چهل حدیث رویا

مشخصات کتاب

سرشناسه : سیفی‌نژاد، عبدالرحیم

عنوان و نام پدیدآور : چهل حدیث رویا/ عبدالرحیم سیفی‌نژاد.

مشخصات نشر : قم: آستانه مقدسه قم، انتشارات زائر، 1387.

مشخصات ظاهری : 61ص.؛11×17س‌م.

فروست : آستانه مقدسه قم. انتشارات زائر؛146.چهل حدیث؛17.

شابک : 6000 ریال:978-964-180-049-1

یادداشت : کتابنامه:ص.60-61؛ همچنین به صورت زیرنویس.

موضوع : اربعینات -- قرن 14

موضوع : خواب -- احادیث

شناسه افزوده : آستانه مقدسه قم. انتشارات زائر

رده بندی کنگره : BP143/9/س96چ9 1387

رده بندی دیویی : 297/218

شماره کتابشناسی ملی : 2871351

اشاره

فهرست مطالب

رؤیا در قرآن... 13

1 . سرچشمه رؤیا... 14

2 . اقسام رؤیا... 15

3 . رؤیای صادق... 16

4 . ستاره پیامبر... 17

5 . بشارت مؤمن... 18

6 . مژده سحر... 19

7 . اصحاب خرد... 20

8 . مقام نبوت... 21

9 . بشارت پیامبری... 22

10 . رؤیای راستین... 23

11 . رؤیای مؤمن... 25

12 . بشارت‌ها... 26

13 . خواب بی‌اساس... 27

14 . خواب پریشان... 28

15 . زکات و خواب... 29

16 . پرنده آسمانی... 30

17 . خواب قیلوله... 31

18 . بهترین رؤیا... 32

19 . از خواب تا تعبیر... 33

20 . رؤیای رسول... 35

21 . نقل رؤیا... 36

22 . شرایط خواب‌گزار... 37

23 . دیدار حق... 38

24 . رؤیا در آخرالزمان... 39

25 . مدعیان دروغین... 40

26 . خوشحالی دنیا... 41

27 . آن‌چه نزد خداست... 42

28 . عامل رؤیای آشفته... 44

29 . تعبیر خواب... 46

30 . رؤیای صحیح... 47

31 . رؤیای درغگو... 48

32 . رؤیای شایسته... 49

33 . هشدار در رؤیا... 50

34 . به هر خوابی اعتماد نکن... 51

35 . اندیشه رؤیا... 53

36 . خواب پسندیده... 54

37 . اراده خدا... 55

38 . رؤیای پیامبران... 56

39 . رؤیای شیطانی... 57

40 . دعای خواب... 59

کتابنامه... 61

مقدمه

کَلامُکُمْ نُورٌ

سخن شما اهل بیت، نور است.

زیارت جامعه کبیره

بر آستان احادیث اهل بیت ، عقل خضوع می‌کند دل خشوع می‌یابد و روح سیراب می‌شود . احادیث نورانی ائمه اطهار ، منشوری است که حکمت‌های قدسی و معارف ناب الهی را بر دل‌ها و عقل‌ها می‌تاباند . گلشنی روح پرور و گنجینه‌ای گرانبها و سرمایه‌ای پایان‌ناپذیر است .

امام باقر علیه‌السلام فرمود :

شَرِّقا أوْ غَرِّبا ، فَلا تَجِدانِ علما صحیحا اِلاّ شیئا خَرَجَ مِنْ عِندنِا اهلِ البیت؛⁽¹⁾

به شرق و غرب جهان بروید ، هیچ دانش صحیحی نخواهید یافت ، مگر آن که از ما خاندان پیامبر صادر شده است .

همواره مدیون راویان ، محدّثان و عالمان گذشته شیعه‌ایم که با دقّت و درایت و مسئولیت‌شناسی ، سخنان نورانی پیشوایان معصوم را ثبت و ضبط کرده و به عنوان «میراث اهل بیت» به نسل‌های بعدی سپرده‌اند .

احادیث اهل‌بیت علیهم‌السلام آنگونه که خودشان فرموده‌اند ، «نور» است .

مجموعه‌های حدیثی ، دانشکده‌های صامت امّا جاویدان امامان شیعه است که بشریّت را آموزش غیر حضوری می‌دهد و خرسندیم که ما میراث‌دار این

علوم و معارفیم . برای پیمودن راه صحیح زندگی و رهایی از حیرت‌ها و ضلالت‌ها و کج راهه‌ها ، نیازمند این احادیثیم که «چراغ راه» و هدایت‌گر اندیشه‌ها و صفابخش دل‌ها و جان‌ها است .

