راهنمای نشریات معلولیتی

مشخصات کتاب

سازمان اسناد و کتابخانه ملّی جمهوری اسلامی ایران

سرشناسه : نصر اصفهانی، اباذر، ۱۳۵۸ -

عنوان و نام پدیدآور : راهنمای نشریات معلولیتی/اباذر نصراصفهانی

مشخصات نشر : قم: توانمندان، ۱۳۹۷.

مشخصات ظاهری : ۲۴۰ ص.

شابک : ۳۵۰۰۰۰ ریال : 978-622-6216-13-5

وضعیت فهرست نویسی : فیپا

یادداشت : کتابنامه.

موضوع : معلولان -- نشریات ادواری

موضوع : People with disabilities -- Periodicals

شناسه افزوده : دفتر فرهنگ معلولین

رده بندی کنگره : 1397 2ر6ن/1551‌HV

رده بندی دیویی : ۹۰۸۱۶/305

شماره کتابشناسی ملی : ۵۴۵۲۳۵۳

قم، بلوار محمدامین، خیابان گلستان، کوچه11، پلاک4، دفتر فرهنگ معلولین

تلفن: 32913452-025 فکس: 32913552-025 همراه: 09125520765

www.HandicapCenter.com

info@handicapcenter.com

www.DataDisability.com

www.Tavanmandan.com

اشاره

راهنمای نشریات معلولیتی

اباذر نصر اصفهانی

فهرست

پیشگفتار

فصل اول: معرفی نشریات

نشریات با خط فارسی معمولی 15

آوای اوتیسم 15

آوای رسا 17

آوای دوست 18

آوای سکوت 19

آوای نگاه 20

احیا 22

اخبار کتاب و کتابخانه‌های نابینایان 23

ارمغان رودکی 24

از نو 25

اشاره 26

افق اندیشه 28

امید روشندلان 30

اندیشه سپید 31

بچه‌های آسمان 32

بچه‌ها بشری 33

بشارت 34

بشری 35

پروانه‌ها (ویژه خانواده و کودک کم شنوا) 36

پژواک سکوت 37

پژوهش در حیطه کودکان استثنایی 38

پژوهش در علوم توانبخشی 40

پویش 42

پیام ام اس 43

پیام امید 44

پیام مهر (پیام مهرورزان) 45

پیک توانا 47

پیک شنوایی و گفتار. 49

پیک معلولین.. 50

پیک عصر. 51

پیک ناشنوا 52

پیک همدلان.. 53

تعلیم و تربیت استثنایی.. 54

تلاش سبز. 55

توانبخشی نوین.. 57

توان‌نامه. 58

توان‌نامه. 60

توان‌یاب.. 62

حرکت... 64

حمایت سبز. 65

خبرنامه طرح راهی به آسمان.. 66

خبرنامه شنوایی.. 67

روانشناسی افراد استثنایی.. 68

روزنامه اطلاعات، صفحه «با معلولین». 69

روزنامه ایران، صفحه «توانش». 71

روزنه‌ها 72

روشندل.. 73

روشندلان.. 75

زبان.. 76

سپیدنامه وصال.. 78

سپیده آفرین.. 79

سمعک... 80

سنگر. 81

شکست سکوت.. 83

شکیب... 85

شنوایی‌شناسی.. 86

شوق حضور. 88

صدای ناشنوا 89

طب جانباز. 91

علوم پیراپزشکی و توانبخشی مشهد. 93

کاوش در توانبخشی.. 95

کاوشگر. 96

کلام اوتیسم. 97

کهریزک... 98

گزارش (نشریه کانون ناشنوایان). 99

مطالعات ناتوانی.. 100

مهر سخن.. 102

ندای آسایشگاه: ویژه نامه سالمندان و معلولین رشت... 103

نسیم بهشت... 104

نشریه انجمن مهندسی توانبخشی ایران.. 105

نشریه علمی کاربردی همایش معاونین توانبخشی کشور. 106

نیکو تلاش... 107

نیلوفرانه. 108

هزاره سوم. 109

همدم. 110

همیار. 111

هیاهو در سکوت.. 112

نشریات به خط بریل.. 113

آیینه قزوین.. 113

ارمغان رودکی.. 114

ایران سپید. 115

بچه‌ها بشری.. 116

بشری.. 117

بصیر. 118

پیک روشندلان.. 119

رشد روشن جوان.. 120

رشد روشن دانش آموز. 121

رشد روشن نوآموز. 122

رشد روشن نوجوان.. 123

سپیده آفرین.. 124

علم و فرهنگ... 125

هزاره سوم. 127

نشریات گویا 129

اندیشه سپید. 129

سپیده آفرین.. 131

شقایق 132

صدای زندگی 133

نوای کتاب 134

نشریات الکترونیکی 135

توانبخشی 135

شنوایی‌شناسی 137

فهرست راهنما 139

تجزیه و تحلیل 144

فصل دوم: مقالات تحلیلی

وضعیت ایران 147

روزنامه نگاران دارای معلولیت: بررسی موردی، محمد نوری 148

روزنامه نگاری جبار باغچه‌بان، محمد نوری 158

نشریات ناشنوایی در ایران، روزبه قهرمان 177

نشریات جدید ناشنوایی ایران، اعظم قاسمی 186

وضعیت اروپا و امریکا 197

روزنامه نگاری در غرب، لقمان سرمدی 198

نشریات ناشنوایی، محمد نوری 210

پیشگفتار

مجله و نشریه به عنوان رسانه اطلاع‌رسانی و ابزار فرهنگ‌سازی تأثیر شگرف و اساسی بر افکار و رفتار قشرهای مختلف جامعه‌ها داشته است. این پدیده نو ظهور و مستحدث توانسته بر شتاب رخدادهای فرهنگی و مدنی بیفزاید و با انتقال تجارب و دستاوردهای علمی و مدنی، توسعه جامعه را به همه زمینه‌ها سرعت بخشد.

متصدیان امور معلولین و آحاد جامعه هدف در همه مناطق جهان از جمله در ایران دیرتر از دیگران به سراغ نشریه رفتند و با تأخیر از این ابزار در راه اصلاح امور اجتماعی و مدنی معلولین استفاده کرده‌اند؛ اما با ورود نشریه و روزنامه‌نگاری به جامعه معلولان، همواره این پدیده رو به پیشرفت بوده و هیچ‌گاه توقف نپذیرفته و ده‌ها نشریه تاکنون از طرف مراکز وابسته به معلولین منتشر شده است. البته حرفه روزنامه‌نگاری در جامعه هدف با فراز و نشیب‌های متنوع همراه بوده است. این نشریات آینه تمام نمای واقعیت‌ها و رخدادهای معلولیت و معلولان در جهان و نیز ایران هستند. از این‌رو درک و فهم مسائل و تاریخ تحولات این جامعه بستگی به مطالعه آنها دارد.

هم اکنون روزنامه‌نگاری و اهتمام به نشریه و تولید و انتشار نشریات کارآمد و جذاب و برخوردار از آرایه‌ها و زیبایی‌های هنری برای معلولین یک ضرورت حیاتی است. زیرا بدون نشریه نمی‌توان توانایی‌هایی و توانمندی‌های معلولان را معرفی کرد؛ بدون نشریه نمی‌توان واقعیت‌های جاری را به مدیران دولتی شناساند؛ بدون نشریه نمی‌توان مردم را با واقعیت‌ها و کمبودهای معلولان آشنا نمود و آنان را در جهت همکاری هماهنگ کرد؛ بدون نشریه نمی‌توان پیشرفت‌های دنیای مدرن را

به خود معلولان معرفی کرد و از آنان خواست خلاقیت‌ها و ابتکارات خود را در جهت پیشرفت‌ها به کار گیرند.

ممکن است کسی بگوید با وجود اینترنت و شبکه‌های اجتماعی، نشریه و مجله منسوخ شده و نیازی به آنها نیست. اما باید گفت سامانه‌های جدید مثل اینترنت معارض نشریات نیستند بلکه توسعه نشریات می‌باشند، زیرا اینترنت و شبکه‌های اجتماعی و همه فعالیت‌های مدرن خود نوعی رسانه اطلاع‌رسانی هستند و کارکرد و نقش یک رسانه برای توسعه دانش ارتباطات و اطلاع‌رسانی را بر دوش دارند. دوم اینکه بسیاری از سامانه‌های جدید از محصولاتی مثل کتاب و مجله‌های کاغذی سنتی استفاده و تغذیه می‌کنند. در واقع بدون این منابع نمی‌توان اینترنت و سایت و شبکه و گروه کارآمد و مؤثر داشت.

اما تقویت و توسعه روزنامه‌نگاری و انتشار نشریات پیشرفته در جامعه معلولین هنوز هدفی است که نتوانسته‌ایم به آن برسیم؛ به همین دلیل هنوز نتوانسته‌ایم از این فناوری و دانش به نفع جامعه معلولان و رفع مشکلات آنها بهره ببریم. زیرا زیرساخت‌های آن مهیا نیست؛ و اطلاعات ما از مطبوعات معلولیتی ناقص است و هنوز تحلیل درست و جامع در اختیار نداریم.

دفتر فرهنگ معلولین در چند سال گذشته درصدد بوده مطبوعات ویژه معلولین که به نام مطبوعات معلولیتی مشهور شده‌اند را شناسایی، جمع‌آوری و اطلاع‌رسانی کند؛ تا دسترس‌پذیری آنها ممکن و آسان شود. از این‌رو از سال 1391 اقدام به جمع‌آوری لاشه نشریات، جمع‌آوری اطلاعات نشریاتی که قبلاً منتشر می‌شده و اکنون متوقف شده و گردآوری اطلاعات پیرامون حرفه روزنامه‌نگاری و نشر مطبوعات در جامعه معلولین اقدام کردیم. و کتاب حاضر بعد از حدود شش سال حاصل این تلاش‌ها است.

ویژگی‌های این کتاب: اما کتاب حاضر شامل اطلاعات نشریاتی است که از ابتدای چاپ و نشر مطبوعات در قالب فصلنامه، ماهنامه، هفته‌نامه و گاهنامه در ایران منتشر شده است. کتاب‌هایی که جمع‌آوری و تنظیم اطلاعات نشریات می‌پردازند، شناسنامه مطبوعات یا راهنمای نشریات می‌نامند. کتاب حاضر هم شناسنامه نگاری مطبوعات معلولیتی ایران است. البته اسم آن را

راهنمای نشریات معلولیتی گذاشتیم تا گویاتر باشد.

فقط نشریات درباره معلولیت‌ها و معلولان معرفی شده‌اند. در واقع یک شاخه از دانش روزنامه‌نگاری به معلولین اختصاص دارد که اصطلاحاً آن را نشریات معلولیتی، روزنامه‌نگاری معلولیتی می‌نامند. دانش و حرفه روزنامه‌نگاری اسمی برای مجموعه اقدامات و تجارب و شیوه‌های فعال در تولید، مدیریت و انتشار سامانه‌های اطلاع‌رسانی است. البته فقط روزنامه در قلمرو آن نیست و همه نشریات و مطبوعات را شامل است.

شاخه‌های روزنامه‌نگاری نسبت به اصناف و علوم و حرفه‌ها متعدد و متنوع است مثل مطبوعات پزشکی یا روزنامه‌نگاری پزشکی، نشریات دانشجویی، نشریات آموزشی، روزنامه‌نگاری صنعتی، روزنامه‌نگاری کشاورزی، نشریات یا روزنامه‌نگاری یا مطبوعات معلولیتی هم یک شاخه از این‌گونه آثار است.

گاه به جای ترکیب‌های وصفی بالا (صفت و موصوف) از ترکیب اضافی (مضاف و مضاف الیه) استفاده شده است؛ مثل مطبوعات پزشکان، روزنامه‌نگاری دانشجویان؛ نیز در مورد معلولین؛ نشریات معلولان به کار رفته است. البته کارشناسان ترکیب وصفی را زیباتر و جامع‌تر می‌دانند چون بسامدی آن بیشتر است. ویژگی‌های دیگر این کتاب عبارت است از:

1- این کتاب شامل اطلاعات همه نشریات اعم از کاغذی و الکترونیک است. نشریات کاغذی شامل نشریات به خط بریل هم می‌شود.

2- هشتاد و نه عنوان نشریه شناسایی شده و در این کتاب معرفی شده است.

3- نشریاتی معرفی شده‌اند که به اطلاعات آنها دسترسی داشتیم. یعنی اطلاعات آنها در اینترنت اطلاع‌رسانی شده و در دسترس بوده است. اما نشریاتی که در شهرهای دور و نزدیک منتشر می‌شده یا در سطح محدود توزیع می‌شده یا به صورت درون سازمانی بوده و برای عموم منتشر نمی‌شده؛ چون اطلاع‌رسانی درباره آنها نبوده، این‌گونه نشریات به دلیل عدم دسترسی و فقدان اطلاعات، در قلمرو هم نیامده‌اند.

همین جا از همه کسانی که در عرصه روزنامه‌نگاری معلولیتی فعال بوده و هستند، تقاضا می‌کنم، یک نسخه از کارشان با اطلاعات آن نشریه برای دفتر

فرهنگ معلولین بفرستند. این دفتر با انجام اقدامات متعدد درباره هر نشریه مثل ثبت آن نشریه، اطلاع‌رسانی، نمایش در بانک اطلاعات، دسترس‌پذیر و مهم‌تر ضبط و ثبت هر نشریه را آسان می‌سازد.

به همین دلیل نشریات از خطر حذف و نسیان و کنار رفتن از گردونه فرهنگ، محفوظ می‌مانند. مهم‌تر اینکه موجب شود هر نشریه در سامانه‌های اطلاعات جهانی راه پیدا کند و در نظام‌های علمی جهانی ثبت شود.

محتوا و ساختار: این کتاب دارای دو فصل اصلی است. فصل اول شامل شناسنامه نشریات است. البته چکیده نشریات نیامده و قرار است چکیده‌ها جدا در یک کتاب مستقل منتشر شود.

برای هر نشریه، آیتم‌های مشخص و استانداردی هست که لزوماً باید تکمیل شود تا همه جوانب یک نشریه به خوبی معرفی گردد. اما اطلاعات برخی نشریات به طور کامل منتشر نشده و حتی در شناسنامه نشریه هم نیامده است. از این‌رو ممکن است برخی آیتم‌ها در بعضی نشریات تکمیل نشده باشد. اما اسم آیتم را آوردیم تا مطلعین بدانند هر اطلاعاتی را نداریم و تمنا می‌کنیم در صورتی که اطلاع دارند بفرستند.

نشریات در چهار بخش طبقه‌بندی شده‌اند: نشریات با خط معمولی، نشریات با خط بریل، نشریات صوتی و نشریات الکترونیکی. نشریات کاغذی در مقابل نشریات الکترونیک و شامل نشریات با خط معمولی که به بینایی مشهورند و نشریات بریل می‌شوند. بسیاری از این نشریات امروزه دارای نسخه الکترونیکی هستند و در سایت ویژه یا عمومی در معرض مطالعه کاربران قرار می‌گیرند.

اما فصل دوم شامل مقالاتی است که به تجزیه و تحلیل نشریات معلولیتی و روزنامه‌نگاری معلولیتی می‌پردازند. این مقالات در دفتر فرهنگ معلولین تولید شده است.

چشم‌انداز آینده: شناسایی مطبوعات معلولیتی و انتشار راهنمای حاضر نخستین گام است و درصدد اجرای گام‌های دیگر، البته با کمک و مشارکت خود معلولان عزیز و مردم نیکوکار هستیم. اما گام‌های مورد نیاز بعدی عبارت‌اند از:

1- دسترس پذیری نشریات ایرانی

درصدد هستیم نشریاتی که ویژه معلولین منتشر شده جمع‌آوری و به چند صورت در دسترس معلولین قرار دهیم: احداث آرشیو جامع؛ تکمیل بانک مطبوعات معلولیتی (به عنوان بخشی از بانک جامع اطلاعات معلولان)؛ آماده‌سازی متن نشریات روی CD؛ آماده‌سازی متن گفتاری نشریات روی یک سامانه الکترونیکی.

2- احداث موزه و نمایشگاه دائمی روزنامه‌نگاری معلولیتی

اکنون مشغول به جمع‌آوری اطلاعات شخصیت‌ها مثل عکاسان، نویسندگان، گزارشگرانی هستیم، نیز اطلاعات و لاشه خود مطبوعات و اطلاعات درباره محل مطبوعات و دفتر کار آنها هستیم؛ تا از این طریق از زحمات آنان تقدیر گردد.

3- راهنمای مقالات نشریات

پروژه دیگر جمع‌آوری اطلاعات مقالات مندرج در نشریات معلولیتی است.

4- مقاله نامه یا مجموعه مقالات

مقالات مهم و سودمند در یک مجموعه چند جلدی عرضه خواهد شد.

5- چکیده نامه

در پایان لازم است از پژوهشگر توانای حوزه معلولین، اباذر نصر تشکر کنیم که در جهت فراهم سازی این مجموعه چند سال وقت گذاشت و تلاش کرده است. همچنین از تلاشگر حوزه چاپ و نشر معلولین آقای علی نوری که در آماده‌سازی این مجموعه به صورت کتاب بسیار کوشید، تشکر می‌گردد.

اما همه این اقدامات بدون عنایت و پشتیبانی حجت الاسلام و المسلمین سید جواد شهرستانی نماینده آیت اللّه العظمی سیستانی مدظله ممکن نبوده است و جا دارد از ایشان تشکر ویژه شود.

محمد نوری

مدیرعامل دفتر فرهنگ معلولین

فصل اول: معرفی نشریات

اشاره

این فصل شامل اطلاعات نشریاتی است که درباره معلولیت‌ها و معلولان در ایران منتشر شده است. این نشریات جمعاً حدود 89 عنوان می‌باشد که در چهار گروه با خط معمولی فارسی، با خط بریل، صوتی و الکترونیکی دسته‌بندی شده‌اند. هدف معرفی همه انواع نشریات معلولیتی بوده است.

لازم به ذکر است نشریات دوگانه بریل و بینایی در دو بخش معرفی شده‌اند. اما نشریات کاغذی بسیاری هستند که نسخه الکترونیک هم دارند و به صورت الکترونیکی هم مورد استفاده قرار می‌گیرند. این‌گونه نشریات در بخش الکترونیک نیامده‌اند و فقط نشریاتی در بخش الکترونیکی معرفی شده‌اند که تنها به صورت نسخه الکترونیکی عرضه می‌شوند.

نشریاتی که در مورد آن اطلاعات نداشته یا به اطلاعات آنها دسترسی پیدا نکردیم، جلوی سرفصل آن خط تیره گذاشته‌ام.

نشریات با خط فارسی معمولی

آوای اوتیسم

ترتیب انتشار: فصلنامه

زبان: فارسی

گرایش: عمومی

زمینه / رویکرد: آموزشی علمی خبری / پزشکی و پیراپزشکی - آموزش‌های پزشکی

صاحب امتیاز / وابستگی: انجمن خیریه اوتیسم ایران

مدیر مسئول: یوسف شفقتی

سردبیر: سینا توکلی

هیئت تحریریه: کیانا تقی‌خان، مریم السادات مجتبوی، پریسا شمشیری پور، جواد صدیقی، فاطمه نادری، حسین قلیچ خانی، سوگند احمدی، ریحانه عبادی، سینا توکلی

شهر: تهران

شماره مجوز ارشاد: 78275

تاریخ مجوز ارشاد: 1 شهریور 1395

نخستین شماره: شماره 1، تابستان و پاییز 1395

شماره‌های میانی: شماره 8، بهار 1395

وضعیت / آخرین شماره: شماره 8، بهار 1397

تعداد شماره منتشره: 8

محل آرشیو: سایت فصلنامه (www.irautism.org)

آدرس: تهران، اتوبان ستاری جنوب، بعد از پل همت، لاله شرقی، مجاهد کبیر جنوب، بنفشه 14، پلاک 1

کدپستی: 1473999766

تلفن / فاکس: 44614820 / 44614839

ایمیل: info@irautism.org

فضای مجازی: www.irautism.org

توضیحات: در سایت انجمن اوتیسم ایران تا شماره 8 موجود است و خبری از انتشار شماره‌های بعدی پیدا نکردم.

آوای رسا

ترتیب انتشار: ماهنامه

زبان: فارسی

گرایش: عمومی

زمینه / رویکرد: فرهنگی اجتماعی

صاحب امتیاز / وابستگی: جامعه معلولین یزد

مدیر مسئول: جلیل باقری اتابک

سردبیر: -

هیئت تحریریه: سمانه ملازینلی، عالیه سلطانی، عاطفه ابراهیمی، مریم دره شیری، مهتاب دره شیری

شهر: یزد

شماره مجوز ارشاد: 19502

تاریخ مجوز ارشاد: 24 فروردین 1388

نخستین شماره: -

شماره‌های میانی: شماره ۴۲، بهمن ۱۳۹۲؛ شماره 47، تیر 1393

شماره 66، اسفند 1394؛ شماره 78، اسفند 1395

وضعیت / آخرین شماره: -

تعداد شماره منتشره: -

محل آرشیو: کتابخانه ملی، مخزن پیایندها 2

آدرس: یزد، خ شهید رجایی (ایرانشهر)، ک پاپلی، پ57

کدپستی: 8918635715

تلفن / فاکس: 6270273 / (035) 06270274

ایمیل: Peyk1389@yahoo.com

فضای مجازی: -

توضیحات: در اینترنت، آخرین شماره‌ای که یافتم، شماره 78 بود.

این نشریه در قطع روزنامه‌ای کوچک منتشر می‌شود.

آوای دوست

ترتیب انتشار: فصلنامه / دوماهنامه

زبان: فارسی

گرایش: ناشنوایان

زمینه / رویکرد: عمومی

صاحب امتیاز / وابستگی: انجمن گوش و گلو و بینی و جراحی سر و گردن ایران

مدیر مسئول: دکتر عبدالحمید حسین نیا

سردبیر: دکتر سید محمدرضا توکلی / علی اصغر پیوندی

هیئت تحریریه: دکتر علی افتخاریان، دکتر محمدرضا توکلی دکتر علیرضا جعفری، دکتر ابراهیم رزم پا، دکتر محمدحسین عزیزی، دکتر محمدرضا فتح‌العلومی، دکتر کاوه کیوانی، دکتر مسعود متصدی، دکتر بهرام ملکوتی، دکتر بیژن نقیب زاده

شهر: تهران

شماره مجوز ارشاد: -

تاریخ مجوز ارشاد: -

نخستین شماره: دوره شماره 1، پاییز 1374

شماره‌های میانی: سال 19، شماره 38، مرداد و شهریور 1392

وضعیت / آخرین شماره: متوقف / سال 20، شماره ۴۵، مهر و آبان ۱۳۹۳

تعداد شماره منتشره: 45

محل آرشیو: سایت نشریه (www.iranent.com/BookStore.aspx)

آدرس: تهران، خ کارگر شمالی، بالاتر از خ فاطمی، پلاک 1637، طبقه دوم جنوبی، صندوق پستی: 1464-14395

کدپستی: 33357-14146

تلفن / فاکس: 88979101 / 88980621

ایمیل: iranent@iranent.net

فضای مجازی: www.iranent.net

آوای سکوت

ترتیب انتشار: گاهنامه / فصلنامه

زبان: فارسی

گرایش: ناشنوایان

زمینه / رویکرد: اطلاع رسانی آموزشی

صاحب امتیاز / وابستگی: کانون ناشنوایان ایران

مدیر مسئول: -

سردبیر: محمود پاکزاد

هیئت تحریریه: حبیب مهدوی نوشهر، هادی معیری، حبیب تهرانی‌زاده، مرتضی پیروزی، رضا محمودی و روزیک شهبازیان

شهر: تهران

شماره مجوز ارشاد: -

تاریخ مجوز ارشاد: -

نخستین شماره: دوره قدیم، شماره 1، سال 1372 (آوای سکوت)

دوره جدید، شماره 1 زمستان 1381 (صدای ناشنوا)

شماره‌های میانی: سال 5، شماره 14، بهار 1385 (صدای ناشنوا)

وضعیت / آخرین شماره: دوره قدیم، سال 1377

تعداد شماره منتشره: -

محل آرشیو: کتابخانه ملی

آدرس: -

تلفن / فاکس: -

توضیحات: کانون ناشنوایان ایران در سه دوره مدیریتی خود سه نشریه با سه نام داشته است: آوای سکوت، صدای ناشنوا و افق اندیشه. این سه نشریه را در سه جا معرفی کرده‌ایم؛ اما نشریه آوای سکوت، خبرنامه کانون ناشنوایان ایران است که از سال‌های 1372 تا 1377 منتشر می‌شده است. پس از وقفه حدود چهار سال مجدداً از زمستان 1381 در دوره مدیریت خسرو گیتی با نام صدای ناشنوا منتشر شد و نشر آن از زمستان سال 1381 تا زمستان سال 1386 به صورت فصلنامه طول کشید.

آوای نگاه

ترتیب انتشار: فصلنامه

زبان: فارسی

گرایش: مسائل ناشنوایان

زمینه / رویکرد: اطلاع رسانی

صاحب امتیاز / وابستگی: انجمن خانواده ناشنوایان ایران

مدیر مسئول: لیلا اعتماد (دوره اول) /رضا محمودی (دوره جدید)

سردبیر: لیلا اعتماد (دوره اول) / بهاره نظام‌دوست (دوره جدید)

هیئت تحریریه: حامد عابدین‌زاده، هومن نادری، فاطمه آبشاری

شهر: تهران

شماره مجوز ارشاد: -

تاریخ مجوز ارشاد: -

نخستین شماره: شماره 1، بهار 1384

دوره جدید، شماره 1، پاییز 1393

شماره‌های میانی: -

وضعیت / آخرین شماره: -

تعداد شماره منتشره: دوره اول: 14 شماره

محل آرشیو: انجمن خانواده ناشنوایان ایران

آدرس: تهران-خیابان آزادی بین 4راه نواب و اسکندر جنوبی جنب ساختمان بانک تجارت کوچه افروخته پلاک 2

تلفن / فاکس: 66919077-021

ایمیل: info@isdpf.ir

فضای مجازی: isdpf.ir

توضیحات: دومین نشریه رنگی ناشنوایان با عنوان آوای نگاه (بعد از نشریه شکست سکوت) در بهار ۱۳۸۴ به صورت فصلنامه چاپ شد.

چاپ دوره جدید از پاییز و زمستان ۱۳۹۳ با مدیریت رضا محمودی شروع شد و دارای این ویژگی‌ها گردید: مجوز رسمی از وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی دریافت کرد؛ مطالب آن متنوع و شامل اخبار، گزارش اجتماعی، فرهنگی، آموزش، علمی و حمایت از حقوق ناشنوایان کشور شد؛ کمیته متشکل از

جوانان ناشنوا و کم شنوایی تشکیل شد که داوطلبانه و افتخاری مطالب ویژه ناشنوایان را از منابع مختلف روز گردآوری نموده و سپس بعد از تکمیل اموری چون تنظیم، صفحه آرائی و چاپ در اختیار همنوعان خود جهت افزایش سطح اطلاعات قرار می‌دهند.

احیا

ترتیب انتشار: گاهنامه / فصلنامه

زبان: فارسی

گرایش: خبرنامه، اطلاع رسانی

زمینه / رویکرد:

صاحب امتیاز / وابستگی: انجمن حمایت و یاری آسیب دیدگان اجتماعی: انجمن حمایت از کودکان و نوجوانان توان‌یاب

مدیر مسئول: تهمینه یگانه آسیابی

سردبیر: شورای سردبیری

هیئت تحریریه: -

شهر: تهران

شماره مجوز ارشاد: -

تاریخ مجوز ارشاد: -

نخستین شماره: -

شماره‌های میانی: شماره ۱۰، زمستان ۱۳۹۳

وضعیت / آخرین شماره: -

تعداد شماره منتشره: -

محل تهیه: انجمن حمایت از کودکان و نوجوانان توان‌یاب

آدرس: تهران، میدان انقلاب، خیابان کارگر شمالی، بین چهارراه فرصت و نصرت، کوچه جعفرزادگان، پلاک 2

تلفن / فاکس: 66935533

ایمیل: -

فضای مجازی: www.tavanyab.org

اخبار کتاب و کتابخانه‌های نابینایان

ترتیب انتشار: فصلی

زبان: فارسی

گرایش: نابینایان

زمینه / رویکرد: اطلاع رسانی

صاحب امتیاز / وابستگی: کتابخانه ملی جمهوری اسلامی ایران

مدیر مسئول: -

سردبیر: -

هیئت تحریریه: -

شهر: تهران

شماره مجوز ارشاد: -

تاریخ مجوز ارشاد: -

نخستین شماره: شماره 1، زمستان 1375

شماره‌های میانی: شماره 9، زمستان 1377

شماره 25، زمستان 1381

وضعیت / آخرین شماره: شماره 38، بهار 1385

تعداد شماره منتشره: 38

محل تهیه: کتابخانه ملی- مخزن پیایندها- 1

آدرس: تهران، بزرگراه شهید حقانی، بعد از ایستگاه مترو حقانی، خروجی کتابخانه ملی

تلفن / فاکس: 021-88644104

ایمیل: -

فضای مجازی: www.nlai.ir

توضیحات: تهیه شده توسط: کتابخانه ملی جمهوری اسلامی ایران و مرکز امور توانبخشی نابینایان کشور(رودکی).

در اینترنت اطلاعات بیشتری درباره این نشریه پیدا نکردم. تنها همین اطلاعات در سایت کتابخانه ملی موجود بود.

ارمغان رودکی

ترتیب انتشار: ماهنامه

زبان: فارسی / خط بریل و خط معمولی

گرایش: نابینایان

زمینه / رویکرد: عمومی

صاحب امتیاز / وابستگی: سازمان بهزیستی کشور، مرکز امور توانبخشی نابینایان کشور(رودکی)

مدیر مسئول: -

سردبیر: -

هیئت تحریریه: -

شهر: تهران

شماره مجوز ارشاد: -

تاریخ مجوز ارشاد: -

نخستین شماره: شماره 1، مهر 1385

شماره‌های میانی: شماره 4، دی 1385

شماره 6، اسفند 1385

وضعیت / آخرین شماره: متوقف

تعداد شماره منتشره: -

محل تهیه: کتابخانه ملی، مخزن نابینایان

آدرس: تهران، خ جمهوری، خ ظهیرالاسلام، پلاک ۵۳

کدپستی: ۱۱۳۶۹۱۴۹۱۱

تلفن / فاکس: ۳۳۱۱۲۱۵۲

ایمیل: -

فضای مجازی: www.reyhanehcharity.ir

توضیحات: نشریه‌ای است که در مرکز توانبخشی رودکی ‪تولید و چاپ می‌شد و نخستین نسخه این نشریه به دو صورت بریل و بینایی در اختیار گروه‌های ویژه قرار گرفت.

از نو

ترتیب انتشار: فصلنامه

زبان: فارسی

گرایش:

زمینه / رویکرد: توانبخشی

صاحب امتیاز / وابستگی: انجمن حمایت از بیماران آسیب نخاعی استان اصفهان

مدیر مسئول: مهشید حقیقی

سردبیر: آزاده شاهین

هیئت تحریریه: -

شهر: اصفهان

شماره مجوز ارشاد: -

تاریخ مجوز ارشاد: -

نخستین شماره: شماره 1، پاییز 1388

شماره 6، بهار 1389

شماره‌های میانی: شماره 10، زمستان 1392

وضعیت / آخرین شماره: -

تعداد شماره منتشره: -

محل تهیه: کتابخانه ملی، مخزن پیایندها 2

آدرس: اصفهان، خ آتشگاه، جنب کوه آتشگاه

تلفن / فاکس: -

ایمیل: info@scia-isf.com

فضای مجازی: www.scia-isf.org

اشاره

ترتیب انتشار: دوهفته نامه

زبان: فارسی

گرایش: ناشنوایان

زمینه / رویکرد: اطلاع رسانی فرهنگی اجتماعی

صاحب امتیاز / وابستگی: سنگر ناشنوایان ایران

مدیر مسئول: کامران رحیمی

سردبیر: کامران رحیمی

هیئت تحریریه: -

شهر: تهران

شماره مجوز ارشاد: -

تاریخ مجوز ارشاد: -

نخستین شماره: -

شماره‌های میانی: شماره 4، مرداد 1357

وضعیت / آخرین شماره: شماره 4، مرداد 1357

تعداد شماره منتشره: 4

محل تهیه: کتابخانه ملی

آدرس: -

تلفن / فاکس: -

ایمیل: -

فضای مجازی: -

توضیحات: کامران رحیمی درباره این نشریه نوشته است: وقتی که انقلاب شد من و عده‌ای از دوستان تصمیم گرفتیم نماینده ناشنوا به مجلس شورا بفرستیم تا از حقوق اجتماعی و قانونی ناشنوایان حمایت کند و برای پشتیبانی از این طرح، مؤسسه سنگر ناشنوایان روشنفکر را تأسیس کردیم و بدون فاصله در سال 1358 اقدام به چاپ روزنامه «اشاره» کردیم.

"راستش را بخواهید انتشار روزنامه با عده محدودی ناشنوا که نه تخصصی در روزنامه نگاری داشتند و نه ادبیات درست مورد لزوم این کار، کاری خیلی مشکل

و پر دردسر بود. فقط یک ناشنوا بنام منیژه خان محمدی به خاطر قوی بودن ادبیاتش به‌خوبی می‌توانست همکاری کند. پول کمی تهیه کرده و ناشنوایی بنام حاجی که متخصص چاپ بود قبول کرد آن را در چاپخانه‌اش چاپ کند. تیراژ آن هزار تا بود و هر دو هفته‌ای در اختیار ناشنوایان و علاقه‌مندان قرار می‌گرفت. این روزنامه با استقبال ناشنوایان و دوستداران شنوا روبرو شد؛ اما به خاطر موافقت نکردن وزارت کشور با نماینده ناشنوا، مؤسسه سنگر ناشنوایان روشنفکر به درد بخور نبود؛ انتشار روزنامه اشاره را با سختی و هُول هُولکی و بدون برنامه‌ریزی‌ها و مشورت‌ها با متخصصان توانستیم در چهار شماره ادامه داده و بعد تعطیلش کردیم. واقعیت این است که این کار یعنی انتشار روزنامه در آن سال اقدامی خارج از توان ناشنوایان بود. زیرا آن موقع مدارس ناشنوایان و جمعیت ناشنوایان زیاد نبود، تعداد ناشنوایان دیپلمه کم بود و آن موقع کامپیوتر و برنامه‌های انتشار نشریات الکترونیکی وجود نداشت. و اما این اقدام ما در گذشته باعث شد بعدها مرحوم محمد سعیدی اقدام به چاپ مجله «شکست سکوت» کند و شنیدم که این مجله با استقبال زیاد ناشنوایان روبرو شد.

افق اندیشه

ترتیب انتشار: گاهنامه / فصلنامه

زبان: فارسی

گرایش: ناشنوایان

زمینه / رویکرد: -

صاحب امتیاز / وابستگی: کانون ناشنوایان ایران

مدیر مسئول: شیدا شهیدی

سردبیر: مونا کریمی

هیئت تحریریه: -

شهر: تهران

شماره مجوز ارشاد: -

تاریخ مجوز ارشاد: -

نخستین شماره: شماره 1، شهریور 1393

شماره‌های میانی: شماره 6، مرداد 1395

وضعیت / آخرین شماره: -

تعداد شماره منتشره: -

محل تهیه: سایت مؤسسه (www.incd.ir)

آدرس: تهران، شهرک غرب (میدان صنعت)، بلوار پاک‌نژاد، بلوار دریا، روبروی پارک دلاوران، نبش خیابان موج، پلاک 11

کدپستی: 1466976811

تلفن / فاکس: 02188561222

ایمیل: ofogh.andishe93@gmail.com

فضای مجازی: www.incd.ir

توضیحات: نشریه جدید افق اندیشه به عنوان اولین نشریه کانون ناشنوایان ایران به همگان معرفی گردیده است که اداره آن نشریه توسط خود ناشنوایان صورت می‌گیرد.

کانون ناشنوایان ایران دارای خبرنامه‌هایی همچون گزارش (۱۳۴۲) و پیام ناشنوا (۱۳۷۷-۱۳۷۲) و صدای ناشنوا (۱۳۸۶-۱۳۸۱) بوده که تفاوت زیادی با موازین یک نشریه مطبوعاتی داشتند.

فصلنامه صدای ناشنوا که مسئولیت آن را دکتر خسرو گیتی دبیر آن موقع کانون ناشنوایان بر عهده داشت نه برای انتشار عمومی، بلکه برای اعضا به شکل جزوه منتشر می‌کرد.

امید روشندلان

ترتیب انتشار: هفته نامه

زبان: فارسی، آذری

گرایش: عمومی

زمینه / رویکرد: اجتماعی فرهنگی

صاحب امتیاز / وابستگی: جلیل نصیری مقدم (بهمن 1389 تاکنون)

مدیر مسئول: جلیل نصیری مقدم

سردبیر: فرید احدیان

هیئت تحریریه: امیر کرم‌زاده

شهر: زنجان

ناشر؛ چاپخانه: چاپ سعادت

شماره مجوز ارشاد: 18388

تاریخ مجوز ارشاد: 15 آبان 1385

نخستین شماره: شماره 1، 9 مرداد 1387

شماره‌های میانی: سال اول، شماره 10، 25 آبان 1387

سال هشتم، شماره 95، 16 تیر 1393

سال دهم، شماره 138، شنبه 18 آذر 1396

وضعیت / آخرین شماره: در حال انتشار

تعداد شماره منتشره: -

محل تهیه: کتابخانه ملی، مخزن پیایندها-1 (شماره‌هایی از این نشریه مربوط به سال 1387 و نیز 1393 موجود است)

آدرس: زنجان، خیابان امام خمینی (ره) خیابان خواجه نصیرالدین طوسی کوچه قهرمان پلاک 45

کدپستی: 4514644481

تلفن / فاکس: 33361646 - 33361646

ایمیل: omidezanjan@gmail.com omideroshshandelan@yahoo.com

اندیشه سپید

ترتیب انتشار: فصلنامه

زبان: فارسی

گرایش: نابینایان

زمینه / رویکرد: اطلاع رسانی فرهنگی

صاحب امتیاز / وابستگی: بخش نابینایان و معلولین کتابخانه ملی جمهوری اسلامی ایران

مدیر مسئول: -

سردبیر: -

هیئت تحریریه: -

شهر: تهران

شماره مجوز ارشاد: -

تاریخ مجوز ارشاد: -

شماره‌های میانی: سال۱۰، شماره ۳۹، پاییز۱۳۸۵

سال 12، شماره 56، پاییز 1389

وضعیت / آخرین شماره: -

تعداد شماره منتشره: -

محل آرشیو: کتابخانه ملی جمهوری اسلامی ایران، مخزن نابینایان

آدرس: تهران، کتابخانه ملی

تلفن / فاکس: -

ایمیل: -

فضای مجازی: www.nlai.ir

توضیحات: نشریه اندیشه سپید نخستین نشریه اطلاع‌رسانی ویژه کتابخانه‌های نابینایان در کشور است. در هر شماره به ارائه آخرین اخبار و مقالات مرتبط در نشریات و رسانه‌های کشور می‌پردازد. ارائه فهرست کتاب‌های گویا و بریل بخش نابینایان و معلولین کتابخانه‌های کشور از دیگر مطالب این نشریه است. نسخه گویای آن در بخش نابینایان سایت سازمان اسناد و کتابخانه ملی موجود است.

از این نشریه که در دوره جدید به صورت فصلنامه منتشر خواهد شد تا به حال ۴۴ شماره در طول ۱۱ سال منتشر شده است.

بچه‌های آسمان

ترتیب انتشار: فصلنامه

زبان: فارسی

گرایش: کودکان اوتیسم

زمینه / رویکرد: آموزشی اطلاع رسانی

صاحب امتیاز / وابستگی: مرکز آموزش و توانبخشی اوتیسم اصفهان

مدیر مسئول: طیبه صفری

سردبیر: طیبه صفری

هیئت تحریریه: -

شهر: اصفهان

شماره مجوز ارشاد: -

شماره‌های میانی: سال 7، شماره 27، بهار 1397

وضعیت / آخرین شماره: سال 7، شماره 27، بهار 1397

تعداد شماره منتشره: 27

محل آرشیو: مرکز آموزش و توانبخشی اوتیسم اصفهان

آدرس: اصفهان، میدان جمهوری، ابتدای خیابان امام خمینی، کوچه شاهین مرکز آموزش و توانبخشی کودکان اوتیسم

تلفن / فاکس: 03133373747

ایمیل: autism.esf.mag@gmail.com

فضای مجازی: www.iranautism.ir

توضیحات: این فصلنامه شامل تازه‌ترین اخبار و مطالعات داخلی و خارجی در مورد اوتیسم، جدیدترین مطالب کشف شده در این زمینه و بهترین و کارآمدترین راه کارهای آموزشی و توانبخشی برای مربیان و والدین آنان؛ همچنین مورد مسائل روانشناسی روز دنیا، مهارت‌های زندگی، استرس و راه‌های مقابله با فشارهای روانی است. نیز در هر شماره به معرفی دستاوردهای تحصیلی و حرفه‌ای آموزش‌ها و تحقیقات انجام شده برای کودکان اوتیستیک می‌پردازد.

بچه‌ها بشری

ترتیب انتشار: ماهنامه

زبان: فارسی / خط بریل و خط معمولی

گرایش: ویژه کودکان نابینا و کم‌بینا

زمینه / رویکرد: اجتماعی

صاحب امتیاز / وابستگی: -

مدیر مسئول: نسرین اطیابی

سردبیر: -

شهر: تهران

شماره مجوز ارشاد: 21424

تاریخ مجوز ارشاد: 30 آبان 1390

نخستین شماره: فروردین 1391

شماره‌های میانی: شماره 30، مرداد 1393

شماره 71، بهمن 1396

وضعیت / آخرین شماره: در حال انتشار

تعداد شماره منتشره: 75

محل آرشیو: سایت نشریه (www.kamna.ir)

آدرس: تهران، خیابان ایران، کوچه مهدوی پور، پلاک 48، طبقه همکف

کدپستی: 1158773413

تلفن / فاکس: 33511884 / 33511882

ایمیل: info@kamna.ir

فضای مجازی: www.kamna.ir

توضیحات: کمبود نشریات ویژه نابینایان در ایران مدیریت بشریٰ را وا داشت تا ماهنامه‌ای برای دانش‌آموزان نابینا در دوره ابتدایی منتشر کند. این ماهنامه به خط بریل و خط فارسی با فونت درشت تقدیم کودکان نابینای دانش‌آموز شد. فونت درشت این ماهنامه، به والدین کودکان نابینا امکان می‌دهد تا در مطالعه نشریه همراه کودک خود باشند و مشکلات او را به هنگام خواندن رفع کنند.

بشارت

ترتیب انتشار: ماهنامه

زبان: فارسی

گرایش: معلولین

زمینه / رویکرد: اطلاع رسانی

صاحب امتیاز / وابستگی: جامعه معلولین ایران

مدیر مسئول: محمد اسماعیل شیخ قرائی

سردبیر: -

هیئت تحریریه: -

شهر: تهران

شماره مجوز ارشاد: -

تاریخ مجوز ارشاد: -

نخستین شماره: شماره 1، آبان 1367

شماره‌های میانی: -

وضعیت / آخرین شماره: متوقف

تعداد شماره منتشره: -

محل آرشیو: کتابخانه ملی، مخزن پیایندها 2

آدرس: تهران، جامعه معلولین ایران

تلفن / فاکس: -

ایمیل: -

فضای مجازی: www.iransdp.com

توضیحات: نشریه داخلی جامعه معلولین ایران.

بشری

ترتیب انتشار: ماهنامه

زبان: فارسی / خط بریل و خط معمولی

گرایش: نابینایان

زمینه / رویکرد: علمی فرهنگی ورزشی اجتماعی

صاحب امتیاز / وابستگی: -

مدیر مسئول: نسرین اطیابی

سردبیر: سیده زهرا ترابی

شهر: تهران

شماره مجوز ارشاد: 68751

تاریخ مجوز ارشاد: 20 مرداد 1382

نخستین شماره: شماره 1، مرداد 1383

شماره‌های میانی: سال ۱۱، شماره ۱۰۹، آذر 1392

شماره 159، بهمن 1396

وضعیت / آخرین شماره: در حال انتشار

تعداد شماره منتشره: 164

محل آرشیو: کتابخانه ملی/ سایت نشریه (www.kamna.ir)

آدرس: تهران، خیابان ایران، خیابان شهید مهدوی پور، نبش تحصیلی، پلاک۴۸

کدپستی: 1158773413

تلفن / فاکس: ۰۲۱-۳۳۱۰۳۴۶۸ / ۰۲۱-۳۳۵۱۱۸۸۳

ایمیل: info@kamna.ir

فضای مجازی: www.kamna.ir

توضیحات: ماهنامه بشری اولین نشریه دوگانه ویژه نابینایان و کم‌بینایان در خاورمیانه و غیر دولتی است. گروهی از نابینایان اهل قلم و صاحب نظران بینا و با همت و کمک‌های جمعی از نیکوکاران فرهنگ دوست در سال ۱۳۸۳ تأسیس شد. این ماهنامه به صورت دوگانه همزمان با خط بریل ویژه نابینایان و با قلم درشت برای افراد کم‌بینا منتشر می‌شود و در اختیار تشکل‌های غیر دولتی نابینایان در تهران و سراسر کشور و برخی از مراکز آموزشی و مراکز خدمات بهزیستی ویژه نابینایان قرار می‌گیرد.

پروانه‌ها (ویژه خانواده و کودک کم شنوا)

ترتیب انتشار: ماهنامه

زبان: فارسی

گرایش: ناشنوایان

زمینه / رویکرد: آموزشی اطلاع رسانی

صاحب امتیاز / وابستگی: -

مدیر مسئول: گیتا موللی

سردبیر: گیتا موللی

هیئت تحریریه: -

شهر: تهران

شماره مجوز ارشاد: -

تاریخ مجوز ارشاد: -

نخستین شماره: شماره 1، آبان 1386

شماره‌های میانی: شماره 8، پاییز 1393

وضعیت / آخرین شماره: شماره 13، پاییز 1395

تعداد شماره منتشره: 13

محل تهیه: www.faranakclinic.com

آدرس: تهران، خ ولیعصر، روبروی بیمارستان دی، ساختمان پزشکان دی، طبقه نهم، واحد یازدهم

تلفن / فاکس: 02188886395 / 02188886401

ایمیل: -

فضای مجازی: www.faranakclinic.com

پژواک سکوت

ترتیب انتشار: فصلنامه

زبان: فارسی

گرایش: ناشنوایان

زمینه / رویکرد: عمومی

صاحب امتیاز / وابستگی: جوانان ناشنوای فرهنگسرای شفق (یوسف آباد)

مدیر مسئول: -

سردبیر: حبیب مهدوی نوشهر

هیئت تحریریه: -

شهر: تهران

شماره مجوز ارشاد: -

تاریخ مجوز ارشاد: -

نخستین شماره: شماره 1، بهار 1377

شماره‌های میانی: -

وضعیت / آخرین شماره: متوقف / شماره پاییز 1378

تعداد شماره منتشره: -

محل تهیه: -

آدرس: تهران

تلفن / فاکس: -

ایمیل: -

فضای مجازی: -

پژوهش در حیطه کودکان استثنایی

ترتیب انتشار: فصلنامه علمی - پژوهشی

زبان: فارسی

گرایش: تخصصی- کودکان استثنایی

زمینه / رویکرد: -

صاحب امتیاز / وابستگی: پژوهشگاه مطالعات آموزش و پرورش - پژوهشکده کودکان استثنائی

مدیر مسئول: بهرام محمدیان / هاجر تحریری نیک صفت

سردبیر: داریوش فرهود

هیئت تحریریه: دکتر حسن احدی، دکتر غلامعلی افروز، دکتر هادی بهرامی احسان، دکتر احمد به پژوه، دکتر سعید حسن زاده، دکتر علی دلاور، دکتر اسماعیل سعدی پور، دکتر مریم سیف نراقی، دکتر احمد علی پور، دکتر حمید علیزاده، دکتر باقر غباری بناب، دکتر داریوش فرهود، دکتر علی اصغر کاکو جویباری، دکتر پروین کدیور، دکتر الهه محمد اسماعیل، دکتر مجید یوسفی لویه

شهر: تهران

شماره مجوز ارشاد: 17466

تاریخ مجوز ارشاد: 31 اردیبهشت 1380

نخستین شماره: شماره 1، پاییز ۱۳۸۰

شماره‌های میانی: شماره 6، زمستان 1381

شماره 18، زمستان 1384

شماره 30، زمستان 1387

شماره 52، تابستان 1393

وضعیت / آخرین شماره: شماره 67، بهار 1397

تعداد شماره منتشره: 67

محل تهیه: پژوهشکده کودکان استثنائی

آدرس: تهران، خیابان انقلاب، خیابان شهید برادران مظفر، ساختمان شماره ۵ آموزش و پرورش، دفتر فصلنامه علمی پژوهشی پژوهشکده کودکان استثنائی

کدپستی: ۱۴۱۶۹۳۵۶۷۱

تلفن / فاکس: ۶۶۴۶۷۶۶۸ / ۶۶۴۶۰۲۱۸ (۰۲۱)

ایمیل: m_faslnameh@yahoo.com

فضای مجازی: www.riec.ac.ir

توضیحات: فصلنامه کودکان استثنایی اولین فصلنامه‌ای علمی پژوهشی به زبان فارسی است که به طور خاص در زمینه مشکلات مختلف دانش آموزان و کودکان با نیازهای ویژه به انتشار مقالات علمی و پژوهشی می‌پردازد. مخاطبان آن، استادان، دانشگاهیان و پژوهشگران هستند. هدف این فصلنامه، کمک به رشد و گسترش دانش و یافته‌های تخصصی در زمینه ارزیابی، پیشگیری، ارتقاء سلامت، آموزش و پرورش ویژه، مداخلات مرتبط در زمینه‌های متنوع کودکان با نیازهای ویژه مانند کودکان دارای مشکلات و اختلالات رفتاری و هیجانی، کم‌توانی ذهنی و اختلالات یادگیری، اختلالات گفتار و زبان، اختلالات وابسته به سلامت جسمی و حرکتی و انواع ناتوانی‌های حسی مانند آسیب‌های بینایی و شنوایی و غیره و همچنین کودکان تیزهوش و سرآمد است.

پژوهش در علوم توانبخشی

ترتیب انتشار: دوماهنامه علمی- پژوهشی

زبان: فارسی- انگلیسی

گرایش: تخصصی دانشگاهی

زمینه / رویکرد: توانبخشی پزشکی و پیراپزشکی

صاحب امتیاز / وابستگی: دانشگاه علوم پزشکی و خدمات بهداشتی درمانی استان اصفهان، دانشکده علوم توانبخشی

مدیر مسئول: فرود بهمنی (1330-) / جاوید مستمند

سردبیر: جواد باقری / زهرا سادات رضائیان

هیئت تحریریه: دکتر مرتضی آبدار اصفهانی، دکتر بهرام سلیمانی، دکتر علی قنبری، دکتر حمید آزاده، دکتر وحید شایگان نژاد، دکتر حمید کریمی، دکتر ابراهیم اسفندیاری و...

