حرمت اهانت و تکفیر مسلمانان از دیدگاه علمای شیعه

مشخصات کتاب

سرشناسه : کوثری، احمد، ۱۳۶۲ -، گردآورنده

شناسه افزوده : کنگره جهانی جریان‌های افراطی و تکفیری از دیدگاه علمای اسلام. دبیرخانه دائمی

عنوان و نام پدیدآور : حرمت اهانت و تکفیر مسلمانان از دیدگاه علمای شیعه/ تهیه‌کننده معاونت پژوهش دبیرخانه کنگره مقابله با جریان‌های افراطی و تکفیری؛ گردآوری احمد کوثری؛ ویراستار زینب صالحی.

مشخصات نشر : قم: موسسه دار الاعلام لمدرسه اهل البیت علیهم السلام، ۱۳۹۶.

مشخصات ظاهری : ۷۱ ص.: عکس (رنگی)؛ ۱۴/۵×۲۱/۵ س‌م.

موضوع : فتوا‌های شیعه -- قرن ۱۴

موضوع : Fatwas, Shiites -- 20th century

موضوع : تکفیر (فقه) -- فتواها

موضوع : Excommunication (Islamic law)‪ -- Fatwas

وضعیت فهرست نویسی : فیپا

شابک : ۵۰۰۰۰ ریال : 978-600-7667-48-4

رده بندی دیویی : ۲۹۷/۳۴۲۲

رده بندی کنگره : BP۱۸۳/۹/ک۸۶ح۴ ۱۳۹۶

شماره کتابشناسی ملی : ۴۷۳۶۶۳۳

اشاره

فهرست مطالب

دیباچه 7

حضرت امام خمینی (ره) 9

آیت اللّه العظمی سید علی خامنه‌ای (دام ظله) 11

آیت اللّه العظمی ناصر مکارم شیرازی (دام ظله) 16

آیت الله العظمی سید ابوالقاسم خویی (ره) 19

آیت‌الله العظمی سیدعلی سیستانی (دام ظله) 20

علامه سید محمد حسین طباطبایی (ره) 22

آیت الله عبدالحسین امینی (ره) 23

آیت الله شهید سید محمد باقر صدر (ره) 24

آیت الله‌العظمی محمد فاضل لنکرانی (ره) 26

آیت الله العظمی حسین نوری همدانی‌ (دام ظله) 28

آیت اللّه العظمی لطف‌اللّه صافی گلپایگانی (دام ظله) 30

آیت الله العظمی حسین وحید خراسانی‌ (دام ظله) 31

آیت الله العظمی جعفر سبحانی (دام ظله) 33

آیت الله العظمی بهجت (ره) 35

آیت الله العظمی سید موسی شبیری زنجانی‌ (دام ظله) 37

آیت اللّه العظمی عبداللّه جوادی آملی‌ (دام ظله) 39

آیت‌اللّه‌العظمی سید محمود هاشمی شاهرودی (دام ظله) 40

آیت اللّه سید محمّد حسین فضل اللّه (دام ظله) 42

آیت‌الله العظمی سیدمحمدسعید حکیم (دام ظله) 43

آیت الله العظمی بشیر نجفی (دام ظله) 45

آیت‌الله‌العظمی شیخ اسحاق فیاض (دام ظله) 47

آیت الله العظمی قربانعلی محقق کابلی (دام ظله) 49

آیت اللّه العظمی سید محمد حسینی شاهرودی‌ (دام ظله) 51

آیت الله العظمی سید محمد علی علوی گرگانی (دام ظله) 52

آیت الله العظمی حسین مظاهری (دام ظله) 54

آیت الله العظمی سید یوسف مدنی تبریزی) 55

آیت اللّه العظمی سیدعبدالکریم موسوی اردبیلی) 56

آیت الله محمد تقی مصباح یزدی (دام ظله) 57

آیت الله محمدرضا مهدوی‌کنی (ره) 59

آیت الله محمدیزدی (دام ظله) 61

آیت الله آصف محسنی‌ (دام ظله) 63

آیت الله محمد مهدی آصفی (دام ظله) 64

آیت اللّه محمد علی تسخیری (دام ظله) 67

آیت الله محمدهاشم صالحی (دام ظله) 69

استاد شهید آیت اللّه مرتضی مطهری (ره) 71

دیباچه

آنچه امروز در کنار دشمن خارجی، ضربات جبران ناپذیری بر پیکر جامعه اسلامی و بیداری اسلامی وارد می‌کند، فتنه افراط و تکفیر است. روزی نیست که افراطیون به مقدسات دیگر مذاهب اهانت نکنند و دست‌های آلوده تکفیریان، به بهانه‌های واهی، خون پاک و مطهر مسلمانان را بر زمین نریزند و اماکن مقدّس و هویت‌بخش مسلمانان را ویران نکنند. آنان همچون خوارج با سوء استفاده از آیات قرآن کریم، به قتل و غارت مسلمانان می‌پردازند، و به تعبیر امام علی بن ابیطالب «کلمة حق یراد بها الباطل» با تفسیرهای بدعت‌گونه از معارف دینی، خون و مال و ناموس مسلمانان را مورد تعرّض قرار می‌دهند. آنان با انتساب نابجای برخی از امور به ارباب مذاهب و همچنین بزرگ‌نمایی رفتار نامناسب برخی از عوام، بر تنور

اختلاف و تفرقه در میان مسلمانان می‌دمند و احساسات دینی مسلمانان را جریحه‌دار می‌کنند.

نتیجه چنین اعمالی نیز رشد و گسترش فضای بدبینی و اختلاف میان مسلمانان است.

از آنجا که علما و مراجع عظام تقلید و پیروان مکتب اهل‌بیت اهانت به مقدّسات مذاهب اسلامی و تکفیر پیروان سایر مذاهب را جایز نمی‌دانند و

با صراحت بر حرمت چنین اعمالی فتوا داده‌اند، لذا دبیرخانه دائمی کنگره جهانی مقابله با جریان‌های افراطی و تکفیری با همکاری حوزه نمایندگی ولی فقیه در امور حج و زیارت بر آن شد تا با انتشار فتاوای مراجع شیعه گامی مهم در جهت تقویت مبانی تقریب مذاهب اسلامی و نزدیک‌تر شدن هرچه بیشتر علما و اندیشمندان سایر مذاهب در راستای مقابله نظری با افراط و تکفیر و جنایات آنان برداشته شود.

اثر حاضر مجموعه فتاوای مراجع معظم تقلید و عالمان برجسته دینی شیعه درباره حرمت اهانت به مقدسات مذاهب اسلامی و تکفیر اهل قبله با توجه به آموزه‌های قرآن و روایات است

که توسط دبیرخانه کنگره جهانی مقابله با جریان‌های افراطی و تکفیری به همت حجت الاسلام کوثری به سفارش معاونت پژوهش دبیرخانه بازنویسی، غنی سازی و مستندسازی شد و با افزودن آرا عالمان دینی تکمیل گردید.

امید که با همّت و مساعدت تمامی علمای جهان اسلام، شاهد شکست و از بین رفتن فتنه افراط و تکفیر در دو حوزه اندیشه و عمل در جهان اسلام باشیم.

در پایان از حوزه نمایندگی ولی فقیه درامور حج و زیارت و تمام بزرگوارانی که در تدوین این کتاب ما را یاری نمودند تقدیر و تشکر می‌کنیم.

