زیارت آل یس نظر به مقصد جان هر انسان

مشخصات کتاب

سرشناسه : طاهرزاده، اصغر، ۱۳۳۰ -

عنوان قراردادی : زیارتنامه آل یاسین. شرح

عنوان و نام پدیدآور : زیارت آل‌یس: نظر به مقصد جان هر انسان / اصغر طاهرزاده.

مشخصات نشر : اصفهان: لب‌المیزان، ۱۳۸۶.

مشخصات ظاهری : ۱۰۶ ص.؛ ۵/۱۱ × ۲۰ س‌م.

شابک : ۷۰۰۰ ریال : 978-964-2609-00-0 ؛ ۹۰۰۰ ریال (چاپ دوم) ؛ ۹۰۰۰ ریال (چاپ سوم) ؛ ۲۵۰۰۰ ریال (چاپ ششم)

وضعیت فهرست نویسی : فاپا

یادداشت : چاپ دوم: ۱۳۸۷.

یادداشت : چاپ سوم: ۱۳۸۸.

یادداشت : چاپ ششم: ۱۳۹۱.

یادداشت : کتابنامه به صورت زیرنویس.

عنوان دیگر : نظر به مقصد جان هر انسان.

موضوع : زیارتنامه آل‌یاسین -- نقد و تفسیر

رده بندی کنگره : BP۲۷۱/۷ /آ۷۰۴۲۲‌ط۲۵ ۱۳۸۶

رده بندی دیویی : ۲۹۷/۷۷۷

شماره کتابشناسی ملی : م۸۵-۴۵۱۵۴

اشاره

بسم الله الرحمن الرحیم

زیارت آل یس نظر به مقصد جان هر انسان

اصغر طاهرزاده

1385

فهرست مطالب

معرفت؛ هدف خلقت 14

عالی‌ترین معرفت، معرفت به امام علیه السلام 16

اهمیت شناخت امام علیه السلام 19

چگونگی شناخت امام علیه السلام 24

امام، اصل عالم و آدم 27

رؤیت در منظر زیارت آل‌یاسین 29

امام زمان عجل الله تعالی فرجه مظهر اسم «الله» 31

خودش، خودش را می‌شناساند 36

امام زمان عجل الله تعالی فرجه؛ راه ورود به کتاب خدا 38

بهترین شرایط ارتباط با خدا 39

معنی مقام بقیة‌الله 42

امام‌زمان عجل الله تعالی فرجه حقیقت جان هر انسان 44

امام زمان عجل الله تعالی فرجه وعدة حتمی خداوند 46

نظر به کامل‌ترین نماز 51

نظر به کامل‌ترین تشهد و سلام 52

نماز؛ واقعی‌ترین کلمات 53

امام علیه السلام نمایش کامل‌ترین نماز 55

سلام بر راز رکوع و سجود 56

آینة نمایش توحید 58

امام علیه السلام نمایش کامل‌ترین حمد و استغفار 59

امام زمان عجل الله تعالی فرجه ؛ حاکم شب و روز 60

امام زمان عجل الله تعالی فرجه؛ معنی شب و روز 63

امام زمان عجل الله تعالی فرجه ؛ حامل اسماء الهی 64

امام زمان عجل الله تعالی فرجه؛ آرمان بلند انسان 66

اظهار عقاید حق برای هم‌سنخی 68

معیّت امام زمان عجل الله تعالی فرجه با همه چیز 70

توجه به رجعت، عامل نجات از ظلمت 72

هم‌دلی با امام 73

ما هم از مستان این مِی بوده‌ایم 74

برکات حضور امام علیه السلام در زندگی 76

عالی‌ترین تقاضا، در اوج امیدواری 78

بر عاشقان فریضه بود جستجوی دوست 81

امام زمان عجل الله تعالی فرجه ؛ مقصد جان ما 83

تقاضای رفع موانع ظهور 88

احساس مسؤلیت نسبت به موفقیت امام علیه السلام 90

تقاضای تحقق تمدن اسلامی 93

باز سلامی دیگر 96

امام علیه السلام مظهر اسم هادی 98

شب پانزده شعبان، نورٌ عَلی نور 99

امام زمان عجل الله تعالی فرجه منتظر آمادگی ما هستند 103

آثار منتشر شده از استاد طاهرزاده 107

مقدمه

کتابی که در اختیار دارید حاصل سخنرانی استاد طاهرزاده در شب پانزده شعبان است، و تلاشی است برای روشن‌شدن معنی حقیقی ملاقات و رؤیت مقام معنوی حضرت صاحب‌الامر عجل الله تعالی فرجه به همان طریقی که خودشان به ما آموزش داده‌اند، که پس از پیاده‌شدن سخنرانی از نوار و تصحیح و تکمیل مطالب آن توسط سخنران محترم، به صورت این نوشته در اختیار خوانندگان محترم قرار می‌دهیم.

همچنان که ملاحظه خواهید کرد محتوای زیارت آل‌یس از معارف فوق‌العاده بلندی برخوردار است و ضرورت دارد که به کمک شروح مختلف و مفصل بدان پرداخته شود و سخنران محترم با شرح مختصر خود، ما را متوجه این موضوع نموده‌اند،

و همچنان‌که خودشان اظهار می‌دارند در این شرح سعی شده مطالب در نهایت اختصار بیان شود تا اتصال خواننده با اصل متن زیارت محفوظ بماند، ولی چنانچه مایل بودید موضوع را به طور مفصل دنبال کنید به دیگر آثار ایشان در رابطه با معارف مهدویت و مقام واسطة فیض‌بودن حضرت صاحب‌الامر عجل الله تعالی فرجه رجوع فرمایید.

به امید آن‌که توانسته باشیم قدمی در احیاء فرهنگ و یاد اهل‌البیت علیهم السلام برداشته باشیم.

گروه فرهنگی المیزان

مقدمه مولف

باسمه تعالی

معنی حقیقی زیارت یا ملاقاتِ حضرت صاحب‌الامر عجل الله تعالی فرجه به آن صورتی است که خود حضرت عجل الله تعالی فرجه به ما آموخته‌اند.آن‌گاه که قبل از آموزش زیارت آل یاسین فرمودند: «هرگاه خواستید توجه کنید به وسیلة ما به سوی خدا و به سوی ما، پس بگویید چنان‌که خدای‌تعالی فرمود: «سَلامٌ عَلَی آلِ یس السَّلامُ عَلَیْکَ یَا دَاعِیَ اللَّهِ وَ رَبَّانِیَّ آیَاتِهِ ....». پس چنانچه ملاحظه می‌فرمایید خود حضرت صاحب الامر عجل الله تعالی فرجه از طریق زیارت آل یاسین، راه ملاقات با وجود مقدس خود را به ما نشان داده‌اند، عمده درست برخوردکردن با آن راه و رسم است.

در شرح زیارت آل یاسین سعی شده است از طریق آن زیارت به حقیقت معنوی امام علیه السلام نظر کنیم و آن حضرت را با صفات مخصوص به خودشان مورد خطاب قرار دهیم و سپس از امامِ حیّ و حاضر، جوابی مناسب آن صفات بشنویم.

در این شرح همة تلاش برای تحقق چنین ملاقاتی است. به طوری‌که بتوانیم حقیقت امام را با تمام صفات ملاقات کنیم و آن حضرت نیز با تمام انوارِ مخصوص به خود جواب ملاقات ما را بدهند. و معنی ملاقات واقعی که به ما آموزش داده‌اند این نوع ملاقات است که بهرة فراوانی نیز به همراه دارد.

خوانندگان عزیز عنایت داشته باشند که سعی شده مطالب در نهایت اختصار بیان شود، لذا شایسته است با دقت هرچه بیشتر به نکات مطرح شده توجه گردد.

طاهرزاده

زیارت آل یس

سَلامٌ عَلَی آلِ یس السَّلامُ عَلَیْکَ یَا دَاعِیَ اللَّهِ وَ رَبَّانِیَّ آیَاتِهِ السَّلامُ عَلَیْکَ یَا بَابَ اللَّهِ وَ دَیَّانَ دِینِهِ السَّلامُ عَلَیْکَ یَا خَلِیفَةَ اللَّهِ وَ نَاصِرَ حَقِّهِ السَّلامُ عَلَیْکَ یَا حُجَّةَ اللَّهِ وَ دَلِیلَ إِرَادَتِهِ السَّلامُ عَلَیْکَ یَا تَالِیَ کِتَابِ اللَّهِ وَ تَرْجُمَانَهُ السَّلامُ عَلَیْکَ فِی آنَاءِ لَیْلِکَ وَ أَطْرَافِ نَهَارِکَ السَّلامُ عَلَیْکَ یَا بَقِیَّةَ اللَّهِ فِی أَرْضِهِ السَّلامُ عَلَیْکَ یَا مِیثَاقَ اللَّهِ الَّذِی أَخَذَهُ وَ وَکَّدَهُ السَّلامُ عَلَیْکَ یَا وَعْدَ اللَّهِ الَّذِی ضَمِنَهُ السَّلامُ عَلَیْکَ أَیُّهَا الْعَلَمُ الْمَنْصُوبُ وَ الْعِلْمُ الْمَصْبُوبُ وَ الْغَوْثُ وَ الرَّحْمَةُ الْوَاسِعَةُ وَعْدا غَیْرَ مَکْذُوبٍ السَّلامُ عَلَیْکَ حِینَ تَقُومُ السَّلامُ عَلَیْکَ حِینَ تَقْعُدُ السَّلامُ عَلَیْکَ حِینَ تَقْرَأُ وَ تُبَیِّنُ السَّلامُ عَلَیْکَ حِینَ تُصَلِّی وَ تَقْنُتُ السَّلامُ عَلَیْکَ حِینَ تَرْکَعُ وَ تَسْجُدُ السَّلامُ عَلَیْکَ حِینَ تُهَلِّلُ وَ تُکَبِّرُ السَّلامُ عَلَیْکَ حِینَ تَحْمَدُ وَ تَسْتَغْفِرُ السَّلامُ عَلَیْکَ حِینَ تُصْبِحُ وَ تُمْسِی السَّلامُ عَلَیْکَ فِی اللَّیْلِ إِذَا یَغْشَی وَ النَّهَارِ إِذَا تَجَلَّی السَّلامُ عَلَیْکَ أَیُّهَا الْإِمَامُ الْمَأْمُونُ السَّلامُ عَلَیْکَ أَیُّهَا الْمُقَدَّمُ الْمَأْمُولُ السَّلامُ عَلَیْکَ بِجَوَامِعِ السَّلامِ أُشْهِدُکَ یَا مَوْلایَ أَنِّی أَشْهَدُ أَنْ لا إِلَهَ إِلا اللَّهُ وَحْدَهُ لا شَرِیکَ لَهُ وَ أَنَّ مُحَمَّدا عَبْدُهُ وَ رَسُولُهُ لا حَبِیبَ إِلا هُوَ وَ أَهْلُهُ وَ أُشْهِدُکَ یَا مَوْلایَ أَنَّ عَلِیّا أَمِیرَ الْمُؤْمِنِینَ حُجَّتُهُ وَ الْحَسَنَ حُجَّتُهُ وَ الْحُسَیْنَ حُجَّتُهُ وَ عَلِیَّ بْنَ الْحُسَیْنِ حُجَّتُهُ وَ مُحَمَّدَ بْنَ عَلِیٍّ حُجَّتُهُ وَ جَعْفَرَ بْنَ مُحَمَّدٍ حُجَّتُهُ وَ مُوسَی بْنَ جَعْفَرٍ حُجَّتُهُ وَ عَلِیَّ بْنَ مُوسَی حُجَّتُهُ وَ مُحَمَّدَ بْنَ عَلِیٍّ حُجَّتُهُ وَ عَلِیَّ بْنَ مُحَمَّدٍ حُجَّتُهُ وَ الْحَسَنَ بْنَ عَلِیٍّ حُجَّتُهُ وَ أَشْهَدُ أَنَّکَ حُجَّةُ اللَّهِ أَنْتُمْ الْأَوَّلُ وَ الْآخِرُ وَ أَنَّ رَجْعَتَکُمْ حَقٌّ لا رَیْبَ فِیهَا یَوْمَ لا یَنْفَعُ نَفْسا إِیمَانُهَا لَمْ تَکُنْ آمَنَتْ مِنْ قَبْلُ أَوْ کَسَبَتْ فِی إِیمَانِهَا خَیْرا وَ أَنَّ الْمَوْتَ حَقٌّ وَ أَنَّ نَاکِرا وَ نَکِیرا حَقٌّ وَ أَشْهَدُ أَنَّ النَّشْرَ حَقٌّ وَ الْبَعْثَ حَقٌّ وَ أَنَّ الصِّرَاطَ حَقٌّ وَ الْمِرْصَادَ حَقٌّ وَ الْمِیزَانَ حَقٌّ وَ الْحَشْرَ حَقٌّ وَ الْحِسَابَ حَقٌّ وَ الْجَنَّةَ وَ النَّارَ حَقٌّ وَ الْوَعْدَ وَ الْوَعِیدَ بِهِمَا حَقٌّ یَا مَوْلایَ شَقِیَ مَنْ خَالَفَکُمْ وَ سَعِدَ مَنْ أَطَاعَکُمْ فَاشْهَدْ عَلَی مَا أَشْهَدْتُکَ عَلَیْهِ وَ أَنَا وَلِیٌّ لَکَ بَرِی‌ءٌ مِنْ عَدُوِّکَ فَالْحَقُّ مَا رَضِیتُمُوهُ وَ الْبَاطِلُ مَا أَسْخَطْتُمُوهُ وَ الْمَعْرُوفُ مَا أَمَرْتُمْ بِهِ وَ الْمُنْکَرُ مَا نَهَیْتُمْ عَنْهُ فَنَفْسِی مُؤْمِنَةٌ بِاللَّهِ وَحْدَهُ لا شَرِیکَ لَهُ وَ بِرَسُولِهِ وَ بِأَمِیرِ الْمُؤْمِنِینَ وَ بِکُمْ یَا مَوْلایَ أَوَّلِکُمْ وَ آخِرِکُمْ وَ نُصْرَتِی مُعَدَّةٌ لَکُمْ وَ مَوَدَّتِی خَالِصَةٌ لَکُمْ آمِینَ آمِینَ و بعد از آن این دعا خوانده شود اللَّهُمَّ إِنِّی أَسْأَلُکَ أَنْ تُصَلِّیَ عَلَی

مُحَمَّدٍ نَبِیِّ رَحْمَتِکَ وَ کَلِمَةِ نُورِکَ وَ أَنْ تَمْلَأَ قَلْبِی نُورَ الْیَقِینِ وَ صَدْرِی نُورَ الْإِیمَانِ وَ فِکْرِی نُورَ النِّیَّاتِ وَ عَزْمِی نُورَ الْعِلْمِ وَ قُوَّتِی نُورَ الْعَمَلِ وَ لِسَانِی نُورَ الصِّدْقِ وَ دِینِی نُورَ الْبَصَائِرِ مِنْ عِنْدِکَ وَ بَصَرِی نُورَ الضِّیَاءِ وَ سَمْعِی نُورَ الْحِکْمَةِ وَ مَوَدَّتِی نُورَ الْمُوَالاةِ لِمُحَمَّدٍ وَ آلِهِ عَلَیْهِمُ السَّلامُ حَتَّی أَلْقَاکَ وَ قَدْ وَفَیْتُ بِعَهْدِکَ وَ مِیثَاقِکَ فَتُغَشِّیَنِی رَحْمَتَکَ [رَحْمَتُکَ] یَا وَلِیُّ یَا حَمِیدُ اللَّهُمَّ صَلِّ عَلَی [مُحَمَّدٍ] حُجَّتِکَ فِی أَرْضِکَ وَ خَلِیفَتِکَ فِی بِلادِکَ وَ الدَّاعِی إِلَی سَبِیلِکَ وَ الْقَائِمِ بِقِسْطِکَ وَ الثَّائِرِ بِأَمْرِکَ وَلِیِّ الْمُؤْمِنِینَ وَ بَوَارِ الْکَافِرِینَ وَ مُجَلِّی الظُّلْمَةِ وَ مُنِیرِ الْحَقِّ وَ النَّاطِقِ بِالْحِکْمَةِ وَ الصِّدْقِ وَ کَلِمَتِکَ التَّامَّةِ فِی أَرْضِکَ الْمُرْتَقِبِ الْخَائِفِ وَ الْوَلِیِّ النَّاصِحِ سَفِینَةِ النَّجَاةِ وَ عَلَمِ الْهُدَی وَ نُورِ أَبْصَارِ الْوَرَی وَ خَیْرِ مَنْ تَقَمَّصَ وَ ارْتَدَی وَ مُجَلِّی الْعَمَی [الْغَمَّاءِ] الَّذِی یَمْلَأُ الْأَرْضَ عَدْلا وَ قِسْطا کَمَا مُلِئَتْ ظُلْما وَ جَوْرا إِنَّکَ عَلَی کُلِّ شَیْ‌ءٍ قَدِیرٌ اللَّهُمَّ صَلِّ عَلَی وَلِیِّکَ وَ ابْنِ أَوْلِیَائِکَ الَّذِینَ فَرَضْتَ طَاعَتَهُمْ وَ أَوْجَبْتَ حَقَّهُمْ وَ أَذْهَبْتَ عَنْهُمُ الرِّجْسَ وَ طَهَّرْتَهُمْ تَطْهِیرا اللَّهُمَّ انْصُرْهُ وَ انْتَصِرْ بِهِ لِدِینِکَ وَ انْصُرْ بِهِ أَوْلِیَاءَکَ وَ أَوْلِیَاءَهُ وَ شِیعَتَهُ وَ أَنْصَارَهُ وَ اجْعَلْنَا مِنْهُمُ اللَّهُمَّ أَعِذْهُ مِنْ شَرِّ کُلِّ بَاغٍ وَ طَاغٍ وَ مِنْ شَرِّ جَمِیعِ خَلْقِکَ وَ احْفَظْهُ مِنْ بَیْنِ یَدَیْهِ وَ مِنْ خَلْفِهِ وَ عَنْ یَمِینِهِ وَ عَنْ شِمَالِهِ وَ احْرُسْهُ وَ امْنَعْهُ مِنْ أَنْ یُوصَلَ إِلَیْهِ بِسُوءٍ وَ احْفَظْ فِیهِ رَسُولَکَ وَ آلَ رَسُولِکَ وَ أَظْهِرْ بِهِ الْعَدْلَ وَ أَیِّدْهُ بِالنَّصْرِ وَ انْصُرْ نَاصِرِیهِ وَ اخْذُلْ خَاذِلِیهِ وَ اقْصِمْ قَاصِمِیهِ وَ اقْصِمْ بِهِ جَبَابِرَةَ الْکُفْرِ وَ اقْتُلْ بِهِ الْکُفَّارَ وَ الْمُنَافِقِینَ وَ جَمِیعَ الْمُلْحِدِینَ حَیْثُ کَانُوا مِنْ مَشَارِقِ الْأَرْضِ وَ مَغَارِبِهَا بَرِّهَا وَ بَحْرِهَا وَ امْلَأْ بِهِ الْأَرْضَ عَدْلا وَ أَظْهِرْ بِهِ دِینَ نَبِیِّکَ صَلَّی اللَّهُ عَلَیْهِ وَ آلِهِ وَ اجْعَلْنِی اللَّهُمَّ مِنْ أَنْصَارِهِ وَ أَعْوَانِهِ وَ أَتْبَاعِهِ وَ شِیعَتِهِ وَ أَرِنِی فِی آلِ مُحَمَّدٍ عَلَیْهِمُ السَّلامُ مَا یَأْمُلُونَ وَ فِی عَدُوِّهِمْ مَا یَحْذَرُونَ إِلَهَ الْحَقِّ آمِینَ یَا ذَا الْجَلالِ وَ الْإِکْرَامِ یَا أَرْحَمَ الرَّاحِمِینَ

بسم‌الله‌الرحمن‌الرحیم

اَلسَّلامُ عَلَی مُحْیِی الْمُؤمِنینَ وَ مُبیرِ الْکافِرینَ اَلسَّلامُ عَلَی الْمَهْدِیِّ الْاُمَم اَلسَّلامُ عَلَی الْقائِمِ الْمُنْتَظَر وَ الْعَدْلِ الْمُشْتَهَر اَلسَّلامُ عَلَی بَقِیَّةِ اللهِ فی بِلادِهِ⁽¹⁾ سلام بر آن امامی که موجب احیاء مؤمنین و نابودی کافران خواهد شد. سلام بر مهدی امّت، سلام بر قائم منتظَر و عدل مورد نظر... سلام بر بقیة‌الله در هرجایی، که آن‌جا شهر خدا خواهد بود.

