شرح دعای سلامتی امام زمان عج الله تعالی فرجه الشریف

مشخصات کتاب

سرشناسه : قرائتی، محسن، ۱۳۲۴ -

عنوان و نام پدیدآور : شرح دعای سلامتی امام زمان عج‌الله‌تعالی‌فرجه‌الشریف/ محسن قرائتی؛ به کوشش حسن سلم‌آبادی[برای] بنیاد فرهنگی حضرت مهدی موعود (عج)، مرکز تخصصی مهدویت.

مشخصات نشر : قم: بنیاد فرهنگی حضرت مهدی موعود( عج)، ۱۳۹۳.

مشخصات ظاهری : ۱۱۲ ص.

شابک : ۳۰۰۰۰ ریال: 978-600-7120-18-7

وضعیت فهرست نویسی : فاپا

یادداشت : کتابنامه: ص. [۱۰۶] - ۱۱۲؛ همچنین به صورت زیرنویس.

موضوع : دعای سلامتی امام زمان (عج) -- نقد و تفسیر

شناسه افزوده : سلم‌آبادی، حسن، ۱۳۶۳ - ، گردآورنده

شناسه افزوده : بنیاد فرهنگی حضرت مهدی موعود (عج)

شناسه افزوده : بنیاد فرهنگی حضرت مهدی موعود (عج). مرکز تخصصی امامت و مهدویت

رده بندی کنگره : BP۲۷۰ /س۸۰۴۲۲ق۴ ۱۳۹۳

رده بندی دیویی : ۲۹۷/۷۷۴

شماره کتابشناسی ملی : ۳۴۱۶۵۹۷

اشاره

بسم الله الرحمن الرحیم

«فهرست مطالب»

تصویر

مقدمه

ارزش و اعتبار انسان به دعاست. خداوند می‌فرماید: «قُلْ مَا یَعْبَؤا بِکُمْ رَبِّی لَوْلا دُعَاؤُکُمْ»؛ ⁽¹⁾«بگو: اگر دعای شما نباشد، پروردگارم هیچ اعتنایی به شما نمی کند».

دعا در روایات، هم‌سنگ نماز، ستون دین، ⁽²⁾عبادت ⁽³⁾و بلکه بزرگ‌ترین عبادت، ⁽⁴⁾نور زمین و آسمان ⁽⁵⁾و نیز کلید پیروزی و رستگاری، ⁽⁶⁾سلاح مؤمن ⁽⁷⁾و نافذتر از نیزه ⁽⁸⁾بیان شده است.

پیامبر صلی الله علیه و آله فرمودند: «الدُّعَاءُ مُخُّ الْعِبَادَة؛ ⁽⁹⁾مغز عبادت، دعاست». یعنی روح عبادت، دعاست. امیرالمؤمنین

علی علیه السلام فرمودند: «الدُّعَاءُ مِفْتَاحُ الرَّحْمَة وَ مِصْبَاحُ الظُّلْمَةِ؛ ⁽¹⁾دعا کلید رحمت و چراغ تاریکی‌هاست».

همان گونه که روایت شده: «الصَّلَاة عَمُودُ الدِّینِ»، ⁽²⁾در حدیث دیگری نیز آمده است: «الدُّعَاءُ عَمُودُ الدِّینِ؛ ⁽³⁾دعا ستون دین است». امیرالمؤمنین علیه السلام می‌فرمایند: «أحَبُّ الْأَعْمَالِ إِلَی اللَّهِ عَزَّوَجَلَّ فِی الْأَرْضِ الدُّعَاءُ؛ ⁽⁴⁾بهترین کاری که خدا دوست دارد دعاست».

پیامبر صلی الله علیه و آله فرمود: «إِنَّ أَعْجَزَ النَّاسِ مَنْ عَجَزَ عَنِ الدُّعَاءِ؛ ⁽⁵⁾آدم بدبخت و عاجز کسی است که حتی حال دعا هم ندارد». امام صادق علیه السلام فرمود: «إِنَّ عِنْدَ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ مَنْزِلَهً لَا تُنَالُ إِلَّا بِمَسْأَلَةٍ؛ ⁽⁶⁾خداوند مواهبی دارد که تا دعا نکنی به تو نمی‌دهد».

آن امام در روایت دیگری فرمودند: «إِنَّ الدُّعَاءَ یَرُدُّ الْقَضَاءَ وَ قَدْ نَزَلَ مِنَ السَّمَاءِ وَ قَدْ أُبْرِمَ إِبْرَاماً». ⁽⁷⁾یعنی اگر چیزی برای انسان مقدر شده باشد، با دعا می‌شود آن را عوض کرد؛ اگر چه محکم و استوار شده باشد.

از مسائل مهمی که جزو نیازهای انسان محسوب می شود، دعا و نیایش است. دعا مثل خداجویی، از فطرت و ضمیر آدمی نشأت می گیرد. وقتی سیر و سیاحتی در این کره خاکی می کنیم و با ملت های مختلف و ادیان گوناگون و سنن و رسوم متفاوت آن ها روبه‌رو می‌شویم، می بینیم که هر کدام برای خود، اوراد و اذکار و دعاهای مخصوصی دارند و هیچ جای دنیا را نمی یابیم که مردمش از دعا جدا و بی نیاز باشند. حتی آن ها که بت می پرستند هم در معابدشان به خاک می افتند و دعا می خوانند.

شیخ جواهر طنطاوی، صاحب تفسیر معروف طنطاوی، از علمای بزرگ مصر است. او در اواخر عمرش با صحیفه سجادیه آشنا می‌شود و پس از آشنایی با آن کتاب ارزشمند، نامه ای به آیت الله مرعشی نجفی قدس سرّه می نویسد که جداً خواندنی است. او در قسمتی از آن نامه می نگارد:

و من الشقا انا الی الآن لم نقف علی هذا الاثر القیم الخالد من مواریث النبوه و اهل البیت و انی کلما تاملتها رایتها فوق کلام المخلوق و دون کلام الخالق؛ ⁽¹⁾این از بدبختی من بوده که تا امروز به این اثر جاودانه ای که از زبان اهل-بیت نبوت علیهم السلام صادر شده است، توجه نکرده‌ام. من هرچه در این کتاب دقت می کنم، آن را بالاتر از کلام مخلوق و پایین‌تر از کلام خالق می بینم.

دعای عرفه، دعای کمیل، دعای ندبه، مناجات شعبانیه و باقی ادعیه، حقایقی هستند که اگر بتوانیم با آن ها انس پیدا کنیم و لذت خواندن آن ها را درک نماییم و سپس به دیگران

منتقل کنیم، در رفع مهجوریت و مظلومیت اهل بیت علیهم السلام کار بزرگی انجام داده‌ایم.

آیت الله مروی نقل می کند: «عصر روزی که حجاج ایرانی را در عربستان کشتند، حکومت عربستان با دکتر عَدِّ مِرداش العُقیری تماس گرفت. او نویسنده معروف و از حقوق دان های درجه یک جهان عرب و مشاور حقوقی حُسنی مبارک بود و پطرُس غالی نیز از او دعوت کرده بود که به عنوان مشاور حقوقی به سازمان ملل برود. در تماسی که با او گرفتند، گفتند: «سریع به عربستان بیا که اگر ایران از این جریان به مجامع بین‌المللی شکایت کرد، شما به عنوان مشاور حقوقی ملک فهد بتوانی از نظر حقوقی این کشتار را توجیه کنی و این قضیه را قانونی جلوه دهی».

دکتر عَدِّ مِرداش روز قبل از عرفه به عربستان می رود، مُحرم می شود و در عرفات در خیمه رؤسای وهابیت مستقر می شود. آن ها برای او توجیه می آورند که ایرانی ها مشرک و مرتدند و می‌خواستند خانه خدا را خراب کنند، ما هم آن ها را کشتیم. حالا شما جریان حقوقی اش را درست کن.

عصر عرفه، دکتر به دو سه نفر از همراهانش که از حکومت سعودی بودند ـ می‌گوید: مرا سمت چادر ایرانی ها ببرید تا ببینم آن ها چه کار می کنند؟! به طرف چادر ایرانی ها می‌آید و می بیند که صدای ضجه و گریه بلند است و دعایی می خوانند. میخ‌کوب می شود. کنار یکی از چادرها می نشیند و گوش می دهد. هرچه اطرافیان می‌گویند برویم، قبول نمی کند و تا آخر دعا همان جا می نشیند.

بعداً

متوجه می شود که ایرانی ها دعای عرفه امام حسین علیه السلام را قرائت می کنند؛ دعایی که امام با قرائت آن، با خدا راز و نیاز کرده است. با خود می گوید: این ها مشرک اند؟ این‌هایی که این حقایق بلند را دارند که من در طول عمرم نشنیده بودم، چگونه مشرک هستند؟!

او وقتی به مصر برمی‌گردد، تحقیقاتی درباره تشیع می‌کند و سرانجام شیعه می شود.