معاونت پژوهش دبیرخانه دائمی کنگره جهانی مقابله با جریان‌های افراطی و تکفیری

حضرت امام خمینی (ره)

ما با مسلمین اهل تسنن یکی هستیم؛ واحد هستیم که مسلمان و برادر هستیم. اگر کسی کلامی بگوید که باعث تفرقه بین ما مسلمان‌ها بشود، بدانید که یا جاهل هستند یا از کسانی هستند که می‌خواهند بین مسلمانان اختلاف بیندارند. قضیه شیعه و سنی اصلاً در کار نیست، ما همه با هم برادریم.⁽¹⁾

بر جمیع سخنرانان، چه در محیط‌های باز و چه بسته و تمام نویسندگان، تکلیف حتمی شرعی است که حتی به طور اشاره و کنایه، از گفتار و

نوشته‌های اختلاف‌انگیز اجتناب نمایند که امروز اختلاف برای امت اسلامی، سم کشنده است و باید بدانند که ایجاد اختلاف در محیط حاضر، جز تبعیت از نفس‌اماره و شیطان درونی و خدمت به ابرقدرت‌ها

خصوصاً آمریکای جهان‌خوار، نیست و از منکرات بزرگی است که شیطان به اسم اسلام، بر زبان‌ها و قلم‌ها جاری می‌کند و باید بدانند که انقلاب اسلامی تاب تحمل آن را ندارد و متخلف را مجازات خواهد کرد.⁽¹⁾

در اسلام بین شیعه و سنی ابداً تفرقه نیست؛ بین شیعه و سنی نباید تفرقه باشد. باید وحدت کلمه را حفظ کنید. ائمه‌ی اطهار ما سفارش کردند که با هم اجتماعمان را حفظ کنیم. و کسی که این اجتماع را بخواهد که به هم بزند، یا جاهل است و یا مغرض.⁽²⁾

آیت اللّه العظمی سید علی خامنه‌ای (دام ظله)

استفتاء: با توجّه به وجود دلایل قاطع و روشن مبنی بر ضرورت وحدت مسلمانان در شرایط کنونی، نظر حضرتعالی در‌باره‌ی استفاده از نام «امت اسلامی» برای پیروان مذاهب اسلامی مانند فرقه­های چهارگانه اهل سنّت وفرقه‌هایی همچون زیدیه، ظاهریه و اباضیه و ... که به اصول دین مبین اسلام ایمان دارند، چیست؟ آیا تکفیر فرقه‌های فوق الذّکر جایز است یا خیر؟ حد و مرز تکفیر و معیار آن در عصر حاضر چیست؟

از خداوند سبحان برای حضرتعالی توفیق روز افزون در خدمت به اسلام و مسلمین به ویژه جهان تشیع را مسئلت داریم.

پاسخ دفتر مقام معظم رهبری

کلیه فرقه­های اسلامی، بخشی از امت اسلامی به شمار می­روند و از همه امتیازات اسلامی بر خوردار هستند. تفرقه افکنی بین مذاهب

اسلامی بر‌خلاف آموزه­های قرآن کریم و سنّت پیامبر مکرّم اسلام صلی الله علیه و آله وسلم است. افزون بر این باعث تضعیف مسلمانان و دادن بهانه به دست دشمنان اسلام می­شود. از این رو تکفیر فرقه­های اسلامی مذکور به هیچ وجه جایز نیست.⁽¹⁾

فتوای معظّم‌له در مورد حرمت اهانت به نمادهای اهل سنّت

در پی استفتاء جمعی از علما و فرهیختگان شیعه منطقه احساء عربستان سعودی در خصوص «اهانت و توهین به همسر پیامبر اسلام صلی الله علیه و آله وسلم »، رهبر معظم انقلاب در پاسخ اعلام فرمودند:

یَحرُم النَّیل مِن رُموزِ اِخوانِنا السُنَّة فَضلَاً عَن اِتهام زوج النَبی صلی الله علیه و آله وسلم بِما یُخِلُّ بِشَرَفِها بَل هذَا الاَمر مُمتَنِعٌ عَلی نِساء الاَنبیاء وَ خُصوصاً سَیّدهم الرَّسول الاَعظَم.

اهانت به نمادها و شخصیت­های اسلامی برادران اهل تسنن ما حرام است و بطریق اولی هر چیزی که موجب اخلال در شرافت و هر‌گونه اتهام به همسر نبی مکرم اسلام باشد، حرام است. بلکه این اقدام نسبت به همسران انبیاء ممنوع است و بویژه نسبت به سرور ایشان حضرت رسول اعظم صلی الله علیه و آله وسلم .

تقدیر شیخ الازهر مصر از فتوای رهبری

دکتر احمد الطیب شیخ الازهر در بیانیه‌ای اعلام کرد این فتوا در زمان مناسب برای جلوگیری از شکاف و بستن درهای فتنه صادر شده است.

شیخ احمد الطیب در بیانیه خود افزود " با تمجید و خرسندی، فتوای مبارک حضرت امام علی خامنه‌ای را در خصوص تحریم اهانت به صحابه رضوان الله علیهم یا تعرض به همسران حضرت رسول صلی الله علیه و آله وسلم دریافت کردم. این فتوایی است که با دانش صحیح و درک عمیق از خطرناکی آنچه که اهل فتنه انجام می‌دهند صادر شده

است و بیان‌گر علاقه و اشتیاق به وحدت مسلمانان است. آنچه که باعث می‌شود بر اهمیت این فتوا افزوده شود آن است که عالمی از علمای بزرگ مسلمان و از بزرگترین مراجع شیعه و به عنوان رهبر عالی جمهوری اسلامی ایران؛ چنین فتوایی را صادر کرده است."⁽¹⁾

معظم له در بیانات مختلفی فرموده­اند:

«هر گفته و عملی که موجب برافروختن آتش اختلافات میان مسلمانان شود و نیز اهانت به مقدسات هریک از گروه‌های مسلمان یا تکفیر یکی از مذاهب اسلامی، خدمت به اردوگاه کفر و شرک و خیانت به اسلام، و حرام شرعی است.»⁽²⁾

«هم آن تسننی که مورد حمایت آمریکاست و هم آن تشیعی که از لندن به دنیا صادر می‌شود، هر دو برادران شیطان و عوامل استکبار و غرب هستند.»⁽³⁾

«دشمن، اصل موجودیت اسلام را تهدید می‌کند و همه اقوام و مذاهب باید در کنار

یکدیگر با تشکیل «ید واحده» اجازه ندهند دشمن به قلمرو وسیع دنیای اسلام نفوذ کند.»⁽¹⁾

«والله

آن کسانی که می‌آیند پیش شیعه، بُغض و کینه سنّی را در دل او وارد می‌کنند و می‌روند پیش سنّی، بُغض و کینه شیعه را در دل او وارد می‌کنند؛ اینها نه شیعه هستند، نه‌سنّی؛ نه شیعه را دوست دارند، نه سنّی را دوست دارند؛ با اسلام دشمن‌اند. البته نمی‌دانند؛ خیلی‌هایشان نمی‌فهمند.

برخی از شیعیان هم از روی نادانی و غفلت، یا گاهی از روی غَرَض برای اینکه ایجاد اختلاف کنند به مقدّسات اهل سنّت اِهانت می‌کنند، عرض می‌کنم: رفتار هردو گروه حرام شرعی است و خلاف قانونی است.»⁽²⁾

«گاهی اوقات همه همّت یک شیعه می‌شود کوبیدن سنّی، همة همّت یک سنّی می‌شود کوبیدن شیعه؛ دشمن این را می‌خواهد... وقتی اختلاف پیدا شد، وقتی تفرقه پیدا شد، وقتی نسبت به هم سوء ظن وجود داشت، وقتی یکدیگر را خائن دانستیم، طبیعی است که با هم

همکاری نخواهیم کرد. همکاری هم اگر بکنیم، با هم صمیمی نخواهیم بود. این همان چیزی است که دشمن دنبال اوست. هم عالم شیعه، هم عالم سنّی، باید این را بفهمند. بدیهی است دو تا مذهب در برخی از اصول، در برخی از فروع با هم اختلاف دارند؛ اما اختلاف به معنای دشمنی نیست.

هیچ‌کس نباید خیال کند که اهل بیت پیغمبر مخصوص و متعلق به شیعه‌اند؛ نه، مال همة دنیای اسلام‌ند. چه کسی است که فاطمه زهرا& را قبول نداشته باشد؟ چه کسی است که حسنین' سیدا شباب اهل الجنه را قبول نداشته باشد؟ چه کسی است که ائمه بزرگوار شیعه را قبول نداشته باشد؟»⁽¹⁾

آیت اللّه العظمی ناصر مکارم شیرازی (دام ظله)

«بارها عرض کرده‌ایم وحدت مسلمین و تقریب بین مذاهب اسلامی در هر زمان مخصوصاً در شرایط فعلی از اهمّ امور است لذا هرگونه اهانت به مقدّسات دیگران شرعاً جایز نیست مسلمانان اعم از شیعیان و اهل‌سنّت باید مراقب باشند که در دام دشمنان اسلام نیفتند و فتنه مذهبی برپا نکنند. اقدامات انتحاری و ریختن خون بی‌گناهان از اکبر کبائر و مصداق بارز فساد در ارض و موجب خلود در آتش دوزخ است و چهره اسلام را که آیین رحمت و رأفت است به یک چهره خشن و غیر قابل قبول مبدل می‌کند و

خداوند همه خطاکاران و گمراهان را هدایت فرماید.»

