شمیم گزیده ای از مباحث مهدویت

مشخصات کتاب

عنوان و نام پدیدآور : شمیم گزیده ای از مباحث مهدویت/جمعی از نویسندگان مرکز تخصصی مهدویت

مشخصات نشر : قم: مرکز تخصصی مهدویت،بنیاد فرهنگی مهدی موعود، ۱۳۸۶

مشخصات ظاهری : ۷۷ص.۹.۵×۲۰س.م

فروست : انتظار

وضعیت فهرست نویسی : در انتظار فهرستنویسی (اطلاعات ثبت)

شماره کتابشناسی ملی : ۱۵۱۴۰۷۵

اشاره

شمیم

گزیده ای از مباحث مهدویت

جمعی از نویسندگان مرکز تخصصی مهدویت

شمیم (گزیده ای از مباحث مهدویت)

مؤلف/ جمعی از نویسندگان مرکز

صفحه آرایی/ رضا فریدی

قطع/ پالتویی

چاپ/ پاسدار اسلام

نوبت چاپ/ چهارم، زمستان86

قیمت/ 4500 ریال

تیراژ/ 10000

مراکز پخش:

قم: مرکز تخصصی مهدویّت/خیابان شهداء (صفائیه)/ کوچه آمار(22)/ بن بست شهید علیان

ص.پ119-37135 / تلفن: 7737160 / فاکس: 7737801

تهران: بنیاد فرهنگی حضرت مهدی موعود(عج) /ص.پ355-15655

WWW.IMAMMAHDI-S.COM

INFO@IMAMMAHDI-S.COM

شابک:            964-7428-30-8

بسم الله الرحمن الرحیم

پیشگفتار

این نوشتار، به دنبال استقبال از کتاب پیشین "ره توشه مهدی یاوران" عهده دار ارائه برخی مباحث کاربردی و مفید، در عرصه مهدویت با ویژگی های ذیل است :

1 . مطالب به مباحث عمومی مهدویت پرداخته است

2 . خلاصه بودن مطالب از وزانت علمی کار نکاسته است

3 . کتاب حاوی معرفی کتب مفید برای سنین و اقشار مختلف است

4 . معرفی پایگاههای مفید اینترنتی در زمینه مهدویت؛ رسالت دیگرکتاب است.

5 . شمیم در بردارنده چند مسابقه برای کودکان و نوجوانان است که می تواند دست مایة خوبی برای مربیان و مبلغان گردد.

6 . این کتاب، طلیعه ای برای مجموعه ای به عنوان انتظار است که عهده دار تبیین مباحث متفاوتی در عرصه مهدویت خواهد بود.

امیدواریم این خدمت ناچیز در عرصه گسترش فرهنگ مهدویت، مورد قبول حضرت حجت عجّل الله تعالی فرجه الشریف قرار گیرد.

معاونت پژوهش

مرکز تخصصی مهدویت

فهرست

ضرورت طرح مباحث مهدویت(روح الله شاکری) 6

امام مهدی (عج) در یک نگاه(رمحمدمهدی حائری پور) 14

مهدی یاوران(نصرت الله آیتی) 27

وظایف منتظران(مرتضی نائینی). 37

اندیشه مهدویت و آسیب ها(محمدصابر جعفری) 49

پرسش و پاسخ.. 54

        ملاقات(سید جعفر موسوی نسب).. 54

       جزیره خضرا(سید جعفر موسوی نسب) 65

       طول عمر(سید محمدتقی آیت اللهی) 79

چند سایت مهدویت.. 75

چند کتاب مهدویت.. 75

طرح های پیشنهادی اجرای مسابقه

 (ویژه کودکان و نوجوانان)

محمد یوسفیان

مسابقه چهارده گلبرگ.. 79

مسابقه حرم یار. 81

مسابقه گنبد سبز. 82

مسابقه جدول غیبت کبری.. 83

ضرورت طرح مباحث مهدویت(روح الله شاکری)

مقدمه

در هر بحثی پیش از پرداختن به مسائل آن، باید به ضرورت و بایستگی آن توجه کرد، تا با انگیزة قوی و توان کافی وارد آن شد.

از این رو در ابتدا با طرح سؤالاتی وارد بحث می‌شویم:

آیا مباحث مهدویت، کاربردی است و یا صرفاً تئوری و حاشیه‌ای است؟

آیا بحث از مهدویت و مسائل آن نیاز بشر امروز است و می‌تواند به انتظار او پاسخ دهد؟

بحث از مهدویت چه تحولی در زندگی انسان مسلمان ایجاد می‌کند؟ و ...

موضوع موعود یا مصلح کل، نظریه و اندیشه ای نیست که در طول زمان در اذهان پدید آمده و برای تسکین دردها و ایده‌ای برای دلداری مظلومان باشد. این انگاره، هویت شیعه است که با توجه به آیات و روایات می‌توان به ضرورت آن پی برد.

بسیاری از آمال و آرزوهای بشر در طرح مباحث مهدویت، تحقق می یابد.این موضوع، امتداد اسلام و قرآن و عترت پیامبر صلی الله علیه و آله و سلم است. مسأله‌ای ریشه‌ای که

در جای جای گزاره‌های دینی اسلام می‌توان نشانه هایی از آن را مشاهده کرد.

در این نوشتار در صدد آن هستیم که به طور اختصار، در ابعاد مختلف به طرح ضرورت مهدویت بپردازیم:

یک. بعد اعتقادی

«اعتقاد» بنیان اصلی زندگی است؛ یعنی، آنچه را که انسان در میدان عمل انجام می‌دهد، بی‌تردید به ساختار اعتقادی او بر می‌گردد. از این رو اگر انسان دارای اعتقاد صحیح و کافی باشد، در صحنه عمل گرفتار لغزش و دو دلی نخواهد شد. مهمترین چیزی که به اعتقاد درست شکل می‌دهد، معرفت است.

اگر شناخت حاصل شود، می‌توان به نتیجه رسید که امام زمان عجل الله تعالی فرجه الشریف تداوم امامت ائمه هدی علیهم السلام است، او واسطه فیض الهی، خاتم‌الاوصیاء و مظهر رسول خدا است، امام زمان عجل الله تعالی فرجه الشریف طریق معرفت به آفریدگار است؛ چنان که در روایات، راه معرفت خدا و اوصاف او، شناخت اولیای خدا و امامان معصوم دانسته شده است. اینان مظهر اسمای الهی‌اند و شناخت درست آنان، می‌تواند طریق معرفت واقعی به خدا باشد. امام صادق علیه السلام می‌فرماید: «ثلاثه لنا، ان تعرفوا فضلنا، و ان تطئوا عقبنا و اَن تنتظروا عاقبتنا...» .⁽¹⁾«... ما بر شما سه حق داریم: یکی اینکه به فضل ما معرفت پیدا کنید، دوم اینکه پیرو ما باشید و سوم اینکه منتظر فرج ما باشید...»

و همچنین فرمود: «لایقبل الله من العباد عملاً الا بمعرفتنا.»⁽¹⁾

«خداوند از بندگان عملی را نمی‌پذیرد مگر به معرفت و شناخت ما»

شیعه و سنی از پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله و سلم نقل کرده اند: «من مات و لم یعرف امام زمانه مات میتة جاهلیة.»⁽²⁾هر کس بمیرد و حال آنکه امام زمان خود را نشناخته باشد به مرگ جاهلیت مرده است».

حتی به برخی از دعاها مأمور شده ایم تا توفیق معرفت امام پیدا کنیم:

«اللهم عرفنی حجتک فانک ان لم تعرفنی حجتک ضللت عن دینی.»⁽³⁾... خدایا حجت خود را به من بشناسان، اگر حجت خود را به من نشناسانی، از دینم گمراه خواهم شد».

آیا با وجود این همه آثار، نباید به شناخت امام علیه السلام پرداخت و ابعاد وجود مقدس حضرت ولی عصر عجل الله تعالی فرجه الشریف را بهتر شناخت؟ چگونه می‌توانیم نسبت به او شناخت صحیح و درستی نداشته باشیم؟ در حالی که آن حضرت در عصر غیبت نیز، از فیض الهی خویش، مردم را محروم نمی‌کند، و همه ما مشمول فیوضات امامت او هستیم؟

دو. بعد اجتماعی

بشر از روزی که روی زمین قرار گرفت، پیوسته در آرزوی یک زندگی اجتماعی سعادت بخش بوده و به امید رسیدن چنین روزی گام نهاده است. اگر این خواسته تحقق خارجی نداشت، هرگز چنین آرزو و امیدی در نهاد وی نقش نمی‌بست؛ همان طور که اگر غذا یا  آبی نبود، تشنگی و گرسنگی هم نبود... .

«مهدویت»، فکر و اندیشه ای است که آثار اجتماعی فراوانی دارد که مهمترین اثر آن، از بین بردن یأس و ناامیدی از پیکره اجتماع است. مهدویت؛ یعنی، امیدواری به آینده‌ای روشن و پیامی رهایی‌بخش به بشر سرخورده و ستم دیده و اینکه روزی یک مرد الهی خواهد آمد و آنچه مردم بدان امید دارند، تحقق خواهد بخشید.

شخص مسلمان، باور قطعی دارد که تنها نظام اجتماعی که می‌تواند به خواسته‌های مشروع او پاسخ دهد و نظامی را براساس حق و عدالت شکل دهد، نظام زیبای حکومتی اسلام است که شکل آن در عصر ظهور ولی عصر علیه السلام تحقق خواهد یافت. این، یعنی امید، نشاط و زندگی. این اندیشه آن قدر روشن است که حتی برخی از مستشرقان (نظیر ماربین فیلسوف آلمانی) هم بدان تصریح کرده است: «از جمله مسائل اجتماعی بسیار مهم که همیشه [می‌تواند] موجب امیدواری و رستگاری [باشد] همانا اعتقاد به وجود حجت عصر و انتظار ظهور او است.»

بنابراین اعتقاد به وجود مقدس مهدی موعود(عج)  امید را در دل‌ها زنده می‌کند. هیچ وقت انسانی که معتقد به این اصل است، نا امید نمی‌شود، چون می‌داند یک پایان روشن حتمی وجود دارد... و سعی

می‌کند که خودش را به آن برساند⁽¹⁾و از حرکت نمی‌ایستد بلکه سعی در پویایی آن دارد و در برابر سختی‌ها و ناملایمات تن به شکست نمی‌دهد. این بزرگترین ره آورد اجتماعی برای بشر در پرتو اعتقاد به مهدویت است.

سه. بعد سیاسی

مردم پیوسته شاهد شکست مکتب‌ها و حکومت‌های مختلف در صحنه جهانی بوده‌اند. سالیان دراز دو ایدة غالب ـ کاپیتالیسم نمایندة اندیشه لیبرال دموکراسی غرب و کمونیسم نماینده سوسیالیسم ـ همچون دو درنده‌ای با سلاح‌های اتمی و ...جهان را تهدید کردند. این تهدیدها، آشکارترین دلیل بر عجز و درماندگی برنامه‌ها و ایده‌های آنها است.

این دو تفکر سالیان متمادی، افکار و اندیشه سیاسی جوامع بشر را تحت الشعاع خود قرار داده بود. ولی در طول سالیان گذشته یکی سقوط کرده و دیگری در حال سقوط است زیرا به راحتی می‌توان چالشهای موجود در اندیشه لیبرال دموکراسی غرب را مشاهده کرد. آنچه از بحرانهای اخلاقی، معرفتی، روانی و تکنولوژی و ... در آن پدید آمد، همه نشان آن دارد که این امپراطوری، در انتظار یک شکست سنگین است.

حال تکلیف این بشر وامانده و سرگشته از ناکامی‌ها و شعارهای بی‌عمل و نظاره‌گر سراب‌ها چیست؟

بشر امروزی تشنه یک طرح و نگاه جدید در عرصه سیاسی جهان است. به واقع بشر امروز در یک عطش فوق‌العاده به سر می‌برد، و آنچه می‌تواند او را سیراب کند، فقط طرح مدینه فاضله مهدوی است.

نظریه مهدویت، یک اندیشه جهانی است و این اندیشه برای جهان و اداره آن طرح و برنامه دارد.

از این رو تنها برنامه‌ای که می‌تواند پاسخگوی بشر معاصر باشد، این اندیشه است، مهدویت در عرصة حکومت دارای اهداف بلند و ارزشی است، و حتی می‌تواند این فکر برای حکومت دینی ما نیز یک طرح راهبردی باشد.

اگر مهدویت به خوبی تبیین شود، حرکت‌های اصلاحی در سراسر جهان به بهترین شکل روح و حیات می‌گیرد، چنان که انقلاب اسلامی ایران به عنوان زمینه و بستری مناسب برای انقلاب بزرگ امام مهدی عجل الله تعالی فرجه الشریف شکل گرفت.

چهار. بعد تاریخی

مهدویت در راستای مسأله امامت و در امتداد نبوت و خاتمیّت است، از این رو در مرحله‌ای حساس از تاریخ آغاز شده و تا امروز ادامه یافته است و تا آخرین لحظة حیات دنیوی بشر نیز باقی خواهد بود. بنابراین چگونگی «امامت» از امام علی علیه السلام تا ولی عصر عجل الله تعالی فرجه الشریف و عکس‌العمل مسلمانان دربارة امامت (بطور عام) و مهدویت (بطور خاص) و نیز حوادث تاریخی در این زمینه می‌تواند از موضوعات مهم و حساس تاریخ اسلام به شمار آید.

مسأله مهدویت در طول تاریخ مطرح بوده است،  روایات شیعه و سنی مملو از بشارات پیامبر گرامی به آمدن حضرت مهدی عجل الله تعالی فرجه الشریف است. موعود باوری در طول حیات تاریخی اسلام منشأ آثار فراوان بوده است.

