فصلنامه اشارات - شماره 54
ghaemiyeh.com
ghaemiyeh.com
اشارات54
عنوان و نام پدیدآور:اشارات[پیایند: مجله]
مشخصات نشر:قم؛ تهران؛ مشهد: مرکز پژوهشهای اسلامی صدا و سیما، ۱۳۸۴ -
فاصله انتشار:ماهانه
شاپا:1735-7403
شاپای اشتباه:1735-7402
یادداشت:این نشریه در بعضی از شمارهها با توجه به ایام خاص با عنوان "اشارات ایام" منتشر می شود.
یادداشت:صاحب امتیاز: اداره کل پژوهشهای اسلامی رسانه
مدیرمسئول: داوود رجبینیا
سردبیر: علی حسینیایمنی
مدیرمسئول دوره جدید: علیرضا رنجبر
عنوان دیگر:اشارات ایام
موضوع:ادبیات فارسی -- نشریات ادواری
ادبیات فارسی-- قرن۱۴--نشریات ادواری
اسلام و ادبیات-- نشریات ادواری
شناسه افزوده:رجبینیا، داود، ۱۳۴۷ -، مدیر مسئول
حسینی ایمنی، سیدعلی، ۱۳۵۱ -، سردبیر
شناسه افزوده:صدا و سیمای جمهوری اسلامی ایران. مرکز پژوهشهای اسلامی
رده بندی کنگره:PIR۴۰۰۱
رده بندی د...:۹۰۶۲۰۵/۰فا۸
شماره کتابشناسی ملی:۱۳۰۴۷۱۱
دسترسی و محل الکترونیکی:Esharat@IRIB.ir
زبان متن نوشتاری یا گفتاری و مانند آن:فارسی
حرف اول................................. 8
فرصت دوباره.......................... 8
زمزمههای آسمانی........................ 10
درودنامه............................ 10
به سوی تو آمدهام................... 11
نور محض............................. 12
ای مونس!............................ 13
گر تو برانی به که روی آورم؟........ 13
انوار تجلی تو...................... 15
در هوای با تو بودن................. 17
دستهای ترک خورده نیاز.............. 18
امید................................ 21
پوشاننده زشتیها.................... 22
دوری تو را چگونه برتابم؟........... 23
حدیث هجران.......................... 24
بر شاخههای نور......................... 25
سیمای خورشید....................... 25
برایم از عدالت بگو!.................................................................. 25
یک جرعه آفتاب.......................... 27
کلام امیر............................ 27
شهد وصال............................... 28
عروس شهادت.......................... 28
«جنگ نعمت بود»..................... 29
بوسه خون............................ 30
انگار دهلاویه بود!.................. 33
رفتند تا............................ 34
یک چفیه، یک پلاک.................... 35
زخم زیتون.............................. 37
فردا، روز گل سرخ................... 38
همواره دردهایت را نعره بزن......... 39
روز جهانی وجدانهای بیدار........... 40
عطر خون تو.......................... 41
تمامیت ارضی انسان.................. 41
آزادت خواهیم کرد................... 43
ما از مرگ هراسی نداریم!............ 44
بالهای رهاییات را خواهی گشود....... 45
حجّی دیگر............................ 46
سنگهای اعجازگر..................... 47
فلسطین را میخواهیم!................ 48
سرزمین خون و سنگ................... 49
آن روز آمدنی است................... 50
جلای جان )توبه(......................... 51
شبهای پشیمان....................... 51
قنوت شرمندگی....................... 52
پرونده توبهام را بیند، اما در توبه را نبند! 56
طعم توبه............................ 58
توبه شکستی؟ بیا!................... 59
زلال توبه............................ 60
فردا دیر است....................... 61
پشیمان، اما امیدوار................ 62
بهار توبه........................... 67
پا به پای اشک تا دریا شدن.......... 68
«حق عاشقا همینه»................... 69
از دریچه زمان.......................... 70
شهادت آیتاللّه حاج آقا مصطفی خمینی..... 71
عصای روحاللّه......................................................................... 71
نامش جاودانه است.................................................................... 72
اعتراض و افشاگری حضرت امام خمینی رحمهالله بر ضد کاپیتولاسیون 73
قافله سالار غرور ما.................................................................. 73
تا وقتی که فریاد تو زنده است....................................................... 74
استخوانی در گلوی وطن............................................................. 75
تنور داغ حنجره....................................................................... 76
درگذشت ابن سینا (428 ق)............ 78
چشمه جوشان دانش................................................................... 79
فتح مکه به دست پیامبر اسلام صلیاللهعلیهوآلهوسلم (8 ق) 82
قبله حادثهها............................................................................ 82
آغاز اشکها و خندههای تاریخ....................................................... 84
میقات دلهای آرزومند................................................................ 85
درگذشت شیخ مفید.................... 87
«بر شیخ مفید، آفرین باد»........................................................... 87
شهادت محمدحسین فهمیده - روز نوجوان. 88
نارنجکها تو را سبز کردند........................................................... 88
ای حماسه دوازده ساله!............................................................... 90
نامت جاودانه میماند.................................................................. 90
تو نمیسوزی.......................................................................... 91
نام تو فتح است........................................................................ 92
خوبان هرگز نمیمیرند............................................................... 93
به شیوه بوتهها......................................................................... 94
شاگردان ممتاز......................................................................... 95
وفات حضرت ابوطالب (10 بعثت)........ 96
تکریم تو رسالت ماست............................................................... 96
ابوطالب قبله قبیله...................................................................... 98
تحمیل ولایتعهدی مأمون به امام رضا علیهالسلام 99
این زهر را ننوش..................................................................... 99
تبعید حضرت امام خمینی رحمهالله به ترکیه 101
تبعید آفتاب............................................................................ 101
وای اگر اذن جهادم دهد!............................................................ 103
وفات حضرت خدیجه علیهاالسلام (10 بعثت) 104
یلدای اندوه............................................................................ 104
مادر معمای آفرینش................................................................. 105
رنج تنهایی مادر..................................................................... 107
پردهنشین گوشههای حجاز.......................................................... 108
بانوی عشق و سخاوت.............................................................. 109
زخم وفات تو......................................................................... 110
میلاد امام حسن مجتبی علیهالسلام..... 111
پدر و مادرم فدای تو...!............................................................ 111
آسمان به زمین آمد.................................................................. 113
تفسیر «یا جمیل».................................................................... 114
حرکت مسلم بن عقیل بن سوی کوفه..... 115
سفیر سرنوشت حسین علیهالسلام.................................................. 116
سفیر................................................................................... 117
کوفه، نامردخیز است............................................................... 118
اولین اتفاق عاشورا.................................................................. 120
هفته کمک به محرومان و مستضعفان (15 تا 21 رمضان) 124
سفرهای به وسعت عشق............................................................ 124
دستهای یاری....................................................................... 126
معراج پیامبر اکرم صلیاللهعلیهوآلهوسلم 127
به مهیمانی نور و لبخند............................................................. 127
وقوع غزوه بدر..................... 130
سپید و سیاه........................................................................... 130
توفان یوم الفرقان.................................................................... 132
شب قدر............................. 134
سلام بر شب قدر!................................................................... 134
باید امشب بسوزی................................................................... 135
«بِکَ یا اللّه».......................................................................... 137
آسمان گشوده است................................................................... 138
ثانیههای طلایی...................................................................... 139
ضربت خوردن حضرت علی علیهالسلام..... 140
«یا علی»!........................................................................... 140
مرثیه عشق........................................................................... 142
مرد گریه میکند!.................................................................... 145
چگونه بشنومت؟..................................................................... 145
دریای زعفرانی...................................................................... 146
ناشناس شبگرد کوفه................................................................ 147
فرق عدالت شکافت.................................................................. 149
کوچههای کوفه....................................................................... 150
درگذشت علامه محمدحسین طباطبایی رحمهالله 151
آخرین تبسّم شیرین.................................................................. 151
شهادت امام علی علیهالسلام.......... 153
شهید عدالت.......................................................................... 153
ناشناس کوفه......................................................................... 155
«دیگر به کاسههای شیر نیازی نیست»........................................... 156
هزار توی خیانت.................................................................... 158
شمشیر شوم.......................................................................... 161
تیغ و محراب........................................................................ 162
اشک عدالت........................................................................... 163
ضربه شوم........................................................................... 165
صبح اما دو سه تا کاسه شیر....................................................... 166
فریاد محراب......................................................................... 167
سحر میآید........................................................................... 168
عروج عیسی بن مریم علیهالسلام به آسمان 169
... و او دوباره میآید............................................................... 169
آن سوتر از شهر.................................................................... 171
جنگ نهروان......................... 172
شاخههای درخت ممنوع............................................................ 172
نگاه نامتناهی علی علیهالسلام...................................................... 173
به قصد خاموشی نور............................................................... 176
مفقود شدن روحانی مبارز، «امام موسی صدر» 177
از کدام آسمانت بپرسم؟............................................................. 177
تو را من چشم در راهم.................. 178
نامت، وعده باران است.............. 178
با کولهباری از طراوت صبح میآیی.... 181
سوار سپیدپوش...................... 182
پخش مستقیم عدالت.................. 183
... و کجاست مصلح کل؟.............. 185
خورشید بیسایه..................... 186
تا قیامت قیام قائمت............... 189
«این روزها ...»................... 190
جاده انتظار........................ 191
سپیده ظهور........................... 1
بالهای رهاییات را خواهی گشود....... 45
حجّی دیگر............................ 46
سنگهای اعجازگر..................... 47
فلسطین را میخواهیم!................ 48
سرزمین خون و سنگ................... 49
آن روز آمدنی است................... 50
جلای جان )توبه(......................... 51
شبهای پشیمان....................... 51
قنوت شرمندگی....................... 52
پرونده توبهام را بیند، اما در توبه را نبند! 56
طعم توبه............................ 58
توبه شکستی؟ بیا!................... 59
زلال توبه............................ 60
فردا دیر است....................... 61
پشیمان، اما امیدوار................ 62
بهار توبه........................... 67
پا به پای اشک تا دریا شدن.......... 68
«حق عاشقا همینه»................... 69
از دریچه زمان.......................... 70
شهادت آیتاللّه حاج آقا مصطفی خمینی..... 71
عصای روحاللّه......................................................................... 71
نامش جاودانه است.................................................................... 72
اعتراض و افشاگری حضرت امام خمینی رحمهالله بر ضد کاپیتولاسیون 73
قافله سالار غرور ما.................................................................. 73
تا وقتی که فریاد تو زنده است....................................................... 74
استخوانی در گلوی وطن............................................................. 75
تنور داغ حنجره....................................................................... 76
درگذشت ابن سینا (428 ق)............ 78
چشمه جوشان دانش................................................................... 79
فتح مکه به دست پیامبر اسلام صلیاللهعلیهوآلهوسلم (8 ق) 82
قبله حادثهها............................................................................ 82
آغاز اشکها و خندههای تاریخ....................................................... 84
میقات دلهای آرزومند................................................................ 85
درگذشت شیخ مفید.................... 87
«بر شیخ مفید، آفرین باد»........................................................... 87
شهادت محمدحسین فهمیده - روز نوجوان. 88
نارنجکها تو را سبز کردند........................................................... 88
ای حماسه دوازده ساله!............................................................... 90
نامت جاودانه میماند.................................................................. 90
تو نمیسوزی.......................................................................... 91
نام تو فتح است........................................................................ 92
خوبان هرگز نمیمیرند............................................................... 93
به شیوه بوتهها......................................................................... 94
شاگردان ممتاز......................................................................... 95
وفات حضرت ابوطالب (10 بعثت)........ 96
تکریم تو رسالت ماست............................................................... 96
ابوطالب قبله قبیله...................................................................... 98
تحمیل ولایتعهدی مأمون به امام رضا علیهالسلام 99
این زهر را ننوش..................................................................... 99
تبعید حضرت امام خمینی رحمهالله به ترکیه 101
تبعید آفتاب............................................................................ 101
وای اگر اذن جهادم دهد!............................................................ 103
وفات حضرت خدیجه علیهاالسلام (10 بعثت) 104
یلدای اندوه............................................................................ 104
مادر معمای آفرینش................................................................. 105
رنج تنهایی مادر..................................................................... 107
پردهنشین گوشههای حجاز.......................................................... 108
بانوی عشق و سخاوت.............................................................. 109
زخم وفات تو......................................................................... 110
میلاد امام حسن مجتبی علیهالسلام..... 111
پدر و مادرم فدای تو...!............................................................ 111
آسمان به زمین آمد.................................................................. 113
تفسیر «یا جمیل».................................................................... 114
حرکت مسلم بن عقیل بن سوی کوفه..... 115
سفیر سرنوشت حسین علیهالسلام.................................................. 116
سفیر................................................................................... 117
کوفه، نامردخیز است............................................................... 118
اولین اتفاق عاشورا.................................................................. 120
هفته کمک به محرومان و مستضعفان (15 تا 21 رمضان) 124
سفرهای به وسعت عشق............................................................ 124
دستهای یاری....................................................................... 126
معراج پیامبر اکرم صلیاللهعلیهوآلهوسلم 127
به مهیمانی نور و لبخند............................................................. 127
وقوع غزوه بدر..................... 130
سپید و سیاه........................................................................... 130
توفان یوم الفرقان.................................................................... 132
شب قدر............................. 134
سلام بر شب قدر!................................................................... 134
باید امشب بسوزی................................................................... 135
«بِکَ یا اللّه».......................................................................... 137
آسمان گشوده است................................................................... 138
ثانیههای طلایی...................................................................... 139
ضربت خوردن حضرت علی علیهالسلام..... 140
«یا علی»!........................................................................... 140
مرثیه عشق........................................................................... 142
مرد گریه میکند!.................................................................... 145
چگونه بشنومت؟..................................................................... 145
دریای زعفرانی...................................................................... 146
ناشناس شبگرد کوفه................................................................ 147
فرق عدالت شکافت.................................................................. 149
کوچههای کوفه....................................................................... 150
درگذشت علامه محمدحسین طباطبایی رحمهالله 151
آخرین تبسّم شیرین.................................................................. 151
شهادت امام علی علیهالسلام.......... 153
شهید عدالت.......................................................................... 153
ناشناس کوفه......................................................................... 155
«دیگر به کاسههای شیر نیازی نیست»........................................... 156
هزار توی خیانت.................................................................... 158
شمشیر شوم.......................................................................... 161
تیغ و محراب........................................................................ 162
اشک عدالت........................................................................... 163
ضربه شوم........................................................................... 165
حرف اول................................. 8
فرصت دوباره.......................... 8
زمزمههای آسمانی........................ 10
درودنامه............................ 10
به سوی تو آمدهام................... 11
نور محض............................. 12
ای مونس!............................ 13
گر تو برانی به که روی آورم؟........ 13
انوار تجلی تو...................... 15
در هوای با تو بودن................. 17
دستهای ترک خورده نیاز.............. 18
امید................................ 21
پوشاننده زشتیها.................... 22
دوری تو را چگونه برتابم؟........... 23
حدیث هجران.......................... 24
بر شاخههای نور......................... 25
سیمای خورشید....................... 25
برایم از عدالت بگو!.................................................................. 25
یک جرعه آفتاب.......................... 27
کلام امیر............................ 27
شهد وصال............................... 28
عروس شهادت.......................... 28
«جنگ نعمت بود»..................... 29
بوسه خون............................ 30
انگار دهلاویه بود!.................. 33
رفتند تا............................ 34
یک چفیه، یک پلاک.................... 35
زخم زیتون.............................. 37
فردا، روز گل سرخ................... 38
همواره دردهایت را نعره بزن......... 39
روز جهانی وجدانهای بیدار........... 40
عطر خون تو.......................... 41
تمامیت ارضی انسان.................. 41
آزادت خواهیم کرد................... 43
ما از مرگ هراسی نداریم!............ 44
بالهای رهاییات را خواهی گشود....... 45
حجّی دیگر............................ 46
سنگهای اعجازگر..................... 47
فلسطین را میخواهیم!................ 48
سرزمین خون و سنگ................... 49
آن روز آمدنی است................... 50
جلای جان )توبه(......................... 51
شبهای پشیمان....................... 51
قنوت شرمندگی....................... 52
پرونده توبهام را بیند، اما در توبه را نبند! 56
طعم توبه............................ 58
توبه شکستی؟ بیا!................... 59
زلال توبه............................ 60
فردا دیر است....................... 61
پشیمان، اما امیدوار................ 62
بهار توبه........................... 67
پا به پای اشک تا دریا شدن.......... 68
«حق عاشقا همینه»................... 69
از دریچه زمان.......................... 70
شهادت آیتاللّه حاج آقا مصطفی خمینی..... 71
عصای روحاللّه......................................................................... 71
نامش جاودانه است.................................................................... 72
اعتراض و افشاگری حضرت امام خمینی رحمهالله بر ضد کاپیتولاسیون 73
قافله سالار غرور ما.................................................................. 73
تا وقتی که فریاد تو زنده است....................................................... 74
استخوانی در گلوی وطن............................................................. 75
تنور داغ حنجره....................................................................... 76
درگذشت ابن سینا (428 ق)............ 78
چشمه جوشان دانش................................................................... 79
فتح مکه به دست پیامبر اسلام صلیاللهعلیهوآلهوسلم (8 ق) 82
قبله حادثهها............................................................................ 82
آغاز اشکها و خندههای تاریخ....................................................... 84
میقات دلهای آرزومند................................................................ 85
درگذشت شیخ مفید.................... 87
«بر شیخ مفید، آفرین باد»........................................................... 87
شهادت محمدحسین فهمیده - روز نوجوان. 88
نارنجکها تو را سبز کردند........................................................... 88
ای حماسه دوازده ساله!............................................................... 90
نامت جاودانه میماند.................................................................. 90
تو نمیسوزی.......................................................................... 91
نام تو فتح است........................................................................ 92
خوبان هرگز نمیمیرند............................................................... 93
به شیوه بوتهها......................................................................... 94
شاگردان ممتاز......................................................................... 95
وفات حضرت ابوطالب (10 بعثت)........ 96
تکریم تو رسالت ماست............................................................... 96
ابوطالب قبله قبیله...................................................................... 98
تحمیل ولایتعهدی مأمون به امام رضا علیهالسلام 99
این زهر را ننوش..................................................................... 99
تبعید حضرت امام خمینی رحمهالله به ترکیه 101
تبعید آفتاب............................................................................ 101
وای اگر اذن جهادم دهد!............................................................ 103
وفات حضرت خدیجه علیهاالسلام (10 بعثت) 104
یلدای اندوه............................................................................ 104
مادر معمای آفرینش................................................................. 105
رنج تنهایی مادر..................................................................... 107
پردهنشین گوشههای حجاز.......................................................... 108
بانوی عشق و سخاوت.............................................................. 109
زخم وفات تو......................................................................... 110
میلاد امام حسن مجتبی علیهالسلام..... 111
پدر و مادرم فدای تو...!............................................................ 111
آسمان به زمین آمد.................................................................. 113
تفسیر «یا جمیل».................................................................... 114
حرکت مسلم بن عقیل بن سوی کوفه..... 115
سفیر سرنوشت حسین علیهالسلام.................................................. 116
سفیر................................................................................... 117
کوفه، نامردخیز است............................................................... 118
اولین اتفاق عاشورا.................................................................. 120
هفته کمک به محرومان و مستضعفان (15 تا 21 رمضان) 124
سفرهای به وسعت عشق............................................................ 124
دستهای یاری....................................................................... 126
معراج پیامبر اکرم صلیاللهعلیهوآلهوسلم 127
به مهیمانی نور و لبخند............................................................. 127
وقوع غزوه بدر..................... 130
سپید و سیاه........................................................................... 130
توفان یوم الفرقان.................................................................... 132
شب قدر............................. 134
سلام بر شب قدر!................................................................... 134
باید امشب بسوزی................................................................... 135
«بِکَ یا اللّه».......................................................................... 137
آسمان گشوده است................................................................... 138
ثانیههای طلایی...................................................................... 139
ضربت خوردن حضرت علی علیهالسلام..... 140
«یا علی»!........................................................................... 140
مرثیه عشق........................................................................... 142
مرد گریه میکند!.................................................................... 145
چگونه بشنومت؟..................................................................... 145
دریای زعفرانی...................................................................... 146
ناشناس شبگرد کوفه................................................................ 147
فرق عدالت شکافت.................................................................. 149
کوچههای کوفه....................................................................... 150
درگذشت علامه محمدحسین طباطبایی رحمهالله 151
آخرین تبسّم شیرین.................................................................. 151
شهادت امام علی علیهالسلام.......... 153
شهید عدالت.......................................................................... 153
ناشناس کوفه......................................................................... 155
«دیگر به کاسههای شیر نیازی نیست»........................................... 156
هزار توی خیانت.................................................................... 158
شمشیر شوم.......................................................................... 161
تیغ و محراب........................................................................ 162
اشک عدالت........................................................................... 163
ضربه شوم........................................................................... 165
صبح اما دو سه تا کاسه شیر....................................................... 166
فریاد محراب......................................................................... 167
سحر میآید........................................................................... 168
عروج عیسی بن مریم علیهالسلام به آسمان 169
... و او دوباره میآید............................................................... 169
آن سوتر از شهر.................................................................... 171
جنگ نهروان......................... 172
شاخههای درخت ممنوع............................................................ 172
نگاه نامتناهی علی علیهالسلام...................................................... 173
به قصد خاموشی نور............................................................... 176
مفقود شدن روحانی مبارز، «امام موسی صدر» 177
از کدام آسمانت بپرسم؟............................................................. 177
تو را من چشم در راهم.................. 178
نامت، وعده باران است.............. 178
با کولهباری از طراوت صبح میآیی.... 181
سوار سپیدپوش...................... 182
پخش مستقیم عدالت.................. 183
... و کجاست مصلح کل؟.............. 185
خورشید بیسایه..................... 186
تا قیامت قیام قائمت............... 189
«این روزها ...»................... 190
جاده انتظار........................ 191
سپیده ظهور........................... 1
به نام خدا
فرصت دوباره
سلام، ماه روشنی!
سلام، روزهای آفتابی دعا،
شبهای عطش سجاده و شور سجده!
سلام، مجال دوباره نو شدن انسان؛ انسانی که در جستجوی جاودانه شدن، چهار سوی زمین را هروله میکند، اما دستان روزمرّگی و معاش زدگی، کوتاهتر از آن است که به ملکوت ابدیت برسد.
... و رمضان، فرصتی است تا با خود، با فرشتگان و با خدا آشتی کنیم
تا به خدا بازگردیم و از نو آغاز شویم
تا مسیر جاودانه شدن را بشناسیم
رمضان، مجالی است تا سحرهامان از عطر یاسهای عبودیت سرشار شوند
تا پنجرههای دلمان، به روی دعاهای به اجابت نزدیک، باز بماند
رمضان آمد
تا در هزار توی روزمرّگی، خدا را از یاد نبریم
تا زنگارهای دلمان، دست نخورده باقی نمانند
تا خزههای فراموشی، راه آسمان را بر ما نبندد
باید خود را در زمزمههای آسمانی هر شبمان «افتتاح» کنیم!
روحمان را در اشکهای زلال «ابوحمزه» شستشو دهیم
روزهای سیاهمان را به روشنای «لیلة القدر» پیوند بزنیم
خدایا!
به مولود مقدس نیمه این ماه
به شبهای پرشکوفه «قدر»
و به فریاد سرخ «فزت و ربّ الکعبه» محراب کوفه،
دستهای ما را دریاب
فرصت آمرزش را از ما دریغ مدار
و جان خسته ما را از شراب بخشش خود سیراب
کن.
سردبیر
خدایا! میدانیم که تو و فرشتگان تسبیحگوی تو، هماره بر رسول رحمتت، پیامبر گرامی اسلام صلیاللهعلیهوآلهوسلم درود نثار میکنید، ما هم - که به تو و فرستاده ارجمند تو ایمان آوردهایم - مطیع فرمان تو، خالصانهترین و عاشقانهترین سلامها و درودهای خویش را پیشکش آستان شریف آن بزرگوار و اهل بیت بلند مرتبهاش میسازیم که خود، در فرمان نامه هدایتت فرمودی:
«اِنَّ اللّهَ وَ مَلائِکَتَهُ یُصَلُّونَ عَلَی النَّبِیِّ یا أَیُّهَا الَّذینَ ءَامَنُوا صَلُّوا عَلَیْهِ وَ سَلِّمُوا تَسْلیما»
پس ای بردبار! بر محمّد و آلش درود فرست و سیاهه گناهانمان را به زلال گذشت خویش سپید کن که تدبیرمان در مهار نفس، بیتأثیر و سرکشیِمان فراگیر شده است.
ای پادشاه آمرزش! بر سفیر آخرین خویش و خاندان پاکش درود فرست و ما را از کشتی نشستگانِ آبی رحمتت قرارمان ده تا به ساحل نشاطانگیز آمرزش و غفران تو پهلو بگیریم و آرام پذیریم.
ای پروردگار عطا! این تن نحیف و اندام ضعیف، چگونه عذاب عظیم تو را تاب آورد، حال آنکه به اندک آتشی از گداخته دنیایی، بیتاب میگردد.
«وَ أَنْتَ تَعْلَمُ ضَعْفی عَنْ قَلیلٍ مِنْ بَلاءِ الدُّنْیا وَ عُقُوباتِها «فَکَیْفَ احْتِمالی لِبَلاءِ الْاخِرَةِ...»
پس به ضعف این تن رنجور رحم آور و بر محمد صلیاللهعلیهوآلهوسلم و اهل بیت گرانپایهاش درود فرست و از جهنم برافروخته از گناه، نجاتمان ده.
ای که نامت عظیم و مرامت کریم است(1)! بر روح ارجمند پیغمبر طور مناجات و خاندان شریفش که پیشوای متقین و پرچمدار مهتدین اُمتند، درود بیپایان نثار فرما و در کشاکش رنجهای روزمره و گردنههای سختِ بودن، دست یاری خویش را ایثار کن تا تنها و تنها تو را بپرستیم و از غیر تو نهراسیم، تنها به تو توکّل کنیم و از غیر تو مدد نجویم.
ای نیکوکار پایدار! بر خاتم فرستادگان خویش و بازماندگان معصومش درود فرست و ما را به پایداری در یقین و شرف یکتاپرستی و گنج صبر و رضا مزین فرما.
خدایا!
تو چه پاک و منزّهای و چه بردبار و صبور! که هر بار این بنده درمانده را بیشتر از پیش، مورد لطف و کرامت بیپایانت قرار میدهی!
خدایا!
ای امید هر جوینده و ای پناه هر گریزنده! اگر امید غفرانت نبود، چگونه میتوانستم سر به سجده تو به بسایم و اگر سفره رحمتت گسترده نبود، چگونه میتوانستم از دردهایم، غصههایم و... برایت بگویم؟! هر چند تو خود عالمی به هر چیز!
خدایا!
آمدهام؛ آمدهام تا این بار هم دستهای خستهام را بگیری و هدایتم کنی؛ آمدهام تا تو خود، راهنمایم شوی در مسیری که سنگلاخ گناه و عصیان، پاهای تُرد ایمانم را میآزارد.
از تو میخواهم، هرچند حقّ بندگیات را آن گونه که تو خواستی ادا نکردم، مرا یاری کنی و کمکم کنی تا در دریای بندگیات غرق شوم.
1) - برداشت از دعای تعقیب نماز مغرب.
مرا بنده خویش قرار دهی تا طعم آزادگی را بچشم؛ تا بِرَهم از بند عصیان، تا پاک شوم از بدی، تا آینه شوم؛ آینه حضور تو، که منشأ هر نوری!
پروردگارا!
دستهایم را بگیر؛ این دستهای خالی را که هر بار، در قنوتشان، چونان پروانهای، پر باز میکنند، تا در شعلهسار رحمتت بسوزند؛ در آتشی که درون را گلستان میکند.
پناهم بده در جوار کرامتت که تو رحمان و رحیمی؛ که تویی پناه هر بیپناه.
خداوندا! از همه کس رانده شدم و از همه جا مانده، آمدهام تا تو قبولم کنی در پناه خودت که غیر از پناهگاه امن تو، هر کجای این زمین اضطراب امانم نمیدهد!
خدایا!
هرچند دستانم تهی است، امّا دلم پُر است از امید؛ امید به تو و رحمت و کرامت بیکرانت.
مرا بپذیر!
تو را به کدامین نامت بخوانم که در هر نامت، هزار و یک معنا نهفته است و از هر معنا، هزار و یک حکمت؛ این ذهن من است که از درک حتی یک نامت عاجز است و در مانده.
تو را به کدامین صفت بخوانم که هر چه بگویم، فراتر از آنی و بزرگتر از آن؛ تو خود اسم اعظم
خویشی.
چگونه از تو بگویم که زبانم قاصر است؟!
خداوندا!
اندیشهام را بالهایی ببخش خستگیناپذیر، تا در آسمان بیکران مغرفتت بال بگشایم و اوج بگیرم؛ تا آنجایی که پر و بالم، مرا برسانند به قرب الهی که در آنجا آشیان بگیرم.
خدایا!
پاهای مرا توانی عنایت کن تا از ظلمات وهم و تردید و دو دلی بگذرم و کوره راه خودبینی و خودپرستی را پشت سر بگذارم.
تا آن قدر بدوم به سوی تو؛ تو که نور محضی
تا در نور وجود لایزالت محو و غرق شوم.
خدایا! به دستهایم قدرتی ببخش که توان گشودن گره از کار خلق را پیدا کنند و یاوری باشند برای افتادگان.
به دستهایم عنایتی کن تا با قلم پیوند بخورند
تا شمهای از تو را به توصیف بکشند.
قلمم را چونان ذوالفقار علی علیهالسلام قرار بده؛ آن سان که ذوالفقار، جدا کننده حقّ از باطل، زبان رسای عدالت بود و راهگشای اسلام.
خدایا! از بند جهل برهانم و به نور محض برسانم.
اَللَّهُمَّ اخْرِجْنا مِنْ ظُلُماتِ الْوَهْمِ وَ اَکْرِمْنا بِنُورِ الْفَهْمِ، وَ افْتَحُ عَلیْنا اَبْوابَ رَحْمَتِکَ وَ الْنُشْرَعَلَیْنا خَزائِنَ عُلُومِکَ، بِرَحْمَتِکَ یا اَرْحَمَ الرّاحِمِین.
خدایا! در فصل سرد حادثه، شقایقها خندیدند و جنون مقدس را با آواز لاهوتی، در گوشمان زمزمه کردند؛ شقایقها رفتند، تا جاده سبز عشق بیراهرو نماند.
ای مونس جانهای خسته!
بندگانت، در سپیده سبز ذکر تو گل میکنند و تن از غبار دنیا میشویند؛ لبهایشان دریای ذکر تو میشود و چشمهایشان در بهار یاد تو بارانی؛ به گاه نیاز، ما را دریاب و انیس خلوت تنهایمان باش.
خدایا! چه بینجابت است آن دل که سودای عشق تو در سر ندارد و چه فرومایه است جانی که در طلب حضرت معشوق نباشد؛ از تو میخواهیم به عشق، زیباترین گوهر بندگی، عزیزمان داری.
خدایا!
لغزشهایم لباس خواری بر تنم کرده و فراق و دوری از تو، جامه بیچارگی بر قامتم دوخته و شعله جرایم، گلزار فطرتم را به آتش کشیده است.
ای مقصد و مقصودم و ای سرمایه امید و آرزویم! شورهزار دلم را با باران رحمت و پذیرش خودت آباد گردان.
محبوبا!
به عزت و بزرگیات سوگند؛ غیر از تو کسی را ندارم که با آب بخشش خود، غبار از آئینه دلم بزداید و بر بال و پر شکسته فطرتم مرهم عفوی گذارد.
پروردگارا!
با خاکساری تمام و با دلی امیدوار، بر آستان پادشاهیات به نیاز آمدهام؛ پس ای همه آمالم! «گر تو برانی به که روی آوریم»
ای توبهپذیر! اگر دست رد بر سینه اعمال زنی و روزنههای امید به بیکران بخشایشت را به رویم ببندی، پس افسوس بر شرمساریام و دریغ از رسواییام و وای بر بدی و لجنزار بدبوی کردارم!
مهربانا!
با خورشید عفوت، گناهان ریز و درشتم را ذوب کن و با دوای شفابخش قبولیات، قدرت پرواز به
بالهای شکسته از تیر گناهم ببخش.
لطیفا!
از چنگ و کام مرداب سیاه اعمالم رهاییام بخش و پرده زیبای گذشت و چشمپوشیات را بر زشتی اعمالم که در خلوت مرتکب شدهام، بکش.
عزیزا!
در بازار داغ و پر رونق قیامتت، آب گوارا و خنک شفاعتت را از جگر سوخته از آتش گناهم،
دریغ نورز و هستیام را که رنجور و مجروح از پنجههای دیو گناه است از ردای زیبای قرب و وصلات محروم مساز(1).
ای اقیانوس عفوت بیکران،
یا ارحمن الراحمین!
بارالها! ای «صاحبخانه»! ای که میخواهی خانه دل ما فقط جای تو باشد و هیچگاه، حتی لحظهای، «غیر» تو در آن پای ننهد!
خود بیا و پای به خانه خویش بگذار که به محض آمدنت، هر چه غیر توست از آن خواهند گریخت.
خدایا! میخواهم چون گدایی به دنبال پادشاهی، به راه افتم و به طفیل او، به حریم لطف تو در آیم؛ پس پا به پای دعای عرفه زمزمه میکنم که: «بارالها! تویی خدایی که انوار تجلّی خویش را بر دل بندگان نزدیک و ارجمندت تاباندی، تا تو را شناختند و به یکتائیت ستودند.
و تویی که غُبار از آیینه قلب دوستانت زدودی، تا دل به کمند محبت هیچ محبوبی غیر تو ندادند و به حریم پناهِ هیچ کس جز تو، روی ننهادند...
محبوبا! پیش از آنکه ذاکران، ذکر تو گویند، تو آنان را یاد کردی، قبل از اینکه ستایشگران
عبادتت کنند، تو خود به دیده لطف و احسان به آنان نگریستی، و جلوتر از آنکه طلب کنندگان از تو بخواهند، تو خود از ابر جود و عطای بیکرانت بر آنان باریدی...
بارالها! تو خود با رحمتت مرا بطلب تا به آستان وصالت رسم؛ و خود به جذبه محبت و عشق مجذوبم کن تا روی دل به سوی تو کنم و از غیر تو رو گردانم.
خدایا!
تا که از جانب معشوق نباشد کششی
کوشش عاشق بیچاره به جایی نرسد
عزیزا! گویی بانگ رحمت و لطف تو را «در حرم دل» میشنوم که میگویی: چو درد در تو نبیند
1) - الهام از مناجات التائبین امام سجاد علیهالسلام.
که را دوا بکند؟!
و من، شرمسار، سر به زیر میافکنم و در خود فرو میروم! نمیدانم چه بگویم! آن قدر در تعلقات زمینی، محبت دنیا، و باتلاق اغیار فرو رفتهام و آن قدر آیینه دلم زنگار گرفته که مجذوب مغناطیسِ نافذِ محبت و عشق تو نمیشود!
اما باز دلم نمیآید بگذارم و بروم.
اصلاً کجا بروم؟ مگر جای دیگری هم هست؟!
پس باز به دامان احسانت میآویزم که:
مهربانا! طیبا!
تو خود سوز و دردم ده! که همان، درمان من است.
خدایا!
با ما سخن بگو، که گفتنت کلید گشایشهاست؛ وقتی که هیچ دری به سمت مناجات، پلکی نمیزند.
هر کلمه که ما بکاریم، محکوم است به پژمردگی، امّا کلام تو، تمام ریشههای روشنی را به باغچه دلتنگیهامان میآورد و ما تجربه میکنیم لحظه به لحظه روییدن را، بالیدن را و از همه زیباتر، با تو بودن را.
شبنم نوش توسل که میشویم، بوی تو میگیریم، باران شفاعت از کویرگونههامان جاری میشود و آنگاه، نسیم محبت تو میبَرَدمان به درّههای روحانی عبور.
عبور میکنیم و میپیچیم در گوش کوهستان تنهایی انسان؛ مانند پچ پچِ ملیح نیلبکها، مانند مویه کنانْ مردمانِ ایلِ اقاقی.
در دشت پُر گلی از با تو بودنهاست که خوشه طهارت میشویم؛ پاکتر از هر چه بیشه میرویانَد یا نجیبتر از هر چه باد میخواند به گوش رُزهای
رازدار.
با ما سخن بگو، تا بازگو کنم واگویههای مگو را، ای گفتگو با یاد تو در آغاز!
پایان من، لحظه بییاد تو زیستن است و شایسته مرحومانِ محروم از یاد تو گریستن است.
با ما سخن بگو، تا به یاد تو برخیزم و قامت بیافروزم بر قلههای بلوغ.
ای تکامل من محتاج نگاهت! نگاه لطفی کن به این گوشه از عالم هستی که منم.
شکوهمندی رویش سرشاخههایی از توجّهت را بشکوفان، به سمت شعاع نورانیتی از قبله، که در من ریشه دارد و تا کعبه، میرویانَدَم، هر وعده فرا میخوانیام به بانگ بلند دعوتت.
وقتی مؤذن به اذن تو فرمان دهد مرا، بشتاب! شتاب کن، سریعتر!
من چگونه بدانم شیوه شتاب کردن را، اگر در بلوغ سبز نماز گزاران، به اقامه صبوری، نرویانیام تا در آن سیادت سرسبزی در جلگهای که نامش را سجّاده گفتهاند به تموج بندگی شور بگیرم؟! روزی صدها هزار بار، در هوای با تو بودن، شبیه مخمل سبز چمنزار، مینشینم و برمیخیزم، پر پر شده بر خاک عبورت میچکم و تو انگار لبهایم را رازگونه به شکفتن باز کردهای!
روزیرسان من! از کجا بدانم که روزی مرا در دل کدام صدف، مروارید کردهای، که دانش مرواریدها، گنج خزانه توست و من در طلب روزی، شهر به شهر و کوی به کوی، میچرخم و میگردم؛ حیران و پریشان!
ای مهربان من!
نمیدانم آیا باید در خشکی به دنبال روزی خویش باشم یا در دریا؛ از بلندای کوه سراغ آن را بگیرم و یا از سینه سوخته صحرا؛ از فرش
گسترده زمین و یا از جاری آسمان بیمنتها؟!
«لا أَدْری أَفی سَهْلٍ هُوَ أَمْ فی جَبَلٍ، أَمْ فی أَرْضٍ أَمْ فی سَماءٍ أَمْ فی بَرٍ أَمْ فی بَحْرٍ»(1)
روزی رسان من!
از کجا بدانم که قسمت نورم را باید در پنجره کدام دست جستجو کنم؟ و ریشه کدام بیشه را در طلب سهم خویش بکاوم؟
1) - تعقیب نماز عشا.
امّا همین اندازه میدانم کلید حلّ تمام این پرسشها، در دایره با کفایت دانش و حکمت توست و تنها تویی که باران عنایتت را به کویر خواهش دستهای ترک خورده نیاز، لطف میکنی و پنجرههای مهر خویش را به زمستانِ سنگینِ بندگان میگشایی، تا باران نور، سبزینههای دلشان را مستجاب کند.
ای مهربان من!
این گیسوان تمنّاست که در نسیم استجابت تو به سماع میایستند و صاف و بیغش، شربت حس عاقبت را روزی خویش میخواهد
«ای در سر من اصل تمّنا همه تو
ای در دل من مایه سودا همه تو
هرچند به روزگار در مینگرم
امروز همه تویی و فردا همه تو»
روزی رسان من!
مگر شاخسار مهری غیر از دستان با کفایت رحمت تو میتواند سبّابه قسمت من باشد. تا مرا به سرزمین روزیِ روزانهام، روزنه گردد؛ بیمنت و فخر؟!
ای مهربان من!
مگر سفره چشمهای غیر از اقیانوس عظمت تو هست که بیاندازه، میوه شبنم، روزیِ آفریدگانِ خویش کند و پیش پیش، فرو فرستد، بدون چشم امید خویش به عبادت بندگان دخیل بسته باشد؟!
روزی رسان من!
مگر آسمانِ هیچ زمینی هست که بیمشقتِ گداختنِ آفتاب و غبار شدن آب، دریا دریا بر شورهزار عطش بندگان، تگرگ رحمت شود و یخ نثار کند، جز آسمانِ بیکرانِ محبت و مهر تو که بر لهیب گدازنده نیاز مخلوق، پیوسته باران میآورد و بیدریغ، بر سرِ شهر میپاشد؟!
ای مهربان من!
تو نیک میدانی و من هم... که هیچ دست قدرتی نخواهد توانست آنچه تو از من دریغ کنی، عطا کند و هیچ کس را یارای آن نیست که آنچه از کهکشان جود تو به من عطا شود، از من بستاند.
ای روی تو قبله نیاز، ای همیشه بینیاز و ای بخشاینده عطا و روزی!
جمله آفریدگان، به فروردین رحمت و بهار لطف تو، فقیر و محتاجیم؛ پس به جود و بخششِ خویش، از جمله بندگان درگاهت، بینیازمان کن.
خدایا! دستهایم را به بیانتهایی لطفت گره میزنم و چشمانم را به بیکرانگی محبّتت.
دنیای سنگی مقابلم، تصویرهای در هم گناه است و بلا، همزاد قدیمی این خاک دیرپا.
یاد توست که آرامش میبخشد، نام توست که دریچههای بسته را باز میکند و ذکر توست که قلب را تسکین میدهد.
«الْمُؤْمِنُ دائِمُ الذّکْرِ، کَثیرُ الْفِکْرِ، عَلَی النَّعْماءِ شاکِر، وَ فِی الْبَلاءِ صابرٌ»
علی علیهالسلام میفرماید: «شخص مؤمن، دائما به یاد خداست و اندیشه و فکرش زیاد، بر نعمتها شکرگزار و در بلا صبر کننده است».
ریسمان یاد توست که مرا از ظلمت جهل، نجات میدهد.
ستارههای ایمان، در آسمانِ سجّادهام سو سو میزنند و من، سرشار از نیاز، رو به سوی تو میکنم، یا ارحم الراحمین، تو که بهترین لحظاتم زمانیست که عطر نام تو را میگیرد.
زمزمههای همیشگیام، بوی امواج دریا میدهد و همیشه امیدم به توست.
هر کجا پا گذاشتم، تو دستم را گرفتی تا در کوره راههای نادانی، گمراه نشوم؛ صدای ضجّههایم را شنیدی و تنها مونس تنهاییام شدی.
طالبان جنّت، طالبان مکاناند و طالبان مکان، طالبان آرامش؛ من طالب وصالم و طالب وصال، طالبِ تعب است؛ رنجی که در راه رسیدن به تو، پیش رویم است، عین آرامش است؛ پس طالب وصال، به جنّت لطف تو میرسد.
دستهایم را بلند میکنم و اشک میریزم؛ خداوندا! مگر نه این است که امام صادق علیهالسلام فرمودند: «کُلُّ عِینٍ باکیةٌ یَوْمَ الْقِیامَةَ غَیْر ثَلاث؛ عَیْنٌ سُهِرَت فِی سَبِیل اللّه وَ عَیْنٌ فاضَتْ مِنْ خَشْیَةِ اللّهِ وَ عَیْنٌ غُضَّتْ عَنْ مَحارِمِ اللّه»؟
این چشمهای گریانم، دعاهای تا ابد مستجابش را از تو میخواهد؛ نخواه تا پا بر راهی بگذارم که گناه، چون پیچکی بر پایم بپیچد.
مردابهای روبرو دهان گشودهاند تا مرا در
خود ببلعند؛ عزمی به من ببخش تا پاک باشم، پاک زندگی کنم و پاک
از دنیا بروم که تنها امیدم به توست و تنها دست نیازم به سوی توست و تنها چشم انتظارم به درگاه توست که جز تو فریادرسی نیست و جز تو که مبدأ تمام نیکیها و پاکیهایی، نیکویی در کسی نمییابم؛ امیدم را ناامید مکن و دست نیازم را کوتاه مکن که امام صادق علیهالسلام فرموده است:
«حُسْنُ الظَّنِّ بِاللّهِ اَنْ لا تَرْجُوا إِلاَّ اللّه وَ لا تَخافَ اِلاّ ذَنْبک»
خوشبینی به خدا این است که امید نداشته باشی، جز به خدا و نترسی جز از گناهانت.
خدای خوب!
تنها به ستایش و تسبیح تو لب میگشایم، تنها تو شایسته ستایش و تسبیحی! نامت که بر زبانم جاری میشود، کویر وجودم، گلستانی از گلهای عشق و معرفت میشود. خدایا! مفتخرم که کلید لبهایم، نام باشکوه توست!
سپاسگزار این موهبت بزرگم، که اجازهام دادی تا خود را بنده تو بنامم و دوستت بدارم.
ای پادشه خوبان! به راستی عدالت، تنها برازنده توست که میآفرینی، بیهیچ نیازی و میبخشی، بیهیچ منّتی.
خدایا! من کجا و عدالت تو کجا؟! من که گستره وجودم را قلمرو هوسها و شهوتها کردهام، من که قلبم را جایگاه کینه و نفرت ساختهام؛ من کجا و عدالت تو کجا؟!
بزرگی فقط تو را سزاست؛ که تمام بدیهایم را به خوبیهایت میبخشی!
که این پیمانشکن همیشگی را مینوازی! که گستاخی میکنم و به نرمی پاسخم میدهی!
گناه بر گناه میافزایم و باز هم دَرِ توبه را
بر من نمیبندی!
نمیآیم و مرا میآوری! زشتیهایم را میبینی و میپوشانی!
