چهل حدیث شب قدر

مشخصات کتاب

عنوان و نام پدیدآور : چهل حدیث شب قدر/حسن شاکر آرانی

مشخصات نشر : قم: زائر، 1391

مشخصات ظاهری : 56 ص

وضعیت فهرست نویسی : در انتظار فهرستنویسی (اطلاعات ثبت)

یادداشت : چاپ پنجم: 1391

شماره کتابشناسی ملی : 4464644

اشاره

فهرست مطالب

مقدمه ناشر... 5

شب قدر... 13

منابع و مآخذ... 54

مقدمه

کَلامُکُمْ نُورٌ

سخن شما اهل بیت، نور است.

زیارت جامعه کبیره

بر آستان احادیث اهل بیت ، عقل خضوع می‌کند دل خشوع می‌یابد و روح سیراب می‌شود . احادیث نورانی ائمه اطهار ، منشوری است که حکمت‌های قدسی و معارف ناب الهی را بر دل‌ها و عقل‌ها می‌تاباند . گلشنی روح پرور و گنجینه‌ای گرانبها و سرمایه‌ای پایان‌ناپذیر است .

امام باقر علیه‌السلام فرمود :

شَرِّقا أوْ غَرِّبا ، فَلا تَجِدانِ علما صحیحا اِلاّ شیئا خَرَجَ مِنْ عِندنِا اهلِ البیت؛⁽¹⁾

به شرق و غرب جهان بروید ، هیچ دانش صحیحی نخواهید یافت ، مگر آن که از ما خاندان پیامبر صادر شده است .

همواره مدیون راویان ، محدّثان و عالمان گذشته شیعه‌ایم که با دقّت و درایت و مسئولیت‌شناسی ، سخنان نورانی پیشوایان معصوم را ثبت و ضبط کرده و به عنوان «میراث اهل بیت» به نسل‌های بعدی سپرده‌اند .

احادیث اهل‌بیت علیهم‌السلام آنگونه که خودشان فرموده‌اند ، «نور» است .

مجموعه‌های حدیثی ، دانشکده‌های صامت امّا جاویدان امامان شیعه است که بشریّت را آموزش غیر حضوری می‌دهد و خرسندیم که ما میراث‌دار این

علوم و معارفیم . برای پیمودن راه صحیح زندگی و رهایی از حیرت‌ها و ضلالت‌ها و کج راهه‌ها ، نیازمند این احادیثیم که «چراغ راه» و هدایت‌گر اندیشه‌ها و صفابخش دل‌ها و جان‌ها است .

روایات پیامبر خدا صلی‌الله‌علیه‌و‌آله و اهل بیت او ، هم در عرصه مباحث اعتقادی برای ما «حجّت» است ، هم در قلمرو فقه و تبیین احکام شرع و حلال و حرام الهی سند و پشتوانه است ، هم در موضوعات اخلاقی ، تربیتی ، تهذیب نفس ، پند و موعظه ، سرشار از حکمت و بینش و هدایت است و اگر مردم با احادیث نورانی خاندان عصمت و طهارت آشنا شوند ، دل در گرو محبت و اطاعت آنان می‌نهند، همانگونه که حضرت رضا علیه‌السلام فرمود : اِنَّ النّاسَ لو عَلِموا مَحاسِنَ کلامِنا لاَتّبعونا؛⁽¹⁾

اگر مردم خوبی‌ها و زیبایی‌های سخن ما را بدانند ، از ما پیروی می‌کنند .

بر این اساس ، آموختن ، نوشتن ، بیان ، نشر ، شرح و تبیین، حفظ و تعلّم احادیث اهل بیت ، کاری است ارزشمند و در راستای حفظ و گسترش فرهنگ اهل بیت علیهم‌السلام .

