بر مدار خورشید شمه ای کوتاه از زندگانی حضرت احمد بن موسی شاهچراغ

مشخصات کتاب

بر مدار خورشید

شمه ای کوتاه از زندگانی حضرت احمد بن موسی (شاهچراغ )

و سید علاء الدین حسین علیهم السلام :

سید محمد رضا تجویدی

---

مجموعۀ فرهنگی مذهبی

سلطان ابالحسن علی بن موسی الرضا (علیهما السلام)

مسجد سلطان زاده

ویراستار دیجیتالی:محمد منصوری

اصفهان ، خیابان چهارباغ عباسی ، کوچه جهان آرا

مسجد سلطان زاده از زبان امام جماعت آن

«إِنَّمَا یَعْمُرُ مَسَاجِدَ اللّهِ مَنْ آمَنَ بِاللّهِ وَالْیَوْمِ الآخِرِ وَأقَامَ الصَّلاَةَ وَآتَى الزَّكَاةَ وَلَمْ یَخْشَ إِلاَّ اللّهَ فَعَسَى أوْلَ-ئِكَ أن یَكُونُواْ مِنَ الْمُهْتَدِینَ؛ مساجد خدا را تنها کسانی آباد می کنند که به خدا و روز قیامت ایمان دارند و نماز برپا می کنند و زکات می دهند و جز از خدا نترسیده اند. امید است آنان از هدایت یافتگان باشند .»⁽¹⁾

پیامبر اکرم (صلی الله علیه و آله و سلم)فرموده اند :

«قَالَ اللَّهُ تَبَارَكَ وَ تَعَالَى ألَا إِنَّ بُيُوتِي فِي الْأرْضِ الْمَسَاجِدُ تُضِي ءُ لِأهْلِ السَّمَاءِ كَمَا تُضِي ءُ النُّجُومُ لِأهْلِ الْأرْضِ ألَا طُوبَى لِمَنْ كَانَتِ الْمَسَاجِدُ بُيُوتَهُ ألَا طُوبَى لِعَبْدٍ تَوَضَّأ فِي بَيْتِهِ ثُمَّ زَارَنِي فِي بَيْتِي ألَا إِنَّ عَلَى الْمَزُورِ كَرَامَةَ الزَّائِرِ أَلَا بَشِّرِ الْمَشَّاءِينَ فِي الظُّلُمَاتِ إِلَى الْمَسَاجِدِ بِالنُّورِ السَّاطِعِ يَوْمَ الْقِيَامَةِ ؛ خداوند فرموده است : بدانید که خانه های من بر روی زمین، مسجدها هستند. مسجدها برای اهل آسمان نور می دهند همان گونه که ستارگان برای اهل زمین. هان! خوشا به حال کسی که خانه اش مسجد باشد. هان! خوشا به حال بنده ای که در خانه اش وضو بگیرد سپس مرا در خانه ام زیارت کند، بدانید که احترام زیارت کننده بر عهده کسی که زیارت گردیده ثابت

است. هان! کسانی را که در تاریکی ها به سوی مسجدها می روند

به نور درخشان روز قیامت نوید ده .»⁽²⁾

امام حسن(علیه السلام) فرموده اند:

«اَهْلُ الْمَسْجِدِ زُوّارُ اللهِ وَ حقٌ عَلَی الْمَزُورِ اَلتُّحفَهُ لِزائِرِهِ؛ اهل مسجد زائران خدا هستند و بر زیارت شونده (خدا) است که به زائرانش تحفه و هدیه ای عطا کند.»⁽¹⁾

مسجد سازی عبادتی بزرگ و پایدار است و پاداش های عظیمی دارد و از بهترین باقیات الصالحات به شمار می آید.

