معاینه در معرض سلاح‌های شیمیایی قرار گرفته و در درمانگاه تختی اهواز بستری شده بود. انبساط مردمک چشم و عدم توانایی حرکت در بیمار مشاهده شد. میزان استیل کولین استراسه 703 بود. (به این بیمار قبلا 30 میلی گرم اتروپین تزریق شده بود).

37- اسدالله اشرفی

روز قبل از معاینه در معرض سلاح‌های شیمیایی قرار گرفته بود و در درمانگاه تختی اهواز بستری شده بود. سرگیجه، ورم ملتحمه، انبساط مردمک چشم و فلجی در این بیمار مشاهده شد. (این بیمار با تزریق اتروپین زیاد تحت درمان بود.)

بیمارانی که در بیمارستان بستری نبودند ولی در منطقه هورالهویزه در تاریخ 14 مارس 1984 مورد بازدید و معاینه قرار گرفتند.

1- تکنسین خنثی‌سازی مواد منفجره

در حاشیه و سطح داخلی ساعد بیمار التهابات پوستی به رنگ قهوه‌ای متمایل به قرمز به طول 12 سانتی متر و عرض 8 سانتی متر مشاهده شد که در وسط آن لکه عریانی به قطر 2 سانتی متر وجود داشت که هنگام خنثی‌سازی بمب منفجر نشده، تماس یک قطره از مایع موجود در بمب، باعث ایجاد آن شده بود.

2- دستیار تکنسین خنثی‌سازی مواد منفجره

در انگشت شصت چپ این شخص دو تاول به طول 2 سانتی متر وجود داشت که یکی از تاول‌ها نیم سانتی متر پهنا و دیگری نیم سانتی متر یا 25 / 0 سانتی متر پهنا داشت. در انگشت دوم، سوم و پنجم دست چپ تاول‌های کوچک‌تری دیده شد. در پای چپ این شخص نیز تاولی به قطر 5 / 1 سانتی متر وجود داشت.

3- یک سرباز

زخم‌ها و جراحات فراوان هر یک به قطر 2 سانتی متر در صورت، گردن و دست‌های این سرباز مشاهده شد. لبه زخم‌ها تیره رنگ بود و دو روز پس از آنکه بمبی در حدود 150 متری این سرباز منفجر شد، جراحات مذکور در بدن وی ظاهر گشت. سرباز هنگام انفجار بمب بوی شدیدی شبیه به بوی سیر استشمام کرده است.

4- یک سرباز دیگر

در پشت گردن این سرباز لکه‌های سرخ رنگی مشاهده شد.

سند شماره 209

27 مارس1984 (7 فروردین 1363)

نامه مورخ 17 مارس 1984 نمایندگی دائمی عراق در سازمان ملل خطاب به دبیر کل

بنا به گزارش‌های دولت متبوعم، احتراما عطف به نامه شما که طی سند 16433 / S مورخ

26 مارس 1984 مبنی بر گزارش کارشناسان منتخب دبیر کل جهت تحقیق درباره ادعاهای جمهوری اسلامی ایران در مورد استفاده عراق از سلاح‌های شیمیایی منتشر شد، مایلم مطالب ذیل را به اطلاع برسانم:

1- دولت عراق هیچ نظریه‌ای جهت درج در گزارش هیئت نداده و هیچ ارتباطی با گزارش نداشته است.

عراق از این قبیل سلاح‌ها استفاده نکرده است و اگر کارشناسان اعزامی دبیر کل مواردی از این نوع سلاح‌ها در برخی از مناطق ایران یافتند، حاکی از آن است که ایران یکی از طرفین بوده و نسبت به آن مسئولیت دارد.

2- اقدامات وحشیانه رژیم ایران بر همگان شناخته شده است. این رژیم کودکان را به خطوط جبهه اعزام نموده و از اینها جهت انفجار مین‌ها استفاده نموده است و[...]و آن را توجیه می‌نماید و دیگر بی‌رحمی‌های وحشیانه این رژیم را با بهانه‌های مذهبی نادرست، شنیده‌اید.

همچنین زندانیان را می‌کشد، بر همین اساس این احتمال وجود دارد که نمی‌تواند به دور از جعلیات واهی خود، حکمرانی کند. از همین رو در جست و جوی خلق توجیهاتی برای شکست‌های خود در تجاوزات خویش علیه عراق بوده، تا با خیره‌سری، افکار عمومی بین‌المللی را از مسائل مهم، یعنی لزوم توقف جنگ منحرف سازد.

3- پر واضح است که دبیر کل سازمان ملل به مسئولیت خویش در اعزام هیئت به ایران عمل ننموده است. به صورتی که در گزارش آمده، دبیر کل بنا به اصرار طرف ایرانی به این کار اقدام نموده است. با توجه به این مهم، مایلم نکات ذیل را به اطلاع برسانم:

الف) این حرکت به عنوان بخشی از ابزارهای دبیر کل، از جنبه‌های ثانوی و حادثه‌ای مناقشه به شمار می‌رود و اکنون ضروری‌ترین مسئله، ریشه‌یابی جنگ است. بدین معنا که اصل مناقشه و خاتمه آن طبق قطعنامه‌های شورای امنیت 479 مورخ 28 سپتامبر 514،1980 مورخ 12 جولای 1982، 522 مورخ 4 اکتبر 1982 و 540 مورخ 31 اکتبر 1983 و قطعنامه 3 / 37 مجمع عمومی مورخ 22 اکتبر 1982، از اولویت برخوردار بوده که می‌بایست دنبال گردد.

ب) بخش دیگری از اقدام دبیر کل، پذیرش درخواست‌های یک طرف مناقشه، که اصرار به طولانی ساختن جنگ و نیز اظهارهای صریح جهت اشغال سرزمین طرف دیگر (عراق) و نیز تحمیل اراده سیاسی خود به آن دارد، صورت گرفته است.

این بار دومی است که دبیر کل به درخواست ایران درباره جنبه‌های کم اهمیت مناقشه، پاسخ مثبت داده که همانند اقدام 28 می 1983 دبیر کل که بنا به اصرار ایران تیم تحقیقی را جهت بمباران اهداف غیرنظامی اعزام داشته، می‌باشد.

باید متذکر شد در حالی که دبیر کل دو درخواست ایران را جهت اعزام هیئت‌های حقیقت‌یاب، اجابت نموده، ولی درخواست‌های مکرر عراق برای اعزام هیئتی جهت تحقیق درباره حقایق مربوط به رفتار با اسیران دو کشور و با توجه به نقض وقیحانه قوانین که اسیران عراقی با آن مواجه می‌باشند و طی نامه‌هایی به کمیته بین‌المللی صلیب سرخ مورخ 7 می 1983 و 10 فوریه 1984 بیان گردیده، کاملا مورد بی‌توجهی واقع شده است.

ج) بدیهی است با توجه به موارد مذکور، پاسخ مثبت به درخواست‌های طرفی که کلیه قطعنامه‌های شورای امنیت و مجمع عمومی را رد نموده و از همکاری با اعضای کمیته‌های تحقیق جهت حل و فصل مناشقه، براساس قوانین و اصول منشور امتناع می‌ورزد، باعث گردیده که طرف (ایرانی) از نقش دبیر کل به منظور پیشبرد اهداف تبلیغاتی خود استفاده نماید. ما صمیمانه از دبیر کل می‌خواهیم به طرفی که این موارد مشکوک را قبل از اینکه سازمان ملل پیشرفتی مقتدرانه جهت حل و فصل مناقشه داشته باشد، جدی تلقی کرده، ضرورت حل و فصل مناقشه را گوشزد نماید و باید کوشش شود راه حلی صلح‌آمیز طبق قطعنامه‌های سازمان، یافت و نیز نیازمند آن است که از ایران خواسته شود کلیه کنوانسیون‌ها درباره مناقشه را رعایت نموده نه اینکه خود را محدود به انتخاب سازد که تنها به قسمت‌هایی از کنوانسیون‌ها استناد کند که در خدمت اهداف تبلیغاتی‌اش، باشد.

د) دولت عراق با امید به اینکه دبیر کل مسئولیت‌های خویش را با رعایت اصل بی‌طرفی در مناقشه، محفوظ نگه می‌دارد و به تلاش‌های خویش ادامه می‌دهد، به خودش اجازه نخواهد داد که از سوی یکی از طرفین مناقشه به ویژه طرفی که صلح را رد نموده و اصرار به تجاوز داشته و نیز مقررات بین‌المللی را نقض می‌نماید و کاملا به سازمان و قطعنامه‌هایش بی‌توجه می‌باشد، فریب بخورد.

عراق همچنین امیدوار است که سازمان ملل و دبیر کل، اولویت نخست را به پایان دادن مناقشه براساس قوانین بین‌المللی و قطعنامه‌های سازمان بدهد و تلاش نماید گام‌هایی را دو طرف جهت رعایت کلیه کنوانسیون‌ها و عرف بین‌المللی بردارند. از سوی دیگر، دبیر کل چگونه قادر خواهد بود که نقش خاص خود را تحت منشور و مأموریت بشردوستانه خویش، انجام دهد؟ در این باره، عراق از بخشی از بیانیه دبیر کل که درباره ضرورت خاتمه مناقشه می‌باشد، استقبال نموده و آرزو دارد که دبیر کل برای اینکه بتواند در تلاش‌هایش در این زمینه موفق شود، سهولت ایجاد گردد و خواست خود را نه فقط به دولت‌های عراق و ایران بلکه تنها به دولت ایران، به عنوان طرفی که از همکاری طفره می‌رود، تفهیم نماید. در هر حال، عراق مکررا آمادگی خود را جهت همکاری با دبیر کل و با کلیه اقداماتی که جهت حال برقراری آتش‌بس و خاتمه مناقشه صورت می‌گیرد، اعلام داشته است.

ریاض م. س. القیسی - نمایندگی دائمی جمهوری عراق در سازمان ملل

سند شماره 210

نامه مورخ 27 مارس 1984 نمایندگی دائمی جمهوری اسلامی ایران در سازمان ملل خطاب به دبیر کل

بنا به اطلاع دولت متبوعم، به اطلاع می‌رسانم که رژیم متجاوز عراق در پی نقض کلیه اصول بین‌المللی، یک بار دیگر به استفاده از بمب‌های شیمیایی متوسل شده و سه مرتبه به پرسنل غیرنظامی ایران در غرب منطقه جفیر در مورخ 17 مارس 1984 حمله نموده و با کمال تأسف مطلع شدیم که جنایتکاران در این حملات از عامل عصبی استفاده کرده‌اند.

آیا باور دارید که جامعه بین‌المللی هیچ اقدام جدی جهت جلوگیری از ارتکاب بیشتر این قبیل جنایات توسط عراق به عمل نیاورده است؟

سعید رجائی خراسانی - سفیر نمایندگی دائمی جمهوری اسلامی ایران در سازمان ملل

سند شماره 211

نامه مورخ 27 مارس 1984 نمایندگی دائمی جمهوری اسلامی ایران خطاب به دبیر کل

بنا به اطلاع دولت متبوعم، مایلم توجه شما را به خبر ناگوار مربوط به حسن ابراهیمی، یکی از قربانیان جنگ شیمیایی عراق که بر اثر شدت جراحات وارده در بیمارستان کارلینسکان (Carlinskan) استکهلم در مورخ 5 مارس 1984 به شهادت رسید، جلب نمایم. قربانی دوم علی سورجانی 19 ساله بود که بر اثر همان بیماری مزمن در بیمارستان آپسالای (Upsalaye) استکهلم در مورخ جمعه 19 مارس 1984 جان به جان آفرین تسلیم کرد.

سعید رجائی خراسانی - سفیر و نماینده دائمی جمهوری اسلامی ایران در سازمان ملل

سند شماره 212

اعلامیه رئیس شورای امنیت

در اجلاس 2524 شورای امنیت که در تاریخ 30 مارس 1984 درباره بررسی موضوع تحت عنوان «وضعیت میان ایران و عراق» تشکیل شد، رئیس شورای امنیت بیانیه ذیل را قرائت کرد:

از طرف اعضای شورای امنیت اعلامیه ذیل را قرائت می‌نمایم:

اعضای شورای امنیت مجددا موضوع تحت عنوان «وضعیت میان ایران و عراق» را مورد بررسی قرار داده و تأسف عمیق خود را از این مناقشه که صلح و امنیت بین‌المللی را در منطقه به مخاطره افکنده است، اعلام داشتند. همچنین گزارش کارشناسان اعزامی دبیر کل جهت تحقیق درباره موارد ادعاهای جمهوری اسلامی ایران در خصوص استفاده از سلاح‌های شیمیایی (16433 / S) را مورد ملاحظه قرار دادند.

آنها نگرانی خاص خویش را از نتیجه‌گیری متفق القول کارشناسان در تأیید استفاده از سلاح‌های شیمیایی ابراز داشتند. به علاوه، نگرانی عمیق خود را در مورد گزارش‌های نقض حقوق بین‌المللی و اصول و مقررات بین‌المللی که جامعه جهانی پذیرفته، ابراز نموده و جهت جلوگیری و کاهش تلفات انسانی جنگ تأکید کردند و قویا بر استدلال‌های دبیر کل صحه گذاشتند که این نگرانی‌های بشردوستانه، نمی‌تواند کاملا برطرف شود جز اینکه به مناقشه غم‌انگیزی که ادامه دارد، خاتمه داده شود؛ زیرا منابع انسانی ارزشمند دو کشور ایران و عراق را می‌بلعد.

اعضای شورا همچنین تصمیمات ذیل را اتخاذ کردند:

سند شماره 213

نامه مورخ 29 مارس نمایندگی دائمی فرانسه در سازمان ملل خطاب به دبیر کل

احتراما از طرف 10 کشور عضو جامعه اقتصادی اروپا که اخیرا ریاست آن را فرانسه عهده‌دار شده، متن اعلامیه مصوب 27 مارس 1984 وزیران امور خارجه این جامعه را ارسال می‌دارم.

Luc laBARRE de NANTEUIL

پیوست

اعلامیه مصوب وزیران امور خارجه ده کشور عضو اتحادیه اقتصادی اروپا در تاریخ 27 مارس 1984

...

2- خاورمیانه

...

ج: ایران - عراق

سران کشورهای عضو در مورد گسترش خطرات جنگ ایران و عراق و آثار آن در منطقه خلیج[فارس]، کل خاورمیانه و صلح و ثبات بین‌المللی اظهار نگرانی نمودند.

گسترش اخیر مناقشه باعث افزایش خسارات به مردم دو کشور شده و می‌تواند راه جدیدی در تشدید خطرناک گسترش مناقشه بگشاید.

ده کشور نگرانی خود را در مورد ادعاهای استفاده از تسلیحات شیمیایی ابراز نموده و امیدوارند در نتیجه تحقیق سازمان ملل تصمیم مقتضی اتخاذ گردد. آنها هر گونه استفاده از این قبیل تسلیحات را محکوم نمودند.

ده کشور از طرفین درخواست کردند که اصول و مفاد حقوق بین‌المللی بشردوستانه را در مناقشات نظامی رعایت کنند.

ده کشور اظهار امیدواری کردند که طرفین نهایتا قطعنامه‌های شورای امنیت را بپذیرند و درخواست‌های مکرر جامعه بین‌المللی از اینها را مورد توجه قرار دهند. همچنین اظهار امیدواری کردند که طرفین جهت یافتن راه حل صلح‌جویانه، شرافتمندانه برای هر دو کشور همکاری نمایند.

آنها اظهار امیدواری نمودند که دبیر کل سازمان ملل تلاش‌های خویش را برای بازگشت صلح افزایش داده و آمادگی خود را جهت حمایت از وی تا حصول نتیجه ابراز کردند.

سند شماره 214

نامه مورخ 2 آوریل 1984 نمایندگی دائمی جمهوری اسلامی ایران در سازمان ملل خطاب به دبیر کل

بنا به اطلاع دولت متبوعم، احتراما عطف به نامه مورخ 23 دسامبر 1983 نمایندگی دائمی جمهوری عراق در سازمان ملل خطاب به جناب‌عالی (A / 38 / 767 - S / 16238) و درباره پاراگراف دوم نامه عراق مبنی بر اینکه «ماده 35 کنوانسیون ژنو در مورد تأمین محیط... وجود ندارد و از سوی مقامات ایران نیز رعایت نمی‌گردد، مایلم توجه جناب‌عالی را به کلیه موارد مربوط به این پروتکل و ضمیمه کنوانسیون‌های ژنو مورخ 12 آگوست 1949 ژنو مربوط به محافظت از قربانیان منازعات نظامی بین‌المللی (پروتکل I) جلب نمایم و ماده 35 آن را به شرح ذیل یادآور می‌شوم:

بخش 1

روش‌ها و ابزارهای جنگ

ماده 35 - اصول اساسی

1- در هر درگیری مسلحانه، حقوق طرفین مناقشه جهت انتخاب روش‌ها یا ابزارهای جنگ نامحدود نیست.

2- به کارگیری سلاح‌ها، گلوله‌ها و مواد و روش‌های جنگی که ماهیتا باعث جراحت‌های شدید یا دردهای غیر عادی می‌گردد، ممنوع است.

3- به کارگیری روش‌ها یا ابزارهای جنگی که به این منظور استفاده می‌گردد یا انتظار آن را می‌توان داشت که باعث خسارات وسیع، بلند مدت و شدید به محیط طبیعی گردد، ممنوع است.

مایلم اعلام نمایم که پاراگراف 3 ماده مذکور، منظور ما می‌باشد به ویژه اینکه به مطالب ذکر شده ما ارتباط دارد.

سعید رجائی خراسانی - سفیر نمایندگی جمهوری اسلامی ایران در سازمان ملل

سند شماره 215

نامه مورخ 10 آوریل 1984 نمایندگی دائمی عراق در سازمان ملل خطاب به دبیر کل

احتراما به پیوست متن نامه مورخ 10 آوریل 1984 آقای طارق عزیز معاون نخست وزیر و وزیر امور خارجه جمهوری عراق درباره مبارزه تبلیغاتی علیه عراق در مطبوعات خبری غرب خصوصا آن مطبوعاتی که تحت تأثیر صهیونیست‌ها هستند و همچنین در مورد احتمال حمله علیه تأسیسات علمی و صنعتی در عراق برای جناب‌عالی ارسال می‌گردد.

دکتر ریاض القیسی - نمایندگی دائمی جمهوری عراق در سازمان ملل

پیوست

عالی جناب

مایلم توجه جناب‌عالی را به مبارزه شدید مطبوعات غربی علیه عراق، خصوصا مطبوعاتی که تحت نفوذ صهیونیست‌ها هستند، جلب نمایم.

این مبارزه غیر از اقدام آشکار علیه عراق، حامل اخبار رسمی و نیمه رسمی در مورد احتمال تهاجم نظامی علیه تأسیسات علمی و صنعتی در عراق نیز می‌باشد.

به ویژه، مایلم توجه جناب‌عالی را به گزارش‌های مطبوعات خبری غرب در مورد تهدیداتی که بی‌شرمانه علیه عراق صورت می‌گیرد، جلب نمایم که به مقامات عالی رتبه امریکا در وزارت کشور، وزارت دفاع و آژانس اطلاعات مرکزی ایالات متحده آمریکا استناد شده است. این اخبار مطبوعات، همچنین به تماس‌های ایالات متحده - اسرائیل در

عالی‌ترین سطح در مورد احتمال حملات هوایی علیه اهداف ویژه‌ای در عراق اشاره دارد که چنین اقداماتی با حمله اسرائیل در سال 1981 علیه تأسیسات اتمی عراق مرتبط می‌باشد.

شایان ذکر است که تجاوزات اسرائیل علیه تأسیسات اتمی عراق به طور وسیعی علیه مقاصد صلح‌جویانه می‌باشد و این تجاوزات را مجامع بین‌المللی در شورای امنیت و مجمع عمومی و نیز سازمان آژانس بین‌المللی انرژی اتمی و سایر سازمان‌های بین‌المللی محکوم کرده‌اند. مبارزه تبلیغاتی در این زمینه و آنچه اکنون آغاز شده براساس همان اتهامات واهی قبلی انجام گردیده و با یکدیگر شباهت دارند.

عراق که در معرض تجاوزات ایران است، تقریبا حدود چهل سال است که از هستی خود دفاع می‌کند تا صلح و ثبات در منطقه را به ارمغان آورد که به همکاری بین‌المللی منصفانه نیازمند بوده و توجه مجامع بین‌المللی را به این طرح‌ها و مقاصد تجاوزگرانه جلب می‌نماید. همچنین درخواست می‌نماید که این اقدامات در معرض افکار عمومی قرار گیرد تا حقیقت روشن گردد. اسرائیل که رژیم ایران را به انواع تسلیحات مجهز ساخته از کلیه ابزارهای بین‌المللی نیز جهت طولانی ساختن جنگ استفاده نموده تا از آن، جهت اهداف توسعه‌طلبانه خویش بهره جوید. این رژیم، تجاوزاتش را علیه عراق در شرایط مشابه و در پشت هاله‌ای مشابه آن انجام می‌دهد، اکنون در صدد ایجاد شرایطی است که انتخابات همانند آنچه در سال 1981 در اسرائیل پدید آمد، انجام بشود.

عراق ضمن هشدار به هر گونه تجاوز اسرائیل علیه این کشور و نیز تأسیسات علمی و صنعتی‌اش، از مجامع بین‌المللی به ویژه شورای امنیت درخواست می‌نماید که مسئولیت خود را جهت جلوگیری از متجاوزان صهیونیست در اجرای طرح‌هایشان و همچنین ادامه رو به تزاید تنش، تجاوز و توسعه‌طلبی در منطقه که موقعیتی بسیار خطرناک برای صلح و امنیت جهانی دارد، انجام دهد.

طارق عزیز - وزیر امور خارجه جمهوری عراق

سند شماره 216

نامه مورخ 11 آوریل 1984 نمایندگی دائمی جمهوری عراق خطاب به دبیر کل

بازگشت به نامه خویش مورخ 27 فوریه 1984(سند 16374 / S)، بنا به اطلاع دولت متبوعم،

احتراما اطلاعات پیوست را برای جناب‌عالی ارسال می‌دارم. این نامه حاوی گزیده‌ای از اطلاعیه‌های نظامی عراق در فواصل 11 و 30 مارس 1984 درباره گلوله باران اهداف غیرنظامی داخل خاک عراق از سوی نیروهای ایران می‌باشد که منجر به صدمات وسیع به غیرنظامیان شده و خساراتی را به مناطق مسکونی و تأسیسات غیرنظامی وارد ساخته است.

ریاض م. س. القیسی - نمایندگی دائمی عراق

پیوست

در تاریخ 11 مارس 1984 توپخانه سنگین رژیم ایران، شهرهای بصره، خانقین، شعیبیه و مندلی و توابع آنها را گلوله باران کرد. این گلوله باران در خانقین باعث مجروح شدن ده غیرنظامی شده و به چهار خانه مسکونی در بصره خسارت وارد ساخت. همچنین یک غیرنظامی کشته و هفت نفر مجروح شدند و به سه خانه مسکونی و نیز به سه خودروی شخصی خسارت وارد شد.

به علاوه دو خانه مسکونی در شعیبیه تخریب گردید و باعث خسارت به بخشی از اموال غیرنظامی در مندلی گردید.

در 13 مارس 1984، توپخانه سنگین رژیم ایران شهرهای بصره، مندلی و زرباطیه و توابع آن را گلوله باران کردند. بر اثر این گلوله باران در بصره هفت غیرنظامی مجروح و به تعدادی از تأسیسات غیرنظامی آسیب وارد گشت. برخی از اموال غیرنظامیان در مندلی و زرباطیه نیز آسیب دید.

در 14 مارس 1984، توپخانه سنگین رژیم ایران شهرهای بصره و مندلی و توابع آن را گلوله باران کرد. در گلوله باران شهر بصره دو غیرنظامی مجروح و دوازده خودرو غیرنظامی و یک خانه مسکونی خسارت دید. همچنین به تعدادی از تأسیسات غیر نظامی در مندلی صدماتی وارد شد.

در 15 مارس 1984، توپخانه سنگین رژیم ایران شهرهای بصره و مندلی، زرباطیه و توابع آن را گلوله باران کرد. این گلوله باران باعث مجروح شدن یک غیرنظامی و تخریب دو خانه مسکونی در بصره گردید. همچنین به دو خانه مسکونی در زرباطیه و تعدادی از اموال غیرنظامیان در مندلی خسارت وارد گشت.

در 16 مارس 1984، توپخانه سنگین رژیم ایران، بصره و مندلی و توابع آن را گلوله باران کرد. این گلوله باران به مجروح شدن یک نفر منجر شد و به دو خودرو و یک ساختمان دانشکده در بصره خسارت وارد گشت. همچنین تعدادی از تأسیسات غیرنظامیان در مندلی آسیب دید.

در 17 مارس 1984، توپخانه سنگین رژیم ایران شهرهای بصره، مندلی، زرباطیه و توابع آن را گلوله باران کرد. در این گلوله باران سه نفر کشته و سیزده نفر دیگر از جمله تعدادی زن و کودک مجروح شدند و چهار خانه تخریب شد و به یک خودرو غیرنظامی و اموال

غیرنظامیان در بصره خسارت وارد گشت. همچنین زیان‌هایی را به تعدادی از تأسیسات غیرنظامی و اموال آنها در مندلی و زرباطیه باعث گردید.

در 18 مارس 1984، توپخانه سنگین رژیم ایران شهرهای بصره و مندلی و توابع آنها را گلوله باران کرد. این گلوله باران باعث کشته شدن یک غیرنظامی گردید و به یک ساختمان غیرنظامی در بصره خسارت وارد ساخت و تعدادی از تأسیسات غیرنظامی در مندلی آسیب دید.

در 19 مارس 1984 توپخانه سنگین رژیم ایران شهرهای بصره و مندلی و توابع آن را گلوله باران کرد. این گلوله باران سه غیرنظامی را مجروح ساخته و دو خانه مسکونی و یک ساختمان غیرنظامی آسیب دید و باعث آتش‌سوزی در یک مسجد در بصره گردید همچنین یک خودروی غیرنظامی در مندلی خسارت دید.

در 24 مارس 1984، رژیم ایران گلوله باران شهرهای بصره و مندلی و توابع آن را از سر گرفت. در این گلوله باران هفت تن مجروح شدند و یک خانه مسکونی تخریب شد و دو خانه مسکونی و دو خودرو در بصره آسیب دید. چهار خانه مسکونی در مندلی تخریب شد.

در 25 مارس 1984، توپخانه رژیم ایران شهرهای بصره، مندلی و زرباطیه و توابع آن را گلوله باران کرد. این گلوله باران در بصره به کشته شدن دو غیرنظامی و مجروح شدن سه نفر دیگر منجر شد و دو خانه مسکونی و یک خودروی غیرنظامی آسیب دید. تعدادی از تأسیسات غیرنظامی در مندلی و زرباطیه نیز آسیب دید.

در 26 مارس 1984، توپخانه رژیم ایران، گلوله باران شهرهای بصره و مندلی و توابع آن را از سر گرفت. این گلوله باران در بصره به مجروح شدن پنج نفر منجر شد و به تعدادی از تأسیسات غیرنظامی خسارت وارد گشت. همچنین سه خانه مسکونی در مندلی تخریب گردید.

در 28 مارس 1984، توپخانه نیروهای رژیم ایران گلوله باران شهرهای بصره، مندلی، شعیبیه، زرباطیه و دربندی‌خان را از سر گرفت. این گلوله باران چهار خانه مسکونی در مندلی را تخریب کرد و در شعیبیه سه خانه مسکونی و یک مدرسه تخریب کرد و مسجد شهر خسارت دید و به دو خانه مسکونی در زرباطیه خسارت وارد گردید. همچنین به تعدادی از تأسیسات غیرنظامی در بصره و دربندی‌خان آسیب وارد شد.

در 29 مارس 1984، توپخانه سنگین رژیم ایران شهرهای بصره، مندلی و شعیبیه و توابع آن را گلوله باران کرد. این گلوله باران به کشته شدن یک غیرنظامی و مجروح شدن شش نفر دیگر در بصره منجر شد. در شعیبیه یک خانه مسکونی تخریب شد و به دو خودروی غیرنظامی خسارت وارد گشت. همچنین تعدادی از تأسیسات غیرنظامی و اموال در مندلی آسیب دید.

در ساعت 8:57 قبل از ظهر مورخ 30 مارس 1984، شش جنگنده ایران با عبور از مرزهای بین‌المللی عراق به حریم فضایی عراق تجاوز کردند. دو هواپیما در بخش‌های مسکونی شهر علی غربی به پرواز درآمدند که با آتش پدافند هوایی مواجه شدند و مجبور به

عقب‌نشینی گردیدند. این تهاجم به مرگ یک غیرنظامی و جراحت سه نفر انجامید و چهار منزل مسکونی و یک خودرو نیز مورد اصابت واقع شد. جنگنده دیگری شهر رواندوز را مورد حمله قرار داد. این تهاجم باعث مرگ هشت غیرنظامی و مجروح شدن سه نفر دیگر گردید و چهار منزل مسکونی و یک خودرو نیز مورد اصابت قرار گرفت.

هواپیمای دیگری شهر رواندوز را مورد حمله قرار داد. این تهاجم باعث مرگ هشت غیرنظامی و مجروح شدن 17 نفر گردید همچنین به انهدام پنج خانه مسکونی منجر شد و به 10 واحد تجاری و 10 خانه مسکونی دیگر خسارت وارد گشت.

در 30 مارس 1984، توپخانه رژیم ایران گلوله باران شهرهای بصره، خانقین، مندلی و شعیبیه را از سرگرفت. این گلوله باران به مجروح شدن دو غیرنظامی منجر شد و به یک خانه مسکونی خسارت وارد گشت و سه خودروی غیرنظامی در شهر بصره آسیب دید. همچنین یک غیرنظامی مجروح شد و دو خانه مسکونی از بین رفت و به چند خانه مسکونی دیگر در شهر خانقین خسارت وارد گشت. همچنین باعث خساراتی به تأسیسات غیرنظامی مختلف در شهرهای مندلی و شعیبیه گردید.

با توجه به مطالب مذکور، مایلم درخواست تنظیمی دولت متبوعم را که در نامه وزیر امور خارجه کشور خویش در مورخ 21 فوریه 1984 (16361 / S) آمده یادآور شوم که اقدام فوری اتخاذ شود تا با گسترش مکانیسم‌های مؤثر جهت تضمین نظارت بین‌المللی اقدام گردد تا جامعه بین‌المللی را قادر سازد تضمین نمایند که شهرها، روستاها و غیرنظامیان گلوله باران نگردند. سازمان ملل به طور حتم این اقتدار را دارا می‌باشد که بتواند چنین مکانیسم‌هایی را تضمین نماید.

از سوی دیگر، رژیم ایران قادر نخواهد بود به سیاست تجاوزگرانه‌اش در گلوله باران وحشیانه شهرها، روستاها و غیرنظامیان داخل عراق ادامه دهد.

سند شماره 217

نامه مورخ 12 آوریل 1984 نمایندگی دائمی جمهوری اسلامی ایران در سازمان ملل خطاب به دبیر کل

بنا به اطلاع دولت متبوعم و پیرو نامه قبلی خود درباره استفاده عراق از سلاح‌های شیمیایی علیه نیروهای نظامی و غیرنظامی ایران (سند A / 39 / 132 - S / 16416)، احتراما جدول

حملات شیمیایی ارتش عراق علیه غیرنظامیان و اهداف نظامی در ایران، 19 تصویر از قربانیان جنگ شیمیایی عراق و یک نقشه که نشان دهنده اهداف جنگ شیمیایی عراق تا 5 ژانویه 1984 می‌باشد، ارائه می‌گردد.

سعید رجائی خراسانی - سفیر نمایندگی دائمی جمهوری اسلامی ایران

حملات شیمیایی ارتش عراق علیه اهداف غیرنظامی در ایران

1، تاریخ حمله: اوایل جنگ، محل: شلمچه، تعداد بمب: 1، نوع گاز شیمیایی: اعصاب، نوع گلوله: ناشناخته، تلفات: نامشخص

2، تاریخ حمله: اوایل جنگ، محل: میمک، تعداد بمب: 1، نوع گاز شیمیایی: -، نوع گلوله: ناشناخته، تلفات: نامشخص

3، تاریخ حمله: 28 دسامبر 1980، محل: بین هلاله و نی خزر، تعداد بمب: 1، نوع گاز شیمیایی: -، نوع گلوله: گلوله توپ، تلفات: 7 تا 10 رزمنده شهید شدند

4، تاریخ حمله: اوایل 1981، محل: هویزه، تعداد بمب: 1، نوع گاز شیمیایی: اعصاب، نوع گلوله: خمپاره، تلفات: 1 نفر مجروح

5، تاریخ حمله: 3 ژوئن 1981، محل: ارتفاعات الله اکبر، تعداد بمب: 1، نوع گاز شیمیایی: اعصاب، نوع گلوله: گلوله توپ، تلفات: نامشخص

6، تاریخ حمله: 22 ژوئن 1981، محل: پل نادری، تعداد بمب: 1، نوع گاز شیمیایی: اعصاب، نوع گلوله: خمپاره، تلفات: نامشخص

7، تاریخ حمله: 20 نوامبر 1981، محل: خرمشهر، تعداد بمب: 1، نوع گاز شیمیایی: اعصاب، نوع گلوله: گلوله توپ، تلفات: نامشخص

8، تاریخ حمله: 29 سپتامبر 1982، محل: آبادان، تعداد بمب: 1، نوع گاز شیمیایی: اعصاب، نوع گلوله: -، تلفات: نامشخص

9، تاریخ حمله: 22 اکتبر 1982، محل: ساوجی، تعداد بمب: 1، نوع گاز شیمیایی: اعصاب، نوع گلوله: گلوله توپ، تلفات: نامشخص

10، تاریخ حمله: 27 اکتبر 1982، محل: موسیان، تعداد بمب: 1، نوع گاز شیمیایی: اعصاب، نوع گلوله: گلوله توپ، تلفات: 4 رزمنده شهید شدند و 16 نفر صدمه دیدند.

11، تاریخ حمله: اواخر اکتبر 1982، محل: ارتفاع 175، تعداد بمب: 1، نوع گاز شیمیایی: خردل، نوع گلوله: خمپاره، تلفات: نامشخص

12، تاریخ حمله: اواخر اکتبر 1982، محل: ارتفاع 175، تعداد بمب: 2، نوع گاز شیمیایی: اعصاب، نوع گلوله: گلوله توپ، تلفات: 9 رزمنده شهید شدند

13، تاریخ حمله: 19 دسامبر 1982، محل: تنگاب، تعداد بمب: 1، نوع گاز شیمیایی: -، نوع گلوله: گلوله توپ، تلفات: چندین رزمنده مسموم شدند

14، تاریخ حمله: 21 نوامبر 1982، محل: شمال شلمچه، تعداد بمب: 1، نوع گاز شیمیایی: -، نوع گلوله: خمپاره، تلفات: نامشخص

15، تاریخ حمله: 1 ژانویه 1982، محل: Bayyveh pase، تعداد بمب: 1، نوع گاز شیمیایی: -، نوع گلوله: گلوله توپ، تلفات: 5 رزمنده احساس خفگی کردند

16، تاریخ حمله: 25 ژانویه 1982، محل: کردستان، تعداد بمب: 1، نوع گاز شیمیایی: -، نوع گلوله: گلوله توپ، تلفات: تعداد زیادی رزمنده مسموم شدند

17، تاریخ حمله: 8 فوریه 1982، محل: شرهانی، تعداد بمب: 1، نوع گاز شیمیایی: -، نوع گلوله: گلوله توپ، تلفات: نامشخص

18، تاریخ حمله: 24 فوریه 1982، محل: شمال شلمچه، تعداد بمب: 1، نوع گاز شیمیایی: -، نوع گلوله: گلوله توپ، تلفات: نامشخص

19، تاریخ حمله: 23 مارس 1983، محل: فکه، تعداد بمب: 1، نوع گاز شیمیایی: -، نوع گلوله: خمپاره، تلفات: نامشخص

20، تاریخ حمله: 26 مارس 1983، محل: نزدیک Moslem neqabi base، تعداد بمب: 1، نوع گاز شیمیایی: -، نوع گلوله: خمپاره، تلفات: نامشخص

21، تاریخ حمله: 29 مارس 1983، محل: سومار، تعداد بمب: 1، نوع گاز شیمیایی: -، نوع گلوله: گلوله توپ، تلفات: 4 رزمنده مصدوم شدند

22، تاریخ حمله: 8 آوریل 1983، محل: سومار، تعداد بمب: 1، نوع گاز شیمیایی: -، نوع گلوله: گلوله توپ، تلفات: چندین رزمنده آسیب دیدند

23، تاریخ حمله: 11 ژوئن 1983، محل: نزدیک رودخانه دویرج، تعداد بمب: 1، نوع گاز شیمیایی: -، نوع گلوله: گلوله توپ، تلفات: چندین رزمنده آسیب دیدند

24، تاریخ حمله: 8 آگوست 1983، محل: تمرچین، تعداد بمب: 1، نوع گاز شیمیایی: تهوع‌آور، نوع گلوله: بمب هوایی، تلفات: نامشخص

25، تاریخ حمله: 8 آگوست 1983، محل: شیوه رش، تعداد بمب: 1، نوع گاز شیمیایی: تاول‌زا، نوع گلوله: بمب هوایی، تلفات: 24 رزمنده مجروح شدند

26، تاریخ حمله: 8 آگوست 1983، محل: حاج عمران، تعداد بمب: 1، نوع گاز شیمیایی: تاول‌زا، نوع گلوله: بمب هوایی، تلفات: نامشخص

27، تاریخ حمله: 9 آگوست 1983، محل: پیرانشهر، تعداد بمب: 1، نوع گاز شیمیایی: -، نوع گلوله: بمب هوایی، تلفات: 10 نفر غیرنظامی مجروح شدند

28، تاریخ حمله: 9 آگوست 1983، محل: تمرچین، تعداد بمب: 2، نوع گاز شیمیایی: خردل، نوع گلوله: بمب هوایی، تلفات: 39 رزمنده مجروح شدند

29، تاریخ حمله: 9 آگوست 1983، محل: حوالی پیرانشهر، تعداد بمب: 1، نوع گاز شیمیایی: -، نوع گلوله: بمب هوایی، تلفات: 2 رزمنده شهید و 118 نفر مجروح شدند

30، تاریخ حمله: 14 آگوست 1983، محل: ارتفاعات قمطره، تعداد بمب: 1 نوع گاز شیمیایی: تاول‌زا، نوع گلوله: گلوله توپ، تلفات: 2 نفر شهید و 200 نفر مجروح شدند

31، تاریخ حمله: 15 آگوست 1983، محل: ساوجی، تعداد بمب: 1، نوع گاز شیمیایی: -، نوع گلوله: گلوله توپ، تلفات: نامشخص

32، تاریخ حمله: 29 آگوست 1983، محل: سردشت، تعداد بمب: 1، نوع گاز شیمیایی: -، نوع گلوله: گلوله توپ، تلفات: نامشخص

33، تاریخ حمله: 2 سپتامبر 1983، محل: سومار، تعداد بمب: 1، نوع گاز شیمیایی: -، نوع گلوله: گلوله توپ، تلفات: نامشخص

34، تاریخ حمله: 24 سپتامبر 1983، محل: ارتفاعات بازی دراز، تعداد بمب: 1، نوع گاز شیمیایی: -، نوع گلوله: گلوله توپ، تلفات: 4 نفر مجروح شدند

35، تاریخ حمله: 21 اکتبر 1983، محل: خراطه، تعداد بمب: 1، نوع گاز شیمیایی: -، نوع گلوله: گلوله توپ، تلفات: نامشخص

36، تاریخ حمله: 25 اکتبر 1983، محل: مریوان، تعداد بمب: 1، نوع گاز شیمیایی: -، نوع گلوله: خمپاره، تلفات: نامشخص

37، تاریخ حمله: 25 اکتبر 1983، محل: سردشت، تعداد بمب: 1، نوع گاز شیمیایی: -، نوع گلوله: گلوله توپ، تلفات: 3 رزمنده مجروح شدند

38، تاریخ حمله: 25 اکتبر 1983، محل: روستای سیدلو، تعداد بمب: 1، نوع گاز شیمیایی: -، نوع گلوله: گلوله توپ، تلفات: نامشخص

39، تاریخ حمله: 26 اکتبر 1983، محل: Sardush، تعداد بمب: 1، نوع گاز شیمیایی: -، نوع گلوله: گلوله توپ، تلفات: نامشخص

40، تاریخ حمله: 27 اکتبر 1983، محل: باینجان، تعداد بمب: 1، نوع گاز شیمیایی: تاول‌زا، نوع گلوله: بمب هوایی، تلفات: 30 روستایی مجروح شدند

41، تاریخ حمله: 30 اکتبر 1983، محل: بانه، تعداد بمب: 1، نوع گاز شیمیایی: -، نوع گلوله: -، تلفات: 8 نفر مجروح

42، تاریخ حمله: 1 نوامبر 1983، محل: حوالی مریوان، تعداد بمب: 1، نوع گاز شیمیایی: -، نوع گلوله: بمب هوایی، تلفات: 16 رزمنده مجروح شدند

43، تاریخ حمله: 3 نوامبر 1983، محل: باینجان، تعداد بمب: 3، نوع گاز شیمیایی: خردل، نوع گلوله: -، تلفات: نامشخص

44، تاریخ حمله: 13 نوامبر 1983، محل: گرماب، تعداد بمب: 1، نوع گاز شیمیایی: نامشخص، نوع گلوله: بمب هوایی، تلفات: 40 رزمنده مجروح شدند

45، تاریخ حمله: 13 نوامبر 1983، محل: پنجوین، تعداد بمب: 1، نوع گاز شیمیایی: اعصاب، نوع گلوله: -، تلفات: 17 رزمنده شهید و 60 نفر مجروح شدند

46، تاریخ حمله: 25 نوامبر 1983، محل: پاوه، تعداد بمب: 1، نوع گاز شیمیایی: -، نوع گلوله: بمب هوایی، تلفات: نامشخص

47، تاریخ حمله: 29 دسامبر 1983، محل: اسکله 12 آبادان، تعداد بمب: 1، نوع گاز شیمیایی: -، نوع گلوله: خمپاره،، تلفات: 1 نفر مجروح

48، تاریخ حمله: 5 ژانویه 1984، محل: حسینیه، تعداد بمب: 1، نوع گاز شیمیایی: -، نوع گلوله: -، تلفات: 1 نفر مجروح

سند شماره 218

نامه مورخ 18 آوریل 1984 نمایندگی دائمی جمهوری اسلامی ایران در سازمان ملل خطاب به دبیر کل

بنا به اطلاع دولت متبوعم چهار حادثه جنگ شیمیایی علیه جمهوری اسلامی ایران را به اطلاع جناب‌عالی می‌رسانم.