کتب حدیثی شیعه ، همچون دریایی عمیق و موّاج پر از گهرهای نفیس است . برای بهره‌گیری از ذخایر این اقیانوس ژرف و پرگهر ، باید به غوّاصی در دل آن پرداخت و لؤلؤ و مرجان‌هایی به دست آورد و به نسل امروز و مشتاقان عرضه کرد .

«چهل حدیث نویسی» ، یکی از گام‌های ارزشمند در نشر و تشریح احادیث عترت پاک نبوی است که عالمان از دیرباز به آن مبادرت می‌ورزیدند و جامعه را

از معنویّت آثار اهل بیت بهره‌مند می‌ساختند . اینکه امامان فرموده‌اند : هر کس چهل حدیث از احادیث ما را حفظ کند ، در روز قیامت فقیه و دین شناس

برانگیخته می‌شود ، هم پشتوانه چنین حرکت علمی و فرهنگی است ، هم ما را به ضرورت حفظ احادیث آنان آگاه می‌کند . چه حفظ به معنای به حافظه سپردن باشد ، چه ثبت و ضبط و جلوگیری از فراموش شدن و از بین رفتن باشد و چه به معنای حفظ در عمل . به هر حال ، تشویقی است برای رویکرد به معارف اهل بیت که در کلمات نورانی آنان نهفته است .

امروز ، نیاز جامعه به آشنایی با فرهنگ ناب اهل بیت ، بیش از هر زمان احساس می‌شود . عطش و استقبال هم که مردم از خود نشان می‌دهند ، ضرورت ارائه و عرضه کلمات خاندان عصمت را در قالبی روان ،

سهل الوصول و متناسب با اقشار مختلف علاقه‌مند ، روشن‌تر نشان می‌دهد و به همین دلیل ، مراکز و مؤسّسات و اشخاصی به نشر «چهل حدیث» می‌پردازند .

آستانه مقدسه حضرت معصومه علیهاالسلام نیز به عنوان

یک حرکت فرهنگی در راه نشر احادیث پیشوایان دین و ترویج معارف عترت ، اقدام به چاپ این سلسله از چهل حدیث‌های موضوعی کرده است . موضوعات ، ابتدا در کمیته‌ای تعیین ، سپس به محققان و مؤلفان سفارش داده شده تا به گردآوری و تدوین چهل حدیث پیرامون موضوعات برگزیده بپردازند . سعی شده است اغلب موضوعات ، اخلاقی ، تربیتی ، کاربردی و معارفی باشد . تا چه قبول افتد و چه در نظر آید .

امّا جزوه حاضر .....

فرصت‌های ناب و بی‌نظیر در طول زمان پیش می‌آید که اغتنام آن‌ها برای کمال جویان ، عامل رشد و موفقیّت است .

«شب قدر» ، یکی از این فرصت‌هاست . شبی با ارزش که برتر از هزار شب است و قرآن در آن شب نازل شده و احیا و شب زنده‌داری در آن مورد سفارش

فراوان است و مقدّرات جهان و انسان‌ها در آن شب عزیز و سرنوشت ساز رقم می‌خورد.

در روایات معصومین علیهم‌السلام در فضیلت شب قدر و اعمال و عبادات و نمازها و برنامه‌های خاصّ آن ، رهنمودهای ارزنده‌ای آمده است ، تا ما را به اهمیّت آن واقف کند .

«شب‌ها اگر همه ، شب قدر بودی ، شب قدر بی قدر

بودی» ! از این رو اهتمام به آن و پرداختن به محاسبه اعمال خویش و توبه از گناهان و درخواست سرنوشت و مقدراتی خوب از درگاه خداوند، ضروری است .

جزوه حاضر که حاصل تلاش برادر ارجمند حجة الاسلام جناب آقای حسن شاکر اردکانی است ، گامی جهت آشنایی با این شب پرارج و بهره‌وری از معارف اهل بیت علیهم‌السلام درباره لیلة القدر» است . از ایشان به خاطر این پژوهش و گردآوری احادیث تقدیر می‌شود.