جالب اینجا که بسیاری از حرکت‌های اصلاحی به خصوص در عصر حاضر متأثر از اندیشه مهدویت بوده است؛ به طوری که بسیاری از نهضت‌های ضد استعماری تحت تأثیر این حرکت قرار گرفت (مثل فاطمیان در مصر، مهدی سودانی در سودان و ...) حرکت اصلاحی موعود باوری آن چنان در جامعه اسلامی تأثیر شگرف گذاشت که برخی از دسیسه گران با استفاده ابزاری از واژة مهدی، و ادعای مهدویت عده‌ای از مردم را در جوامع اسلامی به خود مشغول کردند.

پنج. بعد فرهنگی

اشاره

یکی از وظایف ما مسلمانان، زمینه سازی و گسترش فرهنگ مهدویت و جلوگیری از تأخیر در ظهور آن حضرت است. کار در بعد فرهنگی در عرصه مهدویت به چند محور نیاز دارد:

1. تبیین استراتژی انتظار

استراتژی انتظار؛ یعنی کلان نگری و به کارگیری همه نیروها و توانایی‌ها برای تحقق ظهور حضرت، این امر تحقق نمی‌یابد مگر اینکه در این عرصه از هر گونه برنامه منفعلانه سرپیچی کرده و خود را به یک برنامه فعال و پرتحرک واداشت تا با سازمان دهی همه نیروها و توان موجود به اهداف مورد نظر دست یازیم. برای تحرک لازم در این زمینه باید

آینده‌نگری داشت؛ زیرا  بدون تبیین روشن آینده نمی‌توان برنامه درستی تدوین کرد.

همچنین باید از تمام ظرفیت‌های موجود در جامعه استفاده کرد که این انتظار به معنای واقعی کلمه شکل بگیرد، و راه از بیراهه شناخته شود تا گرفتار انتظار منفی و ایستا نشویم.

2. آسیب شناسی

باید تلاش کرد نقاط آسیب‌پذیر را شناخت و سعی در حلّ این آسیب‌ها داشت: به عنوان نمونه، نباید با طرح افراطی ملاقات با امام زمان علیه السلام، اساس مهدویت را در ملاقات خلاصه کرد، چرا که با عدم تحقق ملاقات، عده‌ای دچار یأس و نا امیدی می‌شوند و ... و یا به طرح یک طرفه قهر و غضب امام پرداخت.

همچنین بایستی مراقب باشیم، مفهوم انتظار، تحریف نشود و اندیشه‌های نادرست (مانند ظلم پذیری و ...) در جامعه حاکم نگردد.

3. دشمن شناسی

دشمن از هر حربه‌ای استفاده می کند تا جلوی تفکر مهدویت را در جامعه اسلامی بگیرد و یا آن را تحریف کند. با توجه به آنچه گفته شد (ثمرات مهدویت و ...)، اگر دشمن این کار را نکند باید تعجب کرد؛ زیرا ماهیت دشمنی همین است! باید کوشید با شناخت صحیح مباحث مهدویت، جلوی هر گونه تخریب و تحریف در آن را گرفت.

امام مهدی (عج) در یک نگاه (محمدمهدی حائری پور)

آغاز سخن

همه مسلمین اتفاق نظر دارند که پیامبر اسلام صلی الله علیه و آله و سلم فرمودند: هر کسی بمیرد در حالی که امام زمان خود را نشناخته باشد، مرده است به مرگ دوران جاهلیت!!⁽¹⁾

بعلاوه روایات فراوان دیگر از امامان معصوم‌علیهم السلام رسیده است که حکایت از اهمیّت فراوان مسئله امام‌شناسی دارد و جالب اینکه در روایات سفارش شده است که در این مسیر از خداوند کمک بخواهید. در روایتی از امام صادق علیه السلام آمده است که در دوران غیبت اینگونه دعا کنید: اَللّهُمَ عَرِّفنی حُجَّتک فَاِنَّک اِنْ لَمْ تُعَرِّفْنی حُجَّتک ضَلَلْتُ عَنْ دینی.⁽²⁾

خدایا حجت خود را به من بشناسان زیرا که اگر او را به من نشناسانی از دین خود گمراه خواهم شد.

 بنابراین مسئله شناخت امام با سرنوشت آدمی

ارتباط دارد و او که تنها راه سعادت و بهروزی است مصداق کامل راه خدایی است.

 اَلسَّلامُ عَلَیْک یا سَبیلَ اللّهِ الَّذی مَن سَلَک غَیرَهُ هَلَک.⁽¹⁾

 سلام بر تو ای راه خدا که هر کسی غیر آن راه رود، هلاک می شود.

 برادر و خواهر گرامی!

 ما که خود را شیعه امام عصر علیه السلام می دانیم و دوست داریم از بهترین یاوران آن عزیز غایب از نظر باشیم و در آتش هجران او می سوزیم و برای ظهور زیبایش پیوسته دعا می کنیم چقدر نسبت به آن حجت خدا معرفت و شناخت داریم؟

 بیائیم به عنوان یک وظیفه بزرگ الهی گام‌هایی در راه آشنایی بیشتر با امام خویش برداریم.

امام مهدی علیه السلام در یک نگاه

دوازدهین پیشوای معصوم علیه السلام حضرت حجةبن الحسن المهدی علیه السلام در نیمه شعبان سال 255 هجری قمری در شهر سامراء (از کشور عراق) به دنیا آمد. نام شریف حضرت همان نام پیامبر صلی الله علیه و آله و سلم است و کنیه حضرت مثل پیامبر «ابوالقاسم» است. پدر بزرگوارش پیشوای یازدهم، امام حسن عسکری علیه السلام و مادر گرامیش، نرجس خاتون است که از نظر فضیلت و کرامت به حدّی است که حکیمه خاتون، خواهر امام هادی علیه السلام او را سرآمد و سرور خاندان خویش و خود را خدمتگزار او می نامد.⁽²⁾

القاب آن حضرت بسیار است، از جمله:

 1. «مهدی» که مشهورترین لقب آن حضرت است و به معنی هدایت شده از سوی خداست.

 2. «قائم» به معنی قیام کننده به حق.

 رسول خدا صلی الله علیه و آله و سلم فرمودند: از این جهت قائم را قائم نامیدند که پس از فراموش شدن نامش قیام می کند.⁽¹⁾

 3. بقیة اللّه یعنی بازمانده الهی. به این لقب مشهور شده چون آخرین حجت خدا و ذخیره الهی برای عالم است.

لقب‌های دیگر حضرت عبارتند از: حجة اللّه، خلف صالح، منتقِم، صاحب الامر، صاحب الزمان، منصور و منتظر.

ویژگی‌های ظاهری و اخلاقی حضرت

 حدیث‌نگاران و تاریخ نویسان بر اساس روایات فراوان، شمایل و اوصاف آن حضرت را بیان کرده‌اند که به برخی از آنها اشاره می شود:

 حضرت مهدی علیه السلام چهره‌اش جوان و گندم‌گون، ابروانش هلالی و کشیده، چشمانش سیاه و درشت، شانه‌اش پهن، دندان‌هایش برّاق و گشاده، بینی اش کشیده و زیبا، پیشانی اش بلند و تابنده، استخوان‌بندیش استوار، گونه‌هایش کم گوشت و بر گونه راستش خالی مشکین، عضلاتش پیچیده و محکم، اندامش متناسب و زیبا و هیئتش خوش منظر و رباینده است.⁽²⁾

و اما از نظر اخلاقی در روایتی از پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله و سلم نقل شده است که فرمودند:

 او شبیه‌ترین مردم به من است در قیافه و گفتار و رفتار.⁽¹⁾

همچنین از ویژگی های حضرت، شب‌زنده‌داری و انس با سجّاده مناجات است و در روایات آمده است که چهره گندم‌گون او مایل به زردی است به خاطر عبادت و بیداری شب.

و از ویژگی های حضرت آنست که اهل جهاد و مبارزه است. با هیچ ظالم و ستمکاری سازش ندارد و با آنان تا آنجا می‌جنگد که ریشه ظلم و ستم را از پهنه زمین برچیند. امام صادق علیه السلام درباره آیه «وَ قاتِلوُهُمْ حَتّی لاتَکونَ فِتْنَةٌ وَ یَکوُنَ الدّینُ کلُّه لِلَّهِ»⁽²⁾فرمود: هنوز تأویل این آیه تحقق نیافته است؛ وقتی قائم ما قیام کند آنها که او را درک کنند، تأویل این آیه [و معنی باطنی آن] را خواهند دید.⁽³⁾

ولی آن حضرت، در کنار جهادگری و مبارزه و صلابت در مقابل دشمنان، با مردم بسیار مهربان و صمیمی است. در روایتی از امام رضا علیه السلام آمده است:

آن حضرت نسبت به مردم از پدر و مادرشان، مهربانتر و دلسوزتر است.⁽⁴⁾

و حضرت مهدی خود فرمودند: ما هرگز شما (شیعیان) را به حال خود رها نکرده و شما را از یاد نبرده‌ایم و اگر جز ا ین بود بلاها از هر سو بر شما

فرود می آمد و دشمنان، شما را نابود می کردند.⁽¹⁾

یکی دیگر از ویژگی‌های رفتاری حضرت زهد و ساده‌زیستی ایشان است مثل پدران بزرگوارش.

امام صادق علیه السلام فرمودند: به خدا قسم لباس مهدی نیست مگر پوششی خشن و خوراک او نیست مگر غذایی ساده.⁽²⁾

 در روایتی از امام صادق علیه السلام سایر ویژگی‌های حضرت اینگونه مطرح شده است:

 او در برابر خدا از همه فروتن‌تر است. آنچه به مردم فرمان می دهد بیش از دیگران به آن عمل می کند و آنچه مردم را از آن نهی می کند خود بیش از همگان از آن پرهیز می کند... او داناترین، حکیم‌ترین، پرهیزگارترین، بردبارترین، سخی ترین و عابدترین مردم است... دیدگانش در خواب فرو می رود ولی دلش همیشه بیدار است. فرشتگان با او سخن می‌گویند. عطر وجودش از هر مشکی خوشبوتر است...⁽³⁾

امام مهدی عجل الله تعالی فرجه الشریف در قرآن

در قرآن کریم، درباره مسائل آینده جهان و حوادث آخرالزمان و حکومت یافتن صالحان - گاه به اشاره و گاه به تصریح - سخن گفته شده است. مفسران قرآن این گونه آیات را با استفاده از احادیث پیامبر و اهل‌بیت علیهم السلام به وجود مقدس حضرت مهدی علیه السلام و یاوران آن حضرت و دوران سبز حاکمیت او تفسیر کرده‌اند. یکی از آن آیات، آیه 55 سوره مبارکه نور

است.

خداوند تبارک و تعالی می فرماید:

خداوند آنان را از شما که ایمان آورده و عمل صالح انجام داده‌اند وعده داده است که البته ایشان را در زمین خلافت خواهد بخشید همان گونه که پیشینیان آنهارا خلیفه ساخت و دین آنها را که برای آنها پسندیده است استوار و پایدار خواهد گردانید و پس از آنکه گرفتار ترس و بیم بودند، ایمنی و امان خواهد بخشید...

 در این آیه شریفه خداوند متعال سه وعده بزرگ به مؤمنان نیک سیرت داده است: خلافت و حاکمیت بر زمین، استواری و فراگیری آئین و دین الهی و ایمنی و امنیّت در همه جهان برای مؤمنان.

 نکته مهم اینکه از سویی وعده خدا حق است و تخلف‌ناپذیر و از سوی دیگر جهانی شدن آئین الهی تا کنون اتفاق نیفتاده است به همین جهت مفسّر بزرگ قرآن مرحوم طبرسی رحمةالله در تفسیر این آیه می گوید:

چون گسترش دین در سراسر زمین و جهان‌گیر شدن آیین، از گذشته تا کنون پدیدار نشده است، پس به یقین این امر در آینده اتفاق خواهد افتاد، زیرا که جهانی شدن دین اسلام وعده‌ای الهی است و وعده خدا تخلّف‌بردار نیست.⁽¹⁾

امامانِ معصوم علیهم السلام که مفسّران واقعی قرآن هستند نیز در تفسیر آیه بیانات متعدّد دارند از جمله مرحوم طبرسی رحمةالله از امام سجاد علیه السلام نقل کرده که آن حضرت پس از تلاوت آیه فوق فرمود:

به خدا سوگند اینان شیعیان ما هستند. خداوند به دست مردی از ما این کار را در حق آنان خواهد کرد و آن مرد مهدی این امت است و او همان کسی است که پیامبر صلی الله علیه و آله و سلم درباره او فرموده است: اگر از عمر دنیا جز یک روز نمانده باشد خداوند آن روز را چنان طولانی کند تا مردی از خاندان من حاکم جهان گردد. نام او همنام من است. او زمین را از عدل و داد پر خواهد کرد همانگونه که از ظلم و ستم لبریز شده باشد.⁽¹⁾

چنین مطلبی درباره این آیه از امام باقر علیه السلام و امام صادق علیه السلام نیز روایت شده است.

مراحل زندگی حضرت مهدی علیه السلام

اشاره

در دوران امامت امام دهم و یازدهم علیهما السلام در میان خلفای بنی عباس نگرانی عمیقی به وجود آمده بود این نگرانی مربوط به احادیث فراوانی بود که بشارت تولد فرزندی از امام عسکری علیه السلام را می‌داد که واژگون کننده حکومت‌های باطل خواهد بود. به همین علت بود که دوران حمل و ولادت امام مهدی علیه السلام از مردم پنهان داشته می شد. پس از ولادت نیز در مدت 5 سال که حضرت مهدی علیه السلام در روزگار پدر بزرگوارش بسر می برد زندگی مخفیانه داشت و جز اصحاب و یاران خاص امام عسکری علیه السلام کسی فرزندش را نمی دید آن هم به صورت پراکنده. امام عسکری علیه السلام در آن دوره دو وظیفه اساسی را عهده دار بود یکی حفظ جان فرزندش از گزند خلفای عباسی و دیگر اثبات وجود او و اعلام امامتش به شیعیان و به همین

جهت در فرصت‌های مناسب آن حضرت را به یاوران و شیعیان خاص و رازدار معرفی کرد.