مقدمتاً تولد انسان کامل، حضرت بقیة‌الله‌اعظم، واسطة فیض، قطب عالم امکان، امام‌زمان عجل الله تعالی فرجه را تبریک عرض می‌کنم و امیدوارم که تولد ایشان برای جان ما، برکة با برکتی باشد که ظرفیت ظهور همه اسماء الهی در آن ممکن گردد، زیرا که

مقام حقیقیِ تعلیم همه اسماء الهی، مقام عظمای آن حضرت است.

بنده بنا دارم در این جلسه با طرح مقدمه‌ای در رابطه با امام‌شناسی، از طریق زیارت آل یاسین به زیارت و ملاقات امام‌عصر عجل الله تعالی فرجه برویم، ولی همچنان‌که خودتان مستحضرید، معرفت و شناخت مقام ائمه علیهم السلام شرط درست زیارت کردن آن عزیزان است. پس به مقدمه‌ای که عرض می‌کنم عنایت کافی بفرمایید.

معرفت؛ هدف خلقت

تصور عموم مردم این است که خداوند خلقشان کرده است تا از طریق یک زندگی عادی دینداری کنند و انتظار دیگری هم از آنها نیست. در حالی که مفسرین در تفسیر آیه «ماخَلَقْتُ الْجِنِّ وَ الْاِنْسِ اِلّا لِیَعْبُدُون»⁽¹⁾که می‌فرماید: جن و انس را برای عبادت خلق کردیم. در تفسیر «لِیَعْبُدُون» فرموده‌اند: «لِیَعْرِِفُون» یعنی برای معرفت. پس معنی آیه عبارت می‌شود از این‌که؛ خداوند می‌فرماید: انسان و جن را خلق کردیم تا اهل معرفت شوند. حال اگر متوجه باشیم که برای

معرفت به حقایق عالیه خلق شده‌ایم، پس باید بپذیریم به اندازه‌ای که معرفت ما نسبت به حقایق عالیه و ذوات مقدسه پایین است، به همان اندازه از فلسفه خلقتمان دوریم و از نتیجه‌ای که باید از زندگی بگیریم، محروم هستیم. مثلاً درخت سیبی که باید میوه سیب بدهد، اگر میوه‌ای غیر از سیب بدهد، عملاً آنچه را اقتضای درخت سیب‌بودنش است انجام نداده است و دیگر آن درخت را به عنوان درخت سیب نمی‌توان شناخت. اگر انسان برای عبادت خلق شده است و عبادت هم باید با معرفت شروع شود و به معرفت بالاتر ختم شود، پس هرکس به اندازه معرفتش به حقایق عالیه، به مقصد حقیقی خلقتش نزدیک شده و هرکس به اندازه‌ای که به مقصد خلقتش نزدیک نشده است، هر کار دیگری کرده باشد، کاری که باید بکند و از آن طریق به وجود خودش معنی بدهد، نکرده و عملاً همه کارهایش پوچ است. مثل درخت سیب که هر میوة دیگری بدهد، اگر میوه سیب ندهد، عملاً دیگر درخت سیب نیست، حالا شاخه و برگ بدهد ولی سیب ندهد، این درخت سیب نیست و نمی‌توان به آن درخت سیب گفت. انسانی هم که زندگی‌اش منجر به معرفت نسبت به حقایق نشود، عملاً معنی انسان‌بودن را از دست داده است.

البته توجه داشته باشید که عبادت صحیح منجر به قرب می‌شود و قرب یعنی اُنس بیشتر با حقایق عالیه و این خودش منجر به معرفت می‌شود، آن هم از بهترین نوع معرفت که همان معرفت حضوری است.

عالی‌ترین معرفت، معرفت به امام علیه السلام

از جمله موضوعاتی که در معارف دینی جایگاه بسیار بلندی دارد، امام‌شناسی یا معرفت به مقام امام است و درست به همان اندازه که جایگاه آن بلند است، دست‌یابی به آن آسان نیست، ولی از آن طرف هم برکات شناخت امام نامحدود است. عمده آن است که ما تصور نکنیم شناخت حقایق، کاری آسان و با اندک تأمل به‌دست‌آمدنی است. مگر خداشناسی آسان است که امام‌شناسی آسان باشد؟! این انتظار غلطی است که بدون تلاش لازم بخواهیم به معارف بلند دست پیدا کنیم. اگر مسئله ساده بود، نمی‌فرمودند: هدف از خلقت جن و انس، به دست آوردن معرفت است.

بسیار کم‌اند کسانی‌که خدا را لااقل در آن حدّی که خداست، بشناسند و بپرستند. البته فعلاً بحث در رابطه با چگونگی شناخت خدا نیست، عرض بنده این است که بعضی‌ها آنچه می‌پرستند در حقیقت خدا نیست.

امام‌خمینی«رحمة‌الله‌علیه» می‌فرمودند: آیت‌الله‌حجّت«رحمة‌الله‌علیه» فرموده بودند: «فلانی کافر عادلی است.» از ایشان پرسیده بودند: حاج آقا! اگر کافر است، چگونه عادل است؟ و اگر عادل است، چگونه کافر است؟ فرموده بودند: کافر است، چون خدایی که او می‌پرستد، خدای واقعی نیست، یک چیزی در ذهن خود ساخته است و می‌پرستد، امّا عادل است، چون نمی‌خواهد حقّ بقیه را غصب کند. بعضی‌ها خدا را نمی‌پرستند و به‌واقع خدا ندارند و در حدّی هم که می‌توانند خدا را بیابند، فکر نمی‌کنند. اعمال هرکس به اندازه معرفتش قبول می‌شود، حالا اگر کسی عقلش را به کار نبرد و متوجه حقایق عالیه نشود، باید حساب خود را خودش در این دنیا بکند که چه انتظاری در قبولی و نتیجة اعمالش باید داشته باشد. کسی که در حدّ شناختن صحیح خدا، فرصت برای خود ایجاد نکرد و در آن راستا تفکر ننمود، هنوز به مرز انسانیت نرسیده است. خداشناسی کار می‌خواهد، زحمت می‌خواهد، فراغت می طلبد و بلکه واجب‌ترین امر است. البته عرض بنده این نیست که همه ما باید فیلسوف یا متکلم بشویم، ائمه علیهم السلام نه فیلسوف بودند و نه متکلم، ولی با قلب زلالی که داشتند و با رعایت کامل موازین شرعی، خداوند بر قلب آن‌ها تجلی نمود، آن هم تجلی کامل و تمام.

عزیزان می‌دانید که خداشناسی از نماز، روزه و حج و...، از همه این‌ها واجب‌تر و مهم‌تر است. مسئله اوّل رساله‌های عملیه را مطالعه بفرمایید، می‌فرمایند: عقیده مسلمان به اصول دین باید از روی دلیل باشد. لذا است که روایات ما متذکر می‌شوند: اگر کسی اصول دین را قبول نداشته باشد، اصلاً عباداتش باطل است. مرحوم نراقی«رحمة‌الله‌علیه» در معراج‌السعاده می‌فرمایند: واجب‌ترین کار برای هر انسانی شناخت خداوند است. البته هرکس به مقدار وسعش باید تلاش کند. اما همه باید خدا را بشناسند، آن وقت، خداشناسی که واجب‌ترین واجب‌هاست، برای روح و ذات و جان انسان بسیار لازم و مفید است. به نظر شما آیا کسانی که خدا را قبول ندارند، از آن جهت است که خیلی متفکرند و لذا متوجه شده‌اند خدا نیست، یا در این رابطه اصلاً فکر نکرده‌اند؟ این مسلم است که هرجا خداشناسی هست، تفکر مطرح است و هر جا بی‌فکری و لاابالی‌گری هست، بی‌خدایی در صحنه است. شما یک نفر را پیدا نمی‌کنید که واقعاً از سر تفکر بگوید: به این دلیل خدا نیست. کسانی که منکر خدا هستند، به اندازه یک آدم معمولی هم فکر نکرده‌اند؛ که چون این مسئله روشن است از آن می‌گذریم.

اهمیت شناخت امام علیه السلام

علاوه بر معرفت به توحید و معاد و نبوت که باید نسبت به فهم درست هر کدام از آن‌ها اندیشه‌ها را به کار گرفت، مسئله امام‌شناسی و پیرو آن امام‌زمان‌شناسی است. اگر انتظار دارید بدون تفکر و تعمق و بدون داشتن مبانی عقلی، امام را بشناسید، مطمئن باشید چنین چیزی ممکن نیست. امام‌شناسی یک کار بزرگ عقلی و قلبی است، تا آن‌جایی که إن‌شاء‌الله بتوان از پرتو مقام معنوی ذوات مقدسه امامان برخوردار شد. پس اوّلین نکته‌ای که نباید از آن غفلت نمود، برنامه‌ریزی و آمادگی برای شناخت امام است، در حدّی که آن را به عنوان یکی از کارهای اصلیِ فعالیت‌های دینی خود قلمداد کنیم. روایات بسیار موثق و خوبی در مورد وجود امام زمان عجل الله تعالی فرجه داریم که آن روایات، نور چشم ماست و عموماً سنّی و شیعه آن‌ها را نقل کرده‌اند. این روایاتی که می‌گوید مهدی امّت پیامبر صلی الله علیه و آله از قریش است و یازدهمین فرزند فاطمه زهرا علیها السلام و از نسل امام حسین علیه السلام است، همه این‌ها روایاتی است که در متون دینی شیعه و سنی بدان اشاره شده است؛ از جمله حدیث جابر‌بن‌عبدالله‌انصاری است که از قول پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله نام هر یازده امام را تا حسن‌بن‌علی علیه السلام یعنی حضرت امام

عسگری علیه السلام نقل می‌کند، بعد حضرت می‌فرمایند: «و پس از او فرزندش است که نام و کنیة او با نام و کنیة من یکی است، و خداوند او را بر همه جهان حاکم می‌سازد و اوست که از نظر مردم پنهان می‌شود و غیبت او طولانی است تا آن‌جایی که فقط افرادی که ایمان آنان استوار و آزموده و عمیق است، بر عقیدة خود در مورد امامت او باقی می‌مانند».⁽¹⁾

بنابراین از جهت متنِ روایاتی که نسبت به توجه به وجود مقدس امام زمان عجل الله تعالی فرجه قابل اطمینان باشد هیچ مشکلی نداریم.⁽²⁾

آنچه را باید عنایت داشته باشید این است که اصرار زیادی در متون روایی در «شناخت امام» شده است. راوی می‌فرماید: «سمعت اباجعفر علیه السلام یقول: مَنْ مَاتَ وَ لَیْسَ لَهُ إمامٌ فَمَوْتُهُ مِیْتَةٌ جَاهِلِیَّةٌ وَ لا یُعْذَرُ النّاسُ حَتّی یَعْرِفُوا اِمامَهُم وَ مَنْ ماتَ وَ هُوَ عارِفٌ لِإمامِهِ، لا یَضُرُّهُ تَقَدُّمُ هذَا الْاَمْرُ أَوْ تَأَخُّرُهُ وَ مَنْ مَاتَ عَارِفًا لإمَامِهِ کانَ کَمَنْ هُوَ مَعَ الْقائِمِ صلی الله علیه و آله فی فُسطاطِهِ»⁽³⁾یعنی؛

هرکس بمیرد و برای او امامی نباشد، به مرگ جاهلیت مرده است و هیچ عذری از او در عدم شناخت امام قبول نمی‌شود، و اگر کسی بمیرد و امام زمان خود را بشناسد، جلو و عقب افتادن ظهور امام زمان عجل الله تعالی فرجه به او ضرر نمی‌زند، و اگر کسی توانست امامش را بشناسد ولی مرگش قبل از ظهور حضرت فرا رسید، مثل کسی است که در خیمه امام زمان عجل الله تعالی فرجه نشسته است، و باز در روایت دیگر دارد مثل کسی است که همراه امام می‌جنگد.»

ملاحظه می‌فرمایید که تأکید حضرت بر روی شناخت امام است و می‌فرمایند؛ هیچ عذری در عدم شناخت امام از کسی قبول نمی‌شود. پس اصلی‌ترین مسأله را باید در شناخت امام دانست.

در روایت مشهوری که سنّی و شیعه بر آن تأکید دارند هست که رسول خدا صلی الله علیه و آله می‌فرمایند: «مَنْ ماتَ وَ لَمْ یَعْرِف‌ْ اِمامَ زَمانِهِ ماتَ مِیْتَةً جاهِلِیَّةً»⁽¹⁾یعنی؛ اگر کسی بمیرد و امام زمان خودش را درک نکند به مرگ جاهلیت مرده است.»

مسلّم منظور از شناختن امام‌زمان عجل الله تعالی فرجه ، شناختن مقام و مرتبه قدسی آن حضرت است و این نوع شناختن است که ارزش دارد و تنها انسان‌هایی به چنین شناختی نائل می‌شوند که ملاک داشته باشند و قواعد حق و باطل را تا اندازه‌ای بدانند. به عنوان مثال؛ همان چیزی که در رابطه با شناخت امام خمینی«رحمة‌الله‌علیه» پیش آمد؛ خیلی‌ها ایشان را می‌دیدند، می‌دانستند هم که اسم این آقا چیست، ولی دیدیم که او را نشناختند، چون مقصدش را نمی‌فهمیدند. او را می‌دیدند حرف‌های او هم به گوششان می‌خورد، امّا شناختن او قاعده و ملاک دیگری می‌خواست. کسی که ملاک‌های توحیدی ندارد، چطور امام زمان را که متذکر توحید است می‌شناسد؟! در آخر دعای شریف ندبه در وصف امام زمان عجل الله تعالی فرجه می‌گویید: «اللَّهُمَّ وَ نَحْنُ عَبِیدُکَ التَّائِقُونَ إِلَی وَلِیِّکَ الْمُذَکِّرِ بِکَ وَ بِنَبِیِّکَ خَلَقْتَهُ لَنَا عِصْمَةً وَ مَلاذا...» یعنی؛ خدایا! ما بندگان کوچک تو، مشتاق ولیّ تو هستیم، همان کسی که متذکر به تو و به پیامبر تو است، و او را خلق کردی تا برای ما وسیله نجات از گناهان و پناه ما باشد. بنابراین باید بدانیم دنبال کسی هستیم که متذکر خدا و راه و روش پیامبرخدا صلی الله علیه و آله است، وگرنه چگونه می‌توانیم امام زمان عجل الله تعالی فرجه را تصدیق کنیم. پس باید فکر آن حضرت را شناخت، مقصدش را شناخت، و این کار آسانی

نیست، باید اندیشه را به کار انداخت. آیا کسانی که منکر وجود مقدس حضرت‌اند، خیلی فکر کرده‌اند و نیافته‌اند؟ یا عقل‌شان را تعطیل کرده‌اند و چشمشان را بسته‌اند و ندیده‌اند؟! آیا دانشمندان و متفکران و محقّقانی که وارد این موضوع شدند و فکر کردند، هر چه جلوتر رفتند،موضوع برایشان روشن‌تر شد یا هر چه جلو رفتند انکارشان بیشتر شد؟ بعضی از چیزها هست که هر چه بیشتر تحقیق می‌کنی، بیشتر به نبودش پی می‌بری، مثل «غول» که هر چه بیشتر تحقیق می‌کنی می‌فهمی، ساختة ذهن است و حقیقت ندارد. در مقابل، بعضی از چیزها هست که حقیقتش بالاتر از آن است که به راحتی بتوان به آن دست یافت، ولی هر چه بیشتر تحقیق کنی، بیشتر به حقیقت آن نزدیک می‌شوی. مسئله امام‌زمان عجل الله تعالی فرجه این خصوصیت را دارد که هر چه بیشتر تحقیق کنی نه تنها بیشتر می‌پذیری، بلکه شیدای این مقام هم می‌شوی. نهایتش این است که گاهی مطلب به قدری بزرگ است که آدم درمی‌ماند چگونه می‌توان این حقیقت بزرگ را برای مردم روشن کرد، و لذا می‌گوید: خدایا! خودت مسئله را حل کن که ملّت متوجه چنین مقامی بشوند.

چگونگی شناخت امام علیه السلام

پس از این‌که متوجه اهمیت شناخت امام علیه السلام شدیم، مسأله دیگری که پیش می‌آید این است‌که امام را چگونه بشناسیم؟ قبلاً راجع به مقام امام و نحوه حضور امام بحث کرده‌ایم، این‌جا به ذکر یک نکته و دو مثال اکتفا می‌کنم.

نکته‌ای که در کتاب «مبانی معرفتی مهدویت» مفصلاً عرض شد این بود که طبق یک قاعدة بدیهی، «هرچیزی باید به اصل خودش برگردد.» مثلاً هر چیز شیرینی باید به شکر که اصل شیرینی و عین شیرینی است، برگردد، همان‌طور که هر تری به عین تری برمی‌گردد، که آب است. با توجه به این قاعده است که می‌گوییم همة ما انسانیم، اما هیچ کدام انسان کامل نیستیم. پس باید انسانیت ما به انسان کامل یا عین انسان برگردد. بنابراین عین انسان همیشه در عالم هست که ما می‌توانیم از جهت انسانیت از او نور بگیریم و در راستای انسانیت رشد کنیم، و عنایت داشته باشید حقیقت انسان یا انسان کامل، حقیقتی است فوق جسم و مکان و زمان. زن‌ها و مردها همه انسان‌اند، ولی قطب جان همه انسان‌ها امام زمان عجل الله تعالی فرجه است، لذا معنی نمی‌دهد که زن‌ها بگویند چون امام زمان عجل الله تعالی فرجه مرد است، پس امام ما نیست، چون آن حضرت انسان کامل و

قطب جان انسانیت انسان‌هاست. امام عین انسانیت است، پس هر اندازه بخواهی در انسانیت کامل شوی، فقط در گرو ارتباط و بهره‌گیری از امام‌زمان عجل الله تعالی فرجه به دست می‌آید. چون شما اگر انسان بشوید، کامل می‌شوید، همچنان‌که درخت سیب اگر سیب بزرگِ آب دار بدهد درخت سیب کامل است، اگر فقط برگ بدهد، درخت سیب کامل نیست. انسان اگر انسانیتش شدید شود، به مقصد رسیده است، مقصد هر انسانی، انسان کامل است.

در اواخر دعای عزیز ندبه خطاب به آن حضرت عرضه می‌داری: «بِنَفْسی اَنْتَ اُمْنِیَّةُ شائِقٍ یَتَمَنّی، مِنْ مُؤْمِنٍ وَ مُؤْمِنَةٍ ذَکَرَا فَحَنّا» یعنی؛ به جانم سوگند تو آن آرمان بلند وشور آفرینی هستی که مورد آرزو و توجّه همه می‌باشی، هر زن و مرد مؤمنی تو را یاد می‌کند و از دوری تو می‌نالد. این که می‌فرماید حضرت آرزوی همه انسان‌ها هستند، حرف خیلی دقیق و عمیقی است. یعنی آن انسان کاملی که امام و جلوه نهایی هر کسی است، آرزوی ماست، چون ما انسانیم، اما انسان کامل نیستیم، ولی سیر به سوی انسان کامل مقصد و آرمان و آرزوی ما است. درخت سیب اگر یک سیب کوچک و کم آب بدهد، به مقصدش نرسیده است، مقصد درخت سیب این است که سیب کامل بدهد. جان همة انسان‌ها و مقصد و

مقصود همه انسان‌ها و محل و جایگاه نموّ همه انسان‌ها، یعنی آن جایی که همه ابعاد کمالی خودشان را می‌یابند، و آن مقام مقدس امام زمان عجل الله تعالی فرجه است. شما فقط و فقط در راستای ارتباط با امام زمان عجل الله تعالی فرجه و در راستای برخورداری از انوار آن حضرت، همه وجودتان را در حال کمال می‌یابید. البته بحث دربارة این موضوع آن‌قدر لطیف، ظریف، دقیق و عمیق است که بزرگان می‌فرمایند: با رعایت بسیاری از دقایق و ظرائف إن‌شاءالله به مسیری که باید برسیم، می‌توان رسید.