براساس اظهارات مقامات نظامی ایران، اقدامات جنایتکارانه بمباران شیمیایی ذیل توسط رژیم عراق در ماه مارس 1984 صورت گرفته است.

1- در 3 مارس در ساعت 00: 19 ژاندارمری شهر اسلامیه مورد حمله گلوله‌های توپخانه عراق قرار گرفت. که بر اثر آن تعدادی از پرسنل دچار سرگیجه و تهوع شدند.

2- در 15 مارس در ساعت 23:40 یک گلوله شیمیایی به ایستگاه حسینیه در استان خوزستان اصابت کرد.

3- در 17 مارس در ساعت 11:45 یکی از گردان‌های سی و سوم توپخانه مستقر در منطقه عملیاتی نجف اشرف در حمله دو هواپیمای عراقی هدف بمب‌های شیمیایی واقع شد. در این بمباران وحشیانه شیمیایی 1 افسر، 29 سرباز و 1 نفر از رزمندگان بسیج به شدت مجروح شدند.

4- در 20 مارس در ساعت 10:30، یک هواپیمای عراقی محل استقرار پرسنل نیروی دریایی جمهوری اسلامی ایران واقع در اطراف پایگاه خاتم الانبیاء (ص)، را هدف حمله قرار داد و بمب‌های شیمیایی پرتاب نمود که بر اثر آن 4 غیرنظامی شهید و 40 نفر مجروح شدند.

سعید رجائی خراسانی - نماینده دائمی جمهوری اسلامی ایران در سازمان ملل

سند شماره 219

نامه مورخ 19 آوریل 1984 نمایندگی دائمی جمهوری عراق خطاب به دبیر کل سازمان ملل

بنا به اطلاع دولت متبوعم و نیز بازگشت به نامه مورخ 11 آوریل 1984 خود، احتراما به پیوست گزیده‌هایی از اطلاعیه‌های نظامی عراق در فواصل 1 تا 17 آوریل 1984، درباره گلوله باران اهداف غیرنظامی در خاک عراق از سوی نیروهای متجاوز ایران، ارسال می‌گردد. در نتیجه این گلوله باران خساراتی به مردم غیرنظامی و مراکز مسکونی و تأسیسات غیرنظامی وارد گشت.

با توجه به پافشاری رژیم ایران در تجاوزات وحشیانه علیه عراق، در این نامه 14 تصویر که نشان دهنده گلوله باران اهداف غیرنظامی در قسمت‌های مختلف خاک عراق می‌باشد، ارسال می‌گردد. فرصت را غنیمت شمرده و درخواست دولت متبوعم را که طی نامه مورخ

21 فوریه 1984 خطاب به جناب‌عالی (16361 / S) و درخواست از شما به عنوان یک مسئله اضطراری ارسال شده، متذکر می‌گردم تا با ترتیبات مؤثر و نظارت بین‌المللی، جامعه ملل را قادر سازید که تضمین نماینده شهرها، روستاها و مراکز غیرنظامی هدف گلوله باران واقع نخواهد شد و سازمان ملل تنها سازمانی است که با تصویب این قبیل تصمیمات می‌تواند آن را تضمین نماید.

ریاض م. س. القیسی - نمایندگی جمهوری عراق در سازمان ملل

پیوست

گزیده‌هایی از اطلاعیه‌های نظامی دولت عراق

در 1 آوریل 1984 توپخانه رژیم ایران شهرهای بصره و خانقین را گلوله باران کرد. در این گلوله باران یک غیرنظامی مجروح شد و یک خانه مسکونی در بصره و شش خانه دیگر در خانقین آسیب دید.

در 2 آوریل 1984، توپخانه رژیم ایران شهرهای بصره، خانقین و مندلی و توابع آن را گلوله باران کرد. در این حملات دو غیرنظامی کشته و ده نفر مجروح شدند و به شش خانه مسکونی و چهار خودرو غیرنظامی در بصره و نواحی آن خسارت وارد شد. همچنین در خانقین دو خانه مسکونی تخریب شد و پنج خانه دیگر خسارت دید و چند غیرنظامی در مندلی مجروح شدند.

در 3 آوریل 1984 توپخانه رژیم ایران شهرهای بصره، زرباطیه و مندلی و نواحی آن را گلوله باران کرد. در این حملات، 9 غیرنظامی مجروح شدند و شش خانه مسکونی و نیز تأسیسات غیرنظامی در بصره آسیب دید. همچنین در نتیجه این گلوله باران یک کشتی مهندسی که در شط العرب لنگر انداخته بود، به آتش کشیده شد. در مندلی یک غیرنظامی مجروح شد و دو خانه مسکونی از بین رفت و نیز یک پارک در زرباطیه خسارت دید.

در 5 آوریل 1984، توپخانه رژیم ایران شهرهای خانقین، مندلی و خرمال را گلوله باران کرد. در این حملات یک غیرنظامی کشته و سه نفر دیگر مجروح شدند، دو خانه مسکونی از بین رفت و دو خانه مسکونی دیگر و دو خودرو غیرنظامی در خانقین به آتش کشیده شد و در مندلی و خرمال تأسیسات غیرنظامی آسیب دید.

در 8 آوریل 1984، توپخانه رژیم ایران شهرهای بصره، خانقین، شعیبیه و خرمال و نواحی آن را گلوله باران کردند. در این حملات دو خانه مسکونی تخریب و به یک خودرو غیرنظامی در بصره خسارت وارد گشت. سه خانه در شعیبیه از بین رفت و دو غیرنظامی مجروح و یک خانه مسکونی در خرمال تخریب شد و یک مدرسه آمادگی در خانقین آسیب دید.

در 9 آوریل 1984، توپخانه رژیم ایران شهرهای بصره، مندلی و زرباطیه و توابع آن را گلوله باران کرد. در این حملات سه خانه مسکونی در مندلی و زرباطیه تخریب شد و به تأسیسات غیرنظامی بصره خسارت وارد گشت.

در 10 آوریل 1984، توپخانه رژیم ایران شهرهای بصره و مندلی و توابع آن را گلوله باران کرد که سه خانه مسکونی در مندلی خسارت دید یا تخریب گردید.

در 11 آوریل 1984، توپخانه رژیم ایران شهرهای بصره، مندلی و خرمال و توابع آن را گلوله باران کرد. در طی این حملات یک کودک مجروح شد و یک مدرسه و خانه مسکونی در بصره خسارت دید. سه خانه مسکونی و یک مدرسه ابتدایی در مندلی خسارت دید و یک زن در شهر خرمال مجروح شد.

در 12 آوریل 1984، توپخانه رژیم ایران شهرهای بصره، مندلی و زرباطیه و روستایی در ناحیه شاهرابان (Shahraban) را گلوله باران کرد. اموال و تأسیسات غیرنظامی در بصره، مندلی و زرباطیه آسیب دید. سه غیرنظامی از جمله دو زن روستایی در ناحیه شاهرابان مجروح گردیدند.

در 13 آوریل 1984، توپخانه رژیم ایران شهرهای بصره، مندلی، سید صادق، شانه‌دری و توابع آن را گلوله باران کردند. در طی این حملات یک غیرنظامی در بصره مجروح و در مندلی یک غیرنظامی کشته و چهار نفر مجروح شدند و دو خانه مسکونی خسارت دید. تأسیسات غیرنظامی در سید صادق و شانه‌دری آسیب دید.

در 14 آوریل 1984، توپخانه رژیم ایران شهرهای بصره، مندلی، زرباطیه و خرمال و توابع آن را گلوله باران کردند. در طی این حملات یک دختر مجروح شده و دو خانه مسکونی و یک خودروی غیرنظامی در بصره آسیب دید. دو خانه مسکونی و یک مدرسه ابتدایی در مندلی آسیب دید. گلوله باران دشمن همچنین به تأسیسات غیرنظامی در خرمال و زرباطیه خسارت وارد ساخت.

در 15 آوریل 1984 توپخانه رژیم ایران شهرهای بصره و مندلی و توابع آن را گلوله باران کرد که یک خانه مسکونی در مندلی آسیب دید و به تأسیسات غیرنظامی در بصره خسارت وارد گشت.

در 16 آوریل 1984، توپخانه رژیم ایران شهرهای مندلی و شعیبیه توابع آن را گلوله باران کرد و دو خانه مسکونی در شعیبیه تخریب شد و به یک خانه در مندلی آسیب وارد شد.

در 17 آوریل 1984، توپخانه رژیم ایران شهر مندلی و نواحی آن را گلوله باران کرد و به یک خانه مسکونی خسارت وارد ساخت.

سند شماره 220

نامه مورخ 26 آوریل 1984 نمایندگی دائمی جمهوری اسلامی ایران در سازمان ملل خطاب به دبیر کل

بنا به اطلاع دولت متبوعم، احتراما تشکر دولت متبوعم را به دلیل انتشار سند]16433 / S[مربوط به جنایات عراق و توسل این رژیم به جنگ افزارهای شیمیایی ممنوعه علیه جمهوری اسلامی ایران ابراز می‌دارم و در واقع نخستین سند (98 / 37) پس از تصویب قطعنامه مجمع عمومی می‌باشد.

سعید رجائی خراسانی - سفیر نمایندگی دائمی

سند شماره 221

نامه مورخ 27 آوریل 1984 نمایندگی دائمی جمهوری اسلامی ایران در سازمان ملل خطاب به دبیر کل

بنا به اطلاع دولت متبوعم احتراما توجه جناب‌عالی را به نقض مجدد حقوق بین‌المللی بشردوستانه از سوی رژیم عراق جلب می‌نمایم.

در سه‌شنبه 24 آوریل 1984، مناطق مسکونی شهرهای جنوبی ایران شامل آبادان و خرمشهر با آتش توپخانه سنگین مورد هدف قرار گرفت که یک غیرنظامی مجروح شد و چند ساختمان جدید التأسیس در خرمشهر مورد اصابت قرار گرفت، 24 خانه و مغازه و مرکز پزشکی در آبادان آسیب دید.

در 25 آوریل 1984 تعدادی هواپیمای جنگی عراق مناطق مسکونی پیرانشهر در استان آذربایجان غربی را بمباران کردند که براساس جدیدترین آمارها 17 نفر شهید و 34 نفر از غیرنظامیان بی‌گناه، مجروح شدند.

سعید رجائی خراسان - نمایندگی دائمی جمهوری اسلامی ایران در سازمان ملل

سند شماره 222

نامه مورخ 2 می 1984 نمایندگی دائمی جمهوری عراق خطاب به دبیر کل سازمان ملل

بنا به اطلاع دولت متبوعم و پیرو نامه مورخ 24 آوریل 1984 خود (16502 / S)، احتراما به پیوست گزیده‌هایی از اطلاعیه‌های نظامی رسمی عراق را که در فواصل 18 تا 24 آوریل 1984 درباره گلوله باران اهداف غیرنظامی در خاک عراق به دست نیروهای متجاوز ایران صورت گرفت و خساراتی به غیرنظامیان، مراکز مسکونی و تأسیسات غیرنظامی وارد ساخته است، ارسال می‌نمایم.

فرصت را غنیمت شمرده و درخواست دولت متبوعم را در مورخ 21 فوریه 1984 خطاب به جناب‌عالی از سوی وزیر امور خارجه عراق (16361 / S)، تکرار می‌نمایم و از جناب‌عالی درخواست می‌نمایم ابتکارات لازم را به منظور گسترش ترتیبات مؤثر جهت تضمین نظارت بین‌المللی به صورتی که جامعه بین‌المللی را قادر سازد ضمانت دهند که شهرها، روستاها و غیرنظامیان مورد حمله واقع نگردند، اتخاذ نمایید. سازمان ملل، مجمعی است که می‌تواند این قبیل ترتیبات را تضمین دهد. از طرف دیگر رژیم ایران نیز قادر نخواهد بود به سیاست تجاوزگرانه و بی‌رحمانه خود در گلوله باران شهرها، روستاها و غیرنظامیان داخل عراق ادامه دهد.

ریاض م. س. القیسی - نمایندگی دائمی جمهوری عراق در سازمان ملل

پیوست

گزیده‌های اطلاعیه‌های نظامی عراق از تاریخ 18 تا 24 آوریل 1984

در 18 آوریل 1984، توپخانه رژیم ایران شهرهای بصره، مندلی و شهر زرباطیه و توابع آن را گلوله باران کرد. این گلوله باران به خسارت به یک خانه مسکونی در شهر مندلی و برخی از تأسیسات غیرنظامی در بصره و زرباطیه منجر گردید.

در 19 آوریل 1984، توپخانه رژیم ایران شهرستان‌های، مندلی، زرباطیه و توابع آن گلوله باران کرد. این گلوله باران 5 غیرنظامی مجروح شده و 8 خانه مسکونی و برخی از تأسیسات غیرنظامی شهر بصره خسارت دید. این گلوله باران همچنین به تعدادی از تأسیسات غیرنظامی در مندلی و زرباطیه آسیب رساند.

در 20 آوریل 1984، توپخانه رژیم ایران شهر بصره و توابع آن را گلوله باران کرد. در این گلوله باران یک غیرنظامی کشته و 9 نفر دیگر مجروح شدند و دو خانه مسکونی و 5 خودروی غیرنظامی و نیز برخی از تأسیسات غیرنظامی آنجا آسیب دید.

در 21 آوریل 1984 توپخانه رژیم ایران شهرهای بصره و مندلی و توابع آن را گلوله باران کرد. در این گلوله باران 6 غیرنظامی کشته و 12 نفر دیگر مجروح شدند و 5 منزل مسکونی و 6 خودروی غیرنظامی در بصره آسیب دید. تعدادی از تأسیسات غیرنظامی در مندلی در نتیجه این گلوله باران آسیب دید.

در 22 آوریل 1984، توپخانه رژیم ایران شهرستان‌های بصره و مندلی و توابع آن را گلوله باران کرد. در این گلوله باران 6 غیرنظامی کشته و 10 نفر دیگر مجروح شدند و 4 خانه مسکونی و 8 خودروی غیرنظامی در بصره آسیب دید. برخی از تأسیسات غیرنظامی در مندلی نیز آسیب دید. همچنین رژیم ایران شهر خرمال و توابع آن را گلوله باران کرد و برخی از تأسیسات غیرنظامی در آنجا آسیب دید.

در 23 آوریل 1984، توپخانه رژیم ایران شهرهای بصره، مندلی، زرباطیه و خرمال و توابع آن را گلوله باران کرد. در این گلوله باران 6 غیرنظامی مجروح شدند و 2 مدرسه و یک مغازه در بصره آسیب دید. همچنین این گلوله باران به برخی از تأسیسات غیرنظامی در مندلی، زرباطیه و خرمال آسیب رساند.

در 24 آوریل 1984، توپخانه رژیم ایران شهرستان‌های بصره و مندلی و توابع آن را گلوله باران کرد. در این گلوله باران دو غیرنظامی کشته شدند که یکی از اینها کودک بود و سه نفر دیگر از جمله یک کودک مجروح شدند و یک خانه مسکونی و نیز یک خودرو غیرنظامی و برخی از تأسیسات غیرنظامی در بصره آسیب دید. همچنین این گلوله باران برخی از تأسیسات غیرنظامی در مندلی را تخریب کرده و یا به آنها خساراتی وارد ساخته است.

سند شماره 223

نامه مورخ 9 می 1984 نمایندگی دائمی جمهوری اسلامی ایران در سازمان ملل خطاب به دبیر کل

بنا به اطلاع دولت متبوعم و پیرو نامه‌های قبلی خود درباره اصرار رژیم عراق در گلوله باران اهداف غیرنظامی در خاک جمهوری اسلامی ایران، احتراما توجه جناب‌عالی را

جلب می‌نمایم که در 7 می 1984 رژیم عراق شهر آبادان و بیمارستان آن را گلوله باران کرد که به شهادت یک کارمند بیمارستان و مجروح شدن دو نفر دیگر منجر شد. این گلوله باران به تخریب چهار ساختمان و آتش‌سوزی در چهار منطقه شهر انجامید.

سعید رجائی خراسانی - نمایندگی دائمی جمهوری اسلامی ایران در سازمان ملل

سند شماره 224

نامه مورخ 14 می 1984 نمایندگی دائمی جمهوری اسلامی ایران در سازمان ملل خطاب به دبیر کل

احتراما متن نامه آقای علی اکبر ولایتی وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی ایران خطاب به جناب‌عالی ارسال می‌گردد.

سعید رجائی خراسانی - نمایندگی دائمی جمهوری اسلامی ایران در سازمان ملل

نامه مورخ 11 می 1984 وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی ایران خطاب به دبیر کل

بیش از 43 ماه از شروع تجاوز فاجعه‌آمیز رژیم عراق علیه جمهوری اسلامی ایران سپری شده است. در این دوره، ملت ما در حالی که زیان‌های سنگین جانی و مالی متحمل شده، اما با افتخار از خودش دفاع می‌کند و به طور حتم در حفظ این دفاع ثابت قدم می‌باشد که این حق قانونی و وظیفه اسلامی ما تا برطرف ساختن کامل تجاوز و بازگشت به شرایط لازم جهت دست‌یابی به صلح عادلانه و پایدار، ادامه خواهد داشت. با توجه به مسئله اصلی جنگ و بروز آن که تجاوزی آشکار در نقض حقوق بین‌المللی از سوی رژیم عراق می باشد، نیاز به تکرار نیست، که قبلا در کلیه مجامع بین‌المللی بارها بیان کرده‌ایم. من قصد تکرار ابعاد غم‌انگیز بی‌توجهی سازمان بین‌المللی و دخالت‌هایش جهت ادامه و تشدید اقدامات تجاوزگرانه عراق را ندارم. هنوز مایلم توجه جناب‌عالی را جلب نمایم که عراق قبلا بعد جدیدی به سابقه جنایتکارانه خود با حملات موشکی و بمباران هوایی بخش‌های غیرنظامی و استفاده از سلاح‌های شیمیایی، انهدام شهرها و روستاهای تحت اشغال نظامی‌اش با دستگاه‌های مهندسی و تخریبی پیشرفته و تهدید جان غیرنظامیان سرزمین‌های تحت اشغال خود، افزوده بود که هر کدام جنایت جنگی بزرگی است به طوری که باید این سازمان بین‌المللی به طور مستقل مورد بررسی قرار دهد. اما در ماه‌های اخیر،

رژیم عراق برای بین‌المللی کردن جنگ به حمله به کشتی‌های متعلق به دیگر کشورها متوسل شده که با توجه به پیامدهای وخیم در تشدید آن، این سازمان بین‌المللی را متوجه مسئولیت خویش جهت اتخاذ اقدامات فوری از جمله در مورد این ماجرای خطرناک جدید عراق می‌نماییم. بدیهی است که هر گونه تلاشی درباره تشدید و تحرکات جدید عراق، باید به طور مستقل در این مقطع حساس جنگ مورد ملاحظه واقع گردد، در غیر این صورت عدم تصمیم‌گیری کارآمد، مشوق متجاوز خواهد بود، که اصلا نمی‌تواند قابل توجیه باشد. با توجه به وخامت این وضعیت، امیدوارم که در این زمان، سازمان ملل و سازمان‌های وابسته به آن اقدام فوری و قاطعی اتخاذ نمایند تا از بین‌المللی کردن جنگ توسط رژیم عراق در حمله به کشتی‌های بازرگانی مربوط به سایر کشورها، جلوگیری کنند.

علی اکبر ولایتی - وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی ایران

سند شماره 225

نامه مورخ 10 می 1984 نمایندگی دائمی جمهوری اسلامی ایران در سازمان ملل خطاب به دبیر کل

احتراما متن نامه آقای دکتر علی اکبر ولایتی وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی ایران خطاب به جناب‌عالی ارسال می‌گردد.

سعید رجائی خراسانی - نمایندگی دائمی جمهوری اسلامی ایران در سازمان ملل

پیوست

نامه مورخ 30 آوریل وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی ایران خطاب به دبیر کل

بازگشت به نامه خود خطاب به جناب‌عالی که از طریق آقای کردووز در طی اقامتش در تهران مورخ 4 اوریل 1984 ارسال شد، مایلم توجه شما را به این حقیقت جلب نمایم که تاکنون با مکاتبات مکرر، به این مجمع جهانی اطلاع داده‌ایم که از آغاز جنگ تحمیلی علیه کشور ما که بیشتر از چهل ماه طول کشیده و آن به دلیل جاه‌طلبی‌های رژیم عراق جهت دست‌یابی به اهداف توسعه طلبانه‌اش می‌باشد، این رژیم به اقدامات ضد انسانی و جنایتکارانه بی‌شماری متوسل شده که نقض کلیه قوانین و مقررات بین‌المللی مربوط به جنگ می‌باشد.

در مورد نقض کنوانسیون چهارم ژنو 1949، رژیم عراق به طور مداوم مناطق غیرنظامی شهری و شهرهای بی‌دفاع جمهوری اسلامی ایران را از هوا و با موشک‌های زمین به زمین هدف قرار داده است که این حملات هوایی و موشکی به کشته شدن هزاران نفر از سال‌خوردگان، زنان و کودکان منجر شده است. رژیم عراق تعداد بسیاری از غیرنظامیان سرزمین‌های اشغالی ایران را بازداشت نموده و به اذیت و آزار، شکنجه و زندانی کردن آنها اقدام نموده است. در مورد نقض کنوانسیون 1925 ژنو، رژیم عراق از سلاح‌های شیمیایی که از بلوک‌های شرق و غرب به دست آورده، استفاده کرده و باعث شهادت بسیاری از شهروندان ما و مجروح شدن بسیاری گردیده است.

بدیهی است که پیامدهای فوری و آتی اقدامات جنایتکارانه و فاجعه‌آمیز عراق قبلا از سوی پزشکان ایرانی و خارجی که شهدا و قربانیان سلاح‌های شیمیایی را معاینه کرده‌اند، محقق شده است که حیات غیرنظامیان در کلیه مناطقی که در آن تسلیحات شیمیایی استفاده شده، به مخاطره افتاده است.

دولت جمهوری اسلامی ایران از آغاز این تجاوزات وحشیانه رژیم عراق، مکررا توجه این سازمان بین‌المللی را به تجاوزات و بمباران‌های مداوم و حملات موشکی به مناطق غیرنظامی، جلب کرده است. از همین رو موارد بی‌شماری از جنگ شیمیایی عراق به این سازمان جهانی گزارش شده است.

علی‌رغم گزارش مستند کارشناسان سازمان ملل که جهت تحقیق در مورد استفاده عراق از سلاح‌های شیمیایی اعزام شده بودند و با توجه به ابتکار با ارزش شخص جناب‌عالی، متأسفانه شورای امنیت هیچ گونه اقدام جدی جهت توقف حملات رژیم عراق و استفاده بیشتر از سلاح‌های شیمیایی، به عمل نیاورده است.

در حالی که دولت جمهوری اسلامی ایران یک بار دیگر توجه جناب‌عالی را به جنایات عراق جلب می‌کند و خواستار آن است که گام‌های مؤثری برداشته شود و اقداماتی صورت گیرد که تولید کنندگان و تحویل دهندگان سلاح‌های شیمیایی به عراق، صدور این قبیل محموله‌ها را متوقف سازند، همچنین اقدامات لازم را جهت توقف تولید، انباشت و فروش تسلیحات شیمیایی به آن رژیم به عمل آورده و نیز از استفاده بیشتر رژیم عراق از سلاح‌های شیمیایی، جلوگیری نماید.

یک بار دیگر فرصت را غنیمت شمرده و از تلاش‌های جناب‌عالی در اعزام کارشناسان سازمان ملل جهت تحقیق در مورد استفاده عراق از سلاح‌های شیمیایی در جنگ تجاوزگرانه‌اش علیه جمهوری اسلامی ایران، قدردانی و تشکر می‌گردد.

علی اکبر ولایتی - وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی ایران

سند شماره 226

نامه مورخ 23 می 1984 نمایندگی دائمی جمهوری اسلامی ایران در سازمان ملل خطاب به دبیر کل

بنا به اطلاع دولت متبوعم، احتراما به اطلاع جناب‌عالی می‌رسانم که در 15 می 1984، رژیم عراق شهرهای آبادان و خرمشهر را با توپخانه دوربرد گلوله باران کرد که به شهادت یک غیرنظامی و مجروح شدن دو نفر در آبادان و یک غیرنظامی در خرمشهر منجر شد. همچنین این حملات باعث آتش‌سوزی در بخش‌هایی از آبادان و خرمشهر گردید.

سعید رجائی خراسانی - نمایندگی دائمی جمهوری اسلامی ایران در سازمان ملل

سند شماره 227

نامه مورخ 21 می 1984 کاردار موقت هیئت نمایندگی دائمی عراق در سازمان ملل خطاب به دبیر کل

بازگشت به نامه مورخ 4 می 1984 خود (16532 / S) و بنا به اطلاع دولت متبوعم، احتراما به پیوست گزیده‌هایی از اطلاعیه‌های نظامی رسمی عراق در طی 29 آوریل 1984 تا 15 می1984 درباره گلوله باران اهداف غیرنظامی در خاک عراق که از سوی نیروهای متجاوز ایران صورت گرفت و منجر به خسارات کلی به مردم غیرنظامی شده و نیز به مراکز مسکونی و تأسیسات غیرنظامی آسیب رسانده، ارسال می‌گردد.

در این فرصت، مایلم یک بار دیگر درخواست دولت متبوعم را که در نامه مورخ 21 فوریه 1984 خطاب به جناب‌عالی که از طرف وزیر امور خارجه کشور متبوعم (16361 / S) ارسال شده مورد تأکید قرار دهم. شایسته است شما ابتکارات سریعی را به منظور گسترش ترتیبات مؤثری برای تضمین نظارت بین‌المللی اتخاذ نمایید که به موجب آن جامعه بین‌المللی بتواند تضمین دهد که شهرها، روستاها و مناطق غیرنظامی در عراق مورد حمله

قرار نگیرد، با توجه به اینکه سازمان ملل یک سازمان توانمند برای تضمین این قبیل ترتیبات می‌باشد. از سوی دیگر، ایران قادر نخواهد بود به سیاست تجاوزگرانه و وحشیانه خود جهت گلوله باران شهرها، روستاها و مناطق غیرنظامی در عراق ادامه دهد.

زهیر ابراهیم محمد - کاردار موقت جمهوری عراق

پیوست

گزیده‌های اطلاعیه‌های نظامی عراق از 29 آوریل تا 15 می 1984

در 29 آوریل 1984، توپخانه رژیم ایران شهر بصره و توابع آن را گلوله باران کرد. این گلوله باران به جراحت 3 غیرنظامی منجر شد و به 2 خانه مسکونی و 1 خودرو غیرنظامی خسارت وارد کرد.

در 30 آوریل 1984، توپخانه رژیم ایران شهر بصره و شهرستان زرباطیه و توابع آن را گلوله باران کرد. این گلوله باران به مرگ 4 غیرنظامی و جراحت 7 نفر منجر شد، به 1 بیمارستان، 3 خانه مسکونی، 1 هتل غیرنظامی و 2 خودرو در بصره خسارت وارد ساخت و به تعدادی از تأسیسات غیرنظامی در زرباطیه آسیب رساند.

در 1 می 1984، توپخانه رژیم ایران شهر بصره و نواحی آن را گلوله باران کرد. این گلوله باران به مرگ 1 غیرنظامی منجر شد و 4 نفر دیگر مجروح شدند و 2 خانه‌ی مسکونی آسیب دید.

در 2 می 1984، توپخانه رژیم ایران شهر بصره و شهرستان مندلی، سید صادق و شانه‌دری و توابع آن را گلوله باران کرد. این گلوله باران به 1 خانه مسکونی در بصره آسیب رساند و 3 خانه مسکونی و 1 خودروی غیرنظامی در مندلی آسیب دید و به برخی از اموال غیرنظامیان در سید صادق و شانه‌دری خسارت وارد ساخت.

توپخانه رژیم ایران شهر بصره و شهرستان‌های مندلی و توابع آن را گلوله باران کرد. این گلوله باران به مرگ 1 زن و مجروح شدن 4 غیرنظامی منجر شد و به 2 خانه مسکونی و 1 مدرسه در بصره آسیب رساند و در مندلی به مرگ 1 غیرنظامی منجر شد و به 4 خانه مسکونی، 1 خودروی غیرنظامی و 1 کافه و 1 باغ میوه در زرباطیه آسیب رساند.

در5 می 1984، توپخانه رژیم ایران شهر بصره و شهرستان‌های مندلی، زرباطیه و خرمال و توابع آن را گلوله باران کرد. این گلوله باران به 1 خانه مسکونی در بصره آسیب رساند و در مندلی نیز به 1 خانه مسکونی خسارت وارد ساخت. در خرمال 1 کودک مجروح شد و به تعدادی از تأسیسات غیرنظامی در زرباطیه آسیب رساند.

در 6 می 1984، توپخانه رژیم ایران شهر بصره و شهرستان‌های خانقین، مندلی و خرمال و توابع آن را گلوله باران کرد. این گلوله باران به 2 خانه مسکونی در بصره آسیب رساند و 1 مدرسه ابتدایی و 1 خانه مسکونی تخریب شد و 2 غیرنظامی در خانقین مجروح شدند و به

1 خانه مسکونی در مندلی آسیب وارد گشت و برخی از اموال غیرنظامیان در خرمال خسارت دید.

در7 می 1984، توپخانه رژیم ایران شهر بصره و شهرستان‌های مندلی و توابع آن را گلوله باران کرد. این گلوله باران به مرگ یک غیرنظامی و مجروح شدن 9 نفر دیگر و به انهدام 1 خانه مسکونی و خسارت به 6 خانه مسکونی در بصره منجر شد و 2 خانه مسکونی در مندلی آسیب دید.

در 8 می 1984، توپخانه رژیم ایران شهر بصره و شهرستان‌های خانقین، مندلی، خرمال، سید صادق و شانه‌دری و توابع آن را گلوله باران کرد. این گلوله باران در بصره به 1 مسجد، 1 خودرو و برخی از اموال غیرنظامیان خسارت وارد ساخت و به مرگ 1 غیرنظامی و مجروح شدن 7 نفر دیگر از جمله 3 زن و تخریب 3 خانه مسکونی، خسارت به 1 خودروی غیرنظامی و تعدادی باغ میوه در خانقین و به مجروح شدن 1 غیرنظامی و خسارت به 3 خانه مسکونی و 1 مدرسه در مندلی و مجروح شدن یک غیرنظامی و خسارت به خودروی غیرنظامی در شهرستان سید صادق منجر شد و همچنین به برخی از تأسیسات غیرنظامی در خرمال و شانه‌دری آسیب وارد ساخت.

در 9 می 1984، توپخانه رژیم ایران، شهر بصره و توابع آن را گلوله باران کرد. این گلوله باران به مرگ 1 غیرنظامی منجر شد و 6 نفر مجروح شدند و به 3 خانه مسکونی و 1 رستوران غیرنظامی آسیب وارد گشت.

در 10 می 1984، توپخانه رژیم ایران شهر بصره و شهرستان‌های مندلی، زرباطیه و توابع آن را گلوله باران کرد. این گلوله باران به انهدام 3 خانه مسکونی و خسارت به 4 خودرو و تعدادی تأسیسات غیرنظامی در بصره منجر شد و نیز در زرباطیه به 2 خانه مسکونی آسیب وارد ساخت و به برخی از اموال غیرنظامیان در مندلی آسیب وارد گشت.

در 11 می 1984، توپخانه رژیم ایران، شهر بصره و شهرستان‌های خانقین، زرباطیه، شانه‌دری و توابع آن را گلوله باران کرد. این گلوله باران به مرگ 1 غیرنظامی در بصره منجر شد و 6 خانه مسکونی و 1 خودروی غیرنظامی در خانقین آسیب دید. این گلوله باران همچنین به تعدادی از تأسیسات غیرنظامیان در مندلی، زرباطیه و شانه‌دری آسیب وارد ساخت.

در 12 می 1984، توپخانه رژیم ایران، شهر بصره و شهرستان‌های مندلی، خانقین، سید صادق و شانه‌دری و توابع آن را گلوله باران کرد. این گلوله باران به برخی از اموال غیرنظامیان در بصره خسارت وارد ساخت و 2 غیرنظامی مجروح شده و 3 خانه مسکونی تخریب شد و 5 خانه مسکونی، 1 مدرسه ابتدایی، 4 خودرو و تعدادی باغ در خانقین آسیب دید. همچنین این گلوله باران به مجروح شدن 1 کودک منجر شد و در مندلی 3 خانه مسکونی آسیب دید و 1 شهروند در سید صادق مجروح شد.

در 13 می 1984، توپخانه رژیم ایران، شهر بصره و شهرستان‌های مندلی و خرمال را گلوله باران کرد. این گلوله باران به 2 خانه مسکونی در مندلی خسارت وارد ساخت و برخی از تأسیسات غیرنظامی در بصره و خرمال آسیب دید.

در 14 می 1984، توپخانه رژیم ایران، شهر بصره و شهرستان‌های مندلی، شعیبیه، سید صادق و شانه‌دری و توابع آن را گلوله باران کرد. این گلوله باران به برخی از تأسیسات غیرنظامی در بصره خسارت وارد ساخت و 1 غیرنظامی مجروح شد و به 3 خانه مسکونی خسارت وارد ساخت، در شعیبیه 1 خانه مسکونی تخریب شد و به برخی از اموال غیرنظامیان در سید صادق و شانه‌دری آسیب رساند.

در 15 می 1984، توپخانه رژیم ایران، شهرستان‌های مندلی، شعیبیه و توابع آن را گلوله باران کرد. این گلوله باران به تخریب 2 واحد مسکونی در مندلی منجر شد و به برخی از تأسیسات غیرنظامی در شعیبیه آسیب رساند.

سند شماره 228

نامه مورخ 24 می 1984 نمایندگی دائمی جمهوری عراق خطاب به دبیر کل سازمان ملل

بنا به اطلاع دولت متبوعم، احتراما توجه جناب‌عالی و جامعه بین‌المللی را به این حقیقت جلب می‌نمایم که در 15 مارس 1984 مقامات ایرانی 50 عضو ارتش خلقی عراق را که در شرق بصره به اسارت درآمده بودند، اعدام کرده‌اند. مقامات ایران در اردوگاه زویرکو (Zawirko) این جنایات را مرتکب شدند و سپس اجساد آنها را در قبرستان شاه عبید سوزاندند.

این جنایت نفرت‌انگیز هیچ تردیدی را نسبت به ماهیت جنایتکارانه رژیم[...]ایران بر جای نمی‌گذارد. ما از ضمیر آگاه جامعه بین‌المللی می‌خواهیم که این جنایت تنفرآمیز را محکوم نمایند که نشان دهنده نقض آشکار ارزش‌های والای انسانی و اصول حقوق بین‌المللی بشردوستانه می‌باشد.