یا مَنْ اَظْهَرَ الْجَمیل وَ سَرَّ القبیح! یا واسِعَ الْمَغْفِرَة! ای آمرزشت وسیع! ای آنکه سرانجام، همه شکایتها به سوی باز میگردد! دریاب مرا که من از این سینه پر از آز و هوس، شکوه دارم! که من از این نگاه مشتاق گناه، شکوه دارم!
که من از این قدمهای بیاراده گله دارم!
که من از این - وجود حقیر و ناچیز - شاکیام!
الهی! ای آنکه هیچ درخواست کنندهای را ناامید نمیکنی!
رحم کن به من؛ به کسی که تنها سرمایهاش، امید به توست؛ سلاحش، گریه و اشک است!
یا أَرْحَمَ الرّاحِمینَ
پروردگارا! بگذار هماره یادمان بماند که تو از رگ گردن به من نزدیکتری.
بر گسترده هستی جز تو کیست در خور ستایش ای والا پروردگار من، ای یکتا مظهر وجود.
ای پروردگار خوبیها و هر آنچه زیبایی است!
خوشا لحظهای که یاد، یاد تو باشد و نام، نام تو!
ای فریادرس فریاها! مرا دریاب ای آفریدگار! دست در دامان هر که زدم به خواستن، جز شرمساری و سرافکندگی، هیچ نصیبم نشد و دیده بر دستان هر که دوختم، سوختم و دیگر هیچ؛ ولی هر آینه یاد تو، نقش بند خاطرم شد و بند بند وجودم به رقص آمد.
ای بزرگ جاودان، ای نور بیکران! بینامم کن که نام، فقط نام نامی توست.
ای مراد! افلاک، مفلوک قدرت تواند در چرخش هر روزهشان و ثناگویان، وامانده ستودنت؛ که کلامی
نیست در خور ستایش سبحان.
بگذار بگویم: خدایا!
در روزگار واپسین این سرای بیم و امید، چه کنم، اگر در نظرم نیاوری؟ مرا به کدام سو راهی است و چه چارهام؟!
اگر نزد تو جایگاهم نباشد، شکوه نزد که برم؟!
هر شب جمعه، همنوا با فخر مردان عالم، مولایم علی علیهالسلام چنین میسرایم:
خدایا! اگر آتش سوزان دوزخت را تاب بیاورم، دوری تو را چگونه برتابم، که سخت است. بر من فراق یار.
نه! هرگز چنین مباد گمان بر تو. چگونه در نظرم آورم که تو، دوستانت را در آتش افکنی؛ که من بارها، مهر تو بر جان خویش احساس کردهام.
ای نور! ای روشنایی مطلق در سیاهی ظلمت! منم منتظر ستاره باران یک لحظه نگاهت.
چهر آرام در تو آویخته و چه روشن است. چهرهای که شب هنگام، دیده به تو دوخته و نالان از تو یاری جسته است!
خدایا! ببخشای ما را در لحظههای غفلت دلمان
بازخواست مکن ما را در لحظههای فراموشیمان.
بزرگا! با زبان بندگیام هرگز نمیتوانم آنچه سزاوار ستایش توست، بر زبان آورم.
بارالها! بگذار هماره یادمان بماند که تو از رگ گردن به ما نزدیکتری.
پروردگارا!
واژهها در مقابل ذات لا یزال و عظمت بیزوال تو سر تعظیم فرو میآورند و شکستهتر از همیشه، از گلویی که آبستن بغض ترک خورده و کهنهایست، بر زبان جاری میشوند؛ و سرانجام، این انبوهِ اشک، که جاری میگردد، تا غم فراق باز گوید.
آه، که چه سوزاننداین نالهها و چه سر خند این اشکها - این زلال ارغوانی -
یا اسمع السامعین! آوای حزین دلم را از زیر آوار بغض فرو ریخته بشنو!
این هق هق گلو و سیلاب اشکِ غریبی دور از وطن است که دلتنگ خانه است؛
دلتنگ خانهای که تو هم خانه اویی
مهربان من!
این حدیث هجران را چگونه میتوان به آخر رساند. جز در باور پاک لحظههای وصل؟!
«گاه میپندارم دوری، دور؛ دورتر از همه چیز و همه کس، اما نه! تو «نزدیکتر از من به منی».
«کور ار نبیند این گنه آفتاب نیست
نقص از من است، ورنه رخت را حجاب نیست»
برایم بگو ای شیر مرد عرب!
از نبردهای جوانمردانهات که به نامردی تهمت، برادرکشی و فتنههای تفرقه افکنی نام گرفت. از بدر، از اُحد، از گذرگاههایی که فرمودی: اگر نبودی، کسی قادر نبود از آنها به سلامت بگذرد و گوهر نایاب اسلام ناب را از خطر اسلام نمایان در
امان دارد.(1)
برایم بگو؛ از ایستادنت در برابر «عمر بن عبدود»، که لرزه بر اندام غیورمردان میافکند و سایه حضورش، دیدهها را سرگردان وحشت میکرد!
از حضورت در معرکه مبارزه با یهود بگو، از خیبری که فرشتگان، به تحسین فتحش، تا هنوز، مدح تو را میگویند.
از معرکههای سنگی نبرد، که برایت میدان رقابت شهادت بود بگو!
برایم بگو ای پارسای شبهای غفلت عصر جهالت! از سجدههای طولانی و نمازهای
1) - نهجالبلاغه، خطبه 91؛ الغارات ص 6.
همیشگیات، از «هزار رکعت قصیده عشق یک شبهات(1)از نجواهای ناز و نیازت با معبود، از نالههای سوزناکت در کوچههای ساکت و تاریک کوفه، که هنوز هم در گوش تاریخ پیچیده است: «مولایَ یا مولای انتَ العظیمُ و انا الحقیر و هَلْ یرحَمُ الحقیرَ اِلاّ العظیمُ، مولای یا مولای...»(2)
برایم بگو! از گفتهها و ناگفتههایت، از آنچه در سرچشمه جان سرشار از معرفتت نهفته بود. از غربت گفتههایت بگو! خطبهها، نامهها و کلمات قصاری که سرشار از فصاحت و بلاغت است.
ای گرداننده گردونه هدایت تاریخ! ای والی دلسوز مظلومان! ای حاکم حکومت مستضعفان! ای خلیفه آههای جگرسوز محرومان! ای که همه نگرانیات آه مظلومی است و تمام دغدغهات، شکستن دیوار طبقاتی.
برایم از عدالت بگو، آنجا که با صدایی رسا، حکّام ولایات اسلامی را خطاب میکردی: «با مردم ب
انصاف رفتار کنید. در راه مشکلات مردم بردبار باشید. هیچ کس را از گفتن و خواستن نیازها باز ندارید و به خاطر گرفتن خراج، لباس زمستانی و تابستانی و مرکب سواری آنان را نفروشید. مبادا کسی را به خاطر وصول پول، بزنید! در عمران و آبادی سرزمینهای خراجگزار کوشا باشید. اگر خراج بیاورید، ولی عمران نکنید، شهرها را خراب و مردم را هلاک کردهاید. ویرانی زمین، از تنگدستی اهل آن است و تنگدستی مردم، بر اثر آن است که حاکمان، پولها را انبار میکنند...»(3)
جای انبانهای نان خشک، بر بازوان غیرتمندت، نهیبی بر عثمان بن حنیفها و شریح قاضیها بود که به میهمانی سفرههای رنگین فریفته نشوند و در خانههای وسیع و مجلل، فقر محرومان را فراموش نکنند.(4)
آه، که گرده زجر کشیدهانسان عصر معاصر، چقدر به ترازوی عدالت آخرین حضورت محتاج است، تا قامت برافرازد و از زیر خروارها ستمِ استثمارگران متجدّد، رهایی یابد!
کلام امیر(1)
فرزندانم!
هماره لرزه باد بر اندامتان از بیم پروردگار توانا، در ثانیهها، لحظهها و ساعتها و مباد خوشآمد دنیا به چشمهاتان و ترنم صداش به
گوشهامان که دنیا، دغلباز نگار خوش تراشی است که دل میبرد و هیچ نمیدهد.
حاشا! حاشا ذرهای غم، براز دست دادن آنچه از این خاک، بهره شماست.
جاودان باد سخن حق بر لبانتان و مهر خاموشی سزاوار کسی باد که جز حق میگوید. حسن و حسینم! بار کش بارِ بار بر زمین ماندگان و نوازشگر چشمان به اشک نشسته و دستگیر بیدریغ دستان بسته باشید.
شماراست، فرزندانم و خاندانم! دستهاتان گره در گره به آشتی و شماراست همچنین به شادی نشاندن دلها و خیره کردن چشمها در چشمها. به راستی که از رسول خدا چنین شنیدم: «اصلاح دادن میان خلق، بسی والاتر است از نماز و روزه یک سال» باری، باری یتیم در انتظار نگاه مهرآمیز شماست. مباد هرگز شبی سیر و شبی گرسنه سر بر بالین بگذارد؛ که دور است این از فرزندان علی بن ابیطالب علیهالسلام.
1) - از نامه 47 حضرت در نهج البلاغه.
بر شماست هماره ساحل نشین بودن بر دریای کلام و پیشی گیرنده در نوشیدن جرعههای نورانی قرآن. مبارک باد نشان بندگی بر پیشانیتان؛ بندگی آنچنانکه سزاوار خالق است و کدام بنده نواز، سزاوارتر از پروردگار مهربان!
ای خون من در رگهایتان! نماز چون بالی است توانا برای رسیدن به معبود. ای فرزندانم! مبادتان غفلت از طواف خانه حق که چون کعبه خالی بماند، مهلتی برای هیچ کس نخواهد ماند.
«زیر شمشیر غمش رقص کنان باید رفت»
و شما چه خوب رفتید، چه عاشقانه رفتید، چقدر خالص!
شبهای عملیّات؛ چه شبهایی!
محفل عاشقانهتان حسابی جور بود!
شمع و گل و پروانه... ، همه جمعند! شبهای عملیّات، ستاره باران بود؛ فقط ستاره میوزید!
عشق در شریانهای هوا جاری بود و سنگرها، سکّوی پرتاب دل شما به سمت خدا بودند!
نبض سنگرها تندتر میزد!
شبهای عملیّات، سنگرها، تب میکردند؛ سنگرها بدجور تنگ میشدند! شاید سنگرها از شرم شما، این طور ذوب میشدند و کوچک میشدند و کوچک...!
هر چه بود، شبهای عملیّات، سنگر که نه! دنیا برایتان کوچک میشد! آن قدر روحتان را میفشرد که به وضوح درد را میشنیدید!
آنقدر روشن که...!
شبهای عملیّات، درهای بهشت، باز باز بود، راه بهشت، کوتاه کوتاه بود! انگار شبهای عملیّات، میانبری بود بین سنگر تا بهشت!
راه، آن قدر نزدیک بود که میشد عطر گلهای بهشت را حس کرد؛ یا اصلاً دست دراز کرد، چند شاخه از گلهای زیبای محمّدی را چید! میشد آواز خوش قناریها را شنید و صدای خوش آمدگویی حوریان را!
تا بهشت، یک قدم بیشتر فاصله نیست؛ یک جان ناقابل، فقط کافی است، یار بپسندد!
فقط کافی است، معشوق، گوشه چشمی بیافکند.
شبهای عملیات، شب عروسی بود، سنگرها، جملههای آذین بسته و منوّرها، ریسههای لامپ؛ همه چیز مهیّاست!
شبهای عملیات، درست شبیه شب حنابندان است؛ با یک فرق، اینجا، دامادها با خون حن
میبندند.
اینجا به جای نقل، بر سر دامادها خمپاره میریزند.
اینجا دامادها به جای خانه بخت، یکراست به بهشت میروند.
اینجا - جبهه، شب عملیّات - هزار داماد جوان به خانه بخت میروند.
اینجا - جبهه - تنها عروس، شهادت است.
یادش به خیر، که در هوای شقایق جبهه تنفس میکردیم و در طراوت اخلاص سربازان امام رحمهالله، تازه میشدیم!
یادش به خیر، که بوی باروت، انیس ثانیههامان بود و خیس تقرب، به عارفانههای کمیل، دست توسّل میزدیم!
یادش به خیر که عطر شهید، ما را مومیایی میکرد و ما جاودانه میشدیم!
یادش به خیر، که جنازه خورشید، دامنمان را به آسمان میپیوست و دلمان را تکّه تکّه، به دنبال
خویش میکشید و ما، راه سعادت را در امتداد کهکشان بغل میزدیم و همه سلولهایمان، بلندگوی تکبیر بود!
یادش به خیر، که ستاره چشمان هر شهید، باغچه الماس چشممان میشد و خاکریزهای قلبمان را فتح میکرد و در سنگرهای انفرادی معنویتمان، نجوای شبانه را زنده میکرد.
امّا امروز، قطعهای از بهشت را بستهاند و خبری از نردبان تقرب «شلمچه» و «مجنون» و «مینو» نیست و «فاوِ» رشادت در ساحلِ «کارخانه نمک» مرده است.
امروز دیگر کمتر کسی، راهِ صد ساله را یک شبه میرود.
جنگ، بلا نبود که به گفته امام شهیدان: «جنگ
نعمت بود».
اکنون که از بوستان شهادت، دستمان کوتاه است، ژرفای کلام آن مرشد و مراد را خوب میفهمیم، شاید!
این شهید است که در اندیشه من و تو میسوزد؛ وقتی که با هوای نفس معامله میکنیم و با فطرت خویش مبارزه.
این لبهای شهید است که قرآن را میبوسد و از بالای سر خویش عبور میدهد تا متبرک به گلاب محمدی، برای همیشه ما کلام خدا را تلاوت کند.
این گلوی شهید است که به ترکش تشنه، بوسه خون میدهد تا سیرابش کند و من و تو، درا متدادِ این کرامت، انگشت به دندان بگیریم و از حیرتمان، زخم آرمان شهید، تازه بماند.
این سرِ شهید است که سودای معامله با خدا را دارد و به آرامشِ آغوشِ نوشینِ دلدار، سر میسپرد تا خدا را مشتری خود کند که خدا، جان و مال ایمان را به بهای بهشت خریداری کرده است؛
«اِنَّ اللّه اشْتَری مِنَ الْمُؤْمِنینَ أَنْفُسَهُمْ وَ أَمْوالَهُمْ بِأَنَّ لَهُمُ الْجَنَّةَ»(1)
1) - توبه، 111.
این پیشانی بلند شهید است که از دشت لاله آن، نسیم ایمان به سمت ساده حیات میوزد. این قلب شهید است که در کف دستهای بیخیال من و تو مضطرب میشود؛ وقتی که فراموشی از ارزشهای جبهه، زهر در جانش میریزد.
این سینه شهید است که داغ فتنهها و تزویرها آتش میگیرد تا در زمانه زمهریر، خوابِ زمستانی عافیت، عقل از سر دینمان نرُباید.
این دست شهید است که از آسمان اجابت، به سوی
زمین نازل میشود و دست به دعا بر میدارد که آرمانها را فراموش نکنیم.
«ای ابرهای معجزه، توفان بیاورید
یک مشت خاطرات پریشان بیاورید
یک کاسه از طراوت آن دستهای سبز
یا از گلوی تشنه باران بیاورید»
این تن شهید است که ستارههای ترکش، در لاجوردی آن، به اهالی عافیت، غمزه میزند تا رنگ گل فراموش نشود که «گل رنگ تن شهید دارد»
این پای شهید است که زندگی همه ما مدیون قدمهای اوست؛ قدمهایی که بر لشکر مینهای خنثی نشده تاخت تا معبر خورشید برای فتح قلههای کهکشان باز شود.
«ای بادهای غمزده دیگر دلم گرفت
بویی ز خاک پای شهیدان بیاورید»
این هفت سجدهگاه شهید است که به تربت خون آلودِ هفت شهر عشق، حنوط میکند تا عِطر «بازی دراز» و «قله اللّه اکبر» و «خاک شلمچه» و «جزیرهام الرّصاص» و «تنگه چزّابه» و «شهر بستان» و «خرمشهر»، سوغات سفر شهید باشد.
این راه شهید است که از ناسوت میگذرد و با روزه سکوت، تا بام ملکوت، آزاد راه عشق میکشد تا من و تو در جاده خاکی تردید نمانیم.
«ره در ملکوت دارد این عشق
یک عمر سکوت دارد این عشق»
این چشم شهید است که به دنبال من و توست و عالم محضر اوست تا با یاد شهید، از معصیت چشم بپوشیم.
این چشم شهید است که به وفای من و تو چشم امید دارد تا زحمات خونش را به تند باد حادثه
نسپاریم.
این چشم شهید است که چشم به راهِ من و توست
تا در زلال شهادت، حنظله غسیل الملائکه شویم و رخ از خاک شسته به سفر افلاک دل سپریم.
اَللّهُمَّ ارْزُقْنا تَوْفِیقَ الشَّهادَةِ فِی سَبِیلِکَ تَحْتَ رایَةِ وَلِیِّکَ الْمَهْدِیّ(عج)
پروردگارا! شهادت در راه خودت و در رکاب ولیّت، امام مهدی(عج) را روزیمان فرما.
نوشیدی و رفتی
ای زنده یاد! در کجا بود، نمیدانم که جانت بر جانان سلامی جاودانه گفت؛ حالا که به قاب عکس بر سر مزارت مینگرم، احساس میکنم چقدر آشنایی برای خاطراتم.
زبان که از سخن بماند، بیاختیار، اشک فرو میریزد و چشمهای لرزانِ خاطرهای که به یاد نمیآید.
راستی! کجا دیدمت که هماره در یاد من زندگی میکنی؟
کجای بودنم، خودت را از طناب خاطراتم بالا کشیدهای و هستی و هستی و هستی؟
و چه سرخ میشود خاطرهام، وقتی تو به نیمههای طناب میرسی! انگار دهلاویه بود؟ یا هویزه؟ کنار تلی خاک. آری، آری! من دیدمت در میان افتادگانِ پرواز کرده به آسمان.
بوی تو را میشناختم؛ دویدم، چشمها را بستم که همان جا، سرخ، بر طناب خاطراتم بمانی و باز دویدم و نفس زنان، مرا، به اینجا کشاندی.
بر سر مزارت، دستهگلی قرمز، در کنار مادری نشسته، و همسو با شمعی، آب میشود.
مادر، به پا خیز! اکنون، هزار هزار خاطره به خون نشسته در پی من، سرگردان مزار فرزند تواند.
مادر! یاد فرزندت اکنون سیال ذهن فرزندان ایرانی است و نام فرزندت، مادر! گردن آویز خیل
کسان که به سوی مزارش میآیند.
میخواهم بنویسم؛ میخواهم قلم بردارم بنویسم.
برادرم! حالا دیگر ای خاک خفته جاودان! خون تو، نه بر دشتهای دهلاویه است و نه بر نیزارهای هویزه؛ خون تو در خاطرههایم و نشسته و من اکنون که تو را یافتم، میخواهم با چشمهای تو ببینم.
اکنون من با ذرهبین ارادهام، میخواهم کاوشگر جا پای تو باشم و راه رفته تو را بپیمایم؛ شاید هنوز هم امتداد جا پای تو، مرا به آسمان بکشاند.
دوست دارم در کنار مزارت زندگی کنم و در کنار جسم به ظاهر بیروحت، زنده بودن را بیاموزم. پنجشنبه پنجشنبه، یک شیشه گلاب و یک شاخه گل و یک دهان فاتحه برای تو و همرزمانت.
آه! چه کردهای در خاطرهام، نمیدانم! که هر روز هفتهام، پنج شنبهها تکرار میشوند.
یاران رفتند و پشت خاکریز خون و خاکستر، ترس را به اسارت درآوردند.
یاران رفتند، تا کمر لالهها شکسته نشود و آه از نهاد آلالهها برخیزد که آتش، مدام بود و زخم، پیوسته.
یاران رفتند و تا بلندترین قلههای نور و فجر، قد کشیدند، از خطر گذشتند و به ملکوت پیوستند، تا در هنگام آسمانی شدنشان، فرشتگان، چشمهای خویش را فرش قدمهایشان کنند.
یاران رفتند و پارههای سوخته عشق را در زمین وانهادند، تا در زیر نور ماه، یادگاری شبهای حماسه باشد و عشق، ایثار باشد و جنون.
رفتند، تا واماندگان وادی سرگردانی، نشانی لالهها را گم نکنند و پلاک پونهها را گرد غریبی
بپوشاند. رفتند، تا بر مزار ستارههای آسمان حقیقت و شهادت، با دستهای اشک، نم نم سینه بزنیم و رد پای بر باد رفته ایمان خویش را بشوییم و ببوییم.
هم سنگران رفتند، تا کوچهها نمیرند و خیابانها از پا نیفتند، تا شانههای خالی ما، زیر شرشر اشکهای فرشتگان، شستشو شوند و معنی سنگین بار فراغ را تجربه کنند.
یاران رفتند، تا همیشه مأنوس واژه بیقراری شویم و همدم تنهایی.
یاران رفتند و همقطاران گذشتند، تا پنجرههای زلالِ خاک خورده، محال نور و روشنایی یابد.
همسنگران رفتند و عصاره عطش را نوشیدند.
وارثان خون و خندق و خورشید بودند و عاشقان حقّ و حقیقت.
از دیار زخمهای ناسور بودند و دخمههای نمورِ به جا مانده از سالهای دور.
و زمزمههاشان زخم بود و داغ، فریاد بود و تکبیر.
یاران رفتند و از اسارت تن بازگشتند.
یاران رفتند؛ مماس با کبوتران، در امتداد آبیترین پروازها.
رهسپاران دیار نور بودند و عاشقان لحظههای نیاش.
رفتند و سر از شگرفترین حماسهها در آوردند و در یک پلک به هم زدن، پرواز را به بالاترین حد آسمان رساندند.
همقطاران رفتند و بیدرنگ، از لحظههای نفسگیر گذشتند و نقاب نَفْس را با نَفَسِ گرم خویش، به آتش کشیدند، سیمای حقیقی و آفتابی خویش را غرق در لحظههای نور شکفتن - نیایش و باریدن - نمودند و صادقانه به اقیانوس حقیقت رسیدند.
«ای از پی آشوب ما، از رخ نقاب انداخته
لعل تو سنگ سرزنش بر آفتاب انداخته»
خورشید حال و روز مرا دارد
در آتش همیشه که میسوزد
احساس میکنم تو نمیآیی
خورشید پشت شیشه که میسوزد
دارم عذاب میکشم و بی تو
هی دور میشوم ز خودم کم کم
احساس میکنم تو نمیآیی
اما هنوز مانده به در چشمم
هی خیره مینشینم و میپیچد
حالا صدای پای تو در گوشم
باور نمیکنم که تو... اصلاً من
این روزها سیاه نمیپوشم
یک چفیه، یک پلاک و یک نامه
یک قاب عکس کهنه خاک آلود
باید قبول کرد که بعد از تو
اینها تمام دار و ندارم بود
این چفیه مدتی است که میچرخد
در باد بی تو آمده مست توست
این نامه بوی خون تو را دارد
سرشار از حرارت دست توست
نام تو را به سینه نوشتم من
حالا از این پلاک چه میخواهم؟
تو زندهای همیشه برای من
از این دو مشت خاک چه میخواهم؟
گفتی بدون دغدغه باید رفت
درهای آسمان خدا باز است
از این دریچه سمت کجا رفتی
این پنجره به سوی کجا باز است؟
تو بال میگرفتی و میرفتی
ده سال بعد، بال و پرت برگشت
در کوچه میدویدم و میگفتند
مردم به من، ببین، پسرت برگشت!
یادش به خیر خاطره آن روز!
وقتی لباس رزم تنت کردم
یک پاره استخوان تنت برگشت
با دستهای خود کفنت کردم
این روزهای بی تو چه میدانی!
دنیا برام رنگ عزا دارد
در خود فرو شکستم و میسوزم
خورشید، حال و روز مرا دارد
امروز جویبارها و رودخانههای جهان، از دور و نزدیک گرد میآیند تا عظمت دریا را فریاد کنند.
امروز دنیا تاریخی را شهادت میدهد که کلمه به کلمهاش از خون است؛ تاریخی که با چکمه و
سرنیزه نوشته شده است.
امروز دنیا، نقشهای را که با سیم خاردار پدید آمده است، به آتش خواهد کشید.
امروز خون قیام، در رگهای آزادگان عالم میجوشد.
امروز بغضی چندین و چند ساله شکسته خواهد شد و زخمی کهنه سر باز خواهد کرد؛ بر شانههای خاک.
آنجا سرزمینی است که با سنگ سکوت، دنیا را پاسخ میگوید.
مردمی که با زبان سنگ سخن میگویند و زبان سنگ، استعارهای به جز سنگ ندارد. هر سنگ، یک قدم دشمنان را به عقب میراند.
و در اینجا، مشتها، کاخهای متجاوزان را به لرزه در میآورد، و از هر دهان، فوّاره فریادی در طلب آزادی میجوشد.
روزی سیمهای خاردار، از بغض این سرزمین، از هم دریده خواهند شد، و خاک، تانکها و تجهیزات دشمنان را در خود خواهد بلعید.
فردا، ما وارثان خاکیم؛ در سایهسار موعود.
فردا دنیای دیگر را خواهیم ساخت؛ دنیایی که در آن هیچ کس نتواند عبودیّت را انکار کند، دنیایی که هم عرفان داشته باشد، هم سیب و هم گل سرخ و هم لبخند و هم موعود.
آن روز دور نیست.
قدس! ای خواب آشفته خاک! ای دیرپای رنج زاد، ای گیسو سپید دردهای ناگفته! ای دستهایت لبریز از ریگستانهای داغ، ای چشمهای منتظرت، خشم کهنسال اجداد فراموش ناشدنیات! ای خاکت سرچشمه زایش، درختانت ریشه درنور دوانده، اهای قدس! ای قبله رو به سجود به سمت خورشید، ای در حصار دستهای شیاطین، ای که رقص ابلیسان را در
چشمهای تنفّرت اشک میریزی!
صدایت را میشنوم. تازیانههایی را که خاکت را شکافته، قلبم را میشکافد.
درختان حماسیات سایبان سالهای زجر تواند و چفیههای خونآلود مردانت، مرهمی برای زخمهای ناسور سالهای تنهاییات. فریاد میزنیم؛ همصدا با تو، اعتراض میکنیم؛ همنوا با تو.
قدس!
روزهایت را به یغما میبرند، خاکت را تقسیم میکنند و علفهای هرز، بر پیکرت میپیچند و قصد خشکاندنت را دارند.
قدس، ای صدای پیچیده در دهلیزهای شب و ای تصویر ایستادگی در قلبهای پوسیده بشریّت!
تو را آنچنان فریاد میزنیم که آسمان نیز همصدا با ما بغرّد،
که زمین نیز گدازههای خشمش را بیرون بریزد
که کوهها نیز همصدایمان گردند.
سنگهای جهان، در مشتهای اعتراضمان مچاله میشوند؛ این سنگها سالهاست گور شیاطین را پر میکنند.
گوشههای دنج زمان، جایی برای دفن کردنشان است و تو، هماره سبز بمان، هماره بایست، هماره دردهایت را نعره بزن و هماره سنگهایت را در مشت بفشار، تا صدایمان در صدایت حل شود و سیاهیها را در نوردد، بشکافد، نابود کند.
ما همچنان با توایم، قدس، ای همیشه قبلهگاه اول!
رو به سوی تو نمازهای پدرانمان را قامت میبندیم.
صفهای وحدت آفرین نماز جمعه و دستهای قدرتمند، مثل ایمانِ مؤمن، مستحکم، با هم گره میخورند و دلهای پرشور، با یاد «قدس» - خط اوّل
جبهه اسلام و کفر - میتپند.
میلیونها صدا، آزادی قدس را فریاد میکشند و جهان اسلام، قدرت ایمان و اعتقاد مسلمانان را به نمایش میگذارد.
در قاموسِ اسلام ناب محمدی صلیاللهعلیهوآلهوسلم، قدس یعنی: مرز بین پاکی و ناپاکی!
آزمونِ نهاییِ میلیاردها مسلمان!
موضوع قدس، فراتر از بحث فلسطین و اسراییل است! موضوع قدس، رویارویی «اسلام» با «صهیونیزم» است.
«روز قدس»، روز تجلّیِ وحدت، در نگاه مسلمانان راستین است. روز قدس، همایش غیرت و حمیّت مسلمانان است؛ مسلمانانی که با نژادهای مختلف، ولی با یک شعار و آن هم: لا اله الا اللّه و محمد رسول اللّه، به یاری هم میشتابند! روز قدس، آرمان کسانی است که جز به سرافرازی اسلام و انسانیّت نمیاندیشند! روز قدس، یادمان اراده انقلاب اسلامی ایران و امام انقلاب رحمهالله است.
روز قدس، روز فریاد خستگیناپذیر کسانی است که مساوات و عدالت اجتماعی را برای تک تک انسانیهای روی زمین، آرزومندند!
روز قدس، روز جهانیِ وجدانهای بیدار است.
روز قدس، روز انسانهایی است که به جهانی خالی از خصومت میاندیشند و نگاه سبز خود را به خیابانهای سرخ فلسطین معطوف کردهاند! روز قدس، روز محکومیت سازش با شیاطین است؛ روز محکومیت سوداگران خون برابر قدرت! مسأله قدس و جهان اسلام، فراتر از کج فکریهای «ابوساف» و «امِّ فتح» است! مسأله قدس، جان جوانان فلسطین نیست که روی میز مذاکره، معامله شود و در قبال پس گرفتنِ پسی کوچهای از «نوار غزه»، اردوگاهی در آتش و خون و خاکستر بسوزد! روز قدس، یعنی: روز شرافت اسلام و آرمانهای جهانی عدالت اجتماعی! روزی که چشم انتظار عدالت حضرت موعود(عج) است، تا هیچ جوان مسلمانی در زندانهای کفّار، پیر نشود و هیچ جنایتکار صهیونیزم، از چنگال قانون
نگریزد! آی مسلمان! آی انسان آزاده! به دست هایت ایمان داشته باش! روزی پرچم آزادی، بر بام بلندترین قلههای جهان، به اهتراز در خواهد آمد!
به خودت ایمان داشته باشد که وعده پیروزی نزدیک، و برای کافران، جز پشیمانی، آیندهای نخواهد بود.
قدسِ من، کعبه نخستین؛
قدس من، به زنجیر ستم اسیر؛
قدسِ من، سرزمین پاک
قدس من، نمای استضعافِ شایستگان دین محمّد صلیاللهعلیهوآلهوسلم
قدس من، فریادِ «فرج»
منادیِ «ظهور»
التماسِ «عدالت»
یاد تو را در آلبوم هر روزم قاب میکنم
یاد تو را به دیوار خانه قلبم میآویزم و فریاد تو را و ضجه تو را به گوش استغاثه شبهای قدر، به گوش نماز هر شبم، گوشوار میکنم
تا عطر خونِ تو، خواب از چشمم برباید
و دل شکسته برایت دعا کنم.
فلسطین!
احساس نزدیکی عجبی با این خاک دارم؛ با این سرزمین سراسر اندوه، با این خاک به خون آغشته!
من با این خاک نسبتی دیرینه دارم!
شاید مشتی از سرشت من، از همین خاک باشد!
هر حسّی که هست، روح مرا به فلسطین پیوند میزند؛ به سرزمین فرشتگان، به دیار قدّیسها، به
زادگاه آسمانیان زمینی!
فاصله روح من تا فلسطین، به اندازه یک حرف است!
در این پیوند، مرزها نقشی ندارند؛ قلمروهای هوایی و زمینی و دریایی، وجود ندارند! در نقشه جغرافیای انسانی، خطوط مرزها، پاک شده است؛ قلمروها را برداشتهاند! در این نقشه، حق با «تمامیّت ارضی» انسانیّت است!
آه، فلسطین!
نمیدانم چرا هرچه بیشتر گوش تیز میکنم، آواز پرندههایت را نمیشنوم؟! نمیدانم. چرا هوایت طعم خاصی دارد؟!
شاید در هوایت، به جای اکسیژن، خون جریان دارد!
نمیدانم چرا تقدیرت را با اشک و خون رقم زدهاند؟!
نمیدانم، چرا پیشانی نوشتت، این قدر غمانگیز و تلخ بود؟!
نمیدانم، فلسطین!
تو را مرور میکنم؛ از گذشته تا حال!
گذشته تو، گذشته من است، گذشته «ما» است
گذشته «بشر»! و اکنونِ تو، اکنونِ غمانگیز انسان است!
تو را مرور میکنم؛ به یاد چوپانهای آزادهای که در تو متولّد شدند، زیستند و به آسمانها پیوستند!
تو را مرور میکنم؛ به یاد مادران طاهرهای که از دامنشان مردان بزرگی به معراج رفتند!
تو را مرور میکنم؛ تو را و گذشته دل انگیزت را.
در کوچه پس کوچههای گذشتهات قدم میزنم و درست به نقطهای میرسم کهای کاش هرگز نمیرسیدم؛ به نقطه حضور شیاطین!
به نقطه هجوم اشباح خبیث! به نقطه هجوم کفتارهای خونآشام، که طهارتت را به مسخره
گرفتند. حقانیّت و عصمتت را به غارت بردند و تو را - پیکر پاره پارهات را - زیر چکمه هایشان لگدمال کردند!
قلبت را - قدس را - اشغال کردند و انسان را در غم از دست دادن انسانیّت، به سوگ نشاندند و اینک...
فلسطین! تو، در نقشه جغرافیای جهان، شاید به چشم نیایی، شاید نادیدهات بگیرند و تمامیّت ارضیات را به هیچ انگارند، اما، یقین داشته باش که در جغرافیای انسانی، فلسطین یعنی تمامیّت ارضی انسانیّت!
فرسنگ فرسنگ خاطره، سنگ و سنگ و سنگ و اسارت، که سایه به سایهام میگردد.
من آه میکشم و فلسطین با من آه میکشد.
به من بگویید، به کدام سو باید پرواز کنم تا لحظهای هوای آزاد وطنم را نفس بکشم و گوشهای از خاک پاک رهاییام را پلک بزنم؟
بوی بد سوداگران خاک، آب از چشمم روان کرده و من پیمان بستهام با کوچههای «الخلیل» و با تمام سالهای سنگ و سوزش چشمانم.
من هر روز، با اندوه و انفجار، فریادهای خونین «محمد الدوره» را دوره میکنم و گوشهام، لحظه به لحظه، فریاد پیچ فریادهای «رحمان» و «سلمان» و «ابو حمزه» است.
من میخواهم خون را در شریانهای شهرم، کشورم و قدس، خانه مقدسم به جریان درآورم.
میایستم و در انتظار، وعده نزدیک پروردگار را با خود زمزمه میکنم؛ «نَصْرٌ مِنَ اللّهِ وَ فَتْحٌ قَریب»؛ فتح و پیروزی نزدیک است. و هر روز، در آغازین ثانیههای اندیشهام، پرواز خود خواسته کبوتران آزادی را بر فراز مسجدالاقصی میبینم. بوی زیتون، چه مستم میکند؛ آن روز که بوی زجرآور
دشمن را باد، با خود برده باشد و من بر فراز درختان زیتون، نه از پشت زنجیر، برای برادرانم دست پیروزی تکان دهم و نفس، نفسهای خودمان باشد! و اکنون، هر روز، پرواز خود خواسته کبوتران تکرار میشود و در فضای مه گونه شهر، از دستانی که بوی سنگ میدهد، نوید پیروزی به گوش میرسد.
آری! من پیمان مقاومت بستهام؛ تا شکافتن زنجیرها و در آغوش کشیدن قدسها.
ای مقاومان فلسطینی، سرزمین حماسههای کهن! چشمهای شما به من میگویند فردا روز دیگری است؛ فرداهایی که در آن، هجای بلند آزادی را فریاد کنم.
میبینم که درختان زیتون، چقدر دلشان برای کودکان شاد فلسطینی تنگ شده که دست در دست هم، سایهنشین سوزهای آفتابیاش بودند. قسم به خونهای بر زمین ریخته شده و قسم به حرمت مقدس قدس و قسم به پیمان بسته شده! فلسطین، آزادت خواهیم کرد.
ای قوم بنی اسرائیل!
خوابتان حرام و بیداریتان تباه باد! که خواب را از چشمانمان ربودید و بیداریمان را با غم آغشتید! امّا گمان مَبَرید که بتوانید لحظهای بیاسائید. نه! اینجا از بارانهای اسیدی و ویروسهای هرزه خبری نیست. اینجا حتی قطرات باران، سنگ میشوند.
اینجا کودکان، سنگ در دست به دنیا میآیند. اینجا پیرمردان، سنگ در مشت میمیرند.
سنگ با سرنوشت این قوم گره خورده است. سنگ همزاد هر کودک فلسطینی است!
ای قوم بنی اسرائیل!
هر شاخه سبز زیتونی را که بشکنید، هزار شاخه
تناور دیگر، جای آن را خواهد گرفت؛ آن قدر تناور و تنومند که حتی توفان تانکهایتان و باران گلولههایتان نتواند آن را از جا بکند!
هر کبوتر سفیدی را که در خون بکشید، مدال افتخاریست برای فلسطین و دلیل بزرگیست مظلومیّت این ملّت را.
ما از مرگ هراسی نداریم؛ از گلولههایتان نیز!
ای قوم بنیاسرائیل!
هر قدر که میخواهید بر این سرزمین بتازید؛ که بیتالمقدس، همان کعبه است و هر فلسطینی، ابابیلی سنگی در دست، که رو در رو و چشم در چشم شما ایستاده است. پیروزی از آن ماست؛ این را خون هر فلسطینی که به شهادت میرسد گواهی میدهد:
بر دیوارهای این کشور نوشته شده: «هیچ ظلمی پایدار نیست و هیچ حقّی پایمال نخواهد ماند.»
سالهای سال است که قدس، خاموش خاموش، صدای چکمههای بیگانه را میشنود که با حضوری متعفن، جانش را به درد آوردهاند. قدس در اندیشه رهایی است؛ آنگاه که کبوتران سفید آزادی، رها، بر زردی گنبدش پرواز کنند.
قدس یاران همیشگی خود را میجوید که همواره مقدسش میداشتند، که سزاوار تقدس است.
ولی قدس، اکنون غمگین و اشک ریز شهیدانی است که خونشان، سالهاست بر در و دیوارش نقش میبندد و او را چه چاره جز گریستن و انتظار؟
قدس، قبلهگاه نخستین من! بالهای رهاییات را خواهی گشود و ما، خیل مشتاقان تو، که امروز با فریادهامان تو را صدا میزنیم، با اشکهای سالها انتظار که از انفجار بغضی مانده در گلو فرو
میریزند، وجب به وجبت را شستشو خواهیم داد. آنگاه، از بلندترین جایگاهت فریاد رهاییات را به گوش همه عالم خواهم رسانید؛ ولی تا آن زمان، جمعههای هنوز مانده با افطار، مرا ویارانم را خواهند دید که وجودمان فریاد خواهد بود و فریاد.
پروردگارا! به لبهای خشکیده تمام عاشقان قدس که از دل، آزادیاش را میخواهند و در آخرین روزهای ماه رحمت، دست پلید دشمن را از مسجدالاقصی کوتاه کن، تا روزی این چنین شاد، در یکی از آخرین جمعههای ماه مبارکت، رمضان، پیشانی شکر در قدس فرود آوریم.
امروز، روز جوانه زدن امید است و روز شکفتن لبخندهاست. امروز، روز رقصیدن کبوتر آزادی به دور قفس شکسته بیتفاوتیهاست. روزی است که یکایک مردم رنجدیده و روزهدار فلسطینی، حلقههای گل دعای خود را به گردن روح و اندیشه آسمانی خمینی رحمهالله میاندازند.
روزی است که دلها، پس از چند هفته نبرد با اژدهای هوس و نفس، در آخرین جمعه ماه مبارک رمضان به اسلحه هستهای ایمان مجهز میشوند و آتشفشان خاموش بغضها و فریادها، پس از سالها سکوت، سر باز میکند و با گدازههای سرخ و آتشین همت و وحدت، بر سر غول چند سر «وِتو» فوران میکند.
امروز، تن بیمار فلسطین، به شفاخانه باورها و پیوندها میرود تا بدنش، از «غده سرطانی»، جان سالم به در ببرد.
در این روز تعطیل، خمینی بزرگ، ابراهیموار، با تبر اندیشه و ایمان، به شکستن بتهای تزویر رفت و فتوای فتح کعبه قدس و پاکسازی آن ا
بتهای زشت و بدهیکل صهیون را صادر کرد؛
بتهایی که به دست شیطان بزرگ و استعمار تراشیده شد و به هنر و مکر سامری زمان، لعاب حقیقت به خود گرفت.
امروز مسلمانان، با مراسم حجّی در قدس، چون موجی خروشان، به گرد کعبه حق طواف خواهند کرد و با غریو برائت از مشرکین و لبیک، بر پیکر خفته سازمانهای پر طمطراق و پوک حقوق بشر خواهند خروشید و با رمی جمرات خود، شیطان اسرائیل را هدف خواهند گرفت و در منای وحدت، دیو تفرقه را ذبح خواهند نمود؛ چرا که در روز جهانی قدس، امام خمینی رحمهالله با عصای موسوی پیام خود، به جنگ نیرنگ و جادوی ساحران زمان رفت و داستان پوچی گوساله سامری را برای ما بیان کرد؛ سیل آئینههای پاک و روزهداررا به حرکت فرا خواند تا تصویر هلاکت فرعون را با زلال خود، به رخ استعمار کشند.
دوباره نهضت ما جان گرفته است؛ مشتهای خالیمان، که خیال خوش مستکبران جهان رآ اشفته کرده است.
مشتهای گره کردهمان را به حمایت از انقلاب سنگهای ساده امّا کارآمدتان بلند کردهایم.
ما نیز مشتهای ساده اعجازگری داریم.
امروز، با گامهای استوارمان، با دلهایی لبریز از امید به حقیقت رهایی قدس شریف و با جانهایی سرشار از همدردی زخمهای تازه و التیام نیافته مردم مظلوم فلسطین، برخاستهایم؛ با همین مشتهای ساده و اعجازگر، با همین گامهای استوار وحدت، تا سیلی خروشان شویم برای کندن بنای صهیونیست غاصب.
برخیز، فلسطینی غیور! برخیز، آنچنان که نسل امروزت، قیام مقدس انتفاضه را آغاز کرده است؛
با شور جان نثاری و ایثار. انقلاب کن! انقلابی که طعم حریّت و رهایی آن، کام کودکان کتک خورده و یتیم فلسطین را شیرین کند و زخم دل بیوهزنان جوان و مادران داغدار چندین گل پرپر را التیام بخشد.
آسمان به تماشای امواج خروشانی از انسان نشسته که دست از ساحل سلامت شستهاند و به دریای تعهّد دل بستهاند. شعلههای شور و شهامت است که جان زخم خورده جوانان فلسطینی را گرما میبخشد و حرارت حیات و حماسه را در وجودشان به جوش و خروش میآورد.
بجوش ای چشمه خروشان انتفاضه! بخروش ای فریاد بنیان کن ایمان! بسوزان ای ناله جانسوز و ویرانگر مظلومان! که دوران سلطنت عنکبوتانی تار تنیده بر دار دنیا، به سر آمده است، دوران حکومت حبابهای تو خالی غرور و نخوت استکبار.
مجسمههای پوشالی زر و زور سامری، نزدیک است که با دستان اعجازگر موسای آخرالزمان، امام عصر، ارواحنا له الفداه، رسوا شود و طلای ریای دنیا رنگ بازد.
برخیز، که سپیده صبح پیروزی دمیده است! «یاری از خداست و پیروزی نزدیک است».
فلسطین را میخواهم!
تمام خاکش را و حتی ذرّه ذرّه گرد و غبارهای نشسته بر گنبد مسجدالاقصی را از دست نمیدهم!
فلسطین را میخواهم! با تمام وجود فریاد میزنم: فلسطین را میخواهم! قدس را به من بازگردانید! سرزمین پیامبران را از زیر قدمهای امت منفور موسی علیهالسلام نجات دهید!
خوشههای زیتون، سالهاست که میگریند.
تمامیت وطن من، فلسطین، آن هنگام از دست رفت که بر سر میز مذاکره، آنچنان که تکههای کیک
تولدشان را تقسیم میکردند، پاره پارهاش کردند.
من در فلسطین زاده نشدهام، شناسنامهام فلسطینی نیست و عربی صحبت نمیکنم، ولی فلسطینیام مگر فلسطین. وطن هر مسلمان آزادهای نیست؟! مگر قدس، قبلهگاه نخستین ما نبوده است؟
فلسطین را میخواهم! سنگهایم را از کودکی ذخیره کردهام تا آنها را به یکباره بر سر غاصبان وطن مقدسم فرو ریزم.
فریاد میزنیم؛ بلندترین فریادها، از گلوهای خشکیده و دهانهای روزهدار، با قلمهایی لبریز از اراده: ما فلسطین را آزاد میکنیم. ما حقمان را از کاخنشینانی که حتی صدایمان آزارشان میدهد، پس میگیریم؛ از آنها که پشت تانکها، مسلسلها، هواپیماها و سلاحهای هستهای پناه گرفتهاند و با شعار مذاکره، حقوق بشر، سازمان ملل و نظم نوین جهانی هیاهو میکنند.
اما فریاد من همراه با میلیونها فریاد دیگر، فریاد جوان سیاه پوستی از آفریقای جنوبی، دختری محجبه از ترکیه و مادری فلسطینی از اردوگاه «عین الحِلْوَه» همراه میشود.
فریادهامان اوج میگیرند و چونان پتکی بر سر غاصبان حق مسلم ما - فلسطین - فرود میآیند!
روزها میگذرد و ما همچنان فریاد میزنیم و مشتهای گرده کردهمان را در هم میفشریم، بازوهایمان ورزیدهتر میشوند و روزی تو را ای قدس، ای وطن! آزاد میکنیم تا آنگاه که یاری کننده مظلومان و گیرنده حق ستمدیدگان از راه برسد و نماز باشکوه رهایی را برای همیشه تاریخ در تو اقامه کند. و من میدانم آن روز، روز قدس خواهد بود!