باشد که مشمول رحمت‌های خاصه الهی در

شب‌های قدر باشیم و این فرصت بی‌بدیل را مغتنم شماریم .

انتشارات زائر / آستانه مقدسه

1387

شب قدر

بِسْمِ اللّهِ الرَّحْمنِ الرَّحِ-یمِ

إِنّا أَنْزَلْناهُ فِی لَیْلَةِ القَدْرِ وَما أَدْراک َ ما لَیْلَةُ القَدْرِ لَیْلَةُ القَدْرِ خَیْرٌ مِنْ أَلْفِ شَهْرٍ تَنَزَّلُ المَلائِکَةُ وَالرُّوحُ فِ-یها بِ-إِذنِ رَبِّهِمْ مِنْ کُلِّ أمَرْ ٍ سَلامٌ هِیَ حَتّی مَطْلَعِ الفَجْرِ

ما آن (قرآن) را در شب قدر فرو فرستادیم . و توچه می‌دانی که شب قدر چیست . شب قدر بهتر از هزار ماه است فرشتگان و روح در آن شب به اذن پروردگارشان برای (تقدیر) هر کاری فرود می‌آیند آن شب سلامتی و رحمت است تا سپیده صبح .

1- احیای شب قدر

امام باقر علیه‌السلام :

مَنْ اَحیی لَیْلَةَ القَدرِغُفِرَتْ لَهُ ذُنُوبُهُ ؛⁽¹⁾

هر کس شب قدر را احیا بدارد گناهانش بخشیده می‌شود.

2- شب قدر و درخواست حج

امام امیر مؤمنان علی علیه‌السلام :

سَلُوا اللّه‌َ الحَجَّ فی تِسْعِ عَشَرَةِ وَ فی اِحدی وَعِشْرینَ وَفی ثَلاثِ وَعِشْرینَ مِن شَهْرِ رَمَضانَ ؛⁽¹⁾

حج را در شبهای نوزدهم و بیست و یکم و بیست و سوم ماه رمضان از خدا بخواهید.

3- غسل شب قدر

امام کاظم علیه‌السلام :

مَنْ اِغْتَسَلَ لَیْلَةَ الْقَدْرِ وَاَحیاها اِلیَ طُلُوعِ الفَجْرِ خَرَجَ مِنْ ذُنُوبِهِ؛⁽¹⁾

هر کس شب قدر غسل کند و احیا بدارد تا صبح و گناهانش خارج می‌شود.

4- انتخاب شب قدر

رسول خدا صلی‌الله‌علیه‌و‌آله :

اِنْ اللّه‌َ اِخْتارَ مِنَ اللَّیالی لَیلَةَ القَدْرِ ؛⁽¹⁾

همانا خداوند از شب‌ها شب قدر را انتخاب کرد.

5- اهمیت شب قدر

رسول خدا صلی‌الله‌علیه‌و‌آله :

مَنْ أحْیا لَیْلَةَ الْقَدْرِ حُوِّلَ عَنْهُ العَذابُ اِلَی السَّنَةِ القابِلَةِ؛⁽¹⁾

هر کس شب قدر را احیا داشته باشد خدا عذاب یک سال را از او دور می‌کند .

6- امتیاز شب قدر

رسول خدا صلی‌الله‌علیه‌و‌آله :

یُفْتَحُ اَبوابُ السَّماءِ فِی لَیْلَةِ الْقَدْرِ؛⁽¹⁾

در شب قدر درهای آسمان گشوده می‌شود.

7- ارزش شب قدر

امام صادق علیه‌السلام :

لَیْلَةُ الْقَدْرِ هِیَ اَوَّلُ السَّنَةِ وَهِیَ اخِرُها؛⁽¹⁾

شب قدر آغاز سال و پایان آن است .

8- قلب ماه رمضان

امام صادق علیه‌السلام :

قَلبُ شَهْرِ رَمَضانَ لَیْلَةُ الْقَدْرِ؛⁽¹⁾

شب قدر قلب ماه رمضان است .