وظیفه سازمان ملل است که با اتخاذ کلیه اقدامات مؤثر، به این جنایات که مقامات ایرانی علیه اسیران جنگ مرتکب می‌شوند پایان دهد و ایران را به اجرای دقیق تعهدات بین‌المللی‌اش وادار سازد.

ریاض م. س. القیسی - نمایندگی دائمی جمهوری عراق در سازمان ملل

سند شماره 229

نامه مورخ 25 می 1984 نمایندگی دائمی جمهوری اسلامی ایران در سازمان ملل خطاب به دبیر کل

بنا به اطلاع دولت متبوعم، احتراما مطالب ذیل را در مورد وضعیت خلیج فارس جهت اطلاع جامعه بین‌المللی ارسال می‌دارم.

در ابتدای جنگ، دولت جمهوری اسلامی ایران اعلام کرد که آماده است آزادی و امنیت دریانوردی در خلیج فارس را تضمین نماید. استنباط می‌گردد که سایرین تلاشی در این مورد انجام ندادند، ولی ایران تاکنون منابع و نیروی انسانی بسیاری را جهت تأمین آن هدف به کار گرفته است.

همچنین دولت جمهوری اسلامی ایران، تنها دولت در خلیج فارس است که درخواست عقب‌نشینی دخالت خارجی را در منطقه به منظور تأمین حاکمیت و استقلال کشورهای منطقه و نیز امنیت خلیج فارس، کرده است.

ما از اهمیت حیاتی خلیج فارس برای منطقه و برای دوستانمان در جهان و برای خودمان مطلع هستیم. با این آگاهی است که ما قویا از امنیت دریانوردی در خلیج فارس حمایت می‌کنیم و نیاز به جریان صادرات نفت از منطقه را درک می‌کنیم.

همچنین از وضعیت وخیم و حساس اقتصاد جهان و بحرانی که به دنبال خواهد داشت آگاه هستیم، همچنین از پیامدهای آن اطلاع داریم که اقدام تهدیدآمیز در خلیج فارس، تأثیر کلی در وضعیت بین‌المللی خواهد داشت. با این شناخت بوده است که ما سعی کردیم مسئولیت‌های خود را در مورد حفظ صلح و امنیت بین‌المللی فراموش نکنیم و از هر تلاشی جهت جلوگیری از گسترش جنگ در خلیج فارس دریغ نورزیم، اما این کاری نیست که یک طرفه صورت پذیرد. متأسفانه متجاوزین عراق هیچ فرصتی را جهت بین‌المللی کردن از دست نداده‌اند.

عراق به کلیه کشتی‌های خارجی در خلیج فارس به طور ناجوانمردانه حمله کرده و صلح و امنیت خلیج فارس را علیه آزادی دریانوردی و تجارت در این بخش استراتژیک مهم جهانی، مختل ساخته است.

بنا به گزارش‌ها، تعداد کل کشتی‌هایی که در خلیج فارس مورد اصابت قرار گرفته به 63 فروند می‌رسد. در دو روز گذشته عراق ادعا کرده است بیش از 8 کشتی را هدف قرار داده است.

دو الی سه کشتی نیز ادعا شده که به وسیله ایران مورد اصابت قرار گرفته است. به دنبال این اتهامات، ادعا شده که آزادی کشتی‌رانی بین‌المللی نیز به مخاطره افتاده است که ما به شدت نگران هستیم، اما چگونه است که 71 کشتی را عراق مورد اصابت قرار داده ولی تهدیدی برای کشتی‌رانی بین‌المللی در خلیج فارس و جامعه بین‌المللی محسوب نمی‌شود؟ چه کسی بود که در مرحله نخست مناقشه، حملات علیه کشتی‌رانی بین‌المللی را در خلیج فارس افزایش داد؟ از نظر جمهوری اسلامی ایران، امنیت خلیج فارس تقسیم ناپذیر است. امنیت یا برای همه است یا امنیتی برای هیچ کس وجود ندارد. برخی از دولت‌های منطقه و خارج آن تلاش کردند وضعیت غیر قابل قبولی را به دولت ایران تحمیل کنند. آنها منابع مالی و مادی گسترده‌ای را به سوی عراق سرازیر کردند. این کشور را به تهدید کشتی‌رانی تجاری در خلیج فارس تشویق کردند و هنوز آنها تمایل دارند که از متجاوزین عراقی در جنگ تجاوزگرانه‌شان علیه ما و نیز علیه صلح و امنیت بین‌المللی، حمایت آشکار نمایند. بنابراین، برخی دولت‌ها برای بین‌المللی کردن جنگ که از آن به سختی جان سالم بدر خواهند برد، مشارکت دارند و پس از عراق، تنها آنها خودشان مقصر می‌باشند.

به علاوه مدت زمان مدیدی است که جمهوری اسلامی ایران شاهد نقض جدی حقوق بین‌المللی و اصول رفتار بین‌المللی علیه منافع آنها در منطقه می‌باشد و تاکنون سیاست مقاومت در برابر این نقض‌ها را حفظ کرده است.

دولت جمهوری اسلامی ایران از هر کدام از دولت‌های عضو دعوت می‌نماید که خودشان را در وضعیت مشابه قرار دهند و قضاوت نمایند که ایران چه مدت زمانی طولانی است که صبرش را حفظ کرده است. موضع جمهوری اسلامی ایران با توجه به تلاش عراق و دوستانش جهت بین‌المللی کردن مناقشه روشن است. اگر امنیت خلیج فارس نقض شود، پس این نقض برای همه است. ما اجازه نخواهیم داد که از خلیج فارس که ما بیش از هزاران کیلومتر ساحل داریم و متعلق به ماست، توسط دیگران علیه ما استفاده شود. ما به هیچ قدرتی اجازه نخواهیم داد که از خلیج فارس سوء استفاده کند و جهت خفه کردن انقلاب اسلامی ما، تلاش نماید. ما آماده و مصمم هستیم که از تمامیت ارضی خود دفاع نماییم.

حرکت سیاسی پوچی که در شورای امنیت اتفاق افتاد، پوششی جهت پافشاری تلاش‌های عراق برای بین‌المللی کردن مناقشه می‌باشد و از جمله تلاشی جهت منحرف ساختن افکار عمومی بین‌المللی در مورد نقش مخرب عراق در تهدید صلح و امنیت بین‌المللی در خلیج فارس به شمار می‌رود. دولت جمهوری اسلامی ایران به شورای امنیت درباره توطئه رو به رشدی که در حال شکل‌گیری است، هشدار داده و مسئولیت جدی‌اش را جهت حفظ صلح و امنیت بین‌المللی متذکر می‌گردد. همچنین جنگ افروزان را از نیات پلیدشان برحذر می‌دارد.

سعید رجائی خراسانی - نمایندگی دائمی جمهوری اسلامی ایران در سازمان ملل

سند شماره 230

نامه مورخ 27 می 1984 نمایندگی دائمی جمهوری عراق خطاب به دبیر کل سازمان ملل

بنا به اطلاع دولت متبوعم، احتراما، بیانیه وزارت امور خارجه جمهوری عراق در آستانه تشکیل جلسه شورای امنیت جهت بررسی شکایت کشورهای شورای همکاری خلیج علیه ایران و نیز در پاسخ به بیانیه وزارت امور خارجه رژیم ایران مورخ 24 می 1984، ارسال می‌گردد.

ریاض م. س. القیسی - نمایندگی دائمی جمهوری عراق در سازمان ملل

پیوست

بیانیه وزارت امور خارجه عراق

گسترش اخیر مناقشه در منطقه خلیج عربی[فارس]با هیچ تحرک جدیدی از سوی عراق مواجه نشده است. اما از ابتدا با جار و جنجال بسیار متجاوزان ایرانی علیه کشتی‌های کویت و عربستان سعودی که در فاصله دورتر از منطقه عملیات‌های جنگی هستند، همراه بوده است. شورای امنیت درخواست تشکیل جلسه ویژه جهت بررسی موضوع این تجاوزات ایران علیه کشورهای خلیج[فارس]را که طرف‌های این مناقشه نیستند نموده که تهدید جدی برای صلح و امنیت بین‌المللی با گسترش حوزه جنگ که ایران اصرار به ادامه آن علیه عراق دارد، محسوب می‌شود.

به علاوه، عراق صراحتا اعلام کرده است که منطقه محدودی در منتهی‌الیه بخش شمال شرقی خلیج عربی[فارس]یک منطقه عملیات‌های نظامی بوده و در مورد تردد کشتی‌ها در این منطقه هشدار داده است. مالکان کشتی‌ها و دریانوردان، پیشاپیش متوجه هستند که عدم توجه به این هشدار، کشتی‌هایشان را در معرض خطرات جنگی قرار خواهد داد، که از پیامدهای طولانی شدن جنگ می‌باشد و مسئولیت آن تنها متوجه رژیم ایران است. از طرف دیگر، ایران تصمیم گرفته است به طور تصادفی، به کشتی‌ها در آب‌های سرزمینی و بی‌طرف در فاصله دورتر از صحنه عملیات‌ها، حمله نماید که نه در نزدیکی بنادر عراق می‌باشند و نه از آنجا خارج شده‌اند، از همین رو هر گونه تلاشی جهت ارتباط دادن اقدامات تجاوزگرانه ایران به اقدامات عراق که حق قانونی دفاع از

خویش می‌باشد، پذیرفته نیست و تلاش فضاحت باری برای توجیه تجاوزات ایران علیه دولت‌هایی که طرف مناقشه نیستند محسوب می‌گردد که در نتیجه به طولانی شدن جنگ و گسترش منطقه آن منجر می‌شود. همچنین، در واقع جانبداری شرم‌آور، به نفع متجاوزان ایرانی به شمار می‌رود. عراق در پاسخ به اقدامات ایران علیه عراق، به کشتی‌هایی که از بنادر ایران خارج یا وارد می‌شوند، حمله نمود و از آنجایی که نیروهای نظامی ایران از آزادی دریانوردی در آب‌های سرزمینی عراق و بنادر عراق جلوگیری می‌نمایند و ایران نیز به ادامه جنگ تجاوزکارانه‌اش علیه عراق ادامه می‌دهد و از پذیرش قطعنامه‌های شورای امنیت و کلیه مجامع بین‌المللی مبنی بر توقف جنگ و حل و فصل مناقشه به روش‌های صلح‌جویانه، اجتناب می‌کند، بنابراین، عراق بنا بر حق قانونی در دفاع از خویش، اقدام به مقابله به مثل می‌نماید.

عراق با توجه به مسئولیت کامل خود در حفظ امنیت و ثبات در منطقه خلیج[فارس]، از حامیان جلوگیری از گسترش مناقشه نظامی میان خود و ایران بوده و نگران تهدید آزادی دریانوردی در خلیج عربی[فارس]می‌باشد. همچنین قطعنامه 540 شورای امنیت را پذیرفته و چند ماهی است که از حمله به کشتی‌هایی که به بنادر ایران وارد یا خارج می‌شوند، اجتناب می‌نماید، به دلیل اینکه به تلاش‌های دیپلماتیک، زمان کافی دهد تا ایران را به پذیرش قطعنامه مذکور ترغیب نمایند. اعضای شورای امنیت و افکار عمومی جهان مطلعند که ایران به طور رسمی و قاطع نه تنها قطعنامه 540 را رد کرده، بلکه کلیه تلاش‌های دیپلماتیک را جهت جلوگیری از تشدید و گسترش مناقشه نظامی نیز نادیده گرفته است.

در 22 فوریه 1984، ایران حمله گسترده‌ای را به مقیاس وسیع علیه خاک عراق انجام داد و اعلام نمود که هدف از آن حمله، اشغال منطقه بصره بوده است که نهایتا عراق را به طور کامل از موقعیتش به عنوان دولت مستقر در خلیج عربی[فارس]در استفاده از حق آزادی تجاری و دریانوردی در خلیج[فارس]محروم سازد.

به همین دلایل، عراق محاصره بنادر ایران را به عنوان یک اقدام دفاعی و بازدارنده، تنگ‌تر کرده است. همچنین به همین دلیل است که عراق با کلیه توان از هیچ گونه تلاشی با توجه به این حقایق مهم درباره این وضعیت، دریغ نخواهد نمود و با هر گونه اقدام خصمانه ایران در ایجاد تشنج علیه کویت، عربستان سعودی و حقوق عراق، مقابله خواهد کرد. عراق قطعا چیزی جز اجرای قطعنامه نمی‌خواهد و از حق قانونی‌اش در آزادی دریانوردی و استفاده کامل از بنادر و گذرگاه‌های آبی‌اش استفاده خواهد کرد تا از تهدید مستقیم و غیر مستقیم از هوا، دریا یا زمین به دور باشد.

سند شماره 231

قطعنامه‌ی 552 (1984)

مصوبه شورای امنیت در جلسه 2383 خود مورخ 1 ژوئن 1984

شورای امنیت،

با بررسی نامه‌ی مورخ 21 می 1984 نمایندگان بحرین، کویت، عمان، قطر، عربستان سعودی و امارات متحده‌ی عربی (16574 / S) که از حملات ایران به کشتی‌های بازرگانی در مسیر بنادر کویت و عربستان سعودی شکایت کرده‌اند،

با در نظر گرفتن اینکه دولت‌های عضو متعهدند با یکدیگر در صلح و حسن همجواری، طبق منشور ملل متحد، زندگی کنند،

با تأیید مجدد تعهدات دولت‌های عضو نسبت به اصول و مقاصد منشور ملل متحد،

همچنین با تأیید مجدد اینکه همه‌ی دولت‌های عضو متعهدند در روابط بین‌المللی‌شان از تهدید یا کاربرد زور علیه تمامیت ارضی یا استقلال سیاسی هر دولتی خودداری کنند،

با توجه به اهمیت منطقه‌ی خلیج[فارس]برای صلح و امنیت بین‌المللی و نقش حیاتی آن در ثبات اقتصاد جهانی،

با اظهار نگرانی عمیق در مورد حملات اخیر به کشتی‌های تجاری در مسیر بنادر کویت و عربستان سعودی،

با اعتقاد به اینکه حملات مزبور تهدیدی برای امنیت و ثبات منطقه به شمار می‌آید و آثار جدی بر صلح و امنیت بین‌المللی دارد،

سند شماره 232

نامه مورخ 6 ژوئن 1984 نمایندگی دائمی جمهوری اسلامی ایران در سازمان ملل خطاب به دبیر کل

بنا به اطلاع دولت متبوعم و در اعتراض به مجوز داده شده به عراق جهت تجاوزات بیشتر به ایران، به دلیل مصوبات اخیر شورای امنیت در قطعنامه 552 اخیر خود، احتراما توجه جناب‌عالی را به اخبار غم‌انگیز ذیل جلب می‌نمایم.

در 5 ژوئن 1984 در ساعت 10:30 قبل از ظهر به وقت محلی، هواپیماهای جنگی عراق 4 نقطه شهر بانه را بمباران کردند. این بمباران‌ها علیه جمعی از غیرنظامیان بی‌گناه آغاز شد که در خیابان‌ها جهت مراسم سالگرد 15 خرداد تجمع کرده بودند. تعداد دقیق تلفات هنوز مشخص نشده است اما بنا به جدیدترین گزارش‌ها، بیش از 400 شهید و بیش از 200 مجروح بر جای گذاشته است. همچنین به دلیل این جنایات عظیم وحشیانه عراق، امروز 60 ژوئن، در سراسر کشور از سوی دولت، روز سوگواری اعلام شد.

کم و بیش مشابه این جنایات عظیم حکام بعثی عراق علیه مناطق مسکونی غیرنظامی ایران، در گذشته نیز صورت گرفته، همان طور که به خوبی آگاهید عدم واکنش شورای امنیت و سکوت غیرمسئولانه و مشوق‌آمیز آن در قطعنامه‌های یک طرفه تأسف‌انگیز، باعث شده که دشمن متجاوز از ابزارهایی جهت پوشش تجاوزات و جنایات گذشته‌اش استفاده نماید و جنایات و تجاوزات بیشتر خود را توجیه نماید. موضوع بی‌تفاوتی شورای امنیت به این حقیقت مرتبط می‌شود که همان عوامل استکبار جهانی که کمک‌های نظامی، مالی و اطلاعاتی به ماشین جنگی صدام حسین می‌نمایند، اقدامات این سازمان بین‌المللی را نیز خنثی ساخته

به صورتی که به تعهدات خود در برابر تجاوز عراق علیه جمهوری اسلامی ایران و جنایات جنگی که علیه ملت ما که تقریبا در 4 سال گذشته مرتکب شده، بی‌تفاوت می‌باشند.

در حقیقت این بی‌توجهی غیرمسئولانه شورای امنیت آنها را شریک جرم جنایات عراق علیه مردم مسلمان ایران و قطعنامه‌های تأسف‌انگیز خود نموده و قتل عام اخیر غیرنظامیان بانه به دست حکام بعثی عراق نیز این جامعه بین‌المللی را اصلا به خود نیاورده است. دولت جمهوری اسلامی ایران حق اقدامات لازم را برای خود محفوظ نگه داشته، به دلیل اینکه حکام بعثی بغداد برای جنایات بی‌شماری که علیه نظامیان بی‌گناه بانه مرتکب شده‌اند، بدون تنبیه رها نشوند.

به هر حال، اگر شورای امنیت اقدام فوری جهت انجام تعهداتش در مورد بمباران بانه اتخاذ نکند، پس یک بار دیگر باید مشارکت خود را در مسئولیت جنایاتی که حکام بعثی بغداد تحت حمایت شورای امنیت مرتکب شده‌اند، بپذیرد.

سعید رجائی خراسانی - نمایندگی دائمی جمهوری اسلامی ایران در سازمان ملل

سند شماره 233

نامه مورخ 6 ژوئن 1984 نمایندگی دائمی جمهوری عراق در سازمان ملل خطاب به دبیر کل

بازگشت به نامه 21 می 1984 خود (16580 / S) و بنا به اطلاع دولت متبوعم، احتراما به پیوست گزیده‌هایی از اطلاعیه‌های نظامی رسمی عراق که در فواصل 16 و 30 می درباره گلوله باران اهداف غیرنظامی داخل خاک عراق به وسیله نیروهای ایران منتشر شده، ارسال می‌گردد. این حملات در مناطق غیرنظامی به تلفاتی منجر شده و به مناطق مسکونی و تأسیسات غیرنظامی خسارت وارد ساخته است.

فرصت را غنیمت شمرده، بر این درخواست دولت متبوعم مورخ 21 فوریه خطاب به جناب‌عالی که از سوی وزیر امور خارجه کشور متبوعم صادر شد (16361 / S)، تأکید می‌نمایم که در آن مصرا درخواست شده که با اتخاذ اقدامات فوری، ترتیبات مؤثری را جهت تأمین چنین نظارت بین‌المللی، به عمل آورند، به صورتی که شهرها، روستاها و غیرنظامیانی که در معرض گلوله باران هستند، امنیت آنها تأمین گردد؛ از آنجایی که سازمان ملل تنها سازمانی است که می‌تواند این قبیل ترتیبات را تأمین نماید و از طرف دیگر سبب می‌گردد که رژیم

ایران قادر نباشد سیاست تجاوزگرانه‌اش را با بی‌رحمی در گلوله باران شهرها، روستاها و مناطق غیرنظامی داخل عراق، تعقیب نماید.

ریاض م. س. القیسی - نمایندگی دائمی جمهوری عراق در سازمان ملل

پیوست

گزیده‌هایی از اطلاعیه‌های نظامی رسمی عراق که در فواصل 16 تا 30 می 1984 صادر شده است.

ذر 16 می 1984، توپخانه رژیم ایران شهرهای مندلی و شعیبیه و توابع آن را گلوله باران کرد. این گلوله باران دشمن به یک خودروی غیرنظامی در شعیبیه و نیز به اموال غیرنظامیان، خسارت وارد ساخت.

در 19 می، توپخانه رژیم ایران شهرهای بصره، خانقین، مندلی و توابع آن را گلوله باران کرد. بر اثر این گلوله باران در بصره یک غیرنظامی کشته، شش نفر مجروح شدند و یک خودروی غیرنظامی آسیب دید. در خانقین یک زن مجروح، سه خانه تخریب و نیز چهارده خانه، یک خودروی غیرنظامی و برخی از باغات آسیب دید. در مندلی چهار خانه، یک مدرسه ابتدایی و یک باغ آسیب دید.

در 20 می، توپخانه رژیم ایران شهرهای بصره، مندلی، دربندیخان و توابع آن را گلوله باران کرد. این گلوله باران به یک خانه در بصره، یک مغازه تجاری و یک خانه در مندلی و تعدادی از بناهای غیرنظامی در دربندی‌خان آسیب رساند.

در 21 می، توپخانه رژیم ایران شهرهای بصره و توابع آن را گلوله باران کرد. این گلوله باران خساراتی به یک مسجد و دو خانه وارد کرد.

در22 می، توپخانه رژیم ایران شهرهای بصره، مندلی و توابع آن را گلوله باران کرد. این گلوله باران در بصره باعث مرگ سه نفر غیرنظامی و مجروح شدن شش نفر گردید و به دو خانه خسارت وارد ساخت. یک مدرسه ابتدایی، سه خودروی غیرنظامی در مندلی آسیب دید و به اموال غیرنظامیان خسارت وارد گشت.

در 23 می، توپخانه رژیم ایران شهرهای بصره، قوراتو، مندلی و توابع آن را هدف قرار داد. در این گلوله باران در بصره یک کودک و یک زن مجروح گردید و پنج خانه مسکونی آسیب دید، یک غیرنظامی مجروح شد، سه ساختمان مسکونی در قوراتو تخریب شد و دو خانه در مندلی آسیب دید.

در 25 می، شهرهای بصره، خانقین، مندلی و توابع آن با توپخانه رژیم ایران گلوله باران شد. این گلوله باران به مرگ دو غیرنظامی و مجروح شدن چهار کودک در بصره منجر شد و به سه مغازه در بصره آسیب رساند، دو خانه در مندلی تخریب شد و در خانقین چهار ساختمان مسکونی و بیمارستان آسیب دید و یک باغ در مندلی دچار آتش‌سوزی شد.

در 26 می، توپخانه رژیم ایران شهرهای بصره و مندلی و ناحیه شیروان را گلوله باران

کرد. این گلوله باران باعث مرگ دو کودک و مجروح شدن پنج نفر دیگر گردید و به سه مغازه در بصره آسیب رساند و دو خانه دیگر در مندلی تخریب شد، در بخش شیروان به مرگ پنج کودک و مجروح شدن چند نفر منجر شد.

در 27 می، توپخانه رژیم ایران شهرهای بصره، خرمال و توابع آن را گلوله باران کرد. این گلوله باران باعث وارد ساختن خسارت به تعدادی از تأسیسات غیرنظامی در دو شهر گردید.

در 29 می، توپخانه رژیم ایران شهر بصره و توابع آن را گلوله باران کرد. این گلوله باران به اموال غیرنظامیان شهر خسارت رساند.

در 30 می، زرباطیه و توابع آن، هدف توپخانه رژیم ایران واقع شد و خساراتی به تأسیسات غیرنظامی وارد ساخت.

سند شماره 234

نامه مورخ 7 ژوئن 1984 نمایندگی دائمی جمهوری عراق در سازمان ملل خطاب به دبیر کل

بنا به اطلاع دولت متبوعم، احتراما به پیوست متن اطلاعیه نظامی رسمی عراق مورخ 5 ژوئن 1984، ارسال می‌گردد.

اطلاعیه رسمی عراق در پاسخ به اطلاعیه مورخ 5 ژوئن 1984 ایران صادر شده که در آن تعدادی از شهرهای عراق از جمله بصره، مندلی، خانقین، کرکوک، موصل، عماره، کوت، بعقوبه، علی غربی، سعدیه و زرباطیه به حملات هوایی و زمینی تهدید شده‌اند.

ریاض م. س. القیسی - نمایندگی دائمی جمهوری عراق در سازمان ملل

پیوست

اطلاعیه نظامی رسمی عراق مورخ 5 ژوئن 1984

دشمن ایرانی امشب، تصمیم خود را در شروع حملات هوایی و زمینی به برخی از شهرهای ما اعلام کرد، که اگر تهدیداتش عملی شود ما نیز وادار به مقابله خواهیم شد. ما با قدرت به شهرهای ایرانی ذیل در پاسخ به حملات ایران حمله خواهیم کرد که عبارتند از: دزفول، اهواز، خرمشهر، بهبهان، اندیمشک، رامهرمز، همدان، مسجد سلیمان، ایلام، شوش، تبریز، خرم آباد، ماهشهر، نهاوند و آبادان.

ما از مردم شهرهای ایرانی مذکور درخواست می‌کنیم که این شهرها را با سرعت برای حفظ جانشان تخلیه نمایند؛ هر گونه تلفات و زیان‌هایی که ممکن است وارد شود مسئولیت کامل آن به عهده حکام تهران است. این هشدار جدی می‌باشد.

سند شماره 235

نامه مورخ 7 ژوئن 1984 نمایندگی دائمی جمهوری اسلامی ایران در سازمان ملل خطاب به دبیر کل

احتراما به پیوست متن نامه آقای علی اکبر ولایتی وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی ایران، خطاب به جناب‌عالی ارسال می‌گردد.

سعید رجائی خراسانی - نمایندگی دائمی جمهوری اسلامی ایران در سازمان ملل

نامه وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی ایران خطاب به دبیر کل

همان طور که شما مطلعید، از آغاز ماجراجویی عراق در خلیج فارس، با هدف بین‌المللی کردن جنگ و دعوت از نیروهای خارجی جهت مداخله در منطقه، جمهوری اسلامی ایران دائما با صبر و متانت تلاش کرده است که از این قبیل اقدامات عراق جلوگیری کند و در صورت احتمال درگیری، امنیت این گذرگاه بین‌المللی مهم را برای آزادی دریانوردی تضمین نماید.

علی‌رغم کلیه این قبیل تلاش‌های جمهوری اسلامی ایران که جهت حذف تنش در منطقه صورت گرفته است، اطلاع یافتیم که تعدادی از جنگنده‌های نیروی هوایی پادشاهی عربستان سعودی به یک جنگنده 4 - F نیروی هوایی جمهوری اسلامی ایران که با هواپیماهای گشتی ایران بر فراز آب‌های بین‌المللی جهت حفظ امنیت خلیج فارس در پرواز بودند، پس از اینکه توسط یک شناور ایالات متحده مورد تهدید واقع شد، حمله کردند.

براساس اطلاعات دریافتی جنگنده 4 - F ایران سقوط کرد و خلبانش نیز سقوط یک هلی‌کوپتر پادشاهی عربستان سعودی، اسیر گردید.

به علاوه، همان طور که آشکارا از سوی مقامات ایالات متحده اعلام شد، حمله به هواپیمای گشتی مذکور با دخالت نیروهای ایالات متحده حاضر در منطقه صورت گرفت که در واقع پاسخ مثبت به دعوت عراق جهت بین‌المللی کردن جنگ می‌باشد و به وضوح نشان دهنده افزایش تنش در کل منطقه خلیج فارس است.

این اقدام اخیر، بدون تردید با هدف تشدید ناامنی در خلیج فارس صورت گرفته است و نهایتا شروع جریانی برای تهدید صلح و امنیت و نیز به طور مؤثری جهت تشویق دخالت احتمالی نیروهای خارجی در منطقه، محسوب می‌شود. یک بار دیگر بر هشدار جمهوری اسلامی ایران که قبلا به سازمان‌های بین‌المللی، خصوصا سازمان ملل داده شده، تأکید می‌نماییم که

اقدامات عراق و حامیانش نشان می‌دهد که آنها به دنبال تشدید تنش در منطقه خلیج فارس می‌باشند. جمهوری اسلامی ایران یک بار دیگر بر عزم راسخ خود جهت دفاع از منافع خویش تأکید کرده و خود را به رعایت منشور در این باره ملزم می‌نماید.

علی اکبر ولایتی - وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی ایران

سند شماره 236

نامه مورخ 10 ژوئن 1984، نمایندگی دائمی جمهوری اسلامی ایران در سازمان ملل خطاب به دبیر کل

احتراما متن پیام آقای سید علی خامنه‌ای رئیس جمهوری اسلامی ایران در پاسخ به پیام جناب‌عالی مورخ 9 ژوئن 1984، ارسال می‌گردد.

سعید رجائی خراسانی - نمایندگی دائمی جمهوری اسلامی ایران در سازمان ملل

پیام رئیس جمهوری اسلامی ایران خطاب به دبیر کل

من پیام جناب‌عالی را در مورد حملات به مناطق غیرنظامی در طی جنگ تحمیلی عراق علیه جمهوری اسلامی ایران، دریافت نمودم. احساس می‌کنم که چنین اقدامی می‌بایست بسیار زودتر و حدود 44 ماه قبل صورت می‌گرفت.

در دوره بیش از سه سال و نیم از شروع این جنگ، عراق مکررا به مناطق مسکونی ما حمله کرده است که با کلیه اصول بین‌المللی و بشردوستانه مغایرت دارد و علی‌رغم زیان‌های سنگین و خسارات مادی، در ابتدا مبادرت به اقدامات تلافی‌جویانه ننمودیم، زیرا ما اصرار به تبعیت از اصول اسلامی خود داریم.

اگر چه سازمان‌های بین‌المللی به ویژه سازمان ملل نسبت به این موضوع هیچ واکنشی نشان نداده‌اند، اما از سازمان ملل درخواست نمودیم که هیئتی را جهت بازدید از مناطق مسکونی که زیر بمباران‌ها، حملات موشکی و انفجارات شدید قرار دارند، اعزام نماید. متأسفانه هیچ توجهی به گزارشی که هیئت تهیه کرد (15834 / S، 20 ژوئن 1983) نگردید و نهایتا، تنها طی چند ماه گذشته، جمهوری اسلامی ایران ملزم شد به اقدامات تلافی‌جویانه به عنوان آخرین راه جهت دفاع از جان و مال شهروندانش، مبادرت نماید. کمیته بین‌المللی صلیب سرخ در بیانیه‌اش نیز تصریح کرده است که حملات تلافی‌جویانه اخیر جمهوری اسلامی ایران، تنها پس از حملات هوایی به مناطق غیرنظامی بانه در مورخ 5 ژوئن 1984، صورت گرفته است.

مشابه این اقدامات در خلیج فارس نیز بسیار اتفاق افتاده است. تجاوزات مکرر عراق به تردد کشتی‌های بی‌طرف به بنادر ما در خلیج فارس و عدم واکنش مجامع بین‌المللی نسبت به آن، راه را برای تشدید تنش‌های فعلی در این گذرگاه هموار می‌سازد.

به هر حال، دولت جمهوری اسلامی ایران برای اینکه حسن نیت خود را نشان دهد، به پیشنهادهای جناب‌عالی جهت پایان بخشیدن به حملات علیه مناطق مسکونی، پاسخ مثبت داده که از اهداف منشور سازمان ملل الهام می‌گیرد. البته تجربیات گذشته ما ثابت کرده که خوش‌بینی به قول‌های رژیم متجاوز عراق، اشتباه است.

واقعا لازم است تأکید نمایم، حسن نیتی که از طرف جمهوری اسلامی ایران در پاسخ به درخواست جناب‌عالی جهت توقف حملات غیرنظامی نشان داده شده، به پایان دادن اقدامات جنایتکارانه رژیم عراق در بمباران شهرهای ایران به طور کامل، مشروط می‌باشد.

به علاوه، اعتقاد داریم پیشنهاد جناب‌عالی زمانی مفید خواهد بود که اقداماتی صورت پذیرد که با نقض چنین تعهداتی، سریعا هیئت‌ها برای مشخص ساختن طرف متخلف، اعزام گردند.

سند شماره 237

نامه مورخ 10 ژوئن 1984 نمایندگی عراق در سازمان ملل خطاب به دبیر کل

متن پاسخ آقای صدام حسین رئیس جمهوری عراق به پیام دیروز جناب‌عالی به پیوست ارسال می‌گردد.

ریاض م. س. القیسی - نمایندگی دائمی جمهوری عراق در سازمان ملل

نامه مورخ 10 ژوئن 1984 رئیس جمهور عراق خطاب به دبیر کل

با توجه به تماس مورخ 9 ژوئن 1984 جناب‌عالی، مایلم اول از همه به جناب‌عالی یادآور شوم از زمانی که مناقشه نظامی شروع گردید، طرف ایرانی به طور مداوم به بمباران شهرها و روستاهای مرزی ما و سایر اهداف غیرنظامی متوسل شد و مدت زمانی طولانی است که جهت انکار آنها، حتی پس از اینکه این حقایق از سوی هیئت سازمان ملل (سند 15834 / S مورخ 20 ژوئن 1983) مورد تأیید واقع شد، اصرار می‌ورزد. تنها طی چند ماه گذشته پس از اینکه ملزم شد و اقدامات شرم‌آورش نیز تأیید گردید، رژیم ایران شروع به بهانه‌های واهی نمود و آن را توجیه نمود. شما می‌بایست اسناد شورای امنیت را که حاوی دلایل کاملی از

این اقدامات است به یاد داشته باشید. بمباران ناجوانمردانه ایران علیه اهداف غیرنظامی که دارای ساکنین زیاد بوده، موارد مهمی از تجاوزات بدون توقف، علیه عراق می‌باشد. تلاش‌های رژیم ایران در توجیه تشدید جنایات اخیرش به تلافی بمباران بانه، نمونه دیگری از تزویر می‌باشد که تبلیغات جدیدی را به راه انداخته که نبایستی از سوی مجامع بین‌المللی به آسانی پذیرفته شود. هواپیماهای ما اهداف غیرنظامی را در بانه طی حمله 5 ژوئن، بمباران نکردند. آنها یک اردوگاه را بمباران کرده که تعداد زیادی از نیروهای ایران در آن تجمع کرده بودند و همان طور که می‌دانید این نیروها آماده شده بودند تا تجاوز دیگری را علیه عراق آغاز نمایند.

همچنین، مایلم به جناب‌عالی متذکر شوم که در ژوئن 1983 از طرف عراق این ابتکار را پیشنهاد کردم که تحت نظارت بین‌المللی با موافقت ایران و عراق، دو طرف از بمباران اهداف غیرنظامی اجتناب نمایند. ایران این پیشنهاد را رد کرد. همچنین مایلم توجه جناب‌عالی را به قطعنامه 540 شورای امنیت جلب نمایم که در پاراگراف 2 آن، از حمله به اهداف غیرنظامی اظهار نگرانی شده، در حالی که عراق آن قطعنامه را پذیرفته و ایران رسما آن را رد کرده است.

بنابراین خرسندم که به اطلاع برسانم، دولت عراق پیشنهادهای جناب‌عالی را مشروط پذیرفته است و ایران نیز باید به آن تن دهد. شما ترتیبات مؤثری را جهت نظارت بر تعهدتان، تا آنجا که ممکن است به عمل آورید و از آنجایی که این تجربه تلخ، ثابت شده، اعتماد به ادعاهای دولت ایران خصوصا در مورد بمباران نقاط مسکونی و شهرهای بی‌دفاع، بیهوده می‌باشد. همچنین، تأکید می‌نماییم که لازم است طرفین، از تمرکز نیروهای نظامی خود در شهرها یا نزدیکی آنها اجتناب نمایند برای اینکه مناطق مسکونی در طی عملیات‌های نظامی، از هدف‌گیری مصون باشند.

صدام حسین - رئیس جمهوری عراق

سند شماره 238

پیام مورخ 9 ژوئن 1984 دبیر کل خطاب به رؤسای جمهوری اسلامی ایران و جمهوری عراق

عمیقا نسبت به تلفات غیرنظامی که در حمله هوایی به شهر بانه در مورخ 5 ژوئن 1984 صورت گرفته بود، متأسف شدم. اکنون از طرف کمیته بین‌المللی صلیب سرخ تأیید شد که

حملات تلافی‌جویانه و مقابله با این حملات به شهرهای ایران و عراق داشته است. حملات نظامی عمدی به مناطق غیرنظامی نمی‌تواند از سوی مجامع بین‌المللی نادیده گرفته شود. شروع این قبیل حملات در گذشته و اقدامات تلافی‌جویانه و حملات متقابل آن باعث افزایش تلفات جانی و مالی به مراکز مسکونی غیرنظامی و مردم بی‌گناه و بی‌دفاع گردیده است که لازم است این حملات بی‌درنگ متوقف شود.

بنابراین، از دولت‌های جمهوری عراق و جمهوری اسلامی ایران درخواست می‌نمایم به دبیر کل سازمان ملل اعلام نمایند که هر کدام به تعهدات رسمی خود تا آخر پایبند بوده و در آینده نیز از شروع حملات نظامی عمدی، بمباران‌های هوایی، موشکی، گلوله باران و با سایر ابزارهای ممکن در حمله به مراکز مسکونی صرفا غیرنظامی پرهیز می‌نمایند. مایلم همچنین پیشنهاد کنم با توجه به اینکه ماه رمضان در پیش است، خصوصا زمان مناسبی است که دولت‌ها این درخواست بشردوستانه را رعایت کنند.

دبیر کل انتظار دارد که طرفین این قبیل تعهدات رسمی را به طور دقیق رعایت کنند. یک بار دیگر نامه‌هایی دریافت شد و با دو طرف مکاتبه گردید که مؤثر واقع شده و آماده می‌باشم که اگر لازم باشد، اقداماتی را تا آنجا که ممکن است، آغاز نمایم تا تعهداتی که طرفین به آن متعهد می‌باشند، به درستی انجام پذیرد.

از سوی جامعه بین‌المللی از طرفین درخواست می‌نمایم که تا ساعت 00: 12 به وقت گرینویج مورخ 11 ژوئن 1984 به درخواست من پاسخ مثبت دهند و از ساعت 1 مورخ 12 ژوئن، صورت عملی به خود گیرد.

سند شماره 239

نامه مورخ 11 ژوئن 1984 نمایندگی دائمی جمهوری عراق در سازمان ملل خطاب به دبیر کل

بنا به اطلاع دولت متبوعم، احتراما به پیوست متن اطلاعیه‌های نظامی رسمی عراق در فواصل 7 و 10 ژوئن 1984 درباره گلوله باران‌های نیروهای متجاوز ایران علیه اهداف غیرنظامی داخل خاک عراق صادر شده، ارسال می‌گردد. بر اثر این گلوله باران‌ها تعداد بی‌شماری از عراقی‌ها کشته و تعدادی مجروح شدند، همچنین خسارات وسیعی به تأسیسات غیرنظامی و مراکز مسکونی وارد گردیده است.