زیتونهایت بوی خون میدهند
درختان بالغِ شهرت، گیسو در خون گستردهاند.
بوی مرگ، از تمام خاکت به مشام میرسد
مردانت، با خون وضو میگیرند و در خون، رو به قبلهای در اشغال، نمازهای تاریخی میخوانند.
تمام چفیهها در باد، بوی خون میآورند.
اینجا ردّ پایی از سنگها تا ناکجا کشیده شده، اینجا سرزمین خون و سنگ است؛ سرزمین لبخندهای خشکیده بر لبان مادرانت.
از جویهای جاری شهرت، سنگ موج میزنند و تاریخ، به واقعهای شوم چشم دوخته است و ستارهها یک به یک، در سیاهی غرق میشوند. آه، الخلیل، شهر فاجعه! پرندگان زخمیات بال گستراندهاند تا انبوه کشتگانت، زیر نور وحشی خورشید، سایبان داشته باشند.
الخلیل! مسلمانانت، اعتقاد خویش را فریاد میزنند؛ آنچنان که کائنات، همراه فریادشان ضجّه میزنند.
الخلیل! انبوه کشتگانت را در آغوش بفشار، ببوس، روی روش بگیر، تشییع کن، نماز بخوان و روزنامههای جهان را برای کفن پیچ کردنشان مهیّا کن.
الخلیل! تنهاییات را، خستگیات را و معصومیّتت را فریاد بزن؛ صدایت آن قدر رساست که تمام درختان زیتون، هم نوایت، فریاد خواهند زد.
چگونه بوی باروت را حس نمیکنند؟!
چگونه صدای فریاد مردان و ضجّه زنانت را نمیشنوند؟! چگونه درختان مسمومت را نمیبینند؟!
چگونه بیپناهیات را پناهی نمیشوند؟! چگونه دستان خواهان کمکت را نمیفشرند؟!
چگونه بیفروغی چشمانت را بیتوجّهاند؟!
چقدر تلخ، تورا فراموش کردهاند!
نفرین بر این روزهای شوم، که استقامت را در واپسین لحظات حس نمیکند!
الخلیل! صدایت خواب سنگین این قوم را نمیشکند.
اینجا هزار دست در سر پنجههای شیاطین شوم، برای شکستت خنجر کشیدهاند.
محکمتر بایست!
قبلهات ایستاده است؛ نماز بخوان و کشتگانت را به خاک بسپار، امّا به فراموشی هرگز!
سالهای سال است که از خاکت بوی غم میبارد. و بهار لبخند، غریبی میکند و رنگ سبز روئیدن، در خاطرش محو شده است.
سیمهای خاردار، نهال صلح زیتون را فرا گرفته و پیوسته در قلب خاکت فرو میروند. بگو، هر روز، لانه چند کبوترت با چنگالهای خونین عقابهای شوم شیطانی، ویران میشود؟ به من بگو!
حجله سپید چند نو عروس جوانت، به خون سینه تازه دامادش آذین میشود؟ میدانم که هر شب و هر روز، باران تیر و تگرگ گلوله، قلب تپنده خاکت را نشانه میرود.
مادران سرزمین تو، سرشار از استقامتند و پدران خاکت اسطورههای مقاومت.
جوانانت هر روز بوسه عشق بر رویت میزنند و در مکتب شجاعت، کتاب غیرت را به رنگ خونشان مینگارند.
کودکانت سنگ به دست، سینه سیاهی شیطان را هدف میگیرند تا روزنی از نور را بر رخساره تهی بنشانند. حالا دیگر تو به انتظار صبحی نَفَس میکشی که به جای باران تیر، چشمان آسمان، کام زخمی عطش آلودت را سیراب کند.
به انتظار صبحی نفس میکشی که ریشههای نهال زیتون را در آغوش بفشاری و سیمهای خاردار را از تنش بیرون کنی.
آن روز آمدنی است؛ تو صدای پای آفتاب را خواهی شنید.
امشب فقط برای تو میشکنم؛ کنار سجّادهای که راز خاموش این شبهای پشیمان را در تار و پود سبز مخملیاش حفظ خواهد کرد.
التهاب سینهام، خبر از آتش زخمی میدهد که میدانم مرهمی جز اشک روان برایش نخواهد بود.
ساده و خسته، با تنی غبارآلود، رو به روی تو، چشم در چشم تو - بیکران مطلق - زانو زدهام؛ خاطرات تیره گناه، روزهایی که در آتش معصیت، صفای دلم را سوزاندم، لحظههایی که طعم دوزخ گرفتند، چشمهایی که هوس را جان دادند، دستهایی که به ابلیس امید میدادند، پاهایی که راه بهشت را گم کردند، زبانی که به جای شمشیر میجنگید، افکاری که بالاتر از «ماده» نمیرفتند، سینهای که تنگ شده بود، دلی که سخت شده بود و...
... اینک تمام ذرّات «من»؛ زیر لگدهای معصیت له شدهاند. پاهایم توان رفتن ندارند.
دلم میلرزد
دستهایم حایل چشمها شدهاند.
چشمهایم سخت باران زدهاند.
زبانم گنگ شده است.
این لحظههای پشیمان، بوی عطوفت تو را میدهد
این لحظههای پشیمان، توفانی از ندبه میشود
این لحظههای پشیمان، آتش خشمت را میبلعد
اشک قافیه تمام شعرهایم، «العفو» میشود؛ در دریای «الغوث»، جانی تازه میکنم و با امید «خلّصنا من النّار»، تمام خستگیهایم را به دوش زمان میسپارم.
امشب نذر کردهام تا سحر، توبه ببارم
نذر کردهام نمازهایم را سر به زیر بخوانم؛ به علامت شرمساری! نذر کردهام تمام رکعتهایم را در سجده باشم و تمام سجدههایم را زیر باران خیس کنم...
در میان امواج رحمتت دست و پا میزنم؛ جسم نحیفم، دوباره جان میگیرد، جانم گرم میشود و
گرمای روح، دلم را تسلّی میدهد.
بر کرانههای خواهش نشستهام و نام تو را با تمام نیاز خود، فریاد میکنم.
بر کرانههای خواهش نشستهام و دستهای التماسم را به هزار نام بزرگت، گره میزنم
بر کرانههای خواهش نشستهام و نجوای «العفو»، کابوس عذابم را بیتعبیر میگذارد.
بوی یاس سپید، سجّادهای از تار و پود سبز مخملی، آسمانی که بر آن راهی هست، دستهایی که پل شدهاند، چشمهایی که ستاره امید میپرورند و «مهربانی» که اشکهایم را میخرد.
سجاده را باز میکند، میایستد و پیش او، اقیانوس بیکرانه قبله پدیدار میشود.
دستها را موازی گوشها قرار میدهد: اللّه اکبر!
با عظمت تکبیر، نماز شروع و پایان مییابد، امّا حسّی غریب، تمام سلولها را مضطرب کرده است!
شرم؛ چهرهاش را با عرق ریزانِ پشیمانی میپوشاند و در دل پر آشوبش، تصاویر نازیبای گناه، به نمایش در میآیند!
سنگینی گناه، شانههایش را میآزارد و بغض ابرآلود نگاهش، نیاز به بارانی شدن دارد! نم نم باران پر عاطفه نیایش شروع میشود:
اللهم اِنی اَسئَلک الْاَمانَ یَوْمَ لا یَنْفَعُ مالٌ و لا بَنون... .
مولایَ یا مولایَ اَنْتَ الْخالِقُ و اَنَا المَخْلُوقُ و هَلْ یَرْحَمُ المَخْلُوقَ الاَّ الْخالِقُ مولایَ یا مولایَ انت الْغَفُورُ و اَنَا المُذنِبُ و هَلْ یَرْحَمُ المُذْنِبَ الاّ الْغَفُورُ(1)
عمر میآید به پایان، بازگرد
کاین، علاج رنج بیپایان ماست!(2)
تَرْکُ الذَّنْبِ أَهْوَنُ مِن طَلَبِ الْمَعُونَةِ(3): ترک گناه، آسانتر از درخواست توبه است!
چه زیباست حکمتهای آسمانی مولا علیهالسلام؛ مولایی که در مسجد کوفه مینشست و با آن همه عظمت ایمان و الخاص، در حجم گریههای شبانه غرق میشد و از خدا، امان میخواست! وای بر ما! اگر علی علیهالسلام، آن گونه، عفو خویش از خداوند میخواست، پس ما چه کنیم با این دفتر سیاه!
چه زیبا میفرمایند، مولای اندیشمندان عالَم، پدرِ فصاحت و بلاغت: فَبادِرُوا الْمَعَادَ و سابِقُوا الْآجَالَ، فَإِنَّ النَّاسَ یُوشِکُ أَنْ یَنْقَطِعَ بِهِمُ الْأَمَلُ و یَرْهَقَهُمُ الْأَجَلُ، وَ یسَدَّ عَنهُمْ بَابُ التَّوْبَةِ(4): «پس به سوی قیامت بشتابید و پیش از آنکه مرگ فرا رسد، آماده باشید؛ زیرا ناگهان، آرزوهای مردم قطع شده و مرگ آنها را در کام خود میکشد و در توبه بسته میشود».
الهی، مولای من! ای مهربانترین مهربانان!:
«شنیدهام که تو، کوهی به کاه، میبخشی
چرا جهان نتوانی، به نالهای بخشود؟!
هماره دفتر عمرم به پیش چشمم دار!
مگر به اشک توان، آن سطورِ زشت زدود(5)
اینک، در ماه ضیافت، ماهی که بندگان خویش را به ضیافتِ «روزه» فرا خواندهای، تا از بهشت یادت لبریز شوند، مرا هم لیاقت توبه نصیب گردان!
شبانههای ستایش، با حمد و ثنای تو آغاز میگردد: «اللهم اِنی اَفَتیحُ الثَّناءَ بِحَمْدِک»(6)... .
الهی، ای مهربانترین که چشمهای بارانی و دلهای شکسته را خریداری!
ای تواناترین که غرور شیطانی ما را نادیده میگیری!
نقصان اعمال ما را به کمال ذاتت ببخش؛ که جسم ضعیفان را طاقت قهر تو نیست!
«یا رَبِّ اِرْحَمْ ضَعْفَ بَدنی وَ رِقَّةَ جِلْدی و دِقَّةَ عَظْمِی(1)... .
الهی! به شرمناکیِ اشکهایم، مرا ببخش که ناتوانم ای مهربان! آنگاه، درِ آمرزشت باز است که در توبه به روی بندگان گشوده باشد؛
پس ما را به قنوتهای شرمندگیمان ببخش!
به لحظههایی از زندگی ببخش که با تمام توان، فقط تو را میخوانیم؛ فقط تو را با آن همه بزرگواریات، وقتی طالب توبه من میشوی و هماره مهلتم میدهی، چگونه مقابل عظمتت خاکساری نکنم؟!
چگونه چشمهایم را به زمزمههای گرم گریهها
نسپارم؟!
الهی!
اگر «توبه» را، مهلت «آشتی» را فرا راه بندگانت قرار نمیدادی، چگونه میتوانستم به فردایی امیدوار باشم؟!
خدای من! ای مولای مهربانی که خاطر بندگان را بیش از خودتان میخواهی! نعمت «توبه» را به سینههای غبار گرفته ما عطا کن
الهی!
دلهامان را با نور یادت طراوت بخش، تا تجلّی حضرتت را در آیینه تک تک سلولها، به تماشا بنشینیم.
الهی، ای پذیرنده توبه گنهکاران!
در این ماهِ عشق و شهادت، ضیافت و نور و آیینه و قرآن، ما را از فضیلت توبه محروم مگردان و از بخشیده شدگان عنایات حضرتت قرار ده!
1) - فرازی از دعای کمیل.
الهی! چشمهایم از پشت «تپههای توبه» طلوع میکند، به امید غوطهور شدن در آهنگ طلایی مهر آفتابیات.
الهی! آلوده هوای نَفْسَم و هوای آلوده نَفَسَم، اعتقاد قلبی تعفّن من است که مرا از خود متنفّر کرده است و گریزان.
الهی! در حریم تو شکفتن است و شگفتی، نور است و نوازش، ندامت است و نیایش و زمزمه جاری جاودانگی، و این دستهای من است که در آسمان اجابت، وصلهای است، ناجور.
«نه گرد اندر آن بقعه دیدم نه خاک
من آلوده بودم در آن جای پاک»
الهی! تو، به من توبه را عنایت نمودی و من
تو را و توبه تو را از خود دریغ نمودم؛ نه سزاوار محبّت تو هستم و نه لایق توبه نمودن.
آلوده دامانم و آکنده از آلایش. استخوانهایم زیر بار سرکشی خرد شده است؛ تو بر استخوان خرد شدهام خرده مگیر که من دیر بازی است از دست رفتهام و از پای فتادهام
من آلوده دامان ره بدان درگاه کی یابم
مقام محرمان است آن، من آنجا راه کی یابم»
الهی! اگرچه زشت رویم و زشت خوی، زشت کارم و زشت کیش، زشت نامم و زشت مرام، امّا تو همه زیبایی هستی و فریبایی و برای حسن بیپایان تو، هیچ غروبی، طلوع نکرده و نتواند کرد.
«گر من آلوده دامنم چه عجب
همه عالم گواه عصمت اوست»
الهی! توبه کردم تا اجازه دهی کلماتم در هوای نیایش تو تنفس کنند، تا در فضای فرحناک و فرخنده تو، فوج فوج کبوتران شوق و احساس را در آسمان اجابت به پرواز درآورم که سخت محتاج پروازم و سخت زمینگیر بیبال و پری خویشم
«اگر کردم جفا و زشت کاری
تو با من کن وفا و مهر و یاری»
الهی! شعله شقاوت و آتش تیرگی و طاغوت و عصیان، صورت ایمان مرا سوزانده است و زشتی
اعمالم، وجود مرا آکنده از آلایش نموده است؛ «نه در زشت روئیام جای تأمل است و نه در زشت خوئیام جای شک
الهی! در تب و تاب توبه کردن سوختم، امّا توفیق توبه کردن، فرصتی است که تنها با اشک میآید و بیاشک بر باد میرود؛ چشمههای جوشان اشک را در ایمان خشک و ترک خوردهام برویان و باران توبه را بر عطش گداختهام ببار!
الهی! به گریبان گناه آویختهام و دست در آغوش شرمناکی فرو بردهام؛ نه مرا باری هست و نه غباری، نه روزگاری و نه دیاری، نه امیدی و نه آرزویی؛ جز آنکه به من فرصت دهی بعد از آخرین واژه بارانیام، محو بیمقداری و بیچیزی خویش شوم و چون گیاهی، در سرزمین مهر گستر تو جوانه زنم و بیبرگی خویش را سرشار از شکوفههای توبه نمایم؛ که تمام امید من همین لحظه کوتاه شکفتن و پایانی است.
الهی! چشم گوشه گیرم را گوشه چشمی نیاز است و قلب متروکم را منّت نهادن و قدم رنجه نمودنِ مهربانی تو، که من منّتپذیر مهر توأم و منّت گذار احتیاج خویش.
الهی! توبهام را بپذیر و از من بگذر؛ که سخت به گذشت تو محتاجم و به بخشش تو نیازمند.
الهی! بدگویم و بدگوهرم، بدمهرم و بدمنش؛ مرا نیکو اختر کن و نیکو منظر، نیکو نهاد کن و نیکو نیاز
الهی! توبه کردم از سیاهی و ظلمات، از تاریکی و عصیان؛ امّا مورچههای وسوسه و موریانههای شک، تکّههای ایمانم را از برابر چشمانم عبور میدهند و در لانه ناله و زاری، به خاک میسپارند.
الهی! ای کاش میتوانستم در یک چشم بر هم زدن، تمام خویش را فراموش کنم و تنها لحظهای را که تو به من تبسمّت را هدیه میدهی، به خاطر داشته باشم.
الهی! کیست که توبه نکرده باشد و کیست که توبه نشکسته باشد؟ سرم را بشکن، امّا مگذار توبهام را بشکنم که سر شکستگی بهتر است از سرخوردگی.
الهی! به سوی تو باز میگردم؛ با اشتیاقی وصفناپذیر و آغوشی آشوب آشنا.
الهی! بگذار هرچند بار که به تو پناه میآورم، به تو محتاجتر شوم؛ که تو احتیاج همیشه منی و نیاز مبرم لحظه به لحظه من.
الهی! اگرچه از تو دورم، امّا نزدیکترین پنجرهها را به اشکها دارم
الهی! توبه را از من مگیر که تا توبه را دارم و تا تو را دارم از همه چیز و همه کس بینیازم.
الهی! پرونده توبههای مرا ببند، امّا در توبه را برای لحظهای به رویم مبند که این خانه، همیشه خانه امید من بوده و هست.
باز میگردم؛ با دستهایی از گناه، با چشمهای حسرت.
باز میگردم؛ در دستهایم باد است، در صدایم غم هزار ساله پدرانم، بیهیچ بهرهای از خویش، فرزند دوزخی زمین. چگونه آفریده شدم؟!
جایی برای گریستن نیست؛ باید بروم.
چشمهایم را بر دوش میگیرم، کسی صدایم میزند.
در آن سوی آسمانها، کسی دوستم دارد؛ در جایی آن قدر دور که حتّی خیالم را نمیتوانم به سویش پرتاب کنم. در جایی فراتر از همه گلدستهها، فراتر از همه ناقوسها، همه فریادها، همه خلقت.
باید بروم؛ کسی صدایم میزند.
گناهانم در دستان بزرگش مچاله شده است، آه، خدایا! چقدر لبانم تشنه است، کجاست؟ بهاران ملکوت کجاست؟...
کوله بار من از هیچ نیست؛ کوله بارم از نگاه تو سرشار است، از لبخندهای بیدریغت، به پهنای بیکرانها.
نَصوحوار، بر در و دیوار میکوبم، کوهوارِ شانههایم میلرزد. زانوان بیرمقم، بر پلّههای نخستین آسمانی ایستاده است.
از نردبان نور، از ریسمان ماه بالا میروم - خودم را بالا میکشم - آن قدر بالا که حسّ اقاقی شدن در گیسوانم میپیچد؛ آن قدر بالا که طعم
هلهله ملائک را به طارمیهای تنم حس میکنم.
جادوی کائنات، جادوی باغهای بلند، جادوی وصل. ای بلند! هوای تو آرامم میکند
«ألا بِذِکْرِ اللّهِ تَطْمَئِنُّ الْقُلُوبُ»...
این جامههای سیاه سرکشی که لباس پستی به تن رنجور از معصیتم پوشانده، این فرسنگهای دوری که ژنده پوش تونلهای درماندگیام نموده و این گنداب گناه که سپیدی گوهر وجودم را تیره کرده، فریاد میکند و حیات میطلبد تا به توبهای، جان دوباره گیرم و به آرزوی فطرت خویش، دست یابم، تا ریههای بودنم، در هوای آمرزش نفس بکشند و تازه شوند.
خدایا!
هزاران بار به سوی تو بازگشتم و آغوش مهرت را طلبیدم و تو مرا ناامید نکردی؛ اما دریغا که ثابت قدم بمانم و ابلیس هرزهگی، از اوج عزت بندگی به حضیض ذلت سرکشی دچارم نکند!
این منم؛ بنده ضعیف تو که به هوسهای زودگذر، دامن آلوده است و به بار سنگین طغیان خویش، سنگین بار افزوده.
الهی!
این منم؛ توبهشکنِ هر از چندگاه؛ اما هر که هستم و هر چه هستم، پایان دلم، مهر و امضای توست و تو را همواره میخواهم و با بند بند وجودم، مهر تو را فریاد میکنم و به عظمت و شکوه تو عشق میورزم.
عزیزا!
اینکه میبینی گناه میکنم، از سر لجاجت نیست، از غفلت و نادانی است؛ چه میشود سروش رحمانی تو مرا خُرسند کند و دل درماندهای را شاد نماید؟
اینک آمدهام به سوی تو؛ در شط توبه غلتیده،
تا خیس زلالِ آمرزشت شوم؛ پس به توبهام پاکم کن ای همه پاکیها.
دستانی سرشار از عطر تمنّا، رخسارهای خاک آلود از تیرگی گناه و چشمانی لبریز از زلال توبه، ملتمسانه، ضریح آسمان را میطلبند و امید اجابت را جستجو میکنند.
زیر لب زمزمهای که از آن رایحه باران نیاز میتراوند، بر لبان تشنه استغفار جاری میکنند.
الهی! باز آمدم؛ همچون کودکی بر دامان عاطفه مادر خلق.
الهی! باز آمدم؛ چون سائلی دل شکسته از بخشش بیگانه، بر آستان آشنای کرامت.
الهی! باز آمدم؛ چون مرغک بال و پر شکسته از حسرت گناه، به آشیانه رحمت.
الهی! باز آمدم؛ چون قطرهای نمناک از ندامت بر سینه مهربان دریای مغفرت.
الهی! گوش اجابت به نالههای عجزم بسپار و با چشم مغفرت به رویم بنگر. دست کَرَم بر سَرم بکش و قلم مغفرت بر خطایم و پرده عفو بر گناهانم.
ذره اگر به غفلت خطا کند، از کرامت آفتاب است که ببخشاید؛ بنده گر با گناه، ناسپاسی کند، از عطوفت توست که درگذری.
الهی! بخشش تنها برازنده توست و احسان قدیم، شایستهات؛ مرا به بیپایان بخشش و احسان قدیمت میهمان کن.
الهی! دنیای هزار رنگ فریبکار را در نظرم ناچیز کن
الهی! لذت گناه را در وجودم زایل کن.
خدایا! اشک حقارت از چشمان ندامت جاری میسازم، به امید لطف بیدریغ و بخشش بیرقیب تو، بپذیر توبه پشیمان را.
الهی! تنها به امید عفو تو و به تمنای لطف
تو، بر ریسمان دعا چنگ میزنم تا نگاه بخشایشگرت را از من دریغ نداری.
الهی! تو خود به بندگانت وعده دادی که از فضلت طلب کنیم؛ چرا که نسبت به ما رحیم و مهربانی.
الهی! باز آمدم به آغوش رحیمت و در سایه لطفت به انتظار نسیم روحانگیز مغرفت، بیصبرانه نشستهام.
تو را صدا میزنم، ای «مَنِ» ساده و خداییام! ای «مَنِ» پاک و معصومم! ای سرشت بهشت زاده من، تو را صدا میزنم؛ کجایی؟!
خستهام؛ از این «خودِ» ساختگی، از این «خودِ» دود زده! از این «خود» رنگ به رنگ!
خستهام از این خودی که اصلاً «خودی» نیست؛ از هر غریبهای غریبهتر است!
خستهام؛ از این همه بار تعلّقی که بر شانههایم سنگینی میکند!
کجایی ای فطرت فرشتهگون من؟!
درست از آن لحظه که دست تو را رها کردم، گم شدم؛ در ازدحام پوچیها، در لابهلای زرق و برقها! همان لحظه، لحظه درماندگی و سرگردانیام بود.
همان لحظه که دست تو را رها کردم و بازیچههای بیهوده را به تماشا ایستادم، گم شدم!
پیدایم کن، ای «مَنِ» مطهّر من!
مرا دریاب؛ روحم را؛ روح بیچاره سرگردانم را!
مرا دریاب؛ اشکهای ندامت را! دل پشیمانم را.
ای «مَنِ» الهی من! در من قیام کن و ذره ذرّه وجودم را علیه خودم بشوران، برخیز و مرا نیز برخیزان!
راه را نشانم بده تا بازگردم! تا دیر نشده،
بازگردم!
راه توبه را نشانم بده، تا به وطنم بازگردم؛ به سرزمین مادریام، به «اصل خویشتنم».
ما ز دریاییم و دریا میرویم
ما ز بالاییم و بالا میرویم
باید توبه کنم؛ از آنچه نباید میکردم.
باید توبه کنم؛ از آنچه سزاوارش نبودم و شدم!
باید توبه کنم؛ از همین امروز؛ فردا بسیار دیر است!
کیست گمراهتر از کسی که تو را نشناسد؟
کوه را ببیند و به عظمت تو نرسد؟!
دریا را ببیند و به شکوه تو فکر نکند؟!
درخت را ببیند و به زیبایی تو شک داشته باشد؟!
خورشید را ببیند و وجود نورانیات را منکر شود؟!
باران را ببیند و از رحمت تو غافل شود؟!
پرنده را ببیند و از سر انگشتان هنرمند تو بیخبر باشد؟!
آسمان را ببیند و به بزرگی تو شک داشته باشد؟!
کهکشان را ببیند و از یاد بلند تو غافل شود؟!
کیست بیچارهتر از کسی که از مهربانی تو ناامید شود،
تو را گم کند،
به سوی تو دامن نکشد،
دنبال صدای روشن تو نباشد،
دنبال منِ خود ساختهاش باشد،
نیازمندانه به درگاهت نیاید؟!
کیست زبونتر از کسی که تو را با غیر اشتباه بگیرد؟!
شب و روز
ماه و سال
دقیقه و ساعت
گردش زمین و آسمان
چرخش ذرات معلق
جنبش موجودات کوچک و بزرگ
حرکت سلولهای بدن
نظم و ترتیب آفرینش
رنگ در رنگ
هستی و هر چه در هستی است را به چشم ببیند و تو را نبیند؟!
خدایا!
مرا از درت مران
این مستمند سر در گریبان را
این ناتوان پشیمان را
این ضعیف محتاج را
این رنجور ناامید را
این تشنه بلا دیده را
این گرسنه دردمند را
این روح بیچاره و سرگردان را!
به سوی تو آمده ام
اَنا عَبدُکَ الذَّلیلُ...
من بنده ذلیل توام
بنده نافرمان
بنده مایوس از درِ بندههای تو
فقیر تهیدست
فقیر گرسنه
فقیر شرمنده
به سوی تو آمدهام
اَسْتَغْفِرُ اللّهَ رَبّی وَ اَتُوبُ اِلَیْهِ
به سوی تو آمدهام
سرافکنده، امّا امیدوار
بیقرار، امّا امیدوار
دلشکسته، امّا امیدوار
ناتوان، امّا امیدوار
پشیمان، امّا امیدوار؛
چونان گدایان همیشگیات
چونان زیر دستان همیشگیات
چونان درماندهگانت
چونان غریبان در راه ماندهات
چونان گرسنگان بیچیزت
یا کَریمُ، یا رَب
توبهام را بپذیر؛
چونان توبه «فضیل عیّاض»
چونان توبه قوم یونس
چونان توبه مرد آتش پرست
کیست تو را خوانده باشد و اجابت نکرده باشی؟!
کیست صدایت زده باشد و بیجوابش گذارده باشی؟!
جز تو کسی را نمیشناسم که ستار العیوب باشد
جز تو کسی را نمیشناسم که دافع النقم باشد
جز تو کسی را نمیشناسم ببیند و چشمپوشی کند
بشنود و چشمپوشی کند.
اَللَّهُمَّ فَاقْبَلْ عُذْرِی
من پشیمانم!
چونان خستهای که به دنبال آرامش است
چونان گرسنهای که در جستجوی غذاست
چونان بیپناهی که سرگردانِ رسیدن است
چونان گدایی که از رو نمیرود
چونان بیچارهای که به دنبال چاره است
چونان بیماری که از تبِ عشق میسوزد
چونان زخم دیدهای که در آماج تهمتهاست
چونان گرفتاری که به دنبال رهایی است
شبها، شبهای شگرف مناجات است، شبِ توبه و بازگشت.
که را بخوانم جز تو که هم شنوایی و هم بینا، در این دقایق سرشار از نور؟
که را صدا بزنم جز تو که هم بخشندهای و هم حسابگر، در این شبهای عاشقانه؟
قرآن بر سر میگیرم و خاشعانه میخوانمت:
به حق محمد و خاندان پاکش
به حق آفریدگانِ زیبایت
به حق هر چه در قلمرو ذات توست
به حق هر چه در زمین و آسمان است
هر چه متعلق به توست
مرا از سیاهچال گناه
از قعر بدبختیها و رنجها،
از این خودیهای بیخودی
از گزند چشمان حسودان
از منِ تعلقات پوچ
از نیش زبانهای گمراهان
از زخم خنجرهای آلوده به تهمت و دروغ
از آوار قیافههای گناه
از وسوسه و نیرنگ شیاطین
از انبوه زرق و برقها
و از چنگال فتنه انگیزان
رهاییبخش!
خدایا!
به سوی تو آمدهام
«یا مَفْزَعِی عِنْدَ کُرْبَتی»
ای پناهم در گرفتاری
دلم را از نفاق
زبانم را از دروغ
چشمم را از خیانت
و گوشم را از گناه
تهی کن!
مرا به خویشتن خویشم برگردان
سلولهای نارسم را از نور وجودت لبریز کن
در من و بر منِ من حکومت کن
مرا سزاوار رحمت خویش گردان
اِلهِی وَ رَبّی مَنْ لِی غَیْرُک
ای نزدیکتر از همه به من!
مرا توان آتش تو نیست
مرا توان دوری تو نیست
میدانم بدم
میدانم ضعیفم
میدانم رو سیاهم،
امّا تو را دوست دارم.
فرستادهات محمد صلیاللهعلیهوآلهوسلم فرمود: «وَ تُوبُوا اِلَی اللّهِ مِنْ ذُنُوبِکُمْ وَ ارْفَعُوا اِلَیْهِ اَیْدِیکُم فِی اوْقاتِ صَلَواتِکُمْ فَاِنَّها اَفْضَلُ الْاَوْقاتِ یَنْظُروا اللّه عَزَّ وَ جلَّ فِیها بِالرَّحْمَةِ اِلی عِبادِهِ یُجیِبُهُمْ اِذا ناجُوهُ وَ یُلَبِّیهمْ اِذا نادُوهُ وَ یَسْتَجِیبُ لَهُمْ اِذا دُعُوهُ»
و من، آن کردهام که فرستادهات محمد صلیاللهعلیهوآلهوسلم گفت و رضای تو بود؛ دستهای ویرانم را از لابهلای، ناله و اشک، به سوی تو دراز کردهام، تا تو آن را سرشار از شوق شکفتن کنی و لبالب از باران.
الهی! بر روی خاکستر خویش ایستادهام و در خاکستر خفته خویش فرو میروم؛ دستم را بگیر که میدانم همیشه راه بازگشت و توبه و استغفار باز است و مسیر گریه و تضرع، گشوده
«مائیم به عفو تو تولی کرده
وز طاعت و معصیّت تبرا کرده
آنجا که عنایت تو باشد، باشد
ناکرده چو کرده، کرده چون ناکرده»
الهی! آن گونه که ادریس، به سرزمین عصیانگران بازگشت و رایحه رایج توبه را در میان آنان وزاند، منتظریم تا صدای جبرائیل بلند شود و غرق در ظهور موعود آخرینمان شویم، تا دستی برای قبولی توبهمان به آسمان بلند کند.
الهی! توبهام را بپذیر و دستم را بگیر که جز تو دستگیری نیست؛ که جز تو معتمدی نیست و تویی امید من در هر شدت و هر غربت.
الهی! خاطری پریشان دارم و دلی افسرده و اندوهی فراوان؛ مسیر بازگشت به بهار توبه را با دستهای خشیکده و آلوده خویش بستهام و چارهای جز واماندن در مرگ تدریجی ندارم.
الهی! گمانم این است که جز تو پناهی ندارم، به گمان خویش ایمان دارم و به ایمان خویش، اعتماد.
الهی! به آن امید توبه کردم و دست از خویشتن بریدم، که مرا زلال کنی و روشن، تا همچون آبشاری عاشق، بیاختیار در برابر عظمت تو، خویش را به پای عظمت تو بیاندازم و در سجده آبی رنگ آسمان، غوطهور شوم.
الهی! به من شرح صدر عطا کن و سینهام را گشاده کن و روشن.
الهی! دلواپس خاموشی چراغ اشک، در توفان تیرگی و تباهی هستم و نگران شکستن آئینه قلب خویش، در گذر گناهم و اشتباه، که نمیخواهم پایان اشکهایم، به فراموشی خاموش لحظههایم ختم شود.
الهی! میخواهم تا آخرین دقیقه، دلواپس دلدادگی باشم و شوریدگی.
الهی! قلبم، سیاه چالی است که در آن، سالهای سال، با واژه گریستن زیستهام و نگاه ناچار و نگران خویشتن را نگریستهام.
الهی! انیس نادانی خود بودم و همنشین شرارت خویش. غرق در حماقت حیوانی نفس بودم و محو جهالت و جنونِ افسار گسیخته خویش.
الهی! دوست دشمنان تو بودم و دشمن دوستان تو، نه آنچه داشتم را قدر میشناختم و نه آنچه را که قدر میشناختم، مُهر رضایت تو را داشت.
الهی! آنچه در حق خویشتن نمودهام، همه تباهی بود و تزویر، دشمنی بود و عصیانگری؛ تو در حق من آن کن که دوست در حقّ من نتواند نمود.
توبه، خوش آب و هواترین لحظهای است که در مجاورت آن، میتوان بدون وقفه شکفت و شکفت. توبه، ییلاق کلمات است و بهار لحظهها.
توبه، عطرآگینترین شکفتن در دسترسِ دلهای خزانی است. توبه، انتظاری در دسترس است، مهربانی مجاور موجهای تمناست. توبه، سکونت در سکون است و مهاجرت از بیخیالی. توبه، زبان آشکار پندار نیک است، پنهانترین راز سر به مُهر، نزد محرم اسرار. توبه، فراخوان عشق است. توبه، برخورد زودهنگام انسان با کم شدگیهای خویش است،
توبه، شیرینی یک برخورد به یادماندنی است. توبه، ارادت قلبی انسان به آب است و آفتاب؛ به آئینه است و آسمان. توبه، ارادت قلبی پنجرههاست به آسمان.
توبه، آزادی در راه است و پرواز نامحدود. توبه، پادتنی است که در خون اعتقادها، جریان دارد و تمام جریانها به آن اعتقاد دارند. توبه سرپیچی کردن از تخلف است و سر به زیری مقدّس. توبه، از ذوق در پیرهن نگنجیدن است و از شوق به خود پیچیدن. توبه، پا به پای اشک رفتن است و دل به دریا سپردن. توبه، پای بست خود نبودن است و پایبند او شدن.
توبه، دست داشتن از آخرین لحظه دوست داشتن خویش است. توبه، ثانیههای بیسن و سالی است که بالغ شدهاند.
توبه، معصومترین ثانیههای نورانی است. توبه، رویش خود به خودی دستهای مشتاق است و شکفتنی بارانی. توبه، تبسّمی است به حقیقت و نور.
توبه، به استقبال باران رفتن است. توبه، شب نشینی، در مجاورت جوانههاست. توبه، قراردادی است بین دل و عشق که تنها شاهدش، اشک است، اشک. توبه، پلک به هم گذاشتن است ود ست از روی دست برداشتن. توبه، فروردین فروتنی است و فرو رفتن در عمق اندیشه روشنی. توبه، رد پای سیاهی
را با اشک شستن است و به روشنی رسیدن است. توبه، چراغی است، بالاتر از سیاهی رایج رنگها. توبه، زمزمه کردن ترانههای خاموش است در تاریکی لحظههای رو به رشد.
به نام تو، خدای بیکرانهها!
از سلام روزهدارها شبیهتر به عاشقانهها شنیدهاید؟
این غزال ساده صمیمی سلام
حضرت کلام کیست؟
که این چنین
شمیم باغهای سرفرازِ در فراز را به ارمغان میآورد.
آی!... مردمان روزهدار شهر!
اَلسَّلام!
صدایمان به گوشتان نمیرسد مگر؟
ای جوابتان بلند!
ماه توبه فصل بازگشت آدما
موسم دعا
لحظههای ناب پر زدن
رها شدن
توبه، اشک، آه، ناله، گریه، درد عاشقی
بیقراری من و شما.
سوختن حلالتون
نوش جونتون عطش
حقّ عاشقا همینه، نیست؟!
پنجشنبه
1 آبان 1382
26 شعبان 1424
2003 .oct. 23
«قزل قلعه» سال چهل و سه شمسی، نماز تو را برای ما ترجمه میکند که قلعه عارفانههای خلوت تو بوده است. «قزل قلعه»، اسیر زندان خویش بود که تو آمدی و افسردگیاش را به نمازت دخیل بستی و او شفا گرفت و برای همیشه سوگند یاد کرد، از کرامت بیصدای تو بگوید؛ بگوید که در آن مدت کوتاه، میهمان تنهاییاش بودی و انیس تاریکیاش.
در خیالم، بر دستانت بوسه میزنم و متبرک میشوم، ای یادگار نخستین امام؛ که ثانیههای خورشید انقلابمان هیچگاه خالی از تو نبود. تو، مونس لحظههای حماسی پدر بودی؛ آن زمان که برادر هجرت روح اللّه، بودی تا او با تکیه بر عصای دست تو، تیغ ذوالفقار را فراز کند و بر سر اهریمن فرود آورد و آن دیوِ هزار سرِ خونآشام، که تو را خلیفه آزموده و امام مجاهدان یافت، به مرگی
مشکوک تو را شهید کرد، تا قلب رهبر را بسوزاند، به امید آنکه در عزم او خللی حاصل آید.
امّا هیهات که چنین شود! امام، چشم فتنه را کور کرد و فرمود: «این مصیبت، در مقابل مصیبتی که توسط شاه و پدرش بر فرزندان مسلمان ایران
رفته، ناچیز است.»(1)
در خیالم دستانت را میبوسم، ای مصطفای امام! که شهادت تو، جان تازهای در پیکر مبارزان مسلمان دمید و صف مستحکم آنان را برای دگردیسی بزرگ پنجاه و هفت، متحدتر و منسجمتر ساخت.
1 - روزنامهها نوشتند: «حاج مصطفی خمینی در نجف به شهادت رسید» و خبر، از شدت اندوه، به خود پیچید تا به گوشهای ما رسید و از آنجا به چشمها، و سپس اشکهایی ساخت که روزنامه را خیس خیس کردند و چقدر غمانگیز بود این خبر برای هر ایرانی که دلش برای آزادی میهن میتپید، که حاج مصطفی را دیده بود که عبا بر دوش، در خیابانها و کوچهها به راه افتاده و امام را میجوید؛ پدر مهربانش را که خرد اندیشگان به خیال خود به اسارت برده بودند و ما که شنیدیم، با چشمانی چند ساعت آن طرفتر از نجف گریستیم.
2 - و اما ممان که اندوه، گرداگرد چشمان ترش خانه کرده بود، چله نشین مصیبت فرزند به وطن میاندیشید و گوشه گوشه ایران، گوشهنشین این غم، همسو با امامشان اشک میریختند. مجلس یادبود حاج مصطفی خون تازهای بود در رگهای قیام، و درود بر مردانی که هم بودن و هم شهادتشان، تراوش روح حرکت است علیه ظلم و سیاهی
1) - از سید ضیاء تا بختیار، مسعود بهنود، ص 732.
3 - و قیام، جانی دوباره میگیرد، خشم در چهره هر ایرانی مبارز لانه میکند و مشتها باز گره در گره، کوبندهتر از پیش، هوای ایران را
میشکافد و امام که کلامش گرمابخش دلهای ما بود، امروز در این غم، تسلیبخش دلهامان شد و جرقههای کلامش، آتشی افروخت که غم، غم از دست دادن یاری بزرگ، در هر ایرانی به خشم بدل شد؛ خشمی که در جانمان نشست و سوار بر لبهامان، شعار آزادی سر میداد. تا سال لبخند، تا سال پیروزی ماندگار، تا سال پنجاه و هفتِ غرور و سرفرازی که یاد حاج مصطفی همچنان در دلهامان، سرور و آزادی را به جشن نشستیم. امام که آمد، بوی خوب فرزند شهید خود را عطر مشاممان ساخت. حاج مصطفی خمینی، باور امام و یاور امام در سالهای سخت تبعید بود و اینک نام او بر بلندای دروازه انقلاب جاودانه است. باشد که همچنان ماندگار بماند.
یکشنبه
4 آبان 1382
29 شعبان 1424
2003 .oct. 26
آنکه ابرو در هم کشیده نیمی به خشم، نیمی به افسوس، اوست که میداند سایه دشمن، ذلّت خلق است و فریادی برآورده که انعکاس این فریاد، هر زمان، غروری عجیب، فرا یادم میآورد.
لحظهای درنگ کن و بشنو تا این ندای جاودان در اعماق تاریخ را بشنوی: این کیست، کدام دشمن است که از پشت عینک خودبینیاش، غرور جاری در چشمان ایرانی را ندیده است و زبان گشوده به دشنام؛ این چنین که خوارم میخواهد و پر ذلت؟
و آن روز، پیرمان، قافلهسالار خشممان بود؛ خشم ایرانی مسلمان.
و پیام دشمن این چنین بود: ما مردم برتریم و شمایان فرو دستان، شما خویش را با قلاده بر گردنانمان همسان بپندارید!
و پیرمان، قافلهسالار غرورمان بود آن روز؛ غرور ایرانی مسلمان. پیرمان میگفت و ما نیز: من ایرانیام؛ من مسلمانم! آغاز خط غرور من از خانه محمد صلیاللهعلیهوآلهوسلم و مولا علی علیهالسلام است و در کربلا، غرور
و عزتمان 72 خاطره سرخ بر جای نهاده است و همچنان تا امروز. و شمایان، از این ناکجاآبادِ قرنی ناپیدا، بیهیچ نشانی آمدهاید و مرا با قلاده به گردنانتان همسان کنید؟!
کاپیتولاسیون، اندیشهای بر گوشه سیاه تاریخ بود. و پیر ما که آن روز، قافلهسالار خشم و غرورمان بود و قلب رنج دیدهاش، رویشگاه فریادی بود که تنها شکستن بُتها را میاندیشید.
غرورانگیز بود. و چه زود برآشفت خواب خوابزدگان در اندیشه برتری را! و چه مبارک است که اکنون، فریاد پیرمان را همچنان میشنویم؛ آنچنان که قافلهسالار خشم و غرور و آزادیمان است. و هر روز، لایهای از لایههای پوسیده تزویر، به فریادی در هم میشکند و آن خط سرخ غرور و عزت، پر فراز و نشیب، همچنان ادامه دارد.
فریاد کن مرد! فریاد کن و بگذار فریادت توفانی برانگیزد این دست ترک خورده راکد را؛
که دیریست در انتظار و خنکای فریاد، در خویش میسوزد.
فریاد کن مرد! تا فریاد تو چون پتکی شود، فرود آمده بر گرده شیاطینی کوچک، که زیرکانه، تک تک کوچه باغهای شهر را به آتش کشیدهاند.
فریاد کن! که فریاد تو موجیست که چندان که سینه به صخرهای میکوبد، سنگ را به شن مبدل میکند. فریاد کن که حریق نفس تو، شعله شعله سر میکشد و میسوزد و میگدازد این جنگل تیرگی را که پناهگاه ظلمتِ شبان است.
ای آتشی که همچنان که میسوزانی، خنکی میبخشی و آرام میکنی! پس سوختن اگر چنین سوختنی باشد، بگذار همه این سرزمین، همواره بسوزد و از عمق ویرانی، سرزمینی تازه سر از خاک برآرد.
جملات داغ تو، میگدازد و کور میکند چشم آنان را که نمیخواهند بشنوند؛ همچنان که حرارت و آرامش میبخشد سینههای گُر گرفتهای را که از تجمع فریادهای منجمد، یخ بستهاند.
من مجموع میلیونها حنجرهام که اینک تو را به مدد فرا میخوانم.
مجموع میلیونها زن و مرد، کودک و پیر، میلیونها جوان، با غرورهای لگدمال شده که زیر میلیونها یوغ دیگر، توان ایستادن ندارند.
پس اینک ای امام! تصاویر روشن میلیونها آینه شکسته غرور دستان سحرانگیز تو را به ترمیم حضور خویش فرا میخوانند.
بگذار زمزمههای مانده در میلیونها گلو، به یکباره فریادگونه از حنجره تن بیرون بپاشد. بگذار ارتعاش صدای یکپارچه این سرزمین، قلب تاراجگران این قوم را بلرزاند؛ آنچنان که زمین لرزهای شود، بپا خاسته بر ویرانی جنگل تیره؛ بیشک پرهراسترین قلبها، در سینه ابلیسان میتپد؛ ابلیسان حقیری که از حواس مرگبار خویش، مینشیند و قانون وضع میکند و حتی به شاخه درختان، زنجیر میبندند که مبادا دستی باشد تشنه حلقوم ایشان. اما همیشه هستند آزادگانی
که تاب دیدن یوغ بر قوم خویش ندارند؛ سپس چون تو بر منبر رفیع فریاد میایستند و بیواهمه از هیچ قانون و یوغ و شاخهای، گردبادی میآفرینند؛ آنچنان که پیکر تهی هیچ شیطانی تاب ایستادن در آن نداشته باشد. پس آنگاه که فریاد، جسارت بیرون ریختن از حنجره را بیابد، همان، لحظه موعود زانو زدن شیاطین است. و اینگونه است که شهامت، رمز بطلان تمام طلسمهای زمین است.
و اما امروز، جنگل تیره را کشتزار وسیعی میبینم که عطر آزادگی در خود میپرورد و آنچه را که نمیتوان یافت، یوغ است است و آینه شکسته. هر چه هست، وسعت است و یکپارچگی.
نبود، جز به همت فریادی که اینک هنوز در زبان بادهای این سرزمین نجوا میشود و به گوش اهالی میریزد و بیشک، تا وقتی که این فریاد زنده است، کشتزار روشن هرگز نخواهد خشکید.
حقارتمان را مثل صخرهای وحشی بر سرمان میکوبند. بندهوار، بر دهانمان میزنند. شایسته قلاّدههای رنجمان میخوانند. از استخوانهایمان بالا میروند، در هوای بارانی چشمهایمان...