پس گفتیم که امام، انسان کامل است و لذا قبله همه انسانیت ما، امام است. هر درجه از انسانیت را که بخواهیم باید از طریق ارتباط با امام و از راه جلبِ نظر مبارک آن حضرت به‌دست آوریم، به همین جهت در دعای ندبه عرضه می‌داری: «وَامْنُنْ عَلَیْنا بِرِضاهُ» یعنی؛ خدایا! با ایجاد رضایت قلب مبارک امام زمان عجل الله تعالی فرجه بر ما منت بگذار. تقاضا می‌کنی خدایا! تو کمک کن تا قلب امام زمان عجل الله تعالی فرجه از ما راضی باشد. این فراز از دعا نکتة دقیقی است و از شعور دینی بلندی ریشه گرفته است، معنی‌اش این است که شما وقتی کامل می‌شوید که انسان کامل به شما توجه کند و چون آن حضرت در آن مقام تماماً قلب است، می‌خواهی قلب امام زمان عجل الله تعالی فرجه از شما راضی باشد، چون قلب امام‌زمان قلب کلّ است، سلطان قلب‌ها است. هر

قلبی به اندازه‌ای که به قلب کل نزدیک است، قلب است، و از گوهر انسانیت بهره‌مند است، وگرنه اصلاً قلب نیست، وَهم و خیال است. گفت:

دل

یکی گوهری است ربانی

خانه

دیو را چه دل خوانی

آنکه

دل نام کرده ای به مجاز

روبه

سوی سگان کوی انداز

متأسفانه؛ ما محلِ وَهم و خیال را دل نام نهاده‌ایم و خودمان را از دل حقیقی محروم نموده‌ایم که اصل این موضوع در بحث «امام زمان عجل الله تعالی فرجه قلب عالم هستی»⁽¹⁾

بحمدالله تا حدّی روشن شده است.

امام، اصل عالم و آدم

امام یک دُرّ قیمتی است و برای یافتن این دُرّ باید تلاش اساسی بکنیم، همه حقیقت هر انسانی در رابطه با امام علیه السلام محقق می‌شود. ارتباط منِ شما با تن شما چگونه است؟ می‌گویید: من با چشمم می‌بینم، من با گوشم می‌شنوم، پس آن بیننده و شنوندة اصلی «منِ» شما است، چشم و گوش به نور منِ شما، شنوایی و بینایی دارند. اعضاء تن شما، خود شما نیستند، تن شما در موقع خواب، در رختخواب است، ولی خودتان که همان من شما است، خواب می‌بینید، پس معلوم است که

خودتان غیر از تنتان هستید. ولی تن شما در قبضة من شما است و آن مَنْ همه جای بدن شما هست و به جهت توانایی‌های آن مَن است که شما با چشم می‌بینید و با گوش می‌شنوید، دست شما را «مَنِ» شما تکان می‌دهد. مَنِ شما همه جای تن شما هست و اصل و اساس همه شعور و ادراک شما «مَن» شما است نه تن شما، چون همه ادراکات به آن برمی‌گردد. همچنان‌که همه انسانیتِ شما به آن انسان کامل برمی‌گردد و نحوه حضور آن حضرت در عالَم انسانی، مثل نحوه حضور «مَن» شما در تن شما است، و همان‌طور که چشم و گوش بدون حضور «مَن» کالبد بی‌جانی بیش نیستند، عدم حضور انسانیت در جان انسان‌ها، در واقع موجب می‌شود که ما کالبدی انسانی باشیم، بدون داشتن حقیقت انسانیت، مثل کالبد چشم، بدون نور رؤیت. از طرفی همه حقیقت عالم، جهت انسانیت انسان به وجود آمده است،⁽¹⁾

پس انسان کامل که حقیقت انسانیت و بنیاد انسانیت هر انسانی است، اصل عالم و قطب دایرة عالم امکان است، و لذا هر حقیقتی پیش امام زمان عجل الله تعالی فرجه است؛ هرکس به اندازه‌ای که به امام زمان عجل الله تعالی فرجه نزدیک است، از حقیقت بهره‌مند

است، و گرنه گرفتار وَهم و خیال است. اگر تأمل بفرمایید، موضوع فوق‌العاده دقیق و روشنی است و لذا تصدیق خواهید کرد که زیارات ما عبادت است، به واسطة همان توجهی که باید به مقام انسان کامل انداخت. اگر کمی آماده باشیم، پس از توجه قلب به آن مقام، حقیقت آن حضرت را به راحتی تصدیق می‌کنیم و به لطف الهی قلب به رؤیت آن مقام مفتخر می‌گردد. امیدواریم با چنین موضع و امیدی زیارت آل‌یاسین را دنبال بفرمایید تا به واقع برای ما زیارت باشد.

رؤیت در منظر زیارت آل‌یاسین

با هم زیارت امام زمان عجل الله تعالی فرجه را که هنگام تشرف به سرداب امام‌زمان علیه السلام می‌خوانند و مشهور به «آل‌یس» است، بخوانیم و به کمک این کلمات با قلب خود به مقام آن حضرت علیه السلام نگاه کنیم. این زیارت با افق‌های بسیار دقیقی به حقیقت وجود مقدس حضرت می‌نگرد، لذا باید از طریق این‌گونه زیارات، به واقع آن مقام را زیارت کرد و به ملاقات آن حضرت نشست که خیلی قیمتی است. ما در کم‌ترین حدّ هم امام زمان‌شناس نیستیم، چرا که حقیقت زیارت از ما گرفته شده و فقط الفاظش برای ما مانده است، همان‌طور که چون اسلام را نمی‌شناسیم، اسلام از ما گرفته شده است.

از امام‌زمان علیه السلام می‌پرسند: چگونه شما را زیارت کنیم؟ خود امام‌زمان علیه السلام می‌فرمایند: «وقتی خواستید توجه کنید به‌وسیله ما به سوی خداوند - یعنی مقصد خدا است- پس این دعا را بخوانید». آن‌وقت با توجه به این نکته باز وَهّابی‌ها ما را متهم می‌کنند که شما امام را می‌پرستید. ببینید امام علیه السلام چگونه با ما صحبت می‌کنند و چگونه ما را به سوی خدا می‌خوانند، می‌فرمایند: «وقتی خواستید توجه کنید به وسیلة ما به سوی خدا»، همان‌طور که خدا فرمود: «سَلامٌ عَلَی آلِ یس»⁽¹⁾شما هم همان را بگویید. و سپس زیارت خودشان را با این مضامین به ما آموختند.

السَّلامُ عَلَیْکَ یَا دَاعِیَ اللَّهِ وَ رَبَّانِیَّ آیَاتِهِ سلام بر تو ای کسی که به خدا دعوت می‌کنی و پرورش یافته آیات الهی هستی!

حالا ببینیم شیعه، امام خود را چگونه می‌شناسد، آیا این شناخت، یک شناخت واقعی و منطقی است یا احساسی و خیالاتی؟!

می‌گوییم: سلام بر تو که ما را به خدا دعوت می‌کنی و پرورش یافته آیات خدا هستی.

السَّلامُ عَلَیْکَ یَا بَابَ اللَّهِ وَ دَیَّانَ دِینِهِ سلام بر تو ای امامی که دریچه ارتباط با خدایی، و دین‌شناس واقعیِ دین خدا هستی!

همین حالا امامِ حیّ و زنده‌ای که بشود با او این‌گونه حرف زد، رو در روی ما است و اعتقادمان را در محضر آن حضرت جمع‌بندی می‌کنیم تا در عین سرزنده نگهداشتن این اعتقاد بزرگ، بتوانیم از برکات توجه به چنین حقیقت بزرگی، بهره‌مند شویم. شیعه با دقت بسیار متوجه این گوهر متعالی شده است و مواظب است این شعور در او فرو ننشیند. ابتدا باید با اندیشه و تدبّر به چنین معرفتی دست یافت و سپس از برکات آن استفاده کرد و درواقع ما از طریق این زیارات داریم می‌گوییم:

دیر آمدی ای نگار سر مست

زودت ندهیم دامن از دست

امام زمان عجل الله تعالی فرجه مظهر اسم «الله»

السَّلامُ عَلَیْکَ یَا خَلِیفَةَ اللَّهِ وَ نَاصِرَ حَقِّهِ سلام بر تو ای خلیفه خدا و یاری‌دهنده حقّ حضرت پروردگار!

پس از معرفت به وجود آن حضرت، با چشم قلب به مقام منوّر آن حضرت می‌نگری و با رؤیتِ همة اسماء الهی در آن مقام، می‌گویی: سلام بر تو که خلیفه خدایی! خلیفه خدا یعنی آن کسی که همه صفات خدا را یک‌جا در وجود جامع خود دارد، ولی از خود ندارد بلکه خدا به او داده است. قرآن در وصف خلیفه خدا فرمود: «وَعَلَّمَ آدَمَ الأَسْمَاء کُلَّهَا»⁽¹⁾یعنی؛ خداوند به آدم - به عنوان خلیفه خدا- همه اسماء را تعلیم فرمود، پس تمام اسماءِ خدا ابتدا در ظرف مقام آدمیت پذیرفته شده و سپس در حرکات و سکنات خلیفة واقعی او جلوه کرده و می‌کند.

امروز انسانِ حیِّ کامل در صحنة هستی، امام زمان عجل الله تعالی فرجه می‌باشد. حتماً مطلعید که حضرت «الله» اسم جامع حضرت احدیت است، حال اگر «الله» به عنوان اسم جامع بخواهد تجلی کند، آن تجلی نمی‌تواند در ظرف وجود ملائکه باشد، چون هر ملکی مظهر اسمی از اسماء الهی است، یکی مظهر اسم علیم اوست به نام حضرت جبرئیل علیه السلام و یکی مظهر اسم مُمیت اوست به نام حضرت عزرائیل علیه السلام ، ملائکه هر کدام در مقام خاص و مظهر اسم خاص هستند، همان‌طور که خودشان

در وصف خود می‌گویند: «وَمَا مِنَّا إِلَّا لَهُ مَقَامٌ مَّعْلُومٌ»⁽¹⁾یعنی؛ و ما فرشتگان فقط هر کدام مقام مخصوص به خود را داریم، و لذا هر کدام مظهر اسم خاصی هستند، و هیچ کدام خلیفه «الله» که مقام جامع اسماء الهی است، نیستند. از طرفی همان‌طور که هر اسمی مظهری دارد، اسم «الله» نیز مظهری می‌طلبد و مظهری را به صحنه آورده است که آن مظهر باید اوّلاً؛ انسان باشد. ثانیاً؛ انسانی باشد که ظرفیت پذیرش همه اسماء را داشته باشد، پس محال است خلیفه «الله»، لحظه‌ای موجود نباشد - چه ظاهر و چه غایب- چون اسم «الله»، بی‌مظهر نمی‌شود و هنر شیعه در دو چیز است؛ یکی در این که: متوجه شده است حتماً خلیفةالله موجود است، و دیگر این‌که متوجه شده مصداق شخصی و فردی آن چه کسی می‌تواند باشد. مسلّم اگر قسمت اوّل پذیرفته شد، هیچ‌کس جز وجود مقدس اهل‌البیت علیهم السلام ادعای خلیفة‌الله‌بودن به معنی واقعی آن -که ظرف پذیرش و ظهور جمیع اسماء الهی باشد- ندارد و نمی‌تواند چنین ادعایی داشته باشد.

خداوند برای ارتباط انسان‌ها با خودش خلیفه انتخاب کرده است، و آن خلیفه همان کسی است که بشریت را به خدا می‌خواند و «داعِیَ الله» است. ارتباط با خدا فقط وفقط از

طریق خلیفه او امکان‌پذیر است و لذا خلیفه او «باب الله» و دریچه ارتباط با خدا است و این‌جاست که نباید غفلت کرد که خلیفه خدا یک مقام است به نام مقام واسطة فیض، مقامی بالاتر از جبرئیل و عزرائیل، آن وقت یک چنین حقیقتی که احاطه کلی بر هستی دارد، کجا پنهان است؟ اصلاً چرا تصورمان از آن حضرت این‌قدر محدود باشد که او را در حدّ یک انسان معمولی به حساب آوریم که در جایی پنهان شده است؟ چرا متوجه نباشیم که او واسطة فیض است و لذا تمام ارض و سماء در قبضة وجود اوست؟ وقتی تمام زمین و آسمان به فیض وجود او موجود می‌شوند، چرا محدود به جسمی خاص باشد؟ البته که هرگاه هر طور اراده بفرماید، جسم، بلکه جسم‌ها برای خود ایجاد می‌کند ولی حضور آن حضرت «باب‌الله» است و این مقام مقامی نیست که وجود یا عدم وجود مادّی آن حضرت در تجلی انوارش نقش داشته باشد.⁽¹⁾

در همین رابطه احمدبن‌اسحاق می‌گوید: روزی به خدمت حضرت عسکری علیه السلام رفتم بر روی تختی نشسته بود و از جانب راست آن حجره‌ای بود که پرده‌ای بر آن آویخته بود. گفتم: ای سید من؛ کیست صاحب امر امامت از شما؟ فرمود: پرده را کنار بزن، پرده را کنار زدم، کودکی بیرون آمد که تقریباً هشت ساله یا ده ساله می‌نمود با پیشانی گشاده و دیده‌های درخشان. حضرت فرمودند: این امام شماست، پس کودک برخاست و داخل حجره شد. پس حضرت فرمودند: نظر کن چه کسی در حجره است، داخل شدم و جستجو کردم، هیچ‌کس را در حجره ندیدم (منتهی‌الآمال ج2 باب چهارم، فصل سیم در اثبات وجود حضرت صاحب‌العصر علیه السلام ص 436).

چنانچه ملاحظه می‌فرمایید همین‌که حضرت صاحب عجل الله تعالی فرجه وارد حجره می‌شوند جنبه غیبی وجود مبارک حضرت غلبه می‌کند و لذا دیگر احمدبن‌اسحاق ایشان را نمی‌بینند.

از پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله دربارة حضرت مهدی علیه السلام پرسیدند؛ می‌فرمایند: «او غیبتی طولانی دارد، جابر سؤال می‌کند: «هَلْ یَنْتَفِعُ الشّیِعَةُ بِالْقائِمِ علیه السلام فِی غَیْبَتِهِ؟»⁽¹⁾آیا شیعه در غیبت حضرت قائم علیه السلام از او بهره‌مند می‌شوند؟ پیامبر خدا صلی الله علیه و آله

می‌فرمایند: آری! به خدایی که مرا به نبوت برگزید، در زمان غیبت، نور و رحمتش از مردم بریده نمی‌شود مثل بهره‌مندی مردم از خورشید در پشت ابر».

درست است که مشخصاً ممکن است نتوانیم به آن حضرت اشاره کنیم، ولی تمام نور امام به جان ما سرازیر است، باید جان را از طریق همین سلام‌ها به سوی او متمایل کرد و انوار جامع اسماء الهی را از وجود متعالی او گرفت و استفاده کرد.

خودش، خودش را می‌شناساند

پس از آن که عقل متوجه وجود مقدس آن حضرت در هستی شد و قلب هم وقتی در خود جستجو کرد و متوجه شد که در طلب اوست و چون طلب بدون معرفت هم ممکن نیست. لذا وقتی او را یافت، می‌شناسد و در اظهار صفات او می‌گوید: «وَ نَاصِرَ حَقِّهِ» سلام بر یاری کنندة حق خدا در بین بندگان خدا! یعنی آن حضرت کمک می‌کند تا با نمایش صفات کمالیه «الله» و جلب نظر مردم به حق، حقّ خدا در بین بندگانش محقق شود و مردم بتوانند خدابین شوند. چون با توجه به خلیفة‌الله بودن و ناصرِ حق بودنِ آن ذات مقدس به او سلام دادی و گفتی «السَّلامُ عَلَیْکَ یَا خَلِیفَةَ اللَّهِ وَ نَاصِرَ حَقِّهِ»، حال می‌گویی:

السَّلامُ عَلَیْکَ یَا حُجَّةَ اللَّهِ وَ دَلِیلَ إِرَادَتِهِ سلام بر تو ای حجّت خدا و ای کسی که نمایان‌کننده احکام الهی هستی!

انسان کامل که از یک طرف محلّ پذیرش اسماء الهی است ، و از طرف دیگر محلّ نمایش جامعیت اسماء حضرت «الله» است، حجّت خداست، یعنی نمایش «الله» است. اگر می‌خواهید به «الله» برسید و حق را با تمام اسماء عبادت کنید، باید به حجّت «الله» نظر کنید و از او امر خدا را بگیرید.

عرضه می‌داری: «السَّلامُ عَلَیْکَ یا حُجَّةَ الله»؛ چون به کسی باید سلام کرد که حیّ و حاضر باشد و بتوان او را دید و مورد خطاب قرار داد. وقتی زیارت‌کننده در جمال مبارک او حق را به تماشا می‌نشیند، از طریق او متوجه انتظارات حق از بندگانش می‌شود، در واقع هم او که نمایش تمام‌نمای «الله» است، از طرف «الله» برای بندگان خبر آورده که راه رسیدن به معبودشان چگونه است یعنی او «دَلِیلَ إِرَادَتِهِ» است. پس چون خواستی او را بنگری بر جنبة «حجة‌الله»بودن و «دلیل إرادَتِهِ»بودن او نظر کن، او را خواهی یافت و لذا بر اساس همین دو صفت به آن حضرت سلام می‌کنی و می‌گویی: «السَّلامُ عَلَیْکَ یَا حُجَّةَ اللَّهِ وَ دَلِیلَ إِرَادَتِهِ»

امام زمان عجل الله تعالی فرجه؛ راه ورود به کتاب خدا

السَّلامُ عَلَیْکَ یَا تَالِیَ کِتَابِ اللَّهِ وَ تَرْجُمَانَهُ سلام بر تو ای جمال منوّری که تالی و پهلو به پهلوی کتاب خدا و زبان روشن‌کننده مقاصد آن هستی!

در اصطلاح داریم که فلانی تالی تِلْوِ فلانی است، یعنی می‌توان از طریق این یکی به خصوصیات آن دیگری پی برد. حالا که متوجه شدید در عالم هستی انسانی حاضر است که تالی‌تِلْوِ کتاب خدا است، می‌خواهید نظر جانتان را به سوی وجود مبارک او بیندازید، چون از طریق او متوجه انوار کتاب خدا می‌شوید و راه ورود به مقاصد کتاب خدا را به بهترین نحو می‌یابید. راستی اگر دستور‌العملی از طرف خدا آمده باشد و آن دستورالعمل همواره در نمونه‌ای عینیِ محقق‌نشده باشد، چگونه می‌توان گفت آن دستورالعمل در این شرایط امکان تحقق دارد؟ به همین جهت آن‌کس که به خدا و کتاب خدا ایمان آورد و می‌خواهد خود را با کتاب خدا هماهنگ کند، باید از انوار نمونه عینیِ آن دستور‌العمل مدد بگیرد و قبله جان خود را او قرار دهد. پس چون خواستی بر آن وجود مقدس نظر کنی؛ به صفات تالیِ کتاب خدا و ترجمان آن کتاب توجه

کن و تَعَیُّن خارجی آن را ببین و چون نظر کردی و دیدی، سلام کن و بگو: «السَّلامُ عَلَیْکَ یَا تَالِیَ کِتَابِ اللَّهِ وَ تَرْجُمَانَهُ».

بهترین شرایط ارتباط با خدا

سپس می‌گویی:

السَّلامُ عَلَیْکَ فِی آنَاءِ لَیْلِکَ وَ أَطْرَافِ نَهَارِکَ سلام بر تو در سراسر شب و روزت!

این قسمت از زیارت نکات عجیبی را در منظر انسان قرار می‌دهد، چون امام مظهر بندگی و عبودیت خالص و کامل است، بنابراین حالات امام در طول شب و روز، حالات انسانی است که با تمام وجود متوجه حق است و دلش در شعف اُنس با خدا قرار دارد. این حالات؛ حالات عجیبی است، حالت آزاد بودن از همه‌چیز و در حالِ توجه کامل به حق‌بودن.