چند کتاب از ایشان منتشر شده که در یکی از آن ها مفصّل توضیح داده که چطور شیعه شده است». ⁽¹⁾

ما اگر بتوانیم در منبرها و صحبت هایمان عظمت ادعیه را مطرح کنیم، کار مهمی انجام داده ایم. در ایام حج، مسلمانان وقتی صدای دعای کمیلِ حاجی های ایرانی را می‌شنوند، منقلب می‌شوند. از خصوصیات مکتب تشیع ـ که در هیچ مذهب دیگری پیدا نمی‌شود ـ مسأله دعاست. هرکس با ادعیه معصومین علیهم السلام آشنا شود، تحت تأثیر قرار می گیرد.

دعا آثار بسیار شگرفی بر زندگی انسان و روح و روان او دارد. دعا انسان را به خدا نزدیک می‌نماید، او را بنده خدا می‌کند، به او امید و تحرک می‌دهد و رابطه انسان با خدا را مستحکم و قوی می‌گرداند.

بنابراین دعا جزو مسائل فطری ماست و نمک نشناسی است که انسان فقط در مواقع گرفتاری و هجوم مشکلات به درگاه الهی التجا و انابه کند و همین که حاجتش برآورده شد و به مرادش رسید، دست از دعا و نیایش بردارد و از آن بدتر، گاهی ناسپاسی و طغیان کند: «وَ إِذا مَسَّ الْإِنْسانَ ضُرٌّ دَعا رَبَّهُ مُنِیباً إِلَیهِ ثُمَّ إِذا خَوَّلَهُ نِعْمَةً مِنْهُ نَسِی ما کانَ یدْعُوا إِلَیهِ مِنْ قَبْلُ»؛ ⁽²⁾«چون انسان را سختی رسد، پروردگار خویش را بخواند و به سوی او بازگردد و چون خدا نعمتی از جانب خویش به او دهد، آن سختی را ـ که سابقاً

خدا را برای رفع آن می خواند ـ فراموش کند».

به راستی راز و رمز فضیلت دعا و تأکید آن در آیات و روایات در چیست؟ نیایش چه ضرورتی دارد و چرا انسان باید دعا کند؟!

دعا نوعی ارتباط با خالق و درخواست از او و ابراز نیاز به درگاه اوست؛ ⁽¹⁾چنان‌که پروردگار در قرآن کریم می‌فرماید: «یَا أَیُّهَا النَّاسُ أَنْتُمُ الْفُقَرَاءُ إِلَی اللَّهِ وَاللَّهُ هُوَ الْغَنِیُّ الْحَمِیدُ»؛ ⁽²⁾«ای مردم، شما به خدا نیازمندید، و خداست که بی‌نیازِ ستوده است» و در آیه‌ای دیگر می‌فرماید: «وَاللَّهُ الْغَنِیُّ وَأَنْتُمُ الْفُقَرَاءُ»؛ ⁽³⁾«خداوند، بی نیاز [مطلق] است و شمایید که نیازمندید».

انسانی که این حقیقت (فقر محض) را درک کند و خود را محدود و سرتاپا نیاز ببیند، و از سوی دیگر بفهمد که پروردگار، بی‌همتا، بخشنده، مهربان و غنی است، به ضرورت دعا پی‌می‌برد و با افتخار و سربلندی، دست نیاز به آستان کبریایی او بلند می‌کند. او از ذات بی‌همتای الهی مدد می‌طلبد و این مسأله را برای خود و هم‌نوعانش ضروری می‌داند. حضرت علی علیه السلام فرمودند: «أعلم الناس بالله أکثرهم له مسألة؛ ⁽⁴⁾آن کس که بیش‌تر از همه دعا می‌کند، بیش از دیگران خدا را می شناسد».

بنابراین امامان که به این حقیقت، معرفت کامل داشته و

عجز و فقر خود را بیش تر احساس می‌کرده اند، از همه انسان‌ها بیش تر دعا می‌کردند. آنان با بی‌نیازی از مردم و آن‌چه در دست آنان است، خود را فقیر محضِ درگاه الهی معرفی می‌کردند.

امام حسین علیه السلام در دعای عرفه خود را این‌گونه معرفی می‌فرماید:

الهی أنا الفقیر فی غنای فکیف لا أکون فقیراً فی فقری؛ ⁽¹⁾خدایا! من در حال بی‌نیازی، فقیر هستم؛ پس چگونه در حال فقر، نیازمند و فقیر نباشم؟!.

بنابراین هرکس این ضرورت را احساس نکند و بپندارد که از خدا بی‌نیاز است، قطعاً در برهوت طغیان سقوط می‌کند. خداوند متعال که خالق همه موجودات است و کاملاً به نظام وجودی انسان آگاهی دارد، در این خصوص می‌فرماید: «کَلَّا إِنَّ الْإِنسَانَ لَیَطْغَی أَنْ رَآهُ اسْتَغْنَی»؛ ⁽²⁾«حقاً که انسان سرکشی می‌کند، همین که خود را بی‌نیاز پندارد».

آری، دعا از عبادت های عظیم به شمار میرود و آثار فراوانی دارد و دعا به ساحت مقدس امام زمان (عجل الله تعالی فرجه الشریف)که ولی نعمت ما و واسطه فیض الهی است، اهمیت ویژه ای دارد؛ چراکه:

دعا کردن راهی است برای آن که امام عصر عجل الله تعالی فرجه الشریف را یاد کنیم و با آن عزیز ارتباط روحی و معنوی بگیریم. این ارتباط، ثمرات بسیاری برای رشد و کمال روحی ما دارد.

دعا کردن برای امام، نوعی عرض ارادت و محبت نسبت به اوست و قطعاً از سوی آن امام کریم بی پاسخ نخواهد ماند و ایشان، دعاکننده را مورد لطف و عنایت خاص خود قرار خواهد داد.

دعا کردن برای امام، یعنی آن وجود عزیز را بر بسیاری از موجودات و پدیده ها مقدم دانستن و وجود و نقش او را مدنظر قرار دادن. این موضوع، سبب بیشتر شدن محبت آن بزرگوار در دل ها و جان ها می گردد؛

چه زیباست كه بهترین حالات خودمان را به بهترین فرد اختصاص دهیم! دعا، بهترین حالت انسان است و باید به امام زمان(عج)، بهترین مخلوق خداوند متعال، اختصاص یابد.

در این میان، دعای سلامتی آن حضرت، جایگاه والایی دارد و علما و محدثان بزرگ شیعه، از قرن های گذشته تاكنون، این دعای شریف را در متون اولیه و كتب معتبر، به مناسبت اعمال شب بیست و سوم ماه مبارك رمضان ثبت و ضبط كرده اند.

از جمله علمایی كه به ذكر این دعا پرداخته اند می توان به ثقه الاسلام محمد بن یعقوب اسحاق كلینی (م. قرن چهارم قمری)در كتاب ارزشمند الكافی، شیخ الطائفه محمد بن حسن طوسی (م. قرن پنجم قمری)در دو كتاب ارزشمند تهذیب الاحكام و مصباح المتهجد و سلام المتعبد، محمد بن جعفر مشهدی حائری (م. قرن ششم قمری) در كتاب ارزشمند المزار الكبیر، علی بن موسی

بن طاووس حلی در دو كتاب الاقبال بالاعمال الحسنه فیما یعمل مره فی السنه و فلاح السائل، شیخ تقی الدین ابراهیم كفعمی در جنه الامان الواقعیه و جنه الایمان الباقیه(مشهور به مصباح) والبلدالامین و شیخ جلیل، حسن بن سلیمان حلی در كتاب مختصر بصائر الدرجات اشاره كرد.⁽¹⁾با توجه به منابع یادشده ارزش و اهمیت این دعا کاملاً روشن می نماید.

بررسی مقدمه دعا

در آغاز این دعا آمده است: «تُکَرِّرُ [کرّر] فِی لَیْلَةِ ثَلَاثٍ وَ عِشْرِینَ مِنْ شَهْرِ رَمَضَانَ هَذَا الدُّعَاءَ سَاجِداً وَ قَائِماً وَ قَاعِداً وَ عَلَی کُلِّ حَالٍ وَ فِی الشَّهْرِ کُلِّهِ وَ کَیْفَ أَمْکَنَکَ وَ مَتَی حَضَرَکَ مِنْ دَهْرِکَ تَقُولُ بَعْدَ تَحْمِیدِ اللَّهِ تَبَارَکَ وَ تَعَالَی وَ الصَّلَاةِ عَلَی النَّبِیِّ...؛ این دعا را در شب بیست و سوم ماه رمضان، در حال سجده، ایستادن، نشستن و در همه حال و بلکه در همه این ماه و تا زمانی که زنده هستی، تکرار کن. بعد از تمجید خداوند متعال و صلوات بر پیامبر صلی الله علیه و آله بگو...».

