لغات و مفاهیم قرآن کریم جلد 1

مشخصات کتاب

‌سرشناسه : بیستونی، محمد، ۱۳۳۷

عنوان و نام پدیدآور : لغات و مفاهیم قرآن کریم/ تالیف محمد بیستونی.

مشخصات نشر : قم: بیان جوان، ۱۳۸۷.

مشخصات ظاهری : ۳ج. ۱۱ × ۱۷ س‌م.

شابک : 9789645640623 ؛ ج. ۱ 9789645640628: ؛ ج. ۲ 9789645640635: ؛ ج. ۳ 9789645640642:

وضعیت فهرست نویسی : فیپا

یادداشت : کتاب حاضر لغات و مفاهیم کتاب " تفسیر نوجوان" برگرفته از "تفسیر نمونه " اثر ناصر مکارم‌شیرازی است.

مندرجات : ج. ۱. شامل لغات و مفاهیم جلد ۱ تا ۱۰ تفسیر نوجوان.ج. ۲ . شامل لغات و مفاهیم جلد ۱۱ تا ۲۰ تفسیر نوجوان.ج. ۳. شامل لغات و مفاهیم جلد ۲۱ تا ۳۰ تفسیر نوجوان .

عنوان دیگر : تفسیر نمونه.

عنوان دیگر : تفسیر نوجوان.

موضوع : بیستونی ، محمد، ۱۳۳۷ .تفسیر نوجوان واژه‌نامه‌ها .

موضوع : بیستونی ، محمد، ۱۳۳۷ .تفسیر نوجوان فهرست مطالب .

شناسه افزوده : مکارم‌شیرازی، ناصر، ۱۳۰۵ .تفسیر نمونه

رده بندی کنگره : BP۹۸/ب۹۵ت۷۴۰۶ ۱۳۸۷

رده بندی دیویی : [ج]۲۹۷/۱۷۹

شماره کتابشناسی ملی : ۱۲۰۲۶۱۸

اشاره

فهرست مطالب

موضوع صفحه

«سوره حمد»••• 17

«سوره بقره»••• 20

«سوره آل عمران»••• 110

«سوره نساء»••• 181

«سوره مائده»••• 254

«سوره انعام»••• 283

«سوره اعراف»••• 363

«سوره انفال»••• 443

«سوره توبه»••• 471

بِسْمِ اللّه‌ِ الرَّحْمنِ الرَّحیم

12 ویژگی منحصر بفرد در آثار مکتوب مؤسسه

قرآنی تفسیر جوان

1 اعراب‌گذاری کامل «همه» آیات، روایات و کلمه‌های عربی .

2 طرح جلد ابداعی و گرافیکی جدید متناسب با«جمعیت هدف هر کتاب».

3 صفحه‌آرایی شعرگونه و چشم‌نواز تا خواننده به دلیل پرش مرتب چشم «خسته» نشود.

4 آزاد بودن «هرگونه نسخه برداری» و چاپ از روی آثار مکتوب و کپی رایت نرم افزارها.

5 همه محصولات مؤسسه پس از فروش و استفاده، حتی اگر آسیب دیده باشد، «پس گرفته می‌شود».

6 فروش اقساطی به قیمت نقد و با تعیین اقساط

«توسط خریدار».

7 امضای «حداقل یک مجتهد جامع الشرایط» به نشانه تأیید محتوا قبل از چاپ اخذ می‌شود.

8 آثار مؤسسه به افراد بی‌بضاعت به‌طور «رایگان» تقدیم می‌گردد.

9 همه «آموزش‌های تخصصی قرآنی» گروه مؤسسات قرآنی تفسیر جوان «رایگان» است.

10 برای هیچ یک از آثار، حق‌التألیف دریافت نمی‌شود.

11 تنوع تخصصی محصولات متناسب «با جامعه هدف یعنی کودک، نوجوان، جوان، زنان، خانواده و مساجد».

12 نشر نهایی آثار پس از نشر آزمایشی و موفقیت در طرح پایلوت (Pilot Plan) در «جمعیت مخاطب هدف» صورت می‌گیرد.

در صورتی که هر کس از صدراسلام تا سال 1420 هجری قمری

(سال تأسیس مؤسسه قرآنی‌تفسیرجوان) یک نمونه کتاب قرآنی را با جمع «12 ویژگی» مذکور، به این مؤسسه ارائه دهد، برای هموطنان داخل کشور مبلغ «000/000/10 تومان» و برای افراد مقیم خارج از کشور مبلغ «000/10 دلار» جایزه به عنوان حق الکشف تعلق می‌گیرد.

(قیمت‌گذاری کل محصولات مؤسسه برمبنای 12 ویژگی اشاره شده،

انجام می‌شود)

دکتر محمد بیستونی

رئیس هیئت مدیره گروه مؤسسات قرآنی تفسیر جوان‌شامل:

[مؤسسه‌قرآنی‌قصص(تخصصی‌کودکان)،مؤسسه‌قرآنی‌نورپیامبران(تخصصی‌نوجوانان)، مؤسسه قرآنی تفسیر جوان (تخصصی جوانان)، مؤسسه قرآنی رضوان (تخصصی زنان)، مؤسسه قرآنی شعیب نبی‌اللّه (تخصصی خانواده)،مؤسسه قرآنی مساجد جوان (تخصصی مساجد)، مؤسسه قرآنی انعام الهی (تخصصی تغذیه، گلها و گیاهان دارویی)، مؤسسه طب قرآنی مائده‌طلایی (تخصصی طب سنتی باآموزه‌های قرآنی) مؤسسه قرآنی و علم زندگی (تخصصی

اعجاز علمی قرآن) ،مؤسسه خیریه عاطفه (تخصصی احداث کتابخانه، مراکز ورزشی و غسالخانه در روستاها و مناطق محروم)]

تقدیم به

سَیِّدِنا وَ نَبِیِّنا مُحَمَّدٍ رَسُولِ اللّهِ وَ خاتَمِ النَّبِیّینَ وَ اِلی مَوْلانا وَ مَوْلَی الْمُوَحِّدینَ عَلِیٍّ اَمیرِ الْمُؤْمِنینَ وَ اِلی بِضْعَةِ الْمُصْطَفی وَ بَهْجَةِ قَلْبِهِ سَیِّدَةِ نِساءِ الْعالَمینَ وَ اِلی سَیِّدَیْ شَبابِ اَهْلِ الْجَنَّةِ، السِبْطَیْنِ، الْحَسَنِ وَ الْحُسَیْنِ وَ اِلَی الاَْئِمَّةِ التِّسْعَةِ الْمَعْصُومینَ الْمُکَرَّمینَ مِنْ وُلْدِ الْحُسَیْنِ لاسِیَّما بَقِیَّةِ اللّهِ فِی الاَْرَضینَ وَ وارِثِ عُلُومِ الاَْنْبِیاءِ وَ الْمُرْسَلینَ، الْمُعَدِّ لِقَطْعِ دابِرِالظَّلَمَةِ وَ الْمُدَّخِرِ لاِِحْیاءِ الْفَرائِضِ وَ مَعالِمِ الدّینِ ، الْحُجَّةِ‌بْنِ‌الْحَسَنِ صاحِبِ‌الْعَصْرِ وَ الزَّمانِ عَجَّلَ اللّهُ تَعالی فَرَجَهُ الشَّریفَ فَیا مُعِزَّ الاَْوْلِیاءَ وَ یا مُذِلَّ الاَْعْداءِ اَیُّهَا السَّبَبُ الْمُتَّصِلُ بَیْنَ‌الاَْرْضِ وَ السَّماءِ قَدْ مَسَّنا وَ اَهْلَنَا الضُّرَّ فی غَیْبَتِکَ وَ فِراقِکَ وَ جِئْنا بِبِضاعَةٍ مُزْجاةٍ مِنْ وِلائِکَ وَ مَحَبَّتِکَ فَاَوْفِ لَنَا الْکَیْلَ مِنْ مَنِّکَ وَ فَضْلِکَ وَ تَصَدَّقْ عَلَیْنا بِنَظْرَةِ رَحْمَةٍ مِنْکَ اِنّا نَریکَ مِنَ الْمُحْسِنینَ

متن تأییدیه مرجع عالیقدر «حضرت آیة‌اللّه العظمی مکارم شیرازی»

درباره تفسیر نوجوان

بِسْمِ اللّهِ الرَّحْمنِ الرَّحیم

قرآن کریم بهترین هدیه خداوند منّان به همه انسان‌ها در طول قرون و اعصار می‌باشد. بدون شک استفاده صحیح از این کتاب آسمانی و بکارگیری محتوای آن در زندگی، مستلزم تفکیک و موضوع‌بندی آیات، متناسب با مخاطبین مختلف خصوصا گروه‌های سنی کودک، نوجوان و جوان می‌باشد زیرا سراسر این کتاب به استناد آیات 44 سوره فصّلت و 82 اسراء و 57 یونس برای شفا و درمان بیماری‌های جسمی و روحی انسان‌ها نازل شده و مانند داروخانه‌ای است که گرچه همه داروهای آن برای شفاست

ولی طبعا «هر دارویی برای بیمار خاصی شفابخش‌تر است».

در همین راستا جناب آقای دکتر محمد بیستونی مسئول

محترم مؤسسه قرآنی تفسیر جوان که اینجانب مدت 10 سال در جریان فعالیتهای خوب ایشان در عرصه پژوهش‌های موضوعی قرآنی می‌باشم و قبلاً تفسیر نمونه را در یک مجموعه تحت عنوان «تفسیر جوان» خلاصه، ساده سازی و منتشر نموده است، اخیرا مطالب تفسیر نمونه را در یک مجموعه تحت عنوان «تفسیر نوجوان» با تکیه بر آیات متناسب با گروه سنی یادشده، گزینش و ساده‌سازی نموده است که در نوع خود بسیار جالب می‌باشد.

امیدوارم نوجوانان عزیز و خانواده محترم آنها از این سفره معنوی و پربرکت که خوشبختی و سعادت دنیا و آخرت آنها را به همراه دارد، حداکثر استفاده را بنمایند.ناصر مکارم شیرازی

1/12/85

زندگینامه مؤلف

در بسیاری از کتابهای خارجی زندگی‌نامه و عکس چهره نویسنده در اولین صفحه یا پشت جلد آن کتاب درج می‌شود تا خواننده متوجه باشد که نوشته چه کسی را می‌خواند و از طریق دنیای نامرئی اندیشه و تفکر و نیز صفحات کتاب با نویسنده ارتباط برقرار کند. بنابراین به استناد آیه شریفه «وَ اَمّا بِنِعْمَةِ رَبِّکَ فَحَدِّثْ» (11 / ضحی) که دستور می‌دهد «نعمت‌های پروردگار مهربان را بیان کنید» و نه ازباب خودنمایی و ریاکاری (که گناه‌کبیره و موجب دخول در آتش است) خود را معرفی می‌نمایم.

من در 14 اردیبهشت ماه 1337 شمسی در شهر آبادان متولد شدم. پدرم کارگر شرکت نفت و اهل

بیستون کرمانشاه و مادرم شیرازی بود (خدا آنها را بیامرزد).

سال اول دبستان را بدون حضور در مدرسه و به صورت جهشی گذراندم. از سن 14 سالگی با خانواده

به شیراز مهاجرت کرده و لطف الهی شامل حال بنده شد و در کنار بیت معظم حضرت آیة‌اللّه شهید سیدعبدالحسین دستغیب «قُدِّسَ سِرُّه» در شیراز مقیم شدیم. هیچگاه چهره ملکوتی و اخلاص در گفتار و رفتار وی را در طول سالیانی که تا زمان شهادت در محضرشان بودم فراموش نخواهم کرد.

پس از مدتی وضع مالی پدر بهتر شد و به منطقه قصرالدشت شیراز نقل مکان کردیم. عنایت ویژه الهی دوباره نصیب من شد و در همسایگی منزل روحانی برجسته و انقلابی و مجاهد و مخلص

حضرت آیة‌اللّه سیدعلی‌اصغر دستغیب ساکن گردیده و به مسجدالرضا علیه‌السلام که معظمٌ‌له امام جماعت آنجا بودند راه یافتم و در این هنگام 14 ساله بودم. ضمن مشورت با ایشان در آغاز سنّ تکلیف، امام خمینی «قُدِّسَ سِرُّه» را به عنوان مرجع تقلید برگزیده و مسئولیت فعالیت‌های فرهنگی و سیاسی مسجدالرضا علیه‌السلام را عهده‌دار شده و همراه با استاد و مراد و والد معنوی‌ام حضرت آیة‌اللّه سید علی اصغر

دستغیب در مبارزه علیه رژیم شب‌زده پهلوی حضور داشته و در سن 19 سالگی به جرم «اقدام علیه امنیت شاهنشاهی» دستگیر و روانه شکنجه‌گاه ساواک و زندان عادل آباد شیراز شدم.

با پیروزی انقلاب اسلامی در فعالیت‌های متعدد اجتماعی و مردمی نظیر احداث کتابخانه، مراکز

ورزشی، ساخت غسالخانه و مسجد در روستاهای محروم و حضور در جبهه‌های جنگ تحمیلی شرکت نموده و با پایان جنگ نور علیه ظلمت، فعالیت‌های متفرقه خود را تعطیل کرده و بر روی پژوهش، تألیف یا تلخیص و نشرکتابهای موضوعی و کاربردی با محوریت‌قرآن، حدیث‌وعلوم‌روزبرای گروه‌های سنّی «کودک، نوجوان، جوان، زنان، مردان و خانواده» متمرکز شده و تاکنون حدود 500 کتاب را به محضرامام‌زمان «عجل الله تعالی فرجه الشریف» و اهل بیت عصمت و طهارت علیهم‌السلام و جامعه هدف آثار خود اهداء و منتشر نموده‌ام که بحمداللّه با استقبال کم‌نظیر مخاطبین عزیز مواجه‌گردیده و به دفعات

مکرر چاپ و منتشر شده است.

مدارک تحصیلی این حقیر بدین ترتیب می‌باشد:

دیپلم: ریاضی در شیراز

لیسانس: الهیات (دانشجوی ممتاز در تهران)

فوق لیسانس: جامعه‌شناسی‌ازدانشگاه پونای هند (تحت لیسانس دانشگاه آکسفورد لندن)

دکترا: جامعه‌شناسی از دانشگاه پونای هند (تحت لیسانس دانشگاه آکسفورد لندن)

مدیریت استراتژیک: سازمان مدیریت صنعتی.

آثاراینجانب صرفا درحوزه تفسیر و تحقیقات تخصصی و کاربردی بر اساس قرآن، حدیث و علوم‌روزمی‌باشد.تاکنون بیش از 000/500 نفر که 90% آنها جوان بوده‌اند را به‌صورت حضوری و چهره به چهره از طریق کارگاههای آموزشیِ «قرآن و مهارت‌های زندگی» به طور رایگان آموزش داده‌ام و از بین آنها بیش از 3000 نفر را به عنوان

گروه‌های تحقیق موضوعی جذب، سازماندهی و بکارگیری نموده‌ام. همه آثار پژوهشی افراد مذکور

حسب موضوع توسط یکی از اعضای هیئت علمی 100نفره عضو «گروه‌مؤسسات‌قرآنی تفسیرجوان» بازبینی، نظارت و کنترل شده و پس از تأیید حداقل یک مجتهد جامع‌الشرایط با نظارت نهایی بنده چاپ و منتشر می‌شود و هر هفته حداقل یک اثر قرآنی جدید به همین سبک در اختیار علاقمندان قرار داده می‌شود.

ترجمه آثار این حقیر توسط ناشرین بین‌المللی خارج از کشور به زبانهای عربی، انگلیسی، فرانسه، آلمانی و اردو در حال انجام است. هر یک از ده مؤسسه قرآنی که توسط بنده راه‌اندازی و تأسیس شده است برای یک «جامعه هدف» یا در یک موضوع

تخصصی نظیر تغذیه، گل‌ها و گیاهان دارویی و مسائل ماورائی فعالیت می‌نمایند.

راه طی شده قطره ناچیزی از اقیانوس بیکران فرهنگ و معارف زندگی ساز و نشاط آفرین قرآن کریم می‌باشد.

لذااز همه‌صاحبنظران‌واساتید حوزه و دانشگاه

درسراسر جهان تقاضا می‌کنم با ارائه نظرات اصلاحی و حمایت‌های فکری و طرح‌موضوعات و روش‌های جدید و جوان‌پسند، گروه مؤسسات قرآنی تفسیر جوان را در رسالتی که به عهده گرفته است یاری نمایند.

امید است این قبیل تلاشهای قرآنی ما و شما برای روزی ذخیره شود که به جز اعمال و نیات خالصانه هیچ چیز دیگری کارساز نخواهد بود.

دکتر محمد بیستونی

تهران 8/8/88

سالروز ولادت سلطان قلب‌ها

علی بن موسی الرضا علیه‌السلام

مقدمه

بعد از انتشار «تفسیرنوجوان» که دربردارنده حدود 2000 آیه کاربردی از مجموع 6236 آیه قرآن کریم برای گروه سنی مقطع راهنمایی و دبیرستان و برگرفته از متن تفسیر نمونه می‌باشد، مراجعات فراوانی از سوی دانش‌آموزان عزیز صورت گرفت که متقاضی حفظ آیات، لغات ترجمه و تفسیر کل مجموعه 30 جلدی اشاره شده بودند. تنها مشکلی که برای اجرای چنین اقدام خداپسندانه‌ای وجود داشت گزینشی بودن لغات مندرج در تفسیر یاد شده و عدم درج تمامی لغات و مفاهیم آیات بود. لذا تصمیم گرفتم کل لغات و مفاهیم آیات تفسیر نوجوان را در 3 جلد با قطع جیبی تألیف و منتشر نمایم که هر جلد دربردارنده لغات 10 جلد از مجموعه 30 جلدی تفسیرنوجوان می‌باشد. در جریان

کتابشناسی برای این اقدام با کتاب «پیام نور» تألیف ارزنده سرکار خانم طاهره لاجوردی مواجه شدم که کل لغات قرآن کریم را در یک مجموعه 10 جلدی با قطع وزیری شامل می‌شود. بنابراین برای پرهیز از دوباره

کاری کتاب مذکور را اساس کار قرار دادم و آن را براساس آیات مندرج درتفسیرنوجوان خلاصه کرده و با استفاده از کتاب یک جلدی لغت‌شناسی و مفاهیم قرآن کریم که از تألیفات قبلی بنده‌می‌باشد و نیزترجمه استاد بهرامپور بر قرآن کریم اضافات ضروری را لحاظ نموده و بالاخره کتاب «لغات و مفاهیم تفسیر نوجوان» برای چاپ آماده شد.

مؤسسه‌قرآنی تفسیرجوان برای فرهنگ‌سازی آیات قرآن کریم در زندگی نوجوانان و جوانان عزیز مسابقه‌ای را با استفاده از متن تفسیر 30 جلدی نوجوان و

مجموعه سه جلدی لغات و مفاهیم این تفسیر تدارک دیده است که روش شرکت در مسابقه و مراحل اجرای آن به شرح زیر می‌باشد:

1 ارسال نامه تقاضای برگزاری مسابقه: با امضای بالاترین مسئول مراکز متقاضی یا نماینده نفرات علاقمند برای شرکت در مسابقه.

2 حد نصاب برای برگزاری مسابقه: 500 نفر.

3 زمان و مکان برگزاری مسابقه: به انتخاب مرکز

متقاضی یا نماینده نفرات شرکت کننده می‌باشد.

4 نوع مسابقه: سئوالات به صورت کتبی و پاسخ‌ها ترکیبی از تشریحی و گزینه‌ای می‌باشد.

5 جایزه مسابقه:

1/5: تشرف حافظین تفسیر نوجوان به سفر عمره به صورت گروهی یا پرداخت معادل هزینه ریالی

رسمی آن تا زمان حیات بنده.

2/5: عضویت رایگان در «گروه‌های پژوهشی تحقیق موضوعی از قرآن، حدیث و علوم روز» و چاپ آثار بادرج نام گروه تحقیق بر روی جلد کتاب همراه با پرداخت حق‌التألیف به آن‌ها.

3/5: اعطای فرم اشتراک برای دریافت «رایگان» آثار برگزیده گروه مؤسسات قرآنی تفسیر جوان در صورت ادامه همکاری با مؤسسه .

4/5: عضویت در خانواده بزرگ گروه مؤسسات قرآنی تفسیرجوان و ارائه‌خدمات‌حمایتی نظیرمشاوره‌حقوقی رایگان،شغل‌یابی،سفرهای علمی،تفریحی،زیارتی و...

به امید روزی که از «لایه‌های سطحی» دریای

زیبای قرآن کریم عبور کرده و «گوهرهای عمق این دریا» را از درون آن بیرون آورده و به عنوان «سرمایه ماندگار»

برای خوشبختی و رفاه و آسایش دنیا و آخرت خود در زندگی بکارگیریم.

دکتر محمد بیستونی

رئیس هیئت مدیره گروه مؤسسات قرآنی تفسیر جوان

شامل:

1 مؤسسه قرآنی قصص (تخصصی کودکان)

2 مؤسسه قرآنی نورپیامبران (تخصصی نوجوانان)

3 مؤسسه قرآنی تفسیر جوان (تخصصی جوانان)

4 مؤسسه قرآنی رضوان (تخصصی زنان)

5 مؤسسه قرآنی شعیب نبی‌اللّه (تخصصی خانواده)

6 مؤسسه قرآنی مساجد جوان (تخصصی مساجد)

7 مؤسسه قرآنی انعام الهی (تخصصی تغذیه، گلها و گیاهان دارویی)

8 مؤسسه قرآنی و علم زندگی (تخصصی اعجاز علمی قرآن)

9 مؤسسه خیریه عاطفه (تخصصی احداث کتابخانه، مراکز ورزشی و غسالخانه در روستاها و مناطق محروم)

10 مؤسسه‌انتشاراتی بیان‌جوان (ناشر تخصصی گروه‌مؤسسات‌قرآنی‌تفسیرجوان)

«سوره حمد»

1 بِسْمِ اللّهِ الرَّحْمنِ الرَّحیمِ

بِسْمِ: به نام

اللّهِ: خداوند

الرَّحْمنِ: بخشنده

الرَّحیمِ: مهربان.

2 اَلْحَمْدُ لِلّهِ رَبِّ الْعالَمینَ

اَلْحَمْدُ: حمد و ستایش

لِلّهِ: برای خداوندی است که

رَبِّ: پرورش دهنده

الْعالَمینَ: جهانیان است.

3 اَلرَّحْمنِ الرَّحیمِ

سوره حمد لغات و مفاهیم قرآن کریم (23)

اَلرَّحْمنِ: بخشنده و

الرَّحیمِ: مهربان است.

4 مالِکِ یَوْمِ الدّینِ

مالِکِ: صاحب

یَوْمِ الدّینِ: روز جزاست.

5 اِیّاکَ نَعْبُدُ وَ اِیّاکَ نَسْتَعینُ

اِیّاکَ: فقط تو را

نَعْبُدُ: عبادت می‌کنیم

وَ اِیّاکَ: و فقط از تو

نَسْتَعینُ: یاری می‌جوییم.

6 اِهْدِنَا الصِّراطَ الْمُسْتَقیمَ

اِهْدِنَا: هدایت نما ما را

(24) جلد 1 سوره حمد

الصِّراطَ: به راه

الْمُسْتَقیمَ: راست.

7 صِراطَ الَّذینَ اَنْعَمْتَ عَلَیْهِمْ غَیْرِالْمَغْضُوبِ عَلَیْهِمْ وَ لاَ الضّالّینَ

صِراطَ الَّذینَ: راه کسانی که

اَنْعَمْتَ: نعمت دادی

عَلَیْهِمْ: به ایشان

غَیْرِ: نه (راه)

الْمَغْضُوبِ: غضب شدگان

عَلَیْهِمْ: برایشان

وَ لاَ الضّالّینَ: و نه (راه) گمراهان.

سوره حمد لغات و مفاهیم قرآن کریم (25)

(26) جلد 1 سوره حمد

«سوره بقره»

21 یا اَیُّهَا النّاسُ اعْبُدُوا رَبَّکُمُ الَّذی خَلَقَکُمْ وَ الَّذینَ مِنْ قَبْلِکُمْ لَعَلَّکُمْ تَتَّقُونَ

یا اَیُّهَا النّاسُ: ای مردم

اعْبُدُوا: پرستش کنید

رَبَّکُمُ الَّذی: پروردگارتان را که

خَلَقَکُمْ: خلق کرد شما را

وَ الَّذینَ: و کسانی را که

مِنْ قَبْلِکُمْ: قبل از شما (بودند)،

لَعَلَّکُمْ: شاید شما

تَتَّقُونَ:پرهیزگار شوید.

22 اَلَّذی جَعَلَ لَکُمُ الاَْرْضَ فِراشا وَ السَّماءَ بِناءً وَ اَنْزَلَ مِنَ السَّماءِ ماءً فَأَخْرَجَ بِهِ مِنَ الثَّمَراتِ رِزْقا

سوره بقره لغات و مفاهیم قرآن کریم (27)

لَکُمْ فَلا تَجْعَلُوا لِلّهِ اَنْدادا وَ اَنْتُمْ تَعْلَمُونَ

اَلَّذی: آن که

جَعَلَ: قرارداد

لَکُمُ: برای شما

الاَْرْضَ: زمین را

فِراشا: فرشی

وَ السَّماءَ: و آسمان را

بِناءً: سرپناهی (چون سقف)

وَ اَنْزَلَ: و فروفرستاد

مِنَ السَّماءِ: از آسمان

ماءً: آبی را

فَأَخْرَجَ: پس خارج کرد

بِهِ: بوسیله آن

مِنَ الثَّمَراتِ: از میوه‌ها

(28) جلد 1 سوره بقره

رِزْقا: روزی‌ای

لَکُمْ: برای شما

فَلا تَجْعَلُوا: پس قرار ندهید

لِلّهِ: برای خداوند

اَنْدادا: شریکانی

وَ اَنْتُمْ: در حالی که شما

تَعْلَمُونَ: می‌دانید.