عموم انسان‌ها یا در خاطرات گذشته به سر می‌برند -که فعلاً رفته است و نیست- یا به آرزوهای آینده می‌نگرند -که فعلاً نیست و معلوم نیست واقع شود- پس در واقع در یک خلأ و نیستی سیر می‌کنند، چون در حالت بقاء و وجود نیستند، بلکه در حالت عدم و تزلزل‌اند، حالا یا در گذشته‌ای که رفته و یا در آینده‌ای که نیامده است. ولی اگر انسان بتواند خود را از گذشته و آیندة

خیالی و وَهمی آزاد کند، با «حال» به سر می‌برد و در «بقاء» وارد می‌شود، بقایی که نه گذشته است و نه آینده، این آدم که در حالت حال و بقاء است، می‌تواند با خدایی که عین بقاء و حال است مأنوس باشد. خداوند هم‌اکنون در نزد ما است و می‌توان با او مأنوس شد، به شرط این‌که ما در گذشته و آینده به سر نبریم، زیرا؛ «گذشته» و «آینده»، نه «حال» است و نه «بقاء». در صورتی که خداوند در «حال» و «بقاء» است، پس کسی که خود را از گذشته و آینده آزاد کرد و در حال و بقاء قرار گرفت می‌تواند با خداوندی که عین حضور و بقاء است مأنوس شود. در همین رابطه امیر‌المؤمنین علیه السلام توصیه می‌فرمایند:

مَا فَاتَ مَضَی، وَ مَا سَیَأْتِیَ

فَاَیْنَ؟

قُمْ! فَاغْتَنَمِ الْفُرْصَةَ

بَیْنَ الْعَدَمَیْن

یعنی آنچه که گذشت و در عدم فرو رفت، که گذشت، و آنچه هم که بناست بیاید که فعلاً نیست، پس همّت کن در بین این دو عدم و نیستی، «حال» را حفظ کن و مغتنم بشمار.

پس انسانی که مشغول گذشته و آینده است، در نیستی به‌سر می‌برد و نمی‌تواند با خدایی که عین هستی و بقاء است ارتباط برقرار کند. مولوی در این رابطه می‌گوید:

فکرت

از ماضی و مستقبل بود

چو

از این دو رَست مشکل حل بود

چون

بود فکرت همه مشغول حال

ناید

اندر ذهن تو فکر محال

یعنی اگر توانستی خود را در «حال» قرار دهی، گرفتار اندیشه‌های پوچ و غیرقابل دسترس نمی‌شوی. حالا عنایت بفرمایید امام زمان عجل الله تعالی فرجه در این رابطه در چه شرایطی هستند، در مقام اُنس کامل با حق و آزاد از هر فکری که بخواهد حضرت را از «حالِ حضور» خارج کند و لذا جا دارد که دل را متوجه «حال حضور» حضرت کرده و بر آن مقام سلام کنیم، به حالِ حضوری که حضرت در تمام شب و روزشان در آن مستقرند.

نشستن و برخاستن امام ظهور بندگی است. پس سلام بر نشستن و برخاستن امام که از باطنی خبر می‌دهد که آن باطن و قلب سراسر در محضر حق است، همان حالتی است که باید برای ما نیز محقق شود و قبله جان ما است، پس سلام بر قبله جانمان! در واقع داریم از طریق این سلام، خودِ گم کرده‌مان را پیدا می‌کنیم و با آن معاشقه می‌نماییم و برای رؤیت آن مقام، نظر به حالات قدسی آن حضرت در شبانه‌روزشان می‌کنیم، و چون از این منظر آن حضرت را دیدیم، سلام می‌کنیم و می‌گوییم: «السَّلامُ عَلَیْکَ فِی آنَاءِ لَیْلِکَ وَ أَطْرَافِ نَهَارِکَ». بعد می‌گویی:

معنی مقام بقیة‌الله

السَّلامُ عَلَیْکَ یَا بَقِیَّةَ اللَّهِ فِی أَرْضِهِ سلام بر تو ای بقیة‌الله در زمین خدا!

اصل موضوع و مفهوم «بقیة‌الله» که معارف فوق‌العاده عمیقی را دربردارد، در بحث «معنی و عوامل ورود به عالم بقیة‌الله» تا حدّی روشن شده است و ممکن است چون ما کلمة «بقیة‌الله» را به عنوان صفت آن حضرت زیاد تکرار می‌کنیم، به معنی آن توجه لازم را ننماییم و نپرسیم چرا وجود مقدس امام‌زمان عجل الله تعالی فرجه را با این صفت یاد می‌کنیم. همین قدر عرض کنم که حضرت شعیب علیه السلام مردم زمان خود را که کم‌فروشی و گران‌فروشی می‌کردند و متوجه چیزی بالاتر از سودی که به ظاهر از این کارشان به‌دست می‌آوردند نبودند، از این کار نهی کردند و فرمودند: «بَقِیَّةُ اللّهِ خَیْرٌ لَّکُمْ إِن کُنتُم مُّؤْمِنِینَ»؛⁽¹⁾یعنی، اگر مؤمن بودید و به اسرار عالَم آگاهی داشتید، می‌دیدید که آن بقاء و وجود الهی که در راستای اعمال شرعی نصیب شما می‌شود، برای شما بهتر است از این سود کاذب و حرامی که به دست می‌آورید. در این آیه حضرت

شعیب علیه السلام مردم را متوجه یک حقیقتی فرمود که آن حقیقت عبارت است از مقام آزاد شدن از سود و زیان دنیایی و رسیدن به عالم «بقیة‌الله»، یعنی مقام باقی‌بودن به نور «الله»، به جای باقی‌بودن به امیدهای وَهمی حاصل از سود دنیا. حال با توجه به این فکر و فرهنگ، وجود مقدس امام زمان علیه السلام مظهر تامّ آن مقام‌اند و لذا در بعضی روایات با آوردن صفت «بقیة‌الله اعظم» خواسته‌اند ما را متوجه کنند که صاحب اصلی مقام «بقیة‌اللهی» آن حضرت‌اند. حالا با توجه به این نکته که مقام بقیة‌اللهی، مقام باقی بودن به نور «الله» است به جای باقی‌بودن به امیدهای وَهمی دنیایی، قلب خود را متوجه مقام بقیة‌اللهی حضرت می‌کنی و سلام می‌دهی. سلام به آن مقام، بر اساس صفت بقیة‌اللهی، جوابش هم از آن مقام یعنی مقام بقیة‌اللهی است و لذا إن‌شاء‌الله جواب می‌فرمایند: «عَلَیْکَ السَّلام!» یعنی همان انوار مقام بقیة‌اللهی بر تو نیز باشد. چه زیبا رؤیتی و چه درخشان سلامی و چه با برکت جوابی.

امام‌زمان عجل الله تعالی فرجه حقیقت جان هر انسان

السَّلامُ عَلَیْکَ یَا مِیثَاقَ اللَّهِ الَّذِی أَخَذَهُ وَ وَکَّدَهُ

سلام بر تو، ای میثاق و پیمان خدا، آن میثاقی که خداوند از جان و فطرت بندگان گرفت و آن را محکم نمود.

حتماً می‌دانید خداوند با جان همه انسان‌ها میثاقی بسته است که او را پرستش کنند و از شیطان دوری نمایند. خطاب به انسان‌ها می‌فرماید:«أَلَمْ أَعْهَدْ إِلَیْکُمْ یَا بَنِی آدَمَ أَن لَّا تَعْبُدُوا الشَّیْطَانَ إِنَّهُ لَکُمْ عَدُوٌّ مُّبِینٌ، وَأَنِ اعْبُدُونِی هَذَا صِرَاطٌ مُّسْتَقِیمٌ»⁽¹⁾یعنی؛ ای فرزند آدم مگر عهد نکردی شیطان را عبادت نکنی و مرا عبادت کنی چرا که عبادت من راه مستقیم است؟ حالا در این فراز می‌گویی: سلام بر تو ای امام زمانی که تعیُّن عهد بندگی صِرف انسان‌ها با خدا هستی. همچنان در این رابطه خداوند می‌فرماید: «وَإِذْ أَخَذَ رَبُّکَ مِن بَنِی آدَمَ مِن ظُهُورِهِمْ ذُرِّیَّتَهُمْ وَأَشْهَدَهُمْ عَلَی أَنفُسِهِمْ أَلَسْتَ بِرَبِّکُمْ قَالُواْ بَلَی شَهِدْنَا أَن تَقُولُواْ یَوْمَ الْقِیَامَةِ إِنَّا کُنَّا عَنْ هَذَا غَافِلِینَ»⁽²⁾یعنی؛ به یاد آر آن هنگامی که پروردگار تو از فرزندان آدم میثاق گرفت که آیا من پروردگار شما نیستم، گفتند: آری! می‌بینیم که پروردگار مایی، تا روز قیامت نگویند ما از این مسئله غافل بودیم. حال در سلام خود به امام زمان عجل الله تعالی فرجهاظهار می‌داری که

تو همان پیمانی هستی که اقرار به ربوبیت خدا است و در واقع وجود مقدس تو، تذکر همان پیمان و یادآوری آن است، تا خلق راه خود را گُم نکند، این است که گفته می‌شود امام را هر جانی می‌شناسد، چون آن حضرت در واقع حضور بالفعل فطرت هر انسان است و هرکس به اندازه‌ای که بتواند به امام زمانش نزدیک شود، به خود راستین خود نزدیک شده است.

وجود منوّر حضرت؛ یادآور عهد هر انسانی است با خدا، و لذا امام علیه السلام هرگز کسی را به خودش دعوت نمی‌کند، چون خودی ندارد. خودِ او، خودِ واقعی ما است، و خودِ واقعی ما، عهد بندگی است با خدا، همان خودی که ربوبیت حق را با جان خود دیده و تصدیق نموده است. حال وقتی انسان متوجه ربوبیت حق شود، متوجه عبودیت خود نیز شده است. چون ربّ؛ عبد می‌طلبد، و او به واقع ربّ است، پس ما هم به واقع عبدیم و دیگر هیچ، و وجود منوّر امام زمان علیه السلام متذکر حفظ این معادله است که در افق جان ما عبودیت ما و ربوبیت حق فراموش نشود.

سلام بر چنین مقامی می‌کنیم، مقام مستقر در عبودیت خود و توجه به ربوبیت حق، تا او إن‌شاء‌الله بفرماید: «عَلَیْکَ السَّلام!» یعنی پرتویی از آن عهد حقیقی بر جان ما تجلی نماید.

امام زمان عجل الله تعالی فرجه وعدة حتمی خداوند

السَّلامُ عَلَیْکَ یَا وَعْدَ اللَّهِ الَّذِی ضَمِنَهُ سلام بر تو ای وعده خدایی که خداوند آن وعده را تضمین کرده!

وعده خدا آن است که در نهایت، حق باید در تمام ابعادِ زندگی زمینی ظهور کند و ظهور کامل حق در حالتی ممکن است که امامی معصوم بدون هیچ مانعی بتواند حکم خود را در جهان جاری نماید. این مسئله، مسئله اساسی و عقیده دقیقی است که در مبحث «فرج، حتمی‌ترین حادثه در انتهای تاریخ» و «آخر‌الزمان، شرایط ظهور باطنی ترین بُعد هستی» و بحث «آخرالزمان و جایگاه انقلاب اسلامی در نظام اَحسن» به آن پرداخته شده است و شما در این سلام و با این مضمون می‌خواهید آن عقیده را فعّال و بانشاط نگه دارید و با سلام به حضرت از این منظر، متوجه حضور نهایی آن حضرت باشید و خود را در پهنه همه تاریخ وارد کنید، آن هم در کنار امام زمان علیه السلام که چنین حضوری، برکات فوق‌العاده‌ای را درپی خواهد داشت که در بحث «برکات انتظار» به آن پرداخته شده است. نگاه کن در افق تاریخ و وجود حتمی او را بنگر و بگو: «السَّلامُ عَلَیْکَ یَا وَعْدَ اللَّهِ الَّذِی ضَمِنَهُ» و سپس بگو:

السَّلامُ عَلَیْکَ أَیُّهَا الْعَلَمُ الْمَنْصُوبُ وَ الْعِلْمُ الْمَصْبُوبُ وَ الْغَوْثُ وَ الرَّحْمَةُ الْوَاسِعَةُ وَعْدا غَیْرَ مَکْذُوبٍ سلام بر تو ای نشانه نصب‌شده و ای علم و دانش فراوان سرازیر شده، و ای فریادرس و رحمت واسعة الهی، و ای وعدة غیر دروغ!

«عَلَمْ»؛ یعنی نشانه‌ای که نمی‌گذارد شخص گمراه شود. در جنگ‌ها هم این‌طور بود که عَلَم را به دست علمدار جنگ می‌دادند تا معلوم شود محور لشگر کجاست و سربازان حول محور عَلَم موقعیت خود را تنظیم می‌کردند.

خطاب به امام می‌گویی: تو یک عَلَم نصب شده توسط خداوند هستی و در آن راستا ملاک انحراف و عدم انحراف می‌باشی. در این فراز از دعا متوجه‌ای که خداوند در هرزمان در فهم دین و نشان‌دادن راه دینداری، انسان را تنها نمی‌گذارد و هرگز نمی‌شود عالَم بی‌حجّت باشد،⁽¹⁾

حجّتی که نمایش خواست و عدم خواست خدا است، و در این فراز در محضر آن حضرت این عقیده را متذکر می‌شوی که آن حجّت و عَلَمِ

منصوب، تویی، «وَ الْعِلْمُ الْمَصْبُوبُ» و نیز تو عِلْمِ سرریز و فراوان و بدون خلل و نقص هستی!

یعنی تمام چشمه‌های علم از تو سرازیر می‌شود، زیرا وقتی انسانی ارتباط کامل با خدای علیمِ مطلق داشت، آن هم نه خدایی که در فکرِ زمان‌زده‌ی گرفتار گذشته و آینده‌ی انسان‌های معمولی مطرح است، بلکه خدایی که حیّ و حاضر است. او پرتو علم خود را بر قلب بنده مخلَص‌اش می‌افشاند، چنین انسانی همه آن علمی را که ممکن است یک انسان دارا شود داراست و ما از طریق اُنس قلبی با او، همو که به عنوان واسطة فیض، حیّ و حاضر است، از آن علم همه‌جانبه او بهره‌مند می‌شویم، علمی که سراسر شور و شعف و اتصال و شهود به همراه دارد.

حال در ادامة همین فراز، نظر به صفات دیگر حضرت می‌اندازی و می‌گویی: «وَ الْغَوْثُ وَ الرَّحْمَةُ الْوَاسِعَةُ وَعْداً غَیْرَ مَکْذُوبٍ» سلام بر تو که فریادرس و رحمت واسعه و وعده‌ای هستی که هرگز دروغ نمی‌شود!

هرکس بداند باید در زندگی زمینی مسیر زندگی را در شرایط دقیق بندگی خدا بگذراند، می‌فهمد این مسیر دقیق بدون یاوری بزرگ ممکن نیست و خداوند هم انسان را از چنین یاوری محروم نکرده است و لذا متوجه می‌شوی آن یاور

و فریادرس در این بیابان زندگی، انسان کامل و بندة محض خداوند است و به همین جهت هم او تجلی رحمت واسعة خداوند است و خداوند هرگز ما را بدون مدد او رها نکرده است، چه در جای‌جای زندگی و چه در نهایت کار عالَم، او «وَعْداً غَیْرَ مَکْذُوبٍ»؛ است، وعده‌ای که خداوند به بشریت داد که اگر یک روز از عمر زمین مانده باشد، او خواهد آمد. در همین رابطه حضرت عبدالعظیم حسنی می‌گوید: بر سرورم حضرت جوادالائمه علیه السلام وارد شدم، تصمیم داشتم از او بپرسم که آیا «قائم» شما همان مهدی است یا غیر او؟ - چون یک‌جا بحث قائم‌بودن کسی است که در این خاندان باید قیام کند، و یک‌جا بحث مهدی این امّت است که باید نهایت فرهنگ اهل‌البیت را بنمایاند- می‌گوید: قبل از آن‌که شروع به سخن کنم، خود حضرت جواد علیه السلام آغاز به سخن کرده، فرمودند: ای اباالقاسم! قائم ما همان مهدی است که باید در عصر غیبت منتظرش بود و در عصر ظهور اطاعتش کرد و سومین فرزند من است. و سپس ادامه دادند: «وَ الَّذی بَعَثَ محمداً صلی الله علیه و آله بالنُّبُوَّةِ وَ خَصَّنَا بِالْإِمامَة اِنَّهُ لَوْ لَم یَبْقِ مِنَ الدُّنْیا اِلاّ یَوْمٍ واحِدٍ، لَطَوَّلَ اللهُ ذلِکَ الْیَوْمِ حَتّی یَخْرُجَ فَیَمْلَأُ الْاَرْضَ قِسْطاً وَ عَدْلاً کَما مُلِئَتْ جَوْراً وَ ظُلْماً وَ اِنَّ الله تبارک و تعالی یُصلِحُ اَمْرَهُ فِی لَیْلَةٍ کَما

اَصْلَحَ اَمْرَ کَلیمِه مُوسی علیه السلام لِیَقْتَبِسَ لِاَهْلِه ناراً فَرَجَع وَ هُوَ رَسُولٌ نَبِیُّ. ثُمَّ قالَ علیه السلام «اَفْضَلُ اَعْمَالِ شیعَتِنَا اِنْتِظارُ الْفَرَجِ»⁽¹⁾یعنی؛ قسم به خدایی که محّمد صلی الله علیه و آله را به پیامبری برگزید و امامت را به ما اختصاص داد، اگر از عمر دنیا بیش از یک روز هم باقی نمانده باشد، خداوند آن روز را آن‌قدر طولانی می‌گرداند تا قائم ما خروج کند و همان‌طور که زمین از جور و ظلم پر شد، از قسط و عدل پر شود، خدای سبحان کار او را یک شبه اصلاح می‌کند و اوضاع را به نفع او برمی‌گرداند، چنان‌که کار موسی علیه السلام را یک شبه اصلاح کرد، او برای گرفتن پاره‌ای آتش برای خانواده‌اش رفت، ولی هنگام بازگشت به شرافت رسالت و افتخار نبوت نایل شده بود، آنگاه فرمود: بهترین اعمال شیعیان ما انتظار فرج و انتظار گشایش امور به دست آن حضرت است.

این است معنی «وَعْداً غَیْرَ مَکْذُوبٍ» یعنی؛ وعده‌ای که حتمی است و بلوغ هستی در گرو وجود مقدس آن حضرت است، به نور فریادرسی و رحمت واسعه و وعدة غیر مکذوب‌بودن آن حضرت بنگر و سلام کن تا إن‌شاءالله جواب سلامی متناسب با همان مقام بشنوی.

نظر به کامل‌ترین نماز

السَّلامُ عَلَیْکَ حِینَ تَقُومُ سلام بر تو وقتی در حال قیامِ نماز هستی، که تنها قیام معنی‌دار در نماز، قیام تو است!

به ما گفته‌اند: «قیام نماز‌گزار، مقام استقامت در اخلاق حسنه و اعتدال در ملکات پسندیده است».⁽¹⁾

اعتدال در بین خوف و رجاء، به طوری که آن خوف و رجاء ذرّه‌ای بر همدیگر نچربد، و ماندن در تعادل - بدون هیچ افراط و تفریطی- از مشکل‌ترین کارها است و این مقامِ قیام امام عصر عجل الله تعالی فرجه است و حال به این مقام سلام می‌کنی تا لبیک مناسب آن را بشنوی، لبیکی که حاوی مددرسانی در جهت تعادل است به تو از صاحب قیام، تا از این مقام محروم نگردی و متذکر مقام قیّومیّتِ حق شوی و به قیام حق خود را قائم نمایی و نیز گفته‌اند قیام، مقام «توحید فعلی» است و مقامی است که توحید فعلیِ حق بر قلب نمازگذار تجلی می‌کند و در اثر آن تجلی او می‌بیند هر فعلی در عالم، تجلی فاعلیت خدا است. حال صاحب چنین قلبی، حضرت صاحب‌الامر علیه السلام است و راه نزدیکی به چنین مقامی و چنین توحیدی از طریق لبیک و

جوابِ سلام آن حضرت برای ما ممکن است. پس؛ «السَّلامُ عَلَیْکَ حِینَ تَقُومُ»

نظر به کامل‌ترین تشهد و سلام

السَّلامُ عَلَیْکَ حِینَ تَقْعُدُ سلام بر تو وقتی در تشهد و سلام خود می‌نشینی!

اوّل باید متوجه بود آرمان حقیقی هر انسانی، حالات انسان کامل یعنی حالات حضرت صاحب‌الامر علیه السلام است و زیباترین حالات آن حضرت، حرکات و حالات آن حضرت در نماز است که نورٌ علی نور است، و چه کسی می‌تواند حقیقت تشهد و سلام را قلباً و عملاً درک کند جز آن حضرت؟ در تشهدِ نماز، شهادت به یگانگی خدا و توحید خالص، و شهادت به عبودیت محضِ رسول‌خدا عجل الله تعالی فرجه ظهور می‌کند و سپس سلام نماز به‌جهت برگشت از سفر معراجی نماز و باقی‌بودن در رؤیت جمالِ حق، در مقابل حجاب کثرات است، و صاحب اصلیِ چنین حالاتی و صد چندان از این حالات در تشهد و سلام، وجود مقدس حضرت صاحب‌الامر علیه السلام است، که صورت نهایی و آرمانی این حالات می‌باشد.