در ماه شعبان المعظم 1427 ه.ق (شهریور ماه 1385) بود که توفیق زیارت سلطان سریر ارتضاء حضرت علی بن موسی الرضا(علیه السلام) فراهم شد، پس از مراجعت از زیارت بارگاه ملکوتی آن حضرت، صبح روز بعد، پس از اتمام درس خارج فقه و اصول، استاد بزرگوارم مرحوم آیة اللّه حاج سیّد حسن فقیه امامی (قدس سره)فرمودند:

منزلی در چهارباغ مربوط به حاجیه خانم سلطان زاده انصاری است که ایشان منزل را وقف مسجد قرار داده اند و استخاره نموده ام که شما بیایید امامت آنجا را به عهده بگیرید خوب آمده است و می خواهم شما در این مسجد اقامه نماز داشته باشید .

لذا یک روز قبل از ماه مبارک رمضان 1427 ه. ق مطابق با 1385 با حضور مرحوم آیت الله امامی، مرحومه حاجیه خانم سلطان زاده انصاری، اهالی محل وکسبه چهارباغ گوسفندی ذبح و به طور رسمی زمین به عنوان مسجد قرار داده شد .

بنده وقتی به منزل مرحومه حاجیه خانم سلطان زاده رسیدم دیدم پلاک منزل شماره هشت (8) است و بنده هم روز قبل از خدمت امام هشتم(علیه السلام) آمده بودم و فامیل حاجیه خانم هم سلطان زاده است که سلطان در ائمه ما (علیهم السلام) به وجود نازنین امام هشتم گفته می شود؛ لذا در حضور همگی به حاجیه خانم عزت سلطان زاده انصاری گفتم: ما این مجموعه را به نام «مسجد و مجموعه فرهنگی سلطان اباالحسن علی بن موسی الرضا(علیه السلام) » نامگذاری می کنیم.

الحمدلله از روز اول ماه مبارک رمضان که نماز برگزار شد جمعیت بسیار خوبی از اهالی، کسبه، مردم، مسافرین و حتی توریست ها از کشورهای اسلامی در نماز حاضر می شدند و به لطف خدا و عنایات امام هشتم(علیه السلام) برنامه های تبلیغی ما با همان امکانات محدود برقرار بود. از چاپ جزوات مختلف در ایام ولادت و شهادت حضرات معصومین (علیهم السلام) تا تبیین مسائل و پاسخگویی تلفنی و حضوری سئوالات دینی و مذهبی مردم در ابعاد مختلف و برنامه های برقراری جشن و سرور در اعیاد علی الخصوص در میلاد با سعادت حضرت امام رضا(علیه السلام) جشن با عظمت و با شکوهی همراه با پخت سمنو ، پذیرایی، سخنرانی ، مولودی خوانی و مسابقه برگزار می شود . و اقامه عزاداری در ایام عزای آل الله و شهادت اهل بیت عصمت و طهارت (علیهم السلام) برقرار است .

از همان سال اول هر شب از ماه مبارک رمضان برنامه افطاری و برنامۀ احیاء شب های قدر و تلاوت روزانه 25 صفحه از قرآن به نام سن مبارک آقا

جوادالائمه(علیه السلام) و در محرم الحرام و صفرالمظفر برنامه عزاداری و حتی بعضی از جزوات به زبان های مختلف چاپ و در اختیار مردم و هتل های اطراف قرار داده می شد که خبر می آوردند که بسیاری از نامسلمانان با مطالعۀ آنها مخصوصاً با مطالعه خطبۀ غدیر (به سه زبان) به تشیّع تشرف پیدا می کردند . و این موقعیت حساس برای بنده احساس مسئولیت بیشتری بود که ان شاء الله مسجدی در خور عظمت نام مبارک اهل بیت عصمت و طهارت (علیهم السلام) مخصوصاً حضرت علی بن موسی الرضا(علیه السلام) و سوابق تاریخی و هنری شهر اصفهان که الگوی معماری اسلامی در ادوار مختلف بوده ساخته شود. و ان شاءالله پایگاهی برای تبلیغات مذهب حقۀ اثنی عشری بوده باشد ؛ لذا این صحبتی است که بنده در بسیاری از مجالس هم گفته ام که افرادی که از همه اقصی نقاط عالم به اصفهان می آیند حتماً به چهارباغ می آیند و لذا هر که به ایران بیاید حتماً به اصفهان می آید و هر که به اصفهان بیاید به منطقه چهارباغ خواهد آمد.