9- ارزش شب قدر

امام صادق علیه‌السلام :

رَأسُ السَّنَةِ لَیْلَةُ الْقَدْرِ؛⁽¹⁾

شب قدر اول سال (برنامه ریزی الهی) است .

10- شب قدر و سرنوشت

امام صادق علیه‌السلام :

اَلتَقْدِیرُ فِی لَیْلَةِ تِسْعَةَ عَشَرِ وَالاِبْرامُ فِی لَیْلَةِ اِحْدی وَعِشْرینَ وَالاِمْضاءُ فِی لَیْلَةِ ثَلاثِ وَعِشْرِینَ؛⁽¹⁾

شب نوزدهم سرنوشت رقم می‌خورد و شب بیست و یکم استحکام پیدا می‌کند و شب بیست و سوم کارها امضا می‌شود.

11- شب قدر و حج

امام صادق علیه‌السلام :

وَفْدُ الحاجِّ یُکْتَبُ فی لَیْلَةِ القَدْرِ وَالمَنایا وَالبَلایا یَکْتَبُ؛⁽¹⁾

در شب قدر اسم حاجی‌ها و مرگ و میرها نوشته می‌شود.

12- اهمیت شب قدر

امام صادق علیه‌السلام :

لَو رُفِعَتْ لَیْلَةُ الْقَدْرِ لَرُفِعَتِ القُرْآنُ ؛⁽¹⁾

اگر شب قدر برداشته شود ، قرآن نیز برداشته می‌شود.

13- شب قدر و زیارت امام حسین (ع)

امام صادق علیه‌السلام :

إذا کانَ لَیْلَةُ الْقَدْرِ غُفِرَ لِمَنْ اَتی قَبرَ الحُسَینِ علیه‌السلام ؛⁽¹⁾

در شب قدر کسی که به زیارت قبر امام حسین برود گناهانش بخشیده می‌شود.

14- شب قدر و ائمه علیهم‌السلام

امام باقر علیه‌السلام :

لاتَخْفی عَلَیْنا لَیْلَةُ الْقَدْرِ اِنَّ المَلائِکَةَ یَطُوفُونَ بِنافیها؛⁽¹⁾

شب قدر بر ما پنهان نیست ؛ زیرا فرشتگان در آن شب به گرد ما پرواز می‌کنند.

15- شب قدر و بخشیده شدن گناهان

رسول خدا علیه‌السلام :

مَنْ قامَ لَیْلَةَ الْقَدْرِایمانا وَاِحْتَسابا غُفِرَ لَهُ ما تَقَدَّمَ مِنْ ذَنْبِهِ؛⁽¹⁾

هر کس شب قدر را از روی ایمان و باور قلبی احیا دارد ، گناهان گذشته‌اش بخشیده می‌شود.

16- ارزش شب قدر

رسول خدا صلی‌الله‌علیه‌و‌آله :

اِنَّ اللّه‌َ وَهَبَ لاُِمَّتی لَیْلَةَ الْقَدْرِ لَمْ یُعْطِها مَنْ کانَ قَبَلَهُمْ؛⁽¹⁾

همانا خداوند شب قدر را به امت من عطا کرد که به هیچ یک از امت‌های گذشته نداده است .

17- شب قدر و بخشیده شدن گناهان

رسول خدا صلی‌الله‌علیه‌و‌آله :

مَنْ أَحْیا لَیْلَةَ الْقَدْرِ غُفِرَتْ لَهُ ذُنُوبُهُ وَلَوْ کانَتْ عَدَدَ نُجُومِ السَّماءِ وَمَثاقیلَ الْجِبالِ؛⁽¹⁾

هر کس شب قدر را احیا دارد گناهانش بخشیده می‌شود . هرچند که به تعداد ستارگان آسمان و سنگینی کوه‌ها باشد.