23 وَ اِنْ کُنْتُمْ فی رَیْبٍ مِمّا نَزَّلْنا عَلی عَبْدِنا فَأْتُوا بِسُورَةٍ مِنْ مِثْلِهِ وَ ادْعُوا شُهَداءَکُمْ مِنْ دُونِ اللّهِ اِنْ کُنْتُمْ صادِقینَ

وَ اِنْ کُنْتُمْ: و اگر بودید

فی رَیْبٍ: در شکی

مِمّا: از آنچه

سوره بقره لغات و مفاهیم قرآن کریم (29)

نَزَّلْنا: فرستادیم

عَلی عَبْدِنا: بر بنده‌مان

فَأْتُوا: پس بیاورید

بِسُورَةٍ: سوره‌ای

مِنْ مِثْلِهِ: مثل آن

وَ ادْعُوا: و دعوت کنید، بخوانید

شُهَداءَکُمْ: گواهانتان را

مِنْ دُونِ: از غیر

اللّهِ: خدا

اِنْ کُنْتُمْ: اگر هستید

صادِقینَ: از راستگویان.

25 وَ بَشِّرِالَّذینَ امَنُوا وَ عَمِلُواالصّالِحاتِ اَنَّ لَهُمْ جَنّاتٍ تَجْری مِنْ تَحْتِهَا الاَْنْهارُ کُلَّما رُزِقُوا

(30) جلد 1 سوره بقره

مِنْها مِنْ ثَمَرَةٍ رِزْقا قالُوا هذَا الَّذی رُزِقْنا مِنْ قَبْلُ وَ اُتُوا بِهِ مُتَشابِها وَ لَهُمْ فیها اَزْواجٌ مُطَهَّرَةٌ وَ هُمْ فیها خالِدُونَ

وَ بَشِّرِ: و بشارت بده

الَّذینَ: کسانی را که

امَنُوا: ایمان آوردند

وَ عَمِلُوا: و عمل کردند

الصّالِحاتِ:به کارهای خوب

اَنَّ: این که

لَهُمْ: برای ایشان

جَنّاتٍ: باغ‌هایی است

تَجْری: که جاری می‌شود

مِنْ تَحْتِهَا: از زیر آن

الاَْنْهارُ: نهرها

سوره بقره لغات و مفاهیم قرآن کریم (31)

کُلَّما: هر زمان

رُزِقُوا: روزی یابند

مِنْها: از آن

مِنْ ثَمَرَةٍ: از میوه‌ای

رِزْقا: روزی‌ای

قالُوا: گفتند (گویند):

هذَا الَّذی: این (همان) است که

رُزِقْنا: روزی داده شده بودیم

مِنْ قَبْلُ: از قبل.

وَ اُتُوا: و داده شوند

بِهِ: به آن

مُتَشابِها: همانند آن.

وَ لَهُمْ: و برای ایشان است

فیها: در آن

(32) جلد 1 سوره بقره

اَزْواجٌ: همسرانی

مُطَهَّرَةٌ: پاکیزه و پاک.

وَ هُمْ: و ایشان

فیها: در آن

خالِدُونَ: جاودانند.

26 اِنَّ اللّهَ لا یَسْتَحْیی اَنْ یَضْرِبَ مَثَلاً ما بَعُوضَةً فَما فَوْقَها فَاَمَّا الَّذینَ امَنُوا فَیَعْلَمُونَ اَنَّهُ الْحَقُّ مِنْ رَبِّهِمْ وَ اَمَّا الَّذینَ کَفَرُوا فَیَقُولُونَ ماذا اَرادَ اللّهُ بِهذا مَثَلاً یُضِلُّ بِهِ کَثیرا وَ یَهْدی بِهِ کَثیرا وَ ما یُضِلُّ بِهِ اِلاَّ الْفاسِقینَ

اِنَّ: همانا

اللّهَ: خدا

لا یَسْتَحْیی: حیا نمی‌کنند

سوره بقره لغات و مفاهیم قرآن کریم (33)

اَنْ یَضْرِبَ: این که بزند

مَثَلاً: مثلی

ما بَعُوضَةً: به پشه

فَما فَوْقَها: پس بالاتر از آن،

فَاَمَّا: پس امّا

الَّذینَ: کسانی که

امَنُوا: ایمان آوردند

فَیَعْلَمُونَ: پس می‌دانند

اَنَّهُ: همانا آن

الْحَقُّ: حق است

مِنْ: از جانب

رَبِّهِمْ: پروردگارشان.

وَ اَمَّا: و امّا

الَّذینَ: کسانی که

(34) جلد 1 سوره بقره

کَفَرُوا: کافر شدند

فَیَقُولُونَ: پس می‌گویند:

ماذا اَرادَ: چه اراده کرده

اللّهُ: خدا

بِهذا: به این

مَثَلاً: مثل؟

یُضِلُّ: گمراه می‌کند

بِهِ: به آن

کَثیرا: بسیاری را

وَ یَهْدی: و هدایت می‌کند

بِهِ: به آن

کَثیرا: بسیاری را.

وَ ما یُضِلُّ: و گمراه نمی‌کند

بِهِ: به آن

سوره بقره لغات و مفاهیم قرآن کریم (35)

اِلاَّ الْفاسِقینَ: مگر فاسقان را.

27 اَلَّذینَ یَنْقُضُونَ عَهْدَ اللّهِ مِنْ بَعْدِ میثاقِهِ وَ یَقْطَعُونَ ما اَمَرَ اللّهُ بِهِ اَنْ یُوصَلَ وَ یُفْسِدُونَ فِی‌الاَْرْضِ اوُلئِکَ هُمُ الْخاسِرُونَ

اَلَّذینَ: کسانی که

یَنْقُضُونَ: می‌شکنند

عَهْدَ: پیمان

اللّهِ: خدا را

مِنْ بَعْدِ: از بعد

میثاقِهِ: پیمانش،

وَ یَقْطَعُونَ: و قطع می‌کنند

ما اَمَرَ: آن چه امر کرده

(36) جلد 1 سوره بقره

اللّهُ بِهِ: خدا به آن

اَنْ: این که

یُوصَلَ: وصل کنند،

وَ یُفْسِدُونَ: و فساد می‌کنند

فِی الاَْرْضِ: در زمین،

اوُلئِکَ: آنان

هُمُ: ایشانند

الْخاسِرُونَ: زیانکاران.

35 وَ قُلْنا یا ادَمُ اسْکُنْ اَنْتَ وَ زَوْجُکَ الْجَنَّةَ وَ کُلا مِنْها رَغَدا حَیْثُ شِئْتُما وَ لا تَقْرَبا هذِهِ‌الشَّجَرَةَ فَتَکُونا مِنَ الظّالِمینَ

وَ قُلْنا یا ادَمُ: و گفتیم: ما ای آدم!

اسْکُنْ اَنْتَ: سکونت کن تو

سوره بقره لغات و مفاهیم قرآن کریم (37)

وَ زَوْجُکَ: و همسرت

الْجَنَّةَ: در بهشت

وَ کُلا مِنْها: و بخورید از آن

رَغَدا: فراوان

حَیْثُ شِئْتُما: هر جا می‌خواهید

وَ لا تَقْرَبا: و نزدیک نشوید

هذِهِ‌الشَّجَرَةَ: به این درخت

فَتَکُونا مِنَ: پس می‌شوید از

الظّالِمینَ: ستمکاران.

36 فَاَزَلَّهُمَاالشَّیْطانُ عَنْهافَأَخْرَجَهُمامِمّا کانا فیهِ وَ قُلْنَااهْبِطُوا بَعْضُکُمْ لِبَعْضٍ‌عَدُوٌّ وَ لَکُمْ فِی‌الاَْرْضِ مُسْتَقَرٌّ وَمَتاعٌ اِلی حینٍ

فَاَزَلَّهُمَا: پس به لغزش کشانید آن دو را

(38) جلد 1 سوره بقره

الشَّیْطانُ: شیطان

عَنْها: از آن،

فَأَخْرَجَهُما: پس خارج کرد آن دو را

مِمّا کانا فیهِ: از آن چه بودند در آن.

وَ قُلْنَااهْبِطُوا: و گفتیم فرود آیید

بَعْضُکُمْ: بعضی از شما

لِبَعْضٍ: بر بعضی دیگر

عَدُوٌّ: دشمنید.

وَ لَکُمْ: و برای شماست

فِی‌الاَْرْضِ: در زمین،

مُسْتَقَرٌّ: قرارگاهی

وَ مَتاعٌ: و بهره‌مندی است.

اِلی حینٍ: تا وقت معیّن.

سوره بقره لغات و مفاهیم قرآن کریم (39)

43 وَ اَقیمُوا الصَّلوةَ وَ اتُوا الزَّکوةَ وَ ارْکَعُوا مَعَ الرّاکِعینَ

وَ اَقیمُوا: و به پا دارید

الصَّلوةَ: نماز را

وَ اتُوا: و بدهید، ادا کنید

الزَّکوةَ:زکات را

وَ ارْکَعُوا: و رکوع کنید

مَعَ الرّاکِعینَ: با رکوع کنندگان.

45 وَ اسْتَعینُوا بِالصَّبْرِ وَ الصَّلوةِ وَ اِنَّها لَکَبیرَةٌ اِلاّ عَلَی الْخاشِعینَ

وَ اسْتَعینُوا: و یاری جوئید

بِالصَّبْرِ: (به وسیله) صبر

وَ الصَّلوةِ: و نماز

(40) جلد 1 سوره بقره

وَ اِنَّها: و به درستی که آن

لَکَبیرَةٌ: هر آینه گران و سنگین و بزرگ است

اِلاّ: مگر

عَلَی الْخاشِعینَ: بر خاشعان.

62 اِنَّ الَّذینَ امَنُوا وَ الَّذینَ هادُوا وَ النَّصاری وَ الصّابِئینَ مَنْ امَنَ بِاللّهِ وَ الْیَوْمِ الاْخِرِ وَ عَمِلَ صالِحا فَلَهُمْ اَجْرُهُمْ عِنْدَ رَبِّهِمْ وَ لا خَوْفٌ عَلَیْهِمْ وَ لا هُمْ یَحْزَنُونَ

اِنَّ الَّذینَ: همانا کسانی که

امَنُوا: ایمان آوردند

وَ الَّذینَ: و کسانی که

هادُوا: یهودی (گشتند)

وَ النَّصاری: و نصاری

سوره بقره لغات و مفاهیم قرآن کریم (41)

وَ الصّابِئینَ: و صابئین

مَنْ: همان‌ها که

امَنَ: ایمان آوردند

بِاللّهِ: به خداوند

وَ الْیَوْمِ الاْخِرِ: و روز قیامت

وَ عَمِلَ صالِحا: و عمل صالح انجام دادند،

فَلَهُمْ: پس برایشان است

اَجْرُهُمْ: پاداششان

عِنْدَ رَبِّهِمْ: نزد پرورگارشان

وَ لا خَوْفٌ: و نه ترسی

عَلَیْهِمْ: برایشان است

وَ لا هُمْ یَحْزَنُونَ: و نه غمگین می‌شوند.

67 وَ اِذْ قالَ مُوسی لِقَوْمِهِ اِنَّ اللّهَ یَأْمُرُکُمْ اَنْ

(42) جلد 1 سوره بقره

تَذْبَحُوا بَقَرَةً قالُوا اَتَتَّخِذُنا هُزُوا قالَ اَعُوذُ بِاللّهِ اَنْ اَکُونَ مِنَ الْجاهِلینَ

وَ اِذْ قالَ: و هنگامی که که گفت:

مُوسی لِقَوْمِهِ: موسی به قومش

اِنَّ اللّهَ: به درستی که خداوند

یَأْمُرُکُمْ: فرمان می‌دهد شما را

اَنْ تَذْبَحُوا: این که بکُشید

بَقَرَةً: گاوی را،

قالُوا: گفتند:

اَتَتَّخِذُنا: آیا گرفتی ما را

هُزُوا: به مسخرگی؟

قالَ: گفت:

اَعُوذُ بِاللّهِ: پناه می‌برم به خدا

اَنْ اَکُونَ: این که باشم

سوره بقره لغات و مفاهیم قرآن کریم (43)

مِنَ الْجاهِلینَ: از نادانان.

68 قالُوا ادْعُ لَنا رَبَّکَ یُبَیِّنْ لَنا ما هِیَ قالَ اِنَّهُ یَقُولُ اِنَّها بَقَرَةٌ لا فارِضٌ وَ لا بِکْرٌ عَوانٌ بَیْنَ ذلِکَ فَافْعَلُوا ما تُؤْمَرُونَ

قالُوا: گفتند:

ادْعُ لَنا: بخوان برای ما

رَبَّکَ: از پروردگارتان

یُبَیِّنْ لَنا: تا بیان کند برای ما

ما هِیَ: چیست آن؟

قالَ: گفت:

اِنَّهُ یَقُولُ: همانا او می‌گوید:

اِنَّها: به درستی که آن

بَقَرَةٌ: گاوی است

(44) جلد 1 سوره بقره

لا فارِضٌ: که پیر نباشد

وَ لا بِکْرٌ: و جوان هم نباشد

عَوانٌ بَیْنَ: بین این دو باشد

ذلِکَ:

فَافْعَلُوا: پس انجام دهید

ما تُؤْمَرُونَ:آنچه را که به آن امر شده‌اید.

69 قالُوا ادْعُ لَنا رَبَّکَ یُبَیِّنْ لَنا ما لَوْنُها قالَ اِنَّهُ

یَقُولُ اِنَّها بَقَرَةٌ صَفْراءُ فاقِعٌ لَوْنُها تَسُرُّ النّاظِرینَ

قالُوا: گفتند:

ادْعُ لَنا: بخوان برای ما

رَبَّکَ: از پروردگارت

یُبَیِّنْ لَنا: تا بیان کند برای ما

سوره بقره لغات و مفاهیم قرآن کریم (45)

ما لَوْنُها: رنگش چگونه باشد؟

قالَ: گفت:

اِنَّهُ یَقُولُ: همانا او می‌گوید:

اِنَّها: به درستی که آن

بَقَرَةٌ: گاوی است

صَفْراءُ: زرد،

فاقِعٌ: خالص و یکدست

لَوْنُها: که رنگ آن

تَسُرُّ: شاد می‌کند

النّاظِرینَ: بینندگان را.

70 قالُوا ادْعُ لَنا رَبَّکَ یُبَیِّنْ لَنا ما هِیَ اِنَّ الْبَقَرَ تَشابَهَ عَلَیْنا وَ اِنّا اِنْ شاءَ اللّهُ لَمُهْتَدُونَ

قالُوا ادْعُ لَنا: گفتند: بخوان برای ما

(46) جلد 1 سوره بقره

رَبَّکَ: از پروردگارت

یُبَیِّنْ لَنا: که بیان کند برای ما

ما هِیَ: چیست آن؟

اِنَّ الْبَقَرَ: به درستی که گاو

تَشابَهَ: مشتبه است

عَلَیْنا: بر ما.

وَ اِنّا: و به درستی که ما

اِنْ شاءَ اللّهُ: اگر بخواهد خدا

لَمُهْتَدُونَ: هر آینه هدایت خواهیم شد.

71 قالَ اِنَّهُ یَقُولُ اِنَّها بَقَرَةٌ لا ذَلُولٌ تُثیرُ الاَْرْضَ وَ لا تَسْقِی الْحَرْثَ مُسَلَّمَةٌ لاشِیَةَ فیها قالُوا الاْنَ جِئْتَ بِالْحَقِّ فَذَبَحُوها وَ ما کادُوا یَفْعَلُونَ

قالَ اِنَّهُ: گفت: همانا او (خدا)

سوره بقره لغات و مفاهیم قرآن کریم (47)

یَقُولُ: می‌گوید:

اِنَّها بَقَرَةٌ: همانا آن گاوی است

لا ذَلُولٌ: رام نشده باشد

تُثیرُ: که شخم بزند

الاَْرْضَ: زمین را ،

وَ لا تَسْقِی: و آبیاری نکند

الْحَرْثَ: زراعت را،

مُسَلَّمَةٌ: از هر عیبی برکنار باشد،

لاشِیَةَ فیها: هیچ‌گونه رنگ دیگری در آن نباشد، (شِیَه به‌معنای لکه و رنگ مخالف عمومیِ بدن حیوان می‌باشد)،

قالُوا الاْنَ: گفتند: الان

جِئْتَ بِالْحَقِّ: آوردی حق را،

فَذَبَحُوها: پس ذبح کردند آن را،

وَ ما کادُوا: و نزدیک بود که

(48) جلد 1 سوره بقره

یَفْعَلُونَ: انجام ندهند.

72 وَ اِذْ قَتَلْتُمْ نَفْسا فَادّارَأْتُمْ فیها وَ اللّهُ مُخْرِجٌ ما کُنْتُمْ تَکْتُمُونَ

وَ اِذْ: و هنگامی که

قَتَلْتُمْ: به قتل رساندید

نَفْسا: فردی را،

فَادّارَأْتُمْ: پس به نزاع پرداختید

فیها: در آن،

وَ اللّهُ: و خداوند

مُخْرِجٌ: خارج کننده است

ما: آن چه را که

کُنْتُمْ تَکْتُمُونَ: کتمان می‌کردید.

سوره بقره لغات و مفاهیم قرآن کریم (49)

73 فَقُلْنَا اضْرِبُوهُ بِبَعْضِها کَذلِکَ یُحْیِی اللّهُ الْمَوْتی وَ یُریکُمْ ایاتِهِ لَعَلَّکُمْ تَعْقِلُونَ

فَقُلْنَا: پس گفتیم ما

اضْرِبُوهُ: بزنید او را

بِبَعْضِها: به بعض آن.

کَذلِکَ: این چنین

یُحْیِی اللّهُ: زنده می‌کند خدا

الْمَوْتی: مردگان را،

وَ یُریکُمْ: و نشان می‌دهد به شما

ایاتِهِ: نشانه‌هایش را،

لَعَلَّکُمْ: شاید شما

تَعْقِلُونَ: اندیشه کنید.

74 ثُمَّ قَسَتْ قُلُوبُکُمْ مِنْ بَعْدِ ذلِکَ فَهِیَ

(50) جلد 1 سوره بقره

کَالْحِجارَةِ اَوْ اَشَدُّ قَسْوَةً وَ اِنَّ مِنَ الْحِجارَةِ لَما یَتَفَجَّرُ مِنْهُ الاَْنْهارُ وَ اِنَّ مِنْها لَما یَشَّقَّقُ فَیَخْرُجُ مِنْهُ الْماءُ وَ اِنَّ مِنْها لَما یَهْبِطُ مِنْ خَشْیَةِ اللّهِ وَ مَا اللّهُ بِغافِلٍ عَمّا تَعْمَلُونَ

ثُمَّ قَسَتْ: سپس سخت شد

قُلُوبُکُمْ: دلهایتان

مِنْ بَعْدِ ذلِکَ: از بعد آن،

فَهِیَ: پس آن

کَالْحِجارَةِ: مانند سنگ شد

اَوْ اَشَدُّ: یا سخت‌تر

قَسْوَةً: در قساوت،

وَ اِنَّ: و همانا

مِنَ الْحِجارَةِ: از سنگ‌ها

لَما یَتَفَجَّرُ: هر آینه می‌شکافد

سوره بقره لغات و مفاهیم قرآن کریم (51)

مِنْهُ الاَْنْهارُ: از آن نهرها،

وَ اِنَّ مِنْها: و همانا بعضی از آن

لَما یَشَّقَّقُ: شکاف برمی‌دارد

فَیَخْرُجُ: پس خارج می‌شود

مِنْهُ الْماءُ: از آن آب،

وَ اِنَّ مِنْها: و همانا بعضی از آن

لَما یَهْبِطُ: هر آینه (از کوه) فرود می‌آید

مِنْ خَشْیَةِ: از ترس

اللّهِ: خدا.

وَ مَا اللّهُ: و نیست خداوند

بِغافِلٍ: غافل

عَمّا: از آن چه

تَعْمَلُونَ: انجام می‌دهید.

(52) جلد 1 سوره بقره

102 وَ اتَّبَعُوا ما تَتْلُوا الشَّیاطینُ عَلی مُلْکِ سُلَیْمانَ وَ ما کَفَرَ سُلَیْمانُ وَلکِنَّ الشَّیاطینَ کَفَرُوا یُعَلِّمُونَ النّاسَ السِّحْرَ وَ ما اُنْزِلَ عَلَی الْمَلَکَیْنِ بِبابِلَ هارُوتَ وَ مارُوتَ وَ ما یُعَلِّمانِ مِنْ اَحِدٍ حَتّی یَقُولا اِنَّما نَحْنُ فِتْنَةٌ فَلا تَکْفُرْ فَیَتَعَلَّمُونَ مِنْهُما ما یُفَرِّقُونَ بِهِ بَیْنَ الْمَرْءِ وَ زَوْجِهِ وَ ماهُمْ بِضارّینَ بِهِ مِنْ اَحَدٍ اِلاّ بِاِذْنِ اللّهِ وَ یَتَعَلَّمُونَ ما یَضُرُّهُمْ وَ لا یَنْفَعُهُمْ وَ لَقَدْ عَلِمُوا لَمَنِ اشْتَریهُ ما لَهُ فِی‌الاْخِرَةِ مِنْ خَلاقٍ وَ لَبِئْسَ ما شَرَوْا بِهِ اَنْفُسَهُمْ لَوْ کانُوا یَعْلَمُونَ

وَ اتَّبَعُوا: و پیروی کردند

ما تَتْلُوا: آن چه می‌خوانند

الشَّیاطینُ: شیطان‌ها

عَلی مُلْکِ: بر فرمانروائی، عصرِ

سوره بقره لغات و مفاهیم قرآن کریم (53)

سُلَیْمانَ: سلیمان،

وَ ما کَفَرَ: و کافر نشد

سُلَیْمانُ: سلیمان

وَلکِنَّ: ولیکن

الشَّیاطینَ: شیطان‌ها

کَفَرُوا: کافر شدند.

یُعَلِّمُونَ: تعلیم می‌دهند

النّاسَ: مردم را

السِّحْرَ: سحر و جادو

وَ ما: و آن چه

اُنْزِلَ: نازل شد

عَلَی الْمَلَکَیْنِ: بر دو فرشته

بِبابِلَ: در بابل

هارُوتَ: هاروت

(54) جلد 1 سوره بقره

وَ مارُوتَ: و ماروت

وَ ما یُعَلِّمانِ: و نمی‌آموختند، یاد نمی‌دادند

مِنْ اَحِدٍ: هیچ کسی را

حَتّی یَقُولا: تا می‌گویند، می‌گفتند

اِنَّما: جز این نیست

نَحْنُ: که ما

فِتْنَةٌ: (وسیله) آزمایشیم

فَلا تَکْفُرْ: پس کافر نشو.

فَیَتَعَلَّمُونَ: پس یاد می‌گرفتند

مِنْهُما: از آن دو

ما یُفَرِّقُونَ: آن چه را که جدائی می‌افکندند

بِهِ بَیْنَ: بوسیله آن بین

الْمَرْءِ: مرد

وَ زَوْجِهِ: و همسرش.

سوره بقره لغات و مفاهیم قرآن کریم (55)

وَ ما هُمْ: و نمی‌توانند ایشان

بِضارّینَ: ضرر برسانند

بِهِ: به وسیله آن

مِنْ اَحَدٍ: هیچ کسی را

اِلاّ: مگر

بِاِذْنِ: به اجازه

اللّهِ: خداوند.

وَ یَتَعَلَّمُونَ:و می‌آموختند

ما یَضُرُّهُمْ: آنچه را که ضرر می‌رساند ایشان را

وَ لا یَنْفَعُهُمْ: و نفعی نداشت برایشان،

وَ لَقَدْ: و هر آینه به تحقیق

عَلِمُوا: دانستند

لَمَنِ: کسی که

اشْتَریهُ: بخرد آن را،

(56) جلد 1 سوره بقره

ما لَهُ: نیست برای او

فِی‌الاْخِرَةِ: در آخرت

مِنْ خَلاقٍ: هیچ بهره‌ای،

وَ لَبِئْسَ: و چه بد است

ما شَرَوْا: آن چه فروختند

بِهِ: به وسیله آن

اَنْفُسَهُمْ: خودشان را

لَوْ: اگر

کانُوا یَعْلَمُونَ: می‌دانستند.

121 اَلَّذینَ اتَیْناهُمُ الْکِتابَ یَتْلُونَهُ حَقَّ تِلاوَتِهِ اوُلئِکَ یُؤْمِنُونَ بِهِ وَ مَنْ یَکْفُرْ بِهِ فَاوُلئِکَ هُمُ الْخاسِرُونَ

اَلَّذینَ:کسانی که

سوره بقره لغات و مفاهیم قرآن کریم (57)

اتَیْناهُمُ: دادیم ما به آنها

الْکِتابَ: کتاب را

یَتْلُونَهُ: تلاوت می‌کنند آن را

حَقَّ: (به جا می‌آورند) حقّ

تِلاوَتِهِ: تلاوتش را

اوُلئِکَ: آنان

یُؤْمِنُونَ بِهِ: ایمان می‌آورند به آن.

وَ مَنْ یَکْفُرْ: و کسی که کفر بورزد

بِهِ: به آن،

فَاوُلئِکَ: پس آنان

هُمُ الْخاسِرُونَ: ایشانند زیانکاران،

130 وَ مَنْ یَرْغَبُ عَنْ مِلَّةِ اِبْراهیمَ اِلاّ مَنْ سَفِهَ نَفْسَهُ وَ لَقَدِ اصْطَفَیْناهُ فِی‌الدُّنْیا وَ اِنَّهُ فِی‌الاْخِرَةِ

(58) جلد 1 سوره بقره

لَمِنَ الصّالِحینَ

وَ مَنْ: و چه کسی

یَرْغَبُ: روی گردان خواهد شد

عَنْ مِلَّةِ: از آئین

اِبْراهیمَ: ابراهیم

اِلاّ مَنْ: مگر کسی که

سَفِهَ: نادان شد

نَفْسَهُ: خودش؟

وَ لَقَدِ: و هر آینه به تحقیق

اصْطَفَیْناهُ: برگزیدیم ما او را

فِی‌الدُّنْیا: در دنیا،

وَ اِنَّهُ: و همانا او

فِی‌الاْخِرَةِ: در آخرت

لَمِنَ: هر آینه از

سوره بقره لغات و مفاهیم قرآن کریم (59)

الصّالِحینَ: صالحان است.