لذا این وظیفه ای است شرعی برای همۀ ما که این جمعیتی که از دنیای اسلام و غیر اسلام به این منطقه می آیند فقط از ابنیه تاریخی و معماری بهره مند نشوند؛ بلکه مهمتر از همه ی اینها از مسائل معنوی و تبلیغات پرمحتوای شیعی بهره مند شده و خود مبلّغی در ممالک خود برای مذهب حقۀ ما بوده باشند. در این سال ها به خاطر توسعه زمین مسجد با همسایگان مجاور صحبت های بسیار و جلسات متعدد داشتیم؛ لکن توفیق ضمیمه شدن زمینشان به زمین مسجد برایشان حاصل نشد و لذا در سال 1392 تصمیم به

شروع ساخت زمین با امکاناتی بسیار محدود از جهت مالی زمین را که حدود 330 متر بود در زیر بنایی حدود 1400 متر با 6 سقف و با همکاری مهندسین و معماران مربوط که پس از جلسات بسیار متعددی با معماران و مهندسین مختلف گروه فعلی را انتخاب نموده که البته انتخاب اصلی با وجود نازنین حضرت رضا(علیه السلام) بوده، آقای مهندس مهدی تجدّد به عنوان مهندس طراح و آقایان مهندسین محمد علی علیجانی و سید علی حنایی به عنوان مهندسین اجرایی و سایر مهندسین من جمله آقای مهندس حسن زاده در امور برق و آقای مهندس سید احمد رضا وداد ، مهندس تأسیسات و سایر مهندسین و بنده روز ولادت حضرت زهرای اطهر(علیها السلام) با حضور مردم و مهندسین و با توسل به ائمه طاهرین (علیهم السلام) کلنگ شروع ساخت را زدم .

و همچنین در این مدت از همکاری هیئت امنای مسجد من جمله جناب آقای حاج علی کمال به عنوان مسئول امور مالی، جناب آقای مجید پرورش به عنوان رابط هیئت امناء، حاج آقا هلالی، حاج آقا سید علی سمسار، آقایان اخوان احمدی، آقای مرتضی صادقیان، آقای اشجع و آقایان مقدس و از نظرات و زحماتشان بهره مند شده و البته از ابتدا جناب آقای حاج آقا مجید حمیدی منش به عنوان معتمد مرحومه حاجیه خانم سلطان زاده و مرحوم آیت الله امامی در امور مشارکت داشته و از ایشان استفاده نموده ایم . و همچنین تشکر خود را از ورثه مرحوم مغفور حاج آقا سید رسول آبدار که هم در زمان حیات ایشان از نظرات آن مرحوم استفاده کرده و هم در مدت ساخت مسجد،

محلی را برای برگزاری نماز در خیابان کوآلالامپور در اختیار ما قرار داداند و انشاء الله خداوند به ایشان جزای خیر عنایت فرماید ، اعلام می داریم.

در این چند سال از نظرات اخوی گرام، جناب حجت الاسلام (مهندس) حاج سید احمد تجویدی در امور تبلیغی و مهندسی استفاده نموده ام.

و هم اکنون با عنایات خاصۀ پروردگار عالم و ائمه طاهرین (علیهم السلام) مخصوصاً امام رضا(علیه السلام) بحث ساخت مسجد با عنایات معصومین (علیهم السلام) و کمک های مردمی بوده است . و ان شاء الله خداوند به خیرین توفیق عنایت فرماید و ادامۀ برنامۀ ساخت را انجام خواهیم داد. از عموم مردم به عنوان اینکه این مجموعه به عنوان چشم چهارباغ

و اصفهان مطرح بوده و بُرد تبلیغی بسیار مفیدی برای تبلیغ فرهنگ ائمه طاهرین (علیهم السلام) دارد دعوت می نماییم که برای مشارکت در ساخت و امور فرهنگی و مذهبی این مجموعه مشارکت فرمایید.