روایات پیامبر خدا صلی‌الله‌علیه‌و‌آله و اهل بیت او ، هم در عرصه مباحث اعتقادی برای ما «حجّت» است ، هم در قلمرو فقه و تبیین احکام شرع و حلال و حرام الهی سند و پشتوانه است ، هم در موضوعات اخلاقی ، تربیتی ، تهذیب نفس ، پند و موعظه ، سرشار از حکمت و بینش و هدایت است و اگر مردم با احادیث نورانی خاندان عصمت و طهارت آشنا شوند ، دل در گرو محبت و اطاعت آنان می‌نهند، همانگونه که حضرت رضا علیه‌السلام فرمود : اِنَّ النّاسَ لو عَلِموا مَحاسِنَ کلامِنا لاَتّبعونا؛⁽¹⁾

اگر مردم خوبی‌ها و زیبایی‌های سخن ما را بدانند ، از ما پیروی می‌کنند .

بر این اساس ، آموختن ، نوشتن ، بیان ، نشر ، شرح و تبیین، حفظ و تعلّم احادیث اهل بیت ، کاری است ارزشمند و در راستای حفظ و گسترش فرهنگ اهل بیت علیهم‌السلام .

کتب حدیثی شیعه ، همچون دریایی عمیق و موّاج پر از گهرهای نفیس است . برای بهره‌گیری از ذخایر این اقیانوس ژرف و پرگهر ، باید به غوّاصی در دل آن پرداخت و لؤلؤ و مرجان‌هایی به دست آورد و به نسل امروز و مشتاقان عرضه کرد .

«چهل حدیث نویسی» ، یکی از گام‌های ارزشمند در نشر و تشریح احادیث عترت پاک نبوی است که

عالمان از دیرباز به آن مبادرت می‌ورزیدند و جامعه را

از معنویّت آثار اهل بیت بهره‌مند می‌ساختند . اینکه امامان فرموده‌اند : هر کس چهل حدیث از احادیث ما را حفظ کند ، در روز قیامت فقیه و دین شناس برانگیخته می‌شود ، هم پشتوانه چنین حرکت علمی و فرهنگی است ، هم ما را به ضرورت حفظ احادیث آنان آگاه می‌کند . چه حفظ به معنای به حافظه سپردن باشد ، چه ثبت و ضبط و جلوگیری از فراموش شدن و از بین رفتن باشد و چه به معنای حفظ در عمل . به هر حال ، تشویقی است برای رویکرد به معارف اهل بیت که در کلمات نورانی آنان نهفته است .

امروز ، نیاز جامعه به آشنایی با فرهنگ ناب اهل بیت ، بیش از هر زمان احساس می‌شود . عطش و استقبال هم که مردم از خود نشان می‌دهند ، ضرورت ارائه و عرضه کلمات خاندان عصمت را در قالبی روان ،

سهل الوصول و متناسب با اقشار مختلف علاقه‌مند ، روشن‌تر نشان می‌دهد و به همین دلیل ، مراکز و مؤسّسات و اشخاصی به نشر «چهل حدیث» می‌پردازند .

آستانه مقدسه حضرت معصومه علیهاالسلام نیز به عنوان یک حرکت فرهنگی در راه نشر احادیث پیشوایان دین و ترویج معارف عترت ، اقدام به چاپ این سلسله از چهل حدیث‌های موضوعی کرده است . موضوعات ، ابتدا در کمیته‌ای تعیین ، سپس به محققان و مؤلفان سفارش داده شده تا به گردآوری و تدوین چهل حدیث پیرامون موضوعات برگزیده بپردازند . سعی شده است اغلب موضوعات ، اخلاقی ، تربیتی ، کاربردی و معارفی باشد . تا چه قبول افتد و چه در نظر آید .

امّا جزوه حاضر .....

یکی از شگفتی‌های قدرت نمایی پروردگار ، خواب و رؤیای انسان است . خواب ، وسیله‌ای برای استراحت جسم و تجدید قوا است و خواب دیدن . سیری روحانی در عوالم ناشناخته است و از برهان‌های محکم تجرّد نفس و بُعد غیر مادّی وجود انسان است .

خواب‌ها ، گاهی بازتاب افکار و حالات و اعمال روزانه انسان است ، گاهی هم خبر از وقایعی می‌دهد که اتّفاق خواهد افتاد .

در تعابیر دینی هم «اضغاث احلام» است ، که به معنای خواب‌های آشفته و بی‌تعبیر است ، هم «رؤیای صادقه» به کار رفته که بازتاب حقایقی از عالم مجرّدات و معنویات بر روح انسان است . نمونه آن خواب حضرت یوسف علیه‌السلام و رؤیای حضرت ابراهیم علیه‌السلام است .