شهر: اصفهان

ناشر؛ چاپخانه: انتشارات وستا (فرزانگان رازاندیش)

قطع: مجله‌ای

شماره مجوز ارشاد: 17950

تاریخ مجوز ارشاد: 5 شهریور 1383

نخستین شماره: پیش شماره، پاییز 1384

شماره‌های میانی: شماره 4، بهار و تابستان 1386

شماره 11، پاییز و زمستان 1389

وضعیت / آخرین شماره: سال 13، شماره 4، سال 1396

تعداد شماره منتشره: 60

محل تهیه: کتابخانه ملی، مخزن پیایندها 2

آدرس: اصفهان، خ هزار جریب، دانشگاه علوم پزشکی اصفهان، دانشکده علوم توانبخشی، دفتر مجله پژوهش در علوم توانبخشی

کدپستی: 8174673461

تلفن / فاکس: 36691663 (031)

ایمیل: jrrs@rehab.mui.ac.ir

فضای مجازی: www.jrrs.mui.ac.ir

توضیحات: مجله پژوهش در علوم توانبخشی از سال ۱۳۹۰ دارای امتیاز علمی پژوهشی از کمیسیون نشریات کشور می‌باشد. این مجله به‌صورت تمام الکترونیک (On Line) و هر دو ماه یک شماره منتشر می‌گردد.

پویش

ترتیب انتشار: فصلنامه

زبان: فارسی

گرایش: معلولین

زمینه / رویکرد: اطلاع رسانی آموزشی

صاحب امتیاز / وابستگی: انجمن معلولان ضایعات نخاعی استان تهران

مدیر مسئول: علی‌اصغر عین‌القضات

سردبیر: -

هیئت تحریریه: -

شهر: تهران

شماره مجوز ارشاد: -

تاریخ مجوز ارشاد: -

نخستین شماره: -

شماره‌های میانی: شماره۲، تابستان۱۳۸۲

شماره 6، پاییز 1383

وضعیت / آخرین شماره: متوقف

تعداد شماره منتشره: -

محل آرشیو: کتابخانه ملی، مخزن پیایندها 2

آدرس: تهران، میدان فاطمی، خیابان شهید گمنام، میدان سلماس، خیابان دهم، پلاک ۸۶

تلفن / فاکس: ۰۲۱۸۸۰۰۱۳۶۱ / ۰۲۱۸۸۰۲۴۴۱۹

ایمیل: sci_tehran@yahoo.com

فضای مجازی: www.siat-iran.org

توضیحات: این نشریه در سال‌های بعد با عنوان «پویش نوین» منتشر شده است.

پیام ام اس

ترتیب انتشار: دوماهنامه

زبان: فارسی

گرایش: تخصصی

زمینه / رویکرد: آموزشی، اطلاع رسانی، اجتماعی

صاحب امتیاز / وابستگی: انجمن ام اس ایران

مدیر مسئول: دکتر جمشید لطفی

سردبیر: دکتر هژیر سیکارودی

شورای سیاستگذاری: دکتر محمدعلی صحرائیان، دکتر هژیر سیکارودی، دکتر ناهید بلادی مقدم، زهرا خرازی، مژگان محسنی نیا، علیرضا محسنی، ابوالقاسم نجفی، عبدالحسین هوشمند، سهیل گوهری، سید صادق خسرو موسوی، علی حاجی خانی

شهر: تهران

ناشر؛ چاپخانه: انتخاب رسانه

شماره مجوز ارشاد: -

تاریخ مجوز ارشاد: 5 اسفند 1381

نخستین شماره: -

شماره‌های میانی: شماره 82، مرداد و شهریور 1397

وضعیت / آخرین شماره: شماره 82، مرداد و شهریور 1397

تعداد شماره منتشره: 82

محل آرشیو: سایت مؤسسه (www.iranms.ir)

آدرس: میدان ونک، خیابان ملاصدرا، خیابان شیخ بهایی شمالی، کوچه کولیوند، پلاک40، ساختمان 2 انجمن ام اس ایران، طبقه دوم

تلفن / فاکس: 88217046 / 88216502

ایمیل: info@iranms.ir

فضای مجازی: www.iranms.ir

پیام امید

ترتیب انتشار: ماهنامه

زبان: فارسی

گرایش: عمومی

زمینه / رویکرد: اطلاع رسانی

صاحب امتیاز / وابستگی: آسایشگاه معلولین و سالمندان کهریزک

مدیر مسئول: م. یار

سردبیر: -

هیئت تحریریه: -

شهر: تهران

شماره مجوز ارشاد: -

تاریخ مجوز ارشاد: -

نخستین شماره: -

شماره‌های میانی: شماره 2، آذر 1359

وضعیت / آخرین شماره: -

تعداد شماره منتشره: -

محل آرشیو: کتابخانه ملی، مخزن پیایندها 2

آدرس: تهیان، آسایشگاه کهریزک

تلفن / فاکس: -

ایمیل: -

فضای مجازی: -

پیام مهر (پیام مهرورزان)

ترتیب انتشار: فصلنامه

زبان: فارسی

گرایش: اطلاع رسانی آموزشی عمومی

زمینه / رویکرد: معلولان ذهنی

صاحب امتیاز / وابستگی: مؤسسه خیریه آسایشگاه معلولین ذهنی امیرالمؤمنین(ع) سبزوار

مدیر مسئول: حمید بلوکی

سردبیر: -

هیئت تحریریه: -

شهر: سبزوار

شماره مجوز ارشاد: 19522

تاریخ مجوز ارشاد: 17 مهر 1387

نخستین شماره: -

شماره‌های میانی: شماره 8، آبان 1382

شماره 17، آذر ۱۳۸۵؛ شماره 22، تیر 1387

شماره 27، پاییز 1388؛ شماره 51، زمستان 1394

وضعیت / آخرین شماره: -

تعداد شماره منتشره: -

محل آرشیو: کتابخانه ملی، مخزن پیایندها 2

آدرس: سبزوار، بالاتر از چهارراه امدادی-روبروی سازمان اتوبوسرانی-مؤسسه خیریه معلولین ذهنی امیرالمؤمنین(ع) سبزوار

کدپستی: 9617778334

تلفن / فاکس: (051) 44646551 / 44643551

ایمیل: payam_mehrvarzan@yahoo.com

توضیحات: این نشریه از سال ۷ شماره ۲۳ آذر ۱۳۸۷ با عنوان پیام مهرورزان منتشر شده است.

پیام ناشنوا

ترتیب انتشار: گاهنامه

زبان: فارسی

گرایش: ناشنوایان

زمینه / رویکرد: خبری اطلاع رسانی

صاحب امتیاز / وابستگی: کانون ناشنوایان ایران

مدیر مسئول: -

سردبیر: محمد سعدی، لیلا اعتماد

هیئت تحریریه: -

شهر: تهران

شماره مجوز ارشاد: -

تاریخ مجوز ارشاد: -

نخستین شماره: زمستان 1372

شماره‌های میانی: -

وضعیت / آخرین شماره: سال 1377

تعداد شماره منتشره: -

محل آرشیو: سایت مؤسسه (www.incd.ir)

آدرس: تهران، شهرک غرب (میدان صنعت)، بلوار پاک‌نژاد، بلوار دریا، روبروی پارک دلاوران، نبش خیابان موج، پلاک 11

کدپستی: 1466976811

تلفن / فاکس: 02188561222

ایمیل: ofogh.andishe93@gmail.com

فضای مجازی: www.incd.ir

توضیحات: کانون ناشنوایان ایران تا کنون چند نشریه غیر از پیام ناشنوا داشته است؛ مثل آوای سکوت، افق اندیشه، صدای ناشنوا و گزارش. هر کدام از این نشریات در جای خودش معرفی شده است.

پیک توانا

ترتیب انتشار: ماهنامه

زبان: فارسی

گرایش: عمومی

زمینه / رویکرد: فرهنگی و اجتماعی

صاحب امتیاز / وابستگی: کانون معلولین توانا(قزوین)

مدیر مسئول: محمد‌رضا هادی‌پور

سردبیر: اکبر حسینی، رقیه بابایی، معصومه آمدی

هیئت تحریریه: سیما سلطانی آذر، مریم ایران دوست، میترا بهرامی، شهاب ربیعی

شهر: قزوین

شماره مجوز ارشاد: 19530

تاریخ مجوز ارشاد: 7 اسفند 1385

نخستین شماره: -

شماره‌های میانی: شماره۳، پاییز۱۳۸۴

وضعیت / آخرین شماره: شماره 70

تعداد شماره منتشره: 70

محل آرشیو: سایت نشریه

آدرس: قزوین، بلوار شهید بهشتی، جنب سرزمین سحرآمیز، کانون معلولین توانا

کدپستی: ۳۴۶۳-۳۴۱۸۵

تلفن / فاکس: 33320291 -028/ 33339212-028

ایمیل: info@irantavana.com

فضای مجازی: www.kanoontavana.com

www.irantavana.com

توضیحات: این نشریه در گذشته با عنوان خبر‌نامه پیک توانا منتشر شده است.

کانون توانا مستقر در قزوین، پیک توانا را به عنوان ماهنامه برای معلولین سراسر ایران منتشر کرده است. این مجله در دایره مطبوعات وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی ثبت و از سال ۱۳۸۶ شروع به انتشار نمود.

این مجله ۴۸ صفحه‌ای، در گستره سراسری رایگان برای سازمان‌های بهزیستی سراسر کشور، سازمان‌های مردم نهاد کشور، سازمان‌های آموزش و پرورش کشور، کارشناسان توانبخشی، نخبگان معلولین ارسال می‌گردد.

اخیراً انتشار نسخه الکترونیک و مجازی آن آغاز شد و انتشار نسخه کاغذی و چاپی آن متوقف گردید.

پیک شنوایی و گفتار

ترتیب انتشار: ماهنامه

زبان: فارسی

گرایش: ناشنوایان

زمینه / رویکرد: خبری اطلاع رسانی

صاحب امتیاز / وابستگی: سازمان ملی رفاه ناشنوایان ایران، روابط عمومی

مدیر مسئول: -

سردبیر: مشیری

هیئت تحریریه: -

شهر: تهران

شماره مجوز ارشاد: -

تاریخ مجوز ارشاد: -

نخستین شماره: شماره 1، اسفند 1352

شماره‌های میانی: شماره 16، آذر 1356

وضعیت / آخرین شماره: شماره 16، آذر 1356

تعداد شماره منتشره: 16

محل آرشیو: کتابخانه ملی، مخزن پیایندها 1

آدرس: -

تلفن / فاکس: -

ایمیل: -

فضای مجازی: -

توضیحات: پیک شنوایی و گفتار را سازمان ملی رفاه ناشنوایان برای آشنا کردن مردم با مشکلات و دشواری‌های ناشنوایان چاپ می‌کرد. این نشریه به صورت فصلنامه و به سردبیری مشیری، بین سال‌های ۱۳۵۲ تا ۱۳۵۷ منتشر می‌شد.

پیک معلولین

ترتیب انتشار: ماهنامه

زبان: فارسی

گرایش: معلولین

زمینه / رویکرد: فرهنگی اجتماعی

صاحب امتیاز / وابستگی: جامعه معلولین یزد

مدیر مسئول: جلیل باقری نیک

سردبیر: -

هیئت تحریریه: -

شهر: یزد

شماره مجوز ارشاد: -

تاریخ مجوز ارشاد: -

نخستین شماره: -

شماره‌های میانی: -

وضعیت / آخرین شماره: -

تعداد شماره منتشره: -

محل آرشیو: جامعه معلولین یزد

آدرس: یزد، خیابان شهید رجایی (ایرانشهر)، کوچه پاپلی، پلاک57

تلفن / فاکس: 6270273

ایمیل: Peyk1389@ydhoo.com

فضای مجازی: -

توضیحات: نشریه‌ای قبلاً با عنوان پیک معلولین توسط جامعه معلولین یزد به مدیرمسئولی آقای باقری نیک منتشر می‌شده است. احتمالاً بعداً نشریه آوای رسای امروز یا آوای رسا جایگزین آن شده است. البته اطلاعی از نشریه آوای رسای امروز به دست نیامد.

پیک عصر

ترتیب انتشار: خبرنامه

زبان: فارسی

گرایش: معلولین

زمینه / رویکرد: توانبخشی آموزشی اطلاع رسانی

صاحب امتیاز / وابستگی: مؤسسه توانبخشی ولیعصر(عج)

مدیر مسئول: -

سردبیر: -

هیئت تحریریه: -

شهر: تهران

شماره مجوز ارشاد: -

تاریخ مجوز ارشاد: -

نخستین شماره: شماره 1، پاییز 1392

شماره‌های میانی: شماره 4، تابستان 1393

شماره 6، زمستان 1393

وضعیت / آخرین شماره: فعال، نیمه اول 1397

تعداد شماره منتشره: -

محل آرشیو: سایت مرکز (www.vrf.ir)

آدرس: تهران، میدان رسالت، بزرگراه رسالت به سمت غرب، بعد از مجتمع دنیای نور، خیابان شهید اردکانی، پلاک144

تلفن / فاکس: 88665610-021

ایمیل: pr@vrf.ir

فضای مجازی: www.vrf.ir

توضیحات: خبرنامه داخلی مؤسسه توانبخشی ولیعصر(عج).

پیک ناشنوا

ترتیب انتشار: ماهنامه

زبان: فارسی

گرایش: ناشنوایان

زمینه / رویکرد: فرهنگی و ورزشی

صاحب امتیاز / وابستگی: -

مدیر مسئول: لیلا اعتماد (رئیس سابق انجمن خانواده ناشنوایان ایران و نیز مدیر مسئول سابق فصلنامه آوای نگاه)

سردبیر: -

هیئت تحریریه: -

شهر: تهران

شماره مجوز ارشاد: ۹۳/۱۵۵۲۷

تاریخ مجوز ارشاد: ا مهر 1393

نخستین شماره: شماره 1، مهر 1394

شماره‌های میانی: -

وضعیت / آخرین شماره: -

تعداد شماره منتشره: -

محل آرشیو: -

آدرس: تهران

تلفن / فاکس: ۰۹۱۹۰۷۵۱۴۵۱

ایمیل: -

فضای مجازی: -

توضیحات: اهداف و فعالیت‌های این نشریه به شرح زیر اعلام شده است:

شناسایی و معرفی ناشنوایان به مردم و مسئولان؛ معرفی توانمندی‌های ناشنوایان؛ معرفی نخبگان ناشنوا؛ بیان خواسته‌ها و مشکلات ناشنوایان و ارائه راه‌کارها برای رفع این مشکلات؛ الگوسازی از قهرمانان اخلاق ناشنوا جهت الگو پذیری از فعالیت‌های آنان؛ گسترش کتاب و گسترش نشریات ویژه ناشنوایی جهت مطالعه و استفاده.

پیک همدلان

ترتیب انتشار: گاهنامه

زبان: فارسی

گرایش: نابینایان

زمینه / رویکرد: اطلاع رسانی آموزشی

صاحب امتیاز / وابستگی: مؤسسه عصای سفید

مدیر مسئول: محمدرضا نامنی (زیر نظر)

سردبیر: -

هیئت تحریریه: -

شهر: تهران

شماره مجوز ارشاد: -

تاریخ مجوز ارشاد: -

نخستین شماره: سال 1378

شماره‌های میانی: شماره۵، بهار۱۳۷۸

وضعیت / آخرین شماره: -

تعداد شماره منتشره: -

محل آرشیو: کتابخانه ملی، مخزن نابینایان

آدرس: تهران

تلفن / فاکس: -

ایمیل: -

فضای مجازی: -

تعلیم و تربیت استثنایی

ترتیب انتشار: ماهنامه / فصلنامه علمی- ترویجی / دوماهنامه

زبان: فارسی

گرایش: تخصصی

زمینه / رویکرد: معلولان، توانبخشی

صاحب امتیاز / وابستگی: سازمان آموزش و پرورش استثنایی کشور

مدیر مسئول: غلام‌علی افروز، سوسن کشاورز، مجید قدمی

سردبیر: علی‌اصغر کاکو‌جویباری (سردبیر دوره جدید)، داریوش فرهود

هیئت تحریریه: دکتر حسن احدی، دکتر شهلا البرزی، دکتر کامبیز پوشه، دکتر مریم سیف نراقی، دکتر حمید علیزاده، دکتر داریوش فرهود، دکتر محمد کمالی، دکتر گیتا موللی، دکتر مجید یوسفی لویه

دوره جدید: دکتر محمد حاتمی، دکتر حمید علیزاده، علی اصغر کاکوجویباری، دکتر محمد کمالی، دکتر گیتا موللی، دکتر مجید یوسفی لویه، دکتر محمدرضا تات، دکتر اعظم السادات حسینی پور

شهر: تهران

شماره مجوز ارشاد: 16221

تاریخ مجوز ارشاد: 5 بهمن 1394

نخستین شماره: دوره اول، شماره 1، خرداد 1372

شماره‌های میانی: شماره 107، فروردین 1390

وضعیت / آخرین شماره: شماره 149، بهمن و اسفند 1396

تعداد شماره منتشره: 149

محل آرشیو: سایت نشریه

آدرس: تهران، خیابان انقلاب، چهارراه ولیعصر، خیابان برادران مظفر شمالی، پلاک ۶۶، سازمان آموزش و پرورش استثنایی، طبقه اول، دفتر نشریه

تلفن / فاکس: 66970455 / 66971437

ایمیل: Seo@magiran.com nashriyeh2005@yahoo.com

فضای مجازی: www.exceptionaleducation.ir

توضیحات: این نشریه ابتدا با عنوان کودکان استثنایی منتشر شده و از تاریخ 1 آذرماه 1389 دارای رتبه علمی- ترویجی شده است.

تلاش سبز

ترتیب انتشار: فصلنامه

زبان: فارسی

گرایش: معلولان

زمینه / رویکرد: آموزش، پژوهشی، خبری و اطلاع‌رسانی

صاحب امتیاز / وابستگی: مجتمع رعد کرج

مدیر مسئول: غلامرضا احمدی

سردبیر: غلامرضا شجاع سنگچولی

هیئت تحریریه: -

شهر: کرج

شماره مجوز ارشاد: 19660

تاریخ مجوز ارشاد: 30 آبان 1390

نخستین شماره: -

شماره‌های میانی: شماره 4، تابستان 1392

شماره 19، پاییز و زمستان 1396

وضعیت / آخرین شماره: شماره 20، بهار و تابستان 1397

تعداد شماره منتشره: 20

محل آرشیو: سایت مؤسسه (www.radkaraj.com)

آدرس: کرج، میدان آزادگان، خیابان برغان، خیابان جباری، کوچه محمدی

کدپستی: 3154755316

تلفن / فاکس: 02632214150

ایمیل: -

فضای مجازی: www.radkaraj.com

توضیحات: نشریه تلاش سبز در دایره مطبوعات وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی ثبت و از سال 1392 شروع به انتشار آن نمود. و در سراسر کشور و در میان سازمان‌های بهزیستی سراسر کشور، سازمان‌های مردم نهاد کشور،

سازمان‌های آموزش و پرورش کشور، توانبخشی و معلولین منتشر می‌گردد. این مجله بدون وابستگی به اعتبارات و منابع مالی دولتی و به همت معلولین توانمند اداره می‌شود.

توانبخشی نوین

ترتیب انتشار: فصلنامه علمی- پژوهشی

زبان: فارسی

گرایش: تخصصی دانشگاهی

زمینه / رویکرد: علوم پیراپزشکی و توان‌بخشی

صاحب امتیاز / وابستگی: دانشکده توانبخشی، دانشگاه علوم پزشکی تهران

مدیر مسئول: دکتر محمدرضا هادیان

سردبیر: دکتر غلامرضا علیائی

هیئت تحریریه: محمد اکبری، اسماعیل ابراهیمی، رؤیا ابوالفضلی، علی اصغر ارسطو، حسین باقری، امیر هوشنگ بختیاری، محمد پرنیان پور، منصور جمالی، محسن رازقی، غلامرضا علیائی، سعید طالبیان، مهیار صلواتی، نورالدین نخستین انصاری

شهر: تهران

شماره مجوز ارشاد: 18320

تاریخ مجوز ارشاد: 19 دی 1384

نخستین شماره: شماره 1، سال 1386

شماره‌های میانی: سال 6، شماره 4، زمستان 1391

وضعیت / آخرین شماره: شماره 37، زمستان 1394

تعداد شماره منتشره: 37

محل آرشیو: سایت نشریه (www.mrj.tums.ac.ir)

آدرس: تهران، خیابان انقلاب، پیچ شمیران، دانشکده توانبخشی، دانشگاه علوم پزشکی تهران.

کدپستی: 1148965111

تلفن / فاکس: 02177644937 /02177534133

ایمیل: modern_rehabilitation1@tums.ac.ir

فضای مجازی: www.mrj.tums.ac.ir

توان‌نامه

ترتیب انتشار: دوماهنامه

زبان: فارسی

گرایش: معلولان

زمینه / رویکرد: مطالعاتی و اطلاع رسانی

صاحب امتیاز / وابستگی: دفتر فرهنگ معلولین

مدیر مسئول: محمد نوری

سردبیر: سید رضا حسینی امین

مدیر اجرایی: علی نوری

شورای علمی: احمد مسجد جامعی؛ محمدرضا حشمتی؛ سید محمد مهدی جعفری؛ محسن آرمین؛ سید ساعد مطهری؛ محمد رضا یوسفی؛ سید محمد علی ایازی؛ صادق کاملان؛ سید ابوالفضل موسویان؛ غلامعلی افروز؛ سید مهدی صادقی‌نژاد؛ رحیم نوبهار؛ مجتبی بدیعی؛ محمد نصر اصفهانی.

هیأت مشاوران: علاءالدین نجف؛ محمد عبداللّهیان؛ مجید غلامی جلیسه؛ حسن رضایی؛ حسین روحانی صدر؛ حسن عبدلی؛ محمد رضا هادی‌پور؛ محمد رضا دشتی؛ علیرضا آتشک؛ سید مصطفی مطبعه‌چی؛ ابوذر معتمدی؛ عباس کوشا.

شورای تحریریه: اباذر نصر اصفهانی؛ علی نوری؛ منصوره ضیایی‌فر؛ حسین عبدالملکی؛ اعظم قاسمی؛ حسن طاهری؛ سعید محمدیاری؛ زهرا خان اف؛ رقیه بابایی؛ معصومه فراهانی؛ پریسا عالم‌زاده؛ سید جواد حائری؛ بهرام ترکاشوند.

شهر: قم

شماره مجوز ارشاد: -

تاریخ مجوز ارشاد: -

نخستین شماره: شماره 1، شهریور و مهر 1392

شماره‌های میانی: شماره 2، آبان و آذر 1392

وضعیت / آخرین شماره: شماره 4-6، فروردین - شهریور 1393

تعداد شماره منتشره: 6

محل آرشیو: کتابخانه دفتر فرهنگ معلولین (قم) و سایت مرکز

آدرس: قم، بلوار محمد امین، خیابان گلستان، کوچه 11، پلاک 4

کدپستی: 3716684657

تلفن / فاکس: 32913452-025 / 32913552-025

ایمیل: info@handicapcenter.com

فضای مجازی: www.HandicapCenter.com

توان‌نامه

ترتیب انتشار: فصلنامه

زبان: فارسی

گرایش: معلولان

زمینه / رویکرد: فرهنگی، اجتماعی، مطالعاتی و اطلاع رسانی

صاحب امتیاز / وابستگی: دفتر فرهنگ معلولین؛ مؤسسه معلولین فرهیخته

مدیر مسئول: علی نوری

سردبیر: محمد نوری

مشاور عالی: علاءالدین نجف

شورای علمی: احمد مسجد جامعی؛ علاءالدین نجف؛ محمد رضا حشمتی؛ سید محمد مهدی جعفری؛ محسن آرمین؛ سید ساعد مطهری؛ محمد رضا یوسفی؛ سید محمد علی ایازی؛ صادق کاملان؛ سید ابوالفضل موسویان؛ سید مهدی صادقی‌نژاد؛ رحیم نوبهار؛ مجتبی بدیعی؛ محمد نصر اصفهانی؛ مصطفی شیروی؛ سید مهدی طباطبائی؛ مهدی منتظر القائم؛ زهره قاری.

هیأت مشاوران: محمد عبداللّهیان؛ مجید غلامی جلیسه؛ حسن رضایی؛ سید رضا حسینی امین؛ حسین روحانی صدر؛ حسن عبدلی؛ محمدرضا هادی‌پور؛ محمدرضا دشتی؛ علیرضا آتشک؛ سید مصطفی مطبعه‌چی؛ ابوذر معتمدی؛ عباس کوشا.

شورای تحریریه: محمد نوری؛ علی بدیعی؛ اباذر نصر اصفهانی؛ علی نوری؛ منصوره ضیایی‌فر؛ حسین عبدالملکی؛ اعظم قاسمی؛ حسن طاهری؛ سعید محمدیاری؛ زهرا خان اف؛ رقیه بابایی؛ معصومه فراهانی؛ پریسا عالم‌زاده؛ سید جواد حائری؛ سید حسن حسینی؛ بهرام ترکاشوند.

شهر: قم

شماره مجوز ارشاد: 5405/94

تاریخ مجوز ارشاد: 18/3/94

نخستین شماره: شماره 1، تابستان 1394

شماره‌های میانی: شماره 2-3، پاییز و زمستان 1394

وضعیت / آخرین شماره: شماره 4-5، بهار و تابستان 1395

تعداد شماره منتشره: 5

محل آرشیو: کتابخانه دفتر فرهنگ معلولین (قم) و سایت مرکز

آدرس: قم، بلوار محمد امین، خیابان گلستان، کوچه 11، پلاک 4

کدپستی: 3716684657

تلفن / فاکس: 32913452-025 / 32913552-025

ایمیل: info@handicapcenter.com

فضای مجازی: www.HandicapCenter.com

توضیحات: پیش از فصلنامه توان‌نامه، شش پیش شماره به صورت دو ماهنامه منتشر شد تا به مجوز رسیدیم؛ از این‌رو تجارب لازم کسب شد؛ و خط‌مشی و اهداف خود را در عمل به آزمایش گذاشت و عیار آن را در بوته تحولات دوران و آراء نخبگان سنجید.

توان نامه با هدف توان‌سازی، توان‌بخشی و توان‌نمایی مددجویان معلول شکل گرفت و متولد شد. چند دهه است، نهادهای معلولیتی و تشکل‌های معلولان در ایران صاحب نشریه هستند؛ هر یک دغدغه خاصی دارند و نشریات به سبک‌ها و با ساختارهای مختلف منتشر کرده‌اند. ولی جای نشریه‌ای با خط‌مشی فرهنگ سازی در راستای توانمندسازی و معرفی توانایی‌های معلولان از طریق تجزیه و تحلیل علمی رخدادها و کاوش در تاریخ، فرهنگ و جامعه معلولان خالی است. با اینکه جامعه نابینایان، ناشنوایان و مددجویان حرکتی به اندازه‌ای از بلوغ و رشد رسیده‌اند و به مجله‌ای مرجع با مباحث کاملاً علمی نیاز مبرم دارند. از این‌رو لازم است نشریه‌ای در سطح معلولان نخبه و هم افق با تفکرات و تأملات آنان و در شأن شخصیتشان منتشر گردد. توان نامه پس از رصد کردن نیازمندی‌های اطلاعاتی، اجتماعی و فکری مددجویان شکل گرفته و پا به هستی گذاشته است و با کشف استعدادها و خلاقیت‌های آنان، درصدد تأمین خواسته‌های آنان، نیز معرفی نبوغ‌های کشف شده به جهان است.

توان‌یاب

ترتیب انتشار: فصلنامه

زبان: فارسی

گرایش: معلولان

زمینه / رویکرد: فرهنگی، توانبخشی، اجتماعی / پزشکی و پیراپزشکی - مدیریت توانبخشی

صاحب امتیاز / وابستگی: مجتمع آموزشی نیکوکاری رعد

مدیر مسئول: قاسم صالح‌خو

سردبیر: علیرضا اشراقی / مریم رسولیان

هیئت تحریریه: هاله باستانی

شورای سیاستگذاری: عبداللّه توسلی، صدیقه اکبری، محمد کمالی، نرگس شفارودی، مجید میرخانی، مجتبی کامیاب، لیلا انگوتی، محمدرضا دشتی، منصوره پناهی

شهر: تهران

شماره مجوز ارشاد: 69637

تاریخ مجوز ارشاد: 26 مرداد 1377

نخستین شماره: شماره۱، پاییز۱۳۷۹

شماره‌های میانی: شماره 64، تابستان 1396

وضعیت / آخرین شماره: شماره 68، تابستان 13967

تعداد شماره منتشره: 68

محل آرشیو: سایت نشریه (www.raad-charity.org)

آدرس: تهران، شهرک غرب (قدس)، فاز 2، خ هرمزان، خ پیروزان جنوبی، پلاک 74

کدپستی: 1466643371

تلفن / فاکس: 88082266-021 / 88076326-021

ایمیل: info@raad-ngo.org

فضای مجازی: www.raad-charity.org

توضیحات: اصلی‌ترین اهداف فصلنامه توان یاب انعکاس تازه‌ترین اخبار، اطلاعات و مقالات حوزه معلولان و مجتمع آموزشی نیکوکاری رعد است.

این نشریه با موضوعات خبری، تحلیلی، آموزشی، اطلاع رسانی و پژوهشی در زمینه پزشکی و پیراپزشکی مسائل جامعه معلولان جسمی حرکتی را منعکس می‌کند.

حرکت

ترتیب انتشار: ماهنامه

زبان: فارسی

گرایش: ناشنوایان

زمینه / رویکرد: عمومی

صاحب امتیاز / وابستگی: -

مدیر مسئول: رضا عبداللّهی

سردبیر: -

هیئت تحریریه: -

شهر: تهران

شماره مجوز ارشاد: -

تاریخ مجوز ارشاد: -

نخستین شماره: شماره 1، دی 1376 /تابستان 1377

شماره‌های میانی: -

وضعیت / آخرین شماره: سال 1378

تعداد شماره منتشره: -

محل آرشیو: کتابخانه ملی

آدرس: تهران

تلفن / فاکس: -

ایمیل: -

فضای مجازی: -

توضیحات: نشریه سراسری برای معلولان ایران است که توسط رضا عبداللّهی از تابستان ۱۳۷۷ تأسیس شد. موضوع آن معلولین و به ویژه ناشنوایان بود. این مجله و همچنین صفحه «با معلولین» در روزنامه اطلاعات به علت مسافرت آقای عبداللهی به خارج از کشور، در سال ۱۳۷۸ تعطیل شد.

حمایت سبز

ترتیب انتشار: -

زبان: فارسی

گرایش: -

زمینه / رویکرد: -

صاحب امتیاز / وابستگی: مؤسسه حمایت سبز پارسیان

مدیر مسئول: نعمت‌الله توکلی

سردبیر: نعمت‌الله توکلی

هیئت تحریریه: -

شهر: تهران

شماره مجوز ارشاد: -

تاریخ مجوز ارشاد: -

نخستین شماره: -

شماره‌های میانی: -

وضعیت / آخرین شماره: -

تعداد شماره منتشره: -

محل آرشیو: -

آدرس: تهران

تلفن / فاکس: -

ایمیل: -

فضای مجازی: -

توضیحات: این نشریه وابسته به جمعیت حمایت از حقوق معلولین سبز پارسیان است و به مسائل معلولان و مشکلات آنان می‌پردازد.

خبرنامه طرح راهی به آسمان

ترتیب انتشار: گاهنامه

زبان: فارسی

گرایش: -

زمینه / رویکرد: -

صاحب امتیاز / وابستگی: مؤسسه توانبخشی ولیعصر(عج)

مدیر مسئول: -

سردبیر: -

هیئت تحریریه: -

شهر: تهران

شماره مجوز ارشاد: -

تاریخ مجوز ارشاد: -

نخستین شماره: -

شماره‌های میانی: -

وضعیت / آخرین شماره: -

تعداد شماره منتشره: -

محل آرشیو: -

آدرس: تهران، میدان رسالت، بزرگراه رسالت به سمت غرب، بعد از مجتمع دنیای نور، خیابان شهید اردکانی، پلاک 144.

تلفن / فاکس: 88665610-021

ایمیل: -

فضای مجازی: www.vrf.ir

توضیحات: این نشریه وابسته به مؤسسه توانبخشی ولیعصر(عج) است و در هر شماره اخبار و گزارش‌هایی از اجرای طرح اهدای وسایل کمک توانبخشی و خدمات آموزشی در استان‌های مختلف می‌پردازد.

خبرنامه شنوایی

ترتیب انتشار: فصلنامه

زبان: فارسی

گرایش: ناشنوایان

زمینه / رویکرد: شنوایی‌شناسی

صاحب امتیاز / وابستگی: دانشگاه علوم بهزیستی و توانبخشی، گروه آموزشی و توانبخشی ناشنوایان

مدیر مسئول: یونس لطفی

سردبیر: گیتا موللی

هیئت تحریریه: نعیمه دانشمندان، مریم صادقی‌جم، نیلا قاسمی افشار، مریم رضایی نگار و محمدرضا رجبی

شهر: تهران

شماره مجوز ارشاد: -

تاریخ مجوز ارشاد: -

نخستین شماره: شماره 1، پاییز 1380

شماره‌های میانی: شماره 3، بهار 1381

شماره 6، بهار 1382

وضعیت / آخرین شماره: متوقف / سال 1385

تعداد شماره منتشره: 16

محل آرشیو: دانشگاه علوم بهزیستی و توانبخشی

آدرس: تهران، دانشگاه علوم بهزیستی و توانبخشی

تلفن / فاکس: -

ایمیل: -

فضای مجازی: www.faranakclinic.com

توضیحات: نشریه داخلی گروه آموزشی و توان‌بخشی ناشنوایان دانشگاه علوم بهزیستی و توان‌بخشی تهران است. انتشار آن از پاییز ۱۳۸۰ به صورت جزوه و با انتشار محدود و عمدتاً در تهران آغاز شده است. و صرفاً شامل گزارشی از رخدادهای فرهنگی مربوط به ناشنوایان است.

روانشناسی افراد استثنایی

ترتیب انتشار: فصلنامه

زبان: فارسی

گرایش: تخصصی

زمینه / رویکرد: -

صاحب امتیاز / وابستگی: دانشگاه علامه طباطبایی

مدیر مسئول: حسین اسکندری

سردبیر: -

هیئت تحریریه: -

شهر: تهران

شماره مجوز ارشاد: 24147

تاریخ مجوز ارشاد: 18 فروردین 1393

نخستین شماره: -

شماره‌های میانی: -

وضعیت / آخرین شماره: -

تعداد شماره منتشره: -

محل آرشیو: -

آدرس: تهران، بلوار دهکده المپیک، تقاطع همت، دانشگاه علامه طباطبائی، طبقه سوم، انتشارات

کدپستی: 1489684511

تلفن / فاکس: 44737655 / 44737562

ایمیل: -

فضای مجازی: -

روزنامه اطلاعات، صفحه «با معلولین»

ترتیب انتشار: هفتگی

زبان: فارسی

گرایش: معلولان

زمینه / رویکرد: اطلاع رسانی فرهنگی

صاحب امتیاز / وابستگی: روزنامه اطلاعات

مدیر مسئول: رضا عبداللّهی (مدیر صفحه با معلولین)

سردبیر: رضا عبداللّهی

هیئت تحریریه: -

شهر: تهران

شماره مجوز ارشاد: -

تاریخ مجوز ارشاد: -

نخستین شماره: مهر 1371

شماره‌های میانی: -

وضعیت / آخرین شماره: آخرین شماره این صفحه در آذر ماه 1395 منتشر شد.

تعداد شماره منتشره: -

محل آرشیو: سی‌دی‌های منتشره روزنامه اطلاعات

آدرس: تهران

تلفن / فاکس: -

ایمیل: -

فضای مجازی: -

توضیحات: توجه روزافزون به معلولین در مطبوعات پرتیراژی چون روزنامه اطلاعات، سبب شد که صفحه ویژه‌ای تحت عنوان «با معلولین» به آنان اختصاص یابد و در یکشنبه‌ها یک در میان (صفحه یازده) منتشر شود. مسئولیت این صفحه بر عهده رضا عبداللّهی بود که معلول جسمی می‌باشد. او در سرمقاله‌ای به مناسبت روز جهانی معلولین (دوازدهم آذر) سال ۱۳۷۱ مژده گشایش صفحه مذکور را اعلام داشت.

رضا عبداللّهی دست به انتشار مجله حرکت در تابستان ۱۳۷۷ هم زد که موضوعات آن درباره معلولین از جمله ناشنوایان بود. اما مجله حرکت و صفحه «با معلولین» در روزنامه اطلاعات به علت مسافرت نامبرده به خارج از کشور، در سال ۱۳۷۸ متوقف شد.

روزنامه ایران، صفحه «توانش»

ترتیب انتشار: هفتگی

زبان: فارسی

گرایش: معلولان

زمینه / رویکرد: اطلاع رسانی فرهنگی آموزشی نسبت به عموم معلولین

صاحب امتیاز / وابستگی: خبرگزاری جمهوری اسلامی

مدیر مسئول: محمد فاضلی

سردبیر: جواد دلیری

هیئت تحریریه: -

شهر: تهران

شماره مجوز ارشاد: -

تاریخ مجوز ارشاد: -

نخستین شماره: اردیبهشت 1395

شماره‌های میانی: -

وضعیت / آخرین شماره: ادامه دارد

تعداد شماره منتشره: -

محل آرشیو: سایت روزنامه ایران- دفتر فرهنگ معلولین

آدرس: تهران، خیابان خرمشهر، شماره 208

تلفن / فاکس: 02188761720

ایمیل: info@ iran-newspaper.com

فضای مجازی: www.iran-newspaper.com

توضیحات: روزنامه ایران (وابسته به خبرگزاری جمهوری اسلامی ایران) از اردیبهشت ماه سال ۱۳۹۵ اقدام به راه اندازی صفحه‌ای با عنوان «توانش» برای پوشش اخبار و مسائل مرتبط با معلولان کرد. نخستین شماره این صفحه که در روزهای پنج شنبه هر هفته منتشر می شد، در روز ۳۰ اردیبهشت ماه ۱۳۹۵ بود. این صفحه به صورت مداوم ، هر هفته پنج شنبه‌ها منتشر می‌شد. اما در ۲۸ تیر ماه سال ۱۳۹۷ به ناگاه و بدون هیچ توضیحی انتشار این صفحه متوقف شد و این صفحه پس از وقفه ای حدودا پنج هفته ای از تاریخ چهارم شهریور ماه ۹۷ (هر هفته روزهای یکشنبه) مجددا منتشر شده است.

روزنه‌ها

ترتیب انتشار: ماهنامه

زبان: فارسی

گرایش: معلولین

زمینه / رویکرد: اطلاع رسانی

صاحب امتیاز / وابستگی: جامعه معلولین ایران

مدیر مسئول: مسعود هرمز

سردبیر: -

هیئت تحریریه: -

شهر: تهران

شماره مجوز ارشاد: -

تاریخ مجوز ارشاد: -

نخستین شماره: -

شماره‌های میانی: -

وضعیت / آخرین شماره: -

تعداد شماره منتشره: -

محل آرشیو: جامعه معلولین ایران

آدرس: تهران

تلفن / فاکس: -

ایمیل: -

فضای مجازی: -

روشندل

ترتیب انتشار: ماهنامه

زبان: فارسی

گرایش: عمومی

زمینه / رویکرد: علمی، ادبی، سیاسی / انتشار اخبار مربوط به نابینایان ایران و جهان به ویژه مطالب فرهنگی

صاحب امتیاز / وابستگی: محمد خزائلی (1292-1353)

مدیر مسئول: محمد خزائلی (1292-1353)

سردبیر: حسین شاه زیدی (1300-1368)

هیئت تحریریه: -

شهر: تهران

شماره مجوز ارشاد: -

تاریخ مجوز ارشاد: -

نخستین شماره: شماره 1، آذر 1347

شماره‌های میانی: شماره 6، اردیبهشت 1348 / شماره 9، مرداد 1348

شماره 14، بهمن 1348 / شماره 17، اردیبهشت 1349

وضعیت / آخرین شماره: شماره 57، آذر 1352

تعداد شماره منتشره: 57

محل آرشیو: کتابخانه ملی، مخزن پیایندها-2 (شماره‌های 1 تا 57)

آدرس: -

تلفن / فاکس: -

ایمیل: -

فضای مجازی: -

توضیحات: چهار شماره از این نشریه (شماره‌های 2، 6، 9 و 14) در سایتی که کالاهای قدیمی می‌فروشند به قیمت بیست هزار به فروش می‌رسد.

درباره محمد خزائلی، متون زیادی وجود دارد. دفتر معلولین هم اثری منتشر کرده. لیکن در این اثر فقط اشاره‌ای به انتشار این نشریه شده و اطلاعات دیگری درباره آن نیامده است.

کتابی در کتابخانه ملی با اطلاعات زیر موجود است که ناشر آن «مجله روشندل» ذکر شده است:

سمت نمای رزم آرا: نمونه لمسی مخصوص نابینایان...( سومین اختراع تیمسار سرتیپ حسینعلی رزم‌آرا)، نوشته حسینعلی رزم‌آرا، 1350، 56ص.

دو سند هم مرتبط با این نشریه در مرکز اسناد کتابخانه ملی موجود است. اطلاعات آنها را گرفته‌ام.

مجله وزینی به مدیریت دکتر محمد خزائلی دانشمند ارجمند و سردبیری حسین شاه زیدی شاعر و نویسنده اراکی زینت بخش صحنه مطبوعات گردید. به قرار اطلاع، این مجله مورد استقبال عموم قرار گرفته و از ناحیه دفتر مخصوص انتشارات و مجلس شورای ملی و هیئت وزیران و هویدا نخست‌وزیر وقت تمجید نامه‌هایی به مجله مزبور رسید. (روزنامه وقایع استان، 23 دی 1396، به نقل از روزنامه «نامه اراک»)

روشندلان

ترتیب انتشار: -

زبان: فارسی

گرایش: نابینایان

زمینه / رویکرد: اطلاع رسانی فرهنگی

صاحب امتیاز / وابستگی: انجمن ملی هدایت و حمایت نابینایان ایران

مدیر مسئول: محمد خزائلی

سردبیر: -

هیئت تحریریه: -

شهر: تهران

شماره مجوز ارشاد: -

تاریخ مجوز ارشاد: -

نخستین شماره: سال 1345

شماره‌های میانی: -

وضعیت / آخرین شماره: -

تعداد شماره منتشره: -

محل آرشیو: کتابخانه ملی، مخزن پیایندها2 (شماره اسفند 1345 موجود است)

آدرس: تهران، انجمن ملی هدایت و حمایت نابینایان ایران

تلفن / فاکس: -

ایمیل: -

فضای مجازی: -

توضیحات: نشریه دارای چکیده مقالات به زبان انگلیسی است.

زبان

ترتیب انتشار: ماهنامه / هفتگی

زبان: فارسی

گرایش: ناشنوایان

زمینه / رویکرد: مسائل ناشنوایان

صاحب امتیاز / وابستگی: جبار باغچه‌بان (1264-1365)

مدیر مسئول: جبار باغچه‌بان

سردبیر: -

هیئت تحریریه: جبار باغچه‌بان، احمد آرام، محسن هشترودی

شهر: تهران

ناشر؛ چاپخانه: شرکت چاپخانه تابان

شماره مجوز ارشاد: ۸۲۷۷/۳۵۴۹۳

تاریخ مجوز ارشاد: 14 اسفند 1322

نخستین شماره: شماره 1، بهمن 1323

شماره‌های میانی: شماره 2، اسفند 1323

شماره 10، آبان 1324

شماره 16، تیر 1325

وضعیت / آخرین شماره: متوقف/ شماره 16، تیر 1325

تعداد شماره منتشره: 16

محل آرشیو: کتابخانه ملی، مخزن پیایندها 2

آدرس: تهران، خیابان چراغ برق نرسیده به سه راه امین حضور، کوچه معاون‌السلطان، کوچه بازار کارخانه، شماره ۴۰

تلفن / فاکس: -

ایمیل: -

فضای مجازی: -

توضیحات: باغچه‌بان بعد از اخذ امتیاز از وزارت فرهنگ به شماره ۸۲۷۷/۳۵۴۹۳ و تاریخ ۱۴/۱۲/۱۳۲۲، به نشر اولین شماره مجله «زبان» در اول بهمن ۱۳۲۳ پرداخت که طی ۱۶ شماره تا اردیبهشت ۱۳۲۶ ادامه یافت.

شوق روزنامه نگاری همواره در جبار باغچه‌بان زنده بود ولی طی سال‌های اقامت در تبریز و شیراز به علّت مشغولیات فکری زیاد و نداشتن کمک مادی و معنوی، دست از این کار برداشت تا اینکه در سال‌های 1320 که جو آزادی نسبی ناشی از سقوط رضاخان پهلوی برجامعه ایران حکم‌فرما بود، بار دیگر قلم در دست گرفت و بعد از اخذ موافقت نامه وزارت فرهنگ به شماره 925/8277/35493 و تاریخ 14/12/1322 شمسی، به نشر اولین شماره مجله «زبان» در اوّل بهمن 1323 شمسی پرداخت که وابسته به جبهه آزادی بود.

منظور باغچه‌بان از «زبان»، زبان معلّمان بود. خود باغچه‌بان درباره ویژگی مجله زبان می‌نویسد:

البته خوانندگان عزیز که اغلب آنها همکاران ما و روشنفکران هستند، می‌توانند تصدیق کنند که قبل از انتشار مجله زبان، در تاریخ مطبوعات ایران مجله یا روزنامه‌ای یافت نمی‌شد که جداً و صمیمانه مدافع حقوق آموزگاران بوده و نام آموزگاری را شعار خود سازد و این صنف مجهول القدر را از پشت پرده گمنامی بیرون کشیده به جامعه معرفی کند.

باغچه‌بان علّت چاپ مجله زبان را مشاهده وضع آشفته وزارت فرهنگ وقت و بخصوص مشاهده غفلت و بی‌اعتنایی جامعه فرهنگیان و معلّمان به مسأله «اصلاح فرهنگ» که ستون فقرات یک جامعه است، ذکر می‌کند.

جبار باغچه‌بان که قبلاً «جمعیت اتفاق معلمین» را در جهت آگاهی دادن و احقاق حقوق آنان در تبریز پایه‌گذاری کرده بود، برای بیداری مسئولان فرهنگ و ایجاد همبستگی در میان معلّمان در راستای تشکیل یک صنف، لحن صریح را در مجله زبان بکار گرفت.

برای نمونه مثال، مقاله تند و تیز و مفصل خطاب به وزیر فرهنگ آن زمان که معتقد بود جبار باغچه‌بان مدرک تحصیلی ندارد و کمونیست، توده‌ای و ضد رژیم سلطنتی است و اصلاً ایرانی نیست و یک مهاجر قفقازی می‌باشد، نوشت که در مجله «زبان» چاپ شده است.

سپیدنامه وصال

ترتیب انتشار: فصلنامه

زبان: فارسی

گرایش: عمومی

زمینه / رویکرد: فرهنگی

صاحب امتیاز / وابستگی: مؤسسه نابینایان وصال شیراز

مدیر مسئول: زهرا زارع (مرداد 1390 تا اسفند 1391)؛ لیلا غزنوی (اسفند 1391 تاکنون)

سردبیر: غلام‌رضا چادگانی، سعید قشقایی

هیئت تحریریه: -

شهر: شیراز

شماره مجوز ارشاد: 19569

تاریخ مجوز ارشاد: 3 مرداد 1390

نخستین شماره: شماره 1، شهریور 1390

شماره‌های میانی: شماره 2، مهر 1390 (ویژه‌نامه مسابقات قرآن)

شماره 11، تابستان 1394

شماره 16، پاییز 1395

وضعیت / آخرین شماره: -

تعداد شماره منتشره: -

محل آرشیو: کتابخانه ملی، مخزن پیایندها 2

آدرس: شیراز، چهارراه سرباز، بولوار سفیر شمالی، خیابان صاحب‌الامر غربی، نبش ولی زاده، ساختمان بنیاد توانگران کارآفرین

کدپستی: 7177843794

تلفن / فاکس: 38318818-071

ایمیل: Sepidmameyevesal@gmail.com tavangaran23-7@yahoo.com

فضای مجازی: -

سپیده آفرین

ترتیب انتشار: فصلنامه

زبان: فارسی / به خط بریل و به خط معمولی

گرایش: نابینایان

زمینه / رویکرد: موضوعات قرآنی

صاحب امتیاز / وابستگی: مؤسسه معارف اسلامی امام رضا(ع)

مدیر مسئول: محمد عبداللّهیان

سردبیر: محمد عبداللّهیان

هیئت تحریریه: -

شهر: قم

شماره مجوز ارشاد: -

تاریخ مجوز ارشاد: -

نخستین شماره: شماره 1، پاییز 1389

شماره‌های میانی: شماره 4، زمستان 1390

شماره 8، زمستان 1391

شماره 13، بهار 1393

وضعیت / آخرین شماره: متوقف / شماره 13، بهار 1393؟

تعداد شماره منتشره: 13

محل آرشیو: کتابخانه ملی، مخزن پیایندها 2 / مخزن نابینایان

آدرس: قم، بلوار شهید محمد منتظری، کوچه 8، پلاک 12، مؤسسه معارف اسلامی امام رضا (ع)

کدپستی: 167-37185

تلفن / فاکس: 37742010 (025) / 37739747 (025)

ایمیل: info@maaref.ir

فضای مجازی: www.maaref.ir

توضیحات: این نشریه به دو صورت بریل و بینایی همراه با CD گویا منتشر می‌شود.

سمعک

ترتیب انتشار: ماهنامه

زبان: فارسی

گرایش: ناشنوایان

زمینه / رویکرد: اطلاع رسانی آموزشی

صاحب امتیاز / وابستگی: جمعیت حمایت از کودکان کر و لال

مدیر مسئول: -

سردبیر: -

هیئت تحریریه: -

شهر: تهران

شماره مجوز ارشاد: -

تاریخ مجوز ارشاد: -

نخستین شماره: -

شماره‌های میانی: -

وضعیت / آخرین شماره: -

تعداد شماره منتشره: -

محل آرشیو: کتابخانه ملی

آدرس: تهران

تلفن / فاکس: -

ایمیل: -

فضای مجازی: -

توضیحات: جمعیت حمایت از کودکان کر و لال نشریه‌ای به نام سمعک یا سمعک چیست یا کودک شما و سمعک منتشر می‌کرد. بیشتر مطالب این نشریه درباره ناشنوایی و سمعک و گوش بود. این جمعیت به منظور گسترش اطلاعات ناشنوایان و کم‌شنوایان و خانواده‌های آنان، آخرین اطلاعات و اخبار را درباره سمعک و گوش و ناشنوایی را منتشر می‌کرد. از این‌رو خط‌مشی آن اطلاع‌رسانی و آموزش بود.