از این مقدمه نتیجه می‌گیریم:

ورود این دعا در شب قدر اهمیت ویژه ای دارد؛ زیرا پیامبر صلی الله علیه و آله و اهل‌بیت علیهم السلام بر احیای شب قدر و سپری کردن آن با دعا و نماز و قرآن سفارش فراوان کرده‌اند. در حدیثی

طولانی از پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله آمده است:

حضرت موسی علیه السلام به خدا عرض کرد: «خدایا! مقام قربت را خواهانم». پاسخ آمد: «قُرْبی لِمَن اسْتَیْقَظَ لَیْلَةَ الْقَدْر؛ قرب من، برای کسی است که در شب قدر بیدار ماند». عرضه داشت: «پروردگارا! رحمتت را خواستارم». پاسخ آمد: «رَحْمَتی لِمَنْ رَحمَ الْمَساکِینَ لَیلةَ الْقَدر؛ رحمت من در ترحّم بر مساکین در شب قدر است». گفت: «خدایا! جواز عبور از صراط می‌خواهم». پاسخ آمد: «ذلِکَ لِمَنْ تَصَدَّقَ بِصَدَقَةٍ لَیْلَةَ الْقَدْر؛ رمز عبور از صراط، صدقه دادن در شب قدر است».

عرض کرد: «خدایا! بهشت و نعمت‌های آن را می‌طلبم». پاسخ آمد: «ذلک لِمَنْ سَبَّحَ تَسْبیحَه فی لیلةِ القدر؛ دست یابی به آن، در گرو تسبیح گفتن در شب قدر است». عرضه داشت: «پروردگارا! خواهان نجات از آتش دوزخم». پاسخ آمد: «ذلک لِمَنِ اسْتَغْفَرَ فِی لَیلةِ الْقَدْر؛ رمز نجات از دوزخ، استغفار در شب قدر است». در پایان گفت: «خدایا! رضای تو را می‌طلبم». پاسخ آمد: «رِضایَ لِمَنْ صَلّی رَکْعَتَینِ فِی لَیلةِ الْقَدْر؛ کسی مشمول رضای من است که در شب قدر نماز بگذارد». ⁽¹⁾

شاید رمز تقارن شبِ تقدیرِ بشر با شب نزول قرآن در آن باشد که سرنوشت بشر وابسته به قرآن است. اگر انسان پیرو قرآن باشد، سعادت مند و رستگار خواهد شد و اگر دور از قرآن باشد، شقاوت و بدبختی برای او رقم خواهد خورد.

و چه زیباست اگر در شب نزول قرآن صامت، با دعا برای

قرآن ناطق، بر بهره خود بیفزاییم؛ چراکه در روایات آمده است: «انجام کار نیک در شب قدر، بهتر از انجام آن در هزار ماهِ بدون شب قدر است» و چه کار نیکی بهتر از دعا برای امام زمان عجل الله تعالی فرجه الشریف؟!

در شب قدر، سرنوشت همه انسان‌ها به محضر و امضای امام می‌رسد. پس شایسته است که انسان مؤمن، دعاهایش را به او اختصاص دهد؛ زیرا او صاحب شب قدر است.

سید بن طاووس قبل از ذکر این دعا می‌گوید:

از وظایف هر شب روزه دار، آن است که ابتدا دعایش را با ذکر کسی آغاز کند که نائب خدا در میان بندگان و قیّم روزه‌گیران است و اعمالش را نیز به ذکر او ختم کند. ⁽¹⁾

آیت الله صافی نیز می‌نویسد: «از جمله وظایف مهم شب قدر، تجدید عهد با ولیّ امر و خواندن این دعاست». ⁽²⁾

آن چه حائز اهمیت است، آن است که سفارش شده در میان اعمال فراوان شب قدر، این دعا در حالات مختلف، یعنی در قیام و قعود و... خوانده شود؛ دعایی که در حق امام زمان عجل الله تعالی فرجه الشریف و واسطه همه فیض های جهان است. یعنی خدا را در بهترین شب، برای بهترین فرد و با بهترین عمل بخوانیم.

از دقت در سوره قدر می آموزیم که اولاً زمان‌ها یکسان نیستند؛ بلکه بعضی زمان‌ها بر بعضی دیگر برتری دارد و ثانیاً برای امور مقدس، زمان مقدس انتخاب کنیم: «لَیْلَةُ

الْقَدْرِ خَیْرٌ مِنْ أَلْفِ شَهْرٍ».

امام صادق علیه السلام نیز در یکی از سال ها در شب بیست و سوم ماه رمضان بیمار بودند، با این حال، از اطرافیان خواستند تا ایشان را به مسجد ببرند. ⁽²⁾هم چنین حضرت فاطمه علیها السلام در این شب با پاشیدن آب به صورت بچه‌ها، مانع خوابیدن آن ها می‌شدند. ⁽³⁾در روایات آمده است که پیامبر صلی الله علیه و آله در دهه آخر ماه رمضان، بستر خواب خود را جمع می-کرد و آن ده شب را احیا می‌داشت. ⁽⁴⁾

البته در این حدیث، لفظ شب آمده که روشن می‌سازد شب جایگاه ویژه‌ای در مسائل معنوی دارد. در این جا به چند مورد اشاره می‌کنیم تا قدر شب های عمرمان را بیش تر و بهتر بدانیم و آن را به غفلت نگذرانیم.

ـ خداوند برای اهدای تورات، حضرت موسی علیه السلام را به مناجات شبانه فراخواند: «أَرْبَعِینَ لَیْلَةً». ⁽⁵⁾

ـ قرآن، زمان مناسب برای استغفار را هنگام سحر معرفی می کند: «وَ بِالْأَسْحارِ هُمْ یَسْتَغْفِرُونَ». ⁽¹⁾

ـ عروج پیامبر صلی الله علیه و آله به آسمان، به هنگام شب بود: «أَسْری بِعَبْدِهِ لَیْلًا مِنَ الْمَسْجِدِ الْحَرامِ». ⁽²⁾

ـ پیامبر صلی الله علیه و آله مأمور بود که مناجات و عبادات شبانه داشته باشد: «وَ مِنَ اللَّیْلِ فَتَهَجَّدْ بِهِ نافِلَةً لَکَ»، ⁽³⁾«قُمِ اللَّیْلَ إِلّا قَلِیلًا». ⁽⁴⁾

ـ خداوند، عابدان در شب را ستایش می‌کند: «یَتْلُونَ آیاتِ اللَّهِ آناءَ اللَّیْلِ ». ⁽⁵⁾و به تسبیح در شب سفارش می‌فرماید: «وَ سَبِّحْهُ لَیْلًا طَوِیلًا». ⁽⁶⁾

ـ خداوند در قرآن، به زمان طلوع فجر و هنگام عصر یک بار سوگند یاد کرده است؛ ولی به زمان سحر، سه بار: «وَ اللَّیْلِ إِذا عَسْعَسَ»، ⁽⁷⁾«وَ اللَّیْلِ إِذْ أَدْبَرَ»، ⁽⁸⁾«وَ اللَّیْلِ إِذا یَسْرِ». ⁽⁹⁾

تکرار این دعا در هر شبانه‌روز و در نمازها، شایسته و

مناسب است. دعا کردن برای امام نباید موسمی باشد. نباید هر وقت گرفتار شدیم، یاد خدا و خلیفه او بیفتیم. ما هر وقت گرفتار می شویم، می‌گوییم: «یا الله»! وقتی کار ما به بیمارستان می‌افتد، وقتی مریض می‌شویم، وقتی زنی به اتاق زایمان می‌رود، «یا الله» می گوییم. پدرها و مادرها وقتی نوبت کنکور بچه ها می‌رسد، «اللهم صلّ علی محمد و آل محمد و عجل فرجهم» می‌گویند؛ ای کاش یکی از آن صلوات ها را قبلاً می‌فرستادیم!

قرآن از ما انتقاد می‌کند که چرا هر وقت گیر می‌کنیم، او را صدا می زنیم: «فَإِذا رَکِبُوا فِی الْفُلْکِ دَعَوُا اللَّهَ». ⁽¹⁾همین که کشتی می‌خواهد غرق بشود، خدا را صدا می‌زنند، اما «فَلَمَّا نَجَّاهُمْ»، وقتی نجات پیدا می‌کنند، خدا را فراموش می کنند. «یاد موسمی» مورد انتقاد است.

فرعون هم وقتی دید دارد غرق می‌شود، گفت: «تُبْتُ الْآنَ»، خدایا! من الآن توبه کردم. اما خدا می فرماید: «وَ لَیْسَتِ التَّوْبَهُ». ⁽²⁾آن هایی که دم مرگ می گویند: «أَسْتَغْفِرُ اللَّهَ»، توبه آن ها قبول نخواهد شد. توبه دقیقه آخر فایده‌ای ندارد.

ما هم وقتی یاد امام زمان عجل الله تعالی فرجه الشریف می‌افتیم که گرفتار بشویم. اما باید همیشه به یادش باشیم، هر روز برایش صدقه بدهیم و برای سلامتی اش دعا کنیم.

باید توی خانه هایمان حداقل یک کتاب درباره امام مهدی عجل الله تعالی فرجه الشریف برای هر گروه سنی داشته باشیم تا با حضرت بیش تر آشنا شویم، خودمان

را برای رساندن به صف یاران آن امام آماده کنیم، با ادعیه مهدوی انس بگیریم، زیارت آل یاسین بخوانیم، در قنوت یا در تعقیبات نماز، «اللَّهُمَّ کُنْ لِوَلِیِّکَ» بخوانیم، صلوات را همراه با «عجل فرجهم» بفرستیم و خلاصه همیشه به یاد حضرت مهدی عجل الله تعالی فرجه الشریف باشیم.