در روایات اسلامی ، نکات سودمندی درباره خواب

دیدن مطرح شده است . تعبیر خواب هم فنّی است که خدای متعال به بعضی از بندگانش عطا می‌کند تا رؤیاها را تفسیر و معنی کنند .

آنچه پیش روی شما است ، برگزیده چهل حدیث از گنجینه روایات معصومین درباره خوابیدن ، خواب دیدن و انواع رؤیاها و آداب دینی درباره خوابیدن است .

از زحمات برادر گرامی حجة الاسلام جناب آقای عبدالرحیم سیفی‌نژاد که این مجموعه را فراهم آورده‌اند ایشان تقدیر می‌شود .

باشد که در پرتو هدایت‌های معصومین و اهل بیت پیامبر صلی‌الله‌علیه‌و‌آله ، روحی زلال و زندگی با معنویت و در مسیر حق و عبودیّت داشته باشیم .

انتشارات زائر / آستانه مقدسه

1387 ش

رؤیا در قرآن

«لَّقَدْ صَدَقَ اللّهُ رَسُولَهُ الرُّ ءْیَا بِالْ-حَقِّ لَتَدْخُلُنَّ المَسْجِدَ الحَرامَ إِنْ شاءَ اللّهُ آمِنِ-ینَ»

البته خدا راستی و حقیقت خواب رسولش را آشکار و محقق ساخت ؛ که در عالم رؤیا دید شما مؤمنان در نهایت امنیت وارد مسجد الحرام می‌شوید...⁽¹⁾

1.سرچشمه رؤیا

رسول خدا صلی‌الله‌علیه‌و‌آله :

الرُّؤیَا الصالِحَةُ مِنَ اللّه وَالرُّؤیَا السُّوءُ مِنَ الشّیطانِ ...؛

خوابِ خوب دیدن از الطاف خداوند و رؤیای بد از سوی شیطان است .⁽¹⁾

2.اقسام رؤیا

رسول خدا صلی‌الله‌علیه‌و‌آله :

الرُّؤیا ثَلاثَةٌ : بُشْری مِنَ اللّه‌ِ وَتَحْزینٌ مِنَ الشَّیطانِ وَالَّذی یُحَدِّثُ بِهِ الاِنسانُ نَفْسَهُ، فَیَراهُ فی مَنامِهِ؛

خواب دیدن بر سه گونه است:

3.رؤیای صادق

رسول خدا صلی‌الله‌علیه‌و‌آله :

مَنْ لَمْ یُؤمِنْ بِالرُّؤْیَا الصَّادِقَةِ فَاِنَّهُ لَمْ یُوْمِنْ بِاللّهِ وَرَسوُلِهِ؛

کسی که به خواب راست اعتقاد ندارد، به خدا و رسول او ایمان ندارد.⁽¹⁾

4 . ستاره پیامبر

شخصی از اهل خراسان به امام رضا علیه‌السلام گفت: رسول خدا صلی‌الله‌علیه‌و‌آله را در خواب دیدم، مثل اینکه به من می‌گوید: زمانی که پاره تن و ستاره‌ام در خاک شما مدفون و پنهان شود چگونه خواهید بود؟ امام رضا علیه‌السلام فرمود:

أَنَا الْمَدْفُونُ فِی أَرْضِکُم وَأَنَا بَضْعَةٌ مِنْ نَبِیِّکُمْ وَأَنَا الْوَدِیعَةُ وَالنَّجْمُ ...؛

من در خاک شما مدفون می‌شوم، من پاره تن پیامبر صلی‌الله‌علیه‌و‌آله و ستاره و امانت او هستم⁽¹⁾...

5.بشارت مؤمن

شخصی در مورد آیه 64 سوره یونس که اولیای خدا را بشارت دنیوی می‌دهد، از رسول خدا صلی‌الله‌علیه‌و‌آله پرسید این بشارت چیست؟

رسول خدا صلی‌الله‌علیه‌و‌آله :

هِیَ الرُّؤْیَا الَحَسَنَةُ ، یَرَی الْمُؤْمِنُ فَیُبَشَّرُ بِها فِی دُنْیاهُ؛

این بشارت همان خواب دیدنِ نیک مؤمن است که با آن در دنیا بشارت داده می‌شود.⁽¹⁾

6.مژده سحر

امام رضا علیه‌السلام :

اِنَّ رَسُولَ اللّه‌ِ صلی‌الله‌علیه‌و‌آله کانَ اِذا أصْبَحَ قالَ لاِءَصْحَابِهِ هَلْ مِنْ مُبَشِّراتٍ؟ یَعْنِی بِهِ الرُّؤْیا؛

رسول خدا صلی‌الله‌علیه‌و‌آله هر روز صبح به اصحاب خود می‌فرمود: آیا از بشارت دهنده‌ها چیزی دارید؟ منظور آن حضرت از بشارت دهنده‌ها رؤیا بود.⁽¹⁾

7.اصحاب خرد

روزی رسول خدا صلی‌الله‌علیه‌و‌آله به اصحاف خود فرمود:

خِیارُکُمْ أُولُو النُّهی؛

بهترین شما، خردمندان هستند.

