راهبرد رسانه 6 رسانه ملی زن و خانواد

مشخصات کتاب

سرشناسه : شفیعی سروستانی، ابراهیم، ۱۳۴۳ -

عنوان و نام پدیدآور : رسانه ملی زن و خانواده : با نگاهی به رهنمودهای مقام معظم رهبری/ابراهیم شفیعی‌سروستانی.

مشخصات نشر : قم: صدا و سیمای جمهوری اسلامی ایران، مرکز پژوهشهای اسلامی، ۱۳۹۰.

مشخصات ظاهری : ۷۱ص.؛ ۱۱×۲۱س‌م

فروست : راهبرد رسانه؛ ۶

مرکز پژوهشهای اسلامی صدا و سیما؛ ۱۸۰۰

موضوع : خامنه‌ای، علی، رهبر جمهوری اسلامی ایران ، ۱۳۱۸ - --دیدگاه درباره زن

موضوع : خامنه‌ای، علی، رهبر جمهوری اسلامی ایران ، ۱۳۱۸ - -- نظریه درباره خانواده

موضوع : زنان -- ایران -- مسایل اجتماعی و اخلاقی

موضوع : خانواده ها -- ایران

شناسه افزوده : صدا و سیمای جمهوری اسلامی ایران. مرکز پژوهشهای اسلامی

رده بندی کنگره : DSR۱۶۹۲ /ز۹ ر۵ ۱۳۹۰

رده بندی دیویی : ۹۵۵/۰۸۴۴۹۲

شماره کتابشناسی ملی : ۲۷۵۴۴۲۱

فهرست مطالب

دیباچه5

مقدمه7

الف) وضعیت زنان پس از انقلاب اسلامی9

ب) مهمترین مسائل موجود در حوزه زن و خانواده11

یک ـ جایگاه زن در اجتماع و نگاه نادرست موجود12

دو ـ جایگاه زن در خانواده و ناهنجاری‌های موجود15

اول ـ حوزه فرهنگ‌سازی و آموزش و پرورش17

دوم ـ حوزه قانون‌گذاری و دادرسی17

ضرورت نگاه راهبردی به مسئله زن و خانواده19

یک ـ توجه به اقتضائات برنامه راهبردی20

دو ـ توجه به اسناد بالادستی21

د) راهبرد نظام جمهوری اسلامی در حوزه زنان23

الف) توجه به خانواده به عنوان واحد بنیادین جامعه25

ب) توجه به کرامت، شخصیت انسانی و حقوق زن33

ج) تبیین جایگاه والای زن و خانواده در آموزه‌های اسلامی38

د) نهادینه‌سازی فرهنگ عفاف و حجاب40

ه ) تبیین شایسته دستاوردهای نظام اسلامی در حوزه مباحث زنان43

و) نقد و بررسی مبانی فکری و عملکرد نظام‌های غربی در موضوع زن و خانواده44

یک ـ نقد و بررسی مبانی نظری فمینیسم45

دو ـ نقد و بررسی بحران‌های اجتماعی ناشی از اندیشه فمینیسم46

پیوست‌ها57

کتابنامه69

دیباچه

دیباچه

«راهبرد رسانه» عنوان مجموعه کتاب‌هایی است که در آنها مهم‌ترین موضوع‌های مورد نیاز رسانه از نگاه راهبردی بررسی و حاصل دیدگاه‌های کارشناسی در قالب راهبردها و سیاست‌های اجرایی به مدیران و برنامه‌سازان رسانه ملی ارایه می‌شود. تاکنون پنج جلد از این مجموعه با عنوان‌های «جریان‌شناسی روند تصویرسازی از وقایع آخرالزمان در غرب»، «رسانه ملی و ترویج فرهنگ مهدویت»، «رسانه ملی و جهاد اقتصادی»، «ره‌یافتی نظری بر کارکردها و نقش رسانه ملی در جهاد اقتصادی» و «اسلام هراسی» تدوین و عرضه شده است.

در کتاب حاضر که ششمین جلد از این مجموعه به شمار می‌آید، مهم‌ترین راهبردها و سیاست‌هایی که مدیران و برنامه‌سازان رسانه ملی باید در زمینه موضوع زن و خانواده در پیش گیرند، تحلیل و بررسی شده است.

امیدواریم مدیران و برنامه‌سازان صدا و سیمای جمهوری اسلامی ایران از این کتاب بهره بگیرند.

اداره کل خدمات رسانه‌ای

مرکز پژوهش‌های اسلامی صدا و سیما

شهریور 1390

مقدمه

مقدمه

مأموریت اصلی سازمان صدا و سیمای جمهوری اسلامی ایران، بر اساس رهنمودهای مقام معظم رهبری⁽¹⁾

http://farsi.khamenei.ir/speech.content?id=3262.

هجوم گسترده رسانههای غربی به باورها، ارزشها و هنجارهای مردم مسلمان ایران و تلاش سازمانیافته این رسانهها برای حاکم کردن فرهنگ لیبرالیسم بر مناسبات گوناگون جامعه اسلامی به ویژه مناسبات حاکم بر روابط زن و مرد بر کسی پوشیده نیست. بنابراین، ضرورت دارد که رسانه ملی بر اساس مأموریت و هدف یاد‌شده، برای دفاع از فرهنگ متعالی اسلام در زمینه حقوق، شخصیت و جایگاه زن در خانواده و اجتماع و مقابله با

طرحها و برنامههای حساب‌شده رسانههای وابسته به نظام سلطه برای تغییر و تبدیل این فرهنگ متعالی، با تمام قوا و با بهرهگیری از همه قابلیتها و جذابیتهای رسانهای وارد میدان شود.

رهبر معظم انقلاب اسلامی، حضرت آیت‌الله خامنهای در آستانه سال‌روز میلاد خجسته حضرت صدیقه طاهره علیها السلام و روز زن در دیدار گروهی از بانوان نخبه کشور، نکته‌های مهمی را در زمینه تبیین مهمترین فرصت‌ها، تهدیدها و راهبردهای مطرح در حوزه زن و خانواده یادآوری فرمود و افقهای تازهای را در این حوزه گشود که توجه به آنها، رسانه ملی را در انتخاب و به کارگیری بهترین سیاستها و راهبردها در حوزه زن و خانواده یاری می‌دهد.

در این کتاب، ابتدا هر یک از این نکتهها را به اختصار بررسی میکنیم و در پایان نیز سیاستها و راهبردهایی را که رسانه ملی با توجه به این نکتهها باید در حوزه مباحث زن و خانواده در پیش گیرد، یادآور میشویم.

ابراهیم شفیعی سروستانی

تابستان 1390

1. نکتههای مطرح شده در سخنان مقام معظم رهبری

اشاره

مهمترین نکتههایی که ایشان در این دیدار مطرح کردند، عبارتند از:

الف) وضعیت زنان پس از انقلاب اسلامی؛

ب) مهمترین مسائل موجود در حوزه زن و خانواده؛

ج) ضرورت نگاه راهبردی به مسئله زنان؛

د) راهبرد نظام جمهوری اسلامی در حوزه مباحث زنان.

تحلیل و بررسی تفصیلی هر یک از این نکتهها، نیازمند پژوهش و تحقیق مستقل است، ولی در این مقاله به فراخور فرصت و مجال موجود هریک از آنها را به اجمال بررسی میکنیم.

الف) وضعیت زنان پس از انقلاب اسلامی

الف) وضعیت زنان پس از انقلاب اسلامی

بیتردید، پس از پیروزی انقلاب اسلامی و استقرار نظام اسلامی در ایران، شخصیت فردی و جایگاه اجتماعی زنان بسیار ارتقا یافته است تا آنجا که امروز میتوان ادعا کرد در بسیاری از زمینه‌ها، وضعیت زنان ایرانی از زنان دیگر کشورها بهتر است. این موضوع، فرصتی بینظیر برای زنان کشورمان به شمار میآید. فرصتی که با اتکا به آن میتوان بر بسیاری از تهدیدهای موجود غلبه کرد و بسیاری از نقاط ضعفها را برطرف ساخت.

مقام معظم رهبری در سخنرانی یادشده به برخی از نقاط قوّت و فرصتهای موجود در حوزه مباحث زنان اشاره کرد. ایشان در بخشی از سخنان خود در این زمینه فرمود:

اگر بخواهیم یک قضاوتی را مطرح کنیم، آن قضاوت این خواهد بود که نظام جمهوری اسلامی توانسته است به یک قله‌ای دست پیدا کند که عبارت است از پرورش زنان فرزانه و صاحب اندیشه و صاحب رأی و نظر در ظریف‌ترین و حساسترین مسائل یک جامعه ... . مسئله زن که امروز در دنیا باید به عنوان «بحران زن» آن را نامید، یکی از اساسی‌ترین مسائل هر تمدنی، هر جامعه‌ای و هر کشوری است. در این مورد، شما توانسته‌اید به ریزه‌کاری‌هایی، به دقت‌هایی، به سرفصلهای مهمی دست پیدا کنید و درباره این مسئله بیندیشید. بنابراین، آن قضاوت این شد که جمهوری اسلامی به یک قله‌ای دست یافته است که ای بسا بسیاری از کشورهای عالم به آن دست نیافته‌اند.⁽¹⁾

ایشان در بخش دیگری از این سخنرانی در این باره چنین فرمود:

البته ما در جمهوری اسلامی پیشرفت داشتیم. نگاه من، نگاه خوش‌بینانه است. ما قبل از انقلاب را از نزدیک دیدیم. وضعی که آن روز، کشور ما و جامعه ما و زنان ما به سمت آن میتاختند، وضعیت بسیار هولناک و خطرناکی بود. به خاطر خاصیت تقلیدی بودن کار در اینجا، گاهی وضعیت ظاهر زنان از آنچه که ما در عکسها و نقلها و گزارش‌ها از زن‌های اروپایی میدیدیم یا می‌خواندیم هم بدتر بود! یک چنین وضعی را داشتند ترویج میکردند. البته زن ایرانی به خاطر گوهر ایمان که در او

نهادینه بود، توانست بر این موج مخرّب فایق بیاید؛ در انقلاب مشارکت اساسی داشته باشد؛ هم با حضور خود، هم با تشویق مردان؛ و یک پایه اساسی پیروزی انقلاب بشود. بعد از انقلاب هم که حرکت زنان، حرکت فوق‌العاده‌ای است.⁽¹⁾

ب) مهمترین مسائل موجود در حوزه زن و خانواده

اشاره

ب) مهمترین مسائل موجود در حوزه زن و خانواده

حضرت آیت‌الله خامنه‌ای در تبیین و بررسی «بحران مسئله زن» که به نظر ایشان، «امروز یک مشکل اساسی در دنیاست»، چنین می‌فرماید:

درباره مسئله زن در جامعه، اساس مشکل، دو چیز است؛ دو نقطه اساسی است که اگر درباره این دو نقطه بشود فکری کرد، طرحی نو در انداخت و کار پی‌گیر و مستمری انجام داد، می‌توان امیدوار بود که در طول زمان ـ میان‌مدت یا بلندمدت ـ آن چیزی که امروز می‌توان آن را «بحران مسئله زن» در دنیا دانست، حل شود. آن دو چیز، یکی عبارت است از نگاه غلط و بد فهمیدن جایگاه زن و شأن زن در جامعه که این نگاه و بدفهمی از غرب شروع شده و خیلی هم قدیمی و ریشه‌دار نیست.