برخی مقیّد هستند که در همه نمازهایشان با این دعا برای امام مهدی عجل الله تعالی فرجه الشریف دعا کنند. درباره آیت الله بهاء‌الدینی قدس سرّه نوشته‌اند که ایشان در قنوت نمازهایشان، دعاهای مرسوم را می‌خواندند تا این که نوع دعا، کلمات و عبارات ایشان تغییر کرد و هرگاه دست‌های خود را مقابل صورت می‌گرفتند، برای حضرت مهدی عجل الله تعالی فرجه الشریف این گونه دعا می‌کردند: «اللهم کن لولیّک...». در فرصت مناسبی، علت تغییر دعا را از ایشان پرسیدند. معظم‌له در یک جمله کوتاه فرمودند: «حضرت پیغام دادند در قنوت به من دعا کنید». ⁽¹⁾

شرح عبارات دعا

اشاره

اللّٰهُمَّ

در ابتدای دعا از خدا با لفظ «اللهم» مدد می گیریم. «اللهم» در اصل «یا الله» است و ندا محسوب می شود. «الله» لفظ خاصّ خداست و همه صفات او را در بر می گیرد.

آغاز هر کاری با یاد و نام پروردگار متعال، آثار و برکات فراوانی دارد. وقتی دعاکننده، اول نام خدا را می‌گوید، نشان می‌دهد که ذات بی‌همتای الهی را مسبب تمام امور می‌داند و تنها از او استعانت می‌جوید.

اولین دستوری هم که پیامبر صلی الله علیه و آله از جانب خداوند دریافت کرد، این بود که پیام و سخنش را با نام خدا شروع کند: «اقرأ باسم ربّک الّذی خلق»؛ ⁽¹⁾«بخوان به نام پروردگارت که آفرید».

باید یاد گرفت که در شروع کارها فقط نام خدا را به زبان آورد و در کنار نام خدا، نام دیگری را شریک نساخت. پس کسانی که به نام خدا و سلاطین، یا به نام خدا و خلق او کاری را شروع می‌کنند، هر دو مشرک اند.

شهید مطهری قدس سرّه در این باره ذیل تفسیر سوره اعلی چنین نوشته است: «شروع کردن با نام غیرخدا، کفر، و با نام خدا و غیرخدا، شرک است. بلکه توحید در شروع کارها با نام خداست. ⁽²⁾چنان که فرمود: «سبّح اسم ربّک الاعلی»؛ ⁽³⁾«نام پروردگار بلند مرتبه‌ات را منزّه دار» و «تبارک اسم ربّک ذی

الجلال و الاکرام»؛ ⁽¹⁾«پروردگار تو که صاحب عزت و کرامت است، نامش بابرکت است».

با توجه به آیات مختلف قرآن روشن می‌شود که یادآوری نام خدا منحصر در گفتن و خواندن نیست؛ بلکه در مسائلی هم چون ذبح و شکار نیز باید نام خدا را بر زبان جاری ساخت تا آن طعام برای پرورش جسم، مناسب و حلال شود و اگر کسی عمداً نام خدا را بر زبان جاری نکند، آن غذا حرام می‌شود. ⁽²⁾

به عنوان مثال در قرآن آمده است: «فکلوا ممّا ذکر اسم اللَّه علیه ان کنتم بآیاته مؤمنین»؛ ⁽³⁾«پس شما ای مؤمنان! اگر به آیات خدا ایمان دارید، از آن چه نام خدا بر آن یاد شد بخورید» و یا «ولا تاکلوا ممّا لم یذکر اسم اللَّه علیه»؛ ⁽⁴⁾«و از آن چه نام خدا بر آن برده نشده، نخورید.»

همان گونه که یادآوری نام خدا بر غذای جسم مهم است، ذکر نام خدا در دعا ـ که غذای روح است ـ نیز اهمیت بسیار دارد. دعاکننده با گفتن «اللهم» در آغاز دعا، احساس نیاز و فقر خود را به خدا ابراز می‌کند. شروع دعا به این سبک بسیار زیباست. خداوند متعال در قرآن می‌فرماید: «یا أَیُّهَا النَّاسُ أَنْتُمُ الْفُقَراءُ إِلَی اللَّهِ وَ اللَّهُ هُوَ الْغَنِیُّ الْحَمِیدُ»؛ ⁽⁵⁾«ای

مردم! این شمایید که به خداوند نیاز دارید و [تنها] خداوند، بی‌نیاز و ستوده است».

بنابراین شروع با نام خدا در هر کاری شایسته است و از آن جا که مؤثر واقعی در هر کاری خداست و توفیق در هر عملی، بستگی تمام به خواست او دارد، باید همه کارها را با نام او آغاز کرد تا بدین ترتیب، پشتوانه الهی و تأثیری مثبت پیدا کند.

باید دانست که دعوت خدا از مردم، به خاطر نیاز او به مردم نیست. همان گونه که اگر بگوییم مردم خانه‌های خود را رو به خورشید بسازند، این دعوت، نشانه نیاز خورشید به ما نیست؛ بلکه نشانه نیاز ما به نور است. یکی از راه‌های مبارزه با غرور و تکبر، دعوت انسان به درگاه خداست تا انسان به ضعف و جهل و فقر و نیاز خود پی ببرد.

کُنْ

«کُن» فعل امر از باب «کانَ یکونُ» و به معنای «باش» است. این کلمه بیانگر درخواست ما از خدای متعال است. یعنی از خداوند متعال می‌خواهیم که باشد. چه باشد؟! برای که باشد؟! فقرات بعدی بدان اشاره می‌کند: «ولیّاً و حافظاً...». این عبارات، خبر فعل «کن» است و درخواست‌های دعاکننده را شامل می‌شود. این شش کلمه و درخواست، همه یک حقیقت را دنبال می‌کنند و آن طلب سلامتی امام زمان عجل الله تعالی فرجه الشریف و عنایت خدا به ایشان است. این نوع درخواست به دلیل آن است که خداوند متعال، غنی مطلق است و با هرکه باشد، او را بی نیاز می‌کند.

خواندن خدا و خواستن از او با این گونه الفاظ و به این سبک، در دعاهای دیگر نیز وارد شده است. این گونه درخواست در دعاهای دیگر، هم در حق خود و هم در حق دیگران، به خصوص در حق ولیّ زمان وجود دارد که به نمونه‌هایی از آن اشاره می‌کنیم:

الف) در حق خود مانند

ـ «اللّهم کن لی جاراً من کلّ جبّار عنید؛ ⁽¹⁾خدایا! در برخورد با هر دشمن ستم‌گری همراه من باش».

ب) در حق دیگران

ـ «اللّهم کن الطالب لها ممّن ظلمها و استخفّ بحقّها؛ ⁽²⁾پروردگارا! طالب حق او (حضرت زهرا علیها السلام) باش از کسانی که به او ظلم کردند

و حقش را سبک شمردند».

ج) در حق صاحب الزمان عجل الله تعالی فرجه الشریف مانند:

ـ «اللّهم کن لولیّک فی خلقک ولیّاً؛ ⁽¹⁾پروردگارا! خلیفه خودت را سرپرست باش».

به راستی چرا برای امام از خداوند متعال این گونه درخواست می شود؟ به عبارت دیگر، خدای متعال که ولیّ و حافظ اوست؛ پس چرا باید دعا کنیم؟!

این دعا، درخواست نزول انواع خیرات و برکات (ولایت، حفاظت، نصرت و...) بر حضرت حجت عجل الله تعالی فرجه الشریف است و یکی از حکمت های این درخواست، آن است که این دعاها شامل خود ما نیز می شود، زیرا:

در حقیقت، اگرچه حضرت مهدی عجل الله تعالی فرجه الشریف بهترین خلق خداوند متعال و در بالاترین مراتب وجود است، ولی ادب دعا اقتضا می کند که بهترین چیزها را برای بهترین فرد هستی بخواهیم و به جهت رعایت این نکته و سایر آداب دعا، تنها خواسته ما متوجه یوسف زهراست.

لِوَلِیِّکَ

«ولی» در اصطلاح به معنای سرپرست و در لغت به معنای دو چیزی است که آن چنان به هم نزدیکند که هیچ فاصله ای بین آنها نیست؛ لذا خداوند، ولی مؤمنان است و آنها هم ولی خدایند؛ همان طور که در آیات قرآن کریم می خوانیم: «اللهُ وَلِيُّ الَّذِينَ آمَنُوا» ⁽¹⁾و «ألا إن أولياء الله ......»⁽²⁾

«لام» در «لولیک» لام اختصاص خوانده میشود و حرف «کاف» در این کلمه نیز به خداوند متعال اشاره دارد. پس «ولیک» یعنی آن آقا و سرپرستی که تو قرار دادی و منصوب کردی؛ به عبارت دیگر، ولایتِ حضرت مهدی عبد الله الا از جانب خداست و خدای متعال آن حضرت را به امامت منصوب کردند.