«اهانت به مقدسات مسلمانان حرام است و ما به مقدسات اهل‌سنت احترام می‌گذاریم و اگر کسانی به مقدسات اهل‌سنت اهانت می‌کنند، ربطی به شیعیان ندارند... محبت بین اهل‌بیت فقط مختص به شیعه نیست و همه مذاهب اهل‌بیت را دوست دارند... در طول تاریخ عوامل استکبار با سیاست‌های شیطانی به دنبال ایجاد تفرقه در جهان اسلام بودند و می‌خواهند کشورهای اسلامی را از نظر منابع اقتصادی، فرهنگی و سیاسی تضعیف کنند و برآن‌ها مسلط شوند. لذا باید مقابل دشمنان منسجم و متحد شویم.»⁽¹⁾

«جنبه‌های مشترک مسلمانان از وجوه اختلافی بسیار بیشتر است، به همین دلیل باید روی اشتراکات تمرکز کرد و به وحدت نزدیک شد...کاری که باعث بی‌اعتمادی مسلمانان به یکدیگر شود

نباید صورت بگیرد، شیعیان به مقدسات دیگر مذاهب اهانت نکنند چراکه سبب جنگ داخلی می‌شود، سخن گفتن از مقام مولا علی7هیچ اشکالی ندارد اما نباید به دیگران توهین شود... امیدواریم خدای متعال تمام دست‌هایی که سعی می‌کنند میان مسلمانان تفرقه و اختلاف ایجاد کنند را قطع کند.»⁽²⁾

«مسأله وحدت بین مسلمانان از اهمیت والایی برخوردار است... هرگونه اختلاف سبب نزاع و درگیری مسلمانان با یکدیگر می شود، بنده

در فتوای خود اعلام کردم که اجازه نمی‌دهیم به مقدسات دیگر مذاهب کمترین توهینی شود، باید توجه داشت که اختلافات به اندازه‌ای نیست که سبب درگیری شود... اصول مذاهب یکی است و باید بر آن تکیه کرد تا اختلافی پدید نیاید. قرآن کریم می فرماید کسانی‌که تفرقه ایجاد می‌کنند مشرک هستند، با دست اتحاد باید امنیت را حفظ کرد.»⁽¹⁾

آیت الله العظمی سید ابوالقاسم خویی (ره)

«آنچه در تحقق اسلام دخالت دارد و طهارت و احترام مال و جان و غیر آن دو بر او مترتب می‌شود عبارت است از: اعتقاد به وحدانیت خدا، نبوت و معاد که فرقه‌های اسلامی به آن عقیده دارند.»⁽¹⁾

«المعروف المشهور بین المسلمین، طهارة اهل الخلاف و غیرهم من الفرق المخالفة للشیعة الاثنی عشریة»⁽²⁾

«کسی که ولایت را انکار می‌کند، هرگاه شهادتین را بر زبان جاری کند، حکم اسلام را دارد،

چنان‌که سیرۀ قطعی ائمه اهل بیت:بر طهارت اهل سنت دلالت می‌کند.»⁽³⁾

»حکم زیدیه، اسماعیلیه و غیر آن، مانند حکم اهل سنت در طهارت و اسلام می‌باشد».⁽⁴⁾

آیت‌الله العظمی سیدعلی سیستانی (دام ظله)

خواهشمندیم میلیون­ها مسلمان را در خصوص این موضوع مهم راهنمایی بفرمایید:

استفتاء: آیا هر کسی که شهادتین را به زبان جاری کرد و رو به قبله نماز خواند و از یکی از مذاهب هشتگانه (حنفی، شافعی، مالکی، حنبلی، جعفری، زیدی، اباضی و ظاهری) پیروی کرد، مسلمان به شمار می­رود و جان، آبرو و مال وی حرمت دارد؟

جواب: 1. هر کس شهادتین را به زبان بیاورد و سخنی بر خلاف آن از وی صادر نشود، همچنین

با اهل‌بیت:دشمنی و عداوت نورزد، مسلمان به شمار می‌رود.⁽¹⁾

احکام اسلامی برای آنان اجرا می­شود. ازدواج با آنان جایز است. از شیعیان ارث می­برند همانطور که شیعیان از آنان ارث می­برند. جان، مال و آبروی همه آنان حرمت دارد. این سخن که شیعیان، اهل بدر، بیعت رضوان، مؤمنان مهاجر و انصار، ائمة مذاهب اسلامی و پیروان آن­ها را تکفیر می­کنند، کذب محض است».

«دشنام به مقدسات اهل سنت مغایر با آموزه‌های اهل بیت:به شیعیان و شاگردان خود است.»⁽¹⁾

«اختلاف حقیقی بین شیعه و سنی وجود ندارد و من خادم همه عراقی‌ها [اعم از شیعه و سنی] هستم.

...من همگان را دوست دارم و دین اسلام دین محبت است و متعجبم که چگونه دشمنان می‌توانند بین مذاهب اسلامی تفرقه ایجاد کنند... شیعیان باید از حقوق اجتماعی و سیاسی اهل سنت قبل از حقوق خود دفاع کنند و گفتمان ما دعوت به وحدت است...همانگونه که قبلا هم گفته‌ام می‌گویم نگویید «برادران ما اهل سنت» بلکه بگویید «جان ما اهل‌سنت» و من به خطابه ائمه جمعه اهل سنت بیش از خطبای شیعه گوش می‌دهم و ما بین عرب و کرد تفاوتی قائل نیستیم و اسلام همه ما را جمع کرده است... بنده در پژوهشهای فقهی از فتوای اهل‌سنت یاد می‌کنم، ما در کعبه و نماز و روزه متحد هستیم.»⁽²⁾

http://www.teribon.ir/archives/193967

علامه سید محمد حسین طباطبایی (ره)

«شیعیان صدر اسلام هرگز از صف اکثریت کنار نرفته و در پیشرفت امور عامه اسلامی، با عموم مسلمانان تشریک مساعی و بذل نصیحت می‌نمودند و هم اکنون نیز بر عموم مسلمانان لازم است که اتفاق خود را در اصول آیین مقدس اسلامی در نظر گرفته و از این همه فشار و ناراحتی که در طول این مدت از بیگانگان و عوامل خارجی کشیده‌اند، به خود آمده و تفرقه عملی را کنار گذاشته و در یک صف قرار گیرند.»⁽¹⁾

آیت الله عبدالحسین امینی (ره)

«عقاید و آراء مذاهب مختلف است و هرگز رشته اخوت را که قرآن کریم با جمله )إِنَّمَا

الْمُؤْمِنُونَ إِخْوَةٌ ( بدان تصریح کرده، پاره نمی‌کند هر‌چند کار مباحثه علمی و مجادله کلامی و مذهبی به اوج خود برسد. سیره سلف و در رأس آنها صحابه و تابعین نیز همین بوده است.»⁽¹⁾

«ما مؤلفان و نویسندگان در اقطار و اکناف جهان اسلام، با همه اختلافاتی که در اصول و فروع با یکدیگر داریم، یک وجه مشترک داریم و آن ایمان به خدا و پیامبر خداست. در کالبد همه

ما یک روح و یک عاطفه حکم‌فرماست و آن روح اسلام و کلمه اخلاص است.»⁽²⁾

آیت الله شهید سید محمد باقر صدر (ره)

«من تمام عمرم را در راه وحدت و برادری شیعه و سنی صرف کرده‌ام و از هر پیامی که موجب وحدت آنان گردد و هر عقیده‌ای که آنان را در آغوش گیرد، دفاع و حمایت کرده‌ام. من برادر و فرزند اهل‌تسنن هستم، همان اندازه که برادر و فرزند شیعه هستم.»⁽¹⁾

(وانّی منذ عرفت وجودی و مسؤولیتی فی هذه الامّه بذلت هذا الوجود من اجل الشّیعی والسّنی علی

السواء ومن اجل العربی والکردیّ علی السواء حیث دافعت عن الرّساله الّتی توحدهم جمیعاً وعن العقیدة الّتی تضمهم جمیعاً ولم اعش بفکری وکیانی الاّ للاسلام: طریق الخلاص وهدف الجمیع.)⁽²⁾

من از زمانی که خودم را شناختم و به مسؤولیتم در میان امّت پی بردم به گونه یکسان برای شیعه سنّی عرب و کرد تلاش کرده ام و از هر پیامی که سبب همبستگی آنان گردد و از هر عقیده‌ای که آنان را یکدل و همراه گرداند به دفاع و پشتیبانی برخاسته‌ام. با اندیشه و تمام هستی خود تنها برای اسلام زیسته ام همان اسلامی که راه رهایی و هدف همگان است.