سنگر

ترتیب انتشار: فصلنامه

زبان: فارسی

گرایش: ناشنوایان

زمینه / رویکرد: عمومی

صاحب امتیاز / وابستگی: خانه جوانان ناشنوا

مدیر مسئول: کامران رحیمی

سردبیر: کامران رحیمی

هیئت تحریریه: -

شهر: تهران

شماره مجوز ارشاد: -

تاریخ مجوز ارشاد: -

نخستین شماره: شماره 1، خرداد 1358

شماره‌های میانی: شماره 4، پاییز 1358

وضعیت / آخرین شماره: متوقف / شماره 4، پاییز 1358

تعداد شماره منتشره: 4

محل آرشیو: کتابخانه ملی

آدرس: -

تلفن / فاکس: -

ایمیل: -

فضای مجازی: -

توضیحات: گروهی از جوانان فارغ‌التحصیل ناشنوای مدرسه باغچه‌بان به سرپرستی «کامران رحیمی» و «محسن لوح موسوی» که از بهترین شاگردان ثمینه باغچه‌بان محسوب می‌شوند، در سال ۱۳۴۹ «خانه فرهنگ جوانان ناشنوای ایران» را در آن مدرسه تشکیل دادند که در آن به فعالیت‌های فرهنگی و هنری، به ویژه پانتومیم پرداخته می‌شد و اغلب کارگردانی آن بر عهده پروانه باغچه‌بان و سپس کامران رحیمی بود.

محل فعالیت خانه جوانان ناشنوا به راهنمایی و یاری «جولیا سمیعی»،

بنیان‌گذار گروه پژوهش زبان اشاره فارسی، در آذرماه ۱۳۵۳ به خیابان انقلاب، خیابان کاخ (فلسطین کنونی) انتقال یافت.

در خرداد ۱۳۵۸ اولین شماره نشریه خانه جوانان ناشنوا تحت عنوان «سنگر» در چهار صفحه و قطع یخچالی با سردبیری کامران رحیمی منتشر شد.

کامران رحیمی که پس از گذراندن دوره زبان‌آموزی و در اثر ابتلا به بیماری، قوه شنوایی خود را از دست داده بود، هنر نویسندگی خود را با نوشتن دو کتاب ادبی خورشید خاموشان (۱۳۴۷) و آدم‌های سنگی (۱۳۵۸) نشان داد. او در سرمقاله شماره نخست نشریه، معنای نمادین سنگر را به خوبی شرح داده و اظهار امیدواری کرده است که به برکت پیروزی انقلاب شکوهمند اسلامی ایران، ناشنوایان بتوانند محرومیت‌های خویش را برطرف کنند و با سنگر گرفتن در مقابل زورگویی‌ها و متجاوزان به حقوق ناشنوایان بایستند.

مطالب منتشر شده در نشریه سنگر، گوناگون بود و از همه چیز، مانند مقاله، مصاحبه، اخبار، گزارش، جدول و حتی کاریکاتور در آن دیده می‌شد که با شور و هیجان جوانی همراه بود.

گفت‌وگو با محسن لوح موسوی و همچنین طرح‌های سیامک اشرفی‌نیا از مطالب قابل توجه نشریه به شمار می‌آمد. سنگر به طور کلی، جنبه روشنگری و آگاهی دهنده داشت؛ بنابراین به رغم گذشت سال‌ها، ارزش خود را همچنان حفظ کرده است.

نشریه سنگر پس از شماره چهارم، متأسفانه در پاییز ۱۳۵۸ به پایان خط رسید. البته بعدها مشابه آن به صورت خبرنامه داخلی، با عنوان پژواک سکوت از سوی جوانان ناشنوای فرهنگسرای شفق یوسف‌آباد، در بهار ۱۳۷۷ پایه‌گذاری شد که سردبیری آن بر عهده حبیب مهدوی نوشهر بود. انتشار این فصلنامه پس از حدود یک سال و نیم متوقف شد.( مجله توان نامه، شماره 2)

شکست سکوت

ترتیب انتشار: فصلنامه

زبان: فارسی

گرایش: ناشنوایان

زمینه / رویکرد: آموزشی و خبری

صاحب امتیاز / وابستگی: کانون ناشنوایان خراسان رضوی

مدیر مسئول: محمد سعیدی

سردبیر: روزبه قهرمان / مسعود فیروزی

هیئت تحریریه: -

شهر: مشهد

شماره مجوز ارشاد: -

تاریخ مجوز ارشاد: پاییز ۱۳۸۰

نخستین شماره: شماره 1، بهار 1381

شماره‌های میانی: شماره 4، زمستان 1381

شماره 9، بهار 1383

شماره 14، تابستان 1384

وضعیت / آخرین شماره: متوقف

تعداد شماره منتشره: -

محل آرشیو: کتابخانه ملی، مخزن پیایندها 2؛ مشهد، کانون ناشنوایان خراسان رضوی

آدرس: مشهد، خیابان عارف، روبروی عارف 15، پ 45

تلفن / فاکس: 88431440-051

ایمیل: Shekast_e_sokoot2004@yahoo.com

فضای مجازی: -

توضیحات: با همکاری نشریه بین‌المللی جاده ابریشم منتشر می‌شده است.

نخستین شماره خبرنامه شکست سکوت در تابستان ۱۳۷۵ با مدیر مسئولی محمد سعیدی و سردبیری روزبه قهرمان چاپ شد.

پس از تلاش‌های بسیار محمد سعیدی و روزبه قهرمان، امتیاز رسمی وزارت ارشاد و فرهنگ اسلامی برای انتشار نشریه شکست سکوت و توزیع آن در سراسر کشور، در پاییز ۱۳۸۰ صادر شد. بدین ترتیب، نخستین مجله رنگی در طول تاریخ نشریات ناشنوایان ایران، با عنوان شکست سکوت در بهار ۱۳۸۱ چاپ شد که تمام موازین حرفه مطبوعاتی در آن مورد توجه قرار گرفته است.

شکیب

ترتیب انتشار: ماهنامه

زبان: فارسی

گرایش: جانبازان و معلولین

زمینه / رویکرد: اطلاع رسانی

صاحب امتیاز / وابستگی: فدراسیون ورزش‌های جانبازان و معلولین

مدیر مسئول: غفور کارگری

سردبیر: داود دوانقی

هیئت تحریریه: -

شهر: تهران

شماره مجوز ارشاد: -

تاریخ مجوز ارشاد: -

نخستین شماره: -

شماره‌های میانی: دوره دوم، شماره ۹، اردیبهشت ۱۳۸۳

وضعیت / آخرین شماره: -

تعداد شماره منتشره: -

محل آرشیو: کتابخانه ملی

آدرس: -

تلفن / فاکس: -

ایمیل: scs_shakib@yahoo.com

فضای مجازی: -

شنوایی‌شناسی

ترتیب انتشار: دو فصلنامه علمی- پژوهشی

زبان: فارسی و انگلیسی

گرایش: تخصصی

زمینه / رویکرد: مقاله‌های بالینی و علوم پایه دستگاه شنوایی و علوم وابسته

صاحب امتیاز / وابستگی: دانشگاه علوم پزشکی و خدمات بهداشتی- درمانی تهران

مدیر مسئول: مهین صدایی

سردبیر: محمد اکبری

هیئت تحریریه: محمد اکبری، سید هبة الدین برقعی، کامران برین، محمدابراهیم شبانه، کیانوش شیخ الاسلامی، مجید غفارپور، سعید فراهانی، محمد فرهادی، نعمت‌الله مختاری، عبداللّه موسوی، محترم نجفی، مهدی نصر اصفهانی

شهر: تهران

شماره مجوز ارشاد: -

تاریخ مجوز ارشاد: -

نخستین شماره: شماره 1، سال 1371

شماره‌های میانی: دوره ۲۳، شماره ۶

وضعیت / آخرین شماره: شماره 50، بهمن و اسفند 1393

تعداد شماره منتشره: 50

محل آرشیو: journals.tums.ac.ir

آدرس: تهران، خیابان انقلاب، نبش خیابان صفی علیشاه، دانشکده توان‌بخشی، گروه شنوایی شناسی

کدپستی: ۱۱۴۸۹۶۵۱۴۱

تلفن / فاکس: ۷۷۶۲۱۱۸۸ (۰۲۱)

ایمیل: aud@tums.ac.ir

فضای مجازی: journals.tums.ac.ir

توضیحات: شنوایی شناسی نشریه رسمی دانشگاه علوم پزشکی تهران است که مقاله‌های بالینی و علوم پایه دستگاه شنوایی و تعادل و علوم وابسته را به زبان فارسی – انگلیسی به چاپ می‌رساند. هدف از انتشار آن بالا بردن سطح دانش

شنوایی شناسان، آسیب شناسان گفتار و زبان، متخصصان گوش، گلو و بینی، مغز و اعصاب، کودکان و زبان‌شناسان در زمینه شنوایی و تعادل، حفاظت شنوایی و توانبخشی مبتلایان به آسیب‌های شنوایی و تعادلی است.

اولین شماره نشریه در سال ۱۳۷۱ با تعداد ۱۰مقاله به چاپ رسید. نشریه تا سال ۲۰۱۴ با نام دو ماهنامه شنوایی شناسی منتشر شده است، همچنین نشریه از سال ۲۰۱۳ به صورت الکترونیکی منتشر می‌شود. آخرین شماره آن دوره ۲۳، شماره ۶ – ( ۱۱-۱۳۹۳) است. و ادامه انتشار مجله شنوایی شناسی از دوره ۲۴، شماره ۱، سال ۲۰۱۵؛ به زبان انگلیسی و با عنوان Auditory and Vestibular Research خواهد بود.

شوق حضور

ترتیب انتشار: دوماهنامه

زبان: فارسی

گرایش: معلولان

زمینه / رویکرد: اجتماعی اطلاع رسانی پژوهشی و علمی

صاحب امتیاز / وابستگی: مؤسسه خیریه توان‌بخشی و نگهداری معلولین جسمی حرکتی شهید فیاض‌بخش(عبد‌اللّه هنری) مشهد

مدیر مسئول: یوسف کامیار

سردبیر: -

هیئت تحریریه: -

شهر: مشهد

شماره مجوز ارشاد: -

تاریخ مجوز ارشاد: -

نخستین شماره: -

شماره‌های میانی: شماره 40، مهر و آبان 1390

شماره ۵۶، خرداد و تیر ۱۳۹۳

شماره 77، فروردین 1396

وضعیت / آخرین شماره: -

تعداد شماره منتشره: -

محل آرشیو: کتابخانه ملی / سایت نشریه (www.fbrc.ir)

آدرس: مشهد، میدان شهید فهمیده، به طرف میدان قائم، جاده اختصاصی آسایشگاه

تلفن / فاکس: 0511-6656892

ایمیل: info@fbrc.ir

فضای مجازی: www.fbrc.ir

توضیحات: خبرنامه داخلی آسایشگاه معلولین شهید فیاض بخش (عبداللّه هنری) مشهد

صدای ناشنوا

ترتیب انتشار: فصلنامه / جزوه

زبان: فارسی

گرایش: ناشنوایان

زمینه / رویکرد: اطلاع رسانی آموزشی

صاحب امتیاز / وابستگی: کانون ناشنوایان ایران

مدیر مسئول: خسرو گیتی

سردبیر: -

هیئت تحریریه: محسن لوح موسوی، حبیب مهدوی نوشهر، حبیب تهرانی زاده، مرتضی پیروزی و روزبه قهرمان

شهر: تهران

شماره مجوز ارشاد: -

تاریخ مجوز ارشاد: -

نخستین شماره: سال 1381

شماره‌های میانی: زمستان 1382

وضعیت / آخرین شماره: متوقف

تعداد شماره منتشره: -

محل آرشیو: کتابخانه ملی، مخزن پیایندها

آدرس: تهران، شهرک غرب (میدان صنعت)، بلوار پاک‌نژاد، بلوار دریا، روبروی پارک دلاوران، نبش خیابان موج، پلاک 11

کدپستی: 1466976811

تلفن / فاکس: 02188561222

ایمیل: -

فضای مجازی: -

توضیحات: این فصلنامه ادامه نشریه «آوای سکوت» است که از سال‌های 1372 تا 1377 به سردبیری آقای محمود پاکزاد توسط کانون ناشنوایان منتشر می‌شد. لیکن پس از اختلافات و وقفه‌ای طولانی مجدداً در سال 1381 دوباره با نام جدید «صدای ناشنوا» منتشر شد.

فصلنامه صدای ناشنوا که مسئولیت آن را دکتر خسرو گیتی دبیر وقت کانون ناشنوایان بر عهده داشت نه برای انتشار عمومی، بلکه برای اعضا به شکل جزوه منتشر می‌شد. این فصلنامه، آگاه کردن اعضای کانون از افکار و اخبار درباره ناشنوایان ایران و جهان، به ویژه افزایش اطلاعات ناشنوایان ایران نسبت به حوادث جهانی را در دستور کار خود قرار داده بود. معمولاً اخبار خود کانون، مانند برگزاری نشست‌ها، مصوبات، اقدامات و دیگر حوادث مربوط به کانون را منعکس می‌نمود.

طب جانباز

ترتیب انتشار: فصلنامه علمی- پژوهشی

زبان: فارسی

گرایش: جانبازان و معلولین

زمینه / رویکرد: پزشکی و پیراپزشکی

صاحب امتیاز / وابستگی: پژوهشکده مهندسی و علوم پزشکی جانبازان

مدیر مسئول: محمدرضا سروش

سردبیر: رحمت‌الله حافظی

هیئت تحریریه: دکتر عباس بصیری، دکتر جعفر اصلانی، دکتر مهدی بلالی مود، دکتر رحمت‌الله حافظی، دکتر فرزاد پناهی، دکتر موسی زرگر، دکتر محمد رضا ظفر قندی، دکتر محمدباقر لاریجانی، دکتر محمد رضا سروش، دکتر سقراط فقیه زاده، دکتر حمید حقانی، دکتر ابوالفتح لامعی، دکتر طوبی غضنفری، دکتر رضا امینی، دکتر محمد کمالی، دکتر غلامرضا کرمی، دکتر بتول موسوی، دکتر محمدرضا واعظ مهدوی، مهندس یعقوب دبیری، دکتر جلیل عرب خردمند، دکتر محمد قدسی، دکتر تقی طریحی، دکتر هادی شجاعی

شهر: تهران

شماره مجوز ارشاد: 19856

تاریخ مجوز ارشاد: 23 اردیبهشت 1387

نخستین شماره: شماره 1، پاییز 1387

شماره‌های میانی: شماره 4، تابستان 1388

شماره 10، زمستان 1389

شماره 14، زمستان 1390

وضعیت / آخرین شماره: سال 10، شماره 3، تابستان 1397

تعداد شماره منتشره: 40

محل آرشیو: سایت نشریه (www.ijwph.ir)

آدرس: تهران، خیابان شریعتی، خیابان شهید دستگردی، خیابان فرید افشار، مجتمع کوثر، طبقه پنجم

کدپستی: 1985946563

تلفن / فاکس: ۲۳۹۹۲۳۶۸،۲۳۹۹۲۳۷۴ (۰۲۱) / ۲۳۹۹۲۳۶۸ (۰۲۱)

ایمیل: info@ijwph.ir

فضای مجازی: www.ijwph.ir

توضیحات: پژوهشکده مهندسی و علوم پزشکی جانبازان به عنوان اولین پژوهشکده‌ی کشور که به‌طور ویژه بر روی آسیب‌های ناشی از جنگ مطالعات خود را از سال ۱۳۶۸ آغاز نموده است. پس از پیگیری‌های مستمر در سال ۱۳۸۷ موفق به دریافت مجوز نشر مجله‌ی «طب جانباز» گردید. مجله طب جانباز در پی دستیابی به جایگاهی ویژه در میان نشریات علمی پژوهشی کشور و در سطح بین‌المللی است. از این رو رعایت تمامی استانداردهای مورد نظر مراجع جهانی در سیاست‌ها و شیوه‌های کاری آن از جمله رعایت اخلاق در پژوهش و همچنین رعایت اصول نگارش و انتشار لحاظ گردیده است.

علوم پیراپزشکی و توانبخشی مشهد

ترتیب انتشار: فصلنامه

زبان: فارسی، انگلیسی

گرایش: تخصصی

زمینه / رویکرد: پیراپزشکی و توانبخشی

صاحب امتیاز / وابستگی: دانشگاه علوم پزشکی و خدمات بهداشتی درمانی مشهد

مدیر مسئول: عباس عظیمی خراسانی

سردبیر: هادی استادی مقدم

هیئت تحریریه: دکتر عباسعلی یکتا (استاد گروه اپتومتری، دانشکده علوم پیراپزشکی، دانشگاه علوم پزشکی مشهد)، دکتر فرحناز امینی (استادیار ژنتیک، دانشکده پزشکی، دانشگاه UCSI مالزی)، دکتر محمد تقی کریمی (دانشیار گروه ارتوپدی فنی، دانشکده علوم توانبخشی، دانشگاه علوم پزشکی اصفهان)، دکتر غلامرضا علیایی (استاد گروه فیزیوتراپی، دانشگاه علوم پزشکی تهران)، دکتر جواد هرویان (استاد گروه اپتومتری، دانشکده علوم پیراپزشکی، دانشگاه علوم پزشکی مشهد)، دکتر ابراهیم جعفر زاده پور (استاد گروه اپتومتری، دانشگاه علوم پزشکی تهران)، دکتر آسیه احصائی (استادیار گروه اپتومتری، دانشکده علوم پیراپزشکی، دانشگاه علوم پزشکی مشهد)، دکتر مهدی خباز خوب (دکترای گروه اپیدمیولوژی، دانشکده بهداشت، دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی)، دکتر محسن اسدی نژاد (استادیار، گروه فیزیک پزشکی، دانشکده پزشکی، دانشگاه علوم پزشکی گیلان)، دکتر داوود سبحانی راد (استادیار گروه گفتاردرمانی، دانشکده علوم پیراپزشکی، دانشگاه علوم پزشکی مشهد)، دکتر حسین اصغر حسینی

شهر: مشهد

شماره مجوز ارشاد: 91/10251

تاریخ مجوز ارشاد: سال 1391

نخستین شماره: شماره 1، پاییز 1391

شماره‌های میانی: سال 4، شماره 3، پاییز 1394

وضعیت / آخرین شماره: سال 7، شماره 3، پاییز 1397

تعداد شماره منتشره: 22

محل آرشیو: سایت نشریه (www.jpsr.mums.ac.ir)

آدرس: مشهد، میدان آزادی، پردیس دانشگاه علوم پزشکی، دانشکده علوم پیراپزشکی، دفتر مجله علوم پیراپزشکی و توانبخشی

تلفن / فاکس: 38846722 -051

ایمیل: jpsr@mums.ac.ir

فضای مجازی: www.jpsr.mums.ac.ir

توضیحات: فصلنامه علمی - پژوهشی علوم پیراپزشکی و توانبخشی دانشگاه علوم پزشکی مشهد به منظور ارتقاء سطح آگاهی و تبادل اطلاعات علمی، پژوهشی محققین از سال 1391 پس از دریافت مجوز از اداره فرهنگ و ارشاد اسلامی به شماره 91/10251 آغاز به فعالیت نموده است. نیز در سال 1392 موفق به اخذ رتبه علمی، پژوهشی از کمیسیون نشریات علوم پزشکی کشور به شماره 100/1696 شده است. این مجله ضمن دعوت از اساتید، پژوهشگران و دانشجویان محترم مقالات پژوهشی، مروری و گزارش مورد در زمینه علوم پیراپزشکی و توانبخشی (بینایی‌سنجی، شنوایی‌شناسی، علوم آزمایشگاهی، گفتاردرمانی، کاردرمانی، فیزیوتراپی، رادیولوژی، فناوری اطلاعات سلامت و...) اقدام به چاپ می‌نماید.

کاوش در توانبخشی

ترتیب انتشار: فصلنامه

زبان: فارسی، انگلیسی

گرایش: تخصصی

زمینه / رویکرد: پزشکی و پیراپزشکی

صاحب امتیاز / وابستگی: سازمان بهزیستی استان مازندران

مدیر مسئول: مصطفی کریم پور

سردبیر: -

هیئت تحریریه: -

شهر: ساری

شماره مجوز ارشاد: 71799

تاریخ مجوز ارشاد: 23 خرداد 1384

نخستین شماره: -

شماره‌های میانی: -

وضعیت / آخرین شماره: متوقف

تعداد شماره منتشره: -

محل آرشیو: سازمان بهزیستی استان مازندران

آدرس: -

تلفن / فاکس: -

ایمیل: -

فضای مجازی: -

کاوشگر

ترتیب انتشار: ماهنامه

زبان: فارسی

گرایش: عمومی

زمینه / رویکرد: آموزشی، اقتصادی، معلومات عمومی

صاحب امتیاز / وابستگی: مریم کارگر راضی

مدیر مسئول: مریم کارگر راضی

سردبیر: مریم کارگر راضی

هیئت تحریریه: -

شهر: تهران

شماره مجوز ارشاد: 17010

تاریخ مجوز ارشاد: 14 مهر 1376

نخستین شماره: شماره 1، مهرماه ۱۳۷۷

شماره‌های میانی: -

وضعیت / آخرین شماره: -

تعداد شماره منتشره: -

محل آرشیو: کتابخانه ملی

آدرس: تهران، خیابان مطهری، خیابان مفتح، کوچه مرزبان‌نامه، پلاک27، طبقه چهارم

کدپستی: 1966843474

تلفن / فاکس: ۸۸۳۰۷۶۴۳ (۰۲۱) / ۵-۸۸۸۱۱۹۰۴ (۰۲۱) / (021) 26292441

ایمیل: info@kavoshgaroptic.com

kavoshgar_optic@yahoo.com

فضای مجازی: www.kavoshgaroptic.com

کلام اوتیسم

ترتیب انتشار: فصلنامه

زبان: فارسی

گرایش: علمی آموزشی اطلاع رسانی

زمینه / رویکرد: کودکان اوتیسم

صاحب امتیاز / وابستگی: مؤسسه غیر تجاری خیریه کودکان و نوجوانان اوتیسم روشنای فردا کرمان

مدیر مسئول: معصومه علی‌پور شجاعی

سردبیر: -

هیئت تحریریه: -

شهر: کرمان

شماره مجوز ارشاد: 81786

تاریخ مجوز ارشاد: 3 اردیبهشت 1397

نخستین شماره: شماره 1، بهار 1397

شماره‌های میانی: -

وضعیت / آخرین شماره: شماره 1، بهار 1397

تعداد شماره منتشره: 1

محل آرشیو: -

آدرس: کرمان، ضلع شرقی میدان اول هفت باغ علوی

تلفن / فاکس: 0343257604

ایمیل: autism.kerman@gmail.com

فضای مجازی: autismkerman.ir

کهریزک

ترتیب انتشار: ماهنامه

زبان: فارسی

گرایش: عمومی

زمینه / رویکرد: خدمات اجتماعی، معلولان، سالمندان

صاحب امتیاز / وابستگی: آسایشگاه معلولین و سالمندان کهریزک، روابط عمومی

مدیر مسئول: محسن پزشکی، حسن احمدی

سردبیر: -

هیئت تحریریه: -

شهر: تهران

شماره مجوز ارشاد: 18744

تاریخ مجوز ارشاد: 21 آذر 1390

نخستین شماره: -

شماره‌های میانی: شماره 216، مرداد 1397

وضعیت / آخرین شماره: شماره 216، مرداد 1397

تعداد شماره منتشره: 216

محل آرشیو: کتابخانه ملی

آدرس: تهران، انتهای خیابان مفتح شمالی، نرسیده به میدان هفت تیر، نبش خیابان ملایری پور، پلاک 110 آسایشگاه: ایران، تهران، جاده قدیم قم بعد از بهشت‌زهرا، کهریزک، انتهای بلوار دکتر حکیم زاد

کدپستی: 1575633411

تلفن / فاکس: (021) 88834040 / 88345617

ایمیل: -

فضای مجازی: -

گزارش (نشریه کانون ناشنوایان)

ترتیب انتشار: گاهنامه

زبان: فارسی

گرایش: ناشنوایان

زمینه / رویکرد: خبری، آموزشی

صاحب امتیاز / وابستگی: کانون کر و لال‌های ایران (کانون ناشنوایان ایران)

مدیر مسئول: جبار باغچه‌بان

سردبیر: -

هیئت تحریریه: -

شهر: تهران

شماره مجوز ارشاد: -

تاریخ مجوز ارشاد: -

نخستین شماره: شماره 1، پاییز 1342

شماره‌های میانی: -

وضعیت / آخرین شماره: متوقف

تعداد شماره منتشره: -

محل آرشیو: کتابخانه ملی

آدرس: تهران، کاخ ورزش، اطاق شماره ۷۷

تلفن / فاکس: -

ایمیل: -

فضای مجازی: -

توضیحات: این نشریه در چهار صفحه و قطع یخچالی تماماً به ناشنوایان مانند: اساسنامه کانون، نتیجه انتخابات هیئت مدیره جدید کانون، تأسیس آموزشگاه فنی و حرفه‌ای کر و لال‌ها؛ نظام مافی و گزارش کنگره بین‌المللی کر و لال‌ها در شهر استکهلم پایتخت سوئد (۲۶ مرداد، ۳ شهریور) که رضا قلی شهیدی، از نخستین شاگردان باغچه‌بان، به نمایندگی از کانون کر و لال‌ها شرکت کرده بود، اختصاص دارد.

مطالعات ناتوانی

ترتیب انتشار: دو فصلنامه علمی- پژوهشی

زبان: فارسی - انگلیسی

گرایش: تخصصی دانشگاهی

زمینه / رویکرد: توانبخشی

صاحب امتیاز / وابستگی: سید محمد موسوی خطاط

مدیر مسئول: مسعود کریم‌لو

سردبیر: محمد کمالی

هیئت تحریریه: دکتر مسعود کریم‌لو، دکتر سحرناز نجات، دکتر فریدون لایقی، دکتر بیژن فروغ، دکتر غلامرضا جندقی، دکتر اصغر دادخواه، دکتر محمد کمالی

شهر: تهران

ناشر؛ چاپخانه: -

قطع: مجله‌ای

شماره مجوز ارشاد: -

تاریخ مجوز ارشاد: -

نخستین شماره: شماره 1، پاییز و زمستان 1390

شماره‌های میانی: شماره 2، بهار و تابستان 1391

وضعیت / آخرین شماره: شماره 14، نیمه اول سال 1397

تعداد شماره منتشره: 14

محل آرشیو: سایت نشریه (www.jdisabilstud.ir)

آدرس: تهران، خیابان میرداماد، میدان مادر، خیابان شهید شاه نظری، دانشکدهٔ توانبخشی دانشگاه ایران، گروه مدیریت توانبخشی

تلفن / فاکس: 09354559476

ایمیل: mkamali@gmail.com / info@jdisabilstud.ir

فضای مجازی: www.jdisabilstud.ir

توضیحات: مجله مطالعات ناتوانی، مجله‌ای است بین رشته‌ای با گستره جغرافیایی منطقه‌ای؛ این مجله ضمن تمرکز بر مسائل پزشکی ناتوانی، از انتشار مطالعات سایر رشته‌های مرتبط نظیر جامعه‌شناسی، حقوق، علوم

اجتماعی، روانشناسی، مشاوره، جغرافیا، معماری، مهندسی و ... که مرتبط با مباحث ناتوانی (و زمینه‌های وابسته نظیر مسائل رفاهی، فقر، تأمین اجتماعی و ... ناتوانان) باشد؛ استقبال می‌نماید.

مجله مطالعات ناتوانی به شماره استاندارد بین المللی پی آیند (شاپا) ۲۸۴۰-۲۳۲۲ بوده و به زبان فارسی با چکیده‌های فارسی و انگلیسی مقالات به چاپ می‌رسد. این مجله از سوی کمیسیون نشریات علوم پزشکی وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی حائز رتبه علمی - پژوهشی شناخته شده که این رتبه در یک‌صدونهمین (۱۰۹) جلسه کمیسیون نشریات علوم پزشکی کشور مورخ 18/8/91 به تصویب رسیده است.

همچنین شایان ذکر است که این مجله در نمایه‌های ISC، SID، Google Scholar و Magiran نمایه می‌شود.

مهر سخن

ترتیب انتشار: فصلنامه

زبان: فارسی

گرایش: ناشنوایان و خانواده آنها

زمینه / رویکرد: اجتماعی، علمی، فرهنگی، هنری

صاحب امتیاز / وابستگی: انجمن جوانان مهر سخن ناشنوایان

شورای مرکزی: خلیل رحیمی، علی عباسی، شیما صبوری‌زاده، ندا کریمیان، حبیب عباسی، فهیمه رضیان

سردبیر: فهیمه رضیان

هیئت تحریریه: -

شهر: اصفهان

شماره مجوز ارشاد: -

تاریخ مجوز ارشاد: -

نخستین شماره: -

شماره‌های میانی: -

وضعیت / آخرین شماره: سال سوم، شماره 9، زمستان 1384

تعداد شماره منتشره: -

محل آرشیو: -

آدرس: اصفهان، خیابان نشاط، خیابان هشت بهشت غربی، چهار راه ملک، ساختمان کیمیا، طبقه زیرین.

تلفن / فاکس: 2649279

ایمیل: mehresokhan@yahoo.com

فضای مجازی: -

توضیحات: این نشریه فصلنامه داخلی انجمن جوانان مهر سخن ناشنوایان بوده که مدتی در اصفهان منتشر شده است.

ندای آسایشگاه: ویژه نامه سالمندان و معلولین رشت

ترتیب انتشار: ماهنامه

زبان: فارسی

گرایش: سالمندان و معلولین

زمینه / رویکرد: اطلاع رسانی و خبری آموزشی

صاحب امتیاز / وابستگی: آسایشگاه سالمندان و معلولین رشت (خیریه)

مدیر مسئول: حمیده کریم زاده

سردبیر: -

هیئت تحریریه: -

شهر: رشت

شماره مجوز ارشاد: -

تاریخ مجوز ارشاد: -

نخستین شماره: -

شماره‌های میانی: شماره ۱۹، اردیبهشت ۱۳۹۳

وضعیت / آخرین شماره: -

تعداد شماره منتشره: -

محل آرشیو: رشت، دفتر موسسه

آدرس: رشت، میدان مصلی، ضلع ورودی مصلی

تلفن / فاکس: ۳۳۵۵۵۰۱۷

ایمیل: info@amsrasht.ir

فضای مجازی: www.amsrasht.ir

نسیم بهشت

ترتیب انتشار: گاهنامه

زبان: فارسی

گرایش: معلولان

زمینه / رویکرد: اطلاع رسانی

صاحب امتیاز / وابستگی: مجمع فرهنگی خیرین نسیم بهشت امام حسن عسکری(ع)

مدیر مسئول: بنفشه خاموشیان

سردبیر: رضا اسماعیلی

هیئت تحریریه: -

شهر: اصفهان

شماره مجوز ارشاد: -

تاریخ مجوز ارشاد: -

نخستین شماره: -

شماره‌های میانی: -

وضعیت / آخرین شماره: -

تعداد شماره منتشره: -

محل آرشیو: اصفهان، دفتر موسسه

آدرس: اصفهان، خ ابوذر، ک شهید شیرزادی، بن‌بست طاهری، پلاک16

تلفن / فاکس: 03112342212

ایمیل: a-k-behesh@yahoo.com

فضای مجازی: -

نشریه انجمن مهندسی توانبخشی ایران

ترتیب انتشار: فصلنامه

زبان: فارسی

گرایش: معلولان

زمینه / رویکرد: توانبخشی، ارتوپدی

صاحب امتیاز / وابستگی: انجمن مهندسی توانبخشی ایران

مدیر مسئول: علیرضا محمد شیرازی

سردبیر: مصطفی غلامی

هیئت تحریریه: محمدرضا سروش، رضا امینی، هادی شجاعی، ام‌البنین امیرانی، افشین امینی، مجتبی جعفریان

شهر: تهران

شماره مجوز ارشاد: -

تاریخ مجوز ارشاد: -

نخستین شماره: -

شماره‌های میانی: شماره ۲۸، بهار ۱۳۸۴

وضعیت / آخرین شماره: -

تعداد شماره منتشره: -

محل آرشیو: دفتر انجمن

آدرس: تهران، صندوق پستی، 184-1631

تلفن / فاکس: -

ایمیل: -

فضای مجازی: www.isaop-journal.ir

نشریه علمی کاربردی همایش معاونین توانبخشی کشور

ترتیب انتشار: گاهنامه

زبان: فارسی

گرایش: معلولان

زمینه / رویکرد: علمی و کاربردی

صاحب امتیاز / وابستگی: سازمان بهزیستی کشور، معاونت امور توانبخشی

مدیر مسئول: -

سردبیر: -

هیئت تحریریه: حسین نحوی‌نژاد، محمدرضا مرادی، مصطفی علیزاده، علی حسین معین نعمتی، سید علیرضا سعادتی، رضا سلیقه

شهر: تهران

شماره مجوز ارشاد: -

تاریخ مجوز ارشاد: -

نخستین شماره: -

شماره‌های میانی: شماره 31، قم، دی‌ماه 1390

وضعیت / آخرین شماره: -

تعداد شماره منتشره: -

محل آرشیو: -

آدرس: تهران، سازمان بهزیستی کشور، معاونت امور توانبخشی

تلفن / فاکس: -

ایمیل: -

فضای مجازی: -

توضیحات: این نشریه به صورت ویژه‌نامه برای همایش‌هایی که معاونت امور توانبخشی سازمان بهزیستی کشور در شهرهای مختلف برگزار می‌کند منتشر می‌شود.

نیکو تلاش

ترتیب انتشار: ماهنامه

زبان: فارسی

گرایش: معلولان

زمینه / رویکرد: علمی، فرهنگی

صاحب امتیاز / وابستگی: جامعه معلولین نیکو تلاش استان قم

مدیر مسئول: محمد جوکار

سردبیر: فاطمه جهان‌دیده

هیئت تحریریه: -

شهر: قم

شماره مجوز ارشاد: -

تاریخ مجوز ارشاد: -

نخستین شماره: -

شماره‌های میانی:

وضعیت / آخرین شماره: -

تعداد شماره منتشره: -

محل آرشیو: دفتر فرهنگ معلولین

آدرس: قم، بلوار محمدامین، ورزشگاه شهید حیدریان، دفتر جامعه معلولین قم

تلفن / فاکس: 2916444

ایمیل: -

فضای مجازی: www.ngo-dp.ir

توضیحات: نشریه داخلی جامعه معلولین نیکو تلاش استان قم که برای مدتی بین سال‌های 1382 تا 1386 منتشر شده است.

نیلوفرانه

ترتیب انتشار: ماهنامه

زبان: فارسی

گرایش: معلولان

زمینه / رویکرد: اطلاع رسانی آموزشی فرهنگی

صاحب امتیاز / وابستگی: مرکز آموزشی توانبخشی و نگهداری فرزندان معلول کارگران

مدیر مسئول: احمد سبز علی

سردبیر: محمد‌رضا دشتی

هیئت تحریریه: سوسن آفتاب‌روشاد، مینا آروانه

شهر: تهران

تاریخ مجوز ارشاد: -

نخستین شماره: شماره 1، سال 1377

شماره‌های میانی: شماره 25

شماره 26

وضعیت / آخرین شماره: -

تعداد شماره منتشره: -

محل آرشیو: کتابخانه ملی

آدرس: تهران، خیابان ولیعصر، خیابان سرلشگر فلاحی،خیابان اعجازی، خیابان شهید بهزادی،خیابان شهید میرزایی، پلاک ۵۰

تلفن / فاکس: ۲۲۴۱۳۴۷۵، ۸-۲۲۴۱۱۶۶۷:

ایمیل: -

فضای مجازی: -

توضیحات: نشریه روابط عمومی مرکز آموزشی توانبخشی و نگهداری فرزندان معلول کارگران.

نیلوفرانه نشریه‌ای است که سنگ بنای آن در سال 1377 با حمایت خانم احمدی مهر مدیر آن زمان مرکز توانبخشی ریخته شد.

هزاره سوم

ترتیب انتشار: دو هفته نامه

زبان: فارسی / به خط بریل

گرایش: -

زمینه / رویکرد: -

صاحب امتیاز / وابستگی: -

مدیر مسئول: علیرضا محمدبیگی‌نیا

سردبیر: -

هیئت تحریریه: -

شهر: تهران

شماره مجوز ارشاد: -

تاریخ مجوز ارشاد: -

نخستین شماره: شماره 1، اواخر سال 1383

شماره‌های میانی: شماره 147، آبان 1389

وضعیت / آخرین شماره: -

تعداد شماره منتشره: -

محل آرشیو: کتابخانه ملی

آدرس: تهران

تلفن / فاکس: ۰۹۱۲۶۳۶۶۶۴۵

ایمیل: -

فضای مجازی: -

توضیحات: این هفته‌نامه به دو شکل بریل برای نابینایان و به صورت عادی برای بینایان منتشر می‌شود. این نشریه با هدف اطلاع‌رسانی صحیح، اشتغال‌زایی و تعامل دو طرفه بین افراد بینا و نابینا فعالیت می‌کند.

این نشریه از اواخر سال 83 منتشر شده و به تناوب هر دو هفته یک بار به هر دو شکل بینایی و نابینایی آن منتشر می‌شود و این هفته نیز شماره 147 آن به مرحله انتشار رسیده است.

همدم

ترتیب انتشار: ماهنامه

زبان: فارسی

گرایش: معلولان

زمینه / رویکرد: فرهنگی، هنری، آموزشی، اطلاع رسانی

صاحب امتیاز / وابستگی: مؤسسه خیریه توانبخشی همدم، فتح المبین

مدیر مسئول: زهرا حجت

سردبیر: علیرضا سپاهی لائین

هیئت تحریریه: مژگان همایونی، صدیقه بختیاری، عباسعلی سپاهی یونسی، اعظم منعمی زاده، محبوبه همایونی، شمیسا

شهر: مشهد

شماره مجوز ارشاد: -

تاریخ مجوز ارشاد: -

نخستین شماره: شماره 1، تیر 1390

شماره‌های میانی: شماره 21، شهریور 1395

وضعیت / آخرین شماره: شماره 28، تیر 1397

تعداد شماره منتشره: 28

محل آرشیو: سایت نشریه (hamdam.org)

آدرس: مشهد، خیام شمالی، خیابان عبدالمطلب، عبدالمطلب 58، مؤسسه خیریه توانبخشی همدم، فتح المبین

تلفن / فاکس: 37111764 - 37111755 (051)

ایمیل: -

فضای مجازی: www.hamdam.org

همیار

ترتیب انتشار: فصلنامه

زبان: فارسی

گرایش: معلولان

زمینه / رویکرد: -

صاحب امتیاز / وابستگی: سازمان آموزش و پرورش استثنایی کشور

مدیر مسئول: محمد استبرقی

سردبیر: زهره سوری

هیئت تحریریه: -

شهر: تهران

شماره مجوز ارشاد: -

تاریخ مجوز ارشاد: -

نخستین شماره: -

شماره‌های میانی: دوره‌جدید، شماره۱، پاییز۱۳۸۲

وضعیت / آخرین شماره: -

تعداد شماره منتشره: -

محل آرشیو: کتابخانه ملی

آدرس: -

تلفن / فاکس: -

ایمیل: -

فضای مجازی: -

توضیحات: این نشریه، فصلنامه آموزشگاه استثنائی شهدا است.

هیاهو در سکوت

ترتیب انتشار: فصلنامه

زبان: فارسی

گرایش: ناشنوایان

زمینه / رویکرد: علمی، فرهنگی

صاحب امتیاز / وابستگی: کانون ناشنوایان خراسان رضوی

مدیر مسئول: معصومه ترابی مقدم

سردبیر: هادی ظهوریان، بهاره حسین زهی، سمانه متولی

هیئت تحریریه: -

شهر: مشهد

شماره مجوز ارشاد: -

تاریخ مجوز ارشاد: -

نخستین شماره: -

شماره‌های میانی: شماره 2، زمستان 1385

وضعیت / آخرین شماره: -

تعداد شماره منتشره: -

محل آرشیو: -

آدرس: مشهد

تلفن / فاکس: -

ایمیل: -

فضای مجازی: www.deafmashhad.ir

نشریات به خط بریل

آیینه قزوین

ترتیب انتشار: ماهنامه

زبان: فارسی / خط بریل

گرایش: نابینایی

زمینه / رویکرد: علمی فرهنگی هنری اجتماعی و ورزشی

صاحب امتیاز / وابستگی: مؤسسه نابینایان و کم‌بینایان استان قزوین

مدیر مسئول: سمیرا خدابنده

سردبیر: -

هیئت تحریریه: -

شهر: قزوین

شماره مجوز ارشاد: -

تاریخ مجوز ارشاد: 26 خرداد 1393

نخستین شماره: سال 1393

شماره‌های میانی: -

وضعیت / آخرین شماره: -

تعداد شماره منتشره: -

محل آرشیو: کتابخانه ملی، مخزن نابینایان

آدرس: قزوین، خ هلال احمر، جنب سازمان بهزیستی، مؤسسه نابینایان و کم‌بینایان

تلفن / فاکس: ۰۲۸۳۳۲۴۴۱۷۳ / ۰۹۳۵۵۱۲۸۹۴۹

ایمیل: -

فضای مجازی: -

ارمغان رودکی

ترتیب انتشار: ماهنامه

زبان: فارسی / خط بریل و خط معمولی

گرایش: نابینایان

زمینه / رویکرد: عمومی

صاحب امتیاز / وابستگی: سازمان بهزیستی کشور، مرکز امور توانبخشی نابینایان کشور(رودکی)

مدیر مسئول: -

سردبیر: -

هیئت تحریریه: -

شهر: تهران

شماره مجوز ارشاد: -

تاریخ مجوز ارشاد: -

نخستین شماره: شماره 1، مهر 1385

شماره‌های میانی: شماره 4، دی 1385

شماره 6، اسفند 1385

وضعیت / آخرین شماره: متوقف

تعداد شماره منتشره: -

محل تهیه: کتابخانه ملی، مخزن نابینایان

آدرس: تهران، خ جمهوری، خ ظهیرالاسلام، پلاک ۵۳

کدپستی: ۱۱۳۶۹۱۴۹۱۱

تلفن / فاکس: ۳۳۱۱۲۱۵۲

ایمیل: -

فضای مجازی: www.reyhanehcharity.ir

توضیحات: نشریه‌ای است که در مرکز توانبخشی رودکی ‪تولید و چاپ می‌شد و نخستین نسخه این نشریه به دو صورت بریل و بینایی در اختیار گروه‌های ویژه قرار گرفت.

ایران سپید

ترتیب انتشار: روزنامه

زبان: بریل (فارسی)

گرایش: عمومی

زمینه / رویکرد: اطلاع رسانی آموزشی / سیاسی، فرهنگی، اجتماعی

صاحب امتیاز / وابستگی: سازمان خبرگزاری جمهوری اسلامی

مدیر مسئول: فریدون وردی نژاد (1375 تا )، سهیل معینی (اکنون)

سردبیر: سهیل معینی

هیئت تحریریه: -

شهر: تهران

شماره مجوز ارشاد: 17333

تاریخ مجوز ارشاد: 23 اسفند 1378

نخستین شماره: 28 آبان 1375

شماره‌های میانی: -

وضعیت / آخرین شماره: در حال انتشار، سال بیست و دوم شماره 5940، یکشنبه 11 شهریور 1397

تعداد شماره منتشره: 5950 تا کنون

محل آرشیو: کتابخانه ملی، خبرگزاری جمهوری اسلامی

آدرس: تهران، خ خرمشهر، پ 208، مؤسسه فرهنگی مطبوعاتی ایران

تلفن / فاکس: 84711371

ایمیل: iransepid@icpi.ir

فضای مجازی: www.iransepid.ir

توضیحات: این روزنامه ویژه نابینایان کشور و به خط بریل منتشر می‌شود. اولین روزنامه به خط بریل در خاورمیانه و ایران است.

بچه‌ها بشری

ترتیب انتشار: ماهنامه

زبان: فارسی / خط بریل و خط معمولی

گرایش: ویژه کودکان نابینا و کم‌بینا

زمینه / رویکرد: اجتماعی

صاحب امتیاز / وابستگی: -

مدیر مسئول: نسرین اطیابی

سردبیر: -

هیئت تحریریه: -

شهر: تهران

شماره مجوز ارشاد: 21424

تاریخ مجوز ارشاد: 30 آبان 1390

نخستین شماره: فروردین 1391

شماره‌های میانی: شماره 30، مرداد 1393

شماره 71، بهمن 1396

وضعیت / آخرین شماره: در حال انتشار

تعداد شماره منتشره: 75

محل آرشیو: سایت نشریه (www.kamna.ir)

آدرس: تهران، خیابان ایران، کوچه مهدوی پور، پلاک 48، طبقه همکف

کدپستی: 1158773413

تلفن / فاکس: 33511884 / 33511882

ایمیل: info@kamna.ir

فضای مجازی: www.kamna.ir

توضیحات: کمبود نشریات ویژه نابینایان در ایران، مدیریت بشریٰ را وا داشت تا ماهنامه‌ای برای دانش‌آموزان نابینا در دوره ابتدایی منتشر کند. این ماهنامه به خط بریل و با خط فارسی با فونت درشت تقدیم کودکان نابینای دانش‌آموز شد. فونت درشت این ماهنامه، به والدین کودکان نابینا امکان می‌دهد تا در مطالعه نشریه همراه کودک خود باشند و مشکلات او را به هنگام خواندن رفع کنند.

بشری

ترتیب انتشار: ماهنامه

زبان: فارسی / خط بریل و خط معمولی

گرایش: نابینایان

زمینه / رویکرد: علمی فرهنگی ورزشی اجتماعی

صاحب امتیاز / وابستگی: -

مدیر مسئول: نسرین اطیابی

سردبیر: سیده زهرا ترابی

شهر: تهران

شماره مجوز ارشاد: 68751

تاریخ مجوز ارشاد: 20 مرداد 1382

نخستین شماره: شماره 1، مرداد 1383

شماره‌های میانی: سال ۱۱، شماره ۱۰۹، آذر 1392

شماره 159، بهمن 1396

وضعیت / آخرین شماره: در حال انتشار

تعداد شماره منتشره: 164

محل آرشیو: کتابخانه ملی/ سایت نشریه (www.kamna.ir)

آدرس: تهران، خیابان ایران، خیابان شهید مهدوی پور، نبش تحصیلی، پلاک۴۸

کدپستی: 1158773413

تلفن / فاکس: ۰۲۱-۳۳۱۰۳۴۶۸ / ۰۲۱-۳۳۵۱۱۸۸۳

ایمیل: info@kamna.ir

فضای مجازی: www.kamna.ir

توضیحات: ماهنامه بشری اولین نشریه دوگانه ویژه نابینایان و کم‌بینایان در خاورمیانه و غیر دولتی است. گروهی از نابینایان اهل قلم و صاحب نظران بینا و با همت و کمک‌های جمعی از نیکوکاران فرهنگ دوست در سال ۱۳۸۳ تأسیس شد. این ماهنامه به صورت دوگانه همزمان با خط بریل ویژه نابینایان و با قلم درشت برای افراد کم‌بینا منتشر می‌شود و در اختیار تشکل‌های غیر دولتی نابینایان در تهران و سراسر کشور و برخی از مراکز آموزشی و مراکز خدمات بهزیستی ویژه نابینایان قرار می‌گیرد.

بصیر

ترتیب انتشار: فصلنامه

زبان: فارسی / خط بریل

گرایش: نابینایان

زمینه / رویکرد: عمومی

صاحب امتیاز / وابستگی: مرکز نابینایان رودکی

مدیر مسئول: -

سردبیر: علی‌اکبر جمالی

هیئت تحریریه: -

شهر: تهران

شماره مجوز ارشاد: -

تاریخ مجوز ارشاد: -

نخستین شماره: شماره 1، زمستان 1365

شماره‌های میانی: شماره 2، بهار 1366

شماره 8، شهریور 1368

شماره 21، زمستان 1371

شماره 28، زمستان 1373

شماره 43، خرداد 1377

شماره 71، آبان 1394

وضعیت / آخرین شماره: متوقف

تعداد شماره منتشره: -

محل تهیه: کتابخانه ملی، مخزن نابینایان

آدرس: تهران

تلفن / فاکس: -

ایمیل: -

فضای مجازی: -

پیک روشندلان

ترتیب انتشار: ماهنامه

زبان: فارسی / خط بریل

گرایش: عمومی

زمینه / رویکرد: علمی فرهنگی اجتماعی

صاحب امتیاز / وابستگی: انجمن نابینایان ایران

مدیر مسئول: علی‌اکبر جمالی

سردبیر: ابوالقاسم حکیمیان

هیئت تحریریه: -

شهر: تهران

شماره مجوز ارشاد: -

تاریخ مجوز ارشاد: -

نخستین شماره: ش 1، آذر 1376

شماره‌های میانی: ش 2، دی 1376

ش 16، اسفند 1377

ش 25، تیر 1379

ش 70، فروردین 1384

وضعیت / آخرین شماره: متوقف / احتمالاً شماره 70 (فرودین 1384)

تعداد شماره منتشره: 70 ؟

محل آرشیو: کتابخانه ملی، مخزن نابینایان (تمامی شماره‌ها در این مخزن موجود است)

آدرس: تهران، منطقه 6، طالقانی، نبش خیابان استاد نجات الهی (ویلا)، پلاک 130، ساختمان مرکزی بانک تجارت

کدپستی: 1598617818

تلفن / فاکس: 88104446

رشد روشن جوان

ترتیب انتشار: ماهنامه

زبان: فارسی / خط بریل

گرایش: نابینایان

زمینه / رویکرد: -

صاحب امتیاز / وابستگی: وزارت آموزش و پروش، سازمان پژوهش و برنامه‌ریزی آموزشی، دفتر انتشارات و تکنولوژی آموزشی

مدیر مسئول: محمد ناصری

سردبیر: حبیب یوسف‌زاده؛ فاطمه رضایی

هیئت تحریریه: سپیده خلیلی، نوید سید علی‌اکبر، افسانه شعبان نژاد، فریبا علیزاده، رؤیا کارآمد، ریحانه کشاورز مطلق

شهر: تهران

شماره مجوز ارشاد: -

تاریخ مجوز ارشاد: -

نخستین شماره: شماره 1، مهرماه ۱۳۹۴

شماره‌های میانی: شماره 17، مهر 1396

شماره 22، اسفند 1396

وضعیت / آخرین شماره: -

تعداد شماره منتشره: -

محل آرشیو: کتابخانه ملی، مخزن نابینایان

آدرس: تهران، خیابان کریم‌خان زند، خیابان ایرانشهر شمالی، شماره ۲۶۶

کدپستی: ۶۵۶۸ - ۱۵۸۷۵

تلفن / فاکس: ۸۸۳۰۱۴۷۸

ایمیل: webmaster@roshdmag.ir

فضای مجازی: www.roshdmag.ir

توضیحات: برای دانش‌آموزان نابینای دوره متوسطه در سراسر کشور منتشر می‌شود، دارای ۲۴ صفحه (با احتساب جلد) است و هشت شماره در هر سال تحصیلی منتشر می‌شود.