سیّد محمّدرضا تجویدی

بسم الله الرحمن الرحیم

حضرت احمد بن موسی (شاهچراغ)

پیکر پاک و مطهر حضرت احمد بن موسی(علیهما السلام) ، فرزند بلافصل امام کاظم(علیه السلام) مشهور به : « شاهچراغ » در شیراز بعد از 450 سال تر و تازه پدیدار گشت و به این وسیله محل قبر شریفش مشخص گردید .

احمد بن موسی(علیهما السلام) در اوایل قرن سوم به قصد دیدار برادر بزرگوارش حضرت رضا(علیه السلام) رهسپار ایران شده ، در سرزمین شیراز به دست دشمنان اهلبیت (علیهم السلام) به طرز فجیعی به شهادت رسید .

محل قبر ایشان تا نیمه دوم قرن هفتم مشخص نبود ، تا در عهد امیر مقرّب الدين ، مسعود بن بدر ، متوفای 665 قمری پیکر غرقه به خون شاه چراغ - در محل حرم فعلی اش - پدیدار شد و از نقش نگینی که به دست داشت شناخته گردید. زیرا برنگین انگشتری اش این جمله حک شده بود : « العزة للّه ، احمدبن موسى ».

مقرّب الدين مسعود بن بدر یکی از دو وزیر اتابک بن سعد زنگی است ، که اولین گنبد شاه چراغ توسط ایشان ساخته شده ، سپس اتابک زنگی متوفای 659 قمری گنبد و بارگاه با شکوهتری برفراز مرقد مطهر آن حضرت بنیاد نهاد .⁽¹⁾

در کتاب های تراجم ، تاریخ ، سیره ، مناقب ، به تفصیل از جلالت قدر ، سماحت قلب ، سخاوت دست و مناعت طبع حضرت شاه چراغ سخن رفته است .

در جود و سخاوت بی دریغش همین بس ، که یک هزار برده به دست خود خریداری کرده ، در راه خدا آزاد نمود .⁽¹⁾جالب تر این که همۀ آنها را از دسترنج خود خریده و آزاد نموده است .

احمد بن موسی(علیهما السلام) بسیار خوش خط بود ، قرآن می نوشت و با اجرت آن برده می خرید و آزاد می کرد .⁽²⁾

احمد بن موسى(علیهما السلام) به جهت علاقه شدیدی که به حضرت رضا(علیه السلام) داشت با جمع کثیری از خویشان و علاقمندان مدینه را به قصد دیدار برادر ترک نمود و از طریق فارس عازم مرو گردید .⁽³⁾

احمد بن موسی(علیهما السلام) و بيعت مردم با وی

علامه مجلسی نوشته اند :

چون خبر شهادت حضرت موسی کاظم(علیه السلام) امام هفتم شیعیان در مدینه شایع شد ، مردم به درِ خانۀ اُمّ احمد ، مادر حضرت شاه چراغ احمد بن

موسی (علیهما السلام) گرد آمده و حضرت ايشان را با خود به مسجد بردند ؛ زیرا از جلالت و قدر و شخصیت بارز و اطلاّع بر عبادات و طاعات و نشر شرایع و احکام و ظهور کرامات و بروز خوارق عادات که در آن جناب سراغ داشتند ، گمان کردند که پس از وفات پدرش امام موسی بن جعفر(علیهما السلام) ؛ امام به حق و خلیفۀ آن حضرت فرزندش احمد است .

به همین جهت در امر امامت با حضرتش بیعت کردند و او نیز از مردم مدینه بیعت بگرفت ، سپس بر منبر بالا رفت ، خطبه ای در کمال فصاحت و بلاغت انشاء و قرائت فرمود ، آنگاه تمامی حاضرین را مخاطب ساخته و خواست غائبین را نیز آگاه سازند و فرمودند : همچنان که اکنون تمامی شما در بیعت من هستید ، من خود در بیعت برادرم علی بن موسی(علیهما السلام) می باشم ، بدانيد بعد از پدرم ، برادرم «علی» امام و خلیفۀ به حق و ولیّ خداست . و از جانب خدا و رسول او بر من و شما فرض و واجب است که امر آن بزرگوار را اطاعت کنیم و به هرچه امر فرماید ، گردن نهیم ، پس از آن شمّه ای از فضایل و جلالت قدرِ برادرش علی(علیه السلام) را بیان فرمود ، تا آن جا که همۀ حاضران فرمودۀ آن بزرگوار را مطیع و منقاد گردیدند ، ابتدا او بیعت را از مردم برداشت ، سپس گروه حاضران در خدمت احمد به در دولت سرای حضرت امام علی بن موسی(علیهما السلام) آمده ، همگی با آن جناب بر امامت و وصایت و جانشینی امام موسی بن جعفر(علیهما السلام) بیعت نمودند .⁽¹⁾و حضرت امام رضا(علیه السلام) دربارۀ برادرش