 چند تن از اصحاب خاص امام یازدهم نقل کرده‌اند:

 چهل تن از شیعیان نزد امام عسکری علیه السلام گرد آمدیم؛ آن حضرت فرزندش را به ما نشان داد و فرمود: این امام شما پس از من و جانشین من است. از او پیروی کنید و از گرد او پراکنده نگردید که هلاک می شوید و دینتان تباه می گردد. این را هم بدانید که پس از امروز او را نخواهید دید.⁽¹⁾

غیبت صغری

 با شهادت امام حسن عسکری علیه السلام در سال260 هـ . ق غیبت کوتاه مدت امام علیه السلام آغاز شد که تا سال329هـ . ق به طول انجامید. این دوره نقش بسیار مهمی در ایجاد آمادگی شیعه برای پذیرش غیبت بلند مدت داشت.

زیرا در طول غیبت صغری گرچه امام از نظرها پنهان بود اما کسانی بودند که با آن حضرت در تماس بودند و سِمتِ نائب خاص امام را داشتند. شیعیان به وسیله نائبان خاص مشکلات و مسائل خود را به عرض حضرت می رساندند و پاسخ آنها را دریافت می کردند و در مواردی به وسیله آن نائبان به دیدار امام شرفیاب می شدند. نام و شرح داستان شرفیابی آنها در کتب معتبر آمده است.

 نائبان خاص که همگی از علما و بزرگان شیعه بوده‌اند به ترتیب دوران نیابت عبارتند از:

 2. ابوجعفر، محمد بن عثمان عمری فرزند نائب اول است که تا سال 305 هـ .ق زندگی کرده و چهل سال نائب ا مام عصر بوده است.

 3. ابوالقاسم، حسین بن روح نوبختی که تا سال 326 هـ .ق زندگی کرده و 21 سال نیابت کرده است.

 4. ابوالحسن، علی بن محمد سمری که تا سال 329 هـ .ق زندگی کرده و سه سال نائب حضرت بوده است.

غیبت کبری

 پس از پایان دوره غیبت صغری، دوران غیبت کبری (= دراز مدت) شروع شد که تا کنون ادامه یافته است و به امر خداوند تا فراهم شدن زمینه‌های ظهور ادامه خواهد یافت.

 آنچه مهم است اینکه همان گونه که در دوره غیبت صغری، شیعیان حضرت بدون رهبر و سرپرست نبودند و به واسطه نائبان خاص با آن حضرت در تماس بودند و وظایف خود را می شناختند در دوره غیبت کبری نیز به وسیله نائبان عام امام، به وظایف و تکالیف خود آشنا می گردند.

تفاوت نائب خاص و عام در این است که در نیابت خاصّه، امام اشخاص معینی را نائب خود قرار داده بود که به اسم و رسم آنها را معرفی نموده و هر کدام را به وسیله نائبِ پیش از خود به مردم شناسانده بود ولی در نیابت عامّه، بر اساس یک

ضابطه کلّی، نائبان را معرفی کرده است و هر فردی که آن ضابطه را در همه ابعاد دارا باشد نایب امام شناخته می‌شود و به نیابت از امام، ولی مسلمین در امر دین و دنیا خواهد بود.

این مقام به وسیله خود حضرت مهدی علیه السلام به عالمان واجد شرایط، واگذار شده است. شیخ طوسی و شیخ صدوق و شیخ طبرسی از علمای بزرگ شیعه از اسحاق بن عمار نقل کرده‌اند که گفت:

مولای ما حضرت مهدی (در مورد وظیفه شیعیان در عصر غیبت) فرموده است: وَ اَمَّا الْحَوادِثُ الْواقِعَةِ فَارْجِعُوا فیها اِلی رُواةِ حَدیثِنا فَاِنَّهُمْ حُجَّتی عَلَیْکمْ وَ اَنَا حُجَّةُ اللّهِ عَلَیْهِمْ.⁽¹⁾

یعنی در حوادث و رخدادهایی که واقع می شود (و پیش می آید) به روایت‌کنندگان حدیث ما رجوع کنید که آنان حجت من بر شما و من حجت خدا بر آنان هستم.

 مراد از راویان حدیث، همان فقها و دین‌شناسان متعهد هستند همانگونه که در روایت دیگری از امام صادق علیه السلام شرائط عملی آنها اینگونه بیان گردیده است:

وَ اَمَّا مَنْ کانَ مِنَ الْفُقَهاء صائناً لِنَفْسِهِ حافِظاً لِدینِهِ مُخالِفاً لِهَواه مُطیعاً لاِمْرِ مَوْلاه فَلِلْعَوامِ اَنْ یُقَلِّدُوهُ.⁽²⁾

یعنی هر یک از فقیهان که مراقب نفسش و نگهبان دینش و مخالف هوای و هوسش و اطاعت کننده فرمان مولایش (= ائمه علیه السلام ) باشد، بر مردم لازم است که از او تقلید کنند (و وظائف خود را از او جویا

شوند)

 بدین ترتیب، امور مسلیمن در زمان غیبت کبری به دست «ولی فقیه» قرار گرفت که با نظر او باید انجام گیرد.

فضیلت انتظار و مقام منتظِر

ما اکنون در دوره انتظار هستیم. آن هم انتظار مقدم مهدی علیه السلام و ظهور دولت حقّ؛ در روایات فضیلت‌های فراوان برای «انتظار فرج» مطرح شده و مقامی بس والا برای منتظران مهدی علیه السلام بیان گردیده. در روایتی از پیامبر خدا صلی الله علیه و آله و سلم   نقل شده است که: بهترین عبادت امتّ من انتظار فرج است⁽¹⁾و در سخنی از امام صادق علیه السلام روایت شده که: منتظِر امر (حکومت) ما، مثل کسی است که در راه خدا به خون خود غلتیده باشد.⁽²⁾

با توجه به این روایات باید دید انتظار چیست؟ و منتظِر کیست؟ آیا من و شما هم در خیمه انتظار قرار داریم و از جمله منتظران مهدی به شمار می آییم؟

بی تردید «انتظار» حقیقتی عمیق  است و آثار و لوازمی دارد و «منتظر» وظائف و تکالیفی بر عهده دارد.

«انتظار فرج» امید به آینده‌ای روشن است و به زندگی انسانِ منتظر رونق و نشاط می بخشد و او را از حالت یأس و ناامیدی بیرون می برد.

 مقام معظم رهبری (مدظله العالی) می فرماید: قانع نشدن به وضع موجود و تلاش فزاینده و مستمر در انجام اعمال نیک و خیر یک بُعد از انتظار است.⁽³⁾

به راستی اگر دنیا را خورشیدی روشن خواهد کرد آیا ما باید تا آمدن آن خورشید نورانی در تاریکی بنشینیم یا لازم است اقدامی کنیم و چراغی بیفروزیم؟

بنابراین آنکه منتظر واقعی ظهور است به دنبال کسب آمادگی و زمینه‌سازی برای ظهور است. هم خود را برای یاوری حضرت آماده می کند با خودسازی و کسب فضائل اخلاقی و تقویت ایمان و معنویّت. و هم به نیروسازی و پرورش و تربیت دیگران همت می گمارد با امر به معروف و نهی از منکر و کار فرهنگی مداوم. بنابراین «منتظِر» نه نسبت به خود بی تفاوت است و نه نسبت به محیط پیرامون خود بی تعهّد؛ چنین فردی پیوسته به دنبال اهداف امام خویش است و نیرو و انرژی خود را در آن سمت و سو صرف می کند بنابراین انسانی است دارای هویّت و هدف‌مند.

البته در نقطه مقابل، دشمن برای رسیدن به اهداف خود همیشه به دنبال ایجاد فضای یأس و نومیدی، در میان ملتهاست و به همین جهت با هر پدیده اُمید بخشی، مبارزه می کند و چون «اعتقاد به مهدی» و «انتظار فرج»، عاملی اساسی برای امید و حرکت است با شیوه‌های مختلف با آن مقابله می کند؛ گاهی اصل مهدویّت را که مورد قبول همه مسلمین است انکار می کند و گاهی با تحریف و خرافه‌پردازی، به دنبال تخریب این عقیده مهم اسلامی و الهی است.

مقام معظم رهبری (مدظله العالی) در این زمینه می فرماید: امروز سیاست‌گذاران و طراحان استکباری مهمترین هدف خود را ایجاد فضای یأس‌آلود برای ملتها

قرار داده‌اند و تلاش می‌کنند به ملتها اینگونه تفهیم شود که فرهنگ و اعتقادات و شخصیت ملی و مذهبی ملتها نمی تواند کارساز باشد اما در مقابل آن، تفکر انتظار فرج و گشایش، امیدبخش و حرکت آفرین است.⁽¹⁾و در جای دیگر می فرماید: حرکت آن حضرت هر سمتی باشد باید حرکت پیروان او هم به همان سمت باشد.⁽²⁾

بنابراین انتظار به معنی حرکت در مسیر مهدی علیه السلام است و منتظر کسی است که پیوسته با ظلم و ستم و بی عدالتی می جنگد و خود را به فساد و آلودگی، گره نمی زند چون در انتظار امامی است که با قیامش جهان را پر از عدل و داد خواهد کرد و از هر ظلم و ستم پاک خواهد نمود، به امید آن روز.

مهدی یاوران (نصرت الله آیتی)

اشاره

یاران امام مهدی عجل الله تعالی فرجه الشریف چه کسانی اند؟ چه ویژگی‌هایی دارند؟ آیا ما می‌توانیم در زمرة آنان قرار بگیریم؟

اهمیت دانستن ویژگی‌های یاران امام مهدی عجل الله تعالی فرجه الشریف به این جهت است که:

یکم. آگاهی از این ویژگی‌ها، معیاری است که به کمک آن، ما می‌توانیم خود را محک زده و بدانیم که آیا ما نیز در زمرة یاران آن حضرت قرار داریم یا خیر.

دوّم. یکی از مهم‌ترین شرایط ظهور امام مهدی عجل الله تعالی فرجه الشریف فراهم شدن یاران کارآمد است؛ با فهم این ویژگی‌ها و تلاش در مسیر کسب آنها، می‌توانیم یکی از شرایط ظهور را ایجاد کرده و در نتیجه به روز پرشکوه ظهور نزدیک‌تر شویم. بعضی از ویژگی‌ها عبارت است از:

1. معرفت

اساسی‌ترین ویژگی یاران امام مهدی عجل الله تعالی فرجه الشریف، معرفت عمیق نسبت به خداوند متعال است. این معرفت آن‌چنان استوار است که نه شبهات در آن خللی ایجاد می‌کند و نه تردیدها و شک‌ها در حریمش راه می‌یابد. امام علی علیه السلام می‌فرماید: «رجال مؤمنون عرفوا الله حق معرفته و هم

انصارالمهدی فی آخرالزمان».⁽¹⁾یاران مهدی عجل الله تعالی فرجه الشریف در آخرالزمان کسانی‌اند که به خداوند آن چنان که شایسته است، معرفت دارند».

2. ایمان و عمل صالح

ثمرة معرفت به خداوند، ایمان به او و عمل صالح است. بنابر این یاران امام مهدی عجل الله تعالی فرجه الشریف زندگی مؤمنانه‌ای دارند و اخلاق و رفتارشان، شایسته و انسانی است. برای اهمیت این دو ویژگی همین بس که خداوند، وقتی می‌خواهد کسانی را که در آخرالزمان حکومت عدل جهانی را بر پا می‌دارند معرفی کند، ایمان و عمل صالح آنان را مطرح می‌فرماید: (وعدالله الذین امنوا منکم وعملوا الصالحات لیستخلفنّهم فی الارض...).⁽²⁾«خداوند به کسانی از شما که ایمان آورده و کارهای شایسته انجام داده‌اند وعده میدهد که قطعاً آنان را حکمران روی زمین خواهد کرد...»

3. عبادت (ذکر)

معرفت و ایمان ریشه دوانده در دل یاران امام مهدی عجل الله تعالی فرجه الشریف، آنها را به خضوع در برابر حق‌تعالی و  تلاش در مسیر بندگی سوق می‌دهد. امام صادق علیه السلام عبادت و راز و نیاز یاران امام مهدی عجل الله تعالی فرجه الشریف را این‌گونه ترسیم فرموده است: «لهم فی اللیل اصوات کاصوات الثواکل حزناً

من خشیة الله»؛⁽¹⁾«یاران مهدی عجل الله تعالی فرجه الشریف در دل شب از خشیت خداوند ناله‌هایی دارند، مانند ناله‌های مادران پسر مرده».

پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله و سلم می‌فرماید: «مجدّون فی طاعة الله»؛⁽²⁾«آنان در طریق عبودیت اهل جدّیت و تلاش‌اند».

4. معرفت امام

ویژگی دیگر یاران امام مهدی عجل الله تعالی فرجه الشریف، بینش عمیق آنان نسبت به آن حضرت است. امام سجاد علیه السلام در این خصوص فرموده: «...القائلین بامامته»؛⁽³⁾«آنان به امامت مهدی عجل الله تعالی فرجه الشریف اعتقادی [راسخ] دارند». این معرفت ژرف دو ثمره اساسی دارد: عشق ورزی به ساحت مقدس امام مهدی عجل الله تعالی فرجه الشریف و اطاعت بی چون و چرا از او (محبت و اطاعت)

5. محبت

دل‌های یاران امام مهدی عجل الله تعالی فرجه الشریف سرشار از محبت به آن حضرت است، به گونه‌ای که در آوردگاه رزم، او را مانند نگینی در بر می‌گیرند و جان خود را سپر بلایش می‌کنند. امام صادق علیه السلام می‌فرماید: «یحفّون به و یقونه بانفسهم فی الحرب»؛⁽⁴⁾«[یاران مهدی عجل الله تعالی فرجه الشریف ] در میدان رزم گردش می‌چرخند و با جان خود از او محافظت می‌کنند».