چاههای سرشارمان را به سلامتی قارّههاشان مینوشند. شلاّق مصیبتشان، گُردههای گسیخته ما را خوب میشناسد؛ بر شنزار پیشانیمان مینشینند، در هوای بارانی چشمهایمان...
توفان اعتراض، به در و دیوار میکوبد. طاقهای فیضیّه بلندتر شده است. نعرهای نیلوفرانه بر ستونها میپیچد:
«سگانتان را به رخ ما نکشید؛ در این قبیله، آغوش گشودهای نخواهید یافت». هوا توفانی است - استخوانی در گلوی وطن - دندانهای غیرت بر هم میسایند صدایی از حنجره سلحشور قیام برمیخیزد: «من اعلام خطر میکنم» نبض زمان تپیدن
میگیرد: «ای علمای اسلام! من اعلام خطر میکنم» مشتهای گره کرده شهر، شقیقههای شیطان را نشانه رفته است:
«ای حوزههای علمیّه! من اعلام خطر میکنم» باران شدّت گرفته است. - آسمان طغیانگر - دسیسههای سر به مُهر، خفّاشان، به خواب شوریده خویش مینگرند؛ جایی در حوالی ذلّت، با جامهای فاجعه در دست، اربابان خویش را به میهمانی خیانت و ستم میخوانند.
خونابههای رنج در کاسههای این مردم، برای لحظهای حتّی تکانشان نخواهد داد.
تمام میراث این سرزمین مظلوم را فدایی یک قطره کثیف از خون ستمگران میخواهند.
رگبار اعتراض، - لهجه افشاگر و تازنده یک مرد - ، این همان راهی است که به گورستان شیاطین ختم خواهد شد.
هنوز طنین داغ صدایت، در انعکاس قلّههای زمان میوزد؛ تازه و عطرآگین.
هنوز موج نفسهای سوزناکت که از ذبح اسلام به دست عیّاشان پهلوی توفان داشت، در ساحل انقلاب دیده میشود.
طلوع تو، مسیح ایرانِ مُرده بود و مرگِ درخت، خواب را به سخره گرفت.
مثل یاس، بر بومِ تشنه رنگ، دمیدی و عطر کلامِ حماسیات، شامّه عدالتخواه مردم آفتاب را زنده کرد؛ آنگاه که فرمودی: «بیرق سیاه، بر بالای سر بازارها و خانهها بزنیم و خیمه سیاه به پا کنیم و به سوگ اسلام، گریبان چاک کنیم که عزت مسلمین پایکوب شد و عظمت ایران از بین رفت».(1)
1) - سید جلالالدین مدنی، تاریخ سیاسی معاصر ایران، ج 2، ص 109، با اندکی تصرف.
آه! از آن حماسه سرخِ سخنسرایی تو که اشتهای ما را به حکومت «اللّه» تحریک کرد: «اینها که در مجلس شورا، به نام وکلای ملّت، چنین لایحه ننگینی را به تصویب رساندند، وکیل ملّت نیستند؛ وکیل آمریکایند، و اگر وکیل ملّت هم بودند، من عزلشان کردم».(1)
زیر آبشار کلمات آتشین تو، آتش گرفتیم و غسل آفتاب کردیم، تا اسلام، از خونِ گرممان آبیاری شود و قلب تو تا انقلاب بتپد؛ تو گفتی و ما گرم، گریستیم؛ گفتی و داغ گفتی: «قانونی به مجلس بردند که آمریکاییها با کارمندان و خانوادههای آنان و خدمهشان، ار هر جنایتی که در ایران مرتکب شوند، مصون باشند، اگر یک خادم آمریکایی مرجع تقلید شما را وسط بازار ترور کند، زیرا پای خود منکوب کند، پلیس ایران حق ندارد جلو او را بگیرد، دادگاههای ایران حق محاکمه ندارند، باید پرونده به آمریکا برود و در آنجا، اربابها تکلیف را معین کنند.»(2)
فدای قلب تو! که از هرزهگریهای خفاش تاریکی در فشار بود و تأثّرات قلبی تو، در قالب کلام نمیگنجید. چشم امت، به داغی اشک سوخت؛ وقتی که مرگ خویش را پیش میخواندی، تا دیگر شاهد این همه بیدادگری نباشی؛ که «ملت ایران را از سگهای آمریکایی پستتر کردند،... حتی اگر شاه ایران، یک سگ آمریکایی را با اتومبیل زیر بگیرد، او را بازخواست میکنند، ولی چنانچه یک آشپز آمریکایی، شاهِ ایران را زیر بگیرد. کسی حق تعرض ندارد؛ چرا؟ برای اینکه میخواستند وام بگیرند و آمریکا خواست [در مقابل آن وام]، این لایحه تصویب شود... . ایران، برای این دلارها خودش را فروخت؛ ملت مسلمان ایران را از وحشیها،
عقب ماندهتر معرفی نمود؛ ما با این مصیبت چه کنیم؟!»(3)
تنور داغ حنجره تو، از جراحت ناسور اسلام شعلهور بود، که سر کردگان شب، «عید ایران را عزا کردند؛ عزا کردند و چراغانی کردند؛ عزا کردند و دسته جمعی رقصیدند؛ استقلال ما را فروختند و چراغانی کردند...»(4)
و ما گریستیم؛ بر تابوت این زخم کهنه که تو، بیمحابا از آن سر برداشتی و از اثرِ باران زخم تو، سیل خروشان ملّت جاری شد و موج حادثه، بلند و استوار، قد کشید و ایستاد و بیرق اسلامِ سرخ را به سینه چسبانید، تا شاه آمریکایی برود و فرشته روح اللّه، از فجر خدا طلوع کند.
(428 ق)
دوشنبه
5 آبان 1382
1 رمضان 1424
2003 .oct. 27
ابوعلی سینا بودی و سیمرغ قلههای قاف
«قانون» و شهباز آسمان «شفا».
نامت، درخششی است که بر سر ستارگان علم و دانش سایه افکنده است و کلامت، اعجازی است موجز امّا فراگیر، مختصر امّا همیشگی.
در خاطره روزگاران، اندیشهات آینهای است که هر بینندهای را به تحیّر وامیدارد.
از خویش خاطر جمع بودی و خاطر تو، شمع جمع اصحاب علم بود و دانش.
همه دغدغههای پی در پی تو درس بود و مدرسه، شور بود و اشتیاق، کتاب بود و کتابت، که هیچ شبی را تا پایان نخفتی و هیچ روزی را جز به قرائت و درس، نپرداختی و سپری نکردی.
مسجد جامع «بخارا»، سجادهنشینی تو را در خاطر خویش، نگه داشته است.
باور آسمانی تو، سرشار از عشق بود و لبریز از غنچههای قنوت؛ سرشار از شکفتن نور بود و لبریز از زمزمههای آسمانی.
در اوج درد و فقر، چپاول و ستم و در نهایت تنگدستی، از کوچههای تنگِ جهل و خرافه پرستی عبور کردی؛ چونان توفانی گریزپا، به سوی آسودگی ساده و سبکباری، سر به آسمان کشیده.
چشمت جستجوگری بود که لحظه به لحظه به حکمت سمت و سو میداد و روشنی میافزود و زبانت، اعجازی بود که منطق را دگرگون مینمود، و این تفکّر تابناک تو بود که تمام نقاط کور را در نطفه خفه مینمود.
قلبت، دریایی بود، لبریز از چشمه جوشان دانش. اولین فیلسوف اسلام بودی و نقطه پایانی بر تمام ادعاها و ابهامها.
دریای تلاش بودی و تکاپو و تلاطم.
وقتی که «ما بعد الطبیعه» ارسطو را ترجمه میکردی، دود از سر واژهها برمیخاست و تعبیرها به خواب فرو میرفتند و از گرمی مهربانی تو، آفتاب، رونقی دوباره مییافت.
آفتاب و ماه و ستارگان، شاگردان مکتب تو بودند و غرق در هیبت و هیأت تو.
مسیر حرکت گامهای تو از رنج بود و سختی؛ از فقر بود به سمت تهیدستی، امّا مسیر سیر و سلوک تو همگام با «ابو سعید ابی الخیر» بود و همراه با «شیخ ابوالحسن خرقانی» و از فراز بود به اوج.
هزاران چون سلطان محمود غزنوی، به بلندای نامت نظاره نتوانند کرد؛ که در این راه، کلاه از سر چرخ اوفتاده است. آنها که توان درک حقیقت نداشتند، صداقت زبانت را بر نتافتند و در آتش حسادت سوختند؛ که کتابخانه پر ارزش «ری»، داغدار آتش حسودان بود و شعله خشم و ستم. امّا هر نگاه تو، با خود دریایی از علم داشت.
رصدخانه اصفهان، زیر نظر تو بود که به آسمان چشم میدوخت و خوشه خوشه روشنی میاندوخت.
تاریخ ایران، سرشار از عصیان «سلطان محمودها» بود و لبریز از طغیان «سلطان مسعود»ها و تو خوب میدانستی که باید چون رود و چونان گردبادی مست، ادامه داد و به هیچ چیزی جز جسارت جرأت، نمیبایست نگریست.
اگرچه «حکمة الشرقیه و حکمة العرشیه» در این آشوبها به آتش پیوست،، امّا غلیان چشمه حکمت و منطق و معرفت، یک لحظه از پای ننشست؛ که تو ابوعلی سینا بودی و از ایل صداقت و حقیقت. آئینهای بودی که چهرههای سنگتراش را در انعکاس صاعقه توفانی خویش در هم شکستی و بر فراز قلّههای روشن ستارگان ایستادی و به ویرانههای تفکّر جغد صفتان خندیدی.
مدبّری که در بدن تو تدبیر میکرد، از کار نایستاد.
حافظ قرآن بودی و واقف به دانایی.
به دل، جز محبّت، هیچ نداشتی.
عشق به علی علیهالسلام در سینهات موج میزد و ازنگاه تو، سر به اوج.
زبانت، زبانه آتشِ اشتیاق و محبّتی بود که از
علی علیهالسلام دم میزد و تو معترف بودی که:
«تا باده عشق در قدح ریختهاند
و اندر پی عشق عاشق انگیختهاند
در جان و روانِ بوعلی، مهر علی
چون شیر و شکر به هم درآمیختهاند»
شهرت تو عالمگیر است و حکمت تو شیرگیر.
از مشرق تا مغرب واژهها، نامت طلوع کرده است و تمامی ستارگان علم و ایمان، آشنای دیرباز توأند.
بزرگی و بلندی و آوازه نامت در سراسر عالم منتشر است. هر زمان که «دانته» در رؤیای شیرین خود سفر میکند، دیدن نام تو بر فراز دروازههای علم و حکمت به او شور میدهد و اشتیاق؛(1)و این تویی که همنشین طبقه حُکمایی و همصحبت سقراط و همکلام افلاطون و انیس جالینوس و مونس اقلیدس و ملازم بقراط ... .
آثار تو، آنچنان در بستر تفکر رسوب کرده و مردم مشرق را به تفکر وا داشت، که موریانههای شک را از پیکره سکون و رخوت و ترس بیرون ریخت؛ اینبار نه آواز، که آوازه نام تو و تفکر شرقی تو، موریانههای شک را از پیکره سکون و رخوت و ترس انسان بیرون کشید و آفت جهل و خرافه را از تن بیمار و جان خسته این سرزمین به در نمود.
بیسبب نیست که «ابن خلّکان» تو را «دکان نادره عصر» نامید و محمّد انوری در سرود خویش تو را:
«دیده جان! ابوعلی سینا
بوده از نور معرفت بینا
جان موسی صفات او روشن
متجلّی و شخص او سینا»
هنوز که هنوز است، اروپا، وامدار حکمت و علم و معرفت توست که «آلپاگوس» و «کرموننتیس» سرمست از ترجمه «قانون» تو آواز روحشان، روشن از شرقیترین کلمات منور توست.
1) - دانته در سفر خود به همراه، ویرژیل در کتاب کمدی الهی به کاخی بزرگی برمیخورد که تمام فیلسوفها و حکمای بزرگ در آنجا نشستهاند که وی نام آنها را به زبان میراند که یکی از آن نامهای بزرگ، ابوعلی سینا میباشد.
(8 ق)
سهشنبه
6 آبان 1382
2 رمضان 1424
2003 .oct. 28
مکّه، چشم به راه صبح بود و صبح، چشم به راه قبله حادثهها.
پیامبر آمد؛ از پشت تمام تردیدها، تا یقین آفتابیاش را به دلهای مردد و مشکوک بتاباند.
«چو صبح صادق آمد راست گفتار
جهان در زر گرفتش محتشموار
پیامبر آمد و ابوجهل، در پشت جهل جاری خویش مخفی شد و ابوسفیان، خانهنشین سرای نخوت و ذلت گردید. چشم انتظاری کعبه به پایان رسید و قدمهای مردی از جنس نور، آمد و تاریکی را از دوش زخم خورده مکّه برداشت و هیبت هبلها را فرو ریخت.
و محمد صلیاللهعلیهوآلهوسلم، این چنین آمد و پلیدی و پلشتی آنچنان رخت بر بست که هنوز که هنوز است، مکه غرق نور است و ستاره که «جاء الحق و زهق الباطل انَّ الباطل کان زهوقا».
محمّد صلیاللهعلیهوآلهوسلم آمد و ابوسفیان منتظر بود تا پیامبر بگوید «القتل»؛ تا تمام اهل مکه، در خون غوطهور شود. ابوسفیان منتظر بود تا پیامبر ندای «النهب» سر دهد، تا تمام اموال مکّیان به غارت رود. ابوسفیان منتظر بود تا پیامبر بگوید «الاسر»؛ تا تمام اهل مکّه اسیر شوند و حقیر؛ امّا پیامبر هیچ نگفت و هیچ نکرد؛ جز لبخندی ساده که به آن بسنده نمود، جز نگاهی از سر مهربانی و عفو
و گذشت، که پیامبر صلیاللهعلیهوآلهوسلم، دریای عفو بود و اقیانوس گذشت. پیامبر آمد و چشمها همه حلقه بر در خانه خدا شد.
و پیامبر چه باشکوه پا بر خانه خدا نهاد و بر آستانه آسمانی کعبه، سجده شکر به جای آورد و زمزمه زلال «لا اله الا اللّه وَحْدَهُ وَحْدَهُ، اَنْجَزَ وَعْدَهُ وَ نَصَرَ عَبْدَهُ وَ هَزَمَ الْاَحْزاب وَحْدَه» را سر داد.
و این صدای آسمانی پیامبر بود که از فراز منبر نور و ایمان، به گوش میرسید که: «یا ایها الناس انا خلقناکم من ذکر و انثی و جعلناکم شعوبا و قبائل لتعارفوا اِنّ اکرمکم عند اللّه اتقیکم» محمد صلیاللهعلیهوآلهوسلم آمد تا من و من، من و تو یکی شود، سید قریشی با سیاه حبشی، عرب با عجم برابر شوند و برادر. محمد صلیاللهعلیهوآلهوسلم آمد تا «منها» به هم بپیوندند و «ما» شویم؛ مایی که در برابر عظمت الهی هیچ است و هیچ.
«این من و ما بهر آن بر ساختی
تا تو با خود مزد خدمت بافتی
تا من و توها، همان یک جان شود
عاقبت مستغرق جانان شود»
صدای شیهه اسبها، صدای چکاچک شمشیرها، صدای فریادهای لا اله الا اللّه و منشوری از نور که زمین مکّه را فرا میگیرد:
بتها به خاک میافتند.
بتها به سجده، پیشانی بر خاک میسایند.
بتها تکه تکه میشوند.
بتها در معبد نیایششان دود میشوند و نابود میشوند.
بتها سنگفرش عبور میشوند.
کعبه بلند میشود.
کعبه روی دو پا میایستد، سرش را بالا میگیرد، در هوایِ صافِ ایمان نفس میکشد، دستهایش را بالا میبرد و خورشید را در آغوش میفشارد.
کعبه فریاد شوق میکشد، از شادی در پوست خویش نمیگنجد، گریبان میدَرَد و مدهوش میشود.
سپاه همچنان لا اله الا اللّه گویان، به راه خویش ادامه میدهند.
مکّه سراسر شعف است
مکّه سراسر نور است
مکّه مکمل اسلام است.
درهای کفر، به هم میخورد. درهای کفر، برای ابد بسته میشود.
بت خانهها با خاک یکسان میشود و قرآن، بالا دستِ نور، به فتح مکّه کمر میبندد و محمّد صلیاللهعلیهوآلهوسلم - طلایهدار سپاه - شمشیر میزند و علی علیهالسلام بر شانههایش میایستد تا اسلام گسترش یابد.
رودی بر فراز دریا موج میزند، تا لات و هبل و عزّی، مردگان همیشه تاریخ، این سنگهای بیجان و بیمصرف، در عذاب الهی بپیچند و نابود شوند. سفیانیان در آتش ندامت بسوزند و آزاد شوند، که محمّد بخشاینده است.
که محمد، فرستاده خدای بخشاینده است. که بلال، پا بر فراز کعبه، اذان بگوید که بردهای سیاه، برابری را فریاد بزند.
که ایمان، در رگ و تار و پود جامعه، بیوقفه
بدود
که مکّه، عظمت اسلام را نعره بکشد
که کعبه، سراسر، نورشود، سراسر عشق. که پنجرهها، روبه روشنایی باز شود.
که تالاب کفر، خشکانده شود. که گیاهان هرزه، بر پیکر کعبه ریشه ندوانند که فتح مکّه آغاز اشکها و خندههای تاریخ شود.
روزی که به سمت مدینه میرفت، با تمامی اندوه خود، شهر را مینگریست و نجوا کنان میفرمود: «اللّهُ یَعْلَمُ اَنِی اُحِبُّکَ و لَولا اَنَّ اَهْلَکِ اَخْرِجونی عَنْکِ لَمَا آثَرْتُ عَلَیکِ بَلَدَا و لاَ ابْتَغَیتُ بِکِ بَدَلاً و اِنِی لَمُغْتَمٌ عَلی مُفارِقَتِکَ.
... و امّا آن روز، روز بیستم ماه مبارک، در سال هشتم هجرت، برای حضرت محمّد صلیاللهعلیهوآلهوسلم حسّ دیگری داشت؛ احساسی که پیامبر صلیاللهعلیهوآلهوسلم را به سجده شُکر وادار میکرد؛ شکر نعمتی که هنگام «خروج» از «مکّه»، آن را آرزو میکرد و هنگام «ورود» به مکّه، سرشار از خیل نعمتهای فراوان شده بود؛ خیل رستگارانی که تا دوردستها، مثل منظومههای کهکشانی به دورش حلقه زده بودند.
دیگر از شهر، نجوای مخالفی برنمیخاست؛ تا چه رسد به حرمت شکنیهای ناجوانمردانه مختلف! سروش آسمانی، هر لحظه گلبانگ فتح و پیروزی را جار میزد: اِنَّا فَتَحْنَا لَکَ فَتْحَا مُبینَا، یعنی: آی جهالت پیشگان، برخیزید! کو آن مرام بوجهلی و بولهبیتان؟! کو آن تازیانههای آتشینِتان که مست از باده خودخواهی بود، کو؟! آی نامردمان سِفله، که حتی به خویشانِ خویش نیز ترحم نکردید! کجاست آن شکنجههای وحشیانه شما!
کجاست آن غرور تجمّلهای دروغینِتان!
آی استخوان پرستان جاهل! اینک بنگرید؛ این هما وعده الهی به پیامبر رحمت است! این همان
وعده پیروزی حق بر باطل است! اینک، زمان، زمانِ میقات مردان راه رفته در کوی حقیقت است! اینک، زمان، زمان پرتوافشانیِ خورشید جمال «مُحَمَّد» صلیاللهعلیهوآلهوسلم است! اینک، زمان، زمان برآورده شدن آرزوهای «حمزه علیهالسلام» است! اینک زمان، زمان تسبیحِ لا فَتی اِلاّ عَلی علیهالسلام، لا سَیف اِلاّ ذوالفقار است! جمال کبریاییاش، آتش به جان بتها انداخت و از آسمان نگاهش، عشق باریدن گرفت؛ گویی ذرهای در آفاق نمانده که جذب خورشیدِ پیشانیاش نشود!
دست برد و عصای قهر بر دست گرفت؛ ذرات عالم، همراه ملکوت آسمانها به سماع برخاستند؛ کعبه را نوایِ جَآءَ الْحَّقُ وَ زَهَقَ الْباطِلُ فرا گرفت و باران ترنّم و تبسّم فضا را عطرآگین کرد. آری! اِنَّ الْبَاطِلُ کَانَ زَهُوقا؛ باطل همیشه رفتنی است! کدامین ابر را توانایی انکار خورشید است؟! کدامین شب، توانسته است حکومت ابدی داشته باشد؟! اینجاست که دیگر نوبت حیدر کرّار است! باید که به اوج برسد، عظمت مولود کعبه؛ تا همدوش «حبیب خدا»، حرم را از خَس و خاشاک پاک نماید!
چه افتخاری برای اسلام بالاتر از علی علیهالسلام! چه عظمتی والاتر برای حرم و چه شکوهی ماندگارتر برای این فتحُ الفُتوح؟!
اینک نوبتِ اِذَا جَآءَ نَصْرُ اللّهِ وَ الفَتْح است؛ تصویر جاودانه حضرت پیامبر صلیاللهعلیهوآلهوسلم و تفسیر عارفانه امیر مؤمنان علی علیهالسلام، تا قیام قیامت!
بلند بخوان، حضرت جبریل علیهالسلام؛ بلندتر!
اِذَا جَآءَ نَصْرُ اللّهِ وَ الفَتْحِ، وَ رَأَیْتُ النّاسَ...
آری! جای شگفتی نیست؛ او پیامبر رحمت است؛ عفو میکند! در کمال قدرت، میبخشد.
او کانون مهر خداوندی است، که بهایِ یک تبسّمش، جانِ جمله کاینات است!
میبخشد؛ اِذْهبُوا فَاَنْتُمُ الطُّلَقآءُ، تا درس بزرگی به خودباوران بدهد!
میبخشد: لاَ تَثْرِیبَ عَلیکُمُ الْیَومَ، یَغفِرُ اللّه لَکُم و هُوَ اَرْحَمُ الرَّاحِمینَ؛ تا در تاریخ نوع دوستی، قصه
حضرت یوسف تکرار شده باشد! میبخشد تا مفهوم صله ارحام، برای همه آشکار باشد.
فدای رفتارت، یا رسول اللّه صلیاللهعلیهوآلهوسلم!
چهار شنبه
7 آبان 1382
3 رمضان 1424
2003 .oct. 29
فضای ابری و بغضآلود بغداد، کم کم بارانی میشد و دل باختگان مکتب عشق، فقدان «ابن معلم» را میگریستند.
دلتنگی به قامت شهر چنگ انداخته و آسمان، ورود ستارهای دیگر از کهکشان فقاهت را استقبال میکرد.
بیشتر از همه، اندیشمندان و محدثین گستره سبز فقه - فقه جعفری علیهالسلام - احساس غربت میکردند. بزرگمردی رخت رحلت میپوشید که تا آن روز، از فقهای تشیع، کسی به مرتبه و شأنش نرسیده بود؛ محدث انوار معرفت، محمد بن محمد بن نعمان رحمهالله.
ناخدایی بهر آزموده که با عنایات خاصّ مهدوی(عج)، در بحرانیترین زمان، کِشتی تشیع را به ساحل نجات رسانید.
یادگار و ادامه دهنده زحماتِ «ابن بابویه رحمهالله و ابن قولویه رحمهالله» بود و یادگارانِ فاخر مکتبش، «سید شریف رضی رحمهالله و سید مرتضی عَلَم الهدی رحمهالله» بودند که هر کدام، نوری از انوار تابناک علوی
به شمار میآمدند.
حُسن خلق، صلابت تدریس، قدرت زعامت، ایمان و سلوک و عشقش به ولایت، وی را از جمله خاصان درگاهِ خورشید عالمتاب عدالت، حضرت موعود(عج) قرار داده بود.
تألیفات بیشمارش، خبر از تلاش فراوان او برای فقه جعفری علیهالسلام و معارف ولایت، میدهد. امروزه، تمام حوزههای معرفت و اندیشه، حکمت و کلام، اصول و فقه و حدیث، از آثار جاودانیاش بهره میبرند و از نام و یادش تبرّک میجویند.
مانایی و جاودانی آثارش، بعد از هزار سال، بیانگر معجزات حضرت ولی عصر، صاحب الزمان(عج) است که نسبت به ایشان، عنایتی خاصّ داشتند. درود و رحمت خداوند بر همت و روح بلندش باد.
تا باد، شکوه علم و دین باد
بر «شیخ مفید» آفرین باد!
پنج شنبه
8 آبان 1382
4 رمضان 1424
2003 .oct. 30
قلبش کوچک بود، امّا دلی داشت به وسعت دریا.
همنام حسین علیهالسلام بود و هم رکاب شهادت. کوچک بود، امّا میخواست حادثهای بالغ را از خود به یادگار بگذارد.
در ازدحام واژههای تازه به دوران رسیده، صدایی شد از جنس جسارت و شهامت.
وقتی که آتش جنگ و عداوت زبانه میکشید و بیرحمی خویش را به تماشا میگذاشت و محک میزد، آتش غیرت تو، تمام شعلههای سرکش را به تسلیم واداشت و عیار نام تو، بالاتر از تمام نامها ایستاد. کمربندی از جنس نارنجک، گرداگرد خویش بستی و به کمین ترس نشستی، تا ترس و هراس را غافلگیر کنی. تو واژهای کوچک بودی و معنایی بزرگ و عمیق؛ عمیقتر از زخمهای خاکستر شدهات.
خشاب خشم خویش را پُر کردی و با اشک، به بدرقه خویش رفتی و با خون به پیشواز خویش. چفیهات را محکم به دور باور بارانی خویش بستی و منتظر نشستی، تا که ببینی کدام حادثه نصیب تو
خواهد شد. شور در چشمهایت موج میزد و عشق در خونت و خونت در رگانت به وجد آمده بود و به تلاطم. روبهروی اشکهای پیر مراد خویش ایستادی و به سن و سال کوچک خویش پشت نمودی.
تو میخواستی نشان بدهی که یک مشت میتواند پشت صدا را به لرزه درآورد.
میخواستی نشان بدهی که باور تو ابتدایی نیست.
تو دانشآموز نوجوانی بیش نبودی، امّا دکترای افتخاریات را از دانشگاه عشق و عقیده به ولایت و شهادت گرفتی و نشان دادی که اگرچه کوچکی، امّا بزرگ زادهای و بلند اقبال. وقتی که چشمهای خویش را مرور کردی، چیزی جز باران نیافتی.
وقتی که اشکهای خویش را مرور کردی، چیزی جز یکدستی و زلالی نیافتی.
وقتی که به پای خویش نگریستی، جز اقتدار و ایستادگی، چیز دیگری برازنده تو نبود.
تو مهیّاترین شوق بودی و آمادهترین ایثار،
تو عاشق بودی و عشق، جزء لا ینفک خون تو بود.
رفتی و تمام نامهای بزرگ را دور زدی و از میانبُر عشق و شهادت، از جاده خاکی تن گذشتی و خود را به مقصد و مقصود رساندی.
خاکریز، ملتهب بود و آفتاب، بیقرار و چند قدم آن طرفتر تو، آهن بود و آتش، گلوله بود و
انفجار؛ و تو میخواستی که در انفجار لحظههای مرگ، نارنجکها، دستان تو را سبز کنند.
چند قدم آن طرفتر تو، ترس بود و تباهی، تیرگی بود و تیر.
چند قدم آن طرفتر تو، حماسه بود و ایثار، جسارت بود و لحظه دیدار؛ و تو به خویشتن نگریستی و گریستی.
تو هنوز محدحسین بودی؛ محمدحسینی که چند لحظه بعد، همراه ثانیهها، پودر میشود و خاکستر. بند پوتین خویش را محکم کردی و مشتهای خود را محکمتر و گام در جادّهای نهادی که یک طرفه بود و بیبازگشت.
و تو خویش را به زیر تانک افکندی تا نشان دهی که مرگهای بزرگ، سنّ و سال نمیشناسند.
تو خویشتن را به زیر تانک افکندی تا نشان دهی که:
عاشق نمیمیرد هر آن کس منتهی نیست
بر آسمان، عریانی سرخ رگانش.
آه! ای حماسه دوازده ساله! چقدر مظلوم بودی، آنگاه که در پشت دروازههای «خونین شهر»، بر خون برادرانت ایستادی و آنان حتی ادامه تفنگت را... که در گستره رؤیاهایت، با آن به ستیز با ستم برمیخاستی، از تو دریغ کردند!...
تو از همان اول هم بزرگ، بودی، که تمام خواهران و برادرانت را بزرگ کردی.
کودکان ما، با آرزوی دیدن تو به خواب میروند و بزرگان ما در حسرت فهمیدن تو بیدار میشوند.
تو هر سال بزرگتر میشوی و اینک «تاریخ» بر مزارت به احترام ایستاده است و من میدانم روزی میآید که همه تو را میخوانند.
تو از همان اول هم رهبر بودی!
آنگاه که نجواگر غریب نخلستان، تو را نیز به
سینه چاه گفت که:
«ای انسان! آیا گمان میکنی جسمی کوچکی؟ در حالی که جهانی بزرگ در تو پیچیده شدهاست».
آری! ارزش قلب کوچک تو از صدها زبان و قلم بیشتر است.
تو از همان اول هم خیلی چیزها را «فهمیده» بودی!
همیشه خاموش بودی، ولی هرگز سکوت نمیکردی.
«پوشش»، سفارش همیشگیات بود که خواهرانت را «مصونیت» میبخشید و...
نامت بلند و جاودانه باد!
صدای تیک تاک ساعت، نزدیک شدن به قرار ملاقات و صدای انفجارِ تحویل یک روح کوچک به خداوند، بوی خوش بهشت و لالایی حزین یک مادر؛ آه کودکم! دیگر لباس کودکیات، بر اندامت برازنده نیست. چقدر بزرگ شدهای! انگار تا بزرگ شدن، فقط یک تانک فاصله بود، تا پیش خدا.
حالا دیگر زمزمه لالاییهای کودکانه در گوشهای کوچکت سزاوار تو نیست.
مادر، حسین خوبم! من گوشه گوشه خاکریزها و گام هایت را دنبال کردهام و تکه تکه بدنت را کاویدهام و از میانشان، قلبت را برای خود به یادگار برداشتهام. گرم گرم.
قلب تو را به قلب نوجوان ایران زمین پیوند خواهم زد، تا بهانههای بزرگ شدن را بفهمد، تا فهمیده باشد، حسین را.
آه، کودکم! تو چه خوب معنی ناموس را دانستی و چه خوب جسم وطن را دیدی که داشت زیر زنجیرهای چرخ تانک مچاله میشد و تن تو نیز.
رهبر کوچک من! میآموزم از عروج تو، سماع کودکانه را و خواهش یک دل کوچک برای پیوستن به دلدار و بعد، پارههای مقدس یک جسم و اشکهای
سرزیر همسنگران متحیر در این عشق بازی.
رهبر کوچک من! 13 ساله شکفته در زیر چرخهای تانک! نور عروجت، همچنان پس از گذشت سالها، چشمهامان را خیره کرده است و جانی را به شگفت واداشته است. نام تو - بسیجی کوچک - پشت دشمن را میلرزاند.
امروز، هر نوجوان ایرانی، نام حسین فهمیده را در ذهن خویش حک کرده است و با افتخار، در کتاب درس زندگیاش، قصه فداکاری او را از بر است. تو در یادمان دفاع مقدس، بر بلندترین نقطه خوش نشستهای. سلام بر پرواز روح کوچکت، آنگاه که به خدا پیوست. نامت جاودانه میماند!
پس از چهارده قرن، حماسهای میآفریند به وسعت تمام حیرت انسان.
دوباره شهادت، شهدی میشود و حیات «حسین علیهالسلام»، را به بهشت جاودان پیوند میزند.
تو در مکتب کدام حسین علیهالسلام پرورش یافتهای؟
کدام اندیشه، کدام انگیزه و کدام عشق، جانت را شعلهور کرد؟
بزرگمرد کوچک!
کاش اسرار سینهات را بر ما میگشودی!
کاش ذرّهای از آتش درونت، جان ما را شعلهور میکرد! این ماشین آهنی، با تمام غرورش، با تمام عظمت و تجهیزاتش، در برابر تو، مُشتی خاکستر است؛
در برابر تو کوچک است. عظمتت، او را به آتش میکشد.
تو نمیسوزی؛ که جاودان میشوی.
پاره پاره نمیشوی؛ که به ابدیت پیوند میخوری.
بزرگ مرد کوچک! حماسهساز قرن فولاد و غفلت! تو چگونه توانستی تمام لذات نوجوانی و تما
آرزوهایت را زیر پای اعتقاد، لِه کنی؟! به روح بلندت و به اندیشه نابت غبطه میخورم.
کاش ذرهای از آتش درونت، جان ما را شعلهور میکرد!
تمام سیزده سالگیاش را در مشتش میفشارد. با باد پیش میرود. میایستد، تانک نزدیک میشود. نفسش را در سینه میفشارد. نارنجکها را محکم میکند. نگاه میکند. تانک نزدیک میشود. به سمت تانک میدود، با تمام سیزده سالگیاش.
تانک نزدیک میشود... حالا در افق چیزی که بر جای مانده است، یک تانک آتش گرفته است و یک سیزده سالگی پر پر.
و حالا ظهر دیگر است. یک سو خیمه آتش گرفته زینب است و یک سو خاطره نوجوانی علی اکبر که به قلب سپاه دشمنان میزند.
و این تاریخ کربلاست. نوجوانی علی اکبر است که به زیر تانک میرود. نوجوانی علی اکبر است که در حبّ وطن آسمانیاش میسوزد، با غیرتی که تانک را مچاله میکند.
ای نوجوانی پرپر! مصیبت تو به پیشانی آسمان چروک میاندازد. داغ تو زمین را پیر میکند، امّا تو همچنان هستی؛ همچنان جاری و جوان هستی. غیرت تو میتواند از تمام سیم خاردارها بگذرد و
خاطره خشم تو، تمام تانکهای دشمنان را به آتش میکشد. نام تو کافی است که هر تانکی از خجالت در خودش بپیچد و خود را با سیم چرخهایش خفه کند.
نام تو کافی است برای اینکه باروتهای دشمن نم بکشد و سلاحهایش بپوسد. نام تو کافی است که پوستینهای دشمن پا به فرار بگذارند.
نام تو را که میبریم، بوی باروت، دماغ تفنگهایمان را مست میکند و سرنیزههایمان
میدرخشند؛ در خشمی آسمانی. و آب از قمقمههایمان میجوشد.
نام تو فتح است و بشارت است؛ در ملتقای شهادت، یا حسین!
اندیشیدن به تو جسارتی بزرگ میطلبد و نوشتن نیز. این خاک، هنوز مبهوت حماسه توست.
عشق را به نامت آمیختهاند گویی؛ شهامت را نیز.
نگاه میکنی؛ تانکها نزدیکاند و همرزمان، خسته و عطشناک. چیزی به فاجعه نمانده است. وای که اگر تانکها از خاکریز بگذرند، چه خواهد شد؟
باز هم نگاه میکنی؛ به فاجعه میاندیشی. برایت قابل تحمل نیست؛ دیدن تکه تکه شدن این همه مردانی که با ایشان خو گرفتهای، سخت دشوار است. چه باید کرد؟
ناگاه، در عمق ذهن خویش، نوایی شگت میشنوی. حسی غریب در تو جان میگیرد. آری! باید شمشیرهای راکد را از سکون دیوارها جدا کرد و نارنجکهایی که در انتظار لحظه شکفتن، ملتمسانه به تو خیره شدهاند. میاندیشی که این شاید تنها کاری باشد که از تو ساخته است؛ پس شمشیر از غلافِ سوخته بیرون میکشی.
اینک نارنجکها به پیکرت آویختهاند و میخندند. چشمانت، روی نزدیکترین تانک قفل میشود؛ پس «یا علی علیهالسلام»! برمیخیزی و فریاد همرزمی که چه میکنی پسر؟... و تو میدوی...
و در مرگ خوبان رازیست: خوبان هرگز نمیمیرند.
اینک بر قله خاکریزها ایستادهام، تا باد از کدامین جنگل دور، نام تو را با خویش خواهد آورد؟ بیشک، مرگ تو باور کردنی نیست که حسینها همیشه در متن این قوم تکرار میشوند؛ زنده و همیشه.
چه غیرتی دارد، بزرگمرد سیزده سالهای که با یک دست شمشیر، و با دستی دیگر، شهامت را به دوش میکشید!
صحرا، آغشته از بوی توست؛ بوی تو و شمشیر و نارنجک و آغشته از بوی عشق. ای روشن جاوید!
حسین همیشه فاتح این سرزمین!
من خوب میشناسم لهجه بادها را، آنگاه که تو را در خویش زمزمه میکندو میشنوم صدای برگهای نو شکفته در ابتدای بهار را وقتی که بر فراز خاکریز، گواه تکرار تو و مردانی چو تواند.
بیشک، زبانم لال است از سرودن تو و قلم حتی از روایت آنچه تو بودی، آنچه تو کردی. قلم، ذهن بسته تاریکیست در برابر روشنایی حضوری بزرگ، که تو باشی.
آنگاه که نارنجکها شکفتند و شعلهها به فراز آمدند، تو را دیدم که چون روشنترین قصههای اساطیری، سوار بر گرده اسبی بالدار، عرض افق را مشتاق و قاطع، پیمودی و ناگاه به خورشید هفتم رسیدی؛ حتی هنوز، گاهی شیهه اسب را میتوان شنید.
شتاب در جبروت خداوند، با برق آن چشمهای جوان.
دستهایش را بر کمرگاه آسمان میگیرد، نفسهای نزدیک دشمن را چون جهنّمی، بر حوالی خویش حس کرده است.
گُردههای کوچکش را تکیهگاه اندوه این سرزمین میکند؛ راز دقیق کائنات را «فهمیده» است.
چگونه بنویسم از پرواز فرشتهوارش در توفان، از دست و پا زدنش در رودخانههای رؤیا - برخلاف تمام جریانها - ؟!
سیزده سالگیاش را به رخ قرنها میکشد. نارنجکها را در مشتهایش میفشارد - مطمئن از
پرواز - چکمههای پلید دشمن، بر خیال کوچکش رژه میروند.
تانکها نزدیکتر از همیشهاند. طنین لرزه بر شانههای زمان. بر شنزار خوابیده است. ایستادنی به شیوه بوتههای برهوت.
ایستاده بر سینه سترگ خویش! ایستااده است تا شعلههای افروخته زمین را رهبری کند. با تمام سیزده سالگیاش...
دستی بر شیشههای پنجره سماوات میکشد، با درنگی تازه لبخند میزند، بارش نگاهش، شتاب میگیرد.
پنجرههای باز آسمان، لبخند فرشتگان در مِه، دستی به پیشانیبندش میساید؛ بوی باران میآید.
خداوند را عاشقانه در آغوش میکشد، شتاب در جبروت، باران شدیدتر میشود و دشمن نزدیکتر.
تانکها میغرّند، آسمان هم.
قهقهه مستانه شیاطین اوج گرفته است و تانکها همچنان میغرّند. همچنان میتازند و عشق، دست به دیوار کائنات گرفته است.
چشمهای جنوب، به رفتاری تازه خیره مانده است؛ بوی نخلها، سوختهتر از پیش، تپیده در آخرین نعرههای خاک، سودای عروج، چشمها بسته به روی رنگها، ایستاده به پای درنگها.
و شهادت، در گامهای آن سوتر است. صدای انفجار عشق، در گوش آسمانها، و ققنوس، بر خاکستر خونین خویش، زنده خواهد ماند؛ با برق آن چشمهای جوان...
آن روز تمام گچهای کلاس درس، رنگی از خون به خود گرفتند و دستان فرزندم، بوی قلم میداد. فرزندان پاک میهن، از مدرسه تا خدا را دویده بودند، نفسزنان و پرشتاب، تا پنجههای وحشی
خیانتکاران را در هم بشکنند و روزی بسازند ماندگار در خیال غمانگیز تاریخ؛ که خیابانها،
سوگنشین دانشآموزان به خون نشسته بودند. درس امروز، ادبیات مبارزه است که سطر سطر آن بوی خون میدهد؛ خونی مقدس که تا عاشق نباشی، استشمام نخواهی کرد.
درس امروز، درس فدا شدن در راه اوست؛ آنجا که تمام لغتنامهها، از تفسیر کلمه ایثار باز میمانند.
آفرین بر تو که چه خوب درست را از بر کردهای!
گلهای سرخ حیاط مدرسه امروز چه رنگ سرخ عجیبی به چهرهشان نشسته است و زنگ، زنگ پرواز روحهای کوچک فرزندان میهن به سوی خداست.
امروز، خیابانها برای همیشه به رنگ سیاه، لباسی بر تن میکنند.
روزنامهها این روزها از بزرگترین انسانها سخن میگویند که چشم کوچکشان، پر از شوق دین و میهن است؛ جوانانی که برای رسیدن به مدرسه، از کوچهها و خیابانهایی گذشتند که امروز نامشان بر آنها حک شده است. گذشتند و سیاه مشقهای فداکاری را نوشتند و سرانجام، سر کلاس درس شهادت، شاگرد ممتاز مدرسه عشق شدند.
و ما امروز، دانشآموز همان مدرسه هاییم؛ با خیابانهای اطرافمان که بوی ایران قدیمی را میدهد. و هر سال، 13 روز از آبان ماه که بگذرد، دلمان چقدر میگیرد به یاد روزها و یاران قدیمی! دهها 13 آبان از عمرمان میگذرد و بر سر همان کلاسها نشستهایم؛ خدا کندمعنی ایثار را خوب فهمیده باشیم، تا ما نیز شاگرد ممتاز مدرسه عشق شویم.
(10 بعثت)
یکشنبه
11 آبان 1382
7 رمضان 1424
2003 .nov. 2
اندوه فراق تو، از جان پیامبر صلیاللهعلیهوآلهوسلم کاست و شرحه شرحههای قلبش، نمک سود این مصیبت شد.
خدا میداند که ترکههای این غم، با سینه رسول خدا چه کرد که «ابوطالب» بزرگ حامی مرام و آیین خویش را از کف داده بود.
پیامبر صلیاللهعلیهوآلهوسلم ازا بوطالب، بوی پدر را استشمام میکرد و چتر حمایت او بیدرنگ و پیوسته، بر سر سفیر هدایت، سایه گستر بود.
آیا کسی هست که پیامبر را تسلیت گوید؟! آخر صاحب عزای این مصیبت، پیش از علی علیهالسلام، پیامبر صلیاللهعلیهوآلهوسلم است،
این صدای مویههای سوزناک پیامبر صلیاللهعلیهوآلهوسلم است که در گلوی سوخته زمان جاری است.
این غریبانههای پیامبر است که در سوگ ابوطالب میتراود و تا همیشه جاری است.
پیامبر صلیاللهعلیهوآلهوسلم هرگز از یاد نخواهد برد که به قدری او را دوست داشتی که همیشه میخواستی با او باشی و با دست نوازش بر سر و رویش نگذاری درد یتیمی، گزندی به او رساند.
رسول خدا صلیاللهعلیهوآلهوسلم هرگز به تند باد نسیان نخواهد سپرد که در توفان هجمههای مشرکین، به پروردگار کعبه سوگندیاد کردی که دست از حمایتش برنخواهی داشت تا مأموریّت الهیاش را به پایان رساند.
آخر مگر میشود از یاد برد آن همه نجابت تو را که در تصدیق رسول خدا صلیاللهعلیهوآلهوسلم به فرزندت علی علیهالسلام - که اسلام آورده بود - فرمودی: «از
محمّد صلیاللهعلیهوآلهوسلم جدا مشو که البته تو را جز به خیر و سعادت دعوت نکرده است.»
تو را دوست داریم و به تو عشق میورزیم که هم پدر مقتدای نخستینمان امام علی علیهالسلام هستی و هم برای بشیر رحمت خدا و سفیر هدایتمان پدری کردهای.
پس تو پدر دو نور بودهای که بر عرش خدا آویختهاند و گوشوارههای آسمان، پیش از آفرینش بودهاند. تکریم تو، رسالت ماست؛ که مایه جلب دوستی خدا و محبت پیامبر و مهربانی علی علیهالسلام خواهد بود. ما هم از یاد نخواهیم برد ستارههای روشن فداکاریها و حمایتهای تو از رسول گرامی اسلام را، آنجا که در محاصره سه ساله پیامبر و یارانش در شعب ابوطالب، هر شب، فرزندت علی علیهالسلام را بر بستر پیامبر صلیاللهعلیهوآلهوسلم میخواباندی تا اگر قریش به ناگاه حمله کنند، جوان رعنای تو به جای پیامبر صلیاللهعلیهوآلهوسلم کشته شود و جانِ عزیز فرستاده خدا، گزندی نبیند.
یاد تو را همیشه گرامی خواهیم داشت تا نجابت و شرف، تعظیم و تکریم گردد و روح پیامبر صلیاللهعلیهوآلهوسلم از ما راضی و خشنود گردد.
ابوطالب بودی و سید بطحا.
بزرگ قریش بودی و قبله قبیله.
آن هنگام که آفتاب رسالت پیامبر صلیاللهعلیهوآلهوسلم طلوع کرد و همه از محمد صلیاللهعلیهوآلهوسلم بریده بودند و اسلام، غریب و تنها مانده بود، تنها تو بودی که از حال رنجور و خسته پیامبر آگاه بودی.
تنها تو بودی که مرهم پنهانترین اشکهای پیامبر بودی.