شخصی پرسید: چه کسانی صاحبان خرد هستند؟

فرمود:

اُولُوا النُّهی اُولُوا الاَحْلامِ الصّادِقَةِ» .

صاحبان خرد آن‌ها هستند که خواب‌های راست می‌بینند.⁽¹⁾

8.مقام نبوت

امام صادق علیه‌السلام :

رَأیُ الْمُؤْمِنِ وَرُؤیاهُ جُزْءٌ مِنْ سَبْعِینَ جُزْءا مِنَ النُّبُوَّةِ وَمِنْهُم مَنْ یُعْطَی عَلَی الثُّلْثِ؛

اعتقاد و خواب مؤمن، قسمتی از هفتاد قسم نبوّت است و به بعضی از مؤمنان یک سوم مقام نبوت داده می‌شود.⁽¹⁾

9.بشارت پیامبری

رسول خدا صلی‌الله‌علیه‌و‌آله :

اَلا اِنَّهُ لَمْ یَبْقَ مِنْ مُبَشِّراتِ النُّبُوَّةِ إِلاَّ أَلرُّؤْیَا الصّالِحَةُ یَراها الْمُسلِمُ أو تُری لَهُ» .

آگاه باشید، همانا از بشارت‌های پیامبر، جز خواب دیدنِ شایسته باقی نمانده، که آن را مسلمان در خواب می‌بیند، یا برای او در خواب دیده می‌شود.⁽¹⁾

10.رؤیای راستین

روزی هنگام صبح غبار غم بر چهره مبارک پیامبرگرامی اسلام صلی‌الله‌علیه‌و‌آله نشسته بود؛ امام علی علیه‌السلام پرسید: ای رسول خدا صلی‌الله‌علیه‌و‌آله چرا اندوهناکی؟

رسول خدا صلی‌الله‌علیه‌و‌آله فرمود:

وَکَیْفَ لا أَکُونُ کَذالِکَ وَقَدْ رَأَیْتُ فِی لَیْلَتی هذِهِ أَنَّ بَنِی تَیمٍ و بَنی عَدِیٍّ وَبَنی اُمَیَّةَ یَصْعَدُونَ مِنْبَری هذا یَرُدُّونَ النَّاسَ عَنِ الاِسْلامِ القهقری؟ فَقُلْتُ یا ربِّ فی حَیاتی أَوْ بَعْدَ مَوتی؟ فَقالَ بَعدَ مَوْتِکَ ؛

چگونه ناراحت نباشم در حالی که دیشب در خواب دیدم بنی‌امیه و... بر منبر من نشسته‌اند و مردم را از اسلام بر می‌گردانند؟

گفتم خدایا! این کار در زمان حیاتم صورت می‌گیرد یا بعد از موتم؟

خدا فرمود: بعد از موت.⁽¹⁾

11.رؤیای مؤمن

رسول خدا صلی‌الله‌علیه‌و‌آله :

رُؤْیَا الْمُؤْمِنِ تَجْری مَجْری کَلامٍ تَکَلَّمَ بِهِ الرَّبُّ عِنْدَهُ؛

خواب دیدن مؤمن مانند کلامی است که خداوند نزد او گفته است.⁽¹⁾

12.بشارت‌ها

رسول خدا صلی‌الله‌علیه‌و‌آله :

لا نُبُوَّةَ بَعْدی اِلاَّ الْمُبَشِّراتُ، قیلَ یا رَسُولَ اللّه‌ِ صلی‌الله‌علیه‌و‌آله وَما الْمُبَشِّراتُ؟ قالَ صلی‌الله‌علیه‌و‌آله : الرُّؤْیا الصَالِحَةُ؛

بعد از من پیامبری جز بشارت‌ها نیست. گفته شد ای رسول خدا! آن بشارت‌ها چیست؟ حضرت فرمود: خواب دیدن‌های نیکو.⁽¹⁾

13.خواب بی‌اساس

امام امیر مؤمنان علی علیه‌السلام :

اَلْمُسْتَثْقِلُ النائِمُ تُکَذِّبُهُ اَحْلامُهُ؛

کسی که با شکم سنگین بخوابد، خواب بی‌اساس می‌بیند.⁽¹⁾

(علاوه بر مورد بالا، خواب این افراد هم بی‌اساس است:

14.خواب پریشان

امام حسن عسکری علیه‌السلام :