6. اطاعت

مقدم داشتن خواست حضرت بر خواست خود، از دیگر شاخصه‌های یاوران امام مهدی عجل الله تعالی فرجه الشریف است. امام صادق در این خصوص فرمودند: «هم اطوع له من الامة لسیدها»؛⁽¹⁾«اطاعت آنان از مهدی عجل الله تعالی فرجه الشریف از فرمانبرداری کنیز در برابر مولایش بیشتر است».

یاران امام در برابر قرائت آن حضرت، از خود قرائتی ندارند و هیچ‌گاه به بهانة نواندیشی و روشن‌بینی، از امام خود سبقت نمی‌گیرند.

7. شهادت طلبی

از امام صادق علیه السلام روایت شده است: «... و یتمنون ان یقتلوا فی سبیل الله»؛⁽²⁾«یاران مهدی عجل الله تعالی فرجه الشریف آرزو می‌کنند که در راه خدا به شهادت برسند». قیام امام مهدی عجل الله تعالی فرجه الشریف از نظر جغرافیایی، گسترده‌ترین جنبش‌ها است؛ چرا که حکومت عدل آن حضرت جهانی بوده و همة زمین را در برخواهد گرفت. برای پی‌ریزی حکومتی با این وسعت و عظمت، یاران آن حضرت باید ویژگی‌های مناسب با این کار بزرگ داشته باشند.

8. وسعت نگاه

اگر امام مهدی عجل الله تعالی فرجه الشریف می‌خواهد جهانی را به معنویت و رشد برساند، یاران حضرت نیز ایده‌هایی بزرگ، نگاهی جهانی و طرح و برنامه‌هایی فراگیر خواهند داشت.

9. جهاد و مقاومت

در مسیر گسترش فضیلت و عدالت در پهنة گیتی، هدایت‌گریزان و عدالت ستیزان فراوانی وجود دارند که سدّ راه امام شده و در برابرش صف خواهند کشید. بنابراین یاران و همراهان آن حضرت، اهل جهاد و مقاومت در راه خدا هستند.

امام علی علیه السلام در تفسیر آیة (یجاهدون فی سبیل الله)⁽¹⁾فرمود: «هم اصحاب القائم»؛⁽²⁾«آنان یاران امام قائم‌اند».

10. شجاعت

اگر جهاد و مبارزه، جهانی و فراگیر است، پس یاران امام مهدی عجل الله تعالی فرجه الشریف شجاعت و جسارتی در خور و عزم‌هایی پولادین‌دارند. امام سجاد علیه السلام می‌فرماید: «جعلت قلوبهم کزبر الحدید»⁽³⁾«دل‌های یاران مهدی عجل الله تعالی فرجه الشریف چون پاره‌های آهن شده است».

11. ایثار

این حرکت گسترده، برای هدایت و سازندگی است. بنابراین یاران حضرت مهدی عجل الله تعالی فرجه الشریف سختی‌ها را به جان خریده و از خوشی‌ها و لذت‌ها چشم می‌پوشند و با دست‌های مهربانشان، خوبی‌ها و خوشی‌ها را به دیگران هدیه می‌دهند؛ تا از این رهگذر، قلب‌ها را نرم کنند و رهیدگان را به دامان پر از مهر و محبت دین برگردانند.

12. بردباری

آنان در راه تحقّق آرمان‌های جهانی امام مهدی عجل الله تعالی فرجه الشریف، مشکلات و مصایب فراوانی را به جان می‌خرند؛ ولی از سر اخلاص و تواضع، عمل خود را هیچ پنداشته و به جهت هجوم سختی‌ها و تحمل مشقت‌ها، بر خداوند منّت نمی‌گذارند: «قوم... لم یمنّوا علی الله بالصبر»؛⁽¹⁾«یاران مهدی عجل الله تعالی فرجه الشریف کسانی‌اند که به جهت بردباری‌شان بر خداوند منت نمی‌گذارند».

13. یکدلی

از آنجایی که هواها و خودخواهی‌ها از یاران امام مهدی عجل الله تعالی فرجه الشریف رخت بر بسته و به جای آن، خداخواهی و خداپرستی نشسته است، آنان یک رنگ و یک دل‌اند: «قلوبهم مجتمعة».⁽²⁾«یاران مهدی عجل الله تعالی فرجه الشریف دل‌هایی متحد دارند».

14. استواری

توجه به وجود تأییدات الهی در حرکت بزرگ ولی‌عصر عجل الله تعالی فرجه الشریف، تأثیر شگرفی بر روان یاران آن حضرت بر جای خواهد گذاشت و ملامت‌ها و سرزنش‌های کوته بینان و عافیت‌طلبان در عزم‌شان خللی نخواهد افکند: امام علی علیه السلام در تفسیر آیه ((یا ایها الذین آمنوا من یرتد منکم عن دینه فسوف یأتی الله بقوم یحبهم و یحبونه ... و لا

یخافون لومة لائم...))⁽¹⁾فرمود: «هم اصحاب القائم»؛⁽²⁾«آنان یاران امام قائم عجل الله تعالی فرجه الشریف هستند».

15. ستم ستیزی

از جمله آرمان‌های حضرت، ظلم‌ستیزی است و کسانی خواهند توانست همراه او برای قطع ریشه‌های ستم و بی‌عدالتی گام بردارند و در این مسیر استوار بمانند که خود نیز از ظلم، گریزان باشند و خویشتن را از جور و ستم پیراسته سازند. در دعای ندبه آمده است:

«این المعدّ لقطع دابر الظلمه»؛ «کجا است مهیا شده برای ریشه کن نمودن نسل ستمگران».

16. احیای سنن

ازدیگر رسالت‌های حضرت مهدی عجل الله تعالی فرجه الشریف، احیای فریضه‌ها و سنت‌های الهی است؛ یاران او نیز نسبت به این امر، باید اهتمام کامل داشته باشند:

«این المدّخر لتجدید الفرائض والسنن»؛ «کجا است، آن ذخیره‌ای که فریضه‌ها و سنت‌ها را احیا می‌کند؟»

17. احیای قرآن

آن حضرت قرآن را از غربت به در می‌آورد و گردهای نشسته بر رُخش را می‌زداید. یاران او نیز نه تنها اهل قرائت قرآن‌اند؛ بلکه آن را در اعماق

جانشان جریان بخشیده و با آن زندگی می‌کنند: امام علی علیه السلام می‌فرماید: «یجلی بالتنزیل بصائرهم و یرمی بالتفسیر فی مسامعهم»؛⁽¹⁾«با قرآن دیدگانشان نورانی می‌شود و تفسیر آن در گوش جانشان جا می‌گیرد».

«أین المؤمّل لاحیاء الکتاب وحدوده»؛ «کجا است آن‌که آرزو می‌رود قرآن و حدودش را زنده کند».

18. عصیان ستیزی

یاران حضرت حقیقتاً از آلودگی‌های مختلف پاک هستند. آنها با قول و عمل خویش، با بدی‌ها مبارزه می‌کنند. امر به معروف و نهی‌ازمنکر، یکی از ویژگی‌هاست که قرآن برای مؤمنان واقعی بر شمرده است.

«این مبید أهل الفسوق والطغیان والعصیان»؛ «کجا است آن بنیان کن اصحاب فسق و عصیان و طغیان؟»

19. عزتمندی

آن حضرت می‌آید تا عزت واقعی مؤمنان را در ظاهر، نمایان سازد و بی‌مایگی و بی‌پایگی برتری ظاهری جبهة طاغوت را بر ملا کند. کسانی خواهند توانست با او در پیمودن این مسیر همراه و هم‌گام باشند که به عزّت واقعی پارسایان، با تمام وجود اعتقاد داشته باشند و باطل را ذلیل و زبون بدانند: «أین معزّالاولیاء و مذلّ الأعداء»؛ «کجا است عزت‌بخش دوستان و

خوار‌کنندة دشمنان؟»

بشارت‌ها

پس یاوران مهدی عجل الله تعالی فرجه الشریف به حق از صفاتی عالی و کمالاتی والا برخوردارند و پیوستن به این مجموعة با فضیلت، برای همگان امکان پذیر است؛ زیرا دلیل معتبری در دست نداریم که یاران امام مهدی عجل الله تعالی فرجه الشریف افرادی معین ـ با نام و مشخصات خاص ـ هستند بنابراین هر کس می‌تواند با طرح این احتمال که شاید من یکی از یاران ویژة حضرت مهدی عجل الله تعالی فرجه الشریف باشم، انگیزه‌های درونی خود را تقویت کند و با تلاش

فراوان، به جرگه یاران ویژه حضرت نائل آید. از طرفی اگر همت پیوستن به جمع یاران ویژة حضرت را نداشته باشیم؛ می‌توانیم جزو خیل عظیم همراهان حضرت و لشگر همگانی آن عزیز قرار گیریم.

آری باید بکوشیم تا جایی که ممکن است در این مسیر گام برداریم و البته نباید ناامید بود چرا که هر کس به مقدار توان و تلاش خویش درجاتی از یاران امام را خواهد داشت.⁽¹⁾

وظایف منتظران (مرتضی نائینی)

اشاره

در روایات، برای انتظار فرج، ثوابهای زیادی، بیان شده است.

«المنتظر لامرنا کالمتشحّط بدمه فی سبیل اللّه»⁽¹⁾.منتظر امر ما، چون به خون غلطیده در راه خداست. و «افضل اعمال شیعتنا انتظار الفرج»⁽²⁾. انتظار فرج، برترین اعمال شیعیان ماست به گونه‌ای از این فضیلت‌ها اشاره دارد.

با دقت در این روایت و روایات مشابه روشن می‌شود که در فرهنگ اهل بیت علیهم السلام، انتظار نه صرفاً یک حالت روانی، بلکه از مقوله عمل شمرده شده است، پس اگر انتظار، یک عمل است، منتظر هم باید عامل باشد.

اگر منتظران، با وظایف خود آشنا نباشند و به آن عمل نکنند، تاریخ تکرار خواهد شد و همان گونه که در زمان امام حسین علیه السلام، شیعیان فراوانی وجود داشتند، لیکن از میان آنها، تنها 72 نفر به وظیفه خود عمل کردند و لذا امام حسین علیه السلام تنها ماند و آن چه نمی‌بایست اتفاق بیفتد، اتفاق افتاد، در زمان غیبت

هم، چنانچه شیعیان به وظایف خود عمل نکنند، امام زمانشان تنها خواهد ماند و ظهورش به تأخیر خواهد افتاد.

 در اینجا پاره‌ای از وظایف شیعه در دوران غیبت را بر شمرده و به توضیح برخی از آنها می پردازیم:

 وظایف منتظران در دو مقوله فردی و اجتماعی قابل بررسی است:

وظایف فردی

1- معرفتِ امام

 امام کاظم علیه السلام : افضل العبادة بعد المعرفة انتظارالفرج. برترین عبادت پس از معرفت، انتظار فرج است. امام هشتم در معرفی امام مهدی علیه السلام می فرماید: یکون اولی الناس بالناس من أنفسهم و أشفق علیهم من آبائهم و امّهاتهم. امام نسبت به مردم ازخودشان سزاوارتر و بر آنان از پدر و مادرانشان مهربانتر است .

 تذکر:

مشکل عمده جامعه ما، بسط سطحی مهدویت گرایی است.

باید اذعان داشت که مهدویت و انتظار، نه از حیث عقیدتی، نه از حیث اندیشه و تفکر، و نه از حیث سلوک و رفتار، عمق چندانی در بین مردم و خصوصاً جوانان ما ندارد و در همین راستا، ضررهای فراوانی متوجه نظام ما شده است.

مهم‌ترین ریشه این مشکل، برخورد سنتی مردم با مهدویت و انتظار است، متأسفانه مردم ما عادت

کرده‌اند، آنچه را که آسان‌تر است و برای تأمین زندگی مادی و عادی آنان، سودمندتر به نظر می رسد، برگزینند و گرایش کمتری به مقوله‌های معرفتی و تعهد آور داشته باشند. مثلاً نیمه شعبان را بهانه‌ای برای طاق نصرت بستن و تزیین معابر و برگزاری جشن‌ها قرار می دهند و مداحی ها را بر سخنرانی ها و دریافت پیام‌های مهدویت و انتظار ترجیح می دهند.

(البته باید توجه داشت که بستن طاق نصرت و چراغانی ها هر چه بیشتر و بهتر باید انجام شود، اما باید رفتار ما به گونه‌ای باشد که علاوه بر استفاده از نور ظاهری آنها، از نور معرفت صاحب آنها بهره‌مند گردیم).

اکثر مردم، زیارت جمکران و نماز صاحب الزمان عجل الله تعالی فرجه الشریف را تنها ابزاری برای درخواست حوائج از آن بزرگوار می شمارند.

و به جای آنکه امام را برای امام بخواهند، امام را برای خود می خواهند، و از این که شناختی نسبت به مقام و مرام آن عزیز سفر کرده ندارند، کمبودی حس نمی کنند، گویا هیچ وظیفه‌ای در ایام غیبت امام زمان علیه السلام بر عهده افراد گذاشته نشده است.

گر معرفت دهندت بفروش کیمیا را

گر کیمیا دهندت، بی معرفت گدایی

2- محبّت به امام

((قل لا أسألکم علیه أجراً الاّ المودّة فی القربی)).⁽¹⁾

بگو بر رسالت اجرتی نخواهم جز مودت به اهل بیتم.

امام زمان علیه السلام : فلیعمل کلّ امریء منکم بما یقرب به من محبّتنا و یجتنب ما یدینه من کراهتنا و سخطنا.⁽¹⁾، هر یک از شما باید کاری کند که وی را به محبت و دوستی ما نزدیک می‌نماید و از آنچه که خوش آیند ما نبوده و باعث کراهت و خشم ماست، دوری گزیند.