این «ولی» همان شخصی است که اطاعتش در آیه اولوالأمر واجب شمرده شده است:

«أَطِيعُوا اللَّهَ وَأَطِيعُوا الرَّسُولَ وَأُولِي الْأَمْرِ مِنْكُمْ»⁽³⁾اطاعت کنید خدا را و اطاعت کنید پیامبر (خدا) و پیشوایان (معصوم) خود را. معصومان علیهم السلام هم خود و هم جانشینان خود را با این کلمه معرفی کرده اند؛ مثلاً امام رضا علیه السلام در دعا برای فرزندش امام

مهدی عجل الله تعالی فرجه الشریف عرضه می‌دارد: «اللّهم ادفع عن ولیّک...». ⁽¹⁾

ولایت بین امام و خداوند متعال، دو سویه است؛ امام با خدا قرب، پیوند و اتصال دارد و از او تأثیر و تأثر می‌پذیرد. خدا هم ولیّ و نزدیک امام است، اما در پی این قرب، تنها تأثیر می‌گذارد و تأثیرپذیر نیست.

الْحُجَّةِ بْنِ الْحَسَن علیهما السلام

حجة به معنای دلیل و برهان است. این واژه در چند جای قرآن کریم به کار رفته ⁽¹⁾و در لسان قرآن عبارت است از هر چیزی که خداوند متعال، به وسیله آن، بر بندگان خویش احتجاج کند، عقاب و ثواب خود را با آن تحکیم بخشد و راه هرگونه عذر و بهانه را به واسطه آن کاملاً ببندد.

حجت و دلیل نزد خداوند بسیار مهم است؛ از این جهت در دستگاه آفرینش الهی هیچگاه انسانها بدون حجت و دلیل رها نشده اند. بارزترین این حجت ها، انبیا و امامان الام هستند. قرآن کریم در این باره می فرماید: «رُسُلاً مُبَشِّرِینَ وَ مُنْذِرِینَ لِئَلّا یَکُونَ لِلنَّاسِ عَلَی اللّهِ حُجَّهً بَعْدَ الرُّسُلِ»؛ ⁽²⁾«ما پیغمبران را بشارت دهنده و بیم دهنده قرار دادیم تا برای مردم در پیشگاه خداوند [برای کوتاهی و قصورشان] حجتی نباشد».

در روایات بسیاری آمده است که خداوند متعال هیچ گاه زمین را از حجت خود (پیامبر یا امام معصوم) خالی نمی‌گذارد؛ هرچند در پس پرده غیبت باشد و دیدگان مردم، او را نبیند. در برخی اخبار آمده است: «اگر به فرض، تنها دو نفر روی زمین باشند، یکی از آن دو حتماً امام دیگری است». ⁽³⁾لذا امام، حجت الهی است و به همین دلیل، در

دعای معرفت عرضه می‌داریم: «اللّهم عرّفنی حجّتک فإن لم تعرّفنی حجّتک ضللت عن دینی؛ ⁽¹⁾پروردگارا! حجتت را به من معرفی فرما؛ چراکه اگر حجت تو را نشناسم، در دینم گمراه می‌شوم».

لفظ شریف «حجت» از القاب خاصه امام زمان عجل الله تعالی فرجه الشریف هم هست. هنگامی که «حجت» یا «حجت الله» گفته می‌شود، ذهن‌ها و فکرها به یاد آخرین حجت الهی منصرف می‌گردد.

در بسیاری از ادعیه، زیارات و روایات نیز با همین لقب نورانی از آن حضرت یاد می‌شود. نقش انگشتری ایشان هم «أنا حجّة الله» و به روایت دیگری «أنا حجّة الله و خالصته» ⁽²⁾است.

آری! او حجت الهی و آخرین حجت پروردگار عالمیان و فرزند یازدهمین پیشوای برحق، امام حسن عسکری علیه السلام است. این مولود گرامی در سحرگاه نیمه شعبانِ سال 255 هجری قمری پا به عرصه وجود گذاشت و جهان را با نور خود منوّر کرد. روایاتی وجود دارد که متولد شدن آن امام را تأیید می کنند؛ از جمله حکیمه خاتون، دختر امام جواد علیه السلام می‌گوید:

حضرت امام حسن عسکری علیه السلام کسی را به دنبال من فرستاد و به من فرمود: عمه جان! امشب که شب نیمه شعبان است، افطار نزد ما باش. به درستی که خدای تبارک و تعالی، امشب حجت را ظاهر می‌سازد و او حجت پروردگار بر روی زمین است... ⁽³⁾

صَلَوٰاتُکَ عَلَیْهِ وَ عَلیٰ آبٰائِهِ

از وظایف و تکالیف منتظران آن حضرت، درود فرستادن بر ایشان است. ⁽¹⁾با توجه به آیه شریفه «إنّ الله و ملائکته یُصلّون علی النبی...» ⁽²⁾روشن می‌شود که:

الف) هرگاه صلوات فرستادن به خداوند متعال نسبت داده شود، به معنای فرستادن رحمت و هرگاه به فرشتگان و مؤمنان منسوب گردد، به معنای طلب رحمت است. ⁽³⁾

ب) از تعبیر «یُصلّون» که فعل مضارع و دلیل بر استمرار است، فهمیده می‌شود که خداوند متعال، همیشه و پیوسته بر پیامبر صلی الله علیه و آله رحمت و درود می‌فرستد. ⁽⁴⁾

بنابراین، صلوات الهی بر امام مهدی عجل الله تعالی فرجه الشریف و پدران گرامی ایشان، به معنای فرستادن رحمت و برکت بی‌کران بر آنان است.

صلوات فرستادن خدا بر امام مهدی عجل الله تعالی فرجه الشریف واضح است؛ زیرا قرآن کریم می فرماید که خداوند جدا از فرشتگان بر مؤمنان صلوات می‌فرستد: «هُوَ الَّذِی یُصَلِّی عَلَیْکُمْ وَمَلَائِکَتُهُ لِیُخْرِجَکُمْ مِنَ الظُّلُمَاتِ إِلَی النُّورِ»؛ ⁽⁵⁾«او کسی است که با فرشتگان خود بر شما درود می‌فرستد تا شما را از تاریکی ها به سوی روشنایی برآورد».

درود الهی بر معصوم نیز رحمت به شمار می‌آید؛ زیرا او نیز محتاج رحمت الهی است. از مرحوم علامه طباطبایی قدس سرّه سؤال کردند که «معصوم به درود و صلوات نیازی ندارد، پس چرا باید بر او صلوات بفرستیم؟». ایشان فرمودند:

«صلواتی که ما می‌فرستیم، اولاً از خودمان چیزی اهدا نمی‌کنیم؛ بلکه به خدا عرض می‌کنیم و از او می‌خواهیم که بر پیامبر و خاندانش علیهم السلام رحمت ویژه بفرستد. ثانیاً گرچه این خاندان نسبت به ما محتاج نیستند، ولی به ذات اقدس اله نیازمندند و باید دائماً فیض الهی بر آنان نازل شود.

ما با این صلوات، خود را به این خاندان نزدیک می کنیم. مانند آن که باغبانی که در باغی که همه گل‌ها و میوه هایش مِلک صاحب باغ است، کار می کند و از صاحب باغ حقوق می‌گیرد، روز عید یک دسته گل از باغ تهیه کند و به حضور صاحب باغ ببرد. آیا عمل او موجب تقرب به صاحب باغ می شود یا نه؟ مسلماً می شود. این عمل نشانه ادب باغبان است.

صلوات هم ادب ما را ثابت می‌کند و إلاّ ما که از خودمان چیزی نداریم؛ بلکه از ذات اقدس اله مسئلت می‌کنیم که بر مراتب و درجات این بزرگواران بیفزاید، و همین عرض ادب برای ما تقرب است». ⁽¹⁾

لازم به ذکر است از عبارت «و علی آبائه» به دست می آید که در درود فرستادن بر امام مهدی عجل الله تعالی فرجه الشریف نباید از آبا و اجداد ایشان غافل شد. آن حضرت در حقیقت، ادامه خط رسالت

و ولایت است.

اسرار، آثار و فواید صلوات، خصوصاً در مقام دعا بسیار است. در روایتی از امام علی علیه السلام آمده است:

دعا و حاجت خود را همراه با صلوات کنید. زیرا صلوات، دعایی مستجاب است و خدای سبحان چنین نیست که یکی از دو حاجت را برآورد و دیگری را رد کند. ⁽¹⁾

حضرت محمد صلی الله علیه و آله فرمود:

هر کس بر من یک بار صلوات فرستد خدا بر او ده بار درود خواهد فرستاد و نیز ده خطا را از او بر طرف خواهد ساخت و ده درجه او را بالا خواهد برد. ⁽²⁾

صلوات، کلید استجابت دعا و سبب سنگین شدن اعمال نیک مؤمن در میزان قیامت است.