مَنْ اَکْثَرَ الْمَنامَ رَأَی الاْءَحْلاَمَ؛

کسی که زیاد بخوابد، خواب‌های آشفته می‌بیند.⁽¹⁾

15.زکات و خواب

شخصی خواب آشفته‌ای دید و آن را برای امام صادق علیه‌السلام نقل کرد، حضرت فرمود:

اِنَّکَ لا تُؤَدّی الزَّکاةَ اِنْ کُنْتَ تُؤَدّیها لا تُؤَدّیها اِلی اَهْلِها؛

همانا یا زکات اموال خود را نداده‌ای و یا اگر داده‌ای به صاحبانش نداده‌ای.⁽¹⁾

16.پرنده آسمانی

رسول خدا صلی‌الله‌علیه‌و‌آله :

الرُّؤْیا عَلی رِجْلِ طَائِرٍ ما لَمْ تُعَبَّرْ فَاِذا عُبِّرَتْ وَقَعَتْ وَلا تَقُصَّهَا اِلاّ عَلی وادٍّ وَ ذی رَأیٍ؛

خواب تا زمانی که تعبیر نشده مانند پرنده‌ای بر فراز انسان است؛ آن گاه که تعبیر شد آن پرنده سقوط می‌کند، پس خواب خود را جز برای دوست صمیمی و آگاه به تعبیر خواب نقل نکن.⁽¹⁾

17.خواب قیلوله

امام صادق علیه‌السلام :

أَسْرَعُها تَأْویلاً رُؤْیَا الْقَیْلُولَةِ؛

تعبیر خواب قیلوله⁽¹⁾از همه خواب‌ها سریعتر انجام می‌گیرد.⁽²⁾

18.بهترین رؤیا

از امام صادق علیه‌السلام نقل شده است که خواب دیدن در اوّل شب را خواب دروغین خواند و سپس فرمود:

... وَ اَمَّا الصّادِقَةُ اِذا رَآها بَعْدَ الثُّلُثَیْنِ مِنَ الْلَّیْلِ مَعَ حُلُولِ المَلائِکَةِ وَ ذلِکَ قَبْلَ السِّحَرِ فَهِیَ صادِقَةٌ لاتَخْلِفُ إنْ شاءَ اللّه‌ُ اِلاّ اَنْ یَکُونَ جُنُبا اَوْ یَکُونَ عَلی غَیرِ طُهْرٍ اَوْ لمْ یَذْکُرِ اللّه‌َ عَزَّوَجَلَّ حَقیقَةَ ذِکْرِهُِ؛

زمان خواب راست موقعی است که دو سوم از شب بگذرد که، هنگام ورود فرشتگان است و این وقت قبل از سحر است. چنین خوابی راست است، مگر این که بی‌وضو یا جنب باشد و یا اینکه به طور شایسته به یاد خدا نباشد.⁽¹⁾

19.از خواب تا تعبیر

شخصی از امام صادق علیه‌السلام پرسید:

کَمْ تَتَأَخَّرُ الرُّؤْیَا؟ فَقالَ علیه‌السلام خَمْسینَ سَنَةً لاِءَنَّ النَّبِیَّ صلی‌الله‌علیه‌و‌آله رَأی کَأَنَّ کَلْبا کانَ أَبْقَعَ وَلَغَ فی دَمِهِ فَأَوَّلَهُ بِأَنَّ رَجُلاً یَقْتُلُ الْحُسَینَ اِبْنَ بِنْتهِ علیهاالسلام فَکانَ الشِّمْرَبنَ ذِی الْجُوْشَنِ قَاتِلَ الْحُسَیْنِ علیه‌السلام وَ کان اَبْرَصَ، فَتَأَخَّرَتِ الرُّؤْیا بَعْدَ خَمْسینَ سَنَةً؛

«چقدر ممکن است بین رؤیا و وقوع آن فاصله

بیفتد؟» حضرت فرمود: «پنجاه سال.» زیرا پیامبر صلی‌الله‌علیه‌و‌آله در خواب دید سگی که پیس بود پوزه‌اش را به خون حضرتش آغشت، پیامبر صلی‌الله‌علیه‌و‌آله این گونه تعبیر کرد که: مردی فرزندم حسین علیه‌السلام را می‌کشد... وقوع این تعبیر پنجاه سال به طول انجامید و همانطوری که پیامبر صلی‌الله‌علیه‌و‌آله دیده بود، شمربن ذی الجوشن قاتل امام حسین علیه‌السلام دچار بیماری برص (پیسی) بود.⁽¹⁾

20.رؤیای رسول

رسول خدا صلی‌الله‌علیه‌و‌آله :

مَنْ رَآنی فی مَنامِهِ فَقَدْ رَآنی لاِءَنَّ الشَّیْطانَ لا یَتَمَثَّلُ فی صُورَتی وَلا فی صُورَةِ اَحَدٍ مِنْ اَوْصیائی؛