برخی از جلوه‌های محبت از این قرارند:

اکثروا الدّعاء بتعجیل الفرج⁽²⁾، برای تعجیل فرج زیاد دعا کنید.

إنّ الرّضا علیه السلام کان یأمر بالدعاء لصاحب  الامر⁽³⁾

امام رضا علیه السلام، پیوسته دعا برای صاحب الامر (حضرت مهدی عجل الله تعالی فرجه الشریف ) را امر می فرموند.

منصور بزرج می‌گوید: به امام صادق علیه السلام عرض کردم: ای آقای من، چه بسیار از شما یاد سلمان فارسی را می‌شنوم؟ فرمود: نگو سلمان فارسی، بگو سلمان محمدی صلی الله علیه و آله و سلم آیا می‌دانی چرا بسیار از او یاد می‌کنم؟ عرض کردم نه.

فرمود: برای سه صفت: 1- مقدم داشتن خواسته امیرمؤمنان علیه السلام بر خواسته خودش 2- دوست داشتن

فقرا 3- دوست داشتن علم و علماء.⁽¹⁾

اعمال و رفتار و گفتار منتظر بایستی بر وفق رضای محبوب باشد. منتظر باید ببیند، امام چه می‌پسندد. آیا از کار او راضی است یا نه؟

به قول امام راحل رحمةالله: توجه داشته باشید که در کارهایتان جوری نباشد که وقتی بر امام زمان عجل الله تعالی فرجه الشریف عرضه شد، خدای نخواسته، آزرده بشوند و پیش ملائکةاللّه یک قدری سرافکنده بشوند که، این‌ها شیعه‌های من هستند. این‌ها دوستان من هستند و بر خلاف مقاصد خدا عمل کردند... باید ماها و شماها طوری رفتار کنیم که رضایت آن بزرگوار را که رضایت خداست، به دست بیاوریم.

خدایا من با او... تجدید عهد و پیمان نموده، بار دیگر بیعت او را بر گردن می‌نهم.

اللّهم إنا نشکوا الیک فقد نبیّنا و غیبة ولیّنا⁽⁴⁾،

خدایا به تو از فقدان پیامبر و غیبت ولی مان شکوه می‌کنیم.

3- اطاعت

ولو أنّ اشیاعنا وفقّهم اللّه لطاعته، علی اجتماع من القلوب فی الوفاء بالعهد علیهم لما تأخّر عنهم الیمن بلقائنا.⁽¹⁾اگر پیروان ما ـ که خداوند آنان را به طاعت خویش توفیق دهد ـ بر وفای به عهدی که بر آنان است، یکدل باشند هرگز توفیق دیدار ما از آنان به تأخیر نمی افتاد.

امام صادق علیه السلام : هُم اطوع له من الأَمة لسیّدها⁽²⁾،

اطاعت آنان از مهدی عجل الله تعالی فرجه الشریف از فرمانبرداری کنیز در برابر مولایش بیشتر است.

4- تأسّی

 پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله و سلم :

طوبی لمن أدرک قائم أهل بیتی و هو یأتمّ به فی غیبته قبل قیامه⁽³⁾،

خوشا به حال کسی که قائم اهل بیت مرا درک می کند و او در دوران غیبت و قبل از قیامش به او تأسی می جسته است.

برخی از صفات حضرت که در آنها باید به ایشان تأسّی نمود عبارتند از:

امام رضا علیه السلام : یکون.... أتقی الناس⁽⁴⁾، او...  پرهیزکارترین مردم است.

امام صادق علیه السلام : من سرّه أن یکون من أصحاب القائم فلینتظر ولیعمل بالورع و محاسن الاخلاق و هو منتظر⁽¹⁾،

آنکه دوست دارد از یاران قائم باشد پس منتظر باشد، و ورع و حسن خلق داشته باشد.

امام کاظم علیه السلام : یعتوره مع سمرته صفرة من سهر اللّیل بأبی من لیله یرعی النجوم ساجداً و راکعاً – مهدی عجل الله تعالی فرجه الشریف بر اثر تهجد و شب زنده داری رنگش به زردی متمایل است، پدرم فدای کسی باد که شبها درحال سجده و رکوع، طلوع و غروب ستارگان را رصد می‌کند.⁽²⁾

امام رضا علیه السلام : المجاهد المجتهد...⁽³⁾

امام صادق علیه السلام : ما لباسُه الاّ الغلیظ ولاطعامه الاّ الجشب⁽⁴⁾،

لباس او جز پوشاکی درشت و غذایش جز سخت و بی خورش نیست.

پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله و سلم : لایضع حجراً علی حجر⁽⁵⁾،

سنگی بر سنگی بنا نمی نهد (از متاع دنیا چیزی بر نگیرد)

امام باقر علیه السلام : یعدل فی خلق الرحمان، البرّ منهم والفاجر⁽¹⁾،

با بندگان خدا ـ چه نیکوکار و چه بدکار ـ عدالت می ورزد.

امام صادق علیه السلام : المهدیُّ سمح بالمال⁽²⁾،

بخشنده‌ای است که مال را به وفور می بخشد.

امام رضا علیه السلام : یکون... أسخی الناس⁽³⁾،

با سخاوت ترین مردمان است.

لا یدع بدعة إلاّ أزالها⁽⁴⁾،

بدعتی نمی ماند جز آنکه از بین می‌برد.

الولیّ الناصح⁽⁵⁾

علیه... صبرُ ایّوب⁽⁶⁾

وظایف اجتماعی

این وظایف در دو بخش قابل بررسی است:

الف - وظایف مردمی ب - وظایف حاکمیت

الف - وظایف مردمی عبارتند از:

1- دفاع و حمایت از حرکت‌هایی که در جهت اهداف حضرت باشد مثل انقلاب اسلامی ایران

 2- تکریم و بزرگداشت نام و یاد حضرت از راههای:

  - قرار دادن موقوفات

  - برقراری مجالس بزرگداشت (جشن‌ها، دعای ندبه،...)

  - شرکت در مجالس بزرگداشت

  ب - وظایف نهادهای حکومتی:

1- بسط فرهنگ مهدویت، از طریق راه کارهای مناسب در:

2- تئوریزه کردن فرهنگ مهدویت: از آن جایی که امروزه تئوریهای مختلفی در مورد پایان تاریخ مطرح است و تنور بحث «جهانی شدن» داغ می‌باشد، بایستی حکومت جهانی امام زمان علیه السلام را با عنوان بهترین تئوری و کارآمدترین گزینه برای پایان تاریخ، به جهانیان معرفی کرد.

3- ارائه الگوهای مناسب از حکومت دینی به جهانیان، تا اینکه در پرتو آن، جامعه جهانی به حکومت مهدوی علاقه‌مند شده و مهیّای آن گردد.

4- فراهم ساختن زمینه‌های مردمی برای ظهور حضرت «فیوطّئون للمهدی سلطانه»

5- شناسایی اهداف حکومت جهانی (مانند: عدالت، بسط معنویت، امنیت، رفاه،...) و تلاش در بدست آوردن راه کارهای مناسب برای نزدیک شدن به آن اهداف.

6- نیروسازی

کارگری منتظر واقعی است که به این نیت تلاش و کار می کند که جامعه‌ای با پایه‌های قوی اقتصادی و در خور حکومت امام مهدی عجل الله تعالی فرجه الشریف بسازد.

معلم و استادی منتظر واقعی است که به این نیت درس بدهد که شاگردانی تربیت کند تا بازوان پرتوانی در حکومت جهانی باشند.

دانش‌آموزی، منتظر واقعی است که درس بخواند تا در عصر ظهور بتواند باری از دوش حضرت بردارد.

پدر و مادری، منتظر واقعی است که فرزندان خود را به گونه‌ای تربیت کند که در خدمت اهداف حضرت باشند.

دانشجویی منتظر واقعی است که فرا گرفتن تخصص خود را برای حکومت جهانی و تحمل مسئولیتی در آن جایگاه، قرار دهد.

روحانی ای منتظر واقعی است که در مواعظ خود، مردم را تشنه و مهیای برقراری حکومت جهانی نماید.

چنانچه مردم از اولین روزهای سیاه غیبت با حال تباه خود آشنا می شدند، عصر ظلمت اینگونه طولانی نمی شد.

همه مردم، بالاخص کسانی که دارای وظیفه بیان این گونه مسائل بوده‌اند و از گفتن آن غفلت یا تغافل ورزیده‌اند، باید سخت غمگین و شرمسار باشند. چرا ما به وظیفه‌های دوران غیبت عمل نمی‌کنیم؟

پاسخ این سؤال آن است که ما به عصر غیبت خو گرفته‌ایم و به تیرگی‌ها و تاریکی‌ها عادت نموده‌ایم.

اعتیاد و خو گرفتن انسان به هر چیزی، مانند

مسئله فطرت و طبیعت انسان را به سوی آن جذب می کند، به طوری که گویی اراده و اختیار را از او گرفته است.

این قدرت را خدا به انسان داده تا با خو گرفتن به خوبی ها بدون زحمت به سوی آنها جذب شوند و از بدی‌ها کناره گیرند.

لذا امیرالمؤمنین علیه السلام فرمود: العادة طبع ثان.

اعتیادهای اجتماعی، قدرتی بسیار بیشتر از اعتیادهای فردی دارند، یکی از عادت‌های شوم اجتماعی، خو گرفتن به وضع موجود است.

در حالیکه اگر کسی بتواند عادت‌های اشتباه را کنار زده و خود را به خصلت‌های ارزنده انسانی زینت دهد، به بهترین مقامات عالی دست می‌یابد.

حضرت علی علیه السلام : بغلبة العادات الوصول الی أشرف المقامات.

ترک اعتیاد اجتماعی و رها شدن از قید و بند غفلت از ظهور حضرت انسان را به برترین مقامات می‌رساند و در پرتو انتظار ظهور، نه تنها از قید و بند غفلت از آن حضرت رها می‌شود، بلکه غیبت برای او به منزله مشاهده،  می‌شود:

امام سجاد علیه السلام : یا أبا خالد! إنّ اهل زمان غیبته، القائلون بإمامته، المنتظرین لظهوره افضل اهل کلّ زمان، لأن اللّه تعالی ذکره أعطاهم من العقول والأفهام والمعرفة ما صارت به الغیبة عندهم بمنزلة المشاهدة و جعلهم فی ذلک الزمان بمنزلة المجاهدین بین یدی رسول اللّه صلی الله علیه و آله و سلم بالسیف،

اولئک المخلصون حقّاً و شیعتنا صدقاً والدعاة الی دین اللّه سرّاً و جهراً.

ای ابا خالد همانا اهل دوران غیبت او، که قائل به امامت او و منتظر ظهور اویند، از اهل هر زمانی برترند، چرا که خداوند متعال، عقل و درک و معرفتی به آنان داده است که غیبت در نزد آنان چون مشاهده است. خداوند آنان را چون مجاهدین کنار رسول خدا قرار داده. آنها مخلصان حقیقی و شیعیان واقعی اند و دعوت گران سرّی و آشکارا به دین خدایند.

و قال علیه السلام : انتظار الفرج من أعظم الفرج.

برترین  گشایش انتظار فرج است.

اندیشه مهدویت و آسیب ها (محمدصابر جعفری)

اشاره

هر امر مهم و خطیر به نسبت اهمیتش در معرض خطرات و آسیب هایی است. مقوله مهم مهدویت با اثرات بسیار حیاتبخش و بهجت زا که کمترین نتیجه آن امید به آینده و سر فرود نیاوردن در مقابل حوادث، ظلم و ستم و سختی هاست، نیز از این قاعده مستثنی نیست.

هدف این نوشتار، بررسی اجمالی برخی آسیب ها با تبیین آثار و خاستگاه، سپس راه مبارزه و درمان آنهاست.

1. برداشت‌های انحرافی از انتظار فرج

 برخی انتظار را صرفاً یک حالت روانی و منفعلانه می پندارند و نهایت وظیفة خویش را دعا برای فرج یا امر به معروف ونهی از منکرهای جزیی می دانند، نه بیشتر. رکود و سستی، بی تفاوتی و بی توجهی به شرایط زمان و جامعة خود، سرتسلیم فرود آوردن در مقابل بدی ها و ستم ها و بازیچة سیاست بازان و منحرفان گشتن و مقابله با هر حرکت اصلاحی و قیام ... برخی از نتایج این دیدگاه است.

2. افراط و تفریط در ارائه چهرة مهر  و قهر از حضرت

برخی امام را چهرة خشونت آفرین تصویر کرده‌اند و به دلیل عدم نگاه جامع به دین، بدون بررسی سندی و دلالی، به شنیده ها و توهّمات خود بسنده می کنند.

گروهی دیگر امام را صرفاً شخصیتی تصور کرده‌اند که گویا هیچ مبارزه و جهادی ندارند، همة امور به معجزه حل می گردد. این برداشتها، هر دو به وادی افراط و تفریط گراییده اند.

امام مطابق روایات و سیرة سلف صالح خویش؛ پدری است مهربان و از مادر مهربان تر «یکون ... اشفق علیهم من آبائهم و امهاتهم و .... »⁽¹⁾.

اما این مهربانی ولی خدا، چون مهر خدا، از حکمت او سرچشمه گرفته است. چون طبیبی حاذق که تیغ جراحی او از مهر و محبت اوست و پس از به کار بردن انواع مداواهاست.

3. طرح مباحث غیر ضروری

برخی با طرح مباحث غیر مفید یا کم ثمر، چون ازدواج، مسکن، فرزندان و ... اذهان افراد را از وظایف اصلی خویش نسبت به امام و زمینه سازی فردی و اجتماعی برای ظهور باز می دارند.