رشد روشن دانش آموز

ترتیب انتشار: ماهنامه

زبان: فارسی / خط بریل

گرایش: نابینایان

زمینه / رویکرد: عمومی

صاحب امتیاز / وابستگی: وزارت آموزش و پروش، سازمان پژوهش و برنامه‌ریزی آموزشی، دفتر انتشارات و تکنولوژی آموزشی

مدیر مسئول: محمد ناصری

سردبیر: فاطمه رضایی

هیئت تحریریه: سپیده خلیلی، نوید سید علی‌اکبر، افسانه شعبان نژاد، فریبا علیزاده، رؤیا کارآمد، ریحانه کشاورز مطلق

شهر: تهران

شماره مجوز ارشاد: -

تاریخ مجوز ارشاد: -

نخستین شماره: شماره 1، مهرماه 1393

شماره‌های میانی: شماره 8، اردیبهشت 1394

شماره 20، دی 1395؛ شماره 30، اسفند 1396

وضعیت / آخرین شماره: -

تعداد شماره منتشره: -

محل آرشیو: کتابخانه ملی، مخزن نابینایان

آدرس: تهران، خیابان کریم‌خان زند، خیابان ایرانشهر شمالی، شماره ۲۶۶

کدپستی: ۶۵۶۸ - ۱۵۸۷۵

تلفن / فاکس: ۸۸۳۰۱۴۷۸

ایمیل: webmaster@roshdmag.ir

فضای مجازی: www.roshdmag.ir

توضیحات: ویژه دانش‌آموزان نابینای پایه‌های چهارم، پنجم و ششم دوره ابتدایی است و در سراسر کشور در ۲۴ صفحه و هشت شماره در هر سال تحصیلی منتشر می‌شود.

رشد روشن نوآموز

ترتیب انتشار: ماهنامه

زبان: فارسی / خط بریل

گرایش: نابینایان

زمینه / رویکرد: عمومی

صاحب امتیاز / وابستگی: وزارت آموزش و پروش، سازمان پژوهش و برنامه‌ریزی آموزشی، دفتر انتشارات و تکنولوژی آموزشی

مدیر مسئول: محمد ناصری

سردبیر: فاطمه رضایی

هیئت تحریریه: سپیده خلیلی، نوید سید علی‌اکبر، افسانه شعبان نژاد، فریبا علیزاده، رؤیا کارآمد، ریحانه کشاورز مطلق

شهر: تهران

شماره مجوز ارشاد: -

تاریخ مجوز ارشاد: -

نخستین شماره: شماره 1، مهرماه 1394

شماره‌های میانی: شماره 25، مهر 1396

شماره 30، دی 1396

وضعیت / آخرین شماره: -

تعداد شماره منتشره: -

محل آرشیو: کتابخانه ملی، مخزن نابینایان

آدرس: تهران، خیابان کریم‌خان زند، خیابان ایرانشهر شمالی، شماره ۲۶۶

کدپستی: ۶۵۶۸ - ۱۵۸۷۵

تلفن / فاکس: ۸۸۳۰۱۴۷۸

ایمیل: webmaster@roshdmag.ir

فضای مجازی: www.roshdmag.ir

توضیحات: ویژه دانش‌آموزان نابینای دوم و سوم ابتدایی در سراسر کشور است. در ۲۴ صفحه (با احتساب جلد) و هشت شماره در هر سال تحصیلی منتشر می‌شود.

رشد روشن نوجوان

ترتیب انتشار: ماهنامه

زبان: فارسی / خط بریل

گرایش: نابینایان

زمینه / رویکرد: عمومی

صاحب امتیاز / وابستگی: وزارت آموزش و پروش، سازمان پژوهش و برنامه‌ریزی آموزشی، دفتر انتشارات و تکنولوژی آموزشی

مدیر مسئول: محمد ناصری

سردبیر: حبیب یوسف زاده

هیئت تحریریه: فاطمه رضایی، فریبا علیزاده، مجید عمیق، محبت الله همتی

شهر: تهران

شماره مجوز ارشاد: -

تاریخ مجوز ارشاد: -

نخستین شماره: شماره 1، مهرماه 1394

شماره‌های میانی: شماره 17، مهر 1396

شماره 20، دی 1396

وضعیت / آخرین شماره: -

تعداد شماره منتشره: -

محل آرشیو: کتابخانه ملی، مخزن نابینایان

آدرس: تهران، خیابان کریم‌خان زند، خیابان ایرانشهر شمالی، شماره ۲۶۶

کدپستی: ۶۵۶۸ - ۱۵۸۷۵

تلفن / فاکس: ۸۸۳۰۱۴۷۸

ایمیل: webmaster@roshdmag.ir

فضای مجازی: www.roshdmag.ir

توضیحات: ویژه دانش‌آموزان نابینای دوره متوسطه اول سراسر کشور است و در ۲۴ صفحه (با احتساب جلد) و هشت شماره در سال تحصیلی منتشر می‌شود.

سپیده آفرین

ترتیب انتشار: فصلنامه

زبان: فارسی / به خط بریل و خط معمولی

گرایش: نابینایان

زمینه / رویکرد: موضوعات قرآنی

صاحب امتیاز / وابستگی: مؤسسه معارف اسلامی امام رضا(ع)

مدیر مسئول: محمد عبداللّهیان

سردبیر: محمد عبداللّهیان

هیئت تحریریه: -

شهر: قم

شماره مجوز ارشاد: -

تاریخ مجوز ارشاد: -

نخستین شماره: شماره 1، پاییز 1389

شماره‌های میانی: شماره 4، زمستان 1390

شماره 8، زمستان 1391

شماره 13، بهار 1393

وضعیت / آخرین شماره: متوقف / شماره 13، بهار 1393؟

تعداد شماره منتشره: 13

محل آرشیو: کتابخانه ملی، مخزن پیایندها 2 / مخزن نابینایان

آدرس: قم، بلوار شهید محمد منتظری، کوچه 8، پلاک 12، مؤسسه معارف اسلامی امام رضا (ع)

کدپستی: 167-37185

تلفن / فاکس: 37742010 (025) / 37739747 (025)

ایمیل: info@maaref.ir

فضای مجازی: www.maaref.ir

توضیحات: این نشریه به دو صورت بریل و بینایی همراه با CD گویا منتشر می‌شود.

علم و فرهنگ

ترتیب انتشار: ماهنامه

زبان: فارسی / خط بریل

گرایش: نابینایان

زمینه / رویکرد: فرهنگی اجتماعی

صاحب امتیاز / وابستگی: مریم بهرامی

مدیر مسئول: مریم بهرامی

سردبیر: امیر سلامی

هیئت تحریریه: مریم بهرامی، امیر سلامی

شهر: تهران

شماره مجوز ارشاد: -

تاریخ مجوز ارشاد: -

نخستین شماره: شماره 1، مهر 1387 (پیش شماره، مرداد 1387)

شماره‌های میانی: شماره 49، مهر 1391

شماره ۵۸، مهر۱۳۹۳

شماره 60، آذر 1393

شماره 71، آبان 1394

وضعیت / آخرین شماره: -

تعداد شماره منتشره: -

محل آرشیو: کتابخانه ملی

آدرس: تهران، خ شریعتی، خ خواجه عبدالله انصاری، کوچه بیستم، کوچه جوانه، پلاک ۳

تلفن / فاکس: ۲۲۸۷۵۸۷۹ / ۰۹۰۳۱۰۷۱۴۹۸

ایمیل: elmofarhang87@gmail.com

فضای مجازی: www.elmofarhangbraille.com

توضیحات: در مقدمه به اهداف کلی انتشار این ماهنامه پرداخته و درصدد بالا بردن سطح علمی، دانش و آگاهی‌های اجتماعی و ایجاد فرصت‌های شغلی نابینایان است. توجه به اوقات فراغت، همکاری با دیگر مطبوعات، تلاش برای ایجاد شبکه اطلاع‌رسانی گسترده در زمینه‌های مختلف برای نابینایان از

اهداف این مجله است. این ماهنامه دارای بخش‌های ادبیات، ایران‌شناسی، ورزش، مطالب مذهبی، طنز، اقتصادی بیمه‌ها و قوانین مالیاتی، داستان، مطالب جالب و خواندنی، مطالب پزشکی، موسیقی، از لابه‌لای جراید، کودک و نوجوان و آگهی است. ایجاد ارتباط بین انجمن‌ها و تشکل‌های مرتبط با نابینایان و معرفی توانایی‌های آن‌ها به یکدیگر از جمله اهدافی است که این نشریه به دنبال آن است. شماره صفر نشریه علم و فرهنگ با شمارگان یک هزار نسخه منتشر شده و در حال حاضر برای آشنایی بیشتر جامعه نابینایان ایران به صورت رایگان در اختیار علاقه‌مندان قرار می‌گیرد ولی قیمت اصلی هر نسخه آن 20 هزار ریال است. گفتنی است ماهنامه علم و فرهنگ نشریه‌ای خصوصی است که با هزینه شخصی دست اندرکاران آن اداره می‌شود و به هیچ سازمان یا گروه و تشکلی وابسته نیست.

هزاره سوم

ترتیب انتشار: دو هفته نامه

زبان: فارسی / به خط بریل

گرایش: -

زمینه / رویکرد: -

صاحب امتیاز / وابستگی: -

مدیر مسئول: علیرضا محمدبیگی‌نیا

سردبیر: -

هیئت تحریریه: -

شهر: تهران

شماره مجوز ارشاد: -

تاریخ مجوز ارشاد: -

نخستین شماره: شماره 1، اواخر سال 1383

شماره‌های میانی: شماره 147، آبان 1389

وضعیت / آخرین شماره: -

تعداد شماره منتشره: -

محل آرشیو: کتابخانه ملی

آدرس: تهران

تلفن / فاکس: ۰۹۱۲۶۳۶۶۶۴۵

ایمیل: -

فضای مجازی: -

توضیحات: این هفته‌نامه به دو شکل بریل برای نابینایان و به صورت عادی برای بینایان منتشر می‌شود. این نشریه با هدف اطلاع‌رسانی صحیح، اشتغال‌زایی و تعامل دو طرفه بین افراد بینا و نابینا فعالیت می‌کند.

این نشریه از اواخر سال 83 منتشر شده و به تناوب هر دو هفته یک بار به هر دو شکل بینایی و نابینایی آن منتشر می‌شود و این هفته نیز شماره 147 آن به مرحله انتشار رسیده است.

نشریات گویا

اندیشه سپید

ترتیب انتشار: فصلنامه

زبان: فارسی

گرایش: نابینایان

زمینه / رویکرد: اطلاع رسانی فرهنگی

صاحب امتیاز / وابستگی: بخش نابینایان و معلولین کتابخانه ملی جمهوری اسلامی ایران

مدیر مسئول: -

سردبیر: -

هیئت تحریریه: -

شهر: تهران

شماره مجوز ارشاد: -

شماره‌های میانی: سال۱۰، شماره ۳۹، پاییز۱۳۸۵

سال 12، شماره 56، پاییز 1389

وضعیت / آخرین شماره: -

تعداد شماره منتشره: -

محل آرشیو: کتابخانه ملی جمهوری اسلامی ایران، مخزن نابینایان

آدرس: تهران، کتابخانه ملی

فضای مجازی: www.nlai.ir

توضیحات: نشریه اندیشه سپید نخستین نشریه اطلاع‌رسانی ویژه کتابخانه‌های نابینایان در کشور است. در هر شماره به ارائه آخرین اخبار و مقالات مرتبط در نشریات و رسانه‌های کشور می‌پردازد. ارائه فهرست کتاب‌های گویا و بریل بخش نابینایان و معلولین کتابخانه‌های کشور از دیگر مطالب این نشریه است. نسخه

گویای آن در بخش نابینایان سایت سازمان اسناد و کتابخانه ملی موجود است.

از این نشریه که در دوره جدید به صورت فصلنامه منتشر خواهد شد تا به حال ۴۴ شماره در طول ۱۱ سال منتشر شده است.

سپیده آفرین

ترتیب انتشار: فصلنامه

زبان: فارسی / به خط بریل و به خط معمولی

گرایش: نابینایان

زمینه / رویکرد: موضوعات قرآنی

صاحب امتیاز / وابستگی: مؤسسه معارف اسلامی امام رضا(ع)

مدیر مسئول: محمد عبداللّهیان

سردبیر: محمد عبداللّهیان

هیئت تحریریه: -

شهر: قم

شماره مجوز ارشاد: -

تاریخ مجوز ارشاد: -

نخستین شماره: شماره 1، پاییز 1389

شماره‌های میانی: شماره 4، زمستان 1390

شماره 8، زمستان 1391

شماره 13، بهار 1393

وضعیت / آخرین شماره: متوقف / شماره 13، بهار 1393؟

تعداد شماره منتشره: 13

محل آرشیو: کتابخانه ملی، مخزن پیایندها 2 / مخزن نابینایان

آدرس: قم، بلوار شهید محمد منتظری، کوچه 8، پلاک 12، مؤسسه معارف اسلامی امام رضا (ع)

کدپستی: 167-37185

تلفن / فاکس: 37742010 (025) / 37739747 (025)

ایمیل: info@maaref.ir

فضای مجازی: www.maaref.ir

توضیحات: این نشریه به دو صورت بریل و بینایی همراه با CD گویا منتشر می‌شود.

شقایق

ترتیب انتشار: ماهنامه

زبان: فارسی

گرایش: نابینایان

زمینه / رویکرد: عمومی اطلاع رسانی

صاحب امتیاز / وابستگی: -

مدیر مسئول: -

سردبیر: -

هیئت تحریریه: -

شهر: تهران

شماره مجوز ارشاد: -

تاریخ مجوز ارشاد: -

نخستین شماره: -

شماره‌های میانی: -

وضعیت / آخرین شماره: -

تعداد شماره منتشره: -

محل آرشیو: کتابخانه نابینایان رودکی

آدرس: تهران

تلفن / فاکس: -

ایمیل: -

فضای مجازی: -

توضیحات: این ماهنامه به صورت صوتی و بر روی سی دی در اختیار مشترکین خود قرار می‌گیرد. این نشریه مطالب گوناگونی از قبیل مطالب اجتماعی، فرهنگی، مناسبتی، ادبی و... را دربر می‌گیرد. احتمالاً نخستین نشریه گویا در ایران است که به صورت Offline منتشر می‌شده است.

اطلاعات بیشتری درباره این نشریه در فضای مجازی یافت نشد.

صدای زندگی

ترتیب انتشار: گاهنامه

زبان: فارسی (صوتی)

گرایش: نابینایان

زمینه / رویکرد: عمومی

صاحب امتیاز / وابستگی: انجمن علمی و فرهنگی دانشجویان و دانش‌آموختگان نابینا و کم‌بینای کشور (شعبه کاشان)

مدیر مسئول: -

سردبیر: -

هیئت تحریریه: -

شهر: کاشان

شماره مجوز ارشاد: -

تاریخ مجوز ارشاد: -

نخستین شماره: شماره 1، پاییز 1389

شماره‌های میانی: شماره 3، تابستان 1391

وضعیت / آخرین شماره: متوقف

تعداد شماره منتشره: -

محل آرشیو: sedayezendegi.blogfa.com

آدرس: کاشان، بلوار قطب راوندی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد کاشان، دانشکده تحصیلات تکمیلی، اتاق247، دفتر نمایندگی انجمن علمی و فرهنگی دانشجویان و دانش‌آموختگان نابینا و کم‌بینای ایران

تلفن / فاکس: 03615550057 / 03615550056

ایمیل: sedayezendegi@ymail.com

فضای مجازی: -

توضیحات: گاهنامه صدای زندگی کاری از انجمن علمی و فرهنگی دانشجویان و دانش‌آموختگان نابینا و کم‌بینای کشور (شعبه کاشان) است. شماره نخست آن در پائیز 1389 منتشر شد. این ویژه‌نامه به صورت صوتی و بر روی سی دی تهیه شده و دارای مطالب جذاب و مختلف با موضوعات علمی، ادبی، فرهنگی و روانشناسی است.

نوای کتاب

ترتیب انتشار: فصلنامه

زبان: فارسی (گویا)

گرایش: نابینایان

زمینه / رویکرد: اطلاع رسانی فرهنگی

صاحب امتیاز / وابستگی: کتابخانه عمومی نابینایان ولی‌عصر اصفهان

مدیر مسئول: رسول رضائی

سردبیر: مهدی رئیسی

هیئت تحریریه: مرتضی هادیان، حسن جعفری، رسول رضایی، مهدی رئیسی، پریسا محمدی، رقیه شفیعی، سجاد فداکار و...

شهر: اصفهان

شماره مجوز ارشاد: -

تاریخ مجوز ارشاد: -

نخستین شماره: شماره 1، سال 1395

شماره‌های میانی: شماره 5، پاییز 1396

وضعیت / آخرین شماره: -

تعداد شماره منتشره: -

محل آرشیو: کتابخانه عمومی نابینایان ولی‌عصر اصفهان

آدرس: اصفهان - میدان احمد آباد - خیابان ولی‌عصر - جنب مخابرات، کتابخانه عمومی نابینایان ولی‌عصر اصفهان

تلفن / فاکس: -

ایمیل: valieasrlibrary@yahoo.com

فضای مجازی: -

توضیحات: مجله نوای کتاب اولین و تنها نشریه تخصصی کتاب و کتابداری ویژه نابینایان می‌باشد که اطلاعات ارزشمندی را در ارتباط با آخرین تولیدات کتاب گویا، کتاب‌های در دست گویا سازی، معرفی تولیدات و امکانات کتابخانه‌های گویا در سراسر کشور و مطالب آموزشی ارائه می‌دهد.

نشریات الکترونیکی

توانبخشی

ترتیب انتشار: فصلنامه علمی- پژوهشی

زبان: فارسی

گرایش: تخصصی دانشگاهی

زمینه / رویکرد: علوم پیراپزشکی و توانبخشی

صاحب امتیاز / وابستگی: دانشگاه علوم بهزیستی و توانبخشی

مدیر مسئول: ایرج عبدالهی

سردبیر: محمدعلی محسنی بندپی

هیئت تحریریه: دکتر امیرعلی محققی، دکتر امیر صادقی، دکتر مارتین وانریکگم، دکتر گاشایداس جی. ری، دکتر ایمان رضازاده

شهر: تهران

ناشر؛ چاپخانه: مؤسسه نشر و پژوهش نگاه مشرق میانه

شماره مجوز ارشاد: 17266

تاریخ مجوز ارشاد: 1 آذر 1378

نخستین شماره: شماره 1، تابستان 1379

شماره‌های میانی: شماره 11، زمستان 1381

شماره 30، تابستان 1386؛ شماره 45، زمستان 1389

وضعیت / آخرین شماره: شماره 79، تابستان 1397

تعداد شماره منتشره: 79

محل آرشیو: سایت نشریه (www.rehabilitationj.uswr.ac.ir)

آدرس: تهران، اوین، بلوار دانشجو، خیابان کودکیار، دانشگاه علوم بهزیستی و توانبخشی، دفتر مجله علمی – پژوهشی توانبخشی

کدپستی: 1985713834

تلفن / فاکس: 22180018

ایمیل: rehabilitationj@gmail.com

فضای مجازی: www.rehabilitationj.uswr.ac.ir

توضیحات: این مجله به‌صورت الکترونیکی منتشر می‌شود.

شنوایی‌شناسی

ترتیب انتشار: دو فصلنامه علمی- پژوهشی

زبان: فارسی و انگلیسی

گرایش: تخصصی

زمینه / رویکرد: مقاله‌های بالینی و علوم پایه دستگاه شنوایی و علوم وابسته

صاحب امتیاز / وابستگی: دانشگاه علوم پزشکی و خدمات بهداشتی- درمانی تهران

مدیر مسئول: مهین صدایی

سردبیر: محمد اکبری

هیئت تحریریه: محمد اکبری، سید هبة الدین برقعی، کامران برین، محمدابراهیم شبانه، کیانوش شیخ الاسلامی، مجید غفارپور، سعید فراهانی، محمد فرهادی، نعمت‌الله مختاری، عبداللّه موسوی، محترم نجفی، مهدی نصر اصفهانی

شهر: تهران

شماره مجوز ارشاد: -

تاریخ مجوز ارشاد: -

نخستین شماره: شماره 1، سال 1371

شماره‌های میانی: دوره ۲۳، شماره ۶

وضعیت / آخرین شماره: شماره 50، بهمن و اسفند 1393

تعداد شماره منتشره: 50

محل آرشیو: journals.tums.ac.ir

آدرس: تهران، خیابان انقلاب، نبش خیابان صفی علیشاه، دانشکده توان‌بخشی، گروه شنوایی شناسی

کدپستی: ۱۱۴۸۹۶۵۱۴۱

تلفن / فاکس: ۷۷۶۲۱۱۸۸ (۰۲۱)

ایمیل: aud@tums.ac.ir

فضای مجازی: journals.tums.ac.ir

توضیحات: شنوایی‌شناسی نشریه رسمی دانشگاه علوم پزشکی تهران است که مقاله‌های بالینی و علوم پایه دستگاه شنوایی و تعادل و علوم وابسته را به زبان فارسی – انگلیسی به چاپ می‌رساند. هدف از انتشار آن بالا بردن سطح دانش

شنوایی شناسان، آسیب شناسان گفتار و زبان، متخصصان گوش، گلو و بینی، مغز و اعصاب، کودکان و زبان‌شناسان در زمینه شنوایی و تعادل، حفاظت شنوایی و توانبخشی مبتلایان به آسیب‌های شنوایی و تعادلی است.

اولین شماره نشریه در سال ۱۳۷۱ با تعداد ۱۰مقاله به چاپ رسید. نشریه تا سال ۲۰۱۴ با نام دو ماهنامه شنوایی‌شناسی منتشر شده است، همچنین نشریه از سال ۲۰۱۳ به صورت الکترونیکی منتشر می‌شود. آخرین شماره آن دوره ۲۳، شماره ۶ – ( ۱۱-۱۳۹۳) است. و ادامه انتشار مجله شنوایی‌شناسی از دوره ۲۴، شماره ۱، سال ۲۰۱۵؛ به زبان انگلیسی و با عنوان Auditory and Vestibular Research خواهد بود.

فهرست راهنما

در اینجا نشریات معرفی شده در این فصل بر اساس گرایش و محتوا و مطالب طبقه‌بندی و به ترتیب الفبا معرفی می‌شوند.

آسیب نخاعی

از نو

پویش

آموزش و پرورش استثنایی

تعلیم و تربیت استثنایی

همیار

ام اس

پیام ام اس

اوتیسم

آوای اوتیسم

بچه‌های آسمان

کلام اوتیسم

پزشکی

طب جانباز

علوم پیراپزشکی و توانبخشی مشهد

توانبخشی

پژوهش در علوم توانبخشی

پیک عصر

تلاش سبز

توانبخشی

توانبخشی نوین

خبرنامه طرح راهی به آسمان

خبرنامه شنوایی

علوم پیراپزشکی و توانبخشی مشهد

کاوش در توانبخشی

مطالعات ناتوانی

نشریه انجمن مهندسی توانبخشی ایران

نشریه علمی کاربردی همایش معاونین توانبخشی کشور

جسمی حرکتی

آوای رسا

بشارت

پیک معلولین

حرکت

روزنه‌ها

شوق حضور

حقوقی

حمایت سبز

روانشناسی

روانشناسی افراد استثنایی

سالمندی

پیام امید

کهریزک

ندای آسایشگاه: ویژه نامه سالمندان و معلولین رشت

عمومی معلولیت

پیام امید

پیک توانا

توان‌یاب

حمایت سبز

روزنامه اطلاعات، صفحه «با معلولین»

روزنامه ایران، صفحه توانش

کهریزک

ندای آسایشگاه

نیکو تلاش

فرهنگی، اطلاع‌رسانی و پژوهشی

توان‌نامه

صفحه توانش روزنامه ایران

همدم

کتاب و کتابخانه

اخبار کتاب و کتابخانه‌های نابینایان

نوای کتاب

کودکان آسیب دیده و استثنایی

احیا

پژوهش در حیطه کودکان استثنایی

نسیم بهشت

نیلوفرانه

معلولیت ذهنی

پیام مهر (پیام مهرورزان)

نابینایی

آیینه قزوین

اخبار کتاب و کتابخانه‌های نابینایان

ارمغان رودکی

امید روشندلان

اندیشه سپید

ایران سپید

بچه‌های بشری

بشری

بصیر

پیک روشندلان

پیک همدلان

رشد روشن جوان

رشد روشن دانش آموز

رشد روشن نوآموز

رشد روشن نوجوان

روشندل

روشندلان

سپیدنامه وصال

سپیده آفرین

شقایق

صدای زندگی

علم و فرهنگ

هزاره سوم

ناشنوایی

آوای دوست

آوای سکوت

آوای نگاه

اشاره

افق اندیشه

پروانه‌ها (ویژه خانواده و کودک کم شنوا)

پژواک سکوت

پیام ناشنوا

پیک شنوایی و گفتار

پیک ناشنوا

حرکت

خبرنامه شنوایی

زبان

سمعک

سنگر

شکست سکوت

شنوایی‌شناسی

صدای ناشنوا

گزارش (نشریه کانون ناشنوایان)

مهر سخن

هیاهو در سکوت

ورزشی

شکیب

تجزیه و تحلیل

چند نتیجه می‌توان به دست آورد:

1- بیشترین آمار، نشریات با محتوای نابینایی با 23 عنوان است.

2- پس از آن آمار نشریات با محتوای ناشنوایی با 21 عنوان است.

3- نشریات با محتوای درباره ام اس، ورزشی، حقوقی و ذهنی هر کدام یک عنوان دارند.

4- در مواردی مثل مشاغل مدرن (استارآپ‌ها) هیچ نشریه‌ای نداریم

5- از نظر زمانی نشریات اینگونه‌اند:

6- نشریات بریل، صوتی و الکترونیکی مربوط به سال‌های متأخر هستند.

فصل دوم: مقالات تحلیلی

اشاره

پیشرفت جامعه معلولان بدون نشریات و بدون دانش اطلاع‌رسانی و بدون حرفه روزنامه‌نگاری ممکن نیست. عده‌ای از فعالین در زمینه معلولین یا افرادی از خود معلولین با توجه به همین واقعیت، نشریه‌هایی برای اطلاع‌رسانی و فرهنگ‌سازی در جامعه هدف دایر کردند و فعالیت‌هایی را در این زمینه رقم زدند. با این‌گونه تلاش‌ها رشته‌ای به نام روزنامه‌نگاری معلولیتی شکل گرفته است، اما پژوهش در این باره در ایران اندک است و جوانب این پدیده واکاوی و بررسی نشده است.

لازم است دانشجویان، پایان‌نامه‌های تحقیقی خود را در این باره بگیرند و پژوهشگران مقالاتی در این زمینه تألیف نمایند و نویسندگان هر سال چند کتاب درباره ابعاد این موضوع بنویسند.

در سال‌های اخیر چند مقاله در دفتر فرهنگ معلولین تألیف یا باز نشر شد و به منظور آگاهی عمومی این آثار را به عنوان مبنای پژوهش‌های بعد اینجا می‌آورم.

این مقالات در دو بخش دسته‌بندی شده‌اند؛ مقالات درباره وضعیت روزنامه‌نگاری معلولیتی در ایران و مقالات درباره وضعیت اروپا و آمریکا.

وضعیت ایران

اشاره

چهار مقاله در این بخش آورده‌ام، این‌ها مقالاتی است که در دفتر فرهنگ معلولین در دسترس بوده و توسط پژوهشگران این دفتر آماده‌سازی شده است.

مقاله اول درباره دو شخصیت فرهنگی است که به رغم داشتن معلولیت در حرفه روزنامه‌نگاری فعال هستند. این دو الگوی خوبی است تا نشان دهد معلولان می‌توانند در این حرفه فعال باشند. مقاله دوم کارنامه جبار باغچه‌بان در زمینه روزنامه‌نگاری را تجزیه و تحلیل می‌کند. مقاله سوم به معرفی چند نشریه ویژه ناشنوایی می‌پردازد و مقاله چهارم در واقع مکمل مقاله سوم است.

این چهار مقاله زوایایی از تاریخ تحولات نشریات معلولیتی را نشان می‌دهد و می‌تواند به عنوان منبع برای پژوهش‌های آینده استفاده شود.

روزنامه نگاران دارای معلولیت: بررسی موردی حبل‌المتین و خیرالکلام، محمد نوری

روزنامه نگاران دارای معلولیت: بررسی موردی حبل‌المتین و خیرالکلام⁽¹⁾

محمد نوری⁽²⁾

اشاره

از جامعه معلولان، شخصیت‌های ارزنده و برخاسته است. شیخ ابوالقاسم مشهور به افصح المتکلمین (درگذشت 1329ق) از کودکی گرفتار نقیصه‌ای در پا و دارای لنگی بود و با عصا راه می‌رفت. از ناحیه چشم هم کم‌بینایی شدید داشت. او نشریه خیرالکلام را در 1325ق/1286ش در گیلان تأسیس کرد و به رغم استبداد حاکمیت توانست تأثیر بنیادین در این منطقه ایجاد کند.

نیز سید جلال‌الدین حسینی ملقب به مؤیدالاسلام (درگذشت 1309ش) نشریه حبل المتین را در 1311ق تأسیس کرد. در حالی که در اواخر عمرش نابینا شده بود.

این مقاله به خدمات این دو شخصیت در عرصه مطبوعات و روزنامه‌نگاری می‌پردازد. آنان به رغم معلولیت شدید اما سخت‌ترین وظایف اجتماعی را بر عهده گرفتند و نشان دادند معلولیت مانع کار و تلاش و پیشرفت نیست.

تلقی برخی نسبت به روشندلان یا ناشنوایان یا معلولان حرکتی این است که آنان توانایی اشتغال در هر شغلی را ندارند؛ فقط می‌توانند تلفنچی و امثال آن بشوند. اما واقعیت‌های تاریخی، عکس این را اثبات می‌کنند. افرادی به رغم

نابینایی یا ناشنوایی یا فقدان توانایی حرکتی، نشریات بزرگی را تأسیس و اداره کرده‌اند. اکنون به دو مورد از کسانی می‌پردازم که به رغم داشتن معلولیت شدید، مجلات مهم و مؤثری را عرضه می‌کردند. آن‌ها نه تنها به این شغل اشتغال داشتند، بلکه این حرفه را به اوج رساندند و توانستند جنبش عظیم اجتماعی ایجاد کنند. متأسفانه هنوز اطلاعات معلولان از سراسر تاریخ و متون و گزارش‌های تاریخی گردآوری نشده تا معلوم شود این قشر همواره مظلوم چه خدماتی به ملت و مذهب خود کرده‌اند. این مقاله فقط به دو شخصیت به نام‌های سید جلال‌الدین حسینی ملقب و مشهور به مؤیدالاسلام و دوم شیخ ابوالقاسم ملقب به افصح المتکلمین به دلیل داشتن معلولیت و از طرف دیگر داشتن خدمات فراوان روزنامه نگاری می‌پردازد.

حبل‌المتین: این نشریه در 10 جمادی‌الثانی 1311 یعنی 13 سال قبل از صدور فرمان مشروطیت (14 جمادی‌الثانی 1324/ 14 مرداد 1285/ 5 اوت 1906) کارش را آغاز کرد. به مدت چهل سال در کلکته و ایران منتشر می‌شد. در ایران خوانندگان و خواستاران فراوان داشت. مدیر آن سید جلال‌الدین حسینی ملقب به مؤیدالاسلام بود. او به دلیل داشتن روحیه آزادی‌خواهی و شجاعت و مردانگی، همواره به عمال جور و ستم و درباریان ایران حمله می‌کرد و مفاسد و عیوب را بی‌پروا برملا می‌کرد.⁽¹⁾

حبل‌المتین پس از انتشار در تاریخ دهم جمادی‌الثانی 1311ق در بیشتر کشورهای دنیا از جمله ایران، هندوستان، مصر، روسیه و ... نماینده داشته و اخبار این کشورها مخصوصاً ایران را به چاپ می‌رساند. صراحت این روزنامه در بیان مفاسد و عیوب حکام ایران و خیانت و خطاهای رجال و عمال به حدی بود که میرزا علی اصغر اتابک اعظم ایران، ورود آن را به ایران به مدت چهار سال ممنوع نمود. علت این ممنوعیت را ظاهراً مقالات و مطالب تندی دانسته‌اند که در مورد دریافت وام از دولت روس نوشته بود. این روزنامه به سبب بیان دردها و مشکلات جامعه ایران آن روز محبوبیت بسیاری در بین مردم و خوانندگان خود داشت؛ علت دیگر

محبوبیت آن، توزیع رایگان بیش از پنج هزار نسخه آن در هفته، در حوزه‌های علمیه و مدارس طلاب و بین روحانیون نجف و علمای ایران بود که به مدت ده سال، این توزیع ادامه داشت. زین‌العابدین تقی اف هزینه‌های تولید و ارسال رایگان آن را بر عهده گرفته بود.

دولت هندوستان این نشریه را زیر فشار می‌گذاشت تا مطالب انتقادی ننویسد، همچنین چند بار آن را توقیف کرد؛ بار اول به مدت یک سال و بار دوم به مدت هشت سال در هندوستان توقیف بود و به ایران نیامد. آغاز توقیف دوم از سال 1295 تا 1303ش بوده و در این سال از توقیف خارج و مجدداً منتشر شده است. انتشار مجدد آن از سال 1303 تا 1309ش که سال فوت مؤیدالاسلام است ادامه داشته است. در سال‌های آخر عمر مؤیدالاسلام به علت ضعف بینایی اداره روزنامه به عهده دخترش فرّخ سلطان بود.

روزنامه حبل‌المتین در تهران نیز به مدیریت برادر مؤیدالاسلام یعنی میر سید حسن کاشانی به صورت روزانه منتشر می‌شد. روزنامه حبل‌المتین کلکته در طول حیات خود چهل و سه بار توقیف شده.⁽¹⁾

مؤیدالاسلام علاوه بر حبل‌المتین مجله هفتگی مفتاح‌الظّفر را در سال 1315 و مجله هفتگی آزاد را در سال 1316ق منتشر می‌ساخت. همچنین در همان سال روزنامه کلکته را به زبان اردو انتشار داد و در سال 1321ق مجله هفتگی ملک و ملت را به زبان انگلیسی منتشر نمود. در سال 1915م حبل‌المتین هفتگی را به زبان انگلیسی چاپ و توزیع کرد. مؤیدالاسلام کاشانی علاوه بر فقه و اصول، حکمت و ریاضیات را نیز تحصیل نموده است. در تحریر سبک مخصوصی دارد استعارات و کنایات در نوشته‌های خود استعمال می‌کند. مردی بسیار ساده است لباسش همیشه سرمه‌ای و خوراکش مختصر و بیشتر لبنیات است. در ده سال آخر عمر بینایی خود را از دست داد و برای خواندن و نوشتن از شخص دیگری کمک می‌گرفت. کار زیاد و مشقات فوق‌العاده نزدیک به چهل سال روزنامه نگاری، تأثیر منفی بر جسم او نهاد و بالاخره روز 19 آذر سال 1309ش در

حالی که در دفتر کار خود در شهر کلکته نشسته بود دچار حمله قلبی شد و شب 24 آذر که معالجات پزشکان مؤثر واقع نشد، دعوت حق را لبیک گفت. پس از یک سال طبق وصیت آن مرحوم جسدش را به ایران حمل نموده در مشهد مقدس در ایوان عباسی دفن کردند.⁽¹⁾

حبل‌المتین حدود نیم قرن رهبری فکری مسلمانان ایران و شبه قاره را بر عهده داشت؛ مسلمانان را در کوران حوادث تلخ و شیرین قبل و بعد از مشروطیت مدیریت کرد. آن هم فردی که نابینایی مطلق دارد و قادر به خواندن یک صفحه نیست. اما اهتمام و پشتکار، درایت و ایمان به آگاهی بخشی و مدنیت خواهی آن‌چنان شور و اشتیاقی در وجود او ایجاد کرده بود که نابینایی و فقدان دید مانع کارش نبود.

خیرالکلام: این مجله اولین نشریه در گیلان است که توسط یک نفر معلول تأسیس و تداوم یافت. صاحب امتیاز و مدیر مسئول آن شیخ ابوالقاسم مشهور به افصح المتکلمین است. دوره کامل آن سه ساله است. شماره اول سال نخست، یکشنبه 24 جمادی‌الثانیه 1325ق/ یکم مردادماه 1286 آغاز شد و پس از 80 شماره پایان یافت. دومین سال نیز از 18 رمضان 1327 شروع شد و بعد از نشر 80 نسخه به انتها رسید. ولی در سال سوم تعداد شماره‌های انتشار یافته از روز 10 شوال 1328ق تا 93 شماره ادامه پیدا کرد.

محمد صدر هاشم معتقد است: «تا شماره ششم سال چهارم مورخ دوم جمادی‌الثانی 1329 قمری در شهر رشت انتشار یافته است.»⁽²⁾

اما نویسنده تاریخ جراید گیلان می‌نویسد: من این شش شماره را ندیده‌ام.⁽³⁾

شماره نخست این روزنامه در مطبعه ساحل نجات بندر انزلی به چاپ رسیده و از شماره دوم سال اول تا شماره 46 سال دوم در مطبعه عروةالوثقی و سپس در مطبعه سعادت با چاپ سربی طبع می‌گردید و استثنائاً شماره‌های 47 و 48 سال

دوم چاپ سنگی بود.

دیگر مشخصات آن چنین است: سمت راست سرلوحه: «مؤسس شرکت اتحادیه مدیر و دبیر میرزا ابوالقاسم افصح المتکلمین، مرکز اداره رشت محله صیقلان، بعد از ارسال پنج نسخه وجه اشتراک مطالبه، دریافت می‌شود.» سمت چپ سرلوحه: «قیمت اشتراک سالانه رشت 18 قران، سایر بلاد داخله 20 قران. قفقاز و روسیه 5 مناط، فرنگستان 14 فرانک، قیمت یک نسخه در رشت صد دینار، سایر بلاد داخله سه شاهی» وسط سرلوحه: «حفظ بیضه اسلام، خیرالکلام- 1325. هفته‌ای دو بار طبع و توزیع می‌شود».

خیرالکلام، جریده مبارز و بی‌پروایی بود که با رساترین بانگ، صدای آزادی در داد و مردم را علیه استبداد تحریک و تهییج نمود و در این راه آن‌قدر پیش رفت که گیلان مداران، اعیان و اشراف و مالکان متنفذ گیلان، روحانیون صاحب اقتداری چون میرزا مهدی شریعتمدار گیلانی و حاجی ملا محمد خمامی و بالاخره مأمورین آمروناهی و مداخله‌گر روس مبارزه با افصح و حتی نابودی‌اش را سرلوحه اقدامات خود قرار دادند.⁽¹⁾

شیخ ابوالقاسم افصح المتکلمین در رویارویی با دشمنان قدرتمند با اتکا به سلاح کاری قلم و روزنامه و ایمان قوی ایستاد و به مبارزه ادامه داد و این ایستادگی مردانه نقش مثبت و مؤثری در جنبش مشروطیت و آزادی در گیلان داشته و شایسته تقدیر است. برای او سکوت و سکون معنی نداشت و به همین جهت روزنامه‌هایی چون ساحل نجات و راه خیال را هم نشر می‌داد و با نیش قلم بر دشمنان قدرتمند خود می‌افزود.⁽²⁾

افصح المتکلمین مردی از مردستان گیلان و سرزمین آزادگان بود و در راه سعادت و سلامت جامعه تا پای جان رفت و از هیچ مشکل و آزاری نهراسید، آزادی و استقلال ایران را قربانی مطامع اجنبی و مقام و موقعیت و ثروت و درآمد فکری نکرد، شرف خود و ملتی را در بازار استبداد و استعمار و استثمار به حراج نگذاشت.

شرح حال جامعی از این مرد پر جنب و جوش نداریم، آنچه روشن است این است که شیخ ابوالقاسم بعد از تحصیلات مقدماتی آن زمان به جامه مقدس روحانیت ملبّس شد و مسئولیت اجتماعی خود را از وعظ و خطابه بر منابر و مساجد آغاز کرد چون احاطه کم نظیری در فن بیان و پرداخت سخن و بی‌پروایی در طرح مسائل مردمی داشت نامور به افصح المتکلمین شد.⁽¹⁾

برای اینکه نقش مؤثرتری در بیداری و جنبش مردم داشته باشد، به کارهای مطبوعاتی روی آورد. با علاقه‌مندی فراوان به آزادی و آزادی‌خواهی توانست صاحبان کرم را به ایجاد شرکت (اتحادیه)، مؤسسه‌ای مطبوعاتی با راه‌اندازی چاپخانه در رشت و هم چنین ساحل نجات در بندر انزلی تشویق و تحریص نماید. اولین این دو شرکت برای نشر روزنامه خیرالکلام سرمایه‌گذاری کرد و دومی نیز روزنامه ساحل نجات را به مسئولیت و صاحب امتیازی افصح در بندر انزلی نشر داد.

شیخ ابوالقاسم از کودکی گرفتار نقیصه‌ای در پا گردید که به لنگی وی انجامید. از این‌رو، همواره با عصا راه می‌رفت، تندخوی و حتی بدزبان و کوتاه قد و سمین بود و یک چشم او کم سو و شاید در حد نابینایی بود، همیشه به سرعت و تندی گام بر می‌داشت و این‌ها از ویژگی‌های ذاتیش به شمار می‌رفت. شگفت این‌که افصح در عین تندخویی و دُژکامی آدمی شوخ و بذله‌گو بود. اگر چه شیخ را با منابر خوب و مستدل و پرشنونده‌اش می‌شناختند، ولی او شهرتش را مدیون خیرالکلام بود که به کوتاه زمانی بعد از انتشار مورد توجه تمامی طبقات حتی دشمنان آزادی قرار گرفت. نیشتری بر جگر خودکامگان و خاک سوزنده‌ای به دیده بیگانگان چشم طمع دوخته به ایران شناخته شد.

خیرالکلام، زبان مردم و مدافع منافع آنان بود. در این زمان انجمن ایالتی و ولایتی گیلان دخالت‌های ناروایی در امور زندگی مردم داشت ولی خیرالکلام مانع از دست اندازی به مردم می‌شد.

در محرم 1325ق سپهدار تنکابنی به حکومت گیلان منصوب شد، در دوران

کوتاه حکومت او خودکامگان جان گرفتند و سعی در امحای آزادی مردم منطقه نمودند و چون جامعه بیدار و آگاه نمی‌توانست این رویه را بپذیرد، زمزمه‌های نارضایتی درگرفت. ولی پیش از آن که منجر به اقدامی شود، میرزا علی اصغرخان اتابک از اروپا به رشت آمد و به همراه سپهدار راهی تهران شد. دولت نیز استعفای سپهدار را پذیرفت و وزیر اکرم را به حکومت گیلان منصوب نمود.

اما وزیر اکرم نیز همان مشی زورگویی و استبداد را پیش گرفت؛ مردم به رهبری افصح، تشکلی به نام انجمن ابوالفضل تأسیس کردند تا مبارزه با استبداد را سامان‌دهی نمایند. این انجمن به رهبری افصح در اقشار مختلف مردم با استقبال مواجه شد اما سران حکومت گیلان بیشتر احساس خطر کردند. تا اینکه در 26 رمضان 1325 افصح و دیگر مدیران انجمن دستگیر و چهل و پنج روز در زندان و زیر شکنجه و بدون ملاقات بودند. در این مدت همسر افصح با مسافرت به تهران و ملاقات با سران کشور به افشاگری و تظلم خواهی پرداخت. به طوری که جراید کشور با چاپ گزارش‌ها و مقالاتی به دفاع از آزادی خواهان گیلانی به ویژه افصح پرداختند، چون افصح به دلیل معلولیت و ظلم مضاعف، نزد همگان به عنوان چهره‌ای مظلوم مطرح شده و محبوبیت او نزد افکار عمومی چند برابر شده بود. وی در دوره معاصر اولین شخصیت معلول است که به دلیل دفاع از حقوق مردم، نزد مردم محبوب شده و همگان به نیکی از او یاد می‌کردند. به طوری که مجله صوراسرافیل درباره او نوشت:

زورگویی عوامل متکی به دربار و خطا و اشتباه و ندانم کاری‌های متواتر دستگاه اجرایی دولتی و قتل و کشتار جگرخراش مردم خشک بیجار و وضع و تحمیل عوارض کمرشکن به اصناف گیلان است.

چون انجمن ابوالفضل در خدمت محرومان و دفاع از ناراضیان بود، آن چنان با استقبال عامه روبه‌رو شد و نضج یافت که به قدرتی شکننده مبدل گردید، امیر اکرم متوجه خطر شد و به ظاهر راه مماشات پیش گرفت، ولی عملاً به خواسته‌های مردم توجه لازم نشد و خدمتی در جهت منافع اجتماعی صورت نگرفت.

«قانون مطبوعات که هنوز از مجلس نگذشته و مجازات بی‌قانون هم گویا در هیچ کوره ده مملکت مشروطه صحیح نباشد... اما ... یکی از این بیچاره‌ها افصح

المتکلمین از علمای رشت و مدیر روزنامه خیرالکلام است که با نصف بدن فالج و عدم قدرت بر حرکت، در زیر چوب، خون استفراغ کرده، امروز را از حیات محروم و مأیوس است، آیا بهتر نبود که ... به مردم بنمایانید که هر کس از حدّ خودش تجاوز کرد ولو پهلوان هم باشد در دوره مشروطیت به مجازات می‌رسد ...»⁽¹⁾

بالاخره مبارزات همسر افصح اثر خود را بخشید، افصح المتکلمین آزاد شد و به تهران رفت و در آنجا شماره‌های 14 و 15 و 16 روزنامه خیرالکلام را فقط در توضیح و تشریح مظالم عمال خودکامه و زورگویی‌ها و قلدری حکام بیدادگری چون نصرت‌الله امیر اعظم و درخواست محاکمه او چاپ و نشر داد و سبب شد دگر باره مدیران جراید به هماوایی او برخیزند. به ویژه نشریه تمدن، با جدیت از ظلم‌هایی که به افصح و یارانش رفته، گزارش داد و خواستار محاکمه حاکمان گیلان شد.⁽²⁾

افصح المتکلمین پس از آزادی و اقامتی کوتاه در تهران به رشت بازگشت و در این مدت توانسته بود حاکم را معزول نماید، روزنامه خیرالکلام پیرامون حکومت نود و اند روزی امیر اعظم ضمن مقاله‌ای نوشت:

«در ماه اول اساس مشروطه را در گیلان برچید، در ماه دوم دست به عصمت و ناموس مردم انداخت، در ماه سوم مشغول خواندن شب‌نامه‌ها بود.»⁽³⁾

مدتی فضا آرام بود، اما وقتی دربار آقا بالاخان را به عنوان حاکم گیلان تعیین کرد، مجدداً تنش‌ها آغاز شد. زیرا او سنگدل و بی‌رحم و مستبد بود. و شروع به آزار و اذیت مردم نمود، بدبختانه در این زمان روحانی منتفذ گیلانی؛ حاج ملا محمد خمامی همراه حکومت و علیه مردم شد. خمامی می‌گفت:

«مدیر خیرالکلام محرک اغتشاش است و باید بی‌درنگ دستگیر و زندانی شود.»⁽⁴⁾

سردار افخم که جلب پشتیبانی حاجی خمامی را موجب تقویت خود و حکومت

می‌دانست، دستور دستگیری افصح را صادر نمود. بار دیگر مدیر مبارز خیرالکلام به گونه موهنی جلب و تحویل زندان شد. بعد از این مصائب باز هم افصح نتوانست از امنیت بهره‌ور گردد زیرا او همیشه در چند جبهه می‌جنگید، به استقلال میهن خویش عشق می‌ورزید و نمی‌توانست مداخلات اجنبی را تماشاگری خاموش باشد، می‌خروشید، هیاهو به پا می‌کرد، می‌نوشت و می‌گفت و مردم را به هیجان و خیزش وا می‌داشت و این با دژم خویی نکراسف، قونسول روس در گیلان سازش نداشت و لازم می‌دید به گونه‌ای این مبارز راستین را از میان بردارد. قضا را در این ایام مسائلی در گیلان پیش آمد که روسیان بدون هیچ مجوز بین‌المللی دخالت نموده به وحشیانه‌ترین گونه‌ای روبروی مردم ایستادند و به حاکم دستور دادند به دستگیری مبارزان اقدام نماید و به این اکتفا نکرده به سربازان روسی دستور حمله به چاپخانه عروةالوثقی را داد و بالاخره چون با مقاومت مردم و صدور اعلامیه اظهار تنفر جامعه از اعمال روسان مواجه شد، جنون مردم آزاریش به اوج رسید و این اعلامیه را به تحریک افصح اعلام کرده و به سربازانش دستور سر ریز کردن به اداره روزنامه خیرالکلام را داد.

افصح المتکلمین به اعتراض برخاست و به شدت عمل قونسول را تقبیح نمود و این موضوع خشم نکراسف را شدیدتر ساخت و با بی‌شرمی این روحانی مبارز را خود به باد کتک گرفت و به جبر و زور و در حالی که سربازان روسی او را می‌زدند و می‌کشیدند، به قونسول خانه بردند و تازه بعد از این همه وحشی‌گری وجود او را در رشت مخل نظم و مضر شناختند و خواستار تبعید او از وزارت خارجه توسط سفارت شدند.

افصح المتکلمین به راستی مردی حادثه‌ساز بود و دوست داشت همواره بستیزد، شاید او در این ستیزه و مبارزه می‌توانست شخصیت بارز خود را بنمایاند، در آزادی‌خواهی و میهن‌پرستی میرزا ابوالقاسم جای هیچ شک و تردید نیست.

افصح علاوه بر مبارزه با مستبدین و عناصر ضد آزادی و عدالت، مجبور بود در چند جبهه دیگر هم مبارزه کند. با جهل و خرافات عمومی نبرد کرده و تلاش می‌کرد سطح دانش و آگاهی مردم را افزایش دهد. مدارس و رفتن به مدرسه را تشویق کند. با منحرفان و اذناب دولت‌های خارجی مبارزه می‌کرد. به نقد برخی از

نشریات که فرهنگ ملی و مذهبی مردم را قبول نداشتند، می‌پرداخت. در مقابل، این نشریات بدترین تهاجمات را علیه او داشتند و او را با القابی مثل چولاق، چولاق مرثیه خوان یاد می‌کردند.⁽¹⁾

بالاخره پس از ناملایمات و سختی‌های فراوان در سال 1329ق درگذشت. او را باید افتخار جامعه معلولان دانست. چون از معدود آزادی‌خواهان ضد استبداد و ضد استعمار بود و در این راه زندان‌ها، شکنجه‌ها و مصائب فراوانی متحمل شد ولی هیچ‌گاه تسلیم زر و زور و تزویر نشد.

مآخذ: بوشهر در مطبوعات عصر قاجار، سید جعفر حمیدی، تهران، بنیاد مستضعفان و جانبازان، 1378. تاریخ جراید و مجلات ایران، محمد صدر هاشمی، اصفهان، 1328، دو جلد.

تاریخ جراید و مجلات گیلان، فریدون نوزاد، تهران، سازمان انتشارات وزارت ارشاد، 1379.

تاریخ سانسور مطبوعات ایران، گوئل کهن، تهران، آگاه، 1362. گیلان در بخش مشروطیت، ابراهیم فخرایی، تهران، حبیبی، 1352.

روزنامه نگاری جبار باغچه‌بان، محمد نوری

روزنامه نگاری جبار باغچه‌بان⁽¹⁾

محمد نوری

جبار باغچه‌بان (1264- 1345ش) متولد ایروان پایتخت ارمنستان کنونی ولی پدرش از اهالی تبریز یا ارومیه بوده است. او در ایروان و قفقاز فعالیت روزنامه نگاری داشته ولی در عرصه غیر کودکان و غیر معلولان بوده است. اما پس از آمدن به ایران و فعالیت در عرصه آموزش و پرورش کودکان و سپس ورود تخصصی در عرصه ناشنوایان خود را ناگزیر دید به روزنامه نگاری و چاپ نشریه هم بپردازد. زیر اطلاع‌رسانی و فرهنگ سازی لازمه کار آموزش و پرورش است و آن دو مکمل یکدیگر و لازم و ملزوم همدیگر می‌باشند. عامل دیگر ورود او را به عرصه روزنامه نگاری تسریع کرد و آن انتشار نشریه‌ای با حمایت سفارت انگلستان برای کودکان ایرانی بود. گو اینکه این اقدام را کسر شأن خود و دیگر ایرانیان و تحقیر ایرانیان می‌دانست.