احمد دعا کرد و فرمود: همچنان که حق را پنهان و ضایع نگذاشتی، خداوند در دنیا و آخرت تو را ضایع نگذارد .⁽¹⁾

قیام احمد بن موسی(علیهما السلام)

سلطان الواعظین شيرازی می گويد :

وقتی مأمون امام رضا(علیه السلام) را به طوس آورد ، بین او و برادرهایش و سایر نزدیکان جدایی افتاد. شوق زیارت آن حضرت ، برادرانش را تحریک نمود که نامه ای به امام رضا(علیه السلام) و مأمون بنویسند و از آنها کسب اجازه کنند تا برای دیدار امام رضا(علیه السلام) عازم طوس شوند.

وقتی نامه به دست مأمون رسید، از این کار استقبال نمود و اجازه داد. در پی اجازه مأمون، احمد بن موسی (علیهما السلام) و دیگر برادران مثل محمد عابد و سیّد علاء الدین حسین و جمع زیادی از برادرزادگان و سایر علویان، از حجاز به سمت طوس حرکت کردند .

مسیر طوس غالباً در آن زمان از راه کویت ، بصره ، اهواز ، بوشهر و شیراز بود ؛ لذا در بین راه ، تعداد زیادیاز شیعیان به آنها ملحق شدند و کاروان بزرگی را تشکیل دادند .

عاملان مأمون ، حرکت این کاروان بزرگ را به او گزارش دادند ، که جمعیتی در حدود پانزده هزار نفر، از بستگان امام رضا (علیه السلام) و سایر علویان و شیعیان، به سمت طوس در حرکت هستند ، مأمون از حرکت این جمعیت انبوه، خوف ناک شد و فوراً دستور داد تا آنها را متوقف کنند و به هر کجا که رسیده اند به آنها بگویند به طرف مدینه برگردند . قتلغ خان که عامل مأمون بود ، در شیراز مانع حرکت کاروان احمد بن موسی(علیهما السلام) شد و بین آنهاجنگ روی داد و احمد بن موسی(علیهما السلام) و تعداد زیادی از یارانش در آن جا به شهادت رسیدند .⁽¹⁾

آقای بحرالعلوم می گوید : زمانی که قتلغ خان عامل مأمون، از حرکت کاروان احمد بن موسی (علیهما السلام) خبر یافت، برای جلوگیری از حرکت آنها به سوی مرکز خلافت مأمون (مرو) ، به طرف آنها حرکت نمود و در خارج شیراز ، در مکانی به نام « خان زینان » که هشت فرسخ از شیراز فاصله داشت ، با هم ملاقات نمودند و جنگ میان آنها رخ داد .

مردی از سپاه قتلغ خان فریاد کشید که اگر منظور شما دیدار با علی بن موسی الرضا(علیهما السلام) است ، او وفات یافته ، لذا همراهان احمدبن موسی(علیهما السلام) از شنیدن این خبر متفرق شدند و کسی جز برادران و اقاریب نزدیک او باقی نماند . احمدبن موسی(علیهما السلام) که راه برگشت نمی دید ، به طرف شیراز حرکت نمود ، مخالفان به تعقیب وی پرداختند تا او را در شیراز به شهادت رسانیدند .⁽²⁾

تاریخ شهادت احمد بن موسى دقیقاً در دست نیست ، ولی از فراز بالا استفاده می شود که اندکی بعد از شهادت امام رضا(علیه السلام) این فاجعۀ خونین روی داده است .