سلام بر آن مقام در حین تشهد، توجه به وجه آرمانی تشهد است و جهت دل را به آن نور مجسم انداختن، به امید لبیکی

مناسبِ همان مقام به آن کس که سلام کرده است، و در آن حال انسان معنی تشهد را می‌فهمد و حقیقت تشهد را در آینة وجود مقدس آن حضرت رؤیت می‌کند. حال دیگر فرق نمی‌کند با نظر به حقیقت تشهد، به وجود مقدس حضرت نظر کند و یا با نظر به تشهدِ آن حضرت، به حقیقت تشهد برسد، دو آینه است که روبه‌روی هم قرار می‌دهد و در هر آینه می‌تواند دیگری را ببیند.

نماز؛ واقعی‌ترین کلمات

السَّلامُ عَلَیْکَ حِینَ تَقْرَأُ وَ تُبَیِّنُ سلام بر تو آنگاه که در حال قرائت نماز و نمایاندن مافی‌الضمیر خود هستی!

نمازگزار در قرائت اذکار نماز، اعتقادات توحیدی خود را اظهار می کند و در راستای توجه به مقام توحیدی حضرت حق، تقاضاهای خود را در میان می‌گذارد.

در قرائت اذکار نماز دو چیز مطرح است: یکی محتوای توحیدی که در سراسر آن کلمات وجود دارد و دیگری حضور قلب در اظهار آن عقاید و اعلان آن تقاضاها.

واقعی‌ترین کلمات در هستی که از هر وَهم و حدسی پاک است، کلمات نماز است، کلماتی که در عمق واقعیت جای

دارد و نمازگزار با گفتن آن‌ها به باطن هستی سیر می‌کند، آنگاه که قلب در صحنه باشد و به وسعت آن کلمات آشنایی داشته باشد؛ و لذا نمازگزار با قرائت نماز در مرکز هستی جای می‌گیرد و از آن جایگاه، حقایق را می‌بیند و می‌نمایاند، و این حالت؛ آرزوی هر انسانی است که به دنبال حقیقت است و جز در انسان کامل یعنی حضرت صاحب‌الامر علیه السلام محقق نیست و آن کس که قاعده «صاحب و تابع» را می‌شناسد و می‌داند برای هر حقیقتی، صاحبی هست و تابعی، مثل آب و رطوبت اشیاء که همة رطوبت‌هایی که به اشیاء می‌رسد، مربوط به صاحب رطوبت است که آن عین رطوبت و تری است، آری؛ هرکس قاعده «صاحب و تابع» را می‌شناسد، می‌داند صاحب قرائت اذکارِ نماز و اظهار و تبیین آن‌ها، حقیقت انسانیت، یعنی حضرت صاحب الامر علیه السلام هستند و صورت آرمانی این احوالات را در او می‌بیند و با سلام به آن حضرت در رابطه با این احوالات، قلب خود را متوجه وجه آرمانی قرائتِ اذکار نماز نموده است تا با جوابی که از آن حضرت علیه السلام مناسب این حالت، می‌شنود، ان‌شاء‌الله از حالت امام علیه السلام در قرائت نماز، به عنوان تابع آن صاحب، بی‌بهره نباشد. رزقنی‌الله و ایّاکم

امام علیه السلام نمایش کامل‌ترین نماز

السَّلامُ عَلَیْکَ حِینَ تُصَلِّی وَ تَقْنُتُ سلام برتو آن هنگام که به طور کلّی در حال نمازخواندن و قنوت و نیایش هستی!

راستی؛ اگر توجه من و تو به صورت آرمانی عباداتمان نیفتد، چیزی جز پوسته‌ای تهی از آن‌ها باقی خواهد ماند؟ و آیا وقتی عبادات از حقیقت تهی شد، شخصیت عبادت‌کننده جز پوسته‌ای تهی از انسانیت چیز دیگری است؟! با سلام به آن حضرت در هنگام نماز، به عین نماز و نیایش، سلام کرده‌ای، آری به عین نماز سلام کرده‌ای.

قرآن در راستای مقام امام و عینیت آن مقام با احکام الهی می‌فرماید: «وَجَعَلْنَاهُمْ أَئِمَّةً یَهْدُونَ بِأَمْرِنَا وَأَوْحَیْنَا إِلَیْهِمْ فِعْلَ الْخَیْرَاتِ وَإِقَامَ الصَّلَاةِ وَإِیتَاء الزَّکَاةِ وَکَانُوا لَنَا عَابِدِینَ»⁽¹⁾یعنی؛ ما آن‌ها را امام قرار دادیم که به «امر» ما هدایت می‌کنند و «فعل خیر» و «اقامه نماز» و «ایتاء زکات» را به آن‌ها وَحی کردیم، چراکه آن‌ها بندگان عبادت‌گر ما بودند. مفسرین در تفسیر این آیه نکات دقیقی دارند، صاحب تفسیر قیّم المیزان می‌فرماید: فعل خیر و اقامه نماز و ایتاء زکات را به آن‌ها وَحی

کرد، نفرمود نماز بخوانید، بلکه نماز خواندن را به آن‌ها وَحی فرمود و لذا نماز آن‌ها همان وَحی الهی است، و این است که می‌گوییم امامان عین نماز‌اند و هر نمازی با اتصال به عین نماز، معنی حقیقی خود را پیدا می‌کند و سلام بر آن حضرت در رابطه با این مقام خاص، یعنی مقام نماز و مقام نیایش آن حضرت با خدای خود؛ ما با سلام به آن حضرت و با نظر به نماز آن حضرت، امید لبیکی مناسب آن را إن‌شاء‌الله داریم و در آن حالت است که معنی زندگی را خواهیم فهمید. چون معنی نماز را در آینه وجود مقدس آن حضرت فهمیده‌ایم.

سلام بر راز رکوع و سجود

السَّلامُ عَلَیْکَ حِینَ تَرْکَعُ وَ تَسْجُدُ یعنی، سلام بر تو هنگامی که رکوع می‌کنی و به سجده می‌روی!

به ما گفته‌اند: «رکوع؛ خروج از مقام قیام لِلّه به مقام قیام بالله و نیز خروج از مشاهده قیّومیت به مشاهده انوار عظمت است، و نیز سیر از توحید افعالی به توحید اسماء است و سلوک از مقام «تدلّی» به مقام «قاب قوسین» است»⁽¹⁾که

اصحاب قلوب سال‌ها در طلب تحقق این نحوه رکوع هستند و سجود را «آخرین منزل قرب و منتهَی‌النّهایت وُصول معرفی نموده‌اند».⁽¹⁾

سالک در سجود به مقام لامقامی وارد می‌شود که به آن مقام «اوْ اَدنی» گویند، مقام چشم بستن از غیر، حتی از کثرات اسماء و صفات، و فنای در خود حضرت ذات، که همان تجلی توحید ذات است بر قلب سالک در سجده.

حال به من بگو چنین رکوع و سجود و صد چندان از این رکوع و سجود در چه کسی محقق است؟ جز در مقام انسان کامل یعنی حضرت امام‌عصر عجل الله تعالی فرجه که عین رکوع و سجود است، آیا ما بیچارگان وادی حیرت باید از نزدیکی به این نوع رکوع و سجود همواره محروم باشیم، با این‌همه لطفی که خداوند به بندگانش دارد؟ در این حالت است که با امید فراوان روبه‌روی خود کسی را می‌یابیم که تجسم عینی رکوع و سجود حقیقی است، امیدوارانه با توجه به رکوع و سجودش او را سلام می‌دهیم و می‌دانیم در همین رابطه به لطف الهی جواب سلام خود را دریافت می‌کنیم و با نور رکوع و سجود آن حضرت ما نیز وارد رکوع و سجود حقیقی خواهیم شد، إن‌شاء‌الله. حالا می‌فهمی چرا وقتی در سلام‌های قبل به حضرت

سلام دادی، یکی از صفات آن حضرت را «والرحمة‌الواسعه» خواندی؟ چون از طریق اوست که ما وارد رحمت واسعة رکوع و سجود حقیقی می‌شویم. بعون‌الله وکرمه

آینة نمایش توحید

السَّلامُ عَلَیْکَ حِینَ تُهَلِّلُ وَ تُکَبِّرُ سلام بر تو هنگامی که مشغول «لااله‌الا‌الله» و «الله‌اکبر» گفتن هستی!

عرضه می‌داری؛ اگر «لااله‌الا‌الله»گفتن نظر به یگانگی خدا انداختن است، آن «لااله‌الا‌الله»، «لااله‌الا‌الله» توست و اگر با «الله‌اکبر» گفتن سراسر قلب را کبریایی حق پُر می‌کند، آن «الله اکبر»، «الله اکبر»گفتن تو است. ای آرزوی ما! مگر می‌شود نخواهیم که سراسر عالم را حضور «الله» ببینیم و جانمان را سراسر در طلب حکم او قرار دهیم؟ مگر می‌شود ما نخواهیم که کبریایی حضرت حق سراسر وجود ما را در برگیرد و در هر چیز و هر کار با کبریایی او روبه‌رو شویم؟ معلوم است که می‌خواهیم. پس معلوم است تو را می‌خواهیم، و سلام بر تو که جلوة تامّ و تمام آروزی مایی! چقدر بابرکت است اُنس با تو ای قلبِ سراسر مملوّ از توحید و تکبیر حضرت ربّ.

وقتی فهمیدی «لااله‌الا‌الله» گفتن و «الله اکبر» گفتن، چه غوغایی در قلب انسان به پا می‌کند و وقتی فهمیدی قلبی در صحنة عالم است که تجسم عینی این نوع «لااله‌الا‌الله» و «الله اکبر»گفتن است و می‌توانی بر اساس نظر به «لااله‌الا‌الله» و «الله اکبر» بر او نظر کنی، سلام خود را بر همین اساس بر آن حضرت عرضه می‌داری و می‌گویی؛ «السَّلامُ عَلَیْکَ حِینَ تُهَلِّلُ وَ تُکَبِّرُ»، طوبی لک، طوبی لک.

امام علیه السلام نمایش کامل‌ترین حمد و استغفار

السَّلامُ عَلَیْکَ حِینَ تَحْمَدُ وَ تَسْتَغْفِرُ سلام بر تو هنگامی که حمد می‌کنی و استغفار می‌نمایی!

آیا کسی که درّ گرانبهایی را بیابد، می‌تواند جهت دل را به جای دیگر بیندازد؟ آیا گرانقدرتر از خدا با آن همه صفاتِ جمال و جلال می‌توان داشت؟ حال وصف زیبایی‌های خدا و سیر از اسمی از اسماء الهی به اسمی دیگر، که همان «حمد الهی» است، موجب اُنس قلب با حق است. و «استغفار»، طلب تکمیل فیض است تا این رؤیت به بهترین نحو انجام شود⁽¹⁾و

همواره انوار حق بر قلب انسانِ در حال حمد، یکی پس از دیگری تجلّی نماید، حقیقت تامّ و تمام حمد و استغفار، امام عصر علیه السلام است، هرکس می‌خواهد از آنچنان حمد و استغفاری محروم نگردد، راه و رسمش توجّه به آن حضرت است و سلام بر آن حضرت با نظر به حمد و استغفار او، موجب جلب توجّه ایشان بر اساس همان حالت می‌شود. گفت:

گرچه راهی است پر از بیم زما تا بر دوست

رفتن آسان بود ار واقف منزل باشی

و کسی واقف منزل است که امام عصر علیه السلام را که منزل حقیقی این حالات و معارف است، یافته باشد و آن اجمال حمد و استغفار را که خود می‌شناسد به نحو کامل و بالفعل در وجود مقدس آن حضرت بنگرد و به آن مقام سلام دهد و امید جوابی مناسب آن سلام داشته باشد، جوابی که چون شنید سراسر وجودش را حمد و استغفار حضرت رب‌العالمین پرکند.

امام زمان عجل الله تعالی فرجه ؛ حاکم شب و روز

السَّلامُ عَلَیْکَ حِینَ تُصْبِحُ وَ تُمْسِی سلام بر تو هنگامی که صبح می‌کنی و هنگامی که شب می‌نمایی!

راستی؛ آن‌کس که سراسر قلبش توجه به حق است و از حق نور می‌گیرد، صبح و شامش چگونه می‌گذرد؟ تمام

گنج‌های معنوی عالم یکپارچه در قلب اوست، با سلام به اوست که به همه حقیقت، سلام کرده‌ای، به او می‌گویی:

در

کعبه کوی تو هر آن‌کس که درآید

از

قبله ابروی تو درعین نماز است

خوشا به حال کسی که در سوز و گداز چنین انسانی است!وقتی به صبح و شام‌کردن او سلام می‌کنی. قصه سوز دل خود را با محبوب آرمانی و الهی خود در میان می‌گذاری، نمی‌دانی به کدام وجه مبارک او نظر کنی، چراکه:

شرح

شکن زلف خَم اندر خَم جانان

کوته

نتوان کرد که این قصه دراز است

چه می‌توان گفت، جز این‌که بگویی:«السَّلامُ عَلَیْکَ حِینَ تُصْبِحُ وَ تُمْسِی» سلام بر تو که تمام وجودم را یک چشم کرده‌ام و همة چشمم را به قلب سپرده‌ام و چشم قلب را از همه برکنده و بازداشته‌ام، تا به جمال تو باز کنم. یعنی:

بر

دوخته‌ام دیده چو باز، از همه عالم

تا

دیدة من بر رخ زیبای تو باز است

و در این نظر کردن به تو، شب و روز نمی‌شناسم، شب و روزم سلام است به شب و روز تو، ای شاه انجمن دلبران!

هر

بامداد روی تو دیدن حیات ما است

امروز

روی خوب تو جانا چه دلرباست

هر

روز در جمال تو خود لطف دیگری است

امروز

هر چه عاشق شیدا کند سزاست

امروز

آن کسی که مرا، دی بداد پند

چون

رویِ تو بدید ز من عذرها بخواست

صد

چشم وام خواهم تا در تو بنگرم

این

وام ازکه خواهم وآن چشم خود کراست⁽¹⁾

عرضه می‌داری؛ سلام بر تو هنگامی که صبح می‌کنی و هنگامی که شب می‌نمایی و سراسر وجودت توجه به حق است، سلامی می‌کنم با هزاران امید، امید به لبیکی از جنس همان حالاتی که صاحب اصلی آن تو هستی.

ای

خنک چشمی که آن گریان اوست

ای

همایون دل که آن بریان اوست

چرا که او صاحب «وقت» است و دیگر شب و روز نیستند که بر حالات او حکومت می‌کنند، بلکه اوست که با حالات توحیدی خود بر شب و روز حاکم است. پس سلام بر او در تمام شب و روزش که شب و روز واقعی، شب و روزی است که او دارد.

امام زمان عجل الله تعالی فرجه؛ معنی شب و روز

السَّلامُ عَلَیْکَ فِی اللَّیْلِ إِذَا یَغْشَی وَ النَّهَارِ إِذَا تَجَلَّی سلام برتو آن هنگام که شب در اوج تاریکی قرار می‌گیرد و هنگامی که روز در اوج روشنایی، خود را می‌نمایاند.

مگر می‌توانم یک لحظه از تو چشم بردارم، آن وقت به کجا چشم بگشایم؟!

سوخته عبودیت حق! مگر می‌شود در سراسر روزگار جز به انسان کامل یعنی صاحبِ عصر نظر کند.

ای مجلسیان، سوز دل حافظ مسکین

از شمع بپرسید که در سوز و گداز است

کسی که می‌خواهد از جهنّم اَنانیّت خارج شود، می‌داند که باید در سراسر روزگارش چشم بر آن حضرت بیندازد، و در این توجّه، روز و شب نشناسد و بداند با گوشه چشم اوست که این انانیت به بی‌نام و نشانی تبدیل می‌شود و خواهد گفت:

خم ِابروی تو بود و کف مینوی تو بود

که به یک جلوه ز من نام و نشان یک جا برد

حجاب اَنانیّت و توجه به خود، غلیظ‌ترین حجاب‌هاست و برای رهایی از آن یک راه بیشتر نیست و آن مددِ خم ابروی آن کسی است که سراسر وجودش بندگی است و اصلاً انانیتی ندارد.

آری؛ با این سلام‌ها خواستی سر رشته ارتباط با آن حضرت نگسلد تا او نیز از عنایات خودش ما را محروم نگرداند که گفت:

گرت هوا است که معشوق نگسلد پیوند

نگاه دار سر رشته تا نگه دارد

شب می‌خواهد با همة تاریکی بیاید، بیاید، روز می‌خواهد با همة روشنایی برود، برود، در تمام این اوقات سلام بر تو، ای آرزوی دل و ای آرمان بلند انسانیت! اگر تو بر ما نظر نکنی، بودن و نبودن روز و شب چه معنایی دارد؟

امام زمان عجل الله تعالی فرجه ؛ حامل اسماء الهی

السَّلامُ عَلَیْکَ أَیُّهَا الْإِمَامُ الْمَأْمُونُ سلام بر تو ای امام امانت دار و امین!

مسلّم خداوند امانت‌های خاصی دارد که هرکس ظرفیت پذیرش آن را ندارد و تو امانت‌های خاص خداوند را در نزد خود داری.

در هر فرازی از این زیارت، قلب ما را جهت می‌دهند که به کجا نظر کند و با چه معارفی به‌سر برد، در این فراز نظر ما را به اماناتی می‌اندازند که در نزد آن حضرت هست و باید آماده شد تا ما را از داشتن آن‌ها برخوردار کنند تا بتوانیم با اسماء خاص الهی، حضرت «الله» را عبادت کنیم، توجه و تمرکز و دلدادگی به انسان کامل، شرط برخوردار شدن از نور اسماء الهی است که در نزد ما به صورت بالقوه به امانت گذارده‌اند، و در این رابطه امام علیه السلام جان جهان و حامل همة اسراری است که خداوند باید با بندگانش در میان بگذارد و در همین رابطه که خداوند به عنوان جامع جمیع اسماء حُسنی، مقصد اصلی جان انسان‌ها است، امام زمان علیه السلام نیز مقصد اصلی جان‌ها می‌شود، چون قلب مبارک او محلّ تجلیات تامّه اسماء الهی است و هماهنگی با رضا و خشم قلب مقدس او، راه نزدیکی به آن امانات الهی است که همان اسماء الهی باشد، اسمائی که آینة نظر بر حق‌اند، نظر بر حق که جانِ جانِ همه است. پس سلام بر امامی که وجود مقدسش حامل و امانت‌دار آینه‌های نمایش حق است. سلام بر امانت‌دار و امین اسماء الهی، امید را بر می‌انگیزاند تا ما از آن امانات محروم نگردیم.

امام زمان عجل الله تعالی فرجه؛ آرمان بلند انسان

السَّلامُ عَلَیْکَ أَیُّهَا الْمُقَدَّمُ الْمَأْمُولُ سلام بر تو ای افق آرز‌وشده!

مگر بنا نیست هر قومی اگر خواست در روزمرّگی‌ها نپوسد، به آرزویی سترگ، ولی واقعی توجه کند؟ و مگر نه این است که هرگاه قومی، اتکاء و باور خود را به آرزوی سترگ خود از دست داد و انسان مطلوب او از منظر زندگی‌اش رخت بربست، از حیثیت خویش تهی می‌شود و با پوسته زندگی به‌سر خواهد برد و هر لحظه باید آماده پذیرش مرگ و هلاکت باشد؟ پس ای امام! تو همان آروزی بزرگ، ولی دست‌یافتنی هستی که ما را از همه این هلاکت ها می‌رهانی و آنچنان حیّ و حاضری که ما جرأت سلام‌کردن به تو را پیدا کرده‌ایم. به ما گفته‌اند:

یک چشم زدن غافل از آن یار نباشید

شاید که نگاهی کند آگاه نباشید

سلام بر تو که هر آنچه ممکن است به طور منطقی در آرمان هر قومی باشد، در تو جمع است، خسارت‌دیده، آن‌هایی هستند که تو را مدّ نظر خود ندارند.

السَّلامُ عَلَیْکَ بِجَوَامِعِ السَّلامِ سلام بر تو با همه آنچه در حقیقتِ سلام نهفته است!

حقیقت آن است که نمی‌دانم با تو ای همه آرزوهایم! چه بگویم و دیگر به بهانه کدام یک از کمالاتت بر تو سلام کنم، پس بگذار در یک کلمه عرض کنم: سلام بر تو با هر آنچه جا دارد که بر تو سلام کنم! سلام بر تو به جهت هر آنچه در شأن سلام هست و همة آن در تو است!