نقطه دوم که اساس مشکل است، بد فهمیدن مسئله خانواده و بد عمل کردن در رفتارهای داخل خانواده است. این دو تا مشکل است که به نظر ما، بحران مسئله زن را که امروز یک مشکل اساسی در دنیاست، به وجود آورده ]است[.⁽²⁾

بر اساس این رهنمود، مهمترین مسائل زنان در حال حاضر به شرح زیر است:

یک ـ جایگاه زن در اجتماع و نگاه نادرست موجود

یک ـ جایگاه زن در اجتماع و نگاه نادرست موجود

رهبر معظم انقلاب اسلامی، مسئله یادشده را اینگونه توضیح میدهد:

در مورد مسئله اول که جایگاه زن در زندگی و در جامعه است، ... اشکال اینجاست که یک نامعادله‌ای را بهتدریج به وجود آورده‌اند؛ یک طرف ذی‌نفع، یک طرف مورد انتفاع؛ بشریت را اینجوری تقسیم کرده‌اند. طرفِ ذی‌نفع، مرد است، طرفِ مورد انتفاع عبارت است از زن. این به طور آرام، با تدریج، با شیوه‌های گوناگون، با تبلیغات مختلف، در طول ده‌ها سال، ... در جوامع غربی در درجه اول، و بعد در جوامع دیگر جا افتاده. شأن اجتماعی زن را اینجوری معرفی کردند. ... لذا در فرهنگ غربی اگر زن بخواهد در جامعه نمود پیدا کند، شخصیت پیدا کند، حتماً باید از جذابیتهای جنسی خودش چیزی را ارایه بدهد حتّی در مجالس رسمی، نوع پوشش زن باید جوری باشد که برای طرف ذی‌نفع و منتفع، یعنی طرف مرد، چشم‌نواز باشد.

به نظر، من بزرگترین ضربه، بزرگترین اهانت، بزرگترین حق‌کشی که در زمینه مسئله زن انجام گرفته، همین است.⁽¹⁾

در گفتمانی که از قرن نوزدهم به بعد به تدریج در جوامع غربی شکل گرفت، زن از انسانی با ویژگیهای متعالی به «کالا»ی جنسی و موضوع سودآورترین تجارت جهانی (تجارت سکس)؛ «مشتری» تولیدات رنگارنگ صنایع بهداشتی، آرایشی و پوشاک جهان سرمایهداری و «ابزار»ی برای عرضه و فروش هرچه بیشتر کالاهای تولیدی شرکتهای بزرگ ملی و فراملی بدل شد.

گسترش روزافزون صنعت پورنوگرافی (هرزه‌نگاری)، صنعت سکس (روسپی‌گری)، صنعت تبلیغات، صنعت پوشاک و مد و صنعت زیبایی با گردش مالی صدها میلیارد دلار در سال، نمود عینی این گفتمان جدید و نشان‌دهنده جایگاه و شخصیت زن در دنیای امروز است.⁽¹⁾

در اینجا این پرسش وجود دارد که مسئله یادشده؛ یعنی نگاه درست به جایگاه زن در اجتماع، تا چه حد به عنوان مسئله جامعه ما مطرح است؟ در پاسخ به این پرسش باید به دو نکته توجه کرد:

نخست اینکه، نگاه منفعتجویانه به زن، چنان‌که مقام معظم رهبری هم تأکید کرده، از مغرب‌زمین شروع شده و از آنجا به دیگر نقاط جهان گسترش یافته است. بنابراین، در همه جوامعی که به نوعی متأثر از فرهنگ غربی هستند، این نگاه به زن وجود دارد و این مسئله در آنجا مطرح است. جامعه ما هم از این قاعده مستثنا نیست و به هر میزان که فرهنگ و اخلاق غربی در جامعه ما گسترش یابد، این نگاه نادرست به زن نیز در جامعه گسترش می‌یابد.

دوم اینکه، نظام سلطه، به شدت در پی ترویج این نگاه به زن در دیگر کشورها به ویژه در کشورهای اسلامی با هدف گسترش فساد و تباهی در آنهاست. به تعبیر مقام معظم رهبری:

سیاست راهبردیِ اساسیِ بنیانیِ غرب بر عرضه شدن و هرزه شدن زن است.⁽²⁾

بنابراین، توجه به این مسئله برای ما بسیار ضروری است و لازم است که از جنبه‌های گوناگون به آن توجه کنیم.

با توجه به اهمیت موضوع یادشده، در اینجا راهبرد نظام سلطه برای گسترش فساد و تباهی در میان جوانان مسلمان را به اجمال بررسی میکنیم.

یکی از راهبردهای مهم غرب در برخورد با پدیده اصولگرایی اسلامی؛ گسترش فساد، تباهی و بی‌بندوباری در میان جوانان مسلمان است. رهبر معظم انقلاب اسلامی از این راهبرد غرب با تعبیر «اندلسی کردن ایران» یاد می‌کند و می‌فرماید:

سیاست امروز، سیاست اندلسی کردن ایران است. ... اروپاییها وقتی خواستند اندلس را از مسلمانان پس بگیرند، اقدامی بلندمدت کردند. آن روز، صهیونیستها نبودند، اما دشمنان اسلام و مراکز سیاسی علیه اسلام فعال بودند. آنها به فاسد کردن جوانان پرداختند و در این راستا، انگیزههای مختلف مسیحی، مذهبی یا سیاسی داشتند. یکی از کارها این بود که تاکستانهایی را وقف کردند تا شراب آنها را به طور مجانی در اختیار جوانان قرار دهند. جوانان را به سمت زنان و دختران خود سوق دادند تا آنها را به شهوات آلوده کنند. گذشت زمان، راه‌های اصلی برای فاسد یا آباد کردن یک ملت را عوض نمی‌کند. امروز هم آنها همین کار را می‌کنند.⁽¹⁾

این هشدار مقام معظم رهبری که به ویژه در یک دهه گذشته، بسیار بر آنها تأکید و در سخنرانیهای متعدد ایشان تکرار شده است، از طرح و برنامه و نقشه گسترده و حساب‌شده غربیان برای گسترش فساد، تباهی و بی‌بندوباری در جوامع اسلامی، به ویژه جمهوری اسلامی ایران، با بهرهگیری از

جاذبههای جنسی زنان و دختران خبر میدهد و ضرورت هوشیاری بیش از پیش مردم و مسئولان را در برابر این توطئه برنامه‌ریزی شده روشن می‌سازد.

نظام سلطه پس از دو دهه رویارویی با جریان رو به گسترش اصولگرایی اسلامی که در پی پیروزی انقلاب اسلامی ایران در جهان ایجاد شده است، بهرهگیری از راهبرد «جنگ سخت» را در این زمینه بی‌فایده دانسته و «جنگ نرم» با نظام جمهوری اسلامی به عنوان سردمدار این جریان در جهان و «براندازی از درون» را در دستور کار خود قرار داده است.⁽¹⁾

در راهبرد جدید غرب علیه نظام اسلامی بر سه موضوع تأکید شده است: «دکترین مهار»، «نبرد رسانهای» و «سامان‌دهی نافرمانی مدنی». در نبرد رسانهای نظام سلطه با نظام جمهوری اسلامی که به ویژه از سال 2005 م. شدت بیشتری گرفته، تغییر باورها، ارزشها و هنجارهای مردم مسلمان ایران با بهرهگیری از شبکههای گوناگون رادیویی و تلویزیونی اولویت ویژهای داشته و به همین دلیل، دشمن همه توان‌مندی‌های خود را در این زمینه به کار گرفته است.

گسترش فساد و تباهی در میان جوانان و تغییر فرهنگ و قوانین حاکم بر زن و خانواده از مهمترین محورهایی هستند که در این نبرد رسانهای به آنها توجه شده است.

دو ـ جایگاه زن در خانواده و ناهنجاریهای موجود

اشاره

دو ـ جایگاه زن در خانواده و ناهنجاریهای موجود

مقام معظم رهبری در تبیین دومین مسئله مطرح در حوزه مباحث زن و خانواده میفرماید:

مسئله بعدی ... مسئله خانواده است. نظر اسلام در باب خانواده و جایگاه زن در خانواده، نظر خیلی روشنی است. «المرأة سیّدة بیتها»؛⁽¹⁾بزرگ خانه، زن خانه است؛ این از پیغمبر اکرم صلی الله علیه و آله است. جایگاه زن در خانواده، همانی است که در گفتارهای گوناگون ائمه علیهم السلام آمده: «المرأة ریحانة و لیست بقهرمانة».⁽²⁾در تعبیرات عربی، قهرمان یعنی کارگزار، پادو، یک خدمت‌گزار محترم .میفرماید: در داخل خانه، زن قهرمانه نیست؛ ریحانه است، گلِ خانه است. خطاب به مردان میفرماید: بهترین شما کسانی هستند که بهترین رفتارها را با همسرانشان دارند. اینها نظرات اسلام است و از این قبیل الی ماشاءاللَّه وجود دارد. ولی در عین حال، تحقق خواسته اسلام در خانواده، یک امری است که با این بیانات تمام نمیشود، حل نمیشود؛ احتیاج به پشتوانه قانونی، پشتوانه اجرایی و ضمانت اجرایی دارد و این کار باید انجام بگیرد. این کار در طول سالهای متمادی گذشته انجام نگرفته است. خانواده‌هایی که متدین بودند، مردانی که از اخلاقِ خوب برخوردار بودند و پای‌بندی‌های شرعی داشتند، ملاحظاتی کردند؛ اما در مواردی که این خصوصیات نبوده، این ملاحظات نشده؛ به زن در داخل خانواده ظلم شده.⁽³⁾

چنان‌که مقام معظم رهبری تأکید فرموده است، با وجود آموزههای ارزشی و اخلاقی اسلام در زمینه جایگاه و نقش زن در خانواده و ضرورت

پاس‌داشت حقوق او در کانون خانواده و روابط زناشویی، متأسفانه در عمل به این آموزهها کمتر توجه میشود و مردان چنان‌که شایسته است، حقوق زنان را در محیط خانواده پاس نمیدارند. برای اصلاح این وضعیت باید کارهای متعددی در حوزه‌های گوناگون انجام شود که در اینجا به برخی از آنها اشاره میکنیم:

اول ـ حوزه فرهنگ‌سازی و آموزش و پرورش

اول ـ حوزه فرهنگ‌سازی و آموزش و پرورش

برای دست یافتن به وضعیت مطلوب در زمینه روابط زن و مرد در کانون خانواده و تربیت زنان و مردانی که حقوق و مسئولیتهای خانوادگی خود را به خوبی بشناسند و آنها را چنان‌که شایسته است، پاس بدارند، نهادها و سازمانهایی همچون حوزه علمیه و روحانیت، وزارت آموزش و پرورش و صدا و سیمای جمهوری اسلامی باید با برنامه‌ریزی هماهنگ، جوانان کشور را پیش از رسیدن به سن ازدواج با حقوق و مسئولیتهای خانوادگیشان آشنا کنند و آموزههای اسلامی موجود در این زمینه را به آنها آموزش دهند. تنها در این صورت تا اندازه زیادی می‌توان امیدوار بود که اخلاق و ارزشهای اسلامی در کانون خانواده رعایت شوند.