صاحب ريحانة الادب نيز از تعبیر « شدّ الازار » همان معنی را استفاده کرده، احتمال داده که شهادت آن حضرت در سال 203 قمری اندکی بعد از شهادت امام رضا(علیه السلام) باشد .⁽¹⁾

روی این بیان بیش از 450 سال قبر شریفش مشخص نبود تا در نیمۀ دوم قرن هفتم - در عهد مقرّب الدین مسعود بن بدر - پیکر غرقه به خونش آشکار گردید و از نقش نگینش شناخته شد .

در منابع تاریخی فراوانی تصریح شده که احمد بن موسی در شیراز مدفون است.⁽²⁾و لذا به تشکیک برخی از معاصران در پاورقی های انوار نعمانیه اعتبار نیست .⁽³⁾

پیدا شدن جسد احمد بن موسی(علیهما السلام)

درباره پیدایش قبر احمد بن موسی(علیهما السلام) در شیراز ، داستان معتبری نقل شده که اين داستان را بسیاری از منابع نقل نموده اند . از جمله ابن بطوطه دراين باره می نویسد :

از جمله مزارات شیراز ، مقبره احمد بن موسی است . این بقعه در نظر شیرازیان احترام تمام دارد و مردم برای تبرّک و توسل ، به زیارت آن می روند . تاشی خاتون مادر سلطان ابواسحاق ، مدرسه بزرگی و زاویه ای برای این مزار ساخته که در آن برای مسافرین طعام داده می شود و دسته ای از قاریان ، همواره بر سر تربت قرآن می خوانند . خاتون ، شبهای دوشنبه را به زیارت آن بقعه می آید و در آن شب ، قضات و فقها و سادات شیراز نیز در آن جا فراهم می آیند .⁽¹⁾

و سلطان الواعظین شیرازی ، آشکار شدن مدفن احمد بن موسی را چنین شرح می دهد : تا اوایل قرن هفتم هجری که سلطنت فارس به وجود ذی جود اتابک ابوبکربن مسعود و مظفرالدین قرار گرفت که پادشاهی بود بسیار صالح و درست و شش دوره سلطنت خود ، به زهاد و عباد و علما و فضلا ، تعظیم بسیار می نمود و در ترویج شریعت مطهره اسلامیه سعی بلیغ داشت ، رجال مملکت فارس همگی مردمانی پاک و متظاهر به شعائر اسلام بودند ؛ از جمله وزرا و مقربان دربار اتابک مظفرالدین امیر مقرب الدین مسعود بن بدرالدین بوده که میل بسیار به عمران و آبادی داشت ؛ فلذا امر کرد که آن تل را که وسط شهر شیراز را به صورت تپه ای در آورده بود ، بردارند و در آن محل ،

عمارت بزرگی برپا کنند . عمله جات بسیاری به کار افتادند ، خاک ها و زباله ها را به خارج شهر می بردند . روزی در اثنای کار ، دیدند جسدِ تر و تازۀ مقتولی بدون تغییر و تبدیل ، با فرق شکافته زیبا و وجیه روی زمین زیر آوار قرار گرفته است . خبر به وزارت خانه رسید . حسب الامر وزیر اعظم ، جمعی به تفتیش قضیه آمدند . پس از تفتیشات بسیار ، فقط اثری که در بدن آن مقتول جوان دیدند که معرّف او شد ، حلقه انگشتری بود که بر خاتمش نقش بود : «العزة لله احمد بن موسی ».

با سابقه تاریخی و شهرت کامل جنگ هاشمی درآن مکان و شهادت احمد بن موسی ، فهمیدند آن جسد شریف جناب سیّد امیر احمد بن موسی الکاظم(علیهما السلام) امامزاده واجب التعظیم شهید است که تقریباً بعد از چهارصد سال با این طریق صحیح و سالم ، ظاهر و اسباب هدایت بینندگان و باعث استبصار جمعی از مخالفین گردید . حسب الامر اتابک و وزیراعظم ، در همان محل که جسد ظاهر گردید ، بقعه عالی برپا کردند و قبری حفر نمودند ، با احترام بسیار در حضور علما و بزرگان ، جسد شریف را به خاک سپردند و بر احترام بقعه افزودند و پیوسته مورد احترام عموم بود .⁽¹⁾