ریاض م. س. القیسی - نمایندگی دائمی جمهوری عراق در سازمان ملل

پیوست

اطلاعیه‌های نظامی رسمی عراق که در فواصل 7 تا 10 ژوئن 1984 صادر شده است:

1- اطلاعیه 7 ژوئن 1984: در طی دیشب و امروز صبح، رژیم ایران با توپخانه سنگین شهرهای بصره، خانقین، مندلی و زرباطیه را هدف قرار داد. این گلوله باران خسارات جانی و مالی بسیاری را باعث گردید. گلوله باران‌های وحشیانه دشمن به شرح ذیل می‌باشد:

بصره: 27 کشته و 81 مجروح؛ 3 خانه و 2 مدرسه تخریب شد و 41 خانه مسکونی، 14 خودروی غیرنظامی و 8 واحد تجاری آسیب دید.

زرباطیه: 2 خانه مسکونی تخریب شد.

مندلی و خانقین: تأسیسات و اموال غیرنظامیان آسیب دید.

به علاوه، در ساعت 13:24 امروز چهار هواپیمای جنگنده دشمن به مناطق مسکونی شهرستان‌های جلولا (Jalula) و کوفرا (Kufra) در ناحیه دیاله حمله کردند. پدافند هوایی ما، حمله این جنگنده‌ها را دفع کردند و موفق شدند یکی از آنها را ساقط کنند که شعله‌های سوختن آن در خاک ایران قابل مشاهده بود. در این حمله دشمن، 8 غیرنظامی کشته و 42 نفر نیز مجروح شدند، 11 خانه مسکونی از بین رفت و 32 خانه آسیب دید. همچنین 8 خودروی غیرنظامی در جلولا و تأسیسات غیرنظامی در کوفرا آسیب دید.

2- اطلاعیه 8 ژوئن: شب گذشته و امروز توپخانه سنگین رژیم ایران به گلوله باران شهرهای بصره، خانقین، مندلی و زرباطیه ادامه داد و خسارات جانی و مالی زیادی را سبب گردید که به شرح ذیل می‌باشد:

بصره: 10 کشته، 52 مجروح و 2 خانه مسکونی تخریب شد، به 1 هتل، 12 خودروی غیرنظامی و نیز تأسیسات غیرنظامی و اموال مردم آسیب وارد شد.

خانقین: 1 مجروح، 6 خانه مسکونی تخریب شد و 3 خانه مسکونی و بیمارستان شهر آسیب دید، 1 مدرسه ابتدایی، کتابخانه عمومی و 6 خودرو آسیب دید و به اموال دیگر مردم خسارت وارد گشت.

مندلی و زرباطیه: یک باغ دچار آتش‌سوزی شد و به تأسیسات غیرنظامی آسیب وارد شد.

3- اطلاعیه 9 ژوئن: توپخانه سنگین رژیم ایران، دیروز غروب و امروز شهرهای بصره و خانقین، مندلی، زرباطیه، دربندیخان، سید صادق، شانه‌دری و توابع آنها را گلوله باران کردند. خسارت جانی و مالی زیاد این گلوله باران‌ها به شرح ذیل است:

بصره: 8 کشته، 23 مجروح؛ 2 خانه مسکونی، 2 واحد تجاری، 1 مدرسه و 1 هتل تخریب شد و به 32 خانه مسکونی، 1 مسجد، 1 بیمارستان و چند تأسیسات غیرنظامی نیز آسیب وارد شد.

زرباطیه: 5 واحد مسکونی تخریب شد.

گلوله باران دشمن به تأسیسات غیرنظامی شهرهای خانقین، مندلی، دربندیخان، سید صادق و شانه‌دری آسیب رساند.

به علاوه، در ساعت 56: 17 امروز، دو جنگنده دشمن تلاش نمودند به مناطق مسکونی شهر علی غربی حمله نمایند که پدافند هوایی ما این جنگنده‌ها را وادار به فرار کردند. در این حملات 4 غیرنظامی مجروح شدند.

4- اطلاعیه 10 ژوئن: توپخانه سنگین رژیم ایران دیروز غروب و امروز شهرهای بصره، مندلی، خانقین، زرباطیه، دربندی‌خان، حلبچه و توابع آن را گلوله باران کردند که خسارات جانی و مالی این گلوله باران وحشیانه دشمن به شرح ذیل می‌باشد:

بصره: 5 کشته و 23 مجروح از جمله 1 کودک؛ همچنین 3 خانه مسکونی تخریب شد و به 18 خانه مسکونی، 5 خودروی غیرنظامی، 3 واحد تجاری، 1 مسجد و اموال غیرنظامیان خسارت وارد گشت.

مندلی: 2 خانه مسکونی و 1 مغازه آسیب دید.

خانقین: 2 خانه مسکونی تخریب شد، چند خانه مسکونی و 3 مغازه آسیب دید.

زرباطیه: 3 خانه مسکونی تخریب شد.

دربندی‌خان: 1 نفر مجروح و 9 خانه مسکونی تخریب شد.

حلبچه: تأسیسات غیرنظامی آسیب دید.

سند شماره 240

پیام مورخ 11 ژوئن 1984 دبیر کل خطاب به رئیس جمهوری اسلامی ایران

احتراما با توجه به دریافت پیام جناب‌عالی مورخ 10 ژوئن 1984 (16609 / S) که در پاسخ به پیشنهاد اینجانب مورخ 9 ژوئن (16611 / S) ارسال شد و در آن از دولت‌های ایران و عراق خواسته بودم به حملات نظامی علیه مناطق صرفا غیرنظامی در دو کشور پایان دهند، اینجانب از پذیرش جناب‌عالی عمیقا تشکر می‌کنم که به اصول بشردوستانه منشور سازمان ملل پاسخ دادید. همچنین به اطلاع جناب‌عالی می‌رسانم که دولت جمهوری عراق در تاریخ 10 ژوئن با من مکاتبه داشته و پیشنهاد من را پذیرفته است (16610 / S)، متن کامل آن توسط نمایندگی دائمی جناب‌عالی در سازمان ملل ارسال خواهد شد. همچنین همان موارد پذیرش جناب‌عالی را به اطلاع دولت عراق می‌رسانم که نهایتا در حال حاضر استنباط

می‌شود دولت جمهوری اسلامی ایران و دولت جمهوری عراق به دبیر کل سازمان ملل متعهد شده‌اند که کلیه حملات نظامی عمدی با استفاده از هر نوع وسیله در حمله به مراکز مسکونی صرفا غیرنظامی در دو کشور را در ساعت 1 به وقت گرینویچ مورخ 12 ژوئن 1984، متوقف سازند.

همان طور که در پیام خود، مورخ 9 ژوئن ابراز داشتم، اطمینان دارم که این تعهدات با دقت بسیار اجرا می‌شود. بنابراین، اطمینان دارم که دولت جناب‌عالی دستورات لازم را به فرماندهان نظامی خود در این زمینه، فی الفور صادر خواهد نمود. به هر حال، پیرو پاسخ جناب‌عالی مبنی بر ضرورت حسن انجام این قبیل تعهدات، اینجانب بلافاصله دستوراتی را به آقای دیه گو کردووز صادر می‌کنم و با نمایندگی دائمی دو دولت به منظور مورد ملاحظه قرار دادن این اقدامات تماس خواهم گرفت، که می‌تواند جهت تأیید صحت انجام تعهداتی که به آن پایبند هستید، لازم باشد.

مطمئن هستم پاسخ مثبت و سریع به پیشنهادهای بشردوستانه، با استقبال مجامع بین‌المللی مواجه خواهد شد و آثار این مناقشه دردناک را بر غیرنظامیان بی‌گناه، تسکین خواهد داد.

سند شماره 241

پیام مورخ 11 ژوئن 1984 دبیر کل به رئیس جمهوری عراق

احتراما، با توجه به دریافت پیام جناب‌عالی مورخ 10 ژوئن 1984 (16610 / S)، در پاسخ به پیشنهاد اینجانب که در 9 ژوئن (16611 / S) ارسال شد و در آن از دولت‌های ایران و عراق خواسته شد که به حملات نظامی علیه مناطق صرفا غیرنظامی در دو کشور پایان دهند، من از پذیرش جناب‌عالی عمیقا تشکر می‌کنم که به اصول بشردوستانه منشور سازمان ملل پاسخ دادید. همچنین به اطلاع جناب‌عالی می‌رسانم که دولت جمهوری اسلامی ایران نیز در تاریخ 10 ژوئن با اینجانب مکاتبه کرده و پیشنهاد من را پذیرفته است (90661 / S)، که متن کامل آن توسط نمایندگی دائمی جناب‌عالی در سازمان ملل برای شما ارسال خواهد شد، همچنین همان موارد پذیرش جناب‌عالی را به اطلاع دولت ایران می‌رسانم.

نهایتا در حال حاضر استنباط می‌شود که دولت جمهوری اسلامی ایران و دولت جمهوری عراق به دبیر کل سازمان ملل متعهد شده‌اند که کلیه حملات نظامی عمدی با

استفاده از هر نوع ابزار در حمله به مراکز صرفا غیرنظامی دو کشور را در ساعت 1 به وقت گرینویچ مورخ 12 ژوئن 1984 متوقف سازند.

همان طور که در پیام 9 ژوئن خود ابراز داشتم، اطمینان دارم که این تعهدات با دقت بسیار اجرا می‌شود، بنابراین اطمینان دارم که دولت جناب‌عالی دستورات لازم را به فرماندهان نظامی خود در این زمینه فی الفور صادر خواهد نمود. به هر حال، پیرو پاسخ جناب‌عالی مبنی بر ضرورت حسن انجام این قبیل تعهدات، اینجانب بلافاصله دستوراتی را به آقای دیه گو کردووز صادر می‌کنم و با نمایندگی دائمی دو دولت به منظور مورد ملاحظه قرار دادن این اقدامات تماس خواهم گرفت که می‌تواند جهت تأیید صحت انجام تعهداتی که به آن پایبند هستید، لازم باشد.

مطمئن هستم پاسخ سریع و مثبت به پیشنهادهای بشردوستانه با استقبال مجامع بین‌المللی مواجه خواهد شد، و آثار این مناقشه دردناک را بر غیرنظامیان بی‌گناه، تسکین خواهد داد.

سند شماره 242

نامه مورخ 11 ژوئن 1984 نمایندگی دائمی جمهوری اسلامی ایران در سازمان ملل خطاب به دبیر کل

احتراما به پیوست متن نامه آقای علی اکبر ولایتی وزیر امور خارجه ایران خطاب به جناب‌عالی، ارسال می‌گردد.

سعید رجائی خراسانی - نمایندگی دائمی جمهوری اسلامی ایران در سازمان ملل

نامه مورخ 11 ژوئن 1984 وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی ایران خطاب به دبیر کل

پیرو تصویب قطعنامه 522 شورای امنیت، رژیم عراق حوزه دیگری را در تجاوزات آشکار خود در تاریخ‌های 5 و 6 ژوئن 1984 گشوده و شهرهای صرفا غیرنظامی بانه، نهاوند، دزفول و مسجد سلیمان را در جمهوری اسلامی ایران، تحت حملات وحشیانه و ضد انسانی هوایی خود قرار داده است.

اخبار حملات وحشیانه به بانه، که بیش از 600 غیرنظامی بی‌گناه قتل عام شدند، طی نامه مورخ 6 ژوئن (16604 / S) گزارش شد.

حملات هوایی ددمنشانه 6 ژوئن، به شهید یا مجروح شدن بیش از 300 نفر و انهدام

کامل 70 واحد مسکونی، تخریب 40 مغازه و بخشی از 20 واحد مسکونی در شهر نهاوند و شهادت یا جراحت بیش از 30 نفر از مردم دزفول منجر شد.

دولت جمهوری اسلامی ایران بی‌تفاوتی مجامع بین‌المللی خصوصا مجمع عمومی و شورای امنیت را با توجه به حملات مکرر عراق به مناطق مسکونی صرفا غیرنظامی جمهوری اسلامی ایران و حملات به چاه‌های نفتی ایران در خلیج فارس و نیز به کارگیری تسلیحات شیمیایی علیه غیرنظامیان بی‌گناه و حمله به کشتی‌های تجاری در خلیج فارس، تحمل نخواهد کرد و یک بار دیگر توجه مجامع جهانی را به اقدامات جنایتکارانه و مأیوسانه اخیر عراق جلب می‌نماید که بسیار وسیع بوده و تلاشی جهت بین‌المللی کردن جنگ تحمیلی خود علیه جمهوری اسلامی ایران، به شمار می‌رود. همچنین از کلیه مجامع بین‌المللی و خصوصا مجمع عمومی و شورای امنیت درخواست می‌شود براساس منشور به این اقدامات وحشیانه جنایتکارانه عراق خاتمه دهند. متذکر می‌گردد که اقدامات رذیلانه عراق که نقض آشکار کلیه اصول بشردوستانه و حقوق بین‌المللی می‌باشد، تنها تنش را در منطقه تشدید خواهد کرد و صلح و امنیت بین‌المللی را به مخاطره خواهد افکند.

به هر حال، تردیدی برای مردم و دولت جمهوری اسلامی ایران باقی نخواهد گذاشت که به دفاع قانونی خود علیه متجاوزان ادامه دهد.

علی اکبر ولایتی - وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی ایران

سند شماره 243

نامه مورخ 11 ژوئن 1984 نمایندگی کویت خطاب به رئیس شورای امنیت

احتراما به پیوست متن نامه آقای شیخ صباح الاحمد الجابر الصباح معاون نخست وزیر و وزیر امور خارجه و اطلاعات کویت خطاب به رئیس شورای امنیت، ارسال می‌گردد.

محمد ا. ابوالحسن - نمایندگی دائمی کویت در سازمان ملل

نامه مورخ 11 ژوئن 1984 معاون نخست وزیر و وزیر امور خارجه و اطلاعات کویت خطاب به رئیس شورای امنیت

با توجه به قطعنامه 552 شورای امنیت درباره حملات به نفتکش‌های کویت و عربستان سعودی، مایلم به اطلاع جناب‌عالی برسانم که تصویب آن قطعنامه تحرک جدیدی را به تلاش‌های صورت گرفته، داده است تا جنگ بی‌وقفه ایران و عراق را متوقف سازد و با

ابزارهای صلح‌جویانه و عادلانه مشکلات مهم میان ایران و عراق به خاطر صلح و امنیت در این منطقه حساس و در کل جهان، حل گردد.

امیدواریم که مشورت شورای امنیت با توجه به این موضوع و نیز قطعنامه عادلانه و سازنده مصوب شورا به تنش موجود در روابط ما با همسایه خود ایران پایان دهد، اما با کمال تأسف در یکشنبه مورخ 10 ژوئن 1984 در ساعت 55: 1 قبل از ظهر یک هواپیمای نیروی هوایی ایران به یک نفتکش کویتی به نام کاظیمه (Kazimah) که به سوی کویت در حرکت بود، در مدخل ورودی خلیج[فارس]حمله کرد. این کشتی از منطقه عملیات نظامی که از سوی ایران و عراق مشخص شده، فاصله داشت.

ما این موضوع را جهت توجه جناب‌عالی یادآور می‌شویم و بسیار سپاس‌گزار می‌باشیم اگر بلافاصله شورای امنیت آن را مورد بررسی قرار دهد. همچنین از تلاش‌های جناب عالی جهت پایان بخشیدن به این حملات خطرناک، قدردانی می‌نماییم. این حملات تنها می‌تواند تنش را در منطقه افزایش داده که با گسترش آن، کنترل این وضعیت را با مشکل مواجه خواهد ساخت.

صباح الاحمد الجابر الصباح - معاون نخست وزیر و وزیر امور خارجه و اطلاعات کویت

سند شماره 244

نامه مورخ 12 ژوئن 1984 نمایندگی عراق در سازمان ملل خطاب به دبیر کل

بنا به اطلاع دولت متبوعم، احتراما متن اطلاعیه رسمی نظامی عراق مورخ 11 ژوئن 1984 درباره گلوله باران اهداف غیرنظامی واقع در خاک عراق، توسط رژیم ایران، ارسال می‌گردد.

ریاض م. س. القیسی - نمایندگی دائمی عراق در سازمان ملل

پیوست

متن اطلاعیه

اگر چه دبیر کل سازمان ملل ساعت 1 به وقت گرینویچ مورخ 12 ژوئن 1984 را جهت اجرای تعهداتی که به پیشنهاد دبیر کل در پیام مورخ 9 ژوئن 1984(سند 16611 / S) مطرح شد برای ایران و عراق تعیین کرد، نیروهای نظامی عراق نیز پس از اینکه بلافاصله عراق اعلام کرد که با پیشنهادهایی که دبیرکل مطرح کرده موافق است، از روز گذشته گلوله باران اهداف در ایران را متوقف ساختند، برای اینکه حسن نیت خود را در پایبندی به تعهداتشان نشان دهند. البته اگر

طرف ایرانی نیز به همین شکل اقدام نماید. به هر حال رژیم[...]ایران یک بار دیگر خونخواری خود را با ادامه گلوله باران روستاهای عراق در سراسر شب گذشته و امروز صبح و نیز عدم احترام به ارزش‌های انسانی را نشان داد که اقدامات این رژیم به شرح ذیل است:

1 - توپخانه سنگین دشمن ایرانی شهر بصره را در طی شب 10 و 11 ژوئن تا اواسط شب و در 11 ژوئن در ساعت 1:40 بامداد گلوله باران کرد و شش راکت به این شهر شلیک کرد. دو خودروی غیرنظامی آسیب دید.

2 - در فواصل ساعت 8 و 10:30 قبل از ظهر مورخ 11 ژوئن، توپخانه سنگین رژیم ایران شهر خانقین را گلوله باران کرد. در این گلوله باران یک غیرنظامی کشته و شش نفر دیگر مجروح شدند. چند خانه مسکونی تخریب شد و شش خانه مسکونی دیگر و یک خودروی غیرنظامی آسیب دید. در همان روز در ساعت 9:55 و 11:05 قبل از ظهر دشمن ایرانی 24 راکت سنگین به شهر مندلی پرتاب کرد.

جهت مواجهه با این قبیل اقدامات که رژیم دشمن و ضد اخلاق ایران مرتکب می‌شود، عراق حق قانونی خود را جهت مقابله به مثل برای خود محفوظ نگه می‌دارد، بنابراین از حمله به اهداف تعیین شده در ایران تا زمانی که دبیر کل مقرر داشته، خودداری می‌ورزد.

سند شماره 245

نامه مورخ 12 ژوئن 1984 نمایندگی جمهوری اسلامی ایران در سازمان ملل خطاب به دبیر کل

احتراما به پیوست متن نامه جناب آقای علی اکبر ولایتی وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی ایران خطاب به جناب‌عالی ارسال می‌گردد.

سعید رجائی خراسانی - نمایندگی دائمی جمهوری اسلامی ایران در سازمان ملل

نامه مورخ 11 ژوئن 1984 وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی ایران خطاب به دبیر کل

با تأسف عمیق، به اطلاع می‌رسانم که شهر مقاوم دزفول یک بار دیگر با 4 موشک عراق در ساعت 6:45 بعد از ظهر به وقت محلی در روز دوشنبه 11 ژوئن 1984، هدف قرار گرفت که تعداد زیادی از شهروندان غیرنظامی بی‌گناه که در میان آنها پیرمردان، زنان و کودکان

بودند در خونشان غلتیدند و بخش‌های زیادی از شهر از جمله خانه‌های مسکونی، مغازه‌ها، مساجد، مدارس و بیمارستان یا به طور کامل و یا بخش عمده‌ای از آنها تخریب شد. این حملات جنایتکارانه، به طور دیوانه‌وار صورت گرفت در حالی که رئیس جمهوری اسلامی ایران در پاسخ مثبت خود به نامه پیشنهادی جناب‌عالی جهت توقف حملات به مناطق غیرنظامی، صریحا خاطر نشان ساخته بود که خوش‌بینی در مورد قول‌های صدام حسین، بیهوده است.

حملات موشکی وحشیانه عراق به شهر دزفول مؤید این حقیقت است که رژیم عراق تحت هیچ شرایطی حاضر به رعایت حقوق بین‌المللی و اصول منشور سازمان ملل نمی‌باشد، و برای تمامی جامعه بین‌المللی غیر قابل تحمل می‌باشد.

سه سال و نیم از شروع تجاوزات عراق سپری شده و هیچ واکنش بین‌المللی صورت نگرفته است و هر روز قلمرو تجاوزاتش گسترش می‌یابد.

جمهوری اسلامی ایران سکوت طولانی سازمان ملل را که سهم عمده‌ای در گسترش تجاوزات عراق دارد، مورد توجه قرار داده است.

ملل آزاد جهان منتظرند تا اقدامات جناب‌عالی را درباره تعهدات سازمان ملل و در محکومیت این جنایات، شاهد باشند.

علی اکبر ولایتی - وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی ایران

سند شماره 246

نامه مورخ 12 ژوئن 1984 نمایندگی دائمی بریتانیای کبیر و ایرلند شمالی در سازمان ملل خطاب به دبیر کل

احتراما به پیوست بیانیه اجلاس اقتصادی که در مورد جنگ ایران و عراق صادر شد، ارسال می‌گردد. این اجلاس از 7 تا 9 ژوئن 1984 در لندن تشکیل شده بود.

ج. ا. تامسون

پیوست

اجلاس اقتصادی لندن، 7 - 9 ژوئن 1984 - بیانیه این نشست در مورد ایران و عراق

1- ما در مورد مناقشه ایران و عراق در کلیه زمینه‌های مختلف آن گفت و گو کردیم.

2- ما نگرانی عمیق خود را از افزایش خسارات جانی و مالی و نیز تلخی‌هایی که این مناقشه بر جای گذاشته و نیز نقض حقوق بین‌المللی بشردوستانه که صورت گرفته است، ابراز می‌نماییم.

3- امید و خواست ما از کلیه طرف‌های درگیر این است که حملات خود را علیه یکدیگر و نیز کشتی‌رانی سایر کشورها متوقف سازند. اصل آزادی دریانوردی می‌باید رعایت گردد. ما نگران آن هستیم که این منازعه بیش از این گسترش یابد. ما هر آنچه در توان داریم انجام خواهیم داد تا ثبات به منطقه بازگردد.

4- ما طرفین را تشویق خواهیم کرد که یک راه حل صلح‌جویانه و آبرومندانه بیابند و از هر گونه تلاشی به ویژه از تلاش‌های دبیر کل سازمان ملل، پشتیبانی می‌کنیم.

5- ما همچنین مشکلات ایجاد شده در صدور نفت جهان را که در اعلامیه اقتصادی بیان شده، مورد ملاحظه قرار دادیم. خاطر نشان می‌سازیم که بازار نفتی جهان نسبتا ثابت باقی مانده است.

اعتقاد داریم که سیستم بین‌المللی دارای این ظرفیت و اراده هست که از عهده هر گونه مشکلات قابل پیش‌بینی با ادامه روشی عاقلانه و واقعی که قبلا نیز به کار گرفته برآید.

سند شماره 247

نامه مورخ 13 ژوئن 1984 نمایندگی عراق در سازمان ملل خطاب به دبیر کل

بنا به اطلاع دولت متبوعم احتراما به اطلاع می‌رسانم که توپخانه سنگین رژیم ایران به گلوله باران شهرهایی که در ذیل اشاره شده از 40 دقیقه بامداد تا ساعت 4 به وقت محلی ادامه داده است.

بصره: 22 گلوله به این شهر پرتاب شد و سه غیرنظامی مجروح شدند.

خانقین: 40 گلوله به این شهر پرتاب شد، یک غیرنظامی مجروح، چهار خانه مسکونی تخریب و به شش خانه دیگر خسارت وارد گشت.

مندلی: 350 گلوله به این شهر پرتاب شد و خساراتی را به مناطق مسکونی و تأسیسات غیرنظامی وارد کرد.

در این باره باید خاطر نشان سازم در 11 ژوئن 1984 خبرگزاری فرانس پرس گزارش‌هایی را از اظهارات رفسنجانی نماینده[امام]خمینی در شورای عالی دفاع به نقل از

تلویزیون ایران پخش کرد که در نتیجه جلسه آن شورا، مقرر شد که ایران تا لحظه آخر قبل از موعد مقرر جهت توقف گلوله باران شهرها، به حملات تلافی‌جویانه خود ادامه داده و به توپخانه ایران طی روزهای اخیر دستور داده شده روزانه هزاران راکت به شهر بصره در جنوب عراق شلیک نمایند. شما باید اهمیت آن را مورد ملاحظه قرار دهید و با اتخاذ اقدامات مؤثر و با نظارت بر پذیرش تعهدات طرفین، درباره توقف حملات علیه اهداف غیرنظامی، اقدام نمایید.

ریاض م. س. القیسی - نمایندگی دائمی جمهوری عراق در سازمان ملل

سند شماره 248

نامه مورخ 15 ژوئن 1984 نمایندگی جمهوری اسلامی ایران خطاب به دبیر کل

احتراما به پیوست متن نامه مورخ 14 ژوئن 1984 آقای سید علی خامنه‌ای رئیس جمهوری اسلامی ایران خطاب به جناب‌عالی ارسال می‌گردد.

سعید رجائی خراسانی - نمایندگی دائمی جمهوری اسلامی ایران در سازمان ملل

نامه مورخ 14 ژوئن رئیس جمهوری اسلامی ایران خطاب به دبیر کل

نامه جناب‌عالی (16614 / S) مبنی بر دریافت پیام مورخ 10 ژوئن 1984 (16609 / S) دریافت شد.

تلاش‌های بشردوستانه جناب‌عالی جهت پیشگیری از خسارت و تخریب وسیع ناشی از حملات نظامی به مناطق مسکونی و غیرنظامی که بار آن بر دوش مردم مسلمان ایران سنگینی کرده است، جای قدردانی بسیار است. ظاهرا ادامه سیاست حملات عراق به مناطق مسکونی و غیرنظامی و پاسخ مثبت رژیم عراق به درخواست جناب‌عالی با توجه به اهداف سیاسی و تبلیغاتی عراق و عدم خاتمه بخشیدن به این قبیل حملات، ایجاد ابهام می‌نماید. ادعای عراق که هواپیماهایش اهداف غیرنظامی را در بانه در مورخ 5 ژوئن 1984 بمباران نکرده‌اند، صرفا تلاشی جهت توجیه یکی از مخرب‌ترین حملاتش به مناطق مسکونی و غیرنظامی ماست. در پاسخ به درخواست 9 ژوئن جناب‌عالی (16611 / S) نیز رژیم عراق توقف حملاتش را علیه مناطق مسکونی، به عدم وجود مناطق تمرکز نیروهای نظامی، موکول ساخته است.

ما این اقدامات عراق را بهانه‌ای برای گریز از اجرای تعهدات خود و از سرگیری حملاتش به مناطق مسکونی ما قلمداد می‌کنیم. بنابراین بر سازمان ملل فرض است که رژیم عراق را به اجرای غیرمشروط درخواست بشردوستانه جناب‌عالی، وادار سازد.

اعتقاد داریم که ضرورت دارد سازمان ملل حداکثر تلاش خود را برای اجرای این تعهدات و جلوگیری از نقض احتمالی آن به کار گیرد و در چارچوب دو مأموریتی که جناب‌عالی برای تحقیق درباره حملات به مناطق غیرنظامی و استفاده از تسلیحات شیمیایی انجام دادید، مجددا عهده‌دار این مسئولیت گردید. در هر حال، آرزو داریم که ابتکار بشردوستانه جناب‌عالی با موفقیت همراه باشد و گزارش‌های نقض احتمالی دچار همان سرنوشت دو گزارش قبلی نگردد.

سید علی خامنه‌ای - رئیس جمهوری اسلامی ایران

سند شماره 249

نامه مورخ 15 ژوئن 1984 نمایندگی عراق در سازمان ملل خطاب به دبیر کل

بنا به اطلاع دولت متبوعم، احتراما متن اطلاعیه نظامی رسمی عراق مورخ 11 ژوئن 1984، درباره گلوله باران مراکز غیرنظامی داخل خاک عراق توسط نیروهای رژیم ایران ارسال می‌گردد. در نتیجه آن تعدادی از غیرنظامیان کشته یا مجروح شده و تأسیسات غیرنظامی و خانه‌های مسکونی در شهرهای عراق در معرض بمباران توپخانه ایران، تخریب شده و یا خسارت دیده‌اند.

ریاض م. س. القیسی - نمایندگی دائمی عراق در سازمان ملل

پیوست

متن اطلاعیه نظامی رسمی عراق مورخ 11 ژوئن 1984

شب گذشته و امروز صبح رژیم ایران، با آتش مستقیم توپخانه سنگین به گلوله باران شهر بصره و شهرستان‌های خانقین، مندلی، زرباطیه و دربندی‌خان و نواحی آن ادامه داد. این گلوله باران بی‌رحمانه و خصمانه تلفات و خسارات ذیل را به غیرنظامیان و اموال آنها در آن شهرستان‌ها باعث گردیده است.

بصره: یک نفر کشته و چهار نفر مجروح شدند و دو خانه مسکونی آسیب دید.

خانقین: یک نفر کشته و شش نفر مجروح شدند، چهار خانه مسکونی تخریب و شش خانه مسکونی، سه باغ و یک خودروی غیرنظامی نیز آسیب دید.

دربندی‌خان: دو نفر مجروح شدند و چهار خانه مسکونی تخریب گردید.

مندلی: تعدادی از تأسیسات غیرنظامی آسیب دید.

سند شماره 250

نامه مورخ 16 ژوئن 1984 نمایندگی عراق در سازمان ملل خطاب به دبیر کل

احتراما به پیوست متن نامه مورخ 16 ژوئن 1984 آقای طارق عزیز وزیر امور خارجه جمهوری عراق درباره تضمین توافق در مورد امتناع از حملات عمدی به اهداف صرفا غیرنظامی توسط رژیم ایران، ارسال می‌گردد.

ریاض م. س. القیسی - نمایندگی دائمی عراق در سازمان ملل

نامه مورخ 16 ژوئن 1984 معاون نخست وزیر و وزیر امور خارجه عراق خطاب به دبیر کل

بازگشت به نامه مورخ 15 ژوئن 1984 خود (16631 / S) مایلم به اطلاع برسانم که علی‌رغم توافقی که درباره امتناع از حملات عمدی به مراکز صرفا غیرنظامی با وساطت جناب‌عالی حاصل شد، رژیم ایران پیوسته به تعهدات خود پایبند نبوده و شهر سید صادق را امروز صبح از ساعت 45: 9 تا 45: 11 به وقت محلی، گلوله باران کرده است. 15 گلوله توپ به مرکز شهر شلیک کرد که سبب جراحت یک غیرنظامی گردید و به دو خانه مسکونی به شدت آسیب وارد شد.

از جناب‌عالی درخواست می‌نمایم که نقض توافقنامه را از جانب ایران، با اعضای شورای امنیت مورد توجه قرار دهید. مایلم درخواست خود را برای اعزام تیم تحقیق به عراق جهت تصدیق تداوم گلوله باران مراکز غیرنظامی توسط رژیم ایران، تکرار نمایم. ما هشدار می‌دهیم که نقض تداوم توافق از سوی رژیم ایران، ما را وادار خواهد ساخت به همان طریق پاسخ گوییم.

طارق عزیز - معاون نخست وزیر و وزیر امور خارجه عراق

سند شماره 251

نامه مورخ 19 ژوئن 1984 نمایندگی جمهوری اسلامی ایران خطاب به دبیر کل

بنا به اطلاع دولت متبوعم، احتراما توجه جناب‌عالی را جلب می‌نمایم که پیرو توافق طرفین با پیشنهاد جناب‌عالی در توقف حملات به مناطق مسکونی، رژیم عراق علی‌رغم تعهداتش، شهر آبادان را در 14 و 17 ژوئن 1984 گلوله باران کرد که خسارات بسیاری به تأسیسات غیرنظامی و واحدهای مسکونی وارد شد.

سعید رجائی خراسانی - نمایندگی جمهوری اسلامی ایران در سازمان ملل

سند شماره 252

نامه مورخ 21 ژوئن 1984 نمایندگی دائمی عراق در سازمان ملل خطاب به دبیر کل

احتراما به پیوست متن نامه مورخ 21 ژوئن 1984 آقای طارق عزیز وزیر امور خارجه جمهوری عراق درباره نقض توافق خودداری از حملات عمدی به اهداف صرفا غیرنظامی از سوی ایران، به پیوست ارسال می‌گردد

ریاض القیسی - نمایندگی دائمی

پیوست

نامه مورخ 21 ژوئن 1984 وزیر امور خارجه عراق خطاب به دبیر کل

عطف به نامه 10 ژوئن 1984 آقای صدام حسین رئیس جمهوری عراق خطاب به جناب‌عالی و در پاسخ به دعوت شما از عراق و ایران برای خودداری از بمباران مناطق مسکونی، به اطلاع می‌رساند رئیس جمهوری عراق که دولت وی پیشنهاد جناب‌عالی را به دلیل اقداماتی که ایران باعث می‌گردد پذیرفته، گام‌های مؤثری در اسرع وقت ممکن جهت نظارت بر اجرای تعهدات طرفین برداشته است. وی همچنین اعلام داشت که یکی از اقدامات لازم جهت دست‌یابی به آن، بازداشتن طرفین از استقرار نیروهای نظامی در مراکز غیرنظامی و نزدیکی آن می‌باشد به دلیل این که از تهاجمات به این مراکز در طی عملیات‌های نظامی خودداری شود.

عراق از 12 ژوئن دقیقا به تعهدات خود عمل کرده و موافقت خود را جهت پذیرش گروه ناظران سازمان ملل که از قبل در عراق بودند، اعلام کرده است که این نشان دهنده حسن نیت عراق و نگرانی‌اش به دلیل برخورد محتاطانه در مورد توافق می‌باشد. به هر حال، طرف ایرانی در کمتر از 10 روز سه بار توافق را نقض کرده است. مایلم به این نکته در نامه 16 ژوئن 1984 خود اشاره کنم که در آن گلوله باران‌های عمدی شهرستان سید صادق را به اطلاع جناب‌عالی رساندم. دیروز نیز رژیم ایران دو بار بخش‌هایی از بصره را گلوله باران کرد. در ساعت 9:50 بعد از ظهر مورخ 20 ژوئن 1984، ایران یکی از مناطق مسکونی در استان بصره را گلوله باران کرد. در آن فاصله سه گلوله توپخانه سنگین یک مرد غیرنظامی و یک کودک را مجروح ساخت. در فاصله 40: 10 و 11 بعدازظهر همان شب سه گلوله توپخانه سنگین به یکی دیگر از مناطق مسکونی در بخشی از بصره شلیک شد. به علاوه، رژیم ایران از پذیرش گروه ناظران سازمان ملل متحد در خاک خود خودداری کرده است. این اجتناب نشان دهنده نیت این کشور در استفاده از شهرستان‌های نزدیک مرز خود با عراق به عنوان مراکز سازمان‌دهی نیروهایش جهت شروع حملات علیه تمامیت ارضی عراق می‌باشد، به صورتی که ما از ابتدا در مورد آن هشدار داده بودیم.

در حقیقت ما اطمینان داریم که رژیم ایران از شهرستان‌های آبادان و المحمره[خرمشهر]به عنوان مراکز سازمان‌دهی نیروهای خود استفاده می‌کند و با بهره‌برداری از این توافق، جهت نیل به اهداف خائنانه خود استفاده کرده و به درخواست جناب‌عالی در نامه مورخ 9 ژوئن 1984 برای توقف بمباران مناطق مسکونی بی‌توجه می‌باشد.

در پایان درخواست می‌نمایم که گام‌های فوری برای تأیید صحت حقایق مذکور برداشته و بر نگرانی عمیق خود تأکید می‌نماییم که توافق می‌باید اجرا شود و نمایندگی‌های سازمان ملل باید به وظایف خود جهت اجرای توافق به طور اخص عمل نمایند برای این که ایران از آن به عنوان پوششی جهت اقدامات تجاوزگرانه و توسعه‌طلبانه خود استفاده نکند.

طارق عزیز - وزیر امور خارجه جمهوری عراق

سند شماره 253

یادداشت مورخ 26 ژوئن 1984 دبیر کل، خطاب به دولت‌های عضو و دولت‌های ناظر که طرفین کنوانسیون‌های 1949 ژنو می‌باشند.

دبیر کل سازمان ملل نگرانی عمیق خود را از مناقشه غم‌انگیز جمهوری اسلامی ایران و جمهور عراق که سال چهارم خود را سپری کرده و خسارات جانی و مالی بسیاری را در دو کشور بر جای گذاشته، ابراز می‌نماید. دبیر کل تلاش‌های مداومی را جهت تسهیل در حل و فصل عادلانه و شرافتمندانه مسائل مناقشه و برای جلوگیری یا کاهش صدمات وارده به مردم دو کشور خصوصا به مناطق غیرنظامی، به عمل آورده است.

دبیر کل عمیقا از پذیرش سریع درخواست خود (16611 / S) توسط دولت‌های ایران و عراق و تعهدات آنها جهت پایان بخشیدن به کلیه حملات عمدی علیه مناطق صرفا غیرنظامی، تشکر می‌کند.

حسن نیتی که طرفین نشان داده تا این تعهدات بشردوستانه را رعایت کنند، شایسته ستایش و تقدیر مجامع بین‌المللی می‌باشد. مسئله بشردوستانه‌ی دیگر، نگرانی خاص دبیر کل در مورد مسئله رفتار با اسیران جنگ می‌باشد که در کنوانسیون 1949 ژنو نافذ می‌باشد. در کنوانسیون چهارم ژنو سال 1949 که آن را 155 کشور پذیرفته‌اند، مسئولیت‌های ویژه‌ای به کمیته بین‌المللی صلیب سرخ داده شده که فعالیت‌هایش را با مهارت تخصصی شناخته شده، گسترش داده و مورد توجه جهانی واقع شده است.

با توجه به این موقعیت ویژه، سازمان ملل به طور پیوسته به کمیته بین‌المللی صلیب سرخ در این مناطق، متکی بوده است و کمیته بین‌المللی صلیب سرخ نیز با حمایت دبیر کل به فعالیت‌هایی که مربوط به این سازمان است، ادامه می‌دهد.

در 7 می 1983، کمیته بین‌المللی صلیب سرخ درخواستی را درباره مناقشه میان ایران و عراق به کلیه دولت‌های امضا کننده کنوانسیون ژنو ارائه کرد و به آنها شرایطی که باعث گردیده کمیته بین‌المللی چنین کاری را انجام دهد، یادآور شد. کمیته بین‌المللی به این دولت‌ها، مسئولیت آنها را متذکر گردید که تحت ماده نخست هر یک از چهار کنوانسیون‌ها، رعایت آن کنوانسیون‌ها نه تنها برای دولت‌های درگیر در مناقشه مورد تأکید قرار گرفته، بلکه برای کلیه دولت‌های امضا کننده کنوانسیون‌ها نیز لازم الاجراست.