(انّ الحکم السنّی الّذی کان یحمل رایة الاسلام قد افتی علماء الشیعه - قبل نصف قرن - بوجوب الجهاد من اجله وخرج مئات الآلآف من الشیعه و بذلوا دمهم رخیصا من اجل الحفاظ علی رایة الاسلام ومن اجل حمایة الحکم السنّی الذّی کان یقوم علی اساس الاسلام)⁽¹⁾

عالمان شیعی در نیم قرن پیش به حمایت از حکومت سنّی که پرچم اسلام را به دست گرفته

بود فتوای جهاد دادند و صدها هزار شیعه به صحنه جنگ رفتند و به خاطر حفظ پرچم اسلام و پشتیبانی از حکومت سنّی که براساس اسلام استوار بود سخاوتمندانه خون خود را بر زمین ریختند.

آیت الله‌العظمی محمد فاضل لنکرانی (ره)

استفتاء: با توجه به وجود دلایل قاطع و روشن مبنی بر ضرورت وحدت مسلمانان در شرایط کنونی، نظر حضرت‌عالی درباره استفاده از نام «امّت اسلامی» برای پیروان مذاهب اسلامی مانند فرقه­های چهارگانه اهل‌سنّت و فرقه‌هایی همچون زیدیه، ظاهریه و اباضیه و ... که به اصول دین مبین اسلام ایمان دارند، چیست؟ آیا تکفیر فرقه­های فوق الذّکر جایز است یا خیر؟ حد و مرز تکفیر و معیار آن در عصر حاضر چیست؟

از خداوند سبحان برای حضرت‌عالی توفیق روز افزون در خدمت به اسلام و مسلمین به ویژه جهان تشیع را مسئلت داریم.

جواب: «همه این فرقه‌ها، تا زمانی که یکی از اصول و ضروریات دین مبین اسلام را انکار یا خدایی ناکرده به ائمه اطهار( اهانت نکنند، فرقه‌هایی اسلامی به شمار می­روند.»⁽¹⁾

آیت الله العظمی حسین نوری همدانی‌ (دام ظله)

«اسلام می‌گوید اهل‌تسنن و شیعه باهم برادرند و نباید به اختلافات دامن بزنند و آن را علنی کنند چراکه دشمن از آن سوء‌استفاده می‌کند... و هر‌چه این ارتباط‌ها بیشتر باشد به نفع اسلام است چراکه ما دشمن مشترک داریم و آنها با اساس اسلام مخالفند... ما همه برادریم و باید همراه هم حرکت کنیم اگر در این میدان تماشاگر باشیم دشمنان ما را می‌بلعند... قرآن همه مسلمانان را با یکدیگر برادر می‌داند، و برادری شدیدترین ارتباط میان دو انسان است که قرآن نسبت به آن تأکید می‌کند... اهل‌بیت( به

شیعیان توصیه فرمودند که با اهل‌سنت رفت و آمد کنید، به مساجد آنان بروید و پشت سرشان نماز بخوانید و حتی فرمودند ثواب چنین نمازی مانند آن است که پشت سر رسول اللّه صلی الله علیه و آله وسلم

نماز بخوانید.⁽¹⁾حتی در گذشته اهل تسنن و تشیع با هم در یک مدرسه درس می‌خواندند.»⁽²⁾

آیت اللّه العظمی لطف‌اللّه صافی گلپایگانی (دام ظله)

هرکس که شهادت به وحدانیت خداوند متعال و رسالت خاتم الأنبیاء حضرت محمد بن عبداللّه صلی الله علیه و آله وسلم بدهد مسلمان است و جان و عرض و مال او محترم می‌باشد و هیچ‌کس حق ندارد به مقدّسات دینی توهین نماید و اقدامات انتحاری و ریختن خون مسلمانان از گناهان کبیره است.

وظیفه مسلمانان این است که چهره حقیقی اسلام را که دین رحمت و محبت و مهربانی است به جهانیان نشان دهند. همه باید در صف واحد برای پیشرفت اسلام عزیز و هدایت مردم در سرتاسر جهان فعال بوده و نقشه‌های خائنانه

دشمنان قرآن را با اتحاد و یگانگی از بین برده و به وظایف اسلامی خود عمل نمایند.

)إِنْ تَنْصُرُوا اللَّهَ ینْصُرْکُمْ وَ یثَبِّتْ أَقْدامَکُمْ( (محمد،7)⁽¹⁾

آیت الله العظمی حسین وحید خراسانی‌ (دام ظله)

استفتاء: ما جمعی هستیم ساکن در محلی که اهل‌سنّت زندگی می‌کنند و آنها ما را کافر می‌دانند و می‌گویند شیعه کافر است در این‌صورت آیا ما هم می‌توانیم با آنها معامله به مثل کنیم و همان‌طوری که آنها ما را کافر می‌دانند ما هم با آنها معامله کفار کنیم. مستدعی است وظیفه شرعی ما را در مقابل این حملات بیان کنید.

جواب: هرکس شهادت به وحدانیت خداوند متعال و رسالت خاتم انبیا صلی الله علیه و آله وسلم بدهد مسلمان است و جان و عرض و مال او مانند جان و عرض و مال کسی که پیرو مذهب جعفری است محترم است. و وظیفه شرعی شما آن است که با گوینده شهادتین هر‌چند شما را کافر بداند به حسن معاشرت رفتار کنید و اگر آنها به ناحق با شما رفتار کردند شما از صراط مستقیم حق و عدل منحرف نشوید اگر کسی از آنها مریض شد به عیادت او بروید و اگر از دنیا رفت به تشییع جنازه او حاضر شوید و اگر حاجتی به شما داشت حاجت او را برآورید و به حکم خدا تسلیم باشید که

فرمود: )وَ لا یجْرِمَنَّکُمْ شَنَآنُ قَوْمٍ عَلی أَلاَّ تَعْدِلُوا اعْدِلُوا هُوَ أَقْرَبُ لِلتَّقْوی( (مائده، 2) و به فرمان خداوند متعال عمل کنید که فرمود: )وَلا تَقُولُوا لِمَنْ أَلْقی إِلَیکُمُ السَّلامَ لَسْتَ مُؤْمِناً( (نساء، 94).⁽¹⁾

«واقعاً فقاهت در این‌گونه جریان‌ها از بین رفته، این کارها موجب اراقه دماء محترمه است، و دستور خود ائمه بر خلاف این است. سب و لعن علنی جایز نیست. اولاً لعن علنی ممنوع

است، واقعاً دستورات دین بر همین امر تأکید دارند، ثانیاً در روایت معتبره آمده است: صلّوا فی مساجدهم، علاوه بر این، عیادت کنید مرضای آنها را، تشییع کنید جنازه‌های آنها را. در روایات است: کونوا لنا زیناً و لا تکونوا علینا شینا. در این روایات دو مطلب آمده یکی نفی و دیگری اثبات. نفی این است که نباید با اتباع مذاهب دیگر دشمنی کرد، نباید به مقدسات آنها توهین نمود، لعن و سبّ بزرگان آنها جایز نیست، زیرا موجب دور کردن آنها از اهل بیت و معارف آنها می‌شود. در روایت می‌فرماید: لاتکونوا علینا شیناً، این جهت نفی قضیه است، اما جهت اثبات این است که فرمود: کونوا لنا زیناً و فرمودند در نمازهای جماعت آنها شرکت کنید، به آنها محبت کنید، از مرضای آنها عیادت کنید، سخنان و معارف ما را برای آنها بیان کنید؛ و عمده این است که برای ترویج معارف اهل‌بیت( راه را ما بلد نیستیم، راه عبارت است از راه اثباتی.»⁽²⁾

http://taghribnews.com/vdchzwnz623nm-d.tft2.html

آیت الله العظمی جعفر سبحانی (دام ظله)

«همه‌ی مسلمانان باید کتاب خدا را الگوی خود قرار دهند، متّحد باشند و از هر کاری که باعث تفرقه می‌شود پرهیز کنند. به‌ویژه در این برهه از زمان که کفّار و قدرت­های استکباری برای ایجاد تفرقه میان مسلمانان و ریختن خون آنان به دست یکدیگر توطئه می­کنند.