دوم ـ حوزه قانونگذاری و دادرسی

دوم ـ حوزه قانونگذاری و دادرسی

بسیاری از حقوقی که در کانون خانواده برای زنان پیش‌بینی شده است، جنبه اخلاقی دارند و ضمانت اجراهای حقوقی و قضایی لازم ندارند. به همین دلیل، در موارد متعددی مشاهده میکنیم که حقوق زنان چنان‌که بایسته است، در کانون خانواده رعایت نمیشود و راهی نیز برای الزام مردان به رعایت این حقوق وجود ندارد. پس باید با تدوین و تصویب قوانین

مناسب، ضمانت اجراهای لازم برای رعایت حقوق زنان در کانون خانواده پیش‌بینی شود. مقام معظم رهبری پس از بیان برخی روایات درباره جایگاه و شأن زنان در خانواده درباره ضرورت وجود پشتوانههای قانونی و اجرایی برای رعایت حقوق زنان میفرماید:

... ما در محیط خانواده، کمبودهای زیادی داریم؛ احتیاج دارد به پشتوانه قانونی، به تضمین قانونی، به تضمین اجرایی؛ و این باید تحقق پیدا کند. این مسئله از جمله عرصه‌ها و میدانهایی است که در داخل کشور در این زمینه کم کار شده و باید کار شود... . از لحاظ نظر اسلام و متون اسلامی هم در این بخش از مسئله هیچ کمبودی وجود ندارد. ما می‌بینیم گاهی اوقات کسانی که منتقد تفکرات اسلامی هستند، سر قضیه ارث و دیه و این چیزها اشکال میکنند، در حالی که اشکالها وارد نیست؛ آنها پاسخهای منطقی و قوی دارد. اما در زمینه رفتارهای داخل خانواده، متأسفانه غالباً به غفلت گذرانده می‌شود، در حالی که نظر اسلام، نظر کاملاً روشنی است. محیط خانواده برای زن باید محیط امن، محیط عزت و محیط آرامش خاطر باشد تا زن بتواند آن وظیفه اساسی خودش را که همین حفظ خانواده است، به بهترین وجهی انجام دهد.⁽¹⁾

البته باید توجه داشت که پیش‌بینی تضمینهای اجرایی و قضایی برای رعایت بهتر حقوق زنان در کانون خانواده نباید سبب حاکم کردن چارچوبهای خشک حقوقی بر روابط خانوادگی شود؛ زیرا بر اساس

آموزههای اسلامی، آنچه به زندگی خانوادگی معنا میبخشد، مودّت و رحمتی است که خالق هستی در میان زن و مرد قرار داده است.⁽¹⁾

استاد شهید مرتضی مطهری درباره ناکافی بودن ضوابط حقوقی و قانونی برای حفظ کانون گرم خانواده مینویسد:

پیمانی که اساسش بر محبت و یگانگی است، نه بر همکاری و رفاقت، قابل اجبار و الزام نیست. با زور و اجبار قانونی میتوان دو نفر را ملزم ساخت که با یکدیگر همکاری کنند و پیمان همکاری خود را بر اساس عدالت محترم بشمارند و سالیان دراز به همکاری خود ادامه دهند، اما ممکن نیست با زور و اجبار قانونی، دو نفر را وادار کرد که یکدیگر را دوست داشته باشند، نسبت به هم صمیمیت داشته باشند، برای یکدیگر فداکاری کنند، هر کدام از آنها سعادت دیگری را سعادت خود بداند.⁽²⁾

ج) ضرورت نگاه راهبردی به مسئله زن و خانواده

اشاره

ج) ضرورت نگاه راهبردی به مسئله زن و خانواده

رهبر معظم انقلاب اسلامی در بخشی دیگر از سخنان خود به ضرورت نگاه راهبردی به مسئله زن و خانواده در جامعه اشاره کرده و فرموده است:

مسئله زن و خانواده، با همه کاری که شده است، ... همچنان یک مسئله مهم و قابل بحث و قابل توسّع در اندیشه‌ورزی است. این، موضوعِ یکی از نشستهای اندیشه‌های راهبردی است که ان‌شاءاللَّه در آینده آن را خواهیم داشت. نشستهای اندیشه‌های راهبردی که تاکنون دو نشست آن انجام گرفته و کارهای آن از لحاظ فکری و ان‌شاءاللَّه بعداً برنامه‌ریزی و عمل دنبال خواهد شد، متکفل بررسی اساسی‌ترین و

راهبردی‌ترین مسائل فکری جامعه است. یکی از این مسائل، مسئله زن و خانواده است که در فهرست این مسائل پیش‌بینی شده و در آینده برگزار خواهد شد. من همین جا از بانوان محترم، اندیشه‌ورزان زن ...، درخواست می‌کنم که در این کار مشارکت جدّی بکنید؛ بحث کنید، فکر کنید، مطالعه کنید؛ فصول مربوط به مسئله زن را به طور جداگانه، به طور تخصصی، به شکل علمی، با تکیه به منابع اسلامی و فکر ناب انقلابی که خوش‌بختانه در شما هست، در نشستِ مربوط به این موضوع بررسی کنید؛ مطرح بشود، بحث بشود و ان‌شاءاللَّه برای برنامه‌ریزی و عمل دنبال‌گیری شود. ⁽¹⁾

بیتردید، اقدامهای سطحی، مقطعی، روزمره و ناهماهنگ در حوزه مباحث مرتبط با زن و خانواده ما را به وضعیت مطلوب نمیرساند و افزون بر این، تضادها و تعارضهایی هم در عرصه عمل اجتماعی ایجاد میکند. از این رو، برای رسیدن به وضعیت مطلوب در این حوزه باید برنامهریزی راهبردی مناسب با مشارکت همه نهادها و سازمان‌های مسئول انجام شود.

در این زمینه، یادآوری دو نکته ضروری است:

یک ـ توجه به اقتضائات برنامه راهبردی

یک ـ توجه به اقتضائات برنامه راهبردی

در یک برنامهریزی راهبردی باید بر اساس روشهای متداول، تهدیدها، فرصتها، نقاط قوت و نقاط ضعف به خوبی شناسایی و راهبردهای مناسب برای کاستن تهدیدها، بهرهگیری بیشتر از فرصتها، افزایش نقاط قوت و کاستن نقاط ضعف ارائه شود. همچنین در این برنامه باید راه رسیدن از وضعیت موجود به وضعیت مطلوب به خوبی ترسیم گردد.

دو ـ توجه به اسناد بالادستی

دو ـ توجه به اسناد بالادستی

در برنامهریزی راهبردی در حوزه مباحث زن و خانواده باید به اسناد بالادستی توجه و جهتگیری برنامهها متناسب با اهداف پیش‌بینی شده در این اسناد تعیین شود.

در حال حاضر، بالاترین سند ملی، «سند چشمانداز بیست ساله جمهوری اسلامی ایران در افق 1404 هجری شمسی» است. جامعه ایران در افق این چشم‌انداز، جامعه‌ای با این ویژگیها خواهد بود:

ـ توسعه‌یافته، متناسب با مقتضیات فرهنگی، جغرافیایی و تاریخی خود، متکی بر اصول اخلاقی و ارزش‌های اسلامی، ملی و انقلابی، با تأکید بر مردمسالاری دینی، عدالت اجتماعی، آزادیهای مشروع، حفظ کرامت و حقوق انسانها و بهرهمندی از امنیت اجتماعی.

ـ برخوردار از دانش پیشرفته، توانا در تولید علم و فنآوری، متکی بر سهم برتر منابع انسانی و سرمایه اجتماعی در تولید ملی.

ـ امن، مستقل و مقتدر با سامانه دفاعی مبتنی بر بازدارندگی همهجانبه و پیوستگی مردم و حکومت.

ـ برخوردار از سلامت، رفاه، امنیت غذایی، تأمین اجتماعی، فرصتهای برابر، توزیع مناسب درآمد، نهاد مستحکم خانواده، به دور از فقر ]و[ تبعیض و بهرهمند از محیط زیست مطلوب.

ـ فعال، مسئولیتپذیر، ایثارگر، مؤمن، رضایت‌مند، برخوردار از وجدانکاری، انضباط، روحیه تعاون و سازگاری اجتماعی، متعهد به انقلاب و نظام اسلامی و شکوفایی ایران و مفتخر به ایرانی بودن.

ـ دست یافته به جایگاه اول اقتصادی، علمی و فن‌آوری در سطح منطقه آسیای جنوب غربی (شامل آسیای میانه، قفقاز، خاورمیانه و کشورهای

همسایه) با تأکید بر جنبش نرمافزاری و تولید علم، رشد پرشتاب و مستمر اقتصادی، ارتقای نسبی سطح درآمد سرانه و رسیدن به اشتغال کامل.

ـ الهام‌بخش، فعال و مؤثر در جهان اسلام با تحکیم الگوی مردمسالاری دینی، توسعه کارآمد، جامعه اخلاقی، نواندیشی و پویایی فکری و اجتماعی، تأثیرگذار بر همگرایی بر اساس تعالیم اسلامی و اندیشههای امام خمینی رحمه الله .

ـ دارای تعامل سازنده و مؤثر با جهان بر اساس اصول عزت، حکمت و مصلحت.⁽¹⁾

بیتردید، در تمام بندهای یادشده باید سهم، نقش و جایگاه زنان در تحقق اهداف مورد نظر چشمانداز مشخص شود و این جز با نگاه راهبردی به مسئله زن و خانواده امکانپذیر نیست.

در این نگاه راهبردی باید به پرسشهای زیر پاسخ داده شود:

یک‌ـ زنان چه نقشی در تحقق اهداف چشمانداز دارند؟

دوـ سهم جامعه زنان کشور در هر یک از بندهای سند چشمانداز چیست؟

سه‌ـ برای رسیدن به اهداف مورد نظر سند یادشده چه اقدامهایی باید در حوزه زن و خانواده انجام شود؟

چهارـ وضعیت امروز زن و خانواده در جامعه ایران با تصویر ترسیم شده در سند چشمانداز چه نسبتی دارد و چگونه میتوان به آن وضعیت مطلوب دست یافت؟

پنج‌ـ وضعیت زن و خانواده در افق مورد نظر چشم‌انداز از نظر فرهنگی، اجتماعی و اقتصادی چگونه خواهد بود؟

د) راهبرد نظام جمهوری اسلامی در حوزه زنان

د) راهبرد نظام جمهوری اسلامی در حوزه زنان

رهبر معظم انقلاب اسلامی در سخنان خود، بارها فعالان حوزه مباحث زنان و اصحاب فرهنگ را به خروج از موضع انفعال در برابر حملات سازمان‌یافته مجامع حقوقی و رسانههای کشورهای غربی، توجه جدّی به باورها، ارزشها، هنجارها و قوانین و مقررات اسلامی در زمینه حقوق و شخصیت فردی و جایگاه اجتماعی زن و همچنین چارچوبهای حاکم بر روابط زن و مرد در جامعه اسلامی و صدور ادعانامه علیه فرهنگ و تمدن غربی فراخوانده است. فرهنگ و تمدنی که در طول دهه‌های اخیر با سیاست‌ها و برنامه‌های مغرضانه و نادرست خود به شخصیت زنان توهین کرده است. ایشان در سخنرانی اخیر خود می‌فرماید:

ما در مسئله زن، از غرب طلب‌کاریم؛ ما مدعی غربیم.آنها هستند که دارند به زن ظلم می‌کنند، زن را تحقیر می‌کنند، جایگاه زن را پایین می‌آورند. به اسم آزادی، به اسم اشتغال، به اسم مسئولیت دادن، آنها را مورد فشارهای روحی، روانی، عاطفی و اهانت شخصیتی و شأنی قرار می‌دهند؛ آنها باید جواب بدهند. جمهوری اسلامی در این زمینه یک مسئولیتی دارد. جمهوری اسلامی در مسئله زن باید به طور صریح و بدون مجامله، حرف خودش را که عمدتاً اعتراض به نگاه غربی و این نامعادله ظالمانه غربی است، بگوید.⁽¹⁾

جوامع غربی در پی چند دهه حاکمیت بینش‌ها و گرایش‌های افراطی فمینیستی بر نهادها و سازمان‌های علمی، آموزشی، پژوهشی، تقنینی، قضایی و اجرایی خود، گرفتار بحران‌های گوناگون اخلاقی، فرهنگی و اجتماعی شده است. این بحران‌ها تمامیت فرهنگ و تمدن غربی را تهدید کرده و آن را در آستانه زوال و فروپاشی کامل قرار داده است.

شناخت و بررسی بحران‌های یادشده و مظاهر گوناگون آن از چند جهت برای زنان جامعه ما ضروری است:

نخست، تجربه‌اندوزی از چند دهه حاکمیت نگرش‌های فمینیستی بر جوامع غربی و تلاش برای پرهیز از این تجربه‌های ناموفق در جامعه اسلامی ایران.

با کمال تأسف، در اوج بحران‌های جوامع غربی، هنوز کسانی پیدا می‌شوند که به نام دفاع از حقوق زنان مسلمان ایران‌زمین، خواهان پذیرش بی‌چون و چرای ارزش‌ها و هنجارهای غربی و حاکم کردن قوانین و مقررات دیکته شده از سوی مجامع حقوق بشر غربی بر روابط زن و مرد در جامعه اسلامی ایران هستند.⁽¹⁾

بی‌تردید، آشنا کردن نسل جوان با بحران‌های فرهنگی ـ اجتماعی مغرب‌زمین، به ویژه بحران‌های حوزه زن و خانواده می‌تواند مانع تأثیرگذاری تبلیغات جذاب و فریبنده رسانه‌های کشورهای غربی در مورد وضعیت فرهنگ، اخلاق و حقوق بشر در این کشورها باشد.