در 10 فوریه 1984، کمیته بین‌المللی درخواست دوم خود را ارائه کرد، که در آن چگونگی رفتار با اسیران جنگ و پناهندگان و تبعید غیرنظامیان در مناقشه را خاطرنشان ساخته که از اصول حقوق بشردوستانه بوده و در کنوانسیون‌ها ژنو نیز گنجانده شده، اما هنوز نقض می‌شود. کمیته بین‌المللی نیز متذکر شد که از آن زمان هنوز در ایفای وظایف بشردوستانه خود به طور رضایت‌آمیز، ناتوان بوده است.

دبیر کل اکنون مطلع شده است که کمیته بین‌المللی صلیب سرخ قادر است بازدیدهایش را از اردوگاهای اسیران جنگ از سر گیرد. در حالی که این گسترش فعالیت جای تشکر و

تشویق دارد، اما از سوی دیگر، دبیر کل عمیقا نگران آن است که تخلفات جدی از مفاد کنوانسیون‌های ژنو، ممکن است اصول و مقررات جهانی را بی‌اعتبار سازد.

بنابراین دبیر کل طی این یادداشت از کلیه اعضا و دولت‌های ناظر درخواست می‌کند، کلیه دولت‌های امضا کننده کنوانسیون ژنو جهت تأکید بر اهمیت حیاتی و نیز تضمین رعایت اصول تبیین شده در کنوانسیون‌های ژنو و به ویژه اصرار دولت‌ها در ملاحظات جدی نسبت به درخواست کمیته بین‌المللی صلیب سرخ و به کارگیری آن به عنوان قدرت‌های محافظ که نقش حساسی را در مکانیسم تضمین رعایت مفاد آن کنوانسیون‌ها دارا می‌باشند، مورد توجه قرار دهند.

دبیر کل به کمیته بین‌المللی صلیب سرخ اطمینان داده است که به وظیفه بشردوستانه خود تحت کنوانسیون‌های ژنو ادامه داده و همکاری نزدیکی با این قبیل قدرت‌های محافظ جهت ایفای وظیفه‌اش خواهد داشت.

دبیر کل اظهار امیدواری می‌کند که دولت‌ها تمایلات خود را برای تضمین رعایت کنوانسیون‌های ژنو از سر خواهند گرفت که از ابزارهای لازم جهت کاهش اقدامات جنگی، به شمار می‌رود.

سند شماره 254

نامه مورخ 28 ژوئن 1984 نمایندگی عراق در سازمان ملل خطاب به دبیر کل

احتراما به پیوست متن نامه آقای طارق عزیز معاون نخست وزیر و وزیر امور خارجه جمهوری عراق، درباره تمرکز تعداد زیادی از واحدهای نظامی در شهرهای مشخصی از ایران در نزدیک مرز عراق، ارسال می‌گردد.

زهیر ا. محمد - جانشین نمایندگی دائمی جمهوری عراق در سازمان ملل

نامه مورخ 27 ژوئن 1984 معاون نخست وزیر و وزیر امور خارجه عراق خطاب به دبیر کل

مایلم یک بار دیگر به آنچه در نامه آقای صدام حسین رئیس جمهوری عراق خطاب به جناب‌عالی مورخ 10 ژوئن 1984 (16610 / S) در پاسخ به درخواست جناب‌عالی خطاب به دولت عراق و ایران جهت پایان بخشیدن به بمباران مراکز صرفا غیرنظامی بیان شده، ارجاع دهم. در آن به طرفین تأکید شده که از تمرکز نیروهای نظامی‌شان در مراکز غیرنظامی یا نزدیکی آن اجتناب کنند برای اینکه طی عملیات‌های نظامی با هم درآمیخته نشوند.

همچنین، مایلم به نامه خود خطاب به جناب‌عالی مورخ 21 ژوئن (16638 / S) ارجاع دهم که در آن من برای جناب‌عالی توضیح دادم که طرف ایرانی از شهرهای نزدیک مرز عراق برای تمرکز نیروهایش استفاده کرده و آنجا را نقطه رهایی، جهت حمله‌ای که قصد دارد علیه سرزمین و شهرهای عراق آغاز کند، قرار داده است. همچنین مایلم به یادداشتی که برای جناب‌عالی، توسط نمایندگی عراق مورخ 23 ژوئن ارسال داشتم، اشاره کنم. ما در آن نامه مشخص ساختیم که مقامات ایران، تعدادی از واحدهای نظامی خود را در شهرهای آبادان، محمره، خسروآباد، اهواز، هویزه، بستان و اندیمشک متمرکز نموده‌اند.

استفاده مقامات ایران از مراکز صرفا غیرنظامی به منظور آماده‌سازی تجاوزات جدید علیه عراق، نقض آشکار توافقی است که با وساطت جناب‌عالی در اجتناب از بمباران مراکز غیرنظامی و نیز نقض ماده 28 کنوانسیون در زمان جنگ مورخ 12 آگوست 1949 که استفاده از حضور اشخاص مسلح جهت انجام موارد مشخص یا مصونیت مناطق از عملیات‌های نظامی و تبدیل این قبیل شهرها به مراکز نظامی، می‌باشد. این ممنوعیت در پروتکل I که در سال 1977 در ژنو امضا شد نیز مجددا تصریح شده است. ماده 58، پاراگراف ب پروتکل بر لزوم اجتناب از انجام عملیات نظامی در مناطق مسکونی پرجمعیت یا نزدیکی آن تأکید کرده است.

مجددا بر لزوم اتخاذ اقدامات سریع و مناسب جهت ضرورت پایبندی طرف ایرانی به تعهداتش تأکید می‌گردد. ما به آنچه در ابتدا هشدار دادیم، تأکید داریم بدین معنی که رژیم ایران قصد دارد از این توافق جهت مخفی کردن تجاوزات خود، و نیز نیات توسعه‌طلبانه خویش با دورویی استفاده کند که چنین موقعیتی خارج از حوزه آنچه در نامه شما مورخ 9 ژوئن 1984 (16611 / S) در اجتناب از بمباران مراکز صرفا غیرنظامی ذکر شده، قرار دارد.

ما بر تمایل قوی خویش جهت اجرای صادقانه توافق و همکاری با سازمان مل جهت انجام وظایف خود به درستی، تأکید می‌کنیم. به پیوست لیستی حاوی اطلاعات نیروهای نظامی ایران که در شهرهای مذکور مستقر شده‌اند، ارسال می‌نمایم.

طارق عزیز - معاون نخست وزیر امور خارجه جمهوری عراق

پیوست

لیست اسامی شهرهای ایران که در آنجا نیروهای نظامی مستقر بوده و نیز اطلاعاتی در مورد این قبیل نیروها به شرح ذیل است:

1- آبادان

الف. قرارگاه عملیاتی آبادان

ب. تیپ ژاندارمری آبادان

ج. واحدهای سپاه

2- محمره

الف. واحد 77 لشکر پیاده نظام همراه با توپخانه

ب. واحدهای چترباز تیپ 55

ج. واحدهای 5 (نصر) و 14 (امام حسین) لشکر سپاه

3- خسروآباد

گردان 707 ژاندارمری

4- اهواز

الف. اردوگاه تجمع و آموزش داوطلبان

ب. تیپ مستقل غدیر (سپاه)

5- هویزه

الف. واحدهای تیپ امام حسن (سپاه)

ب. گردان 515 Ayyinah

6- بستان

قرارگاه‌های تیپ 2 زرهی و لشکر 16 زرهی

7- اندیمشک

اردوگاه آموزش دوکوهه و واحدهای مستقر در آنجا عبارتند از:

الف. لشکر 27 محمد رسول الله

ب. تیپ 10 سیدالشهداء

ج. تیپ 20 زرهی رمضان

سند شماره 255

نامه مورخ 28 ژوئن 1984 نمایندگی جمهوری اسلامی ایران در سازمان ملل خطاب به دبیر کل

احتراما به پیوست متن نامه آقای علی اکبر ولایتی وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی ایران خطاب به جناب‌عالی ارسال می‌گردد.

سعید رجائی خراسانی - نمایندگی دائمی جمهوری اسلامی ایران در سازمان ملل

نامه مورخ 28 ژوئن 1984 وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی ایران خطاب به دبیر کل

دولت جمهوری اسلامی ایران براساس سابقه بی‌رحمی‌های گذشته عراق، پیش‌بینی کرده است که رژیم عراق یک بار دیگر تعهدات خود را رعایت نکره و بدون تردید ثابت گردیده که کاملا غیر قابل اعتماد می‌باشد. رژیم عراق پس از تاریخ مهلت قانونی توقف حملات به مناطق مسکونی، به طور شرم‌آوری در بسیاری از موارد، توافق را نقض کرده است که برخی از موارد آن قبلا گزارش شده است.

مایلم توجه جناب‌عالی را به لیست کلیه این قبیل حملات عراق تا تاریخ 26 ژوئن 1984، جهت ملاحظه جناب‌عالی، جلب نمایم.

1- شهر آبادان را در تاریخ 14 ژوئن ساعت 21:40 به وقت محلی، با آر. پی جی. 7 هدف قرار داد که خسارتی بر جای گذاشت و بیمارستان امام خمینی نیز دچار آتش‌سوزی شد.

2- حمله به خسرو آباد در همان روز با خمپاره که به مجروح شدن هفت غیرنظامی منجر شد.

3- حمله به خرمشهر در همان روز در ساعت 30: 11 و 00: 19 که به تعدادی از واحدهای مسکونی خسارت وارد ساخت.

4- حمله به آبادان مورخ 17 ژوئن در ساعت 00: 10، و 00: 11، که چند واحد مسکونی تخریب و دچار آتش‌سوزی شد.

5- حمله به آبادان مورخ 18 ژوئن که یک غیرنظامی مجروح شد و به یک مدرسه و تعدادی واحد مسکونی آسیب رسید.

6- حمله به خرمشهر مورخ 18 ژوئن در ساعت‌های 32: 19 و 40: 22، 25: 21، 43: 19 و 00: 24 که خساراتی به مسجد جامع و ساختمان فرمانداری و مرکز خدمات درمانی وارد ساخت.

7- حمله به آبادان مورخ 21 ژوئن در فاصله ساعت 18 تا 19 که بیمارستان شهر و تعدادی از واحدهای مسکونی ویران شد و چهار نقطه شهر دچار آتش‌سوزی شد.

8- حمله به آبادان مورخ 24 ژوئن که به 18 واحد مسکونی و مغازه آسیب وارد ساخت و 8 نقطه شهر دچار آتش‌سوزی شد.

9- حمله به آبادان مورخ 22 ژوئن که سه نقطه شهر دچار آتش‌سوزی شد.

10- حمله به سردشت مورخ 26 ژوئن در ساعت 00: 14 که به مجروح شدن یک غیرنظامی و تخریب یک واحد مسکونی منجر شد.

11- حمله به آبادان مورخ 26 ژوئن در فاصله ساعت 00: 17 تا 00: 19 به وقت محلی که 8 واحد مسکونی تخریب شد و دو نقطه شهر دچار آتش‌سوزی شد.

علی اکبر ولایتی - وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی ایران

سند شماره 256

نامه مورخ 28 ژوئن 1984 نمایندگی دائمی جمهوری اسلامی ایران در سازمان ملل خطاب به دبیر کل

بنا به اطلاع دولت متبوعم و نیز نامه مورخ 12 آوریل 1984 خود (A / 391 / 182 - S 16481)، احتراما جدول حملات شیمیایی ارتش عراق علیه جمهوری اسلامی ایران تا 29 می 1984، ارسال می‌گردد.

همان طوری که این جدول به وضوح نشان می‌دهد از زمان انتشار گزارش جناب‌عالی (S / 16433 - A / 39 / 210) مورد استفاده از تسلیحات شیمیایی از سوی عراق رخ داده است.

این نشان دهنده حقیقت تلخی است که چگونه عدم کفایت شورای امنیت، حکام عراق را تشویق کرده است که به استفاده از تسلیحات شیمیایی ادامه دهند.

سعید رجائی خراسانی - سفیر جمهوری اسلامی ایران در سازمان ملل

سند شماره 257

احتراما متن خبری که بی‌نیاز از توضیح است به پیوست ارسال می‌گردد.

سعید رجائی خراسانی - نمایندگی دائمی جمهوری اسلامی ایران در سازمان ملل

پیوست

تحویل مواد شیمیایی سمی به بغداد توسط ایالات متحده

تهران، 3 جولای 1984، خبرگزاری جمهوری اسلامی - امروز جزئیات بیشتری در مورد تحویل دو تن گاز منجمد به عراق از سوی نیروهای نظامی ایالات متحده در ژانویه گذشته، بر ملا شده است.

آقای کمال خرازی رئیس ستاد تبلیغات جنگ به خبرگزاری جمهوری اسلامی گفت: اسنادی که در این ستاد موجود است از جمله نامه‌ای در مورد انتقال مواد شیمیایی از کالیفرنیا به پایگاه نیروی هوایی ایالات متحده در توریجن (torreJon) اسپانیا و سپس حمل آن به بغداد توسط دو پرواز ویژه به شماره‌های F - SR - 02 و SR - 317 در 21 ژانویه می‌باشد.

آقای خرازی در حالی که برخی از این اسناد را به خبرگزاری جمهوری اسلامی ایران نشان می‌داد، گفت: این نامه را یک افسر نظامی ایالات متحده به نام سرگرد پی، آر، پرایسز (P.R.Prices) امضا کرده است. اسناد به دست آمده در ستاد تبلیغات جنگ به دلایل امنیتی محفوظ خواهد بود و در زمان مناسب منتشر خواهد شد.

وی افزود: ایالات متحده با عجله واکنش نشان داده بود و نخستین کشوری بود که رژیم عراق را به دلیل استفاده از سلاح‌های شیمیایی علیه ایران محکوم ساخت. اظهاراتی که توسط آمریکا و مقامات عراق بیان شده، نشان دهنده آن است که آمریکایی‌ها که خودشان تهیه کننده سلاح‌های شیمیایی برای عراق هستند، عراق را با عجله و به طور ریاکارانه محکوم کردند.

در ضمن، مطبوعات به نقل از منابع آمریکایی گزارش داده‌اند که ایالات متحده از تلاش عراق در به دست آوردن تسلیحات شیمیایی طی دو سال گذشته آگاه بوده است. این زمانی بود که مقامات آمریکایی مانور تبلیغاتی به راه انداختند و صادرات هر نوع مواد شیمیایی مورد استفاده در تسلیحات شیمیایی را به عراق تنها دو هفته پس از حملات شیمیایی گسترده عراق علیه ایران، متوقف ساختند.

پس از تکذیب رسمی وزارت خارجه ایالات متحده، آلن کرانستون (Alen Crunston) سناتور ایالات متحده تصدیق کرد که چند مؤسسه آمریکایی تجهیزات سلاح‌های شیمیایی را که علیه رزمندگان مسلمان ایران استفاده می‌گردد، به عراق تحویل داده‌اند.

سند شماره 258

پیام مورخ 29 ژوئن 1984 دبیر کل به رؤسای جمهوری اسلامی ایران و جمهوری عراق

عمیقا تشکر و قدردانی خویش را از دولت‌های جمهوری اسلامی ایران و جمهوری عراق که با حسن نیت به تعهداتشان در اجتناب از حملات نظامی به مناطق صرفا غیرنظامی پایبند هستند، اعلام می‌دارم.

در حالی که گزارش‌هایی از تلفات غیرنظامیان دریافت شده است، اما اعتقاد دارم که هر دو دولت مقید هستند به تعهداتشان در پاسخ به درخواست اینجانب احترام بگذارند که از سوی جامعه بین‌المللی نیز در مورد ستایش واقع شده است.

احساس می‌کنم، یک بار دیگر باید تأکید نمایم، اکنون که گروه‌های تحقیق در محل هستند و اصولا رعایت تعهدات، از مسئولیت دو دولت می‌باشد، در این باره باید خاطر نشان سازم، از آنجایی که درخواست اینجانب و نیز پاسخ‌های دو دولت به انگیزه حفظ جان غیرنظامیان بی‌گناه بوده، عمیقا نگران هستم و بنا به ادعاها، مراکز مسکونی غیرنظامی جهت تمرکز نیروهای نظامی مورد استفاده واقع شده است. اگر این موضوع حقیقت داشته باشد، چنین اقداماتی نقض روح درخواست اینجانب و اصول اساسی جنگ می‌باشد که جامعه بین‌المللی انتظار دارد رعایت شود.

اطمینان دارم که شما درک خواهید کرد تا این مناقشه خانمان‌سوز بتواند متوقف شود. من مسئولیت خاص دارم و از هر گونه تلاشی جهت کاستن از لطماتی که وارد می‌شود دریغ نمی‌نمایم. در این باره حقیقت مأیوس کننده استفاده از تسلیحات شیمیایی است که با پروتکل 1925 ژنو مغایرت دارد، به صورتی که هیئت کارشناسان در مارس 1984 به طور مستدل بر استفاده از آن صحه گذاشته‌اند سند (16433 / S) و محکومیت بین‌المللی گسترده را به دنبال داشته است. لازم است توسل به چنین سلاح‌هایی دوباره مطرح نشود.

با توجه به این مستندات، نمی‌توانم نسبت به این موارد هشدار دهنده بی‌تفاوت باشم که این قبیل تسلیحات ممکن است مجددا مورد استفاده واقع شود، بنابراین در این مقطع زمانی احساس وظیفه می‌نمایم و از دولت‌های جمهوری عراق و جمهوری اسلامی ایران درخواست می‌نمایم که به دبیر کل سازمان ملل عدم استفاده از سلاح‌های شیمیایی را اعلان نمایند. قبلا نیز به دلیل همین روحیه بشردوستانه بود که به اینجانب تعهد داده‌اند که

حملات نظامی به مناطق غیرنظامی را متوقف سازند، برای اینکه اعمال غیرانسانی جنگ را کاهش دهند و هر یک از آنها متعهد شده‌اند که به تعهدات خود جهت عدم استفاده از سلاح‌های شیمیایی از هر نوع و به هر دلیلی پایبند باشند.

علاوه بر ضرورت تعهدات متقابل، این تعهدات با توجه به ماهیت آنها باید غیرمشروط باشد. من این درخواست را جهت متقاعد ساختن شما ارسال داشته‌ام و این مواردی که درخواست می‌نمایم طی سه روز آماده دریافت نتیجه می‌باشم. چون این تعهدات بشردوستانه برای جامعه بین‌المللی بسیار حائز اهمیت خواهد بود و نه تنها آثار سریع خود را خواهد داشت، بلکه برای سایر دولت‌ها که ممکن است درگیر مناقشه شوند، مهم خواهد بود.

من پیام مشابهی برای رئیس جمهور ایران / عراق ارسال کرده‌ام.

سند شماره 259

یادداشت دبیر کل

پیام پیوست مورخ 2 جولای 1984 رئیس جمهوری اسلامی ایران خطاب به دبیر کل در پاسخ به پیام مورخ 29 ژوئن اینجانب می‌باشد (16663 / S).

پیام مورخ 2 جولای 1984 رئیس جمهوری اسلامی ایران خطاب به دبیر کل

من قبلا نیز پیام جناب‌عالی را در مورد عدم استفاده از سلاح‌های شیمیایی در طی جنگ تحمیلی عراق علیه ایران، دریافت کرده‌ام.

همان طور که شما مطلعید، علی‌رغم این حقیقت که رژیم عراق بر خلاف کلیه اصول و کنوانسیون‌ها، متوسل به استفاده وسیع از سلاح‌های شیمیایی علیه نیروهای ما شده است، جمهوری اسلامی ایران هرگز اقدام به مقابله به مثل ننموده است. جمهوری اسلامی ایران به عدم استفاده از این سلاح‌های ضدانسانی پایبند بوده و بدون هیچ قید و شرطی استفاده از آن را محکوم می‌نماید.

اگر چه استفاده عراق از تسلیحات شیمیایی محکومیت بین‌المللی وسیعی را به همراه داشته، اما شورای امنیت سازمان ملل در ادامه سیاست‌های یکطرفه و یکجانبه خویش، همان موضع را که قبلا در مورد تخریب مناطق غیرنظامی اتخاذ کرده بود، برگزیده است. متأسفانه همان موضعی است که در مورد تهدید امنیت در خلیج فارس از سوی عراق، اتخاذ شده است.

با وجود این حقایق تلخ، دولت جمهوری اسلامی ایران براساس اصل احترام به اصول اسلامی و بشردوستانه و برای تأکید بر حسن نیت خود، از درخواست جناب‌عالی استقبال نموده و اعلام می‌دارد که کاملا متعهد است که به سیاست خود جهت عدم استفاده از سلاح‌های شیمیایی ادامه دهد. به هر حال، اینجانب واقعا لازم می دانم که یک بار دیگر بی‌اعتمادی کامل خود را به اجرای تعهدات از سوی رژیم عراق، ابراز نمایم. همچنین ادعای تمرکز نیروهای نظامی در مناطق غیرنظامی (مراکز مسکونی غیرنظامی)، صرفا بهانه‌ای جهت بمباران این مناطق است. بنابراین عدم اطمینان خود را از تبعیت رژیم عراق نسبت به تعهداتش ابراز نموده که به نظارت و موضع راسخ جناب‌عالی، نیازمند است.

سند شماره 260

نامه مورخ 19 جولای نمایندگی جمهوری اسلامی ایران در سازمان ملل خطاب به دبیر کل

احتراما به پیوست نامه آقای دکتر علی اکبر ولایتی وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی ایران خطاب به جناب‌عالی را ارسال می‌نمایم.

سید احمد سراج‌زاده - کاردار موقت نمایندگی دائمی جمهوری اسلامی ایران در سازمان ملل

نامه مورخ 16 جولای 1984 وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی ایران خطاب به دبیر کل

به دنبال یادداشت‌های قبلی خود درباره حملات مکرر عراق به شهرهای جمهوری اسلامی ایران از تاریخ 12 ژوئن 1984 تاکنون، مطالب ذیل را به اطلاع برسانم:

1- در 27 ژوئن 1984 در فاصله زمانی 25: 19 تا 30: 20 در حالی که تیم تحقیق سازمان ملل از آبادان بازدید می‌کرد، رژیم متجاوز عراق علی‌رغم تعهداتش در تاریخ 12 ژوئن و تضمین‌های داده شده به جناب‌عالی جهت حفظ امنیت هیئت بازدید کننده، آبادان را زیر آتش توپخانه سنگین خود قرار داد. در این حمله هفت خانه، پنج مغازه و بخشی از یک پارکینگ آسیب دید و یک مورد نیز آتش‌سوزی گزارش شده است. خرمشهر نیز زیر آتش قرار داشت و 10 نقطه مختلف شهر با گلوله‌های خمپاره مورد اصابت واقع شد.

2- بر اثر حمله توپخانه سنگین عراق به آبادان مورخ 28 ژوئن، 20 مغازه به آتش کشیده شد و دو خانه خسارت دید. بیمارستان امام خمینی نیز آسیب دید و یک کارمند آن مجروح شد.

3- توپخانه سنگین عراق، آبادان و خرمشهر را در ساعت 8:45 مورخ 29 ژوئن هدف قرار داد که در نتیجه این حمله دو غیرنظامی شهید و بیش از سه تن مجروح و پنج مورد آتش‌سوزی در آبادان گزارش شده است. همچنین یک غیرنظامی در خرمشهر مجروح و سه مورد آتش‌سوزی گزارش شده است.

4- در حمله توپخانه سنگین به آبادان مورخ 30 ژوئن، دو غیرنظامی مجروح و هشت خانه خسارت دید و دو مورد آتش‌سوزی گزارش شده است.

5- در حمله به آبادان مورخ 1 جولای، هفت خانه خسارت دید و دو مورد آتش‌سوزی گزارش شده است. حمله به خرمشهر در همان روز باعث دو مورد آتش‌سوزی گردید.

6- در حمله به آبادان مورخ 2 جولای، چهار خانه آسیب دید و دو مورد آتش‌سوزی گزارش شده است.

7- در حمله به آبادان مورخ 3 جولای، هفت خانه آسیب دید و سه مورد آتش‌سوزی گزار شد. حمله به خرمشهر در همان روز باعث دو مورد آتش‌سوزی گردید.

8- در حمله به آبادان مورخ 4 جولای سه غیرنظامی مجروح شده و هفت خانه آسیب دید، یک مورد آتش‌سوزی نیز گزارش شده است.

9- در حمله به آبادان مورخ 5 جولای، 10 خانه و یک مدرسه آسیب دید، یک غیرنظامی مجروح و پنج مورد آتش‌سوزی گزارش شد. حمله به خرمشهر در همان روز، یک مورد آتش‌سوزی را باعث گردید.

10- در حمله به آبادان مورخ 6 جولای، پنج خانه و دو مغازه آسیب دید و دو مورد آتش‌سوزی گزارش شده است. حمله به خرمشهر در همان روز باعث دو مورد آتش‌سوزی گردید.

همان طور که شما به خوبی مطلعید از زمانی که دو کشور متعهد شدند که به مناطق مسکونی حمله ننمایند، رژیم عراق مکررا تعهد 12 ژوئن 1984 را نقض کرده است. به هر حال، دولت جمهوری اسلامی ایران با توجه به اصول اسلامی و بشردوستانه تاکنون دقیقا به تعهدات خود پایبند بوده است. لازم به تذکر نیست که جهت جلوگیری از چنین حملات و رعایت دقیق تعهدات در عدم حمله به مناطق مسکونی، ضرورت دارد که اقدامات بشردوستانه مناسبی صورت پذیرد.

علی اکبر ولایتی - وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی ایران

سند شماره 261

نامه مورخ 3 آگوست 1984 نمایندگی دائمی جمهوری اسلامی ایران در سازمان ملل خطاب به دبیر کل

احتراما توجه جناب‌عالی را به مطالب ذیل جلب می‌نمایم.

در 29 ژوئن 1984، جناب‌عالی درخواست بشردوستانه‌ای را از دولت‌های جمهوری عراق و جمهوری اسلامی ایران مبنی بر عدم استفاده از سلاح‌های شیمیایی نمودید (16663 / S) در 2 جولای 1984، رئیس جمهوری اسلامی ایران در پاسخ مثبت به درخواست جناب‌عالی اعلام داشت:

دولت جمهوری اسلامی ایران براساس احترامش به اصول بشردوستانه و اسلامی و به دلیل حسن نیت خویش، از درخواست جناب‌عالی استقبال می‌نماید و اعلام می‌دارد که کاملا متعهد است که به سیاست خود در عدم استفاده از سلاح‌های شیمیایی ادامه دهد (پیوست 16664 / S).

بنابراین با توجه به ضرورت تعهدات متقابل دو دولت و با توجه به درخواست بشردوستانه جناب‌عالی به واسطه اینکه یک ماه از تاریخ مقرر شده جهت پاسخ به درخواست جناب‌عالی، سپری شده است، بسیار حائز اهمیت خواهد بود اگر شما اطلاع دهید که آیا در این مأموریت خویش پاسخی از سوی عراق به درخواست مورخ 29 ژوئن 1984 (16663 / S) جناب‌عالی داده شده است یا خیر؟

سعید رجائی خراسانی - سفیر نمایندگی دائمی

سند شماره 262

نامه مورخ 30 آگوست 1984 نمایندگی دائمی عراق در سازمان ملل خطاب به دبیر کل

بنا به اطلاع دولت متبوعم، احتراما به پیوست متن بیانیه یک مقام مسئول در شورای فرماندهی انقلاب عراق که حاوی اعلامیه صادره توسط این شورا در آزادی اسیران ایرانی جنگ بدون هیچ پیش شرطی می‌باشد، ارسال می‌گردد. این امر در آستانه فرا رسیدن

عیدالاضحی[عید قربان]صورت می‌گیرد. عراق همچنین آمادگی‌اش را برای آزادی رزمندگان ایرانی که به عراق پناهنده شده‌اند، اعلام می‌دارد.

ریاض القیسی - نمایندگی دائمی

پیوست

متن اعلامیه

یک مقام مسئول در شورای فرماندهی انقلاب بیانیه ذیل را صادر کرد.

براساس مواضع بشردوستانه و درک عمیق خویش نسبت به مسئله اسیران جنگ، عراق به ابتکار تازه‌ای دست زده و آن را ادامه خواهد داد تا یک راه حل قابل قبول برای این مشکل بیابد. جدیدترین ابتکارش در این زمینه، ملاقات خانواده‌های اسیران جوان ایران با فرزندانشان در عراق یا هر مکان دیگر مورد نظرشان تحت نظارت کمیته بین‌المللی صلیب سرخ می‌باشد. به هر حال، حکام تهران که کورکورانه در مرداب شکست‌های شریرانه خود غوطه‌ور می‌باشند، کلیه این ابتکارات را رد کرده‌اند در حالی که مردم ایران و جهان عموما تنفر خود را از مخاصمات و پایمال نمودن ابتدایی‌ترین ارزش‌های اخلاقی و اصول بشردوستانه ابراز داشته‌اند.

اعتقاد راسخ مردم ایران از گروه حاکم تهران جداست که به افروختن شعله‌های جنگ با زور ادامه داده است.

براساس اعتقاد عمیق خود به روح بلند نظرانه پیام اسلام و اصول حزب بعث سوسیالیست عرب به تعهدات خویش عمل نموده و اصول حقوق بشردوستانه بین‌المللی را مورد توجه قرار داده‌ایم و در موارد بسیاری از آغاز جنگ ما و ایران، آن را رعایت کرده و نیروهای مسلح ما تعداد زیادی از اسیران را مستقیما پس از اسارتشان آزاد ساخته‌اند، همچنین در آستانه عیدالاضحی[عید قربان]شورای فرماندهی انقلاب تصمیمات ذیل را اتخاذ کرده است:

1- تعدادی از اسیران ایران بدون هیچ شروطی از سوی طرف مقابل آزاد خواهند شد و اختیار بازگشت به کشور خود یا تقاضای پناهندگی از هر دولتی که تقاضای آنها را بپذیرد، دارا می‌باشند.

2- عراق به کلیه اعضای نیروهای مسلح ایران اعلام می‌کند که آماده است رزمندگانی را که در منطقه نبرد یا خارج از آن تقاضای پناهندگی نمایند آزاد ساخته و تسهیلات لازم را جهت بازگشت به کشورشان یا پناهندگی به هر کشوری که آنها را بپذیرد فراهم سازد.

3- با توجه به این ابتکار بشردوستانه، عراق یک بار دیگر به مردم ایران و کلیه مردم صلح‌دوست اعلام می‌کند که نگرش‌های غیرانسانی و اقدامات رژیم[امام]خمینی، بغداد را از راهی که انتخاب کرده است. منحرف نخواهد ساخت، راهی که بر استانداردها و ارزش‌های اخلاقی والا استوار است.

سند شماره 263

یادداشت دبیر کل درباره گزارش تیم سازمان ملل در بغداد در مورد تحقیقات صورت گرفته در 17 سپتامبر 1984

1- در پی تعهدات دولت جمهوری اسلامی ایران و دولت جمهوری عراق در پاسخ به درخواست دبیر کل جهت خاتمه بخشیدن و خودداری از شروع کلیه عملیات‌های نظامی عمدی با هر وسیله‌ای علیه مراکز مسکونی صرفا غیرنظامی که در 12 ژوئن ساعت 00: 1، به وقت گرینویچ به عمل آمد، دبیر کل در پاسخ به درخواست‌های جداگانه که توسط دو دولت صورت گرفت، دو تیم را به منظور صحت شکایت نسبت به تعهدات (سند 16627 / S) تشکیل داد.

2- تیم‌های بغداد و تهران از 20 الی 26 ژوئن 1984 در محل بوده و آماده پاسخ گویی به درخواست‌ها جهت تحقیق از سوی دولت مربوط بودند.

3- در 15 سپتامبر 1984، رئیس تیم بغداد نخستین درخواست را جهت تحقیق از سوی دولت عراق دریافت کرد و تحقیق در 17 سپتامبر 1984 انجام پذیرفت. تیم گزارش خود را اکنون به شرح ذیل به دبیر کل ارائه داده است:

4- درخواست شفاهی جهت تحقیق از سوی مقامات عراقی به تیم تحقیق در شنبه 15 سپتامبر ساعت 18:30 به وقت محلی اعلام گردید تا حمله‌ای که ادعا شده بود به روستای ابومغیره (Abumuyhira) در روز چهارشنبه 12 سپتامبر ساعت 45: 23، صورت گرفته تأیید کند. وی بلافاصله با دفتر سازمان ملل در نیویورک تماس گرفت تا مسئولیت تأمین محل، توسط مقامات ایران تضمین شود. پس از اینکه تضمین‌های لازم از سوی دولت ایران دریافت گردید، دستورات به هیئت اعزامی در ساعت 15: 19 به وقت نیویورک صادر گردید. درخواست مکتوب رسمی جهت بازدید از سوی مقامات عراق در روز چهارشنبه مورخ 19 سپتامبر ساعت 30: 8 دریافت گردید.

5- رئیس تیم بازدید سازمان ملل در بغداد به مقامات عراقی در ساعت 00: 10 (به وقت محلی) مورخ یکشنبه 16 سپتامبر اطلاع داد که تیم آماده بازدید می‌باشد. مقامات عراقی اظهار کردند که ترکیباتی برای تیم جهت مسافرت به محل حادثه مورد ادعا را نمی‌تواند تا روز بعد متقبل شود. تیم با هلی‌کوپترهای دولت عراق روز دوشنبه مورخ 17 سپتامبر ساعت 30: 7 به وقت محلی اعزام شد و در ساعت 10: 20 به بغداد بازگشت.

6- تیم از محل روستای ابومغیره در بخش ابوالخصیب که تقریبا در 20 کیلومتری

جنوب شرقی بصره واقع شده بود، بازدید به عمل آورد. روستا در 400 متری ساحل جنوب آبراه شط العرب بود و ملاحظه شد که آبراه در این نقطه تقریبا 300 متر عرض دارد.

7- ابومغیره در منطقه زراعی میان نخل‌های خرما واقع شده است و جمعیت آن تقریبا 1000 نفر می‌باشد.

منازل ساکنین این روستا تقریبا از نی و خشت و گل ساخته شده است. تیم دو آلونک را که از نی و خشت و گل ساخته شده بود، ملاحظه کرد که به طور جزئی آسیب دیده‌اند و یک کپر (آلونک) آجری خسارت جزئی دیده بود. چند قطعه کوچک از گلوله پیدا شد. تیم از یک دهانه کم عمیق روی زمین در نزدیکی آلونک‌ها پی برد که راکت شلیک شده است. به نظر می‌رسد گلوله از شمال شرقی شلیک شده است.

8- مقامات عراقی به تیم اطلاع دادند که تقریبا در ساعت 45: 23 روز چهارشنبه 12 سپتامبر، این روستا هدف قرار گرفت که بر اثر این حمله یک پسر 15 ساله کشته و شش نفر مجروح شدند که سه نفر مرد 47، 32 و نیز پسر بچه 4 ساله و سه نفر دیگر یک زن حامله و دو دختر بچه 11 و 9 ساله بوده است. به تیم تصاویر و فتوکپی‌های گواهی فوت فرد کشته شده و مدارک پذیرش بیمارستانی مجروحین ارائه گردید.

9- تیم با مجروحین، جراح بیمارستان، فرمانده دفاع غیرنظامی منطقه و سایر شاهدین مصاحبه نمود. به تیم اطلاع داده شد که در زمان اصابت گلوله افراد در روی زمین بیرون از آلونک‌ها خوابیده بودند که تقریبا راکت در فاصله 5 متری و در سمت شرقی آنها اصابت کرد که پا به فرار گذاشتند و مجروح شدند در حالی که دو نفر در آلونکی تقریبا 5 متری جنوب نقطه مورد اصابت خوابیده بودند که به طور سطحی مجروح شده بودند. تلفات و مجروحان عمدتا از میان افرادی بودند که روی زمین در فضای باز پشت حفاظی که از نی‌ها ساخته شده بود، خوابیده بودند و تقریبا در فاصله 13 متری جنوبی نقطه مورد اصابت قرار داشت.

10- به تیم اطلاع داده شده که خطوط جبهه تقریبا در 25 کیلومتری غرب بصره واقع می‌باشد و بنابراین برآورد شد که تقریبا 15 کیلومتر از شمال شرقی این روستا فاصله دارد. تیم در طی بازدید از روستا، صدای شلیک گلوله توپخانه‌ها را که از سمت شمال شرقی روستا شلیک می‌گردید، می‌شنید. تیم فاصله نقطه آتش را از روستا نمی‌توانست مشخص کند. تیم هیچ گونه تأسیسات نظامی در روستا و اطراف آن مشاهده نکرد. به تیم همچنین اطلاع داده شد که ناوگان دریایی عراق به طور منظم در این منطقه از آبراه شط العرب گشت می‌دهد که عمدتا در غروب صورت می‌گیرد. به این بخش از آبراه هم در قبل و بعد از 12 ژوئن 1984 که در آن تاریخ تعهداتی جهت عدم حمله نظامی عمدی به مناطق مسکونی صرفا غیرنظامی داده شده، گلوله‌هایی به طور پراکنده شلیک شده است.

11- از مشاهدات و اطلاعات و مدارک ارائه شده به هیئت، عقیده بر این است که یک راکت با کالیبر نامشخص از سمت شمال شرقی به روستای ابومغیره اصابت کرده است. از حفره ایجاد شده و قطعات به دست آمده، تیم حدس می‌زند که حمله می‌بایست در 4 تا 6 روز قبل از بازدید صورت گرفته شده باشد. میزان خسارت و تلفات گزارش شده، با تأثیر حمله مطابقت داشته و می‌توان میزان اثر حمله را همین مقدار برآورد نمود. از آنجایی که هیچ نوع مشخصه‌ای از دیگر مهمات به کار گرفته شده در منطقه یا در اطراف روستا که نشانه تازگی داشته باشد وجود نداشت. تیم بر این عقیده است که این گلوله منحرف شده و تنها یک مورد است. بنابراین تیم نمی‌تواند بگوید که این حمله به طور عمده صورت گرفته است.

سند شماره 264

نامه مورخ 19 سپتامبر 1984 نمایندگی جمهوری اسلامی ایران در سازمان ملل خطاب به دبیر کل

بنا به اطلاع دولت متبوعم و عطف به اسناد 16636 / S و 16651 / S مورخ 20 و 29 ژوئن 1984، احتراما لیست نقض تعهدات 12 ژوئن جهت توقف حملات نظامی به مناطق مسکونی از سوی عراق را جهت توجه جناب‌عالی و انجام هر گونه اقدام مناسب به پیوست ارسال می‌نمایم. دفتر ارتباطات وزارت امور خارجه جمهوری اسلامی ایران طی چند گزارش اکثر این تخلفات عراق از توافق مذکور را به کلنل بور (Baure)، رئیس هیئت تحقیق سازمان ملل در تهران، تسلیم کرده است.