...امام اشعری هنگام مرگ، همه شاگردان خویش را گرد آورد و به آن­ها گفت: «شهادت دهید که من هیچ یک از اهل قبله (مسلمانان) را تکفیر نکرده­ام؛ زیرا همه‌ی آنان معبود یکتا را

می‌پرستیدند و همه‌ی آنان زیر لوای اسلام بودند.»⁽¹⁾

آنچه گفتیم ما را ملزم می­کند که به احساسات و اعتقادات دیگران احترام بگذاریم و با آنان به گونه­ای برخورد نکینم که باعث تفرقه شود...

تهمت سبّ صحابه که به ناحق به شیعیان نسبت داده می­شود، تهمتی نارواست. شیعیان از این تهمت مبرّا هستند. دیدگاه و موضع گیری آنان نسبت به صحابه، الگو گرفته از امام علی بن الحسین7است که با این تعابیر دعا می­کردند:

اللهم وأصحاب محمّد خاصة، الذین أحسنوا الصحبة، والذین أبلوا البلاء الحسن فی نص-ره، وکانفوه، وأسرعوا إلی وفادته، وسابقوا إلی دعوته.⁽¹⁾

بار الها بر اصحاب برگزیده محمد درود فرست! آنان که برای پیامبر صلی الله علیه و آله وسلم اصحابی نیکو بودند و برای یاری و حمایت از وی تلاش نمودند. کسانی که به نیکی از وی استقبال کردند و برای درک وجود او و دریافت رسالتش شتافتند.⁽²⁾

آیت الله العظمی بهجت (ره)

مردم را آگاه بکنیم؛

ما با اهل‌سنت راه مسالمت کامله را داریم؛ هیچ اشکالی نداریم. آنها به طریقۀ خودشان باشند، ما هم به طریقۀ خودمان. مدارک را نشان می‌دهیم؛ کاری نداریم. شهادتین را که ما هم قائل هستیم، آنها هم قائل‌اند.... و علی‌هذا ما با سنی‌ها هیچ مخالفتی نداریم، مگر عوامل خارجیه جدا بکنند. می‌گوید: هر سال خارجی‌ها می‌آمدند بغداد، در محلۀ شیعه، صبح‌ها صدا می‌زدند برای نماز که «الصَلاةُ خَیرٌ مِنَ النُّوم». در محله سنی‌ها هم یک کسی را وادار می‌کردند که در اذان بگوید «حَیَّ عَلی خَیرِ الْعَمَل». [آنها هم] می‌گفتند یقیناً شیعه‌اند که آمده‌اند و دارند بر [ضد] اهل‌سنت افساد می‌کنند. اینها هم

می‌گفتند یقیناً سنی‌ها هستند که دارند افساد می‌کنند اینها را به جنگ هم می‌انداختند تا خودشان مال‌ُالمصالحه را بگیرند.⁽¹⁾

چرا با هم نمی‌نشینیم و توافق نمی‌کنیم که متحد و برادر باشیم و با هم بسازیم؛ زیرا اتحاد امری است که هر بی‌دین و کافری آن را قبول دارد. ⁽¹⁾

«اختلاف شیعه و سنی، یک مساله استعماری است. مساله ی مهم دوستی اهل بیت علیهم السلام است که فریقین بر آن اتفاق دارند...»⁽²⁾

«کسی که وحدت مسلمانان را نخواهد، مسلمان نیست. ائمه ی ما علیهم السلام در نماز جماعت آنان شرکت می‌کردند، به جهت اتحاد مسلمانان.⁽³⁾

آیت الله العظمی سید موسی شبیری زنجانی‌ (دام ظله)

«هرکس شهادتین را بر زبان جاری سازد (به جز نواصب و خوارج) مسلمان است و احکام اسلام چون جواز ازدواج و ارث بردن از همدیگر و احترام جان و مال و... درباره وی جاری است و کسانی که در صفوف اسلامی تفرقه می‌اندازند و فرقه‌های اسلامی را تکفیر می‌نمایند از حقیقت اسلام برکنارند و اگر عامل مستقیم استعمار نباشند بی‌تردید در جهت اهداف فاسد استعمارگران در نابود ساختن اساس اسلام و براندازی دین پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله وسلم و به فراموشی سپردن نام بلند آن حضرت حرکت می‌کنند. اقدامات

انتحاری این گروه‌ها تنها خشنودی کافران و دشمنان قسم خورده اسلام را به همراه دارد )قُلْ هَلْ نُنَبِّئُکُمْ بِالْأَخْسَ-رِینَ أَعْمالاً!الَّذِینَ ضَلَّ سَعْیهُمْ فِی الْحَیاةِ الدُّنْیا وَ هُمْ یحْسَبُونَ أَنَّهُمْ یحْسِنُونَ صُنْعاً( (کهف، 103 و 104) اِن‌شاء‌الله تمامی مسلمانان با آگاهی از ترفندهای دشمنان

اسلام در راه سربلندی و عزّت دین پیامبر خاتم صلی الله علیه و آله وسلم بیش از پیش ثابت قدم و کوشا باشند.»

« بر همه مسلمانان چه شی-عه و چه سنی لازم است تا با هوشیاری تمام، همبستگی و وحدت کلمه، روشی مناسب برای مقابله با این گروه ها اتخاذ کنند و از اختلاف و تفرقه به هر شکلی پرهیز کنند.»⁽¹⁾

آیت اللّه العظمی عبداللّه جوادی آملی‌ (دام ظله)

هر ملّتی مقدساتی دارد که نزد آنها محترم است و هیچ اختصاصی به موحّد یا ملحد ندارد. باید از سبّ و هتک آنها پرهیز نمود؛ لذا قرآن مجید از آنها نهی کرد: )وَ لا تَسُبُّوا الَّذِینَ یدْعُونَ مِنْ دُونِ اللَّهِ فَیسُبُّوا اللَّهَ عَدْواً بِغَیرِ عِلْمٍ کَذلِکَ زَینَّا لِکُلِّ أُمَّةٍ عَمَلَهُمْ ثُمَّ إِلی رَبِّهِمْ مَرْجِعُهُمْ فَینَبِّئُهُمْ بِما کانُوا یعْمَلُونَ(. (انعام، 8) کسی حق ندارد به مقدسات اهانت کند تا مبادا آنها برگردند و به مقدس نزد اهل ایمان بد بگویند...

سبّ صحابه، اهانت به مقدّسات شیعه یا سنّی، توهین و تحقیر ظالمانه نسبت به باورهای هر کدام از دو گروه، حرام و ایجاد اختلاف و روشن

کردن آتش تفرقه و شِقاق و تَحطیم و هَدْمِ اساس وحدت امّت اسلامی، گناهی است بزرگ که همگان باید جداً از آن اجتناب نمایند.⁽¹⁾

آیت‌اللّه‌العظمی سید محمود هاشمی شاهرودی (دام ظله)

«درشت کردن اختلافات و مرزبندی کردن میان مذاهب اسلامی، خلاف شرع بوده و دشمن نیز با تبلیغات سوء و دامن زدن به این اختلافات از این مسایل بهره‌برداری می‌کند.»

«اختلافات مذهبی و قومی راهی بوده که دشمن همواره از آن نفوذ کرده و با دامن زدن به

آن‌ها و سوء استفاده از این مطلب بهره‌برداری نموده است. آن‌ها همواره سعی می‌کنند اختلافات کلامی و فقهی را میان ما زنده کنند تا بتوانند جهان اسلام را تکه تکه کنند. ما باید با پرهیز از خط‌کشی‌ها و بزرگ کردن اختلافات در عین حال نظرات فقهی یکدیگر احترام بگذاریم. اگر بخواهیم خط‌کشی کنیم باید صدها خط در خود جامعه‌ی شیعه داشته باشیم چرا که هر مجتهد در مذهب شیعی

یک نظر دارد. هر گونه اهانت (به پیروان مذاهب) حرام است و هر‌گونه تحقیر عقاید غلط است و علما نیز باید آن‌را تحریم کنند حتی باید در قوانین جزایی ما نیز جرم تلقی شده و با آن برخورد شود.»