«پایان جزء 1»

(60) جلد 1 سوره بقره

143 وَ کَذلِکَ جَعَلْناکُمْ اُمَّةً وَسَطا لِتَکُونُوا شُهَداءَ عَلَی النّاسِ وَ یَکُونَ الرَّسُولُ عَلَیْکُمْ شَهیدا وَ ما جَعَلْنَا الْقِبْلَةَ الَّتی کُنْتَ عَلَیْها اِلاّ لِنَعْلَمَ مَنْ یَتَّبِعُ الرَّسُولَ مِمَّنْ یَنْقَلِبُ عَلی عَقِبَیْهِ وَ اِنْ کانَتْ لَکَبیرَةً اِلاّ عَلَی الَّذینَ هَدَی اللّهُ وَ ما کانَ اللّهُ لِیُضیعَ ایمانَکُمْ اِنَّ اللّهَ بِالنّاسِ لَرَؤوُفٌ رَحیمٌ

وَ کَذلِکَ: و این چنین

جَعَلْناکُمْ: قراردادیم ما شما را

اُمَّةً: اُمّتی

وَسَطا: میانه،

لِتَکُونُوا: تا باشید

شُهَداءَ: گواهان

عَلَی النّاسِ: بر مردم.

وَ یَکُونَ: و می‌باشد

سوره بقره لغات و مفاهیم قرآن کریم (61)

الرَّسُولُ: رسول

عَلَیْکُمْ: بر شما

شَهیدا: گواه.

وَ ما جَعَلْنَا: و قرار ندادیم

الْقِبْلَةَ: قبله‌ای را

الَّتی: که

کُنْتَ: بودی تو

عَلَیْها: بر آن

اِلاّ لِنَعْلَمَ: مگر تا بدانیم (معلوم کنیم)

مَنْ: چه کسی

یَتَّبِعُ: پیروی می‌کند

الرَّسُولَ: رسول را

مِمَّنْ: از کسی که

یَنْقَلِبُ: برمی‌گردد

(62) جلد 2 سوره بقره

عَلی عَقِبَیْهِ: بر عقبش.

وَ اِنْ: و اگر چه

کانَتْ: بود، باشد

لَکَبیرَةً: هر آینه بزرگ و گران

اِلاّ عَلَی: مگر بر

الَّذینَ: کسانی که

هَدَی اللّهُ: هدایت کرد خدا.

وَ ما کانَ: و نبود

اللّهُ: خداوند

لِیُضیعَ: تا ضایع کند

ایمانَکُمْ: ایمانتان را

اِنَّ: به درستی که

اللّهَ: خداوند

بِالنّاسِ: به مردم

سوره بقره لغات و مفاهیم قرآن کریم (63)

لَرَؤوُفٌ: هر آینه رحیم (دلسوز)

رَحیمٌ: مهربان است.

144 قَدْ نَری تَقَلُّبَ وَجْهِکَ فِی السَّماءِ فَلَنُوَلِّیَنَّکَ قِبْلَةً تَرْضیها فَوَلِّ وَجْهَکَ شَطْرَ الْمَسْجِدِ الْحَرامِ وَ حَیْثُ ما کُنْتُمْ فَوَلُّوا وُجُوهَکُمْ شَطْرَهُ وَ اِنَّ الَّذینَ

اوُتُوا الْکِتابَ لَیَعْلَمُونَ اَنَّهُ الْحَقُّ مِنْ رَبِّهِمْ وَ مَا اللّهُ بِغافِلٍ عَمّا یَعْمَلُونَ

قَدْ: گاهی

نَری: می‌بینیم

تَقَلُّبَ: گرداندن

وَجْهِکَ: رویت را

فِی السَّماءِ: در آسمان،

فَلَنُوَلِّیَنَّکَ: پس برمی‌گردانیم تو را

(64) جلد 2 سوره بقره

قِبْلَةً: به قبله‌ای که

تَرْضیها: خشنودی تو در آن است

فَوَلِّ وَجْهَکَ: پس بگردان رویت را

شَطْرَ: به سمت

الْمَسْجِدِ: مسجد

الْحَرامِ: الحرام

وَ حَیْثُ ما: و هر کجا

کُنْتُمْ: باشید

فَوَلُّوا: پس بگردانید

وُجُوهَکُمْ: رویهایتان را

شَطْرَهُ: به سمت آن

وَ اِنَّ الَّذینَ: و همانا کسانی که

اوُتُوا الْکِتابَ: داده شدند کتاب

لَیَعْلَمُونَ: هر آینه می‌دانند

سوره بقره لغات و مفاهیم قرآن کریم (65)

اَنَّهُ الْحَقُّ: همانا او حقّ است

مِنْ: از

رَبِّهِمْ:(جانب) پروردگارشان.

وَ مَا اللّهُ: و نیست خداوند

بِغافِلٍ: غافل

عَمّا: از آن چه

یَعْمَلُونَ: انجام می‌دهند.

151 کَما اَرْسَلْنا فیکُمْ رَسُولاً مِنْکُمْ یَتْلُوا عَلَیْکُمْ ایاتِنا وَیُزَکّیکُمْ وَ یُعَلِّمُکُمُ الْکِتابَ وَ الْحِکْمَةَ

وَ یُعَلِّمُکُمْ مالَمْ تَکُونُوا تَعْلَمُونَ

کَما: چنان که

اَرْسَلْنا: فرو فرستادیم

فیکُمْ: در (میان) شما

(66) جلد 2 سوره بقره

رَسُولاً: رسولی

مِنْکُمْ: از شما، از خودتان

یَتْلُوا: بخواند، می‌خواند

عَلَیْکُمْ: برای شما

ایاتِنا: آیات ما را

وَیُزَکّیکُمْ: و پاک می‌گرداند شما را

وَ یُعَلِّمُکُمُ: و می‌آموزد به شما

الْکِتابَ: کتاب را

وَ الْحِکْمَةَ: و حکمت را

وَ یُعَلِّمُکُمْ: و یاد می‌دهد به شما

ما: آن چه را

لَمْ تَکُونُوا تَعْلَمُونَ: که نمی‌دانستید.

152 فَاذْکُرُونی اَذْکُرْکُمْ وَاشْکُرُوالی وَ لاتَکْفُرُونِ

سوره بقره لغات و مفاهیم قرآن کریم (67)

فَاذْکُرُونی: پس یاد کنید مرا

اَذْکُرْکُمْ: تا یاد کنم شما را

وَ اشْکُرُوا لی: و شکر کنید مرا

وَ لا تَکْفُرُونِ: و کفران نکنید مرا، ناسپاسی‌ام نکنید.

153 یا اَیُّهَا الَّذینَ امَنُوا اسْتَعینُوا بِالصَّبْرِ وَ الصَّلوةِ اِنَ‌اللّهَ مَعَ الصّابِرینَ

یا اَیُّهَا الَّذینَ: ای کسانی که

امَنُوا: ایمان آورده‌اید!

اسْتَعینُوا: طلب کمک کنید

بِالصَّبْرِ: از صبر

وَ الصَّلوةِ: و نماز،

اِنَ‌اللّهَ: به درستی که خدا

مَعَ الصّابِرینَ: با صبرکنندگانست.

(68) جلد 2 سوره بقره

164 اِنَّ فی خَلْقِ السَّماواتِ وَ الاَْرْضِ وَ اخْتِلافِ اللَّیْلِ وَالنَّهارِ وَ الْفُلْکِ الَّتی تَجْری فِی‌الْبَحْرِ بِمایَنْفَعُ النّاسَ‌وَ ما اَنْزَلَ اللّهُ مِنَ السَّماءِ مِنْ ماءٍ فَاَحْیا بِهِ الاَْرْضَ بَعْدَ مَوْتِها وَ بَثَّ فیها مِنْ کُلِّ دابَّةٍ وَ تَصْریفِ الرِّیاحِ وَ السَّحابِ الْمُسَخَّرِ بَیْنَ السَّماءِ وَ الاَْرْضِ لاَیاتٍ‌لِقَوْمٍ یَعْقِلُونَ

اِنَّ فی: همانا در

خَلْقِ: خلفت

السَّماواتِ: آسمان‌ها

وَ الاَْرْضِ: و زمین

وَ اخْتِلافِ: و اختلاف

اللَّیْلِ وَ النَّهارِ: شب و روز

وَ الْفُلْکِ الَّتی: و کشتی‌هایی که

تَجْری: جریان دارد

سوره بقره لغات و مفاهیم قرآن کریم (69)

فِی‌الْبَحْرِ: در دریا

بِما یَنْفَعُ النّاسَ: به آن چه که نفع می‌رساند به مردم

وَ ما اَنْزَلَ: و آن چه نازل کرد

اللّهُ: خداوند

مِنَ السَّماءِ: از آسمان

مِنْ ماءٍ: از آبی،

فَاَحْیا بِهِ: پس زنده کرد به آن

الاَْرْضَ: زمین را

بَعْدَ مَوْتِها: بعد از مردنش

وَ بَثَّ فیها: و گسترد در آن

مِنْ کُلِّ دابَّةٍ: از هر جنبنده‌ای

وَ تَصْریفِ: و حرکت دادن

الرِّیاحِ: بادها

وَ السَّحابِ: و ابرهایی که

(70) جلد 2 سوره بقره

الْمُسَخَّرِ: معلّق

بَیْنَ السَّماءِ: بین آسمان

وَ الاَْرْضِ: و زمین است

لاَیاتٍ: هر آینه نشانه‌هایی است

لِقَوْمٍ: برای قومی که

یَعْقِلُونَ: می‌اندیشند.

168 یا اَیُّهَاالنّاسُ کُلُوا مِمّا فِی الاَْرْضِ حَلالاً طَیِّبا وَ لاتَتَّبِعُوا خُطُواتِ الشَّیْطانِ اِنَّهُ‌لَکُمْ‌عَدُوٌّ مُبینٌ

یا اَیُّهَاالنّاسُ: ای مردم

کُلُوا: بخورید

مِمّا: از آن چه

فِی الاَْرْضِ: در زمین است

حَلالاً: که حلال و

سوره بقره لغات و مفاهیم قرآن کریم (71)

طَیِّبا: پاکیزه است

وَ لاتَتَّبِعُوا: و پیروی نکنید

خُطُواتِ: گام‌ها، خط‌های

الشَّیْطانِ: شیطان را،

اِنَّهُ: همانا او

لَکُمْ: برای شما

عَدُوٌّ: دشمنی

مُبینٌ: آشکار است.

169 اِنَّما یَأْمُرُکُمْ بِالسُّوءِ وَالْفَحْشاءِ وَ اَنْ تَقُولُوا عَلَی‌اللّهِ ما لا تَعْلَمُونَ

اِنَّما: جز این نیست که

یَأْمُرُکُمْ: امر می‌کند به شما

بِالسُّوءِ: به بدی

(72) جلد 2 سوره بقره

وَ الْفَحْشاءِ: و زشتی

وَ اَنْ تَقُولُوا: و این که بگوئید

عَلَی‌اللّهِ: بر خداوند

ما لا تَعْلَمُونَ: آنچه را که نمی‌دانید.

172 یا اَیُّهَا الَّذینَ امَنُوا کُلُوا مِنْ طَیِّباتِ ما رَزَقْناکُمْ وَاشْکُرُوا لِلّهِ اِنْ کُنْتُمْ اِیّاهُ تَعْبُدُونَ

یا اَیُّهَا الَّذینَ: ای کسانی که

امَنُوا: ایمان آوردید!

کُلُوا مِنْ: بخورید از

طَیِّباتِ: پاکیزه‌ها

ما رَزَقْناکُمْ: آن چه روزی دادیم به شما

وَاشْکُرُوا: و شکر کنید

لِلّهِ: خدا را

سوره بقره لغات و مفاهیم قرآن کریم (73)

اِنْ کُنْتُمْ اِیّاهُ: اگر فقط او را

تَعْبُدُونَ: پرستش می‌کنید.

173 اِنَّماحَرَّمَ عَلَیْکُمُ‌الْمَیْتَةَ وَالدَّمَ وَلَحْمَ الْخِنْزیرِ وَ مااُحِلَّ بِهِ لِغَیْرِ اللّهِ فَمَنِ اضْطُرَّ غَیْرَ باغٍ وَ لا عادٍ فَلااِثْمَ عَلَیْهِ اِنَّ اللّهَ غَفُورٌ رَحیمٌ

اِنَّما: جز این نیست که

حَرَّمَ: حرام است

عَلَیْکُمُ: بر شما

الْمَیْتَةَ: گوشت مردار

وَ الدَّمَ: و خون

وَ لَحْمَ الْخِنْزیرِ: و گوشت خوک

وَ ما اُحِلَّ بِهِ: و آن چه به آن بانگ زده شده

لِغَیْرِ اللّهِ: به غیر خدا،

(74) جلد 2 سوره بقره

فَمَنِ: پس کسی که

اضْطُرَّ: ناچار شود

غَیْرَ باغٍ: غیر از ستمگر

وَ لا عادٍ: و نه متجاوز

فَلا اِثْمَ: پس گناهی نیست

عَلَیْهِ: بر او.

اِنَّ اللّهَ: همانا خداوند

غَفُورٌ رَحیمٌ: آمرزنده مهربان است.

183 یا اَیُّهَا الَّذینَ امَنُوا کُتِبَ عَلَیْکُمُ الصِّیامُ کَما کُتِبَ عَلَی الَّذینَ مِنْ قَبْلِکُمْ لَعَلَّکُمْ تَتَّقُونَ

یا اَیُّهَا: ای

الَّذینَ: کسانی که

امَنُوا: ایمان آوردید!

سوره بقره لغات و مفاهیم قرآن کریم (75)

کُتِبَ: نوشته شد

عَلَیْکُمُ: بر شا

الصِّیامُ: روزه

کَما کُتِبَ: همچنان که نوشته شد

عَلَی الَّذینَ: بر کسانی که

مِنْ قَبْلِکُمْ: قبل از شما بودند

لَعَلَّکُمْ: شاید شما

تَتَّقُونَ: پرهیزگار شوید.

184 اَیّاما مَعْدُوداتٍ فَمَنْ کانَ مِنْکُمْ مَریضا اَوْ عَلی سَفَرٍفَعِدَّةٌ مِنْ اَیّامٍ‌اُخَرَ وَعَلَی الَّذینَ یُطیقُونَهُ فِدْیَةٌ طَعامُ مِسْکینٍ فَمَنْ تَطَوَّعَ خَیْرا فَهُوَ خَیْرٌ لَهُ وَاَنْ تَصُومُوا خَیْرٌ لَکُمْ اِنْ کُنْتُمْ تَعْلَمُونَ

اَیّاما: روزهایی

(76) جلد 2 سوره بقره

مَعْدُوداتٍ: معیّن و معدود

فَمَنْ کانَ: پس کسی که باشد

مِنْکُمْ: از شما

مَریضا: مریض

اَوْ عَلی سَفَرٍ:یا بر سفری،

فَعِدَّةٌ: پس تعدادی

مِنْ اَیّامٍ: از روزهای

اُخَرَ: دیگر را (روزه بگیرد).

وَ عَلَی الَّذینَ: و بر کسانی که

یُطیقُونَهُ: روزه برای آنها طاقت فرسا می‌باشد

فِدْیَةٌ: کفّاره، (عوض بدهند)

طَعامُ: خوراندن

مِسْکینٍ: بینوائی.

فَمَنْ: پس کسی که

سوره بقره لغات و مفاهیم قرآن کریم (77)

تَطَوَّعَ: فرمانبرداری کند

خَیْرا: بهتر است

فَهُوَ: پس آن

خَیْرٌ: بهتر است

لَهُ: برای او.

وَ اَنْ: و این که

تَصُومُوا: روزه بگیرید

خَیْرٌ: بهتر است

لَکُمْ: برای شما

اِنْ: اگر

کُنْتُمْ تَعْلَمُونَ:می‌دانستید.

185 شَهْرُ رَمَضانَ الَّذی اُنْزِلَ فیهِ الْقُرْاآنُ هُدًی لِلنّاسِ وَ بَیِّناتٍ مِنَ الْهُدی وَ الْفُرْقانِ فَمَنْ شَهِدَ

(78) جلد 2 سوره بقره

مِنْکُمُ الشَّهْرَفَلْیَصُمْهُ وَ مَنْ کانَ مَریضا اَوْ عَلی سَفَرٍ فَعِدَّةٌ مِنْ اَیّامٍ اُخَرَ یُریدُ اللّهُ بِکُمُ‌الْیُسْرَ وَ لایُریدُ بِکُمُ الْعُسْرَوَ لِتُکْمِلُوا الْعِدَّةَ وَ لِتُکَبِّرُوا اللّهَ عَلی ما هَدیکُمْ وَ لَعَلَّکُمْ تَشْکُرُونَ

شَهْرُ رَمَضانَ: ماه رمضان

الَّذی: (ماهی است) که

اُنْزِلَ: نازل شده

فیهِ الْقُرْآنُ: در آن قرآن

هُدًی: هدایتی است

لِلنّاسِ: برای مردم

وَ بَیِّناتٍ: و روشنگری‌هایی است

مِنَ الْهُدی از هدایت

وَ الْفُرْقانِ: و جدایی حق از باطل،

فَمَنْ: پس کسی که

سوره بقره لغات و مفاهیم قرآن کریم (79)

شَهِدَ: حضور داشت (در وطن)

مِنْکُمُ الشَّهْرَ: از شما ماه را

فَلْیَصُمْهُ: پس باید روزه بگیرد آن را.

وَ مَنْ کانَ: و کسی که باشد

مَریضا: مریض

اَوْ عَلی سَفَرٍ: یا بر سفری

فَعِدَّةٌ: پس تعدادی

مِنْ اَیّامٍ: از روزهای

اُخَرَ: دیگر را.

یُریدُ: می‌خواهد

اللّهُ: خداوند

بِکُمُ :برای شما

الْیُسْرَ: راحتی را

وَ لا یُریدُ: و نمی‌خواهد

(80) جلد 2 سوره بقره

بِکُمُ: برای شما

الْعُسْرَ: سختی را،

وَ لِتُکْمِلُوا: و باید کامل کنید

الْعِدَّةَ: تعداد (روزه‌ها را)

وَ لِتُکَبِّرُوا: و باید به بزرگی یاد کنید

اللّهَ: خدا را

عَلی ما هَدیکُمْ: بر آن چه هدایت کرد شما را

وَ لَعَلَّکُمْ: و شاید شما

تَشْکُرُونَ: شکرگزاری کنید.

186 وَ اِذا سَأَلَکَ عِبادی عَنّی فَاِنّی قَریبٌ اُجیبُ دَعْوَةَ الدّاعِ اِذا دَعانِ فَلْیَسْتَجیبُوا لی وَ لْیُؤْمِنُوا

بی لَعَلَّهُمْ یَرْشُدُونَ

وَ اِذا: و هنگامی که

سوره بقره لغات و مفاهیم قرآن کریم (81)

سَأَلَکَ: سؤال کردند از تو

عِبادی: بندگانم

عَنّی: از من (درباره من)،

فَاِنّی: پس همانا من

قَریبٌ: نزدیکم

اُجیبُ: اجابت می‌کنم

دَعْوَةَ: خواندن، دعای

الدّاعِ: خواننده را، دعا کننده را

اِذا دَعانِ: هنگامی که بخواند مرا.

فَلْیَسْتَجیبُوا: پس باید اجابت کنند، بپذیرند

لی: مرا (دعوت مرا)

وَ لْیُؤْمِنُوا: و باید ایمان بیاورند

بی: به من

لَعَلَّهُمْ: شاید ایشان

(82) جلد 2 سوره بقره

یَرْشُدُونَ: به رشد برسند.

201 وَ مِنْهُمْ مَنْ یَقُولُ رَبَّنا اتِنا فِی الدُّنْیا حَسَنَةً وَ فِی‌الاْخِرَةِ حَسَنَةً وَ قِنا عَذابَ النّارِ

وَ مِنْهُمْ: و از ایشان

مَنْ: کسی است که

یَقُولُ: می‌گوید

رَبَّنا: پروردگار ما

اتِنا: عطا کن به ما

فِی الدُّنْیا: در دنیا

حَسَنَةً: خوبی و خیر و نیکی

وَ فِی‌الاْخِرَةِ: و در آخرت

حَسَنَةً: خوبی و خیر و نیکی

وَ قِنا: و نگه دار ما را

عَذابَ: از عذاب

سوره بقره لغات و مفاهیم قرآن کریم (83)

النّارِ: آتش.

207 وَ مِنَ النّاسِ مَنْ یَشْری نَفْسَهُ ابْتِغاءَ مَرْضاتِ اللّهِ‌وَ اللّهُ رَؤوُفٌ بِالْعِبادِ

وَ مِنَ النّاسِ: و از مردم

مَنْ: کسی است که

یَشْری: می‌فروشد

نَفْسَهُ: خودش را، جانش را

ابْتِغاءَ: (برای) طلب کردن

مَرْضاتِ اللّهِ: رضای خدا.

وَ اللّهُ: و خداوند

رَؤوُفٌ: مهربان است

بِالْعِبادِ: به بندگان.

(84) جلد 2 سوره بقره

208 یا اَیُّهَا الَّذینَ امَنُوا ادْخُلُوا فِی‌السِّلْمِ کافَّةً وَ لاتَتَّبِعُواخُطُواتِ الشَّیْطانِ اِنَّهُ لَکُمْ عَدُوٌّ مُبینٌ

یا اَیُّهَا الَّذینَ: ای کسانی که

امَنُوا: ایمان آوردید!

ادْخُلُوا: داخل شوید

فِی‌السِّلْمِ: در صلح و آشتی

کافَّةً: همگی،

وَ لاتَتَّبِعُوا: و پیروی نکنید

خُطُواتِ: از گام‌های

الشَّیْطانِ: شیطان،

اِنَّهُ لَکُمْ: همانا او برای شما

عَدُوٌّ: دشمنی

مُبینٌ: آشکار است.

سوره بقره لغات و مفاهیم قرآن کریم (85)

211 سَلْ بَنی اِسْرائیلَ کَمْ اتَیْناهُمْ مِنْ ایَةٍ بَیِّنَةٍ وَ مَنْ یُبَدِّلْ‌نِعْمَةَ اللّهِ مِنْ بَعْدِ ما جاءَتْهُ فَاِنَّ اللّهَ شَدیدُ الْعِقابِ

سَلْ: بپرس

بَنیاِسْرائیلَ: از بنی‌اسرئیل

کَمْ اتَیْناهُمْ: چه بسیار دادیم ما به ایشان

مِنْ ایَةٍ: از نشانه‌ای

بَیِّنَةٍ: روشن.

وَ مَنْ یُبَدِّلْ: و کسی که تبدیل کند

نِعْمَةَ اللّهِ: نعمت خدا را

مِنْ بَعْدِ: از بعد

ما جاءَتْهُ: آن چه آمد آن،

فَاِنَّ اللّهَ: پس همانا خدا

شَدیدُ: سخت

(86) جلد 2 سوره بقره

الْعِقابِ: عقوبت (می‌کند).

215 یَسْأَلُونَکَ ماذا یُنْفِقُونَ قُلْ ما اَنْفَقْتُمْ مِنْ‌خَیْرٍ فَلِلْوالِدَیْنِ‌وَ الاَْقْرَبینَ وَ الْیَتامی وَ الْمَساکینِ وَ ابْنِ السَّبیلِ وَما تَفْعَلُوا مِنْ خَیْرٍفَاِنَ‌اللّهَ بِهِ عَلیمٌ

یَسْأَلُونَکَ: سئوال می‌کنند از تو

ماذا یُنْفِقُونَ: چه چیز انفاق کنند؟

قُلْ ما اَنْفَقْتُمْ: بگو: آن چه انفاق کنید

مِنْ خَیْرٍ: از خیری

فَلِلْوالِدَیْنِ: پس برای پدر و مادر

وَ الاَْقْرَبینَ: و نزدیکان

وَ الْیَتامی: و یتیمان

وَ الْمَساکینِ: و مستمندان

وَ ابْنِ السَّبیلِ: و در راه‌ماندگان.

سوره بقره لغات و مفاهیم قرآن کریم (87)

وَما تَفْعَلُوا: و آن چه انجام می‌دهید

مِنْ خَیْرٍ: از هر خیری

فَاِنَّ اللّهَ: پس همانا خداوند

بِهِ عَلیمٌ: به آن آگاه است.

224 وَ لا تَجْعَلُوا اللّهَ عُرْضَةً لاَِیْمانِکُمْ اَنْ تَبَرُّوا وَ تَتَّقُواوَ تُصْلِحُوا بَیْنَ النّاسِ وَ اللّهُ سَمیعٌ عَلیمٌ

وَ لا تَجْعَلُوا: و قرار ندهید

اللّهَ: خدا را

عُرْضَةً: در معرض، دستاویز

لاَِیْمانِکُمْ: سوگندهایتان،

اَنْ تَبَرُّوا: این که نیکی کنید

وَ تَتَّقُوا: و تقوا پیشه کنید

وَ تُصْلِحُوا: و اصلاح کنید

(88) جلد 2 سوره بقره

بَیْنَ النّاسِ: بین مردم.

وَ اللّهُ: و خداوند

سَمیعٌ: شنوای

عَلیمٌ:دانا، آگاه است.

225 لایُؤاخِذُکُمُ اللّهُ بِاللَّغْوِ فی اَیْمانِکُمْ وَ لکِنْ یُؤاخِذُکُمْ‌بِما کَسَبَتْ قُلُوبُکُمْ وَ اللّهُ غَفُورٌ حَلیمٌ

لایُؤاخِذُکُمُ: بازخواست نمی‌کند شما را

اللّهُ: خدا

بِاللَّغْوِ: به سبب لغو (بدون توجّه)

فی اَیْمانِکُمْ: در سوگندهایتان،

وَ لکِنْ: ولیکن

یُؤاخِذُکُمْ: بازخواست می‌کند شما را

بِما کَسَبَتْ: به آن چه کسب که کسب کرده

سوره بقره لغات و مفاهیم قرآن کریم (89)

قُلُوبُکُمْ: دل‌های شما.

وَ اللّهُ: و خداوند

غَفُورٌ: آمرزنده

حَلیمٌ: بردبار است.

238 حافِظُوا عَلَی‌الصَّلَواتِ وَ الصَّلوةِ الْوُسْطی وَ قُومُوالِلّهِ قانِتینَ

حافِظُوا: محافظت کنید

عَلَی‌الصَّلَواتِ: بر نمازها

وَ الصَّلوةِ: و نماز

الْوُسْطی: میانه (ظهر)

وَ قُومُوالِلّهِ: و بپاخیزید برای خدا

قانِتینَ: از روی خضوع و اطاعت.