سعید رجائی خراسانی - نمایندگی دائمی جمهوری اسلامی ایران در سازمان ملل

پیوست

لیست نقض تعهدات 12 ژوئن 1984 جهت توقف حملات نظامی به مناطق مسکونی از سوی عراق

1- در 14 ژوئن 1984 در ساعت 40: 21، آبادان مورد حمله قرار گرفت. این حمله باعث تخریب و آتش‌سوزی در بیمارستان امام خمینی گردید.

2- در 14 ژوئن، خسروآباد با گلوله هدف قرار گرفت و باعث مجروح شدن هفت غیرنظامی گردید.

3- در 14 ژوئن در ساعت 30: 11 و00: 19، خرمشهر مورد حمله واقع شد و باعث انهدام برخی از واحدهای مسکونی شد.

4- در 17 ژوئن در ساعت 10: 11، آبادان مورد حمله واقع شد و باعث تخریب و آتش‌سوزی در برخی از واحدهای مسکونی گردید.

5- در 18 ژوئن، آبادان مورد حمله قرار گرفت که در نتیجه آن یک غیرنظامی مجروح و یک مدرسه و تعدادی خانه تخریب شد.

6- در همان روز در ساعت‌های 24: 22، 25: 21، 43: 19، 32: 19 و 00: 24 خرمشهر با گلوله‌های خمپاره هدف قرار گرفت.

7- در 21 ژوئن فاصله ساعت 18:00 و ساعت 19:00 آبادان مورد حمله قرار گرفت که در نتیجه آن یک بیمارستان و برخی از مناطق شهر و واحدهای مسکونی تخریب شد و چهار مورد آتش‌سوزی رخ داد.

8- در 22 ژوئن، آبادان مورد حمله واقع شد و باعث سه مورد آتش‌سوزی گردید.

9- در 24 ژوئن، آبادان مورد حمله واقع شد و هشت مورد آتش‌سوزی رخ داد و 18 خانه و مغازه آسیب دید.

10- در 26 ژوئن، در ساعت 00: 14، سردشت مورد حمله واقع شد.

11- در 26 ژوئن، در ساعت‌های 00: 17 و 00: 19، آبادان مورد حمله واقع شد و باعث تخریب هشت خانه گردید و دو حادثه آتش‌سوزی رخ داد.

12- در 26 ژوئن، خرمشهر با گلوله‌های خمپاره هدف قرار گرفت و باعث سه مورد آتش‌سوزی گردید.

13- در 26 ژوئن 1984، خرمشهر با گلوله‌های خمپاره هدف قرار گرفت و باعث تخریب دو نقطه شهر گردید.

14- در 27 ژوئن، از ساعت 25: 19 تا 30: 20، آبادان مورد حمله واقع شد و باعث یک مورد آتش‌سوزی و تخریب سه خانه و پنج مغازه و نیز بخشی از یک پارکینگ گردید.

15- در 28 ژوئن، 1984، آبادان با توپخانه سنگین مورد حمله واقع شد و باعث آتش‌سوزی در 20 خانه و مغازه گردید و به دو خانه و بیمارستان امام خمینی آسیب وارد شد و یک کارمند بیمارستان مجروح شد.

16- در 29 ژوئن 1984 در ساعت 45: 8، آبادان و خرمشهر با توپخانه سنگین مورد حمله قرار گرفت و باعث شهادت دو غیرنظامی و مجروح شدن سه غیرنظامی گردید. در آبادان پنج حادثه آتش‌سوزی رخ داد و یک غیرنظامی مجروح شد و در خرمشهر سه حادثه آتش‌سوزی رخ داد.

17- در 30 ژوئن، آبادان مورد حمله واقع شد. دو غیرنظامی مجروح شدند، هشت خانه آسیب دید و سه آتش‌سوزی رخ داد.

18- در 1 جولای، آبادان و خرمشهر مورد حمله واقع شد. در آبادان هفت خانه آسیب دید و سه حادثه آتش‌سوزی رخ داد. در خرمشهر دو حادثه آتش‌سوزی رخ داد.

19- در 2 جولای، آبادان مورد حمله واقع شد، 4 خانه آسیب دید و 2 خانه به آتش کشیده شد.

20- در 3 جولای، آبادان و خرمشهر مورد حمله واقع شد. در آبادان هفت خانه آسیب دید و سه حادثه آتش‌سوزی رخ داد. در خرمشهر دو حادثه آتش‌سوزی به وجود آمد.

21- در 4 جولای، آبادان مورد حمله واقع شد. سه غیرنظامی مجروح شدند و هفت خانه آسیب دید، یک مورد آتش‌سوزی رخ داد. در همان روز چند گلوله خمپاره به برخی از بخش‌های خرمشهر اصابت کرد.

22- در 5 جولای، آبادان مورد حمله قرار گرفت، ده خانه و یک مدرسه آسیب دید، پنج حادثه آتش‌سوزی رخ داد و یک غیرنظامی مجروح شد. در ضمن یک مورد آتش‌سوزی در خرمشهر رخ داد.

23- در 6 جولای، آبادان مورد حمله قرار گرفت، پنج خانه و دو مغازه آسیب دید و دو مورد آتش‌سوزی رخ داد در ضمن دو مورد آتش‌سوزی در خرمشهر رخ داد.

24- در 8 جولای، آبادان با توپخانه سنگین مورد حمله واقع شد، پنج خانه و شش مغازه تخریب شد و تعدادی گلوله خمپاره به خرمشهر اصابت کرد.

25- در 9 جولای، در نتیجه گلوله باران آبادان یازده خانه و مغازه آسیب دید و یک مورد آتش‌سوزی رخ داد.

26- در 10 جولای در ساعت00: 7، بر اثر اصابت گلوله‌های توپ به روستای گلینا در جنوب سردشت یک غیرنظامی شهید و یکی دیگر مجروح شد. گلوله‌های توپخانه سنگین در آبادان باعث خساراتی به یک مدرسه، هفت خانه و سه خودروی شخصی گردید.

27- در 11 جولای، گلوله خمپاره در آبادان به چهار خانه و 9 مغازه آسیب رساند. گلوله‌های توپخانه دوربرد به یک خانه روستایی در اطراف آبادان آسیب رساند و به شهادت پنج تن از غیرنظامیان منجر شد.

28- در 12 جولای، بر اثر آتش توپخانه سنگین روی آبادان، هفت خانه و مغازه آسیب دید و در یک ناحیه از شهر یک مورد آتش‌سوزی رخ داد.

29- در 13 جولای، بر اثر گلوله باران سنگین آبادان شش خانه آسیب دید و یک مورد حادثه آتش‌سوزی رخ داد. بر اثر اصابت گلوله‌های خمپاره به خرمشهر چند انفجار رخ داد.

30- در 14 جولای، آبادان با توپخانه سنگین مورد هدف قرار گرفت و 22 خانه و مغازه خسارت دید، و شش مورد آتش‌سوزی رخ داد.

31- در 16 جولای، آبادان با توپخانه سنگین مورد حمله واقع شد و به شش خانه آسیب رسید، بیمارستان شهر و پنج نقطه دیگر دچار آتش‌سوزی شد.

32- در 17 جولای، با توپخانه دوربرد آبادان مورد حمله قرار گرفت و به 9 خانه و مغازه و یک مدرسه آسیب رسید.

33- در 18 جولای، بر اثر حمله توپخانه سنگین به آبادان پنج خانه آسیب دید.

34- در 19 جولای، با توپخانه دوربرد آبادان مورد حمله قرار گرفت و به پنج خانه مسکونی آسیب رسید.

35- در 20 جولای، آبادان با گلوله‌های خمپاره مورد حمله قرار گرفت و باعث تخریب بخش‌هایی از چهار خانه، یک مغازه و یک مسجد گردید و شش حادثه آتش‌سوزی رخ داد.

36- در 21 جولای، آبادان با توپخانه دوربرد هدف قرار گرفت و باعث تخریب بخش‌هایی از 21 خانه و مغازه گردید.

37- در 22 جولای، آبادان با توپخانه سنگین مورد حمله واقع شد و باعث تخریب بخش‌هایی از چهارده خانه مسکونی گردید.

38- در 24 جولای، آبادان مورد حمله قرار گرفت و باعث جراحت یک غیرنظامی و تخریب هفت خانه و دو مغازه گردید. خرمشهر با گلوله‌های خمپاره مورد اصابت قرار گرفت و دو غیرنظامی مجروح شدند.

39- در 26 جولای، آبادان با توپخانه دوربرد مورد حمله قرار گرفت و باعث تخریب 9 خانه گردید و دو حادثه آتش‌سوزی رخ داد.

40- در 27 جولای، روستاهای کانی زرد و بیسواران مورد حمله قرار گرفت که چهار غیرنظامی شهید و هفت غیرنظامی دیگر مجروح شدند و به چند خانه آسیب رسید.

41- در 27 جولای، سردشت با گلوله‌های توپ دوربرد مورد حمله قرار گرفت و باعث مجروح شدن 9 تن گردید.

42- در 30 جولای، آبادان با توپخانه سنگین مورد حمله قرار گرفت و باعث تخریب بخش‌هایی از 9 خانه و دو مغازه گردید.

43- در 31 جولای، آبادان با توپخانه دوربرد هدف قرار گرفت و باعث تخریب یک خانه گردید و چند حادثه آتش‌سوزی رخ داد.

44- در 1 آگوست، آبادان مورد حمله قرار گرفت و یک بیمارستان، یک خانه و پنج مغازه خسارت دید و دو حادثه آتش‌سوزی رخ داد.

45- در 2 آگوست، آبادان با توپخانه دوربرد هدف قرار گرفت و باعث تخریب چهار مغازه و چند مورد حادثه آتش‌سوزی گردید.

46- در 4 آگوست، آبادان با توپخانه سنگین مورد حمله قرار گرفت و باعث تخریب بخشی از 9 مغازه گردید.

47- در 5 آگوست، آبادان با توپخانه سنگین مورد حمله قرار گرفت که در نتیجه آن دو غیرنظامی شهید و دو غیرنظامی مجروح شدند و 10 مغازه آسیب‌های جزئی دید.

48- در 6 آگوست، آبادان با توپخانه دوربرد هدف قرار گرفت، چهار خانه تخریب شده و یک مدرسه آسیب دید.

49- در 7 آگوست، آبادان با توپخانه سنگین هدف قرار گرفت، یک بیمارستان و یازده خانه و مغازه خسارت دید و یک مورد آتش‌سوزی رخ داد.

50- در 8 آگوست، آبادان با توپخانه سنگین مورد حمله قرار گرفت، یک مسجد و چهارده خانه و مغازه آسیب دید و چهار مورد آتش‌سوزی رخ داد.

51- در 8 آگوست، آبادان با توپخانه سنگین مورد حمله قرار گرفت سیزده خانه و مغازه آسیب دید و دو مورد آتش‌سوزی رخ داد.

52- در 9 آگوست، منطقه بریم (Barim) در آبادان با گلوله‌های شیمیایی مورد حمله قرار گرفت. بر اثر آن تهوع، سرگیجه و ورم‌های پوستی در برخی از افراد مشاهده شد و دو غیرنظامی مجروح و به بیمارستان طالقانی تهران منتقل شدند. در ضمن آبادان زیر آتش توپخانه دوربرد قرار گرفت. در نتیجه سه غیرنظامی مجروح و یازده خانه آسیب دید. خرمشهر نیز در همان روز با توپخانه سنگین مورد حمله قرار گرفت و باعث مجروح شدن سه غیرنظامی گردید و چند حادثه آتش‌سوزی رخ داد.

53- در 9 آگوست، آبادان با توپخانه دوربرد مورد حمله قرار گرفت، یازده خانه و پنج مغازه آسیب دید.

54- در 10 آگوست، آبادان با توپخانه سنگین مورد حمله قرار گرفت و باعث مجروح شدن سه غیرنظامی و تخریب بخش‌هایی از دوازده خانه گردید.

55- در 11 آگوست، آبادان مورد حمله قرار گرفت و باعث تخریب بخش‌هایی از شانزده خانه و مغازه گردید و سه حادثه آتش‌سوزی رخ داد.

56- در 12 آگوست، آبادان مورد حمله قرار گرفت و به دو خانه و هفت مغازه آسیب رسید. در ضمن ناحیه نورشه باختران مورد حمله قرار گرفت و چند خانه تخریب شد و چهار غیرنظامی مجروح شدند.

57- در 15 آگوست، آبادان زیر آتش عراق قرار داشت و به شش واحد مسکونی آسیب رسید، یک مورد آتش‌سوزی رخ داد.

58- در 16 آگوست، آبادان زیر آتش توپخانه دوربرد نیروهای عراقی قرار داشت و به هفده واحد مسکونی آسیب رسید.

59- در 17 آگوست، آبادان زیر آتش توپخانه سنگین نیروهای عراقی قرار داشت که به چهارده واحد مسکونی و یک مدرسه خسارت وارد شد.

60- در 18 آگوست، مناطق مسکونی شهر آبادان زیر آتش عراق قرار داشت که به 9 واحد مسکونی و دو مغازه آسیب رسید و دو مورد آتش‌سوزی رخ داد.

61- در 20 آگوست، آبادان با گلوله‌های توپخانه سنگین هدف قرار گرفت، یازده واحد مسکونی و چهار مغازه آسیب دید.

62- در 21 آگوست، آبادان با توپخانه سنگین گلوله باران شد، 9 واحد مسکونی و یک مغازه آسیب دید.

63- در 22 آگوست، آبادان با گلوله‌های توپخانه سنگین هدف قرار گرفت و چهار واحد مسکونی و شش مغازه آسیب دید.

64- در 23 آگوست بر اثر آتش توپخانه دوربرد روی آبادان، به هفت واحد مسکونی و سه مغازه آسیب رسید و دو مورد آتش‌سوزی رخ داد.

65- در 24 آگوست، آبادان زیر آتش توپخانه دوربرد مداوم نیروهای دشمن قرار داشت که بر اثر آن ده واحد مسکونی و سه مغازه آسیب دید.

66- در 25 آگوست، آتش توپخانه سنگین روی شهر آبادان به یازده مغازه خسارت وارد ساخت.

67- در 26 آگوست، آتش توپخانه سنگین روی آبادان به شش خانه و دو مغازه آسیب رساند.

68- در 28 آگوست، آتش توپخانه سنگین روی آبادان خساراتی را به سه واحد مسکونی وارد کرد و چهار مورد آتش‌سوزی رخ داد.

69- در 29 آگوست، آبادان زیر آتش توپخانه عراق قرار داشت که به دو واحد مسکونی و دو مغازه آسیب رسید.

70- در 1 سپتامبر، شهرهای خرمشهر و آبادان زیر آتش توپخانه سنگین دوربرد نیروهای دشمن قرار داشت که به هشت واحد مسکونی در آبادان آسیب رسید و دو واحد مسکونی که جدیدا در آبادان بازسازی شده بود، تخریب شد.

71- در 2 سپتامبر، بر اثر آتش توپخانه سنگین در آبادان به هشت واحد مسکونی، یک مدرسه و بیمارستان شهر آسیب وارد شد.

72- در 3 سپتامبر، آتش توپخانه سنگین روی آبادان به شش واحد مسکونی و یک مغازه آسیب وارد ساخت.

73- در 4 سپتامبر، آتش توپخانه سنگین روی آبادان به یک واحد مسکونی و سه مغازه آسیب رساند.

74- در 5 سپتامبر، بر اثر آتش توپخانه سنگین روی آبادان دو واحد مسکونی تخریب گشت و گوشه‌ای از شهر به آتش کشیده شد.

75- در 6 سپتامبر، بر اثر آتش توپخانه سنگین روی آبادان سه غیرنظامی مجروح شده و چهار واحد مسکونی و سه مغازه تخریب شد.

76- در 7 سپتامبر، بر اثر گلوله باران توپخانه دوربرد روی آبادان خساراتی به واحدهای مسکونی و یک بیمارستان وارد شد و چند قسمت از شهر به آتش کشیده شد.

77- در 8 سپتامبر، آبادان با توپخانه دوربرد گلوله باران شد و به یک واحد مسکونی، یک گاراژ و چند ساختمان خسارت وارد شد و دو مورد آتش‌سوزی رخ داد.

سند شماره 265

نامه مورخ 20 سپتامبر 1984 نمایندگی جمهوری اسلامی ایران در سازمان ملل خطاب به دبیر کل

احتراما به پیوست نامه آقای علی اکبر ولایتی وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی ایران خطاب به جناب‌عالی ارسال می‌گردد.

سعید رجائی خراسانی - نمایندگی دائمی جمهوری اسلامی ایران در سازمان ملل

نامه مورخ 18 سپتامبر 1984 وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی ایران خطاب به دبیر کل

اطلاع یافتیم که رژیم متجاوز عراق به منظور انحراف توجهات مجامع بین‌المللی و افکار جهانی از نقض آشکار توافق 12 ژوئن 1984 برای توقف حملات نظامی به مناطق مسکونی، اخیرا جمهوری اسلامی ایران را به نقض توافق مذکور متهم کرده است و از هیئت سازمان ملل مستقر در بغداد درخواست کرده است که در مورد موضوع تحقیق نماید. جمهوری اسلامی ایران در حالی که این ادعاهای رژیم متجاوز عراق را نفی می‌کند، کاملا اطمینان دارد که گزارش مورد انتظار تحقیق هیئت سازمان ملل از ادعای اخیر عراق به شما و مجامع بین‌المللی اطمینان خواهد داد که نیروهای جمهوری اسلامی ایران کاملا مفاد توافق 12 ژوئن را رعایت کرده‌اند، اگر چه رژیم عراق تاکنون بیش از 80 بار آن را نقض کرده است.

نیات شیطانی در مورد این ادعاهای بی‌اساس، موضوع نگرانی جدی دولت متبوعم می‌باشد. بسیار متحمل است که مقامات عراقی تلاش نمایند بهانه‌هایی پیدا کنند و حملات موشکی و هوایی خود را علیه غیرنظامیان بی‌گناه ما از سر گیرند.

بنابراین، از جناب‌عالی درخواست می‌نمایم از هر اقدام ممکن بهره گرفته و اقتدار توافق مذکور را حفظ نمایید و به موجب آن غیرنظامیان بی‌گناه ما را از حملات احتمالی هوایی و موشکی عراق نجات دهید.

علی اکبر ولایتی - وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی ایران

سند شماره 266

اکتبر 1984(مهر 1363)

سخنرانی دکتر علی اکبر ولایتی در سی و نهمین اجلاس مجمع عمومی سازمان ملل

بسم الله الرحمن الرحیم

آقای رئیس!

در آغاز، انتخاب شما را به ریاست سی و نهمین اجلاس مجمع عمومی سازمان ملل متحد تبریک گفته، موفقیت‌تان را در اداره مجمع امسال، که مسائل متعدد و خطیری را در دستور کار دارد، آرزو می‌نمایم.

همچنین پیوستن برونئی دارالسلام را به جمع اعضای ملل متحد تبریک می‌گویم.

سال گذشته نیز مجمع با مسائل متعددی مواجه بود. گرچه تلاش‌های صادقانه برای حل معضلات کم نبود اما این تلاش‌ها به سبب کارشکنی‌های استکبار جهانی توفیق مطلوب را به بار نیاورد. با این همه جای ناامیدی نیست. ما معتقدیم که تلاش‌های انسانی بالاخره نتیجه مطلوب را به بار خواهد آورد. به علاوه زندگی اصولا بدون این کوشش‌ها، بدون مبارزه‌ای پیگیر برای استقرار عدل در سراسر جهان و بدون فداکاری و تحمل مصائب فاقد معنی است. این را بدین منظور می‌گویم که غاصبان حقوق ملت‌ها احساس آرامش نکنند.

امروز در سراسر گیتی ستم کشیدگان مبارز و مظلومان به پا خاسته کمتر کسب پیروزی فوری را به عنوان انگیزه حرکت خود تلقی می‌کنند و این واقعیت امیدبخش مبین رشد سریع آگاهی مستضعفان جهان است. درک این واقعیت برای همه ایجاد وظیفه می‌نماید. امید است که در این مجمع با تلاش بی‌وقفه، بدون داشتن انتظار توفیق فوری و با دفاع خلل‌ناپذیر از حق و عدالت پاسخگوی این وظیفه باشیم. راه برای ما روشن است و ان‌شاءالله سعی خواهیم کرد که در کلیه موارد و در برخورد با همه مسائل مطروحه در مجمع از این دستورالعمل مشهور اسلامی تبعیت کنیم که می‌فرماید:

کونوا لظالم خصما و للمظلوم عونا، دشمن ستمگر و دوست ستمدیده باشید.

نمایندگان محترم!

اجازه بدهید بررسی خود را درباره اوضاع بین‌المللی، از فاجعه بزرگ دنیای معاصر شروع کنیم. مشکل مردم فلسطین به صورت زخمی کهنه بر پیکر بشریت به ویژه مسلمین درآمده است. متأسفانه این زخم به خاطر عملکرد عناصر سازشکار نسبت به سال قبل عمیق‌تر شده است.

اعتراض و انتقاد علیه صهیونیسم و امپریالیسم به خاطر تجاوزات آنها در سراسر گیتی و به ویژه در سرزمین‌های اشغالی، وقتی بجا است که فرض این باشد که ماهیت صهیونیسم و امپریالیسم چیزی جدای از عملکرد ایشان بوده و با موعظه و انتقاد قابل اصلاح است، در حالی که منطق آنها منطق زور و کردار آنها نمی‌تواند خارج از اصول دین باشد.

تجربه سالیان متمادی بحث و مذاکره و حملات لفظی بدون پشتوانه عملی علیه صهیونیسم در مجامع بین‌المللی ما را به کجا برده است؟

اجازه بدهید در بحث‌های امسال درباره قضیه فلسطین به بررسی کارنامه خود برسیم. در این جا خطاب من به کلیه کشورهای اسلامی و کشورهایی است که با هر عقیده و مرام تصمیم گرفته‌اند از حق دفاع کنند.

بحث‌های طولانی، برگزاری کنفرانس‌های متعدد و حتی ایراد نطق‌های آتشین اگر برای رفع تکلیف و انحراف اذهان مردم از مسئله اصلی یعنی لزوم مقابله عملی و قاطعانه با صهیونیسم باشد، بی‌تردید حرکتی است که بیش از همه صهیونیسم از آن منتفع خواهد گردید.

تجربه لبنان به خوبی این حقیقت را تصویر نمود. زمانی که مردم لبنان شب‌های خود را با حملات وحشیانه و پیاپی صهیونیسم صبح می‌کردند برخی از حکام بلاد اسلام، علی‌رغم تمام امکانات مالی، نظامی و انسانی خود، به شعارهای داغ در مجامع و به کرنش و سازش در عمل پرداخته بودند.

ادامه آن روند می‌رفت تا موجب تسلط دائمی و کامل متجاوزین صهیونیست در آن سرزمین شود. اما مردم آگاه و مؤمن لبنان در برابر قوای اشغالگر و حامیانشان به پا خاستند و یکی از حماسه‌های پرشور تاریخ معاصر را آفریدند و برای اولین بار سربازان اسرائیلی را از بخشی از سرزمین‌های اشغالی با توسل به نیروی قهریه عقب نشاندند و به زودی نیز منطقه جنوب را از لوث وجود آنها پاک خواهند کرد.

آقای رئیس، نمایندگان محترم!

بگذارید به جای افزودن چندین قطعنامه دیگر به پرونده رژیم اشغالگر فلسطین، به حضور نمایندگان آنها در این مجمع، که توهینی بزرگ به منشور ملل متحد، فرد فرد نمایندگان ملل آزاد اندیش و عدالت‌خواه دیگر است پایان دهیم.

متأسفانه آنچه که قبح حضور اسرائیل در این مجمع جهانی را از بین برده است، امری است که از زمان حاکم پیشین مصر پایه‌ریزی و به قرارداد خیانت‌آمیز کمپ دیوید منجر گردیده و ملل اسلامی را به ذلت کشانده است و اینکه اخیرا مشاهده می‌شود پاره‌ای از کشورهای جهان سوم درصدد ایجاد روابط با این رژیم غاصب برآمده‌اند، نتیجه مستقیم عملکرد حکومت مصر است. اطمینان راسخ دارم که ملت مسلمان و حق طلب مصر در موقع

مقتضی عمل مشروعیت بخشیدن نامشروع حکام مصر را در شناسایی رژیم غاصب سرزمین فلسطین ملغی نموده و پیامدهای چنین اقدامی را از بین خواهد برد.

بررسی تاریخ اندوه‌بار فلسطین در قرن حاضر نشان می‌دهد که مؤثرترین عامل در تثبیت حاکمیت غاصبانه صهیونیسم در این سرزمین مقدس وجود بعضی از عوامل سرسپرده در رأس برخی از کشورهای منطقه بوده است. شکست مسلمین در جنگ‌های 1948 و 1956 و 1967 بیش از اینکه معلول قوت اسرائیل باشد نتیجه خیانت بعضی از حکومت‌های به ظاهر مسلمان بود و مفتضح‌ترین آنها ماجرای کمپ دیوید است. در این ماجرا حکومت مصر پیشتاز بوده و بسیاری از حکومت‌های وابسته در پشت پرده بوده‌اند. همان‌هایی که اکنون تلاش می‌کنند این رژیم خائن را از انزوا به درآوردند مگر نه اینکه به واسطه مباشرت مستقیم در توطئه کمپ دیوید و به ذلت انداختن مردم مصر همچون لکه ننگی از کنفرانس اسلامی و جامعه عرب کنار گذاشته شد؟ اکنون جهان اسلام و عرب را چه می‌شود و چرا در پی لغو تعهدات خود در برابر فلسطین و فلسطینیان هستند؟ من از پشت این تریبون به امت اسلام اعلام می‌کنم که سرنوشت مسلمین بازیچه دست ابرقدرت‌ها و دست نشاندگان آنها در بعضی از کشورهای اسلامی شده است. دولت غیرقانونی اسرائیل با بولدوزرهای اهدایی امریکا خانه‌های مسلمین را در الخلیل و نابلس و رام الله بر سر آنها خراب می‌کنند و بر جای آنها کیبوتص (مزرعه اشتراکی) می‌سازند. ساکنین آنها را تبعید می‌کنند و هر روز بر خیل آوارگان می‌افزایند و اشرار صهیونیست را به جای آنها می‌نشانند و بیش از 2 سال است که جنوب لبنان را در اشغال دارند و هر روز تعداد بیشتری از مردم این نواحی جلای وطن کرده و بر خیل آوارگان می‌افزایند و سرنوشت فلسطین و غرب رود اردن و غزه در انتظار سرزمین لبنان است و ما این چنین خواب‌زده به انتظار حوادث نشسته‌ایم. من به صدای بلند می‌گویم این حکومت که در قاهره پرچم اسرائیل را برافراشته ننگ جهان اسلام است. آن حکومتی که در مراکش از هیئت صهیونیست‌ها پذیرایی می‌کند خائن به اسلام است. حکومت دست نشانده اردن که اخیرا با مصر رابطه برقرار نموده خصم اسلام است. ایران به عنوان قلب تپنده دنیای اسلام و به عنوان کشوری که در طول تاریخ بیشترین خدمات را به تمدن اسلامی کرده و عظیم‌ترین سهم را در پیشبرد آرمان‌های اسلامی داشته از اقدام کنفرانس اسلامی مبنی بر دعوت از مصر برای پیوستن به این کنفرانس بدون خروج از کمپ دیوید، اعلام بیزاری می‌نماید. و موجب تأسف است که رئیس کمیته قدس از طرف کنفرانس اسلامی کسی است که خود مشوق رژیم مصر برای کمپ دیوید بوده و اکنون سردمدار بسیاری از حرکات ذلت‌بار سازش با صهیونیسم است. ما هشدار می‌دهیم که اگر امروز دولت‌های اسلامی به خود نیایند فردا دیر است. سرطان اسرائیل دارد جهان اسلام را به کام خود می‌برد و کار مبارزه با اسرائیل به حرف و تعارف و سازشکاری‌های سیاسی

می‌گذرد. مردم فلسطین آماده‌اند وارد یک مبارزه جدی علیه اسرائیل شوند و خاطره نبرد کرامه را در اذهان زنده نمایند. این ننگ نیست که به چندین هزار مبارز فلسطینی مستقر در لبنان با آن همه ذخائر و امکانات تسلیحاتی دستور ترک مقاومت و عقب‌نشینی و خروج از مواضع استراتژیک در برابر تهاجم صهیونیست‌ها داده شود؟ و بعدا در برابر فشار امریکا صهیونیسم و ارتجاع، بیروت را ترک کنند و مبارزان فلسطینی را تبعید گونه به بیابان‌های حضر موت و برهوت شمال افریقا بفرستند و دو انگشت را به علامت پیروزی بلند کنند!

کدام پیروزی؟ ما به آنهایی که دارند بر سرزمین مقدس پیامبران الهی یعنی فلسطین سازش و معامله می‌کنند و چوب حراج آن را می‌زنند اخطار می‌کنیم که جهان اسلام ساکت نخواهد نشست. مردم فلسطین به شما این اجازه را نخواهند داد. خاک این سرزمین مقدس با خون اجداد ما و دیگر مسلمین جهان در نبردهای طولانی و خونین تاریخ اسلام رنگین شده است. ما با این سرزمین مقدس پیوندی قلبی و اعتقادی داریم و اجازه نخواهیم داد که منافع این ملت آلت دست بازیگران سیاسی شود. هر یک از دول اسلامی که به هر گونه سازشی با اسرائیل تن در دهند امت اسلامی را در مقابل خود خواهند داشت. از هیچ یک از حکومت‌های اسلامی پذیرفته نیست اگر رأی به ابقای اسرائیل در سازمان ملل متحد بدهند و کشورهای جهان سوم نیز باید بدانند که رابطه آنها با اسرائیل حاصلی جز تحکیم پایه‌های امپریالیسم امریکا در کشورشان ندارد و در نهایت هشداری به همه جهانیان که حمایت از حکومت منحط اسرائیل موجب تحکیم پایه‌های نژادپرستی و از بین رفتن ارزش‌های انسانی خواهد بود.

آقای رئیس!

اجازه بدهید به عنوان نماینده یکی از کشورهای جهان سوم همین جا اعتراف نمایم استمرار و بلکه تشدید و توسعه تجاوزات استکبار جهانی تا حد زیادی به علت بی‌سامانی و از هم گسیختگی جهان سوم است.

به آمار هزینه‌های تسلیحاتی تحمیل شده بر کشورهای جهان سوم که در معرض مطامع توسعه‌طلبانه قدرت‌های استکباری هستند نظری بیفکنید. ملاحظه این ارقام به خوبی از یک طرف و وضعیت ملل جهان سوم در برخی از کشورها از سوی دیگر، حیرت هر ناظری را بر می‌انگیزد.

آیا هیچ کدام از صاحبان دلارهای نفتی می‌توانند ادعا نمایند که از فجایع صهیونیسم در جنوب لبنان، از غارتگری‌های امپریالیسم در کشورهای افریقایی و تجاوزات نیروهای اشغالگر در افغانستان بی‌اطلاعند؟ ممکن است سؤال کنم که هزینه‌های هنگفت تسلیحاتی کشورهای اسلامی که اخیرا بنا به یک تخمین به صد میلیارد دلار بالغ شده برای چه بوده است؟ این سرمایه عظیم، امکانات تحقیق و توسعه تکنولوژی نظامی، تخریب و انسان‌کشی برای ارباب سلطه و حامیان اصلی اسرائیل فراهم می‌آورد و تغذیه ماشین‌های تجاوز را در آینده آسان‌تر می‌سازد.

چه عاملی به جز وجود تفرقه بین نیروهای عظیم کشورهای اسلامی دست شوروی را در ارتکاب آنچه که در سال گذشته در افغانستان انجام گرفته باز گذاشته است.

آقای رئیس!

جمهوری اسلامی ایران مکررا اعلام داشته که تحقق چهار شرط اصلی که خواست به حق مردم افغانستان است - یعنی خروج کامل و بی‌قید و شرط و فوری قوای نظامی اشغالگر خارجی از آن کشور، عدم مداخله نیروهای دیگر در امور داخلی افغانستان، بازگشت مردم آواره افغانی به سرزمین‌های خود و تعیین سرنوشت مردم به دست خودشان - در پشت میز مذاکره و بدون حضور نمایندگان واقعی مردم افغانستان ممکن نیست. وقایع سال گذشته یک بار دیگر صحت نظرات ما را ثابت نمود. اگر ادامه اشغال افغانستان تاکنون منجر به از بین رفتن جان هزاران مسلمان افغانی در دفاع از حیثیت و شرف و استقلال کشورشان شده است این نتیجه را نیز در بردارد که ملت افغانستان را به راه حل اصلی قضیه نزدیک‌تر و به ادامه مبارزات خود مصمم‌تر می‌سازد.

اگر مسئله ویتنام بدون مبارزه مستمر با متجاوزین امریکایی حل شده بود شاید می‌توانستیم انتظار داشته باشیم که مسئله افغانستان نیز با این گونه مبارزات قابل حل باشد.

ماجرای افغانستان نتیجه سازش دو ابرقدرت بر سر تقسیم دنیا است؛ یکی در فلسطین و لبنان ترک‌تازی می‌کند، دیگری در افغانستان. شوروی‌ها این کشور اسلامی را مورد تهاجم قرار دادند و امریکایی‌ها با این بهانه پایگاه‌های خود را در بعضی از کشورهای منطقه محکم کردند. این یک فاجعه برای دنیای اسلام است که دولت شوروی نیروهای خود را به بهانه واهی دخالت امریکا از افغانستان بیرون نمی‌برد و امریکا با القاء ترس سلطه و پیشروی کمونیسم مسلمین را به بند می‌کشد.

کشورهای اسلامی چه می‌کنند؟ مگر نه اینکه افغانستان با تاریخی به قدمت اسلام در معرض تهاجم الحاد است و متأسفانه وقت به مجامله و تعارف و سازش می‌گذرد. ما در اجلاس اخیر سران غیرمتعهد نیز شاهد مصالحه و سازشی دردآور بودیم. مگر می‌شود پنج سال اشغال و تخریب و بمباران مناطق مسکونی و قتل عام صدها هزار نفر از مردم بی‌گناه و آوارگی حدود 25 درصد کل جمعیت یک کشور از جهان سوم را به این راحتی که در اجلاس غیرمتعهدها از آن گذشتند، ندیده گرفت؟ آن طور رد شدن از کنار فاجعه افغانستان، قربانی کردن یک ملت در آستان معبد استکبار است.

آقای رئیس، نمایندگان محترم!

تجاوزات ضد انسانی عراق به کشور ما اینک وارد پنجمین سال خود شده است. با توجه به تجربه سال‌های گذشته، مطمئن نیستم شرح ابعاد این جنایات در این مجمع مفید باشد. سال گذشته موارد متعدد تجاوزات عراق، به سازمان ملل منعکس گردید و اعتراضات اصولی ما به شورای امنیت در همین مجمع با ذکر مستندات بیان شد.

هشدارهای لازم در خصوص گسترش ابعاد تجاوز و نقض قوانین بین‌المللی و به ویژه کاربرد سلاح شیمیایی از جانب عراق را نیز مطرح کردیم. گزارش‌های هیئت اعزامی سازمان ملل در خصوص تخریب مناطق مسکونی و غیرنظامی و همچنین گزارش‌های متعدد منتشره از جانب صلیب سرخ جهانی درباره وضعیت اسرای نظامی و غیرنظامی ایرانی در عراق، قبل از اجلاس سال گذشته، جای ابهامی در خصوص ماهیت رژیم عراق باقی نگذاشته بود. در چنین وضعیتی امید می‌رفت که این مجمع جهانی بنا به فلسفه وجودیش، همه امکانات خود را جهت جلوگیری از ادامه تجاوزات بی‌سابقه عراق بسیج نماید اما واقعیات با تلخی بسیار برخلاف آنچه می‌بایست جریان یافت.

شورای امنیت همچنان در مسیر قضاوت‌های غیراصولی و یکجانبه گذشته گام برداشت و بدین وسیله بهترین تشویق‌ها را از عراق و تجاوزاتش به عمل آورد.

اگر کمترین شکی در قبول این واقعیت هست، لطفا یک بار دیگر قطعنامه 552 سال جاری این شورا و به خصوص پاراگراف‌های اجرایی آن را از نظر بگذرانید و ببینید شورایی که علی‌القاعده و بنا به اصول و بدون تبعیض و صرف نظر از علائق خاص ابرقدرت‌ها به این و یا آن منطقه باید در جهت امنیت تمامی مناطق جهان کوشا باشد، چگونه بدون هیچ نوع پرده‌پوشی امنیت خلیج فارس را تقسیم می‌کند. بیانیه وزارت خارجه جمهوری اسلامی ایران که بلافاصله پس از صدور این قطعنامه منتشر گردید، اعلام نمود که این قطعنامه چراغ سبزی است که ادامه تشنج‌آفرینی‌های عراق را تشویق می‌کند. حمله عراق به نفتکش ترکیه که بلافاصله بعد از صدور این قطعنامه واقع گردید، صدق گفتار ما را ثابت نمود. سؤال ما این است که شورای امنیت چگونه می‌خواهد در خصوص ادامه حملات عراق به کشتی‌های تجاری بین‌المللی در خلیج فارس از خود سلب مسئولیت کند؟ همان طوری که همه می‌دانیم دو ماه قبل از تاریخ صدور این قطعنامه، هواپیماهای عراقی کشتی‌های متعلق به بعضی از کشورهای پیشنهاد دهنده قطعنامه به شورای امنیت را در آب‌های بین‌المللی مورد حمله قرار دادند، ممکن است از تصویب کنندگان قطعنامه 552 سؤال کنیم که چرا بلافاصله این حملات را در همان روز محکوم ننمودند؟

آیا حمله به کشتی‌های متعلق به دولت‌های غیر متخاصم نقض حقوق بین‌المللی نیست؟ آیا تشنج‌آفرینی در خلیج فارس که بنا به تأکید خود شورای امنیت در مقدمه قطعنامه 552 از نظر صلح و امنیت بین‌المللی و ثبات اقتصاد جهانی نقشی مهم و حیاتی را به عهده دارد، شورای امنیت را ملزم به اتخاذ تصمیم فوری برای جلوگیری از این تشنج‌آفرینی و بیان صریح مواضع در قبال حملات عراق نمی‌نماید؟ تساهل در انجام وظایف از جانب شورای امنیت متأسفانه تنها به مورد ذکر شده محدود نمی‌شود. ماه‌ها قبل از اینکه مصدومین سلاح‌های شیمیایی به کار رفته توسط رژیم عراق برای معالجه به کشورهای اروپایی اعزام شوند، جمهوری اسلامی

ایران بنا به شواهد، تصمیم رژیم عراق به ارتکاب این جنایت را در سطح بین‌المللی مطرح نمود. متأسفانه یک بار دیگر بی‌توجهی و عدم بروز عکس العمل‌های مناسب از سوی مجامع بین‌المللی، به ویژه سکوت شورای امنیت رژیم عراق را بر آن داشت تا بدون واهمه از تبعات آن، دست به استفاده از سلاح‌های شیمیایی در سطح وسیع بزند.