دوم، بهره‌برداری از این بحران‌ها برای نقد و بررسی نگرش‌های غربی نسبت به زن و خانواده⁽²⁾و به تعبیر مقام معظم رهبری، «صدور ادعانامه علیه کسانی که در طول دهه‌های اخیر با سیاست‌های مغرضانه و غلط خود نسبت به زن اهانت کرده اند».⁽³⁾

2. راهبردها و سیاستهای رسانه ملی در حوزه زن و خانواده

اشاره

با توجه به تحلیل جامع مقام معظم رهبری در زمینه مهم‌ترین فرصتها و تهدیدهای پیش روی زنان جامعه اسلامی ایران و با عنایت به رهنمودهای کلیدی ایشان در زمینه سیاستها و راهبردهای نظام اسلامی در موضوع زن و خانواده، شایسته است رسانه ملی، مدیریت پیام در این حوزه را بر مبنای راهبردها و سیاستهای زیر انجام دهد.

الف) توجه به خانواده به عنوان واحد بنیادین جامعه

اشاره

الف) توجه به خانواده به عنوان واحد بنیادین جامعه

قانون اساسی جمهوری اسلامی از خانواده به عنوان «واحد بنیادین جامعه» یاد می‌کند و پاسداری از قداست آن را بر عهده حکومت اسلامی گذاشته است. در بخشی از مقدمه این قانون، زیر عنوان «زن در قانون اساسی»، نگرش قانون گذار جمهوری اسلامی نسبت به خانواده چنین بیان شده است:

خانواده، واحد بنیادین جامعه و کانون اصلی رشد و تعالی انسان است و توافق عقیدتی و آرمانی در تشکیل خانواده که زمینه ساز اصلی حرکت تکاملی و رشد یابنده انسان است، اصل اساسی بوده و فراهم کردن امکانات جهت نیل به این مقصود از وظایف حکومت اسلامی است.

بر اساس این نگرش نسبت به خانواده، در اصل دهم قانون اساسی چنین مقرر شده است:

از آنجا که خانواده واحد بنیادین جامعه اسلامی است، همه قوانین و مقررات و برنامه ریزی های مربوط باید در جهت آسان کردن تشکیل خانواده، پاسداری از قداست آن و استواری روابط خانوادگی بر پایه حقوق و اخلاق اسلامی باشد.

با توجه به آن‌چه در مقدمه و اصل یادشده قانون اساسی آمده است، باید در همه برنامه های رسانه ملی، به نقش بنیادین خانواده در نظام جمهوری اسلامی، توجه و از هرگونه اقدامی که به «قداست» خانواده و «استواری روابط خانوادگی» آسیب وارد می سازد، خودداری شود. شایسته است رسانه ملی برای تحقق راهبرد یادشده، سیاست‌های اجرایی زیر را در پیش گیرد:

یک ـ ترسیم تصویری جامع از خانواده تراز اسلامی

یک ـ ترسیم تصویری جامع از خانواده تراز اسلامی

چنان‌که گفته شد، در نگرش اسلامی، خانواده، واحد بنیادین جامعه به شمار میآید و در رشد تعالی جامعه اسلامی نقش مهمی دارد. در این نگرش، برای هر یک از اعضای خانواده اعم از پدر، مادر و فرزندان، حقوق و مسئولیتهای ویژهای در نظر گرفته شده است؛ حقوق و مسئولیتهایی که توجه به آنها، راز پایداری و استحکام خانواده و رشد و تعالی آن است. با این بیان میتوان گفت خانواده تراز اسلامی، خانوادهای است که هر یک از اعضای آن، حقوق، مسئولیتها و جایگاه خود را به خوبی میشناسند و آن را به طور کامل پاس میدارند.

رسانه ملی در به تصویر کشیدن خانوادهها و روابط میان اعضای آنها باید به این موضوع مهم به خوبی توجه و به گونهای عمل کند که به نقش مهم و تعیین‌کننده پدران در هدایت، رهبری و رشد و تعالی خانوادهها و همچنین جایگاه بیبدیل مادران در انتقال باورها و ارزشها به نسلهای آینده، گرمابخشی به کانون خانوادهها و ایجاد انس و الفت در میان اعضای خانواده خدشه وارد نشود و فرزندان نیز چنان‌که شایسته است، با وظایف و مسئولیتهای خود در برابر پدر و مادرشان آشنا شوند.

دو ـ زمینهسازی برای بازتولید خانواده ایرانی

دو ـ زمینهسازی برای بازتولید خانواده ایرانی

خانواده به‌سان موجودی زنده، اگر در معرض آسیب ها و تهدیدهای بیرونی قرار نگیرد و عوامل خارجی در پی شکست اقتدار و کارآیی آن بر‌نیایند، به طور معمول می‌تواند خود را بازسازی کند و در درون خود، ساز‌وکارهایی برای مواجهه سازنده با اوضاع متحول، رویارویی با ناملایمات، حمایت از اعضای خود و کنترل و هدایت آنان دارد. در این حالت، خانواده به منبعی الهام‌بخش از انرژی مؤثر تبدیل می‌شود که می‌تواند از نظر فردی، انسان‌هایی دین‌دار، با‌نشاط، سخت‌کوش و آرمان‌طلب پرورش دهد. از جنبه اجتماعی نیز با جامعه‌پذیر کردن درستِ اعضای خود، به تقویت هم‌بستگی عمومی و حس غم‌خواری کمک کند و امنیت اجتماعی را اعتلا بخشد و خواسته‌های نسل نو را مدیریت کند. همچنین از جنبه سیاسی با پرورش نسل مشارکت‌پذیر، به نظام سیاسی کشور اقتدار بخشد و در تعاملی دو‌سویه، نظام را کنترل و هدایت کند. افزون بر آن، از نظر اقتصادی با اصلاح فرهنگ تولید، توزیع و مصرف و نهادینه ساختن روحیه کار و تلاش، اقتدار اقتصادی مسلمانان را تضمین کند. و تمام این امور را نیز با باز‌تعریفِ درستِ زنانگی و مردانگی و ترسیم موقعیت‌ها و نقش های جنسیتی استمرار بخشد و پویا سازد.

چنین برآورد می‌شود که تحولات فرهنگی، اجتماعی و فن‌آورانه دهه‌های گذشته، تأثیرهای عمیقی در خانواده بر جای نهاده و آن را از نظر کارکردی، تضعیف و از مدیریت موقعیت‌های جدید ناتوان کرده است. در این نگاه، خانواده ایرانی، همچون خانواده در دیگر نقاط جهان، در برابر هجوم ارزش‌های جدید، خود‌باخته شده است و در روند خطی پیوسته‌ای از موضع خود عقب می‌نشیند و میدان را به رقیبان می‌سپارد. با دقت بیشتر

روشن می‌شود که خانواده ایرانی به عنوان موجودی زنده، در برابر این حوادث گاه مقاومت می‌کند، گاه تسلیم می‌شود، گاه عناصری را جذب و با اجزا و عناصر خود ترکیب می کند و به واکنشی جدید می‌رسد. گاه نیز خواسته‌های خود را بر حوزه‌های دیگر تحمیل می‌کند. برای مثال، رواج فرهنگ مادی که به دگرگونی الگوهای سبک زندگی و رواج مصرف‌گرایی انجامید، در کنار افزایش مشکلات اقتصادی، خانواده ایرانی را در حرکتی انفعالی به سمت کاهش شمار فرزندان سوق داده است. در همین وضعیت، با جذب عناصری از فرهنگ جدید و ترکیب آن با ویژگی‌های فرهنگ ایرانی ـ اسلامی با افزایش محفل هایی همچون مهمانی حج و عتبات عالیات و حمایت‌های اقتصادی بیشتر از فرزندان کوشیده است با تقویت جنبه‌هایی از پیوند خویشاوندی در برابر تحولات، مقاومت کند، و در همین زمان، فشار خواسته‌های خود را در حمایت از کیان خویش و فرزندان، بر حوزة اقتصاد وارد آورده است تا با افزایش مرخصی زایمان و مرخصی شیر‌دهی، وضع خود را بهبود بخشد.

چنین نمونه‌هایی نشان می‌دهند که خانواده در حال باز‌تولید است؛ به این معنا که در تحولات موجود در پی صیانت از قدرت و امتیازات اجتماعی خود در میان طبقات جامعه و انتقال این قدرت و اعتبار به نسل آینده است و همچون موجودی زنده گاه هوشیارانه و بجا رفتار می‌کند، گاه باز می‌ایستد و متحیر و گیج می‌شود و گاهی نیز گمراه می‌گردد.⁽¹⁾

بر این اساس، ضروری است سازمانها و نهادهای فرهنگی به ویژه رسانه ملی در شرایطی که دگرگونی‌های اقتصادی، اجتماعی، فرهنگی و تکنولوژیک، اقتضائات خود را بر خانواده تحمیل می‌کنند، به حمایت از آن برخیزند و خود‌آگاهیاش را درباره ظرفیت‌ها و ناتوانی‌هایش، شرایط پیچیده نو و مسئولیت‌های خطیرش افزایش دهند تا خانواده بتواند به منزله انتقال‌دهنده اصلی ارزش‌های فرهنگی، ارزش‌های اصیل را به آیندگان انتقال دهد.⁽¹⁾

سه ـ حفظ و تقویت باورها و ارزشهای حاکم بر خانواده ایرانی

سه ـ حفظ و تقویت باورها و ارزشهای حاکم بر خانواده ایرانی

باورها و ارزش‌هایی همچون ایمان به حضور فعال خداوند در متن زندگی، دعا، محبت اهل بیت علیهم السلام ، امید، مدارا، صبر، گذشت و چشم‌پوشی، وفاداری، عفت و حفظ مرزهای اخلاقی، قناعت و تعدیل سطح انتظارات، تلاش و سخت‌کوشی، توجه به مصالح گروهی، هم‌گرایی، حفظ روابط رحمی، احترام به بزرگ‌تر‌ها، همواره مهمترین نقش را در استحکام، شادکامی و کارآیی خانواده داشتهاند. از این رو، رسانه ملی باید در پیامهای مستقیم و غیرمستقیم خود به حفظ و تقویت باورها و ارزشها، توجه و از هر آنچه که موجب تضعیف آنها می شود، جلوگیری کند.⁽²⁾

چهارـ پاسداشت ویژگیهای متعالی زنان و خانوادههای ایرانی

چهارـ پاسداشت ویژگیهای متعالی زنان و خانوادههای ایرانی

زنان ایرانی در طول تاریخ همواره سرآمد زنان عالم بوده و به مدد پشتوانه فرهنگ غنی اسلامی ـ ایرانی خود، پیوسته با ویژگیهای متعالی چون پاسداری از حریم حجاب و عفاف، پاک‌دامنی، نجابت، وفاداری، پایبندی

به خانواده، عشق به همسر و فرزندان، فداکاری و گذشت شناخته شدهاند. بیتردید، پاس‌داشت این ویژگیها و حفظ و حراست از سرمایهای که زنان ایرانی در طول قرون با وجود همه فشارها و ناملایمات، به بهترین شکل ممکن از آن نگهداری کردهاند، مسئولیت سنگینی است که جز با تلاش مستمر همه نهادها و سازمانهای فرهنگساز به ویژه رسانه ملی امکانپذیر نیست.

از این رو، همه برنامههای صدا و سیمای جمهوری اسلامی باید در راستای پاس‌داشت و تقویت این ویژگی‌های ارزشمند زنان ایرانی سامان یابند و در هیچ یک از برنامههای رسانه ملی نباید این ویژگیها، تضعیف، خدشهدار یا خدای ناکرده تحقیر شود.