نه ماهی از آب خسته می‌شود و نه من از سلام کردن به تو، چون ماهی بی‌آب لاشه مرده‌ای بیش نیست، و انسانیت انسان، بی‌انسان کامل قالب انسان است و نه خود انسان. پس

هرکه

او ماهی نباشد جوید او پایان آب

هرکه

او ماهی بود کی فکرت پایان‌کند؟

ای بقیة‌الله‌اعظم! ای حجّت خدا! می‌خواهم نزدیکی خود را به شما نشان دهم که چون بیگانگان با من رفتار ننمایید، می‌خواهم عقاید خود را به شما عرضه کنم تا مرا هم از اهل دیار خود بدانید، در حالی‌که می‌دانم شما از ضمیر من اطلاع کامل دارید.

اظهار عقاید حق برای هم‌سنخی

پس: «أُشْهِدُکَ یَا مَوْلایَ» شما را گواه می‌گیرم ای مولای من! که:

أَنِّی أَشْهَدُ أَنْ لا إِلَهَ إِلا اللَّهُ وَحْدَهُ لا شَرِیکَ لَهُ وَ أَنَّ مُحَمَّدا عَبْدُهُ وَ رَسُولُهُ لا حَبِیبَ إِلا هُوَ وَ أَهْلُهُ وَ أُشْهِدُکَ یَا مَوْلایَ أَنَّ عَلِیّا أَمِیرَ الْمُؤْمِنِینَ حُجَّتُهُ وَ الْحَسَنَ حُجَّتُهُ وَ الْحُسَیْنَ حُجَّتُهُ وَ عَلِیَّ بْنَ الْحُسَیْنِ حُجَّتُهُ وَ مُحَمَّدَ بْنَ عَلِیٍّ حُجَّتُهُ وَ جَعْفَرَ بْنَ مُحَمَّدٍ حُجَّتُهُ وَ مُوسَی بْنَ جَعْفَرٍ حُجَّتُهُ وَ عَلِیَّ بْنَ مُوسَی حُجَّتُهُ وَ مُحَمَّدَ بْنَ عَلِیٍّ حُجَّتُهُ وَ عَلِیَّ بْنَ مُحَمَّدٍ حُجَّتُهُ وَ الْحَسَنَ بْنَ عَلِیٍّ حُجَّتُهُ ای مولای من! بر قلب من بنگر که من شهادت می‌دهم به یگانگی خدا و یگانگی او را در تدبیر، در همه عالم می‌بینم و شهادت می‌دهم به این‌که تنها حکم او باید مطاع باشد. آری؛ «أَنِّی أَشْهَدُ أَنْ لا إِلَهَ إِلاّاللَّهُ وَحْدَهُ لا شَرِیکَ لَهُ» و نیز می‌بینم که محمّد صلی الله علیه و آله بنده و رسول چنین خدایی است، و آثار توحید الهی در حرکات و سکناتش نمایان است، محبوبی جز او و اهل او نیست. می‌بینم و شهادت می‌دهم که علی علیه السلام امیر‌المؤمنین، حجّت اوست و نمایش آن چیزی است که او می‌خواهد، همچنان‌که امام حسن و امام حسین و امام سجّاد و

امام صادق و امام موسی کاظم و امام رضا و امام محمّد تقی و امام علی‌النّقی و امام حسن عسگری علیهم السلام همه و همه حجّت او بوده و هستند، و تمام حرکات و سکنات و گفتار این ذوات مقدسه، ملاک و نمایش خواست خدا است.

وَ أَشْهَدُ أَنَّکَ حُجَّةُ اللَّهِ و شهادت می‌دهم و با عمق جانم مشاهده می‌کنم که تو ای امام حاضر، و ای مخاطب امروزین من! حجّت خدایی و آنچه تو از ما می‌خواهی، همانی است که خدا از ما می‌خواهد و آنچه تو ما را از آن نهی می‌کنی، همانی است که خدا ما را از آن نهی کرده، تو حجّت خدا و نمایش توحید حضرت «الله» هستی، توحید خدا در جمال و جلال شما نمایان است و آینة تمام نمایِ محبوبِ جانِ همة انسان‌هایی.

حال ملاحظه فرمایید که چگونه بر حقایق حقه شهادت می‌دهم که مورد نظر شما است، پس با من چون بیگانگان رفتار ننمایید.

معیّت امام زمان عجل الله تعالی فرجه با همه چیز

أَنْتُمْ الْأَوَّلُ وَ الْآخِرُ شما ابتدا و انتهای همه چیز هستید

مثل نور که تا نور نباشد، چیزی دیده نمی‌شود، در رؤیت هر چیز، اوّل نور، رؤیت می‌شود و سپس آن چیز، و در انتها هم باز نور به آن چیز می‌خورد و همان نور در چشم ما منعکس می‌گردد. حقیقت ذوات مقدسه معصومین علیهم السلام نیز از همین قرار است که اوّلین پرتو خلقت آن‌هایند، چراکه از یک جهت رسول خدا صلی الله علیه و آله فرمودند: «اَوَّلُ مَا خَلَقَ اللهُ نُوری»⁽¹⁾یعنی؛ اوّلین چیزی که خداوند خلق فرمود، نور من بود. از طرف دیگر علی علیه السلام در رابطه با مقام اهل‌البیت علیهم السلام می‌فرمایند: «... کُلُّنَا وَاحِدٌ، اَوَّلُنا مُحَمَّد وَ اَوْسَطُنَا مُحَمَّد وَ کُلُّنَا مُحَمَّد فَلا تَتَفَرَّقُوا بَیْنَنَا...»⁽²⁾یعنی؛ ما اهل‌البیت، از خود رسول‌الله صلی الله علیه و آله تا آخرین ما، همه در یک مقام هستیم و نباید بین ما جدایی قائل باشید. پس عنایت داشته باشید همان‌طور که اوّلین نور، نور محمّدی صلی الله علیه و آله بود و به یک اعتبار نور اهل‌البیت، آخرین نور نیز نور اهل‌البیت علیهم السلام خواهد بود، به همین جهت حضرت صادق علیه السلام می‌فرمایند: «اِنَّ آخِرَ مَنْ یَمُوتُ الْإمام...»⁽³⁾یعنی؛ آخرین کسی که از این دنیا رخت برمی‌بندد امام است.

با داشتن چنین معارفی است که به شما ذوات مقدسه معصومین خطاب می‌کنیم: «أَنْتُمْ الْأَوَّلُ وَ الْآخِرُ»؛ شما ابتدا و انتهای همه‌چیز هستید، که البته این سخن، معارف زیادی به همراه دارد که بنده نمونه‌ای از آن را عرض کردم، وقتی خداوند اوّل و آخر و ظاهر و باطن است، انسان کامل به اوّلیت خداوند، اوّل است و به آخریت خداوند، آخر است و به ظاهریت خداوند، ظاهر است و به باطنیت خداوند، باطن است، چون به مجرّدیت خداوند، مجرّد است؛ و به معیّت خداوند با هر چیز، آن‌ها هم با هر چیز هستند، چون هر که مجردتر است، حاضرتر است منتها تجرد حضرت حق به خود اوست و تجرد کامل امام زمان عجل الله تعالی فرجه و ائمه علیهم السلامبه خداوند است. باز معانی دیگری از اول و آخر بودن ائمه علیهم السلام مطرح است که باید در جای دیگر و با مقدمات مستوفی مطرح شود.

توجه به رجعت، عامل نجات از ظلمت

وَ أَنَّ رَجْعَتَکُمْ حَقٌّ لا رَیْبَ فِیهَا یَوْمَ لا یَنْفَعُ نَفْسا إِیمَانُهَا لَمْ تَکُنْ آمَنَتْ مِنْ قَبْلُ أَوْ کَسَبَتْ فِی إِیمَانِهَا خَیْرا.

ما معتقدیم که رجعت و بازگشت شما که برگشت عدالت و معنویت کامل است، حق و حتمی است، در آن شرایطی که به نور شما همة مرزهای ایمان و کفر مشخص شده است و آن‌هایی که مؤمن به ظهور چنین شرایطی نشده‌اند و ایمان خود را فعّال نگه نداشته‌اند تا به خیری نایل شوند، در آن شرایط دیگر فرصت را از دست داده‌اند، چراکه هر انسانی با حدّاقل ایمان به راحتی می‌تواند بفهمد خداوند به ظلمات آخر‌الزمان راضی نیست و هرگز نمی‌پسندد ظالمان عنان جهان را به‌دست گیرند و بر مظلومان هر چه می‌خواهند تحمیل کنند.⁽¹⁾

راستی؛ کسی که این حدّاقل شعور را ندارد و انتظار هیچ فرجی را نمی‌کشد و به ظلمات آخر‌الزمان تن داده، می‌تواند خود را در جبهه اهل انتظار - با آن‌همه شعور و آینده‌نگری که برای اهل انتظار هست- قرار دهد؟!

هم‌دلی با امام

وَ أَنَّ الْمَوْتَ حَقٌّ وَ أَنَّ نَاکِرا وَ نَکِیرا حَقٌّ وَ أَشْهَدُ أَنَّ النَّشْرَ حَقٌّ وَ الْبَعْثَ حَقٌّ وَ أَنَّ

الصِّرَاطَ حَقٌّ وَ الْمِرْصَادَ حَقٌّ وَ الْمِیزَانَ حَقٌّ وَ الْحَشْرَ حَقٌّ وَ الْحِسَابَ حَقٌّ وَ الْجَنَّةَ وَ النَّارَ حَقٌّ وَ الْوَعْدَ وَ الْوَعِیدَ بِهِمَا حَقٌّ من با تمام وجود و در منظر قلب و عقل خود می‌بینم که مرگ به معنی ادامه حیات پس از این دنیا و ملاقات با دو ملک نکیر و منکر، حق و حتمی است و بهترین نوع وقوع است، همچنان‌که نَشر و گشوده‌شدن صحیفه اعمال، و بعث و برانگیخته‌شدن در حشر و روبه‌رو شدن با صراط، حق است و شدنی، و بهترین نوع وقوع، همین نوع است که واقع می‌شود، همچنان‌که «مرصاد» و کمینگاه، حق است تا زیبایی عدل به عالی‌ترین شکل آن ظاهر شود و نیز میزان و حساب و حشر و بهشت و جهنّم و وعده‌های به نیکوکاران و وعید به گناهکاران، همه حق است و شدنی و چه زیبا شدنی.

پس ای مولای من! ملاحظه می‌فرمایید با چنین اعتقاداتی قلب من آن‌چنان هم از شما جدا نیست که شایسته عنایت و نظر مبارک شما نباشد. به ما گفته‌اند:

تو

چه دانی صدای مرغان را

که

ندیدی شبی سلیمان را

می‌دانم باید بین من و شما سنخیتی باشد تا به شرف نظر مبارک شما نایل گردم، حال این عقاید من است واین هم امیدواری‌ام به توجه شما.

ما هم از مستان این مِی بوده‌ایم

یَا مَوْلایَ شَقِیَ مَنْ خَالَفَکُمْ وَ سَعِدَ مَنْ أَطَاعَکُمْ فَاشْهَدْ عَلَی مَا أَشْهَدْتُکَ عَلَیْهِ وَ أَنَا وَلِیٌّ لَکَ بَرِی‌ءٌ مِنْ عَدُوِّکَ فَالْحَقُّ مَا رَضِیتُمُوهُ وَ الْبَاطِلُ مَا أَسْخَطْتُمُوهُ وَ الْمَعْرُوفُ مَا أَمَرْتُمْ بِهِ وَ الْمُنْکَرُ مَا نَهَیْتُمْ عَنْهُ ای سرور من پذیرفته‌ام با ولایت و برنامه‌ریزی شما روزگارم را بگذرانم! آن‌کس که مخالف شماست، بدبخت شد و آن‌کس که پیرو شما شد، سعادتمند گشت، پس تو را گواه می‌گیرم بر این موضع‌گیری‌ام که من دوستدار شما هستم و از مخالف شما متنفرم، حق آن است که شما به آن راضی هستید و باطل آن است که شما از آن ناراضی باشید، معروف و نیکویی همانی است که شما به آن امر می‌کنید و منکر و ناپسندی آنی است که شما آن را نهی می‌فرمایید.

در این فراز؛ قصة توجه به تعادل مطلق امام عصر علیه السلام را تمرین می‌کنی تا بفهمانی اهل کدام قوم و قبیله‌ای. گفت:

ما

هم از مستان این مِیّ بوده‌ایم

عاشقانِ

درگه وِی بوده‌ایم

نام

ما بر مهر او ببریده‌اند

عشق

او در جان ما کاریده‌اند

ای مولای من! دلم در هوای شماست و از آن‌کس که مُهر مِهر شما را ندارد بیزارم، هر که می‌خواهد باشد، دلی که سراسر به سوی شما نباشد دل نیست، چقدر خوش‌بخت و خوش‌وقتم که راضی‌ام به آنچه شما راضی هستید. این خوشوقتی به جهت آن است که شما را ملاک حق و باطل یافتم، و دل من در هماهنگی با جان شما است.

هر

دل که او نخفت شبی در هوای تو

چون

روز روشن است و هوا زو منوّر است⁽¹⁾

آری؛ آن دلی که در هوای شما شب نخوابید، روز را از نور خود منوّر می‌گرداند، حال چگونه من از هماهنگ‌کردن این دل با شما دست بردارم؟!

برکات حضور امام علیه السلام در زندگی

فَنَفْسِی مُؤْمِنَةٌ بِاللَّهِ وَحْدَهُ لا شَرِیکَ لَهُ وَ بِرَسُولِهِ وَ بِأَمِیرِالْمُؤْمِنِینَ وَ بِکُمْ یَا مَوْلایَ أَوَّلِکُمْ وَ آخِرِکُمْ وَ نُصْرَتِی مُعَدَّةٌ لَکُمْ وَ مَوَدَّتِی خَالِصَةٌ لَکُمْ آمِینَ آمِینَ

ای مولای من که برنامه‌ریزی جان و قلب و زندگی‌ام را با دستورات شما تنظیم کردم! به شما عرضه می‌دارم که جان من به خدای یگانه، مؤمن است و در مسیر دینداری به «توحید» نائل شده‌ام، به طوری که در حضور مطلق حضرت «الله» و در تدبیر او و در فرمان او، اَحدی را در عرض او نمی‌دانم و نمی‌بینم، و نیز به رسول او صلی الله علیه و آله مؤمن هستم و می‌بینم که در سرتاسر کلام و حرکاتِ او ظهور یگانگی خداست، رسول اوست و از او می‌گوید، و به امیر‌المؤمنین و به شما فرزندان آن حضرت از اوّل تا آخر مؤمن هستم، رسیده‌ام به جایی که قلبم شماها را تصدیق می‌کند، همة شما وصیّ رسول خدا صلی الله علیه و آله هستید که از طرف خداوند برای تبیین حقیقت انتخاب شده‌اید، اگر دستی بر زمین دارید و به زمینیان اشاره می‌کنید، دستی هم بر آسمان دارید و از عالم معنا می‌گیرید، من شما را صحیح‌ترین، بلکه تنها جریان صحیح در میدان معارف بشری می‌بینم و بر این امر بسیار مفتخر و شادم.

خاک

بودیم این‌چنین موزون شدیم

خاک

ما زر گشت، سیمین جان شدیم

راستی؛ اگر شما نبودید ما چگونه می‌توانستیم در مسیر تعادل قرار گیریم، اگر امروز با تمام دلگرمی زندگی را ادامه می‌دهیم، چون شما را در میدان زندگی خود یافته ایم.

امروز

شهر ما را صد رونق است و جان است

زیرا

که شاه خوبان امروز در میان است

حیران

چرا نباشد، خندان چرا نباشد

شهری

که در میانش، آن صارم زمان است

زان

آفتاب خوبی، چون بر زمین بتابد

آن

دم زمینِ خاکی بهتر ز آسمان است⁽¹⁾

حال ای آفتاب‌های خوبی! ای اوصیاء رسول‌خدا صلی الله علیه و آله! یاری و ارادتم در خدمت شما است، دستی که شما را یاری نکند، معنی دست‌بودن را گم کرده است و دلی که مودّت شما را در خود نپرورانده باشد، دیگر دل نیست، پس خدایا! آن یاری و نصرت و این مودّت و ارادت را نسبت به این ذوات مقدس از ما بپذیر و به نتیجه برسان، آمین آمین!

عالی‌ترین تقاضا، در اوج امیدواری

اللَّهُمَّ إِنِّی أَسْأَلُکَ أَنْ تُصَلِّیَ عَلَی مُحَمَّدٍ نَبِیِّ رَحْمَتِکَ وَ کَلِمَةِ نُورِکَ وَ أَنْ تَمْلَأَ قَلْبِی نُورَ الْیَقِینِ وَ صَدْرِی نُورَ الْإِیمَانِ وَ فِکْرِی نُورَ النِّیَّاتِ وَ عَزْمِی نُورَ الْعِلْمِ وَ قُوَّتِی نُورَ الْعَمَلِ

وَ لِسَانِی نُورَ الصِّدْقِ وَ دِینِی نُورَ الْبَصَائِرِ مِنْ عِنْدِکَ وَ بَصَرِی نُورَ الضِّیَاءِ وَ سَمْعِی نُورَ الْحِکْمَةِ وَ مَوَدَّتِی نُورَ الْمُوَالاةِ لِمُحَمَّدٍ وَ آلِهِ علیهم السلام حَتَّی أَلْقَاکَ وَ قَدْ وَفَیْتُ بِعَهْدِکَ وَ مِیثَاقِکَ فَتُغَشِّیَنِی رَحْمَتَکَ [رَحْمَتُکَ] یَا وَلِیُّ یَا حَمِیدُ خدایا! از تو می‌خواهم که صلوات و رحمت خود را بر محمد صلی الله علیه و آله آن پیامبر رحمت و کلمه نورت، ارزانی داری، و در این راستا و با واسطه فیض‌بودن او، قلبم را از نور یقین مملوّ کنی و سینه‌ام را به نور ایمان و فکرم را به نور نیّات، وتصمیمم را با نور علم و قوّتم را با نور عمل و زبانم را با نور صدق و دینم را با نور بصیرت که در نزد تو است، و دیده‌ام را با نور روشنگر و گوشم را با نور حکمت و ارادتم را با نور دوستی به محمّد و آل او علیهم السلام پُر کنی، تا از آن‌هایی باشم که هنگام ملاقات با تو به عهد و میثاقی که با تو بسته‌ام، وفا کرده باشم و در نتیجه در آن حالت ناب ابدی، سراسر وجودم از رحمت تو پوشیده گردد، ای شایسته‌ترین سرپرست!

می‌گویند؛ وقتی حضرت زکریا علیه السلام با حضرت مریم علیها السلام ملاقات کرد و در کنار او میوه‌های بهشتی دید، ناگهان متوجه

قاعده‌ای شد که خدایا! این اندازه کرمت گسترده است که برای دختری تنها در این گوشه، میوه‌های بهشتی می‌فرستادی، چرا من هم بیش از آنچه به من لطف کرده‌ای از تو نخواهم و چرا آرزوهای بلند خود را با تو در میان نگذارم و لذا تقاضای فرزندی چون حضرت یحیی علیه السلام را نمود.⁽¹⁾

از اوّل دعا تا این‌جا چشم دل باز کردی و به خوبی‌های بهترین خوبان نظر نمودی و متوجه شدی چه غوغایی است زندگی با خوبان عالم و به آن‌ها اظهار داشتی که سراسر وجودم هماهنگ با شما و در اختیار شما است و از خدا خواستی در این ادعا موفقت بدارد، حالا یک مرتبه مانند حضرت زکریا علیه السلام قلب را به سوی خدا انداختی، و هر آنچه خواستنی است و بلندترین آرزویی است که یک انسان می‌تواند داشته باشد را از خدا خواستی، چون یک نظر به وجود مقدس ائمه معصومین علیهم السلام انداختی و یک نظر به رحمت واسعه خدا که تمایل این‌همه فیض‌دادن را به بندگانش دارد و گفتی: «اللَّهُمَّ... أَنْ تَمْلَأَ قَلْبِی نُورَ الْیَقِینِ...» خدایا! بیا و قلبم را سراسر از نور یقین لبریز کن، و بقیه آنچه در این فراز بر زبان آوردی را گفتی، تا آن‌جا که امیدوار شدی بگویی: «حَتَّی

أَلْقَاکَ وَ قَدْ وَفَیْتُ بِعَهْدِکَ وَ مِیثَاقِکَ...» خدایا! تا آن‌جا مرا جلو ببر که در موقع ملاقات با خودت توانسته باشم به همه آنچه باید به آن وفا کنم، وفا کرده باشم. آری؛

بر

گوش ما نهاده دهان او به دمدمه

تا

جان ما بگیرد، یک‌باره بوی دوست

حال که ذوات مقدس معصومین علیهم السلام را به نمایش گذاشتی و از جمال آن‌ها بوی تو به مشام خورد، پس در رساندن ما به یقین و علم و صدق و بصیرت و وفای به عهد با خودت دریغ مکن، که ما سخت امیدواریم، چرا که اگر می‌خواستی ندهی، نشانمان هم نمی‌دادی تا با طلب آن رفع گرسنگی کنیم. گفت:

من

کریمم، نان نمایم بنده را

تا

بگریاند طمع آن زنده را

هر

کراماتی که می‌جویی به جان

او

نمودت تا طمع کردی در آن

حال ما طمع به دست‌آوردن زیباترین ارتباط با تو را نموده‌ایم، آن ارتباطی که در امامان علیهم السلام به ما نشان دادی.