18- استمرار شب قدر

امام صادق علیه‌السلام :

لَیْلَةُ الْقَدْرِ فِی کُلِّ سَنَةٍ ؛⁽¹⁾

در هر سال شب قدر هست .

19- شب قدر و نزول قرآن

امام صادق علیه‌السلام :

نَزَلَ القُرانَ فی لَیْلَةِ الْقَدْرِ؛⁽¹⁾

[خدای تعالی] قرآن را در شب قدر نازل کرد .

20- شب قدر و کار نیک

امام باقر علیه‌السلام :

اَلعَمَلُ الصّالِحُ فیها خَیرٌ مِنَ العَمَلِ فی اَلفِ شَهْرٍ؛⁽¹⁾

عمل صالح در شب قدر از عمل هزار ماه بهتر است.

21- احیای شب قدر

حضرت موسی بن عمران علیه‌السلام :

اِلهی أُریدُ قُربَکَ قالَ : قُرْبِی لِمَنْ استَیْقَظَ لَیْلَةَ الْقَدْرِ؛⁽¹⁾

خدایا نزدیک شدن به تو را می‌خواهم.» خداوند فرمود : «نزدیک شدن به من برای کسی است که شب قدر را بیدار بماند.»

22- مهربانی در شب قدر

حضرت موسی بن عمران علیه‌السلام :

اِلهی أُریدُ رَحْمَتَکَ قالَ رَحْمَتی لِمَن رَحِمَ المَساکِینَ لَیْلَةَ اْلقَدْر؛⁽¹⁾

خدایا رحمت تو را خواهانم . و خدا فرمود : رحمت و مهربانی من برای کسی است که در شب قدر به بینوایان مهربانی کند .

23- شب قدر و صدقه

حضرت موسی بن عمران علیه‌السلام در مقام مناجات عرض کرد:

إِلهی أُریدُ الجِوازَ عَلَی الصِّراطِ قالَ ذلِکَ لِمَنْ تَصَدَّقَ بِصَدَقَةٍ لَیْلَةَ القَدْرِ ؛⁽¹⁾

خدایا مجوّز عبور از پل صراط را خواهانم خدا فرمود: این برای کسی است که در شب قدر صدقه بدهد.

24- شب قدر و استغفار

حضرت موسی بن عمران علیه‌السلام در مقام راز و نیاز عرض کرد:

اِلهی أُریدُ النِّجاةَ مِنَ النّارِ قالَ ذلِکَ لِمَنْ اِستَغفَرَ فی لَیْلَةِ الْقَدْرِ؛⁽¹⁾

خدایا نجات از آتش را خواهانم . خدا فرمود : کسی که درشب قدر استغفار بکند از آتش نجات پیدا می‌کند .

25- رضایت پروردگار و شب قدر

حضرت موسی بن عمران علیه‌السلام :

اِلهی أُریدُ رِضاکَ قالَ رِضایی لِمَنْ صَلّی رَکعَتَینَ فی لَیْلَةِ القَدْرِ؛⁽¹⁾

خداوند رضایت تو را خواستارم . خدا فرمود : هر کس در شب قدر دو رکعت نماز بخواند رضایت مرا کسب کرده است .

26- شب قدر و حضرت امیرمؤمنان علیه‌السلام

رسول خدا صلی‌الله‌علیه‌و‌آله :

آمِنُوا بِلَیْلَةِ القَدْرِ اِنَّها تَکُونُ لِعَلیِّ بنِ اَبیطالِبِ وَوُلْدِهِ الاِحْدی وَعَشَرَ مِنْ بَعدی؛⁽¹⁾

ایمان به شب قدر بیاورید ، زیرا که آن شب به امیرالمؤمنین و یازده فرزندش اختصاص دارد.

27- شب قدر و حضرت فاطمه زهرا علیهاالسلام

امام صادق علیه‌السلام :

لَیْلَةُ القَدْرِ خَیْرٌ مِنْ اَلفِ شَهْرٍ یَعنِی فاطِمَةَ؛⁽¹⁾

شب قدر بهتر است از هزار ماه منظور [از لیلة القدر[ حضرت فاطمه علیهاالسلام است.