تنها تو بودی که از راه باریکه ستاره دنبالهدار اشک، به دنبال پیامبر میدویدی و میگفتی: «برو پسر برادرم و هر چه دوست میداری
بگو؛ به خدا سوگند تو را در هیچ پیش آمدی وا نمیگذارم».
تنها تو بودی که فرزندت علی علیهالسلام را به فداکاری و جانبازی در راه آسایش پیامبر صلیاللهعلیهوآلهوسلم امر مینمودی و وصیت.
ابوطالب! نامت آرامبخش زخمهای پیامبر بود و در گوشه گوشه خلوت نگاه پیامبر صلیاللهعلیهوآلهوسلم رد پای مهربانی تو موج میزد و موج.
پدری بودی با عاطفه و صحابهای بودی صادق؛ صادقتر از صبح برآمده از مکّه.
چهل و دو سال ایستادی و وفاداری را با ذره ذره خویش نشان آفتاب مهر محمد صلیاللهعلیهوآلهوسلم دادی.
چهل و دو سال، پا به پای پیامبر شکفتی و شکستی. چهل و دو سال، همه همهمهها و هراسها را زیر سؤال بردی و تنها به نگاهِ پیامبر جواب دادی و جرأت را با حنجره سالخورده خویش فریاد زدی.
قبله قبیله بودی، امّا وقتی باور بارانی پیامبر صلیاللهعلیهوآلهوسلم در وجودت بارید، قبلهات عشق شد و عشق.
آن زمان که همه از بیراههها راه میبریدند و اسلام غریب و تنها، هدف هیاهوی هزار دستان هزار رنگ بود، صدای تو جانی تازه بر پیکر پیامبر دمید.
ابوطالب! این تو بودی که حضورت، دلگرمی یاران بود و نَفَسَت برآمده از عطر شکفتن گلهای محمدی صلیاللهعلیهوآلهوسلم.
لبانت در بارانِ نرم و پیوسته بهاری، گلستانی بود که به پوست خشک جاهلیت رایج جوانه زد و رویید. شانههایت امتدادی بود که پیامبر میتوانست به آن تکیه کند و در پناه آن، یادآور مهربانی تو باشد و از جان گذشتگی تو.
و عالم الحزن، ناگهانترین نگرانی پیامبر بود که داغهای همیشگی را به او بخشید.
عالم الحزن، یک سال نبود، که یک عمر اندوه بود و دنیایی درد.
عالم الحزن، کوچ مهربانی بود و غروب دل
گرمیها.
عالم الحزن، سال ازدحام دل تنگی بود و ازدیاد خون دل خوردن، سال سکوت کلمات بود و سال شیون شکوفهها.
عالم الحزن، سال هجرت تبسّمهای پیامبر بود و سال آوارگی صبر و بیخانمانی تحمل که:
«شد در دل ما به دولت عشقت
غم خانه نشین و صبر آواره»
عالم الحزن سال پژمردن آفتاب امید بود و افسرده شدن آفتابگردانها.
عالم الحزن، سال غروب دل خوشیهای ساده پیامبر بود؛ سالی که آفتاب عمر ابوطالب، بوسه بر بام بهار زد و کوچید.
«چون آفتاب او به لب بام بوسه زد
خون شفق ز دیده گردون شد آشکار»
این زهر را ننوش!
این شوکران را قطره قطره در کام نریز. جهان، زیر پایت دهان گشوده است و آسمان، بالای سرت منتظر تلنگری برای فروپاشیست. نبض دقیقهها تندتر از پیش میزند.
این زهر را ننوش.
این تخت، تکیهگاه ظلم است، این تخت، آشیانه کرکسان ظالم است، این تخت، سرآغاز تحمل ظالمانهایست که پایان نخواهد داشت.
امروز، خورشید، کمرنگتر از پیش میتابد.
امروز، آسمان، تنهاییاش را آنچنان باریده است که جویهای حوالی، خون موج میزنند.
ردّ پایت تا خورشید عروج کرده است. دستهایت تکیهگاه افلاک است و صدایت، حزن دیرپای چاههای مدینه؛ این زهر را ننوش! تاریخ، در ازدحام فروپاشی است. تاریخ، هذیان ناگفته روزهایِ سیاهِ روبروست. این جام را قطره قطره در کامت میریزند.
توس، کبوتران زخمیِ بال و پر شکسته را فراموش نمیکند،
توس، عظمت سر شانههای ستبرت را که تا آسمان میرسید، از یاد نخواهد برد.
قصرهای مقابل، بوی نفرت میدهند.
کوشکها، عزلت نشین واقعهاند و تو، آرامتر از همیشه، پر صلابت قدم میزنی، چون نسیم میوزی و چون کوه، استواریات را زمزمه میکنی.
ستارهها، یک یک از مدار چرخششان افول میکنند و تو همچنان ایستادهای، ماندهای، میدرخشی، میگویی، میتابی و زهر را جرعه جرعه در کامت میریزند.
به دنیا پشت میکنی، ایمانت را دست آویزی برای نجات میدانی
ولایتعهدی؛ آه از این مکر، از این خون مسموم در رگان منجمد تاریخ! آه از این زادههای طغیان و نفرین بر این روزهای نیامده، که در کمرگاه رفتن، پای گریزی ندارند! تو را مدینه خوب میشناسد و زین پس، توس، کبوتران سپید بالش را به پیشوازت خواهد فرستاد.
سهشنبه
13 آبان 1382
9 رمضان 1424
2003 .nov.
کلمات سادهاش هر یک، ضربهای بود بر پیکر پوسیده رژیم شب.
شعلههای داغ او، با هیچ تگرگی فرو نمینشست و از شهادت اسلام به دست چکمههای خودکامه میسوخت.
گروه سیاه، عروس عزت مسلمین ایران را در عمق خاکستر ذلت دفن کرده بودند، تا هر آمریکایی، آزاد از هر جنایتی در خاک نجیب ایران باشد.
و او، نخستین کسی بود که در آن تنگه دهشت خیز استبداد، شمع بیدارگری مردم را برافروخت.
امّا اهریمنِ سیاه، بیدارگری خورشید را بر نتافت و سپاه تاریک خویش را شبانه به سمت او گسیل کرد تا با تبعیدش به خانه همسایه، دشنه بر پیکر بیداری ملّت فرو فکند و برای دزدیهای شبانه خویش، در زیر پوست شهر، مزاحمی نداشته باشد.
پس دشمن، در شبانگاه سیزدهم آبان چهل و سه شمسی، با کماندوها و چتربازهای مسلّح، خانه
پرتوافکن هدایت مسلمین ایران، امام روح اللّه رحمهالله را محاصره کرده و از بام و دیوار، وارد منزل آن بزرگوار شدند و اسباب دوری آن عزیز، به سفری ناخواسته فراهم شد.
و او، مهر و امضای خویش را به «بانو خمینی» سپرد و فرمود: «شما را به خدا میسپارم»(1)
آنگاه با لبخند معناداری به مسؤول گروه کماندوها و چتربازان فرمود: «این همه قوا
نمیخواست»(2)
و این مقدمه سفری طولانی و هجرتی نزدیک به پانزده سال شد، در حالی که عاشقان حضرتش، با بلور اشکهای خویش، مسیح قرن را بدرقه کردند که:
«ای نازنین من به سفر میروی چرا
از کلبهام چو بخت به در میروی چرا؟»
این دست قدرت اوست که از آستین ولایت، بر سر ما سایه انداخته است؛ بیآنکه راه خورشید را بر ما ببندد! و این خیل عظیم، اصحاب آخرالزمانند که هم قسم شدهاند، تا دست از نایب امام عصرشان بر ندارند و دست نازنینش را در دست بقیة اللّه الاعظم - روحی له الفدا - بگذارند و در رکاب ولایت، سر خویش را فدای سلامتی امامشان کنند.
بگذار حکومت قابیلیان، دل خوش کنند به خدعه جهنمیشان که با تبعید نور، میتوانند بین دست او و دل ما فاصله بیندازند، اما آنان که جز به شیوه برادرکشی سلوک دیگری نمیدانند، خواهند دید که ملت ما با اشاره انگشت رهبرش، سرِ برهنه به تیغ میسپارد و پای پر آبله به فلک! اما اجازه نخواهد داد که خطابههای مقتدایش از منارههای شکوه، فرو افتد و حرمت سجاده نگاه او که بر صفحه دل همه مریدانش پهن شده، شکسته شود.
اگرچه قدارهبندان دولت جالوت، بین کاروان دلهای ما و قافلهسالارمان فاصلهای به اندازه «مرز
ایران و ترکیه»، جدایی حاصل کردند، اما تبعید برای کسی است که پای بر زمین داشته باشد؛ نه کسی که به اقلیم وجود حق تعالی دست یافته است و با یک نافله نگاه شب، هفت آسمان عشق را زیر پا میگذارد.
نفس روح خدا، در کالبد زمانه جاری است؛ حتی اگر خمینی در میانمان نفس نکشد، دم مسیحایی او را در هر رویش جوانهای که سر از خاک بر میکشد، میتوان یافت.
دنیا، حقیقیتر از آن است که بخواهد وسعت
حضور امام را در حصار مرزهایش محدود کند؛ امام، هر کجا که باشد، چشم و دل ما فرمانبردار اشاره دست نازنین اوست!
وای اگر اذن جهادم دهد!
(10 بعثت)
چهار شنبه
14 آبان 1382
10 رمضان 1424
2003 .nov. 5
هنوز چشمهای اشک بار محمد صلیاللهعلیهوآلهوسلم از بدرقه همیشگی عموی مهربانش ابوطالب خیس بود. هنوز محمّد صلیاللهعلیهوآلهوسلم به خانه باز نگشته بود که شمع نگاه خویش را در کنار بیقراری بر بالین بستر خدیجه علیهاالسلام یافت.
حجم نگاه محمد صلیاللهعلیهوآلهوسلم را تنهایی و غربت پر کرده بود و حجم سینه او را اندوه و آه؛ پرتو لبخند خدیجه، روشنایی در و دیوار بود و دلخوشی همیشگیاش.
سایه لرزان صدایش، موجهای مکرر اندوه بود که بر شانههای شکوفهپوش پیامبر میکوبید. محمد صلیاللهعلیهوآلهوسلم در گوشهای نشسته بود و برخاستن جان خویش را مینگریست و میگریست.
خدیجه میرفت تا از افق دید محمد صلیاللهعلیهوآلهوسلم غروب کند و خدیجه، او که انگشت التیام بر پیشانی شکسته محمد میگذاشت، او که جان و مال خویش را وقف تبسمهای پیامبر کرده بود و اسلام، وامدار سلامش بود، میرفت تا مینای لبالب از زلالی و مهربانی را از نگاه لرزان محمّد بگیرد.
میرفت تا به جمع خاطرات تلخ و ترک خورده بپیوندد و قلب مجروح پیامبر را مالامال از تنهایی کند.
چشمهای پیامبر، این ساحل مروارید، رد پای زنی را میشست که سالهای سال، دنبال بیقراری موجها، تا دورترین نقاط دست نیافتنی دویده بود.
از یاسهای مأیوس، فریاد فاطمه میتراوید که هر لحظه بر بیقراریاش افزوده میشد و مکّه، هنوز سرشار از لحظه به لحظه ایثار خدیجه بود و لبریز از عطوفت ابری او. خانه، بوی کوچ را میداد و چشمهای محمّد، بوی باران.
خانه، خالی از لبخندهای خدیجه میشد و محمّد صلیاللهعلیهوآلهوسلم، بغضهای خویش را در سینه فراخ خویش فرو میبرد و چون سر بر میآورد، چونان آتشفشانی بیقرار، پارههای دل خویش را به آسمان پرتاب میکرد و خدیجه، آرام و آهسته، در برابر دیدگان دگرگون محمد صلیاللهعلیهوآلهوسلمبه خواب خوش دیدار، فرو میرفت و گرمای سوزان حجاز را برای همیشه بدرود میگفت.
محمد صلیاللهعلیهوآلهوسلم به این میاندیشید که از این پس، چه کسی به دنبال گامهای کوچک فاطمه علیهاالسلام، خود را خواهد کشید و فاطمه در سایه کدام تنهایی زخمها و رنجهای پی در پی را بر محمد صلیاللهعلیهوآلهوسلم آسان خواهد کرد. به این میاندیشید که از این پس، کدام ترنّم، سکوت تلنبار شده در خانه را خواهد شکست.
پیامبر صلیاللهعلیهوآلهوسلم محو مهربانی از دست رفته خدیجه بود و سرگرم پذیرایی از غربت تازه وارد خویش.
شب بود و عطر آرام عبور ابرها، تا بالادست روستای نیایش و نماز، جاری بود و گلدانها و گلدستهها، سرشار از اذان بلال بودند و لبریز از مرثیه یاسها.
شب بود و رد پای نگران نخلها در باد، خبر از شیوع شب یلدای اندوه میداد و شروع غربت و تنهایی و بیتابی همیشگی پیامبر صلیاللهعلیهوآلهوسلم؛ که:
«روز فراق تو که نبینم جمال تو
با من حکایت شب یلدا کند همی»
شب بود و پیامبر، آخرین خواهش خدیجه را به خاطر میآورد که از محمّد صلیاللهعلیهوآلهوسلم میخواست، تا به خاطر فاطمه علیهاالسلام بایستد و به خاطر علی علیهالسلام از پای نیفتد و به خاطر خدا، چشمهای خدیجه را ببندد تا خدیجه با خاطری آسوده و دلی آسودهتر، به آرامش عمیق ابدی بپیوندد.
مگر میشود آسمان دل پیامبر صلیاللهعلیهوآلهوسلم نگیرد و سیل اشکش به راه نیفتد؟!
او تنها یک همسر برای رسول خدا صلیاللهعلیهوآلهوسلم نبود، که هم سرِّش بود، انیس و قرین غربتهایش بود. در عطش دعوتهای نبوی صلیاللهعلیهوآلهوسلم، چشمههای معنوی و مادی خود را به روی پیامهای تشنه و آسمانی محمد صلیاللهعلیهوآلهوسلم گشود.
به عالم هرچه بودش هستی و مال
برای یاری قرآن فدا کرد
خدیجه علیهاالسلام با سلاح صبر و سپر امیدش به آینده روشن اسلام، به مصاف زنان مکّه میرفت و آنها را از کویر سوزان دل و فقر معنوی سرزمین جانشان باخبر میکرد؛ همان زنانی که در کوچههای شهر مادیّت، با خارهای سرزنش، پای دل خدیجه را بارها و بارها زخمی کردند. آنها که با تیر ملامت و گوشه کنایههایشان، گوشههای دل او را مجروح کردند؛ خدیجه مالدار کجا، و محمد صلیاللهعلیهوآلهوسلم فقیر کجا؟!
مگر میشود آسمان دل محمد امین صلیاللهعلیهوآلهوسلم نگیرد و سیل اشکش به راه نیفتد؟
او خدیجهاش را از دست داد که غم رفتنش، رفت و آمد پیامبر صلیاللهعلیهوآلهوسلم به میان مردم را کمرنگ کرده بود؛ تا جائی که آن سال، سال بیقراری و
حزن رسول خدا صلیاللهعلیهوآلهوسلم، (عالم الحزن) نام گرفت.
خدیجه علیهاالسلام تنها همسر پیامبر نبود؛ که مادر فاطمه علیهاالسلام - معمای خلقت افلاک - بود؛ کسی که بزرگترین هدیه و گوهر این جهانی و آن جهانی را برای رونق بازار روشنگری، دریافت کرد
«خدا بهر تلافی از عنایت
به او زهرای اطهر را عطا کرد
چه زهرایی که حق از هستی او
بنای هستی عالم بنا کرد»
مگر میشود آسمان دل خاتمالانبیاء نگیرد؟!
مگر میشود سیل اشک پیامبر، از گوشههای چشمان نازنینش به راه نیفتد؟
پاینده باد واژه زیبای مادر، که از آغاز تا پایان خلقت، نقش دلهای مهربان است. چه زیباست تکرار نام مادر بر لبان دختری که خود مادری درد آشناست؛ فاطمه.
فاطمه علیهاالسلام سوگوار مادری فداکارست.
چقدر دشوار است تحمل رحلت مادری چنان صمیمی که در رحم خویش با او سخن میگفته است.
بازار اشک، در چشمان فاطمه رونق گرفته است و رسول خدا، خود، دل شکسته و نالان، دل جوی فاطمه علیهاالسلام غمگین است.
خدیجه علیهاالسلام، همسری مهربان، که با شنیدن اولین ندای وحدانیت، رو به سوی قبله میکند و خدای را به یکتایی میخواند، پذیرای پیامبری مبعوث و لرزان بازگشته از حرا و شاهد نبوت، اکنون آرام، آرمیده است.
«تنهایی» به گریه میافتد، هنگامی که ناچار باید همدم رسول خدا شود.
امّا خدیجه، هرگز رنج تنهایی را بر محمد بر نمیتابد و دختر کوچک خویش را به تیمارداری پدر میگمارد. زین پس، فاطمه علیهاالسلامتیماردار و غمخوار پدر خواهد بود، در لحظههای خاکستر و سنگ و دشنام.
پروردگارا! همسر فداکار محمد صلیاللهعلیهوآلهوسلم به سوی تو میآید؛ زنی که برای دین تو و در راه رسول تو، از دنیا چشم پوشیده و غرق در جمال نور است؛ کولهباری از زخم زبان قبیله قریش را لِه کرد و پر افتخار، خود را همسر وفادار محمد امین نامید تا یار و یاور رسالت او باشد و نامش در پیشگاه حق، در صف اولین زنان بزرگ عالم درآید.
و فاطمه، گریان بر مزار مادر با او وداعی جاودانه میسراید: مادر! قسم به خدایی که به من قدرت داد تا در رحم با تو سخن بگویم و سبب آرامش تو باشم و سوگند به نوری که از تو زاده شدم، پدرم را تنها نخواهم گذاشت.
و این پیمانی خواهد بود، میان ما سه تن.
مادرم! چه خوش آرام گرفتهای نزد پروردگارت بر بلند جایگاه بهشت، که همسر رسول خدا را جز این جایگاه نشاید.
رفتنت ای بزرگ مادر! غمی است بر دل و اشکی است در چشم من و پدر.
سلام بر تو بانوی چشمههای روان، مادر مهربان شریعت، همسایه دیوار به دیوار آسمان، خدیجه بزرگ!
سلام بر تو که دستهایت، نوازشگر نافلههای شبانه رسول بود و آغوش دریاییات، گهواره ملکوتی بتول.
سلام بر تو، ستون محکم اسلام، تکیهگاه اسلام، تکیهگاه هیجانهای پیامبرانه!
دلهای جهان، سالهاست در تکاپوی لحن آفتابی توست. ربّ النوع رنج! الهه اندوه و عشق! تیماردارِ دندانهای شکسته و قدمهای دربند! شبهای وحشتناک خاک، از خورشید پیشانیات نور میگرفت.
مَحرم چندین ساله حرا!
خارهای دامنه «نور» خوب میشناسدت؛ با تکاپوی شبانهات، همه سنگها و صخرهها آشنایند. بیتکیهگاهی چون تو، شانههای وحی، روزگار سختی داشت. پس از تو، روزگار رسالت، به تاریکی شبهای شعب ابی طالب است. آه! پردهنشین گوشههای حجاز!
رسالت، جامههایش را بر سر کشیده است.
بر دستهای زلالت لب خواهد گذاشت تا عطش هزار ساله سرزمین مقدّس را بشوراند.
رسالت، جامههایش را بر سر کشیده است.
چشم جبرئیل، بر حلقه درگاه بزرگت خیره مانده است: «برخیز! ای جامه بر سر کشیده!» این نجوای خداوند است که بر در و دیوارت میکوبد. سکوت، ادامه سرگذشت شبانگاه توست، ای زن!. رنجهایت آغاز شده است. تو هم برخیز! پیامبروار، شانه به شانه باش با محمّد صلیاللهعلیهوآلهوسلم.
سلام بر تو! که دریاهای جهان، نشئه نوش جرعههای شفّاف سخاوت تواند. سلام بر تو، بانوی کبری! مرا ببخش - و این کلمات کوچک را - مادر مهربان شریعت! خدیجه بزرگ! همسایه دیوار به دیوار آسمان!...
آفتاب، در حصار ابرهای تیره، به انتظار نفسهای واپسین نشسته بود و یاران افسرده از غم، شاهد سوزناکترین خاطره زندگی بودند!
آن روز، در «شِعب ابی طالب علیهالسلام» کسی به فکر
گرسنگی و گرما نبود؛ همه دلها در شعلههای فقدان «حضرت خدیجه علیهاالسلام»، آن بانوی بانوان مکه، میسوخت. غمی جانکاه، بر سینه پیامبر صلیاللهعلیهوآلهوسلم سنگینی میکرد؛ غم فراق خدیجه! بانویی که وفادارترین همسر و یاور پیامبر در اجرای فرامین الهی بود.
بانویی که سخاوت، شرمنده اخلاص او و اخلاص، در یوزه سخاوتش بود. بانویی که پیامبر رحمت و عشق، هیچگاه نتوانست، فراموشش کند. بانویی که شرافت، آیینه رفتار او و نجابت، نشانه شرافتش بود. بانویی که خداوند، وجودش را مایه پیوند «امامت و رسالت» قرار داده بود. بانویی که همسری چون «پیامبر صلیاللهعلیهوآلهوسلم» و دختری چون «زهرا علیهاالسلام» و نوادگانی چون ائمه هدی داشت.
و بانویی که بهشت، از همسایگی او به خود میبالد و زمین، در سخاوت و کرامت و شهامت و شرافت، بانویی نظیر او به خود ندیده است!
واپسین نگاه حضرت خدیجه علیهاالسلام، نشانه آیندهای سخت برای حضرت پیامبر صلیاللهعلیهوآلهوسلم بود. آه! چه سخت است غربت؛ غربت از دست دادن وفادارترین عزیز. پیامبر صلیاللهعلیهوآلهوسلم گویی وجودش را، دلش را و آرزویش را به خاک میسپارد؛ شانههایش از شدت اندوه، قطرات اشک را همراهی میکردند.
عبایش را بر تاریکی قبر پوشانیده، نگاه بارانیاش را به سمت آسمان گرفت؛...
«هر که را با غنچه این باغ، کردند آشنا
همچو بوی گُل، به آه بیکسی پیچید و رفت
گوهر اشکی که پروردم به چشم انتظار
در تماشای تو از دست نِگه، غلتید و رفت
صبح تا طرز بنایِ عمر را نظّاره کرد
رایتِ دولت، به خورشید فلک بخشید و رفت»!(1)
أَلسَّلامُ عَلَیْکِ یا خَدِیجَةَ الْکُبْری،
درود بر تو و تربتی که تو را در بر گرفت، ای بانوی سخاوت و عشق!
آسمان، شرمنده کرامت توست و زمین، آستان بوسِ شرافتت.
زیارت ما را هم بپذیر، بانو!
وقتی که خاطرات شیرین تو را ورق میزنم، تو را سرشار از عشق به رسول خدا0ص) میبینیم.
از آن ثانیه که میهمان لحظههای عشق عمیق تو به محمّد صلیاللهعلیهوآلهوسلم شدم، خودم را برای همیشه به پنجره محبت تو گره زدم.
خوش آن ساعتی که در من طلوع کردی و مرا شیفته شخصیت گلبرگهای روح خویش ساختی و من اسیر و مبهوت آبی بلند تو شدم!
این امانت و درستی محمّد امین صلیاللهعلیهوآلهوسلم بود که زبانزد خاص و عام شد و تو را نیز دامنگیر کرد تا از این مهر لا یزال، تمام نجابت خویش را به پایش بریزی و همدم پاکی و شرافت آن مرد آسمانی شوی.
1) - میرزا عبدالقادر بیدل دهلوی.
غنچه محبوب الهی، حق پاکدامنی تو بود، ای بانوی آفتاب!
سینه تاریخ، امین شبنمهای توست که به پای ترویج دین محمّد، از همه آنها گذشتی و پیشکش آیین اسلام نمودی، که شاید اگر ثروت فراوان تو و مهر و مرهمهای بیبدیل تو نبود، رسول خدا صلیاللهعلیهوآلهوسلم در تبلیغ رسالتش رفیق توفیق نمیشد.
قارونهای عرب، خواستار تو بودند، امّا تو خواستار امانت و حیای محمّد صلیاللهعلیهوآلهوسلم شدی؛ چه سرزنشها که گل نازکِ خیال تو از این پیوند مقدس، شنید که میگفتند: چرا ثروتمندترین زن جهان عرب باشی و با یتیم عبداللّه، عقد یگانگی ببندی؟
امّا تو، نهتنها چروک غم، پای جرأتت را نبست، که در اوّلین حماسه، تمامِ غلامان خویش را به او بخشیدی و تمام ثروت خود را در راه او جاودانه کردی.
چه مصیبت جانکاه و جراحت داغی است، زخم وفات تو. برای روح نازک محمّد صلیاللهعلیهوآلهوسلم! حق بود اگر هیچ یک از همسران پیامبر صلیاللهعلیهوآلهوسلمبه جلالت شأن تو نرسند و مهر و محبت رسول خدا صلیاللهعلیهوآلهوسلم نسبت به هیچ کدامشان به اندازه تو، بیاندازه نباشد که عایشه، روزی گفت: «چرا این همه از خدیجه میگویی، «در حالی که او پیرزنی بیش نبود؟!» و پیامبر صلیاللهعلیهوآلهوسلم فرمود: «خاموش عایشه! دیگر هیچگاه درباره آن بانوی بزرگ چنین روا مدار که در زمانی که همه مرا تکذیب کردند، خدیجه مرا تصدیق کرد و در آن هنگام که هیچ کس به رسالتم ایمان نمیآورد، خدیجه نخستین زن مؤمن اسلام شد و تمام ثروتش را در کف آئینم نهاد.»
دوشنبه
19 آبان 1382
15 رمضان 1424
2003 .nov. 10
پدر و مادرم فدای تو باد، ای گل خوشبوی رسالت، چهارمین قمر آسمان اصحاب کسا، امام حسن مجتبی علیهالسلام! تا آمدی، تو را در قنداقه سپیدی از پرنیان پیچیدند و به دست خورشید سپردند تا از روزنه گوشهای تو، اذان و اقامه را در جانت سرازیر کند.
مدینه شاهد روزهای نجیبی است و این روزها،
برای پنج نور مقدس چه شیرین میگذرد! امروز علی علیهالسلام و زهرا علیهاالسلام غرق سرورند و پیامبر لبخند، به تبسمی شکفته، مهاجر و انصار و فرشتگان حوالی کهکشان را مجذوب خویش میسازد که «کریم اهل بیت»، از نسل او، پا به عرصه گیتی نهاده تا میان دو دسته از امت، آشتی برقرار کند و خون اسلام را پاسداری نماید.
چه گل بوسههایی که لبان مشتاق پیامبر، نصیب تو نکرد!
آه! عشق و دلبستگی به تو و برادرت حسین علیهالسلام، خنکای نسیم، به مزرعه قلب پیامبر صلیاللهعلیهوآلهوسلم مینواخت.
تو را همواره میبوئید و میبوسید و میگفت: «خداوندا! حسن را - که کریم است - دوست دارم؛ تو نیز دوستش بدار و به دوستدارانش محبت بیکران فرما.»
پدر و مادرم فدای تو باد، ای فرزند پیغمبر! که اصحاب، از فرط بلندای قدر تو، نزد رسول خدا صلیاللهعلیهوآلهوسلم گرد و غبار کوچههای مدینه را از لباس و سر و روی تو میزدودند؛ تو را بر فراز دستهای خویش بلند میکردند، تا نگذارند روی پای خویش راه بروی؛ مباد که خسته شوی، تا مگر این چنین نصیبی بیشتر از اقیانوس مهر پیامبر صلیاللهعلیهوآلهوسلم و پاداش الهی، بهره آنان شود.
چه داستانهای شگفت و درسآموز که از محبت و علاقه سفیر رحمت الهی، به تو و برادرت حسین علیهالسلام در گلبرگهای تاریخ، میدرخشد!
این بهشت است که بر خود میبالد؛ چونان عروس که بر خود میبالد، وقتی سروش رحمانی را شنید و کلام خدا در گوش جانش پیچید که «آیا خشنود نیستی که رکنهای تو را به دو گوشواره عرش الهی، حسن علیهالسلام و حسین علیهالسلام، زینت دادهام؟!
دوست و دشمن از کرامت تو میگویند و به عظمت شأن و شخصیت تو اعتراف دارند؛ «سیوطی» این دانشمند اهل سنّت عرب، در تاریخ خود مینویسد:
«حسن بن علی علیهالسلام دارای امتیازات اخلاقی و
فضایل انسانی فراوان بود. او شخصیتی بزرگوار، بردبار، باوقار، متین، سخی و بخشنده و مورد ستایش مردم بود.»
پدر و مادرم فدای تو باد که در طول عمر شریفت، سه بار، آنچه از مال و منال دنیا داشتی، بین خود و خدای خویش به دو نیم کردی و سهم خداوند را به فقرا و مساکین امّت بذل نمودی.
هیچ کس به یاد ندارد که حاجتمندی از خانه «کریم اهل بیت»، ناامید آمده باشد؛ ای کریم اهل بیت! وجودی دداشتی که پناهگاه مستمندان و نقطه پرگار درماندگان بود.
مدح و ستایش تو را میکنم که جلوه کرامت خداوندی؛ چه، بیآنکه مسکینِ نادار اظهار احتیاج کند و عرق شرم از جبین عزّت بریزد، انبانش را پر از نان آبرو میکردی و همیانش را سرشار از سیم و زر، تا رنج و مذلّت درخواست، پشت حیاتش را نشکند.
از شجاعت تو چه بگویم که به شهادت تاریخ، در شجاعت و شهامت، خلف رشید امیرالمؤمنین بودی، تا بدان حدّ که قلب سپاه خصم، هماره از سطوت گامهای استوار تو میلرزید.
این «محمد حنفیّه» است که در جنگ جمل، شهامت بریدن دستهای شتر فتنه را ندارد و نزد امیرمؤمنان، دست خالی و سر به زیر، باز میگردد و اظهار عجز میکند و پدر، این بار، پرچم این مأموریت را به دستان با کفایت تو میدهد و ناقه تزویر، زمینگیر میشود.
پدر و مادر خود را فدای قدمهای تو میکنم؛ که اصحاب رسول اللّه صلیاللهعلیهوآلهوسلم، هرگاه میخواستند دوستی تو را جلب کنند و محبت پیامبر را پیش کشند و عنایت الهی به خویش را سبب سازند، به هنگام هر خطابی به تو میگفتند: «پدر و مادرم فدای تو باد! یابن رسول اللّه».
حسن علیهالسلام گل حسنِ یوسف باغ پیامبر است.
عکس این گلِ حسن یوسف در آینه را بانوان بهشت، تا ابد آه میکشند.
حُسن حسن، نیمه سیبی است که پیامبر صلیاللهعلیهوآلهوسلم به فاطمه علیهاالسلام هدیه داد.
نگاه فاطمه به هر طرف رو کند، آفتاب به آن سور رو میکند؛ فاطمه علیهاالسلام ملکه آفتابگردانهای دنیاست و حسن علیهالسلام، گلی که در سایهاش قد کشیده است.
امشب ستارهها جشن ساده علی علیهالسلام و فاطمه علیهاالسلام را چراغانی میکنند.
امشب گلدان آغوش فاطمه، سرشار از عطر این گلِ آسمانی خواهد شد.
امشب بوی سیب، مدینه را بیهوش میکند؛ سیبی که عطرش، روزها و سالها و قرنها را در مینوردد، سیبی که عرشی است.
اینجا خانه فاطمه است. اینجا ملکوت عطر سیب است.
امشب کائنات در هوای سیب شناورند، حالا هر کس یک جرعه از این عطر آسمانی میخواهد؛ هرکس میخواهد کفشهای نسیم را بپوشد و یک سبد سلام و صلوات با خودش بیاورد.
امشب شبِ نزول عطر سیب و بالِ فرشته است.
همه میدانند، قدر امشب کم از شب قدر نیست. امشب در خانه فاطمه علیهاالسلام کودکی به دنیا میآید؛ کودکی که آمدنش، آسمان را به زمین میآورد.
زمان با تمام شتابی که داشت، گویی متوقّف شده بود و نبض هستی، با تمام هیجانش، جریان کُندی
داشت!
خیل فرشتگان، با بالهای پرندین، کوچههای بلورین آسمان را اذین میبستند و حضرت جبریل علیهالسلام در انبوه رنگین کمان، بر آسمانِ «مدینه» بال گسترده بود. در خانه امامت و رسالت، نور و ولایت و در خانه حضرت زهرا علیهاالسلام، خورشیدی طلوع میکرد که تمام هستی، در انتظار پرتوافشانیاش بود؛ خورشید بیبدیلِ شرافت و نَسَب، کرامت و زهد، رحمت و مهر و شهادت و عشق.
میوه جلوهزار طوبی، آیینه تجلّیگاهِ پرتو ذات و تبلور عشق در عاطفه آباد ولایت! که اوّلین اختر آسمان فروز «تشیّع» است و کریمترین نخلِ بوستانِ آل اللّه.
آغوش آسمانی جبریل علیهالسلام قنداقه مولود را لمس میکند و انعکاس زیباییاش بر آسمان تابیده میشود.
کیست این مولود؟ چه نام دارد؟
کسی برای نامگذاری، تعجیل نمیکند. نوبتِ سروش آسمانی است؛ لب به دعا میگشاید: یا مُحسنُ بِحَقِّ الْحَسن! آری! این تصویر، همان فَتَبارَکَ اللّهُ اَحسَنُ الْخَالِقینْ است؛
تفسیر اللّهُ جَمیلٌ و هُوَ یُحِبُ الجَمالْ!
بت پرستان، رخِ خورشید تو را گر بینند
بر قد و قامتِ زیبای تو، ایمان آرند
شمّهای گر ز تو در عالم علوی برسد
قدسیان رقص برین گنبدِ گَردان، آرند
جان و دل، هر دو فدای شِکرستانِ تو باد
آب «کوثر» چو از آن چاه ز نخدان آرند!
نهایت شادمانی بر لبهای حضرت زهرا علیهاالسلام نقش میبندد؛ این مولود، اولین میوه پیوند میان رسالت و امامت است.
اولین تبلور عشق و ایمان، طراوت و شور.
اَلْسلامُ عَلیکَ یَا اَبا مُحمّد یا حَسنَ بنَ عَلی، اَیُّها الْمُجْتبی!
با شادمانی پیامبر صلیاللهعلیهوآلهوسلم و علی علیهالسلام، زهرا علیهاالسلام و جمیع ملایک آستان کبرایی حضرت حق (جلّ جلاله) همراه میشویم و عاشقانه میگوییم: مولاجان، ابا محمد، حسن بن علی علیهالسلام، ولادتت مبارک!
کوفه، شهر ننگین تاریخ، شهر بیغولههای تاریک، «شهر مردم هزار رنگ هزار آئین»
کوفه، کوچههای نامردی، دستهای خیانت، دستارهای مرگ، نامههای مسموم، نامههای دروغ، مُهرهای دغل، قومهای شعاری و شعارهای خالی از شعور.
«مسلم»! اسبت را زین کن!
مرگ، پشت دروازههای کوفه چشم به راه توست
هجده هزار نامه، هجده هزار پیمان، هجده هزار بیعت، هجده هزار خنجر!
«مسلم»! اسبت را زین کن.
مشعلهای دارالاماره، برای تو روشن میشوند.
در میان آتش، رقص مستانه کن که مرد، میان شعلهها، آزاد میمیرد.
مسافر خسته! مسافر زخمی!
کولهبار رسالتت را به کجا میبری؟ آیا در میان مردمی که خدا را به نان میفروشند؟!
مردمی که در معامله کفر و دین، چشم به دینارهای پسر مرجانه دارند؟!
مردمی که علی علیهالسلام را شهید محراب کردند؟!
مردمی که علی علیهالسلام را نفهمیدند؟!
از این مردم چه میخواهی؟!
سفیر سرنوشت حسین! به کجا میروی؟ پیمان شکنی، ضمیمه امضای مردمی است که ریسمان به پایت میبندند و جسم بیجانت را میان بازارهای کوفه میگردانند.
پیمان شکنی، ضمیمه امضای مردمی است که از هجده هزار تن، چون نماز شام را خواندی، یک تن با تو نمیمانند.
اسبت را زین کن! سفیر سختترین واقعه تاریخ! سفیر پاکترین خون! سفیر حماسه! سفیر درد! سفیر عشق! حسین علیهالسلام، به حق تو را برگزید؛ «مسلم»؛ شایسته نام توست
خطر را در آغوشگیر که مرگ، با همه زیباییهایش، به تو لبخند میزند. و کوفه، استقبال توست؛ با تیغهای آخته و گرگهای گرسنه و روبهان پلیدش.
این راه، سرنوشت تو را رقم میزند؛ سرنوشت تو و حسین علیهالسلام را، سرنوشت تو و طفلان بیپناهت را، سرنوشت تو و مظلومیت دین ناب محمّد صلیاللهعلیهوآلهوسلم را
درست رفتهای!
گامهایت را استوار کن! مرگ، پشت دروازههای کوفه، چشم به راه توست؛ شهد شادت، گوارایت!
دوازده هزار نامه فرستادند که «بیا»
بیا و امام ما باش.
بیا و بر ما سروری کن
بیا و در این کویر گمراهی، ابر رحمت خویش را بر سر ما سایه گستر کن.
چه بسیار نماینده و پیک که از عمق جراحتشان فرستادند که: خستهایم و رنج کشیده؛ پشتمان به زخم تازیانههای استکبار أُموی، سوخت و حنجرمان از هُرم آهِ اندوه، به تاولِ سکوت و خفقان دچار
است؛ بیا و مرهم بریدگیهای عهد دقیانوسمان باش و اصحاب کهف کوفه را به مأمن فرح افزای عدالت خویش ببر و از خُنَکای فردوس نجابت و شرق خویش سیرابمان فرما.
با این نامههای سرشار از احساسات آتشین، فرزند آفتاب را به سوی وفای دروغین خویش خواندند و او لاجرم، سفیری از خزانه درایت و اعتماد اهل بیت خویش، مُسلمِ جوهرشناس را به سوی آن
جماعت فرستاد تا گوهر وجودشان را بیازماید و عَیار وفای آنان را بسنجد و برای حسین علیهالسلام، بفرستد.
«مسلم بن عقیل»، پسر عموی مورد اعتماد خویش را به همراه تنی چند از اصحاب شجاع و پرهیزگارش به سوی کوفیان گسیل داشت؛ برای اتمام حجت.
بسم اللّه الرحیم الرحیم
«این نامهای است از حسین بن علی علیهالسلام به سوی گروه مسلمانان [یا مؤمنان] کوفه... پس از آنکه فرستادگان بسیار و مرقومههای بیشمار از شمایان به من رسیده بود که میگفتید: «امامی نداریم، به زودی به نزد ما بیا؛ شاید که حق تعالی ما را به برکت تو، بر حق و هدایت همدل و همراه گرداند» اینک به سوی شما فرستادم برادر و پسر عمو وثقه اهل بیت خویش، مسلم بن عقیل را؛ پس اگر بنویسد که بر اطاعت و راهبری من یکدل و استوارید، به زودی به سوی شما خواهم آمد - ان شاء اللّه - پس به جان خویش سوگندیاد میکنم که هیچ کس را شایستگی امامت امت نیست، مگر آن کسی که در میان مردم به کتاب خدا حکم کند و به عدالت قیام نماید و قدم از جاده مستقیم شریعت مقدّسه بیرون نگذارد و مردم را بر دین حق مستقیم دارد.»
و سرانجام، پسر عموی حکیم و شجاع خود را طلبید و به پرهیزکاری و حسن تدبیر و لطف و مدارا امر فرمود؛ آنگاه «مسلم»، آن حضرت را وداع گفت و از مکّه به سوی کوفه روانه شد...
«کوفه ای کعبه جانبازی م
کوفهای سنگر سربازی من
کوفه ای شاهد شمع ازلی
شاهد سوز مناجات علی علیهالسلام
کوفه اهل تو مرا چون دیدند
دستم اوّل همگی بوسیدند
لیک پیمان ز جفا بشکستند
شب درِ خانه به رویم بستند»
از زبان راوی:
تعداد نامههای رسیده به امام، به هجده هزار میرسد!
در نامهها نوشتهاند: یا حسین! به کوفه بیا!
همه برای بیعت با تو آمادهایم!
امام علیهالسلام به پسر عموی خود، مسلم بن عقیل - فرمان میدهد تا به سوی کوفه روانه شود و از مردمان آن شهر، بیعت بستاند.
مسلم، امر امام را به گوش جان پذیرا شد و پا در رکاب گذاشت... و امروز، 15 رمضان سال 60 هجری قمری، آغاز حرکت سفیر بزرگ عشق به سوی کوفه هست و قصّه از همین جا آغاز میشود.
آرامتر مسلم، آرامتر!
نمیدانم دلیل این همه شتاب چیست! گویا از آنچه تقدیر برایت رقم زد. بیخبری؟! به بیعت ستانی از کدام مردم میشتابی؟
اهل کوفه، تنها، شیوه بیعت شکستن را خوب بلدند؛ تو که باید بهتر از من، اهالی آنجا را بشناسی! کوفه یعنی هزار توی فریب. یعنی سرگردانی در کوچهها! کوفه یعنی آخر دنیا، کوفه یعنی «کوفه»
این نام برایت آشنا نیست، پسر عقیل؟
کوفه، نامردخیز است! در سایه هر دیوارش، هزار سایه شوم خفته است! کوفه، شورهزار است؛ هیچ گلی آنجا دوام نمیآورد! سرشت این مردم، با بیوفایی و بدعهدی عجین است!
مردم کوفه را چه به مهمان نوازی؟!...
این مردمان، هر لحظه رنگ عوض میکنند!
نگو که نامههایشان را باور کردهای!
نگو که به قولشان دل بستهای!
میدانم که میدانی چه سرنوشتی در انتظارت هست؛ تو با پای خود به مسلخ میروی، مسلم!
پایان این راه، کوفه است و کوفه یعنی سرگردانی و غربت، یعنی دعوت کردن و از پشت خنجر زدن، یعنی، میهمان را تسلیم دشمن کردن!
مردم کوفه از امام کُشی، باکی ندارند؛ پیش از این هم، تجربه کردهاند!
مردم کوفه در غریب کُشی خبره شدهاند.
مردم کوفه از بدنامی نمیهراسند.
نخست به رسم میزبانی، به پیشوازت میآیند، برایت کِل میکشند، دست تکان میدهند، شاخههای گل نثارت میکنند، برای بیعت با تو، دسته دسته به مسجد هجوم میآورند. و بعد... سرانجام این آغاز شیرین، بسیار تلخ است، مسلم!
برای کشتنت، شمشیرهایشان را صیقل میدهند، سنگ نثارت میکنند، پیمانشان را، خیلی آسان به سکههای ابن زیادی میفروشند.
همه میدانند که اهل کوفه، اهل معامله و تجارتند!
مسلم! کاش از همین جا برگردی!
برگرد، سفیر تنهایی و درد!
آن شهر ساکنانش، خار و خزان و داساند
آنجا غریب هستی درد آشنای پاییز
در ذهن حرف هاشان بوی دروغ جاری است
رنگ فریب دارد عهد و وفای پاییز
راوی:
مسلم بن عقیل، سفیر بزرگ حسین علیهالسلام، به سمت کوفه رهسپار شد... به کوفه، شهر نیرنگ، شهر فتنه! به کوفه! به شهری که هنوز در محرابش، خون علی علیهالسلام میجوشد...
مسلم رفت،
میرفت تا بگوید: مردم! بهار آمد.
مسلم میرفت، در حالی که دارالاماره کوفه، برای ورودش کل میکشید!
مسلم میرفت، در حالی که برق نهان خنجرها، در دل تاریکی شب، برای استقبال از او، آماده میشدند.
مسلم میرفت و خوب میداست که راه کوفه، راه بیبرگشت است.
مسلم آمد؛ ازدحام پیشوازها و خوش آمد گفتنهای کوفیان کوردلی که کوره تزویر بودند. مسلم آمد؛ ازسمت غربتی که غروبها، طلوع میکند و شبها، ستارگان چشم به راهش تا سپیدهدم سو سو میکنند و چشم میدوزند.
مسلم آمد و از زمزمهها و همهمهها عبور کرد، تا کوفتگی راه را در کوفه از تن به در کند.
مسلم آمد؛ چون دریایی پرخروش آمد، و چون خونی به جوش آمده، با جگری تشنه و سینهای چاک چاک.
مسلم آمد و نامردی و عهد شکنی، تا دروازههای خیانت به استقبالش آمدند؛ آمدند تا خیانت را رنگ و بویی تازه بخشند و حقیقت، این ناخواستهترین اتفاق، از فراز دارالاماره بیافتد و زمین را آغشته به خون سیب سرخ کند.
مسلم آمد؛ در فصل نیرنگها و درنگها.
آمد، تا مرده سالی مردمان، مجال محبت و عشق بیابد و فرصت تماشا.
کوفه منتظر بود و مسلم آمد، و از سراشیبی
چشمان سیاهکار کوفیان عبور کرد و از دور، شَبَه شبهه زای شبانان گرگ سرشت را تماشا کرد و محو در تنهایی و غربت پیش روی خویشتن شد.
آغوشهای باز، یکی یکی از راه میرسیدند و بیعتهای عقیم کوفیان، آبستن خیانتی تازه بود. مسلم، اولین اتفاق عاشورا است.
مسلم آمد و میدانست اولین لب تشنه فدایی حسین خواهد بود.
مسلم، اولین جرقه در ذهن تاریکی است.
مسلم، اولین جراحتی است که بر پیکر عاشورا وارد شد.