هر کس مرا در خواب ببیند، در حقیقت مرا دیده است، زیرا شیطان به شکل من و به صورت هیچ یک از اوصیای من ظاهر نمی‌شود.⁽¹⁾

21.نقل رؤیا

رسول خدا صلی‌الله‌علیه‌و‌آله :

لا تَقُصَّ الرُّؤْیا إلاّ عَلی عالِمٍ اَوْ ناصِحٍ؛

خواب خود را جز برای عالم یا خیرخواه نقل نکن.⁽¹⁾

22.شرایط خواب‌گزار

رسول خدا صلی‌الله‌علیه‌و‌آله :

الرُّؤْیا لا تُقَصُّ اِلاّ عَلَی مُؤْمِنٍ خَلا مِنَ الْحَسَدِ؛

خواب خود را جز برای مؤمنی که حسود نیست، نقل نکن.⁽¹⁾

23.دیدار حق

پیامبرخدا صلی‌الله‌علیه‌و‌آله :

مَنْ رَآنی فِی الْمَنامِ فَقَدْ رَأَی الْحَقَّ؛

کسی که مرا در خواب ببیند، همانا حق را دیده است.⁽¹⁾

24.رؤیا در آخرالزمان

رسول خدا صلی‌الله‌علیه‌و‌آله :

اِذا اقْتَرَبَ الزَّمانُ لَمْ تَکَدْ رُؤْیا الْمُؤْمِنِ تَکْذِبُ وَ أَصْدَقُهُمْ رُؤْیًا اَصْدَقَهُمْ حَدِیثا؛

وقتی آخرالزمان فرا می‌رسد، هیچ گاه خواب‌های مؤمن دروغ نیست؛ راست‌ترین رؤیا از آنِ راستگوترین آن‌هاست.⁽¹⁾

25.مدعیان دروغین

ابراهیم کرخی می‌گوید؛ از امام صادق علیه‌السلام پرسیدم:

اِنَّ رَجُلاً رَأی رَبَّهُ عَزَّوَجَلَّ فی مَنامِهِ فَما یَکُونُ ذلِکَ؟

فَقَالَ علیه‌السلام : ذلِکَ رَجُلٌ لا دینَ لَهُ، اِنَّ اللّه‌َ تَبارَکَ وَ تَعالی لا یُرَی فی الیَقَظَةِ وَلا فِی الْمَنامِ وَلا فِی الدُّنیا وَلا فِی الاْآخِرَةِ؛

«مردی در عالم خواب، خدا را دیده است، تعبیرش

چیست؟» حضرت فرمود: او مردی بی‌دین است، زیرا ذات پاک خدا، نه در خواب دیده می‌شود، نه در بیداری، نه در دنیا و نه در آخرت.»⁽¹⁾

26.خوشحالی دنیا

رسول خدا صلی‌الله‌علیه‌و‌آله :

بُشْرَی الدُّنْیا الرُّؤْیَا الصّالِحَةُ؛

بشارت دنیا، خواب نیکوست.⁽¹⁾

27.آنچه نزد خدا است

امام امیر مؤمنان علی علیه‌السلام :

سَأْلتُ رَسوُلَ اللّه صلی‌الله‌علیه‌و‌آله عَنِ الرَّجُلِ یَنامُ فَیَرَی الرُّؤْیا فَرُبَّما کانَتْ حَقَّا وَ رُبَّما کانَتْ باطِلاً، فَقالَ رَسولُ اللّه صلی‌الله‌علیه‌و‌آله : یا عَلیُّ ما مِنْ عَبْدٍ یَنامُ اِلاّ عُرِجَ بِرُوحِهِ اِلی رَبِّ الْعالَمینَ، فَما رَأی عِنْدَ رَبِّ الْعالَمینَ فَهُوَ حَقٌّ، ثُمَّ اِذا اَمَرَ اللّه‌ُ الْعَزیزُ الْجَبّارُ بِرَدِّ رُوحِهِ اِلی جَسَدِهِ، فَصارَتِ الرُّوحُ بَیْنَ السَّماءِ وَ الارْضِ، فَما رَأَتْهُ فَهُوَ اَضْغاثُ اَحْلامٍ.»