عکس العمل شورای امنیت که ماه‌ها پس از ارتکاب جنایت و بر اثر فشارهای افکار عمومی جهان انجام یافت، به شدت قابل مطالعه است. شورا به جای صدور قطعنامه و اتخاذ تصمیم در جهت اقدامات مؤثر برای جلوگیری از تجدید به کارگیری سلاح‌های شیمیایی تنها به صدور بیانیه‌ای بسنده نمود که منشأ هیچ تغییری در جلوگیری از ادامه تجاوزات عراق نگردید.

نمایندگان محترم!

با ملاحظه عملکرد شورای امنیت در خصوص قطعنامه 552 درباره امنیت خلیج فارس و همچنین در مورد اولین قطعنامه شورا درباره جنگ تحمیلی که طی آن بدون توجه به تجاوز آشکار عراق و اشغال بخش‌های عمده‌ای از خاک ما و بدون درخواست عقب‌نشینی نیروهای متجاوز به مرزهای بین‌المللی، شورا فقط به درخواست از طرفین در مورد عدم توسل به زور اکتفا نموده بود و مقایسه مفاد آن با قطعنامه‌های بعدی شورای امنیت، یعنی قطعنامه‌های 514 و 522 که بعد از دو سال سکوت و پس از پیروزی چشمگیر نیروهای ایران بر دشمن متجاوز و آزادسازی بخش‌های عمده‌ای از سرزمین‌های اسلامی ما به تصویب رسید و طی آنها تخلیه سرزمین‌های اشغالی را صریحا خواستار شده بود، به نظر می‌رسد بایستی تعریف جدیدی از شورای امنیت ارائه داد. به این معنا که شورای امنیت عبارت است از شورایی که بر مبنای مصالح مشترک ابرقدرت‌ها پس از وقوع حوادثی که صلح و امنیت بین‌المللی را به قیمت تأمین خواسته‌های قدرت‌ها به مخاطره می‌افکند و تنها در شرایطی که فشار افکار عمومی اجازه سکوت ندهد، اقدام به صدور قطعنامه‌هایی می‌نماید که واجد کمترین تأثیری در جهت حفظ صلح و امنیت بین‌المللی نباشد. این مطلب تأثرآور مبین این واقعیت است که جامعه بین‌المللی علی‌رغم همه تلاش‌هایی که بعد از جنگ اول جهانی در راه تأسیس سازمان‌هایی به منظور تأمین صلح و امنیت و حفظ حقوق ملل نموده است هنوز در قبال تهاجمات و تجاوزات ضد انسانی کاملا بی‌دفاع می‌باشد.

اجازه بدهید شمه‌ای از تجاوزات عراق به کشورمان در طول چهار سال گذشته را بازگو نمایم تا ابعاد واقعیت مذکور روشن‌تر شود.

رژیم عراق در موارد بی‌شماری و از جمله در موارد زیر صلح و امنیت بین‌المللی را به طور جدی به مخاطره افکنده و آشکارا اهداف منشور ملل متحد و قوانین بین‌المللی را نقض کرده است.

1- نقض منشور ملل متحد با توسل به زور در حل اختلاف و عدم مراجعه به حکمیت پیش‌بینی شده در قرارداد بین دو کشور، معروف به قرارداد 1975 الجزایر و اعلام بطلان

یک طرفه آن از سوی عراق و آغاز تجاوز و حمله به خاک ایران به قصد اشغال کشور و براندازی نظام جمهوری اسلامی ایران.

2- نقض اصول انسانی با تخریب مناطق مسکونی و غیرنظامی جمهوری اسلامی ایران که در گزارش شماره 15834 / S مورخ 20 ژوئن 1983 هیئت اعزامی دبیر کل ملاحظه می‌شود.

3- نقض مکرر کنوانسیون‌های چهارگونه ژنو به وجهی که در گزارش شماره 15834 / S مورخ 20 ژوئن 1983 هیئت اعزامی سازمان ملل و اعلامیه‌های صلیب سرخ جهانی در خصوص رفتار عراق با اسرای ایرانی و حمله موشکی به مناطق مسکونی ملاحظه می‌شود.

4- نقض کلیه مقررات و کنوانسیون‌های بین‌المللی ناظر به حفظ محیط زیست و به خطر انداختن حیات دریایی در خلیج فارس.

5- نقض پروتکل 1925 ژنو در خصوص منع کاربرد سلاح شیمیایی و سمی به وجهی که در گزارش هیئت اعزامی سازمان ملل به شماره 16433 / S تاریخ 26 مارس 1984 ملاحظه می‌شود.

6- نقض قوانین بین‌المللی مربوط به تردد آزاد و امن کشتی‌های تجاری از طریق حمله به این کشتی‌ها در خلیج فارس به منظور تشنج در کل منطقه که نتیجه آن با توجه به نقش تعیین کننده خلیج فارس به مخاطره افکندن صلح و امنیت و ثبات اقتصاد جهانی است.

ذکر همین چند مورد از تخلفات عراق که بدون هیچ مانع و رادعی در طول چهار سال تجاوز این رژیم به خاک ما استمرار داشته، ما را در اثبات این مدعا یاری می‌کند که سازمان ملل و به ویژه شورای امنیت که بیشترین مسئولیت را در این خصوص به عهده دارد، به دلایلی که بر کسی پوشیده نیست در برداشتن قدم‌های مؤثر در جهت توقف و یا کاهش این تجاوزات ناتوان بوده است.

این ناتوانی بیشتر معلول پایبند نبودن اعضای دائمی شورای امنیت به مصوبات خود علی‌رغم دارا بودن اختیارات ویژه و زورمدارانه نظیر حق وتو بوده است.

در بند 5 قطعنامه 514 جولای 1982، بند 6 قطعنامه 522 اکتبر 1982 و بند 6 قطعنامه 540 اکتبر 1983 شورای امنیت مصوباتی با این مفهوم آمده است که شورا از همه کشورها می‌خواهد از اقداماتی که منجر به ادامه جنگ و توسعه تشنج می‌گردد خودداری نمایند. آیا اعضای دائمی شورای امنیت چنین کرده‌اند؟ آیا اعضای محترم این مجمع نمی‌دانند که برخی از اعضای دائمی شورای امنیت با تحویل پیچیده‌ترین سلاح‌ها به رژیم عراق موجب ادامه جنگ و گسترش تشنج شده‌اند و عملا مصوبات خود را نقض کرده‌اند؟

موارد ذکر شده از تجاوزات عدیده عراق این سؤال را مطرح می‌سازد که کشورهای خاورمیانه و حوزه خلیج فارس چگونه می‌توانند با در نظر گرفتن سوابق رژیم متجاوز عراق - که مانند همزاد صهیونیست و توسعه‌طلب خود از سوی جهان‌خواران، همسان پشتیبانی و تأمین سیاسی، نظامی، اقتصادی و تبلیغاتی می‌شود - به آن اعتماد داشته باشند.

رژیم عراق ثابت نموده است که در حصول به مقاصد ضد بشری همانند صهیونیست‌های نژادپرست هیچ حد و مرزی نمی‌شناسد.

آیا بی‌پاسخ ماندن درخواست دبیر کل سازمان ملل مبنی بر منع استفاده از سلاح‌های شیمیایی از جانب عراق، علی‌رغم همه حساسیت‌هایی که جامعه بین‌المللی به این امر نشان داده است، به نحو قابل تردیدی عدم اعتنای این رژیم به قوانین بین‌المللی و تعهدات خود به این قوانین را اثبات نمی‌نماید؟

جمهوری اسلامی ایران به تجربه مکرر نیاز ندارد. کسانی که بر لزوم برقراری آتش‌بس تأکید می‌نمایند نمی‌توانند این حقیقت را انکار کنند که صلح پایدار بدون از بین بردن منشأ تجاوز ممکن نخواهد بود. منطقه بنا به تجربیات مستمری که از رژیم عراق داشته به این نتیجه رسیده است که تجاوزگری، توسعه‌طلبی و ماجراجویی، صفت‌هایی نیستند که بشود با نصیحت آنها را از این رژیم زایل نمود. بی‌شک نمایندگان محترم از آخرین ترفند رژیم عراق در تداوم سیاست تجاوزکارانه خود علیه جمهوری اسلامی ایران و شرکت علنی و آشکار در هواپیماربایی اخیر وقوف کامل دارید.

دولت بعثی عراق برخلاف کنوانسیون‌های موجود و قواعد حاکم بر سرویس‌های حمل و نقل هوایی، نه تنها در هواپیماربایی‌های اخیر شرکت نموده بلکه امکانات خود را در جهت حمایت از هواپیماربایان که جز مشتی تروریست شناخته شده و سرسپرده بیگانه نمی‌باشند به کار برده و عملا با اعطای پناهندگی سیاسی و تشکیل کنفرانس‌های مطبوعاتی برای آنان بی‌اعتنایی خود را به کلیه اصول و مقررات بین‌المللی و انسانی به اثبات رسانیده است و علی‌رغم درخواست‌های مکرر سازمان‌های بین‌المللی مربوطه مبنی بر استرداد هواپیماهای ربوده شده و محاکمه شده و محاکمه هواپیماربایان براساس روش‌های پیش‌بینی شده در کنوانسیون‌های بین‌المللی، اخیرا قصد خود را مبنی بر استفاده از هواپیماهای مذکور اعلام نموده است. این گونه اعمال و نیز عمل جنایت‌کارانه ساقط نمودن هواپیمای حامل مرحوم بن یحیی وزیر خارجه سابق الجزایر نمونه‌های بارزی از ابعاد جنایات ارتکابی رژیم عراق می‌باشد.

آقای رئیس!

پاسخ‌های مساعد جمهوری اسلامی ایران به درخواست‌های دبیر کل سازمان ملل در خصوص رعایت مقررات بین‌المللی از یک سو و رفتار رژیم عراق در قبال این مقررات از سوی دیگر، به خوبی نشان می‌دهد که جنگ‌طلب کیست.

مضحک است در حالی که همه میانجیگران و حامیان رژیم عراق در خلوت و آشکار تقاضای عفو و بخشش صدام را به خاطر تجاوز خونینش از ما دارند. آقای وزیر امور خارجه عراق در همین اجلاس گفتند ایران آغازگر حمله بوده است و بعد داد سخن دادند. من معتقدم ایشان یک خطا مرتکب شده و آن این است که این مجمع محترم را با جلسات

حزبی خود اشتباه گرفته است که هر نوع سخن کذب و بی‌منطقی را بگوید.

ما معتقدیم آن دسته از قوانین و مقررات بین‌المللی که محصول رنج‌های مشترک و متأثر از آرمان‌های مشترک بشریت می‌باشد، در همه حال می‌بایست محترم شمرده شود. نقض این قوانین توهینی به همه جامعه بشری است. وظیفه ما کوشش مشترک برای جلوگیری از نقض این قوانین است. ما در عمل ثابت نموده و اکنون نیز اعلام می‌داریم که در تأمین این مقصود حاضر به همه نوع همکاری با مجامع بین‌المللی بوده و هستیم.

آقای رئیس!

در مورد خلع سلاح مسائل قابل طرح بسیاری در خصوص تحولات و توافق‌های جهانی در سال گذشته وجود دارد، اما آنچه که به اعتقاد ما از هر ملاحظه دیگر باید بیشتر مورد توجه قرار گیرد تجربه تلخی است که باید منشأ اثراتی جدی در روند مذاکرات و تحولات مربوط به خلع سلاح بشود. کاربرد سلاح‌های شیمیایی در سطح بی‌سابقه و وسیع به وسیله رژیم عراق ثابت نمود که اگر قوانین بین‌المللی الزام‌آور نتواند از نقض عملی این تعهدات جلوگیری کند فایده‌ای در بر نخواهد داشت. به علاوه ادامه نقض این تعهدات انگیزه تلاش‌های بین‌المللی را از بین خواهد برد. اگر نویسندگان پروتکل منع کاربرد سلاح‌های شیمیایی در سال 1925 می‌دانستند که شصت سال بعد یک رژیم خود کامه این چنین کوشش آنها را به تمسخر می‌گیرد به این زحمت تن در نمی‌دادند. از میان دستآوردهای کنفرانس خلع سلاح ژنو در سال گذشته ارائه کنوانسیون منع تولید، ذخیره‌سازی و کاربرد سلاح‌های شیمیایی از همه امیدوارکننده‌تر بوده است. اما کاربرد این سلاح‌ها توسط عراق همین مختصر امید را نیز زائل نمود. وقتی به کار برنده این سلاح‌ها فورا مجازات نشود و بلکه بر اثر اهمال مراجع بین‌المللی مسئول، همچنان مصمم به ادامه استفاده از این سلاح‌ها باشد، چه تضمینی می‌تواند جامعه بین‌المللی را مطمئن سازد که فردای روزی که کنوانسیون جدید به امضا رسید تولید کنندگان سلاح‌های شیمیایی کار خود را از سر نگیرند؟

پس از انتشار گزارش هیئت اعزامی سازمان ملل در خصوص کاربرد سلاح‌های شیمیایی توسط عراق و حرکت متعاقب بسیاری از کشورها در محکوم نمودن این جنایت، رژیم بعثی مجددا دست به استفاده از این سلاح‌ها زد که در کلیه گزارش‌های مربوطه به سازمان ملل متحد منعکس گردیده است.

آقای رئیس!

کاربرد سلاح‌های شیمیایی در برخی از کشورها و بیش از همه در ایران نشان می‌دهد که جامعه بین‌المللی برای جلوگیری از ادامه این جنایات به یک حرکت وسیع نیازمند است. وزیر خارجه سوئیس در طی نطق خود در تاریخ 5 جولای 1984 در کنفرانس خلع سلاح پیشنهاد نمود که برای تحکیم پیمان منع کاربرد سلاح‌های شیمیایی لازم است کلیه

کشورها به طور یک جانبه و در یک مجمع مناسب بین‌المللی به طور دسته جمعی کاربرد سلاح‌های شیمیایی را مردود و بر تعهد خود در این خصوص تأکید نمایند.

تصور می‌کنم همین مجمع و همین زمان برای این کار مناسب‌ترین باشد. امید است با احترام به وجدان بشریت که از کاربرد سلاح‌های شیمیایی در جنگ اول جهانی آزرده شده و طی یک تصمیم همگانی شصت سال پیش پروتکل 1925 ژنو را برای ما به میراث گذاشتند، این پیشنهاد با حسن استقبال مواجه شود. اینجانب از دبیر کل محترم سازمان ملل که حساسیت و تلاش شایسته‌ای در این خصوص از خود نشان داده‌اند درخواست می‌کنم که شخصا اجرای این پیشنهاد را بر عهده بگیرند.

آقای رئیس!

همان طور که استحضار دارید گزارش‌های متعددی در خصوص کارخانجات تولید سلاح‌های شیمیایی در عراق منتشر گردیده است. ضمن ابراز تأسف و نگرانی عمیق خود از این موضوع، از دبیر کل محترم می‌خواهیم بنا به مسئولیتی که به عهده دارند و همچنین بنا به علائق و وظایف انسان دوستانه، هیئتی را شامل کارشناسان تعیین شده توسط کشورهای داوطلب جهت بازرسی این کارخانجات و ارائه گزارش مربوط به مجمع عمومی سازمان ملل به عراق اعزام دارند.

آقای رئیس!

به علت اهمیت مسئله سلاح‌های شیمیایی نتوانستم به سایر موضوعات مربوط به خلع سلاح و از آن جمله استقرار موشک‌های اتمی و توسعه آنها به تمام نقاط جهان توسط ابرقدرت‌ها که سرنوشت بشریت را مورد تهدید جدی قرار می‌دهد و همچنین به گسترش این مسابقه تسلیحاتی به فضای ماوراء جو بپردازم، اما مسئله‌ای را که در این میان علی‌رغم ضیق وقت نمی‌توان ناگفته گذاشت مسئله ما به ازاء اقتصادی هزینه‌های نجومی تسلیحاتی است. تقسیم جهان به دو قطب شرق و غرب و ایجاد بلوک‌های قدرت و پیمان‌های نظامی و نهایتا مسابقه تسلیحاتی سرسام‌آوری که علاوه بر ایجاد خوف تخریب و آدم‌کشی مستلزم تخصیص امکانات عظیم انسانی، منابع طبیعی بسیار و سرمایه گزاف می‌باشد، عملا جهان را از بهره‌برداری انسانی و عقلانی از این منابع محروم ساخته و با بلعیدن منابع ثروتی که بایستی صرف رفاه و بهبود اوضاع اقتصادی و اجتماعی ملل محروم گردد عدم تعادل اقتصادی را به وجود آورده است. تردیدی نیست که تنها بخشی از هزینه‌های سالانه نظامی ابرقدرت‌ها و نظامی‌گری تحمیلی ناشی از آن در سطح جهان برای برآوردن بسیاری از نیازمندی‌های اولیه محرومین جهان و جلوگیری از مرگ و گرسنگی میلیون‌ها نفر انسان تکافو می‌کند.

بحران اقتصادی سال گذشته برای همه ما نگران کننده بود. متأسفانه امسال این بحران نه تنها کاهش نیافته بلکه در عمل تشدید گردیده و هر چه بیشتر نهادی شده است.

ظهور مجدد بحران قرضه‌ها را - بسیار زودتر از آنچه که انتظار می‌رفته است - شاید بتوان بارزترین جلوه این بحران فراگیر به شمار آورد. البته باید خاطرنشان ساخت که معنای اصلی بحران مذکور را باید در محرومیت و رنج طاقت‌فرسایی که مشکلات اقتصادی سیاسی فلج کننده بر مردم کشورهای مقروض تحمیل می‌کنند، جست و جو نمود، و نه در لرزه‌ای که بر اندام شبکه بانک‌های امریکایی و نظام مالی بین‌المللی افتاده است.

ماهیت ساختاری بحران اقتصادی تداوم یابنده کنونی که ریشه‌های آن دقیقا در وجود و عملکرد نظام غیر عادلانه جهانی، سلطه تاریخی اقلیت کنترل کننده اهرم‌های فرماندهی اقتصادی و منابع طبیعی بر اکثریت زحمتکش و محروم مانده از حقوق طبیعی و انهدام عامرانه منابع و حیات اقتصادی که زندگی نسل‌های آینده را تهدید می‌کند در قدرت‌های حاکم بر جهان نهفته است، به روشنی معلوم می‌دارد که برخلاف ادعای مستکبرین جهانی، اقدامات مقطعی و تجویز داروهای مسکن به هیچ وجه چاره‌ساز مشکلات عظیم موجود نمی‌باشد. و چه مصداقی برای این واقعیت بهتر از ظهور پدیده انتقال معکوس سرمایه از سوی کشورهای مقروض به سوی کشورهای ثروتمند می‌توان یافت. نظام غیرعادلانه موجود به گونه‌ای عمل می‌کند که رونق در جهان استکباری جز از طریق استثمار هر چه بیشتر کشورهای در حال توسعه و نهادی کردن توسعه نیافتگی حاصل نمی‌شود.

شک نیست که تلاش‌های همه جانبه جدی و پیگیر اولین گام در جهت حل و رفع بحران اقتصادی محسوب می‌شود. ما معتقدیم رفع این بحران از طریق محو کامل آثار سلطه استکبار ابرقدرت‌ها بر سرنوشت کشورهای تحت ستم میسر است.

ما همچنین معتقدیم که راه حل‌های جزیی و محدود و آنچه که «اداره کردن بحران» خوانده می‌شود و نیز گریز از ترتیبات چند جانبه به سوی ترتیبات دو جانبه در روابط مالی که در آن کشورهای در حال توسعه به طور انفرادی در یک رابطه نابرابر قرار می‌گیرند جز در خدمت تداوم روابط سلطه‌آمیز و نهادی‌تر شدن هر چه بیشتر شرایط بحرانی فعلی نمی‌باشد.

در عین حال تشنج‌آفرینی‌ها و اقدامات تجاوزگرانه‌ای دائما از سوی ابرقدرت‌ها در جریان است که بحران‌های اقتصادی را بیش از پیش تشدید می‌نماید. بدون تردید مسئولیت و امنیت آبراه‌ها از مهم‌ترین ضروریات برای بقاء و تداوم فعالیت‌های اقتصادی بین‌المللی است.

متأسفانه در سال گذشته شاهد تشنجات وسیعی در آبراه‌های مهم بین‌المللی بوده‌ایم. این تشنجات با مین‌گذاری و انسداد راه‌های دریایی کشور نیکاراگوئه آغاز و با حرکت ناوگان‌ها در اقیانوس هند و هدف‌گیری کشتی‌های تجاری و نفتکش‌ها در خلیج فارس ادامه یافت.

می‌دانیم که شکست‌های پی در پی امریکا در لبنان موجب گردید تا امپریالیسم امریکا به دستاویز جدیدی جهت گسترش نفوذ نظامی خود در منطقه توسل جسته و با توطئه تبلیغاتی مین‌گذاری‌های اخیر در کانال سوئز و دریای سرخ درصدد خطرناک

جلوه دادن امنیت رفت و آمد در آن منطقه برآمده تا بدین ترتیب به اجرای نقشه‌های تجاوزکارانه جدید کسب امتیازات تازه‌ای برای ایجاد پایگاه در کشورهای منطقه بپردازد. ما ضمن تأکید مجدد بر مسئولیت کشورهای منطقه در حفظ امنیت عبور و مرور در دریای سرخ نسبت به توطئه مزبور که جهت تسلط بر این آبراه مهم و به منظور بین‌المللی کردن مسئله امنیت آن صورت می‌گیرد، هشدار می‌دهیم. بدون شک این انفجارات نمی‌تواند از حرکت‌های خودسرانه در ساحل نیکاراگوئه و خلیج فارس مجزا باشد. برای قدرت‌های زورمند تا آنجا که منافع سیری ناپذیرشان اقتضا کند. دست زدن به هر گونه توطئه‌ای ولو به قیمت ضایع شدن حقوق و امنیت اقتصادی کشورهای دیگر موجه و مجاز شمرده می‌شود. تنها چیزی که برای آنها اهمیت دارد این است که سلطه و احاطه خود را بر مناطق مختلف جهان تحکیم نمایند تا آنجا که امریکا جسارت این را یافته است که طی اطلاعیه‌ای در تاریخ 22 ژوئیه 1984 در خصوص تعیین حد و مرز برای تردد کشتی‌ها و هواپیماهای بین‌المللی در محوطه توقف ناوگان این کشور در خلیج فارس اصول و عرف شناخته شده بین‌المللی در مورد مقررات دریایی و هوایی مقررات کنوانسیون شیکاگو و سایر کنوانسیون‌های مربوط به حقوق دریاها را نقض نموده و با اعلام اصطلاح «حاکمیت متحرک» حاکمیت مسلم دیگر کشورها به خصوص کشورهای ساحلی که در اعمال حقوق خود در آب‌های ساحلی و آب‌های مجاور آن در دریای آزاد اولویت و امتیاز ویژه دارند نادیده انگارد. قابل توجه اینکه نقض حقوق کشورهای منطقه در آب‌های نیمه بسته‌ای مانند خلیج فارس در منطقه «اقتصادی انحصاری» کشورهای مجاور صورت می‌گیرد.

آقای رئیس!

در خاتمه ذکر نکات زیر را در مورد سایر نقاط بحرانی جهان لازم می‌دانم. امپریالیسم امریکا با گسترش پایگاه دیه‌گوگارسیا صلح و امنیت منطقه اقیانوس هند را مورد تهدید و خطر جدی قرار داده است. ما منطقه اقیانوس هند را منطقه صلح دانسته و مخالف هر گونه دخالت ابرقدرت‌ها در این منطقه می‌باشیم.

ما ضمن حمایت از حقوق حقه مردم تحت ستم نامیبیا در کسب استقلالشان و محکوم نمودن سیاست آپارتاید خواستار خروج نیروهای اشغالگر رژیم نژادپرست افریقای جنوبی از سرزمین و جنوب آنگولا می‌باشیم.

جمهوری اسلامی ایران حمایت خود را از مبارزات حق‌طلبانه و استقلال‌طلبانه ملت مسلمان صحرای باختری براساس مصوبات کنفرانس سازمان وحدت افریقا و سازمان ملل اعلام می‌دارد.

جمهوری اسلامی ایران معتقد است که دخالت‌های امریکا در امور داخلی کشورهای

منطقه امریکای لاتین و کارائیب نقض آشکار اصول منشور ملل متحد بوده و از مبارزات مردم نیکاراگوئه و السالوادور حمایت می‌کند و تصمیمات مندرج در اعلامیه کنتادورا را اساس مناسبی برای حل مسائل این منطقه می‌داند.

از نظر ما تجزیه کشورها و تفرقه بین ملت‌ها از شگردهای امپریالیسم جهانی و به منظور گسترش سلطه نظامی، اقتصادی، فرهنگی و سیاسی است. ما قویا مخالف تقسیم کره بوده و خروج نیروهای خارجی را که تحت پوشش حفظ صلح مانع وحدت مردم آن کشور هستند خواهانیم. مشکلات و بحران‌هایی که بدان اشاره شد، گوشه‌ای از مشکلات جهانی ملت‌هاست. مایه تأسف است که سازمان ملل نتوانسته است هیچ یک از مسائل یاد شده را حل کند، گویی خود سازمان ملل هم قربانی استکبار جهانی است.

و السلام علی من اتبع الهدی

سند شماره 267

نامه مورخ 22 اکتبر 1984 نمایندگی عراق در سازمان ملل خطاب به دبیر کل

بنا به اطلاع دولت متبوعم، عطف به نامه مورخ 19 سپتامبر 1984 نمایندگی جمهوری اسلامی ایران خطاب به جناب‌عالی (16751 / S)، احتراما فهرست نقض توقف حملات نظامی به مناطق مسکونی مورخ 12 ژوئن (16606 / S) از جانب ایران را به اطلاع می‌رسانم.

نامه مذکور ایران چیزی جز فریب و دورویی نیست که مشخصه رفتار رژیم ایران می‌باشد. بنابراین آیا جامعه بین‌المللی نیاز به مدارک متقن در مورد حملات نظامی به مقیاس وسیع دارد که رژیم ایران به آن متوسل شده و علیه عراق ادامه می‌دهد؟ جدیدترین آن حمله به بخش مرکزی در مناطق عملیاتی مورخ 18 اکتبر 1984 می‌باشد که در نتیجه آن همانند حملات قبلی ناامیدانه، خسارات سنگینی را متحمل شد.

ریاض م. س. القیسی - نمایندگی دائمی عراق در سازمان ملل

پیوست

فهرست نقض توافق ژوئن 1984 به وسیله ایران

در 16 ژوئن 1984 در فواصل ساعت‌های50: 9 و 45: 11 قبل از ظهر، ناحیه سید صادق هدف بمباران سنگین توپخانه قرار گرفت و 15 گلوله به نواحی مرکزی آن اصابت کرد که بر اثر آن یک غیرنظامی مجروح و خسارات سنگینی به دو نقطه مسکونی وارد شد.

در 20 ژوئن در فواصل ساعت‌های 40: 10 و 11 قبل از ظهر یک منطقه شهری در استان بصره هدف سه گلوله توپخانه سنگین واقع شد.

در 21 ژوئن در ساعت 9:50 بعد از ظهر یک منطقه مسکونی در استان بصره گلوله باران شد که سه گلوله سنگین توپ به این منطقه اصابت کرد و یک زن و یک کودک مجروح شدند.

در 15 جولای طویله در بخش حلبچه در ساعت 40: 11 بعد از ظهر در طی شب هدف 4 گلوله توپ قرار گرفت که دو خانه‌ی مسکونی تخریب شد. شانه‌دری در سید صادق نیز در روز بعد در ساعت 30: 11 قبل از ظهر زیر آتش توپخانه سنگین قرار داشت و 12 گلوله به این مناطق اصابت کرد که بر اثر آن یک زن مجروح و به دو خانه مسکونی خسارت وارد شد.

در 20 جولای در ساعت 11 قبل از ظهر هومان (Homan) زیر بمباران قرار داشت و 8 گلوله به آن اصابت کرد و چندین خانه و محل تجاری دچار آتش‌سوزی شد.

در 30 جولای در ساعت 11:40 قبل از ظهر، خرمال در استان سلیمانیه هدف آتش توپخانه سنگین قرار داشت و یک خانه تخریب شد.

در اول آگوست در فواصل ساعت‌های 45: 8 و 30: 9 قبل از ظهر یک منطقه شهری در استان بصره هدف 15 گلوله سنگین قرار گرفت که بر اثر آن یک کودک کشته و بیش از دو کودک و دو زن مجروح شدند. بیاره در فواصل ساعت‌های 30: 10 و 11 بعد از ظهر گلوله باران شد که پنج گلوله به آن شلیک شد و به برخی باغات خسارت وارد گشت.

در 5 آگوست، یک منطقه غیرنظامی در استان بصره در فواصل ساعت‌های 45: 8 و 9 قبل از ظهر گلوله باران شد که به برخی از اموال غیرنظامیان خسارت وارد شد.

در 6 آگوست، یک منطقه غیرنظامی در استان بصره در فواصل ساعت‌های 7 و 30: 7 قبل از ظهر هدف گلوله توپخانه قرار گرفت و 11 گلوله شلیک شد و به یک مدرسه ابتدایی و سه خانه آسیب وارد گشت.

در 8 آگوست، حومه بصره و بیاره و ناحیه حلبچه با توپخانه سنگین صبح و بعد از ظهر هدف گلوله قرار گرفت و تعدادی باغ خسارت دید.

در شب 9 آگوست و صبح روز بعد حومه بصره و مندلی هدف توپخانه قرار گرفت و یک خانه در حومه بصره خسارت دید.

در صبح روز 11 آگوست، حومه بصره هدف توپخانه سنگین قرار گرفت و 19 گلوله شلیک شد و خساراتی را باعث گردید.

در صبح 12 آگوست بیاره و شانه‌دری زیر آتش توپخانه سنگین قرار داشت و 15 گلوله توپ به آن شلیک شد و خساراتی را به باغات در نزدیکی قصبات بیاره باعث گردید.

در صبح 13 آگوست، حومه بصره هدف بمباران سنگین توپخانه قرار داشت و یک خانه تخریب شد.

در شب 13 آگوست و صبح روز بعد چومکان، شانه دری و حومه بصره با توپخانه سنگین هدف قرار گرفت و تعدادی از فروشگاه‌های تجاری و خانه‌ها در چومان دچار آتش سوزی شد.

در شب 15 آگوست حومه بصره با توپخانه سنگین هدف قرار گرفت، یک خانه و برخی از تأسیسات غیرنظامی آسیب دید.

در 16 آگوست خرمال زیر آتش توپخانه سنگین قرار داشت که دو غیرنظامی کشته شدند.

در شب 17 / 16 آگوست حومه بصره و ناحیه شانه‌دری زیر آتش توپخانه سنگین قرار داشت و خساراتی را باعث گردید.

در 18 آگوست در ساعت 2:30 قبل از ظهر حومه شانه‌دری هدف توپخانه سنگین قرار داشت و 13 گلوله توپ شلیک شد.

در 23 آگوست یک منطقه غیرنظامی در استان بصره هدف توپخانه سنگین قرار گرفت و 12 گلوله شلیک شد.

در 27 آگوست یک منطقه غیرنظامی در استان بصره چند بار هدف توپخانه سنگین قرار گرفت و 19 گلوله شلیک شد.

در 29 آگوست حومه بصره و بیاره هدف توپخانه سنگین قرار داشت. یک کودک در بصره مجروح شد و به تعدادی باغ در بیاره خسارت وارد شد.

در صبح 2 سپتامبر یک منطقه غیرنظامی در استان بصره با توپخانه سنگین هدف قرار گرفت و برخی از تأسیسات غیرنظامی آسیب دید.

در 4 سپتامبر یک منطقه غیرنظامی در بصره هدف توپخانه سنگین قرار گرفت و سه خانه خسارت دید.

در 7 سپتامبر، الشهابی و یک منطقه غیرنظامی در حومه بصره زیر آتش توپخانه سنگین قرار گرفت و یک خودروی غیرنظامی آسیب دید.

در 8 سپتامبر، منطقه مرزی استان بصره بمباران شد و یک کودک مجروح گردید.

در 9 سپتامبر در ساعت55: 9 بعد ازظهر حومه بصره هدف توپخانه سنگین قرار گرفت و 5 گلوله شلیک شد که باعث کشته شدن یک نفر گردید.

در 11 سپتامبر، یک منطقه غیرنظامی در استان بصره و ناحیه حلبچه زیر آتش توپخانه سنگین قرار داشت و شش گلوله شلیک شد.

در 12 سپتامبر در ساعت 30: 11 بعد ازظهر حومه بصره زیر آتش توپخانه سنگین قرار داشت که به کشته شدن یک کودک و مجروح شدن هفت غیرنظامی از جمله سه

کودک انجامید و شش خانه تخریب شد.

در صبح 19 سپتامبر، حومه بصره هدف توپخانه سنگین قرار گرفت که خساراتی به یک مدرسه وارد گردید.

در صبح 20 سپتامبر، حومه بصره هدف توپخانه سنگین قرار گرفت که باعث خساراتی به یک مدرسه ابتدایی گردید.

در 23 سپتامبر، حومه بصره هدف توپخانه سنگین قرار گرفت و شش گلوله شلیک شد.

در 26 سپتامبر، حومه بصره هدف توپخانه سنگین قرار گرفت که دو خانه مسکونی تخریب و یک خانه خسارت دید.

در 1 اکتبر، حومه بصره هدف توپخانه سنگین قرار گرفت و یک خانه مسکونی خسارت دید.

در 2 اکتبر، حومه بصره زیر بمباران سنگین قرار داشت.

در شب 4 / 3 اکتبر سید صادق و حومه بصره هدف توپخانه سنگین قرار داشت و در سید صادق یک زن مجروح شد.

در شب 7 / 6 اکتبر یک منطقه غیرنظامی در استان بصره هدف توپخانه سنگین قرار گرفت.

در 10 اکتبر، حومه بصره با توپخانه سنگین هدف قرار گرفت. یک غیرنظامی مجروح شد و سه اتومبیل غیرنظامی آسیب دید.

در 13 اکتبر تعدادی از اهداف غیرنظامی در حومه بصره هدف بمباران شدید قرار گرفت و 22 موشک توپخانه سنگین شلیک شد و خساراتی را به تأسیسات غیرنظامی وارد ساخت.

سند شماره 268

شماره سند شورای امنیت: 16799 / S

25 اکتبر 1984 (3 آبان 1363)

نامه مورخ 25 اکتبر 1984 نمایندگی عراق در سازمان ملل خطاب به دبیر کل

احتراما به پیوست متن نامه مورخ 25 اکتبر 1984 آقای طارق عزیز معاون نخست وزیر و وزیر امور خارجه عراق درباره این حقیقت که در 10 اکتبر، مقامات ایران روی اسیران عراقی در اردوگاه گرگان آتش گشوده اند، ارسال می‌گردد. در این نامه از جناب‌عالی درخواست شده هیئتی را به ایران جهت تحقیق در مورد این جنایات اعزام نمایید.

ریاض م. س. القیسی - نمایندگی دائمی عراق در سازمان ملل

نامه مورخ 25 اکتبر 1984 معاون نخست وزیر و وزیر امور خارجه عراق خطاب به دبیر کل

در 10 اکتبر 1984، مقامات ایران جنایات جدیدی را علیه اسیران عراقی که در این کشور نگهداری می شوند، مرتکب شدند و نیروهای نظامی این کشور به طور ناجوانمردانه روی اسیران در اردوگاه گرگان آتش گشودند که به کشته و مجروح شدن تعداد قابل توجهی از اینها منجر شده است. این جنایت بدون مقاومت در حضور هیئتی از کمیته بین‌المللی صلیب سرخ در اردوگاه اتفاق افتاد. همانطور که شما می‌دانید تحت کنوانسیون سوم 1949 ژنو، اسیران جنگ تحت حفاظت قدرت نگهدارنده بوده و مورد حمایت حقوق بین‌المللی می‌باشند و نیازمند آن است که دولت‌ها به حقوق افراد و شأن و مقام آنها و نیز به اعتقادات مذهبی اسیران احترام بگذارند و با انسانیت با آنها رفتار کنند. علی‌رغم تعهداتی که طرف ایرانی تحت کنوانسیون بین‌المللی داراست، ایران به ارتکاب جنایات و قتل عام اسیران ساکن اردوگاه‌ها و یا اسیرانی که به اردوگاه ها منتقل شده اند، ادامه داده که موارد فوق نقض بیشتر قوانین حقوق بین‌المللی بشردوستانه توسط ایران می‌باشد.

عراق ضمن اعتراض به ارتکاب این گونه جنایات رژیم ایران، از جناب‌عالی درخواست می‌کند که هیئتی را به ایران جهت تحقیق در این جنایات براساس اختیارات منشور سازمان ملل و مفاد قطعنامه‌های شورای امنیت اعزام نمایید.

طارق عزیز - معاون نخست وزیر و وزیر امور خارجه

سند شماره 269

شماره سند شورای امنیت: 16806 / S

30 اکتبر 1984 (8 آبان 1363)

نامه مورخ 29 اکتبر 1984 نمایندگی جمهوری اسلامی ایران در سازمان ملل خطاب به دبیر کل

بنا به اطلاع دولت متبوعم و عطف به نامه مورخ 22 اکتبر 1984 نمایندگی عراق (16793 / S) احتراما توجه جناب‌عالی را به میزان اعتبار ادعاهای عراق که یک بار دیگر توسط تیم جناب‌عالی مستقر در بغداد مورد بازدید واقع شد، جلب می‌نمایم. گزارش رسمی این تیم مورخ 19 سپتامبر1984 (16750 / S) مبنی بر بی‌اساس بودن ادعاهای عراق - که از جمله‌ی آن نامه مذکور می‌باشد - سند شده است.

سعید رجائی خراسانی - نمایندگی دائمی جمهوری اسلامی ایران در سازمان ملل

سند شماره 270

شماره سند شورای امنیت: 16808 / S

31 اکتبر 1984 (9 آبان 1363)

نامه مورخ 31 اکتبر 1984 نمایندگی جمهوری اسلامی ایران در سازمان ملل خطاب به دبیر کل

احتراما متن نامه آقای علی اکبر ولایتی وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی ایران به پیوست ارسال می‌گردد.