اولین و بلندترین نقطه عطف تاریخ کربلاست.
مسلم، بهانه بارانی لحظه به لحظه حسین علیهالسلام است؛ در لحظههای تنهایی و سرگردانی و بیکسی.
مسلم، لبخندی است گرهگشا و خشمی است گرهگشاتر.
مسلم، شیرینی واپسین لحظههای دوست داشتن و عشق داشتن است.
مسلم، شکفتنی است پی در پی که هرگز از نفس نمیافتد.
مسلم، زمزمه و ترانهای است که کوفه آن را از آب گرفت و بر باد داد.
و کوفه میدانست که چقدر مسلم دل تنگ است و دل خسته؛ دل شکسته است و دل تشنه.
کوفه میدانست که مسلم، دل پسند حسین علیهالسلام است و حسین علیهالسلام، دل پناه مسلم.
کوفه میدانست که حسین علیهالسلام به مسلم دلخوش نموده است و مسلم، دلخوش از دلخوشی حسین علیهالسلام.
کوفه هرگز فراموش نمیکند که چگونه پرچم خون مسلم، بر دست باد و بر فراز دارالاماره به اهتزاز درآمد و عطر نام زیبای حسین علیهالسلامرا در سر تا سر سرزمین نامردی و خیانت، پراکنده کرد. کوفه میدانست که باید اینبار، بغضهای مسلم را در عمیق آه و چاه، چال نماید.
مسلم میدانست که کوفه، کفری است فرو مانده
در تردیدی تمام نشدنی و همیشگی؛ جهالتی است سر تا به پا و عصیانی است در تکاپو.
مسلم میدانست که کوفه، سایه سالخورده سالوس بر سر دارد و آتش شک و تردید کوردلان را در سینه.
و مسلم، سایه آفتابپرور حسین علیهالسلام را بر سر داشت و مهر او را بر دل. و سبکبال و سبکبار، دل به حسین علیهالسلام داده بود و شیفته شیدایی او بود.
مسلم سرباز خط مقدم عاشورا بود؛ سربازی که از حکم ترس، سر باز زد و سر داد.
«در وفای عشق تو مشهور خوبانم چو شمع
شب نشین کوی سربازان و رندانم چو شمع»
مسلم، سر به زیر انداخته بود و سر فراز از این سر به زیری، حکم جانبازی خویش را در دست داشت؛ که مسلم، تبلور زخمهای ناشناخته تاریخ است و تفسیر دور از دسترس فهمها.
«در هوای او تواند داد عاشق سر به باد
لیک نتواند نهاد از سر هوای دوست را»
مسلم، پژواک پاکی است و تصویر تو در توی لحظههای آبی رنگ.
مسلم، برهنگی جرأت ذوالفقار است و تکرار شجاعت علی علیهالسلام.
مسلم، شمشیری است که کشته خیانتِ خنجرها شد و فریادی است که در عمق حنجرهها، صدای «هل من ناصر ینصرنی» حسین را فریاد میکشید. مسلم، سوگند خورده به ایمان حسین بود که آزادانه تن به کشتن داد و دل به عشق و محبّت.
مسلم، به استواری کوه بود و به بیکرانگی دریا؛ توانی دشمن کُش بود و آرامشی روح فزا و میراثِ قهرمانی و دلیری را ازا پدر و عمو به ارث برد.
جان انقلاب حسین علیهالسلام بود و انقلابی در جانش برپا.
خود را سپر زخمهای زودهنگام و نابههنگام حسین علیهالسلام کرد، تا وفاداری را به تکامل برساند.
شوکران یقین را نوشیدده بود و میدانست که هیچ کس را یارای به تأخیر انداختن اجل نیست.
و هنوز که هنوز است، دیوارهای شکسته قصر کوفه، زیباترین قصرهای سلحشوری را در گوش
زمان زمزمه میکنند که: «وَ لَقَدْ تَرَکْنا مِنْهاءَ ایَةً بَیِّنَةً لِقَوْم یَعْقِلُونَ»(1)
... و تو ای مسلم! نشانه آشکاری بودی که خداوند، تو را برای خردمندان برگزید.
در پیمانی که با حسین بسته بودی، کمترین و اولین ماده آن شهادت بود که تو حاضر نبودی تا به تازیانه و شمشیر شومصفتان و مکرسیرتان سجده کنی.
تو با حسین علیهالسلام پیمان بسته بودی و میدانستی که کوفه، لبریز از «عمر بن حجاج» است و سرشار از «محمد بن اشعث» و تو نیک میدانستی که اهل کوفه نه سوگند را پاس میدارند و نه به پیمانی وفادار میمانند.
تو میدانستی که «شایعه لشکر شام» توهمی است، زاده ترس کوفیان که ذهن تمام زنان کوفه را لبریز از سکوت کرده است و سرشار از هراس. تو وفادار بودی و ماندی و حق رسول خدا و خانهاش را فراموش نکردی و در چنبره زندگی گذرا، ننشستی.
1) - قصص، آیه 58.
(15 تا 21 رمضان)
در گلستان آمده: «حضرت یوسف علیهالسلام در خشک سالیِ مصر، سیر نخوردی، تا گرسنگان را فراموش نکند».
آنکه در راحت و تنعّم زیست
او چه داند که حال گُرسنه چیست؟!
حال درماندگان، کسی داند
که به احوال خود، فرو ماند
زبانهای خشکیده در کام، مثل جامهای تُهی، خونِ دل خوردگانی را میمانند که حتی برای سرخ کردن صورت، توان نواختن سیلی ندارند.
امّا حاشا که لب به تمنّا بگشایند، وقتی که پلکهایشان، نگاهشان و حتی ضربآهنگ نبضهایشان، با حرکت نامحسوس لبها، آرام آرام به تسبیح خداوند مشغولند و فارغ از جهان مادی، عالَمی برای خود دارند؛ عالمی فراتر از تمام نیازهای دنیوی، اقیانوسی از استغنا.
بانگ آسمانی مؤذن، به عطش افطار میافزاید و سفرهای به وسعتِ تمام دلهای عاشق، گسترده میشود؛ قطعه نانی به اندازه شُکر، کاسهای به قاعده آرزو، کوزهای به زلالی عشق و نمکی به شوری اشک عشاق!
شاید فُقرا، سپاسگزار سرنوشت خویش باشند، امّا زمینی که بر آن - با یاد خدا - سجده میشود و آسمانی که سرشار از عطر اذان میگردد، فردای قیامت، میتوانند گواهی بدهند که ما، در وظیفه خود نسبت به فُقرای جامعه، کوتاهی کردهایم! خواه مسلمان باشد، خواه غیر مسلمان!
خداوند، فراوانی نعمت را در اختیار کسانی قرار داده، که بیدارشان کند و زبان شکر و بخشش
را به آنها بیاموزد. چه زیباست، اقتدا به کسی که حتی تبسّم خود را با محرومین قسمت میکرد و کلبه آرزوی آنان را با افقهای سبز مهربانیاش میآراست!
برای نابینا، چشم! برای یتیم، پدر! برای ناتوان، بازو! و برای دلهای عاشق، بهترین غمگسار. چه خوب است اقتدا به کسی که میفرمود: «آنکه پاداش الهی را باور دارد، در بخشش، سخاوتمند است.»(1)
آی، خویشتن دوستِ دیر باور! تأملی؛ که تنها عبرت قارون تو را بس! گوش کن تا از زبان مولا علیهالسلام بشنوی، تمام عبرتهای روزگار را: «ای فرزند آدم! خودت وصیِ مالِ خویشتن باش! امروز به گونهای رفتار کن که دوست داری بعد از مرگت، رفتار کنند.»(2)
کمی به فکر «خدا» باش، که بینیازی ظاهریات را واسطه نیاز دیگران کرده است. آی دست نیرومند! آی خویشتن باور! نگاهت را با نگاه کودکان محروم همراه کن تا جاودانهترین تصاویر زنده دنیا را به خاطره بسپاری!
گرمای دستهایی را حس کن، که در روز واپسین عدالت، به آنها سخت نیازمند خواهی شد!
تبسّم را بر لبهایی بنشان، که بهشت را از طراوت آنها ساختهاند!
آی دلداده مکتب مولا!
نان و خرما در دست، کولهباری از عشق و صداقت بردار، که شیعیانِ بیبضاعت مولا علیهالسلام چشم انتظار مریدان مولایند و چشم انتظار مردانی که تنها از سر عافیت، «یا علی» نمیگویند؛ هستی خویش را وقف «مرام علی» کردهاند.
فصل، فصل اِکرام، فصل، فصل احسان است؛ پس یا
علی مدد!
دستهایت را به یاری دراز کن، دستی را که به سویت آمده، در دست بگیر.
بگذار گرمای دستت، خون را در رگانش به جوش آورد.
دستت را سایبان خستگیهایش کن؛ تکیهگاه تنهاییهایش. دستت را بر سرش بکش؛ آنچنان که امید نوازش داشت؛ آنچنان محبّتآمیز که لبریز از حسّ غرورش کند؛ آنچنان که محکم بایستد، سرش را بالا بگیرد، دردهایش را فراموش کند؛ آنچنان که بودنش را باور کند.
دستت را بر گونههایش بکش.
بگذار این مسیرها، جاریِ اشکهایش را گم کنند! بگذار دریاچه دیدگانش خشک شود! دستت را دراز کن... بوی فقر را خوب بچش.
فقر را در دهانت مزه مزه کن، فقر را بین دستانت لمس کن.
فقر را چون لباسی تازه، بر تن کن؛ نگذار فاصلهها بیشتر شود، نگذار هزار دیوار، روبهرویِ دیدگانت آنچنان قد بکشند که نتوانی کوچههای خاکآلودِ محرومیّت را از دیده بگذرانی.
نگذار ثروت، چشمهایت را کور کند، مستت کند، از خویش دورت کند.
پنجرهای باز بگذار تا بتوانی دستهای یاریات را دراز کنی، تا بتوانی دستی را در دست بفشاری.
این روزها، حال و هوای اطرافت را خوبتر حس کن
این روزها سفرهات را که پهن میکنی، قرص نانی را کنار بگذار شاید در سیاهی شب، دستی را که به سمتت برای کمک دراز شده، پر کند. این روزها، سعی کن چشمهایت را باز کنی و صدای
ضجّههای نیمه شب کودکان گرسنه را بیشتر از پیش بشنوی.
چراغهای خانهات را روشن کن، دستهای بخششت را چون سفرهای بگستران و چشمهای مشتاقت را به در بدوز، تا طعم زندگی را خوب حس کنی.
هفتههایت، روزهایت و لحظههایت، سرشار از شعف میشوند و هیچ وقت بین تو و کوچههای خاکآلود شهر، هیچ دیواری برای جدایی نخواهد روئید؛ اگر تنها دستهایت را به قصد یاری دراز کنی.
چهارشنبه
21 آبان 1382
17 رمضان 1424
2003 .nov. 12
شب بود و تاریخ، چشم به راه اتفاقی بزرگتر از خود بود.
شب بود و تاریخ، چشم به راه اتفاقی آبی رنگ، در چشمهای معصوم محمد صلیاللهعلیهوآلهوسلم بود. شب بود و پیامبر صلیاللهعلیهوآلهوسلم به میهمانی نور و لبخند میرفت و عشق، شعر بلند آسمان را از نگاه پیامبر میخواند. تمام گلها در سیمای پیامبر صلیاللهعلیهوآلهوسلم شکفته بودند و پیامبر صلیاللهعلیهوآلهوسلم مهیّا میشد تا به معراج حقایق سیر کند.
«چون به معراج حقایق رفته بود
بیبهارش غنچهها بشکفته بود»
شب بود و تمام تلاطمها، چشم به راه موج آبی رنگ عبای پیامبر بودند و آسمان آسمان انتظار، در صفهای ممتد ملائک، موج میزد؛ آسمان آسمان بیقراری، چشم به راه نگاه محمد صلیاللهعلیهوآلهوسلم بود،
که محمد صلیاللهعلیهوآلهوسلم میخواست شگرفترین توان تماشایی انسان را به نمایش بگذارد.
شاخهها در باد میرقصیدند و خوشههای خواهش، در زیر نور ماه، به سمت آفتاب جمال پیامبر صلیاللهعلیهوآلهوسلم، دست تمنای خویش را بلند میکردند.
شکوفهها، سرشار از شکفتن نور بودند و روشنایی محمد صلیاللهعلیهوآلهوسلم، خواب زمین را مچاله کرد و تمام پنجرهها را گشود، تا عطر صمیمیّت سیالش، فراگیرترین انتظارها و امیدها را در بر گیرد.
خوشه خوشه فانوسهای اشک، در کهکشان چشمهایش آویخت و بُراق نور را مهیا دید و خویش را بیتابتر - «و سَخَّرَ لَهُ البراق» در کنار عاطفه خود جوش خویش ایستاد.
تمام آسمان روشن بود و تمام خاک، بوی باران میداد. شب بود و محمّد صلیاللهعلیهوآلهوسلم میبایست آسمان را از این همه چشم به راهی برهاند.
آرام بود و بیقرار؛ رها بود و ایستاده؛ تپشهایش طی طریق میکردند و ضربانش، ضرباهنگ تمام عاطفهها بود و جهان، با قاب قوسین نگاهش نظم مییافت. هر چه فرصت بارانی بود، در آن شبِ مکّه ترانه میخواند. پیامبر، قدم بر نور نهاد؛ با براق آسمان پیمای خویش. رفت و رفت و رفت، تا دور دستترین کلمات ادا نشده؛ با قلبی بدون اضطراب و گامی بدون اصطکاک. رفت و رفت و رفت و در پیادهرو آسمان، کمی ایستاد و چند نفس مهربانی و تبسم و چند افق شکوفه، بر دلتنگی عابران آسمانی پاشید و فرشتگان را میهمان ییلاق نگاهش کرد. هیچ نوری جلوتر از گامهایش، خویش را نمییافت و بالی نبود که زیر پایش گشوده نشود.
شب بود و تمام دفترچههای خاطرات، زبان بسته شوق بودند و آغوش گشوده بیقراری.
شب بود و انسان به ماه که نه، به کهکشان شیری آئینه، پا مینهاد تا هزار توی ستارگان را سرشار از افقی تازهتر از نور نمایند.
اراده ارابه زمان در دست شتاب بود
دهان تمام واژهها، لبریز از تبریک بود و آغوش تمام سلامها، سرشار از ترانه.
امّا در آن سوی حادثه، جهل، همچنان بر منبر فرو ریخته و متروک خویش، تکیه داده بود. بغض و عداوت و کینه مشرکان و منافقان، لبریز بود از شبی متفاوت؛ لبریز بود از شبِ شقاوت، و لحظه مجاور پیامبر صلیاللهعلیهوآلهوسلم، لبریز بود از شب اشتیاق. و پیامبر میدانست که معراج او، پاسخی است که تمام سؤالها را جواب میشود و تمام جوابها را شامل.
شب بود و خفاشهای خیرهسر، لحظههای خشمآلود خویش را به این سو و آن سو پرتاب میکردند.
آسمان، چشم به راه محمد بود و زمین، منتظر بازگشت او.
تمام آن شب، از خلأ خالی بود و از خبر سرشار. شب بود و تمام پنجرهها و پرندهها، به صبح چشمان تو ایمان داشتند.
تو میرفتی؛ آسوده و آرام، از کنار بزرگترین آرزوی انسان.
تو میرفتی و تمام خوشهها به تو خیره میشدند و تمام جادهها خود را در مسیر گامهای تو میانداختند و تمام رودها تو را زمزمه میکردند.
تمام ذرات، محور موسیقی ملایم گامهای تو بودند.
آن قدر نرم و سبکبال به آسمان میرفتی، که هنوز که هنوز است تمام پرندگان، حسرت به پرواز درآمدن یکدست تو را دارند. و این براق تو بود که در اوج بود.
«کم آسای و دم ساز و هنجار جوی
سبک پا و آسان رو و تیز پوی»
تو میرفتی به سمتی که در آن هیچ بن بستی نبود؛ به جایی که یکدستی و یک رنگی در آن موج میزد، به جایی که در آن، فقط خدا بود و خدا و تنها تو را جرأت پرواز بود.
تو از «سدرة المنتهی» گذشتی و جبریل نتوانست پیش از این راه پوید و جوید که:
«اگر یک سرِ موی، بالا پرم
فروغ تجلی بسوزد پرم»
امّا محمد صلیاللهعلیهوآلهوسلم! این تو بودی که به دور از هر هراسی با تمام دل خوشی خویش، میرفتی تا صبح را بیواسطه نور، ملاقات نمایی. تو میرفتی، تا زخمهای کهنه خویش را در معرض تابش تبسّمی ازلی قرار دهی و غرق در یکدستی حضور شوی؛ غرق در زمزمه زلال و آسمانی «اَنَا رَبُّکَ وَ اَنْتَ یا مُحَمَّد صلیاللهعلیهوآلهوسلم! عَبْدیِ وَ علیَّ فَتَوَکَّلْ فَاِنَّکَ نُورِی فِی عِبادِی وَ رَسُولِی اِلی خَلْقِی وَ حُجَّتِی عَلی ذُرَّیَّتِی لَکَ وَ لِمَنْ تَبِعَکَ خَلَقْتُ جَنَّتِی وَ لِمَنْ خالِفَک خَلَقْتُ نارِی»
شب بود و زمین، چشم به راه بازگشت محمد صلیاللهعلیهوآلهوسلم بود و آسمان، اختر باران.
شب بود و مسجدالاقصی در خویش نمیگنجید و آرامگاه یعقوب و یوسف، ابراهیم و ساره و مریم، غرق در روشنایی فراگیر عبور محمد صلیاللهعلیهوآلهوسلم بود.
شب بود و تمام ستارگان به این باور رسیدند که چشمهای پیامبر صلیاللهعلیهوآلهوسلم به خواب میرود، امّا قلب پیامبر صلیاللهعلیهوآلهوسلم همیشه بیدار است و بیدار؛ قلب پیامبر، قرارگاه دلهای عاشقی است که لحظه به لحظه بیقراری خویش را نذر چشمهای محمد صلیاللهعلیهوآلهوسلم مینمایند.
سپیدِ سپید و سیاهِ سیاه؛ رو به روی هم
یک طرف، خیمههای سپید، لباسهای سپید، نگاههای سپید و دلهای سپید پر از ایمان؛ ایمان به خدای نور! طرف دیگر: سیاه؛ با تکه استخوانهای آویخته بر گردن و قامتهایی پر از تعفّنِ لاشه خواری!
... و بدر، گویی محل تجلّی ماهتاب است؛ تلاقی اولین تقابل انسان و اهریمن، نور و تاریکی، صداقت و کذب، ایمان و کفر، علم و جهل،...
صفها آراسته شد و اصحاب نور، با تمام کمیّت، شاهد فراگیر شدن نور بودند؛ دیگر مجال خورشید بود و فرار ارواح خبیثه!
خورشید بود و بُهت مطربانِ پنجه فرو برده در تاریکی!
خورشید بود و پرتو آسمانی عشق، که در دل هر ذره، التهابی شگفت برانگیخته بود. اینک وقت آن بود که جبریل علیهالسلام فریاد برآورد: مُحمّدٌ رَسُولُ اللّه وَ الَّذینَ مَعَهُ اَشِدّآءُ عَلَی الکُفّارِ رُحَمآءُ بَیْنَهُمْ(1)
دیگر سخن، سخنِ شمشیر بود و صدا، صدای تکبیر.
دیگر خشم آسمان برانگیخته شده بود و خداوند، شمشیر عدالت ازلی را به دستهای با کفایت «علی علیهالسلام» میسپرد!
1) - فتح، 29.
خداوند، مردی را برای یاری پیامبرش برگزیده بود که شایستهترین صفات جهاد را با خود داشت.
روز، روز روسیاهی ابوجهل بود؛ روز در هم شکستن غرورِ «عُتبه و ولید»! روز سرافکندگی کفّار، که مصاف با انصار اللّه را غمّازی خنیاگران پنداشته بودند؛ غافل از اینکه نهتنها مسلمانان، بلکه بلای آسمانی در کمین آن خودباوران خودپسند است: وَ لَقَدْ نَصَرَکُمُ اللّهُ بِبَدْرٍ وَ اَنْتُمْ اَذِلَةٌ؛ همانا خداوند، شما را به حقیقت در جنگ بدر یاری کرد و غلبه بر دشمن داد؛ با آنکه
در مقابل دشمن ضعیف بودید - از نظر تعداد - .(1)
دیگر مصاف، مصاف تازیانههای خشمگین آسمان بود که همچون پرتو رعد، بر چهره پلید بتپرستان میوزید: «خداوند برای یاری شما، پنج هزار فرشته را با پرچمی که نشان مخصوص سپاه اسلام داشت، فرستادند.(2)» فریاد تکبیرها، عرش نشینان را به وجد آورده بود و شیر بیشه ایمان،سالار عدالت ازلی، اَشجعُ الناس، مولانا علی علیهالسلام، دستِ قهار خداوندی را به نمایش میگذاشت!
نسیم رحمت مصطفوی صلیاللهعلیهوآلهوسلم، بر دشتهای تفتیده حجاز میوزید و فرمانروایی حضرت را بر تمام جهان نوید میداد؛ فرمانروایی که عاشقان را با تبسّم و عارفان را با عشق؛ زاهدان را با تقوا و ظالمان را با شمشیر مولا امیر مؤمنان، مطیع خویش و مطیع خداوند قادر یکتا میکرد! آن روز، خداوند (جلّ جلاله)، انتقام سالها سکوتِ «محبوبش» را از کفّار قُریش گرفت و نصرت و پیروزی را به خیمه موحدان مسلمان هدیه کرد.
درود و سپاس و ستایش، بر ارواح شهدای بدر، اولین شاهدان جهاد اسلامی باد.
بدر، بیتاب نخستین رویارویی سپاه کفر بود و سپاه اسلام.
بدر بود و نخستین مقابله مقدر شده بین سرشت روشن تشنگان حقیقت و طبع جهنم سوز کفار.
بدر، آوردگاهی بود که از آتش حقارت و عداوت کوردلان زبانه میکشید و صفهای پوشالیشان را در
هم میکوبید، و پیامبر، در دل امید داشت و بر زبان، زمزمه زلال «انا فتحنا لک فتحا مبینا».
بدر، محلّ زبونی کفار بود و مکان ذلّت مشرکین. بدر، حماسهگاهی بود که در آن، دست علی روی تمام دستها، پرچم «یَدُ اللّه فَوْقَ اَیْدِیهِم» را به اهتزاز درآورد. بدر بود و علی علیهالسلام که صاحب پرچم اسلام بود و وارث اسلام محمد صلیاللهعلیهوآلهوسلم. یک طرف حادثه قهرمانی و فداکاری علی علیهالسلام بود و یک طرف، زبونی «ولید بن عقبه»، یک طرف حمزه علیهالسلام بود و یک سو «عبیدة بن حارث»، یک طرف کفّه کفار بود و دیگر سو، دریای مواج ایمان و اعتقاد. و محمّد صلیاللهعلیهوآلهوسلم در چشمهای علی علیهالسلام خیمه زد و فرمود: «انه منی و انا منه» و جبرائیل در این میانه راهی گشود و گفت: «و أنَا مِنْکُما». آوردگاه، لبریز از توفان «یوم الفرقان» بود و سرشار از ناله و خون. امّا صدایی خوشتر، دشت را مبهوت و مدهوش خویش کرده بود، صدایی که جانهای خسته و دلهای شکسته را توانی تازهتر میبخشید، و این صدا، صدایی نبود جز صلای «لا فتی الا علی لا سیف الا ذوالفقار». و پیامبر صلیاللهعلیهوآلهوسلم به نامحدودی نگاه علی علیهالسلام نگریست که تنها قوت قلب محمد صلیاللهعلیهوآلهوسلم بود و تنها دل خوشی پی در پیاش. پیامبر دستهایش را به دعا بلند کرد و بلند، آن قدر بلند که ردایش از دوشش افتاد و گرد و غباری نمود که تا چشم کار میکرد دشت را غرق غبار تیرگی و تاریکی نموده بود. بوته ایمان بود و عیار ایمان و اخلاص. آتش بود و عشق، و یاران محمد صلیاللهعلیهوآلهوسلمچه بیصبرانه و چه مشتاقانه لبیک میگفتند و تیغ میزدند و قلههای رفیع نور و شهادت را فتح مینمودند. میدان نبرد بود و یاران سراسر شور بودند و حماسه. سرشار از عشق بودند و لبریز از شوق. میدان نبرد بود و سیصد و سیزده تن، معادل اصحاب طالوت آمده بودند که بر جالوت زمانه فائق آیند و غالب شوند. هشتاد شتر و دو اسب، شش زره و هفت شمشیر آمده بود تا با سیاهیِ لشکری آهن پوش و آتش جوش
به نبرد برخیزند و به تیغ تن دهند، که بدر، سر به خطِ فرمانِ خدا در آوردن بود و در مقابل قضا سراندازی و جانبازی نمودن. بدر، آوردگاه سربلندی بود ورزمگاه سر به باد تسلیم دادن
«در هوای او تواند داد عاشق سر به باد
لیک نتواند نهاد از سر هوای دوست را»
بدر، سر به راه کردنِ شمشیرهای آب خورده از جویبار جهالت کفار بود و کینه توزان. بدر، دل خوشیِ لحظه به لحظه پیامبر بود و شادکامی فزاینده محمد صلیاللهعلیهوآلهوسلم. بدر، ضربان ایستادگی بود و نبض
تپنده استقامت. بدر، سرفرازی سروهای آخته در برابر نگونساری و نگون نامی و نگونبختی بود. بدر، ابرو کج کردن شمشیرهای آخته به طاغوت بود و عصیان، شمشیرهای آختهای که چهار ستون کفر و شرک را به لرزه درآورد.
بدر، تجلیگاه اراده الهی بود و طلوع شکوهمند یک حماسه همیشگی. بدر، ضربتی بود که کفر را نقص عضو کرد و زمینگیر. بدر، سرزمین فرشته پوشی بود که تجلیگاه وعده الهی گشت و وعدهگاه نصر. «إِذْ تَسْتَغیثُونَ رَبَّکُمْ فَاسْتَجابَ لَکُمْ أَنّی مُمِدُّکُمْ بِأَلْفٍ مِنَ الْمَلائِکَةِ مُرْدِفینَ(1)» صرصری عظیم برخاست و میکائیل با هزار ملک به استقبال تنهایی محمد صلیاللهعلیهوآلهوسلمشتافت.
بادی وزید و اسرافیل با هزار ملک به استقبال بیقراری محمد صلیاللهعلیهوآلهوسلم شتافت. توفانی در گرفت و جبرائیل با هزار فرشته به استقبال فردای پیروزمند پیامبر شتافت، آنچنان که وعده داده بود: «... أَ لَنْ یَکْفِیَکُمْ أَنْ یُمِدَّکُمْ رَبُّکُمْ بِثَلاثَةِ آلافٍ مِنَ الْمَلائِکَةِ مُنْزَلینَ(2)» شمشیرهای شکسته «مسلمة بن
اسلم» و «عکاشة بن محض» با چوب دستی پیامبر معاوضه شد و خداوند چوب دستی پیامبر را با شمشیرهای برّانی از جنس عقیده و اعتقاد معاوضه نمود.
بدر بود و آوردگاه، غرق خون و خاکستر و ابوجهل که بر خاک مذلّت اوفتاده بود و زمزمه «الحمد لِلّهِ الذی اخذک یا عدوّاللّه» آسمان بدر را غرق سرور و شادمانی مینمود و این علی علیهالسلام بود که در افق دید پیامبر صلیاللهعلیهوآلهوسلم سیر مینمود و سیر.
جمعه
23 آبان 1382
19 رمضان 1424
2003 .nov. 14
سلام بر شب قدر!/حبیب مقیمی
امشب، چشمهایم را پنهان میکنم تا خواب، راه دیدگانم را نیابد.
امشب، نزولی بزرگ را به تماشا مینشینم؛ با صد هزار فرشته بر دستانشان حریر.
خواب، امشب در چشمان حیرتزدگان از تماشای آن همه نور میشکند.
آمدگان بیدرنگ، از آسمان و روندگان نورانی به آسمان، در تدارک کدامین واقعه باشکوه، چنین فرمانبرداران بیچون و چرای خالق این شبند!
چه آشوبی در آسمان است و تو نمیدانی.
باد، مأمور است تا رایحه باد صبا را برافشاند و اشک، بر آن است تا آتشی فرو نشاند.
امشب، امید، طرح بازار دل شکستگان است و از فزونی نور، راههای نهفته آسمان هویداست.
نویسندگان آسمان، قلم به دست، در تدارک بر چیدن سیاهیها از نامههای شب بیداران امیدوار و اشک ریزان شب زنده دارند؛ زنهار، دل به او بسپار، ای شب زنده دار، تا سیاهی نماند.
مردی در خلسه نور و نماز، محو حضرت پروردگار است؛ «انا انزلناه فی لیلة القدر»؛
محمد صلیاللهعلیهوآلهوسلم لوح زرین بهترین کلمات عالم را در حال نزولی بیمانند، نظارهگر است و قلب پیامبر، جایگاه ابدی کلام آمده از آسمان.
خداوند، امشب، داستان بینظیر خلقت را بر پیامبرش میخواند و سرود گوش نواز عبودیت و بشارت، از آبشارهای آسمان سرازیر است.
من، هزار شبانه بیدار، نگاهم، نیمی آسمان، نیمی به اشک و دستان خالیام رو به بیکران آسمان، بر رازهای مگوی عالم گوش سپردهام.
ذره ذره عالم، اکنون، قدردان لحظه باشکوه نزول است و چه بر خود میبالد از تماس نور کلام خدا بر وسعت خاکیاش!
امشب خاک زمینی و هوای این جهان، گران قدرترین لحظات بودنشان را سپری میکند؛ چرا که عظمت کلام خود را در خود احساس کردهاند.
شب قدر، مرا به بیداری میخواند و زمزمه؛ زمزمههای عاشقانه با معبود. پس قدر باید شناخت دروازههای گشوده آسمان را در شب قدر و غوطهور باید شد در نور تابان آسمان و نفس باید کشید در نزول آیات مقدس.
سلام بر شب مقدس قدر!
باید خود را آماده کنم!
سفر بزرگی در پیش دارم؛ میخواهم امشب، وسعت پرندگیام را رها کنم!
باید فرصت را غنیمت شمرد!
باید این لحظهها را قدر دانست!
میتوان پرواز را تجربه کرد؛ فقط کافی است قدری سبکتر شویم؛ آن قدر سبک که نیروی هیچ جاذبهای، زمین گیرمان نکند! شبهای قدر نزدیک است. هر که دارد هوس «قُرب خدا» بسم اللّه
جادّه تقرب، قدمهای عاشقانهای میطلبد. دیگر مجال ماندن نیست! در این سرزمین برای ما جایی نیست. باید از خود - این سرزمین زشتیها - هجرت کنم؛ به آن دیگرم، سر بزنم. باید با تمام وجود، هجرت کنم!
از این «مَنِ» زمینی تا «آنِ» الهی، راهی نیست.
این شبها، کوتاهترین راه رسیدن به آن جاست.
ببارید، چشمهای روسیاه من! شاید که اشکها، آبروی از دست رفتهتان را باز گرداند. امشب شما وظیفه سنگینی دارید. باید هر چه توان دارید در طبق «اخلاص» بگذارید! شما باید جور تمام تن را بکشید.
به حال دستانم گریه کنید؛ به حال پاهای ناتوانم گریه کنید، که فردا، بر پل صراط، نلغزند! به حال شانههایم گریه کنید که زیر بار سنگین گناههایم در حال شکستند!
ببارید! چشمهای روسیاه من!
امشب، خدا مهربانتر از همیشه است!
امشب، خدا به این اشکها پاداش میدهد! این قطرههای حقیر، کارهای بزرگی میکنند!
این اشکها، خاموش کننده شعلههای خشمی هستند که قرار است تنم را به آتش بکشند!
ببارید، ای چشمهای روسیاه من! که من به مدد این اشکها پا در جاده نهادهام.
که من به امید این ناله زدنها دل به دریا زدهام؛ وگرنه، دستانم تهی است و شرمساریام را حدّی نیست!
کولهبار پر از گناهم را با مدد این اشکها، سبک خواهم کرد! بسوز ای دل! بشکن ای آئینه زنگار گرفته من، بشکن که امشب، به این شکستن نیازمندم! تو که بشکنی، یعنی نیمی از راه را رفتهام! یک
عمر، گردن کشی کردی و مرا هم به هر جا که خواستی بردی؛ به هر کجا که اراده کردی! باید امشب بشکنی،
باید امشب بسوزی، که سوز تو کارها بکند. تو بشکنی، چشمها نیز میبارند، دل بسوزد، اشکها فوّاره میزنند.
باید وقت را غنیمت شمرد، شاید هرگز به شب قدر دیگری نرسیم.
امشب، تا سحر، ستاره میچینم.
از تمام بندهای «جوشنم»، تمنّا میبارد.
دروازههای اجابت، جرأت استغاثهام را دو چندان میکند.
دریچهای رو به ملکوت و «خدایی که در این نزدیکی است»
مُصحف تو را پیش رو میگشایم.
تو را به حق اسماء جلالهات، تو را به حق کرامتی که سابقه آن را بر روح و جانم نمایاندهای، تو را به حق عنایتی که در سایهسار آن، سالهاست ریزهخوار سفره نعمتت بودهام، بر من ببخش همه نافرمانیهایم را، ای خوب بیهمتا!
زیر سایه کلماتت، زیر سایه کتاب مقدّس نشستهام؛ بِکَ یا اللّه بِکَ یا اللّه
تو را به نام تو میخوانم؛ «یا مَنْ لَهُ الْأَسْماءُ الْحُسْنی»
از شعلههای عذابت بیم دارم؛ «یا مَنْ اِلَیْهِ یَهرَبُ
الْخائِفوُن»
بنده شرمسارت را بپذیر، «یا مَنْ اِلَیْهِ یَفْزَعُ الْمُدینُون»
با تمام اشتیاقم به سویت آمدهام؛ سرمایهام، محبّتی است که به عالم نمیدهم؛ «یا مَنْ بِه یَفْتَخِرُ المُحِبُّون» شکوههای دلم را میدانی.
آب توبه، چشمهایم را صیقل میدهد؛ امشب، سرنوشت مرا در «ماورا» رقم میزنند
دستگیرههای دعا، مرا به تو میرسانند؛ از خودم خالی میشوم.
تمام حرفهایم مسجّع شدهاند؛
«اَلْغَوْث اَلْغَوْث خَلِّصْنا مِنَ النّارِ یا رَب»
آهنگ بغضم، سکوت شب را میشکند
همه پُلها کوتاه شدهاند. آسمان، روی دستهایم، بذر امید میپاشد. با دلم عهد کردهام از نور آغاز شوم، عهد کردهام، عهد نشکنم
صدای بال فرشتگان، در تمام فضا منتشر میشود.
هوای این شبها، عطر اجابت میدهد.
این شبهای تا سحر روشن را به هیچ شب و روز و ساعتی نمیدهم؛ «لَیْلَةُ الْقَدْرِ خَیْرٌ مِنْ أَلْفِ شَهْرٍ»
بر چشمهایم نور بصیرت ارزانی دار، «یا أَبْصَرُ مِنْ کُلِّ بَصیرٍ»
میخواهم این ثانیهها را به تمام زندگیام پیوند زنم.
میخواهم این رکعتها را به تمام نمازهایم سرایت دهم، میخواهم بر تن تمام واژههایم، «جوشنی» بپوشانم از جنس نور و نیاز و اجابت.
امشب، دروازههای هفت آسمان چنان گشوده است، که خدا را میتوان دید. چه ستاره بارانیست! اگر ابری هست، جز سیل رحمت از آن نخواهد بارید. آسمان، آنچنان گشوده است امشب که همه آن اعجازی که قطره قطره، بیست و سه سال فرو چکید،
امشب سیل گونه و تمام، به اقیانوس سینه محمد صلیاللهعلیهوآلهوسلم هبوط خواهد کرد.
ای قوم! هر روز که میگذرد، آشفتهتر؛ هر روز سنگینتر از کولهبار سنگ و تهیتر از سبکباری آبهای روان.
هر روز که میگذرد، دور و دورتر از مقصدی که باید.
هر روز و هر روز، کج مسیرتر از راهی که مقرّر است!
و بدینسان بود که قدر، آفریده شد، تا تلنگری باشد برای شما و بهانهای باشد برای او تا شمار را ببخشاید؛ شما را که دوستتان میدارد.
پس اینک، دستان توبه بر آسمان باز کنید که بادهای رحمت، آوازتان را به عرش دوست برساند و باران بخشایش، قطره قطره بر شما ببارد؛ آنچنان که بشوید و سبک کند من را تو را و تمام آنان که سالی را به فراموش گذرانیدهاند، سالی را کج مسیر پیمودهاند. امشب، راه میانبریست به سوی مسیر بیمعطلی. گام باید نهاد، ورنه زود خواهد بود که از ما بگذرد، تا سالی دیگر.
خدا کند که قدرِ قدر، در لابهلای آمد و شد روزمره ماه خدا گم نشود، که این شب تقدیر، یگانه است و بیتکرار، حیف و صد حیف اگر ثانیههای طلایی این شام زرّین، در چین و چروک عافیتطلبی، به خواب غفلت بگذرد! شاید این «قدر» آخرین من و تو باشد و کاغذ سرنوشتمان تا «قدر» سالی دیگر کفاف نکند.
بدا، اگر این شب سپید، آغازی برای پایان غصّههایمان نشود و ذرّههای مقدّس آن، به لهو و لعب، آسوده بگذرد و حباب شود!
خوشا آنان که از دست خدای این شب خجسته، برات آزادی، از لهیب شعلههای خودساخته
میگیرند!
خوشا آنان که سپیدهدمان این مشام فرخنده، از غصه نام و نان، عاقبت به خیر میشوند و آب حیات غفران مینوشند!
«دوش وقت سحر از غصه نجاتم دادند
واندر آن ظلمت شب آب حیاتم دادند
چه مبارک سحری بود و چه فرخنده شبی
آن شب قدر که این تازه براتم دادند»
خوشا آنان که امشب، با سبحه صد دانه نماز، فانوس دعا را روشن میکنند و تا آن سوی ابرها، صعود مینمایند!
خوشا آنان که در شام نزول یکباره وحی، از آسمان غیب، رفیق اهالی ماورا میشوند و فرشتگان رحمت خدا را به سفره قنوت خویش میخوانند؛ چرا که در این شب مبارک، سُبّوح گویان کهکشان، به کویر زمین فرو میبارند تا هوا، پاک و بهاری شود و این شب تا سپیده، غرق دانههای انار استجابت گردد و دلمان سرشار از روشنایی تقدیر شود.
قلم را برمیدارم؛ ناگاه، قلب دفتر میشکافد و گردابی عمیق، پاره پاره جسم مرا به خویش در میکشد.
چشم که میگشایم، دیوارهای گلی و کوچههای تنگ و تاریک کوفه، در برابرم قد کشیدهاند. آری!
باز هم ریل زمان، آبستن قطار پر شتابیست که که وارونه سفر میکند.
نیمه شعبان است و کتابهای تاریخ، همواره شبهای کوفه را سرشار از حضور مردی میبیند که انبان نان و خرمایی بر دوش دارد؛ پس ناخودآگاه، قدم برمیدارم و کوچهها را تک تک دوره میکنم؛ اما هیچ مردی، هیچ نانی و خرمایی نیست. هیچ دردی و هیچ... ، شاید کتابهای تاریخ دروغ گفته باشند! پیشتر میروم، بیشتر میگردم؛ خانهها خاموش و کوچهها تهی! گویی غبار مرگی سنگینی، فضای امشب کوفه را آغشته است؛ چنان که نفس کشیدن را دشوار میسازد. تنها کور سوی چراغ نیمهجانی را میبینم که از پنجره گلی میتراود و جانی به شهر تاریک میبخشد.
نزدیکتر میروم و باز نزدیکتر... ؛ ناگاه، شیون، چون دیواری در کوچههای بنبست، برد و پای، میخکوبم میکند. گوش فرا میدهم؛ جز صدای ناله «یا ابتا» نمیشنوم که پیداست از جگرهای سوخته بیرون میریزد. به یاد کتابهای تاریخ میافتم.
و امشب، نوزدهم رمضان است. عرق مردی جبینم را میشوید. به یاد برق تیغه شمشیری زهرآگین میافتم که عنقریب، فرزندان کوفه را یتیم خواهد کرد.
هر دو پای میخکوب شده، دو زانو میشوند و قطعه قطعه فرو میریزند؛ قطار خاطرههایم دیر رسیده است. گرداب تاریخ را در میانه کوفه، گشاده میبینم. پس هرز میروم و چشم میگشایم؛ باز هم نیمه شب کوفه است و تقویم نوزدهم رمضان.
کوچه تنگ و تاریک است و خانهها باز هم خاموش؛ اما هر از گاه، پشت در خانهای بغچهای کوچک نمایان است و دری که گشاده میشود و زنی یا کودکی؛ بی آنکه مرا بیند، بقچه را به درون میبرد. شتاب میگیرم تا صدای پایی را که نزدیکتر میشود، بشنوم. مردی را میبینم که با
یک انبان خالی، خاموش و خرسند، به خانهاش باز میگردد. به یاد کتابهای تاریخ میافتم. آری! جز علی علیهالسلام چه کسی میتواند باشد؟
و باز هم کور سوی چراغی که افروخته میشود. پیشتر میروم. امشب دیگر شیونی نیست. تنها عطر خلافت خلیفه است که کوچههای کوفه را سرشار میکند.
چه نوای امن و دلنشینی! مجذوب یا رب گفتن علی علیهالسلام بودم که ناگاه، التهابی عجیب، پیکرم را فرا گرفت. امشب، شب موعود است و شب رستگاری و خرسندی در صدای خلیفه میجوشد؛ گویی توشه برمیدارد، برای سفری که خوب میداند در پیش است.
و اما من - و هزاران چون من - وای اگر فردا شود!
چیزی به نماز صبح نمانده است. اضطراب و آشفتگی، از من آتشفشانی آفریده است که هر لحظه در انتظار طغیان است. میخواهم پیشتر بروم، زانو بزنم و بر در بکوبم. فریاد بزنم که یا مولا! این نماز صبح را به مسجد نرو مولا! میخواهم که یکپارچه شمشیر شوم به حفاظت از خانه عشق، اما دریغ! هر چه میکوشم، قدم از قدم نمیتوانم برداشت و صدایی از حنجرهام بیرون نمیریزد. تنها صدای راز و نیاز علی علیهالسلامست که آرامشم میبخشد. با خود میگویم شاید خلیفه خود نمیخواست، ورنه هم میدانست و هم میتوانست.
گاه اذان صبح فرا رسیده است و من همچنان خیره به پنجره روشن. مست مناجات علی علیهالسلام و داغ خاموش اهل بیت. دری گشوده میشود؛ به راه میافتد. صدای التماس زمین و زمان را میشنوم که: یا مولا! این نماز صبح را به مسجد نرو.
دلشورهای تمام یتیمان کوفه را امشب تا صبح بیدار نگاه داشته است و کودکانی که کابوس دیدهاند، گریه میکنند.
علی به مسجد که میرسد، نگاهی غریب به آسمان میاندازد. مردی کنار مسجد به خواب رفته است.
خلیفه نگاهی میاندازد و زیر لب میگوید: مرادی! وقت خواب نیست؛ شمشیر صیقل بده! موذن به اذان میایستد. ای کاش این اذان هرگز تمام نمیشد!
«قد قامت الصلاة»! و قامتها بسته میشود!
اللّه اکبر؛ گاه سجده است، امام جماعت مکثی میکند، به محراب نگاهی میانداز و چشم میبندد.
پس به آرامی به سجدهای طولانی میرود. صدایی آشنا که خلیفه سالهاست در انتظارش لحظه میشمرد. خیل نمازگزاران سر از سجده برمیدارند؛ امام علی علیهالسلام هنوز در سجده است.
محراب خونین شده بود و نوای حزن آلود اما خرسند خلیفه به گوش میرسد: «فُزْتُ وَ رَبِّ الْکَعْبَة»
آیا کدام تیغ میتوانست به فرق علی اثری کند؟
«به فرقت کی اثر میکرد شمشیر
گمانم ابن ملجم یا علی گفت»
سحر برای دمیدن، شتاب میگیرد
شتاب از قدمِ بوتراب علیهالسلام میگیرد
به آسمان که نظر میکنی، پریشان است
به هر کران که نظر میکنی، پریشان است
چه اتفاق مگر، در کمین شیر خداست!
که لحظههای زمین مبتلای ثانیههاست
چرا نوای علی علیهالسلام، جان گداز میآید
چرا به ذهن زمین، مثل راز، میآید
با قدمهایی که جهانی بُهت و اندوه و شادی در خویش نهان داشته، حرکت میکند و ذره ذره هستی، در شهودی کامل، مولا را متوجّه خطر میکنند؛ گویی نمیدانند که حضرت، سالهاست از وقوعِ آن باخبر
است!
آی مرغابیها! شما از عشق چه میدانید؟!
شما از وصل محبوب، چه خواندهاید؟! آی محرابهای گوشهنشین! آی ستونهایی که حتی به اندازه «اُستُن حَنّانه» نیستید!
امروز، مرثیه عشق، به اوج بیان میرسد و آفتاب، عظمت خویش را با نماز قسمت خواهد کرد!
کسی به غیر علی علیهالسلام، پی نبرده بر دل راز
که میرسد به طلب، عاقبت میان نماز!
از کعبه تا محراب؛ آه، که شکوه از دنیا باید داشت که سِفلگان، به دامان میپرورد؛ نامردمانی که حتی مردِ بیسلاح را، آن هم در نماز، آن هم در سجده! به شهادت میرسانند!