پنج ـ هماهنگسازی پیامهای مستقیم و غیرمستقیم رسانه

پنج ـ هماهنگسازی پیامهای مستقیم و غیرمستقیم رسانه

اگر برنامه‌های خانوادگی را که بیشتر، پیام های مستقیم را به مخاطب منتقل می‌سازند با برنامه‌های بخش سرگرمی، فیلم و سریال بسنجیم که دربردارنده پیام‌های غیر مستقیم هستند، به روشنی، پیام‌هایی متعارض را مشاهده خواهیم کرد. در حالی که پیام‌های مستقیم بر ارزش کار خانگی و خانه‌داری، تقویت روابط کلامی میان اعضای خانواده، توجه به برنامه‌های مشترک خانوادگی، احترام به بزرگ‌تر‌ها و حفظ جایگاه والدین تأکید می‌ورزند، پیام‌های غیر مستقیم، چنین ارزش‌هایی را تحقیر می‌کنند. افزون بر این، رسانه گاه با در پیش گرفتن سیاست‌هایی همچون افزودن بر شمار کانال‌های تلویزیونی و انتقال برنامه‌های جذاب به نیمه‌شب، روابط خانوادگی را با مشکل روبه‌رو می‌سازد. امروزه جامعه ما با تضادهای ارزشی

بسیاری روبه‌روست که برخاسته از تعدد گروه‌های مرجع و پیام‌فرست و نیز تعارض پیام‌هایند.

از طرف مسئولان رسانه ملی می‌توان چنین عذر آورد که بخش چشم‌گیری از فیلم‌ها و سریال‌ها غیر ایرانی‌اند و در این برنامه‌ها نمی‌توان هم‌سویی با فرهنگ ایرانی را انتظار داشت. با این حال، تجربه نشان داده است که تأثیر پیام‌های منفی که فیلم‌ها و سریا‌ل‌های ایرانی بر جای گذاشته‌اند، کمتر از برنامه‌های غیر ایرانی نیست.⁽¹⁾

با توجه به نکته‌های یادشده، مدیریت پیام در رسانه ملی باید به گونه‌ای انجام شود که پیامهای مستقیم و غیرمستقیم برنامه‌های رسانه در حوزه خانواده با یکدیگر هماهنگ و هم‌سو باشند و کم‌ترین تعارض و دوگانگی را داشته باشند.

شش ـ تلاش برای اصلاح ناهنجاریهای موجود در کانون خانوادهها

شش ـ تلاش برای اصلاح ناهنجاریهای موجود در کانون خانوادهها

چنان‌که پیش از این گفته شد، اصلاح و بهبود فرهنگ حاکم بر روابط زن و مرد در کانون خانواده و رسیدن به وضع مطلوب در این زمینه، نیازمند کار فرهنگی گسترده و منسجم نهادها و سازمانهای فرهنگساز به ویژه صدا و سیمای جمهوری اسلامی است. در این زمینه نیز رسانه ملی اقدامهای مختلفی میتواند انجام دهد که در اینجا به برخی آنها اشاره میکنیم:

ـ آموزش حقوق و مسئولیتهای خانوادگی زن و مرد به جوانان در آستانه ازدواج؛

ـ توان‌مندسازی جوانان برای مقابله با مسائل و مشکلاتی که در کانون خانواده با آنها روبه‌رو میشوند؛

ـ به تصویر کشیدن روابط مطلوب اعضای خانواده (زن، شوهر و فرزندان) در برنامههای نمایشی؛

ـ بررسی و تبیین ویژگیهای خانواده تراز اسلامی در برنامههای کارشناسی؛

ـ پرهیز از به تصویر کشیدن مداوم خانوادههای نابسامان و روابط ناهنجار اعضای خانواده با یکدیگر در برنامههای نمایشی؛

ـ پرهیز از نشان دادن بیدلیل خانهها و زندگیهای اشرافی و پرتجمل در برنامههای نمایشی؛

ـ پرهیز از به تصویر کشیدن زندگی زوجهای جوانی که برخلاف بسیاری از همسران جوان، نخستین روزهای ازدواج خود را در کمال رفاه و آسایش و بی‌هیچ نگرانی مالی تجربه میکنند؛

ـ پرهیز از نگرش‌های فمینیستی در به تصویر کشیدن روابط اعضای خانواده با یکدیگر؛

ـ ترویج قناعت و سادهزیستی و دوری از زیاده‌خواهی و تجملگرایی با بهرهگیری از قالبهای اثرگذاری همچون فیلمها و سریالهای تلویزیونی.

هفت ـ آگاهسازی خانوادهها از مخاطرات شبکههای ماهواره‌ای

هفت ـ آگاهسازی خانوادهها از مخاطرات شبکههای ماهواره‌ای

چنان‌که گفته شد، ارتش رسانهای نظام سلطه با سازمان‌دهی همه امکانات، تجهیزات و مقدورات خود و با پشتیبانی مالی و تدارکاتی گسترده دولت‌های غربی، هجومی گسترده به باورها، ارزشها و هنجارهای مردم مسلمان ایران را

آغاز کرده و تغییر سبک زندگی خانواده‌های ایرانی را در دستور کار خود قرار داده است.⁽¹⁾

در چنین شرایطی، رسانه ملی که در خط مقدَم مقابله با هجوم رسانهای دشمن قرار دارد، باید بار سنگین مسئولیت آگاهی‌بخشی به اقشار گوناگون مردم و هوشیارسازی آنها در برابر تهدیدها و مخاطرات شبکههای ماهوارهای برای بنیان‌های اعتقادی و اخلاقی خانوادهها را به دوش کشد و با رصد دقیق و مستمر طرحها و برنامه‌های شبکههای ماهواهای، هشدارهای لازم را به خانوادهها بدهد.

ناگفته نماند که در این جنگ سهمگین رسانهای که رقابت جدّی برای جذب مخاطب بیشتر، یکی از سرفصلهای اساسی آن است، رسانه ملی نباید از نیازهای سرگرمی، اطلاع‌رسانی و آموزشی مخاطبان خود با توجه به میل، نیاز و مصلحت⁽²⁾آنان غفلت کند.

ب) توجه به کرامت، شخصیت انسانی و حقوق زن

اشاره

ب) توجه به کرامت، شخصیت انسانی و حقوق زن

در قانون اساسی جمهوری اسلامی به کرامت و شخصیت انسان، اعم از زن و مرد، توجه جدّی شد تا آنجا که در بند 6 اصل دوم این قانون، ایمان به «کرامت و ارزش والای انسانی و آزادی توأم با مسئولیت او در برابر خدا» به عنوان یکی از پایه های نظام جمهوری اسلامی شمرده شده است. این توجه و اهتمام در مورد زنان، دو چندان شده و این قانون در موارد متعددی

بر پاسداشت شخصیت انسانی زن و زمینه‌سازی برای رشد شخصیت او تأکیدکرده است.

در بخشی از مقدمه قانون اساسی، پس از معرفی خانواده به عنوان «واحد بنیادین جامعه و کانون رشد و تعالی انسان» در مورد شخصیت انسانی زن چنین آمده است:

... زن در چنین برداشتی از واحد خانواده، از حالت (شی ء بودن) و یا (ابزار کار بودن) در خدمت اشاعه مصرف زدگی و استثمار، خارج شده و ضمن بازیافتن وظیفه خطیر و پرارج مادری در پرورش انسان های مکتبی، پیشاهنگ، و خود، هم‌رزم مردان در میدان های فعّال حیات می باشد و در نتیجه، پذیرای مسئولیتی خطیرتر و در دیدگاه اسلامی، برخوردار از ارزش و کرامتی والاتر خواهد بود.

در اصل بیست و یکم قانون اساسی نیز می خوانیم:

دولت موظف است حقوق زن را در تمام جهات با رعایت موازین اسلامی تضمین نماید و امور زیر را انجام دهد:

ایجاد زمینه های مساعد برای رشد شخصیت زن و احیای حقوق مادی و معنوی او... .

بر اساس آنچه گفته شد، همه سیاست گذاری ها، برنامه ریزی ها و تولیدات رسانه ملی باید به گونه ای باشد که کرامت و شخصیت انسانی زن به بهترین شکل حفظ شود و زمینه های مساعد برای رشد شخصیت او فراهم گردد. برخی سیاست‌هایی که رسانه ملی در این زمینه باید در پیش گیرد، به شرح زیر است:

یک ـ پرهیز از بهرهگیری از جاذبههای جنسی زنان در برنامهها

یک ـ پرهیز از بهرهگیری از جاذبههای جنسی زنان در برنامهها

مقام معظم رهبری، یکی از مهمترین مسائل زنان را در جهان امروز، نگاه منفعتجویانه به زنان و بهرهکشی از جذابیت‌های جنسی آنان در جهت منافع مردان برشمرده است و این موضوع را موجب تنزل جایگاه و شأن اجتماعی زنان می‌داند. یکی از مهمترین مظاهر این نگاه منفعت‌جویانه و بهرهکشی جنسی از زنان، رسانههای غربی هستند که در آنها زن به کالایی جنسی برای هرچه جذابتر کردن فیلمها و سریالها یا ابزاری برای فروش هرچه بیشتر کالاها و خدمات شرکتها و مؤسسات تجاری تبدیل شده است.

صدا و سیمای جمهوری اسلامی به عنوان پیش‌تاز رسانههای دینی در جهان و یگانه رسانهایکه داعیهدار «حاکمیت ارزش‌های ایرانی‌ـ اسلامی و انقلابی بر کلیه سیاستگذاری، برنامهریزیها و تولیدات»⁽¹⁾خود است، باید از هرگونه بهرهگیری از جاذبههای جنسی زنان در برنامههای نمایشی، جُنگهای تلویزیونی، تبلیغات بازرگانی و حتی برنامههای خبری و گفت‌و‌گو‌محور پرهیز کند و همواره شخصیت انسانی زن را برای مخاطبان خود جلوهگر سازد.

دو ـ فراهم آوردن زمینه رشد فضایل اخلاقی و مبارزه با همه مظاهر فساد و تباهی

دو ـ فراهم آوردن زمینه رشد فضایل اخلاقی و مبارزه با همه مظاهر فساد و تباهی

نظام جمهوری اسلامی، نظامی ارزشی است که در آن، وظیفه دولت تنها به تأمین رفاه و آسایش مادی شهروندان محدود نمی شود، بلکه به رشد و تعالی معنوی تک تک افراد جامعه نیز در آن توجه جدّی شده است. در مقدمه قانون اساسی در این زمینه چنین آمده است:

هدف از حکومت، رشد دادن انسان در حرکت به سوی نظام الاهی است (و اِلی اللّه المصیر) تا زمینه بروز و شکوفایی استعدادها به منظور تجلی ابعاد خداگونگی انسان فراهم آید (تخلّقوا بأخلاق اللّه )... .

بر همین اساس، در اصل سوم این قانون که به بیان وظایف دولت جمهوری اسلامی اختصاص یافته است، چنین می خوانیم:

دولت جمهوری اسلامی ایران موظف است برای نیل به اهداف مذکور در اصل دوم، همه امکانات خود را برای امور زیر به کار برد:

با توجه به مطالب یادشده، رسانه ملی باید در سیاست‌گذاری‌ها، برنامه‌ریزی‌ها و تولیدات خود به ایجاد محیط مساعد برای رشد فضایل اخلاقی زنان که سازندگان جامعه هستند، توجه ویژه داشته باشد و با هرگونه مظاهر فساد و تباهی در برنامه‌ها به طور جدی مقابله کند.

سه ـ بیان دل‌سوزانه مسائل و مشکلات زنان ایرانی

سه ـ بیان دل‌سوزانه مسائل و مشکلات زنان ایرانی

بیتردید، در طول سه دهه گذشته، تحول وسیعی در موقعیت اجتماعی، فرهنگی و حقوقی زنان صورت گرفته و برای فراهم آوردن زمینههای رشد و شکوفایی آنها قدم‌های بزرگی برداشته شده است. با این وصف، باید اذعان داشت که هنوز تا رسیدن به وضعیت مطلوب و احقاق کامل حقوق زنان، راه زیادی در پیش داریم.

زن جامعه ما در حال حاضر در حوزههای گوناگون فرهنگی، اجتماعی، اقتصادی، حقوقی و قضایی با مسائل و مشکلات متعددی روبه‌رو هستند

که شناخت و واکاوی و حل و فصل آنها نیازمند عزم جدّی همه نهادها و سازمانهای مسئول است.