سعید رجائی خراسانی - نمایندگی دائمی جمهوری اسلامی ایران در سازمان ملل

نامه وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی ایران خطاب به دبیر کل

عطف به نامه‌های مورخ 9 و 18 ژوئن و 19 سپتامبر 1984 خود (S / 16751 , S / 16636 , S/16651) مایلم توجه جناب‌عالی را به حملات مداوم عراق علیه مناطق صرفا غیرنظامی جمهوری اسلامی ایران جلب نمایم.

از تاریخ 10 سپتامبر تا 19 اکتبر 1984، بر اثر آتش توپخانه سنگین رژیم عراق 23 نفر شهید و 64 نفر مجروح شدند. همچنین 280 خانه، مدرسه و مغازه تخریب شد و 19 مورد آتش سوزی ایجاد کرد. تنها در یک حمله هوایی به چند روستا در استان ایلام در مورخ 19 اکتبر، 18 غیرنظامی شهید و 27 نفر مجروح شدند و به بیش از 10 واحد مسکونی خساراتی وارد شد.

حملات نظامی عمدی رژیم عراق به مناطق صرفا غیرنظامی جمهوری اسلامی ایران در طی دوره مذکور به وضوح نشان دهنده افزایش تعداد این قبیل حملات و نهایتا تعداد قربانیان غیرنظامی و وسعت خسارات مالی است. با وجود این، جمهوری اسلامی ایران برای رعایت کامل تعهدات خویش به ابتکار جناب عالی یعنی توافق 12 ژوئن و به ویژه برای حفظ اقتدار این توافق، عمدا جهت درخواست از تیم سازمان ملل مستقر در تهران برای تحقیق در مورد حملات عراق به مناطق مسکونی، که همانا سندی دیگر مبنی بر نقض این توافق توسط عراق می‌باشد، اجتناب ورزید. به هر حال، نقض مکرر این توافق از جانب عراق و پیامدهای تحریک آمیز این قبیل تخلفات، از نگرانی‌های مهم جمهوری اسلامی ایران می‌باشد.

در حالی که نقض توافق مذکور از سوی عراق، از تاریخ 10 سپتامبر تا 19 اکتبر فهرست شده است، امیدوارم که جناب‌عالی به مساعی جمیله خویش جهت جلوگیری از تداوم این حملات ادامه داده که این نقض‌ها می‌تواند مقدمه‌ای جهت فسخ کامل توافق 12 ژوئن و نیز

تلفات جانی بسیاری از انسان‌های بی‌گناه و نهایتا بازگشت به وضعیت قبل از ابتکار جناب‌عالی، باشد.

1- آتش سنگین توپخانه روی شهر آبادان در تاریخ 10 سپتامبر 1984 به دو واحد مسکونی و چهار فروشگاه خساراتی وارد ساخت و منجر به یک مورد آتش سوزی شد.

2- آتش سنگین توپخانه دوربرد نیروهای دشمن علیه شهر آبادان مورخ 11 سپتامبر به 9 واحد مسکونی و 10 مغازه خساراتی وارد ساخت.

3- آتش سنگین توپخانه علیه بخش‌هایی از آبادان در تاریخ 13 سپتامبر خساراتی به چهار فروشگاه وارد ساخت و به دو مورد آتش سوزی منجر شد.

4- آتش توپخانه سنگین علیه بخش‌های مسکونی آبادان مورخ 14 سپتامبر به مجروح شدن دو غیرنظامی انجامید و بخش‌هایی از دو واحد مسکونی و یک مغازه تخریب شد.

5- آتش توپخانه دوربرد علیه شهر آبادان در تاریخ 16 سپتامبر به سه واحد مسکونی و هفت مغازه خساراتی به آن وارد ساخت.

6- بر اثر آتش توپخانه دوربرد علیه شهر آبادان در تاریخ 17 سپتامبر، ده واحد مسکونی تخریب یا خساراتی به آن وارد شد.

7- در 18 سپتامبر بر اثر آتش توپخانه علیه شهر آبادان به دو واحد مسکونی و پنج فروشگاه خساراتی وارد شد.

8- بر اثر آتش سنگین توپخانه علیه شهرهای خرمشهر و آبادان در تاریخ 19 سپتامبر سه غیرنظامی در خرمشهر مجروح شدند و خساراتی به هفت واحد مسکونی و یک مدرسه در آبادان وارد شد.

9- آتش توپخانه سنگین علیه شهرهای خرمشهر و آبادان در مورخ 21 سپتامبر به شهادت یک نفر منجر شد و به 9 واحد مسکونی و چهار فروشگاه در آبادان خساراتی وارد شد و یک نفر در خرمشهر مجروح شد.

10- در 23 سپتامبر بر اثر آتش توپخانه علیه مناطق مسکونی شهر آبادان به دوازده واحد مسکونی خساراتی وارد شد و به یک مورد آتش سوزی منجر شد.

11- آتش توپخانه سنگین علیه مناطق مسکونی شهر آبادان در تاریخ 24 سپتامبر به مجروح شدن یک غیرنظامی منجر شد و به 9 واحد مسکونی و دو مغازه خساراتی وارد گشت.

12- بر اثر آتش توپخانه دوربرد علیه شهر آبادان در مورخ 25 سپتامبر به هفت مغازه خساراتی وارد گشت.

13- در 26 سپتامبر بر اثر آتش توپخانه سنگین علیه خرمشهر و آبادان یک غیرنظامی در خرمشهر شهید شد و به شش واحد مسکونی، یک ساختمان و یک خودروی غیرنظامی خساراتی وارد گشت.

14- بر اثر آتش توپخانه سنگین دوربرد به شهر آبادان در مورخ 28 سپتامبر به هشت واحد مسکونی خساراتی وارد گشت.

15- در 29 سپتامبر بر اثر آتش سنگین دوربرد توپخانه علیه شهر آبادان چهار غیرنظامی مجروح شدند و به هشت واحد مسکونی خساراتی وارد گشت.

16- بر اثر آتش توپخانه سنگین علیه شهر آبادان در مورخ 30 سپتامبر، 42 غیرنظامی مجروح شدند و به پنج واحد مسکونی خساراتی وارد شد.

17- در 4 اکتبر بر اثر آتش توپخانه سنگین روی شهر آبادان یک غیرنظامی مجروح شد و به هفده واحد مسکونی خساراتی وارد شد و یک خودروی غیرنظامی آسیب دید.

18- بر اثر آتش توپخانه بر شهر آبادان در مورخ 8 اکتبر، شش غیرنظامی مجروح و به پنج واحد مسکونی خساراتی وارد شد و به سه مورد آتش سوزی منجر شد.

19- آتش توپخانه سنگین علیه شهر آبادان در تاریخ 9 اکتبر، به هفت واحد مسکونی و یک مغازه خساراتی وارد کرد.

20- بر اثر آتش توپخانه دوربرد علیه شهر آبادان در مورخ 3 اکتبر، به هشت واحد مسکونی و شش مغازه خساراتی وارد شد و چهار مورد آتش سوزی رخ داد.

21- در 5 اکتبر شهر آبادان زیر آتش توپخانه دوربرد قرار داشت و 13 واحد مسکونی و مغازه تخریب شد.

22- بر اثر آتش توپخانه روی شهر آبادان در مورخ 6 اکتبر، پنج غیرنظامی مجروح شدند و به هشت واحد مسکونی و چند مغازه و یک مینی بوس غیرنظامی خساراتی وارد شد.

23- در 7 اکتبر بر اثر آتش توپخانه روی نوسود در حومه پاوه، یک غیرنظامی مجروح شد.

24- بر اثر آتش توپخانه سنگین روی شهر آبادان در مورخ 8 اکتبر، دو غیرنظامی شهید و به پنج واحد مسکونی خساراتی وارد گشت.

25- در 10 اکتبر بر اثر آتش توپخانه روی شهر آبادان، به چهار واحد مسکونی خساراتی وارد گشت.

26- بر اثر آتش توپخانه روی شهر آبادان در مورخ 12 اکتبر، یک غیرنظامی مجروح و چهار واحد مسکونی تخریب شد و سه مورد آتش سوزی رخ داد.

27- بر اثر آتش توپخانه سنگین دوربرد روی شهر آبادان در مورخ 13 اکتبر، یک غیرنظامی شهید و دو نفر مجروح شدند و به 9 واحد مسکونی و چهار مغازه خساراتی وارد گشت.

28- بر اثر آتش توپخانه روی آبادان در مورخ 14 اکتبر، یک غیرنظامی مجروح و به پنج واحد مسکونی و یک مغازه خساراتی وارد شد و دو مورد آتش سوزی رخ داد.

29- بر اثرآتش توپخانه سنگین روی شهر آبادان در مورخ 15 اکتبر، به شش واحد مسکونی و یک مغازه خساراتی وارد شد و به سه مورد آتش سوزی منجر شد.

30- در تاریخ 16 اکتبر بر اثر آتش توپخانه سنگین روی شهر آبادان، یک غیرنظامی مجروح و 12 واحد مسکونی و یک مغازه تخریب شد.

31- بر اثر آتش توپخانه دوربرد روی شهر آبادان در 17 اکتبر، به شش واحد مسکونی خساراتی وارد شد.

32- بر اثر آتش توپخانه دوربرد روی شهر آبادان در مورخ 18 اکتبر، به 9 واحد مسکونی و یک مغازه خساراتی وارد شد.

33- بر اثر حملات هوایی به روستاهای استان ایلام در تاریخ 19 اکتبر، 18 نفر شهید و 27 نفر مجروح شدند و به بیش از ده واحد مسکونی خساراتی وارد شد و همچنین به تعدادی از گوسفندان یک گله و سایر حیوانات اهلی تلفاتی وارد گشت.

علی اکبر ولایتی - وزیر امورخارجه جمهوری اسلامی ایران

سند شماره 271

شماره سند شورای 16820 / S

7 نوامبر 1984 (آبان 1363)

نامه مورخ 7 نوامبر 1984 نمایندگی جمهوری اسلامی ایران در سازمان ملل خطاب به دبیر کل

احتراما نسخه‌ای از گزارش صریح و روشن کمیته بین‌المللی صلیب سرخ در مورد حادثه‌ای که در اردوگاه اسیران جنگی گرگان مورخ 10 اکتبر 1984 رخ داد، به پیوست ارسال می‌گردد.

اگر چه برخی از حقایق مهم در این حادثه به اختصار بیان شده است، اما به وضوح نشان دهنده بی‌پایگی ادعاهای وزیر امور خارجه عراق که طی سند 16799 / S منتشر شده، می‌باشد.

امیدوارم که این مورد و موارد قبلی به مقامات عراقی آموخته باشد که قبل از اینکه نامه‌های بدون فکر و طبق معمول با دستپاچگی بنویسند، کمی درنگ نمایند.

سعید رجائی خراسانی - نمایندگی دائمی جمهوری اسلامی ایران در سازمان ملل

پیوست

گزارش حوادثی که در اردوگاه اسیران گرگان در کشور جمهوری اسلامی ایران در مورخ 10 اکتبر 1984 رخ داد.

در 9 اکتبر 1984 یک هیئت 8 نفره به همراه یک هیئت پزشکی از طرف کمیته بین‌المللی صلیب سرخ مستقر در تهران به اردوگاه گرگان عزیمت کرد و تقریبا با 3400 اسیر جنگی که

بنا به اظهارات مقامات جمهوری اسلامی ایران در آنجا نگهداری می‌شوند، ملاقات نمود.

پس از مصاحبه اولیه معمول با افسران مسئول، هیئت کمیته بین‌المللی صلیب سرخ با 14 اسیر که در درمانگاه نامشان ثبت شده بود ملاقات کردند و امکانات رفاهی در بخش 1 و کارت‌های شناسایی حدود 3000 اسیر در بخش‌های 1، 2 و 3 را مورد ارزیابی قرار دادند.

در روز نخست بازدید، هیئت توانست مطابق با نیازهای کنوانسیون ژنو انجام وظیفه نماید.

در روز بعد، برخی از اعضای هیئت با 374 اسیر در بخش 4 که نامشان ثبت شده بود ملاقات و در مورد برخی از مسائل و مکاتبه با خانواده‌هایشان در عراق گفت و گو کردند.

هیئت پزشکی تعدادی از اسیران را که در درمانگاه اردوگاه و آسایشگاه‌ها بستری بودند، مورد معاینه قرار داد. هیئت دیگری به بخش 1 رفت و با اسیران بدون ناظر مصاحبه کرد و شرایط نگهداری و امکانات رفاهی را مورد ارزیابی قرار داد.

در حدود ساعت 30: 11 قبل از ظهر یکی از اعضای هیئت در محوطه مشاهده کرده که درگیری میان دو اسیر رخ داده است. این درگیری به سرعت گسترش یافت و شورش کل اردوگاه را فرا گرفت.

در ابتدا نگهبانان با شلیک‌های هوایی و فریاد به اسیران دستور دادند که به آسایشگاه‌هایشان باز گردند.

از طرف هیئت، تعدادی از اعضا تلاش کردند اسیران را آرام کنند. سایر اعضای هیئت نیز تلاش کردند اسیران درگیر با یکدیگر را جدا سازند و مصرا از نگهبانان می‌خواستند از گشودن آتش خودداری کنند، لیکن تلاش‌های هیئت بی‌فایده بود.

چند دقیقه بعد اسیران خشمگین راه خروج از اردوگاه را در پیش گرفتند. سپس پرتاب گاز اشک آور و شلیک هوایی آغاز شد و بعد از آن نگهبانان به سمت جمعیت شلیک کردند.

در حدود ساعت 30: 12 بعدازظهر آرامش به اردوگاه بازگشت سپس از هیئت نمایندگی صلیب سرخ خواسته شد اردوگاه را ترک کنند. در 11 اکتبر به یک هیئت و تیم پزشکی اجازه داده شد سه جسد نامشخص و 35 اسیر مجروح را مورد معاینه قرار دهند. سه جسد بر اثر درگیری از ناحیه سر مورد اصابت قرار گرفته بودند.

سند شماره 272

شماره سند شورای 16821 / S

7 نوامبر 1984 (16 آبان 1363)

نامه مورخ 7 نوامبر 1984 نمایندگی جمهوری اسلامی ایران در سازمان ملل خطاب به دبیر کل

بنا به اطلاع دولت متبوعم و پیرو نامه 5 نوامبر 1984 خود، احتراما تشکر صادقه خویش را در تصمیم اعزام هیئتی به ایران و عراق برای تحقیق در مورد نگرانی‌های دو کشور در مورد وضعیت اسیران جنگ و بازداشت شدگان غیرنظامی اعلام می‌دارد.

همچنین مایلم به اطلاع برسانم که دولت جمهوری اسلامی ایران از هیئت جناب‌عالی استقبال نموده و آماده است از 15 نوامبر با هیئت همکاری کامل بنماید.

سعید رجائی خراسانی - نمایندگی دائمی جمهوری اسلامی ایران در سازمان ملل

سند شماره 273

شماره سند مجمع عمومی: 651 / 39 / A

شماره سند شورای امنیت 16827 / S

13 نوامبر 1984 (22 آبان 1363)

نامه مورخ 13 نوامبر 1984 نمایندگی جمهوری اسلامی ایران در سازمان ملل خطاب به دبیر کل

احتراما توجه جناب‌عالی را به خبر منتشر شده در روزنامه کویتی الانباء در مصاحبه با آقای هشام حسن توفیق وزیر خزانه داری و تجارت رژیم عراق در مورخ 19 سپتامبر 1984 جلب می‌نمایم. وی در پاسخ به سؤالی در مورد استفاده عراق از سلاح‌های شیمیایی علیه جمهوری اسلامی ایران، گفت:

«به طور کلی می‌گوییم که عراق در صورت لزوم از این قبیل سلاح‌ها یقینا استفاده خواهد کرد تا از حیثیت و شأن مردم خود و نیز از مرزهای کشورش و ملت عرب دفاع نماید.»

براساس شواهد و مدارک 20 مورد از حملات شیمیایی عراق (A / 39 / 333 - S / 16652) حتی پس از انتشار گزارش تیم جناب‌عالی، دولت متبوعم را عمیقا درباره احتمال افزایش حملات شیمیایی رژیم عراق، نگران ساخته است. تهدیدات حملات شیمیایی و اظهارات این وزیر عراقی مبنی بر استفاده بیشتر از این سلاح‌ها، می‌بایست حس مسئولیت سازمان ملل را برانگیخته باشد. بنابراین، اعتقاد راسخ داریم که جامعه بین‌المللی در برخورد با تهدیدات جدی استفاده از سلاح‌های شیمیایی، به مسئولیت خطیر خود عمل نماید.

سعید رجائی خراسانی - سفیر نمایندگی دائمی جمهوری اسلامی ایران در سازمان ملل

سند شماره 274

شماره سند مجمع عمومی: 693، 39 / A

شماره سند شورای 16842 / S

27 نوامبر 1984 (6 آذر 1363)

نامه مورخ 27 نوامبر 1984 نمایندگی دائمی عراق در سازمان ملل خطاب به دبیر کل

احتراما عطف به نامه مورخ 7 نوامبر 1984 نمایندگی دائمی جمهوری اسلامی ایران در سازمان ملل خطاب به جناب‌عالی (A / 39 / 639 - S16820) به پیوست متن سخنان آقای الکساندر هی رئیس کمیته بین‌المللی صلیب سرخ (ICRC) مورخ 23 نوامبر 1984 در جمع نمایندگی‌های دائمی دولت‌ها در ژنو را ارسال می‌نمایم.

این اظهارات که نشان دهنده دیدگاه‌های کمیته بین‌المللی صلیب سرخ می‌باشد، در حقیقت درس واقعی است که دولت ایران باید بیاموزد، که نگرانی‌های عراق در مورد سرنوشت اسیران عراقی جنگ در ایران «بی‌اساس» نیست، به صورتی که نمایندگی دائمی ایران با گستاخی این ادعا را مطرح کرده است.

نمایندگی دائمی ایران می‌بایست اندرز گرفته باشد و با دقت این اظهارات را مورد ملاحظه قرار دهد، به دلیل اینکه می‌داند که توانایی‌اش این است که وقیحانه نامه‌های بدون پایه و اساس را نگاشته و به نظر نمی‌رسد که به خاطر نوشتن این نامه‌ها تاکنون مسئله‌ای برای این دولت ایجاد شده باشد.

دکتر ریاض القیسی - نمایندگی دائمی

پیوست

سخنان مورخ 23 نوامبر 1984 آقای الکساندر هی رئیس کمیته بین‌المللی صلیب سرخ در جمع کارکنان نمایندگان دائمی دولت‌ها در ژنو

یک بار دیگر باید از شما و دولت‌های متبوعتان در مورد موضوع رعایت کنوانسیون های ژنو در مناقشه میان عراق و ایران تشکر نمایم.

همان طور که همگان مطلعند، به دنبال حوادث خشونت باری که در اردوگاه اسیران جنگ در گرگان رخ داد، جمهوری اسلامی ایران بیانیه‌های متعددی در مورد موضوع این حوادث و فعالیت‌های بشردوستانه کمیته بین‌المللی صلیب سرخ، در ایران و گرگان منتشر ساخت.

عالی ترین مقامات ایران، نمایندگان دیپلماتیک آنها در خارج، مطبوعات، رادیو و تلویزیون ایران، کمیته بین‌المللی صلیب سرخ را متهم به جاسوسی برای عراق و تحریکات خشونت آمیز در اردوگاه‌های اسیران جنگ نموده‌اند. همچنین برای بازگشت اسیرانی که

به شدت مجروح می‌باشند به نزد خانواده‌هایشان، موانعی ایجاد کرده و تبلیغات خصمانه‌ای توسط ایران انجام گردید. به علاوه، از تلاش جدی جهت تحقیق در مورد افراد مختلفی که در جنگ ناپدید شده‌اند، سرباز زده است.

اگر من امروز بخواهم برای شما سخن بگویم، نه تنها برای کمیته بین‌المللی صلیب سرخ که شاهد مستقیم رفتار ناشایست ایران با اسیران عراقی جنگ می‌باشد، بلکه نمی‌توان در برابر این قبیل تلاش‌ها که افکار عمومی را گمراه ساخته است، بیش از این سکوت کرد. این بیشتر به دلیل این است که در حدود 50000 اسیر عراقی جنگ در جمهوری اسلامی ایران نگه داری می‌شوند و کمیته بین‌المللی صلیب سرخ یک بار دیگر مصرا به کمک دولت‌های شما نیازمند است و امیدوارم که این کمک‌ها قریب الوقوع بوده و ما باید کاملا امیدوار باشیم که اقدام مثبتی صورت خواهد گرفت. طی سه سال، کمیته بین‌المللی صلیب سرخ، خودش قادر نبوده است جهت رعایت حقوق بشردوستانه در مناقشه عراق و ایران و به ویژه متقاعد ساختن ایران در رعایت کنوانسیون سوم ژنو مربوط به رفتار با اسیران جنگ، موفق گردد.

این کمیته ملزم بوده است که دو یادداشت در تاریخ‌های 7 می10. 1983 فوریه 1984 برای دولت‌های شما ارسال نماید و مشکلاتی را که جهت ایفای حقوق بشردوستانه در آن مناقشه با آن مواجه بوده است، توضیح دهد. کمیته بین‌المللی صلیب سرخ کمک ارزشمندی را از بسیاری از دولت‌هایی که مشخصا حقوق بین‌المللی را رعایت می‌کنند، دریافت کرده است که خواستار تضمین حیات اسیران بوده و تأکید داشتند که حقوق آنها باید حفظ شود.

در بهار 1984، پاسخ دولت‌های شما دریافت گردید، اما صبر استثنایی کمیته بین‌المللی صلیب سرخ به نظر می‌رسد نسبت به ایران به سر آمده باشد.

در آن زمان، کمیته بین‌المللی صلیب سرخ، ضمانت‌های شفاهی و کتبی جدیدی از مقامات ایران دریافت کرد، و خواستار آن شده ایم که کنوانسیون سوم را به کار ببندند.

همچنین خواستار آن شدیم که ملاقات‌ها با اسیران عراقی را از سر گیریم و از تاریخ 19 می1984 این کار شروع شد. همچنین برای سومین بار پس از قطع ملاقات ها، در سال‌های 1982 و 1983 کمیته بین‌المللی صلیب سرخ امیدوار بود که نهایتا بتواند در ایران تحت شرایط معمولی انجام وظیفه کند. از می تا اکتبر 1984، هیئت نمایندگی کمیته بین‌المللی صلیب سرخ توانست از 9 اردوگاه بازدید به عمل آورد و در حدود 29000 اسیر عراقی جنگ را ملاقات نماید که در حدود نیمی از کل اسیرانی است که در ایران نگهداری می‌شوند.

این بازدیدها به سهولتی که انتظار می‌رود صورت نمی‌گیرد. برخی از اسیران را قبل از اینکه هیئت‌ها برسند، خارج می‌سازند. سایرین نیز اجازه ندارند هیئت‌ها را طی

بازدیدهایشان ملاقات کنند. این بازدیدها اگر چه ناقص است اما کمیته بین‌المللی صلیب سرخ را قادر می‌سازد تصویر روشنی از شرایط اردوگاه اسیران عراقی جنگ به دست آورد و به مقامات ایران ارائه دهد که متأسفانه حاوی نکاتی است که باعث نگرانی شده است.

در 10 اکتبر 1984 در اردوگاه گرگان، هیئت نمایندگی کمیته بین‌المللی صلیب سرخ، شاهد حادثه‌ای بود که به مرگ اسیران جنگ منجر شد. همان طور که مرسوم است کمیته بین‌المللی صلیب سرخ گزارش این حادثه را به مقامات عراقی و جمهوری اسلامی تسلیم کرد و به جمهوری اسلامی ایران تعهداتش را تحت این کنوانسیون جهت تحقیق در مورد این حوادث، یادآور شد. از آن روز، ایران کلیه فعالیت‌های کمیته بین‌المللی صلیب سرخ را در خاکش به تعویق انداخت و به اقدامات دروغ و افترا علیه کمیته بین‌المللی صلیب سرخ با لحن تند و بی‌سابقه‌ای که در تاریخ 120 ساله کمیته بین‌المللی صلیب سرخ و هلال احمر سابقه نداشته، روی آورد.

متأسفانه، آنچه در گرگان اتفاق افتاد حادثه‌ی منحصر به فردی نبود، به صورتی که کمیته بین‌المللی صلیب سرخ مدعی است، و هیچ جای تردیدی وجود ندارد که برخوردهای خشونت آمیز دیگری نیز در سایر اردوگاه‌های ایران اتفاق افتاده و باعث مرگ و جراحات بسیاری از افراد شده است. چنین خشونتی همان طور که مکررا به مقامات ایرانی گفته شده است در نتیجه سیاست غیر قابل اجتناب ایران طی سه سال گذشته می‌باشد، سیاستی که کمیته بین‌المللی صلیب سرخ قبلا آن را توصیف کرده و در یادداشت مورخ 10 فوریه 1984 آن را تقبیح نموده و خاطر نشان کردم که فشار عقیدتی و سیاسی، تهدید و ارعاب، تجدید آموزش سیستماتیک و حملات به آبرو و حیثیت اسرا، رفتار ثابتی است که در اردوگاه‌ها همچنان اعمال می‌شود و حتی به نظر می‌رسد بر اثر فعالیت‌های اشخاص خاصی نیز افزایش یافته که هیچ ارتباطی با وضعیت عادی اردوگاه‌ها ندارد. نمایندگان اداره آموزش عقیدتی و سیاسی، اعضای گروه‌های مخالف عراقی را که به جمهوری اسلامی ایران گریخته‌اند و نیز مطبوعات رسمی، کاملا تلاش دارند اسیران را علیه دولتشان تحریک نمایند. تراژدی گرگان چیزی جز این حقیقت نیست، این تخلفات عمدی از کنوانسیون سوم علی‌رغم درخواست‌های کمیته بین‌المللی صلیب سرخ و دولت‌های وابسته به این کنوانسیون‌ها، همچنان ادامه دارد.

امروز برای سومین بار طی سه سال، ایران بدون هیچ توجیه معتبری این حق کمیته بین‌المللی صلیب سرخ را جهت دسترسی به اسیران عراقی، رد کرده است.

به علاوه، بقای فیزیکی و اخلاقی هزاران نفر از اسیران و رعایت کنوانسیون‌های ژنو، در آینده نیز حائز اهمیت می‌باشد، به طوری که چنین سیاستی در حقیقت اسیران جنگ را

وادار می‌سازد که از میان خیانت یا مرگ یکی را برگزیند. این سیاست باید متوقف شود، اما ما نگرانیم و جمهوری اسلامی ایران مایل نیست که آن را متوقف سازد، مگر اینکه متقاعد شود که جامعه بین‌المللی خواهان آن است، به صورتی که هر دولت امضاکننده کنوانسیون‌ها که به آن پایبند است، براین مهم تأکید نماید.

کمیته بین‌المللی صلیب سرخ به خوبی آگاه است، در وضعیت‌های خطرناک گذشته نیز به اقدامات استثنایی متوسل نشده است. همچنین مطلعید که وضعیت اسیران جنگ در عراق نیز رضایت بخش نیست و مایلم تأکید نمایم که درباره شرایط تحمیلی به اسیران ایرانی در عراق نیز باید اقداماتی اتخاذ گردد.

اما ماهیت سیستماتیک و مکرر تخلفات ایران از کنوانسیون ژنو، بسیار جدی است که کمیته بین‌المللی صلیب سرخ را حساس می‌کند که اگر به اقدام استثنایی متوسل نشده، اما با سکوتش نه تنها حیات ده‌ها هزار انسان را به مخاطره افکنده، بلکه همچنین تهدیدی برای حقوق بشردوستانه در آینده محسوب می‌شود. سرنوشت این انسان‌ها و آینده حقوق بشردوستانه در دستان شما و دولت‌هایتان قرار دارد. تحت بند 1 کنوانسیون‌های ژنو، وظیفه قانونی دولت‌های مربوطه می‌باشد که حکومت‌های درگیر در منازعات نظامی را برای رعایت این کنوانسیون‌ها ترغیب نمایند تا تلاش‌های کمیته بین‌المللی صلیب سرخ جهت تأمین امنیت اسیران جنگ در ایران با ناکامی رو به رو نگردد، یا اینکه مقامات ایرانی متوجه این حقیقت شوند که این اراده سیاسی جامعه بین‌المللی است که حقوق بشردوستانه را باید رعایت کنند.

سند شماره 275

شماره سند شورای امنیت 16877 / S

31 دسامبر 1984 (10 دی 1363)

گزارش دبیر کل پیرو قطعنامه 522 (1984) شورای امنیت

1- شورای امنیت، در جلسه 2546 خود در اول ژوئن 1984، قطعنامه 522 (1984) را تصویب کرد، که بخش علمی آن به قرار زیر است:

«شورای امنیت،

«...

«1. کلیه دولت‌ها را به رعایت حق کشتی رانی آزاد، براساس قوانین بین‌المللی فرا می‌خواند؛

«2. بر حق کشتی رانی آزاد در آب‌های ساحلی و مسیرهای دریایی برای کشتی‌هایی که بین کلیه بنادر و تأسیسات دولت‌های ساحلی غیردرگیر در جنگ در حال تردد هستند، تأکید دارد؛

«3. از کلیه دولت‌ها می‌خواهند تا به تمامیت ارضی دولت‌های غیر درگیر در مخاصمات احترام بگذارند، حداکثر خویشتن داری را مبذول دارند، و از اقداماتی که ممکن است به تشدید و گسترش مخاصمات بینجامد، اجتناب کنند؛

«4. حملات اخیر به کشتی‌های بازرگانی در حال تردد میان بنادر کویت و عربستان سعودی را محکوم می‌کند؛

«5. خواهان توقف فوری این گونه حملات است و بر ضرورت عدم برخورد با کشتی‌های در حال تردد میان دولت‌های غیر درگیر در مخاصمات تأکید دارد؛

«6. تصمیم دارد در صورت عدم قطعنامه حاضر، در خصوص بررسی اقدامات مؤثر و متناسب با اهمیت اوضاع و با هدف تضمین آزادی کشتی رانی در منطقه، مجددا تشکیل جلسه دهد؛

«7. از دبیر کل در خصوص پیشرفت اجرای قطعنامه‌ی حاضر درخواست گزارش می‌کند؛

«8. تصمیم می‌گیرد موضوع همچنان تحت بررسی باقی بماند.»

2- با توجه به تعهد اینجانب براساس بند هفتم قطعنامه در خصوص ارائه گزارش، در ژوئن 1984 ضمن ارسال پیام‌هایی به کلیه دولت‌ها، به استناد به قطعنامه 522 (1984) از آنها درخواست کردم در خصوص حوادث و تحولاتی که پس از ساعت 16:30 به وقت گرینویچ در اول ژوئن 1984 روی داده است، و آنها را مرتبط با گزارش با اینجانب می‌دانند، اطلاعات ارائه دهند.

3- همچنین، به منظور تکمیل اطلاعات دریافتی از دولت‌ها، در تاریخ مذکور ضمن ارسال تلگرامی به دبیر کل سازمان بین‌المللی دریایی، و ارسال متن قطعنامه 522 (1984)، از ایشان درخواست کردم هر گونه اطلاعات مهم را که رسما به اطلاع سازمان بین‌المللی دریایی می‌رسد، به طور مستمر در اختیار اینجانب قرار دهد.

4- در طول امسال، پاسخ‌هایی را از 13 کشور دریافت کرده ام. شش کشور - یونان، ژاپن، کویت، سوئیس، ترکیه و پادشاهی متحده - در خصوص بعضی از حوادث اطلاعاتی ارائه داده اند. از این تعداد، سه کشور در گزارش‌های خود به بیش از یک حادثه اشاره کرده‌اند و دو کشور - یعنی جمهوری دموکراتیک خلق لائو و رومانی - اشاره‌ای به حوادث خاص ندارند، اما به شرح و تفصیل اهداف قطعنامه 552 شورای امنیت و سایر ابعاد مناقشه می‌پردازند. پنج کشور باقیمانده - یعنی کلمبیا، کوبا، پاکستان، پاراگوئه و جزایر سلیمان - در پاسخ اظهار داشته‌اند که دولت‌های متبوع آنها حادثه یا اطلاعات مهمی برای گزارش دادن ندارند.

5- همچنین، اینجانب اطلاعاتی را به صورت دوره‌ای از سازمان بین‌المللی دریایی در پاسخ به درخواستم دریافت داشته ام.

6- نسخه‌ای از اطلاعات اساسی درباره حوادث مندرج در پاسخ‌های شش کشور مزبور و پیام‌های دریافتی از سازمان بین‌المللی دریایی ذیلا در ضمیمه 1 ارائه گردیده است. نسخه بخش‌های اساسی پاسخ‌های دولت‌هایی غیر از دولت‌های مندرج در ضمیمه 1، در ضمیمه 2 ارائه گردیده است. پاسخ‌های بعدی به صورت دوره‌ای در ضمیمه‌های گزارش حاضر منتشر خواهد شد.

7- همچنین، در این باره، مایلم بگویم که در 10 اکتبر 1984 دبیر کل فدراسیون بین‌المللی کارگران حمل و نقل، ضمن ارسال تلگرامی به اینجانب، مراتب نگرانی عمیق سازمان خود در خصوص تشدید حملات به کشتی‌های بازرگانی بی‌طرف و بی‌گناه و خدمه آنها در خلال مناقشه بین ایران و عراق را ابراز داشت. بنا به اظهارات فدراسیون بین‌المللی کارگران حمل و نقل، از زمان شروع مناقشه تا 10 جولای 1984، تعداد 112 کشتی مورد اصابت موشک قرار گرفته که منجر به مرگ بسیاری از ملوانان و مجروح شدن عده بیشتری گردیده است. اینجانب با ارسال تلگرام‌هایی در تاریخ 18 اکتبر 1984، پیام فدراسیون بین‌المللی کارگران حمل و نقل را به اطلاع دولتین عراق و جمهوری اسلامی ایران رساندم. در همان روز، هنگام اعلام وصول پیام فدراسیون بین‌المللی کارگران حمل و نقل، قطعنامه 522(1984) شورای امنیت را به اطلاع فدراسیون رساندم. در 26 اکتبر 1984، وزیر امور خارجه عراق به تلگرام اینجانب پاسخ داد و تصریح کرد که عراق براساس وظایفی که قوانین بین‌الملل بر عهده‌اش گذاشته، عمل کرده است، و موضوع اصلی بازگشت به صلح و حل مناقشه به روش مسالمت آمیز است، و بنابراین، با این پیام باید ایران را مخاطب قرار داد.

8- در 15 نوامبر 1984، رئیس اتاق بین‌المللی کشتی رانی و رئیس فدراسیون کشتی رانی بین‌المللی ضمن ارسال یک تلگرام مشترک به اینجانب، اظهار داشتند که حملات علیه کشتی‌های بازرگانی در خلال مناقشه میان ایران و عراق منجر به کشته شدن بسیاری از افراد و انهدام و آسیب بسیاری از کشتی‌ها شده است، و از دبیر کل سازمان ملل متحد خواستند تا به اقدامات خود برای پایان دادن به حملات ادامه دهد. در 6 دسامبر 1984، این پیام به اطلاع دولتین عراق جمهوری اسلامی رسید. همچنین، اینجانب در زمان اعلام وصول پیام مشترک، قطعنامه 522 (1984) شورای امنیت را به اطلاع دو سازمان رساندم.

ضمیمه 2

بخش‌هایی اساسی از پاسخ‌های دریافتی از دولت‌هایی غیر از دولت‌های مندرج در ضمیمه 1 جمهوری دموکراتیک خلق لائو - 12 ژوئن 1984

1- جمهوری دموکراتیک لائو، که به سیاست خود مبنی بر همزیستی مسالمت آمیز، بدون توجه به نظام سیاسی آنها، پایبند است، اعتقاد دارد که آزادی کشتی رانی در منطقه خلیج[فارس]، به ویژه برای کشتی های تجاری باید براساس قوانین بین الملل تضمین گردد.

2- هر دو متخاصم باید به آزادی کشتی رانی احترام بگذارند، و از هر نوع اقدامی که به بر هم زدن امنیت کشتی های درحال تردد میان کلیه کشورهای ساحلی خلیج[فارس]منجر گردد، اجتناب کنند.

3- در شرایط جاری، کلیه کشورها، به ویژه کشورهای حوزه منطقه خلیج[فارس]، باید هر کاری را که برای آوردن دو متخاصم بر سر میز مذاکره ممکن است، انجام دهند.

4- در این شرایط، قدرت‌های بزرگ باید دست از تأمین تسلیحات برای کشورهای متخاصم و غیر متخاصم منطقه بردارند تا این تسلیحات در مناقشه مورد استفاده قرار نگیرد.

در غیر این صورت، این کار بی‌اعتمادی میان این کشورها و متخاصمین را تشدید، و به گسترش مناقشه کمک خواهد کرد.

رومانی - 6 ژوئن 1984

دولت رومانی هیچ حادثه‌ای که حاکی از درگیر شدن کشتی‌های رومانی و خدمه آنها در منطقه باشد، برای گزارش کردن ندارد.

به دلیل تشدید مناقشه، خدمه کشتی‌های رومانی مجبور بودند از منطقه خلیج[فارس]اجتناب کنند که تأثیر منفی بر روابط اقتصادی کشور ما با کشورهای این منطقه خواهد داشت.

از نظر ما سیر تحولات و اوضاع خلیج[فارس]بیش از پیش بر ضرورت تلاش همه جانبه برای پایان دادن به مناقشات جاری و حل مسائل مورد اختلاف صرفا از طریق مذاکرات تأکید دارد.

در سخنرانی‌ای که اخیرا ایراد گردید، نیکولاچائوشسکو دغدغه خاص کشور ما در خصوص حوادث منطقه و گسترش جنگ بین عراق و ایران، که می‌تواند به گسترش مناقشه و مداخله کشورهای دیگر بینجامد، و پیامدهای سنگینی که این مناقشه هم برای دو کشور و دو ملت و هم برای کل جهان به همراه خواهد داشت، بیان داشت.

رئیس دولت رومانی در خطاب به رؤسای عراق و ایران از آنها خواست اقدامات نظامی و به طور کلی هر گونه اقدام نظامی در خلیج[فارس]، را متوقف کنند و برای حل مسائل مورد اختلاف بین دو کشور از طریق مذاکره وارد عمل شوند.

ما امیدواریم این درخواست از رهبران دو کشور مورد توجه قرار گیرد و عقلانیت بر این موضوع حاکم گردد.