(90) جلد 2 سوره بقره

«پایان جزء 2»

سوره بقره لغات و مفاهیم قرآن کریم (91)

255 اَللّهُ لا اِلهَ اِلاّ هُوَ الْحَیُّ الْقَیُّومُ لا تَأْخُذُهُ سِنَةٌ وَلانَوْمٌ‌لَهُ‌مافِی‌السَّمواتِ وَمافِی‌الاَْرْضِ مَنْ ذَاالَّذی یَشْفَعُ عِنْدَهُ اِلاّ بِاِذْنِهِ یَعْلَمُ ما بَیْنَ اَیْدیهِمْ وَ ما خَلْفَهُمْ وَ لا یُحیطُونَ بِشَیْ‌ءٍ مِنْ عِلْمِهِ اِلاّ بِماشاءَ وَسِعَ کُرْسِیُّهُ السَّمواتِ وَ الاَْرْضَ وَ لا یَؤُدُهُ حِفْظُهُما وَ هُوَ الْعَلِیُّ الْعَظیمُ

اَللّهُ لا اِلهَ: خداست که نیست خدایی

اِلاّ هُوَ: مگر او

الْحَیُّ: که زنده و پاینده و

الْقَیُّومُ: قائم به ذات است.

لا تَأْخُذُهُ: نمی‌گیرد او را

سِنَةٌ: خواب سبک، چرت

وَ لا نَوْمٌ: و نه خواب سنگین.

لَهُ ما: برای اوست آن چه

(92) جلد 3 سوره بقره

فِی‌السَّمواتِ: در آسمان‌ها

وَ ما: و آن چه

فِی‌الاَْرْضِ: در زمین است.

مَنْ ذَا الَّذی: کیست آن که

یَشْفَعُ: شفاعت کند

عِنْدَهُ: نزد او

اِلاّ بِاِذْنِهِ: مگر به اِذن او.

یَعْلَمُ: می‌داند

ما بَیْنَ اَیْدیهِمْ: آن چه پیش رویشان

وَ ما خَلْفَهُمْ: و آن چه پشت سرشان است.

وَ لا یُحیطُونَ: و احاطه ندارند

بِشَیْ‌ءٍ: به چیزی

مِنْ عِلْمِهِ: از علمش،

اِلاّ بِماشاءَ: مگر به آن چه که بخواهد.

سوره بقره لغات و مفاهیم قرآن کریم (93)

وَسِعَ: در برگرفته، فراگرفته

کُرْسِیُّهُ: تخت حکومت او

السَّمواتِ: آسمان‌ها

وَ الاَْرْضَ: و زمین را.

وَ لا یَؤُدُهُ: و خسته نمی‌کند او را

حِفْظُهُما: نگهداری آن دو.

وَ هُوَ الْعَلِیُّ: و او بلند مرتبه

الْعَظیمُ: بزرگ است.

256 لا اِکْراهَ فِی الدّینِ قَدْ تَبَیَّنَ الرُّشْدُ مِنَ الْغَیِّ فَمَنْ یَکْفُرْ بِالطّاغُوتِ وَ یُؤْمِنْ بِاللّهِ فَقَدِ اسْتَمْسَکَ بِالْعُرْوَةِ الْوُثْقی لاَ انْفِصامَ لَها وَ اللّهُ سَمیعٌ عَلیمٌ

لا اِکْراهَ: اِکراهی نیست، اجباری نیست

فِی الدّینِ: در دین.

(94) جلد 3 سوره بقره

قَدْ تَبَیَّنَ: به تحقیق روشن شده است

الرُّشْدُ: راه درست و راه کمال

مِنَ الْغَیِّ: از راه انحرافی و بی هدف.

فَمَنْ: پس کسی که

یَکْفُرْ: کفر بورزد

بِالطّاغُوتِ: به طاغوت،

وَ یُؤْمِنْ: و ایمان بیاورد

بِاللّهِ: به خداوند

فَقَدِ اسْتَمْسَکَ: پس به تحقیق چنگ زده است

بِالْعُرْوَةِ: به دستگیره

الْوُثْقی: محکمی

لاَ انْفِصامَ: که گسستن نیست

لَها: برای آن.

وَ اللّهُ: و خداوند

سوره بقره لغات و مفاهیم قرآن کریم (95)

سَمیعٌ: شنوای

عَلیمٌ: داناست.

257 اَللّهُ وَلِیُّ الَّذینَ امَنُوا یُخْرِجُهُمْ مِنَ الظُّلُماتِ اِلَی‌النُّورِ وَ الَّذینَ کَفَرُوا اَوْلِیاؤُهُمُ الطّاغُوتُ یُخْرِجُونَهُمْ مِنَ‌النُّورِ اِلَی‌الظُّلُماتِ اوُلئِکَ اَصْحابُ النّارِ هُمْ فیها خالِدُونَ

اَللّهُ: خداوند

وَلِیُّ: سرپرست

الَّذینَ: کسانی است که

امَنُوا: ایمان آوردند.

یُخْرِجُهُمْ: خارج می‌کند آن‌ها را

مِنَ الظُّلُماتِ: از تاریکی‌ها

اِلَی النُّورِ: به سوی نور.

(96) جلد 3 سوره بقره

وَ الَّذینَ: و کسانی که

کَفَرُوا: کافر شدند

اَوْلِیاؤُهُمُ: سرپرست‌هایشان

الطّاغُوتُ: طاغوت است

یُخْرِجُونَهُمْ: خارج می‌کنند آن‌ها را

مِنَ‌النُّورِ: از نور

اِلَی: به سوی

الظُّلُماتِ: تاریکی‌ها.

اوُلئِکَ: آنان

اَصْحابُ: یاران

النّارِ: آتشند.

هُمْ فیها: آن‌ها در آن (آتش)

خالِدُونَ:جاودانند.

سوره بقره لغات و مفاهیم قرآن کریم (97)

258 اَلَمْ تَرَ اِلَی الَّذی حاجَّ اِبْراهیمَ فی رَبِّهِ اَنْ

اتیهُ اللّهُ الْمُلْکَ اِذْ قالَ اِبْراهیمُ رَبِّیَ الَّذی یُحْیی وَ یُمیتُ قالَ اَنَا اُحْیی وَ اُمیتُ قالَ اِبْراهیمُ فَاِنَّ اللّهَ یَأْتی بِالشَّمْسِ مِنَ الْمَشْرِقِ فَأْتِ بِها مِنَ الْمَغْرِبِ فَبُهِتَ الَّذی کَفَرَ وَ اللّهُ لا یَهْدِی الْقَوْمَ الظّالِمینَ

اَلَمْ تَرَ: آیا ندیدی، ننگریستی

اِلَی الَّذی: به کسی که

حاجَّ: محاجّه کرد، گفتگو کرد

اِبْراهیمَ: با ابراهیم

فی رَبِّهِ: باابراهیم

اَنْ اتیهُ اللّهُ: این که داده بود به او خدا

الْمُلْکَ: حکومت را

اِذْ قالَ: هنگامی که گفت:

اِبْراهیمُ: ابراهیم

(98) جلد 3 سوره بقره

رَبِّیَ الَّذی: پروردگار من کسی است که

یُحْیی: زنده می‌کند

وَ یُمیتُ: و می‌میراند.

قالَ اَنَا: گفت: (نمرود) من

اُحْیی: زنده می‌کنم

وَ اُمیتُ: و می‌میرانم.

قالَ اِبْراهیمُ: گفت: ابراهیم

فَاِنَّ اللّهَ: پس همانا خداوند

یَأْتی: برمی‌آورد

بِالشَّمْسِ: خورشید را

مِنَ الْمَشْرِقِ: از مشرق

فَأْتِ بِها: پس بیاور آن را

مِنَ الْمَغْرِبِ: از مغرب.

فَبُهِتَ: پس مبهوت شد

سوره بقره لغات و مفاهیم قرآن کریم (99)

الَّذی: آن که

کَفَرَ: کفر ورزید

وَ اللّهُ: و خداوند

لا یَهْدِی: هدایت نمی‌کند

الْقَوْمَ: گروه

الظّالِمینَ: ستمگر را.

259 اَوْ کَالَّذی مَرَّ عَلی قَرْیَةٍ وَ هِیَ خاوِیَةٌ عَلی عُرُوشِها قالَ اَنّی یُحْیی هذِهِ اللّهُ بَعْدَ مَوْتِها فَاَماتَهُ اللّهُ مِائَةَ عامٍ ثُمَّ بَعَثَهُ قالَ کَمْ لَبِثْتَ قالَ لَبِثْتُ یَوْما اَوْ بَعْضَ یَوْمٍ قالَ بَلْ لَبِثْتَ مِائَةَ عامٍ فَانْظُرْ اِلی طَعامِکَ وَ شَرابِکَ لَمْ یَتَسَنَّهْ وَانْظُرْ اِلی حِمارِکَ وَ لِنَجْعَلَکَ ایَةً لِلنّاسِ وَ انْظُرْ اِلَی الْعِظامِ کَیْفَ نُنْشِزُها ثُمَّ نَکْسُوها لَحْما فَلَمّا تَبَیَّنَ

(100) جلد 3 سوره بقره

لَهُ قالَ اَعْلَمُ اَنَّ اللّهَ عَلی کُلِّ شَیْ‌ءٍ قَدیرٌ

اَوْ کَالَّذی: یا مانند آن کسی که

مَرَّ عَلی قَرْیَةٍ: عبور کرد بر دهکده‌ای

وَ هِیَ خاوِیَةٌ: و آن (دهکده) فروریخته بود

عَلی عُرُوشِها: گفت: چگونه

قالَ اَنّی: زنده می‌کند

یُحْیی: این را خدا

هذِهِ اللّهُ: این را خدا

بَعْدَ مَوْتِها: بعد از مرگش؟

فَاَماتَهُ: پس میراند او را

اللّهُ: خداوند

مِائَةَ عامٍ: یکصد سال،

ثُمَّ بَعَثَهُ: سپس برانگیخت

قالَ: گفت:

سوره بقره لغات و مفاهیم قرآن کریم (101)

کَمْ لَبِثْتَ: چقدر درنگ کردی؟

قالَ: گفت:

لَبِثْتُ: درنگ کردم

یَوْما: یک روز

اَوْ بَعْضَ: یا قسمتی از

یَوْمٍ: یک روز.

قالَ: گفت:

بَلْ: بلکه

لَبِثْتَ: درنگ کردی

مِائَةَ عامٍ: یکصد سال.

فَانْظُرْ: پس نگاه کن

اِلی طَعامِکَ: به غذایت

وَ شَرابِکَ: و نوشیدنت

لَمْ یَتَسَنَّهْ: که تغییر نیافته،

(102) جلد 3 سوره بقره

وَانْظُرْ: و نگاه کن

اِلی حِمارِکَ: به الاغت،

وَ لِنَجْعَلَکَ: و برای این که قراردهیم تو را

ایَةً: نشانه‌ای

لِلنّاسِ: برای مردم.

وَ انْظُرْ: و نگاه کن

اِلَی الْعِظامِ: به استخوان‌ها

کَیْفَ: چگونه

نُنْشِزُها: پیوند می‌دهیم آن را،

ثُمَّ: سپس

نَکْسُوها: می‌پوشانیم آن را

لَحْما: گوشت،

فَلَمّا: پس وقتی که

تَبَیَّنَ لَهُ: آشکار شد برای او

سوره بقره لغات و مفاهیم قرآن کریم (103)

قالَ اَعْلَمُ: گفت: می‌دانم

اَنَّ اللّهَ: همانا خداوند

عَلی کُلِّ شَیْ‌ءٍ: بر هر چیزی

قَدیرٌ: قادر است.

260 وَ اِذْ قالَ اِبْراهیمُ رَبِّ اَرِنی کَیْفَ تُحْیِی الْمَوْتی قالَ اَوَ لَمْ تُؤْمِنْ قالَ بَلی وَ لکِنْ لِیَطْمَئِنَّ قَلْبی قالَ فَخُذْ اَرْبَعَةً مِنَ الطَّیْرِ فَصُرْهُنَّ اِلَیْکَ ثُمَّ اجْعَلْ عَلی کُلِّ جَبَلٍ مِنْهُنَّ جُزْءا ثُمَّ ادْعُهُنَّ یَأْتینَکَ سَعْیا وَ اعْلَمْ اَنَّ اللّهَ عَزیزٌ حَکیمٌ

وَ اِذْ: و هنگامی که

قالَ: گفت:

اِبْراهیمُ: ابراهیم

رَبِّ: پروردگار من

(104) جلد 3 سوره بقره

اَرِنی: نشان بده به من

کَیْفَ: چگونه

تُحْیِی: زنده می‌کنی

الْمَوْتی: مردگان را؟

قالَ: گفت:

اَوَ لَمْ تُؤْمِنْ: آیا ایمان نیاورده‌ای؟

قالَ بَلی: گفت: بله

وَ لکِنْ: ولیکن

لِیَطْمَئِنَّ: (می‌خواهیم) تا مطمئن شود

قَلْبی: قلبم.

قالَ: گفت:

فَخُذْ: پس بگیر

اَرْبَعَةً: چهار (نوع)

مِنَ الطَّیْرِ: پرنده را

سوره بقره لغات و مفاهیم قرآن کریم (105)

فَصُرْهُنَّ: پس قطعه قطعه کن آن‌ها را

اِلَیْکَ: به سوی خودت،

ثُمَّ اجْعَلْ: سپس قرار بده

عَلی کُلِّ: بر هر

جَبَلٍ: کوهی

مِنْهُنَّ: از آن‌ها

جُزْءا: قسمتی،

ثُمَّ ادْعُهُنَّ: سپس بخوان آن‌ها را،

یَأْتینَکَ: می‌آیند به سوی تو

سَعْیا: به سرعت

وَ اعْلَمْ: و بدان

اَنَّ اللّهَ: که همانا خداوند

عَزیزٌ: با عزّت

حَکیمٌ: حکمت دان است.

(106) جلد 3 سوره بقره

261 مَثَلُ الَّذینَ یُنْفِقُونَ اَمْوالَهُمْ فی سَبیلِ اللّهِ کَمَثَلِ حَبَّةٍ اَنْبَتَتْ سَبْعَ سَنابِلَ فی کُلِّ سُنْبُلَةٍ مِائَةُ حَبَّةٍ وَ اللّهُ یُضاعِفُ لِمَنْ یَشاءُ وَ اللّهُ واسِعٌ عَلیمٌ

مَثَلُ الَّذینَ: و مَثَل کسانی که

یُنْفِقُونَ: انفاق می‌کنند

اَمْوالَهُمْ: مال‌هایشان را

فی سَبیلِ: در راه

اللّهِ: خدا

کَمَثَلِ: مانند مَثَل

حَبَّةٍ: دانه‌ای است که

اَنْبَتَتْ: برویاند

سَبْعَ: هفت

سَنابِلَ: خوشه (خوشه‌ها)

سوره بقره لغات و مفاهیم قرآن کریم (107)

فی کُلِّ: در هر

سُنْبُلَةٍ: خوشه

مِائَةُ: صد

حَبَّةٍ: دانه.

وَ اللّهُ: و خداوند

یُضاعِفُ: اضافه می‌کند، چند برابر می‌کند

لِمَنْ: برای هر که

یَشاءُ: بخواهد.

وَ اللّهُ: و خداوند

واسِعٌ: وسعت دهنده

عَلیمٌ: داناست.

262 اَلَّذینَ یُنْفِقُونَ اَمْوالَهُمْ فی سَبیلِ اللّهِ ثُمَّ لا یُتْبِعُونَ ما اَنْفَقُوا مَنّا وَلا اَذًی لَهُمْ اَجْرُهُمْ عِنْدَ

(108) جلد 3 سوره بقره

رَبِّهِمْ وَلا خَوْفٌ عَلَیْهِمْ وَ لا هُمْ یَحْزَنُونَ

اَلَّذینَ: کسانی که

یُنْفِقُونَ: انفاق می‌کنند

اَمْوالَهُمْ:

فی سَبیلِ اللّهِ: در راه خدا،

ثُمَّ: سپس

لا یُتْبِعُونَ: سرکوفتی نیاورند

ما: در پی آن چه

اَنْفَقُوا: انفاق کردند

مَنّا: منتّی

وَ لا: و نه

اَذًی: آزاری،

لَهُمْ: برای ایشان است

اَجْرُهُمْ: پاداششان

سوره بقره لغات و مفاهیم قرآن کریم (109)

عِنْدَ: نزد

رَبِّهِمْ: پروردگارشان

وَ لا: و نه

خَوْفٌ: ترسی

عَلَیْهِمْ: برایشان است

وَ لا هُمْ: و نه ایشان

یَحْزَنُونَ: غمگین می‌شوند.

263 قَوْلٌ مَعْرُوفٌ وَ مَغْفِرَةٌ خَیْرٌمِنْ‌صَدَقَةٍ یَتْبَعُها اَذًی وَ اللّهُ غَنِیٌّ حَلیمٌ

قَوْلٌ: گفتار

مَعْرُوفٌ: پسندیده

وَ مَغْفِرَةٌ: و آمرزش و گذشت

خَیْرٌ مِنْ: بهتر است از

(110) جلد 3 سوره بقره

صَدَقَةٍ: صدقه‌ای که

یَتْبَعُها: آزاری به دنبال آن باشد

اَذًی: آزار و اذیّتی

وَ اللّهُ: و خداوند

غَنِیٌّ: بی نیاز

حَلیمٌ: بردبار است.

264 یا اَیُّهَا الَّذینَ امَنُوا لاتُبْطِلُوا صَدَقاتِکُمْ بِالْمَنِّ وَ الاَْذی کَالَّذی یُنْفِقُ مالَهُ رِئاءَ النّاسِ وَ لا یُؤْمِنُ بِاللّهِ وَ الْیَوْمِ الاْخِرِ فَمَثَلُهُ کَمَثَلِ صَفْوانٍ عَلَیْهِ تُرابٌ فَاَصابَهُ وابِلٌ فَتَرَکَهُ صَلْداً لا یَقْدِرُونَ عَلی شَیْ‌ءٍ مِمّا کَسَبُوا وَ اللّهُ لا یَهْدِی الْقَوْمَ الْکافِرینَ

یا اَیُّهَا الَّذینَ: ای کسانی که

سوره بقره لغات و مفاهیم قرآن کریم (111)

امَنُوا: ایمان آورده‌اید!

لاتُبْطِلُوا: باطل نکنید

صَدَقاتِکُمْ: صدقه‌هایتان را

بِالْمَنِّ: با منّت

وَ الاَْذی: و آزار

کَالَّذی: مانند کسی که

یُنْفِقُ: انفاق می‌کند

مالَهُ: مالش را

رِئاءَ: (برای) نمایش دادن

النّاسِ: به مردم

وَ لا یُؤْمِنُ: و ایمان نمی‌آورد

بِاللّهِ: به خداوند

وَ الْیَوْمِ: و روز

الاْخِرِ:قیامت.

(112) جلد 3 سوره بقره

فَمَثَلُهُ: پس مَثَل آن

کَمَثَلِ: مانند مَثَلِ

صَفْوانٍ: تخته سنگی است که

عَلَیْهِ: بر آن

تُرابٌ: خاکی باشد

فَاَصابَهُ: پس برسد به آن

وابِلٌ: باران درشتی، رگباری،

فَتَرَکَهُ: پس رها کند آن را

صَلْداً: صاف.

لا یَقْدِرُونَ: قادر نیستند

عَلی شَیْ‌ءٍ: بر چیزی

مِمّا: از آن چه

کَسَبُوا: کسب کرده‌اند.

وَ اللّهُ: و خداوند

سوره بقره لغات و مفاهیم قرآن کریم (113)

لا یَهْدِی: هدایت نمی‌کند

الْقَوْمَ: گروه

الْکافِرینَ: کافران را.

265 وَ مَثَلُ الَّذینَ یُنْفِقُونَ اَمْوالَهُمُ ابْتِغاءَ مَرْضاتِ اللّهِ وَ تَثْبیتا مِنْ اَنْفُسِهِمْ کَمَثَلِ جَنَّةٍ بِرَبْوَةٍ اَصابَها وابِلٌ فَاَتَتْ اُکُلَها ضِعْفَیْنِ فَاِنْ لَمْ یُصِبْها وابِلٌ فَطَلٌّ وَ اللّهُ بِما تَعْمَلُونَ بَصیرٌ

وَ مَثَلُ الَّذینَ: و مَثَل کسانی که

یُنْفِقُونَ: انفاق می‌کنند

اَمْوالَهُمُ: مال‌هایشان را

ابْتِغاءَ: برای (طلب کردن)

مَرْضاتِ: خشنودی و رضای

اللّهِ: خدا

(114) جلد 3 سوره بقره

وَ تَثْبیتا: و تثبیت (ملکات انسان)

مِنْ اَنْفُسِهِمْ: از خودشان،

کَمَثَلِ جَنَّةٍ: مانند مَثَل باغی است

بِرَبْوَةٍ: در نقطه بلندی که

اَصابَها: برسد به آن

وابِلٌ: باران‌های درشت.

فَاَتَتْ: پس بیاورد

اُکُلَها: میوه‌اش را

ضِعْفَیْنِ: دو چندان.

فَاِنْ لَمْ یُصِبْها: پس اگر نرسد به آن

وابِلٌ: باران درشت و سنگین،

فَطَلٌّ: پس شبنمی.

وَ اللّهُ: و خداوند

بِما تَعْمَلُونَ: به آن چه انجام می‌دهید

سوره بقره لغات و مفاهیم قرآن کریم (115)

بَصیرٌ: بیناست.

266 اَیَوَدُّ اَحَدُکُمْ اَنْ تَکُونَ لَهُ جَنَّةٌ مِنْ نَخیلٍ وَ اَعْنابٍ تَجْری مِنْ تَحْتِهَا الاَْنْهارُ لَهُ فیها مِنْ کُلِّ الثَّمَراتِ وَ اَصابَهُ الْکِبَرُ وَ لَهُ ذُرِّیَّةٌ ضُعَفاءُ فَاَصابَها اِعْصارٌ فیهِ نارٌ فَاحْتَرَقَتْ کَذلِکَ یُبَیِّنُ اللّهُ لَکُمُ الاْیاتِ لَعَلَّکُمْ تَتَفَکَّرُونَ

اَیَوَدُّ: آیا دوست دارد

اَحَدُکُمْ: یکی از شما

اَنْ تَکُونَ لَهُ: این که باشد برای او

جَنَّةٌ مِنْ نَخیلٍ: باغی از خرماها

وَ اَعْنابٍ: انگورها

تَجْری مِنْ: که جاری شود از

تَحْتِهَا الاَْنْهارُ: زیر آن نهرها

(116) جلد 3 سوره بقره

لَهُ فیها مِنْ کُلِّ: برای او در آن از هر

الثَّمَراتِ: میوه‌ای

وَ اَصابَهُ الْکِبَرُ: و در حالی که او به سن پیری رسیده

وَ لَهُ ذُرِّیَّةٌ: و برای او فرزندانی

ضُعَفاءُ: ناتوان (باشد)

فَاَصابَها: پس برسد به آن

اِعْصارٌ: گِردبادی

فیهِ نارٌ: که در آن آتشی است

فَاحْتَرَقَتْ: پس شعله‌ور شود بسوزد.

کَذلِکَ: این چنین

یُبَیِّنُ: آشکار می‌سازد

اللّهُ: خداوند

لَکُمُ الاْیاتِ: برای شما نشانه‌ها را،

لَعَلَّکُمْ: شاید شما

سوره بقره لغات و مفاهیم قرآن کریم (117)

تَتَفَکَّرُونَ: بیندیشید.

267 یااَیُّهَاالَّذینَ امَنُوا اَنْفِقُوا مِنْ طَیِّباتِ ما

کَسَبْتُمْ وَ مِمّا اَخْرَجْنا لَکُمْ مِنَ الاَْرْضِ‌وَ لاتَیَمَّمُوا الْخَبیثَ مِنْهُ تُنْفِقُونَ وَ لَسْتُمْ بِاخِذیهِ اِلاّ اَنْ تُغْمِضُوا فیهِ وَ اعْلَمُوا اَنَّ اللّهَ غَنِیٌّ حَمیدٌ

یا اَیُّهَا الَّذینَ: ای کسانی که

امَنُوا: ایمان آوردید!

اَنْفِقُوا: انفاق کنید

مِنْ طَیِّباتِ: از (اموال) پاکیزه‌ها را،

ما کَسَبْتُمْ: آن چه کسب کردید.

وَ مِمّا اَخْرَجْنا: و از آن چه خارج کردیم ما

لَکُمْ: برای شما

مِنَ الاَْرْضِ: از زمین

(118) جلد 3 سوره بقره

وَ لاتَیَمَّمُوا: و قصد نکنید، روی نیاورید

الْخَبیثَ: (به چیزهای) پست و بی‌ارزش

مِنْهُ تُنْفِقُونَ: که از آن انفاق کنید

وَ لَسْتُمْ: و نیستید شما (حاضر نیستید)

بِاخِذیهِ: به گرفتن آن

اِلاّ اَنْ تُغْمِضُوا: مگر این که از روی کراهت

فیهِ: در آن.

وَ اعْلَمُوا: و بدانید

اَنَّ اللّهَ: همانا خداوند

غَنِیٌّ حَمیدٌ: بیندیشید.

268 اَلشَّیْطانُ یَعِدُکُمُ الْفَقْرَ وَ یَأْمُرُکُمْ بِالْفَحْشاءِ وَاللّهُ یَعِدُکُمْ مَغْفِرَةً مِنْهُ وَفَضْلاً وَاللّهُ واسِعٌ‌عَلیمٌ

اَلشَّیْطانُ: شیطان

سوره بقره لغات و مفاهیم قرآن کریم (119)

یَعِدُکُمُ: وعده می‌دهد شما را

الْفَقْرَ: به فقر

وَ یَأْمُرُکُمْ: و امر می‌کند شما را

بِالْفَحْشاءِ: به زشتی‌ها.

وَ اللّهُ: و خداوند

یَعِدُکُمْ: وعده می‌دهد شما را

مَغْفِرَةً مِنْهُ: به آمرزشی از خود

وَ فَضْلاً: و فزونی و برتری.