البته این سؤالات پاسخ مناسب خود را می طلبند. ولی از آنجا که لازمة غیبت اخفا است، با توجه به روایات به ضرس قاطع نمی توان نظریه ای را مطرح ساخت اما عده ای همّ خویش را این امور قرار داده و از مسایل واقعی و اصلی غافل می مانند.

4. تعجیل، شتابزدگی

شتابزدگی آفت دیگری است که دامن برخی را گرفته است. گرچه نزدیک شمردن ظهور و مهیای ظهور بودن و کوشش برای زمینه سازی ظهور، بسیار مفید و پرثمر است. لیکن نبایستی شتابزده بود. شتابزدگی برگرفته از عدم درک حکمت و مصلحت خداست و گاه موجب یأس و ناامیدی یا رویکرد به شیادان و مدعیان دروغین می گردد.

5. توقیت

تعیین وقت ظهور مسأله ای است که در روایات ما تصریح شده است که هر کس زمانی برای ظهور تعیین کند؛ دروغگو است وبایستی تکذیب گردد. امام باقر علیه السلام در روایتی سه بار فرمودند:

کذب الوقاتون؛ کذب الوقاتون؛ کذب الوقاتون

البته امید به نزدیکی ظهور و تهیؤ برای آن امری مطلوب است اما تعیین ظهور توسط هر کسی که باشد، بایستی تکذیب گردد.

تذکر:گاه مطالبی به برخی علماء نسبت می دهند که با کمی بررسی مشخص می گردد؛ مسأله چنین نبوده است و این استناد، استنادی صحیح نبوده یا سخن آن عزیز مورد تحریف قرار گرفته است.

6. تطبیق

عده ای بدون قدرت تشخیص روایات صحیح و سقیم از هم و صرفاً بر اساس توهّمات و بافته‌های ذهنی خویش یا یافته‌های خود از طریق ریاضتهای غیر مشروع گمانه هایی می زنند و هر از چند گاه، علامتی را بر شخص یا اشخاصی منطبق می سازند،

در نتیجه با عدم تحقق ظهور در آن دوره، باعث یأس و ناامیدی وحتی استهزاء و تکذیب باور مهدویت می گردد.

7. ملاقات گرایی

برخی تمام همّ خویش را در دیدار امام خلاصه کرده اند. اینان به دیگران نیز این گونه القاء می کنند، گویا هیچ وظیفه ای جز دیدار امام ندارند. غافل از این که آنچه مهم است؛ توجه و عنایت امام است. خیلی ها امام زمان خویش را دیدند و بر امام شمشیر کشیدند. تذکر دیگر این که گرچه عده ای زیادی در طول تاریخ خدمت امام رسیده اند. ولی فراموش نکنیم دوران، دوران غیبت است وقرار نیست همه به خدمت امام برسند. بنابراین تأکید زیاد بر دیدار وملاک محبوبیت و معنویت را دیدار امام قرار دادن، باعث یأس و ناامیدی (در اثر عدم دیدار) و تکذیب باور مهدویت است.

دیدار امر مطلوبی است: اما آنچه مهم است و ویژگی منتظران امام است، انجام وظایفی است که برای او رقم زده اند.

8. مدعیان دروغین مهدویت، نیابت خاصه و عامه

همیشه کسانی بوده اند که در مقابل گوهر ناب، بدل آن را ارائه داده اند. در مقابل پیامبران، مدعیان دروغین پیامبری، قد علم کرده اند. در بحث مهدویت نیز همیشه چنین بوده است. مخصوصاً با دست و حمایت دسیسه بازان وسیاست بازان، فرقه‌های متفاوتی چون بهائیت و ... رخ نشان داده‌اند و مردمان بی بصیرت را به وادی گمراهی کشانده اند. مدعیان نیابت خاصه؛ ارتباط ویژه با امام، وکالت،

پیام آوردن از امام و پیام نزد امام بردن، نیز به دلایل سیاسی یا هوی و هوس و حتی مشکلات روحی و روانی هر از چندگاه سر بر می آورند. و درآخر، عده ای برخلاف تأکیدات روایات و استدلال عقلی که بایستی در دروان غیبت به کار شناسان و فقها مراجعه نمود و از ایشان مدد گرفت؛ در مقابل راه دین؛ بیراهه ها را درقالب دراویش و ... با طرح ریاضتها و سیر و سلوک‌های که در دین نیامده و بلکه برخلاف سنت پیامبر گرامی اسلام صلی الله علیه و آله و سلم، ائمه اطهار علیهم السلام است، به ابتهاج ها و لذّت‌های روحی دیگران را می خوانند، وخود را به عنوان جانشینان وحی قلمداد می نمایند و افراد را از وظایف اصلی باز می دارند و ....  .

راه مبارزه و درمان:

پرسش و پاسخ

اشاره

ملاقات، جزیره خضرا، طول عمر

یک. ملاقات (سید جعفر موسوی نسب)

پرسش. آیا می‌توان امام زمان عجل الله تعالی فرجه الشریف را در زمان غیبت مشاهده کرد؟ چرا حدیث مستندی از ائمه‌علیهم السلام نداریم که بیان کند امام علیه السلام را می‌توان در زمان غیبت دید؟ آیا دیدن امام علیه السلام منافاتی با توقیع شیخ مفید(ره) ندارد که امام‌علیه السلام در آن فرموده است: «الا فمن ادعی المشاهدة... فهو کذاب مفتر»؟

 پاسخ. در جواب باید گفت: بله، می‌توان در زمان غیبت، آن حضرت را دید. در این زمینه توجّه به دو نکته بایسته است:

 1. بر اساس عقیده شیعه - که از قرآن و روایات گرفته شده - همیشه باید امام و حجت خدا، با بدن عنصری و مادی، بر روی کره خاکی موجود باشد.⁽¹⁾با چنین فرضی، دیدن امام علیه السلام امری طبیعی خواهد بود.

 2. روایاتی داریم که حضرت در بین مردم تردّد می‌کند، در بازارشان راه می رود و بر فرش های آنان گام می نهد.⁽²⁾

بر این اساس مشاهده آن حضرت امری غیر

عادی نخواهد بود. بله، چون حضرت ناگزیر به غیبت بودند، باید از انظار مردم مخفی می‌شدند. این خفا می‌تواند به دو گونه باشد:

بنابراین امام زمان علیه السلام را می‌توان دید. این سخنی است که بسیاری از علمای متقدّم، متأخّر و معاصر آن را پذیرفته‌اند. خاطرات نقل شده از سوی بزرگان - که وثاقت و دیانت آنان ثابت است - نیز مؤید این مطلب است.

 در دوران غیبت، دیدار و ملاقات از حالت طبیعی و عادی خارج می‌شود. گاهی دیدار همراه با عدم شناخت حضرت است و گاهی برای عده‌ای خاص و بر اساس مصالح، همراه با شناخت است.

 در رابطه با توقیع گفتنی است:

 یکم. این توقیع برای آخرین سفیر خاص، جناب

علی بن محمد سمری صادر شده است؛ نه برای شیخ مفید.⁽¹⁾

 دوّم. با توجه به روایاتی که در رابطه با رؤیت وجود دارد، باید این دو دسته روایات را با هم سنجید و پیام صحیح آنها را دریافت. در مقام مقایسه و جمع روایات می‌توان چنین گفت:

 توقیع در مقام بیان نفی نیابت و سفارت خاص کسی است که از جانب حضرت می‌باشد؛ زیرا در متن «توقیع» از لفظ مشاهده استفاده شده و این لفظ برای رؤیت همراه با شناخت به کار می‌رود. علاوه بر اینکه این توقیع در آخرین روزهای عمر نایب چهارم صادر شده است و پس از ایشان، دیگر کسی به عنوان نایب خاص از طرف حضرت معرفی نشد.

 با توجه به این دو نکته می‌توان دریافت که حضرت در این توقیع شریف می‌فرماید: اگر کسی ادعا کند که من با امام زمان عجل الله تعالی فرجه الشریف رابطه دارم ایشان را مشاهده می‌کنم و از طرف ایشان دارای پیام برای شما هستم، دروغگو است.

آنچه این برداشت را تأیید می‌کند، دو نکته است:

 1. در ادامه توقیع حضرت به دو کلمه تکیه می‌کند: کذّاب و مفتری (دروغگو و افترا زننده).اگر کسی حضرت را نبیند و بگوید دیده‌ام، «کذاب» و دروغگو است. در اینجا «واژه افترا» بی‌معنا است؛ افترا در جایی است که چیزی را به دروغ به حضرت نسبت دهد. بنابراین می‌توان از «توقیع» چنین استفاده کرد که هر کس ادعای نیابت و پیام رسانی داشته باشد، هم دروغگو بوده و هم افترا بسته است.

 از آنچه مطرح شد، می‌توان به خوبی دریافت که رؤیت حضرت حجّت علیه السلام امری ممکن است.

 اما در ورای این سخنان، باید توجه داشت که نباید مسأله رؤیت و ملاقات امام زمان عجل الله تعالی فرجه الشریف را به گونه‌ای مطرح کرد که گویا حضرت را هر کسی، هر وقت بخواهد، می‌تواند ببیند؛ و نیز نباید سخن هر کسی را که ادعای ملاقات می‌کند، پذیرفت. باید موضع‌گیری و حسّاسیّت خاصی در این مورد داشت؛ زیرا عده‌ای سودجو و فرصت طلب، از مقدسات و احساسات پاک مردم سوء استفاده می‌کنند و با بیان اینکه من با امام علیه السلام رابطه دارم و... انحرافات زیادی در جامعه ایجاد و مردم را از مسیر صحیح منحرف می‌کنند.

دو. جزیره خضرا (سید جعفر موسوی نسب)

پرسش. آیا داستان جزیره خضرا واقعیت دارد یا خیر؟

 پاسخ. آنچه در اینجا به دنبال آن هستیم، ارائه پاسخی مختصر، صریح و بی پرده، همراه با واقع گرایی، در رابطه با این داستان است.

 ابتدا به اسباب پیدایش این داستان و اینکه از چه زمانی و از سوی چه کسانی به ما رسیده است، می‌پردازیم. سپس به نقد و بررسی صحّت و عدم صحّت آن روی می‌آوریم.

بررسی منابع داستان جزیره خضرا

  اصل این قضیه به دو حکایت - که از دو شخص نقل شده است - باز می‌گردد:

 حکایت اول

  کمال الدین احمد بن محمد بن یحیی انباری آن را در سال 543 هـ .ق (حدود 900 سال قبل) نقل کرده است:

 وی می‌گوید: در شبی که مصادف با ماه رمضان بود، مهمان وزیری به نام یحیی بن هبیره بودم. در آن ضیافت در کنار وزیر، مردی نشسته بود که سخت مورد احترام وی قرار داشت.

 آن مرد گفت: با جمعی همراه پدرم به قصد تجارت به دریا رفتم. سرنوشت ما را به جزایر سرسبزی برد که در آنجا وفور نعمت بود. از ناخدا نام آنجا را جویا شدم، اظهار بی‌اطلاعی کرد. از مردم آن منطقه پرسیدم؛ گفتند: نام این شهر «مبارکه» است و مرکز اینجا «ظاهره» و حاکم آن «طاهر» نام دارد. ما خواستیم مشغول تجارت شویم، لازم بود که مالیات خود را بپردازیم. سؤال کردیم: به چه شخصی پرداخت کنیم، نایب سلطان به ما معرفی شد. خدمت او رسیدیم، او از عقاید ما سؤال کرد، خود را معرفی نمودیم. نایب گفت: یهودی و نصرانی جزیه بدهند و از مسلمانان سؤالاتی کرد و فرمود: تمام اموال آنان مصادره گردد. از شهر «مبارکه» به «ظاهره» رفتیم و خدمت سلطان رسیدیم. بعد از هشت روز به شهر «رائقه» سفر کردیم و سپس به شهر «ظلوم» و از آنجا به شهر دیگری به نام «عناطیس» رفتیم. تمام این شهرها شیعه نشین و سرشار از نعمت‌های الهی

بود و امیر هر کدام، از فرزندان امام زمان علیه السلام بودند. ما یک سال توقف داشتیم که امام زمان علیه السلام را ملاقات کنیم؛ ولی میسّر نشد. از جمع ما فقط دو نفر جهت ملاقات حضرت ماندند و بقیه برگشتیم.⁽¹⁾

 حکایت دوم

علی بن فاضل مازندرانی آن را در سال 699 هـ .ق (700 سال پیش) نقل کرده است.

 وی می گوید: در یکی از قریه‌های اندلس بودم که با کاروانی برخورد کردم. آنان گفتند: ما اهل منطقه‌ای در نزدیکی جزایر شیعیان هستیم. وقتی نام جزایر شیعیان را شنیدم، مشتاق سفر به آنجا شدم. سفر را آغاز نمودم تا به آنجا رسیدم. در آنجا بیان شد که ارزاق این جزیره از «جزیره خضرا» - که متعلق به امام زمان و اولاد آن حضرت است – می رسد.

 منتظر شدم تاکشتی های ارزاق وارد شد. پیرمرد خوش سیمایی همراه آنان بود که مرا می‌شناخت. با او همسفر شدم تا به مقصود خود برسم. در مسیر خود آب‌های سفیدی را مشاهده کردم که آن پیرمرد گفت: این آب‌ها جزیره خضرا را احاطه نموده است و مانع می‌شود که دشمن وارد جزیره گردد. از آنجا که گذشتیم، چشمم به هفت قلعه استوار با دیوارهای محکم و برج‌های به آسمان کشیده شده خورد. از آنها که گذشتیم، وارد جزیره خضرا شدیم. در روز جمعه‌ای در نماز جمعه شرکت کردم و نماز جمعه را با سید شمس‌الدین ادا نمودم. بعد از نماز از سیّد شمس‌الدین پرسیدم: آیا امام زمان عجل الله تعالی فرجه الشریف در مسجد حاضر

بودند، گفت: نه، ولی من نایب خاص آن حضرت می‌باشم.