28- جاودانی شب قدر

امام صادق علیه‌السلام :

اِنَّها [لیلة القدر] باقیةٌ اِلی یَومِ القیامَةِ؛⁽¹⁾

شب قدر تا روز قیامت ادامه دارد.

29- شب قدر و سرنوشت

امام امیر مؤمنان علی علیه‌السلام :

اِنَّ لَیْلَةَ القَدْرِ فی کُلِّ سَنَةٍ وَاِنَّهُ یُنْزَلُ فی تِلکَ اللَّیلَةِ اَمْرُ السَّنَةِ؛⁽¹⁾

همانا در هر سال شب قدر می‌باشد و در آن شب سرنوشت آن سال فرود می‌آید.

30- سابقه دیرینه شب قدر

امام باقر علیه‌السلام :

لَقَدْ خَلَقَ اللّه‌ُ جَلَّ ذِکْرُهُ لَیْلةَ القَدِ اَوَّلَ ما خَلَقَ الدُّنیا؛⁽¹⁾

همانا خدای متعال از روز نخست خلقت دنیا شب قدر را آفرید.

31- شب قدر حضرت فاطمه علیهاالسلام

امام صادق علیه‌السلام :

اِنّا اَنْزَلناهُ فی لَیْلَةِ الْقَدْرِ اَلَلَّیْلَةُ یَعنی فاطِمَةَ وَالقَدْرُ اللّه فَمَنْ عَرَفَ فاطِمَةَ حَقَّ مَعرِفَتِها فَقَدْ اَدْرَکَ لَیْلَةَ القَدْرِ؛⁽¹⁾

همانا در شب قدر آن (قرآن) را فرو فرستادیم . شب یعنی فاطمه و قدر خداست . پس هر کس به حقیقت فاطمه را شناخت شب قدر را درک کرده است .

32- شب قدر و سرنوشت سال

امام رضا علیه‌السلام :

لَیْلةُ القَدْرِ یُقَدِّرُ اللّه‌ُ عَزَّوَجَلَّ فیها ما یَکُوُن مِنَ السَّنَةِ اِلَی السَّنَةِ؛⁽¹⁾

در شب قدر آنچه را که در یک سال اتفاق می‌افتد ، خداوند مقدر می‌فرماید.

33- علامت شب قدر

امام باقر علیه‌السلام :

عَلامَتُها اَنْ یَطیبَ ریحُها وَاِنْ کانَتْ فی بَرْدٍ دَفِئَتْ وَاِنْ کانَ فی حَرٍّ بَرَدَتْ؛⁽¹⁾

علامت شب قدر آن است که در آن شب نسیم خوش می‌وزد ، و اگر در سرما واقع شود هوا ملایم ، و اگر در گرما باشد هوا خنک می‌شود.

34- شب قدر و ولایت امام امیرمؤمنان علی علیه‌السلام :

امام صادق علیه‌السلام :

هِی لَیْلَةٌ قُدِّرَتْ فیها السَّمَواتُ وَالاَرضُ وَقُدِّرَتْ وِلایَةُ امیرِالمُؤمِنینَ فیها؛⁽¹⁾

شب قدر شبی است که در آن مقدرات آسمانها و زمین معین و ولایت امیرالمؤمنین مقدر می‌شود.

35- شب قدر و امام مهدی علیه‌السلام

امام باقر علیه‌السلام :

اِذا اَتَتْ لَیْلَةُ القَدْرِ فَیَهبِطُ فیها مِنَ المَلائِکَةِ اِلی وَلیِّ الاَمرِ؛⁽¹⁾

هنگامی که شب قدر فرا می‌رسد ، فرشتگان برا امام (معصوم هر) زمان فرود می‌آیند.