پیامبر گرامی خدا صلی الله علیه و آله نیز فرمود: «صلوات فرستادن بر من، سبب نورانیت قبر می‌شود». ⁽³⁾ایشان در حدیث دیگری فرموده است: «صلوات شما بر من، سبب استجابت دعا و رضایت پروردگار و پاکی و رشد اعمالتان می‌شود». ⁽⁴⁾در روایاتی آمده است که هر کس بر پیامبر صلی الله علیه و آله صلوات بفرستد، خدا و فرشتگان هم بر او صلوات می‌فرستند و در روز قیامت، از نزدیک ترین افراد به پیامبر صلی الله علیه و آله است. ⁽⁵⁾

اما یکی از رازهای فواید صلوات آن است که وقتی رحمت به حضرت نازل شود، به دیگران هم می‌رسد؛ چون او مجرای فیض است و اگر بخواهد خیری به دیگران برسد، باید نخست بر ایشان ـ که رحمت خاصه است ـ نازل شود و سپس به

دیگران برسد.

مرحوم علامه طباطبایی قدس سرّه در این باره فرموده اند:

معنای صلوات بر محمد و آل محمد علیهم السلام این است که خدایا رحمتت را برای آنان فرو فرست تا از آنان به ما برسد. اگر بخواهد رحمتی ببارد، ابتدا بر این خاندان می‌بارد و سپس به دیگران می‌رسد. بنابراین، طلب رحمت، مستلزم اجابت این دعاست. ⁽¹⁾

نتیجه این که این فراز از دعا صلواتی است که موجب نزول رحمت الهی بر امام زمان عجل الله تعالی فرجه الشریف می شود و آثار آن متوجه جهانیان نیز می‌شود؛

در صلوات بر پیامبر و اهل بیت علیهم السلام واژه صلوات مفرد است و لفظ «علی» تکرار نمی‌شود؛ یعنی می گوییم: «اللهم صلّ علی محمد و آل محمد». اما در این دعا تمام رحمت‌های الهی یک بار برای امام حیّ و حاضر، و یک بار برای معصومین قبلی علیهم السلام درخواست می شود.

با توجه به این که هر امامی وظیفه خاص و معیّنی بر عهده داشته و این تنوع وظایف، تنوع رحمت ها، برکت ها و فیض ها را می طلبد، دعاکننده با گفتن لفظ جمعِ صلوات، تمام آن ها را برای امام مهدی عجل الله تعالی فرجه الشریف و سایر ائمه علیهم السلام خواهان و خواستار می شود.

فی هٰذِ‌هِ السّٰاعَةِ وَ فی کُلِّ سٰاعَةِ

در این بخش، دعاکننده از پروردگار متعال، سلامتی و نصرت امام زمان عجل الله تعالی فرجه الشریف را در لحظات شیرین و معنوی دعای خود و سایر ایام طلب می کند و در حقیقت، متوجه افق وسیع‌تری می‌شود و می گوید: «پروردگارا! در همه ساعات، زمان ها، دوران و لحظات، سلامتی، نصرت، حمایت و لطف بی‌کرانت را شامل حال آخرین امام بگردان».

«فی هذه الساعۀ» در این دعا، به شب قدر و شب نزول برکات، خیرات و مقدرات اشاره دارد و عبارت «فی کل ساعۀ» بیانگر وظیفه همیشگی منتظر، یعنی توجه و دعای همیشگی برای امام زمان عجل الله تعالی فرجه الشریف است. دعاکننده ضمن توجه به زمان حالش، به آینده نیز توجه دارد.

وقتی انسان با دریای رحمت الهی آشنا می‌شود و وسعت کرم و لطف او را مشاهده می‌کند، درخواست و تمنایش نیز وسیع می‌گردد. بنابراین در ادعیه و زیارات، الفاظی مثل کثیراً، متتابعاً، سرمداً، دائماً، ابداً و... بسیار به چشم می‌آید. ⁽¹⁾هم چنین نه تنها از جانب خود دعا می کند، بلکه با ایمان به رحمت الهی عرضه می دارد:

خداوندا! برسان به مولای ما... از سوی تمامی مردان و زنان مؤمن که در مشرق ها و مغرب های زمین و در صحرا و کوه ها هستند... درود و تحیتی که با عرش خدا برابری کند و به اندازه

کلمات حق، و آنچه علم خدا احصا می کند و کتاب آفرینش حق در بر گرفته است، باشد....⁽¹⁾

مانند این فراز در ادعیه دیگر نیز وارد شده است. برای نمونه، در دعای روز عرفه می‌خوانیم:

خدایا! بر محمد و آل محمد علیهم السلام در این ساعت و همه ساعت ها درود فراوان برسان!.⁽²⁾

از آن‌جایی که تبرّی نیز مانند تولّی از واجبات مذهب تشیع به شمار می‌آید، این گونه درخواست ها در زمینه تبرّی از دشمنان اهل بیت علیهم السلام نیز منعکس شده است. به عنوان نمونه، در زیارت امام حسین علیه السلام و در بخش لعن بر دشمنان او عرضه می‌داریم:

خداوند قاتلت را لعنت کند و عذاب را در این ساعت و تمام ساعات تجدید فرماید».⁽³⁾

در حقیقت این فراز از دعا، نشانگر همت والای دعاکننده است. او تمام لحظات را مدنظر قرار داده و سلامتی امام دوازدهم عجل الله تعالی فرجه الشریف را در همه لحظه ها ساعت ها و زمانها از خداوند متعال خواستار است.

ولیّاً

«ولیّ» به معنای سرپرست است. دعاکننده از خداوند متعال می خواهد که ولیّ امام عصر عجل الله تعالی فرجه الشریف باشد؛ زیرا اگر او سرپرستی و ولایت کسی را عهده‌دار شود، از همه بهتر و والاتر است و او را کفایت می-کند: «و کفی بالله ولیا». ⁽¹⁾

علامه طباطبایی قدس سرّه در بیان معنای ولایت می‌گوید:

برای ولایت معانی زیادی ذکر کرده‌اند، اما اصل در معنای آن، از بین رفتن واسطه بین دو شیء است، به نحوی که آن‌چه از آنان نیست، بین آن دو فاصله ایجاد نکند. ⁽²⁾ایشان با توجه به موارد به کار رفته در متون آیات و روایات می‌نویسد:

کلمه ولایت با توجه به موارد استعمال آن در قرآن و بیان اهل‌بیت علیهم السلام و غیره، عبارت است از نزدیکی و قرب خاصی که براساس آن، نوع خاصی از تصرف و مالکیت و حاکمیت و تدبیر و تصدّی پا می‌گیرد. ⁽³⁾

بر این اساس، دعا کننده با گفتن این فراز، از خداوند متعال می‌خواهد که سرپرستی اش را برای امام مهدی عجل الله تعالی فرجه الشریف ادامه دهد.

به عبارت دیگر، تمام انسان‌ها، حتی مؤمنان هم محتاج سرپرستی خداوند متعال هستند. بنابراین قرآن کریم

می‌فرماید: «الله ولیّ الذین آمنوا»؛ ⁽¹⁾«خداوند، ولیّ و سرپرست کسانی است که ایمان آورده‌اند».

امامان معصوم نیز سرپرستی الهی را خواستارند. امام علی علیه السلام در مناجاتش به خدا عرضه می‌دارد: «و لاتولّنی غیرک؛ ⁽²⁾پروردگارا! سرپرستی‌ام را به کسی جز خودت مسپار».

امام مهدی عجل الله تعالی فرجه الشریف نیز در دعای ماه رجب از خداوند چنین خواسته است: «ولا تکلنا إلی غیرک؛ ⁽³⁾پروردگارا! ما را به غیر خودت وا مگذار».

عاشقان امام مهدی عجل الله تعالی فرجه الشریف نیز در این دعا، یک خواسته را با شش واژه مترادف بیان می‌کند که عبارت اند از ولیّ، حافظ، قائد، ناصر، دلیل و عین. اما تقدم و تأخر این واژه‌ها بی‌حکمت نیست. چرا اولین واژه، لفظ «ولیّ» است؟ قطعاً تقدم این لفظ بر سایر کلمات، دلیلی دارد و آن، عظمت، شرافت، گستردگی و عمق این لفظ نسبت به سایر الفاظ است.

با نگاهی اجمالی به ظاهر و مفهوم این کلمات، روشن می‌شود که پربارترین و جامع‌ترین آن ها واژه «ولیّ» است؛ زیرا هنگامی که خداوند متعال ولیّ و سرپرست شخصی شد، قطعاً او را حفظ می کند و تحت رهبری، نصرت و حراست خود قرار می دهد. بنابراین، احتمال می‌رود که حکمت تقدم لفظ «ولیّ» بر دیگر واژه‌ها همین مسأله (جامعیت) باشد.

علاوه بر این کاربرد این واژه با روح، حکمت و ضرورت دعا، هماهنگی خاصی دارد. یعنی دعاکننده می‌داند که همه خلایق در ذات خود، فقیر و محتاج به پروردگار هستند و حتی ولیّ و سرپرست تمام موجودات این عصر نیز محتاج سرپرستی الهی است. به عبارت دیگر، شخصی که خود، ولیّ، حافظ، قائد، ناصر، دلیل و عین است هم به قدرتی بالاتر از خود نیاز دارد که خالق همه این خصوصیات است.