آقای مهدی پور در کتابش می نویسد: پدیدار شدن جسد مطهر بعد از 450 سال به صورت تر و تازه خود نشان جلالت قدر آن حضرت است و در طول قرون و اعصار کرامات فراوان از حرم مطهّرش مشاهده شده است .⁽²⁾

احمد بن موسی(علیهما السلام) از منظر ديگران

وی دارای مقام و منزلتی بس عظیم بود و امام کاظم(علیه السلام) توجه و عنایت خاصی به او داشتند.

شیخ مفید (رحمه الله) در كتابش می نویسد:

احمد بن موسی(علیهما السلام) مردی کریم و بزرگوار و پارسا بود ، و حضرت موسی بن جعفر(علیهما السلام) او را دوست می داشت و بردیگر فرزندان خود مقدّم می شمرد ، و مزرعۀ خود را که به يسيريه معروف بود ، به او بخشیده بود .

شیخ عباس قمی (رحمه الله)می فرماید: احمد بن موسی(علیهما السلام) معروف به شاهچراغ است که در داخل شهر شیراز مدفون است و در ظاهر نیز از جهت قبّه و صحن و ضریح و خدّام و غیره ، تعظیم و احترام دارد و این احقر در سال 1319 در مراجعت از بیت الله الحرام از شیراز برگشتم و در آن بلده، تربت پاک او را زیارت کردم و از باطن آن بزرگوار استمداد نمودم، و در نزدیکی قبر آنجناب مزاری دیگر است معروف است به میر سید محمّد برادر آن حضرت.

صاحب روضات الجنات (رحمه الله)گفته: در بعض کتب رجالیّه است که احمد مدفون به شیراز است و مسمّی است به سیّدالسادات، و در این زمان مشهور شده به شاهچراغ، و به تحقیق به تواتر رسیده کرامات باهره از مرقد طاهرش، پس نقل کرده کلمات اشخاصی که تصریح کرده به آنکه احمد بن موسی در شیراز مدفون است .⁽¹⁾

جزایری (رحمه الله)می گوید: احمد بن موسی(علیهما السلام) کریم بود،امام کاظم(علیه السلام) او را دوست می داشت و محمد بن موسی وارسته و پرهیزگار بود .⁽²⁾

حضرت علاء الدین حسین(علیه السلام)

جسد پاک و مطهر شاهزاده ، حسین فرزند بلافصل حضرت موسی بن جعفر(علیهما السلام) پس از قرن ها تَر و تازه ظاهر شد .

قبر شريف شاهزاده حسین، همانند برادرش شاه چراغ قرنها مخفی بود و کسی از محل دفن ایشان آگاهی نداشت، تا در عهد «قُتلُغ خان» جسد طيب و طاهرش تر و تازه کشف شد .

در فراز پیشین از استاندار شیراز به نام « قتلغ خان » بحث کردیم که در قرن سوّم می زیست و از طرف مأمون عباسی والی شیراز بود و با احمد بن موسی جنگید و سرانجام او را شهید کرد. ولی این «قُتلُغ خان» ابوبکر بن سعد بن زنگی ، پنجمین اتابک سلغری ، ممدوح سعدی شیرازی است ، که از سال 623 تا 658 ه. بر بلاد فارس حکومت می کرد، و با «اوگتای ، قاآن ایلخان مغول» از درِ اطاعت و انقیاد در آمد و اوگتای به او لقب: « قتلغ خان » یعنی « پادشاه خوشبخت » داد. سعدی گلستان و بوستان را به نام او تألیف کرد .⁽¹⁾

« قُتلُغ » واژه ترکی است و به معنای مبارک و خجسته می باشد.⁽²⁾

محلی که در شیراز اکنون حرم و بارگاه علاء الدین حسین است، باغ بسیار با صفائی بود، که از همۀ میوه ها در آن یافت می شد. این باغ متعلق به قُتلُغ خان بود که در آن به تفرّج و سیاحت می پرداخت .