36- ارزش شب قدر

امام صادق علیه‌السلام :

جَعَلَ اللّه‌ُ لَیْلَةً لِرَسُولِهِ خَیْرا مِنْ اَلفِ شَهْرٍ؛⁽¹⁾

خداوند شب قدر را برای پیامبرش بهتر از هزار ماه قرار داد .

37- اهمیت شب قدر

رسول خدا صلی‌الله‌علیه‌و‌آله :

اِنَّ اَللّه‌َ تَعالی قَدِّرَ فیها ما کائِنٌ اِلی یَومِ القیامَةِ فکانَ فیها قَدَّرَ وِلایَتَکَ وَولایَةَ الاَْئِمَةِ مِن وُلْدِکَ اِلی یَومِ الْقیامَةِ؛⁽¹⁾

همانا در شب قدر خدا آنچه که تا روز قیامت باید باشد و ولایت تو (علی) و فرزندانت را مقدر می‌فرماید.

38- شب قدر مخصوص ائمه علیهم‌السلام است

امام صادق علیه‌السلام :

اِنَّ مَنْ صَدَّقَ بِلَیْلَةِ القَدْرِ لَیَعلَمُ اَنَّها لَنا خاصَّةً؛⁽¹⁾

همانا هر کس شب قدر را پذیرفته باشد ، می‌داند که آن مخصوص ماست.

39- شب قدر و امام مهدی علیه‌السلام

امام باقر علیه‌السلام :

اِنَّهُ فی لَیْلَةِ القَدْرِ اِلی وَلیَّ الاَْمرِ تَفْسیرُ الاُمُورِ سَنَةً سَنَةً؛⁽¹⁾

در شب قدر تفسیر کارها سال به سال برای امام [معصوم] زمان فرود می‌آید.

40- تعیین شب قدر

رسول خدا علیه‌السلام :

اِلتَمِسُوا لَیْلَةَ القَدْرِ فی عَشْرِ الاَواخِرِ مِنْ رمضانَ؛⁽¹⁾

شب قدر را در دهه آخر ماه رمضان جستجو کنید.

منابع و مآخذ

1 - الامالی صدوق ، ابوجعفر محمّد بن علی بن بابویه ، تصحیح محمّد باقر کمره‌ای ، چاپ سوم ، تهران ، کتاب فروشی اسلامیه ، 1355 ش .

2 - بحارالانوار، علامه مجلسی، محمّدباقر، 110 جلدی، اسلامیه، چاپ اول بیروت ، دارالاحیاء التراث العربی ، 1403 ق .

3 - التوحید، محمّد بن علی بن حسین بن بابویه (صدوق) ، تصحیح سید هاشم حسینی تهرانی ، چاپ اول تهران ، مکتبه الصدوق ، 1398 ق .

4 - تفسیر البرهان ، سید هاشم حسینی بحرانی ، تصحیح سید طیب جزایری ، 5 جلد ، جلد 4 ، چاپ اول ،

قم ، مؤسسه بعثت 1417 ق .

5 - تفسیر درّ المنثور ، جلال الدین السیوطی ، 8 جلد ، جلد 8 چاپ سوم ، بیروت 1403 ق .

6 - تفسیر الصافی ، ملا حسین فیض کاشانی ، 5 جلد جلد 5 ، چاپ اول ، بیروت مؤسسه اعلمی ، 1402 ق .

7 - تفسیر القمی ، علی بن ابراهیم القمی ، تصحیح سر طیب جزایری ، 2 جلد ، جلد 2 چاپ اول ، قم ، دارالکتاب للطباعة والنشر ، 1398 ق .

8 - تفسیر نورالثّقلین ، علی بن جمعه العروسی الحویزی ، 4 جلد ، جلد 4 ، چاپ چهارم ، قم ، انتشارات اسماعیلیان ، 1417 ق .

9- الخصال ، ابی جعفر محمّد بن علی بن حسین بن

بابویه قمی ، تصحیح علی اکبر غفاری ، 1 جلد ، چاپ اول ، قم انتشارات جامعه مدرّسین 1362 .