در این میان، رسانه ملی نقشها و مسئولیتهای گوناگونی دارد که برخی از آنها عبارتند از :

ـ تبیین و واکاوی مسائل و مشکلات زنان در برنامه‌های کارشناسی؛

ـ جلب کردن توجه مردم و مسئولان به مسائل و مشکلات اولویتدار زنان؛

ـ درخواست از نهادها و سازمانهای مسئول برای حل مسائل و مشکلات زنان بر اساس برنامهای مشخص؛

ـ دامن زدن به مطالبه عمومی از سازمانها و نهادهای مسئول برای حل مسائل و مشکلات زنان؛

ـ توجه به مسائل و مشکلات عینی و واقعی زنان در برنامههای نمایشی.

چهار ـ زمینهسازی برای نگاه راهبردی به مسائل زنان

چهار ـ زمینهسازی برای نگاه راهبردی به مسائل زنان

رسانه ملی در ایجاد هماهنگی و همسویی در افکار نخبگان جامعه برای توجه جدَی‌تر به مسائل و مشکلات زنان و تغییر رویکرد آنان از نگاهی سطحی، مقطعی و کوتاه‌مدت به نگاهی ژرف، همهجانبه و درازمدت نقش بیبدیلی دارد. صدا و سیمای جمهوری اسلامی میتواند با بهره‌گیری از ظرفیت کارشناسی و اجرایی کشور، رویکردهای موجود در حوزه مباحث زن و خانواده را نقد و ضرورت نگاه راهبردی در این زمینه را تبیین کند.

متأسفانه در حال حاضر، حجم برنامههای کارشناس‌محور که در آنها، مسائل و مشکلات زنان با نگاهی تخصصی، تحلیل و واکاوی و تهدیدها و

فرصت‌های موجود در حوزه مباحث زن و خانواده نقد و بررسی شود، بسیار کم است. به همین دلیل، میزان اثرگذاری رسانه ملی بر حوزه سیاستگذاری، برنامهریزی و قانونگذاری در زمینههای یادشده بسیار اندک است.

برای حل مشکل یادشده، در نخستین گام باید موانع و مشکلات موجود در زمینه برنامهسازی در موضوع زن و خانواده، شناسایی و برای برطرف ساختن آنها اقدام شود. بیتردید، بهرهگیری از مشاورههای مراکز علمی و پژوهشی و نهادها و سازمان‌های سیاستگذار در این حوزه، مدیران و برنامهسازان رسانه ملی را در شناسایی بهتر بایدها و نبایدهای برنامهسازی در موضوع زن و خانواده یاری میدهد.

ج) تبیین جایگاه والای زن و خانواده در آموزه‌های اسلامی

اشاره

ج) تبیین جایگاه والای زن و خانواده در آموزه‌های اسلامی

تبیین و تشریح کامل و جامع جایگاه والای زن در آموزه‌های اسلامی در زمانی که اندیشه‌های فمینیستی می‌کوشند به بهانه احیای حقوق و شخصیت زن، او را از هویت فطری و الهی خود دور کنند و هویتی دروغین برای او به تصویر کشند، ضرورتی انکارناپذیر است؛ زیرا زنان و دختران زمانی که اصالت اسلامی خود را دریابند و به جایگاه والای خود در نظام آفرینش واقف شوند، هرگز الگوهای پوشالی فمینیسم غربی را نخواهند پذیرفت. از این روست که می‌بینیم در ماده 45 «قانون خط‌مشی کلی و اصول برنامه‌های سازمان صدا و سیمای جمهوری اسلامی ایران»، مصوب 1361، یکی از اصول حاکم بر برنامه‌های اجتماعی رسانه ملی این‌گونه بیان شده است:

تبیین و تشریح مقام والای زن از دیدگاه اسلام و شناساندن ارزش واقعی وی به منظور بازگشت به اصالت اسلامی خویش و همچنین زمینه‌سازی برای از بین بردن ارزش‌های کاذب و جای‌گزینی فضیلت‌های اخلاقی در خانواده‌ها و کمک به تحکیم و انسجام روابط خانوادگی.

مهم‌ترین سیاست‌هایی که رسانه ملی در راستای تحقق راهبرد یادشده باید در پیش گیرد، به این شرح است:

یک ـ ایجاد روحیه تفاخر و مباهات در زنان نسبت به جایگاه خود در فرهنگ اسلامی

یک ـ ایجاد روحیه تفاخر و مباهات در زنان نسبت به جایگاه خود در فرهنگ اسلامی

رسانه ملی در تبیین و تشریح جایگاه زنان در آموزه‌های اسلامی باید به گونه‌ای عمل کند که موجب مباهات و تفاخر آنان نسبت به جایگاه خود در دین اسلام شود. بی‌تردید، در این صورت، آنان برای کسب هویت فردی و جایگاه اجتماعی، به مدگرایی، خودآرایی، خودنمایی و عرضه هر چه بیشتر جذابیت‌های جنسی خود روی نخواهند آورد، بلکه می‌کوشند تا هویت فردی و جایگاه اجتماعی خود را با هر چه نزدیک‌تر شدن به ویژگی‌های مطلوب زن مسلمان بازیابند.

دو ـ معرفی الگوی اسلامی زن و خانواده به جهانیان

دو ـ معرفی الگوی اسلامی زن و خانواده به جهانیان

دنیای غرب پس از تجربه چند سده سکولاریسم و دین‌گریزی، غرق شدن در رفاه مادی و لذتطلبی و درگیری با بحرانها و آسیبهای فردی و اجتماعی، امروز تشنه معنویت، اخلاق، ارزشهای متعالی و دست یافتن به آرامش روانی در پرتو آموزههای دینی است. از این رو، رسانههای اسلامی باید با غنیمت شمردن این فرصت و با بهرهگیری از جذابیت‌های رسانهای، به طرح و معرفی سرمایههای اخلاقی و معنوی مکتب اسلام

بپردازند و به جهانیان نشان دهند که تنها آموزه‌های اسلامی می‌تواند به بحران‌های معنوی و اخلاقی که دنیای غرب با آنها روبه‌روست، پایان دهد.

در این میان، آموزههای ارزشمند اسلام در زمینه چارچوبها و ضوابط حاکم بر روابط زن و مرد در خانواده و اجتماع، اموری مانند حجاب و عفاف، جایگاه شایسته مادری و همسری، مقام متعالی زن و نظیر آن از اهمیت ویژهای برخوردار است و در صورت معرفی مناسب آن به جهانیان، هواداران فراوانی در جهان پیدا می‌کند.

افزایش آثار منتشر شده نویسندگان زن غربی در سال‌های اخیر که در آنها از لزوم بازگشت به عفاف، سخن به میان آمده⁽¹⁾و همچنین جریان رو به افزایش گرایش زنان اروپایی به اسلام که خشم و شگفتی رسانه‌های غربی را نیز برانگیخته است،⁽²⁾شاهدی بر این مدعاست.

د) نهادینه‌سازی فرهنگ عفاف و حجاب

اشاره

د) نهادینه‌سازی فرهنگ عفاف و حجاب

پدیده بدحجابی در ایران، پدیدهای پیچیده، چندوجهی و برخاسته از علل و عوامل گوناگون اجتماعی، فرهنگی، تربیتی، آموزشی، اخلاقی، سیاسی و اقتصادی است.⁽³⁾از این رو، در مقابله با آن تنها نمیتوان به اقدامهای

ساده، سطحی و تکوجهی بسنده کرد و ضروری است که نهادها، سازمانها و دستگاههای مختلف پژوهشی، آموزشی، فرهنگی، انتظامی و قضایی با هماهنگی و انسجام و طرح و برنامهای دقیق و مشخص برای نهادینه‌سازی فرهنگ حجاب و عفاف در جامعه اسلامی ایران بکوشند.

بیتردید، از میان همه نهادها و سازمانهای مسئول در زمینه گسترش فرهنگ حجاب و عفاف، و مقابله با بدحجابی، صدا و سیمای جمهوی اسلامی نقشی مهمتر، گستردهتر و اثرگذارتر دارد؛ زیرا این سازمان بر اساس رهنمود مقام معظم رهبری، مأموریت «مدیریت و هدایت فرهنگ و افکار عمومی جامعه»⁽¹⁾را بر عهده دارد و بیشترین و ماندگارترین اثرگذاری را بر ذهن و دل مخاطبان میلیونی خود بر جای میگذارد.

از این رو، رسانه ملی باید تبلیغ و ترویج فرهنگ عفاف و حجاب و زمینه نهادینه‌سازی این فرهنگ در جامعه را در اولویت سیاست‌ها و برنامه‌های خود قرار دهد و موضوع‌های زیر را به طور ویژه دنبال کند:

یک ـ انجام وظایف مشخص شده در طرح راه‌کارهای اجرایی گسترش فرهنگ حجاب و عفاف

یک ـ انجام وظایف مشخص شده در طرح راه‌کارهای اجرایی گسترش فرهنگ حجاب و عفاف

در حال حاضر، مهمترین سند ملی و فرابخشی در زمینه گسترش فرهنگ عفاف و حجاب، «طرح راه‌کارهای اجرایی گسترش فرهنگ عفاف و حجاب» مصوب دی 1384 شورای فرهنگ عمومی است.⁽²⁾در این طرح

برای 26 نهاد و سازمان علمی، آموزشی، فرهنگی، تبلیغی، اجرایی، قضایی و انتظامی وظایف و مسئولیتهای گوناگونی در این زمینه پیشبینی شده است.⁽¹⁾

http://www.police.ir/portal/Home/showpage aspx?0bject=newsold.

در «راهکارهای اجرایی گسترش فرهنگ عفاف و حجاب»، در 31 بند، وظایف و مسئولیتهای گوناگونی برای صدا و سیمای جمهوری اسلامی برشمرده شده است که آنها را می‌توان در این عنوان‌ها خلاصه کرد:

ـ آموزش احکام حجاب و روابط زن و مرد؛

ـ تبیین فلسفه و چرایی عفاف و حجاب؛

ـ تبلیغ و ترویج و نهادینهسازی فرهنگ عفاف و حجاب؛

ـ معرفی و ترویج الگوهای مناسب عفاف و حجاب؛

ـ به تصویر کشیدن زنان موفق باحجاب؛

ـ نشان دادن آثار منفی رعایت نکردن عفاف و حجاب؛

ـ تبیین تاریخچه رواج فرهنگ برهنگی در غرب و ایران؛

ـ سیاستگذاری مناسب در زمینه رعایت عفاف و حجاب؛

ـ نظارت بر تأمین و پخش فیلمها و سریالهای خارجی؛

ـ تشویق عوامل مؤثر در رشد و گسترش فرهنگ عفاف و حجاب؛

ـ فرهنگسازی برای ازدواج آسان جوانان.

دو ـ زمینهسازی برای اجرای کامل طرح

دو ـ زمینهسازی برای اجرای کامل طرح

افزون بر موارد یادشده، رسانه ملی، وظیفه و مسئولیت مهم دیگری نیز در زمینه تحقق طرح «راهکارهای اجرایی گسترش فرهنگ عفاف و حجاب» بر عهده دارد و آن، زمینهسازی فرهنگی برای اجرای کامل این طرح است. رسانه ملی در این زمینه چند رسالت مهم دارد:

نخست، تبدیل اهداف مورد نظر طرح یادشده به دغدغه عمومی مردم و مسئولان نظام و ایجاد موجی فراگیر برای پیگیری تحقق کامل همه مفاد آن؛

دوم، پیگیری رسانهای مراحل گوناگون اجرای طرح یادشده و مطالبه از نهادها و سازمانهای مسئول برای گزارش‌دهی به مردم در زمینه اقدامهایی که در راستای تحقق وظایف و مسئولیتهایشان در این طرح انجام داده‌اند.⁽¹⁾

ه ) تبیین شایسته دستاوردهای نظام اسلامی در حوزه مباحث زنان

ه ) تبیین شایسته دستاوردهای نظام اسلامی در حوزه مباحث زنان

حضور پرشور زنان در دوران شکوهمند پیروزی انقلاب اسلامی و دفاع مقدس، نقش تعیین کننده آنان در رشد و پویایی کشور در سالهای پس از جنگ و درخشش آنها در عرصههای گوناگون علمی، فرهنگی، هنری و ورزشی در سالهای اخیر، نشاندهنده تأثیر انقلاب اسلامی بر رشد و ارتقا و جایگاه اجتماعی زنان است. نکته بااهمیت این است که زنان کشور ما همه این موفقیتهای چشم‌گیر را با حفظ حجاب و عفاف و پای‌بندی به ارزشهای اسلامی به دست آوردهاند و همین نکته می‌تواند زنان ایرانی را به عنوان الگویی برای زنان جهان مطرح سازد.