و حافظاً

شخص منتظر در این بخش از دعا، حفاظت و حمایت الهی را برای امام مهدی عجل الله تعالی فرجه الشریف که حافظ اسرار الهی است، ⁽¹⁾طلب می کند؛ زیرا خداوند بهترین حافظ است: «فالله خیر حافظا ⁽²⁾.»

در قرآن آمده است که حفاظت هستی برای خداوند متعال سنگین نیست: «وَ لا یَؤُدُهُ حِفْظُهُما». ⁽³⁾کسی که از هستی حفاظت می‌کند، می‌تواند امام را نیز در برابر خطرات حفظ کند. لذا برای حفاظت امام، خواندن آیة الکرسی سفارش شده است.

بر اساس روایات امام زمان عجل الله تعالی فرجه الشریف حیاتی طبیعی دارد و در میان مردم است و همان طور که پیامبران الهی و دیگر ائمه علیهم السلام به بیماری یا مشکلات دچار میشدند، امام زمان عجل الله تعالی فرجه الشریف نیز مصون از این مسائل نیست؛ بنابراین، دعا و عجل الله تعالى صدقه برای سلامتی امام مهدی عجل الله تعالی فرجه الشریف لازم و ضروری است.

امامان علیهم السلام نیز در ادعیه و مناجات های خود با خدا، برای حفظ و سلامتی امام زمان این ادعا میکردند؛ برای مثال،امام رضا علیه السلام پیوسته به دعا کردن برای امام زمان عجل الله تعالی فرجه الشریف امر می فرمودند و برای ایشان چنین دعا میکردند:

خداوندا! هرگونه بلا را از ساحت ولیّ خود دور گردان...

و او را در پناه خود از شرّ تمام آن‌چه آفریده ای و ایجاد و انشا و صورت‌گری فرموده‌ای محفوظ بدار، و او را از پیش رو و پشت سر و راست و چپ و از بالا و پایین حفظ کن، حفظ کردنی که اگر کسی را آن طور محفوظ گردانی، از بین نرود⁽¹⁾.

امام حسن عسکری علیه السلام هم در قنوت نمازهایشان برای آن امام این گونه دعا می‌فرمودند:

خداوندا! او را در پناه‌گاهی قرار ده تا از شرّ متجاوزان در امان باشد. خدایا! او را از چیزهایی در امان بدار که از آن برایش می‌ترسیم و تیرهای نیرنگ را که کینه‌توزان و بدخواهانش به سویش پرتاب می‌کنند، برطرف ساز⁽²⁾.

چرا همواره برای سلامتی و مصونیت امام مهدی عجل الله تعالی فرجه الشریف از همه بلاهای آسمانی و زمینی دعا می‌شود؟

چرا باید برای سلامتی ایشان و در امان بودن وجود نازنین او از هرگونه خطر، این گونه دعا کرد؟

در پاسخ باید گفت، حضرت مهدی عجل الله تعالی فرجه الشریف، واسطه فیض و محور عالم هستی است و اگر او نباشد، هیچ مخلوقی توان حیات ندارد؛ بنابراین جهان هستی وابسته به اوست. در این باره روایات فراوانی وجود دارد.

امام زین‌العابدین علیه السلام هم در یک روایت طولانی می‌فرماید:

خداوند به وسیله ما نمی‌گذارد که زمین، اهل خود را پریشان سازد و به وسیله ما باران را می‌فرستد و به وسیله ما رحمتش را می‌گستراند و به وسیله ما برکات زمین را خارج می‌سازد و اگر امامی از ما بر روی زمین نبود، زمین اهل خود را در کام خود فرو می‌برد⁽¹⁾.

امام باقر علیه السلام هم در این‌باره می‌فرماید:

اگر امام یک ساعت از روی زمین برداشته شود، زمین ساکنانش را در هم می پیچد، آن چنان که دریا [به هنگام طوفان] ساکنانش را در هم می پیچد.⁽²⁾

علت و حکمت حفظ امام مهدی عجل الله تعالی فرجه الشریف، حفظ نبوت، امامت و دین الهی است؛ زیرا مادامی که ایشان سالم و پا برجا باشد، هدف ارسال رسل و انزال کتب تحقق می‌یابد.

امام رضا علیه السلام با اشاره به همین حقیقت می‌فرماید:

خدایا! به واسطه وجود مبارک او (امام مهدی عجل الله تعالی فرجه الشریف) پیامبرت و پدرانش را که امامان منصوب از ناحیه خودت و ستون‌های دینت هستند، حفظ فرما⁽³⁾.

پروردگار متعال همواره برای حفظ اولیای خود، از

وسایل و اسبابی استفاده کرده است؛ به آتش فرمان داده که بر ابراهیم علیه السلام گلستان شود، به رود خروشان دستور داده که صندوق حامل موسی علیه السلام را به سلامت به کاخ فرعون برساند، حضرت عیسی علیه السلام را به آسمان برده، ⁽¹⁾برای حفظ جان اشرف مخلوقاتش به عنکبوت، دستور تنیدن و به کبوتر، فرمان لانه‌سازی بر دهانه غار داده و در جنگ‌ها، ملائک را به یاری او و سپاهش فرستاد.

بنابراین خداوند متعال، بر حفظ ولی اش قدرت دارد، اما تمام انسان‌ها در تمام دوران‌ها وظیفه دارند که برای حفظ ولیّ زمان خود جان‌فشانی کنند. کامل‌ترین و بارزترین نمونه این جان فشانی، ایثار امیرالمؤمنین علیه السلام در لیلة المبیت بود.

می توان گفت همان راه هایی که برای حفظ و سلامتی انبیا و اولیای گذشته وجود داشته درباره آخرین حجت الهی اللهِ تَعَالَى نیز وجود دارد اما تمام انسانهای عصر امام مهدی عجل الله تعالی فرجه الشریف ، به تلاش برای حفظ ایشان در برابر تمام حوادث و آسیبها موظفند. دعا برای ایشان یکی از راه های انجام این وظیفه است.

امام رضا علیه السلام به پسر مقاتل سفارش فرمود که در قنوت نماز چنین دعا کند:

خدایا! کار بنده و خلیفه ات امام مهدی عجل الله تعالی فرجه الشریف را سامان ده به آنچه کار پیامبران و فرستادگانت را سامان دادی، و فرشتگانت را پیرامونش قرار ده و او را به روح القدس از سوی

خویش تأیید فرما تا از پیش رو و پشت سرش او را از هر بدی محفاظت کنند⁽¹⁾.

برخی می‌پرسند: چه آسیب و خطراتی وجود امام را تهدید می‌کند؟ خداوند متعال، امام مهدی عجل الله تعالی فرجه الشریف را از شرّ چه چیزهایی حفظ می‌فرماید؟ آیا ما شیعیان توان و لیاقت حفظ امام را نداریم؟!

در پاسخ باید گفت: خطرهایی برای امام مهدی عجل الله تعالی فرجه الشریف وجود دارد که شاید به ذهن کم تر کسی خطور کند. شیطان با تمام اعوان و انصارش، هر لحظه در حال نقشه کشیدن و اجرا کردن اهدافشان برای به عقب انداختن ظهور آن حضرت هستند؛ زیرا آن ها خوب می‌دانند که ظهور حضرت مهدی عجل الله تعالی فرجه الشریف مساوی با پایان کار آن هاست. در آن زمان، عمر دولت آن ها تمام می شود و دیگر نمی توانند انسان ها را به راحتی اغوا کنند.

هنگامی‌که شیطان از درگاه الهی رانده شد و تا روز قیامت مهلت خواست، خداوند او را تا وقت معلوم، مهلت داد:

«قَالَ رَبِّ فَاََنْظِرْنِی إِلَی یَوْمِ یُبْعَثُونَ * قَالَ فَإِنَّکَ مِنْ الْمُنْظَرِینَ * إِلَی یَوْمِ الْوَقْتِ الْمَعْلُومِ»؛. «و آن را از هر شیطان رانده شده ای حفظ کردیم». ⁽²⁾«[شیطان] گفت: پروردگارا! مرا تا روزی که برانگیخته خواهند شد، مهلت ده* [خداوند] فرمود: تو از مهلت یافتگانی تا روز [و] وقت معلوم».

در روایاتی از امام سجاد، ⁽¹⁾امام صادق ⁽²⁾امام رضا ⁽³⁾علیه السلام ، «وقت معلوم به ظهور حضرت مهدی تأویل شده عجل الله تعالى است. امام هادی علیه السلام هم مصداق آیه شریفه «وَ حَفِظْنَاهَا مِنْ کُلِّ شَیْطَانٍ رَجِیمٍ» ⁽⁴⁾را روز ظهور بیان فرموده‌اند. ⁽⁵⁾

از سوی دیگر، معتقدان به امامت تصور می‌کنند که برای دفاع از اهل‌بیت عصمت و طهارت علیهم السلام آماده هستند؛ ولی تجربه تاریخ نشان می‌دهد که اکثر آن ها در عرصه امتحان، موفق و سربلند نبوده‌اند و چه بسا خود آنان خطراتی را برای اسلام به وجود آورده‌اند و حتی برخی از شیعیان به امام زمان خود آسیب رسانده‌اند.