10 - الکافی محمّد بن یعقوب کلینی ، تصحیح علی اکبر غفاری ، 8 جلدی ، جلد 1 و 4 ، چاپ سوم ، تهران ،

دارالکتب الاسلامیه ، 1367 ش .

11 - فروع الکافی محمّد بن یعقوب کلینی ، تصحیح علی اکبر غفاری ، 8 جلد جلد 4 و چاپ سوم ، تهران ، دارالکتب الاسلامیه 1367 .

12 - مستدرک الوسائل الشیعه ، میرزا حسین نوری ، 18 جلدی جلد 7 ، چاپ اول ، قم مؤسسه آل البیت ، 1407 ق .

13 - وسائل الشیعة ، زین الدین شیخ محمّد حسن الحرّ العاملی ، 20 جلد ، جلد 3 و 4 ، چاپ پنجم ، تهران ، مکتبة الاسلامیة 1363 .

اصول کافی، محمّدبن یعقوب کلینی، تصحیح، علی اکبر غفاری، 8 جلدی، چاپ اوّل، بیروت، دارالاضواء، 1405 ه ق.

2 - الارشاد فی معرفة جج اللّه علی العباد، شیخ مفید محمّدبن محمّدبن نعمان، ترجمه و تصحیح سیّد هاشم رسولی محلاتی، تک جلدی، چاپ دوّم، تهران، بی‌تا.

3 - الغیبة، شیخ طوسی، چاپ دوّم، قم، منشورات اسلامی، 1385 ه ش.

5 - تحف العقول، حسن بن علی بن حسین بن شعبه، تصحیح علی اکبر غفاری، چاپ دوّم، قم، موسسه نشر اسلامی جامعه مدرسین، 1366.

6 - تحف العقول حسن بن علی بن حسین بن شعبه، مترجم کمره‌ای، تصحیح علی اکبر غفاری، چاپ پنجم، تهران، 1373.

7 - جامع الاخبار، شعیری، ناج الدین، چاپ دوّم، قم، انتشارات رضی، 1363 ه ق.

8 - شرح نهج البلاغه، ابن ابی الحدید، تحقیق محمّدابوالفضل ابراهیم، نوبت چاپ دوّم، قم، کتابخانه بزرگ آیة اللّه مرعشی، 1387 ه ق.

9 - عیون اخبار الرضا علیه‌السلام ، شیخ صدوق، تصحیح سیّد مهدی حسینی لاجوردی، قم، ناشر میرزا محمّدرضا مشهدی، چاپ اوّل، 1377 ه ق.

10 - غررالحکم، عبدالواحد آمدی، تصحیح مهدی انصاری قمی، ترجمه محمّد علی انصاری، نوبت چاپ، اوّل قم، انتشارات امام عصر«عج»، 1385 هش.

11 - کمال الدین و تمام النعمة، شیخ صدوق، تصحیح علی‌اکبرغفاری، ناشردارالحدیث، قم، چاپ اوّل، 1380 ه ش.

12 - کنز العمال، علاءالدین علی التقی، نوبت چاپ اوّل، دمشق، حلب، مکتبة الثراث الاسلامی، 1391 ه ق.

13 - مستدرک الوسائل، میرزا حسین نوری، تحقیق و نشر، مؤسسه ال بیت لاحیاء والتراث، نوبت چاپ، اوّل، قم، مؤسسة ال البیت.

14 - میزان الحکمة، محمّدی ری شهری، چاپ اوّل، قم، دارالحدیث، 1416 ه ق.

15 - من لایحضره الفقیه، شیخ صدوق، 4 جلدی، چاپ اوّل، بیروت، دارالاضواء، 1405 ه ق.

16 - وسائل الشیعه، شیخ حر عاملی، تصحیح شیخ

محمّدرازی، چاپ دوّم، تهران، مکتبة الاسلامیة، 1392 قمری.