اف بر تو ای دنیا، اف! با این مردوارههای نامردت!
با این کوفی تباران بدتر از شامیات!
چه مردمان پلیدی که نان او خوردند
ولی به خانه خود، دشمن از قفا، بردند!
فراوان مباد اشعث بن قیسها؛ که هنوز بوی خیانتشان از کوچههای تاریخ میآید! تیرهگون باید روی قومی که قدر آفتاب ندانند!
محراب است و تبسّمهای خونین علی علیهالسلام!
محراب است و پژواکِ فُزْتُ وَ رَبِّ الْکَعْبَه!
محراب است و نماز خون؛ آرمانی که مولا به خاطرش از تمامی هستی خود گذشت. فریاد حضرت جبریل علیهالسلام، سکوت آسمانها را میشکند و بُهت ملایک را به شیون بدل میکند!
کاسههای شیر را میآورند، امّا چگونه عاشقی، بیجمال دوست، روزه عشق بشکند! بگذار شیر از آنِ دشمن باشد که تمام عمر، جز تلخی کینه ننوشیده و دل سیاهش، جز شب، به سپیدهای ایمان نیاورده
است!
این رسم علی علیهالسلامست؛ علی علیهالسلام میهماننواز است؛ امیر بنده نوازی که در کارگاه آفرینش، شبیه و نظیری ندارد! اَلسلامُ عَلَیْکَ یَا اَوَّلَ مَظلومِ الْعَالَم!
مولا جان! گویی صدایت هر لحظه در دل آفاق طنین میاندازد، که: «اگر سخن بگویم، میگویند: بر حکومت حریص است، اگر سکوت کنم، میگویند: از مرگ میهراسد، هرگز! من و ترس از مرگ؟! پس از آن همه جنگها و رنجهای گوناگون! به خدا سوگند که علاقه فرزند ابی طالب علیهالسلام به مرگ، بیش از علاقه کودک به «شیر» مادر است!»(1)
... و اولین صبحگاه شب قدر، با شتاب هر چه تمامتر رسید و بشارت وصل مولا علیهالسلام را با اولین پرتوهای خورشید، به تمامی هستی رسانید.
1) - احمد خاتمی، فرهنگ موضوعی نهج البلاغه، ص 990.
گویی هنوز در بُهت سخنان ناگفته مولا، تاریخ غوطهور است!
و آسمان در انتظار رمز گشایی از آفاق نورانی نهجالبلاغه!
الهی! به حق مولانا امیرالمؤمنین حیدر علیهالسلام، معرفتِ شناخت حضرت را به ما بیاموز.
بارها با خود شرط کرده بودم که نگذارم بادهای رهگذرِ خواب شبانه، مرا با خود ببرند، شاید که آن شبگرد ناشناس کوچههای کوفه را بشناسم.
اما من پسر بچهای بودم که تا بلوغ بیداری، به اندازه خمیازههای معصومیتم فاصله داشتم و هر شب، پیش از آنکه صدای پای ستارهها را بشنوم، پنجره چشمانم را میبستم و شیرینی خواب نام گرم او را در زیر کام تلخ گرسنگیام مزه
مزه میکردم و وقتی چشم میگشودم، که آواز فاخته تنهای صبح، به جای نجوای شبانه او شنیده میشود و از او، جز رد خشک شده اشکهایش بر روی صورتم، چیزی باقی نمانده بود.
و من، سر در گریبان خویش فرو میبردم و به اندازه حسرت ندیدن دوباره او میگریستم و مادرم میگفت: مرد که گریه نمیکند!
و من با خود میاندیشیدم که صدای گریههای شبانهای که در نخلستانها شنیده میشود از آن کدام مرد است؟
اما هنوز مشغول بازی با یاد او بر روی ابرها بودم، که شبی از وحشت خواب بدی که دیده بودم، از جا پریدم و کوچههای کوفه را خالی از صدای پای او دیدم؛ گویی همه تاریکی شهر، در پیالهای از شیر، که دست به دست میچرخید، خلاصه شده بود؛ دستانی که رو به آسمان بلند شده بودند برای شفای چشمان خونبار مرد ناشناس کوفه!
آن شب، طناب بادبادک آرزویم، در آسمان ناامیدیام رها شد و من اگر چه قلندر شبهای یتیمیام را شناختم، اما مثل همه مردانی که دور خانه آفتاب، در تاریکی شب میگریستند، گریه کردم؛ بی آنکه مادرم بگوید: مرد که گریه نمیکند!
دلم میخواهد بمیرم!
چگونه بشنومت ای صدای راه رونده در کوچههای تاریک و روشن؛ با آهنگ گامهایی از عشق؟!
چگونه بشنومت ای طنین زمزمههای دمادم، از بامهای بلند بسم اللّه...؟
دستی بر پریشانی سنگریزههای پیش راهت بکش، نگذار نوای کوچههای کوفه، چون چراغهای شکسته تاریخ، خاموش بماند.
چگونه بشنومت ای آخرین صدای پیچیده در
محراب؟ ای آخرین نعره آسمان بر خاک؟
میدانم! دلت فریاد میخواهد. اینجا برای تو چه طعم خوشایندی داشت! امّا برای شهر؟ امّا برای زمان؟
فانوسهای رستگاریات روشن است. ستارهها از وحشت، به دیوارهای آسمان چسبیدهاند - هوای غلیظ شب - آه از این تیغ سفّاک!
تا آخرین سجده تو گامهای زیادی نمانده است؛ از این چند مرغابی سوگوار که بگذری، پا که بگذاری به این سپیده دم وحشی، به اوّلین قطرات خون پاک خویش خواهی رسید. فقط یک گام دیگر تا خیره شدنت در چشم خداوند باقی مانده است.
بگذار تمام شبستانها عطرت را نفس بکشند، مولا!
شیطان در تار و پودش تنیده است. در مشتهایش، فشردههای خندقی کینه را چنگ انداخته است؛ با دستهایی از جنس آختگی و زهر. شیطان، به گلوگاه تاریخ میتازد.
دلم میخواهد بمیرم! چگونه بشنومت ای آوای خاموش، ای لهجه بهارانه خاک و ای عطر افلاک؟!
هوا چقدر جان میدهد برای گریستن! امّا هنوز دلم میخواهد بمیرم! چگونه بشنومت؟!...
زعفرانی شده بود و من نمیدانستم.
از هول ندیدنش، چارچوب درب خانه او را، همچون بچههای دور شده از مادر، بغل زده بودم و مثل بیوهگان شوهر مرده، به های های ابرهای ناشکیبایی دچار. زخم طاقتم، نمک سود فراق بود و «یا علی»، در لایههای بودنم موج میزد.
اصبغ بن نباته بودم و یار دیرین علی علیهالسلام؛ چگونه میتوانستم بیدیدن روی و چیدن گلبوسهای از دشت چهره مولایم بروم؟!
نمیتوانستم قدم از قدم بردارم؛ انگار دست هستی من دست ریشههاست! انگار پای رفتن من، دست لرزههاست!
تکیه بر شانههای غریبی دادم و هق هق گریهام را به دیوار خانه آقایم آویختم. از اینجا نمیروم. من و «سُوَید بن عقله» پای رفتنمان نیست؛ تا مگر روی طرب افزای دلجویش را ببینیم و دلآرام شویم. آه از آن ثانیه که اذن دخولم دادند و من، خشت خشت خویش را به دامن دریا انداختم و در او گم شدم؛ دریایی که زعفرانی شده بود و من نمیدانستم!
از فرق شکافته آلاله من، آن قدر خون رفته بود، که ندانستم دستمال سرش زردتر بود یا رخسار آقا.
علی آن شب خدایی تر وضو کرد
چه زیبا، مرگ را بیآبرو کرد!
عطر قدمهای علی، در کوچههای کوفه میوزد.
ناشناس شبگرد کوفه، به سمت مسجد میرود و ماه، مثل همیشه، مثل همه شبها شاهد است.
و ماه، دوباره، هزار باره، دل سپرده به ضرباهنگ قدمهایی که نبض جهان است.
امشب، صدای قدمهای علی علیهالسلام، تندتر از همیشه است.
امشب، طرز راه رفتن علی علیهالسلام عوض شده است. مثل همیشه نیست؛ زمین، این را حس میکند، علی علیهالسلام، شتاب دارد.
شهادت میچکد از گامهایش
زمان پا مینهد برا جای پایش
در و دیوار، امشب بیقرارند
قدمهای علی را میشمارند!!
کاش مولا بازگردد!
کاش مولا به مسجد نرود!
کاش ابن ملجم امشب خواب بماند! کاش دنیا خراب بشود!
کاش آسمان بر زمین آوار شود، اما علی نرود؛ علی به مسجد نرود. ولی رفت.
علی رفت و دل تاریخ خون شد
تمام
آسمانها واژگون شد
دیگر صدای قدمهای علی به گوش نمیرسد! انگار مولا پا به مسجد گذارد.
باور نمیکنند؛ - کوچهها را میگویم - باور نمیکنند، که دیگر او را نبینند!
باور نمیکنند - ماه را میگویم - که شاهد راز و نیازهای شبانهاش نباشد. باور نمیکند - نخلستانها را میگویم - که دیگر از عطر مناجات علی علیهالسلام، مست نشوند!
باور نمیکند - چاه را میگویم - که دیگر عطر نفسهای علی را نشنود
باور نمیکند - دنیا را میگویم - که امشب یتیم شود! کاش امشب هرگز سحر نمیشد!
کاش ابن ملجم خواب میماند!
به مسجد پا نهاده وسعت نور
کناری خفته شب تاریک و مغرور
ولی مولای ما از شوق دیدار
چه زیبا قاتل خود کرد بیدار!
علی در محراب، غرق خداست و محراب، غرق علی!
علی علیهالسلام، مست و شیدای خداست و محراب، دیوانه علی؛ کاش پسر ملجم، از تصمیم خویش منصرف شود!
کاش قبلش بلرزد!
کاش دستش بشکند!
کاش شمشیر، زهرآگین نباشد! کاش...!
فاصله علی علیهالسلام تا خدا، یک سجده است، یک پرواز، یک «یا علی»
سحر باغم اذان مرگ سر داد
عدالت گوشه محراب افتاد
سحرگاهان سَر سجّاده درد
علی با خون خود افطار میکرد
... و خاک بیپدر شد!
دنیا برای همیشه یتیم شد!
«فُزْتُ وَ ربِّ الْکَعْبَه!»
به خدا که رستگاری از آنِ علی علیهالسلام است و علی علیهالسلام، پیشوای رستگاران است. سحرگاه 19 رمضان، در محراب کوفه، با ضرب شمشیر ابنملجم. علی متولد شد و برای همیشه «علی» باقی ماند.
هنوز از فرق مجروح زمانه
سرازیر است خون آن یگانه!
فرق عدالت شکافت/ملیحه عابدینی
سیاهی شب، گستره آسمان خاموش کوفه را در نوردیده به انتظار سپیدهای که تاریخ را تا قیامت غصهدار میکرد، ناباورانه کتاب زمان را ورق میزد. از خانههای نیرنگ، تنها فریاد سکوت به گوش زمان میرسید. گویی همه کوفیان سر بر بالین غفلت ابدی نهاده بودند و خواب هزار رنگیشان را نظاره میکردند.
چشمان او همچون صاعقهای در دل یلدای شب میدرخشید.
آن شب در برق چشمان پر رمز و رازش، وصال معنا میشد. سالهای سال، غریبی، همنشین روزش بود. شهید سکوت شده بود و مُهر خاموشی بر لبانش نقش بسته بود.
تنها رازدار لحظههای غُربتش، سینه تاریک چاه
بود و خلوت نیمه شبهای مبهوت نخلستان.
آن شب، سرنوشت حیات صبر رقم میخورد.
دستان در، با التماس او را از رفتن بازداشتند، امّا او درنگ نکرد و پای بر خلوت کوچه گذارد. مرغان انتظار به سویش رفتند و همچون پروانه، گرد شمع وجودش چرخیدند و با بالهای سرشار از خواهش و تمناشان، راه خدایی را بستند، ولی باز او درنگ نکرد.
از قدمهای باصلابتش، آوای رفتن به گوش میرسید و از چشمان پر رمز و رازش، میشد فهمید که منتظر زیارت خداست. در هیاهوی آن لحظههای آسمانی، مسجد کوفه، مشتاق و بیقرار وصالش بود و محراب، تشنه چشمهای بارانی و زمزمههای ربانیاش.
علی آمد و از حنجر سکوت، آخرین اذان سرخ را تا اوج عروج پرواز داد و در محراب محبوب، به نماز با معشوق قیام کرد. لحظهای بعد، سر بر آستان دوست گذاشت تا خویش را تا ابد، رستگار سازد و زمانه را داغدار. فرق عدالت با خنجر کین شکافت.
لباس احرام خورشید، رنگ خون گرفت و زمین و زمان، فریاد بیکسی سر داد و اشک ماتم فرشتگان از سینه آسمان بر زمین فرو چکید.
مرغ جان او که غایت آفرینش بود، از ورای مظلومیتی سرد و سنگین، رها شد و عالم و آدم را در غمگنانهترین مصیبت فرو بُرد.
کوچههای کوفه تازه فهمیدهاند چه کسی را از دست دادهاند!
مانند ماهی که تا هنگامی که در آب است، آن را میجوید و تنها در بیآبی، معنای آب را میفهمد؛ کوفه هم اینک که شبها، از گامهای آرامشبخش علی علیهالسلام محروم است، او را یافته
است.
شبهای کوفه دیگر نوری ندارد. این شبهای تاریک، که ماه هم از روشنایی آنها عاجز مانده است، دیگر ساکنان شهر نور را که نیمههای شب از کوچههای تنگ و تاریک میگذشت، نخواهند دید.
نخلستانهای کوفه دیگر فریادگری ندارد. نخلهای سر به آسمان کشیدهای که هر شب، علی علیهالسلام را در میان خود میگرفتند، دیگر میهمانی این چنین نخواهند داشت.
یتیمان کوفه، دیگر فریادرسی ندارند.
گامهایی که نیمه شبهای تاریک، از ایشان دستگیری میکرد، صورتی که به جبران کوتاهی در رسیدگی، خود را مستحق آتش میدانست،
فرمانروایی که مشک آب بیوهزنان را بر دوش میکشید و راهنمایی که به راههای آسمان آگاهتر بود؛ دیگر با دستهای خود، نان و خرما را قسمت نخواهد کرد. کوچههای کوفه حق دارند!
تازه فهمیدهاند که چه کسی را از دست دادهاند!
شنبه
24 آبان 1382
20 رمضان 1424
2003 .nov. 15
به زلالی آب، به سبکبالی نسیم، به اشراق آسمانی یک تبسّم، به شهود جاری یک ترنّم، ولی سرشار از دقایق ناب عرفان، حکمت، تغرّل و زمزمه آسمانی «قرآن» بود. نگاهش پر از تغزّلهای عارفانه حافظ و وجودش پر از آشناترین احساسها بود. حتی مهربانیاش، شرمگینِ لطافت روحش بود و
آراستگی و تواضع، از قامت آسمانیاش میتراوید. ای کاش آسمان به وجودش در زمین، رشک نمیبُرد و مجالی به چشمهای حسرت بارمان میداد!
امّا همیشه!
«مَهین مهرورزان» که آزادهاند
بریزند از دام جان، تارها
چه فرهادها، مُرده در کوهها
چه حلاّجها، رفته بر دارها!»
علاّمه، یعنی، طاووس هزار جلوه گلستان معرفت، رنگین کمان هزار رنگِ جلوهزار حکمت.
آه، که چه بیانتهاست، کهکشان آثارت، ای مجموعه بهتانگیز علم! کدامین آیینهات را به وصف بنشینم؟ «المیزان» یا «اصول فلسفه و روش رئالیسم را؟ حافظشناسی یا حاشیه اسفار را؟
فلسفه الهیه یا رسالههای ذات و صفات را؟!... بگو با کدامین بیان از تو سخن بگویم، که اقیانوس حکمت را، ستایشگری میخواهد؛ فرود آمده از بیکران ذات، نه اندک واژههای صفات!
مگر میشود با اندک مجموعهای از صفات، آگاه از ژرفای ذات شد؟!
آری! قلم ناتوان است از توصیف رُخی که در تجلّی، شاه بیتِ نگاه تو را مات کرد! و جذبه عشق سینایی، طور دلت را از اقیانوسِ علم، انباشت!
«مهر خوبان، دل و دین از همه بیپروا بُرد
رُخ شطرنج نبرد، آنچه رخ زیبا برد!
من به سرچشمه خورشید، نه خود بردم راه
ذرهای بودم و مهر تو، مرا بالا برد!
خم ابروی تو بود و کف مینوی تو بود
که به یک جلوه، ز من نام و نشان، یک جا برد»
شمیم وصل وزیدن گرفته بود و سروش رهایی، قدم
بر خانه «علامه» میگذاشت. با تمام ناتوانی، هیجانی تازه، وجودش را فرا گرفته بود. پیشانی پر نورش، فضای اتاق را نورانی کرده بود.
در آسمان نگاهش، دیگر نشان از هالهای نبود و عطر آشنایی، تغرّل جدایی از عالم خاک را میسرود: یَا اَیَّتُهَا النَفْسُ المُطمَئِنَةُ اِرْجِعی اِلا رَبِک رَاضِیةً مَرْضیّةٌ.
آخرین تبسّم شرین، بر لبانش نقش بست؛ انگار نگاهش با تحسینی شگرف، پرواز روح را مینگریست!...
روح سبکبالش، آکنده از غزل شادی، و یاد مهربانیهایش، افقِ سبز مهرورزان باد!
همه دلباخته بودیم هراسان، که غمت
همه را، پشت سر انداخت، مرا تنها برد!
یکشنبه
25 آبان 1382
21 رمضان 1424
2003 .nov. 16
به سوگ تو چه نویسم
تو ای مجاهد نستوه
شهید راه عقیده
شهید راه عدالت
در سوگ تو چه نویسم که «قلم چو به اینجا رسید، سر بشکست»
سوگ تو - که بیش از یکصد نشان از تعظیم و تکریمت، در کلام خدا میتوان یافت - سنگین است. سراغ تو را از جبرئیل امین میتوان گرفت؛ که برات ایمان تو، به مُهر مستقیم خدا امضا شده است؛ آنجا که فرمود:
«أَفَمَنْ کانَ مُؤْمِنا کَمَنْ کانَ فاسِقا لا یَسْتَوُونَ»(1)
1) - سجده، 19.
آیا کسی که مؤمن باشد همانند کسی است که فاسق باشد [چنین نیست] اینان یکسان نیستند.(1)
در سوگ تو چه نویسم که فرق دریای تو را شکافتند و زهر به کام اقیانوس ریختند؟!
امروز محمد صلیاللهعلیهوآلهوسلم، با غم این امّت چه کند که عدل پنج ساله وصی پیامبر خویش را پس از بیست و پنج سال سیاهی و ستم، بر نمیتابند؟!
تو که بودی، قرآن با تو بود و تو با قرآن و از هم جدا نمیشدید تا به حوض کوثر وارد شوید.(2)
تو که بودی، قلههای رفیع کلام خدا، تفسیر میشد و پیچ و خمهای آن برای مردم، دانشگاه کمال و کرامت تأسیس میکرد.(3)
تو که بودی، بیتالمال، خواب آرام داشت و دغدغه خیانت نداشت.
تو که بودی، هر چه از بیتالمال مسلمین به تاراج رفته بود، اگرچه به مصرف مهریه زنان و خرید کنیزان رسیده بود، به مأمن خویش بازمیگشت.(4)
تو که بودی، هرزهگری از هزار توی عافیت خویش بیرون نمیآمد تا مبادا به چرخش ذوالفقار تو گرفتار آید. ای معدن شرف!
کدام کاسه شیر یتیمی، مرهم جراحت رفتن تو
خواهد بود؟!
رفتن تو، به خاکسپاری عدالت بود.
«عدالت با علی مدفون شد، افسوس!»
کیست امشب تا انبان نان و خرما بر دوش، به انتظار یتیمان پایان دهد؟
کجاست امشب آن شبرو ناشناس روی پوشیده، که چراغ خانهای باشد به مهربانی؟
امشب، آن شبرو ناشناس انبان بر دوش، چرا نمیآید؟!
کوچه گریست، کوزه شکست و زانوان زمین دو تا شد.
حسن آرام، و حسین آرامتر؛ اما کدام اشک میخواهد آتش دل زینب را فرو نشاند؟ فرزندان علی به یاد دارند پرواز مادر را، که در ساحت اندوه و اشک و ناله، دستان پدر، آرامشان نمیکرد و زینب، جز به آوای گرم علی، رخت بر بستن مادر را تاب نمیآورد؛ اما چگونه است اکنون و کدام دست و چه آوا باید، تا اندوه اشک و ناله را فرو نشاند؟
اکنون، قصه دل چاک چاک علی را فرق خونینش میسراید و سرود، بدرقه روح بزرگ علی «های های» گریههای یاران است.
فاطمه، همسر رنجدیدهام! من میآیم به سوی تو، همه تنهاییام را با تو بگریم.
من میآیم تا در کنار رسول اللّه صلیاللهعلیهوآلهوسلم سالهای سکوت را شکوه کنم.
آه، فاطمه جان! به خدا بیتو ماندن دشوار بود در «این دنیای هزار رنگ».
من میآیم تا بار مصیبتهای پس از این، تنها بر دوش تو نماند.
تا با تو باشم.
وقتی جگر پاره پاره حسن را میبینی و سر بر نیزه حسینم را. با تو باشم، هنگامی که به پیشواز 72 شهید عاشورا میشتابی...
حالا کوچه گریان و آسمان نالان است؛ پس از این شب هولناک، دریا تیره است، مرد ناشناس انبان بر دوش، آنکه مرهم زخمهای یتیمان بود، مردی است که اکنون سفری بزرگ را آغاز کرده است، مردی تنها، که واژه نامه سکوت را از بر بود.
امشب، آری همین امشب فهمید که مرد روی پوشیده، علی بن ابی طالب است.
به یتیمان کوفه بگویید، دیگر به کاسههای شیر نیازی نیست!
دیگر به بازگشت پدر، امیدی نیست.
برگردید، یتیمان کوفه، برگردید؛ دیگر به کاسههای شیر نیازی نیست.
ناشناس کوچههای کوفه، هرگز نخواهد آمد!
دیگر کوبه در خانههای شما، آهنگ آمدنش را نخواهند نواخت، برگردید، یتیمان کوفه!
ای اهالی کوفه! آسوده باشید؛ دیگر از دست عدالتهای علی علیهالسلام، به ستوه نخواهید آمد! شما ماندید و صدای سکّههای بیتالمال!
شما ماندید و هوسهای دور و درازتان! شما ماندید و دنیای سراسر جهلتان!
به خدا شما لایق علی نبودید! حیف از آن اقیانوس لایتناهی معرفت و حکمت که جرعهای از آن ننوشیدند! حیف از آن سینه، آن صندوقچه اسرار و دانش الهی که همچنان سربسته ماند و به هیچ کلیدی گشوده نشد!
سئوال نکردید، تا جوابی بشنوید!
خواند و نرفتید!
صدا کرد و جوابی ندادید! حیف از آن قرآن ناطق، که کسی پیدا نشد تا به تفسیرش بنشیند، تا بفهمد و بشناسد، بشناسد و بشناساند!
اینک، قرآن، لب فرو بسته است؛ با تمام معجزاتش، با تمام اسرار نهانش! دیگر هر چه بخوانید، جوابی نخواهید شنید. هرگز نخواهید شنید!
ای فرزندان سقیفه! تا دنیا دنیاست، باید به حسرت بنشینید و اشک بر چهره روان سازید. هرچند،
اگر چشمانتان خون هم ببارد
پشیمانی دگر سودی ندارد!
علی رفت؛ با تمام عدلش؛ با تمام انفاقش، با تمام مهربانیاش، با تمام نصیحتهای پدرانهاش! «امروز عدالت به تمام معنا، در زیر خاک شد»(1)اگر تمام عمر به سوگ بنشیند، کم است؛
به یتمان کوفه بگویید: باز گردند؛ دیگر به کاسههای شیر نیازی نیست!
به آن پیر نابینای خرابهنشین خبر دهید، بیش از این در انتظار نماند؛ که امشب نیز «او» نخواهد آمد! به آن بیوهزنان بگویید: دیگر به امید آن مرد مهربان نباشد، تا تنور بیافروزد، و چهره بر آتش
1) - این جمعه را معاویه، وقت شنیدن شهادت حضرت امیر علیهالسلام بر زبان آورد.
بگیرد به نخلها خبر دهید: این قدر بیهوده سر، فراز نکنند که دیگر صدای مناجات او را نمیشنوند.
ماه را بگویید، که امشب به ملاقات آفتاب نخواهد رفت.
به کوچهها خبر دهید، بیش از این منتظر، ضرباهنگ قدمهای «او» نباشند.
و علی علیهالسلام امشب، به دیدار خدا مشتاقتر است.
ابن ملجم، معصیت مجسّمی بود در لباس ایمان.
چشمهایش هزار توی خیانت بود و قلبش، دخمه خیانت پروری. ابن ملجم، هم تراز هزار مسجد ایمان، کفر داشت و تحجّر.
جرأت جست و پا گریختهای بود که از خود میگریخت و به خود تردید داشت.
رگهای چرمیاش غلاف عصیان بود و خونش از جنس مرداب و خوابش از جنس عصیان. ابن ملجم، سفرهای سیاه بود که میهمان سکوت وحشی خویش بود.
ابن ملجم، سیاه بود و کوچههای کوفه، کوردل. سینه ابن ملجم کوره تزویر بود و چشمهایش بوته خشم کذاب. چشمهایش، آغشته به شهوت قطامههای هوس بود و دستهایش، هم آغوش همیان و غلاف. نفس از سینه سیاهش میگریخت و آواز مرگ را زمزمه میکرد.
تمام کرکسها به گرد نام وحشیاش چرخ میزدند و تمام خفاشها ریشه در خونش داشتند.
چون جغدی شوم، به هنگام مرگ، در خویش خزیده بود و پنجه به لحظههای واپسین خویش میزد. شمشیرش، آغشته به زهرآگینترین انتقام بود و انتقامش، آغشته به قدیمیترین کینه.
چهره زیر نقاب انتقام و نخوت نهان کرده بود. چون عنکبوت، خیره به سکوت سیاه خویش بود و خیمه بر خیرهسری خویش زده بود. برای چنگ به خون روشنی فرو بردن، لحظهای آرام نداشت.
«به خون عزیزان فرو برده چنگ
سر انگشتها کرده عنّاب رنگ»
چون حلقهای بیدل و بیمغز، حلقه بر حماقت خویشتن زده بود و چشم به راه افول ستاره خویش بود. شب بود و کوفه، دچار تشویش.
شب بود و شمشیر ابن ملجم میخواست که دریای
نور را بُرش دهد و فرق آفتاب را بشکافد.
شب بود و ابن ملجم، به نزدیکترین نقطه نفرت رسیده بود.
نگاهش نقطه اتکای پلیدی بود و پلشتی.
ابن ملجم، باز مانده رذالت بود و باقیمانده پستی؛ تفاله کفر بود و عصاره عصیان. شب بود و ابن ملجم میرفت تا منحوسترین لحظه تاریخ را به نام خوش ثبت کند.
انگشتهایش، عصای مکر عجوزگان بود و صدای ابترش، گلوگاه شرارت، خیانت، رذالت و حماقت بود.
قدمهایش بوی کافور میداد و تن تاریکش بوی عذاب شب اوّل قبر را.
همیانش پر از هرزهگری بود و حرص همیانش هفت طبقه دوزخ بود؛ از سقر تا سعیر، از جحیم تا جهنّم.
«زان که گر مویی بماند از خودیت
هفت دوزخ پُر برآید از بدیت
مرگ از پنجهاش چون مور میریخت و تا شبهای گورستان، دهانش وا بود.
همتای پلیدی بود و همپای پلشتی؛ هم دست خیانت بود و هم دل نفاق؛ هم رکاب کینه بود و هم رنگ بغض؛ همزاد شیطان بود و همراه ابلیس؛ همسایه دیوار به دیوار تحجُّر بود و هم سفره ناسپاسی و همکاسه کفر؛ همنشین و همنفس همیشگی خویش بود و مشتهایش، نمونه خروارها خروار، خودکامگی و خودسری.
کوفه آرام بود و ابن ملجم، آرام آرام در زیر خرقه خفاشین خویش میخزید.
کوفه کوچک بود و ابن ملجم کوچکتر و خوارتر از آن.
کوچه بوی کوچ را میداد و ابن ملجم، بوی تعفّن دست نخورده دل مردگی را، و علی علیهالسلام، در لحظههای روشن رو به ازدیاد، به سمت تقدیر تاریخ پیش میرفت، تا تنهایی سال خورده خویش را
با خشت خشت محراب مسجد تقسیم کند.
علی علیهالسلام، کیسههای نان و خرما را به پایان رسانده بود و اینک، نوبت شانههای شالیپرور علی علیهالسلام بود تا بومی شود و پایان تابلوی شبهای کوفه را در آن به پایان برساند.
راز فریاد تو آن است که پنهان باشد
آتش آن است که در نای نیستان باشد
صبح از پنجره خانه تو گُل میکرد
صبح از چشم تو میخواست نمایان باشد
عشق میخواست فراوانی دستان تو را
عشق میخواست از این دست فراوان باشد
کوفه میخواست ولی دست تو باشد بسته
کوفه میخواست علی بیسر و سامان باشد
کوفه حکمی است به این شرح که ابلاغ شده است
هر چه گفته است معاویه فقط آن باشد
خون دل خورد علی علیهالسلام تا که بگوید ای قوم
بر سر نیزه فریب است که قرآن باشد
شام گفتند خوارج که علی مؤمن نیست
صبح، میمون معاویه مسلمان باشد
فصل آغاز جنون بود و که باور میکرد
کو نه نامردترین نقطه پایان باشد
کیست در مرکز این چرخ به غیر از مولا
شاهد این همه نامردی دوران باشد
و علی علیهالسلام تکیه به تنهایی نخلستان داد
شک به این داشت کسی گوش به فرمان باشد
فانوسهای مسجد کوفه خاموش بود و دل یاغی و طاغی ابن ملجم خاموشتر.
علی علیهالسلام آمد و بر فراز مناره منور مسجد کوفه، صلای توحید را سر داد و بانگ بیداری را.
شب بود و لبهای ابن ملجم، در زمزمههای سیاه خویش مچاله میشد.
ابن ملجم هم دست شیطان شده بود و همراه «شبیب»، نگاه کینهتوزش در جستجوی فرصتی مناسب بود تا عقدههای زخم خورده و کینههای سال خورده خویش را بر سر علی علیهالسلام فرود آورد. علی علیهالسلام به محراب نماز ایستاد؛ آرام و رها و ابن ملجم برخاست؛ هراسان و در اضطراب، شمشیر شومش را بلند کرد و در هوای نفس چرخاند و بر فرق مولا علیهالسلام فرود آورد. مسجد، غرق در آوای «بسم اللّه و باللّه و علی ملّة رسول اللّه فزت و رَبِّ الْکَعْبه» شد.
زمین لرزید. دریا به موج آمد و آسمان آتش گرفت و در هم پیچید. ارکان عدالت و هدایت شکسته شد و ستارههای آسمان نبوت، در هالهای از بهت و خون و اشک فرو رفتند. علی علیهالسلام شهید شد، به دست بدترین اشقیا.
علی علیهالسلام شهید شد و از هر واژهای، خون تازه به جریان افتاد و پیکر ایمان، غرق در عمامه خون آلود آفتاب شد. صدای ناله «ام کلثوم» بلند شد و فریاد «وا ابتا»، کوچههای کوفه را در اضطراب همیشگی فرو برد.
علی علیهالسلام بر محراب مسجد کوفه، غرق به خون افتاده بود و در زمزمه زلالش، سروش وصل به گوش میرسید. از خاک محراب برمیداشت و بر زخمهای خویش مرهم مینهاد و به آسمان نگریست و زبان مبارکش به تسبیح و تقدیس مشغول بود و نیایش.
علی علیهالسلام به آسمان نگریست؛ به ستارههایی که در نگاه حسین علیهالسلام موج میزد و در چشمهای حسین علیهالسلام سوسو میزد. به پاره پاره دل خویش، حسن علیهالسلام، نگریست که خون میگریست.
به حسین علیهالسلام نگریست و لحظه به لحظه فرات را
مرور کرد و گریست و گریست؛ تا آنکه یک لحظه، اشک از دیدگانش بند نیامد. شب، شب بیست و یکم بود و زهر، این عصیان برهنه، تشنه.
شب بیست و یکم بود و محراب، خالی از تنهایی علی.
... و تاریخ، هنوز آخرین لحظه نگاه تو را به خاطر دارد که در نور غوطهور شده بودی و چشمهای اهورایی خویش را بر هم میزدی و دستهای خویش را به جانب قبله میکشاندی و میگفتی: «أَشْهَدُ اَنْ لا اِلهَ اِلاَّ اللّه وَحْدَهُ لا شَرِیکَ لَهُ وَ اَشْهَدُ اَنَّ مُحَمَّدا عَبْدُهُ وَ رَسُولُه».
تاریخ هنوز لحظه وداع تو را به خاطر خویش دارد، تاریخ هنوز آخرین لحظه وداع تو را به خاطر دارد؛ تاریخ هنوز به یاد دارد که خضر، سیاهپوش بود و جبرائیل عزادار و حسن علیهالسلام و حسین علیهالسلام، غرق در ابهام فراگیر کوچههای کوفه.
ای سرزمین بیستاره رنگ رنگ! آیا حضور بزرگش، چنان گران بود که طاقتش نیاوردی؟
عمری علی علیهالسلام، عصمت تو بود در برابر آسمان و آسمانیان؛ پس چگونه...؟!
هان، ای خاک! تیغی که محراب را سیلواره به خون نشاند، مگر جز از قلب تو بیرون کشیده بودند؟
مگر جز اینکه پاره پیکر تو بود؟ آیا شرم نکردی؟
ای مسجد! چگونه محراب خویش را از فواره فرق علی علیهالسلام رنگین یافتی وا ز پایه فرو نریختی؟!
مروت از کاسههای شیر باید آموخت که هنوز در برابر خانه خلیفه صف کشیدهاند؛ اگر چه نیک میدانند که دیگر کار از کار گذشته است.
بستر خالی، هنوز گرم وجود پر حرارتی است که دیگر به هیچ بستری نیاز ندارد؛ گرچه در تمام
عمر نیز مردِ بستر نبوده است.
باید دانست که در این «در سجده مردن» چه رازی نهفته است و در این ایستاده زیستن! باید پی به این راز برد که چرا کعبه زادگاه کسی میشود و مسجد، شهادتگاهش؟
بیشک آنکه نخستین نفس را در خانه خدا خویش فرو دارد، آخرین را نیز شایسته است در خانه خدا بازدم کند؛ که این عین، رستگاریست؛ پس حقیقت گفت که: فُزْتُ وَ رَبِّ الْکَعْبَه. و او رستگار شد اما... .
بدا به حال قومی که بیعلی علیهالسلام شدهاند...
وای بر قافلههای بیقافله سالار! عنان کاروان آیا زین پس به دست چه کسی خواهد افتاد؟! وای بر همه یتیمانی که جز علی، پدری نمیشناختند!
زین پس آیا چه کسی نان و خرمایی بر ایشان خواهد آورد؟ وای بر همه چاههایی که زین پس، غریب میشوند. خلیفه تنها و چاههای تنها، عمری باهم از تنهایی بیرون میآمدند. زین پس
خلیفه نیست؛ پس چاهها تنها ماندهاند. آیا چه کسی عطش آبها را آبی خواهد نشاند؟!!
طعم تلخ بیعلی بودن را حتی امروز میتوان چشید؛ طمعی که قرنهاست زاده میشود.
اما دروازههای ماه را نگاه کنید که امشب چه گستردگی فراخی دارند.
نگاه کنید که پیامبر، چگونه پرشور به استقبال وصی بزرگ خویش آمده است و خاتون بزرگ عرش نیز که دست در دست پدر، انتظار میکشد. مهتاب، ردّ پرواز مولا را مفروش کردهست. آری! این علی علیهالسلامست که پس از سالها، دوباره در کنار فاطمه علیهاالسلام ایستاده است؛ آنچنان که به پاس دیدار دوباره، پیامبر بزرگ را در آغوش مهر خویش میفشارد.
اشک عدالت/محمدحسین قدیر
خدایا! این چه داستانی است که سطر سطرش، دل تصوّر را آتش میزند، جگر تأمل را کباب میکند و اشک تخیل را چون رود به راه میاندازد؟
آه خدایا! حکایت علی علیهالسلام، چه معادله سختی است که عقل را به زانو در میآورد و اوهام را در قبضه دست خود میچرخاند؟!
کوه دانش علی علیهالسلام چه قله رفیعی است که پرنده نیز پرواز اندیشه را به نفس در میآورد و عاجز از رسیدن به اوج خود میکند؟!
خدایا! امتحان عشق به علی علیهالسلام - که عشق به همه خوبیهاست - چه آزمون دشواری بود که مُهر مردودی و بیوفایی، به پیشانی بسیاری از مدعیان مِهر به او زد!
دشمن او چه اهریمنی بود که ناجوانمردانه و با شمشیر تحجّر، در محراب عشقش به سراغ او آمد و تیغ جهل بر سر همه عقل و عدل فرود آورد؟!
و... امروز چه روزی است که دل کعبه، این گهواره آرام علی علیهالسلام، افتان و خیزان و اشکریزان
به طواف علی علیهالسلام آمده و از گوشه گوشه محراب علی علیهالسلام، بوسه برمیدارد و خاک قبر او را توتیای چشم دل میکند؟!
خدایا! چه عزایی در خیمهسرای عالم برپاست که عدالت و انصاف، اینگونه خاک بیکسی بر سر خود میریزند؟!
ذوالفقار علی علیهالسلام را چه شده است که قاب لحظههای به یاد ماندی خود با علی علیهالسلام خیره شده و با تصور رشادتهای علی علیهالسلام، هِق هق کنان به خود میپیچید؟!
امروز چرا نخلستانهای کوفه، موهای خود را پریشان کرده و از رازهای سر به مهر علی علیهالسلام و خود سخن میگوید؟!
به پای نخلهای کوفه اشک کیست میبارد
که نخلستان ز اشک دیده او میدهد خرما
چه شبهایی که نان دادم به سائلها و بشنیدم
که میگفتند یا رب از علی برگیر داغ ما
... جبرئیل مویه میکند و مدالهای «لیلة المبیت»، «لا فتی الاّ علی»، «ضربةُ علی یوم خندق...» و... زُل زده و کولهبارش را که پر از تصویر شأن نزولهای قرآنی علی علیهالسلام است را بر دیده میگذارد و میبوسد و با گلوی پر از بغض ندا میدهد:
تَهدَّمَتْ و اللّهِ ارکانُ الهدی
وَ أنْطَمَسَتْ اعلامُ التُقی
به خدا قسم اساس هدایت و روشنگری را ویران کرد
واللّه چشمههای نور و پرهیزکاری را بستند
بخدا وصی رسول خدا علی مرتضی به دست شقیترین دیوها به شهادت رسید
ابن ملجم، نامردی مرام بود و بیمرامترین نام.
ذره ذرهاش، ذرهبینی بود که با آن، آتش تزویر و ریا، کینه و نفاق را برپا مینمود و چشمهای
شرر زایش، نقطه کانونی تمام آتشها بود. ابن ملجم، بیابانی بود که به بیراهه نیستی و سرگردانی ختم میشد.
ایمان سیاهکارش پُر بود از شب نشینی شیطان و چشمهای شومش، لبریز بود از وسوسه و شکّ
در هیچ کجای دوست داشتن نمیتوان جایی برای او یافت.
لبهایش بوی مردهها را میداد و آرزوهایش، بوی فتنههای تازه به دوران رسیده را.
سیاهی، تا حد امکان بود و تاریکی، تمام و کمال. دست پرورده مکتب دلق نشینان بود و غرق
در پلشتی پیوسته خویش.
از همه جا رانده و در همه چیز واماندهای بود که قلبش، قلمرو خوی وحشیاش بود و چشمش، آبشخور شغالان و کرکسها. از هیچ پستی و فرومایگی، فروگذار نکرد و از هیچ عداوتی، عدول ننمود.
سرخورده ذوالفقار بود و فریب خورده فریبایی و فزونطلبی خویش.
کفر، کفافِ عصیانش را نمیداد و خون، جواب شمشیرش را.
ابن ملجم، کمرنگترین ثانیهای بود که تا کنون متولّد شده است و سیاهترین ستیزهرویی است که پا به عرصه وجود نهاده است.
آمده بود تا نفرین ابدی را خریدار باشد و ایمان خویش را در بازی هوی و هوس به حراج بگذارد.
هوسی تمام نشدنی که شرنگ تلخ کامی را در کام خویش میریخت.
شمشیرش، آلوده شالوده شقاوت بود و آغشته به عطشناکترین سموم.
رم کرده برق شمشیر خویش بود و سرخوش از سرکشی خود.
ایمان به خیانت داشت و اعتقاد به نامردی. پیکر پلشتش، پناهگاه جغدها و خفاشهای خونآشام بود و مأوای مارهای زهرآگین زل زده به مرگ. لحظهای در هوای حقیقت نفس نکشیده بود.
... و علی علیهالسلام پای بر آسانه مسجد نهاد و عصیان خفته در زیر پوست نیرنگ را تکان داد و سکوت مردابی تنش را برآشفت.
ابن ملجم بیدار بود و خفتهتر شد. سراب رستگاری در چشمهایش موج میزد. علی علیهالسلام به نماز ایستاد؛ با صلابت با ضربه شوم شمشیر ابن ملجم آتشفشانی شد که گدازههای زخمیاش، قرهاست پیکره انسان را به آتش کشیده است و دلها را گداخته و زمزمههای جاریاش، لرزه به جان ابن ملجمهای در حال قنوت انداخته.
صبح اما دو سه تا کاسه شیر(1)
... تیغ بر فرق عدالت زده و خندیدند
خون به ابعاد غریبی علی پاشیدند
زاغها از دل شب کنده و بر روز زدند
روز و شب، گوشه محراب به هم پیچیدند
زخم بر سلسله باور و ایمان افتاد
همه افلاک از این زخم به خود لرزیدند
شب پر از رخوت نامردی مردم گردید
آسمان، ماه، ستاره، همگی خوابیدند
صبح، امّا دو سه تا کاسه شیر آوردند
کودکانی که علی را همه شب میدیدند
هق هق چاه شناور شده در گریه نخل
همه از هم فقط از درد علی پرسیدند...
1) - بخشی از یک غزلمثنوی بلند.
فریاد محراب است، یا پژواک شیداییش!
پیچیده در مسجد کنون، موج غم آواییش.
فریاد محراب است، یا؟ امّا نمیدانم!
فرجام این فریاد را، از ناشکیباییش
گویی چراغ کهکشان، خاموش گردیدهست!
گویی نگاه آسمان، گم کرده بیناییش
گویی زمین، میل شکفتن در خزان دارد
با خیلِ داغِ لالههای سرخِ صحراییش
گویی شکسته در خودش، امواج غربت را
فانوس تنها مانده، با مرغانِ دریاییش
فرجام آن فریاد یعنی: بعد از این مولا
دیگر رها شد از غم و اندوه و تنهاییش!
ماییم و در جان، شعلههای عشق دیدارش
ماییم و در دل، گنبد زرد تماشاییش.
یعنی امشب پدر از سمت سحر میآید؟!
گوش کن! بوی قدمهای پدر میآید
چشمها دل نگران خیره به در میپرسند
ماه، ای ماه! بگو، هان! چه خبر؟ میآید؟
پیرمردی که ز چشمش غم تلخی جاری است
داد زد، آه خدا، باز سحر میآید؟
کودکی دل نگران باز ز مادر پرسید
تو که گفتی پدرم رفته سفر، میآید؟!
شهر از دلهره و درد به خود میپیچد
از همه جای زمین بوی خطر میآید
کوچهها منتظر و چشم به راهند، خدا!
یعنی آن صاحب شمشیر دو سر میآید؟
باز هم عطر قدمهای کسی میپیچد
یک نفر از ته کوچه به نظر میآید...
مسیح، اعجاز زنده تاریخ است و گواه موجود حقیقت.
مسیح، زندگیبخش مردگان جاوید بود و نیستیبخش زندگان مردهپرست و مردار خوار.
چشمههای زندگی، از سر انگشتان نبوتش، پلکهای پژمرده و روحهای افسرده را جانی دوباره میبخشید و دلهای به خواب خو کرده را عادت به روشنایی و بیداری میداد.
امّا این کفن فروشان بودند که دل به مردگی خویشتن داده بودند و چشم انتظار تولّد مرگهای مالامال بودند؛ در زمانی که عیسی علیهالسلام، برهنهترین بینش و برهان بیداری بود و عریانترین نگاه بهاری.
مسیح، دست به هر واژهای که میگذاشت، کلمات، جان تازه میگرفتند و امیدی دوباره. و جز معنای عشق و زندگی، هیچ واژهای در تفکر مسیح متولّد نشد.
امّا در آن سویِ نفسِ مسیحایی مسیح، کوردلان بودند که به ترسِ خفته در خویش ایمان داشتند و به عصیان خویش اعتقاد و عقیده؛ اعجاز مسیح را میدیدند و منکری میشدند و این، دردی بود که خاطر مسیح را میآزرد.