در این باغ مکان مرتفعی بود که شب های جمعه از آنجا نوری درخشان ساطع می شد .

باغبان هر شب جمعه این نور را می دید و تعجب می کرد تا روزی این داستان را با قُتلُغ خان در میان گذاشت .

قُتلُغ خان از پیرمردان و دانشمندان برای گشودن این راز کمک خواست ، ولی این راز همچنان مجهول ماند، پس دستور داد که این محل را خاک برداری کنند، تا شاید این راز گشوده شود .

چون مقداری خاک برداری شد جسد پاک و مطهری ظاهر گردید که قامتی رشید و چهره ای درخشان داشت ، در یک دست قرآن کریم و در دست دیگر شمشیری برّان داشت ، از نشانه های روشن و دلایل مستحکم معلوم شد که جسد متعلّق به علاء الدین حسین، فرزند بلافصل حضرت موسى بن جعفر(علیهما السلام) می باشد.⁽¹⁾

با توجه به این که شهادت علاء الدین حسین در حدود 203 قمری روی داده ، به هنگام پدیدار شدن جسد مطهرش در حدود 450 سال از شهادت او می گذشت ، و در عین حال جسد مطهرش تر و تازه بود .

برخی از علمای انساب گفته اند : علاء الدین حسین فرزندانی به نام های: عبداللّه ، عبيد اللّه و محمد داشته و احفادش در طبس - خراسان – می زیسته اند.⁽²⁾

هنگامی که جسدش ظاهر گردید قتلغ خان بر فراز قبر مطهّرش گنبد و بارگاهی ساخت و در زمان صفویه تجدید بناشد و در عهد قاجاریه تعمیر و ترمیم شد .

در حدود پنجاه سال قبل ، آن گنبد و بارگاه برچیده شد ، گنبد و بارگاه جدیدی به همان سبک با استخوان بندی آهنی ساخته شد.⁽¹⁾

علاء الدین حسین از راویان مورد اعتماد و استناد است و روایات فراوانی از پدرش امام کاظم و برادرش امام رضا(علیهما السلام) و احادیثی را توسط مادرش و یا به واسطۀ ام احمد ( مادر شاه چراغ ) نقل کرده است.⁽²⁾

شیخ مفید به هنگام شمارش اولاد امام کاظم(علیه السلام) می فرماید:

«برای هر یک از فرزندان حضرت موسی بن جعفر(علیهما السلام) فضیلت خاص و منقبت ظاهری هست».⁽³⁾

حرم مطهّر علاء الدین حسین(علیه السلام) مورد توجه خاص اهالی شیراز است و نگارندۀ سطور چندین بار سعادت تشرّف به حرم مطهّرش را پیدا کرده است .

نویسندۀ محقق و ولائی آقای مهدی پور می نویسند : نگارنده گوید : به طوری که زائران ارض اقدس و راهیان مشهد مقدس از همهٔ بلاد ایران سعی می کنند که به هنگام تشرّف به مشهد مقدس و یا موقع مراجعت ، قبر شریف

حضرت معصومه(علیها السلام) - را در قم زیارت کنند ، بسیار شایسته است که به قصد زیارت حضرت شاه چراغ و حضرت علاء الدین حسین و برادر دیگرشان سیّد محمّد عابد⁽¹⁾

شیخ مفید فرموده : محمد بن موسی(علیهما السلام) اهل فضل و صلاح بود و شب ها را با عبادت و اطاعت سپری می کرد و بسیار اندک استراحت می کرد ( ارشاد، ج 2، ص 245 ) در منابع فراوانی تصريح شده که قبر شریفش در شیراز است. ( انوار نعمانیه ، ج 1 ، ص 380؛ شدّ الازار، ص 292 ؛ تاریخ گزیده ، ص 204؛بحارالانوار، ج 48 ، ص 311 ؛ و منتهی الآمال، ج 2 ، ص 233 ).

شدّر حال ،نموده رهسپار شیراز شوند و از فیوضات بیکران این سه امامزاده لازم التعظيم برخوردار شوند .⁽²⁾

اصفهان ، خیابان چهارباغ عباسی ، کوچه جهان آرا