با توجه به نکته‌های یادشده، رسانه ملی باید دستاوردهای بیش از سه دهه تلاش نظام اسلامی برای رشد ارتقای شخصیت فردی و جایگاه اجتماعی زنان را به بهترین شکل ممکن به مخاطبان خود در داخل و خارج کشور ارایه دهد تا جهانیان بدانند زن در پرتو نظام اسلامی و با حفظ شخصیت و کرامت انسانی خود می‌تواند به همه مراتب رشد و پیشرفت دست یابد.

و) نقد و بررسی مبانی فکری و عملکرد نظام‌های غربی در موضوع زن و خانواده

اشاره

و) نقد و بررسی مبانی فکری و عملکرد نظام‌های غربی در موضوع زن و خانواده

به اذعان بسیاری از صاحب نظران جهان، تمدن غربی به پایان راه خود رسیده و در بسیاری از زمینهها در حال تجربه شکست و بحران است.⁽¹⁾از این رو، دیگر وقت آن گذشته است که ملتهای جهان، شکست‌خورده و منفعل در برابر تمدن غربی حاضر شوند، بلکه باید با تمام قوا، بحرانهای نظری و عملی را که در حوزههای گوناگون فرهنگی، سیاسی و اقتصادی گریبانگیر غربیان شده است، بررسی و تبیین کنند.

یکی از مهم‌ترین حوزه‌هایی که غرب در حال حاضر، شکست و اضمحلال را در آن تجربه می‌کند، حوزه زن و خانواده است. اندیشه فمینیسم پس از ده‌ها سال حاکمیت بر مراکز علمی، پژوهشی، برنامه‌ریزی و سیاست‌گذاری مغرب‌زمین هم در حوزه نظر و هم در حوزه عمل به بن‌بست رسیده و با انتقادهای جدّی روبه‌رو شده است. در این وضعیت،

رسانه ملی برای خنثی کردن فعالیت‌های طرفداران اندیشه شکست‌خورده فمینیسم باید در سیاست‌ها و برنامه‌های خود به نکات زیر توجه کند:

یک ـ نقد و بررسی مبانی نظری فمینیسم

یک ـ نقد و بررسی مبانی نظری فمینیسم

پس از چند دهه حاکمیت نظریه‌های فمینیستی بر برنامه‌ریزی‌ها، سیاست‌گذاری‌ها و قانون‌گذاری‌های جوامع غربی در زمینه موضوع زن و خانواده و غلبه دیدگاه‌های فمینیستی بر دانشگاه‌ها و مجامع علمی مغرب‌زمین، نشانه‌های شکست و فروپاشی نظری و عملی اندیشه فمینیسم به روشنی، آشکار و تعارض بنیادین این اندیشه با فطرت الهی و انسانی زن و ویژگی‌های زیست‌شناختی، روان‌شناختی و جسمانی او به خوبی نمایان شده است.

امروز دیگر منتقدان فمینیسم در کشورهای غربی با برچسب‌هایی همچون ضد زن، متعصب، متحجر و عقب‌افتاده روبه‌رو نمی‌شوند؛ زیرا ده‌ها پژوهشگر، اندیشه‌ورز و استاد دانشگاه با نقد جدّی فمینیسم و نگارش صدها کتاب و مقاله، جنبه‌های مختلف تعارض این اندیشه را با خرد و فطرت الهی انسان تبیین کرده‌اند. در سال‌های اخیر، متفکران غربی، دیدگاه فمینیسم درباره خانواده، نقش مادری و همسری زنان، حقوق فردی و اجتماعی زن، ویژگی‌های دختران، عفاف و پاک‌دامنی، خویشتن‌داری جنسی، مذهب، ارزش‌های اجتماعی و مانند آن را به طوری جدّی به چالش کشیده‌اند. آنان با طرح انتقادهای اساسی به نظر و عمل فمینیست‌ها در حوزه‌های یادشده، در عمل، پایان دوران حاکمیت این اندیشه ضد زن و خانواده را اعلام کرده‌اند.⁽¹⁾

با توجه به این مورد شایسته است رسانه ملی با تولید برنامه‌های جذاب مستند، ترکیبی، و میزگردهای کارشناسی، بحران‌های گوناگون حاکم بر جوامع غربی به ویژه بحران‌های موجود در حوزه زن و خانواده را نقد و بررسی کند.

دو ـ نقد و بررسی بحران‌های اجتماعی ناشی از اندیشه فمینیسم

دو ـ نقد و بررسی بحران‌های اجتماعی ناشی از اندیشه فمینیسم

بخشی از بحرانهایی که غرب در حال حاضر با آن روبه‌روست، بحرانهای گوناگون در حوزه مسائل زنان است که موارد زیر از جمله آنهاست:

اول‌ـ بحران اخلاقی با مظاهری همچون صنعت هرزه‌نگاری و صنعت روسپیگری؛

دوم‌ـ بحران خانواده با نمودهایی همچون کاهش میزان ازدواج رسمی، ظهور روزافزون خانوادههای تک‌والدینی و خانواده‌های بدون فرزند، افزایش طلاق و خشونت علیه زنان؛

سوم‌ـ بحران هویت زنانه با جلوههایی همچون صنعت تبلیغات، صنعت پوشاک و مد و صنعت زیبایی.⁽¹⁾

رسانه ملی باید این بحرانها را به خوبی برای مخاطبان خود تبیین کند تا همگان به ناکارآمدی الگوی غربی برای سامان‌دهی مباحث مربوط به حوزه زن و خانواده در جامعه آگاه شوند.

رهبر معظم انقلاب اسلامی در این باره میفرماید:

در بازنگری ارزشهای سازنده شخصیت زن باید ادعانامهای علیه کسانی که در طول دهههای اخیر با سیاستهای مغرضانه و غلط خود نسبت به زن اهانت کردهاند، صادر شود و فرهنگ غربی و سرمداران آن، متهم اصلی در این زمینه هستند. غربیها هنگامی به فکر حقوق زن افتادند که

در توسعه کارخانههای خود به نیروی ارزان‌قیمت زنان و در صحنه سیاست به آرای آنها نیازمند بودند.⁽¹⁾

ایشان در یکی دیگر از سخنان خود در همین زمینه میفرماید:

من بارها به گویندگان و مبلّغین عرض کردم که در مورد مسئله زن این ما نیستیم که باید از موضع خودمان دفاع کنیم؛ این فرهنگ منحط غرب است که باید از خودش دفاع کند. آنچه را که ما برای زن عرضه میکنیم، چیزی است که هیچ انسان اندیشمند و باانصافی نمیتواند منکر بشود که این برای زن خوب است. ما زن را دعوت به عفت، عصمت، حجاب، عدم اختلاط و آمیزش بیحد و مرز میان زن و مرد، حفظ کرامت انسانی و آرایش نکردن در مقابل مردان بیگانه برای اینکه لذت ببرند، دعوت میکنیم. آیا اینها بد است؟ این کرامت زن مسلمان است. آنها که زن را تشویق میکنند که خود را جوری آرایش کند که مردهای کوچه و بازار به او نگاه کنند و غرایز شهوانی خودشان را ارضا کنند، باید از خودشان دفاع کنند که چرا زن را تا این حد پایین آوردند و تذلیل کردند.⁽²⁾

پیوستها

اشاره

پیوستها

زیر فصل ها

الف) کتاب‌ها

1. آثار مرکز پژوهشهای اسلامی صدا و سیما در موضوع زن و خانواده

زیر فصل ها

الف) کتاب‌ها

اشاره

الف) کتاب‌ها

آبیار، رضا، شهدا و ظرافتهای اخلاقی (1) (سیره عملی شهداء در خانواده)، 1387، 173 صفحه.

احسانی، محمد، نقش مادران در تربیت دینی فرزندان، 1387، 136 صفحه.

اسحاقی، سید حسین، فمینیسم، 1385، 190 صفحه.

ـــــــــــــــــ ، کانون محبت (رهنمودهای اخلاقی پیامبر اعظم درباره خانواده)، 88 صفحه.

ـــــــــــــــــ ، مروارید عفاف ـ کاوشی در حیا، غیرت و حجاب، 1386، 92 صفحه.

بافکار، حسین، آسیب‌شناسی فرزندسالاری در خانواده‌های امروزی، 1390، 150 صفحه.

ــــــــــــ ، سایبان مهر: ویژه روز سالمند، 1381، 124 صفحه.

ــــــــــــ ، کارکرد خانواده در جهاد اقتصادی و پیامدهای آن، 1390.

ــــــــــــ ، کانون مهر ـ ویژه روز خانواده، 132صفحه.

بخشنده بالی، عباس، مراحل شکل‌گیری هویت دینی کودکان، 1385، 138 صفحه.

پورفلاحتی، محمدرضا، اخلاق زنــدگـی 3 (مجموعه متنهای برنامهای)، 1388، 163 صفحه.

پیشوایی، فریده و مریم رضایی، حجاب و عفاف در سیما، آسیب‌ها و راه‌کارها، 1386، 66 صفحه.

جمعی از نویسندگان، حجاب: جایگاه زن از دیدگاه اسلام، 1376، 392 صفحه.

جمعی از نویسندگان، مجموعه متنهای برنامهای در ارتباط والدین با فرزندان جوان (سلوک جوانی 2)، 1388، 78 صفحه.

جوان، عبدالله، بررسی روابط دختر و پسر در ایران و راهکارهای اصلاحی آن و رسالت رسانه در این راستا، 1387، 262 صفحه.

جوهری، شکیبا سادات، زنان انسان پرور (معماران تربیت: نگاهی به منزلت و کارکرد زنان)، 1387، 104صفحه.

ـــــــــــــــــــ ، مجموعه متنهای برنامهای در ارتباط والدین با فرزندان جوان (سلوک جوانی 1)، 1387، 137 صفحه.

حبیبی، سلمان، کتابشناسی موضوعات خانواده، 160صفحه.

ــــــــــــ ، منبع شناسی موضوعات زنان، 378صفحه.

حسین خانی، هادی، تربیت الگویی زنان در قرآن، 1382، 142 صفحه.

حسینی نیا، اقبال، مجموعه متنهای برنامهای در اخلاق و روابط خانوادگی و اجتماعی (اخلاق زندگی1)، 1388، 130 صفحه.

ــــــــــــــ ، مجموعه متنهای برنامهای در اخلاق و روابط خانوادگی و اجتماعی (اخلاق زندگی 2)، 1388، 172 صفحه.

حسینی، داوود، بررسی روابط سالم و سازنده بین اعضای خانواده، 1384، 171 صفحه.

ــــــــــــ ، جایگاه تشویق و تنبیه در اسلام، 1381، 152 صفحه.

حسینی، سید حسین، سراج (پاسخ به شبهات درخصوص مسائل زنان)، 1380، 300 صفحه.

دهقانی، اکرم سادات، چادر و مقنعه در قرآن و حدیث، 1384، 162 صفحه.

رضوانفر، احمد، سفارش‌های پیامبر اعظم صلی الله علیه و آله به خانواده،1386، 123 صفحه.

رضوانی، سلمان، فمینیسم و رسانه‌های تصویری، 1385، 168 صفحه.

رمضان نرگسی، رضا، بررسی پدیده قاچاق زنان، 1383، 120 صفحه.

شفیعی سروستانی، ابراهیم، زن؛ نظام سلطه و رسانه‌ها، 1390، 192صفحه.

صادقی، حسن، معاشرت زنان و مردان از دیدگاه قرآن، 1382، 142 صفحه.

طیبی، ناهید، گونهشناسی رفتار پیامبر صلی الله علیه و آله با زنان، 1387، 95 صفحه.

عظیمی، زهرا، حقوق زن در خانواده از دیدگاه قرآن، 1387، 171 صفحه.

ـــــــــــ ، نگاهی به حقوق زنان در اسلام، 1386، 171 صفحه.