وَ اللّهُ: و خداوند

واسِعٌ: وسعت‌دهنده

عَلیمٌ: داناست.

271 اِنْ تُبْدُوا الصَّدَقاتِ فَنِعِمّا هِیَ وَ اِنْ تُخْفُوها وَ تُؤْتُوهَا الْفُقَراءَ فَهُوَ خَیْرٌ لَکُمْ وَ یُکَفِّرُ عَنْکُمْ

(120) جلد 3 سوره بقره

مِنْ سَیِّئاتِکُمْ وَ اللّهُ بِما تَعْمَلُونَ خَبیرٌ

اِنْ تُبْدُوا: اگر آشکار کنید

الصَّدَقاتِ: صدقه‌ها را

فَنِعِمّا هِیَ: پس خوب است آن.

وَ اِنْ تُخْفُوها: و اگر مخفی کنید آن را

وَ تُؤْتُوهَا: و بدهید آن را

الْفُقَراءَ: به بینوایان

فَهُوَ خَیْرٌ: پس آن بهتر است

لَکُمْ: برای شما.

وَ یُکَفِّرُ: و می‌پوشاند

عَنْکُمْ: از شما

مِنْ: بعضی از

سَیِّئاتِکُمْ: گناهانتان را.

وَ اللّهُ: و خداوند

سوره بقره لغات و مفاهیم قرآن کریم (121)

بِماتَعْمَلُونَ: به آن چه انجام می‌دهید

خَبیرٌ: آگاه است.

272 لَیْسَ عَلَیْکَ هُدیهُمْ وَ لکِنَّ اللّهَ یَهْدی مَنْ یَشاءُ وَ ما تُنْفِقُوا مِنْ خَیْرٍ فَلاَِنْفُسِکُمْ وَ ما تُنْفِقُونَ اِلاَّ ابْتِغاءَ وَجْهِ اللّهِ وَ ما تُنْفِقُوا مِنْ خَیْرٍ یُوَفَّ اِلَیْکُمْ وَ اَنْتُمْ لا تُظْلَمُونَ

لَیْسَ عَلَیْکَ: نیست برای تو

هُدیهُمْ: هدایتشان

وَ لکِنَّ اللّهَ: ولیکن خداوند

یَهْدی: هدایت می‌کند

مَنْ یَشاءُ: کسی را که بخواهد.

وَ ما تُنْفِقُوا: و آن چه انفاق می‌کنید

مِنْ خَیْرٍ: از خیری ،

(122) جلد 3 سوره بقره

فَلاَِنْفُسِکُمْ: پس برای خودتان است.

وَ ما تُنْفِقُونَ: و انفاق نمی‌کنید

اِلاَّ ابْتِغاءَ: مگر برای طلب

وَجْهِ اللّهِ: روی خدا.

وَ ما تُنْفِقُوا: و آن چه انفاق کنید

مِنْ خَیْرٍ: از خیری، خوبی‌ای

یُوَفَّ: یکسر داده می‌شود

اِلَیْکُمْ: به شما

وَ اَنْتُمْ: و شما

لا تُظْلَمُونَ: ستم نمی‌شوید.

273 لِلْفُقَراءِ الَّذینَ اُحْصِرُوا فی سَبیلِ اللّهِ لایَسْتَطیعُونَ ضَرْبا فِی الاَْرْضِ یَحْسَبُهُمُ الْجاهِلُ

اَغْنِیاءَ مِنَ‌التَّعَفُّفِ تَعْرِفُهُمْ بِسیماهُمْ لا یَسْأَلُونَ

سوره بقره لغات و مفاهیم قرآن کریم (123)

النّاسَ اِلْحافا وَ ما تُنْفِقُوا مِنْ خَیْرٍفَاِنَّ اللّهَ بِهِ عَلیمٌ

لِلْفُقَراءِ الَّذینَ: برای بینوایانی که

اُحْصِرُوا: در تنگنا قرار گرفته

فی سَبیلِ اللّهِ: در راه خدا،

لایَسْتَطیعُونَ: نمی‌توانند

ضَرْبا: زدن

فِی‌الاَْرْضِ: در زمین را،

یَحْسَبُهُمُ: می‌پندارند ایشان را

الْجاهِلُ: افراد ناآگاه

اَغْنِیاءَ: بی‌نیاز،

مِنَ: از

التَّعَفُّفِ: شدّت خویشتنداری،

تَعْرِفُهُمْ: می‌شناسی آن‌ها را

بِسیماهُمْ: به چهره‌هایشان.

(124) جلد 3 سوره بقره

لا یَسْأَلُونَ: سئوال نمی‌کنند

النّاسَ اِلْحافا: از مردم با اصرار

وَ ما تُنْفِقُوا: و آن چه انفاق کنید

مِنْ خَیْرٍ: از خیری، خوبی

فَاِنَّ: پس به درستی که

اللّهَ: خداوند

بِهِ عَلیمٌ: به آن داناست.

274 اَلَّذینَ یُنْفِقُونَ اَمْوالَهُمْ بِاللَّیْلِ وَ النَّهارِ سِرّا وَ عَلانِیَةً فَلَهُمْ اَجْرُهُمْ عِنْدَ رَبِّهِمْ وَ لا خَوْفٌ عَلَیْهِمْ وَ لا هُمْ یَحْزَنُونَ

اَلَّذینَ: کسانی که

یُنْفِقُونَ: انفاق می‌کنند

اَمْوالَهُمْ: مال‌هایشان را

سوره بقره لغات و مفاهیم قرآن کریم (125)

بِاللَّیْلِ وَ النَّهارِ: در شب و روز

سِرّا: پنهانی

وَ عَلانِیَةً: و آشکار،

فَلَهُمْ: پس برای ایشان است

اَجْرُهُمْ: پاداششان

عِنْدَ رَبِّهِمْ: نزد پروردگارشان.

وَ لا خَوْفٌ: و نه ترسی

عَلَیْهِمْ: برایشان است

وَ لا هُمْ یَحْزَنُونَ: و نه غمگین می‌شوند.

277 اِنَّ الَّذینَ امَنُوا وَ عَمِلُوا الصّالِحاتِ وَ اَقامُواالصَّلوةَ وَ اتَوُا الزَّکوةَ لَهُمْ اَجْرُهُمْ عِنْدَ رَبِّهِمْ وَ لا خَوْفٌ عَلَیْهِمْ وَ لا هُمْ یَحْزَنُونَ

اِنَّ الَّذینَ: همانا کسانی که

(126) جلد 3 سوره بقره

امَنُوا: ایمان آوردند

وَ عَمِلُوا: و عمل

الصّالِحاتِ: صالح انجام دادند

وَ اَقامُوا: و به پا داشتند

الصَّلوةَ: نماز را

وَ اتَوُا الزَّکوةَ: و دادند زکوت را

لَهُمْ: برای ایشان است

اَجْرُهُمْ: اجرشان

عِنْدَ رَبِّهِمْ: نزد پروردگارشان

وَ لا خَوْفٌ: و نه ترسی

عَلَیْهِمْ: بر آنهاست

وَ لا هُمْ یَحْزَنُونَ: و نه ایشان غمگین می‌شوند.

285 امَنَ الرَّسُولُ بِما اُنْزِلَ اِلَیْهِ مِنْ رَبِّهِ

سوره بقره لغات و مفاهیم قرآن کریم (127)

وَ الْمُؤْمِنُونَ کُلٌّ امَنَ بِاللّهِ وَ مَلائِکَتِهِ وَ کُتُبِهِ وَ رُسُلِهِ لا نُفَرِّقُ بَیْنَ اَحَدٍ مِنْ رُسُلِهِ وَ قالُوا سَمِعْنا وَ اَطَعْنا غُفْرانَکَ رَبَّنا وَ اِلَیْکَ الْمَصیرُ

امَنَ الرَّسُولُ: ایمان آورده رسول

بِما اُنْزِلَ: به آن چه نازل شده

اِلَیْهِ: به سویش

مِنْ رَبِّهِ: از جانب پروردگارش

وَ الْمُؤْمِنُونَ: و مؤمنین.

کُلٌّ: همگی

امَنَ بِاللّهِ: ایمان آورده‌اند به خدا

وَ مَلائِکَتِهِ: و فرشتگان او

وَ کُتُبِهِ: و کتاب‌های او

وَ رُسُلِهِ: و رسولان او،

لا نُفَرِّقُ: فرقی نمی‌گذاریم

(128) جلد 3 سوره بقره

بَیْنَ اَحَدٍ: بین هیچ یک

مِنْ رُسُلِهِ: از رسولانش.

وَ قالُوا: و گفتند:

سَمِعْنا: شنیدیم ما

وَ اَطَعْنا: و اطاعت کردیم ما.

غُفْرانَکَ: آمرزشت را (خواهیم)

رَبَّنا: پروردگار ما!

وَ اِلَیْکَ: و به سوی توست

الْمَصیرُ: بازگشت.

286 لا یُکَلِّفُ اللّهُ نَفْسا اِلاّ وُسْعَها لَها ما کَسَبَتْ وَ عَلَیْها مَا اکْتَسَبَتْ رَبَّنا لا تُؤاخِذْنا اِنْ نَسینا اَوْ اَخْطَأْنا رَبَّنا وَ لا تَحْمِلْ عَلَیْنا اِصْرا کَما حَمَلْتَهُ عَلَی الَّذینَ مِنْ قَبْلِنا رَبَّنا وَ لا تُحَمِّلْنا ما لا طاقَةَ

سوره بقره لغات و مفاهیم قرآن کریم (129)

لَنا بِهِ وَ اعْفُ عَنّا وَ اغْفِرْ لَنا وَ ارْحَمْنا اَنْتَ مَوْلینا فَانْصُرْنا عَلَی الْقَوْمِ الْکافِرینَ

لا یُکَلِّفُ اللّهُ: تکلیف نمی‌کند خدا

نَفْسا: کسی را

اِلاّ وُسْعَها: مگر به اندازه توانش.

لَها ما کَسَبَتْ: برای اوست آن چه به‌دست آورده

وَ عَلَیْها: و به ضرر اوست

مَا اکْتَسَبَتْ: آن چه به (بدی) به دست آورده.

رَبَّنا: پروردگار ما!

لا تُؤاخِذْنا: مؤاخذه مکن ما را

اِنْ نَسینا: اگر فراموش کردیم

اَوْ اَخْطَأْنا: یا خطا نمودیم.

رَبَّنا: پروردگار ما!

وَ لا تَحْمِلْ: و تحمیل مکن

(130) جلد 3 سوره بقره

عَلَیْنا: بر ما

اِصْرا: بار سنگینی را

کَما حَمَلْتَهُ: هم‌چنان که حمل کردی آن را

عَلَی الَّذینَ: بر کسانی که

مِنْ قَبْلِنا: قبل از ما (بودند).

رَبَّنا: پروردگار ما!

وَ لا تُحَمِّلْنا: و قرار مده ما را

ما لا طاقَةَ: آن چه را که طاقتی نیست

لَنا: بر ما

بِهِ: به آن.

وَ اعْفُ: و عفو کن

عَنّا: ما را

وَ اغْفِرْ لَنا: و ببخش و بیامرز ما را

وَ ارْحَمْنا: و رحم کن بر ما.

سوره بقره لغات و مفاهیم قرآن کریم (131)

اَنْتَ: تویی

مَوْلینا: سرپرست ما،

فَانْصُرْنا: پس یاری کن ما را

عَلَی: بر

الْقَوْمِ: گروه

الْکافِرینَ: کافرین.

(132) جلد 3 سوره بقره

«سوره آل عمران»

6 هُوَ الَّذی یُصَوِّرُکُمْ فِی الاَْرْحامِ کَیْفَ یَشاءُ لا اِلهَ اِلاّ هُوَ الْعَزیزُ الْحَکیمُ

هُوَ الَّذی: او کسی است که

یُصَوِّرُکُمْ: تصویر می‌کند شما را

فِی الاَْرْحامِ: در رَحِم‌ها

کَیْفَ: هر طور که

یَشاءُ: بخواهد.

لا اِلهَ: نیست معبودی

اِلاّ هُوَ: مگر او که

الْعَزیزُ: توانا و

الْحَکیمُ: حکیم است.

8 رَبَّنا لا تُزِغْ قُلُوبَنا بَعْدَ اِذْ هَدَیْتَنا وَ هَبْ لَنا

سوره آل‌عمران لغات و مفاهیم قرآن کریم (133)

مِنْ لَدُنْکَ رَحْمَةً اِنَّکَ اَنْتَ الْوَهّابُ

رَبَّنا لا تُزِغْ: پروردگارا! منحرف مگردان

قُلُوبَنا: دل‌های ما را

بَعْدَ اِذْ: بعد از آن که

هَدَیْتَنا: هدایت کردی ما را،

وَهَبْ: و ببخش

لَنا: بر ما

مِنْ لَدُنْکَ: از نزد خودت

رَحْمَةً: رحمتی،

اِنَّکَ اَنْتَ: همانا تو، توئی

الْوَهّابُ: بسیار بخشنده.

9 رَبَّنا اِنَّکَ جامِعُ النّاسِ لِیَوْمٍ لارَیْبَ فیهِ اِنَّ اللّهَ لایُخْلِفُ الْمیعادَ

(134) جلد 3 سوره آل‌عمران

رَبَّنا اِنَّکَ: پروردگارا! همانا تو

جامِعُ النّاسِ: جمع‌کننده مردم هستی

لِیَوْمٍ: برای روزی که

لارَیْبَ فیهِ: نیست شکی در آن،

اِنَّ اللّهَ: به درستی که خداوند

لایُخْلِفُ: تخلّف نمی‌کند

الْمیعادَ: از وعده خود.

18 شَهِدَ اللّهُ اَنَّهُ لا اِلهَ اِلاّ هُوَ وَ الْمَلائِکَةُ وَ اوُلُوا الْعِلْمِ قائِما بِالْقِسْطِ لا اِلهَ اِلاّ هُوَ الْعَزیزُ الْحَکیمُ

شَهِدَ: گواهی داده

اللّهُ: خداوند

اَنَّهُ: همانا او

لا اِلهَ: نیست معبودی

سوره آل‌عمران لغات و مفاهیم قرآن کریم (135)

اِلاّ هُوَ: مگر او

وَ الْمَلائِکَةُ: و فرشتگان

وَ اوُلُوا: و صاحبان

الْعِلْمِ: دانش

قائِما: که قیام‌کننده

بِالْقِسْطِ: به عدالت (است).

لا اِلهَ: نیست معبودی

اِلاّ هُوَ: مگر او

الْعَزیزُ: که توانا

الْحَکیمُ: و حکیم است.

19 اِنَ‌الدّینَ عِنْدَ اللّهِ الاِْسْلامُ وَ مَا اخْتَلَفَ الَّذینَ اوُتُوا الْکِتابَ اِلاّ مِنْ‌بَعْدِماجاءَهُمُ‌الْعِلْمُ بَغْیا بَیْنَهُمْ وَمَنْ‌یَکْفُرْبِاآیاتِ‌اللّهِ فَاِنَ‌اللّهَ سَریعُ الْحِسابِ

(136) جلد 3 سوره آل‌عمران

اِنَّ: به درستی که

الدّینَ: دین

عِنْدَ: نزد

اللّهِ: خدا

الاِْسْلامُ: اسلام است.

وَ مَا اخْتَلَفَ: و اختلاف نکردند

الَّذینَ: کسانی که

اوُتُوا: داده شدند

الْکِتابَ: کتاب

اِلاّ مِنْ بَعْدِ: مگر بعد از

ما جاءَهُمُ: آن که آمد ایشان را

الْعِلْمُ: علم

بَغْیا: (به سبب) ظلم

بَیْنَهُمْ: در میان خودشان.

سوره آل‌عمران لغات و مفاهیم قرآن کریم (137)

وَ مَنْ: و کسی که

یَکْفُرْ: کافر شود

بِآیاتِ: به آیات

اللّهِ: خدا

فَاِنَّ: پس همانا

اللّهَ: خداوند

سَریعُ الْحِسابِ: سریع‌الحساب است.

27 تُولِجُ اللَّیْلَ فِی النَّهارِ وَ تُولِجُ النَّهارَ فِی‌اللَّیْلِ وَ تُخْرِجُ الْحَیَّ مِنَ‌الْمَیِّتِ وَ تُخْرِجُ‌الْمَیِّتَ

مِنَ‌الْحَیِّ وَ تَرْزُقُ مَنْ‌تَشاءُ بِغَیْرِ حِسابٍ

تُولِجُ: داخل می‌کنی

اللَّیْلَ: شب را

فِی النَّهارِ: در روز

(138) جلد 3 سوره آل‌عمران

وَ تُولِجُ: و داخل می‌کنی

النَّهارَ: روز را

فِی‌اللَّیْلِ: در شب.

وَ تُخْرِجُ: و خارج می‌کنی

الْحَیَّ: زنده را

مِنَ الْمَیِّتِ: از مرده

وَ تُخْرِجُ: و خارج می‌کنی

الْمَیِّتَ: مرده را

مِنَ‌الْحَیِّ: از زنده.

وَ تَرْزُقُ: و روزی می‌دهی

مَنْ‌تَشاءُ: به هر که بخواهی

بِغَیْرِ حِسابٍ: بدون حساب.

28 لا یَتَّخِذِ الْمُؤْمِنُونَ الْکافِرینَ اَوْلِیاءَ مِنْ دُونِ

سوره آل‌عمران لغات و مفاهیم قرآن کریم (139)

الْمُؤْمِنینَ وَ مَنْ یَفْعَلْ ذلِکَ فَلَیْسَ مِنَ‌اللّهِ فی شَیْ‌ءٍ اِلاّ اَنْ تَتَّقُوا مِنْهُمْ تُقیةً وَ یُحَذِّرُکُمُ اللّهُ نَفْسَهُ وَ اِلَی‌اللّهِ الْمَصیرُ

لا یَتَّخِذِ: (نباید) بگیرند

الْمُؤْمِنُونَ: مؤمنان

الْکافِرینَ: کافران را

اَوْلِیاءَ: دوست

مِنْ دُونِ: غیر از

الْمُؤْمِنینَ: مؤمنان،

وَ مَنْ: و هر که

یَفْعَلْ ذلِکَ: چنین کند

فَلَیْسَ: پس نیست

مِنَ‌اللّهِ: از خدا

فی شَیْ‌ءٍ: در چیزی

(140) جلد 3 سوره آل‌عمران

اِلاّ اَنْ: مگر این که

تَتَّقُوا: بپرهیزید

مِنْهُمْ تُقیةً: از آنان (نوعی پرهیز کردن).

وَ یُحَذِّرُکُمُ: و بر حذر می‌دارد

اللّهُ: خدا

نَفْسَهُ: از خودش.

وَ اِلَی اللّهِ: و به سوی خداست.

الْمَصیرُ: بازگشت.

31 قُلْ اِنْ کُنْتُمْ تُحِبُّونَ اللّهَ فَاتَّبِعُونی یُحْبِبْکُمُ‌اللّهُ وَ یَغْفِرْلَکُمْ‌ذُنُوبَکُمْ وَاللّهُ غَفُورٌ رَحیمٌ

قُلْ اِنْ: بگو: اگر

کُنْتُمْ تُحِبُّونَ: دوست می‌دارید

اللّهَ: خدا را،

سوره آل‌عمران لغات و مفاهیم قرآن کریم (141)

فَاتَّبِعُونی: پس پیروی کنید مرا

یُحْبِبْکُمُ: (تا) دوست بدارد شما را

اللّهُ: خدا،

وَ یَغْفِرْ لَکُمْ: و می‌آمرزد بر شما

ذُنُوبَکُمْ: گناهانتان را.

وَ اللّهُ: و خداوند

غَفُورٌ رَحیمٌ: آمرزنده مهربانست.

32 قُلْ اَطیعُوا اللّهَ وَ الرَّسُولَ فَاِنْ تَوَلَّوْا فَاِنَّ اللّهَ لا یُحِبُّ الْکافِرینَ

قُلْ اَطیعُوا: بگو: اطاعت کنید

اللّهَ: خدا

وَ الرَّسُولَ: و رسول را

فَاِنْ تَوَلَّوْا: پس اگر سرپیچی کنید،

(142) جلد 3 سوره آل‌عمران

فَاِنَّ: پس همانا

اللّهَ: خداوند

لا یُحِبُّ: دوست نمی‌دارد

الْکافِرینَ: کافران را.

51 اِنَّ اللّهَ رَبّی وَ رَبُّکُمْ فَاعْبُدُوهُ هذا صِراطٌ مُسْتَقیمٌ

اِنَّ: به درستی که

اللّهَ: خداوند

رَبّی: پروردگار من

وَ رَبُّکُمْ: و پروردگار شماست

فَاعْبُدُوهُ: پس بپرستید او را.

هذا: این است

صِراطٌ: راه

سوره آل‌عمران لغات و مفاهیم قرآن کریم (143)

مُسْتَقیمٌ: راست.

53 رَبَّنا امَنّا بِما اَنْزَلْتَ وَ اتَّبَعْنَا الرَّسُولَ فَاکْتُبْنا مَعَ الشّاهِدینَ

رَبَّنا: پروردگارا!

امَنّا: ایمان آوردیم

بِما: به آن چه

اَنْزَلْتَ: نازل کردی تو

وَ اتَّبَعْنَا: و پیروی نمودیم

الرَّسُولَ: فرستاده را،

فَاکْتُبْنا: پس بنویس ما را

مَعَ الشّاهِدینَ: با گواهان.

55 اِذْ قالَ اللّهُ یا عیسی اِنّی مُتَوَفّیکَ وَ رافِعُکَ

(144) جلد 3 سوره آل‌عمران

اِلَیَّ وَ مُطَهِّرُکَ مِنَ‌الَّذینَ کَفَرُوا وَ جاعِلُ الَّذینَ اتَّبَعُوکَ فَوْقَ الَّذینَ کَفَرُوا اِلی یَوْمِ الْقِیامَةِ ثُمَّ اِلَیَّ مَرْجِعُکُمْ فَاَحْکُمُ بَیْنَکُمْ فیما کُنْتُمْ فیهِ تَخْتَلِفُونَ

اِذْ قالَ: زمانی که گفت:

اللّهُ: خداوند

یا عیسی: ای عیسی!

اِنّی: همانا من

مُتَوَفّیکَ: می‌گیرم (جان) تو را

وَ رافِعُکَ: و بالا می‌برم تو را

اِلَیَّ: به سوی خود

وَ مُطَهِّرُکَ: و پاک می‌کنم تو را

مِنَ‌الَّذینَ: از کسانی که

کَفَرُوا: کافر شدند

وَ جاعِلُ و قرار دهنده‌ام

سوره آل‌عمران لغات و مفاهیم قرآن کریم (145)

الَّذینَ: کسانی را که

اتَّبَعُوکَ: پیروی کردند تو را

فَوْقَ: بالاتر از

الَّذینَ: کسانی که

کَفَرُوا: کافر شدند

اِلی یَوْمِ: تا روز

الْقِیامَةِ: قیامت،

ثُمَّ اِلَیَّ: سپس به سوی من است

مَرْجِعُکُمْ: بازگشت شما.

فَاَحْکُمُ: سپس حکم می‌کنم

بَیْنَکُمْ: بین شما

فیما کُنْتُمْ فیهِ: در آن چه که در آن

تَخْتَلِفُونَ: اختلاف می‌کردید.

(146) جلد 3 سوره آل‌عمران

61 فَمَنْ حاجَّکَ فیهِ مِنْ بَعْدِ ماجاءَکَ مِنَ الْعِلْمِ فَقُلْ تَعالَوْا نَدْعُ اَبْناءَنا وَ اَبْناءَکُمْ وَ نِساءَنا وَ نِساءَکُمْ وَ اَنْفُسَنا وَ اَنْفُسَکُمْ ثُمَّ نَبْتَهِلْ فَنَجْعَلْ لَعْنَتَ اللّهِ عَلَی‌الْکاذِبینَ

فَمَنْ: پس کسی که

حاجَّکَ: ستیزه کند با تو

فیهِ مِنْ بَعْدِ: در آن از بعد

ما جاءَکَ: آن چه آمد تو را

مِنَ الْعِلْمِ: از علم

فَقُلْ: پس بگو:

تَعالَوْا: بیائید،

نَدْعُ: می‌خوانیم ما

اَبْناءَنا: فرزندانمان را، پسرانمان را

وَ اَبْناءَکُمْ: و شما هم فرزندانتان را،

سوره آل‌عمران لغات و مفاهیم قرآن کریم (147)

وَ نِساءَنا: و ما زنانمان را،

وَ نِساءَکُمْ: و شما زنانتان را،

وَ اَنْفُسَنا: و خود ما، و جان‌های ما،

وَ اَنْفُسَکُمْ: و خود شما، و جان‌های شما،

ثُمَّ نَبْتَهِلْ: سپس مباهله کنیم

فَنَجْعَلْ: پس قرار دهیم

لَعْنَتَ اللّهِ: لعنت خداوند را

عَلَی الْکاذِبینَ: بر دروغگویان.

64 قُلْ یا اَهْلَ الْکِتابِ تَعالَوْا اِلی کَلِمَةٍ سَواءٍ بَیْنَنا وَ بَیْنَکُمْ اَلاّ نَعْبُدَ اِلاَّ اللّهَ وَ لا نُشْرِکَ بِهِ شَیْئا وَ لا یَتَّخِذَ بَعْضُنا بَعْضا اَرْبابا مِنْ دُونِ اللّهِ فَاِنْ تَوَلَّوْا فَقُولُوا اشْهَدُوا بِاَنّا مُسْلِمُونَ

قُلْ: بگو:

(148) جلد 3 سوره آل‌عمران

یا اَهْلَ: ای اهل

الْکِتابِ: کتاب!

تَعالَوْا: بیائید

اِلی کَلِمَةٍ: به سوی کلمه‌ای

سَواءٍ: که یکسان است

بَیْنَنا وَ: بین ما و

بَیْنَکُمْ: بین شما،

اَلاّ نَعْبُدَ: این که نپرستیم

اِلاَّ اللّهَ: مگر خدا را،

وَ لا نُشْرِکَ: و شریک نسازیم

بِهِ شَیْئا: با او چیزی را،

وَ لا یَتَّخِذَ: و نگیرد، نپذیرد

بَعْضُنا: بعضی از ما

بَعْضا: بعض دیگر را

سوره آل‌عمران لغات و مفاهیم قرآن کریم (149)

اَرْبابا: به خدائی

مِنْ دُونِ: به غیر از

اللّهِ: خداوند.