«توهین به مقدسات اهل‌سنت برخلاف سیره اهل‌بیت است. ائمه( به مقدسات اهل‌سنت و یا همسر پیامبر صلی الله علیه و آله وسلم توهین نمی‌کردند. ما باید از از کلمات و سیره پیامبر و ائمه بهره بگیریم... ائمه به مقدسات فحاشی و اهانت نمی‌کردند و ما هم نباید این کار را انجام دهیم.»⁽¹⁾

آیت اللّه سید محمّد حسین فضل اللّه (ره)

«اسلام اظهار به شهادتین با اعتقاد به لوازم آن که در قرآن آمده است، می­باشد. پس هر کس که به این لوازم ملتزم شود مسلمان است و تمام احکام اسلام بر وی مترتب می­شود. مگر اینکه انکار ضروری دین را بکند که التفات به لوازم انکار هم داشته باشد که این انکار به تکذیب رسول9می­انجامد... اما اختلاف در امور نظری که علما در آن امور مختلف شده­اند، موجب تکفیر نمی­شود.»⁽¹⁾

«ما معتقدیم که پیروان تمام مذاهب اسلام داخل در امت اسلامی هستند و تکفیر امت اسلامی به هر جهتی که باشد، جائز نیست و باید در موارد اختلافی به گفتگوهای موضوعی عقلانی پرداخت که قرآن کریم می‌فرماید: )فان تنازعتم فی شیء فردوه الی الله و الرسول.(⁽²⁾

آیت‌الله العظمی سیدمحمدسعید حکیم (دام ظله)

استفتاء: خواهشمندیم میلیون­ها مسلمان را در خصوص این موضوع مهمّ راهنمایی بفرمایید:

آیا هر کسی که شهادتین را به زبان جاری کرد و رو به قبله نماز خواند و از یکی از مذاهب هشتگانه (حنفی، شافعی، مالکی، حنبلی،

جعفری، زیدی، اباضی و ظاهری) پیروی کرد، مسلمان به شمار می­رود و جان و آبرو و مال وی حرمت دارد؟

جواب دفتر معظم‌له:

تکفیر صحابه و مسلمانان با هر مذهبی که باشند، از اعتقادات شیعیان نیست. این امر

برخاسته از روح اسلام و ارکان آن است. این نکته در خلال احادیث نقل شده از امامان شیعه( و از فتواها و سخنان علمای آنان فهمیده می­شود.⁽¹⁾

استفتاء: بسیاری از مسلمانان و غیر مسلمانان از ما در‌باره اتّحاد اسلامی و روابط میان مذاهب اسلامی می‌پرسند. از حضرتعالی تقاضا داریم که به این دو سؤال پاسخ دهید:

1- آیا هر کسی که پیرو یکی از مذاهب اسلامی یعنی حنفی، مالکی، شافعی، حنبلی، جعفری، زیدی، اباضی باشد، مسلمان به شمار می­رود؟

2- حد و مرز تکفیر در اسلام چیست؟ آیا جایز است که یکی از مسلمانان، پیروان دیگر مذاهب اسلامی معروف - که در سؤال اوّل ذکر شد یا

پیروان مذهب اشعریه یا معتزله را تکفیر نماید؟ آیا تکفیر کردن پیروان مسلک صوفیه جایز است؟

جواب: 1- اقرار به شهادتین و انجام فرائض و واجبات ضروری در دین مانند نماز و... برای این‌که انسانی را مسلمان بدانیم کافی است. بدین ترتیب احکام دین اسلام از جمله حرمت جان، مال و... برای وی صدق می‌کند.

2- پاسخ در آن‌چه پیش از این گفتیم آمده است.⁽¹⁾

آیت الله العظمی بشیر نجفی (دام ظله)

استفتاء: بسیاری از مسلمانان و غیر مسلمانان از ما در باره روابط میان مذاهب اسلامی می­پرسند. از حضرت‌عالی تقاضا داریم که به این دو سؤال پاسخ دهید:

1- آیا هر کسی که پیرو یکی از مذاهب اسلامی یعنی حنفی، مالکی، شافعی، حنبلی، جعفری، زیدی، اباضی باشد، مسلمان به شمار می­رود؟

2- حد و مرز تکفیر در اسلام چیست؟ آیا جایز است که یکی از مسلمانان، پیروان دیگر مذاهب اسلامی معروف که در سؤال اول ذکر شد یا پیروان مذهب اشعریه یا معتزله را تکفیر نماید؟ آیا تکفیر کردن پیروان مسلک صوفیه جایز است؟

جواب: 1- هر کس به وحدانیت خداوند اقرار کند، به رسالت محمّدبن عبدالله صلی الله علیه و آله وسلم و خاتمیت رسالت و نبوّت ایشان و معاد ایمان داشته باشد و هیچ یک از امور فوق را انکار نکند و مسلمانی خود را ثابت کند، مسلمان

به شمار می­رود. وی شامل همه احکام اسلامی می­شود و جان و مال و آبرویش حرمت دارد. بر همه مسلمانان نیز واجب است که از مال و آبروی وی دفاع کنند. و الله الاعلم.

2- هر کسی که شهادتین را به زبان بیاورد - یعنی شهادت به وحدانیت خداوند و شهادت به نبوت محمّدبن عبدالله صلی الله علیه و آله وسلم و قیامت - و هیچ یک از اموری را که مسلمانی او را ثابت می­کند، انکار نکند، تکفیر وی جایز نیست. از پیامبر صلی الله علیه و آله وسلم نیز روایاتی مبنی بر منع این کار نقل شده است. کسی که به فتنه­های مذهبی دامن بزند یا یکی از مذاهبی [را] که به موارد فوق اقرار کرده، تکفیر کند، یا جاهل است یا جاهل نماست و یا دشمن اسلام است که برای خدمت به مستکبران کافر با هدف

تفرقه افکنی و ایجاد شکاف بین مسلمانان نفوذ کرده است. و اللّه العالم.⁽¹⁾

آیت‌الله‌العظمی شیخ اسحاق فیاض (دام ظله)

استفتاء: آیا کسی که از یکی از مذاهب اسلامی(یعنی: حنفی، شافعی، حنبلی، مالکی، جعفری، زیدی و اباضی) پیروی کند، آیا مسلمان است؟

جواب: بله. تمام مذاهب اسلامی مسلمان هستند. و معیار در اسلام شهادت به وحدانیت خداوند تعالی و شهادت برسالت پیامبر صلی الله علیه و آله وسلم است. پس هر کس که بگوید: اشهد ان لا اله الا الله و اشهد ان محمدا رسول الله مسلمان است و بر وی تمام احکام اسلام از حرمت خون، آبرو و مالش مترتب می­شود. چه این شخص این شخص جعفری باشد یا زیدی یا سنی با هر

مذهبش باشد: چه حنفی یا شافعی یا مالکی یا حنبلی یا اباضی یا... باشد.⁽¹⁾

استفتاء: حدود تکفیر در اسلام چه مقدار است؟ آیا می­شود مسلمانی که پیرو یکی از مذاهب معروف اسلامی است یا عقیده اشعری یا معتزله دارد را تکفیر کرد؟ آیا تکفیر کسانی‌که طریقت صوفیه حقیقی دارند، جائز است؟

جواب: معیار در کفر انکار وحدانیت یا رسالت است، پس بنابراین تکفیر پیروان عقیده اشعری یا معتزله یا طریقت صوفیه جائز نیست زیرا اینها معترف به وحدانیت و رسالت... هستند. و لذا پیدا نمی‌کنیم بین علمای بزرگوار از زمان ائمه( تا کنون عالمی که پیروان سائر مذاهب اسلامی را تکفیر کند...⁽¹⁾

آیت الله العظمی قربانعلی محقق کابلی (دام ظله)

«از اهانت به مقدسات اهل‌سنت خودداری شود. جهان اسلام هم اکنون در وضعیتی به سر می‌برد که ضرورت اتحاد و انسجام امت اسلامی علی‌رغم تفاوت‌های ملی و نژادی و اختلافات فقهی و مذهبی‌شان بیش از هر زمان دیگر احساس می‌شود در این میان دشمنان مکار و دوستان نادان و ناآشنا با مبانی دین مبین اسلام همچون دو تیغه قیچی به دنبال قطع و بریدن حبل المتین، وحدت و اخوت دینی مسلمین هستند.⁽⁾

رسالت علما و دانشمندان اسلامی در این مقطع زمانی مبارزه با تعصب قومی، ملی‌گرایی و فرقه‌گرایی که ریشه‌های اصلی نفاق را در جوامع اسلامی ایجاد می‌کنند می‌باشد.»

آیت اللّه العظمی سید محمد حسینی شاهرودی‌ (دام ظله)

«هر کس شهادت به کلمة لا اله الا الله و محمّد رسول اللّه صلی الله علیه و آله وسلم بدهد، مسلمان است و جان و مال او مصون و محفوظ است، و قتل و تعرّض به اموال او جایز نیست و مقاتله و تکفیر و ایجاد تفرقه و فتنه بین مسلمانان جایز نیست، و حفظ مقدسات اسلامی لازم است و باید از تعرّض به امور مقدّسه مسلمین پرهیز شود، و هتک عرض و اهانت مؤمنین جایز نیست.»