مسیح، انسانهای در بند را به خدا فرا میخواند و آنان به درون خرقههای خویش میخزیدند؛ پس گروهی از بنی اسرائیل ایمان آوردند و گروهی کافر شدند و مسیح میدانست که این جادههای تاریک و این رداهای سالوس، جز به تاریکی ختم نمیشوند و جز مرگ، قابلیت پذیرش هیچ تبسّمی را ندارند؛
مسیح علیهالسلام تنفسی بود که جبرائیل به عشق دمیده بود. گرداگرد نگاه مسیح را گرداب و گرد
و غبار خیانت و نفاق فرا گرفته بود و مسیح تنها به حواریون خویش دل خوش کرده بود.
چشمهای تو همه چیز را میدید، غیر از تاریکی.
تاریکدلان، همه چیز را میدیدند، جز بُرهان بیدار چشمهای تو را.
وسوسه به صلیب کشیدن مسیح، چون موریانهای بود که در زیر پوست خیانت و افترا راه میرفت و چون هوسی شعلهور، در باد میخلید.
آتش مهیا بود و صلیب بر دوش کسی؛ زیر شعله طلایی آفتاب، انعکاس تازهای از حقیقت را به نمایش گذاشته بود.
قلب اورشلیم، تند میزد و سیمای کوه صهیون برافروخته بود و تباهکاران، صلیبهای خود را برای بر دار کشیدن آفتاب مهر، بر دوش میکشیدند.
امّا مسیح آرام بود و روشن، بیدار بود و مطمئن و میدانست که خواست الهی، بالاترین مرتبه از اراده هستی است.
عیسی علیهالسلام میدانست که ناگهان غرق در زمزمه «ای عیسی! من تو را میگیرم و بلند میکنم به سوی خود و پاک میگردانم، از لوث کافران» خواهد شد.
و جبرائیل تو را بر گوشهای کشاند و از گوشه چشم تو، از گوشه روزنه امید، تو را به آسمان برد و او را که سودای بر دار کشیدن تو را داشت، در هیأت تو درآورد، تا گرفتار کینهورزی خویش شود و در گودالی که خویش کنده بود، بر صلیب کشیده شود.
و این مسیح علیهالسلام بود که از آسمانها، تقدیر الهی را نظاره میکرد و تسبیح پروردگار خویش را میگفت. رفت تا به کوری چشم دجّالصفتان، دیگر بار بازگردد در رکاب مهدی موعود(عج).
صلیبها قیام میکنند.
درهای نیمه باز به هم میخورند.
آتش از چهارسوی جهان زبانه میکشد.
تاریخ ورق میخورد و تقویمهای سوخته شعله میکشند.
شاخههای خرما میشکنند و گهوارههای در سکون، لالایی مستانه جنبش را از دستهای مریم مینوشند.
خونی سیاه، در رگ خیالت میدود و شب، چون پیچکی عظیم، بر ساقههای کهنه شهر میپیچد. گناه، در تن دیوارها ریشه میدواند و بالا میرود و روز، تاریکتر از شب طلوع میکند. کوچههای سایه روشن ایمان، به سیاهی میگرایند و مردانِ تاریخی، به پیشوازِ واقعه هایِ اتفاق نیفتاده میروند.
تصویرهای مغشوش، خنجر میکشند و روز، رو به خاموشی میرود.
هنوز سفره، نفس میزند هنوز بوی نان تازه میآید.
شام آخر، نقشی رنگ و رو رفته بر قابهایِ تاریخی میشود. و آنسوتر از شهر، مردی از ورای صلیب، سرودِ سکوت را زمزمه میکند.
آن سوتر از هیجان، آن سوتر از صدا و آن سوتر از صلیب و چهار میخ، آسمان، درهایِ خویش را باز میکند.
نور پائین میآید، نور منبسط میشود، نور چون منشوری غریب، مسیح را در آغوش میگیرد.
هزار چشم بینا از دمِ معجزه آسایِ نور، اشک میریزند. هزار دست، در آسمان تکان میخورد و ملائک، بال در بالِ آسمان، مسیح را عروج میدهند؛ تا بالا دستِ خورشید، آنجا که ارّابههای روشنی، در مسیرِ روز، رو به رسیدناند.
عیسی بن مریم علیهالسلام، آیههای نورس انجیل را در گوش شهر، همچنان زمزمه میکند. و آن سوتر، صلیبی شکسته در خون و دود، مردی را در آغوش خویش دفن میکند و شهر، همچنان ریشه در سیاهی میدواند و از تالابهای تاریک، مرگ مینوشد.
هنوز شب، در آغاز طلوع سیاهیست که آنسوتر،
آسمان، همیشه نور را تجربه میکند.
پنج شنبه
29 آبان 1382
25 رمضان 1424
2003 .nov. 20
بحران به اوج رسیده بود، دامنه جهل، روز به روز گستردهتر میشد و بیماری بدعت، فراگیرتر!
اندیشههای انحرافی، مثل «شاخههای درخت ممنوع»، تمام نعمتهای خدا را «محدود» کرده بودند و آیینه دلها را خطر تیرهگی تهدید میکرد!
دیگر مجالی برای «هدایت» نمانده بود؛ آنها حتی منکر خورشید بودند و خود را حقیقتی ذاتی میپنداشتند!
گویی تنها، زبان شمشیر بود که درکش میکردند! نامردانی که مولا از دست آنها فریاد برمیآورد: «سنگ حوادث و بلا بر شمایان ببارد، چنان که اثری از شما باقی نگذارد...!»(1)
میفرمود: «شما (خوارج) بدترین مردم و آلت دست شیطان و عامل گمراهی این و آن میباشید!»(2)
چارهای جز ذوالفقار نبود، تا با دَمِ خشم و قهر، تردید را از صفحه دل آنها پاک کند و دیگر مجالی برای گمراهی و بدعت نماند. چه جای شکری
بالاتر از اینکه مولا علیهالسلام خود فرمایند: «پس از حمد و ثنای پروردگار، ای مردم! من بودم که چشم فتنه را درآوردم و جز من، هیچ کس جرأت چنین کاری را نداشت! آنگاه که امواج سیاهیِ شُبهها بالا گرفته بود و هاری آن به آخرین درجه شدت، رسیده بود!»(1)
باز هم گرهِ کور دیگری با دست با کفایت امیر مؤمنان علی علیهالسلام باز شده و اسلام محمدی صلیاللهعلیهوآلهوسلم از تهدیدی جدّی نجات یافته بود.
خطر «مارقین»، به مراتب بالاتر از خطر ناکثین و قاسطین بود؛ اگر ادامه مییافت، زمان و مکان، قادر به مهارش نبودند، مگر پرتو آتشین ذوالفقار. پس امام علیهالسلام با آنها جهاد کرد و به جهاد خویش، افتخار: «و امّا مارقینِ خارج شده از دین را، خوار و زبون ساختم و رهبر خوارج «شیطانِ رَدهَه» بانگ صاعقهای، قلبش را به تپش آورد و سینهاش را لرزانده، کارش را ساخت!»(2)
خطر خوارج؛ خطری که باعث شد عاقبت، آفتاب عالمتاب عدالت، با کمینِ نامردی از همان طایفه، تن به آرامشِ شهادت سپرده و لحظات دلنشینِ وصل را، با شفق خون، سپری نماید!
«جنگ نهروان»، قسمتی از ابریترین صحنههای تاریخ اسلام است که کمتر از جمل و صفین، بر دل مولا علیهالسلام، غم غربت ننشاند.
علی علیهالسلام میدانست که شامیان، دنیا پرستند و کوفیان، شام پرست. صدا بود و جوابی نبود؛ دعوت
بود و پاسخی شنیده نمیشد.
علی علیهالسلام میرفت تا هر آنچه را که قرآن زنده کرده است، زنده نگاه دارد و هر آنچه را که میرانده است اسیر نفرین ابدی خویش نماید.
علی علیهالسلام میرفت تا خوارج را بر سر جایی که نبودند و نیستند، بنشاند و بوته نهروان، لبریز بود از حرارت و آتش، از وحشت و بیم،
غروب بود و نشانه هایِ سستیِ آهنگها، که در بعضی از نفوس خلجانی داشت، در افق گره گردید و چونان ابرهایی بر هم انباشه شد و سایههای سرد و سیاه وسوسه را بگستراند. آفت، سراسر وجود نهروانیان را گزیده بود و فساد، جانهایشان را زایل کرده بود.
نهروانیان، داوطلبانه به کفر خویش پیوسته بودند و از پشت نعرههای پوشالی خویش، فریاد میزدند «لا حُکم الا للّه» و در عناد و لجاجت، دیوانهوار، در خود فرو رفته بودند و در پای دیوار دیوانگی خفته. جانهایشان خاموش بود و دلهایشان بیفروغ و در خواب و خیال خوش حکومت غوطهور، پلیدی خویش را فراموش کرده بودند و راستی رفتار خویش را از یاد برده بودند؛ نه پیغام «قیس بن سعد» کارساز بود و نه موعظه «ابوایوب انصاری».
نگاهفراگیر علی علیهالسلام، لبریز از عطوفت بود و سرشار از خشم؛ سینهاش پراخگر بود و اشارهاش پر اخطار.
چشمهایش را به نهر دوخت؛ آب نهر به بالاترین حد طغیان رسیده بود و بالاترین حد طغیان، به خوارج.
آنان که از دایره ایمان بیرون رفتند و سرگرم سرگردانی و گران جانی خویش شدند، فریاد میکشیدند و نعره میزدند؛ فریادهایی که زاییده جنونشان بود، نه برآمده از اندیشه.
اسیر حماقت خویش بودند و پایبند نخوت نحس و سفیهانه تردید.
شتابشان در پرتگاه مرگ بود و آفتاب عمرشان
بر لبه تیغ.
قرآن میخواندند، امّا صدای قرآن، بر قلبهای محقرشان نفوذ نمیکرد.
پیشانیشان پینه بسته و پنبه ایمانشان زده، بر لب زمزمه داشتند و بر دل کینه.
شعلههای شک و شبهه، از ذهنهای پوشالیشان زبانه میکشید و صدای لرزانشان، صدای دوگانه ترس بود و هراس. امّا علی علیهالسلامایستاد؛ با قامتی کشیدهتر از نخلها و استوارتر از سروها.
قبضه شمشیرش را محکم فشرد؛ آنچنان که آغوش پیامبر صلیاللهعلیهوآلهوسلم را میفشرد و به یادآورد جمله زیبای پیامبر را که: «در مورد علی علیهالسلام دو کس هلاک میشوند دوستدار غلو کننده و کینهتوز از حد گذرنده».
علی علیهالسلام، آخرین تیر ترکش مدارا و مهلت را کشید و پرچم امان را به دست «ابوایوب انصاری» داد؛ امّا نهروانیان، پایبند عناد بودند و تسلیم لجاجت از هم گسیخته خویش و تحت تأثیر خودخواهی کورکورانه
امّا علی علیهالسلام میخواست تا خواست خدا، از خشم او پیشی بگیرد.
علی علیهالسلام میخواست تا جنگ برافروخته شده را فرو خفته کند، امّا تقدیر چنین شد که نهروانیان، گرفتار تیرهای تیره روزی شدند و نه راه گریزشان بود و نه رستنگاهی و نه بازگشتی.
نهر، در جریان بود و آسیاب جنگ و مرگ را میچرخاند و میچرخاند و خیرهسران خفاش خوی و خون پرست را وادار میکرد که به نرمی استخوانهای خویش، تن در دهند. و آسیاب جنگ، هر لحظه بر سرعت چرخش و گردش خویش میافزود؛ نهروانیان، کوبیده گامهای عصیانگری خویش میشدند و کشته لجاجت جنجالی خویش.
به خواب فرو میرفتند؛ خوابی از جنس مرگ، و سیراب میشدند از بیقراری لبه ذوالفقاار علی علیهالسلام.
در آخرین لحظه، هم با شکست، وعده داشتند و
هم با مرگ.
سپر سکوت را بر سر گرفتند، تا از تیر نگاه علی علیهالسلام و از ابروان تیزتر از شمشیر علی علیهالسلام در امان مرگ بمانند.
و نهر، سیر مرگ را در کرانه خویش دنبال مینمود. «هیچ نشانهای جز نیستی و هیچ نمودی جز نابودی نبود».
و آنان که مانده بودند، نفسهای واپسین خویش را در زیر چنگال کرکسها و شغالان میزدند و قربانی نعرههای مرگبار خویش میشدند. و نگاه نامتناهی علی علیهالسلام از میان نیزهها و خیمهها گذشت. علی علیهالسلام حواس روشن خویش را شمع جمع کرد و یاران را در نگاه عمیق و مطمئن خویش شناور نمود و گوش به زمزمه نهر داد که نعرههای نهروانیان را با خویش میبرد تا آنان را در عمق گودال نیستی مدفون نماید تا نهر زلالترین زمزمههای خویش را تقدیم علی علیهالسلام کند.
شمشیرهای از نیام برآمده
سجّادههای تکذیبِ نماز
دعاهای هرگز مستجاب نشده و اشکهای بیجهت ریخته
تسبیحی از جنس دندانهای مسلمین
آبهایی از خون، برای وضو
مهری از استخوانهای خرد شده بشریّت و سجّادهای از دستار سفیانیان.
هنوز شمشیر میکشند.
هنوز به خونخواهی کشتههایشان قیام میکنند و هلهله میکشند و فریاد میزنند. و خوارج، رو به سویِ جهل، نماز معصیت میخوانند، به قصد خاموشی نور، چشم بسته شمشیرِ میزنند و همچنان خون، در صفحاتِ تاریک تاریخ، یادآور خاطراتی شوم است.
مگر نه اینکه آوایِ دعایِ شب و نمازهای نافلهتان، گوش افلاک را کر کرده است؟!
مگر نه اینکه جهاد را برای شهادت و شهادت را برای رسیدن به خدا میخواهید؟!
چگونه است که وحشیانه اسب میتازید و در سیاهی گام میفرسایید؟!
هیچ چراغی نمیتواند راهنمایِ مسیرِ کوره راههای شما شود.
هیچ دستی نمیتواند برای کمک، به سمت شما دراز شود؛ که سیاهی پیرامونتان، مانعی عظیم است.
چه محال امیدیست هدایت شما!
هان، ای خارج شدگان از دین!
ای پشت به دنیا و آخرت کرده! سر بر خاک بگذارید و بیچارگیتان را نوحهگر شوید.
ادامه جنگ، ادامه معصیت است.
ادامه جنگ، آغازِ مرگی با ذلّت است.
شمشیر نزنید، اسب نرانید، بیجهت فریاد نکشید؛ که نهروان، نقطه تاریکِ تاریخ است
که نهروان، آغاز بدعت است؛ آغاز جدایی، آغاز نابودی
نهروان، شایسته مرگی خوار است.
کجای تاریخ را بگردم؟
کجای تقویمهای سر در گم را جستجو کنم؟
سوار بر کدام خورشید، آسمان را زیر پر گرفتی؟
دستهای بخشندهات که خوب است؟ صدای رسایت که خواب صخرهها را خواهد آشفت؟
یا استواری گامهایت که حقارت خاک را تکرار خواهد کرد؟
نفوذ نگاهت، در تار و پود جانم نشسته است
کجای تاریخ را بگردم؟ همراه کدام دسته از پرستوها کوچ کردی و انتظار برای بازگشتت...
مشتهای اعتراضت را سنگهای حوالی، آتشفشان خشمت را کوههای استوار، چشمهای نافذت را دریاهای خروشان و نفسهایت را ملکوت، خوب به یاد میآورد.
کجا دنبال ردّ پایت بگردم؟
بیابانهای روبرو، له له میزنند و راهی برای عبور نیست. پنجرههای مقابل، به امید باز شدن، خمیازه میکشند.
اینجا تاریخ، در سکوت حبس است
اینجا تاریخ، بوی خون میدهد.
اینجا تاریخ، سالهاست چشم میگرداند تا عطر نفست را از شقایقهای نو رسته پرس و جو کند.
هنوز نمیدانم تو را از کدام آسمان بپرسم، تو را در کدام آسمان جستجو کنم.
مشتهای اعتراضت، دیوارهای کفر را خراب میکند، فریادهای مخالفتت، آسمانها را به بارش وامیدارد؛ آن قدر شدید که سیاهی را خوب بشوید، آن قدر شدید که جایی برای ظلمت باقی نماند.
خورشیدی تابناکتر از همیشه، در پیشانی بلندت میدرخشد و رنگین کمان سوختهای، خمیدهتر از همیشه، بر سرشانههای استوارت تکیه کرده است.
چراغهایی که در سر انگشتت سو سو میزنند، با هیچ تندبادی خاموش نمیشوند.
مسیری را که در آن گام میزدی، زمانه هیچگاه از یاد نخواهد برد؛ اگر چه تقویمها، روزِ رفتنت را ندانند، اگرچه هیچ کس نداند که کی، کجا، چگونه؟
نامت را که میبرم، پرنده از دهانم میچکد، ستاره از چشمانم.
هر وقت که بیایی، بهار است. هر روزی که بیایی، نوروز است.
بیا تا ذهن کوچه از اردیبهشت خالی نشده و گلدانهای کنار پنجرههایمان ترک نخوردهاند. این کره خاکی، همیشه نیمی روشن است، نیمی تاریک؛ امّا اگر نباشی، همه جهان شب میشود و رودخانهای از چتر و چراغ، به جستجوی تو از چهار سوی جهان گرد میآیند. تو ماه و باران تو أمانی؛ تو ماه در شبِ بارانی هستی و اگر بیایی، خورشید و باران و رنگین کمانی؛ تو أمان در افق دریا، آنجا که آب و آسمان به هم گره خوردهاند. نام تو بغضی است که در گلویم میلغزد.
اصلاً نام تو دریاست؛ دریایی که قرنهاست از در خود گریستن ما، در ما پدید آمده است؛ این است که هرگاه میخواهیم نام تو را ببریم، هیاهوی توفان و صدای برخورد امواج با صخرهها و غرش رعد و برق، از دهانهایمان به گوش میرسد.
هرکس نام تو را در دل داشته باشد، سینهاش دریاست.
این را تمام مرجانهای خاموش ته دریا، باهم نجوا
میکنند، - هرکس به انتظار تو شمعی روشن کند، آفتاب از آیینه او طلوع خواهد کرد. این را کسی نمیگوید؛ اینجا هزار آینه خاموش ماندهاند، اینجا هزار آینه از هوش رفتهاند، و این ستارهها که در این خانه ریخته است.
تنها گواه آمدن توست.
نامت درست مثل گل حسن یوسف است.
حسن گل است و یوسف
در شهر - بیتعارف -
هر گوشه عطر پیرهن توست...
نامت را در ادعیه باران خواندم و در مراثی باد.
ناگاه، تسبیح رعد پاره شد و غرشی مهیب
نام تو را به گوش جهان خواند
نام تو
رگبارناگزیر بهاران بود باران بود.
پیش از این، عطر نامت را پیامبران داشتند؛ هنگام که در حرارت تکلیم و تکلّم میسوختند. تو کیستی که گل، در شوقِ تلفّظ نامت پرپر میسوزد و هر پرنده حرفی مجسّد از نام توست. حالا هماره ترانه میخوانم، میگریم، هزار و یک چشمه از سنگهایم فواره میزند - به دریای ایستادهای بدل میشوم.
دنیا به جستجوی تو، قایق آتش گرفتهای است که میسوزد و نزدیک میشود. تا کی کنار ساحل نام تو پهلو میگیرد این توفان؟
تا تو نیامده باشی، هر جزیره، نهنگ هراس است؛ به کدام بندر اعتماد کنیم، که دزدان دریایی شبیخونمان نزنند.
اصلاً بگو نشانی آن جزیره سبز کجاست؟ آن جزیره سبز که در خوابهای آبی دنیا آرمیده است. وگرنه طعم خون ماه، آروارههای جهان را ملتهب کرده
است و دهان دریا را آب انداخته است.
هر ماهی، ستارهای است، در شبِ دریا؛ هر ستاره، یک ماهی در دریای نام تو، نام تو آفتاب است.
خانهای پس از موشک بارانم، دهانم آتش گرفته است. حالا تو را چگونه ببینم با این دو پنجره سوخته؟
حالا چگونه به دنبال تو کوچه بشوم؛ با این پاهای فرو ریخته.
نشد که روزی توفان نامت در بگیرد، مرا از جا بکند و با خود به آن شهر بهشتی موعود ببرد که عابرانش پروانههایند، و چراغهای سر چهار راههایش، گلهای آفتابگردان. شهری که هیچ چراغی در آن درخشان نیست، مگر چراغ گلهای سرخ.
شهری که در آن هیچ کلاغی خانه کبوتری را به زور و طعنه از او نمیگیرد.
شهری که در آن هیچ عنکبوتی، تارش را در گذرگاه پروانهها نمیبندد و هیچ کفش دوزی، به جرم راه رفتن در معابر عمومی، در زیر کفشها له نمیشود. شهری که در آن، شاپرکها مجبور نیستند به ملخها باج بدهند.
شهری که در آن، طرح احداث وعدههای الهی، در اولویت نخست قرار دارد.
شهری که پس از آخرین خانه دنیا، آغاز میشود.
شهری که انتهای جهان است. شهری که موعود است.
بهتِ قدیم را به تجلّی تمام کن
مولا تو را قسم به قیامت قیام کن!
در ذهن خاک خورده دنیا خطور کن
از کوچههای خاکی عالم عبور کن
نامت چه بود؟ وعده باران به خاک بود
نامت طلسم حشرِ درختان تاک بود...
میآیی؛ از نهایت آبی باران، با کولهباری از طراوت صبح، سوار بر تندرِ شبنم. میآیی؛ از ابتدای زمان، با تنگی از بلوار عدالت و تازیانهای برای تعزیر ستم. بر منبر نماز میبینمت؛ انگار خستهای، از طول سفر، از راهِ دراز!
میآیی، ای ستاره دنبالهدار! و در امتداد تو، سیصد و سیزده فرشته آدمیت، خوشه پروین ظهور تو در آسمان کعبه میشوند.
میآیی و خاک، از فطرت ما، غبار میشود تا در عصر شایستهسالاری، زمرّد نجابتمان خودنمایی کند.
میآیی و تب تقدیر، به نسیم دولت کریمه تو، پاپس میکشد و حال ما خوبِ خوب میشود
میآیی و چشمان منتظر مستضعفانِ باغچه دنیا را به بوستان برابریات، ذوق زده میکنی
میآیی و از پس عمری که چمن تشنه است، به لعل لبانت، نینوایش را فرات میدهی؛ چرا که
«اینجا کسی به فکر چمنهای تشنه نیست
انگار قلب بودنمان دشت نینواست
ما در حضور ممتد شبها شکستهایم
ای قاصد سپیده بگو خانهات کجاست»
میآیی و دستهای پژمرده جهان، زیر رایت تو، به امید آیینه، سینه میزند و شاداب میشود. همه، حتی اندیشمندانِ دور، به ظهور شکوهمند و مقتدرانه تو معتقدند؛ راسل میگوید:
«جهان در انتظار مصلحی است که آن را در زیر یک پرچم و یک شعار درآورد»(1)
میآیی و از ماورای عطر گل سرخ میوزی و در موج دعاهای تا خدا، شمیم دلانگیز میشوی.
«میآیی از نهایت شرقیترین غزل
دستان مهربان تو با نور آشناست
بر محمل سپیده نشنید دعای ما
هر چند معبر تو فراسوی کبریاست
صد پنجره ستاره احساس میدمد
در آسمانِ فصل ظهورت؛ سحر گواست»
1) - هفته نامه «رایحه ظهور»، شماره 34، 8 آذر 80، به نقل از کتاب «المهدی الموعود».
دشت زخمیست و بادیه، حیرانترین روزها را از خویش عبور میدهد.
توفانهای شن، چهره خورشید را میپوشانند و چشمان روشن را.
یاد مصیبتها، قبایل متروک را هر لحظه میفرساید و خیمههای صد چاک را هم سوختن آزارشان میدهد.
بوی لاشههای بسیار مانده، دماغ خاک را سیاه کرده است.
آیا دیگر سواری، ذهن شبیخون خورده این دشت را روشن نخواهد کرد، با یالهای درخشان بلند اسبی که از تپههای رفیع، بشارتی خواهد رسید؟
آیا آسمان از یاد برده است که روزگاری این دشت، مردپروری غیور بوده است که سرسبزترین شهامتها را چون چشمههای فواره گونه، از خویش متصاعد میکرده است؟
در نگاه آسمان، این دشت، آیا مردهای بیش نیست؟ آسمان را نمیدانم، اما من که خارگونه هنوز در این دشت نفس میکشم، در قلب خاک، تپش خون امیدی دور را حس میکنم که تا روز رجعت سوار سپیدپوش، این دشت را همچنان زنده و گرم نگاه خواهد داشت؛ سوار سپیدپوشی که خیل سیاه دلانِ خیره، تازه هنوز از هیبت نامش خود را زیر
بوتههای خار پنهان میکنند و فوج مظلومان مغلوب، از عظمت نامش، نیروی نفس کشیدن دوباره مییابند
ما خارهای کهنه این صحرا، صبور و مطمئن، نامش را چون آیهای قاطع در باد همسرایی میکنیم و همچنان میمانیم.
آری! دشت، رجعت مردی را میطلبد. دشت، مردی را میطلبد که مردها را دوست میدارد و عشق را میستاید.
آری! ما خارهای صبور صحرا، نبض مشوش خویش را اینگونه آرام میکنیم تا روز رجعت شهسوار بادهای بیابانی - که از رد گامهای سحرانگیز اسبش، چشمه میجوشد و آنگاه، بیابان، دیگر بیابان نخواهد بود - .
ای شهسوار! با من بگو چه روزی، در کدام تقویم، روز رجعت تو خواهد بود؟
ای مرد! ای همیشه مرد! امسال هم تقویم پوسید و ورق خورد و صفحه صفحه از دفتر تاریخ کنده شد، اما کدام سال، سالِ شمشیرهای تشنه قبیله مظلوم است؟
برخیز! غبار قرنها را از سم اسبت بازگیر و شمشیر از سطح دیوار.
من نیک میشناسمت؛ و روز رجعتی بیشک خواهد بود -
من نیک میشناسمت؛ چرا که هر صبح، تصویرت را طراحی شده بر دشت میبینم و گویی دستی پنهان، هر شب تا صبح مینشیند و عاشقانه چهره تو را بر شنهای خنک سحرگاهی رسم میکند!
من نیک میشناسمت؛ چرا که نام بلند تو را هر شب، صدایی در باد میخواند و بشارت روز رجعتی را که دیر نخواهد بود.
میآید؛ با کولهباری پر از جادههای شکوفهپوش.
میآید و تبسمّش به واژهها معنی میبخشد و به
دلها جان و به جانها جرأت.
میآید؛ از سمت کوره راه فراموشی سربسته انسان.
میآید و پژواک پژمرده آفتاب را با تابش طولانی خویش در هم میآمیزد و جانی دوباره میبخشد.
میآید و ماه در نگاه سبز رنگش، چمن پوش میشود. وقتی که او بیاید، تبسّمها فراگیر میشوند و آرزوها، در اوج به پرواز در میآیند.
میآید و ما از آبهای گلآلود، چشمه میگیریم. شوری تمام چشمها به پایان میرسد و پلیدی، پژمردگی خویش را به نظاره مینشیند. وقتی که بیاید، مسیح، با تمام پیامبریاش در دامنه نگاه سرسبزش، سیر خویش را به تکامل میرساند. میآید، تا شیطان، آخرین وسوسه خویش را به گور ببرد.
وقتی که بیاید، آسمان پردهای میشود که در آن، بزرگترین نمایش تاریخ به اجرا در میآید و هر کس در هر کجا و در هر زمانی میتواند پخش مستقیم و لحظه به لحظه حقیقت را تماشا کند. وقتی
که بباید، چهره چروکیده و چرکینِ شوم صفتان و شوم سیرتان، فرو میریزد و گرد و غبار نیستی، وجودشان را فرا میگیرد. وقتی که بیاید، حقِّ تمام حُقّهها را کف دست صاحبانشان میگذارد. به تمام حقوق پامال شده رسیدگی میکند. وقتی که بایید، به احترامش، تمام موجها دست به دست هم میدهند و از جای برمیخیزند و تمام سروها، سر به زیر میاندازند و این نسیم تبسّم است که در همه جا عطر مهربانی میپراکند.
تمام فصلها میدانند، وقتی که بیاید،نگاههای تشنه، کویر زدایی میشوند و تمام جنگلها، سرسبزی بکر خویش را به دست میآورند.
وقتی که مولا بیاید، زمین زیر و رو میشود و آسمان متحوّل، و انسان از شرّ خویش خلاص میشود و آدم، یک بار دیگر، پا به عرصه وجود میگذارد.
وقتی که مولا بیاید، بیتالمقدس بوی کعبه را به خود میگیرد و تمام قبلهها به سمت قطب
ایمانش تغییر جهت میدهند و بحرالمیّت در بحر تفکّر عمیق چشمهایش فرو میرود و غرق بیکرانگی میگردد.
من مطمئنم که آن روز، تمام نخلها و تمام شقایقها، زیارت عاشورا میخوانند.
وقتی که مولا بیاید، فصل پنجم، جایگزین فصلها میشود و واژه انتظار، به خواب فراموشی ابدی خویش فرو میرود.
وقتی که مولا بیاید، تمام واژهها در اطراف چشمهای سبزش پرسه میزنند.
وقتی که مولا بیاید، بزرگترین و باشکوهترین راهپیمایی تاریخ انسان شکل میگیرد و همه در زیر سایه نگاهش، یکصدا از عشق میگویند.
وقتی که بیاید، تمام مسیرها از بن بست انتظار، رهایی مییابند و انسان با بارش شدید اشکها روبرو میشود.
وقتی که مولا بیاید، عطر آرام عبورش، تمام پنجرهها را غافلگیر میکند؛ عطر عبوری که سالهای سال است که از یاد رفته است. وقتی که مولا بیاید، خوابهای راحت به پایان میرسند و به راحتی یک سیب خوردن، تمام حادثهها چرخ میخورند و چرخ. وقتی که مولا بیاید، دنیای غمانگیز بیکسی، مُهر ابطال میخورد و نامههای سرشار از سلام، پی در پی خود را به دستهای بلندش میرسانند. وقتی که مولا بیاید، من مویههای مادرزادیام را فراموش میکنم و گوش به شمالیترین
رانههای بارانی خواهم داد. وقتی که مولا بیاید، از دور دستهای نور و نجات و نجابت. فوج فوج فرشتگان، فارغ البال، خویش را به زیر گامهای بیقرارش میاندازند، تا زیباترین صحنه تاریخ را به تصویر کشند.
وقتی که مولا بیاید...
ندبه دوباره جهان آغاز میشود:
«اَیْنَ مُبیدُ اَهلِ الفُسُوقِ و العِصْیان... این طامِسُ اثارِ الزَّیغِ و الْاَهْوا،»
«کجاست آنکه اهل فسق و عصیان و ظلم را نابود میکند و هلاک میگرداند، کجاست آنکه آثار اندیشه باطل و هواهای نفسانی را محو و نابود میسازد»
آقاجان! سری به سجده و هزاران قفل بسته بر ضریح بزن. هر عصر جمعه شمعی کنار امامزادهای، تکرار، تکرار، تکرار.
نه! گله نمیکنم آقا.
اگر نبود انتظار تو، چقدر غم فراوان بود! خش خش خشنِ خشونت، گوشهامان را کر کرده است و میآزاردمان.
ناقوس بلند «من»، سایه گاه گاه خود را بر جهان بیتو گسترانیده و پنجههای گلوگیر و پر وحشت، نزدیک است بازدم را از یاد زمانه محو کند.
آقا! پلکهای جهان سنگین شده است. بوی بد دروغ، خیانت و تزویر، مشاممان را میآزارد.
از هر گوشه، صدای چکیدن قطرههای خون میآید. ای آخرین ذخیره خدا بر زمین! موعود ستاره و سپیدی! دلم گرفته و میدانم که تو نیز دل غمین داری.
هماره ندبه میخوانم و اشک میریزم. «این صاحبُ یوم الفتح و ناشر رایه الهدی» «کجاست صاحب روز فتح و برافرازنده پرچم هدایت در جهان «این مؤلف الصلاح و الرضا» کجاست آن مصلح امور عالم، که پریشانیهای خلق را اصلاح و دل او را خشنود میسازد». آقا! هر روز خورشید را به دیده میهمان میکنم و باز ستاره و خورشید و ستاره و...
دل خوش دارم که تو میآیی؛ با بوی خوش بهار.
میآیی و سیاهیها رفته رفته میمیرند. آه! دنیا چقدر دلش شاد میشود.
میآیی آقا و بر سطر سطر نوشتههای زشت و پلید این و آن، خط میکشی. مولاجان! اینکه در غیاب تو، دنیا را خط خطی کردهاند، خون در رگهایت را نمیشناسند. یقین دارم نمیدانند یا نمیخواهند
بدانند مولای ما مهدی(عج)، تکرار علی بن ابی طالب است؛ شمشیر او همان شمشیر است و اشکهایش نیز همان چاه را میخواهد.
آه! چه زیباست که اینده از آن من است که در انتظار شیرین مهدیم، که همین نزدیکیها - اگر خدا بخواهد - السلام علیک یا مولا یا حجة بن الحسن»، ورد زبانم خواهد شد.
و باز هم من منتظر، هماره ندبه میخوانم و هی اشک میریزم.
کجاست آنکه دعای خلق پریشان و معطر را اجابت کند؟
دیده انتظار را دام امید کردهام
جمعه به جمعه در پیات موی سپید کردهام
خیل خیال روی تو میرسد و نمیرسی
در طلب تو صد شفق روز، شهید کردهام
تو را میشناسم!
نه اینکه دیده باشمت، نه! تو را از کودکی خواندهام!
تو، لالایی شبانه مادرم بودی؛ قهرمانِ همیشه پیروز قصّههای مادربزرگ.
حسرت بزرگ، آقاجان! من از کودکی با تو بزرگ شدهام.
حکایت زلف پریشان تو را، بارها و بارها از زبان پیر زنان و پیر مردان شنیدهام؛ بی آنکه آنان هم تو را دیده باشند، یا حضورت را لمس کرده باشند!
آنها هم با تو، از کودکی بزرگ شدهاند! و تو هیچگاه، به تکرار کشیده نمیشوی! و تو در هر تکرار، دلانگیزتر از قبلی!
آهای کتاب خدایی! آن قدر پیچیده هستی
تا خوب یادت بگیرم باید مکرّر بخوانم
در سطر سطرت نهفته مضمون زیبای هستی
باید تو را از ته دل از عمق باور بخوانم!
و تو را خواندم و میخوانم؛ هر روز، هر دقیقه و هر ثانیه.
من تو را - با تمام وجود - میخوانم! گناهانم را تطهیر میکنم و حضورت را به حافظه چشمانم میسپارم!
دستانم را به گناه نمیآلایم و تو را به یاد دستانم میآورم.
هر لحظه، نامت را به تکرار جاری میسازم و دهان را خوشبو! تا دلم میآید دست از پا خطا کند، تو را گوشزد میکنم! تو را یادآوری! تو را...
و در همه جا تو را میبینم؛ در هر مکانی، در هر زمانی!
تو را میبینم که مرا به نظاره نشستهای و از حال دلم آگاهی! که تو «عین اللّه فی خلقه» هستی!
ای خورشید بیسایه! فصلها میگذرند؛ همچنان بینصیب از تماشایت! جادهها به سوی تو میشتابند و همه صراطهای مستقیم، به تو ختم میشوند!
کاش میدانستیم کدام لحظه، حضور مقدّست را حس خواهد کر؟!
شباهت غریبی است بین «قیامت» و ظهور؛ هر دو حتمیاند، هر دو بزرگند و هر دو بسیار نزدیک؛ شاید ظهور تو همان قیامت است، شاید... !
بارها به تو اندیشیدهام، ای عشق! در کدامین بیابان قدم میزنی و خاک کدامین سرزمین را بارور میسازی!
ای تمام وسعت بودن حضورت
خضرها سبزند از عطر عبورت!
متأسفم برای چشمهایم که چقدر سیاه بختند و چقدر نالایق! که حتّی برای یک لحظه، تصویر زیبای
تو را قاب نکردند!
متأسفم برای دستانم که برای یک لحظه، عطر حضور تو را لمس نکردند!
متأسفم برای گوشهایم که هر صدایی را شنیدهاند و صوت دلانگیز تو را نشنیدند!
تو قطعا یک روز میآیی؛ ذوالفقار به دست، در محکمه عدل، ظلم را استیضاح و عزل خواهی کرد! آن روز، چه غوغایی برپا میشود؟!
محراب از کوفه، به خون خواهی میآید
زخم فدک لب بر شکایت میگشاید
از کربلا خورشیدِ بیسر، سر زند باز
روزی که قائم، مهدیِ زهرا بیاید
آن روز، زمین و زمان به تسبیح میآیند و فرشتگان، سوره والفجر میخوانند، و آن روز، چه محشری برپا خواهد شد!
آه ای ساقی! در میخانه بگشا
باز هم سرشار کن جام ولا را
یازده پیمانه دادی، باز مستیم
ما خماران مست جامی دیگر هستیم!
شهید ثانی در کتاب «مسکن الفؤاد» گفت: روایت شده که خداوند متعال فرموده است: «من خدای یگانه هستم که جز من خدایی نیست. هر کسی که بر بلای من صبر نکند و به قضا و قدر من راضی نباشد، برود خدای دیگری را برای خود انتخاب کند.»(1)
دعای عهد من، با تو آغاز میشود که در حوصله آدینه نمیگنجد. از این رو، هر روز هفته را با شکیباییِ بیقرار خویش پیمان صبوری میبندم. آنگاه، شهادت میدهم به روشناییِ بزرگت و یقین میآورم که کرسیِ بلند ربوبیّت، با صندلی چرخدار رؤسا و حکّام دنیا تفاوت دارد.
کارگزاران تو، از دریاهای خروشان گرفته تا سلسله پیامبران دریا دل، همگی بر اساس قانون اساسیِ کتاب تو حُکم میکنند. آنجاست که در لحظههای ناگزیر زمانه، گریزگاه من، تو میشوی.
میخوانمت به زبان ساده سکوت؛ دردهای سلیس من به واژگان جاری اشک مبدّل میشوند، و قصه غصههای پنهانی خویش را به اَسْمَعُ السّامِعین بودنت میسپرند.
ای خدای چلّههای تکراری! ای خدای عهدهای بامدادی و حسرتهای شبانگاهی! زیر بار شانههای خستگی شکستهایم. زَهره فریاد کردن بده، تا خواستن را لجوجانه جرأت کنیم.
میدانیم! نازنین ذخیره تو حیف است که هدیه ما باشد. میدانیم! آنچنان که باید، نیستیم و نمیخواهیم با آمدنش، حسین بن علی علیهالسلامتقدیر دوباره تاریخ باشد. امّا در بینایی مبهم این جماعت عطشناک، این جهان بیراهه گردِ پریشان، سوسویی هست که اگر تو بخواهی، میگسترانیاش،
1) - قال: و رَوی انّ اللّهَ تَعالی یقولُ: أنا اللّهُ لا اله الاّ أنا، مَنْ لم یَصبر علی بَلائی وَ لَم یَرضَ بِقَضایی فَلیَتّخذ رَبّا سوائی. جواهر السّنیه، حرّ عاملی - ترجمه کاظمی خلخالی، زینالعابدین، حدیث، 657، ص 703.
میپرورانیاش و خورشیدش میکنی - تا بنده چون حضور بیانکارش - ، و چنان که خود میتوانی، یک شبه، امر فرجش اصلاح، و زمینه ظهورش فراهم میشود.
ای خدای من! بگذار زانو بغل گرفته و درمانده، مقابل قبله بنشینم و هرگز راضی نباشم که تقدیر ظهور او پس از مرگ من رقم بخورد.
پس در پیشگاه تو زانو میزنم و به وجاهت نیکوی تو میگویم: اَلْعَجَلْ اَلْعَجَلْ یا صاحِبَ الزَّمان!
تکرار میکنم... و تکرار میشوم.
... و در این عهدها، من به عهد بستن با تو استوار میمانم تا در این تکرارهای نیامدن حجت تو سست نشده باشم.
پس بیا تا قیامت قیام قائمت، در دعای عهد او تو نیز، تکرار کن مرا.
اللهم عجل لولیک الفرج
نگاه میکنم به دستهایم که خالیتر از همیشه آمدهاند!
آمدهاند که بخواهند
بخواهند که بیایی!
به دستهایم نگاه میکنم و به جمعهای فکر میکنم که غروب شد و نیامدی
به جمعهای فکر میکنم که وعده داده شده است.
وعده داده شده که در آن، کسی میآید؛ یک منجی، یک موعود، یک مولا و یک امام!
مولای من!
چقدر جمعهها را در هوایت نفس بکشم، بی آنکه حضورت را حس کنم؟!
چقدر صبح را با امید آمدنت، چشم باز کنم، امّا...!
که روزها همه مثل هماند - هر دو سیاه - غروبها و سحرهاش خستهام کردند.
آقای من!
کدام جمعه، آمدنت را درک میکند؟
کدام جمعه، صبح را از چشمهای تو شروع میکند؟
کدام جمعه، آمدنت را جشن میگیرند؟
تو، رأس کدامین ساعت سبز میآیی؟
کدام ساعت، در تپش عقربههایش، ظهورت را زنگ میزند؟
کدام دقیقه، با چشمهای تو تنظیم میشود؟
کدام ثانیه، آهنگ گامهایت را شتاب میگیرد؟
آقای من!
این جمعهها، با گریههایم آشنایند، امّا با آمدنت غریبه.
این جمعهها، گریههایم را شنیدهاند و اشکهایم را دیدهاند؛ اشکهایی که بیتو، تمامی ندارند.
هر روزم بیتو بارانیست و چشمهایم جز اشک، واژهای را درک نمیکنند، امّا...
مولای من!
میترسم!
میترسم از اینکه این اشکها، عادت چشمهایم شوند و این گریهها، که برای تواند.
آقای من! این اشکها، آبروی منند و اعتبار من.
با گریه نامهها که نوشتم، نیامدی
ترسم از اینکه گریه شود عادتم، بیا!
سراسر مسیر آمدنت را چشم دل دوختیم و جاده پر پیچ و خم انتظار را فقط به امید یک نگاهت، رود رود، اشک شوق جاری کردیم و همه جمعهها را زار زار، سر بر شانه ندبهها گذاشتیم و اشک فراق ریختیم.
ورق ورق دفتر خاطرات دلمان را از غزلهای گل نرگس و عطش دیدارمان پُر کردیم
«گل نرگس فدای رنگ و بویت
نصیبم کی شود دیدار رویت»
و تمام کاسه ایام خود را لبریز از بیقراری و سرشار از انتظارم کردیم و لحظه لحظه سحرهایمان را مثل طبل، به عشق روی گلت، نغمه دعا سر دادیم و قصههای حضور پر برکتت را مهمان دل پاک کودکانمان کردیم و شبهای قدر، تا صبح، به امید
گوشه چشمت، چشمها و دستهای فقیر وجودمان را باز نگه داشتیم اما هنوز...
هنوز، میدانم که قدر گل وجود نازت را در گلزار هستی نمیدانیم.
«سنگ و گِل را کند از یُمن نظر لعل و عقیق
هر که قدر نَفس بادِ یَمانی دانست»
آقا! هنوز برگی از کتاب پر حجم قصههای پر غصهات را نخواندهایم.
هنوز یکی از هزار زخم و داغ دلت را با مرهم عمل خوبمان بهبود بخشیدهایم. با چشم تأمل در جاری معنی «انتظار فرج» زلال بهترین عملها را نگریستهایم؛ که «افضلُ الاعمالِ انتظارِ الفرجِ» در ائینه تعجیل فَرَجَت عکس زیبای تو و گشایش کارهای خودمان را ندیدهایم.
افسوس! کودک نوپای عقلمان را به مکتب عشقت نفرستادیم و سکههای مِهر خودمان را به نام و مُهر تو مزین نساختیم.
دریغ، که در بستر ناکامی ایام، با صفای آه و اشک خود، طبیب مسیحا نفسی چون تو را از صمیم دل به بالین نیاز نخواندیم و سرزمین تیره دلمان را در برابر تابش چشمه خورشیدت نگذاشتیم! افسوس، در محضر بررسی اعمالمان که هر هفته به دستت میرسد، ضامن آبرومند، از پیش نفرستادهایم!(1)
حبیبا! به شکوه بارگاه ملکوتیات، به مقام رفیعت و به وجود عدل گسترت، بیا، این روزگار، حتی بهارش بوی نرگس نمیدهد. در این غریب آوار دل، چشمانمان خیس انتظار است؛ منتظر مردی از قبیله خورشید که فانوس عشق در دست دارد،
1) - امام زمان عج: اکثروا الدعا بتعجیل الفرج فاِنَّ ذلک فرجُکم؛ برای تعجیل فرج بسیار دعا کنید که آن فرج شماست.
آدینهها میآید و دل بهانه میگیرد،
در نگاه سرد لحظهها،
بر کوچه تنهایی مینشینیم؛ دوباره احساسمان تکرار میشود، عاطفههامان گل میکند و هزار واژه قشنگ، سطرهای دفتر انتظارمان را پر میکند.
سوگنامه فراق را با اشک دیده مینویسم، آقا! دیدگان ما محکوم به کدام گناه شد که لیاقت دیدار گل نرگس را ندارد؟
باید تاوان کدام غفلت را بدهیم که این چنین، اسیر غربت شدهایم؟
چرا خورشید نمیتابد؟
چرا گلهای نرگس نمیخندند؟
چرا سپیده ظهورت به شب یلدای انتظارمان پایان نمیدهد؟
مولا! هزاران دل شکست، هزاران قلب از تپش ایستاد و هزاران نگاه خیره، به پنجره انتظار بسته شد؛ اما تو نیامدی!
ای شبیه سپیده، ای خود سپیده! ای خلاصه باران، و ای نجوای آبشار! تو را میخوانیم؛ به صداقت آبی آسمان.