فَاِنْ: پس اگر

تَوَلَّوْا: روی گردانند

فَقُولُوا: پس بگوئید:

اشْهَدُوا: گواه باشید

بِاَنّا: به این که ما

مُسْلِمُونَ: تسلیم شدگانیم.

83 اَفَغَیْرَ دینِ اللّهِ یَبْغُونَ وَ لَهُ اَسْلَمَ مَنْ فِی السَّمواتِ وَ الاَْرْضِ طَوْعا وَ کَرْها وَ اِلَیْهِ یُرْجَعُونَ

اَفَغَیْرَ: آیا پس غیر

(150) جلد 3 سوره آل‌عمران

دینِ اللّهِ: دین خدا

یَبْغُونَ: طلب می‌کنند

وَ لَهُ اَسْلَمَ: و برای او تسلیم‌اند؟

مَنْ: آن چه (آن که)

فِی‌السَّمواتِ: در آسمان‌ها

وَ الاَْرْضِ: و زمین هستند

طَوْعا: از روی اختیار

وَ کَرْها: یا اجبار

وَ اِلَیْهِ: و به سوی او

یُرْجَعُونَ: بازگردانده می‌شوند.

85 وَ مَنْ یَبْتَغِ غَیْرَ الاِْسْلامِ دینا فَلَنْ یُقْبَلَ مِنْهُ وَ هُوَ فِی‌الاْخِرَةِ مِنَ الْخاسِرینَ

وَ مَنْ یَبْتَغِ: و هر کس طلب کند

سوره آل‌عمران لغات و مفاهیم قرآن کریم (151)

غَیْرَ الاِْسْلامِ: غیر از اسلام

دینا: دینی را،

فَلَنْ یُقْبَلَ مِنْهُ: پس پذیرفته نخواهد شد از او

وَ هُوَ فِی: و او

فِی‌الاْخِرَةِ: در آخرت

مِنَ الْخاسِرینَ: از زیان‌کاران است.

91 اِنَّ الَّذینَ کَفَرُوا وَ ماتُوا وَ هُمْ کُفّارٌ فَلَنْ یُقْبَلَ مِنْ اَحَدِهِمْ مِلْ‌ءُ الاَْرْضِ ذَهَبا وَ لَوِ افْتَدی بِهِ اوُلئِکَ لَهُمْ عَذابٌ اَلیمٌ وَ ما لَهُمْ مِنْ ناصِرینَ

اِنَّ: همانا

الَّذینَ: کسانی که

کَفَرُوا: کافر شدند

وَ ماتُوا: و مردند

(152) جلد 3 سوره آل‌عمران

وَ هُمْ: در حالی که آن‌ها

کُفّارٌ: کافر بودند

فَلَنْ: هرگز

یُقْبَلَ: قبول نشود

مِنْ: از هیچ

اَحَدِهِمْ: کدامشان

مِلْ‌ءُ: (به اندازه) پُری

الاَْرْضِ: زمین

ذَهَبا: از طلا.

وَ لَوِ: و اگر

افْتَدی: فدیه بپردازد

بِهِ: آن را

اوُلئِکَ: آنان

لَهُمْ: برایشان

سوره آل‌عمران لغات و مفاهیم قرآن کریم (153)

عَذابٌ: عذابی

اَلیمٌ: دردناک است

وَ ما: و نیست

لَهُمْ: برایشان

مِنْ: هیچ

ناصِرینَ: یاوری.

92 لَنْ تَنالُوا الْبِرَّ حَتّی تُنْفِقُوا مِمّا تُحِبُّونَ وَ ما تُنْفِقُوا مِنْ شَیْ‌ءٍ فَاِنَّ اللّهَ بِه عَلیمٌ

لَنْ تَنالُوا: هرگز نمی‌رسید

الْبِرَّ: به نیکی

حَتّی تُنْفِقُوا: تا انفاق کنید

مِمّا: از آن چه

تُحِبُّونَ: دوست می‌دارید.

(154) جلد 3 سوره آل‌عمران

وَ ما تُنْفِقُوا: و آن چه انفاق می‌کنید

مِنْ شَیْ‌ءٍ: از چیزی،

فَاِنَّ اللّهَ: پس همانا خداوند

بِه عَلیمٌ: به آن آگاه است.

«پایان جزء 3»

سوره آل‌عمران لغات و مفاهیم قرآن کریم (155)

104 وَلْتَکُنْ‌مِنْکُمْ‌اُمَّةٌ یَدْعُونَ اِلَی‌الْخَیْرِ وَ یَأْمُرُونَ بِالْمَعْرُوفِ وَ یَنْهَوْنَ عَنِ الْمُنْکَرِ وَ اُولآئِکَ هُمُ الْمُفْلِحُونَ

وَلْتَکُنْ: و باید باشد

مِنْکُمْ: از شما

اُمَّةٌ: گروهی، امّتی

یَدْعُونَ: که دعوت کنند

اِلَی الْخَیْرِ: به خیر و نیکی،

وَ یَأْمُرُونَ: و امر کنند

بِالْمَعْرُوفِ: به معروف (خوبی)

وَ یَنْهَوْنَ: و نهی کنند

عَنِ الْمُنْکَرِ: از منکر (بدی)

وَ اُولآئِکَ: و آنان

هُمُ الْمُفْلِحُونَ: ایشانند رستگاران

(156) جلد 4 سوره آل‌عمران

110 کُنْتُمْ خَیْرَ اُمَّةٍ اُخْرِجَتْ لِلنّاسِ تَأْمُرُونَ

بِالْمَعْرُوفِ وَ تَنْهَوْنَ عَنِ الْمُنْکَرِ وَ تُؤْمِنُونَ بِاللّهِ وَ لَوْ امَنَ اَهْلُ الْکِتابِ لَکانَ خَیْرا لَهُمْ مِنْهُمُ الْمُؤْمِنُونَ وَ اَکْثَرُهُمُ الْفاسِقُونَ

کُنْتُمْ: بودید

خَیْرَ: بهترین

اُمَّةٍ: امّتی که

اُخْرِجَتْ: خارج کرده شد

لِلنّاسِ: برای مردم،

تَأْمُرُونَ: امر می‌کنید

بِالْمَعْرُوفِ: به نیکی‌ها، خوبی‌ها

وَ تَنْهَوْنَ: و نهی می‌کنید

عَنِ الْمُنْکَرِ: از بدی‌ها

سوره آل‌عمران لغات و مفاهیم قرآن کریم (157)

وَ تُؤْمِنُونَ: و ایمان می‌آورید

بِاللّهِ: به خدا.

وَ لَوْ: و اگر

امَنَ: ایمان آورند

اَهْلُ: اهل

الْکِتابِ: کتاب

لَکانَ: هر آینه باشد

خَیْرا: خیری

لَهُمْ: برایشان.

مِنْهُمُ: عده‌ای از آن‌ها

الْمُؤْمِنُونَ: با ایمانند

وَ اَکْثَرُهُمُ: و بیشترشان

الْفاسِقُونَ: فاسقند.

(158) جلد 4 سوره آل‌عمران

113 لَیْسُوا سَوآءً مِنْ اَهْلِ الْکِتابِ اُمَّةٌ قائِمَةٌ یَتْلُونَ ایاتِ اللّهِ اناءَ اللَّیْلِ وَ هُمْ یَسْجُدُونَ

لَیْسُوا:نیستند

سَوآءً: یکسان .

مِنْ: از

اَهْلِ‌الْکِتابِ: اهل کتاب

اُمَّةٌ: جمعیّتی، گروهی

قائِمَةٌ: به پا خواسته‌اند

یَتْلُونَ: که می‌خوانند

ایاتِ: آیات

اللّهِ: خدا را

اناءَ اللَّیْلِ: در اثناء (اوقات) شب،

وَ هُمْ یَسْجُدُونَ:در حالی که آن‌ها سجده می‌کنند.

سوره آل‌عمران لغات و مفاهیم قرآن کریم (159)

114 یُؤْمِنُونَ بِاللّهِ وَ الْیَوْمِ الاْخِرِ وَ یَأْمُرُونَ بِالْمَعْرُوفِ وَ یَنْهَوْنَ عَنِ الْمُنْکَرِ وَ یُسارِعُونَ فِی‌الْخَیْراتِ وَاُولآئِکَ مِنَ الصّالِحینَ

یُؤْمِنُونَ: ایمان می‌آورند

بِاللّهِ: به خدا

وَ الْیَوْمِ: و روز

الاْخِرِ: قیامت،

وَ یَأْمُرُونَ: و امر می‌کنند

بِالْمَعْرُوفِ: به خوبی‌ها

وَ یَنْهَوْنَ: و نهی می‌کنند

عَنِ الْمُنْکَرِ: از بدی‌ها،

وَ یُسارِعُونَ: و سبقت می‌گیرند

فِی الْخَیْراتِ: در کارهای خیر،

وَاُولآئِکَ: و آنان

(160) جلد 4 سوره آل‌عمران

مِنَ الصّالِحینَ: از صالحانند.

133 وَ سارِعُوا اِلی مَغْفِرَةٍ مِنْ رَبِّکُمْ وَ جَنَّةٍ عَرْضُهَا السَّمواتُ وَ الاَْرْضُ اُعِدَّتْ لِلْمُتَّقینَ

وَ سارِعُوا: و سرعت گیرید

اِلی مَغْفِرَةٍ: به سوی آمرزش

مِنْ: از جانب

رَبِّکُمْ: پروردگارتان،

وَ جَنَّةٍ: و بهشتی که

عَرْضُهَا: وسعت آن

السَّمواتُ: آسمان‌ها

وَ الاَْرْضُ: و زمین است

اُعِدَّتْ: آماده شده است

لِلْمُتَّقینَ: برای پرهیزگاران

سوره آل‌عمران لغات و مفاهیم قرآن کریم (161)

134 الَّذینَ یُنْفِقُونَ فِی السَّرّاآءِ وَ الضَّرّاآءِ وَ الْکاظِمینَ الْغَیْظَ وَ الْعافینَ عَنِ النّاسِ وَ اللّهُ یُحِبُّ الْمُحْسِنینَ

الَّذینَ: کسانی که

یُنْفِقُونَ: انفاق می‌کنند

فِی‌السَّرّآءِ: در توانگری

وَ الضَّرّآءِ: و سختی،

وَ الْکاظِمینَ: و فروبرندگان

الْغَیْظَ: خشم،

وَ الْعافینَ: و در گذرندگان

عَنِ النّاسِ: از مردمند.

وَ اللّهُ: و خداوند

یُحِبُّ: دوست می‌دارد

(162) جلد 4 سوره آل‌عمران

الْمُحْسِنینَ: نیکوکاران را.

135 وَ الَّذینَ اِذا فَعَلُوا فاحِشَةً اَوْ ظَلَمُوا اَنْفُسَهُمْ ذَکَرُوااللّهَ فَاسْتَغْفَرُوا لِذُنُوبِهِمْ وَ مَنْ‌یَغْفِرُالذُّنُوبَ اِلاَّاللّهُ وَ لَمْ یُصِرُّوا عَلی مافَعَلُوا وَ هُمْ یَعْلَمُونَ

وَ الَّذینَ: و کسانی که

اِذا فَعَلُوا: وقتی انجام دادند

فاحِشَةً: کار زشتی را،

اَوْ ظَلَمُوا: یا ظلم کردند

اَنْفُسَهُمْ: به خودشان،

ذَکَرُوا: یاد کنند

اللّهَ: خدا را

فَاسْتَغْفَرُوا: پس طلب آمرزش کنند

لِذُنُوبِهِمْ: برای گناهانشان.

سوره آل‌عمران لغات و مفاهیم قرآن کریم (163)

وَ مَنْ: و چه کسی

یَغْفِرُ: می‌آمرزد

الذُّنُوبَ: گناهان را

اِلاَّ اللّهُ: به جز خداوند؟

وَ لَمْ یُصِرُّوا: و اصرار نمی‌ورزند

عَلی ما: بر آن چه

فَعَلُوا: انجام دادند.

وَ هُمْ: در حالی که ایشان

یَعْلَمُونَ: می‌دانند

136 اُولآئِکَ جَزاؤُهُمْ مَغْفِرَةٌ مِنْ رَبِّهِمْ وَ جَنّاتٌ تَجْری مِنْ تَحْتِهَا الاَْنْهارُ خالِدینَ فیها وَ نِعْمَ اَجْرُ الْعامِلینَ

اُولآئِکَ: آنان

(164) جلد 4 سوره آل‌عمران

جَزاؤُهُمْ: پاداششان

مَغْفِرَةٌ: آمرزشی است

مِنْ: از جانب

رَبِّهِمْ: پروردگارشان،

وَ جَنّاتٌ: و بهشت‌هایی که

تَجْری: جاری می‌شود

مِنْ تَحْتِهَا: از زیر آن

الاَْنْهارُ: رودها.

خالِدینَ فیها: جاودانند در آن.

وَ نِعْمَ: و چه نیکوست

اَجْرُ: پاداش

الْعامِلینَ: عمل کنندگان، اهل عمل

137 قَدْ خَلَتْ مِنْ قَبْلِکُمْ سُنَنٌ فَسیرُوا فِی‌الاَْرْضِ

سوره آل‌عمران لغات و مفاهیم قرآن کریم (165)

فَانْظُرُوا کَیْفَ کانَ عاقِبَةُ الْمُکَذِّبینَ

قَدْ: به تحقیق

خَلَتْ: گذشته

مِنْ قَبْلِکُمْ: پیش از شما

سُنَنٌ: روش‌هایی،

فَسیرُوا: پس سیر کنید

فِی‌الاَْرْضِ: در زمین،

فَانْظُرُوا: پس نظر کنید، ببینید

کَیْفَ: چگونه

کانَ: بود

عاقِبَةُ: سرانجام

الْمُکَذِّبینَ: تکذیب کنندگان؟

138 هذا بَیانٌ لِلنّاسِ وَ هُدیً وَ مَوْعِظَةٌ لِلْمُتَّقینَ

(166) جلد 4 سوره آل‌عمران

هذا: این

بَیانٌ: بیانی است

لِلنّاسِ: برای مردم

وَ هُدیً: و هدایتی

وَ مَوْعِظَةٌ: و پندی است

لِلْمُتَّقینَ: برای پرهیزگاران

139 وَ لا تَهِنُوا وَ لا تَحْزَنُوا وَ اَنْتُمُ الاَْعْلَوْنَ اِنْ کُنْتُمْ مُؤْمِنینَ

وَ لا تَهِنُوا: و سست نشوید

وَ لا تَحْزَنُوا: و غمگین نباشید.

وَ اَنْتُمُ: و شما

الاَْعْلَوْنَ: برتر هستید

اِنْ: اگر

سوره آل‌عمران لغات و مفاهیم قرآن کریم (167)

کُنْتُمْ مُؤْمِنینَ: مؤمن باشید

159 فَبِما رَحْمَةٍ مِنَ اللّهِ لِنْتَ لَهُمْ وَ لَوْ کُنْتَ فَظّا غَلیظَ الْقَلْبِ لاَانْفَضُّوا مِنْ حَوْلِکَ فَاعْفُ عَنْهُمْ وَ اسْتَغْفِرْ لَهُمْ وَ شاوِرْهُمْ فِی الاَْمْرِ فَاِذا عَزَمْتَ فَتَوَکَّلْ عَلَی اللّهِ اِنَّ اللّهَ یُحِبُّ الْمُتَوَکِّلینَ

فَبِما رَحْمَةٍ: پس به سبب لطف و رحمت

مِنَ اللّهِ: از جانب خدا

لِنْتَ لَهُمْ: نرم‌خو (و خوش اخلاق) شدی برایشان.

وَ لَوْ کُنْتَ: و اگر بودی

فَظّا: تند و خشن

غَلیظَ الْقَلْبِ: سنگدل،

لاَانْفَضُّوا: هر آینه پراکنده می‌شدند

مِنْ حَوْلِکَ: از اطرافت.

(168) جلد 4 سوره آل‌عمران

فَاعْفُ عَنْهُمْ: پس عفو کن ایشان را.

وَ اسْتَغْفِرْ: و طلب آمرزش کن

لَهُمْ: برای آن‌ها

وَ شاوِرْهُمْ: و مشورت کن با آن‌ها

فِی‌الاَْمْرِ: در کار.

فَاِذا: پس هنگامی که

عَزَمْتَ: تصمیم گرفتی

فَتَوَکَّلْ: پس توکل کن

عَلَی اللّهِ: بر خدا.

اِنَّ اللّهَ: به درستی که خداوند

یُحِبُّ: دوست می‌دارد

الْمُتَوَکِّلینَ: توکل کنندگان را

160 اِنْ یَنْصُرْکُمُ اللّهُ فَلا غالِبَ لَکُمْ وَ اِنْ یَخْذُلْکُمْ

سوره آل‌عمران لغات و مفاهیم قرآن کریم (169)

فَمَنْ ذَا الَّذی یَنْصُرُکُمْ مِنْ بَعْدِهِ وَ عَلَی اللّهِ فَلْیَتَوَکَّلِ الْمُؤْمِنُونَ

اِنْ یَنْصُرْکُمُ: اگر یاری کند شما را

اللّهُ: خداوند،

فَلا غالِبَ: پس پیروز نخواهد شد

لَکُمْ: بر شما (هیچ کس)

وَ اِنْ: و اگر

یَخْذُلْکُمْ: دست بردارد از شما،

فَمَنْ ذَا الَّذی: پس کیست، چه کسی است آن که

یَنْصُرُکُمْ: یاری کند شما را

مِنْ بَعْدِهِ: از بعد آن؟

وَ عَلَی اللّهِ: و بر خداوند

فَلْیَتَوَکَّلِ: پس باید توکّل کند

الْمُؤْمِنُونَ: مؤمنان

(170) جلد 4 سوره آل‌عمران

161 وَ ما کانَ لِنَبِیٍّ اَنْ یَغُلَّ وَ مَنْ یَغْلُلْ یَأْتِ بِما غَلَّ یَوْمَ الْقِیمَةِ ثُمَّ تُوَفّی کُلُّ نَفْسٍ ما کَسَبَتْ وَ هُمْ لا یُظْلَمُونَ

وَ ما کانَ لِنَبِیٍّ: و نباشد بر پیامبری

اَنْ یَغُلَّ: این که خیانت کند.

وَ مَنْ: و کسی که

یَغْلُلْ: خیانت کند،

یَأْتِ بِما: می‌آورد آن چه را که

غَلَّ یَوْمَ: خیانت کرده روز

الْقِیمَةِ: قیامت.

ثُمَّ تُوَفّی: سپس داده می‌شود

کُلُّ نَفْسٍ: هر نفسی

ما کَسَبَتْ: آن چه را کسب کرده.

سوره آل‌عمران لغات و مفاهیم قرآن کریم (171)

وَ هُمْ: و ایشان

لا یُظْلَمُونَ: ستم نخواهند شد.

162 اَفَمَنِ اتَّبَعَ رِضْوانَ اللّهِ کَمَنْ بآءَ بِسَخَطٍ مِنَ اللّهِ وَ مَاْویهُ جَهَنَّمُ وَ بِئْسَ الْمَصیرُ

اَفَمَنِ: آیا پس کسی که

اتَّبَعَ: پیروی کرده

رِضْوانَ: رضای

اللّهِ: خدا را،

کَمَنْ: مانند کسی است که

بآءَ: گرفتار شده

بِسَخَطٍ: به خشم و غضب

مِنَ اللّهِ: از جانب خدا؟

وَ مَاْویهُ: و جایگاهش

(172) جلد 4 سوره آل‌عمران

جَهَنَّمُ: جهنّم است.

وَ بِئْسَ: و چه بد

الْمَصیرُ: بازگشتگاهی است

163 هُمْ دَرَجاتٌ عِنْدَ اللّهِ وَ اللّهُ بَصیرٌ بِما یَعْمَلُونَ

هُمْ: ایشان را

دَرَجاتٌ: درجاتی است

عِنْدَاللّهِ: نزد خدا.

وَ اللّهُ: و خداوند

بَصیرٌ: بیناست

بِما: به آن چه

یَعْمَلُونَ: انجام می‌دهند.

سوره آل‌عمران لغات و مفاهیم قرآن کریم (173)

164 لَقَدْ مَنَّ اللّهُ عَلَی الْمُؤْمِنینَ اِذْ بَعَثَ فیهِمْ رَسُولاً مِنْ اَنْفُسِهِمْ یَتْلُوا عَلَیْهِمْ‌ایاتِهِ وَ یُزَکّیهِمْ وَ یُعَلِّمُهُمُ الْکِتابَ وَ الْحِکْمَةَ وَ اِنْ کانُوا مِنْ قَبْلُ لَفی ضَلالٍ مُبینٍ

لَقَدْ: هر آینه به تحقیق

مَنَّ: منت نهاد

اللّهُ: خداوند

عَلَی الْمُؤْمِنینَ: بر مؤمنان،

اِذْ بَعَثَ: هنگامی که برانگیخت

فیهِمْ رَسُولاً: در میانشان رسولی

مِنْ اَنْفُسِهِمْ: از خودشان،

یَتْلُوا عَلَیْهِمْ: بخواند بر آن‌ها

ایاتِهِ: آیاتش را.

وَ یُزَکّیهِمْ: و پاک گرداند آن‌ها را

(174) جلد 4 سوره آل‌عمران

وَ یُعَلِّمُهُمُ: و بیاموزد آن‌ها را

الْکِتابَ: کتاب (آسمانی)

وَالْحِکْمَةَ: و حکمت.

وَ اِنْ کانُوا: و اگر (چه) بودند

مِنْ قَبْلُ: از قبل

لَفی ضَلالٍ: هر آینه در گمراهی

مُبینٍ: آشکاری

165 اَوَ لَمّا اَصابَتْکُمْ مُصیبَةٌ قَدْ اَصَبْتُمْ مِثْلَیْها قُلْتُمْ اَنّی هذا قُلْ هُوَ مِنْ عِنْدِ اَنْفُسِکُمْ اِنَّ اللّهَ عَلی کُلِّ شَیْ‌ءٍ قَدیرٌ

اَوَ لَمّا: آیا و هنگامی که

اَصابَتْکُمْ: رسید به شما

مُصیبَةٌ: مصیبتی

سوره آل‌عمران لغات و مفاهیم قرآن کریم (175)

قَدْ اَصَبْتُمْ: به تحقیق رساندید

مِثْلَیْها: دو برابر آن را

قُلْتُمْ: گفتید:

اَنّی هذا: از کجاست این؟

قُلْ هُوَ: بگو: آن

مِنْ عِنْدِ: از نزد

اَنْفُسِکُمْ: خود شماست.

اِنَّ اللّهَ: به درستی که خداوند

عَلی کُلِّ: بر هر

شَیْ‌ءٍ: چیزی

قَدیرٌ: قادر است

166 وَ ما اَصابَکُمْ یَوْمَ‌الْتَقَی الْجَمْعانِ فَبِاِذْنِ اللّهِ وَ لِیَعْلَمَ الْمُؤْمِنینَ

(176) جلد 4 سوره آل‌عمران

وَ ما اَصابَکُمْ: و آن چه رسید به شما

یَوْمَ الْتَقَی: در روز روبه‌رو شدن

الْجَمْعانِ: دو جمعیت، دو گروه

فَبِاِذْنِ: پس به اجازه

اللّهِ: خدا (بود)،

وَ لِیَعْلَمَ: و تا شناخته شوند

الْمُؤْمِنینَ: مؤمنین

167 وَ لِیَعْلَمَ الَّذینَ نافَقُوا وَ قیلَ لَهُمْ تَعالَوْا قاتِلُوا فی سَبیلِ اللّهِ اَوِادْفَعُوا قالُوا لَوْ نَعْلَمُ قِتالاً لاَ تَّبَعْناکُمْ هُمْ لِلْکُفْرِ یَوْمَئِذٍ اَقْرَبُ مِنْهُمْ لِلاِْیْمانِ یَقُولُونَ بِاَفْواهِهِمْ ما لَیْسَ فی قُلُوبِهِمْ وَ اللّهُ اَعْلَمُ

بِما یَکْتُمُونَ

وَ لِیَعْلَمَ: و تا شناخته شوند

سوره آل‌عمران لغات و مفاهیم قرآن کریم (177)

الَّذینَ: کسانی که

نافَقُوا: منافق بودند، نفاق کردند

وَ قیلَ لَهُمْ: و گفته شد به ایشان

تَعالَوْا قاتِلُوا: بیایید نبرد کنید

فی سَبیلِ اللّهِ: در راه خدا

اَوِ ادْفَعُوا: یا دفع کنید، دفاع نمایید

قالُوا: گفتند:

لَوْ نَعْلَمُ: اگر می‌دانستیم

قِتالاً: جنگی است

لاَ تَّبَعْناکُمْ: هر آینه پیروی می‌کردیم شما را.

هُمْ لِلْکُفْرِ: آن‌ها به کفر

یَوْمَئِذٍ: در آن روز

اَقْرَبُ: نزدیک‌تر بودند

مِنْهُمْ لِلاِْیْمانِ: از ایشان به ایمان،

(178) جلد 4 سوره آل‌عمران

یَقُولُونَ: می‌گویند:

بِاَفْواهِهِمْ: با دهان‌هایشان

ما لَیْسَ: آن چه را که نیست

فی قُلُوبِهِمْ: در دل‌هایشان.

وَ اللّهُ اَعْلَمُ: و خداوند داناتر است

بِما: به آن چه که

یَکْتُمُونَ: کتمان می‌کنند

168 اَلَّذینَ قالُوا لاِِخْوانِهِمْ وَ قَعَدُوا لَوْ اَطاعُونا ما قُتِلُوا قُلْ فَادْرَؤُا عَنْ اَنْفُسِکُمُ الْمَوْتَ اِنْ کُنْتُمْ صادِقینَ

اَلَّذینَ قالُوا: کسانی که گفتند:

لاِِخْوانِهِمْ: به برادرانشان

وَ قَعَدُوا: و نشستند، کناره‌گیری کردند،

سوره آل‌عمران لغات و مفاهیم قرآن کریم (179)

لَوْ: اگر

اَطاعُونا: پیروی می‌کردند ما را

ما قُتِلُوا: کشته نمی‌شدند.