آیت الله العظمی سید محمد علی علوی گرگانی (دام ظله)

«هرکس شهادت به وحدانیت خداوند و پیامبر اسلام(ص) دهد مسلمان می‌شود و وقتی مسلمان شد همه برادر همدیگر هستند.»⁽¹⁾

«نباید با پافشاری بر اختلافات و ایجاد جو دشمنی در مسیری حرکت کرد که نفع آن فقط برای استکبار جهانی و صهیونیزم بین‌الملل است و همچون گذشته که فرق مختلف اسلامی علیرغم داشتن تفکّرات خاص به خود در کنار هم با احترام و مسالمت زندگی می‌کردند و صرفاً در مجالس بحث و گفتگو به مناظرات منطقی

پرداختند، امروزه نیز با مسالمت با هم باشند و همه در مقابل دشمن واحد متّحد باشند و اما عمل گروه‌های تکفیری که به بهانه‌های مختلف سعی در دشمنی با دیگر فرق، مخصوصاً شیعیان دارند و در نقاط مختلف دنیا همچون

پاکستان و افغانستان و عراق و سوریه و اندونزی و در برخی نقاط دیگر به کشتار و ترور مسلمانان می‌پردازند، محکوم است و آنها با این کار خود فقط باعث خوشحالی استکبار جهانی شده و در پازل آنها حرکت می‌کنند.»

«دشمن با تحریک‌سازی به دنبال اختلاف افکنی بین دو مذهب شیعه و سنی است، لذا دو طرف چه شیعه و چه اهل‌سنت نباید به مقدسات یکدیگر توهین کنند و این‌جا وظیفه مراجع و علمای دین است که آگاه سازی کنند... و همواره علمای اسلامی در راه حفظ وحدت در بین آحاد امت اسلام در برهه‌های زمانی پیشگام بوده‌اند.»⁽¹⁾

«ما باید در مرزهای خود حرکت کنیم و به همدیگر احترام بگذاریم و حساسیت‌ها را به خوبی درک کنیم که اگر این حرکات از مسیر اعتدال خارج شود، به گرفتاری‌های بسیاری دچار می‌شویم.»⁽²⁾

آیت الله العظمی حسین مظاهری (دام ظله)

«دامن زدن به اختلافات از ناحیه هر شخص و گروهی که باشد و نیز تحریک احساسات مذهبی و خصوصاً اهانت به مقدّسات و اعتقادات مسلمانان و ایجاد تفرقه میان صفوف پیروان پیامبر عظیم الشّان صلی الله علیه و آله وسلم ، عقلاً و شرعاً جایز نیست، هم‌چنان‌که اقدامات تخریبی و انتحاری گروه‌های تکفیری و متحجّر که باعث کشتار مسلمانان بی‌گناه است، عملی ننگین و غیرانسانی است که دل هر انسان آزاده‌ای را به درد می‌آورد و مسلماً این‌گونه اقدامات، خواست و مطلوب دشمنان اسلام و مسلمین است.»

«اهانت به مقدسات و اعتقادات مسلمانان و ایجاد تفرقه میان صفوف پیروان پیامبر عظیم الشان صلی الله علیه و آله وسلم عقلا و شرعا جایز نیست.»

آیت الله العظمی سید یوسف مدنی تبریزی (ره)

«اسلام توهین به اعتقادات هیچ‌یک از ادیان، بویژه مذاهب اسلامی را جایز نمی‌داند و هر حرکتی که موجب اختلاف میان امت اسلامی و خسارت و ضرر مالی و جانی به مسلمانان گردد حرام و خلاف شرع است.

عملیات انتحاری علیه مسلمانان و کشتار آنان در کشورهای مختلف دل صاحب شریعت و هر انسان آزاده‌ای را به درد می‌آورد و با دین اسلام که دین رأفت و رحمت است، هیچ‌گونه سازگاری ندارد و چهره اسلام را در دنیا مخدوش می‌کند.

خداوند مسلمانان را از شرّ ظالمان و فاسدان مصون و محفوظ بدارد.»

آیت اللّه العظمی سیدعبدالکریم موسوی اردبیلی)

«آنان‌که گمان می‌کنند با خون‌ریزی و خشونت از اسلام دفاع می‌کنند فریب خوردگانی هستند که ابزار مطامع دشمنان امت اسلامی شده‌اند. امام علی بن ابیطالب علیه السلام ، بدگویی و اهانت به دیگران را جایز نمی‌دانست و از ناسزاگویی نهی می‌فرمود... پیروان مکتب اهل‌بیت صلی الله علیه و آله وسلم در روزگار پرآشوب کنونی مصالح امّت را بر نزاع‌های فرقه‌ای مقدّم دارند و تعالیم وحیانی و ارشادات رسول خدا را سرلوحه اعمال خود قرار دهند...»

آیت الله محمد تقی مصباح یزدی (دام ظله)

«علمای ما از زمان شیخ طوسی تا سید شرف الدین ارتباط و معاشرت دوستانه‌ای با اهل‌سنت داشتند... در روایات اهل بیت( به شرکت در نماز جماعات، تشییع جنازه و... اهل‌سنت سفارش شده است... شیعیان باید با اهل سنت «رفتار مؤدبانه» داشته باشند... نباید با (پیروان مذاهب اسلامی) با تندی برخورد کرد و یا به مقدسات آن‌ها بدگویی کرد.»⁽¹⁾

«در مقام ایجاد وحدت بین شیعه و سنی باید قطعیات اسلام را مبنا قرار دهیم، و بر مواردی که اختلافی است، خیلی تأکید نکنیم؛ چرا که اگر بنا بود علمای طرفین به خاطر مسائل غیر ضروری همدیگر را طرد کنند و کارشان به تکفیر بکشد، سنگ روی سنگ بند نمی‌شد و مسلمانان نمی‌توانستند با هم زندگی کنند. این که اهل بیت( نیز بر

نماز خواندن در مساجد اهل سنت، عیادت از مریضان، شرکت در تشییع جنازه و حتی تحمل جفای اهل‌سنت سفارش می‌کنند، این مسئله را تأیید می‌کند.»⁽¹⁾

آیت الله محمدرضا مهدوی‌کنی)

استفتاء: این روزها سؤال می‌کنند که احکام اسلام بر چه کسانی انطباق دارد آیا تمام فِرقی که منتحل به اسلامند از سنّی و شیعه همه محکوم به اسلام و احکام اسلامند؟

جواب: هرکس اقرار به شهادتین (شهادت به توحید و شهادت به نبوّت خاتم انبیاء صلی الله علیه و آله وسلم ) دارد مسلمان است مگر آن‌ها که نسبت به اهل‌بیت پیامبر( دشمنی و عداوت داشته و آن را اظهار نمایند. شیعیان اهل‌بیت( مأمورند که با تمام مسلمانان با برادری و اخُوّت و صفا و صمیمیت رفتار کنند و در نماز جماعت مسلمین شرکت نمایند و در تشییع جنازة آنها و عیادت بیماران

آنان و دوستی و مساعدت به آنها اهتمام داشته باشند و در تفرقه و دشمنی با مسلمانان پرهیز کنند که این خواست دشمنان اسلام است. شیعیان موظّفند مقدسات همة مذاهب را احترام بگذارند و از فتنه دشمنان اسلام و مسلمانان آگاه باشند که دشمنان

اسلام از بیداری اسلامی بیمناک‌اند. قال الله تعالی: )وَ اعْتَصِمُوا بِحَبْلِ اللَّهِ جَمِیعاً وَ لا تَفَرَّقُوا وَ اذْکُرُوا نِعْمَتَ اللَّهِ عَلَیکُمْ إِذْ کُنْتُمْ أَعْداءً فَأَلَّفَ بَینَ قُلُوبِکُمْ فَأَصْبَحْتُمْ بِنِعْمَتِهِ إِخْواناً...( (آل‌عمران، 103)

اللهم انصر الاسلام واهله واخذل الکفر واهله.