از رسول خدا صلی‌الله‌علیه‌و‌آله درباره کسی که خواب می‌بیند و گاهی حق است و گاهی باطل، سؤال کردم؛ پیامبر صلی‌الله‌علیه‌و‌آله فرمود:

ای علی! روحِ همه بندگان هنگام خواب به سوی خدا پرواز می‌کند. پس آن‌چه در خواب نزد خدا می‌بیند، حق است و هنگامی که خدا به روح انسان امر می‌کند به طرف بدن برگردد، روح بین آسمان و زمین قرار می‌گیرد، آن‌چه در این هنگام می‌بیند خواب‌های بی‌اساس و آشفته است.⁽¹⁾

28.عامل رؤیای آشفته

امام صادق علیه‌السلام :

اِنَّ لاِبْلیسَ شَیْطانا یُقالُ لَهُ هُزَعُ یَمْلاَءُ ما بَیْنَ الْمَشْرِقَ وَ الْمَغْرِبَ فی کُلِّ لَیْلَةٍ یَأْتی النّاسَ فِی الْمَنامِ وِ لِهذا یَری الْاَضْغاثُ...؛

همانا ابلیس شیطانی به نام «هزع» دارد که هر شب بین شرق و غرب عالم هنگام خواب مردم را دربرمی‌گیرد، از این روی مردم خواب‌های آشفته می‌بینند.⁽¹⁾

برای آنکه هنگام خواب، شیطان بر انسان مسلط نشود سفارش شده که:

29.تعبیر خواب

رسول خدا صلی‌الله‌علیه‌و‌آله :

اِذا رَآی اَحَدُکُم الرُّؤیَا الْحَسَنَةَ فَلْیُفَسِّرْها وَ لْیُخْبِرْ بِها وَ اِذا رَآی الرُّؤْیَاالْقَبیحَةَ فَلا یُفَسِّرْها وَلا یُخْبِرْها؛

هرگاه خواب خوبی دیدید، آن را تفسیر کنید و به دیگران هم بگویید، اما اگر خواب بدی دیدید، تفسیر نکنید و به دیگران هم نگویید.⁽¹⁾

30.رؤیای صحیح

از ائمه معصومین علیه‌السلام نقل شده است:

اَنَّ الرُّؤْیَا الْمُؤْمِنِ صَحیحَةٌ، لِاَنَّ نَفْسَهُ طَیِّبَةٌ و یَقینَهُ صَحیحٌ و تَخْرُجُ فَتَتَلَقَّی مِنَ الْمَلاَئِکَةِ فَهِیَ وَحْیٌ مِنَ اللّه‌ِ العَزیزِ الجَبّارِ؛

خواب دیدن مؤمن راست است، زیرا مؤمن وجودی پاک و اعتقادی صحیح دارد. [هنگام خواب] روحش خارج شده با ملائکه دیدار می‌کند، پس خواب دیدن او وحی است از طرف خداوند عزیز جبار.⁽¹⁾

31.رؤیای درغگو

امام امیر مؤمنان علی علیه‌السلام :

لا یَکادُ یَصِحُّ رُؤْیَا الْکَذّابِ، لِاَنَّهُ یُخْبِرُ فی الْیَقَظَةِ بِما لَمْ یَکُنْ فَأَحْرِبِهِ اَنْ یَری فی المَنامِ مالا یَکُونُ؛

هیچ گاه رؤیای دروغگو صحیح نیست، زیرا او در بیداری خلاف واقع می‌گوید، پس سزاوار است آنچه در خواب می‌بیند صحیح نباشد.⁽¹⁾

32.رؤیای شایسته

امام امیر مؤمنان علی علیه‌السلام :

اَلرُّؤْیَا الصالِحَةُ اِحْدَی البِشارَتَیْنِ؛

رؤیای خوب یکی از بشارت‌های خداست.⁽¹⁾

33.هشدار در رؤیا

رسول خدا صلی‌الله‌علیه‌و‌آله :

اَلرُّؤْیَا الْمَکْرُوهَةُ زاجَرَکَ اللّه‌ُ تَعالی بِها؛

خواب ناپسند مانعی است که خداوند با آن تو را از بدی‌ها باز می‌دارد.⁽¹⁾

34.به هر خوابی اعتماد نکن

امام صادق علیه‌السلام در روایتی ضمن توصیه به اندیشه در رؤیا فرمود:

فَاِنَّها لََوْ کانَتْ کُلُّها تَصْدُقُ لَکانَ النّاسُ کُلُّهُمْ اَنْبِیاءَ وَ لَوْ کانَتْ کُلُّها تَکْذِبُ لَمْ یَکُنْ فیها مَنْفَعَةٌ بَلْ کانَتْ فَضْلاً لا مَعْنی لَهُ فَصْارَتْ تَصْدُقُ اَحْیانا فَیَنْتَفِعُ بِهَا النّاسُ فی مَصْلَحَةٍ یَهْتَدی لَها اَوْ مَضَرَةٍ یَتَحَذَّرُ مِنْها وَ تَکْذِبُ کَثیرا لِئَلاّ یَعْتَمِدَ عَلَیْها کُلَّ الاِعْتِمادِ؛