بر عاشقان فریضه بود جستجوی دوست

اللَّهُمَّ صَلِّ عَلَی [مُحَمَّدٍ] حُجَّتِکَ فِی أَرْضِکَ وَ خَلِیفَتِکَ فِی بِلادِکَ وَ الدَّاعِی إِلَی سَبِیلِکَ وَ

الْقَائِمِ بِقِسْطِکَ وَ الثَّائِرِ بِأَمْرِکَ وَلِیِّ الْمُؤْمِنِینَ وَ بَوَارِ الْکَافِرِینَ وَ مُجَلِّی الظُّلْمَةِ وَ مُنِیرِ الْحَقِّ وَ النَّاطِقِ بِالْحِکْمَةِ وَ الصِّدْقِ وَ کَلِمَتِکَ التَّامَّةِ فِی أَرْضِکَ الْمُرْتَقِبِ الْخَائِفِ وَ الْوَلِیِّ النَّاصِحِ سَفِینَةِ النَّجَاةِ وَ عَلَمِ الْهُدَی وَ نُورِ أَبْصَارِ الْوَرَی وَ خَیْرِ مَنْ تَقَمَّصَ وَ ارْتَدَی وَ مُجَلِّی الْعَمَی [الْغَمَّاءِ] الَّذِی یَمْلَأُ الْأَرْضَ عَدْلا وَ قِسْطا کَمَا مُلِئَتْ ظُلْما وَ جَوْرا إِنَّکَ عَلَی کُلِّ شَیْ‌ءٍ قَدِیرٌ ای خدا! درود و رحمت فراوانت را بر حجت خود [مُحَمَّد] عجل الله تعالی فرجه ارزانی دار - آن امام غایبی که هم اسم با رسول‌خدا صلی الله علیه و آله است- هم او که حجّت تو در زمین و خلیفه تو در شهرها و دعوت‌کننده به سوی راه تو است، هم او که قیام‌کننده به قسط بوده و به فرمانت انقلاب خواهد کرد، یاور و سرپرست و دوست مؤمنان، و ویران‌کننده کافران، و روشنی‌بخش ظلمت و روشنگر حق، و نمایاننده حکمت و درستی است، هم او که عامل ظهور سنّت و کلمه تو در زمین است، هم او که سخت مواظب تجاوزکاران بوده و لذا از این جهت خائف و نگران است، آن سرور و سرپرست خیرخواه،

آن سفینه نجات و پرچم هدایت و نور چشم خلائق و بهترین کسی‌که پیراهن و رداء - امامت- را به بر کرد، زداینده کوری و گمراهی، آن کسی‌که زمین را از عدل و قسط پر می‌کند، در حالی‌که ظلم و بیداد سراسر آن را گرفته، که تو در سرازیر کردن صلوات و رحمت بر او قادر و توانایی، چون بر هر چیزی قادر و توانایی! یافتن امام علیه السلام و توجه به اوصاف او کار بزرگی است که انسان نباید از آن غافل باشد. گفت:

بر

عاشقان فریضه بود جستجوی دوست

بر

روی و سر چو سیل، دَوان تا به جوی دوست

خودْ

اوست جمله طالب و ما همچو سایه‌ها

ای

گفتگوی ما همگی گفت‌وگوی دوست

گاهی

به جوی دوست چو آب روان خوشیم

گاهی‌چوآب،حبس‌شدیم

در سبوی دوست⁽¹⁾

حضرت را با کلماتی که در این فراز آمده وصف می‌کنی تا مشخص کنی انتظار آن حضرت را در سینه داری و چشم از وجود مبارک او برنداشته‌ای، به انتظار کسی هستی که کلمه تامّه الهی در زمین است، حق را می‌نمایاند و ناطق به حکمت است، و هرگز بنا نداری دل از او برکنی و آن را به جای دیگر اندازی.

امام زمان عجل الله تعالی فرجه ؛ مقصد جان ما

تا حالا از وجوه مختلف بر امام زمان علیه السلام نظر کردیم تا شوق انتظار ما نیز از وجوه مختلف باشد، و عنایت فرمودید که او امامی است دست‌یافتنی و برای همین به او سلام کردیم، یعنی می‌توان به او دسترسی داشت، چون او به جهت ذات مجردش و این‌که جان و حقیقت هر انسانی است، از ما به ما نزدیک تر است. این لیوان که در جلو من است از من دور است، چون در جان من نیست، ولی امام از ما به ما نزدیک‌تر است، چون به عنوان انسان کامل، جانِ جان ما است. فطرت شما نسبت به شما چه مقامی دارد؟ وقتی شما کاری را از روی هوس انجام دهید، یک نحوه جواب‌گویی به بدنتان است، ولی وقتی کاری الهی انجام دهید، جواب‌گویی به فطرتتان است و جانتان سیراب می‌شود، یعنی جان شما با کارهای الهی طراوت پیدا می‌کند، پس معلوم است کارهای الهی به جان ما نزدیک‌تر است تا کارهای هوس‌آلود. توجه بفرمایید که هر اندازه کار الهی‌تر باشد، به جان شما نزدیک‌تر است، چون مطابق فطرت است. فطرت، مقام اصلی جان ماست، از طرفی ما برای بندگی خلق شده‌ایم یعنی مقام نهایی ما، بندگی است و باید وجودمان به بندگی ختم شود. حال با توجّه به این‌که مقام

امام زمان علیه السلام بندگی محض است، مشخص می‌شود جهت و مقصد جان هر انسانی وجود مقدس امام زمان علیه السلام است، در همین رابطه مولوی در دیوان شمس تبریزی می‌گوید:

چون

جان جان، وی آمد، از وی گریز نیست

من

در جهان ندیدم یک جان عدوی دوست

پس عنایت بفرمایید امام ما چقدر به ما نزدیک است، او همان فطرت مجسم و متعین است و لذا در عمق جان ما جای دارد. نزدیکی آن حضرت به جان ما، مثل نزدیکی لباس به تن ما نیست، نزدیکی خاصی است، مثل نزدیکی خدا به انسان که می‌فرماید از رگِ گردن به انسان نزدیک‌تر است. یکی ممکن است بگوید: اگر خدا به ما نزدیک است، چرا مثلاً وقتی گناه می‌کنیم، از ما دور می‌شود؟ آن نزدیکی که خدا به انسان دارد، نزدیکی وجودی است و در رابطه با حضور و وجود خداوند است و آن دوری که ما در اثر گناه نسبت به خدا پیدا می‌کنیم، دوری و فاصله‌ای است که به انتخاب ما مربوط است. خدا از نظر وجودی، به کافر و مؤمن از خودشان به خودشان نزدیک‌تر است، و لذا فرمود: «نَحْنُ اَقْرَبُ اِلَیْهِ مِنْ حَبْلِ الْوَرِید»⁽¹⁾یعنی؛ ما به او از رگ گردن نزدیکتریم، چون رگ

گردن از جان ما دور است و خدا با جان من با من ارتباط دارد، ارتباط من با تنم، ارتباط دوگانه است، چون به یک اعتبار، یک تن داریم و یک مَن، این‌ها دوتا است، آن یگانگی با خدا و امام علیه السلام یگانگی خاص است، حضور آن‌ها در عمق جان من و شما است. وقتی شما کاری الهی انجام می‌دهید، چه کسی احساس آرامش می‌کند جز خودتان؟ از طرفی آن کار الهی، ریشه در بندگی شما دارد، بندگی محض هم که امام زمان علیه السلام هستند، پس آنچنان نیست که امام علیه السلام از شما دور باشد. مهم این است که امامتان را از این منظر نگاه کنید، ان‌شاء‌الله امامتان را می‌بینید. به گفته مولوی:

بر

گوش ما نهاده دهان او به دمدمه

تا

جان ما بگیرد، یکباره بوی دوست⁽¹⁾

حضرت بنا دارند اگر ما گوش به ندای قدسی‌شان بدهیم، ما را از خودی و خودیت بگیرند و سراسر منوّر به نور بندگی خدا کنند. این دیگر در حدّ من و شما است که چقدر همت کنیم و نزدیکی امام علیه السلام را در جان خود احساس کنیم، آن نزدیکی که نزدیک‌تر از تن ما به ما است. پس اولاً؛ امام علیه السلام به ما نزدیک است، ثانیاً: مقصد جان است. ما باید به آن وجود قدسی نظر کنیم و دل در گرو او داشته باشیم و این دعاهای

عزیزِ از جان عزیزتر که در رابطه با امام زمان علیه السلام می‌خوانیم، برای همین است، می‌خواهیم جهت جانمان به طرف آن حضرت بیفتد، و از بقیه چیز‌ها روی دل را به سوی او برگردانیم و نگذاریم این نوع نگاه در ما از دست برود. اگر رسیدیم به این‌که امام، جانِ جان ما و تمام مقصد ما است، معلوم است که همه حجاب‌هایی که بین ما و اوست برطرف می‌شود، إن‌شاء‌الله.

با

دوست ما نشسته که ای دوست، دوست کو؟

کو

کو همی زنیم ز مستی، به کوی دوست

تصویرهای

ناخوش و اندیشة رکیک

از

طبعِ سست باشد و این نیست سوی دوست

خاموش

باش تا صفت خویش خود کند

کو

های‌های‌سردِتو، کو های‌وهوی دوست⁽¹⁾

وقتی حجاب‌ها به همان طریقی که عرض شد کنار رفت و تمام مقصدِ جان ما امام زمانمان شد، دیگر ما باید خاموش شویم تا او خودش خود را بر قلب ما بنمایاند «خاموش باش تا صفت خویش خود کند!»

اللَّهُمَّ صَلِّ عَلَی وَلِیِّکَ وَ ابْنِ أَوْلِیَائِکَ الَّذِینَ فَرَضْتَ طَاعَتَهُمْ وَ أَوْجَبْتَ حَقَّهُمْ وَ أَذْهَبْتَ عَنْهُمُ الرِّجْسَ وَ طَهَّرْتَهُمْ تَطْهِیرا خدایا! سلام و صلواتت را بر او که ولیّ تو و فرزند اولیاء تو است ارزانی دار، فرزند آنانی که اطاعتشان را بر همه خلق واجب نمودی و رعایت حقّشان را الزامی نمودی و هرگونه آلودگی را از ساحت قدسی‌شان زدودی تا پاک و مصون از خطا، موجب هدایت بندگان گردند.

خدایا! حال که ما را با چنین خانواده‌ای راهنمایی کردی، پس زمینه حضور هر چه بیشتر آن‌ها را فراهم نما، پس؛

اللَّهُمَّ انْصُرْهُ وَ انْتَصِرْ بِهِ لِدِینِکَ وَ انْصُرْ بِهِ أَوْلِیَاءَکَ وَ أَوْلِیَاءَهُ وَ شِیعَتَهُ وَ أَنْصَارَهُ وَ اجْعَلْنَا مِنْهُمُ در این فراز می‌خواهیم با خدا درباره امام زمان علیه السلام صحبت کنیم، تقاضا می‌کنیم:

خدایا! او را یاری کن و از طریق او دینت را یاری نما. با حضور هر چه بیشتر او و با ظهور او، دوستان خودت و او را و شیعیان و یارانش را یاری فرما و ما را نیز در زمرة آنان قرار ده.

خدایا! خودت می‌دانی که وقتی ظلمت به اوج خود برسد و ظلماتِ آخر‌الزمان همه عقل‌ها را برباید، دوستان تو و شیعیان تو به تنهایی کاری از پیش نمی‌برند، یک نصرت و یاری نهایی نیاز است که از طریق آرمانی‌ترین انسان بتوانند ظلمات چند لایة آخرالزمان را پاره کنند.

تقاضای رفع موانع ظهور

اللَّهُمَّ أَعِذْهُ مِنْ شَرِّ کُلِّ بَاغٍ وَ طَاغٍ وَ مِنْ شَرِّ جَمِیعِ خَلْقِکَ وَ احْفَظْهُ مِنْ بَیْنِ یَدَیْهِ وَ مِنْ خَلْفِهِ وَ عَنْ یَمِینِهِ وَ عَنْ شِمَالِهِ وَ احْرُسْهُ وَ امْنَعْهُ مِنْ أَنْ یُوصَلَ إِلَیْهِ بِسُوءٍ وَ احْفَظْ فِیهِ رَسُولَکَ وَ آلَ رَسُولِکَ خدایا! او را از شرّ هر ماجراجو و متجاوزی حفظ کن و از شرّ جمیع خلقت حفظ فرما، او را از شرّ همه خطراتی که از چپ و راست و جلو و عقب ممکن است به او برسد، حفظ بفرما و نگهبانش باش و مانع باش از این‌که آسیبی به او برسد و در راستای حفظ آن حضرت در مرحلة ظهور، سنّت و سیرة نورانی پیامبر و خاندان پیامبرت را حفظ بفرما!

ظهور امام علیه السلام دوای درد بشریت است، مقصد جان همه آن‌ها است، قبله روح همة انسان‌ها است، خدایا! او را حفظ کن تا برنامه‌ها و نقشه‌های انسان‌های ستمگر مانع ظهور او نگردد. خدایا! هر خطری که ممکن است به او برسد و مانع تحقق برنامه‌های آن حضرت شود، خودت دفع کن، چون دیگر بشریت طاقت ندارد تلاش‌های آن حضرت به سرنوشتی دچار شود که زحمات علی علیه السلام دچار شد.

دعاها و تقاضاهای ما برای همین است که دیگر آن موانع مرتفع شود و زیباترین ظهور محقق گردد. قصة ظهور او، قصة ظهوری شود که دیگر جمال ماه منوّر او را هیچ ابری نپوشاند و در آن شرایط ما فریاد بزنیم:

اوماهِ

بی‌خسوف‌است،خورشید بی‌کسوف است

او

خَمرِ بی‌خمار است، او سود بی‌زیان است

آن

شهریار اعظم، بزمی نهاد خرّم

شمع

وشراب وشاهد، امروزرایگان است⁽¹⁾

احساس مسؤلیت نسبت به موفقیت امام علیه السلام

وَ أَظْهِرْ بِهِ الْعَدْلَ وَ أَیِّدْهُ بِالنَّصْرِ وَ انْصُرْ نَاصِرِیهِ وَ اخْذُلْ خَاذِلِیهِ وَ اقْصِمْ قَاصِمِیهِ وَ

اقْصِمْ بِهِ جَبَابِرَةَ الْکُفْرِ وَ اقْتُلْ بِهِ الْکُفَّارَ وَ الْمُنَافِقِینَ وَ جَمِیعَ الْمُلْحِدِینَ حَیْثُ کَانُوا مِنْ مَشَارِقِ الْأَرْضِ وَ مَغَارِبِهَا بَرِّهَا وَ بَحْرِهَا وَ امْلَأْ بِهِ الْأَرْضَ عَدْلا وَ أَظْهِرْ بِهِ دِینَ نَبِیِّکَ صَلَّی اللَّهُ عَلَیْهِ وَ آلِهِ وَ اجْعَلْنِی اللَّهُمَّ مِنْ أَنْصَارِهِ وَ أَعْوَانِهِ وَ أَتْبَاعِهِ وَ شِیعَتِهِ خدایا! به نور حضرت، عدالت را ظاهر فرما، تا هیچ کس از زمینه‌های تعالی محروم نگردد و با نصر و پیروزی خودت او را پیروز گردان، و یارانش را یاری و مخالفانش را خوار کن، کمر آن‌هایی که می‌خواهند کمر برنامه‌های نورانی آن حضرت را بشکنند، و کمر گردنکشان و کفّار را بشکن، به نور و به قدرت و عظمت آن حضرت، همه کفّار و منافقین و جمیع منکران را در هر کجای زمین که هستند، چه در دریا - در ناوهای جنگی- و چه در خشکی، به قتل برسان، به نور و همّت آن حضرت، زمین را سراسر از عدل لبریز کن و به نور آن حضرت، دین پیامبرت صلی الله علیه و آله را به کامل‌ترین شکل بنمایان و مرا نیز در زمره یاران و پشتیبانان و تابعان و شیعیان آن حضرت قرار بده!

این نان و آب چرخ، چو سیلی است بی‌وفا

من ماهی‌ام، نهنگم و عُمانم آرزوست

جانم

ملول گشت زفرعون و ظلم او

آن

نور روی موسیِ عمرانم آرزوست

هر

چند مفلسم، نپذیرم عقیق خُرد

کان

عقیق نادر ارزانم آرزوست

گوشم‌شنید

قصة ایمان و مست شد

کوقسمِ‌چشم،

صورت‌ایمانم‌آروزست⁽¹⁾

ما را سر آن نیست تا راضی باشیم در ظلمت ظالمان به‌سر بریم و چشم و دل خود را به زندگی‌کردن در کنار حاکمیت حضرت بقیة‌الله‌اعظم منصرف کنیم، این است که در فراز بالا از خدا می‌خواهیم:

منگر

اندر ما، مکن در ما نظر

اندر

اکرام و صفای خود نگر

خدایا! کرامت خاصی مرحمت فرما و اگر ما شایسته ظهور آن حضرت نیستیم، تو شایسته‌ای که با رحمت خاص خود، سبب ظهور آن حضرت گردی، ما این تقاضاها را رها نمی‌کنیم تا اوّلاً؛ تو به حق خودِ این دعاها، دعاهای ما را مستجاب گردانی، ثانیاً؛ این‌ها وسیله‌ای شود که با لطف و کرم خود، امام را و برنامه‌های او را حفظ بفرمایی تا آن نصرت نهایی محقق شود.

این تقاضا چندین نتیجه دارد؛ اولاً: قلبمان متوجه حفظ امام علیه السلام است و در حدّ توان خود را آماده می‌کنیم که در کنار آن خطرات، آن‌طور که باید جانفشانی کنیم، و به تعبیر دیگر؛ مصداق کسانی باشیم که در وصفشان می‌فرماید: «اللّهُمَّ اجْعَلْنی مِنْ أَنْصَارِهِ وَ اَعْوانِه وَ الذّابِّینَ عَنْه»⁽¹⁾از آن‌هایی که یاور اویند و پیرو او و از آن هم مهم‌تر، ذوب در اویند، ثانیاً: شاید از این تأکیدهایی که در دعا می‌شود جهت حفاظت جان آن حضرت از طرف خداوند، بتوان این نکته را فهمید، ملّتی که نگران موفقیت امامش نیست، خدا آن ملّت را مفتخر به ظهور امام نخواهد کرد، لذا شما از خدا درخواست و التماس می‌کنید که خدایا! این امام را برای ما حفظ کن و تمام ابعاد شخصیتی او را هم حفظ بفرما تا بتواند برنامه‌هایش را عملی کند. در واقع یک نوع توجه روح و قلب است به امام و نقش جهانی او و احساس مسئولیت نسبت به برنامه‌های آن حضرت، تا ما صرفاً ناظری بی‌تفاوت نباشیم، و نتیجه‌اش این می‌شود که ما بتوانیم ارتباط قلبی‌مان را از این طریق با آن حضرت در همه ابعاد محکم کنیم و عرض کنیم:

ماهِ

کنعانیِ من، مسند مصر آن تو شد

وقت آن است که بِدْرود کنی زندان را

و در انتها تقاضا می‌کنی:

وَ أَرِنِی فِی آلِ مُحَمَّدٍ علیهم السلام مَا یَأْمُلُونَ وَ فِی عَدُوِّهِمْ مَا یَحْذَرُونَ إِلَهَ الْحَقِّ آمِینَ یَا ذَا الْجَلالِ وَ الْإِکْرَامِ یَا أَرْحَمَ الرَّاحِمِین خدایا! به من نشان بده در مورد آل محمد علیهم السلام آنچه آن‌ها در پی آن هستند و در مورد دشمنان آن‌ها نیز نشانم بده آنچه را که آن‌ها از آن فرار می‌کنند، ای معبود حق! مستجاب کن چنین تقاضایی را، ای صاحب جلال و بزرگی! ای ارحم‌الراحمین!