انجمن پیروزی وابسته به انجمن ایران و انگلستان در سال‌های 1310 تا 1320 مجله‌ای به نام شیپور منتشر می‌کرد. این مجله ادبی، خانوادگی و اجتماعی بود. مدیریت شیپور پس از چندی ضمیمه‌ای برای کودکان و نوجوانان به نام «نونهالان» منتشر کرد. مطالب نونهالان برای سنین 8 تا 14 ساله پیش بینی شده بود. مدیریت آن بر عهده عبدالله فریار از نویسندگان مطرح آن زمان بود. قطع آن 30 × 46 سانتی‌متر و 8 صفحه داشت.

در واقع نونهالان نخستین نشریه بود که برای کودکان و نوجوانان منتشر می‌شد، البته چون ضمیمه شیپور بود، برخی آن را اولین ندانسته‌اند و مجله خردسالان را نخستین نشریه کودکان دانسته‌اند. اما خردسالان در سال 1321 توسط عباس شاهنده به صورت هفتگی منتشر می‌شد. از این نشریه فقط یک شماره نشر یافت و

تعطیل شد.

ضمیمه شیپور یا نونهالان در مخازن و کتابخانه‌های ایران یافت نشد و از محتوای آن خبر نداریم ولی به دلیل اعتراضات معلول می‌شود به نفع دولت انگلستان تبلیغ می‌کرده و مروج ایده‌ها و طرز فکری انگلیسی بوده است. به عبارت دیگر درصدد بوده ذهنیت ایرانیان را از کودکی از ضدیت با انگلستان پاک‌سازی کند.

باغچه‌بان یکی از منتقدان و معترضان مجله شیپور و نونهالان بود و صریحاً و بی‌مهابا به مخالفت با نونهالان برخاست و به شدت به نقد آن پرداخت. او درباره نونهالان نوشت:

ای فرزندان که امروز آموزشگاه‌های ایران را پر کرده‌اید، آیا می‌دانید ایران چیست؟ اگر درس ایرانیت خوانده‌اید و فرزند شیر پاک خورده این کشور هستید، از این تاریخ هر گاه کسی بخواهد مجله نونهالان را بفروشد نخرید! ای آموزگاران ایرانی اگر خون ایرانی دارید، هرگاه مدیران شما را وادار کنند که شاگردان را برای خرید آن روزنامه تشویق نمایید، خودداری کنید. ای مدیران مدارس اگر شما فرزندان صالح ایران هستید اگر وزارت فرهنگ به شما دستور کتبی و یا شفاهی بدهد که آن روزنامه را ترویج کنید، مردانه ایستادگی نمایید زیرا این امر چهره زیبای ایران‌پرستی را لکه‌دار می‌کند. ای ملت ایران اگر شماها ایران را دوست دارید نگذارید اطفال شما آن روزنامه را به خانه‌های شما داخل کنند زیرا آن روزنامه زهری به شکر آمیخته است که به خورد فرزندان ایرانی داده می‌شود، گول نخورید.

امروز طبع کردن یک ورق کاغذی خیلی مصارف لازم داد با وجود اینکه مجله کودک و یا بازی کودکان و آئین دانشجویان و یا سخن و امثال آن مجله‌ها که مخصوص مدارس و روشنفکران و بچه‌ها است، با اینکه گران می‌فروشند ورشکست می‌شوند نگذارید با راه رفتن مجله نونهالان و این قبیل روزنامه‌های مفت به دست اطفال شما، سرمایه فرهنگی ایران ورشکست شود. بدانید که کاسه‌های گرم‌تر از آش که می‌خواهند له له و دایه فرزندان شما باشند، قا قا ها و شوکولات‌های مفت و

ارزان روزنامه‌ها را در مدارس به خورد اطفال شما بدهند، بی‌جهت نیست.⁽¹⁾

جبار باغچه‌بان ذاتاً دارای گرایش ملی‌گرایانه و ایران گرایانه بود. به همین دلیل به خاطر وابستگی مجله نونهالان به تفکر انگلیسی و تبلیغات گسترده برای دولت انگلستان را نمی‌پسندید و شروع به مخالفت با این مجله کرد. برای این منظور، او در مقاله‌ای با عنوان (شخصیت معنوی هر ملت با فرهنگ او ظاهر می‌شود). (زبان، شماره 11) مجله نونهالان را تحریم کرد.

عبارات باغچه‌بان حاکی از عمق باورها و گرایش‌های او است و سخنان او گویای ارادت، صداقت و بی‌پیرایگی او می‌باشد. به همین دلیل هم توانست جلوی نونهالان را بگیرد و نگذارد کودکان و کلاً فضای آموزشی ایران تحت تأثیر آن قرار گیرد. اما صرف اقدام سلبی کم فایده بود بلکه باید اقدام مثبت و ایجابی انجام می‌داد و نشریه‌ای برای کودکان چاپ می‌کرد. به همین دلیل به فکر فصلنامه آلبوم و نشریه بهار کودکان افتاد. و ضمیمه‌ای برای مجله زبان (یا زبان آموزگار) ویژه کودکان منتشر کرد. بعداً به معرفی این نشریات می‌پردازم.

باغچه‌بان مبتکر و نخستین ایجاد کننده موارد زیر شناخته می‌شود:

دبستان کر و لال‌های تهران، تأسیس 1312

دستگاه فهم اصوات از طریق دندان و استخوان‌های فک (تلفن گنگ یا گوشی استخوانی)، ثبت در 1312

جمعیت حمایت از کودکان کر و لال، تأسیس 1322

درخواست مجله سخن برای آموزگاران (1323) و عدم اعطای جواز

اولین کسی که تلاش کرد از تجارب جهان مدرن استفاده کند و افراد مستعد را به اروپا و امریکا اعزام نماید.

روش ترکیبی آموزش خواندن و نوشتن به کودکان

راه‌اندازی تربیت معلم

تألیف کتاب دستور تعلیم الفبا

الفبای گویا

ابداع روشی برای تعلیم به ناشنوایان

ایجاد جمعیت اتفاق معلمین در تبریز

ادبیات نمایشی کودکان را پایه‌گذاری کرد

آغازگر تعلیم و تربیت کودکان ناشنوا

تدوین نخستین نمایشنامه ویژه کودکان ایران

پایه‌گذار روش خاص آموز حساب به ناشنوایان و تدوین کتابی در این زمینه

ابداع گاهنجار یا گاه نما، وسیله نشان دادن پستی و بلندی‌های جغرافیایی روی نقشه به کودکان

اما غیر از موارد مزبور، در زمینه روزنامه نگاری هم اولین کسی بود که:

بنابراین باغچه‌بان حداقل شانزده ابتکار مهم و سرنوشت‌ساز و حداقل چهار ابتکار در عرصه روزنامه نگاری در کارنامه خود دارد. بنابراین ابتکارات او در زمینه روزنامه نگاری بیش از زمینه‌های دیگر است. چون 16 ابتکار عمومی او به حداقل هشت موضوع تقسیم می‌شود. این ابتکارات در حدی است که سودمندی آن نصیب آحاد جامعه در همه مناطق و همه اقشار شده است. لازم است هر یک از ابتکارات باغچه‌بان از منظرهای مختلف بررسی و پایان‌نامه، کتاب و مقاله درباره آنها تألیف گردد. به ویژه عرضه آن به جهان لازم است. راستی اگر چنین شخصیتی متعلق به یکی از کشورهای اروپایی بود، چه کار می‌کردند؟ حتماً چندین فیلم، کتابخانه‌ها و آرشیوهای متعدد موزه‌های متنوع، جایزه‌هایی به نام او و خلاصه جهان را پر می‌کردند.

ماهنامه زبان یا زبان معلم یا زبان آموزگار

علاقه به روزنامه نگاری از دوره جوانی و همواره در جبار باغچه‌بان وجود داشت. اما موانع بسیار برای تأسیس نشریه‌ای که دوست داشت بر سر راهش بود. او طی

سال‌های اقامت در مرند، تبریز و شیراز به علّت مشغولیات فکری زیاد و نداشتن کمک مادی و معنوی، دست از این کار برداشت تا اینکه در سال‌های 1320 که شرایط مساعدتر شد و آزادی نسبی ناشی از رفتن رضاخان پهلوی از ایران حکم‌فرما گردید، قلم به دست گرفت و بعد از اخذ موافقت نامه وزارت فرهنگ به شماره 925/8277/35493 در 14 اسفند 1322ش، به نشر اولین شماره مجله زبان در اوّل بهمن 1323 پرداخت. این مجله وابسته به جبهه آزادی بود. مدیر مسئول آن آذر رهنما بود. ولی محتوای آن را باغچه‌بان می‌نوشت.

منظور باغچه‌بان از زبان، زبان معلّمان و سخنگویی یا نمایندگی آموزگاران و به تعبیر واضح‌تر حمایت از کارها و حقوق آنان بود. خود باغچه‌بان درباره ویژگی مجله زبان می‌نویسد:

البته خوانندگان عزیز که اغلب آنها همکاران ما و روشنفکران هستند، می‌توانند تصدیق کنند که قبل از انتشار مجله زبان، در تاریخ مطبوعات ایران مجله یا روزنامه‌ای یافت نمی‌شد که جداً و صمیمانه مدافع حقوق آموزگاران بوده و نام آموزگاری را شعار خود سازد و این صنف مجهول‌القدر را از پشت پرده گمنامی بیرون کشیده به جامعه معرفی کند.

تأسیس، انتشار و توقف: نخستین شماره مجله زبان در یکم بهمن 1323 منتشر شد. شانزده شماره آن تا اردیبهشت 1326 ادامه یافت. سردبیری زبان بر عهده باغچه‌بان بود و احمد آرام و دکتر هشترودی، در تدوین و تنظیم مطالب به او کمک می‌کردند. منظور باغچه‌بان از زبان، سخنگویی آموزگاران بود و تقریباً تمام مطلب مجله را خود می‌نوشت. او در این میان، هیچ‌گاه از توجه به کودکان غافل نبود. او در برخی از شماره‌ها، صفحه‌هایی برای آنان داشت که ساده، کودکانه و موزون بود و برای پاسخگویی به نیاز کودکان ناشنوا و کار با آنان، گاه شعرهایی می‌سرود؛ بنابراین، این مجله برای آنان که از شنیدن اصوات محروم بودند، نیز کارکرد آموزشی داشت.

هدف اصلی باغچه‌بان همان‌طور که خودش می‌گوید (و نقل کردم) دفاع از هویت و سخت‌کوشی و حقوق معلمان است. اما اهداف دیگری را هم دنبال می‌کرد؛ از جمله آموزش ضمن خدمت معلمان؛ انتقال تجارب و دستاوردهای

آموزشی؛ هم‌افزایی در زمینه دانش کلاس داری و تربیت دانش‌آموزان؛ تشویق معلمان کوشا و موفق و تعمیم علل موفقیت آنها به دیگران؛ ایجاد هویت و تشکل صنفی؛ افزایش مطالعه و سطح معلومات عمومی معلمان.

باغچه‌بان اگر بعضاً به این اهداف هم اشاره نکرده باشد ولی در عمل مجله زبان کما و بیش این اهداف را پی داشت. متأسفانه این تجربه به جای گسترش و تعمیم پس از 16 شماره به دلیل فقدان منابع مالی و بودجه برای تأمین مخارج آن، در 1326ش تعطیل شد. باغچه‌بان خیلی اجمالی و سربسته نداشتن کمک را علت اصلی تعطیلی می‌داند. فقدان کمک هم شامل کمک مالی و مادی و هم حمایت اجتماعی و انسانی می‌شود و گویا هر دو دخیل بوده است. اساساً باغچه‌بان بسیار جلوتر از همکارانش بوده و سطح اندیشه و تجربه او ده‌ها سال پیشرفته بوده است. از این‌رو عموم معلمان نمی‌توانستند هم پای او حرکت کنند. البته کمک مادی هم مزید علت شده و توقف مجله را موجب شده است. البته باغچه‌بان خیلی خلاصه می‌نویسد:

ناگفته نماند که من نمی‌توانم در این باب تمام همکاران خود را به بی‌عاطفگی متهم کنم زیرا در این سال‌ها کشور وضعیت طبیعی نداشته و ممکن است که آنها گرفتارتر از من بوده باشند!⁽¹⁾

وزارت فرهنگ سه سال بعد یعنی در 1329 گویا اعلام آمادگی می‌کند تا به نشر زبان کمک کند و نامه‌ای به تاریخ 20 اسفند 1329 به باغچه‌بان می‌نویسد و نشر آن را خواستار می‌شود. اما باغچه‌بان در این زمان به شدت و تمام وقت به ناشنوایان می‌پرداخت. و معتقد بود این‌گونه کارها را خود معلمان باید پیگیری و انجام دهند.

لازم به یادآوری است باغچه‌بان قبل از نشر زبان، درخواست نشریه‌ای به نام سخن به تاریخ 1323 کرده بود ولی وزارت فرهنگ به دلیل انتشار مجله‌ای به همین نام با این درخواست موافق نکرده بود. بعد از درخواست دیگری برای نشر مجله زبان می‌دهد و قبول می‌شود.⁽²⁾

این مجله قرار بود به صورت ماهنامه منتشر شود ولی در طول سه سال فعالیت فقط 16 شماره منتشر کرد یعنی تقریباً هر دو ماه یک شماره.

وضعیت معلمان و آموزش و پرورش: جبار باغچه‌بان «انسانی بی‌خیال» و «نون به نرخ روز بخور» نبود؛ بلکه متعهد و وظیفه شناس بود؛ به طوری که نمی‌توانست وظیفه نشناسی بعضی از معلمان و وضعیت آشفته آموزش و پرورش را تحمل کند و تلاش می‌کرد، این وضع را تغییر دهد. به همین دلیل اقدام به نشر زبان نمود. نویسنده‌ای در این باره نوشته است:

باغچه‌بان علّت چاپ مجله "زبان" را مشاهده وضع آشفته وزارت فرهنگ وقت و به خصوص مشاهده غفلت و بی‌اعتنایی جامعه فرهنگیان و معلّمان به مسئله "اصلاح فرهنگ" که ستون فقرات یک جامعه است، ذکر می‌کند.

جبار باغچه‌بان که قبلاً "جمعیت اتفاق معلمین" را در جهت آگاهی دادن و احقاق حقوق آنان در تبریز پایه‌گذاری کرده بود، برای بیداری مسئولان فرهنگ و ایجاد همبستگی در میان معلّمان در راستای تشکیل یک صنف، لحن صریح را در مجله " زبان " به کار گرفت.⁽¹⁾

مجله زبان به یک معنا زبان و سخنگوی خود باغچه‌بان بود و این نشریه را امکان و فرصت مناسبی یافته بود تا بتواند دردهای درونی، دغدغه‌های ذاتی و تجارب خود را بیان کند و از این طریق یادگیری کرده یا حداقل جریان فکری مطلوبی در سطح معلمان ایجاد کند.

زیرا معلمان «گروه مرجع» است و هر گونه تغییر و تحولی در این گروه می‌توانست. به کل جامعه تعمیم و تسری یابد. برای نمونه وقتی علیه او جوسازی کردند و او را متهم به کمونیست، توده‌ای و غیر ایرانی دانستند و وزیر فرهنگ هم حداقل این اتهامات را نادیده می‌گرفت، باغچه‌بان در مجله زبان چنین نوشت:

آقای وزیر! من مانند فلانی برلین ندیده و مثل فلانی از پاریس نیامده‌ام. من مانند آن یکی به مسکو نرفته و مثل این یکی از لندن برنگشته و مانند تو، میوه آمریکا نیستم. من مانند یک علف صحرایی به وسیله باد و باران و تابش نور آفتاب

آسمان ایران سبز شده و به رنگ و بوی ایرانیت خود افتخار دارم. قدرت من، فکر من، معلومات من و ایمان من همه ایرانی است. من در ایران یک بخشش الهی هستم، نه مثل تو کسب شرف کرده‌ای از آمریکا. من انفاس پیغمبری را از زرتشت، حس نوع پروری را از سعدی، قدرت تشخیص و علاج را از بوعلی، جسارت سربازی را از فردوسی، شور عشق و ظرافت خیال را از گنجه‌ای، جرأت انقلاب را از کاوه به ارث برده‌ام، سرکار چه کاره هستید ای میوه آمریکا؟...

من این دعوا را با شما در موقعی شروع کرده‌ام که شما وزیر هستید و من آموزگاری بیش نیستم، امّا ترس و عجز در مذهب آموزگاری من الحاد است. من نمی‌توانم در برابر ظلم و ستم و دروغ مانند گوسفندی ساکت بمانم و تسلیم بشوم، زیرا در این صورت پرورش یافتگان من نیز اخلاق گوسفندی پیدا خواهند کرد. من برای مبارزه با ظلم منتظر نمی‌مانم تا چند نفری پا پیش بگذارند و من به دنبال آنها بیفتم. من خود پیش می‌روم ولو این که دیگران قدمی هم برندارند و تنها بمانم و آموزگاران همیشه باید در مواجهه با ظلم و دروغ پیش‌قدم باشند. هیچ وقت نباید منتظر بمانند تا کسانی جلو بیفتند و آنها دنبالشان بروند.⁽¹⁾

همان‌طور که از این نوشته پیدا است باغچه‌بان باورهای عمیق به نقش بی‌بدیل معلمان داشت. اگر شانزده شماره مجله زبان به صورت مجموعه همراه با راهنما منتشر شود. سودمندی آن معلوم خواهد شد. چون شرایط فرهنگی آن دوره را به خوبی نشان می‌دهد. اینجانب چندی است درصدد هستم این مجموعه را همراه با شرح و تجزیه و تحلیل مطالب مهم و نیز همراه با راهنمای قاعده‌مند و به روز منتشر کنم.

باغچه‌بان اعتقاد داشت که پایداری و استقلال شئون یک ملت بسته به کارآیی فرهنگ آن ملت است و تا فرهنگ اصلاح نشود، امور کشور اصلاح نخواهد شد. اما فقط معلمان می‌توانند این مسئولیت یعنی اصلاح فرهنگ را به سامان برسانند.

در این زمینه، افکار جبار باغچه‌بان را خیلی شبیه افکار مردان بزرگ همچون "جلیل محمد قلی‌زاده" و "میرزا حسن رشدیه" می‌بینم که برای "انقلاب فرهنگی"

خیلی اهمیت قائل بودند. چاپ تصویر شکل "رشدیه" در روی جلد اولین شماره مجله زبان و شرح احوال آن رادمرد نیکنام، بیانگر احترام عمیق جبار باغچه‌بان نسبت به بنیان‌گذار آموزش و پرورش نوین ایران و مبدع روش آموزشی "الفبای صوتی" می‌باشد و نیز به صنف معلمان می‌آموزد تا قدر بزرگان آموزش و پرورش را بدانند که با توجه به آن روزگار بی‌سابقه بود. از شخصیت‌های تأثیرگذار به بزرگی یاد کرده و تلاش می‌کند از آنها الگو سازد.

برای مثال باغچه‌بان درباره "رشدیه" چنین می‌نویسد:

اینک برای شما یک ستاره را که سال‌ها است در آسمان فرهنگ ایران، خانه‌های ملت را روشن می‌کند و آقای میرزا حسن رشدیه نام دارد، معرفی می‌کنیم. آقای میرزا حسن رشدیه یکی از هنرمندان هنرپرور این کشور است: او مردی است هنرمند و عاشق هنر خویش و شخصی است با ایمان و عقیده و سال‌ها است عمر عزیزش را در خدمت به فرهنگ ایران به سر برده و خیزی از آن ندیده است.

روزی که برای اولین بار در دبستان کر و لال‌ها بنده را با تشریف آوردن خود سرافراز فرمودند، یک ورق کاغذ را که شاهد رنج و گواه راستگوی عمل ایشان بود، به من نشان دادند. این کاغذ، دست‌خط یک شخص کوری بود که استاد محترم او را تعلیم داده بود.

هرچند این وزارت فرهنگ قدر زحمات بیست و دو ساله رشدیه را نشناخت و از عشق و زحمت او قدردانی نکرد و نمی‌کند. ولی پیش ما این یک ورق کاغذ که گواه هزاران رنج غیر قابل تحمّل و شاهد مجاهدت‌های این مرد بزرگوار صاحب عشق و ایمان بود، ارزش تام دارد. اگر امروز ایشان بدون کامیابی و بدون تأسیس یک دبستان کوران در آستانه قم منزوی شده‌اند، تقصیر با ایشان نیست، این تقصیر همین وزارت فرهنگ بی‌هدف است که به معنی هنر و هنرمند آشنا نیست. شما غم نخورید، ای استاد رشدیه محترم، زیرا انجام وظیفه کرده‌اید. بگذار ملّتی تأسف بخورد که نتوانست حداکثر استفاده را از وجودتان بکند.

جبار باغچه‌بان ادامه چنین مباحث را در مقاله بعدی تحت عنوان " مجسمه مرحوم رشدّیه فقط باید به تشویق آموزگاران و دو ریال شاگردان ساخته شود، چنین نوشت:

پس ساختن مجسمه مرحوم رشدیه، یکی از فرایض ملّی است، باید با همّت آموزگاران انجام یابد. نباید این مجسمه به وسیله پولداران سخاوتمند ملّت بلند شود زیرا در این صورت، آن تأثیر نیکی که باید از این عمل منعکس شود، انعکاس نخواهد یافت. ما آموزگاران می‌خواهیم بدین وسیله به ملّت و فرزندان او یک درس فراموش نشدنی بدهیم و بفهمانیم آنچه که موجب موفقیت در کار است، صد تومانی‌ها و هزار تومانی‌های اشخاص خیر نیست و می‌توان با یک شاهی و صنّارها کارهای بسیار بزرگی انجام داد. بدین جهت به یکی از اشخاص صاحب مقام و عالی‌رتبه وزارت فرهنگ که حاضر بود هزار تومان بدهد، گفتم باید این امر با دو کلمه تشویق معلمین و دو قِران شاگردان انجام یابد. همچنین یک نفر از دختران دبیرستان‌ها به جای دو قِران، پنج تومان آورده بود و این امر نیز مورد پسند ما نشد. خیلی اصرار کردیم پولش را پس نگرفت. به خاطر اینکه او اصرار فراوان داشت و امتناع ما بیشتر موجب شکستگی خاطر او می‌شد. ناچار پنج تومان او را نگاه داشتیم تا تکلیفش بعد معین شود. باید دانست رشدیه به مجسمه احتیاج ندارد و روح بزرگ او نیازمند این امرها نیست. او کارهای نیک خود را برای خدا و وجدان خود کرده و رفته است.⁽¹⁾

توجه شود که باغچه‌بان این مطالب را 75 سال قبل نوشته است و در آن زمان تلاش کرده، شخصیت فرهیخته بزرگ که سرمایه‌های معنوی و فرهنگی کشورند، به مردم معرفی شوند، مردم به ارزش کارهای آنها واقف شوند. و از این طریق تحولی در فرهنگ و درون جامعه رقم زند. همان حرف‌هایی که باغچه‌بان در مورد رشدیه نوشته، امروز باید درباره خود باغچه‌بان بنویسیم و بگوییم و به مسئولین دولتی خرده بگیریم که چرا قدر این‌گونه انسان‌ها دانسته نمی‌شود.

رویکرد اجتماعی و سیاسی: این مجله به دلیل وابستگی به جبهه آزادی، رویکرد و گرایش سیاسی هم داشت. شاید علت عدم همکاری بعضی، همین نکته باشد. نیز به نقد مشکلات کل جامعه و نقادی جامعه معلمان می‌پرداخت.

یکی از اهداف انتشار مجله زبان ایجاد هماهنگی بین آموزگاران س-راسر کشور و

تعمیم روش‌های آموزشی نو برای کودکان و نیز کر و لال‌ها و بزرگ‌سالان (اکابر) و اصلاح امور تعلیمی و تربیتی آنان بود. از این‌رو مجبور بود علاوه بر امور فرهنگی به امور اجتماعی هم بپردازد و نیز به تحلیل اوضاع سیاسی داخلی و خارجی نیز می‌پرداخت ولی می‌توان گفت که حتی انتقادات س-یاسی ب-اغچه‌بان از موضع فرهنگی بوده است.⁽¹⁾

وی در شرح نواقص دبستان‌ها بدین مضمون که اطفال دسته دسته روانه مریض‌خانه می‌شوند، مدرسه آب ندارد و از مخروبگی منظره‌اش مانند کاروان‌سراهای قدیمی است و خطر جانی که دانش‌آموزان را تهدید م-ی‌کند و...م-ی‌نویسد: «امیدواریم! وزیر فرهنگ... بر فرهنگ کشور شاهنشاهی فخر کنند و... فرزندان به نام تحصیل عمر خود را در اطاق‌های تنگ و تاریک و مریض‌خانه‌ها تلف کنند آموزگاران حق اصلاح‌طلبی ن-داشته ب-اشند و هرگاه بخواهند از مظالم فرهنگ گ-فتگو ک-نند به زور سر نیزه حرفشان را در گلوبند بیاورند...»⁽²⁾و جای دیگر می‌نویسد: «خدمتگزار میل ندارم که در این عریضه از وضعیت ننگین امروزی فرهنگ ایران و عیوب شرمگین مدارس بیش‌تر از ای-ن س-خن بگویم و شرح بدهم... این ه-مه ت-شنج و اختلاف فکر و عقیده که در ملت ایران دیده می‌شود و موجب تسلط بیگانگان بر این کشور است از خرابی فرهنگ ماست...»⁽³⁾و در جای دیگر می‌نویسد: «یکی از معایب بزرگ وزارت فرهنگ این است که هیچ‌کس مسئول هیچ کار ن-یست. ای صلحای ملت، ای علاقه‌مندان تعلیم و تربیت و اخلاق باور کنید که تربیت فرزندان شما در کار نیست، فرزندان شما وسیله تأمین معاش دزدان و غارتگران دار الجهل و دار الفساد هستند، این‌ها بیغوله‌هایی است که استعداد خدایی انسان را در آنجا ضایع می‌کنند...»⁽⁴⁾

درب-اره دخ-الت‌های بیگانه در ام-ور ایران می‌نویسد: «ما از طرز تفکر و اندیشه

سیاستمداران استقلال‌طلب کشور که در مجلس یا مسندهای دیگر قرار گرفته‌اند و یا آنها که به وسیله مطبوعات افکار خود را منتشر می‌کنند.⁽¹⁾

خیلی در تعجب هستیم. این‌ها ظ-اهراً دع-وی اس-تقلال دارند ولی در باطن برای ایران قیم می‌تراشند از یک طرف خواهان استقلال‌اند و از جهتی آن را با ضمانت دیگران مقید می‌سازند... ب-ه ط-ور کلی تضمین استقلال و یا کلمات (یک‌جانبه- دوجانبه) از این قبیل کلماتی است که سیاستمداران وط-ن‌دوست! ایران در ن-تیجه ت-أثیری که ذهن آنها را اغفال کرده به زبان رانده‌اند، وگرنه کلمه (تضمین) با کلمه (استقلال) ترکیب‌پذیر و سازگار نیست مگر در دو م-وقع، یکی کسی که رشد حیاتی نداشته و از اداره امور خود عاجز باشد باید در تحت سرپرستی ی-ک شخصی مقتدر زندگی ک-ند و دی-گر قومی از رشد سیاسی و اجتماعی محروم است اداره امور سیاسی او به دست یک قوم مقتدر سپرده می‌شود، پس مقصود حقیقی نویسنده‌ای که می‌نویسد استقلال ایران تضمین شده همان نیست که از ظاهر آن اس-تنباط می‌شود زیرا دنیا می‌داند که تاریخ استقلال ایران خیلی قدیمی‌تر از استقلال آن‌هاست که می‌خواهند استقلال ایران را تضمین کنند و هرگز محتاج به تصدیق یا تضمین دولتی نمی‌باشد.»

نشریه زبان با تسهیلات مالی ب-رای م-دارس و فرهنگیان ارسال می‌شد و بنابر تقاضای باغچه‌بان کارمندان هر آموزشگاه جمعاً وجه اشتراک یک فرد را می‌پرداختند ولی تنها تعداد معدودی (492 نفر) از جامعه بیست هزار نفری معلمین وقت از آن بهره می‌گرفتند. در بسیاری از مدارس ن-شریه ب-ه معلمین نمی‌رسید و سال بعد به اداره مجله برمی‌گشت، در توضیح تأخیر چاپ شماره‌های بعدی مجله و احیاناً تعطیلی آن باغچه‌بان می‌نویسد: «کشور ما وضعیت عادی نداشته ممکن است آن‌ها (آموزگاران) گرفتارتر از من بوده ب-اشند، مثلاً م-جله‌هایی که در اول بهمن ماه 1324 فرستاده شده در اسفند ماه 25 برگشته و روی آن‌ها نوشته‌اند «گیرنده نیست» و تمام روزنامه‌ها هر یک که مانند من بی‌پشتیبان بوده‌اند به روزگار من بوده‌اند. گفته‌ها و نوشته‌های باغچه‌بان حاکی ش-دت ن-ارضایی و

ن-اراحتی وی از امور فرهنگی و اجتماعی است.⁽¹⁾

اما تحلیل‌ها و راه‌کارهایی که عرضه می‌کند کارشناسانه و دقیق است. مطالب این مجموعه را باید دقیقاً بررسی و همراه با راهنما به زودی منتشر می‌کنیم.

ضمیمه کودکان یا بهار کودکان

مجله زبان در بعضی شماره‌ها صفحه ضمیمه برای کودکان منتشر می‌کرد. این نشانگر اهمیتی است که برای تعلیم و تربیت کودکان قائل می‌شد. او با زبانی صمیمانه و ساده با کودکان سخن می‌گفت و برای آنان داستان می‌نوشت. به خصوص برخی از زیباترین اشعار باغچه‌بان به همراه با تصویر مربوطه و نمونه‌هایی از نخستین متون غیر داستانی ویژه کودکان فارسی زبان از جمله "رقص سگ" در این صفحه‌ها آمده‌اند.

مطالب مربوط به ناشنوایان از جمله الفبای گویای باغچه‌بان و همچنین نامه سپاس دختر لال در مجله "زبان" نیز چاپ شده است. باغچه‌بان در شماره تیر 1325 مجله مذکور، در شرحی بر نامه سپاس "صوفیا لبنان" می‌نویسد:

صوفیا لبنان چنانکه اولین شاگرد دبستان لال‌ها است و اولین لالی هم از دختران ایرانی است که به اخذ تصدیق شش (سیکل) موفق شده است.

صوفیا لبنان در بخشی از نامه خود خطاب به منجی و معلّم عزیزش جبار باغچه‌بان می‌نویسد:

امروز به دبستان رفته تصدیق شش کلاسه خود را گرفتم وقتی که به منزل آوردم پدر و مادرم و همه اهل خانه بی‌نهایت خوشحال شدند و به من تبریک گفتند. پس من هم به فکر افتادم که از زحمت‌های شما که هشت سال تحمل کردید و زبان مرا باز کردید و خواندن و نوشتن و جغرافی و تاریخ به من یاد دادید و باعث شدید که به این مرتبه برسم و در چنین روز که خود را از بلای لالی رها شده می‌دانم، یک بار دیگر تشکر و امتنان قلبی خود را تقدیم دارم البته تا زنده هستم. بخشش بزرگ و محبت‌های پدرانه شما را فراموش نخواهم کرد.⁽²⁾

مطالب این صفحه‌ها برای آموزگاران و حتی مدیران مدارس و خانواده‌های کودکان هم مناسب و سودمند بود. چون حساب شده و مدبرانه انتخاب می‌کرد.

بعد از نونهالان که با حمایت سفارت انگلستان منتشر می‌شد، این ضمائم را باید نخستین ضمیمه ویژه کودکان دانست که در ایران و توسط مردم ایران منتشر می‌شود.

نام ضمیمه نخست بهار کودکان است. قرار بود ضمائم هر فصل به نام همان فصل منتشر شود. مثل بهار کودکان، پاییز کودکان، زمستان کودکان و تابستان کودکان. اما فقط بهار کودکان منتشر شد و تداوم نیافت. در این باره نوشته‌اند:

باغچه‌بان همچنین دو نشریه دیگر به نام‌های زبان و بهار کودکان را در ارتباط با کودکان راه‌اندازی کرد. زبان، یا زبان آموزگار، ماهنامه‌ای با درون مایه اجتماعی و آموزشی بود و در سال 1323 برای نخستین بار منتشر شد. گاهی چند صفحه‌ای برای کودکان در این ماهنامه منتشر می‌شد که باغچه‌بان در آن‌ها با زبانی صمیمانه و ساده با کودکان سخن می‌گفت و برایشان داستان می‌نوشت.⁽¹⁾

آلبوم

جبار باغچه‌بان (1264- 1345ش) در سال 1312ش به تهران آمد و مدرسه یا آموزشگاه کر و لال‌ها را تأسیس و تمام وقت به ناشنوایان می‌پرداخت. از ورود به تهران و اهتمام به امور فرهنگی ناشنوایان، ابتکارات متنوعی در جهت رشد و ارتقای فرهنگی و اجتماعی ناشنوایان داشت. از جمله نخستین فصلنامه برای کودکان را حدود سال 1325 به نام آلبوم منتشر کرد. هر شماره را به نام ویژه‌ای منتشر می‌کرد؛ مثل بابابرفی یا عروسان کوه. آقای رسول اف پژوهشگر و مؤلف حوزه مطبوعات و تاریخ نشریات درباره آلبوم می‌نویسد:

اواسط دهه (30- 1320) اولین فصلنامه کودک با عنوان آلبوم توسط جبار باغچه‌بان (عسگرزاده) منتشر شد. باغچه‌بان مجله خود را به صورت فصلنامه منتشر می‌کرد و نام آلبوم بر آن گذاشته بود. هر آلبوم نام معینی داشت. مثل

عروسان کوه، بابا برفی و ... در اولین آلبوم که عروسان کوه نام داشت.⁽¹⁾

باغچه‌بان در شماره نخست آلبوم درباره شرایط سخت آن دوره می‌نویسد:

«... در زمان وزارت آقای حکمت، به فکر انتشار یک مجله برای کودکان افتادم. ولی پس از نه ماه کشمکش در نظمیه، محض سلامت سرخود از نیت خود صرف‌نظر کردم. خیلی خوشبختم که با تجدید نیت خود، اکنون می‌خواهم به وسیله انتشار این مجله در سر هر فصل، خدمتی به فرهنگ کودکان نمایم. لیکن انجام این خدمت از هر حیث و خصوصاً از نظر مالی برای یک آموزگار سخت است. لذا از کلیه روشنفکران و علاقه‌مندان و خصوصاً از دوستان و دوستداران خود در انجام این خدمت استمداد می‌کنم و بیشتر از این نمی‌گویم...⁽²⁾»

از جملات باغچه‌بان به خوبی می‌توان فهمید دیکتاتوری و استبداد به حدّی بوده که آموزگاری که به فکر ترقی و پیشرفت بچه‌های ایرانی بوده از جانش و سرش می‌ترسیده است. او بر اخذ مجوز ماه‌ها درگیر با نیروهای انتظامی نظمیه بوده است. ولی سرسختی و پشت کارش موجب شد، بالاخره مجوز را دریافت کند. اما هزینه‌ها را باید از حقوقش می‌پرداخت و دولت و دیگران با او همکاری نمی‌کردند. آیا در کارش نقصی و مشکلی می‌دیدند؟ اما با جستجو در تاریخ آن دوره سراغ نداریم که نقدی درباره‌اش نوشته باشند. مهم‌تر اینکه وقتی متن آلبوم را مطالعه می‌کنیم، هیچ مطلب خلاف عرف یا مخالف با آموزه‌های دینی در آن نمی‌یابیم.

اما در همان زمان نشریاتی بوده‌اند که متکی بر بودجه‌های مردمی بوده‌اند و گلایه‌ای از کمبود مالی هم ندارند؛ حال این پرسش مطرح می‌شود که چرا باغچه‌بان نمی‌توانسته از بودجه‌های مردمی بهره‌مند باشد؟ به نظر می‌رسد روابط باغچه‌بان با مردم و گروه‌های مرجع مثل روشنفکران یا روحانیون کم بوده است. به عبارت بهتر باغچه‌بان تمام وقت مشغول و سرگرم تعلیم و تربیت بچه‌ها بوده و وقتی برایش نمی‌مانده که به ارتباطات خود سامان‌دهی کند. به همین دلیل همواره از کمی بودجه گلایه‌مند بوده است.

اما هدفش از انتشار آلبوم را سه چیز می‌داند:

«... این خدمتگزار با ایجاد این آلبوم که در تاریخ ایران بی‌سابقه است، ثبت کردم که با خرجی کمتر از قیمت یک کارت پستال هم وظیفه تبریک عید دوستان را می‌توان انجام داد و نیز به وسیله مندرجات آن حسن تربیت اطفال خانواده‌های دوستان حسن تأثیر به عمل آورد (!) این آلبوم‌ها برای تبریک عید بهترین کارت و برای تشویق اطفال مدارس و اخلاق، نیکوترین جایزه است...»⁽¹⁾

این عبارت گویا است که فارسی نگاری او دشواری‌هایی داشته ولی کتاب‌ها و قصه‌هایی که از او منتشر شده سلیس و رمان است و حتماً آنها توسط ثمینه (دخترش) یا صفیه (خانمش) یا کسان دیگر اصلاح و ویرایش می‌شده‌اند. اما چرا این متن نشده است؟ خبر نداریم. باغچه‌بان خط‌مشی و دو سه هدفش را این‌گونه اعلام کرده است: انتشار نشریه‌ای با حداقل هزینه و حداکثر کارآیی برای تربیت و تعلیم کودکان؛ دوم توجیه خانواده کودکان یا مربی‌های آنها تا بهترین شیوه‌های تربیتی را برای رشد آنان به کار ببرند؛ بالاخره این مجله به عنوان هدیه و جایزه جهت تشویق کودکان توسط مدارس یا اولیاء داده شود.

هر فصل یک شماره از آلبوم با قطع، مطالب و قیمت خاص منتشر می‌شد. چهار رنگ منتشر شد. مطالب آن کم و کلاً کم حجم بود. مثلاً گاه فقط یک شعر و یک داستان داشت.

باغچه‌بان پیش از این چند نشریه را مدیریت کرده بود و توانایی‌های لازم را داشت و می‌دانست با مخاطبانش چگونه تعامل نماید و بر آنها تأثیر بگذارد.

ساختار و مطالب

باغچه‌بان در شرایطی آلبوم منتشر کرد که اولاً همکاران فرهیخته و متخصص به وفور در اختیار نداشت و واقعاً دست تنها بود؛ دوم اینکه امکانات مالی زیاد هم نداشت؛ سوم اینکه کارهایش آن‌قدر زیاد و متنوع بود که توان سر خاراندن نداشت. همه این‌ها بود از طرف دیگر می‌خواست؛ کارهای ابتکاری وظیفه‌اش را هم به انجام رساند. مسلم بود که کار درجه یک نمی‌تواند عرضه کند اما چون در کارش

اخلاص و خلوص داشت؛ و کارها را برای پول و جیب پر کردن یا به مقام و موقعیت رسیدن انجام نمی‌داد، به رغم اشکالات فراوان اما کارش جذابیت داشت و به قول معروف می‌گرفت و تأثیر می‌گذاشت. رسول اف درباره او می‌گوید:

مهم‌ترین بخش از مطالب آلبوم‌های باغچه‌بان را اشعار تشکیل می‌دادند که از سروده‌های خودش بود. این اشعار در عین کوتاهی، سادگی و روانی، دارای غلط‌ها و اشتباه‌های تکنیکی و دستوری نیز بودند. با این حال تأثیر داشت و جذاب بود. به طوری که بعدها هم چند بار به صورت کتاب منتشر شد. بخشی از اشعار، اختصاص به تمجید و توصیف کودکانی داشتند که نام آنها (و گاه تصویر آنها) در خلال شعر آمده بود. توصیف‌ها عموماً با مضمون‌های تربیتی و اخلاقی همراه بودند و در مجموع، الگوهای رفتاری و تربیتی را پیش روی خوانندگان قرار می‌دادند. اشعار آلبوم‌های باغچه‌بان با داشتن ویژگی‌هایی، از اشعار دیگر مجله‌های کودکان کاملاً متمایز می‌شدند. مثلاً با وجود اینکه اشعار در یک آلبوم به صورت یک قطعه طولانی سروده می‌شدند، ولی تسلسل معانی و مفاهیم در آنها وجود نداشت. اشعار عموماً دارای مضمون‌ها و پیام‌های گسسته و پراکنده از هم بودند و نوعی خیال‌پردازی بدون هدف در آنها به چشم می‌خورد. این شعرها در واقع از یک سری پیام‌های پراکنده تشکیل می‌شدند.

زبان شعری باغچه‌بان از لحاظ شیوه نگارش، روان، ساده و در حد فهم کودکان بود که این خود به واسطه تماس‌های مکرر شاعران با کودکان می‌بود. این آثار، فاقد تکنیک‌های شعری نیز بودند و تنها تم آهنگین اشعار مورد توجه قرار داشت. از نظر پیام و اشعار، آلبوم‌های باغچه‌بان را می‌توان در دو گروه از هم جدا کرد. گروهی از مضمون‌های اشعار به مسائل تربیتی و اخلاقی کودکان توجه داشت، ولی مفاهیم ارائه شده، همچون مفاهیم مشابه دیگر نشریه‌های کودکان، سطحی و به دور از ریشه یابی مسائل و خالی از پیام‌های مذهبی بود. ولی گروه دیگر از مضمون‌های شعری، تفکر مصرف زدگی را به زیر سؤال می‌برد و با وجود زبان نوشتاری ساده، دارای تفکری خارج از درک کودکان بود.

در آلبوم‌های باغچه‌بان، نوعی جبهه‌گیری اجتماعی، چه در نثر و چه در اشعار مشاهده می‌شد. این جبهه‌گیری به خاطر تفکر خود ناشر بود که توجه خاص به

اقشار زحمتکش و محروم جامعه داشت. از این نظر، آلبوم‌های باغچه‌بان را می‌توان اولین مجله‌های کودکان دانست که نیم نگاهی هم به سیاست داشتند.

تنوع مطالب در آلبوم‌های باغچه‌بان بسیار کم بود و معمولاً یک آلبوم تنها در یک شعر بلند و با یک داستان بلند خلاصه می‌شد و گه گاه نیز قطعه‌هایی با نام «واکوشک» که همان معما باشد در آلبوم‌ها دیده می‌شد.

آلبوم‌های باغچه‌بان دارای تصویربرداری چهار رنگ بودند که توسط لیلی تقی پور طراحی می‌شدند و به قول ناشر، هدف از انتشار این آلبوم‌ها یکی انجام وظیفه، ارائه کارت تبریک سال نو و دیگری تربیت کودکان بود.⁽¹⁾

موفقیت‌ها

در دوره معاصر کمتر کسی داریم که مثل باغچه‌بان در عرصه تعلیم و تربیت این همه ابتکار داشته باشد. یک دلیل آن شم روزنامه نگاری است که از جوانی داشت. از این طریق با انواع تفکرات و باورها آشنا شده و شیوه القای افکار خودش را هم تجربه کرده است. خودش درباره اولین تجربه روزنامه نگاری‌اش می‌نویسد:

در سال 1283ش/ 1905م در اغتشاشات ارامنه و مسلمان‌های قفقاز که به تفتین دولت وقت روسیه به جان هم افتاده بودند من هم که مسلمان و جوان متعصبی بودم شرکت داشتم و در نتیجه گرفتار و زندانی شدم.

جای من با یک جوان مسلمان بیرون از بندهای زندانیان عادی در سالنی بود که کسان زندانیان هنگام ملاقات در آنجا جمع می‌شدند. گوشه این سالن با دو ردیف نرده آهنی به دو قسمت تقسیم شده بود. من و آن جوان در یکی از این قسمت‌ها زندانی بودیم و در بند مجاور یک پیرمرد ارمنی که دایم انجیل می‌خواند دوران زندان خود را می‌گذراند. جوانی که هم‌بند من بود صبح‌ها برای آوردن نان زندانیان با مأمورین بیرون می‌رفت. بنابراین من می‌ماندم و آن ارمنی پیر. چون جای ما خلوت بود و خود ما مورد اطمینان خاطر زندانبانان، از ما بازرسی نمی‌کردند. من و آن جوان مسلمان از این فرصت استفاده کرده به فکر انتشار یک مجله فکاهی به نام ملانهیب افتادیم. هم‌بند من کاغذ و ژلاتین و سایر لوازم را از

بیرون تهیه و قاچاقی وارد زندان می‌کرد و من در مدت یک هفته پنجاه نسخه هشت صفحه‌ای با دست می‌نوشتم و حتی مصور می‌کردم. هم‌بندم آن را به خارج می‌برد و به فروش می‌رساند: عایدی ما هم بد نبود. مجله به دلایلی یک ماه تعطیل شد و ما آن را دوباره به نام ملا باشی منتشر کردیم. خوشبختانه سبب موفقیت ما وجود همان ارمنی پیر بود که جز تلاوت انجیل به چیزی توجه نداشت: در نتیجه راز ما برملا نشد. اگر به جای او آدم کنجکاوی هم زندان ما بود در اثنای عمل گرفتار می‌شدیم.⁽¹⁾

باغچه‌بان به عوامل دیگر اشاره نمی‌کند ولی قطعاً در محیط زندان چون با آدم‌های متفاوت و مجرب ارتباط دارد، حتماً از دیگران بهره‌مند می‌شود.

بالاخره همه تجارب باغچه‌بان و دیگران در شش دهه، ثمره و محصول سودمندی برای ناشنوایان داد و به بار نشست. این محصول نشریه گزارش بود. چون پس از تشکیل «کانون کر و لال‌های ایران»، یکی از اقداماتش در سال 1342، انتشار نشریه گزارش بود. این نشریه به توصیه و پیشنهاد باغچه‌بان و توسط ریاست کانون یعنی علی سرتیپی منتشر شد. بالاخره تلاش‌های پیشین باغچه‌بان در عرصه روزنامه نگاری در این زمان هم نتیجه داد.

در پایان

تا کنون انواع کتاب‌ها درباره نشریات و روزنامه نگاری در ایران تألیف و عرضه شده است ولی نمی‌دانم چرا به ندرت و خیلی کم به سهم و نقش باغچه‌بان در این عرصه پرداخته‌اند. مجله توان نامه از هر نوع تحقیقی در این باره استقبال می‌کند. نیز اگر کاربران محترم نشریه‌ای در اختیار دارند، نسخه‌ای از آن را در اختیار توان نامه قرار دهند. تا به اسم خودشان معرفی و روی آن کار کنیم.

مآخذ: زندگی‌نامه جبار باغچه‌بان به قلم خودش، تهران، 1351؛ مجله زبان، شماره‌های متعدد؛ «ناشنوایان و باغچه‌بان»، مهشید لطیفی‌نیا، گنجینه اسناد، ش10، ص 87-92؛ نخستین‌های تاریخ روزنامه نگاری ایران، امین رسول اُف، تهران؛ سایت هم کلاسی؛ سایت idsf.ir؛ سایت مگیران.

نشریات ناشنوایی در ایران، روزبه قهرمان

نشریات ناشنوایی در ایران⁽¹⁾

روزبه قهرمان⁽²⁾

پیدایش نشریات ناشنوایان در ایران با فعالیت مطبوعاتی جبار باغچه‌بان (1264- 1345ش) - بنیان‌گذار آموزش ناشنوایان - آغاز می‌شود. او اولین کسی بود که اهمیت این کار را درک کرد و شروع به انتشار نشریه نمود.

چند دهه بعد با افزایش تعداد باسوادان ناشنوا، ناشی از گسترش آموزش و پرورش ناشنوایان در ایران، زمینه چاپ نشریه توسط ناشنوایان موفق فراهم شد. معمولاً وقتی جامعه به بلوغ خاص و تولید می‌رسد و شروع به تألیف آثار علمی می‌کند. آنگاه از طریق راه‌اندازی مجله به اطلاع‌رسانی و معرفی تولیدات خود می‌پردازد.

زبان

باغچه‌بان کار روزنامه نگاری را با نوشتن در روزنامه فکاهی «ملانصرالدین»، چاپ تفلیس آغاز کرد. سپس مجله فکاهی «لک لک» را در ایروان به سال ۱۲۹۱ شمسی منتشر کرد. در سال ۱۳۲۰ که جوّ آزادی نسبی ناشی از سقوط دولت رضا خان پهلوی بر جامعه ایران حکم‌فرما بود، بار دیگر قلم به دست گرفت.

او طی ملاقات با دکتر رضازاده شفق - از اساتید دانشگاه تهران - که برای بازدید دبستان کر و لال‌ها آمده بود، انگیزه این کار را روشن ساخت:

«روش تدریس الفبا در این کشور غلط است. من باید روش تدریس الفبا را عوض کنم و برای این مبارزه، باید امتیاز مجله‌ای را بگیرم و صدایم را به گوش همه آموزگاران کشور برسانم و آن‌ها را با خود هم صدا کنم».

باغچه‌بان بعد از اخذ امتیاز از وزارت فرهنگ به شماره 8277/35493 و تاریخ 14/12/1322، به نشر اولین شماره مجله «زبان» در اول بهمن ۱۳۲۳ پرداخت که طی 16 شماره تا اردیبهشت ۱۳۲۶ ادامه یافت. منظور باغچه‌بان از «زبان»، زبان آموزگاران بود و تقریباً تمام مطالب مجله را خودش می‌نوشت. او در این میان، هیچ‌وقت از توجه به کودکان غافل نبود لذا در برخی از شماره‌ها، صفحه‌هایی برای آنان داشت که ساده، کودکانه و موزون بود و به منظور پاسخگویی به نیاز کودکان ناشنوا و کار با آنان، گاه گاه شعرهایی می‌سرود که در آن، اصوات شامل صدای جانوران، اشیا، گریه و خنده و آواهای کودکانه، مهم‌تر از معانی جلوه می‌کرد؛ بنابراین، برای آنان که از شنیدن اصوات محروم بودند، کارکرد آموزشی نیز داشت.

مطالعه محتوای شانزده شماره مجله مذکور نشان می‌دهد باغچه‌بان که قبلاً جمعیت اتفاق معلمین را در جهت آگاهی دادن و احقاق حقوق آنان در تبریز پایه‌گذاری کرده بود، برای «انقلاب فرهنگی» خیلی اهمیت قائل بود و به درستی اعتقاد داشت که پایداری و استقلال شئون یک ملت به چگونگی فرهنگ آن‌ها بستگی دارد و تا فرهنگ اصلاح نشود، امور کشور اصلاح نخواهد شد و این مهم فقط از عهده معلمان بر می‌آید و بس.