 از او پرسیدم: آیا شما امام را مشاهده کرده‌ای؟ گفت: نه.

 با سیّد شمس به خارج آن شهر رفتم، مردی خوش سیما را مشاهده کردم. از سیّد پرسیدم: این مرد کیست؟ جواب داد: او همراه یک نفر دیگر خادمان قبّه هستند و کوهی را به من نشان داد و گفت: قبّه در آنجا است. من هر صبح جمعه می‌روم آنجا و امام را زیارت می‌کنم. تو نیز بیا و امام را زیارت کن. رفتم به سمت قبّه و از خادمان آنجا پرسیدم: آیا می‌شود امام را اینجا مشاهده کرد؟ گفتند: هرگز دیدن امام ممکن نیست!

 بعد از سیّد شمس پرسیدم: چرا بعضی آیات قرآن با هم مرتبط نیستند؟ گفت: قرآن بر هفت حرف نازل شده است و قرآنی که عمر و ابوبکر تنظیم نمودند، بعضی از آیات را حذف کردند؛ لذا برخی آیات با هم مرتبط نیستند.

 روز جمعه‌ای در مسجد بودم، از بیرون مسجد سر و صدایی شنیدم. از سیّد شمس پرسیدم: این سر و صدا چیست؟ گفت: اینها سیصد نفر از یاران امام زمان عجل الله تعالی فرجه الشریف هستند و منتظر فرج آن حضرت می‌باشند. از اینها سیزده نفر هنوز باقی مانده است که یاران حضرت کامل شوند.

 بعد پرسیدم: اساتید ما قایل‌اند روایاتی داریم که هر کس در غیبت امام علیه السلام، ادعای مشاهده آن حضرت را داشته باشد، تکذیبش کنید! سیّد شمس گفت: این مربوط به دوران بنی‌عباس است. بعد از او پرسیدم: آیا می‌شود امام را در غیبت دید؟ گفت: نه. گفتم: من

از مخلصین آقا هستم. گفت: تو دو مرتبه آن حضرت را دیده‌ای. بعد از خمس پرسیدم، سید شمس گفت: حضرت خمس را بر شیعیانش مباح نموده است و پرداخت آن واجب نیست.

 سپس سید شمس به من دستور داد که به وطن برگردم. مرا با همان کشتی که وارد جزیره خضرا شده بودم، برگرداندند.⁽¹⁾

 نکات مشترک دو حکایت

  1. محل سکونت امام زمان عجل الله تعالی فرجه الشریف و فرزندان آن حضرت در جزیره‌ای میان دریا قرار دارد.

 2. امام زمان عجل الله تعالی فرجه الشریف اکنون دارای همسر و فرزند می‌باشند.

 3. جزیره‌ای که امام زمان عجل الله تعالی فرجه الشریف در آن زندگی می‌کند، بسیار خوش آب و هوا و سرسبز است و در نقاط دیگر دنیا نظیر ندارد.

 4. در آن جزیره، می‌توان امام زمان عجل الله تعالی فرجه الشریف را مشاهده کرد.

 5. نظم اجتماعی، رفاه و کیفیت سلوک مردم در آن جزایر بسیار عالی است.

 6. ناقلان هر دو داستان (انباری و فاضل مازندرانی)، دو شخص مجهول می‌باشند.

نظریات راجع به این دو حکایت:

 1. گروهی اندک بر این عقیده‌اند که این داستان واقعی است.

 2. برخی از کسانی که اصل داستان را پذیرفته‌اند،

آن را با «مثلث برمودا» تطبیق داده‌اند.⁽¹⁾

 3. پژوهشگران سترگی چون شیخ جعفر کاشف الغطا، آقا بزرگ تهرانی، علامه شوشتری، علامه جعفر مرتضی عاملی، محمّد باقر بهبودی و... بر این عقیده‌اند که داستان «جزیره خضرا» واقعیت ندارد و بر دو حکایتی که اصل داستان را پایه‌گذاری کرده‌اند، اشکالات متعدّد سندی، تاریخی و متنی وارد نموده. و آن دو نقل را کاملاً از درجه اعتبار ساقط کرده‌اند.

 اینک به اختصار، به ذکر برخی اشکالاتی که به هر یک از این دو حکایت وارد است، به صورت مجزّا می‌پردازیم:

یک. حکایت علی بن فاضل مازندرانی

 اشکالات سندی:

 1-1. مرحوم علامه مجلسی‌رحمه الله در کتاب بحارالانوار تصریح کرده که این حکایت را در کتاب‌های معتبر نیافته است و به همین علّت آن را به صورت مستقل در یک باب جداگانه نقل کرده است.⁽²⁾

 1-2. هیچ یک از علما و بزرگان معاصر علی بن فاضل مازندرانی، همچون علامه حلّی‌رحمه الله، و ابن داودرحمه الله⁽³⁾اسمی از او و داستانش به میان نیاورده‌اند. این قضیه از چند حال خارج نیست:

یا معاصران وی داستان او را دروغ و باطل تلقی کرده‌اند؛ یا اصلاً چنین داستانی را نشنیده‌اند و یا اینکه این داستان در زمان‌های بعد از آنان ساخته شده است.

 3. در میان منابع موجود، قدیمی‌ترین مأخذی که برای این داستان به چشم می‌خورد، کتاب مجالس المؤمنین اثر قاضی نورُ الله شوشتری است. او در سال 1019 هـ .ق به شهادت رسیده است؛ در حالی که داستان جزیره خضرا مربوط به سال 699 هـ .ق است.⁽¹⁾

 بر این روایت از نظر سندی اشکالاتی دیگری نیز وارد است که علاقه‌مندان می‌توانند به منابعی که در پایان معرفی می‌گردد، مراجعه کنند.

  2. اشکالات متنی:

 در داستان علی بن فاضل به مطالبی اشاره شده که با بسیاری از مسلّمات دینی سازگاری ندارد و روایات زیادی بر خلاف آن مطالب وجود دارد که به برخی از آنها اشاره می‌شود:

2-1. در متن روایت آمده است: فاضل مازندرانی از شخصی به نام سید شمس الدین می‌پرسد: چرا میان برخی آیات قرآن کریم، ارتباط منطقی وجود ندارد؟ سید شمس الدین پاسخ می‌دهد: این قرآنی است که خلیفه اول (ابوبکر) جمع‌آوری کرده و بعضی آیات آن را حذف نموده است؛ ولی قرآن امام علی علیه السلام را قبول نکرد! به همین جهت بعضی از آیات با هم سازگاری ندارند.

 همان‌گونه که مشاهده می‌شود، اگر کسی این

قسمت حکایت را قبول کند، قائل به تحریف قرآن شده است! این مطلب به اجماع شیعه و سنی و به موجب صریح آیه «انّا نحن نزلنا الذکر و انّا له لحافظون»،⁽¹⁾باطل و مردود است. از اینها گذشته، اهتمام و توجّه زیاد مسلمانان به نوشتن و حفظ قرآن و تعدد نسخه‌ها و شیوع آن در بین مسلمین، از زمان پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله و سلم و زیر نظر مستقیم آن حضرت، تا حدی بود که تبدیل و تحریف آن، از امور محال و ممتنع به حساب می‌آید.⁽²⁾

 2-2. متن حکایت، مکان و محل سکونت آن حضرت را «جزیره خضرا» معرفی می‌کند. این مطلب بر خلاف بسیاری از روایات است که در ادامه به چند نمونه از آنها اشاره می‌شود:

 الف. امام صادق علیه السلام می‌فرماید:

«کسی از مکان سکونت آن حضرت اطلاع ندارد؛ مگر خدمتکار آن حضرت».⁽³⁾

 ب. آن حضرت همچنین می‌فرماید:

 «امام زمان عجل الله تعالی فرجه الشریف در بین مردم به طور ناشناسی در همه جا حضور پیدا می‌کند؛ ولی مردم او را نمی‌شناسند؛ مگر آنکه حضرت، با اذن پروردگار، خود را به خواص معرفی فرماید»⁽⁴⁾

 2-3. در متن حکایت آمده است: جزیره خضرا دارای هفت حصار و از برج‌های محکم دفاعی برخوردار است تا دشمنان نتوانند وارد آن جزیره

شوند. از طرفی قهرمان داستان «جزیره خضرا» قائل است که آن جزیره به وسیله آب‌های سفیدی - که در اطراف آن وجود دارد -، همراه با نیروی غیبی، محافظت می‌گردد.

 همان گونه که مشاهده می‌شود، صدر و ذیل این گفتار، با هم سازگاری ندارد؛ زیرا جزیره‌ای که با نیروی غیبی و آب‌های سفید محافظت می‌گردد؛ دیگر چه نیازی به هفت حصار محکم و برج‌های آن‌چنانی دارد؟!

 2-4. در متن حکایت از قول خادمان «قبّه» نقل شده است: رؤیت امام علیه السلام غیر ممکن است؛ ولی در گفت‌وگو با سید شمس‌الدین، او می‌گوید: هر مؤمن با اخلاص می‌تواند امام را ببیند، ولی او را نمی‌شناسد.

 چگونه می‌توان بین غیر ممکن بودن رؤیت و دیدن مشروط جمع کرد؟!

 2-5. در یک روز جمعه، راوی داستان سر و صدای زیادی از بیرون مسجد می‌شنود. از سیّد شمس‌الدین می‌پرسد: این سر و صدا چیست؟ او می‌گوید: اینها سیصد نفر از یاران امام زمان عجل الله تعالی فرجه الشریف هستند و منتظر سیزده نفر دیگرند.

اگر این مطلب را بپذیریم، باید قائل به طولانی بودن عمر آن سیصد نفر و حیات آنان تا حال باشیم و بپذیریم که حیات آنها تا زمان ظهور حضرت ادامه دارد. البته هیچ دلیلی بر این مطلب نداریم و دلایل طول عمر فقط مربوط به حضرت مهدی عجل الله تعالی فرجه الشریف و برخی از پیامبران می‌باشد.

2-6. در متن داستان آمده است: خمس بر تمام شیعیان حلال است و پرداخت آن واجب نیست. این نظریه نیز قابل قبول نیست؛ چون خلاف نظر مشهور

فقهای اسلام است و دلیلی هم بر آن وجود ندارد.

2-7. متن داستان بر وجود همسر و اولاد برای حضرت دلالت می‌کند. این نظریه را بزرگانی، چون مفید، بیاضی و طبرسی نپذیرفته و روایاتی که اولاد را برای حضرت ثابت می‌کنند، از نظر سند رد کرده‌اند. همچنین روایاتی بر خلاف آن داریم که به چند نمونه اشاره می‌شود:

الف. علی بن حمزه به حضرت امام رضا علیه السلام عرض کرد: از پدران شما روایت است که هیچ امامی فوت نمی‌کند، تا اینکه فرزند خود را ببیند. حضرت امام رضا علیه السلام فرمود: آیا قید کرده‌اید که «غیر از قائم».⁽¹⁾

 ب. حضرت امام رضا علیه السلام فرمود: امام صادق علیه السلام می‌فرماید: «هیچ امامی نیست، مگر اینکه پس از او فرزندی (جانشین) است؛ غیر از امامی که حسین بن علی علیه السلام بر او از قبر بیرون می‌آید. پس آن امام فرزند نخواهد داشت».⁽²⁾جهت مطالعه بیشتر در این موضوع، می‌توان به کتاب‌های مفصل رجوع کرد.⁽³⁾

 بررسی تاریخ روایت علی بن فاضل

ناقل این حکایت مدّعی است که در سال 699 هـ .ق خبر را از شخصی شنیده است و برای اطمینان خود به نزد علی بن فاضل رفته است تا بدون واسطه خبر را از او بشنود.

فرض می‌کنیم که این ملاقات صورت پذیرفته و فضل بن علی با علی بن فاضل ملاقات کرده است.

بنابراین باید سفر علی بن فاضل به اندلس در حدود پایان قرن ششم هـ .ق صورت گرفته باشد؛ چون واقعه مذکور در زمان تحصیل علی بن فاضل بوده است و او به طور معمول، با گذشت چندین سال، این واقعه را برای دیگران نقل نموده است.⁽¹⁾

حال این سؤال مطرح است: چرا فضل بن علی پس از ملاقات، این حکایت را نقل نکرده و با فاصله زمانی طولانی نقل نموده است؟! این خود می‌تواند بر اعتبار این حکایت لطمه وارد سازد.

دو. حکایت انباری

 1. اشکالات سندی

 داستان انباری فاقد هر گونه استناد است؛ چون صاحب کتاب التعازی⁽²⁾آن را نقل نکرده است؛ بلکه استنساخ کننده نامعلومی آن را در پایان کتاب التعازی افزوده است که از اساس معلوم نیست این خبر را از کجا و چه کسی شنیده است.

 همچنین اشخاص مذکور در سند، شناخته شده نیستند و در کتاب‌های رجالی شیعه، ذکری از آنان به میان نیامده است. شخصی که ناقل خبر است، مجهول است. فقط بیان شده است که او شخصی مسیحی بوده است.⁽³⁾

  2. اشکالات متنی

از متن حکایت این طور استفاده می‌گردد که یک تاجر مسیحی با تعدادی افراد یهودی و اهل سنت، به زیارت نایب حضرت صاحب  الامر علیه السلام مشرّف می‌شوند.

چگونه ممکن است که صدها مسلمان شیعه و عالم با تقوا و عاشق امام زمان عجل الله تعالی فرجه الشریف به چنین افتخاری نائل نشده‌اند؛ ولی این جماعت چنین سعادتی داشته‌اند.