تقاضای تحقق تمدن اسلامی

در آخرین فراز این زیارت، زیباترین و مهم‌ترین چیزی که یک انسان مؤمن در دنیا می‌تواند بخواهد، مورد تقاضا قرار می‌گیرد که تقاضاکننده با روبه‌روشدن با آن مطلوب بزرگ، به اوج ایمان به خدا نایل می‌شود و به رؤیت سنّت فوق‌العاده‌ای مفتخر می‌گردد، که عبارت است از رؤیت آنچه آل‌محمّد علیهم السلام به دنبال آن بودند، یعنی ظهور تمام سنّت‌های الهی در تمام روابط انسانی. یا به تعبیر دیگر، در این فراز اوّلاً؛ تقاضای تحقق تمدن اسلامی به معنی واقعی را داری، ثانیاً؛ می‌خواهی این

قاعدة مهمّ الهی را با چشم خود ببینی که دشمنان اهل‌البیت، یعنی کافران واقعی، چگونه با چیزی روبه‌رو می‌شوند که با تمام تلاش می‌خواستند با آن روبه‌رو نشوند. خداوند در مورد فرعون و هامان و لشگریانش می‌فرماید: « وَنُرِی فِرْعَوْنَ وَهَامَانَ وَجُنُودَهُمَا مِنْهُم مَّا کَانُوا یَحْذَرُونَ»⁽¹⁾یعنی؛ و نمایاندیم بر فرعون و هامان و لشگریانش آنچه را که از آن فرار می‌کردند. فرعونیان این‌همه اطفال را کشتند تا موسی علیه السلامبه دنیا نیاید و حاکمیت آن‌ها را نابود نکند، ولی خداوند درست آن‌ها را با چیزی روبه‌رو کرد که از آن فرار می‌کردند و این سنّت خداست و چه زیبا سنّتی!

حالا تقاضا می‌کنی: نه در محدوده کار حضرت موسی علیه السلام، بلکه به وسعت حاکمیت جهانی حضرت‌مهدی علیه السلام چشم ما را به چنین سنّت زیبایی روشن بفرما، تا با چشم خود ببینیم این‌همه تلاش کردند تا حاکمیت امام معصوم علیهم السلام در صحنة تاریخ ظاهر نشود، حالا دشمنانشان درست با چیزی روبه‌رو می‌شوند که از آن فرار می‌کردند.

ثالثاً؛ تقاضای تحقق تمدن اسلامی، تقاضای ساده‌ای نیست که فکر کنیم شاهد و نمونه‌ای در گذشته تاریخ می‌توانیم برای

آن در نظر بگیریم. در بحث «شیعه و تمدن‌زایی»⁽¹⁾تلاش شده است حتی‌الامکان تصور ضعیفی از فضای آن تمدن ترسیم شود. در نظر بگیرید میدان‌دار نظام آموزشی و سیاسی و اقتصادی جامعه امامی باشد که واسطة فیض بین ارض و سماء است، در آن شرایط حالتِ حضوری و قلبی، سراسر زندگی را فرا می‌گیرد، وَلایت و محبت و وِلایت و حاکمیت، متّحداً در یک نفر محقق می‌شود، و لذا ظاهر و باطن انسان در اطاعت انسانی قرار می‌گیرد که متذکر جان و فطرت و اصل اصیل انسان‌ها است و وِلایت و حاکمیت او انعکاس حکم محبوب حقیقی، یعنی خداست. در چنین شرایطی باطن انسان از طریق سینه مولای معصوم به نور هدایت حضرت ربّ منوّر می‌گردد و حقیقتِ سنّتِ «اللّهُ وَلِیُّ الَّذِینَ آمَنُواْ یُخْرِجُهُم مِّنَ الظُّلُمَاتِ إِلَی النُّوُرِ»؛⁽²⁾صورت اجتماعی به خود می‌گیرد، همه چیز در آن تمدن، انعکاس عالم ملکوت است و ظهور نِیِسْتانی است که انسان را از آن‌جا بریده‌اند و هزار و چهارصد سال است نگذاشته‌اند آن تمدنی که شرایط اُنس با عالم قدس است، ظهور یابد. حالا در فراز آخر چنین چیزی را تقاضا می‌کنی و

می‌گویی: «وَ أَرِنِی فِی آلِ مُحَمَّدٍ عَلَیْهِمُ السَّلامُ مَا یَأْمُلُونَ» به من نشان بده آنچه را آل‌محمد در پی تحقق آن بودند، بعونک و رحمتک یا الرّحم الرّاحمین.

چنانچه ملاحظه فرمودید؛ سلام بر حضرت حجت عجل الله تعالی فرجه در هر کدام از زیارات، با کوهی از معارف و سلوک همراه است و باید با تأمل به آن‌ها پرداخت، اجازه دهید با طرح مقدمة زیارت آن حضرت در روز جمعه نظر شما را به آن جلب، و اصل آن‌را به فرصت دیگر موکول می‌کنیم.

باز سلامی دیگر

در زیارت امام زمان علیه السلام در روز جمعه می‌خوانید:

السَّلامُ عَلَیْکَ یَا حُجَّةَ اللَّهِ فِی أَرْضِهِ السَّلامُ عَلَیْکَ یَا عَیْنَ اللَّهِ فِی خَلْقِهِ سلام بر تو ای حجت خدا در زمین، و ای چشم خدا در بین خلقش!

چشم خدا در بین مردم به این معنی است که اگر خواستید خداوند به شما بی‌محلی نکند، باید در چشم امام زمان علیه السلام خوار نباشید. او حجّت خدا در زمین است و ملاک رضایت و عدم رضایت خدا است، خواست او، همانی است که خدا از بندگانش می‌خواهد و چشم خدا است در بین خلقش، تا

انسان‌ها بتوانند از منظر توجه به وجود مقدس آن حضرت با اسرار الهی آشنا شوند و هم خود را در زیر نظر مبارک آن حضرت احساس کنند و زیر نظر آن حضرت خود را بپرورانند. چرا که بنا به فرمایش آیت‌الله الهی قمشه‌ای:

تا

نگشاید حجاب آن مهِ مَکّی نقاب

بر

رُخ ما عاشقان، کس نگشاید دری⁽¹⁾

اگر خواستی دری بر قلبت گشوده شود، ابتدا باید حجت خدا در زمین که چشم الهی در بین خلق است، بر تو نظر کند و لذا سلام بر او می‌کنی تا او با لبیک خود حجاب بین ما و خود را برطرف نماید.

امام علیه السلام مظهر اسم هادی

السَّلامُ عَلَیْکَ یَا نُورَ اللَّهِ الَّذِی یَهْتَدِی بِهِ الْمُهْتَدُونَ سلام بر تو ای نور خدایی که هر کس بخواهد هدایت شود از طریق آن نور که در نزد تو است هدایت می‌شود!

نور امام معصوم علیه السلام نور هدایت به سوی خدا است، باید اوّل مقام و جایگاه امام علیه السلام را بشناسیم، بعد به خوبی متوجه

شویم که حیّ و حاضر و زنده و قابل ارتباط است، بعد هم این‌طور با ایشان که در این سلام مطرح است حرف بزنیم و نظر کنیم به جنبه الهی آن حضرت که موجب هدایت هر طالب هدایتی می‌شود، بگوییم:

ای

جانِ‌جانِ‌جانان، از ما سلام برخوان

رحم

آر برضعیفان، عشقِ‌تو بی‌امان است

این کار را نکنیم، چه کار کنیم؟ آیا بهترین راه توجه به حقیقت نورانی امام همین نیست که او مظهر هدایت الهی است؟ او مقصد هستی است، مقصد جان انسان‌ها است. پس باید دل را متوجه او کرد، آن هم توجهی خاص که در این سلام مطرح است.

خواستم توجه عزیزان را به انواع زوایایی که باید به وجود مقدس حضرت انداخت، جلب کنم، وگرنه خود این سلام، معارفِ عالیه‌ای در نهان خود دارد که باید در فرصت دیگر و به توفیق الهی به آن بپردازیم، همان‌طور که علاوه بر این دعا، دعای ندبه توجه خاص به وجود مقدس حضرت می‌اندازد. دعای ندبه یک دائرة‌المعارف از معارف شیعه است.

معارف شیعه خیلی عمیق است. ائمه ما علیهم السلام می‌فرمایند: معارف ما مثل قرآن هفتصد بطن دارد، بحث امام‌زمان علیه السلام از آن معارف عمیق نهفته در مکتب شیعه است و نباید انتظار

داشت با مباحث سطحی بتوان به آن دست یافت. خدا به من و شما توفیق دهد که از طریق دعای عزیز ندبه؛ یکی مبانی دقیق و عمیق تشیع را به قلبمان برسانیم و از جهت دیگر علاقه و توجه خود را به مقام عظمای امام زمان علیه السلام آن‌طور که باید و شاید اظهار داریم.

شب پانزده شعبان، نورٌ عَلی نور

عزیزان باید در یک کار پیگیر، موضوع تشیع و امامت و امام زمان عجل الله تعالی فرجه را دنبال کنند، فقط در حدّ پانزده‌شعبان مسئله متوقف نشود. آری؛ شب پانزده شعبان شب بسیار مهمی است، هم به اعتبار خودش که شب پانزدهم شعبان است و هم به اعتبار تولد وجود مقدس حضرت ولیّ عصر عجل الله تعالی فرجه.

تولد امام‌زمان علیه السلام و نیمه شعبان دو چیز است که با هم ترکیب شده است، مثل شب بیست‌و یکم ماه مبارک رمضان. آن شب در عین این‌که یکی از شب‌های قدر است، شبِ شهادت امیرالمؤمنین علی علیه السلام هم هست، لذا قبل از این‌که امیرالمؤمنین علیه السلام شهید شوند، باز شب بیست‌و یکم ماه رمضان شب قدر بود. بله شب پانزده شعبان یکی از شب‌های مبارکی است که قبل از تولد حضرت صاحب‌الزمان علیه السلام

مورد بحث بوده است، پس باید کاری کرد که شب پانزده شعبان از دست نرود.

همان‌طور که نزول قرآن، شب قدر و روز قدر را مبارک می‌کند، نزول ثقل دیگر از ثقلین یعنی قرآن ناطق، در شب پانزده شعبان، شب و روز نیمة شعبان را مبارک می‌گرداند و آن شب بستر فوران غفران الهی می‌گردد. چنانچه رسول‌خدا صلی الله علیه و آله فرمود: «یَغْفِرُاللهُ لَیْلَةَ النِّصفِ مِنَ الشَّعبان مِنْ خَلْقِهِ بِقَدْرِ شَعْر مِغْرِی بنی کلب»⁽¹⁾یعنی؛ خداوند در شب نیمة شعبان به اندازة موی بزهای بنی‌کلب بندگانش را می‌بخشد. پس آن شب، شبِ تلاش برای قرب به خدا است. چون شبی است که خداوند قسم یاد کرده است، هیچ سائلی را محروم نگرداند. شب تعیین سرنوشت‌ها است، « ... فِیهَا یَکْتُبُ آجال وَ فیها تَقْسِمُ الْاَرْزاق ... وَ یُنَزِّلُ اللهُ عَزَّوَجَلَّ مَلائِکَةَ اِلَی السَّماءِ الدُّنْیا وَ اِلَی الْاَرْضِ بِمَکَّة».⁽²⁾

کمیل می‌گوید: به اتفاق جمعی در مسجد بصره خدمت علی علیه السلام نشسته بودیم. شخصی پرسید: منظور آیه «فیها یُفْرق

کلّ امرٍ حکیم»⁽¹⁾که در آن شب، هر امر حکیمی گشایش می‌یابد، چه شبی است؟ حضرت فرمودند: شب نیمة شعبان، قسم به کسی که جان علی در دست اوست، کسی نیست مگر این‌که آنچه تا آخر سال از خیر و شرّ بر او جاری می‌شود در این شب رقم می‌خورد. بنده‌ای نیست که آن را زنده نگهدارد و دعای خضر را در آن بخواند، مگر آن‌که به اجابت می‌رسد.

کمیل می‌گوید: سپس من به خانة حضرت رفتم و تقاضای آموختن دعای خضر را کردم. فرمود: بنشین، وقتی این دعا را حفظ کردی، در هر شب جمعه، یا یک بار در ماه، یا سالی یک بار، یا در عمرت یک بار بخوان که از جانب خدا یاری خواهی شد و خدا رزقت را خواهد رساند و مشمول مغفرت او خواهی شد.⁽²⁾

خدا إن‌شاءالله کمیل را رحمت کند که، علت ورود این دعا از طریق حضرت امیرالمؤمنین علیه السلام به ما شد. پس اولاً؛ ارزش شب نیمه شعبان از زمان امیرالمؤمنین علیه السلام هم مورد بحث بوده است و باید آن شب را تجلیل کرد. و بعد هم چنانچه ملاحظه می‌کنید، می‌فرماید این شب شبی است که

خصوصیات خاص خود را دارد. ثانیاً؛ با تولد وجود مقدس حضرت ولی‌عصر عجل الله تعالی فرجه نورٌ علی نور شده و با نظر به مقام قدسی حضرت امام‌زمان عجل الله تعالی فرجه زمینة ارتباط با خدا شدیدتر گشته است و عملاً می‌توان از برکات شب پانزده شعبان استفادة بیشتری کرد.

نکتة دیگری در رابطه با اعمال شب پانزدهم شعبان در مفاتیح هست و آن زیارت حضرت اباعبدالله علیه السلام است. اگر دقت بفرمایید عموماً یکی از اعمال شب‌های قدر زیارت حضرت اباعبدالله علیه السلاماست، تا در بهترین زمان‌ها و در بهترین شرایط ارتباط با خدا -که آن کنار حرم حضرت اباعبدالله علیه السلام بودن است- واقع شویم و یا به عشق حضور در حرم مطهر آن حضرت، در هر جا که هستیم، آن زیارت را بخوانیم. در رابطه با زیارت آن حضرت در این شب، دو روایت خیلی عجیب ذکر شده است؛ یک روایت می‌فرماید: هر که می‌خواهد با او، روح صدوبیست‌وچهارهزار پیامبر مصافحه کند، حضرت اباعبدالله علیه السلام را زیارت کند، در واقع این شب آن‌قدر ظرفیت دارد که اگر کسی حضرت اباعبدالله علیه السلام را زیارت کند، روحش آماده می‌شود تا با روح صدوبیست‌و چهارهزار پیامبر تماس داشته باشد.

و در روایت دیگری هست که زیارت آن حضرت، موجب آمرزش گناهان می‌شود، و در واقع این دو روایت هماهنگی

دارند، چون وقتی گناهان انسان آمرزیده شد و به روح اهل عصمت نزدیک شد، آماده تماس با پیامبران خدا خواهد گشت.

اعمال دیگری هم از طریق ائمه معصومین علیهم السلام وارد شده که مرحوم شیخ عباس قمی«رحمة‌الله‌علیه» در مفاتیح جمع‌آوری کرده است، در حدّ امکان از انجام آن خود را محروم نکنید.

امام زمان عجل الله تعالی فرجه منتظر آمادگی ما هستند

سؤال: چه نوع خطرهایی امام‌زمان را تهدید می‌کند که در دعا از خدا تقاضا می‌کنیم خدایا او را از شرّ هر ماجراجو و متجاوزی حفظ کن؟

جواب: همان خطرهایی که الان مانع ظهور امام زمان علیه السلام هست، و امام علیه السلام را تهدید می‌کنند که نتوانند برنامه‌های خود را اجرا کنند و خطر این‌که آن حضرت به قتل برسند و مسئولیتی که به عهده آن حضرت است خوب انجام نگیرد. خود حضرت می‌فرمایند: پدرم به من وصیت کرده که خود را از منظر مردم دور نگهدارم،⁽¹⁾

چراکه خطر آن حضرت را تهدید می‌کند. به گفتة آیت‌الله‌الهی (برادرِ

علامه‌طباطبایی«رحمة‌الله‌علیه»): «ظهور انفرادی، زمینة ظهور اجتماعی است، وگرنه اگر امّت آماده نباشند و او بیاید، همان بلایی سرشان خواهد آمد که بر سر یازده معصوم دیگر آمد.»⁽¹⁾پس ملاحظه می‌فرمایید که آن حضرت منتظر آمادگی ما هستند، منتظر این‌که دل‌ها و دست‌های ما آماده پذیرش و دفاع از آن حضرت شود.

چرا الآن امام‌زمان عجل الله تعالی فرجه به طور معین ومشخص ظاهر نیستند؟ برای این‌که ما این دعاها را با تمام وجود قبول نکرده‌ایم که جزء مرام و زندگی ما شود. خطرهایی که امام علیه السلام را تهدید می‌کند، همان خطرهایی است که پیامبر صلی الله علیه و آله را تهدید کرد، اگر پیامبر صلی الله علیه و آله در جنگ اُحد کشته شده بودند، چه می‌شد؟ به آن حضرت ضرر نمی‌خورد، ولی مسئولیت ایشان ناقص می‌ماند و لذا با نهایت تلاش، خودشان را حفظ کردند و دو زره روی هم پوشیدند و بر عمامه‌شان کلاه خود گذاشتند، و بالأخره ماندند و ماندند تا این دین ادامه پیدا کرد و کامل شد. خود حضرت رسول‌الله صلی الله علیه و آله در حفظ خود تلاش می‌کردند، و اگر امام زمان علیه السلام را در همان ابتدا شهید کرده بودند، الآن بشر چه کار می‌کرد؟ پس همت من و شما را می طلبد تا آماده دفاع از امام

زمانمان باشیم و از خدا بخواهیم کمک کند تا إن‌شاء‌الله آن نتایج کامل را به‌دست آوریم. در واقع با این دعاها به خدا می‌گوییم هم خود خداوند کمک کند در حفظ آن حضرت و در تحقق برنامه‌های او، و هم به ما آمادگی آن کارها را بدهد. اگر ما بخواهیم خدا کسی را حفظ کند دعا می‌کنیم، در این دعا به خدا عرض می‌کنیم که هم خودمان آماده‌ایم از آن حضرت دفاع کنیم و هم از تو می‌خواهیم که ماوراء توان ناقص ما، خودت آن حضرت را حفظ کن. به یک اعتبار هم در این دعاها ما نظر به جانِ جانمان انداخته‌ایم تا با خدا صحبت کنیم، که خدایا ما ایستاده‌ایم تا از امام‌زمانمان دفاع کنیم؛ یکی از راه‌های دفاع هم همین است که از خدا بخواهیم که کمک کند که امام‌زمان علیه السلام حفظ شود. مگر شما، امام‌خمینی«رحمة‌الله‌علیه» بنیان‌گذار انقلاب را دعا نمی‌کردید، تا امام«رحمة‌الله‌علیه» توانست راه را به اینجا برساند؟ پس دعا برای امام زمان علیه السلام کردن، زمینه می‌شود تا خداوند تدریجاً فیض خود را به مردم برساند و مردم آمادة پذیرش فیض نهایی ظهور شوند و بتوانند امام را درست بپذیرند.

«والسلام علیکم و رحمةالله و برکاته»

آثار منتشر شده از استاد طاهرزاده

معرفت النفس و الحشر (ترجمه و تنقیح اسفار جلد 8 و 9)

گزینش تکنولوژی از دریچه بینش توحیدی

علل تزلزل تمدن غرب

آشتی با خدا ازطریق آشتی باخود راستین

جوان و انتخاب بزرگ

روزه ، دریچه‌ای به عالم معنا

ده نکته از معرفت النفس

ماه رجب ، ماه یگانه شدن با خدا

کربلا، مبارزه با پوچی‌ها

زیارت عاشورا، اتحادی روحانی با امام حسین علیه السلام

فرزندم این‌چنین باید بود (نامة حضرت علی به امام حسن علیهم السلام - نهج‌البلاغه، نامة 31)

فلسفه حضور تاریخی حضرت حجت عجل الله تعالی فرجه

مبانی معرفتی مهدویت

مقام لیلة‌القدری فاطمه علیها السلام

از برهان تا عرفان (شرح برهان صدیقین و حرکت جوهری)

جایگاه رزق انسان در هستی

فرهنگ مدرنیته و توهّم