چاپ تصویر «میرزا حسن رشدیه» در روی جلد اولین شماره مجله «زبان» و شرح احوال آن رادمرد نیکنام، بیانگر احترام و قدردانی عمیق باغچه‌بان نسبت به بنیان‌گذار آموزش و پرورش نوین ایران و مبدع روش آموزشی «الفبای صوتی» می‌باشد و نیز با ذکر این خاطره به خوانندگان به ویژه صنف معلمان و شاگردان می‌آموزد تا قدر مفاخر و بزرگان آموزش و پرورش کشور را بدانند و این امر با توجه به آن روزگار بی‌سابقه بود: «روزی که برای اولین بار در دبستان کر و لال‌ها بنده را با تشریف آوردن خود سرافراز فرمودند، یک ورق کاغذ را که شاهد رنج و گواه راستگویی عمل ایشان بود، به من نشان دادند. این کاغذ، دست‌خط شخص کوری بود که استاد محترم، او را تعلیم داده بود. هر چند این وزارت فرهنگ قدر زحمات بیست و دو ساله او را نشناخت و از عشق و زحمت او قدردانی نکرد و نمی‌کند ولی پیش ما این یک ورق کاغذ که گواه هزاران رنج غیرقابل تحمل و شاهد مجاهدت‌های این مرد بزرگوار صاحب عشق و ایمان بود، ارزش تام دارد».

اگر امروز ایشان بدون کامیابی و بدون تأسیس یک دبستان کوران در آستانه قم منزوی شده‌اند، تقصیر با ایشان نیست، این تقصیر همین وزارت فرهنگ بی‌هدف است که به معنی هنر و هنرمند آشنا نیست. شما غم نخورید، ای استاد محترم، زیرا انجام وظیفه کرده‌اید. بگذار ملتی تأسف بخورد که نتوانست حداکثر استفاده را از وجودتان بکند.

او بعدها در مقاله‌ای جداگانه تحت عنوان «مجسمه مرحوم رشدیه فقط باید به تشویق آموزگاران و دو ریال شاگردان ساخته شود»، اندیشه والای خویش را به نمایش می‌گذارد:

ساختن مجسمه مرحوم رشدیه که یکی از فرایض ملی است، باید با همت آموزگاران انجام یابد. نباید این مجسمه به وسیله پولداران سخاوتمند ملت ساخته شود زیرا در این صورت، آن تأثیر نیکی که باید از این عمل منعکس شود، انعکاس نخواهد یافت. ما آموزگاران می‌خواهیم بدین وسیله به ملت و فرزندان او یک درس فراموش نشدنی بدهیم و بفهمانیم آنچه که موجب موفقیت در کار است، صد تومانی‌ها و هزار تومانی‌های اشخاص خیّر نیست و می‌توان با یک شاهی و صنارها کارهای بسیار بزرگی انجام داد. البته باید دانست، رشدیه به مجسمه احتیاج ندارد و روح بزرگ او نیازمند این امرها نیست. او کارهای نیک خود را برای خدا و وجدان خود کرده و رفته است.

علت تعطیلی اجباری مجله «زبان» که دفترش در خیابان چراغ برق نرسیده به سه راه امین حضور، کوچه معاون السلطان، کوچه بازار کارخانه، شماره 40 قرار داشت، «نداشتن کمک» بوده است. با وجود اینکه در سه سال بعد، نامه وزارت فرهنگ به شماره 10525/44883 در تاریخ بیستم اسفند 1329 ادامه انتشار مجله «زبان» را مجاز دانست، باغچه‌بان به خاطر درگیری با مسائل روزافزون مربوط به آموزش کر و لا‌ل‌ها، دنبال آن کار نرفت و با قناعت زندگی می‌کرد.

احمد آرام، محسن هشترودی در تنظیم و تدوین مطالب به باغچه‌بان کمک می‌کردند.

گزارش

کانون کر و لال‌های ایران که دفترش در کاخ ورزش، اطاق شماره 77 قرار گرفته است، در پاییز ۱۳۴۲ با چاپ نشریه «گزارش» به عنوان پیشگام در تاریخ نشریات ناشنوایان در ایران شناخته شد. اولین شماره نشریه یاد شده در چهار صفحه و قطع یخچالی منتشر شد و تمام مطالب آن به ناشنوایان اختصاص یافت، مانند: اساسنامه کانون، نتیجه انتخابات هیئت مدیره جدید کانون، تأسیس آموزشگاه فنی و حرفه‌ای کر و لال‌ها (نظام مافی) و گزارش کنگره بین‌المللی کر و لال‌ها در شهر استکهلم پایتخت سوئد (۲۶ مرداد، ۳ شهریور) که رضا قلی شهیدی، از اولین شاگردان باغچه‌بان، به نمایندگی از کانون کر و لال‌ها شرکت کرده بود.

در صفحه چهارم، علی سرتیپی به عنوان رئیس هیئت مدیره کانون «گفتاری چند با هموطن عزیز» را مطرح کرد که قابل توجه است:

«فشار طاقت فرسای زندگی و محرومیت‌های بی‌حد اجتماعی سالیان درازی است بدون هیچ علتی تنها به سبب خشم طبیعت و محرومیت از دو نعمت بارز بشری یعنی شنوایی و گویایی نصیب جامعه کر و لال‌های کشور می‌باشد. این محرومیت، من و سایر همدردانم را بر آن داشت که به خاطر حفظ حقوق بشری خود و یاری و کمک به هم‌دردان خویش، با کمک چند نفر از افراد خیراندیش شنوا کانون کر و لال‌های ایران را در چهاردهم اسفند 1339 تشکیل داده و اساسنامه آن را در 17 ماده به ثبت رسانیم».

رد پای جبار باغچه‌بان که به طور سربسته توسط علی سرتیپی به عنوان فرد خیراندیش شنوا یاد می‌شود، در سبک و مفاد نشریه مذکور و همچنین مفاد اساسنامه اولیه کانون دیده می‌شود چرا که او همیشه دوست داشت از هر راهی که بتواند، به ناشنوایانی که فارغ‌التحصیل شدند، هویت و شخصیت مستقلی ببخشد. چاپ نشریه مخصوص ناشنوایان بهترین راه برای این منظور بود اما ظاهراً انتشارش به همان شماره محدود ماند هر چند تأثیر آن بر نشریات بعدی ناشنوایان وسیع بود و ناشنوایان از این طریق، توانایی و موجودیت خود را باور کردند.

سنگر(اشاره)

گروهی از جوانان فارغ‌التحصیل ناشنوای مدرسه باغچه‌بان به سرپرستی «کامران رحیمی» و «محسن لوح موسوی» که از بهترین شاگردان ثمینه باغچه‌بان محسوب می‌شوند، در سال ۱۳۴۹ «خانه فرهنگ جوانان ناشنوای ایران» را در آن مدرسه تشکیل دادند که در آن به فعالیت‌های فرهنگی و هنری، به ویژه پانتومیم پرداخته می‌شد و اغلب کارگردانی آن بر عهده پروانه باغچه‌بان و سپس کامران رحیمی بود.

محل فعالیت خانه جوانان ناشنوا به راهنمایی و یاری «جولیا سمیعی»، بنیان‌گذار گروه پژوهش زبان اشاره فارسی، در آذرماه ۱۳۵۳ به خیابان انقلاب، خیابان کاخ (فلسطین کنونی) انتقال یافت.

در خرداد ۱۳۵۸ اولین شماره نشریه خانه جوانان ناشنوا تحت عنوان «سنگر» در چهار صفحه و قطع یخچالی با سردبیری کامران رحیمی منتشر شد.

کامران رحیمی که بعد از گذراندن دوره زبان‌آموزی و در اثر ابتلا به بیماری، قوه شنوایی خود را از دست داده بود هنر نویسندگی خود را با نوشتن دو کتاب ادبی «خورشید خاموشان» (۱۳۴۷) و «آدم‌های سنگی» (۱۳۵۸) نشان داد. او در سرمقاله شماره اول نشریه، معنای نمادین «سنگر» را به خوبی شرح داده و اظهار امیدواری کرده است که به برکت پیروزی انقلاب شکوهمند ایران، ناشنوایان بتوانند محرومیت‌های خویش را برطرف کنند و با سنگر گرفتن، در مقابل زورگویی‌ها و متجاوزان به حقوق ناشنوایان بایستند.

مطالب منتشره در نشریه «سنگر» متنوع بود و همه چیز، مانند مقاله، مصاحبه، اخبار، گزارش، جدول و حتی کاریکاتور در آن دیده می‌شد که با شور و هیجان جوانی همراه بود.

مصاحبه با محسن لوح موسوی و همچنین طرح‌های سیامک اشرفی‌نیا از مطالب قابل توجه نشریه به شمار می‌آمد. «سنگر» به طور کلی، جنبه روشنگری و آگاهی دهنده داشت. بنابراین علی‌رغم گذشت سال‌ها، ارزش خود را همچنان حفظ کرده است.

نشریه «سنگر» بعد از شماره چهارم، متأسفانه در پاییز ۱۳۵۸ به پایان خط رسید

و داغ آن بر دل جوانان ناشنوا ماند. البته بعدها نمونه مشابه آن به صورت خبرنامه داخلی تحت عنوان «پژواک سکوت» توسط جوانان ناشنوای فرهنگسرای شفق (یوسف آباد)، در بهار ۱۳۷۷ پایه‌گذاری شد که سردبیری آن بر عهده حبیب مهدوی نوشهر بود. انتشار این فصلنامه بعد از حدود یک سال و نیم متوقف شد.

آوای سکوت - صدای ناشنوا

کانون کر و لال‌های ایران در سال ۱۳۷۲ در محل آپارتمان اهدایی شهرداری منطقه پنج تهران، در نبش فلکه دوم صادقیه (آریاشهر) مستقر گردید و با پیشنهاد گروهی از ناشنوایان تحصیل کرده و تأیید اعضای هیئت مدیره، «کانون ناشنوایان ایران» نام گرفت و طرح چاپ خبرنامه کانون تحت عنوان «آوای سکوت»، پی‌ریزی شد. گروه همکاران شامل حبیب مهدوی نوشهر، هادی معیری، حبیب تهرانی‌زاده، مرتضی پیروزی، رضا محمودی و روزیک شهبازیان با سردبیری محمود پاکزاد، دبیر کل کانون، خبرنامه مذکور را به صورت فصلنامه چاپ می‌کردند و در آن، ناشنوایان، اولیای آنان، مربیان مراکز آموزشی و توان‌بخشی ناشنوایان و سایر نهادهای مربوط به قشر ناشنوا را از آخرین اخبار مربوط به ناشنوایان ایران و همچنین جهان که در مجله فدراسیون جهانی ناشنوایان (WFD) و سایر بروشورهای بین‌المللی آمده بود، باخبر می‌ساختند.

در بهار 1376، با بروز اختلاف در خط‌مشی فکری میان گروه همکاران ناشنوا با سردبیر که فردی شنوا بود، وقفه‌ای در ترتیب زمانی انتشار خبرنامه پیش آمد و سرانجام در 1377 به پایان خود رسید، زیرا به خاطر داشتن مطالبی انعطاف‌ناپذیر همچون محکوم کردن تمام روش‌های موجود آموزش ناشنوایان به جز روش آموزش شفاهی که مورد علاقه سردبیر بود و همچنین بی‌اعتنایی او به ارزش فرهنگ زبان اشاره ناشنوایان، زیاد مورد استقبال خود ناشنوایان تحصیل کرده قرار نگرفت.

با شروع به کار دکتر خسرو گیتی به عنوان دبیر کل جدید کانون در تابستان 1378، سیاست‌گذاری کل خبرنامه کانون تغییر یافت و با نام جدید «صدای ناشنوا» در زمستان 1381 چاپ شد که از نظر اطلاعات جامع و گوناگون، مفید بود و اعضای ناشنوا و نیز علاقه‌مندان را از افکار و اخبار راجع به ناشنوایان در ایران و

جهان آگاه می‌سازد. سرمقاله خبرنامه بهار 1382 که توسط دکتر خسرو گیتی تحت عنوان «ناشنوا در قرن بیست و یکم» نوشته شده است. از مطالب قابل توجه محسوب می‌شود. گروه همکاران خبرنامه مذکور که به صورت فصلنامه تا کنون همچنان چاپ می‌شود، عبارتند از: محسن لوح موسوی، حبیب مهدوی نوشهر، حبیب تهرانی زاده، مرتضی پیروزی و روزبه قهرمان.

صدای ناشنوا به عنوان یک نشریه درون سازمانی و برای اعضا منتشر می‌شد. به شکل جزوه و در تیراژ محدود منتشر می‌شد. محتوای آن اخبار کانون و رخدادهای مهم ناشنوایان در جهان بود.

به گفته دکتر خسرو گیتی در سرمقاله، قرار است پس از اخذ امتیاز یک نشریه به نام کانون ناشنوایان ایران از وزارت ارشاد و فرهنگ اسلامی، با تیراژ هر چه بیشتر نه فقط برای ناشنوایان بلکه برای افزایش آگاهی عموم تهیه و منتشر گردد.

شکست سکوت

کانون ناشنوایان خراسان، به همت گروهی از ناشنوایان مشهد، به ویژه حسین تقی‌زاده منعمی در بهار ۱۳۶۵ تأسیس شد و به عنوان شعبه‌ای از کانون ناشنوایان ایران فعالیت خود را آغاز کرد و با ورود جوانان ناشنوای تحصیل کرده به هیئت مدیره کانون در بهار ۱۳۷۵ به صورت فعال‌ترین کانون ناشنوایان در سراسر کشور درآمد و اولین شماره خبرنامه شکست سکوت در تابستان ۱۳۷۵ با مدیر مسئولی محمد سعیدی و سردبیری روزبه قهرمان چاپ شد که در آن تمام مطالب مخصوص ناشنوایان به صورت مقاله، مصاحبه، اخبار استان خراسان و ایران و جهان، گزارش و جدول دیده می‌شود.

بعد از تلاش‌های زیاد محمد سعیدی و روزبه قهرمان بالاخره امتیاز رسمی وزارت ارشاد و فرهنگ اسلامی برای انتشار نشریه شکست سکوت و توزیع آن در سراسر کشور، در پاییز ۱۳۸۰ صادر شد.

بدین ترتیب، اولین مجله رنگی در طول تاریخ نشریات ناشنوایان ایران، با عنوان شکست سکوت در بهار ۱۳۸۱ چاپ شد که تمام موازین حرفه مطبوعاتی در آن مورد توجه قرار گرفته است.

در شماره اول نشریه مذکور، تاریخچه و معرفی فعالیت‌های گسترده کانون ناشنوایان خراسان (مرکز مشهد) به همراه آشنایی با همکاران نشریه که بعضی از آنان عضو هیئت مدیره کانون هم هستند، آورده شد. مقالات تحقیقی و علمی در زمینه ناشنوایان همچون ناشنوایان از دید شاعران دوره صفوی، عقدالانامل (مقدمه برای ایجاد الفبای یک دستی ناشنوایان)، کاشت حلزون شنوایی و وزوز گوش از مطالب قابل توجهی است که در شماره‌های مختلف نشریه مذکور به چاپ رسیده و مشابه آن در هیچ یک از نشریات گذشته ناشنوایان دیده نمی‌شود.

توجه ویژه به فرهنگ زبان اشاره فارسی و چاپ تعدادی از اشارات روزمره ناشنوایان از ویژگی‌های نشریه یاد شده محسوب می‌شود و همچنین درج گزارش کامل مأموریت آموزشی پنجاه و پنج روزه روزبه قهرمان در ژاپن (زمستان ۱۳۸۱) و خبر حضور وی و مرتضی پیروزی به عنوان نمایندگان کانون ناشنوایان ایران در کنفرانس فدراسیون جهانی ناشنوایان در مونترال، کانادا (پاییز 1382) موجب آشنایی خوانندگان اعم از ناشنوایان، اولیای آنان، معلمان، کارشناسان و مسئولان با وضعیت ناشنوایان در دنیا گردیده است. چاپ آگهی‌های تبلیغاتی ویژه ناشنوایان و نیز تسلیت و تبریک از نکات قابل توجهی می‌باشد که در مجله مذکور دیده می‌شود.

تعداد زیاد مقالات و مطالب خبری و گزارشی که در سراسر کشور به دفتر نشریه فرستاده و چاپ می‌شود، نشان‌دهنده محبوبیت روزافزون نشریه در جامعه ناشنوایان ایران است.

دیگر نشریات

نشریات ناشنوایان در ایران را می‌توان از نوع «نشریات سازمانی» دانست زیرا به یک نهاد ویژه همچون خانه فرهنگ جوانان ناشنوای ایران، کانون کر و لال‌های (ناشنوایان) ایران و خراسان تعلق داشته و دارند و مخاطبان آن‌ها اغلب از اعضای خودشان، یعنی ناشنوایان بودند.

توجه روزافزون به معلولین در مطبوعات پرتیراژی چون روزنامه اطلاعات، سبب شد که صفحه ویژه‌ای تحت عنوان «با معلولین» به آنان اختصاص یابد و

در یکشنبه‌ها یک در میان (صفحه یازده) منتشر شود. مسئولیت این صفحه بر عهده رضا عبداللّهی بود که معلول جسمی می‌باشد. او در سر مقاله‌ای به مناسبت روز جهانی معلولین (دوازدهم آذر) سال 1371 مژده گشایش صفحه مذکور را اعلام داشت.

رضا عبداللّهی دست به انتشار مجله حرکت در تابستان 1377 هم زد که موضوعات آن حول معلولین از جمله ناشنوایان بود. متأسفانه مجله مذکور و همچنین صفحه «با معلولین» در روزنامه اطلاعات به علت مسافرت نامبرده به خارج از کشور، در سال 1378 تعطیل شد.

سازمان آموزش و پرورش استثنایی کشور دارای مجله استثنایی می‌باشد که به صورت فصلنامه از سال 1370 منتشر می‌شود و مطالبی در مورد ناشنوایان در آن دیده می‌شود.

البته مجلات «حرکت» و «استثنایی» را نمی‌توان جزو نشریات ناشنوایان به حساب آورد زیرا محتوای مطالب مجلات یاد شده علاوه بر ناشنوایان، سایر معلولان همچون نابینایان، معلولان ذهنی و جسمی را نیز در بر می‌گیرد.

مآخذ: باغچه‌بان، ثمینه. «بنیان‌گذار آموزش و پرورش ناشنوایان، روزنامه نگار بود». روزنامه همشهری، 20 اسفند 1373؛ باغچه‌بان، ثمینه. «جبار باغچه‌بان و مجله زبان». مجله پر، شماره 110، اسفند 1373؛ قهرمان، روزبه. بررسی چگونگی گسترش آموزش و پرورش ناشنوایان در جهان اسلام، به خصوص در ایران، پایان نامه کارشناسی ارشد تاریخ و تمدن ملل اسلامی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد مشهد، تابستان 1381، صص 148-146؛ اسنادی از مطبوعات ایران (1320- 1340 شمسی). اداره کل آرشیو، اسناد و موزه دفتر رئیس جمهور، 1378، صفحه 117؛ زبان؛ گزارش؛ سنگر؛ پژواک سکوت؛ صدای ناشنوا؛ شکست سکوت.

نشریات جدید ناشنوایی ایران، اعظم قاسمی

نشریات جدید ناشنوایی ایران⁽¹⁾

اعظم قاسمی⁽²⁾

مجله‌ها و نشریات تأثیر مهم و سرنوشت‌ساز بر جامعه ناشنوایان داشته‌اند. زیرا ناشنوایان معمولاً در مدارس معمولی یا مدارس ناشنوایی سواد خواندن و نوشتن را فرا گرفته‌اند و توان مطالعه نشریات بینایی⁽³⁾

دارند. از طرف دیگر آمار نشان داده که ناشنوایان به مطالعه نشریات و حتی روزنامه‌ها علاقه داشته و پیگیر اخبار و حوادث یا مطالب علمی هستند و مجلات را مطالعه می‌کنند. اما متأسفانه به دلیل فقدان امکانات کمتر صاحب نشریه‌ای وزین و پر مطلب و مؤثر بوده‌اند. اولین نسل نشریات ناشنوایی در ایران توسط مرحوم باغچه‌بان منتشر شد. یعنی ایشان بنیان‌گذار «نشریه ناشنوایی» هم هست.

جامعه ناشنوایان و نخبگان این جامعه باید اقدام به انتشار نشریه‌ای جامع و به روز نمایند و ناشنوایان را به مشارکت فرا خوانند تا از این طریق بعضی از ضعف‌های ناشنوایان در زمینه نویسندگی و اطلاع از واژه‌ها را جبران نمایند.

در مورد نشریات چند اقدام ضروری در حال انجام است. اینجانب و همکارانم در دفتر فرهنگ معلولان مشغول هستیم و به مرور منتشر می‌کنیم. این موضوعات در سه بخش کلی زیر می‌باشند:

1- شناسنامه نگاری نشریات

درصدد هستیم نشریات معلولین و نیز نشریات ناشنوایی ایرانی و خارجی را معرفی کنیم. در این مرحله فقط مشخصات صوری مثل قطع، تاریخ انتشار، تاریخ توقف احتمالی را می‌آوریم.

2- راهنماسازی برای هر نشریه

هر یک از نشریات دقیقاً مطالعه و مطالب آن اعم از مقاله، خبر و گزارش به روش علمی نمایه و فهرست می‌شود و نهایتاً راهنمای مندرجات نشریات منتشر می‌گردد.

3- مأخذشناسی نشریات و روزنامه‌نگاری

مطالبی که درباره نشریات یا روش، تاریخ و دیگر جنبه‌های روزنامه‌نگاری معلولیتی منتشر شده هم در یک طرح مستقل معرفی می‌شوند. در اینجا به شخصیت‌هایی که در زمینه تولید و نشر یا راه‌اندازی و مدیریت یا مقاله‌نویسی نشریات معلولیتی و ناشنوایان؛ همکاری کرده‌اند را هم معرفی می‌کنیم.

امیدواریم بتوانیم یافته‌ها و تحقیقات خود را در این محور در سه شماره مجله توان نامه بیاوریم، سپس به صورت کتاب منتشر کنیم. از این‌رو از همه کسانی که در این زمینه مطلب، نشریه قدیمی و اطلاعی دارند همکاری فرمایند. کسانی که نشریات قدیمی دارند می‌توانند به رسم امانت در اختیار این دفتر قرار دهند یا به این دفتر بفروشند.

قابل توجه همه فرهنگ دوستان و علاقه‌مندان به فرهنگ معلولین عرضه می‌کنیم که اگر اطلاعات پراکنده کنونی جمع‌آوری و تدوین نشود و به فصل‌های آتی منتقل نگردد. در تاریخ مفقود شده و از بین می‌رود. افراد بسیار انگشت‌شماری از دوره مرحوم باغچه‌بان باقی مانده‌اند مانند سید رضا قلی شهیدی و سید محسن میرلوح موسوی. امیدواریم این اشخاص یا فرزندان و نوادگان آنان پیام ما را دریافت کرده و پاسخ مثبت دهند.

آوای دوست

مدیر مسئول: دکتر عبدالحمید حسین نیا

سردبیر: دکتر سید محمدرضا توکلی

آخرین شماره: سال بیستم، مهر و آبان 1393، شماره 45

آوای دوست نشریه خبری داخلی انجمن علمی جراحان گوش، گلو، بینی و سر و گردن ایران است. این خبرنامه، از پاییز 1374 انتشار آن در تهران آغاز شد. دارای مقالات علمی و خبرهای مختلف در زمینه پزشکی است.

انجمن گوش و گلو و بینی و جراحی سر و گردن ایران، به عنوان انجمنی نوپا و مردم نهاد در سال 1333 رسماً تأسیس شد. هدف از برپایی چنین انجمنی، افزون بر کمک به ارتقای دانش، مهارت‌ها و اخلاق حرفه‌ای در زمینه رشته گوش و گلو و بینی و جراحی سر و گردن، تبیین راهکارهای ضروری برای بهبود مراقبت‌های پزشکی در این رشت-ه و خدمت رسانی بیشتر به بیماران است. این انجمن تاکنون توانسته اقداماتی مختلف از جمله انتشار خبرنامه داخلی آوای دوست و ... را انجام دهد. در واقع، اینها دستاورد فرد یا گروه ویژه‌ای نیست و همه همکاران متخصص گوش، گلو و بینی در کشور عزیزمان ایران، در آن سهیم بوده‌اند.

در چاپ دوره جدید شماره 13 این نشریه در سال 1388 مقاله‌ای علمی راجع به در میان گذاشتن خبرهای ناگوار به والدین بیماران، از جمله والدین ناشنوا توسط دکتر گیتا موللی نوشته شده است. که در آن به نکات مهمی که باید به والدین کودکان ناشنوا پس از تشخیص کم‌شنوایی کودک گفته شود پرداخته است. دکتر عبدالحمید حسین نیا، مدیر مسئول آن و دکتر علی اصغر پیوندی، سردبیر این نشریه است. همکاران سردبیری عبارت‌اند از: دکتر علی افتخاریان، دکتر محمدرضا توکلی دکتر علیرضا جعفری، دکتر ابراهیم رزم پا، دکتر محمدحسین عزیزی، دکتر محمدرضا فتح العلومی، دکتر کاوه کیوانی، دکتر مسعود متصدی، دکتر بهرام ملکوتی، دکتر بیژن نقیب زاده.

آوای نگاه

انجمن خانواده ناشنوایان ایران با پیشنهاد گروهی از خانواده‌های ناشنوا و حمایت سرکار خانم ثمینه باغچه‌بان دختر گرانقدر زنده یاد استاد جبار باغچه‌بان و مدیر عامل وقت سازمان ملی رفاه ناشنوایان (انجمن خانواده ناشنوایان ایران) بنیان نهاده شد. این انجمن یکی از بزرگ‌ترین مؤسسات ناشنوایان در ایران می‌باشد و در راستای خدمت‌رسانی به قشر ناشنوا، فعالیت‌های متعددی دارد از جمله انتشار نشریه نگاه. این نشریه زیر نظر کمیته‌ای منتشر می‌شود. اعضای کمیته نشریه «آوای نگاه» متشکل از جوانان ناشنوا و کم‌شنوایی است که داوطلبانه و به صورت افتخاری و با همکاری یکدیگر مطالب ویژه ناشنوایان و معلولان را از

منابع مختلف روز گردآوری نموده و سپس بعد از تکمیل اموری چون تنظیم، صفحه‌آرائی و چاپ در اختیار همنوعان عزیز خود جهت افزایش سطح اطلاعات و معلومات قرار می‌گیرد. طرح چاپ نشریه داخلی وابسته به انجمن خانواده ناشنوایان ایران در سال 1383 شمسی با پیشنهاد لیلا اعتماد که مدیر مسئول و سردبیر و همچنین تصویب اعضای هیئت مدیره پی‌ریزی شد. بدین ترتیب دومین نشریه رنگی ناشنوایان با عنوان آوای نگاه (بعد از نشریه شکست سکوت) در بهار 1384 شمسی به صورت فصلنامه چاپ شد. حدود چهارده شماره از این نشریه منتشر شده است که بیشتر مطالبشان جنبه اطلاع رسانی را دارد. در چاپ دوره جدید مجله آوای نگاه با انتشار اولین شماره این مجله (دوره جدید) در پاییز و زمستان 1393 می‌باشد که نشریه تخصصی ناشنوایان با عنوان (آوای نگاه) با مجوز رسمی از وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی منتشر شد. مطالب این نشریه شامل اخبار، گزارش اجتماعی، فرهنگی، آموزش، علمی و غیره در جهت حمایت از حقوق ناشنوایان کشور می‌باشد. اعضای هیئت تحریریه جدید این شماره از این نشریه آقای رضا محمودی مدیر مسئول آن و بهاره نظام دوست، سردبیر این نشریه است. همکاران سردبیری عبارت‌اند از: حامد عابدین‌زاده، هومن نادری، فاطمه آبشاری و دیگر همکاران ... در این شماره جدید به موضوعاتی چون مروری بر شکل‌گیری انجمن خانواده ناشنوایان ایران و مهم‌ترین مشکلات ناشنوایان: ارتباط و آموزش و بیان زندگی‌نامه استادان حسین گلبیدی و جبار باغچه‌بان می‌پردازد.

افق اندیشه

کانون ناشنوایان ایران نشریه‌ای رسمی به نام افق اندیشه دارد که در هفتم شهریور سال 1393 شمسی با حضور رؤسای پیشین کانون ناشنوایان ایران آقایان هادی معیری و بهروز مبشری و جمعی از جوانان ناشنوا و دست‌اندرکاران چاپ نشریه افتتاح گردید. بعد از برگزاری انتخابات کانون ناشنوایان ایران، اعضای هیئت مدیره جدید اقدام به چاپ نشریه‌ای کردند که به صورت فصلنامه داخلی است و مدیر مسئول آن شیدا شهیدی و سردبیری مونا کریمی می‌باشد و بیشتر مطالب آن درباره ناشنوایی و اخبار و اطلاعات راجع به آنها است. نشریه جدید افق اندیشه به

عنوان اولین نشریه کانون ناشنوایان ایران به همگان معرفی گردیده است که اداره آن نشریه توسط خود ناشنوایان صورت می‌گیرد. لازم به یادآوری است که کانون ناشنوایان ایران دارای خبرنامه‌هایی همچون "گزارش" (1342) و "پیام ناشنوا" (1377-1372) و "صدای ناشنوا" (1386-1381) بوده که تفاوت زیادی با موازین یک نشریه مطبوعاتی داشتند. فصلنامه صدای ناشنوا که مسئولیت آن را دکتر خسرو گیتی دبیر آن موقع کانون ناشنوایان بر عهده داشت نه برای انتشار عمومی، بلکه برای اعضا به شکل جزوه منتشر می‌کرد. این فصلنامه، آگاه کردن اعضای کانون از افکار و اخبار درباره ناشنوایان ایران و جهان، به ویژه افزایش اطلاعات ناشنوایان ایران نسبت به حوادث جهانی را در دستور کار خود قرار داده بود. معمولاً اخبار خود کانون، مانند برگزاری نشست‌ها، مصوبات، اقدامات و دیگر حوادث مربوط به کانون را منعکس می‌نمود.

پیک شنوایی

نشریه دیگر، پیک شنوایی و گفتار بود که سازمان ملی رفاه ناشنوایان برای آشنا کردن مردم با مشکلات و دشواری‌های ناشنوایان چاپ می‌کرد. این نشریه به صورت فصلنامه و به سردبیری مشیری، بین سال‌های 1352 تا 1357 منتشر می‌شد.

پیک ناشنوا

اولین شماره فصلنامه پیک ناشنوا با رویکرد فرهنگی و ورزشی در حوزه ناشنوایان سراسر کشور با صاحب امتیاز و مدیر مسئول لیلا اعتماد (رئیس سابق انجمن خانواده ناشنوایان ایران و نیز مدیر مسئول سابق فصلنامه آوای نگاه) در تاریخ 26 مهرماه 1394 به چاپ رسیده است. اهداف و فعالیت‌های مهم در نشریه پیک ناشنوا به شرح ذیل است:

نخبگان ناشنوا به مسئولان ذی‌ربط برای استفاده از توانمندی‌های آنان. 4. داشتن یک نشریه مختص به ناشنوایان همچون نشریات مختص به معلولان جسمی و روشندل برای بیان خواسته‌ها و مشکلات خویش و ارائه راهکارهای برای رفع مشکلات ناشنوایان. 5. همکاری با شرکت‌ها و مؤسسات مرتبط برای درج تبلیغ جهت خرید و سفارش از تولیدات آنان. 6. معرفی قهرمانان اخلاق ناشنوا به عموم ناشنوایان کشور جهت الگوپذیری از فعالیت‌ها و زندگی‌نامه موفق آنان. 7. فراهم آوردن منابع کتاب‌ها و نشریات ویژه ناشنوایان جهت مطالعه و استفاده از نشریات تخصصی آنان.

توان نامه

از نشریاتی است که به همه معلولان حرکتی، نابینا و ناشنوا می‌پردازد و دارای مباحث مهم و اطلاع رسانی درباره مسائل ناشنوایان است. این مجله وابسته به دفتر فرهنگ معلولین است. اولین شماره آن در شهریور و مهر 1392 منتشر شد. در همین شماره مطلبی درباره فستیوال نقاشی ناشنوایان در ایتالیا (تیر 1392)، مقاله‌ای درباره فیلم لرزاننده چربی درباره پسری ناشنوا؛ مقاله‌ای درباره بتهوون ناشنوا و نیز دارای این مطالب است. شعر ناشنوایان، درس قرآنی به ناشنوایان در روسیه، تساوی ورزشکاران ناشنوا با ورزشکاران عادی، ناشنوایان در مسابقات المپیک، کاروان ورزشی ناشنوایان ایران، موفقیت ناشنوایان در المپیک.

همچنین دیگر شماره‌های توان نامه دارای مطالب متنوع و بسیار درباره ناشنوایان است. نیز این مجله درصدد انتشار ویژه‌نامه‌ای درباره زبان اشاره است.

خبرنامه شنوایی

خبرنامه شنوایی نشریه داخلی گروه آموزشی و توان‌بخشی ناشنوایان دانشگاه علوم بهزیستی و توان‌بخشی تهران است. انتشار آن از پاییز ۱۳۸۰ به صورت جزوه و با انتشار محدود و عمدتاً در تهران آغاز شده است. و صرفاً شامل گزارشی از رخدادهای فرهنگی مربوط به ناشنوایان است. در این نشریه به کنفرانس‌های علمی، معرفی ابزارها و روش‌های جدید، افزایش شنوایی،

توصیف دستاوردهای جدید پزشکی در عرصه گوش و حلق، گزارش فعالیت‌های مراکز ناشنوایان در جهان و بالاخره معرفی سایت‌های اینترنتی ناشنوایان، در دستور کار این خبرنامه قرار دارد. یونس لطفی، مدیر گروه آموزشی و توان‌بخشی ناشنوایان، مدیر مسئول آن و گیتا موللی، سردبیر این نشریه است. همکاران سردبیری عبارت‌اند از: نعیمه دانشمندان، مریم صادقی‌جم، نیلا قاسمی افشار، مریم رضایی نگار و محمدرضا رجبی.⁽¹⁾

لازم به ذکر است که در ابتدای نخستین شماره، هدف از انتشار این نشریه، آموزش مداوم در جهت ارتقای توانمندی‌ها و رشد دانش و نگرش شغلی ناشنوایان بیان شده است. در ادامه به موضوعات مرتبط با ناشنوایان که در شماره‌های مختلف این نشریه به آن پرداخته شده، آمده است.

شماره 2 زمستان 1380 شامل عناوین کنفرانس‌های بین‌المللی، پردازش زبان اشاره در مغز کاشت‌های حلزونی، معلولیت ناشنوایی- نابینایی (2)، کم‌شنواهای حسی عصبی متابولیک بیماری‌های خود ایمنی گوش داخلی. در شماره 3 بهار1381 شامل راهنمای اجرای برنامه جامع غربالگری شنوایی نوزادان، شنیدن از طریق لمس، معلولیت ناشنوایی- نابینایی(3)، کاشت‌های حلزونی(2) مداخله زود‌هنگام و تکامل زبان در کودکان ناشنوا و کم‌شنوا، کم‌شنوایی حسی عصبی متابولیک (2). شماره 4 تابستان 1381 با موضوعات کنفرانس‌های بین‌المللی، مداخله زود‌هنگام چیست، نوزایش سلول‌های موئی گوش داخلی، معلولیت ناشنوایی- نابینایی(4)، چکیده مقالات تخصصی. شماره 1 پاییز 1381 شامل کنفرانس‌های بین‌المللی، برنامه جامع غربالگری شنوایی نوزادان، ارزیابی زبانی کودکان کم‌شنوا، معلولیت ناشنوایی- نابینایی(5) تأثیر کم شنوایی انتقالی بر تشخیص گفتار... شماره 2 زمستان 1381 با عنوان‌های کنفرانس‌های بین‌المللی، برنامه جامع غربالگری شنوایی نوزادان ارزیابی زبانی کودکان کم‌شنوا (2)، معلولیت ناشنوایی- نابینایی(6)، موسیقی درمانی و صوت‌درمانی، تأثیر موسیقی درمانی در کودک ناشنوا، ژن درمانی. شماره 3 بهار 1382 شامل عناوین

کنفرانس‌های بین‌المللی، ژن جدید کم‌شنوایی، برنامه جامع غربالگری شنوایی نوزادان ارزیابی زبانی کودکان کم‌شنوا (3) معلولیت ناشنوایی- نابینایی(7)، ژن‌درمانی(2) ارزیابی زبانی کودکان کم‌شنوا(3)، راه‌های عصبی شنیداری. و در شماره 4 پاییز 1382 موضوعاتی با عناوین کنفرانس‌های بین‌المللی، معلولیت ناشنوایی- نابینایی(8)، مداخله‌های جدید در نقص شنوایی(1) برنامه جامع غربالگری شنوایی نوزادان ارزیابی زبانی کودکان کم‌شنوا (قسمت آخر)، ژن‌درمانی در ضایعات شنوایی(2) چکیده مقالات تخصصی نوروپاتی شنوایی(1). و در شماره 1 زمستان 1382 شامل کنفرانس‌های بین‌المللی، معلولیت ناشنوایی- نابینایی(9)، مداخله‌های جدید در نقص شنوایی(2)، زبان اشاره و کاشت حلزون، اهمیت مشاوره ژنتیک برای والدین کودکان ناشنوا، نوروپاتی شنوایی(2). و شماره 3 زمستان 1383 با عناوین آموزش‌های کوتاه مدت پیش از زبان‌آموزی (SPPI)، معلولیت ناشنوایی- نابینایی(9)، افسانه‌هایی در مورد کم‌شنوایی. شماره 14 پاییز 84 شامل موضوعات سیستم‌های عصبی اصلی در پردازش زبان اشاره، اختلالات استخوانی و افت شنوایی رشد مهارت‌های گفتاری کودکان کم‌شنوا پس از دریافت کاشت حلزون و ... و شماره 17 پاییز 87 کاشت حلزون از گذشته تا حال، انقلابی جدید در ساخت کاشت حلزون فهرست کنفرانس‌ها و کارگاه‌های بین‌المللی کاشت حلزون و ... بیان شده است.

سمعک

جمعیت حمایت از کودکان کر و لال نشریه‌ای به نام سمعک یا سمعک چیست یا کودک شما و سمعک منتشر می‌کرد. بیشتر مطالب این نشریه درباره ناشنوایی و سمعک و گوش بود. این جمعیت به منظور گسترش اطلاعات ناشنوایان و کم‌شنوایان و خانواده‌های آنان، آخرین اطلاعات و اخبار را درباره سمعک و گوش و ناشنوایی را منتشر می‌کرد. از این‌رو خط‌مشی آن اطلاع‌رسانی و آموزش بود.

شکست سکوت

این نشریه به صورت فصلنامه آموزشی و خبری منتشر می‌شد. صاحب امتیاز

نشریه کانون ناشنوایان خراسان بود. نخستین شماره خبرنامه شکست سکوت در تابستان ۱۳۷۵ با مدیر مسئولی محمد سعیدی و سردبیری روزبه قهرمان چاپ شد. کانون ناشنوایان خراسان، توسط جمعی از ناشنوایان مشهد، به ویژه حسین تقی‌زاده منعمی در بهار ۱۳۶۵ تأسیس شد و به عنوان شعبه‌ای از کانون ناشنوایان ایران فعالیت خود را آغاز کرد و با ورود جوانان ناشنوای تحصیل کرده به هیئت مدیره کانون در بهار ۱۳۷۵ به صورت فعال‌ترین کانون ناشنوایان در سراسر کشور درآمد. پس از تلاش‌های بسیار محمد سعیدی و روزبه قهرمان، امتیاز رسمی وزارت ارشاد و فرهنگ اسلامی برای انتشار نشریه شکست سکوت و توزیع آن در سراسر کشور، در پاییز ۱۳۸۰ صادر شد. بدین ترتیب، نخستین مجله رنگی در طول تاریخ نشریات ناشنوایان ایران، با عنوان شکست سکوت در بهار ۱۳۸۱ چاپ شد که تمام موازین حرفه مطبوعاتی در آن مورد توجه قرار گرفته است. در شماره نخست نشریه مذکور، معرفی کامل از تاریخچه و فعالیت گسترده کانون ناشنوایان خراسان، همراه آشنایی با اعضای همکاران نشریه که بعضی از آنان عضو هیئت مدیره کانون هم هستند، همچنین پردازش زبان اشاره در مغز انسان و کاشت حلزون شنوایی از مطالب قابل توجهی است که آورده شده است.

این نشریه از نظر محتوایی و علمی هم بهترین نشریه عمومی برای ناشنوایان ایران است و دارای مطالب متنوع و سودمند از جنبه‌های مختلف زندگی، فرهنگ و جامعه ناشنوایی است. البته با تشدید بسیاری مرحوم محمد سعیدی و فوت ایشان نیز عزیمت آقای قهرمان به کانادا جهت ادامه تحصیل و تدریس این نشریه تعطیل شد.

در شماره دوم و سوم نشریه مذکور، به موضوعاتی در خصوص ناشنوایان با آوردن مقالات تحقیقی و علمی در زمینه ناشنوایان، ازجمله نگاهی به زندگی پر فراز و نشیب ناشنوایان، مسأله شنوایی و استفاده از سمعک، زبان اشاره، راه‌های پیشگیری از ناشنوایی و بد شنوایی و مسأله شنوایی و اهمیت آن پرداخته است. در شماره مذکور مقاله‌ای از گیتا موللی، کارشناس ارشد شنوایی‌شناسی با عنوان ناشنوایی- نابینایی چیست؟ آمده که در آن به تعریف از ناشنوایی- نابینایی مادرزاد و اکتسابی و همچنین مهم‌ترین علل ناشنوایی و نابینایی مادرزاد و اینکه ناشنوا –

نابینایان مادرزاد نیازمند چه حمایت‌هایی هستند؟ پرداخته است.⁽¹⁾

شنوایی شناسی

شنوایی شناسی نشریه رسمی دانشگاه علوم پزشکی تهران است که مقاله­های بالینی و علوم پایه دستگاه شنوایی و تعادل و علوم وابسته را به زبان فارسی - انگلیسی به چاپ می‌رساند. هدف از انتشار آن بالا بردن سطح دانش شنوایی­شناسان، آسیب‌شناسان گفتار و زبان، متخصصان گوش، گلو و بینی، مغز و اعصاب، کودکان و زبان‌شناسان در زمینه شنوایی و تعادل، حفاظت شنوایی و توانبخشی مبتلایان به آسیب­های شنوایی و تعادلی به ویژه در موارد بومی ایران است. این مجله حمایت انجمن علمی شنوایی‌شناسی ایران را دارد. و عضو کمیته اخلاق نشر (COPE) است. نشریه دارای رتبه علمی - پژوهشی (پزشکی) است و دوره انتشار آن به صورت فصلنامه و صاحب امتیاز آن دانشگاه علوم پزشکی و خدمات بهداشتی - درمانی تهران می باشد و اعضای هیئت تحریریه آن به ترتیب مدیر مسئول مهین صدایی، سردبیر دکتر مسعود متصدی زرندی، مدیر اجرایی و طراح شیما سلیمانی و محل انتشار آن تهران است. اولین شماره نشریه در سال 1371 با تعداد 10مقاله به چاپ رسید. نشریه تا سال 2014 با نام دو ماهنامه شنوایی‌شناسی منتشر شده است، همچنین نشریه از سال 2013 به صورت الکترونیکی منتشر می‌شود. آخرین شماره آن دوره 23، شماره 6 - (11-1393) است. و ادامه انتشار مجله شنوایی‌شناسی از دوره 24، شماره 1، سال 2015؛ به زبان انگلیسی و با عنوان Auditory and Vestibular Research خواهد بود.

مجله شنوایی‌شناسی در بانک‌های اطلاعاتی و مجموعه‌های زیر نمایه می‌شود:

AcademicKeys, CINAHL, CiteFactor(Directory Indexing of International Research Journals), Directory of open Access Journals(DOAJ), EBSCO(Academic Search Complete, academic search premier, academic search R&D, CINAHL Plus with Full Text, CINAHL Plus), Electronic Journals Library, Global Impact Factor (GIF), Google scholar, Google Scholar

Metrics, Hinairi, Index Copernicus, Index Medicus for the WHO Eastern Mediterranean Region (IMEMR), Iran Journals, Iran Medex, Islamic World Science Citation Center (ISC), LocatorPlus, Magiran, Open Academic Journals Index, Open Gate Journal, Scientific Information Database (SID), Ulrich, Universal Impact Factor, WorldCat.

گوش، گلو، بینی و حنجره

مجله گوش، گلو، بینی و حنجره ایران، به مدیر مسئولی یحیی نوروز بیگی و سردبیری نعمت‌الله مختاری و امیر محمدی از سوی دانشگاه و علوم پزشکی مشهد از 1368 چاپ شده است.

در پایان

متأسفانه کار روزنامه نگاری و اداره نشریه در جامعه ناشنوایان دوام و پایداری ندارد. نشریه‌هایی که منتشر شده پس از چند شماره تعطیل شده است. یک علت مهم آن اختلافات در این جامعه است. افراد و جریان‌های ناشنوا نمی‌توانند با هم مشارکت و همزیستی و همکاری داشته باشند با اینکه لازمه پیشرفت و ترقی، کار جمعی و مشارکت جمعی و رسیدن به وفاق عمومی است. با اینکه افراد فرهیخته و صاحب فکر و مبتکر در جامعه ناشنوا کم نیست و همگی آنان دارای استعدادهای خلاق و درخشان هستند اما به دلیل نداشتن زمینه‌ها و امکان گفتگو و دیالوگ، راه‌های همکاری بر روی آنان مسدود است. انسان‌ها از طریق گفتگو به وفاق، اشتراک، جامعه پذیری، حل اختلافات و اشتراک مساعی و کار گروهی می‌رسند. درست است ناشنوایان نمی‌توانند تکلم و شنوایی داشته باشند ولی با کمک وسایل مدرن مثل شبکه‌های موبایلی می‌توانند با یکدیگر دیالوگ داشته و تلاش کنند وفاق جمعی و پیوندهای اجتماعی و جامعه پذیری را در خود گسترش دهند.

تنفیر و فرار کردن از یکدیگر به جای وصل و هم‌گرایی و هم‌افزایی از آفت‌های شکننده و زیان آور برای جامعه ناشنوایی ایران است و درمان این آفت تنها به دست و توسط خود ناشنوایان امکان پذیر است. در صورتی که این مشکل حلّ شود، روزنامه نگاری پایدار و کار مطبوعاتی مؤثر هم شکل می‌گیرد و تداوم خواهد داشت.

وضعیت اروپا و امریکا

اشاره

اروپا و امریکا زودتر از دیگر کشورها به تولید و انتشار نشریه و ترویج حرفه روزنامه‌نگاری روی آوردند. و به تدریج این حرفه به عنوان یک صنعت به دیگر کشورها راه یافت. از این‌رو تاریخ تحولات نشریات و روزنامه‌نگاری در غرب اهمیت دارد، زیرا مبنا و مبدأ این صنعت در کشورهایی مثل ایران است.

در این بخش در دو مقاله تلاش می‌کنم ابعاد مهم این پدیده را معرفی کنم و زمینه‌های اساسی آن را به پژوهشگرانی که درصدد کار در این حوزه هستند، نشان دهم.

روزنامه نگاری در غرب، لقمان سرمدی

روزنامه نگاری در غرب⁽¹⁾

Cleve, John V. Van, Editor in Chief, Gallaudet Encyclopaedia of Deaf People And Deafness, New York, McGraw-Hill Book Company, 1986.

لقمان سرمدی

یوهان گوتنبرگ با اختراع دستگاه چاپ در سال 1400 به ناشنوایان کمک بیشتری کرد زیرا ناشنوایان برای مبادله و ارتباطات، به این صنعت، بیشتر از دیگر قشرها نیاز داشتند. در قرن هجدهم که انتشار مجلات به شکل امروزی آن آغاز شد. این پدیده، کارآیی صنعت چاپ و نشر را توسعه داد. ناشنوایان نیز با استفاده از هر دو پدیده، پیشرفت‌های قابل توجهی به دست آوردند. توسعه صنعت چاپ و تولید مجله در میان ناشنوایان، پیامدهای بسیاری را به همراه داشت؛ از جمله به اقتصاد مراکز ناشنوایی، تحکیم و گسترش روابط در جامعه ناشنوایی، اطلاع‌یابی از فرهنگ، دانش، رخدادها و اطلاع‌رسانی کمک کرد.

به دلیل زمینه‌هایی که در جامعه آمریکا بیش از دیگر مناطق جهان وجود داشت، ناشنوایان این کشور بیش از دیگران از این امکانات استفاده کردند. مدیریت آموزشی ناشنوایان در این کشور، از دوره متوسطه، ناشنوایان را با چاپ و نشر، روزنامه‌نگاری و تولید نشریه آشنا می‌ساخت. از این‌رو، نشریات گوناگونی که دانش‌آموزان در این مقطع عرضه کردند، در بایگانی مجلات، موجود است.

نشریات دانش‌آموزی

بسیاری از مدارس با دسترسی به صنعت چاپ، از تجربیات دانش‌آموزان خود به صورت‌های گوناگون استفاده کردند و شروع به انتشار نشریات ادواری کردند. ابتدا بیشتر نشریات ادواری در شکل و اندازه روزنامه و سپس در قطع مجله‌های امروزی منتشر می‌شدند. بسیاری از آن‌ها در ابتدا به صورت ماهانه منتشر شدند؛ اما با گسترش و ارتقای مهارت‌های دانش‌آموزان، توانایی خود را افزایش دادند. در دهه

1890 دست کم سه مدرسه اقدام به انتشار روزنامه می‌کرد و بالغ بر سی هفته نامه منتشر می‌شد.

همین نشریات مدرسه‌ای، موجبات گسترش مهارت‌های نویسندگی را فراهم کردند و فرصتی را پدید آوردند که دانش‌آموزان شروع به نوشتن مطالب کنند و به واسطه دیدن نام خود در نشریات و مجلات، اشتیاق‌شان برای نویسندگی بیشتر شود. برخی از همین دانش‌آموزان بعدها نویسندگان، سردبیران و روزنامه‌نگاران برجسته‌ای شدند.

نشریات جامعه ناشنوایان

لوی باکوس، دانش‌آموخته مدرسه ناشنوایان آمریکا، از شاگردان لورنت کلرک، از این حیث که نخستین روزنامه تخصصی و حرفه‌ای جامعه ناشنوایان را راه‌اندازی کرد، قابل تحسین است. او سردبیر و صاحب امتیاز هفته نامه کاناجوهاری رادی بود.

وی شروع به انتشار ستون خبری مورد علاقه شهروندان ناشنوا نمود؛ این نشریه از ابتدا در محل مدرسه مرکزی ناشنوایان نیویورک بود. بعدها باکوس از تمهیدات قانونی مناسب برای ارسال نشریه به ناشنوایان ایالات دیگر از طریق پست بهره‌مند شد.

در 1860 انتشار ماهنامه راهنمای گالودت و رفیق ناشنوایان آغاز شد. این ماهنامه، نخستین نشریه ای بود که منحصراً به خوانندگان ناشنوا اختصاص داشت و ویلیام ام. چمبر لین سردبیری آن را بر عهده داشت. چاپ این نشریه در بوستون صورت می‌گرفت. نشریه مزبور، به عنوان ارگان رسمی انجمن ناشنوایان گالودت نیوانگلند فعالیت می‌کرد.