قُلْ: بگو:

فَادْرَؤُا: پس دور کنید

عَنْ اَنْفُسِکُمُ: از خودتان

الْمَوْتَ: مرگ را

اِنْ کُنْتُمْ صادِقینَ: اگر راست می‌گویید.

169 وَ لا تَحْسَبَنَّ الَّذینَ قُتِلُوا فی سَبیلِ اللّهِ اَمْواتا بَلْ اَحْیاءٌ عِنْدَ رَبِّهِمْ یُرْزَقُونَ

وَ لا تَحْسَبَنَّ: و به حساب نیاور، گمان مبر

الَّذینَ: کسانی که

قُتِلُوا: کشته شدند

(180) جلد 4 سوره آل‌عمران

فی سَبیلِ اللّهِ: در راه خدا

اَمْواتا: مردگانند،

بَلْ اَحْیاءٌ: بلکه زنده‌اند،

عِنْدَ رَبِّهِمْ: نزد پروردگارشان

یُرْزَقُونَ: روزی داده می‌شوند

170 فَرِحینَ بِما اتیهُمُ اللّهُ مِنْ فَضْلِهِ وَ یَسْتَبْشِرُونَ بِالَّذینَ لَمْ یَلْحَقُوا بِهِمْ مِنْ خَلْفِهِمْ اَلاّ خَوْفٌ عَلَیْهِمْ وَ لا هُمْ یَحْزَنُونَ

فَرِحینَ: خوشحالند

بِما: به آن چه که

اتیهُمُ اللّهُ: داده به ایشان خداوند

مِنْ فَضْلِهِ: از فضلش،

وَ یَسْتَبْشِرُونَ: و بشارت می‌دهند

سوره آل‌عمران لغات و مفاهیم قرآن کریم (181)

بِالَّذینَ: به کسانی که

لَمْ یَلْحَقُوا: هنوز ملحق نشدند

بِهِمْ: به ایشان

مِنْ خَلْفِهِمْ: از پشتشان،

اَلاّ خَوْفٌ: این که نه ترسی

عَلَیْهِمْ: بر آن‌هاست

وَ لا هُمْ: و نه ایشان

یَحْزَنُونَ: غمگین می‌شوند.

171 یَسْتَبْشِرُونَ بِنِعْمَةٍ مِنَ اللّهِ وَ فَضْلٍ وَ اَنَّ اللّهَ لا یُضیعُ اَجْرَ الْمُؤْمِنینَ

یَسْتَبْشِرُونَ: بشارت می‌دهند

بِنِعْمَةٍ: به نعمتی

مِنَ اللّهِ: از جانب خداوند

(182) جلد 4 سوره آل‌عمران

وَ فَضْلٍ: و فضلی.

وَ اَنَّ اللّهَ: و همانا خداوند

لا یُضیعُ: ضایع نمی‌کند

اَجْرَ الْمُؤْمِنینَ: پاداش مؤمنان را

172 اَلَّذینَ اسْتَجابُوا لِلّهِ وَ الرَّسُولِ مِنْ بَعْدِ ما اَصابَهُمُ الْقَرْحُ لِلَّذینَ اَحْسَنُوا مِنْهُمْ وَ اتَّقَوْا اَجْرٌ عَظیمٌ

اَلَّذینَ: کسانی که

اسْتَجابُوا: اجابت کردند

لِلّهِ: (دعوت) خدا

وَ الرَّسُولِ: و رسول را،

مِنْ بَعْدِ: از بعد

ما اَصابَهُمُ: آن چه رسید به ایشان

سوره آل‌عمران لغات و مفاهیم قرآن کریم (183)

الْقَرْحُ: زخم کاری، جراحات

لِلَّذینَ: برای کسانی که

اَحْسَنُوا: نیکی کردند

مِنْهُمْ: از ایشان،

وَ اتَّقَوْا: و تقوا پیش گرفتند

اَجْرٌ عَظیمٌ: پاداشی بزرگ است.

173 اَلَّذینَ قالَ لَهُمُ النّاسُ اِنَّ النّاسَ قَدْ جَمَعُوا لَکُمْ فَاخْشَوْهُمْ فَزادَهُمْ ایمانا وَ قالُوا حَسْبُنَا اللّهُ وَ نِعْمَ الْوَکیلُ

اَلَّذینَ: آن کسانی که

قالَ لَهُمُ: گفتند به ایشان

النّاسُ: مردم

اِنَّ النّاسَ: همانا مردم (منظور دشمنان)

(184) جلد 4 سوره آل‌عمران

قَدْ: به تحقیق

جَمَعُوا: اجتماع کردند

لَکُمْ: بر شما

فَاخْشَوْهُمْ: پس بترسید از آن‌ها،

فَزادَهُمْ: پس زیاد شد

ایمانا: ایمانشان

وَ قالُوا: و گفتند:

حَسْبُنَا: کافی است ما را

اللّهُ: خداوند

وَ نِعْمَ الْوَکیلُ: و بهترین حامی است.

174 فَانْقَلَبُوا بِنِعْمَةٍ مِنَ‌اللّهِ وَ فَضْلٍ لَمْ یَمْسَسْهُمْ

سُوآءٌ وَ اتَّبَعُوا رِضْوانَ اللّهِ وَاللّهُ ذُو فَضْلٍ عَظیمٍ

فَانْقَلَبُوا: پس زیر و رو کردند، بازگشتند

سوره آل‌عمران لغات و مفاهیم قرآن کریم (185)

بِنِعْمَةٍ: با نعمتی

مِنَ اللّهِ: از جانت خدا

وَ فَضْلٍ: و فضلی،

لَمْ یَمْسَسْهُمْ: نرسید به ایشان

سُوآءٌ: بدی‌ای، ناراحتی‌ای،

وَ اتَّبَعُوا: و پیروی کردند

رِضْوانَ: خشنودی

اللّهِ: خدا را.

وَ اللّهُ: و خداوند

ذُو فَضْلٍ: دارای فضلی

عَظیمٍ: بزرگ است

175 اِنَّما ذلِکُمُ الشَّیْطانُ یُخَوِّفُ اَوْلِیاءَهُ فَلا تَخافُوهُمْ وَ خافُونِ اِنْ کُنْتُمْ مُؤْمِنینَ

(186) جلد 4 سوره آل‌عمران

اِنَّما: جز این نیست که

ذلِکُمُ: این برای شما،

الشَّیْطانُ: شیطان است

یُخَوِّفُ: که می‌ترساند

اَوْلِیاءَهُ: دوستانش را،

فَلا تَخافُوهُمْ: پس نترسید از آن‌ها،

وَ خافُونِ: و بترسید از من

اِنْ: اگر

کُنْتُمْ مُؤْمِنینَ: مؤمن هستید

176 وَ لایَحْزُنْکَ‌الَّذینَ‌یُسارِعُونَ فِی‌الْکُفْرِ اِنَّهُمْ لَنْ یَضُرُّوا اللّهَ شَیْئا یُریدُ اللّهُ اَلاّ یَجْعَلَ لَهُمْ حَظّا فِی الاْخِرَةِ وَ لَهُمْ عَذابٌ عَظیمٌ

وَ لا یَحْزُنْکَ: و غمگین نکنند تو را

سوره آل‌عمران لغات و مفاهیم قرآن کریم (187)

الَّذینَ: کسانی که

یُسارِعُونَ: شتاب می‌کنند

فِی‌الْکُفْرِ: در کفر

اِنَّهُمْ: در کفر

لَنْ یَضُرُّوا: هرگز ضرر نمی‌رسانند

اللّهَ: خدا را

شَیْئا: چیزی.

یُریدُ: می‌خواهد

اللّهُ: خداوند

اَلاّ یَجْعَلَ: این که قرار ندهد

لَهُمْ حَظّا: برای ایشان بهره‌ای

فِی الاْخِرَةِ: در آخرت.

وَ لَهُمْ عَذابٌ: و برای ایشان عذابی

عَظیمٌ: بزرگ است

(188) جلد 4 سوره آل‌عمران

177 اِنَّ الَّذینَ اشْتَرَوُا الْکُفْرَ بِالاْیمانِ لَنْ یَضُرُّوا اللّهَ شَیْئا وَ لَهُمْ عَذابٌ اَلیمٌ

اِنَّ الَّذینَ: همانا کسانی که

اشْتَرَوُا: خریدند

الْکُفْرَ: کفر را

بِالاْیمانِ: به ایمان،

لَنْ یَضُرُّوا: هرگز ضرر نمی‌رسانند

اللّهَ: خدا را

شَیْئا: چیزی،

وَ لَهُمْ عَذابٌ: و برای ایشان عذابی

اَلیمٌ: دردناک است.

178 وَ لا یَحْسَبَنَّ الَّذینَ کَفَرُوا اَنَّما نُمْلی لَهُمْ

سوره آل‌عمران لغات و مفاهیم قرآن کریم (189)

خَیْرٌ لاَِنْفُسِهِمْ اِنَّما نُمْلی لَهُمْ لِیَزْدادُوا اِثْما وَ لَهُمْ عَذابٌ مُهینٌ

وَ لا یَحْسَبَنَّ: و گمان نکنند، خیال نکنند

الَّذینَ: کسانی که

کَفَرُوا: کافر شدند

اَنَّما: فقط، حتما

نُمْلی: مهلت می‌دهیم

لَهُمْ: به ایشان

خَیْرٌ: بهتر است

لاَِنْفُسِهِمْ: برای خودشان،

اِنَّما: جز این نیست که

نُمْلی: مهلت می‌دهیم

لَهُمْ: به ایشان

لِیَزْدادُوا: تا زیاد کنند، بیفزایند

(190) جلد 4 سوره آل‌عمران

اِثْما: گناه را،

وَ لَهُمْ عَذابٌ: و برای ایشان عذابی

مُهینٌ: خوارکننده است

179 ما کانَ اللّهُ لِیَذَرَ الْمُؤْمِنینَ عَلی ما اَنْتُمْ عَلَیْهِ حَتّی یَمیزَ الْخَبیثَ مِنَ الطَّیِّبِ وَ ما کانَ اللّهُ لِیُطْلِعَکُمْ عَلَی الْغَیْبِ وَ لکِنَّ اللّهَ یَجْتَبی مِنْ رُسُلِهِ مَنْ یَشاآءُ فَامِنُوا بِاللّهِ وَ رُسُلِهِ وَ اِنْ تُؤْمِنُوا

وَ تَتَّقُوا فَلَکُمْ اَجْرٌ عَظیمٌ

ما کانَ اللّهُ: چنین نباشد که خدا

لِیَذَرَ: واگذارد

الْمُؤْمِنینَ: مؤمنان را

عَلی ما اَنْتُمْ: بر آن چه شما

عَلَیْهِ حَتّی: بر آن (هستید) تا

سوره آل‌عمران لغات و مفاهیم قرآن کریم (191)

یَمیزَ: جدا سازد

الْخَبیثَ: ناپاک را

مِنَ الطَّیِّبِ: از پاک.

وَ ما کانَ اللّهُ: و چنین نباشد که خدا

لِیُطْلِعَکُمْ: مطلع کند شما را

عَلَی الْغَیْبِ: بر اسرار، غیب،

وَ لکِنَّ: ولیکن

اللّهَ: خداوند

یَجْتَبی: انتخاب می‌کند

مِنْ رُسُلِهِ: از فرستادگانش

مَنْ یَشاآءُ: هر که رابخواهد.

فَامِنُوا: پس ایمان بیاورید

بِاللّهِ: به خداوند

وَ رُسُلِهِ: و فرستادگانش.

(192) جلد 4 سوره آل‌عمران

وَ اِنْ تُؤْمِنُوا: و اگر ایمان بیاورید

وَ تَتَّقُو:ا و تقوا پیشه کنید

فَلَکُمْ: پس برای شما

اَجْرٌ عَظیمٌ: پاداشی بزرگ است

180 وَ لا یَحْسَبَنَّ الَّذینَ یَبْخَلُونَ بِما اتیهُمُ اللّهُ مِنْ فَضْلِهِ هُوَ خَیْرا لَهُمْ بَلْ هُوَ شَرٌّ لَهُمْ سَیُطَوَّقُونَ ما بَخِلُوا بِهِ یَوْمَ الْقِیمَةِ وَ لِلّهِ میراثُ السَّمواتِ وَ الاَْرْضِ وَ اللّهُ بِما تَعْمَلُونَ خَبیرٌ

وَ لا یَحْسَبَنَّ: و گمان نکنند، خیال نکنند

الَّذینَ: کسانی که

یَبْخَلُونَ: بخل می‌ورزند

بِما اتیهُمُ: به آن چه داده به ایشان

اللّهُ: خداوند

سوره آل‌عمران لغات و مفاهیم قرآن کریم (193)

مِنْ فَضْلِهِ: از فضلش،

هُوَ خَیْرا لَهُمْ: او بهتر است برایشان،

بَلْ هُوَ شَرٌّ: بلکه او بد است

لَهُمْ: برایشان

سَیُطَوَّقُونَ: به زودی (به گردنشان) طوق می‌افکنند

ما بَخِلُوا: آن چه را بخل ورزیدند

بِهِ: به آن

یَوْمَ الْقِیمَةِ: روز قیامت.

وَ لِلّهِ: و برای خداست

میراثُ: میراث

السَّمواتِ: آسمان‌ها

وَ الاَْرْضِ: و زمین.

وَ اللّهُ بِما: و خداوند به آن چه

تَعْمَلُونَ: انجام می‌دهید

(194) جلد 4 سوره آل‌عمران

خَبیرٌ: آگاه است

185 کُلُّ نَفْسٍ ذائِقَةُ الْمَوْتِ وَ اِنَّما تُوَفَّوْنَ اُجُورَکُمْ یَوْمَ الْقِیمَةِ فَمَنْ زُحْزِحَ عَنِ‌النّارِ وَ اُدْخِلَ الْجَنَّةَ فَقَدْ فازَ وَ مَا الْحَیوةُ الدُّنْیا اِلاّ مَتاعُ الْغُرُورِ

کُلُّ نَفْسٍ: هر کسی، هر نفسی

ذائِقَةُ: چشنده

الْمَوْتِ: مرگ است.

وَ اِنَّما: و جز این نیست که

تُوَفَّوْنَ: دریافت می‌کنید

اُجُورَکُمْ: پاداشتان را

یَوْمَ: روز

الْقِیمَةِ: قیامت.

فَمَنْ: پس هر کس

سوره آل‌عمران لغات و مفاهیم قرآن کریم (195)

زُحْزِحَ: دور شد

عَنِ‌النّارِ: از آتش

وَ اُدْخِلَ: و داخل

الْجَنَّةَ: بهشت شد

فَقَدْ: پس به تحقیق

فازَ: رستگار شد.

وَ مَا الْحَیوةُ: و نیست زندگانی

الدُّنْیا: دنیا

اِلاّ: مگر

مَتاعُ: سرمایه، کالای

الْغُرُورِ: فریب.

186 لَتُبْلَوُنَّ فی اَمْوالِکُمْ وَ اَنْفُسِکُمْ وَ لَتَسْمَعُنَّ مِنَ الَّذینَ اُوتُوا الْکِتابَ مِنْ قَبْلِکُمْ وَ مِنَ‌الَّذینَ

(196) جلد 4 سوره آل‌عمران

اَشْرَکُوا اَذیً کَثیرا وَ اِنْ تَصْبِرُوا وَ تَتَّقُوا فَاِنَّ ذلِکَ مِنْ عَزْمِ‌الاُْمُورِ

لَتُبْلَوُنَّ: قطعا آزمایش می‌شوید

فی اَمْوالِکُمْ: در مال‌هایتان

وَ اَنْفُسِکُمْ: و جان‌هایتان

وَ لَتَسْمَعُنَّ: و حتما می‌شنوید

مِنَ الَّذینَ: از کسانی که

اُوتُوا: داده شدند

الْکِتابَ: کتاب (آسمانی)

مِنْ قَبْلِکُمْ: قبل از شما،

وَ مِنَ: و از

الَّذینَ: کسانی که

اَشْرَکُوا: شرک ورزیدند

اَذیً: اذیت و آزار

سوره آل‌عمران لغات و مفاهیم قرآن کریم (197)

کَثیرا: بسیاری.

وَ اِنْ: و اگر

تَصْبِرُوا: صبر کنید

وَ تَتَّقُوا: و تقوا پیشه کنید

فَاِنَّ: پس همانا

ذلِکَ: آن

مِنْ عَزْمِ: از تصمیم قاطع

الاُْمُورِ: کارهاست

188 لا تَحْسَبَنَّ الَّذینَ یَفْرَحُونَ بِماآ اَتَوْا وَ یُحِبُّونَ اَنْ یُحْمَدُوا بِما لَمْ یَفْعَلُوا فَلا تَحْسَبَنَّهُمْ بِمَفازَةٍ مِنَ الْعَذابِ وَ لَهُمْ عَذابٌ اَلیمٌ

لا تَحْسَبَنَّ: گمان مبر

الَّذینَ: کسانی که

(198) جلد 4 سوره آل‌عمران

یَفْرَحُونَ: خوشحال می‌شوند

بِمآ: به آن چه

اَتَوْا: آورند (از اعمال خود)،

وَ یُحِبُّونَ: و دوست می‌دارند

اَنْ یُحْمَدُوا: که ستایش شوند

بِما: به آن چه

لَمْ یَفْعَلُوا: انجام ندادند،

فَلا تَحْسَبَنَّهُمْ: پس گمان مبر که ایشان

بِمَفازَةٍ: به نجاتی

مِنَ الْعَذابِ: از عذاب هستند.

وَ لَهُمْ عَذابٌ: و برای ایشان عذابی

اَلیمٌ: دردناک است.

189 وَ لِلّهِ مُلْکُ السَّمواتِ وَ الاَْرْضِ وَ اللّهُ

سوره آل‌عمران لغات و مفاهیم قرآن کریم (199)

عَلی کُلِّ شَیْ‌ءٍ قَدیرٌ

وَ لِلّهِ: و برای خداست

مُلْکُ: پادشاهی، حکومت

السَّمواتِ: آسمان‌ها

وَ الاَْرْضِ: و زمین.

وَ اللّهُ: و خداوند

عَلی کُلِّ: بر همه

شَیْ‌ءٍ قَدیرٌ: چیز قادر است

190 اِنَّ فی خَلْقِ السَّمواتِ وَ الاَْرْضِ

وَ اخْتِلافِ اللَّیْلِ وَ النَّهارِ لاَیاتٍ لاُِولِی الاَْلْبابِ

اِنَّ فی خَلْقِ: همانا در خلقت

السَّمواتِ: آسمان‌ها

وَ الاَْرْضِ: و زمین

(200) جلد 4 سوره آل‌عمران

وَ اخْتِلافِ: و آمد و رفت

اللَّیْلِ: شب

وَ النَّهارِ: و روز

لاَیاتٍ: هر آینه نشانه‌هایی

لاُِولِی: برای صاحبان

الاَْلْبابِ: خرد است.

191 اَلَّذینَ یَذْکُرُونَ اللّهَ قِیاما وَ قُعُودا وَ عَلی جُنُوبِهِمْ وَ یَتَفَکَّرُونَ فی خَلْقِ‌السَّمواتِ وَ الاَْرْضِ رَبَّنا ما خَلَقْتَ هذا باطِلاً سُبْحانَکَ فَقِنا عَذابَ النّارِ

اَلَّذینَ: کسانی که

یَذْکُرُونَ: یاد می‌کنند

اللّهَ: خدا را

قِیاما: در حال ایستاده

سوره آل‌عمران لغات و مفاهیم قرآن کریم (201)

وَ قُعُودا: و در حال نشسته

وَ عَلی جُنُوبِهِمْ: و بر پهلوهایشان

وَ یَتَفَکَّرُونَ: و می‌اندیشند

فی خَلْقِ: در خلقت

السَّمواتِ: آسمان‌ها

وَ الاَْرْضِ: و زمین

رَبَّنا: (و می‌گویند:) پروردگارا!

ما خَلَقْتَ: خلق نکردی

هذا باطِلاً: این‌ها را بیهوده؟

سُبْحانَکَ: منزهی تو.

فَقِنا: پس نگه دار ما را

عَذابَ النّارِ: از عذاب آتش

192 رَبَّنا اِنَّکَ مَنْ تُدْخِلِ النّارَ فَقَدْ اَخْزَیْتَهُ

(202) جلد 4 سوره آل‌عمران

وَ ما لِلظّالِمینَ مِنْ اَنْصارٍ

رَبَّنا: پروردگارا

اِنَّکَ: همانا تو

مَنْ تُدْخِلِ: هر که در داخل

النّارَ: آتش کنی

فَقَدْ: پس به تحقیق

اَخْزَیْتَهُ: خوار کرده‌ای او را.

وَ ما لِلظّالِمینَ: و نیست برای ستمگران

مِنْ اَنْصارٍ: هیچ یاوری

193 رَبَّنا اِنَّنا سَمِعْنا مُنادِیا یُنادی لِلاْیمانِ اَنْ آمِنُوا بِرَبِّکُمْ فَآمَنّا رَبَّنا فَاغْفِرْ لَنا ذُنُوبَنا وَ کَفِّرْ عَنّا سَیِّئاتِنا وَ تَوَفَّنا مَعَ الاَْبْرارِ

رَبَّنا: پروردگارا!

سوره آل‌عمران لغات و مفاهیم قرآن کریم (203)

اِنَّنا: همانا ما

سَمِعْنا: شنیدیم

مُنادِیا: ندا دهنده‌ای را

یُنادی: که ندا می‌دهد

لِلاْیمانِ: برای ایمان

اَنْ آمِنُوا: این که ایمان بیاورید

بِرَبِّکُمْ: به پروردگارتان

فَآمَنّا: پس ایمان آوردیم

رَبَّنا: پروردگارا!

فَاغْفِرْ لَنا: پس بیامرز بر ما

ذُنُوبَنا: گناهانمان را

وَ کَفِّرْ عَنّا: و بپوشان از ما

سَیِّئاتِنا: بدی‌های ما را

وَ تَوَفَّنا: و بمیران ما را

(204) جلد 4 سوره آل‌عمران

مَعَ الاَْبْرارِ: با نیکان

194 رَبَّنا و آتِنا ما وَعَدْتَنا عَلی رُسُلِکَ وَلاتُخْزِنا یَوْمَ‌الْقِیمَةِ اِنَّکَ لاتُخْلِفُ الْمیعادَ

رَبَّنا: پروردگارا!

و آتِنا: و عطا کن به ما

ما: آن چه را

وَعَدْتَنا: وعده کردی به ما

عَلی رُسُلِکَ: به وسیله پیامبرانت،

وَلاتُخْزِنا: و خوار مکن ما را

یَوْمَ: روز

الْقِیمَةِ: قیامت.

اِنَّکَ: به درستی که تو

لاتُخْلِفُ: تخلّف نمی‌کنی

سوره آل‌عمران لغات و مفاهیم قرآن کریم (205)

الْمیعادَ: از وعده .

195 فَاسْتَجابَ لَهُمْ رَبُّهُمْ اَنّی لا اُضیعُ عَمَلَ عامِلٍ مِنْکُمْ مِنْ ذَکَرٍ اَوْ اُنْثی بَعْضُکُمْ مِنْ بَعْضٍ فَالَّذینَ هاجَرُوا وَ اُخْرِجُوا مِنْ دِیارِهِمْ وَ اُوذُوا فی سَبیلی وَ قاتَلُوا وَ قُتِلُوا لاَُکَفِّرَنَّ عَنْهُمْ سَیِّئاتِهِمْ وَ

لاَُدْخِلَنَّهُمْ جَنّاتٍ تَجْری مِنْ تَحْتِهَا الاَْنْهارُ ثَوابا مِنْ عِنْدِاللّهِ وَ اللّهُ عِنْدَهُ حُسْنُ الثَّوابِ

فَاسْتَجابَ: پس اجابت کرد

لَهُمْ رَبُّهُمْ: برایشان پروردگارشان

اَنّی: (و فرمود:) همانا من

لا اُضیعُ: ضایع نمی‌کنم

عَمَلَ عامِلٍ: عمل عمل‌کننده‌ای

مِنْکُمْ مِنْ: از شما را از

(206) جلد 4 سوره آل‌عمران

ذَکَرٍ اَوْ اُنْثی: مرد یا زن.

بَعْضُکُمْ: بعضی از شما

مِنْ بَعْضٍ: از بعض دیگرید.

فَالَّذینَ: پس کسانی که

هاجَرُوا: مهاجرت کردند

وَ اُخْرِجُوا: و بیرون رانده شدند

مِنْ دِیارِهِمْ: از سرزمین‌شان

وَ اُوذُوا: و اذیّت شدند

فی سَبیلی: در راه من

وَ قاتَلُوا: و جنگ کردند

وَ قُتِلُوا: و کشته شدند

لاَُکَفِّرَنَّ: حتما می‌پوشانم

عَنْهُمْ سَیِّئاتِهِمْ: از آن‌ها بدی‌هایشان را

وَ لاَُدْخِلَنَّهُمْ: و قطعا وارد می‌کنم آن‌ها را

سوره آل‌عمران لغات و مفاهیم قرآن کریم (207)

جَنّاتٍ: (در) باغ‌هایی

تَجْری مِنْ: که جاری می‌شود از

تَحْتِهَاالاَْنْهارُ: زیر آن نهرها،

ثَوابا: پاداشی است

مِنْ عِنْدِ: از نزد

اللّهِ: پروردگار.

وَ اللّهُ: و خداوند

عِنْدَهُ: نزد اوست

حُسْنُ الثَّوابِ: بهترین پاداش

196 لا یَغُرَّنَّکَ تَقَلُّبُ الَّذینَ کَفَرُوا فِی الْبِلادِ

لا یَغُرَّنَّکَ: نَفَریبد تو را

تَقَلُّبُ: زیر و رو گردیدن، تسلّط

الَّذینَ: کسانی که

(208) جلد 4 سوره آل‌عمران

کَفَرُوا: کافر شدند

فِی الْبِلادِ: در شهرها

197 مَتاعٌ قَلیلٌ ثُمَّ مَأْویهُمْ جَهَنَّمُ وَ بِئْسَ الْمِهادُ

مَتاعٌ: بهره‌ای

قَلیلٌ: اندک است،

ثُمَّ مَأْویهُمْ: سپس جایگاهشان

جَهَنَّمُ: جهنّم است.