اگر همه خواب دیدن‌ها راست باشد، همه انسان‌ها که خواب می‌بینند پیامبر خواهند شد و اگر همه دروغ باشد، بیهوده و بی‌فایده است. بنابراین گاهی راست و گاهی بی‌اساس هستند، در نتیجه مردم از خواب‌هایی که می‌بینند در مصالح خود به وسیله آن‌ها هدایت شده و یا به زیان موضوعی پی‌برده و از آن دوری می‌کنند. بسیاری از خواب دیدن‌ها دروغ است تا مردم اعتماد کامل ننمایند.⁽¹⁾

35.اندیشه رؤیا

امام صادق علیه‌السلام به شاگردش مفضّل فرمود:

فَکِّرْ یامُفَضَّلُ فِی الاْءَحْلاَمِ کَیْفَ دَبَّرَ الاَمْرَ فیها فَمَزَّجَ صَادِقَهَا بِکاذِبِها...؛

ای مفضّل درباره خواب دیدن‌ها بیندیش که چگونه امر در آن‌ها تدبیر نموده و خداوند راست و دروغ آن‌ها را با هم درآمیخته.⁽¹⁾

36.خواب پسندیده

رسول خدا صلی‌الله‌علیه‌و‌آله :

مَنْ رَأی فی مَنامِهِ خَیْرَا فَلْیَحْمَدِ اللّه‌َ وَلْیَشْکُرْهُ وَ مَنْ رَأی غَیْرَ ذلِکَ فَلْیَسْتَعِذْ بِاللّه‌ِ فَلا یَذْکُرْها فَاِنَّها لا تَضُرُّهُ؛

هر کس در خواب خود خیری بیند، باید خدا را حمد بگوید و شکر او نماید و هر کس غیر آن را ببیند به خدا پناه ببرد و آن را نقل نکند، زیرا به او ضرری نمی‌رساند.⁽¹⁾

37.اراده خدا

امام صادق علیه‌السلام :

اِذا کانَ الْعَبْدُ عَلی مَعْصِیَةِ اللّه‌ِ عَزَّوَجَلَّ وَاَرادَ اللّه‌ُ بِهِ خَیْرَا اَراهُ فی مَنامِهِ رُؤْیا تُرَوِّعُهُ فَیَنْزَجِرُ بِها عَنْ تِلْکَ الْمَعصِیَةِ، وَ اِنَّ الرُّؤْیا الصّادِقَةَ جُزْءا مِنْ سَبْعینَ جُزْءٍ مِنَ النُّبُوَّةِ؛

هرگاه بنده‌ای گرفتار گناه شود و خدا نسبت به او اراده خیر کند، در خوابش رؤیایی به او نشان می‌دهد که او را

بترساند و به این وسیله از آن معصیت باز داشته شود، و همانا خواب راست جزیی از هفتاد جزء نبوت است.⁽¹⁾

38.رؤیای پیامبران

امام امیر مؤمنان علی علیه‌السلام :

رُؤْیَا الاَْنْبِیَاءِ وَحْیٌ؛

خواب دیدن پیامبران وحی است.⁽¹⁾

39.رؤیای شیطانی

رسول خدا صلی‌الله‌علیه‌و‌آله :

اِذا حَلُمَ اَحَدُکُمْ فَلا یُحَدِّثِ النّاسَ بِتَلَعُّبِ الشَیْطانِ فِی الْمَنامِ؛

هرگاه یکی از شما در خواب محتلم گردید، بازی خود با شیطان را برای مردم نقل نکند.⁽¹⁾

گرچه این گونه خواب دیدن‌ها از نظر شرعی

هیچ‌گونه حکمی ندارد، ولی از آن‌جا که نوع خواب دیدن تعبیر کننده و بیان درون و ضمیر انسان است، بازگو کردن آن‌ها باعث فاش شدن اسراری می‌شود که لازم است مخفی بماند.

به همین خاطر پیامبراسلام صلی‌الله‌علیه‌و‌آله برای حفظ حرمت‌ها از نقل خوابی که فرد در آن ملعبه دست شیطان قرار گرفته، نهی کرده است.

40.دعای خواب

امام صادق علیه‌السلام :

رسول خدا صلی‌الله‌علیه‌و‌آله در هنگام خوابیدن، آیة الکرسی می‌خواند و می‌فرمود:

بِسْمِ اللّه‌ِ آمَنْتُ بِاللّه‌ِ وَ کَفَرْتُ بِالطّاغُوتِ اَللَّهُمَّ احْفَظْنی فی مَنامی وَ فی یَقَظَتی؛

به نام پروردگار، ایمان آوردم به خدا و کفر ورزیدم به طاغوت؛ خدایا مرا در خواب و بیداری حفظ فرما.⁽¹⁾

کتابنامه