حدوداً در 1870 بود که هنری سی. رایدر اقدام به انتشار نشریه ناشنوایان کرد. این نشریه، نخستین هفته نامه خبری جامعه ناشنوایان بود. بعدها مدرسه ناشنوایان نیویورک مسئولیت انتشار آن را بر عهده گرفت. ملویل بالارد، جان بی. هاچکیس، جوزف. پی. پارکینسون و جیمز دنیسون از نخستین کسانی بودند که اقدام به انتشار نخستین نشریه و مجله ادبی ناشنوایان به نام سایلنت ورکر نمودند. از این مجله استقبال چندانی نشد و پس از پنج سال، انتشار آن متوقف شد.

در 1894 ا. اچ. رجنز برگ در شیکاگو اقدام به انتشار نشریه مظهر ملی کرد. در میان کارکنان نشریه، نویسندگان برجسته ناشنوا از جمله روبرت پی. مک گرگور، جیمز اچ. کلاود، جی شویلر لانگ، جورج دبلیو. ودیتز و جیمزای. گالاهر حضور داشتند. با اینکه شمارگان نشریه به 1200 نسخه رسید، پس از دو سال با کاهش شمارگان مواجه شد.

در 1887 مجله سایلنت ورکر در مدرسه ناشنوایان نیوجرسی منتشر شد. در 1929 انتشار آن متوقف شد، اما بار دیگر در 1948 به عنوان ارگان رسمی انجمن ملی ناشنوایان فعالیت خود را از سر گرفت. سردبیران متعددی، مسئولیت این مجله را بر عهده داشته‌اند، از جمله: بیل آر. وایت، لوئل اف. شرایبر و بایرون بی. برنز. در 1949 جس ام. اسمیت، نایب رئیس انجمن ملی ناشنوایان و آموزگار مدرسه ناشنوایان تنسی، سردبیری نشریه را بر عهده گرفت.

در 1964 نام این نشریه به ناشنوای آمریکا تغییر یافت و در 1980 دفتر مرکزی انجمن ملی ناشنوایان در مریلند، مسئولیت سردبیری آن را به عهده گرفت. همچنین انجمن ملی ناشنوایان در 1979 شروع به انتشار روزنامه‌ای به نام نادبرودکستر نمود.

در 1929 نشریه شهروند ناشنوای آمریکا منتشر شد، یعنی همان سالی که انتشار سایلنت ورکر متوقف شد. سردبیری نشریه را روی بی. کانکلینگ بر عهده داشت و در اوهایو چاپ و منتشر می‌شد. انتشار این نشریه در 1942 متوقف شد. در 1937، لئولویس، ناشر و رئیس انجمن ناشنوایان تگزاس، انتشار مدرن سایلنت را آغاز کرد. این نشریه از کیفیت بالایی برخوردار بود و در طراحی آن از شیوه‌های مدرن استفاده شده بود؛ به گونه‌ای که از این لحاظ قابل مقایسه با نشریه قدیمی سایلنت ورکر بود. متأسفانه انتشار آن پس از دو سال متوقف شد.

در 1938، ویلارد اچ. وودز، انتشار دف دایجست را آغاز کرد. این نشریه از لحاظ قطع و اندازه مشابه ریدرز دایجست بود و به موفقیت‌ها و دستاوردهای ناشنوایان در هنر، علوم و صنعت می‌پرداخت. سردبیری نشریه را وودز والنور ای. شرمن بر عهده داشتند. مدیر اجرایی نشریه، چارلز موسکویتز بود و فلورنس بی. کرامت یکی از اعضای هیئت تحریریه آن بود. گیلبرت سی. برادوک، پترا اف هوارد، وسلی

لوریتسن، مارگارت ای. جکسون و هوارد ال. تری که از نویسندگان به نام زمان خود به شمار می‌آمدند، از جمله اعضای هیئت تحریریه بودند.

در دهه 1940 ریوبن آلیتزر، روزنامه سایلنت کاوالیر را به عنوان ارگان رسمی انجمن ناشنوایان ویرجینیا منتشر کرد. پس از مدتی، این روزنامه به واشنگتن دی. سی انتقال یافت و در آنجا آلن بی. کرامت سردبیری آن را بر عهده گرفت و به صورت یکی از خواندنی‌ترین روزنامه‌های زمان خود درآمد. پس از مدتی، با حذف واژه سایلنت تنها با عنوان کاوالیر منتشر شد. کاوالیر، خوانندگان نشریات قدیمی همچون سایلنت مدیا و نشریه قدیمی ناشنوایان را جذب خود کرد. این روزنامه، در اوج فعالیت خود، بالغ بر چهار هزار مشترک دایمی داشت که از طریق پست، روزنامه خود را دریافت می‌کردند.

بعدها کاوالیر به ادگار ام. وینکوف و لوتر بون واگذار شد و مقر آن به کارولینای شمالی انتقال یافت. در آنجا با اخبار ناشنوایان آمریکا با سردبیری تروی هیل ادغام شد و بدین ترتیب ناظر ملی منتشر گردید. اما انتشار ناظر ملی در 1956 متوقف گردید.

در 1969، خبرنامه سایلنت یا سایلنت نیوز منتشر گردید. جولیوس ویگینز و همسرش در نیوجرسی، چاپ و انتشار آن را به عهده داشتند. والتر ام. شولمان نیز سردبیر نشریه بود. شمارگان سایلنت نیوز به سرعت افزایش یافت. هم اینک، انتشار آن به صورت ماهانه صورت می‌گیرد و حاوی خبرهایی درباره جامعه ناشنوایان از گوشه و کنار آمریکاست.

در اوایل دهه 1970، کلارنس سوپالا اقدام به چاپ و انتشار خبرنامه‌ای کوچک و دستی به نام طیف ناشنوایان نمود. یکی از موضوعات مورد توجه این خبرنامه، وضعیت آموزش و پرورش فرزندان ناشنوا به ویژه در ایالت اورگان بود. این خبرنامه، مدافع سرسخت حقوق ناشنوایان بود و از نخستین نهادها و نشریاتی بود که از شیوه ارتباط کلی حمایت کرد. همین خبرنامه کوچک، مخاطبانی در سراسر کشور داشت و بیشتر خوانندگان، با دیدگاه‌ها و تلاش‌های سوپالا موافق و هم رأی بودند.

اما این خبرنامه در 1979 منحل شد و به انتشار خود پایان داد.

امپایر استیت نیوز و نشریه یه سایلنت کریر و ادپایلت از جمله قدیمی‌ترین

نشریات ایالتی به شمار می‌آیند. دو نشریه دف اپیسکوپالین و دف لوترن از قدیمی‌ترین نشریات مذهبی‌اند که امروز هم به انتشار خود ادامه می‌دهند.

شاید نشریه دی سی آیز که انجمن ناشنوایان واشنگتن دی. سی آن را منتشر می‌کند، قدیمی‌ترین نشریه ادواری باشد که به صورت مستمر انتشار یافته است. این نشریه، در 1961 با همت فردریک سی. شرایبر منتشر شد.

امروزه، نزدیک به پانصد نشریه مرتبط با ناشنوایان و ناشنوایی وجود دارند که همچنان به فعالیت خود در این زمینه ادامه می‌دهند. جامعه ناشنوایان در سال‌های اخیر شاهد ظهور نشریاتی چون خبرنامه اخبار سیاهان ناشنوا، دف انجلر و دف اسکایر بوده است که در حوزه خاصی فعالیت می‌کنند و مخاطبان ویژه‌ای دارند. از واژه سایلنت به معنای خاموش و صامت، بیش از شصت بار در عناوین نشریات استفاده شده است.

شاید روزنامه تمام رنگی و دینی- مذهبی رنچ هند که در بیل رایس رانچ واقع در تنسی منتشر می‌شود، از بیشترین مخاطب و خواننده در میان جامعه ناشنوایان برخوردار باشد؛ به گونه‌ای که شمارگان آن به حدود یکصد هزار نسخه می‌رسد. دیگر نشریات و مجلات شاخص سراسری عبارت‌اند از ناشنوایان آمریکا یا سایلنت نیوز، نادبرود کستر، دف آمریکن نیوز، ولتا ریویو، گالودت آلومنی نیوزلتر، ان. تی. آی. دی. فوکوس و گالودت امروز که این نشریات و مجلات در حال حاضر فعال‌اند.

رسانه‌های نوشتاری تخصصی

ناشنوایان آمریکا همواره به ایجاد و گسترش رسانه‌های نوشتاری تخصصی، تمایل و گرایش داشته‌اند. در این بخش از نوشتار، نشریاتی مورد بررسی قرار می‌گیرد که عمدتاً درباره ناشنوایی است و نگرش به آن، از زاویه و چشم‌انداز نهادهای خاص تعداد این نشریات بسیار است؛ به گونه‌ای که تمامی جوانب زندگی ناشنوایان را تحت شعاع قرار می‌دهند.

قدیمی‌ترین نشریه تخصصی در حوزه آموزش و پرورش ناشنوایان که انتشار آن مستمر بوده، سالنامه ناشنوایان آمریکا است که نخستین شماره آن در 1847 منتشر شد و به استثنای دوره جنگ‌های داخلی، همه ساله منتشر شده است.

جامعه شناسان آمریکا نیز از همان آغازین روزهای شکل‌گیری این رشته علمی،

به ناشنوایان و مسائل مربوط به آن‌ها علاقه‌مند بوده‌اند؛ روان‌شناسان، مقالاتی را درباره معاینه کودکان ناشنوا منتشر کردند؛ در سده شانزدهم، زبان‌شناسان نیز توجه خود را به زبان اشاره ناشنوایان معطوف ساختند.

همین علاقه‌مندی را در میان مددکار اجتماعی و توان‌بخشی نیز می‌توان مشاهده کرد. با این حال، میزان این علاقه‌مندی به اندازه جامعه شناسان نیست.

حدود یک سده پیش، توجه به ناشنوایانی که معلولیت‌های متعددی داشتند، بیشتر شد. ای. ای. فای، مقالاتی درباره عقب ماندگی ذهنی و ناشنوایی در ویژه نامه‌های سالنامه ناشنوایان آمریکا نوشت. در 1879، ای. ای. فولر مقاله‌ای را درباره ناشنوایی و نابینایی ارائه کرد.

به طور کلی، نشریات ادواری در زمینه تعریف و تعیین فرهنگ خود، به ناشنوایان یاری رسانده‌اند. به خاطر تماس و ارتباط این نشریات با جامعه ناشنوایان و کارشناسان مربوط، تأثیرگذاری آن‌ها بر امور اجتماعی- سیاسی ناشنوایان قابل توجه بوده است. در واقع، این نشریات افزون بر اطلاع‌رسانی، مجال و فرصتی را برای سازمان‌دهی رویدادهای آینده به وجود آورده‌اند. برای نمونه، همین گفت‌وگوها بود که منجر به سازمان‌دهی دوباره در مدیریت انجمن ملی ناشنوایان در اواخر دهه 1950 شد و مبنای سازمان‌دهی دوباره آن را 1962 و 1964 فراهم ساخت. نشریاتی همچون ناشنوایان آمریکا، عمدتاً به وسیله ناشنوایان منتشر می‌شوند. بیشتر مطالب به نوعی با جامعه ناشنوایان مرتبط است؛ از مقالات فلسفی و گزارش‌های علمی تا خبرهایی در ارتباط با مسابقات زیبایی، همایش‌های اجتماعی و رویدادهای ورزشی.

طبقه بندی و دسته بندی

نشریات ادواری عمده را که به نوعی با ناشنوایی و ناشنوایان مرتبط‌اند، می‌توان به چهار عنوان کلی دسته‌بندی کرد.

عهده دارند. باید در حوزه مورد علاقه خود، با بسیاری از نشریات ایالتی و محلی همکاری کنند.

بدون شک، هر سازمانی که به بعد اجتماعی زندگی ناشنوایان می‌پردازد، یک نشریه ادواری دارد که به صورت خبرنامه و یا مجله‌ای وزین و معتبر منتشر می‌شود.

از جمله نشریات ادواری که در این بخش جای می‌گیرند، می‌توان به نشریات زیر اشاره کرد: سالنامه‌های گوش، حلق و بینی شناسی، آرشیوهای گوش و حنجره شناسی، آشا و ادسیبل، نشریه آموزشی شنوایی و شنوایی شناسی، گوش و شنوایی، نگرش ارتباط، نشریه پژوهش‌های ارتباطات انسانی، نشریه انجمن صوت شناسی آمریکا، نشریه کمک شنوایی.

توان‌بخشی را هم باید در کنار مقوله آموزش و تحصیل لحاظ کرد. با این حال در آمریکا ساختار اجتماعی و بهزیستی جامعه، از جایگاه مجزا و جداگانه ای برخوردار است و به ارائه خدمات به بزرگسالان ناتوان، به ویژه ناشنوایان اختصاص دارد. از این رو، بخشی از نشریات و مجلات ویژه ناشنوایان را می‌توان در این بخش جای داد؛ از

جمله: ای. سی. دی. دی. اکشن، نشریه توانبخشی آمریکا، نشریه توانبخشی ناشنوایان، نوشتگان توانبخشی و روانشناسی توانبخشی.

تنها نشریه‌ای که منحصراً به موضوع توانبخشی ناشنوایان می‌پردازد. نشریه توانبخشی ناشنوایان است که در 1966به عنوان ارگان رسمی مددکاران حرفه‌ای توانبخشی که با ناشنوایان سر و کار داشتند، شروع به فعالیت کرد. سازمانی که اقدام به انتشار این نشریه نمود، انجمن ناشنوایی و توانبخشی آمریکا نام داشت.

خدمات چکیده نویسی

انفجار اطلاعات، موجبات گسترش روز افزون خدمات چکیده نویسی را فراهم ساخته است. امروزه خوانندگان برای یافتن مطالب مورد نظر خود، نیاز به کمک و خدمات خاصی دارند و بیشتر محققان و پژوهشگران با چنین مسأله و مشکلی مواجه‌اند؛ آنها برای یافتن بخش‌ها و مطالب مورد نظر خود و جدا کردن آنها از سایر بخش‌ها با این معضل روبرو هستند.

از همین رو، ارائه خدمات ویژه در زمینه چکیده نویسی و استخراج اطلاعات مورد نیاز، شکل گرفت. در 1960 دانشکده گالودت و انجمن گفتار و شنوایی و آمریکا اقدام به تأسیس شرکت نشریات شنوایی گفتاری ناشنوایان نمودند. این شرکت، از کمک‌های اعطایی اداره بازپروری شغلی و حرفه‌ای مرکزی، برای چاپ و نشر دی. اس. اچ. ابسترکتس استفاده کرد که فصلنامه‌ای است حاوی چکیده‌های منابع مربوط به ناشنوایی، گفتار و شنوایی.

سردبیران نخستین شماره این فصلنامه که در اکتبر 1961 کامل شد، عبارت بودند از: استفن پی. کویگلی و ژرومه دی. شاین.

در این فصلنامه، خلاصه مقالات و چکیده‌هایی از مطالب و مندرجات نشریات تخصصی، بدون ارائه هر گونه تحلیلی، به چاپ می‌رسید. در واقع تنها نقش و کارکرد نشریه، اطلاع‌رسانی بود. از این رو، از ارائه هر گونه تحلیل و نقد درباره مطالب انتشار یافته خودداری می‌شد.

البته در این زمینه، یعنی ارائه خلاصه و چکیده مقالات، نشریات متعددی دیگری نیز در کنار پایگاه‌های اطلاع‌رسانی رایانه‌ای فعالیت می‌کنند.

این نشریات عبارت‌اند از: چکیده مقالات ویژه مددکاران اجتماعی، چکیده

مقالات و کتابشناسی ویژه رشد کودک، چکیده مقالات ویژه آموزش و پرورش استثنایی، چکیده مقالات مربوط به عقب‌ماندگی ذهنی، چکیده مقالات روانشناسی، پایگاه‌های اطلاعاتی مربوط که به ارائه خدمات رایانه‌ای در این زمینه می‌پردازند، عبارت‌اند از: مرکز اطلاعات تحقیقات آموزشی و مرکز اطلاعات روانشناسی و روان‌پزشکی.

روزنامه‌نگاران برجسته

در غرب شخصیت‌های بسیاری هستند که در عرصه راه‌اندازی و چاپ و نشر نشریات معلولیتی فعال بودند و از این طریق توانستند خدمت بزرگی به جامعه هدف بنمایند. نیز شماری از ناشنوایان در اروپا و امریکا به عنوان سردبیران و ناشران نشریات معلولیتی و روزنامه‌نگار شناخته شده‌اند. این افراد توانستند پل ارتباطی بین معلولین و جامعه عمل کنند، معلولان و دغدغه‌های آنان را به مردم معرفی کنند و نیت‌های جامعه را به معلولین معرفی نمایند. اکنون به معرفی تعدادی از این شخصیت‌ها می‌پردازم:

ادموند بوث: متولد 1810 است. او صاحب امتیاز روزنامه آناموسا یورکا بود که هنوز در حال چاپ است. وی یکی از پایه‌گذاران دفتر روزنامه در منطقه جونز است. او در 1856 سهمی را در دفتر روزنامه یورکا خریداری کرد و چند سال بعد، توانست صاحب کل دفتر روزنامه شود و اولین دستگاه چاپ برقی را راه‌اندازی کند. بزرگ‌ترین پسرش مسئولیت چاپ را به عهده گرفت. بوث دانش‌آموخته دانشکده ناشنوایان امریکا بود و در 1880، اداره انجمن ملی ناشنوایانِ شهر سینسیناتی واقع در ایالت اُهایو را به عهده گرفت. او در 1905 درگذشت.

لورا سیرینگ: در 1840 به دنیا آمد روزنامه‌نگار و شاعری بود که در یازده سالگی، شنوایی خود را از دست داد. وی در 1859، به عنوان مشاور سردبیر، کار روزنامه‌نگاری‌اش را با پرسبیترین اَند آور یونیون در شهرهای سن‌لوئیز در میزوری آغاز کرد و تحصیلاتش را در مدرسه ناشنوایان میزوری ادامه داد و از همان جا دانش‌آموخته شد. در آن زمان، خبرنگار شدن زن‌ها، امری بدیع بود و هنوز مورد پذیرش عموم نبود. به همین سبب، نوشته‌های سرینگ با نام مستعار هوارد

گلایندون چاپ می‌شد. این امر موجب شد که او کارش را با روزنامه سن‌لوئیز ریپابلیکن شروع کند. پس از شروع جنگ داخلی، این دفتر روزنامه، وی را به عنوان خبرنگار به واشنگتن فرستاد.

در 1862، سیرینگ نخستین کتاب خود را با عنوان مردان با نفوذ در مجلس نمایندگان به چاپ رساند. این کتاب، مجموعه‌ای از زندگینامه‌های مردان و رئیسان مهم و معروفی بود که سرینگ با آنها ملاقات و مصاحبه کرده بود. او سپس به اروپا سفر کرد و در آنجا کارش را با روزنامه ریپابلیکن نیویورک سان و نیویورک تایمز ادامه داد و در 1868، به دفتر روزنامه نیویورک ایونینگ میل ملحق شد. نوشته‌های وی در بسیاری از روزنامه ها به چاپ رسید. وی موفق به نوشتن پنج کتاب شد. او در 1923 درگذشت.

ویلز ال. هیل: یکی از سردبیران با نفوذ و ناشرِ آثول ترنسکریپت و یکی از موفق‌ترین ناشران ناشنوای روزنامه به شمار می‌آید که در دوازده سالگی، شنوایی‌اش را از دست داد. وی دانش‌آموخته مدرسه ناشنوایان امریکا و دانشکده گالودت بود. او در زمان دانشجویی، برای دو دفتر روزنامه در ماساچوست به نام‌های ترنسکریپت و وورسستر وست کرونیکل به عنوان خبرنگار کار می‌کرد. پس از دانش‌آموختگی از دانشکده، سهمی را در روزنامه ترنسکریپت خرید و سرانجام پس از چند سال، صاحب آنجا شد و آن را تبدیل به یک روزنامه چشم‌گیر و برجسته کرد. بسیاری از مقالات سردبیری هیل، در دفاتر روزنامه‌های دیگر به چاپ رسیده‌اند.

ویلیام دبلیو. بیدل: نخستین کسی بود که صفحه مربوط به آگهی را در روزنامه پیشنهاد کرد. وی به مدت 31 سال سردبیر و ناشر روزنامه آرلینگتون آبزرور بود. زمانی که به حرفه روزنامه‌نگاری وارد شد، همراه دوستش، کار با تایپ دستی را یاد گرفت و همچنین در دفتر روزنامه پدر دوستش، فنون چاپ و نشر را آموخت. البته بیدل، بر اثر بیماری مننژیت در یازده سالگی شنوایی خود را از دست داد و بعد‌ها در دانشکده گالودت ثبت‌نام کرد. پس از دانش‌آموختگی، پدرش وی را با صاحب دفتر روزنامه شهر یلوکریک در ایلینویز آشنا کرد تا اینکه سرانجام به مقام سردبیری روزنامه شهر رسید. نخستین کاری که او در مقام سردبیری انجام داد، قانع کردن شهروندان برای تغییر نام شهرشان، از یلوکریک به پِرل سیتی بود. بیدل بعد‌ها سهم

خود را در روزنامه پِرل سیتی نیوز فروخت و به تدریس در مدرسه ناشنوایان مینه‌سوتا مشغول شد. او پس از یک سال به کار روزنامه بازگشت و سردبیری کل میدلبری رجیستر را بر عهده گرفت. در 1900، بیدل با دفتر روزنامه آرلینگتون آبزرور آشنا شد و تا آخر عمرش با این دفتر همکاری کرد و به عنوان یک سردبیر، باعث پیشرفت در رشد روزنامه آرلینگتون و دفاتر روزنامه‌ای هم‌جوارش شد. از نظر مالی هم انجمن‌های تجاری، این دفتر را حمایت می‌کردند.

از او مقالات بسیاری در روزنامه‌های مختلف به چاپ می‌رسید. در روزنامه آبزرور، وی بخش مخصوص آگهی را ابداع کرد و همچنین روزنامه‌نگاران جوان را تشویق به تأسیس دفاتر روزنامه‌ای کرد تا خودشان، مالک یک دفتر روزنامه بشوند.

اُوِن جی. کارل: اُون پس از تدریس در مدرسه ناشنوایان تگزاس، اوکلاهاما و کانزاس، در 1923 وارد حرفه روزنامه‌نگاری در کارولینای شمالی شد و سهمی را در دفتر روزنامه دوپلین رکورد خریداری کرد. وی هفده سال روزنامه‌ای با عنوان پندر کرونیکل را به چاپ می‌رساند و در همان زمان، چاپ سه روزنامه دیگر را نیز به عهده داشت. در 1935 وی به چاپ روزنامه ویلمینگتون پست مشغول شد.

جیمز جی. جورج: جیمز متولد 1825 و سردبیر و ناشر روزنامه ریچموند مسنجر بود. در طی جنگ‌های داخلی، وی با حرفه روزنامه‌نگاری آشنا شد و به دلیل مقالات صریح و بی‌پرده‌اش در حمایت از منطقه شمال، با نارضایتی و مخالفت طرفداران منطقه جنوب مواجه گردید که این امر باعث شد او را از آن دفتر روزنامه اخراج کنند. وی شروع به آموزش چاپ به ناشنوایان مدرسه کنتاکی کرد و در همان جا نیز روزنامه کنتاکی دف میوت را در 1874 به چاپ رساند.

جوزف مانت: مانت آثار بسیاری را با نام‌های مستعار به چاپ رسانده است. در اوایل 1860، کار روزنامه‌نگاری را در تگزاس با عنوان هوم سیرکل آغاز کرد، اما کار در این دفتر روزنامه، موفق نبود. در 1864 سهمی را در روزنامه سیتی آبزرور خرید و زمانی که مسئولیت مدرسه کانزاس را به عهده گرفت، از روزنامه‌نگاری دست کشید. اما پس از چند سال، بار دیگر با دو دفتر روزنامه، به نام‌های پرری بنر این میزوری و سانی کلایم در شهر تگزاس همکاری کرد.

ویلیام دبلیو. چمبرلین: در 1832 به دنیا آمد. اولین روزنامه‌ای را که منحصراً

مخصوص ناشنوایان به چاپ رساند روزنامه گالودت گاید‌اند دف میوتس کمپانیون نام داشت. او همچنین مسئول ویرایش دو روزنامه هفتگی دیگر به نام‌های بوستون اُول و ماربل هد میسِنجر بود. چمبرلین در مدرسه مرکزی ناشنوایان نیویورک شروع به تدریس کرد و در آنجا، روش چاپ را به دانش‌آموزان ناشنوا آموزش می‌داد. او در 1895 درگذشت.

مایکل جی. اسمیت و آلفرد جی. لامورو: اسمیت و لامورو در 1887 در دفتر روزنامه مری ورلد در پابلو واقع در کلورادو با هم کار می‌کردند. آنها در مدت زمان کوتاهی، به موفقیت چشمگیری دست یافتند. پس از یک سال، لامورو سهمش را در روزنامه ورلد فروخت و به شهر لاجونتا در کلورادو رفت. در آنجا، با روزنامه دریک همکاری کرد و خبرنگار انجمن بین‌المللی مطبوعات شد. وی دوباره سهم خود را در روزنامه دریک فروخت و رئیس دیلی نیوز در دنور و پس از آن رئیس روزنامه پابلو اونینگ استار شد. اسمیت هم پس از چند سال، کار با روزنامه ورلد را ر‌ها کرد و برای روزنامه‌های گلووِبیل نیوز، دنور دیسپچ و ایست اِند اکو مقالاتی می‌نوشت.

اف. اچ. فلینت: او با چهار روزنامه در میشیگان همکاری می‌کرد. او کارش را با دفتر روزنامه‌ای در هیکوری کورنرز در میشیگان و بری کانتی دموکرات آغاز کرد. او روزنامه سانفیلد نیوز را منتشر کرد و سهمی را در روزنامه آگوستا تایمز برای خود خرید.

جو جی. بردلی: بردلی با کمک برادرش، دفتر روزنامه سولفور راک ویل را در شهر آرکانزاس دایر کردند و سپس روزنامه باتسویل جورنال را به چاپ رساندند. بردلی همچنین شیوه چاپ را به دانش‌آموزان ناشنوای می‌سی‌سی‌پی آموزش داد.

جان هاولت: او سردبیر روزنامه شیکاگو ساندی هیرو بود که این روزنامه، مخصوص جامعه سیاه‌پوستان امریکا بود. پس از آن، روزنامه دیگری را نیز با نام افریکو- امریکن ورلد برای ناشنوایان سیاه‌پوست امریکا در مینه‌سوتا منتشر کرد. وی سردبیر روزنامه هفتگی اچیسون بلید، پروتست در تگزاس و همچنین روزنامه اوسکالو‌زا گزت بود.

مآخذ: دانشنامه ناشنوایان، محمد نوری، تهران، 1387، ص 661-664.

نشریات ناشنوایی، محمد نوری

نشریات ناشنوایی⁽¹⁾

محمد نوری

تلاش شده مهم‌ترین نشریات ناشنوایی و ناشنوایان در کشورهای اروپایی و امریکا را شناسایی و معرفی اجمالی از آنها داشته باشیم. البته در غرب از اوایل سده 19 میلادی، ده‌ها نشریه درباره ناشنوایی منتشر شده و در اینجا نمی‌توان همه آنها را معرفی کرد. ولی تصمیم داریم در یک کتاب مستقل به معرفی نشریات اختصاصی بپردازیم. هم اکنون مهم‌ترین آنها گزارش می‌شود. این نشریات به ترتیب الفبای نام انگلیسی آنها به ترتیب شده‌اند.

سالنامه آمریکایی ناشنوایان (The American Annuals of the Deaf)

این نشریه از 1847 چاپ آن آغاز گردیده و به استثنای سال‌های 1861 تا 1867 که جنگ‌های داخلی، انتشار آن را متوقف کرد، هر ساله منتشر شده است.

در ابتدا هیئت علمی مدرسه امریکایی ناشنوایان هارتفورد در کانتیکت، آن را خلاصه کرد؛ چرا که دیگر نشریات انگلیسی‌زبان به آموزش کودکان ناشنوا و مسائل آن نمی‌پرداختند. این هیئت علمی، اهداف گسترده‌ای را برای این نشریه در نظر گرفته بود.

اهداف والای مدنظر برای این نشریه، بیش از سه سال و نشر دو مجله به طول نینجامید. در1850 مسئولیت انتشار آن از مدرسه امریکایی ناشنوایان به مجمع مربیان ناشنوایان امریکا⁽²⁾

منتقل شد که از 1850 تا 1895 عهده‌دار انتشار آن بود. گردهمایی مدیران مدارس ناشنوایان امریکا⁽³⁾که پیش‌تر گردهمایی سرپرستان و رئیسان مدارس ناشنوایان امریکا⁽⁴⁾نام داشت و امروزه گردهمایی

مدیران آموزشی خدمت‌رسان به ناشنوایان⁽¹⁾نام دارد، در 1895 به مجمع مربیان امریکایی ناشنوایان پیوست.

در 1917، مجمع اخیر به این نتیجه رسید که دیگر قادر به تأمین کمک‌های مادی برای نشر سالنامه نیست. از آن پس گردهمایی مدیران آموزشی خدمت‌رسان به ناشنوایان تا 1940 انتشار سالنامه را بر عهده گرفت و در این سال نیز مجمع مربیان امریکایی، دوباره کمک‌های مالی به نشریه را آغاز کرد. از 1940 این سالنامه، نهاد رسمی مجمع مربیان امریکایی و گردهمایی مدیران آموزشی بوده است. توافقنامه 1961 بین این دو سازمان، آنان را مالکان مشترک سالنامه ساخت و از آن تاریخ، این دو سازمان، با کمیته‌ای متشکل از چهار عضو از هر یک از آنها، به اداره نشریه می‌پردازد.

با حمایت‌های مالی گوناگون، سالنامه توانست در راستای هدف ابتدایی خود که همان انتشار گسترده مطالب مورد توجه و علاقه افراد دخیل در آموزش ناشنوایان بود، گام بردارد. مقالات سالنامه، دربردارنده موارد زیر بود: متون تاریخی، فنون تدریس و توضیحاتی در تأثیر عوامل سیاسی بر آموزش ناشنوایان. خوانندگان این سالنامه برای دستیابی به آمار مرتبط با ناشنوایی، گزارش‌های تحقیقاتی درباره روان‌شناسی و جامعه‌شناسی ناشنوایی، رساله‌های فلسفی و گزارش‌هایی از کنفرانس‌های مهم برای افراد متخصص در زمینه ناشنوایی، بدان مراجعه می‌کنند.

این سالنامه بخشی به نام «دیدگاه‌ها، پرسش‌ها و پاسخ‌ها» دارد که دربردارنده نقل قول‌هایی از سایر منابع و پاسخ‌های سردبیر به پرسش‌های خوانندگان است. همچنین گاهی این بخش دارای سرمقاله‌هایی است. بررسی آزمون‌ها و کتاب‌های موجود در زمینه آموزش ناشنوایان نیز بخش همیشگی این نشریه است. افزون بر این، سالنامه بخشی به نام «معلم با معلم» دارد و در آن، روش‌ها و مواد درسی جدیدی ارائه می‌شود که یا خوانندگان ارسال داشته‌اند و یا به قلم سردبیر است.

از 1967، سالنامه یک شماره را به راهنمای خدمات به ناشنوایان⁽²⁾اختصاص

داده است. نخستین بار در 1858 بود که گزارشی آماری درباره خدمات به ناشنوایان منتشر شد. در طول سالیان این گزارش‌ها گسترده‌تر شد تا اینکه یک نشریه، تماماً به ارائه خلاصه‌ای از اطلاعات مربوط به ناشنوایان اختصاص یافت. شماره ماه ژانویه تا 1967 حاوی اطلاعات آماری بود و پس از آن، این اطلاعات در شماره ماه مه ارائه گردید؛ چرا که پردازش داده‌ها و آماده کردن آنها برای چاپ، یک سال به طول انجامید. امروزه شماره راهنما در ماه آوریل منتشر می‌شود. این شماره به شرح اطلاعات مربوط به هر مدرسه و برنامه ویژه کودکان ناشنوا در ایالات متحده می‌پردازد؛ از جمله: نشانی پستی و شماره تلفن هر مدرسه، شماره تلفن معلمان، شمار ثبت‌نام شدگان، توزیع دانش‌آموزان بر مبنای سن، شمار دانش‌آموختگان و شمار دانش‌آموزانی که به چندین معلولیت مبتلا بوده‌اند. دیگر قسمت‌های شماره ماه آوریل، شامل موارد زیر است:

فهرست امکانات موجود برای دانش‌آموزان ناشنوا در مقاطع پس از دبیرستان؛ برنامه‌های آموزش پرسنل شاغل در زمینه آموزش ناشنوایان در دانشگاه‌ها؛ برنامه‌های مخصوص دانش‌آموزان ناشنوا و نابینا؛ برنامه‌های توان‌بخشی فدرال و ایالتی؛ سازمان‌های مذهبی؛ خانه‌سازی و اسکان ناشنوایان؛ برنامه‌های ورزشی؛ اردوهای تابستانی؛ سازمان‌های ملی ناشنوایان؛ سازمان‌های تخصصی ملی و مراکز اطلاعاتی درباره ناشنوایی؛ برنامه‌های تحقیقاتی برگزیده و تحت حمایت مالی دولت؛ برنامه‌های درجه دکتری در زمینه ناشنوایی. همچنین این راهنما دربردارنده فهرست اعضای مجمع مربیان امریکایی ناشنوایان و کمیته‌های تخصصی سازمان‌های حامی نشریه نیز هست. افزون بر این، هر ساله این نسخه راهنما، مقالات مطالعاتی را ارائه می‌دهد که حاوی خلاصه تحقیقات و آرمان‌های موجود در زمینه موضوعات عمده و مورد علاقه مربیان متخصص، از جمله قوانین جدید، دانش‌آموزان مبتلا به چندین معلولیت و هماهنگی آموزشی است. نسخه راهنمای سالنامه، ابزاری بسیار ارزشمند و سودمند برای مدرسان به شمار می‌آید. در سال 1969 و برای اذعان بر اهمیت این راهنما سردبیر مجزایی برای آن منصوب

شد. ویلیام کریگ⁽¹⁾، مدیر مدرسه ناشنوایان پنسیلوانیای غربی در پیتسبرگ⁽²⁾، سمت سردبیری نسخه راهنما را بر عهده گرفت و در 1974 نیز، هلن کریگ⁽³⁾، که یکی از اعضای کادر مدرسه پنسیلوانیای غربی بود، در سمت دستیار سردبیر، همکاری با او را آغاز کرد.

سردبیران سالنامه: نخستین سردبیر سالنامه، لوسرن رای⁽⁴⁾، یکی از اعضای هیئت علمی مدرسه امریکایی ناشنوایان بود. هنگامی که مجمع مربیان امریکایی، ناشر سالنامه گردید، رائی همچنان به فعالیت خود به عنوان سردبیر ادامه داد. در سال 1855، ساموئل پورتر⁽⁵⁾

جانشین وی شد؛ همو که آغازگر گزارش‌های آماری سالنامه درباره آموزش ناشنوایان بود. پس از شش سال، لِوِلین پرات⁽⁶⁾از سال 1868 تا 1870 این سمت را عهده‌دار شد. وی پیش از آن در دانشگاه ملی افراد کرولال⁽⁷⁾

که بعدها دانشکده گالودت⁽⁸⁾نام گرفت، فعالیت می‌کرد پنجاه سال پس از آن، بین سال‌های 1871 تا 1920، ادوارد آلن فی⁽⁹⁾

سردبیر سالنامه بود. وی همانند سردبیران پیشین، استاد دانشکده ملی کرولالها بود و در پایان فعالیت خود در آنجا، به سمت معاون رئیس دانشکده برگزیده شد. فی، سالنامه را در بالاترین سطح و استاندارد سواد و دانش نگاه داشت. خود او استاد زبان انگلیسی و دانشمندی در زمینه زبان‌های خارجی و ناشنوایی بود. او که از بحث و اختلاف‌نظر بیمی نداشت، سالنامه را به نشریه‌ای پرشور و هیجان بدل ساخت؛ اگر چه پنجاه سال فعالیت وی به عنوان سردبیر نشان از این دارد که وی بر مقالات این نشریه با کمال انصاف و عدالت نظارت داشته است. او اغلب نظریاتی را در نشریه منتشر می‌کرد که بحث‌انگیز بودند. مدیریت وی باعث شد مقالات داخل و خارج از حوزه آموزش دانش‌آموزان ناشنوا احترام خاصی برای سالنامه قائل شوند.

دیگر معاون رئیس دانشکده گالودت، ایروینگ اس. فاسفلد⁽¹⁾، پس از فی سردبیر سالنامه شد. فاسفلد، دارای درجه دکتری در روان‌شناسی بود و در دوران او، شمار مقالات مرتبط با نتایج آزمایش‌های روان‌شناختی دانش‌آموزان ناشنوا افزایش یافت. مسئولیت در قبال این روند نشر نیز نشانگر روندی جدید در زمینه آموزش و به ویژه آموزش استثنایی بود. پس از استعفای فاسفلد در 1943 به مدت دو سال ایگناتیوس بورلی⁽²⁾، رئیس مدرسه ناشنوایان مریلند⁽³⁾، جایگزین وی شد. در سال 1945 لئونارد الستاد⁽⁴⁾، سردبیری سالنامه و ریاست دانشکده گالودت را بر عهده گرفت که در 1948 او این سمت را به پوری واکس داکتر⁽⁵⁾واگذار کرد که در 1940 به عنوان دستیار سردبیر آغاز به کار کرده بود.

مک‌کی ورنون⁽⁶⁾

در 1969 جانشین داکتر شد. ورنون بخش‌های «دیدگاه‌ها» و «معلم با معلم» را به سالنامه افزود و تلاش برای افزایش تأثیر مثبت این نشریه را استمرار بخشید. او نسبت به تفاوت‌های ظریف سیاسی- فرهنگی در آموزش کودکان ناشنوا بسیار حساسیت نشان می‌داد.

سالنامه نخست به صورت فصلنامه منتشر می‌شد. از سال 1895 تا 1900 هر دو ماه یک بار انتشار یافت. اما از 1900 تا کنون در ماه‌های ژانویه، مارس، مه، سپتامبر و نوامبر منتشر می‌شود. ششمین شماره، نسخه راهنماست که در ماه آوریل انتشار می‌یابد.

اهمیت نشریه: شمارگان سالنامه در طول قرن بیستم سه برابر شده است و در این مدت شمار دبیران دانش‌آموزان ناشنوا نیز به دو برابر افزایش یافته است.

سال‌ها، مدارسِ تحت نظر گردهمایی مدیران آموزشی ناشنوایان، به تعداد اشتراک خود با نشریه که نمایانگر وسعت کادر آموزشی آنها نیز بود، هزینه‌ای را پرداخت می‌کردند؛ اما در 1969 این رویه تغییر یافت و پس از آن، تمامی اعضای مجمع مربیان امریکایی در ازای بخشی از دستمزد خود، با سالنامه مشترک می‌شوند. در

1920 که فِی از سمت سردبیری استعفا داد، سالنامه 1100 مشترک داشت و به گزارش همین نشریه در سال مالی 1985 آن، 4400 نسخه برای توزیع میان 3615 مشترک آن به چاپ رسید. با این همه، رقم شمارگان، نشانگر اهمیتی نیست که این نشریه در آموزش دانش‌آموزان ناشنوا دارد. مدت طولانی انتشار آن باعث شده است که مجموعه و شماره‌های آن به سندی معتبر از آموزش کودکان ناشنوا در ایالات متحده بدل شود. افزون بر این، به نظر آنان که توجه خاصی به ناشنوایان و این حوزه دارند، بازتاب رویه‌های کنونی در این زمینه، سالنامه را یکی از معدود نشریات ضروری ساخته است.

آشا (American Speech- Language- Hearing Association (Asha))

این نشریه که از سپتامبر 1959 به همت انجمن گفتار، زبان و شنوایی، شروع به کار کرد، شمارگانی کمتر از شش هزار نسخه داشت که به تدریج به پنجاه هزار نسخه رسید. خوانندگان آن، عمدتاً آسیب‌شناسان گفتار- زبان⁽¹⁾، شنوایی‌سنجان⁽²⁾، و دانشجویان هستند و در حدود نهصد نسخه از آن نیز به کتابخانه‌ها و سایر مشترکان، فرستاده می‌شود.

هدف از انتشار آشا این بود که بین اعضا و مقامات ارشد انجمن، مجرای ارتباطی به وجود آید. این نشریه به چاپ مطالبی می‌پردازد مرتبط با فعالیت‌های حرفه‌ای و اداری آسیب‌شناسان گفتار- زبان، شنوایی‌سنجان و انجمن گفتار- زبان و شنیداری. این مجله، در طول بیست سال نخست انتشار، به صورت تک‌رنگ و با تصاویر بسیار اندک، چاپ می‌شد.

در اواخر 1978، قالب مجله، دوباره طراحی شد، بدین صورت که جلد آن، تمام رنگی بود و در متن آن، از رنگ، بهره گرفته شده بود. همچنین، بر داشتن تصاویر و ترسیم‌ها نیز تأکید داشت. سپس، مقالات جدیدی در آن گنجانده شد و مؤلفان، تشویق شدند که به شیوه‌ای غیررسمی، مطالب را بنگارند و برای نمونه، از اصطلاحات تخصصی کم‌تری استفاده کنند و بیشتر به ارتباط با خوانندگان، توجه

داشته باشند.

آشا، همچنین دست‌نوشته‌های ارسالی را نیز می‌پذیرد که البته باید در قالب مقاله⁽¹⁾، مطلب مجله‌ای،⁽²⁾اخبار، گزارش‌های کمیته، سرمقاله‌های میهمان، بررسی کتاب‌ها و مطالب بالینی و نامه باشد. گزارش‌های کمیته به اعضای کمیته آشا محدود می‌شود؛ اما ضرورتی ندارد که دیگر مقاله‌نویسان به آشا وابسته باشند. شایان ذکر است که هیچ دستمزدی به مؤلفان مقالات، پرداخت نمی‌شود.

آشا، در موضوعات تخصصی بسیار گسترده‌ای، از جمله موضوعات فلسفی، فکری، تاریخی و یا ترکیبی، به چاپ مقاله و گزارش می‌پردازد. مقالات و مطالب مجله‌ای از لحاظ محتوا از یکدیگر متمایز می‌شوند. دست‌نوشته‌های دارای ماهیت فنی که توسط اعضای آن تخصص باید مورد بررسی قرار گیرند، مقاله محسوب می‌شوند و برای بررسی، به حداقل سه دستیار سردبیر، ارجاع می‌گردد. مطلب مجله‌ای، عموماً نیازمند این نوع بررسی نیست و همانند سایر قسمت‌های مجله، بدان پرداخته می‌شود.

خوانندگان نیز می‌توانند با ارسال نامه به سردبیر، درباره موضوعات مرتبط با اختلالات ارتباطی، ابراز عقیده کنند. آشا پذیرای طیف گسترده‌ای از موضوعات و نظریات است. واکنش‌ها، عقاید متضاد، آرا و پرسش‌ها نیز چنانچه در دویست کلمه و یا کمتر مطرح شوند، قابل چاپ هستند. نامه‌های بدون نام و امضا، چاپ نخواهند شد، اگرچه در صورت تقاضای نویسنده نامه، چنانچه سردبیر، وی را بشناسد و دلیل موجهی برای ناشناخته ماندنش وجود داشته باشد، از ذکر نام وی، خودداری می‌شود.

سرمقاله‌ها، اساساً همان نقش نامه‌ها را دارند؛ با این تفاوت که بین یک هزار تا دو هزار کلمه هستند. بررسی کتاب‌ها مطالب بالینی نیز مشروط به رعایت برخی رهنمودها چاپ می‌شوند. افزون بر این، از بخش‌های جدید نیز در این نشریه استقبال می‌شود.

همه دست‌نوشته‌ها پس از پذیرش، از لحاظ سَبک، ویرایش خواهند شد و

مقالات پذیرفته شده، صرفاً برای تأیید مؤلف به او برگردانده می‌شوند. دست‌نوشته‌هایی که منتشر شده و یا در نشریه و مؤسسه دیگری تحت بررسی است، نباید برای آشا فرستاده شود.

سیاست ویرایشی آشا بر اهمیت نوشتار مؤثر در همه مطالب منتشر، تأکید دارد؛ چرا که هدف اصلی از انتشار مطالب در آشا، برقراری ارتباط است. آشا، نشریه‌ای است که بیشترین شمار خواننده را در انجمن گفتار- زبان- شنوایی امریکا داراست و در مطالب آن، در صورت امکان، اصطلاحات تخصصی که برای همه خوانندگان مفهوم نباشد، حذف می‌شوند و به جای «نویسنده حاضر» و یا «محقق»، از اول شخص و ضمایر آن، استفاده می‌گردد.

مطالب مهم سالانه نشریه عبارت‌اند از: گفت‌وگو با رئیس انجمن؛ بررسی مهم‌ترین رویدادهای مجمع؛ فهرست راهنمای کتاب‌ها و مطالب بررسی شده؛ راهنمای تولیدکنندگان و ناشران⁽¹⁾گزارش سالیانه؛ گزارش حسابرسان، اعضا و مسئولیت‌های کمیته؛ اصول اخلاقی؛ فراخوانِ مقاله برای مجمع؛ برنامه‌های دانشگاهی و درمانگاهی معتبر؛ گزارش قانون‌گذاری شورا؛ وضعیت حقوق‌های دفتر مردمی؛ فهرست اعضای جدید.

هر سال، برخی شماره‌ها، به موضوعی خاص می‌پردازند؛ برای نمونه، نقش اقلیت‌ها در این تخصص، تحقیق درباره وسایل کمکی شنوایی و آسیب‌شناسی گفتار در زندان‌ها.

چشم‌انداز ارتباط (Communication Outlook)

نشریه‌ای بین‌المللی است که هر سه ماه یک بار منتشر می‌شود و منحصراً به چاپ اطلاعاتی درباره فناوری و وسایل کمک‌شنوایی کسانی که قادر به سخن گفتن نیستند، می‌پردازد. این وسایل و فناوری‌ها، دامنه گسترده‌ای دارد و از تصاویر ساده‌ای که فرد برای نیازهای اساسی خود به آن اشاره می‌کند تا زبان اشاره و وسایل کمک‌شنوایی الکترونیکی رایانه‌ای را که مجهز به دستگاه ترکیب‌کننده

صدا است و می‌تواند کلمات، عبارات و جملات گوینده را نشان دهد، شامل می‌شود. این گونه‌های مختلف ارتباطی، زیر یک مقوله به نام تقویت‌کننده ارتباط، دسته‌بندی می‌شوند. فلج مغزی، از میان رفتن سلول‌های عصبی، ضربه مغزی، نواقص شنوایی، سکته و بیماری، تنها بخشی از محدودیت‌های فیزیکی است که شخص را از سخن گفتن و گاهی از نوشتن باز می‌دارد. تقویت ارتباط، دربرگیرنده کلیه افراد و سازمان‌های علاقه‌مند به کرولالهاست.

چشم‌انداز ارتباط، فراتر از یک نشریه معمولی است و مجموعه مطالب منظمی را برای علاقه‌مندان به تبادل نظر و اطلاعات درباره تقویت ارتباط، تدوین و عرضه می‌کند. افزون بر این، این نشریه به سیستم توزیع وسایل کمک ارتباطی به کسانی که نیازمند این‌گونه وسایل هستند، کمک می‌کند.

خوانندگان: مخاطبان نشریه چشم‌انداز ارتباط، از طیف‌های مختلفی هستند، از جمله: استفاده کنندگان وسایل کمک‌شنوایی، والدین، اعضای خانواده، دوستان، آسیب‌شناسان گفتار، درمان شناسان فیزیکی و شغلی، مددکاران اجتماعی، معلمان، ناظران و مدیران آموزشی، پزشکان، روان‌شناسان، مقامات دولتی، متخصصان رایانه، رابطان، تولید کنندگان، توزیع‌کنندگان و مهندسان توان‌بخشی مکانیکی و الکترونیکی.

ساختار: هدف اصلی از انتشار این نشریه کمک به ایجاد ارتباط بین ناشنوایان دیگر قشرهای جامعه؛ گسترش روابط بین متخصص‌های ارتباطات به منظور تبادل اطلاعات و تجارب آنها است. این نشریه، با اطلاع‌رسانی مناسب، خوانندگان را به سوی استفاده بهتر از روش‌ها و ابزارهای ارتباطات هدایت می‌کند. این نشریه، شامل سرفصل‌های زیر است و در هر فصل از مقاله‌های خوانندگان استقبال می‌کند. عنوان‌های بخش‌های آن عبارت‌اند از:

اخبار وسایل کمک‌شنوایی⁽¹⁾: گزارش، مقاله و آگهی تبلیغی درباره وسایل کمک ارتباطی و ابزارهایی که جدیداً تولید شده یا در حال تولید است، در این بخش عرضه می‌شود. منابع جدید⁽²⁾: منابعی که برای ناشنوایان و متخصصان ناشنوایی

سودمند است. مانند نشریات جدید، در این بخش معرفی می‌شوند. فعالیت‌ها⁽¹⁾: شامل گزارش‌هایی درباره کسانی است که در مراکز تولید و ساخت قطعات مختلف وسایل تقویت شنوایی مشغول به کارند. نرم‌افزار⁽²⁾: این فصل، لوح فشرده و مانند آن که برای استفاده ناشنوایان سودمند است، معرفی می‌کند. نکات⁽³⁾: گزارش روش‌ها، راهبردهای آموزشی جدید و دیدگاه‌های نوین و چگونگی استفاده از آنها توسط خوانندگان است. حمایت حقوقی⁽⁴⁾: گزارش رخدادهای حقوقی و دانستنی‌های قانونی درباره ناشنوایان است. طرح‌های پیشنهادی⁽⁵⁾: گزارش رهیافت‌های نو، مطالب آموزشی دقیق و مبسوط برای استفاده متخصصان تقویت ارتباطات است. آیا کسی می‌داند؟⁽⁶⁾: شامل پرسش‌ها و پاسخ‌ها در زمینه‌های مختلف ناشنوایان است. رخدادهای آینده⁽⁷⁾: تقویم زمانی رویدادهای منطقه‌ای، ملی و بین‌المللی است. مشترکین و ضمائم⁽⁸⁾: شامل اطلاعاتی درباره تقویت وسایل کمک ارتباطی است.

ویژگی مقالات: مقالات ارسالی خوانندگان به مجله باید گزارشی یا داستانی یا تحلیلی و علمی باشد. خوانندگان معمولاً ناشنوایانی‌اند که درباره تجارب خود در استفاده از وسایل کمک ارتباطی گزارش می‌دهند یا والدینی که تلاش کودکان خود را برای برقراری ارتباط، تشریح می‌کنند؛ نویسندگانی هستند که تولیدکنندگان وسایل کمک ارتباطی را نقادی می‌کنند و بر ضرورت انجام تحقیقات، سرمایه‌گذاری، آموزش و حمایت، تأمین بودجه امور حقوقی، مهندسی و وکالت تأکید می‌کنند.

مقالاتی که دارای دو هزار کلمه و یا کمتر باشند، برای چاپ انتخاب می‌شوند. مقالات ارسالی باید با موضوع تقویت ارتباط مرتبط باشند و می‌توانند شامل دیدگاه‌ها، ایده‌ها و یا اطلاعات تکنیکی باشد که نویسنده در اختیار

خوانندگان قرار می‌دهد.