فتاحی زاده، فتحیه، زن درتاریخ و اندیشه اسلامی، 1383، 256 صفحه.

محمدیان، محمدکاظم، شیوه‌های تقویت احساس ارزشمندی در کودکان و نوجوانان، 1376، 17صفحه.

معین الاسلام، مریم، پوشش و آرایش، 1386، 100صفحه.

مهدی‌زاده، حسین، تأثیر پوشش اسلامی در مهار غریزه جنسی، 1383، 106 صفحه.

مهکام، رضا، خانه گریزی دختران، 1383، 192 صفحه.

ب) نشریات

ب) نشریات

«اجرای طرح استعماری کشف حجاب به دستور رضاخان»، گلبرگ، شماره 94، دی 1386.

«اجرای طرح استعماری کشف حجاب توسط رضاخان»، اشارات، شماره 116، دی 1387.

«الگوی زن مسلمان: زهرا در اوج حیا»، طوبی، شماره 33.

«انقلاب سیاه»، اشارات، شماره 104، دی 1386.

«ایمان و حیا»، طوبی، شماره 19، تیر 1386.

«بیحجابی، نمود پیروی از فرهنگ غیرخودی»، طوبی، شماره 20، مرداد 1386 .

«پوشش برتر»، طوبی، شماره 14، دی 1385.

«پوشش در میان اعضای یک خانواده اسلامی»، طوبی، شماره 36 ، مهر و آبان 1388.

«پوشش و حجاب، پاسدار حرمت زنان»، طوبی، شماره 19، تیر 1386.

«تارهای تردید»، طوبی، شماره 31، زمستان 1387.

«توطئه استکباری کشف حجاب توسط رضاخان پهلوی»، اشارات، شماره 92، دی 1385.

«حافظان حجاب» (سالروز اجرای سیاست کشف حجاب)، گلبرگ، شماره 46، 1382.

«حجاب، گوهر آسمانی» (سالروز کشف حجاب)، گلبرگ، شماره 70 ، دی 1384.

«حجاب، هدیهای آسمانی» (سالروز اجرای سیاست کشف حجاب، گلبرگ، شماره 58، دی 1383.

«حریم عفاف»، اشارات، شماره 68 ، دی 1383.

«حیا و خویشتنداری»، طوبی، شماره 5، اردیبهشت 1385.

«در حریم عفاف»، طوبی، شماره 31، زمستان 1387.

«دستهای شیطان»، اشارات ، شماره 80، دی 1384.

«روز زن»، گلبرگ، شماره 88، تیر 1386.

«سالروز اجرای سیاست استعماری کشف حجاب»، گلبرگ، شماره 82، دی 1385.

«عفاف حریم عاشقی»، طوبی، شماره 35، مرداد 1388.

«کتابشناسی در موضوع حجاب وعفاف»، طوبی، شماره 35، مرداد 1388.

«کشف حجاب توسط رضاخان»، اشارات، شماره 98، تیر 1386.

«محدوده آزادی روابط دختران و پسران»، طوبی، شماره 3، اسفند 1384.

«نشانههای مؤمن»، گلبرگ، شماره 70 ، دی 1384.

«نقش خانواده در نهادینه کردن حجاب و عفاف در فرزندان»، طوبی، شماره 35، مرداد 1388.

«نکتههای ظریف»، اشارات، شماره 110، تیر 1387.

«نگاهی به بایستههای پوششی در حریم خانواده و جامعه»، طوبی، شماره 15، اسفند 1385.

«نگاهی به سبک زندگی و پوشش زنان در سریال سقوط یک فرشته»، مطالعات جوان و رسانه، شماره3، زمستان 1390.

«وظایف و بایسته‌های رسانه ملی در زمینه عاف و حجاب بر اساس مصوبات شورای فرهنگ عمومی»، مطالعات جوان و رسانه، شماره 3، زمستان 1390.

«راهکارهای گسترش فرهنگ عفاف وحجاب در سیما»، مطالعات جوان و رسانه، شماره 3، زمستان 1390.

«یادداشتی علمی بر علل روان‌شناختی بدحجابی در دختران»، مطالعات جوان و رسانه، شماره 3، زمستان 1390.

«عملکرد رسانه ملی در زمینه عفاف و حجاب در گفت‌وگو با خانم فریبا علاسوند»، مطالعات جوان و رسانه، شماره 3، زمستان 1390.

«اثرگذاری رسانه‌ها بر نوع پوشش دختران نوجوان»، مطالعات جوان و رسانه، شماره 3، زمستان 1390.

2. فهرست مراکز، سازمانها و نهادهای ویژه زنان

نشانی: تهران، خیابان فاطمی، ساختمان وزارت کشور، طبقه 12

تلفن: 88960567-021 نمابر: 88957523-021

پایگاه اطلاعرسانی:

Email:

نشانی: تهران، میدان ونک، خیابان ونک، دانشگاه الزهرا علیها السلام

تلفن: 88049809-021 نمابر:88049809

پایگاه اطلاعرسانی:

Email:

نشانی: تهران، اوین، ولنجک، دانشگاه شهید بهشتی

تلفن: 29902366-021 نمابر: 29902368-021

پایگاه اطلاعرسانی:

Email:

نشانی: قم، بلوارامین، بلوار جمهوری اسلامی، فلکه سپاه، سمت چپ به سمت راهآهن، پلاک 50

تلفن: 4-2907610-0251نمابر: 2917577-0251

پایگااه اطلاع رسانی:

Email:

نشانی: تهران، خیابان ولیعصر علیه السلام ، خیابان جام جم، ساختمان شیشهای، ضلع شرقی، طبقه دوم

تلفن: 6-22164365 نمابر: 22164366-021

پایگاه اطلاعرسانی:

Email:

نشانی: تهران، بزرگراه بسیج، خیابان شهید فهمیده،

تلفن: 35949580-021 نمابر: 35948356-021

پایگاه اطلاعرسانی:

Email:

نشانی: تهران، خیابان شهید مفتح، روبروی ورزشگاه شهید شیرودی، خیابان اردلان، شماره6

تلفاکس: 88674641-021

پایگاه اطلاع رسانی:

Email:

نشانی: تهران، خیابان انقلاب، بین قدس و وصال، خیابان اسکو، شماره 15، پژوهشگاه فرهنگ و معارف اسلامی، نهاد نمایندگی مقام معظم رهبری در دانشگاهها، طبقه همکف

تلفن:66492387-021 نمابر: 66482180-021

Email:

نشانی: قم، بلوار سالاریه، فلکه دفاع مقدس، خیابان بوعلی سینا، صندوق پستی 3493/37185

تلفن: 2112424-0251 نمابر: 2925110-0251

پایگاه اطلاعرسانی:

Email:

نشانی: تهران، خیابان نوفل لوشاتو، خیابان هنری کربن، روبروی سازمان حفظ ارزش‌های دفاع مقدس، پلاک 12.

تلفن: 66723780-021

پایگاه اطلاعرسانی:

Email:

نشانی: تهران، پل گیشا، دانشکده علوم اجتماعی دانشگاه تهران

تلفن: 88000187-021 نمابر: 88012266-021

پایگاه اطلاعرسانی:

Email:

نشانی: قم، جنب مصلی قدس، پژوهشکده باقرالعلوم علیه السلام سازمان تبلیغات اسلامی

تلفن: 7837305-0251 نمابر: 7742284-0251

پایگاه اطلاعرسانی:

Email:

کتاب‌نامه

اشاره

کتاب‌نامه

زیر فصل ها

الف) کتاب

ب) مقاله

ج)پایگاه اینترنتی

الف) کتاب

الف) کتاب

قرآن کریم.

نهج البلاغه، ترجمه: سید جعفر شهیدی، تهران، انتشارات علمی و فرهنگی، چاپ ششم، 1373.

نهج الفصاحه؛ مجموعه کلمات قصار حضرت رسول اکرم صلی الله علیه و آله ، تهران، سازمان انتشارات جاویدان، چاپ سیزدهم، 1360.

دبیرخانه همایش سراسری زنان؛ مسائل فرهنگی ـ اجتماعی و جهانیسازی، فمینیسم در امریکا تا سال 2003، قم، دفتر نشر معارف اسلامی، چاپ سوم،1384.

رجبی‌نیا، داوود (به کوشش)، اندیشمندان غربی غرب از رؤیا تا واقعیت (3)؛ تکنولوژی و چالشهای فرارو، قم، مرکز پژوهشهای اسلامی صدا و سیما، چاپ اول، 1389.

شفیعی سروستانی، ابراهیم، جریان‌شناسی دفاع از حقوق زنان در ایران، قم، کتاب طه، چاپ سوم، 1386.

ــــــــــــ ، زن؛ نظام سلطه و رسانه‌ها، قم، مرکز پژوهش‌های اسلامی صدا و سیما، چاپ اول، 1390.

مطهری، مرتضی، نظام حقوق زن در اسلام، تهران، صدرا، چاپ بیست و هفتم، 1378.

ب) مقاله

ب) مقاله

معاونت تحقیقات و برنامه‌ریزی سازمان صدا و سیمای جمهوری اسلامی، «بیانیه مأموریت»، افق رسانه، 1383.

روبی، تبسم ف.، «گوش فرادادن به ندای حجاب»، ترجمه: نسرین مصباح، در: سید جعفر حق‌شناس (گردآورنده)، نظام اسلامی و مسأله حجاب (مجموعه مقالات و گفت‌وگوها)، قم، دفتر مطالعات و تحقیقات زنان ، چاپ اول، 1387.

شفیعی سروستانی، ابراهیم، «وظایف و بایسته‌های رسانه ملی در زمینه عفاف و حجاب»، مطالعات جوان و رسانه، شماره 3، تابستان 1390.

شلیت، وندی، «نابودی عفاف؛ ارمغان فمینیسم»، بازگشت به عفاف، تلخیص و ترجمه: سمانه مدنی، دبیرخانه همایش سراسر زنان، مسائل فرهنگی ـ اجتماعی و جهانی‌سازی.

فورد، پیتر، «زنان اروپایی و گرایش به اسلام»، سیاحت غرب، سال سوم، شماره 32، اسفند 1384.

ج)پایگاه اینترنتی

ج)پایگاه اینترنتی

سخنرانی مقام معظم رهبری در دیدار رئیس و مدیران سازمان صدا و سیما، 11/9/1383، پایگاه اطلاع‌رسانی دفتر حفظ و نشر آثار حضرت آیت‌الله العظمی خامنهای:

.

سخنرانی مقام معظم رهبری در دیدار جمعی از بانوان نخبه، 1/3/1390، پایگاه اطلاع‌رسانی دفتر حفظ و نشر آثار حضرت آیت‌الله العظمی خامنهای:

.

سخنرانی مقام معظم رهبری در دیدار جمعی از بانوان نخبه، 1/3/1390، پایگاه اطلاع‌رسانی دفتر حفظ و نشر حضرت آیت‌الله العظمی خامنهای:

.

سخنرانی مقام معظم رهبری در دیدار جوانان سیستان و بلوچستان، 6/12/1381، پایگاه اطلاع‌رسانی دفتر حفظ و نشر آثار حضرت آیت‌الله العظمی خامنهای:

.

سند چشم‌انداز بیست ساله نظام جمهوری اسلامی:

.

فورد، پیتر، «چرا زنان اروپایی مسلمان میشوند؟»، ترجمه: حمیدرضا غریب رضا:

، بازیابی: خرداد 1388.

«رمزگشایی از کمیته خطر جاری»، پایگاه اطلاع‌رسانی «مرکز اسناد انقلاب اسلامی»:

.

«بازتولید خانواده ایرانی: بیانیه تحلیلی دفتر مطالعات تحقیقات زنان به مناسبت روز زن»، 1388، در: پایگاه اطلاع‌رسانی«دفتر مطالعات و تحقیقات زنان»:

http://www.womenrc.com/?action=article&cat=94&id=447&artlang=fa.

«قانون راه‌کارهای اجرایی گسترش فرهنگ عفاف و حجاب»، پایگاه اطلاع‌رسانی «نیروی انتظامی جمهوری اسلامی ایران»:

aspx?0bject=newsold.