وَ بِئْسَ: و چه بد

الْمِهادُ: جایگاهی است.

198 لکِنِ الَّذینَ اتَّقَوْا رَبَّهُمْ لَهُمْ جَنّاتٌ تَجْری مِنْ

تَحْتِهَا الاَْنْهارُ خالِدینَ فیها نُزُلاً مِنْ عِنْدِ اللّهِ وَ ما عِنْدَ اللّهِ خَیْرٌ لِلاَْبْرارِ

سوره آل‌عمران لغات و مفاهیم قرآن کریم (209)

لکِنِ الَّذینَ: ولیکن کسانی که

اتَّقَوْا: ترسیدند

رَبَّهُمْ: از پروردگارشان

لَهُمْ: برای ایشان است

جَنّاتٌ: باغ‌هایی

تَجْری: که جاری می‌شود

مِنْ تَحْتِهَا: از زیر آن

الاَْنْهارُ: نهرها

خالِدینَ: جاودانند

فیها: در آن

نُزُلاً: پذیرایی‌ای است

مِنْ عِنْدِ: از نزد

اللّهِ: پروردگار.

وَ ما عِنْدَ: و آن چه نزد

(210) جلد 4 سوره آل‌عمران

اللّهِ: خداست

خَیْرٌ: بهتر است

لِلاَْبْرارِ: برای نیکان

199 وَ اِنَّ مِنْ اَهْلِ الْکِتابِ لَمَنْ یُؤْمِنُ بِاللّهِ وَ ما اُنْزِلَ اِلَیْکُمْ وَ مااُنْزِلَ اِلَیْهِمْ خاشِعینَ لِلّهِ لایَشْتَرُونَ بِآیاتِ اللّهِ ثَمَنا قَلیلاً اُولآئِکَ لَهُمْ اَجْرُهُمْ عِنْدَ رَبِّهِمْ اِنَّ اللّهَ سَریعُ الْحِسابِ

وَ اِنَّ مِنْ: و همانا از

اَهْلِ الْکِتابِ: اهل کتاب

لَمَنْ: هر آینه کسانی هستند که

یُؤْمِنُ: ایمان می‌آورند

بِاللّهِ: به خدا

وَ ما اُنْزِلَ: و آن چه نازل شده

سوره آل‌عمران لغات و مفاهیم قرآن کریم (211)

اِلَیْکُمْ: به سوی شما

وَ ما اُنْزِلَ: و آن چه نازل شده

اِلَیْهِمْ: به خودشان

خاشِعینَ: فروتنانه،

لِلّهِ: برای خدا.

لا یَشْتَرُونَ: نمی‌فروشند

بِآیاتِ اللّهِ: آیات خدا را

ثَمَنا: به بهای

قَلیلاً: کمی.

اُولآئِکَ: آنان

لَهُمْ: برای ایشان است

اَجْرُهُمْ: پاداششان

عِنْدَ رَبِّهِمْ: نزد پروردگارشان

اِنَّ اللّهَ: به درستی که خداوند

(212) جلد 4 سوره آل‌عمران

سَریعُ: سریع است

الْحِسابِ: (در رسیدگی) به حساب

200 یا اَیُّهَا الَّذینَ آمَنُوا اصْبِرُوا وَ صابِرُوا

وَ رابِطُوا وَ اتَّقُوا اللّهَ لَعَلَّکُمْ تُفْلِحُونَ

یا اَیُّهَا: ای

الَّذینَ: کسانی که

آمَنُوا: ایمان آوردید

اصْبِرُوا: صبر کنید

وَ صابِرُوا: و صابر باشید

وَ رابِطُوا: و رابطه داشته باشید (با یکدیگر)

وَ اتَّقُوا: و تقوا پیشه کنید

اللّهَ: خدا را

لَعَلَّکُمْ: تا شاید شما

سوره آل‌عمران لغات و مفاهیم قرآن کریم (213)

تُفْلِحُونَ: رستگار شوید

(214) جلد 4 سوره آل‌عمران

«سوره نساء»

1 یا اَیُّهَا النّاسُ اتَّقُوا رَبَّکُمُ الَّذی خَلَقَکُمْ مِنْ نَفْسٍ واحِدَةٍ وَ خَلَقَ مِنْها زَوْجَها وَ بَثَّ مِنْهُما رِجالاً کَثیرا وَ نِساءً وَ اتَّقُوا اللّهَ الَّذی تَساآئَلُونَ بِهِ وَ الاَْرْحامَ اِنَ‌اللّهَ کانَ عَلَیْکُمْ رَقیبا

یا اَیُّهَا النّاسُ: ای مردم

اتَّقُوا: بترسید از

رَبَّکُمُ: پروردگارتان

الَّذی خَلَقَکُمْ: که خلق کرد شما را

مِنْ نَفْسٍ واحِدَةٍ: از یک تن

وَ خَلَقَ: و خلق کرد

مِنْها: از آن

زَوْجَها: همسرش را،

وَ بَثَّ: و پراکنده ساخت

سوره نساء لغات و مفاهیم قرآن کریم (215)

مِنْهُما: از آن دو

رِجالاً کَثیرا: مردان بسیاری

وَ نِساءً: و زنانی.

وَ اتَّقُوا: و تقوا پیشه کنید

اللّهَ الَّذی: خدایی را که

تَسآئَلُونَ بِهِ: درخواست می‌کنید از یکدیگر به نام او

وَ الاَْرْحامَ: و خویشاوندان.

اِنَّ اللّهَ: به درستی که خداوند

کانَ عَلَیْکُمْ: باشد بر شما

رَقیبا: مراقب.

10 اِنَّ الَّذینَ یَأْکُلُونَ اَمْوالَ الْیَتامی ظُلْما اِنَّما یَأْکُلُونَ فی بُطُونِهِمْ نارا وَ سَیَصْلَوْنَ سَعیرا

اِنَّ الَّذینَ: همانا کسانی که

(216) جلد 4 سوره نساء

یَأْکُلُونَ: می‌خورند

اَمْوالَ: مال‌های

الْیَتامی: یتیمان را

ظُلْما: به ظلم و ستم،

اِنَّما: جز این نیست که

یَأْکُلُونَ: می‌خورند

فی بُطُونِهِمْ: در شکم‌هایشان

نارا: آتشی را.

وَ سَیَصْلَوْنَ: و به زودی وارد می‌شوند

سَعیرا: در شعله‌های آتش

17 اِنَّمَاالتَّوْبَةُ عَلَی‌اللّهِ‌لِلَّذینَ‌یَعْمَلُونَ السُّوآءَ بِجَهالَةٍ ثُمَّ یَتُوبُونَ مِنْ قَریبٍ فَاُولآئِکَ یَتُوبُ اللّهُ عَلَیْهِمْ وَ کانَ اللّهُ عَلیما حَکیما

سوره نساء لغات و مفاهیم قرآن کریم (217)

اِنَّمَا: جز این نیست که

التَّوْبَةُ: توبه

عَلَی اللّهِ: بر خدا (نزد خدا)

لِلَّذینَ: برای کسانی است که

یَعْمَلُونَ: انجام می‌دهند

السُّوآءَ: کار بدی را

بِجَهالَةٍ: از روی نادانی.

ثُمَّ: سپس

یَتُوبُونَ: توبه می‌کنند

مِنْ قَریبٍ: زود

فَاُولآئِکَ: پس از آنان

یَتُوبُ: می‌پذیرد توبه را

اللّهُ: خداوند

عَلَیْهِمْ: برایشان.

(218) جلد 4 سوره نساء

وَ کانَ: و باشد

اللّهُ: خدا

عَلیما: دانای

حَکیما: با حکمت

18 وَ لَیْسَتِ التَّوْبَةُ لِلَّذینَ یَعْمَلُونَ السَّیِّئاتِ حَتّی اِذا حَضَرَ اَحَدَهُمُ الْمَوْتُ قالَ اِنّی تُبْتُ الاْنَ وَ لاَالَّذینَ یَمُوتُونَ وَ هُمْ کُفّارٌ اُولآئِکَ اَعْتَدْنا لَهُمْ عَذابا اَلیما

وَ لَیْسَتِ: و نیست

التَّوْبَةُ: توبه

لِلَّذینَ: برای کسانی که

یَعْمَلُونَ: انجام می‌دهند

السَّیِّئاتِ: بدی را

سوره نساء لغات و مفاهیم قرآن کریم (219)

حَتّی اِذا: تا هنگامی که

حَضَرَ: حاضر شود، فرا رسد

اَحَدَهُمُ: یکی از آن‌ها را

الْمَوْتُ: مرگ،

قالَ: بگوید

اِنّی: به درستی که من

تُبْتُ: توبه کردم

الاْنَ: حالا

وَ لاَالَّذینَ: و نه آنان که

یَمُوتُونَ: می‌میرند

وَ هُمْ: در حالی که ایشان

کُفّارٌ: کافرند.

اُولآئِکَ: آنان را

اَعْتَدْنا: فراهم کردیم

(220) جلد 4 سوره نساء

لَهُمْ: برایشان

عَذابا: عذابی

اَلیما: دردناک

«پایان جزء 4»

سوره نساء لغات و مفاهیم قرآن کریم (221)

29 یاآ اَیُّهَا الَّذینَ اآمَنُوا لا تَأْکُلُوآا اَمْوالَکُمْ بَیْنَکُمْ بِالْباطِلِ اِلاّ اَنْ تَکُونَ تِجارَةً عَنْ تَراضٍ مِنْکُمْ وَلاتَقْتُلُوآا اَنْفُسَکُمْ اِنَّ اللّهَ کانَ بِکُمْ رَحیما

یآ اَیُّهَا الَّذینَ: ای کسانی که ایمان آورده‌اید

آمَنُوا: ایمان آوردید

لا تَأْکُلُوآا: نخورید

اَمْوالَکُمْ: مال‌هایتان را

بَیْنَکُمْ: بین خودتان

بِالْباطِلِ: به باطل،

اِلاّ اَنْ: مگر این که

تَکُونَ: باشد

تِجارَةً: تجارتی

عَنْ تَراضٍ: از روی رضایت

مِنْکُمْ: از شما،

(222) جلد 5 سوره نساء

وَ لا تَقْتُلُوآ ا: و نکشید

اَنْفُسَکُمْ: خودتان را.

اِنَّ: همانا

اللّهَ: خداوند

کانَ بِکُمْ: باشد به شما

رَحیما: مهربان.

30 وَ مَنْ یَفْعَلْ ذلِکَ عُدْوانا وَ ظُلْما فَسَوْفَ نُصْلیهِ ناراوَ کانَ ذلِکَ عَلَی اللّهِ یَسیرا

وَ مَنْ: و هر کس

یَفْعَلْ: انجام دهد

ذلِکَ: آن (کار) را

عُدْوانا: از روی دشمنی

وَ ظُلْما: و ظلم و ستم،

سوره نساء لغات و مفاهیم قرآن کریم (223)

فَسَوْفَ: پس به زودی

نُصْلیهِ: می‌کشانیم او را

نارا: به آتشی،

وَ کانَ: و باشد

ذلِکَ: آن

عَلَی اللّهِ: بر خداوند

یَسیرا: آسان.

31 اِنْ‌تَجْتَنِبُوا کَباآئِرَ ماتُنْهَوْنَ عَنْهُ نُکَفِّرْ عَنْکُمْ سَیِّئاتِکُمْ وَ نُدْخِلْکُمْ مُدْخَلاً کَریما

اِنْ تَجْتَنِبُوا: اگر اجتناب کنید

کَباآئِرَ: از گناهان بزرگی

ما تُنْهَوْنَ: که نهی می‌شوید

عَنْهُ: از آن،

(224) جلد 5 سوره نساء

نُکَفِّرْ: می‌پوشانیم

عَنْکُمْ: از شما

سَیِّئاتِکُمْ: بدی‌های شما را،

وَ نُدْخِلْکُمْ: و وارد می‌کنیم شما را

مُدْخَلاً: جایگاه

کَریما: نیکویی،

32 وَ لا تَتَمَنَّوْا ما فَضَّلَ اللّهُ بِهِ بَعْضَکُمْ عَلی بَعْضٍ لِلرِّجالِ نَصیبٌ مِمَّا اکْتَسَبُوا وَ لِلنِّساآءِ نَصیبٌ مِمَّا اکْتَسَبْنَ وَ اسْئَلُوا اللّهَ مِنْ فَضْلِهآِ اِنَّ اللّهَ کانَ بِکُلِّ شَیْ‌ءٍ عَلیما

وَ لاتَتَمَنَّوْا: و آرزو نکنید

ما: آن چه را

فَضَّلَ: برتری بخشیده

سوره نساء لغات و مفاهیم قرآن کریم (225)

اللّهُ بِهِ: خداوند به آن

بَعْضَکُمْ: بعضی از شما را

عَلی بَعْضٍ: بر بعض دیگر.

لِلرِّجالِ: برای مردان

نَصیبٌ: سهمی است

مِمَّا: از آن چه

اکْتَسَبُوا: به دست آورند،

وَ لِلنِّسآءِ: و برای زنان

نَصیبٌ: سهمی است

مِمَّا: از آن چه

اکْتَسَبْنَ: به دست آورند،

وَ اسْئَلُوا: و خواستار شوید

اللّهَ: خدا را

مِنْ فَضْلِهآِ: از فضلش.

(226) جلد 5 سوره نساء

اِنَّ: همانا

اللّهَ: خداوند

کانَ بِکُلِّ: باشد بر هر

شَیْ‌ءٍ: چیزی

عَلیما: دانا.

36 وَ اعْبُدُوا اللّهَ وَ لا تُشْرِکُوا بِهِ شَیْئا وَ بِالْوالِدَیْنِ‌اِحْسانا وَ بِذِی القُرْبی وَ الْیَتامی وَالْمَساکینِ وَالْجارِ ذِی‌الْقُرْبی وَ الْجارِ الْجُنُبِ وَ الصّاحِبِ بِالْجَنْبِ وَ ابْنِ السَّبیلِ وَ ما مَلَکَتْ اَیْمانُکُمْ اِنَّ اللّهَ لایُحِبُّ مَنْ کانَ مُخْتالاً فَخُورا

وَ اعْبُدُوا: و عبادت کنید

اللّهَ: خدا را

وَ لا تُشْرِکُوا: و شریک قرار ندهید

سوره نساء لغات و مفاهیم قرآن کریم (227)

بِهِ شَیْئا: با او چیزی را،

وَ بِالْوالِدَیْنِ: و به پدر و مادر

اِحْسانا: نیکی کردن،

وَ بِذِی القُرْبی: و به نزدیکان

وَ الْیَتامی: و یتیمان

وَ الْمَساکینِ: و بینوایان

وَ الْجارِ: و همسایه

ذِی‌الْقُرْبی: نزدیک

وَ الْجارِ: و همسایه

الْجُنُبِ: دور

وَ الصّاحِبِ: و معاشر، دوست

بِالْجَنْبِ: نزدیک

وَ ابْنِ السَّبیلِ: و در راه ماندگان

وَ ما مَلَکَتْ: و آن چه مالک شد

(228) جلد 5 سوره نساء

اَیْمانُکُمْ: دست‌های شما.

اِنَّ: همانا

اللّهَ: خداوند

لایُحِبُّ: دوست ندارد

مَنْ: کسی را که

کانَ: باشد

مُخْتالاً: متکبر

فَخُورا: فخر فروش.

37 اَلَّذینَ یَبْخَلُونَ وَ یَأْمُرُونَ النّاسَ بِالْبُخْلِ وَ یَکْتُمُونَ ما اتیهُمُ اللّهُ مِنْ فَضْلِهِ وَ اَعْتَدْنا لِلْکافِرینَ عَذابا مُهینا

اَلَّذینَ: کسانی که

یَبْخَلُونَ: بخل می‌ورزند

سوره نساء لغات و مفاهیم قرآن کریم (229)

وَ یَأْمُرُونَ: و امر می‌کنند

النّاسَ: مردم را

بِالْبُخْلِ: به بخل ورزیدن،

وَ یَکْتُمُونَ: و می‌پوشانند

ما اتیهُمُ: آن چه داده به ایشان

اللّهُ: خداوند

مِنْ فَضْلِهِ: از فضلش.

وَ اَعْتَدْنا: و آماده کردیم ما

لِلْکافِرینَ: برای کافران

عَذابا: عذابی

مُهینا: خوارکننده.

40 اِنَّ اللّهَ لا یَظْلِمُ مِثْقالَ ذَرَّةٍ وَ اِنْ تَکُ حَسَنَةً یُضاعِفْهاوَ یُؤْتِ مِنْ لَدُنْهُ اَجْرا عَظیما

(230) جلد 5 سوره نساء

اِنَّ اللّهَ: به درستی که خدا

لا یَظْلِمُ: ظلم نمی‌کند

مِثْقالَ: به اندازه وزن

ذَرَّةٍ: ذرّه‌ای،

وَ اِنْ تَکُ: و اگر باشد

حَسَنَةً: کار نیکی

یُضاعِفْها: اضافه می‌کند آن را

وَ یُؤْتِ: و می‌دهد

مِنْ لَدُنْهُ: از نزد خودش

اَجْرا عَظیما: پاداشی بزرگ.

48 اِنَّ اللّهَ لا یَغْفِرُ اَنْ یُشْرَکَ بِهِ وَ یَغْفِرُ مادُونَ ذلِکَ لِمَنْ‌یَشاآ ءُ وَ مَنْ یُشْرِکْ بِاللّهِ فَقَدِ افْتَری اِثْما عَظیما

سوره نساء لغات و مفاهیم قرآن کریم (231)

اِنَّ اللّهَ: به درستی که خدا

لا یَغْفِرُ: نمی‌آمرزد

اَنْ یُشْرَکَ بِهِ: که شرک بورزند به او،

وَ یَغْفِرُ: و می‌آمرزد

مادُونَ ذلِکَ: آن چه فروتر از آن است

لِمَنْ یَشاآءُ: برای هر که بخواهد.

وَ مَنْ یُشْرِکْ: و کسی که شرک بورزد

بِاللّهِ: به خداوند

فَقَدِ: پس به تحقیق

افْتَری: دروغ بافته

اِثْما: گناه

عَظیما: بزرگی (انجام داده).

58 اِنَّ اللّهَ یَأْمُرُکُمْ اَنْ تُؤَدُّوا الاَْماناتِ اِلی اَهْلِها

(232) جلد 5 سوره نساء

وَ اِذاحَکَمْتُمْ‌بَیْنَ النّاسِ اَنْ تَحْکُمُوا بِالْعَدْلِ اِنَّ اللّهَ نِعِمّایَعِظُکُمْ بِهِ اِنَّ اللّهَ کانَ سَمیعا بَصیرا

اِنَّ اللّهَ: همانا خداوند

یَأْمُرُکُمْ: امر می‌کند شما را

اَنْ تُؤَدُّوا: به این که برگردانید

الاَْماناتِ: امانت‌ها را

اِلی اَهْلِها: به صاحبش،

وَ اِذا: و وقتی که

حَکَمْتُمْ: حکم کردید

بَیْنَ النّاسِ: بین مردم

اَنْ تَحْکُمُوا: داوری کنید

بِالْعَدْلِ: به عدالت.

اِنَّ اللّهَ: به درستی که خداوند

نِعِمّا: چه خوب است آن چه

سوره نساء لغات و مفاهیم قرآن کریم (233)

یَعِظُکُمْ بِهِ: پند می‌دهد شما را به آن.

اِنَّ اللّهَ کانَ: همانا خداوند باشد

سَمیعا بَصیرا: شنوای بینا.

59 یاآ اَیُّهَا الَّذینَ اآمَنُواآ اَطیعُوا اللّهَ وَ اَطیعُوا الرَّسُولَ وَاُولِی الاَْمْرِ مِنْکُمْ فَاِنْ تَنازَعْتُمْ فی شَیْ‌ءٍ فَرُدُّوهُ اِلَی‌اللّهِ وَالرَّسُولِ اِنْ کُنْتُمْ تُؤْمِنُونَ بِاللّهِ وَ الْیَوْمِ الاْخِرِ ذلِکَ خَیْرٌ وَ اَحْسَنُ تَأْویلاً

یآ اَیُّهَا الَّذینَ: ای کسانی که

آمَنُوآ: ایمان آورده‌اید

اَطیعُوا اللّهَ: اطاعت کنید خدا را

وَ اَطیعُوا: و اطاعت کنید

الرَّسُولَ: رسول را

وَ اُولِی الاَْمْرِ: و صاحبان امر

(234) جلد 5 سوره نساء

مِنْکُمْ: از خودتان را،

فَاِنْ تَنازَعْتُمْ: پس اگر نزاع داشتید

فی شَیْ‌ءٍ: در چیزی

فَرُدُّوهُ: پس بازگردانید آن را

اِلَی اللّهِ: به خدا

وَ الرَّسُولِ: و رسول

اِنْ: اگر

کُنْتُمْ تُؤْمِنُونَ: ایمان آورده‌اید

بِاللّهِ: به خدا

وَ الْیَوْمِ الاْخِرِ: و روز قیامت.

ذلِکَ خَیْرٌ: این، آن بهتر است

وَ اَحْسَنُ: و نیکوتر است

تَأْویلاً: عاقبت و پایانش.

سوره نساء لغات و مفاهیم قرآن کریم (235)

60 اَلَمْ تَرَاِلَی‌الَّذینَ یَزْعُمُونَ‌اَنَّهُمْ اآمَنُوا بِماآ اُنْزِلَ اِلَیْکَ وَماآ اُنْزِلَ مِنْ قَبْلِکَ یُریدُونَ اَنْ یَتَحاکَمُوآا اِلَی الطّاغُوتِ وَ قَدْ اُمِرُوآا اَنْ یَکْفُرُوا بِهِ وَ یُریدُ الشَّیْطانُ اَنْ یُضِلَّهُمْ ضَلالاً بَعیدا

اَلَمْ تَرَ: آیا ندیدی

اِلَی الَّذینَ: کسانی را که

یَزْعُمُونَ: گمان می‌کنند

اَنَّهُمْ: همانا ایشان

آمَنُوا: ایمان آورده‌اند

بِمآ اُنْزِلَ: به آن چه نازل شد

اِلَیْکَ: به سوی تو؟

وَ مآ اُنْزِلَ: و آن چه نازل شد

مِنْ قَبْلِکَ: از قبل از تو؟

یُریدُونَ: می‌خواهند

(236) جلد 5 سوره نساء

اَنْ یَتَحاکَمُوآ ا: که به داوری بروند

اِلَی الطّاغُوتِ: به سوی طاغوت

وَ قَدْ: در حالی که به تحقیق

اُمِرُوآ ا: امر کرده شدند

اَنْ یَکْفُرُوا بِهِ: که کافر شوند به آن،

وَ یُریدُ: و می‌خواهد

الشَّیْطانُ: شیطان

اَنْ یُضِلَّهُمْ: که گمراه کند ایشان را

ضَلالاً بَعیدا: گمراهی دوری

64 وَ ماآ اَرْسَلْنا مِنْ رَسُولٍ اِلاّ لِیُطاعَ بِاِذْنِ اللّهِ وَ لَوْ اَنَّهُمْ‌اِذْ ظَلَمُوآا اَنْفُسَهُمْ جاآؤُکَ فَاسْتَغْفَرُوا اللّهَ وَ اسْتَغْفَرَ لَهُمُ الرَّسُولُ لَوَجَدُوا اللّهَ تَوّابا رَحیما

وَ مآ اَرْسَلْنا: و نفرستادیم

سوره نساء لغات و مفاهیم قرآن کریم (237)

مِنْ رَسُولٍ: هیچ رسولی را

اِلاّ: مگر

لِیُطاعَ: برای آن که اطاعت

بِاِذْنِ: به اجازه

اللّهِ: خدا.

وَ لَوْ اَنَّهُمْ: و اگر همانا ایشان

اِذْ: در آن هنگام که

ظَلَمُوآ ا: ستم کردند

اَنْفُسَهُمْ: به خودشان

جآؤُکَ: می‌آمدند نزد تو،

فَاسْتَغْفَرُوا: پس طلب آمرزش می‌کردند

اللّهَ: از خدا،

وَ اسْتَغْفَرَ: و آمرزش می‌طلبید

لَهُمُ الرَّسُولُ: برایشان پیامبر

(238) جلد 5 سوره نساء

لَوَجَدُوا: هر آینه می‌یافتند

اللّهَ: خداوند را

تَوّابا: توبه‌پذیر

رَحیما: مهربان.

65 فَلا وَ رَبِّکَ لایُؤْمِنُونَ حَتّییُحَکِّمُوکَ فیما شَجَرَبَیْنَهُمْ ثُمَّ لا یَجِدُوا فی اَنْفُسِهِمْ حَرَجا مِمّا قَضَیْتَ وَیُسَلِّمُوا تَسْلیما

فَلا وَ رَبِّکَ: پس نه چنین است سوگند به پروردگارت

لایُؤْمِنُونَ: ایمان نمی‌آورند

حَتّی یُحَکِّمُوکَ: تا داور سازند تو را

فیما شَجَرَ: در آن چه اختلاف دارند

بَیْنَهُمْ: بینشان،

ثُمَّ لا یَجِدُوا: سپس نیابند

سوره نساء لغات و مفاهیم قرآن کریم (239)

فی اَنْفُسِهِمْ: در خودشان

حَرَجا: تنگی، ناراحتی، شکّی

مِمّا: از آن چه

قَضَیْتَ: قضاوت نمودی،

وَ یُسَلِّمُوا: و تسلیم می‌شوند

تَسْلیما: تسلیم شدنی.

66 وَ لَوْ اَنّا کَتَبْنا عَلَیْهِمْ اَنِ اقْتُلُوا اَنْفُسَکُمْ اَوِ اخْرُجُوا مِنْ دِیارِکُمْ ما فَعَلُوهُ اِلاّ قَلیلٌ مِنْهُمْ وَ لَوْ اَنَّهُمْ فَعَلُوا ما یُوعَظُونَ بِهِ لَکانَ خَیْرا لَهُمْ وَ اَشَدَّ تَثْبیتا

وَ لَوْ اَنّا: و اگر همانا ما

کَتَبْنا: می‌نوشتیم

عَلَیْهِمْ: برایشان

(240) جلد 5 سوره نساء

اَنِ اقْتُلُوا: که بکشید

اَنْفُسَکُمْ: خودتان را