متصدی این نشریه، مرکز بین‌المللی به نام ایساک⁽¹⁾است که در بهینه‌سازی زبان می‌کوشد و در واقع آزمایشگاه زبان مصنوعی⁽²⁾، است و نام اختصار آن ایساک و وابسته به دانشگاه ایالتی میشیگان است. این مرکز گسترش و پیگیری تحقیقات در زمینه ارتباطات، کنترل و دستیابی رایانه‌ای برای معلولان⁽³⁾،

در دانشگاه ویسکانسین⁽⁴⁾

در مدیسون⁽⁵⁾، تدوین و چاپ نشریه چشم‌انداز ارتباط را به عهده دارد. چشم‌انداز ارتباط، نشریه رسمی انجمن بین‌المللی ارتباط، در تبلیغ و ترویج ایده‌های ایساک می‌کوشد.

پیش از تأسیس ایساک در می 1983، چشم‌انداز ارتباط، نشریه‌ای وابسته به گروه اقدامات بین‌المللی برای ارتقای ارتباط⁽⁶⁾، بود.

ایساک، با انتشار این نشریه، به خوانندگان کمک می‌کند تا نسبت به تجارب جهان آگاهی پیدا کنند و روش‌ها و وسایل ارتباطی ایساک، به عنوان یک سازمان بین‌المللی، در کلیه زمینه‌های مربوط به تقویت ارتباطات، این وظایف را به عهده دارد: تبادل اطلاعات در سطح بین‌المللی؛ تعامل با دیگران در خصوص تقویت ارتباطات؛ استفاده از آن در همه شئونات زندگی؛ درخواست از کشورهای توسعه یافته برای کمک به کشورهای جهان سوم؛ افزایش سطح آگاهی در جوامع معلولان؛ چاپ نشریات و برگزاری نشست‌ها در زمینه روزآمد کردن اطلاعات تخصصی آموزش ناشنوایان و خادمان ناشنوایی برای روش استفاده از ابزارهای ارتباطی و ارائه خدمات ارتباطی مقبول.

اعضای ایساک برای یک سال، از امتیازاتی برخوردار می‌شوند؛ از جمله: اشتراک نشریه چشم‌انداز ارتباط، تخفیف ویژه برای اشتراک نشریاتی چون ارتباط جایگزین و تقویت‌کننده⁽⁷⁾که نشریه رسمی ایساک در زمینه علوم میان رشته‌ای

بین‌المللی است؛ همچنین اشتراک نشریه ارتباط با یکدیگر⁽¹⁾،

که فصلنامه مؤسسه ارتباطات بلیسیمبولیک⁽²⁾

در تورنتو⁽³⁾و اونتاریو⁽⁴⁾در کانادا است. اعضای ایساک، همچنین از تخفیف در هزینه حق شرکت در کنفرانس‌هایی که این شرکت برگزار می‌کند برخوردارند و نیز می‌توانند عضو گروه‌های علاقه‌مند به ارتباط تقویتی بشوند. افزون بر این، تسهیلات دیگری نیز برای علاقه‌مندان به شرکت در کنفرانس‌های ایساک و سایر نشریات این سازمان وجود دارد.

تلاش (Endeavor)

این نشریه را انجمن کودکان ناشنوای امریکا⁽⁵⁾

منتشر می‌کند. این مرکز، قبلاً انجمن بین‌المللی والدین ناشنوایان⁽⁶⁾

نام داشت. در اصل، بخش والدین مجمع مربیان امریکایی ناشنوایان⁽⁷⁾بود که مستقل شد. در طول فرآیندهای تغییر نام این سه گروه، تلاش، عمده‌ترین مجرای ارتباطی میان والدین بود که نخستین شماره آن، در پاییز 1969، توزیع گردید. از آن زمان تا کنون، شمار خوانندگان از شش هزار، به هجده هزار خانواده کودکان ناشنوا و متخصصان فعال در این زمینه، افزایش یافته است. تلاش، شش بار در سال، منتشر می‌شود و از یک خبرنامه چهار تا شش صفحه‌ای، به نشریه‌ای دوازده تا شانزده صفحه‌ای تبدیل شده است. قطع و اندازه نشریه نسبت به گذشته تغییر کرده است و آگهی‌ها و تصاویری در آن گنجانده شده است. تلاش، از نظریه ارتباط کلی⁽⁸⁾، طرفداری و حمایت می‌کند.

ویژگی‌ها و مطالب: تلاش، چندین ستون دایمی دارد. ستون رئیس⁽⁹⁾، به قلم رئیس هیئت اجرایی انجمن کودکان ناشنوای امریکا نگاشته می‌شود. همواره، یکی از والدین کودکان ناشنوا را به این سمت، منصوب می‌کنند. این ستون، در بردارنده مطالبی درباره انجمن کودکان ناشنوا و فعالیت‌هایش، دیدگاه‌هایی درباره هیئت

اجرایی و تجارب فردی در زمینه پرورش کودکان ناشنواست.

همچنین، همواره یکی از والدین، ستون سردبیر⁽¹⁾را می‌نگارد. این ستون، شامل مسائل ملی و موضوعات شخصی مرتبط با والدین کودکان ناشنواست.

ستون گروه‌های وابسته⁽²⁾،

خبرهایی را درباره فعالیت‌های گروه‌های وابسته به انجمن کودکان ناشنوا در سراسر امریکا و کانادا به خوانندگان ارائه می‌دهد. این ستون، نمایانگر فعالیت‌های منطقه‌ای گروه‌های والدین است. همچنین به دیگر گروه‌ها درباره نوع فعالیت‌هایی که یک گروه والدین محلی قادر به انجام داده آن است، ایده‌هایی می‌دهد.

ستون قانون‌گذاری⁽³⁾،

به قلم وکیلان و کارشناسان در زمینه مسائل حقوقی است که بر زندگی ناشنوایان و خانواده‌هایشان تأثیرگذار است. همچنین درباره پرونده‌ها و موضوعات حقوقی اطلاعاتی به روز ارائه می‌دهد. این ستون، همچنین درباره قوانین موضوعه، همچون قوانین 94- 142 (آموزش برای کلیه کودکان معلول⁽⁴⁾) و قانون توان‌بخشی 1973، بخش504، اطلاعات حاشیه‌ای به خوانندگان، ارائه می‌نماید. تغییر در قوانین مرتبط با مدارس دولتی، برنامه‌های آموزشی شبانه‌روزی و حرفه‌ای، همچنین، آموزش شغلی، کاریابی، ورزش، فناوری، همه و همه مسائلی است که در این بخش، گنجانده می‌شوند.

یکی از بخش‌های دایمی تلاش، ارائه یک مقاله مهم و پرمحتواست. در ضمن، هر شماره بخشی دارد به نام همراه با اخبار⁽⁵⁾که در یک یا دو جمله، خبرهای دنیای ناشنوایی را ارائه می‌دهد؛ اطلاعاتی درباره برنامه‌های تلویزیونی دارای شرح و زیرنویس، سازمان‌های جدید، فناوری، بورس‌های تحصیلی، تغییرات و نوآوری‌ها. اطلاعات این بخش از خبرنامه‌ها، اطلاعیه‌های رسمی و نامه‌های ویژه، از مدارس، سازمان‌های دولتی و فعالیت‌های خصوصی در امریکا و سایر کشورها، جمع‌آوری می‌شود.

بیشتر شماره‌های نشریه به بررسی کتاب‌های مورد علاقه والدین ناشنوایان می‌پردازد. در شماره‌های تابستان و ایام تعطیل، فهرست مطالب خواندنی مفید⁽¹⁾، منتشر می‌شود. کتاب‌های مخصوص کودکان نیز مورد بررسی قرار می‌گیرند.

افزون بر این، تلاش، در بردارنده اشعاری است که کودکان و بزرگسالان ناشنوا و یا دیگران، سروده‌اند. دیگر بخش‌های آن نیز عبارت‌اند از: مقالات کوتاه و ویژه‌ای درباره موضوعاتی چون: سگ‌های کمک‌کننده به ناشنوایان⁽²⁾، گاه‌شمار گردهمایی‌ها، نامه‌های رسیده از سوی والدین و متخصصان، اطلاعاتی درباره وسایل کمک‌شنوایی، قطعنامه‌های مصوب سازمان‌های دخیل در امور ناشنوایان، قدردانی ویژه از افراد خاص، انتشار مقالات دیدگاهی انجمن کودکان ناشنوا و اسامی اعضای جدید آن.

شماره‌های ویژه نشریه نیز به طور متناوب، منتشر می‌گردد. این شماره‌ها در بردارنده راهنمای اردوی تابستانی⁽³⁾

است که اکنون، به طور مجزا و بر مبنایی سالیانه منتشر می‌شود. همچنین، شماره‌ای با عنوان ناشنوایی و ناتوانی‌های یادگیری⁽⁴⁾

دارد. افزون بر این، یک ضمیمه ویژه به کودکان نابینا و ناشنوا و خانواده‌هایشان اختصاص یافته است.

سردبیر و همچنین بسیاری از فعالان در تلاش، والدین کودکان ناشنوا و یا کم‌شنوا هستند. متخصصان نیز در بخش‌هایی از آن، همچون ستون قانون‌گذاری، مقالات و دیگر ستون‌ها گاه‌به‌گاه، فعالیت داشته و تأثیرگذارند.

مری جِین رودز⁽⁵⁾،

نخستین سردبیر تلاش و انجمن ملی ناشنوایان⁽⁶⁾،

حامی مالی و ناشر آن بوده است.

نشریه فرت (The Frat)

این نشریه، ارگان رسمی انجمن ملی برادری ناشنوایان⁽⁷⁾است که در فوریه

1904، یعنی کمتر از دو سال پس از شکل‌گیری ایده انجمن برادری ناشنوایان در فلینت میشیگان⁽¹⁾، آغاز به کار کرد. فرت Frat به معنای برادری یا اخوت است.

تاریخچه: اسناد و مدارک انجمن ملی برادری، گویای چگونگی انتخاب نام نشریه نیست. البته پژوهش جدی در این باره انجام نگرفته است. در واقع، این نشریه آن چنان مشهور شده است که انجمن را نیز اغلب «اخوت» می‌نامند.

نخستین شماره‌های اخوت، چهار صفحه داشت و قطع آن، متوسط و به اندازه 22 × 15 سانتیمتر بود. اگرچه نخست قرار بود این نشریه به صورت ماهنامه منتشر شود، اما همواره، به طور نامنظم، منتشر می‌شد و در دو سال اولیه انتشار خود از حیطه مطبوعات خارج شد.

در 1907، توافقنامه‌ای با انجمن ملی ناشنوایان⁽²⁾منعقد گردید مبنی بر اینکه ارگان رسمی آن، یعنی کارگر خاموش⁽³⁾با عنوان دفتر اخوت⁽⁴⁾، چند صفحه‌ای را به انجمن ملی برادری اختصاص دهد. در مجمع سال 1907 انجمن توافق شد که به این ترتیب، انجمن، بیشتر و بهتر به مردم معرفی می‌شود و در هزینه‌های چاپ نیز صرفه‌جویی می‌گردد. کارگر خاموش (که اکنون ناشنوایان امریکا⁽⁵⁾نام دارد) در آن زمان نشریه‌ای بیست صفحه‌ای در قطع 35 * 27 سانتیمتر بود.

در مجمع سال 1909 انجمن، مطرح گردید که سایر نشریات، از جمله سایلنت سکزس موفقیت خاموش⁽⁶⁾و ناشنوایان امریکا، پیشنهاد درج «دفتر اخوت» در نشریه خود را دادند. با این همه، در نهایت، انجمن، قراردادی را با سوثرن اُپتیست (خوش‌بین جنوبی)⁽⁷⁾

منعقد ساخت. در میانه سال 1911 و به دلیل درخواست ناشر اُپیست، این قرارداد، فسخ گردید. شایان ذکر است در اوایل دهه 1900، تعدادی نشریه برای خوانندگان ناشنوا منتشر می‌شد، اما به استثنای کارگر خاموش، مدت انتشار سایر نشریات، کوتاه بود.

انجمن، با انتشار شماره اوت 1911 اخوت، نشر تنها ارگان رسمی خود را از سر

گرفت. استاندارد نشریه این بود که هشت صفحه داشته باشند؛ اما با گسترش انجمن، شمار صفحات اخوّت، بین هشت تا شانزده، در نوسان بود. در سال‌های اخیر، استاندار نشریه شانزده صفحه شده است.

ساختار و خط‌مشی: در سرمقاله نخستین شماره اخوت در 1904، آمده بود که اخوت، نه تنها به دیدگاه‌ها و نظریات می‌پردازد، بلکه به هر یک از اعضا که نشریه برای او فرستاده می‌شود، درباره فعالیت دیگر برادران، رشد و توسعه انجمن، گزارش مقالات و هر موضوعی که دانستن آن، رفاه عمومی را ارتقا می‌بخشد و همچنین، درباره ارزشمندترین و ضروری‌ترین سرمایه ما، یعنی هماهنگی، اطلاعاتی ارائه خواهد داد. افزون بر این، ذکر شده بود که این نشریه، در دسترس همه اعضایی قرار می‌گیرد که از سایر منابع اطلاعاتی در اختیارِ اعضای دیگر بخش‌های انجمن، محروم‌اند.

بدین ترتیب، سال‌های متمادی، محتوای اخوت، عمدتاً در موضوعات مرتبط با موارد زیر بود: انجمن ملی برادری، اعضای آن، روند گسترش آن و اقداماتش در جهت ایجاد اطمینان و اعتماد به سازمان. به دلیل وجود آشفتگی در سال‌های نخستین آن که رهبران ناشنوا در تداوم موجودیت انجمن، مردد بودند، اخوت همواره از اعضای خود می‌خواست از انجمن دفاع کرده، رشد آن را افزایش دهد و نهایتاً، اعضای جدیدی برای آن بیابند. در مورد اقدامات بخش‌های مختلف انجمن، مزایایی که به اعضای آن تعلق می‌گرفت و سازمان‌دهی بخش‌های جدید نیز در این نشریه، مقالاتی منتشر می‌شد. به اختصار می‌توان گفت حال‌وهوای سرمقاله‌های اخوّت، سرشار از درد و رنجی روزافزون بود.

در اواخر دهه 1920 و اوایل دهه 1930 که انجمن رو به گسترش نهاد، هر شماره اخوت، 24 صفحه داشت و مقالات متنوع‌تری در آن منتشر می‌گردید و اگرچه هنوز هم موضوعات مرتبط با بخش‌های انجمن و بیمه بر صفحات نشریه حکم‌فرما بود، اما با تبدیل شدن اخوت به نشریه مورد علاقه افراد عضو و غیر عضو، بر مطالب ارسالی از سوی اعضا (از جمله اشعار) افزوده شد.

بین آوریل 1928 و مِی 1931، پرسش و پاسخ درباره قوانین مجلس⁽¹⁾، به یکی از بخش‌های دایمی نشریه تبدیل شد. این ستون، به قلم ادوین ام. هزِل⁽²⁾

بود. او یکی از اعضای انجمن و نخستین ناشنوایی بود که به عضویت مؤسسات ملی آمریکایی‌های طرفدار حکومت⁽³⁾

درآمد. یکی از محبوب‌ترین بخش‌های اخوّت، که در 1930 آغاز شد و تا 1951 انتشار آن همچنان ادامه داشت، «کانون توجه» از جیمز اف. میگر⁽⁴⁾بود. این بخش مرتب منتشر می‌شد و آن قدر گسترش یافت که یک صفحه کامل را در بر می‌گرفت. میگر، نویسنده‌ای همه فن حریف بود: بذله‌گو، اصیل، گزنده و تحریک‌کننده. او اخبار سراسر جهان را که به گونه‌ای با ناشنوایی در ارتباط بود، جمع‌آوری کرده، پوشش می‌داد و آنها را با اطلاعاتی که معمولاً جدید بود، ارائه می‌کرد. میگر، در فوریه 1951، درگذشت و لئونارد وارشاوسکی⁽⁵⁾، مسئولیت ستون او را بر عهده گرفت. او خود در اخوت، ستونی داشت به نام «جرقه‌های ورزش»⁽⁶⁾. وارشاوسکی نیز همچنان اخبار جهانی را به طور مختصر ارائه می‌داد؛ به ویژه اخباری را که به ناشنوایی و ناشنوایان مربوط بود.

پس از «کانون توجه»، طولانی‌ترین بخش به قلم یکی از اعضای انجمن که به طور مداوم منتشر می‌شد، نوشته گیلبرت سی. برادوک⁽⁷⁾بود. وی از 1937 تا 1946، مجموعه‌ای از 97 زندگینامه را زیر عنوان با مشاهیر⁽⁸⁾به نگارش درآورد. کسانی که از سرتاسر جهان، برای این قسمت انتخاب می‌شدند، یا به دلیل موفقیت‌هایشان بود، یا به دلیل فائق آمدن بر معلولیت ناشنوایی و نهایتاً یا به دلیل اثر‌گذاری بسیار از آنان بر زندگی ناشنوایان. بعدها، انجمن دانش‌آموختگان دانشکده گالودت⁽⁹⁾، ستون «ناشنوایان سرشناس» را به صورت یک کتاب، گردآوری کرد.

در سال‌های 1944 و 1945، مقالات مبسوطی درباره منشأ شکل‌گیری و روند

توسعه انجمن ملی برادری ناشنوایان، با عنوان «سال‌های سختی و سپس پیشرفت»⁽¹⁾. منتشر شد؛ نویسنده این مقالات، آرتور ال. رابرتز⁽²⁾، سردبیر اخوت در آن زمان بود که با نام مستعار، آن را منتشر می‌کرد.

اخوت، از زمان شروع انتشار، سردبیران معدودی داشته است. فرانسیس پی. گیبسون⁽³⁾، از سال 1904 تا زمان مرگش در 1929، عهده‌دار این سمت بود. جانشین وی، آرتور ال. رابرتز نیز تا زمان مرگش در 1957 سردبیر نشریه بود. سپس ال. اس. چری⁽⁴⁾

تا 1967، در این سمت، فعالیت می‌کرد و سپس اف. بی. سالیوان⁽⁵⁾جانشین او شد.

تا زمان سردبیری رابرتز، صفحات سرمقاله اخوّت، به ندرت موضوعات روز مرتبط با ناشنوایان را بررسی می‌کرد. رابرتز، موضعی شدید و نقادانه در برابر فروشندگان دوره‌گرد ناشنوا، برگرفت و آنان را «گدا» نامید. همچنین، درباره موضوعات آموزشی، حرفه‌ای، اجتماعی و قانونی که با جامعه ناشنوایان مرتبط می‌گردید، ابراز عقیده می‌کرد. اخوّت، برای متقاعد کردن شرکت‌های بیمه به اینکه رانندگان ناشنوا، در مورد بیمه خودرو، در معرض ریسک بسیاری قرار دارند، تلاش بسیار کرد و درباره این رانندگان به انجام تحقیق و نظرخواهی پرداخت. جانشینان رابرتز نیز این شیوه را ادامه دادند و امروزه، به ندرت، شماره‌ای بدون داشتن سرمقاله‌ای درباره موضوعات مرتبط با ناشنوایان، منتشر می‌گردد.

اطلاعاتی درباره مشترکان: اخوّت، به طور رایگان، در دسترس اعضای فعال انجمن، همسران اعضای متوفای انجمن و همچنین، مدارس ناشنوایان و شماری از مخاطبان خارج از امریکا قرار می‌گیرد. این نشریه، هر دو ماه یک بار منتشر می‌شود و شمارگان آن ده هزار نسخه است. در 1955، به دلیل افزایش هزینه‌های چاپ، این نشریه از ماهنامه به دو ماهنامه تبدیل شد.

فصلنامه توانبخشی قدرت شنوایی (Hearing Rehabilitation Quarterly)

عنوان و چارچوب جدید این مجله در 1976 طرح‌ریزی شد. انتشار این جزوه، حاصل رشد و توسعه موفقیت‌آمیز مجلات پیشین این اتحادیه است که زمان آن به اوایل 1920 باز می‌گردد. نخستین نوشته چاپی آن، مربوط به سال‌های 1921 تا 1923 تحت عنوان کرونیکل است.

سپس بولتن اتحادیه سخت‌شنوایان نیویورک به صورت هفته‌نامه از فوریه 1923 به چاپ رسید. در این بولتن، رخدادهای مربوط به اتحادیه، فعالیت‌های اعضا، گزارش‌های نشست هیئت امنا و نامه‌های خوانندگان، چاپ می‌شد. در 1961 مهم‌ترین خبرهای اتحادیه سخت‌شنوایان نیویورک جای بولتن را گرفت. سری جدید نشریه، قابل فهم‌تر بود و در آن، بر مقایسه‌هایی که قابل توجه متخصصان امور بازپروری شنوایی و نیز کسانی که ضایعه شنوایی داشتند و خریداران نشریه بود، تأکید می‌شد. مضاف بر اینکه از اخبار مربوط به فعالیت‌های اتحادیه نیز گزارش‌هایی می‌آورد. امروزه روند فصلنامه توان‌بخشی قدرت شنوایی تکامل همه جانبه پیدا کرده و وضعیت کنونی اتحادیه سخت‌شنوایان نیویورک را، به عنوان مؤسسه‌ای که شهرت و دامنه و گسترش تأثیر به آن سوی محدوده جغرافیایی نیویورک هم رسیده است، نشان می‌دهد.

مخاطبان: این فصلنامه، برای ارتباط میان نشریات دوره‌ای مربوط به توان‌بخشی شنوایی، به وجود آمده است. چه آن نشریاتی که برای خوانندگان متخصص بازپروری طراحی شده و چه آن نشریاتی که برای جذب افراد معلول شنوایی و دیگر کسانی که به این موارد توجه دارند چاپ می‌شود. مخاطبان فصلنامه، متخصصان توان‌بخشی شنوایی از جمله شنوایی‌سنج‌ها، گوش‌شناسان، آسیب‌شناسان گفتاری، تکنسین‌های مددرسان ناشنوایان، روان‌شناسان، آموزگاران، مشاوران توان‌بخشی شغلی و دانشجویان می‌باشند. این مجله، مخاطبان دیگری نیز دارد، از جمله: افراد مبتلا به نقص شنوایی، خریداران نشریه، مثل والدین کودکان دارای ضایعه شنیداری، علاقه‌مندان و رهبران صنفی و سیاسی که به هرحال مشکلات افراد معلول شنوایی برایشان مهم است. فصلنامه، برای حفظ مخاطبان متفاوت خویش، می‌کوشد توازنی میان محتوای مطالب ایجاد

کند. از هر شماره، حدوداً 1500 نسخه چاپ می‌شود. نسخه‌ها برای مشترکان و کتابخانه‌های آموزشی و تخصصی فرستاده می‌شود.

اهداف: فصلنامه، اطلاعاتی درباره پیشرفت‌های اخیر در موضوعات گوناگون توان‌بخشی شنیداری و درمان‌های ممکن برای کسانی که با درجات مختلف ضایعه شنوایی و انواع گوناگون آن زندگی می‌کنند، ارائه می‌دهد. مشاوره و راهنمایی خوانندگان، استفاده از فرصت‌های مختلف برای معلولان شنوایی، معرفی پیشرفت‌ها و نوآوری‌ها در عرصه فناوری برای کمک ناشنوایان یا کم‌شنوا و اخبار مربوط به سازمان‌های خدماتی، از جمله مطالبی است که در این مجله مطرح می‌گردد.

مقالات، رویکردهای تازه‌ای را درباره توان‌بخشی ایجاد نموده، یا پیشرفته‌ترین اطلاعات در رشته‌های مختلف را که در ارتباط با ناشنوایان به کار می‌رود، خلاصه می‌کنند. شیوه نوشتار مقالات، معمولاً به گونه‌ای است که نیاز متخصصان تمام زمینه‌های تخصصی بازپروری شنوایی و نیز افراد معلول آموزش دیده و والدین کودکان معلول را برآورده می‌کند. افزون بر مقالات انفرادی، اطلاعات منظمی برای متخصصان و افراد علاقه‌مند منتشر می‌شود.

مؤلفان نشریه: فصلنامه، از همه مقالاتی که پیش از این در جایی چاپ نشده باشند، در تمام زمینه‌های مرتبط با پرورش قدرت شنیداری، استقبال می‌کند. مقالاتی که از سوی متخصصان یا دانشجویان سطح بالا یا کارآموز فرستاده شده است، خصوصاً مقالاتی که در زمینه‌های مختلف از جمله شنوایی‌شناسی، گوش‌شناسی، تکنولوژی اعضای مصنوعی، ارتباط درمانی، آموزش، روان‌شناسی، و توان‌بخشی باشند، در اولویت چاپ قرار دارند. همچنین، مقالات و اطلاعات کوتاهی که سازمان‌ها و مؤسسات مختلف برای فصلنامه می‌فرستند و ارزشمند تشخیص داده شوند، پذیرفته می‌شوند. گاه گزارش‌هایی با زبان اول شخص نیز به چاپ می‌رسد.

این فصلنامه، هیئت تحریریه‌ای دارد که از 27 پژوهشگر و شخصیت دانشگاهی برجسته در رشته‌های شنوایی‌شناسی، فناوری، آموزش، ارتباط درمانی، گوش‌شناسی، روان‌شناسی و توان‌بخشی تشکیل شده است. اعضای هیئت

تحریریه، مقالات ارسال شده را برای انتشار، بررسی می‌کنند.

شیوه و روش فصلنامه اهمیت ویژه‌ای دارد. از آنجا که فصلنامه توان‌بخشی به دنبال مخاطبان زیاد است، باید نحوه نوشتن، ترجیحاً شفاف باشد. در مقالات، از آوردن اصطلاحات بسیار تکنیکی و هر نوع واژه مهجور و دور از ذهن، خودداری می‌شود، با این نیت که با متخصصان رشته‌های خاص رابطه برقرار کرده، نیز خوانندگان باهوشی را که احتمالاً دارای ضایعه شنیداری می‌باشند، پوشش دهند. روش مقالات بدین گونه است که سرخطهایی چند را در بر می‌گیرد و در صورت اقتضای بلندی و پیچیدگی، مقاله شامل چند زیر مجموعه عناوین نیز می‌گردد.

روان‌شناسی توا‌نبخشی (Rehabilitation Psychology)

این مجله را بخش روان‌شناسی توان‌بخشی مؤسسه روان‌شناسی امریکا⁽¹⁾منتشر می‌کند. این بخش در 1949، به عنوان گروه مشترک‌المنافع ویژه آغاز گردید و تحت عنوان شورای ملی ابعاد روان‌شناسی معلولیت شناخته شد. در 1954، مقدمه مجله با عنوان خبرنامه چاپ شد. در 1957، نام این نشریه، به گزارش خبری تغییر یافت و افزون بر بخش‌های خبری درباره شورای ملی، به چاپ اطلاعات علمی بیشتری پرداخت. در 1958 شورای ملی ابعاد روان‌شناسی معلولیت، بخش رسمی مؤسسه روان‌شناسی امریکا گردید و در1960 نام این بخش، ابعاد روان‌شناسی معلولیت شد. در 1969، نام گزارش خبری به ابعاد روان‌شناسی معلولیت تغییر یافت تا موقعیت جدید آن را، به عنوان مجله‌ای علمی در پاسخ به افزایش اهمیت شناخت عوامل روان‌شناسی در معلولیت و نیاز به پخش اطلاعات علمی در این باره، منعکس سازد. بالاخره در 1972 نام مجله و بخش، به روان‌شناسی توان‌بخشی تغییر یافت.

روان‌شناسی توان‌بخشی، مجله‌ای میان رشته‌ای است که با همه مواردی که درباره ابعاد روان‌شناسی توان‌بخشی است، در ارتباط است. مجله، مقالاتی را منتشر می‌کند که ابعاد رفتاری و روان‌شناسی توان‌بخشی را در بعد گسترده‌ای از

موقعیت‌ها و زوایای مختلف نشان می‌دهد. موضوعات و تعداد مقالات روان‌شناسی و توان‌بخشی، برای مطالعه متخصصانی که با روان‌شناسی و ابعاد روان‌شناسی توان‌بخشی کار می‌کنند، به صورت متناسب در نظر گرفته می‌شوند. مجله، نسخه‌های خطی‌ای را چاپ می‌کند که با موضوعات بیماری‌های مزمن و معلولیت جسمی، روحی و احساسی معلولان سر و کار دارد و شامل جمعیت‌هایی مانند معلولان رشدی و افراد مسن می‌شود. به علاوه، مجله شامل گزارش‌های تحقیقاتی و گزارش‌های بالینی مختصر برای تحقیقاتی می‌شود که نمونه آنها کم است. بخش نقد کتاب، نقدهایی از کتاب‌های تازه چاپ شده مربوط را ارائه می‌کند. گاهی کل شماره مجله به موضوع مهم ویژه یا مورد علاقه خوانندگان اختصاص می‌یابد. پیشنهادهای خوانندگان برای موضوعات خاص، مورد استقبال سردبیر قرار می‌گیرد.

مسئولان مجله برای تغییر نگرش‌های رایج روان‌شناسی درباره معلولیت، سیاست خاصی را پیش گرفته‌اند که به شرایط معلولان کمک می‌کند. بنابراین، مجله نویسندگان را تشویق می‌کند که اصالت معلولان را در اجرای تحقیق، تغییر اطلاعات و استفاده از زبان حفظ کنند. نویسندگان نباید از معلولان با الفاظی یاد کنند که بیانگر ناتوانی و ضعف آنها است؛ بنابراین شایسته نیست از لفظ معلول استفاده کنند.

مطالعات زبان اشاره (Sign Language Studies (SLS))

تنها نشریه علمی است که به طور ویژه، زبان‌های اشاره‌ای و به ویژه زبان اشاره ابتدایی را بررسی و ابعاد فرهنگی، زبان‌شناسانه و روان‌شناسانه آنها را پژوهش می‌کند. این نشریه، در آغاز، هر شش ماه یک بار منتشر می‌شد و اکنون، ترتیب انتشار آن، فصلنامه است و از همین روی، شماره‌های آن منظم و مرتب نیست.

توماس ای. سبئوک، سردبیر نشریه سمیوتیکا⁽¹⁾در 1971 پیشنهاد کرد که ویلیام سی. استوکو کار تدوین نشریه‌ای با موضوع زبان اشاره را آغاز کند. این نشریه جدید

را، مرکز پژوهشی سبئوک در بلومینگتون در ایندیانا منتشر می‌کرد. با انتشار نخستین شماره آن در سپتامبر 1972، سبئوک با انتشارات ماوتون قرار‌دادی منعقد کرد. بنابراین، پنج شماره اول این نشریه (1972 تا 1974) با حمایت و مسئولیت مرکز علوم زبانی دانشگاه ایندیانا، ناشران ماوتون، هیگ و نزرلند به چاپ رسید.

مشکلات اداری و اقتصادی ماوتون و دانشگاه ایندیانا، اشکالاتی در روند چاپ و نشر به وجود آورد. تصور استوکو این بود که یافتن دانشگاه یا انتشارات دیگری که توانایی انتشار این نشریه تخصصی کوچک را داشته باشد، دشوار یا غیرممکن است. همچنین، وی اخیراً انتشار خصوصی یک نشریه غیر‌تجاری دیگر، به نام خاستگاه‌های زبان را بر عهده گرفته بود که بر زبان‌های اشاره تأکید داشت.

بالاخره استوکو تصمیم گرفت مجله زبان اشاره را به ناشران خصوصی بسپارد و پس از آن، این نشریه به شکل فصلنامه و از سوی انتشارات لینستوک به چاپ رسیده است. نام لینستوک که از ترکیب و ادغام «لینگوییستیکس» به معنای زبان‌شناسی و «استوکو» مشتق شده است تا اندازه‌ای به این دلیل انتخاب شده بود که معمولاً لینستوک (یا لینتسکوک) را برای جرقه زدن به گلوله توپ و به راه انداختن یک انفجار عظیم به کار می‌بردند. انتشارات لینستوک در 1977 در ایالت مریلند به ثبت رسید و ویلیام سی. استوکو، سردبیر، و روث استوکو، مدیر آن، تنها سهام‌دارانش بودند.

مطالعات زبان اشاره، با هدف خدمت به همه علاقه‌مندان به زبان ناشنوایان، به ویژه انسان‌شناسان، صوت‌شناسان، روان‌شناسان و جامعه‌شناسان طراحی شده است.

راهنمایی مخاطبان و خوانندگان نشریه، در زمینه مسائل ذیل، در حوزه وظایف این نشریه است: یادگیری زبان از سوی کودکان ناشنوا و شنوا؛ شکل‌گیری زبان در شرایط عادی و غیرعادی؛ دستور زبان‌های اشاره؛ فرهنگ و ویژگی‌های اجتماعی استفاده کننده از زبان اشاره؛ وجوه تشابه و اختلاف زبان‌های اشاره و زبان‌های گفتاری؛ زبان و ارتباط آن با مغز؛ رابطه زبان و دستگاه عصبی؛ کارکرد زبان‌های اشاره در بین ناشنوایان مناطق شهری و روستایی؛ شکل‌گیری زبان و شناخت خاستگاه‌های زبان.

همچنین، این نشریه، مباحث جنبی زبان‌های اشاره، مانند تحصیل این زبان از سوی ناشنوایان و سیاست‌های آموزشی را مطرح و بررسی می‌کند. خوانندگان آن، معمولاً مدیران و معلمان مدارس استثنایی، ناشنوایان و والدین فرزندان ناشنوا و تمام کسانی هستند که مشکلات زبانی کودکان و والدین را، مورد پژوهش قرار می‌دهند.

مطالعات زبان اشاره برای بسیاری از دانشگاه‌ها، مؤسسه‌ها، شخصیت‌ها و کتابخانه‌های پژوهشی جهان فرستاده می‌شود.

همکاری جمعی از متخصصان در مدیریت و هیئت تحریریه، عملکرد و کارنامه این نشریه را، مثبت کرده است. در نخستین هیئت تحریریه، ارسولا بلوگی، جرج دتمولد، ویلیام نمسر، جروم شین و فردریک شرایبر حضور داشتند. گوردن هوز نیز در 1973 به آنان پیوست. اِچ. راسل برنارد از 1976 تا 1979 سمت دستیار سردبیر نشریه را بر عهده داشت و پس از آن، فعالیت خود را در مقام معاون سردبیر ادامه داد. جان بونویلیان، هری هومان، کاترین میداو، ترنس اُرورک و جیمز وودوارد در 1978 به سمت معاونان سردبیر منصوب شدند. چندی پیش، شارلوت بیکر- شِنک، دنیس کوکلی و بتی کلونوموس این مسئولیت را پذیرفتند. علایق گسترده و دانش‌پژوهی هوشمندانه این افراد، خوانندگان را به حوزه‌های جدیدی کشاند و پیوند میان چندین مجمع علمی را به آنان نشان داد.

مجموعه‌ای از هفده مقاله این نشریه، با عنوان اشاره و فرهنگ: مطالبی خواندنی برای دانشجویان زبان اشاره امریکایی⁽¹⁾

در 1980 منتشر شد. این مجموعه مقالات، منبع سودمندی برای معلمان و فراگیران زبان اشاره به شمار می‌آید.

مطالعات زبان اشاره را بیشتر، برنامه‌هایی در دست دارند که عمقی‌تر به زبان می‌پردازند. در 1985، استوکو همراه با ویرجینیا ولترا از مؤسسه روان‌شناسی⁽²⁾، چکیده مباحث و مصوبات سومین سمپوزیوم بین‌المللی پژوهشی زبان اشاره را در اثری به نام مطالعه زبان اشاره ارائه دادند. این مجموعه، 83 پژوهش در زمینه زبان

اشاره را در خود جای داده است و با همکاری مشترک مؤسسه روان‌شناسی رم و انتشارات لینستوک به چاپ رسیده است. هدف این مجموعه، گسترش زبان‌های اشاره و بسط دامنه نفوذ نشریه بود.

مقالات، با روش‌های مختلف پژوهش، مانند روش تاریخی یا روش میدانی تألیف می‌شوند. مؤلفان، از آوردن اصطلاحات پیچیده و مغلق پرهیز می‌کنند و با زبانی روشن و فصیح به بیان نکات و مطالب می‌پردازند.

اخبار خاموش (Silent News)

این نشریه به همت جولیوس ویگینز⁽¹⁾در 1969 تأسیس شد و به مدت چهار سال به وسیله انتشارات سایلنت⁽²⁾که مؤسسه‌ای غیرانتفاعی بود، به صورت ماهانه منتشر می‌شد. در 1973، شرکت ثبت شده سایلنت نیوز که مؤسسه‌ای غیر‌انتفاعی است، شکل گرفت و از آن تاریخ، این نشریه را منتشر می‌کند. بیشتر کارکنان اخبار خاموش، از گزارشگران، خبرنگاران و عکاسان ناشنوا هستند.

اخبار خاموش، هم برای عموم ناشنوایان و هم برای کسانی که به گونه‌ای حرفه‌ای، دلْ‌مشغول حوزه ناشنوایان هستند، اطلاع‌رسانی می‌کند و از میان ناشنوایان، گستره خوانندگانش، دانش‌آموزان دبیرستان تا سالمندان را در برمی‌گیرد. والدین و بستگان ناشنوایان نیز اخبار خاموش را می‌خوانند. در میان خوانندگان حرفه‌ای این روزنامه، معلمان، مددکاران اجتماعی و رابطان قرار دارند. افزون بر این، بسیاری کتابخانه‌های عمومی و دانشگاهی اخبار خاموش را دریافت می‌دارند. اخبار خاموش، هفت هزار مشترک دارد که حق اشتراک می‌پردازند. با در نظر گرفتن نسبت‌های خانوادگی و نسخه‌هایی که به سازمان‌ها، بنگاه‌ها، مدارس، دانشگاه‌ها و کتابخانه‌ها فرستاده می‌شود، برآورد شده است ماهانه بیش از سی هزار نفر، اخبار خاموش را می‌خوانند.

اخبار خاموش، خبرهایی را چاپ می‌کند که مشخصاً به ناشنوایی و ناشنوایان مرتبط است و روزنامه‌های موجود، اخباری از این دست را چاپ نمی‌کنند. این

نشریه از میان شبکه ملی گزارشگران و نویسندگان، همزمان حجم فراوانی از اطلاعات را گردآوری می‌کند و هر ماه، تازه‌ترین تحولات قانونی، تکنولوژیک، پزشکی و ورزشی را گزارش می کند. افزون بر پوشش کامل خبری بیشتر حوادث ملی و آداب و رسوم، ستون‌های ثابتی به اخبار سراسری، توصیه‌های مربوط به استفاده از وسایل ارتباط از راه دور⁽¹⁾سفر، اختصاص داده شده است. شرح حال شخصی ناشنوایان منحصر به فرد نیز در این نشریه گنجانده شده است.

نشریه آموزش انگلیسی به دانش آموزان ناشنوا (TEDS)

این نشریه برای مربیان، معلمان و پژوهشگرانی که در جست‌وجوی روش‌های کاربردی و راهبردهای بدیع برای آموزش زبان انگلیسی به ناشنوایان یا دانش‌آموزانی است که انگلیسی زبان دوم⁽²⁾

آنها است. مقالات مندرج در این نشریه، شیوه‌های ابتکاری و غیرمعمول در زمینه مسائل و مشکلات تدریس را مطرح می‌کند. دیگر ویژگی‌های این نشریه عبارت‌اند از: ستون دستور زبان، ستونی منظم درباره اصول آموزش و دستور و ساختار زبان، چاپ مصاحبه‌هایی با مربیان و پژوهشگران برجسته درباره شکل‌گیری زبان، بخشنامه‌ها و اظهارنظرهای خوانندگان درباره مطالب کاربردی و نظری. این بخش، بررسی‌ها و پژوهش‌های خوانندگان را مطرح می‌کند و راه‌حل‌هایی برای حل مشکلات موجود در حوزه آموزش زبان را مطرح می‌کند.

این نشریه در 1974، زیر نظر گروه انگلیسی دانشکده گالودت⁽³⁾آغاز به کار کرد. نخست نام آن، Teaching English to the Deaf نشریه آموزش انگلیسی به ناشنوایان بود؛ اما پس از روشن‌تر شدن هدف از انتشار آن، یعنی کمک به انجام گرفتن مطالعات و بررسی‌ها درباره مشکلات عملی که امروزه مربیان ناشنوا و آموزگاران انگلیسی ناشنوایان، با آن مواجه‌اند، هیئت سردبیری، رأی به تغییر نام نشریه داد و نامش این‌گونه شد:

Teaching English to Deaf and Second-Language Students (TEDS)

این تغییر نام در 1981، رُخ داد تا شمار بیشتری از دبیران و آموزگاران زبان انگلیسی را که در زمینه آموزش انگلیسی به عنوان زبان دوم⁽¹⁾به دانش‌آموزان ناشنوا و دانش‌آموزان شنوا و زبان دوم فعال‌اند، در بربگیرد. مؤسسه آموزگاران زبان انگلیسی به سایران⁽²⁾به عنوان مرکزی قابل توجه، نیاز به انتشار این نشریه داشت تا آموزش انگلیسی به دانش‌آموزان و دانشجویان خارجی و آموزش انگلیسی به ناشنوایان را تسهیل کند. از این رو، هدف اصلی این نشریه، ارائه اطلاعات کاربردی و عملی درباره آموزش مهارت‌های زبان به ناشنوایان بوده است.

این نشریه، پس از 1977، به ارگان رسمی بخش مدرسان انگلیسی ناشنوایان⁽³⁾

تبدیل شده است که عضو مجمع مربیان امریکایی ناشنوایان⁽⁴⁾

است. از این زمان، شمارگان آن به یک هزار نسخه رسیده است. این نشریه، سه بار در سال منتشر می‌شود.

مدیریت نشریه، از میان گزارش‌ها و مقالات رسیده، آنهایی را که منطبق با آیین‌نامه آنهاست، انتخاب و منتشر می‌سازد.

نشریه اختلالات ارتباطی (Journal of Communications Disorders)

این نشریه به موضوعات بسیاری در زمینه اختلالات ارتباطی، از جمله بررسی‌های تجربی محض و درمانگاهی و تئوریکی می‌پردازد. خوانندگان این نشریه شامل زبان‌شناسان، عصب‌شناسان، روان‌شناسان، روان‌پزشکان و متخصصان شنوایی و گفتاری است.

مقاله‌هایی که عمدتاً معضلات مربوط به اختلالات ارتباطی را مورد بحث قرار می‌دهند، شامل روندهای طبیعی ارتباطی به اضافه جنبه‌های آناتومیکی، روان‌شناسی، تشخیصی، روان‌پویایی، تشخیص بیماری‌های روانی و اختلالات ارتباطی است.

در این نشریه ضمن توجه به تاریخ علم و وضعیت کنونی و آینده آن، مقاله‌هایی که موضوعات آنها در زمینه پژوهش‌های کاملاً تجربی و مقاله‌های بالینی و نظریه‌ای باشد، مورد استقبال قرار می‌گیرد. مقاله‌ها و نوشته‌های امریکایی که ماهیتی بین‌المللی و چند رشته‌ای دارند، در این نشریه منتشر می‌گردند.

گزینش نوشته‌ها: برگ‌های نشریه اختلالات ارتباطی، به روی همه کسانی که می‌خواهند نوشته‌هایشان را تحویل دهند، باز است. این نوشته‌ها برای سردبیر فرستاده می‌شود. وی برای مشاوره آنها را به شورای سردبیری ارجاع می‌دهد و آنجا با در نظرگرفتن ارجحیت محتوا، کیفیت کار و اعتبار گزارش این نوشته‌ها مورد بازبینی و بازرسی قرار می‌گیرند. شورای سردبیری بررسی می‌کند و سپس ویراستار تصمیم پذیرش یا رد مقاله‌ها را براساس توضیحات داده شده به نویسنده ابلاغ می‌کند و یا پیشنهادهای اصلاحی خود را که می‌تواند نوشته را قابل‌پذیرش کند، ارائه می‌دهد؛ گرچه ویراستاران نمی‌توانند بر پایه و اساس نامه‌ها و درخواست‌ها دگرگونی و بازبینی انجام دهند. خود نوشته‌ها باید همان گونه که فرستاده شده باقی بماند. موقعیت نویسنده یک مقاله اهمیتی ندارد. مشاوران سردبیر معمولاً از هویت نویسندگان آگاهی دارند، ولی تصمیم‌هایشان را تنها در پیوند با کیفیت نوشته‌ها می‌گیرند.

نشریه، هیچ هزینه‌ای را برای چاپ مقاله‌ای نمی‌پردازد. نوشته‌ها به ترتیب پذیرششان چاپ می‌گردند، ولی در موارد استثنایی، چندی از مقاله های ویژه، جلوتر از زمان‌بندی به چاپ می‌رسند. سردبیر تیترهای هر موضوع را خود برمی‌گزیند. این نشریه مقالات مورد علاقه روان‌شناسان، روان‌کاوان، متخصصان گفتار و علوم شنوایی، اختلالات ارتباطی، زبان‌شناسان، عصب‌شناسان و متخصصان گوش، بینی و حنجره را منتشر می‌کند.

این نشریه به مقاله‌هایی که مشکلات و مسائل اختلالات گوناگون ارتباطی را بیان کند، بیشتر اهمیت می‌دهد. مضامین نوشته‌ها عبارت‌اند از: جنبه‌های آناتومی و فیزیولوژیکی، اختلالات ارتباطی، نیز عناصر آسیب شناسی روانی در اختلالات ارتباطی، جنبه‌های روان حرکتی اختلالات ارتباطی و ابعاد تشخیص و درمان اختلالات ارتباطی.

همه مقاله‌های پذیرفته شده باید در بایگانی محفوظ بمانند، چه گزارش‌های تجربی، پژوهش‌های موضوعی و چه مقاله‌های نظری. پژوهش‌های تجربی باید از کیفیت بالایی برای ارائه یک مقاله اصیل برخوردار باشند. مقاله‌ای که نخست بر پایه برشماری مشخصه‌های موضوع در مقوله‌ای تشخیصی باشد، ولی فرضیه‌ای را ارائه ندهد و با دیگر گروه‌های علمی مطابقه نشده باشد تا فرضیه‌هایی را به اثبات رساند، قابل پذیرش نیستند.

مقاله‌های بلند بالای تجربی، باید بیشتر اطلاعات اثباتی را ارائه دهند تا آنکه تنها گزارشی از یک آزمون کوتاه در یک شیوه گسترده باشند. به طور کلی این بایدها از روی یک سری آزمون‌های به هم پیوسته حاصل می‌شود. یادداشت‌های آزمونی کوتاه، تنها و تنها باید بر پایه آزمون‌هایی چند استوار شده باشد.

نوشته‌های نظری و گزارشی که پذیرفته می‌شوند، باورهای نوینی را عرضه می‌دارند؛ پیشنهادهایی برای بازبینی نظریات کنونی ارائه داده و یا نظریات و مسائل را در شیوه‌های مفید بازسازی می‌کنند؛ اما از آنجا که این مقاله‌ها گرایش به درازی گفتار دارند، تنها به شرطی پذیرفته می‌شوند که مضمون اصلی‌شان مرتبط به موضوع اختلالات ارتباطی باشد. مقاله‌های کوتاه انتقادی که به روش علمی نوشته شده باشد نیز، تنها به شرطی چاپ می‌شوند که افکار نوینی را عرضه کنند و جهت نگاهشان به سوی یک مسئله مهم باشد.

تاریخ: نشریه اختلالات ارتباطی، خود از درون یک کتاب به نام آسیب‌شناسی گفتاری: پژوهش بین‌المللی علم آسیب‌شناسی گفتاری⁽¹⁾، نوشته رابرت بروبیکر⁽²⁾و آر. دبلیو. رایبر⁽³⁾، منتشر شده به سال 1966 از سوی شرکت انتشاراتی هلند شمالی آمستردام، به وجود آمده است. کتاب از استقبال خوبی برخوردار شد و به زودی شرکت انتشاراتی، چاپ دوم کتاب را خواستار شد. مؤلفان آن، تجدید نظر و چاپ دوباره آن را پس از یک سال انتشار شایسته ندیدند.

تدوین‌کنندگان پس از مشاوره با شماری از مقاله‌نویسان ویراست دوم، پیشنهاد

کردند روزنامه بین‌المللی در زمینه اختلالات ارتباطی تأسیس شود. بیشتر کسانی که مورد مشاوره قرار گرفته بودند، نظرشان این بود که چنین نشریه‌ای می‌تواند پاسخ به نیازهای تخصصی خوانندگان در این زمینه باشد. بنابراین، تدوین کنندگان به سرعت دست به کار شدند.

مؤلفان این نشریه متعلق به منطقه خاصی نیستند و متخصصانی از سراسر جهان مقاله می‌نویسند. آنها ابتدا راجع به موضوعی که می‌خواهند بنویسند، موافقت نشریه را به دست می‌آورند. نخستین شماره در می 1967 به چاپ رسید، شامل مقاله‌هایی از کسانی چون هوبرت ماورر⁽¹⁾به نام «لکنت زبان به مثابه ردّ و پذیرش همزمان⁽²⁾» بود که در شماره‌های بعدی آن چند بار چاپ شد. نیز، بخشی از شماره‌ها به شماری از مقاله‌هایی که اصولاً در یک کنفرانس ارائه شده بود (کنفرانس به نام، «اصول روان شناسی حرکتی و اهمیت آن در زمینه اختلالات ارتباطی» در نیویورک در بیست و ششم مارس 1966 برگزار شده بود) اختصاص داشت.

بیشتر مقاله‌هایی که در این کنفرانس ارائه شده در روزنامه اختلالات ارتباطی دوباره تجدید چاپ شده از سوی اولیور بلادشتاین⁽³⁾و لویس وولبرگ⁽⁴⁾نوشته شده بود.

از همان ابتدای کار، این نشریه موقعیت خوبی یافت و احترام و ستایش متخصصان را که در این زمینه فعالیت می‌کردند، برانگیخت. در سال‌های اخیر شماری از شماره‌های تخصصی و ویژه‌ای به چاپ رسیده است. در پاریس در 1977 یک ویژه‌نامه به نام «مشکلات لکنت زبان: تئوری و درمان⁽⁵⁾» به چاپ رسید. این شماره بر پایه مقاله‌های ارسالی که به کنفرانس دومین یادواره سالانه امیل فروشلز⁽⁶⁾درباره اختلالات ارتباطی در دانشگاه پیس⁽⁷⁾نیویورک در 1975 ارسال شده بود، تدوین شده است. افزون بر اینکه این روزنامه کمک بزرگی برای

پژوهش‌های تجربی و بالینی در زمینه مربوط می‌باشد، فروشلز خود نیز، از نخستین حامیان همین نشریه و از اعضای هیئت تحریریه آن بود. در 1978 نشریه مذکور باز یک ویژه‌نامه به نام «مشکلات شنوایی و ناشنوایی⁽¹⁾» منتشر کرد. این شماره رویکردی چند جانبه به زمینه‌های مورد بحث داشته، کوشش‌های زبان‌شناسان، روان‌کاوان و روان‌شناسان و نیز متخصصان پژوهش‌های ناشنوایی، شنوایی در این موارد را منعکس می‌ساخت.

بیشتر شماره‌های نشریه نیز، شامل آمیزه‌ای از مقاله‌های گوناگون بود که یک بازبینی بین‌المللی کتاب‌ها و دیگر نشریاتی که با جنبه‌های گوناگون اختلالات ارتباطی سر و کار دارد، در آن گنجانده شده است.