تکفیر مسلمانان از هر گروه و قتل و غارت اموال آنها حرام و از گناهان کبیره است )مَنْ قَتَلَ نَفْساً بِغَیرِ نَفْسٍ أَوْ فَسادٍ فِی الْأَرْضِ فَکَأَنَّما قَتَلَ النَّاسَ جَمِیعاً(. (مائده،32)

آیت الله محمدیزدی (دام ظله)

(رئیس مجلس خبرگان رهبری)

قال الله تعالی )وَ لا تَسُبُّوا الَّذِینَ یدْعُونَ مِنْ دُونِ اللَّهِ فَیسُبُّوا اللَّهَ عَدْواً بِغَیرِ عِلْمٍ(⁽¹⁾قرآن کریم با صراحت نهی می‌کند از بدگویی و لعن و نفرین به کسانی که بیراهه می‌روند چه آنکه این کار موجب می‌شود آنان نسبت به خداوند عالم نادانسته بدگویی کنند... بنابراین لعن و نفرین و بدگویی نسبت به کسانی که مورد احترام جمعی هستند کار درستی نیست و اگر اثر مستقیم یا با واسطه این کار، قتل، کشتار، تخریب و ضایع شدن جان و مال و عرض

دیگران شود، روشن است که حرام و خلاف شرع بین و در دنیا و آخرت باید پاسخگو باشد. حال این کار، این بدگویی، این لعن و نفرین به شکل سخنرانی، به شکل شعر و مدیحه‌سرایی یا حتی سوگواری و

تعزیه داری یا تئاتر و صحنه‌سازی سینمایی در فضای حقیقی یا مجازی باشد. ماهیت آن فرق نمی‌کند که سبب و عامل به‌وقوع پیوستن قتل و کشتار و هتک حرمت جان و مال و عرض دیگران شده است.

...لعن و نفرین به سران مذاهب آسمانی و به خصوص انبیای الهی و خلفا و جانشینان آنان و بالاخص برجستگان اسلام و در یک کلام به خلفای صدر اسلام، همسران و فرزندان پیامبر جایز نیست... و حرام است.

و به‌طور کلی لعن و نفرین و بدگویی هیچ‌گاه در هیچ زمان و برای بیان هیچ مطلب حقی هرگز کم‌ترین نقش و اثر تبیینی نداشته و ندارد.

آیت الله آصف محسنی‌ (دام ظله)

«اولاً هرکسی به وحدانیت خداوند و رسالت حضرت محمّد المصطفی و خاتمیت ایشان و به روز قیامت ایمان داشته باشد مسلمان است.

ثانیاً تعرّض به جان و مال و ناموس همه مسلمانان حرام مؤکّد است.

ثالثاً مسلمان برادر مسلمان است و لازم است که با حفظ برادری در ترویج اسلام همکاری نموده و در مسایل اختلافی همدیگر را معذور بدارند.

و رابعاً ایجاد اختلاف بین پیروان مذاهب اسلام خیانت به دین اسلام می‌باشد.»

آیت الله محمد مهدی آصفی)

«هر که شهادتین را به زبان بیاورد، و به حدود الهی و احکام ضروری موجود در اسلام که همه مسلمانان در آن اتفاق نظر دارند، اقرار کند، مسلمان به شمار می­رود. تجاوز به جان و مال او حرام است. در حدیث صحیحی از رسول مکرم اسلام نقل شده است:

«أمرت أن أقاتل الناس حتی یقولوا لا إله إلا الله، فإذا قالوها عصموا منی دماءهم و أموالهم إلا بحقها وحسابهم علی الله».⁽¹⁾

«به من امر شده که با مردم بجنگم تا زمانی که عبارت لا إله إله الله را به زبان بیاورند، هر‌گاه این عبارت را گفتند، خون ها و مال‌هایشان را از من در امان نگاه داشته­اند، بجز در جای خود [در حق خود]».

ص:63

«إنّ أموالکم ودماءکم وأعراضکم علیکم حرام کحرمة یومکم هذا ، فی بلدکم هذا ، فی شهرکم هذا، ...».

خون‌ها و اموال و اعراض شما برای یکدیگر حرام است مانند حرمت امروز (روز عید قربان) و حرمت این ماه (حرام) و حرمت این سرزمین مقدّس (مکّه).

سپس می­فرمایند:

«لاترجعوا بعدی کفاراً یض-رب بعضکم رقاب بعض».⁽¹⁾

«پس از من به دوران کفر خود باز نگردید؛ دوره­ای که گردن یکدیگر را می­زدید»

)وَاعْتَصِمُوابِحَبْلِ اللَّهِ جَمِیعاً وَلاَتَفَرَّقُوا(

وهمگی به ریسمان خدا [= قرآن و اسلام، و هرگونه وسیله وحدت]، چنگ زنید، و پراکنده نشوید! (آل‌عمران، 103)

ص:64

بدون تردید توهین و بی احترامی به نمادها و سمبل­های مقدس مذاهب اسلامی از بزرگترین عوامل تفرقه افکنی است که خداوند متعال ما را از آن نهی کرده است.

ناصبیان امر کرده است. روایاتی با این مضامین از رسول مکرم اسلام بسیار فراوان است. تعداد زیادی از این روایات نیز صحیح هستند. همچنین روایات صحیح با سندهای معتبری نیز از طریق اهل بیت( با این مضمون نقل شده که ما در کتاب خود «الفتنة الطائفیة» آن را نقل کرده­ایم.

از خداوند متعال وحدت کلمه، یکپارچگی و اتحاد مواضع مسلمانان را خواستاریم و تأیید و موفقیت پیشگامان وحدت و تقریب میان مسلمانان را مسئلت داریم.»

ص: 65

آیت اللّه محمد علی تسخیری (دام ظله)

«باید مقدسات همدیگر را احترام بگذاریم... رفتار امام صادق علیه السلام با دیگر مذاهب دوستانه و محبت آمیز بود... و از مسلمات تاریخی و حدیثی ما این است که ما باید با همه انسان‌ها برخورد با محبت و اخوت داشته باشیم... در روایاتی از امام صادق علیه السلام نقل شده است «مَنْ صَلَّی مَعَهُمْ فِی الصَّفِّ الْأَوَّلِ کَانَ کَمَنْ صَلَّی خَلْفَ رَسُولِ اللَّهِ ص فِی الصَّفِّ الْأَوَّلِ؛ هر کسی با اهل سنت در صف اول و پشت سر امام سنی نماز بخواند مانند این است که پشت سر حضرت رسول اکرم صلی الله علیه و آله وسلم در صف اول نماز خوانده است» بر این اساس مرحوم شهید اول در کتاب دروس خود می‌فرماید اگر

آدم مخیر بود بین نمازی که امامش شیعه است و نماز دیگری که امامش سنی است من آن نماز امام سنی را ترجیح می‌دهم. این تعبیر مرحوم شهید اول با این عظمت را نباید دست کم گرفت، عالمی با جایگاه

ص:66

و مقام ایشان به جای اینکه بخواهد در نماز جماعت شیعیان حاضر شود ترجیح می‌دهد در نماز جماعت سنی‌ها حاضر شود.»⁽¹⁾

ص:67

آیت الله محمدهاشم صالحی (دام ظله)

«آن‌قدر که اسلام درباره وحدت مسلمین تأکید کرده شاید در هیچ موضوع بعد از مسأله نفی شرک به خدا تأکید نکرده، تا جایی که گفته شده: بنی الاسلام علی دعامتین کلمة التوحید و وحدت الکلمه.

لذا تعرض به جان و مال و عرض مسلمانان از بزرگترین گناهان و محرمات در دین اسلام است و همچنین اسلام توهین به اعتقادات هیچ یک از ادیان و فرق مذاهب اسلامی مختلف را جایز نمی‌داند.

از سوی دیگر عملیات انتحاری علیه مسلمانان و کشتار آنان در کشورهای مختلف از محرمّات الهی و مصداق فساد در ارض و از گناهان نابخشودنی است و موجب خلود در آتش جهنم می‌باشد. مسلمانان اعم از شیعه و سنی باید مراقب توطئه دشمنان اسلام و تفرقه افکنان و گروه‌های تکفیری باشند.

وظیفه همه مسلمانان این است که چهره حقیقی اسلام را که دین رحمت و محبت و مهربانی و «نظام جادلهم بالتی هی احسن» است به جهانیان نشان بدهند. و بر مسلمین لازم است با حفظ برادری در ترویج اسلام همکاری کنند.»

استاد شهید آیت اللّه مرتضی مطهری (ره)

آنچه بر سر مسلمین آمد که شوکت آنها را گرفت و آنها را زیر دست و توسری خور ملل غیر مسلمان قرار داد همین اختلافات فرقه‌ای است ... بدون شک نیاز مسلمین به اتحاد و اتفاق از مبرمترین نیازها است و درد اساسی جهان اسلام همین کینه‌های کهنه میان مردم مسلمان است . دشمن هم همواره از همینها استفاده می‌کند.⁽¹⁾