نکته دیگری که قابل توجّه است، اینکه: در متن داستان از شهرهایی نام برده شده که در منابع جغرافیایی معتبر و قدیمی (مانند معجم البلدان) نامی از آنها برده نشده است. در حالی که در این دو منبع، اسامی روستاهای دور افتاده از قلم نیفتاده است؛ چگونه ممکن است که از جزیره با این عظمت ذکری نشده باشد؟

نکته آخر اینکه: در متن حکایت آمده است: فرزند امام زمان عجل الله تعالی فرجه الشریف از یهود و نصارا جزیه گرفت؛ ولی اموال اهل سنت را مصادره کرد. باید از قهرمان داستان پرسید: این حکم با کدام سیره و سنّت مطابقت دارد؟

در پایانی گفتنی است که برخی از نویسندگان،⁽¹⁾تلاش دارند که جزیره خضرا را با مثلث برمودا⁽²⁾تطبیق دهند؛ غافل از اینکه:

 1. وجود مثلث برمودا، بر فرض صحّت آن، نمی‌تواند دلیل بر صحّت داستان جزیره خضرا و

وجود آن باشد.

 2. در حکایت جزیره خضرا بیان شده بود که کشتی‌های دشمنان امام زمان عجل الله تعالی فرجه الشریف وقتی داخل آب‌های سفید اطراف جزیره شوند، نابود می‌گردند؛ ولی عدّه زیادی به مثلث برمودا رفته و به سلامت باز گشته‌اند و تنها عدّه اندکی دچار مشکل شده‌اند.

 3. جزیره خضرا ـ بنا بر قراینی که در داستان نقل شده ـ در دریای مدیترانه واقع است؛ ولی مثلث برمودا در اقیانوس اطلس است.

 4. اتفاق‌های مثلث برمودا، ساخته رسانه‌های غربی و افسانه سازان است و مطالبی از قبیل اینکه هر کسی به آنجا وارد شود، از بین خواهد رفت و اینکه عدّه زیادی رفته‌اند و باز نگشته‌اند؛ همه اینها با چهره واقعی امام زمان عجل الله تعالی فرجه الشریف ناسازگار است! بر فرض که چنین جزیره‌ای وجود داشته باشد، نمی‌توان آن را با امام زمان رئوف علیه السلام مرتبط دانست.

نتیجه

آنچه که وجود جزیره خضرا را ثابت می‌کرد، دو حکایت است که مورد نقد و بررسی قرار گرفت و ثابت شد که هر دو حکایت از لحاظ سندی، متنی و تاریخی دارای اشکالاتی است.⁽¹⁾

سه. طول عمر(دکتر محمد تقی آیت اللهی)

پرسش. آیا به لحاظ علمی امکان طول عمر انسانی تا این اندازه هست یا نه؟

پاسخ. گرچه پاسخ به این سؤال به تفصیل زیادی نیاز دارد و از جنبه‌های مختلف قابل بررسی است؛ لکن با توجه به چند علم جدید -  که اساس پژوهش‌های علمی را در علوم بهداشتی و پزشکی تشکیل می‌دهد - به اختصار به پاسخ این سؤال می‌پردازیم. البته این پاسخ صرفاً طرح موضوع است و نیاز به مدل‌سازی و محاسبات بیشتر و فرآیند پژوهشی جامع‌تری دارد که نویسنده آن را در اولویت پژوهشی خود قرار داده و به طرح و نقد آن در محافل علمی تخصصی خواهد پرداخت تا به پاسخ جامع‌تر و عمومی‌تر آنها دست یابد.

بخشی از این دو علم به «تحلیل بقا» اختصاص دارد. این نظم علمی تاریخچه‌ای نسبتاً طولانی دارد که سوابق آن به قرن هفدهم میلادی بر می‌گردد. این علم توزیع زمان‌های زندگی را مطالعه می‌کند. به عبارت دیگر، در این علم زمان از یک پیشامد تا خاتمه آن بررسی می‌شود. حال اگر این پیشامد تولد باشد، خاتمه آن مرگ به حساب می‌آید و طول این مدت (عمر) موضوع مطالعه قرار می گیرد. از نظر ریاضی، توزیع بقا به صورت Silt)=exp(-Ailt) که در آن (Ai(t)=Sotai(v)du انتگرال خطر در فاصله (t/0) می باشد - ارائه می‌شود. به عبارت تفسیری، احتمال حیات تا زمان مشخصی از فرمول مذکور به دست می‌آید که تابع نمایه‌ای دارد و همیشه این احتمال مثبت است؛ یعنی، امکان زندگی تا زمان و سال خاصی وجود دارد. البته هر چه عمر افزایش یابد این احتمال کمتر می‌شود؛ اما هرگز به صفر مطلق نمی‌رسد⁽¹⁾و⁽²⁾ و محاسبه‌پذیر است. و می‌توان با محاسبات علمی نشان داد که احتمال بقای یک فرد تا مثلاً 1200 سالگی چقدر است و مشاهده نمود که چند تن تا این سن می‌توانند زندگی کنند.

 2. مفهوم امید زندگی یکی از مهم‌ترین شاخص‌هایی است که از جدول عمر استخراج می‌شود. این شاخص از معیارهای مهم «توسعه یافتگی» در جوامع مختلف به شمار می‌آید. امید زندگی در سن مشخص، متوسط تعداد سال‌هایی

است که فردی با آن سن مشخص زندگی خواهد کرد. اگر میزان‌های مرگ و میر جدول عمر، در مورد او اعمال شود، امید زندگی با قدرت مرگ و میر یا تابع خطر مرگ تعیین می‌گردد و در محدوده کامل سنی به کار می‌رود. امید زندگی با مدرن گرایی جوامع، به طور چشم‌گیری افزایش یافته است و از جامعه‌های غیر صنعتی از چهل سال به سطح هشتاد سال و بیشتر در جوامع توسعه یافته رسیده است⁽¹⁾و ⁽²⁾. این امکان هم وجود دارد که متوسط عمر از این سطح هم فراتر رود. مفهوم آن این است که در چنین جوامعی، عمرهای متجاوز از صد سال هم بسیار دیده می‌شود. امید زندگی به عنوان ابزاری نیرومند در رابطه با جداول عمر چند سطحی یا چند حالتی به کار می‌رود. بدین ترتیب، می‌توان باور کرد که با توسعه یافتگی و کاربرد دانش، در صحنه زندگی و پیشگیری از حوادث و گسترش علمی و آگاهی‌های بهداشتی و تغییرات بنیادی در محیط، بتوان به افزایش عمر انسان کمک کرد؛ چنان که شواهد و تجربیات علمی گواه بر آن است.

 3. با عنایت به این دو علم و نیز دانش جدید «جمعیت‌شناسی» - که جمعیت‌های انسانی را نسبت به اندازه، ساختار و دینامیسم آنها مطالعه می‌کند و فرآیند جمعیتی از دو جنبه اساسی شدت (کوانتم) و زمان (وقت) برخوردار است و این دو با

روش‌های جدول عمر محاسبه می‌شوند⁽¹⁾ـ وجود عمری طولانی به درازی عمر حضرت ولی عصر عجل الله تعالی فرجه الشریف امکان‌پذیر است. اساساً انسان برای عمری طولانی آفریده شده که خود با رفتارهای غیربهداشتی عمر خود را کوتاه می‌کند. نمونه روشن این رفتار غیربهداشتی را در مورد مبتلایان به سیگار می‌توان مشاهده کرد. محاسبات نشان می‌دهد که کشیدن هر نخ سیگار به طور متوسط 14/5 دقیقه از عمر شخص می‌کاهد.

به علاوه پدیده دیگری وجود دارد که از آن می‌توان به «استعداد عمر» نام نهاد. بر این اساس استعداد عمر افراد متفاوت است. در عین حال، هر کس در استعداد خود، برای زندگی قدرت تحرک نیز دارد و پدیده عمر - گرچه دارای مهلتی است که از آن به اجل تعبیر می‌شود - اما این جنبه ایستا نبوده و پویا است و خدای بزرگ تدبیر عمر را در اختیار بشر قرار داده و تقدیر آن را در ذات اقدس خویش نهاده است.

امام زمان عجل الله تعالی فرجه الشریف هم عالم کامل و هم عامل به قوانین و پدیده‌های الهی است و این دو در سایه تقدیر الهی زندگی فطری را پدید آورده و دیر زیستی و سالم زیستی را به همراه داشته است. به ویژه آن که او آزاده تمام نما است و توجّه به همین امر نشان می‌دهد که امید زندگی در دوران حاکمیت و ظهور آن حضرت، به حد اعلای خود می‌رسد و آن حضرت سن طبیعی خود را می‌گذرانند و از فضولات زندگی

به دورند و این نکته عامل مهمی در دیر زیستی آن حضرت بوده است. در عین حال، این امر منافاتی با تسلیم در برابر اراده الهی - که عمر طولانی برای حضرتش مقرر ساخته - ندارد.

چند سایت مهدویت:

WWW.Imammahdi-s.com

پایگاه اطلاع رسانی بنیاد فرهنگی حضرت مهدی موعود عجل الله تعالی فرجه الشریف و مرکز تخصصی مهدویت در بر دارندة جامع منابع مهدویت (بیش از 3300 عنوان کتاب و مقاله) اخبار مهدویت، میزگرد، آوای انتظار، مسابقه، فصلنامه علمی تخصصی انتظار، مهدیه، پرسش و پاسخ و مرکز آموزش و پژوهش مجازی مهدویت و...

پایگاه اطلاع رسانی مؤسسه فرهنگی انتظار نور

WWW.monjee.org

در بر دارنده گفتمان مهدویت، پرسش و پاسخ، کتاب شناسی، کتابخانه، نگارخانه و بسیاری مطالب دیگر

پایگاه اطلاع رسانی موعود

WWW.mouood.org

حاوی مجلات موعود، موعود جوان، پرسش و پاسخ، مقالات برترین‌های سایت و مطالب خوب و جذاب دیگر.

WWW.intizar.ir

حاوی مجلات مشرق موعود، الموعود، انتظار نوجوان، ملیکا و پژوهش‌ها و اطلاعات دیگر مؤسسه آینده روشن.

چند کتاب مهدویت:

الف) پیش دبستانی

سلام امام خوب ما    

محسن خمسه ای، عباس صابریان؛ ناشر مهام، تهران

امام زمان من کیه

سروده: علی عباسی؛ ناشر منتظران ظهور

بوی نرگس

سروده: مهدی وحیدی صدر

لبخند خورشید

سروده: مهدی وحیدی صدر

مرد آسمانی

سروده: مهدی وحیدی صدر

ب) ابتدایی

خورشید پنهان

حسین صالح

بعد از آن صدای آسمانی

مصطفی رحماندوست؛ به کوشش مؤسسه فرهنگی انتظار نور؛ بوستان کتاب، قم

خورشید می خندد

افسانه شعبان نژاد؛ بوستان کتاب، قم

میلاد آفتاب

زهره مسجد جامعی، سیمای فرهنگی، تهران

ج) راهنمایی

و آن که دیرتر آمد

الهه بخشی، مسجد مقدس جمکران

صبح امید

جواد محدثی به کوشش مؤسسه فرهنگی انتظار نور، بوستان کتاب قم

غریبه آشنا

احمد پهلوانیان، بوستان کتاب قم

سرود سرخ انار

الهه بهشتی، مسجد مقدس جمکران

اولین شب بهار

محمدتقی اختیاری، ناشر: مدرسه

آن سواران سیاه پوش

مجید ملامحمدی، عروج اندیشه

د) دبیرستان و عمومی

انقلاب جهانی حضرت مهدی عجل الله تعالی فرجه الشریف، آیت الله مکارم شیرازی، هدف

نوید امن و امان، آیت الله صافی گلپایگانی، انتشارات حضرت معصومه

دادگستر جهان، آیت الله امینی، شفق

امام مهدی از ولادت تا ظهور، آیت الله سید محمدکاظم قزوینی، ترجمه دکترحسین فریدونی، آفاق

فرهنگنامه مهدویت، خدامراد سلیمیان، بنیاد فرهنگی حضرت مهدی موعود عجل الله تعالی فرجه الشریف

یکصد پرسش و پاسخ پیرامون امام زمان عجل الله تعالی فرجه الشریف، علیرضا رجایی تهرانی، نبوغ

هـ) دانشگاهی و حوزوی

در انتظار ققنوس، سید ثامر العمیدی، ترجمه و تحقیق مهدی علیزاده، مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی

تاریخ عصر غیبت، پورسید آقایی، جباری، عاشوری، حکیم؛ مرکز جهانی علوم اسلامی

تاریخ سیاسی امام دوازدهم، دکتر جاسم حسین، ترجمه دکتر محمدتقی آیت اللهی؛ ناشر امیرکبیر، تهران

فصلنامه علمی تخصصی انتظار؛ مرکز تخصصی مهدویت

و) منابع

الغیبة، نعمانی(ره)

الغیبة، شیخ طوسی(ره)

کمال الدین و اتمام النعمة، شیخ صدوق(ره)

معجم احادیث الامام المهدی، زیر نظر: علی کورانی و... گردآورنده مؤسسه المعارف الاسلامیه، در 5 جلد.

طرح های پیشنهادی اجرای مسابقه (ویژه کودکان و نوجوانان)

محمد یوسفیان

مسابقه چهارده گلبرگ

جواب سؤالات را در گلبرگ ها پیدا کنید و جلوی آن یادداشت کنید.

تصویر شماره (1)

مسابقه حرم یار

در خانه کعبه مطالبی در مورد امام زمان عجل الله تعالی فرجه الشریف نوشته شده است که دو به دو مربوط به هم هستند آنها را پیدا و رنگ کنید.

تصویر شماره (2)

مسابقه گنبد سبز

حروف نوشته شده در گنبد و گلدسته را به هم متصل کنید و ارتباط کلمات بدست آمده را با امام زمان عجل الله تعالی فرجه الشریف توضیح دهید و مقاله ای بنویسید که کلمات بدست آمده از گنبد و گلدسته در آن باشد.

تصویر شماره (3)

مسابقه جدول غیبت کبری

تصویر شماره (4)