امام صادق علیه السلام در پاسخ به اسحاق بن عمار که درباره آیه شریفه «إِنَّ اللَّهَ یُدَافِعُ عَنْ الَّذِینَ آمَنُوا» ⁽⁶⁾پرسیده بود، فرمودند:

آن هایی که ایمان آورده‌اند، ما هستیم. خداوند متعال از ما دفاع می‌کند، به هنگامی‌که پیروان، ما را اذیت کنند.⁽⁷⁾

چه بسا کسانی که امام مهدی را نمی شناسند، خطری هم برای آن حضرت ،نیافرینند، ولی آنهایی که شیعه نامیده میشوند در برابر آن حضرت صف آرایی کنند و علیه اهداف و انگیزههای ایشان اقدام نموده و قلبشان را ناراحت

کنند؛ همان طور که خود ایشان در توقیع شریف فرمودند:

نادانان و کم خردان شیعه و کسانی که بال پشه از دینداری آنان محکم تر است، ما را می آزارند.⁽¹⁾

و قائداً

«قائد» به معنای رهبر، راهبر و پیشواست. ⁽¹⁾کسی که جلوی کاروان حرکت می‌کند و کاروان را به پیش می‌برد، قائد خوانده می شود. دعاکننده در این فراز از خداوند متعال می‌خواهد که در همه حال، راهبر و رهبر امام زمان عجل الله تعالی فرجه الشریف باشد.

اساساً تمام موجودات، محتاج عنایت پروردگار هستند. اگر خداوند متعال لحظه‌ای انسان را سرپرستی نکند و او را به حال خود و هوای نفسش واگذارد، طغیان می‌کند و از مسیر حق خارج می‌شود.

بنابراین، اشرف مخلوقات، پیامبر مکرم اسلام صلی الله علیه و آله در هر روز عرضه می‌داشت:

خدایا! یک چشم برهم زدن مرا به خودم وامگذار، زیرا اگر مرا به نفسم واگذار کنی به بدی بسیار نزدیک و از خوبی بسیار دورمی شوم⁽²⁾.

در دعایی هم از امام عصر عجل الله تعالی فرجه الشریف نقل شده است: «وَ لَا تكلنا إلَى غَيركَ »⁽³⁾: خدايا! ما را به غیر خودت وامگذار خلاصه آنکه عاشق ،منتظر با الفاظ و عبارات نزدیک به الله هم، از پروردگار میخواهد که ولی عصر عجل الله تعالی فرجه الشریف را سرپرستی کند؛ در حقیقت روح این دعا درخواست عنایت خاص الهی برای ولی زمان عجل الله تعالی فرجه الشریف است.

وَ نٰاصِراً

هر حرکتی که بخواهد به سرانجام برسد، باید مورد حمایت و یاری قرار گیرد تا بتواند به نتیجه مطلوب برسد، و حمایت چه کسی بهتر از خداوند، که قدرت مطلق و بهترین یاری دهنده است؟!

یکی از وعده‌ها و سنت‌های الهی، نصرت مؤمنین و دفاع از آن هاست. خداوند این دفاع و حمایت را بر خود لازم فرموده است: «وَ کانَ حَقًّا عَلَیْنا نَصْرُ المومنین». ⁽¹⁾در قرآن، بارها از یاری انبیا و اولیا توسط خدا سخن به میان آمده است. اسامی برخی از پیامبران که نصرت الهی شامل حال آن ها شده، از این قرار است:

ـ حضرت نوح علیه السلام: «فَنَجَّیْناهُ وَ مَنْ مَعَهُ فِی الْفُلْکِ»؛ ⁽²⁾«ما او و کسانی را که با او در کشتی بودند، نجات دادیم».

ـ حضرت لوط علیه السلام: «إِذْ نَجَّیْناهُ وَ أَهْلَهُ أَجْمَعِینَ»؛ ⁽³⁾«ما او و بستگانش [به جز همسرش] را نجات دادیم».

ـ حضرت شعیب علیه السلام: «نَجَّیْنا شُعَیْباً وَ الَّذِینَ آمَنُوا مَعَهُ»؛ ⁽⁴⁾«ما شعیب و مؤمنان همراه او را نجات دادیم».

ـ حضرت صالح علیه السلام: «نَجَّیْنا صالِحاً وَ الَّذِینَ آمَنُوا مَعَهُ»؛ ⁽⁵⁾«ما صالح و مؤمنان همراه او را نجات دادیم».

ـ حضرت هود علیه السلام: «نَجَّیْنا هُوداً وَ الَّذِینَ آمَنُوا مَعَهُ»؛ ⁽⁶⁾«ما هود و

مؤمنان همراه او را نجات دادیم».

ـ حضرت یونس علیه السلام: «وَ نَجَّیْناهُ مِنَ الْغَمِّ»؛ ⁽¹⁾«ما یونس را از غم نجات دادیم».

ـ حضرت موسی علیه السلام: «وَ أَنْجَیْنا مُوسی وَ مَنْ مَعَهُ أَجْمَعِینَ»؛ ⁽²⁾«ما موسی و کسانی را که با او بودند، نجات دادیم».

نصرت الهی در مورد پیامبران و مؤمنان به صورت‌های مختلفی جلوه می‌کند. برخی از آن ها عبارت اند از:

ـ ایجاد الفت و گرایش دل‌ها به هم: «وَ لِیَرْبِطَ عَلی قُلُوبِکُمْ»، ⁽³⁾«یُثَبِّتُ اللَّهُ الَّذِینَ آمَنُوا بِالْقَوْلِ الثَّابِتِ فِی الْحَیاةِ الدُّنْیا». ⁽⁴⁾

ـ استجابت دعا: قرآن درباره حضرت یوسف علیه السلام می‌فرماید: «فَاسْتَجابَ لَهُ رَبُّهُ». ⁽⁵⁾در سوره انبیا نیز به استجابت دعای حضرت نوح، یونس، زکریا و ایوب علیهم السلام اشاره شده است. ⁽⁶⁾هم چنین در سوره شوری می‌خوانیم: «وَ یَسْتَجِیبُ الَّذِینَ آمَنُوا وَ عَمِلُوا الصَّالِحاتِ»؛ ⁽⁷⁾«خداوند دعای کسانی را که اهل ایمان و عمل صالح اند، مستجاب می‌فرماید».

ـ اعطای حکومت: «آتَیْناهُمْ مُلْکاً عَظِیماً»؛ ⁽⁸⁾«به آن ها حکومتی بزرگ عنایت کردیم».

ـ غلبه در جنگ: «لَقَدْ نَصَرَکُمُ اللَّهُ فِی مَواطِنَ کَثِیرَةٍ»؛ ⁽⁹⁾«خداوند در مواقع بسیاری شما را یاری کرد».

ـ نزول سکینه و آرامش بر قلب:

«فَأَنْزَلَ اللَّهُ سَکِینَتَهُ عَلَیْهِ وَ أَیَّدَهُ بِجُنُودٍ لَمْ تَرَوْها»؛ ⁽¹⁾«پروردگار آرامش را بر او فرستاد و او را با سپاهی که نمی‌توانستید آن ها را مشاهده کنید، یاری کرد».

ـ هلاکت دشمن یا انتقام از او: «فَأَغْرَقْناهُمْ»؛ ⁽²⁾«همگیِ آنان را غرق کردیم».

ـ نزول فرشتگان و امدادهای غیبی: «أَ لَنْ یَکْفِیَکُمْ أَنْ یُمِدَّکُمْ رَبُّکُمْ بِثَلاثَةِ آلافٍ مِنَ الْمَلائِکَةِ مُنْزَلِینَ»؛ ⁽³⁾

«آیا خداوند که سه هزار فرشته را به یاری شما فرستاد، کافی نیست؟»

اگرچه امام مهدی عجل الله تعالی فرجه الشریف ناصر بی‌یاوران است، ⁽⁴⁾اما خود ایشان نیز به نصرت الهی احتیاج دارد. از این رو، دعاکننده از خداوند متعال نصرت و یاری او را در همه برنامه‌ها و احوال طلب می کند؛ زیرا:

ـ تنها او نصیر است: «و کفی بالله نصیرا»؛ ⁽⁵⁾

ـ او بهترین ناصر است: «نِعْمَ الْمَوْلی وَ نِعْمَ النَّصیر»؛ ⁽⁶⁾

ـ او تنها ناصراست: «وَ مَا النَّصْرُ إِلا مِنْ عِنْدِ اللّهِ الْعَزیزِ

الْحَكيمِ»⁽¹⁾.

درخواست نصرت برای امام زمان عجل الله تعالی فرجه الشریف بسیاری از ادعیه فرجه الشريف مهدوی، با عبارات گوناگون بیان شده است؛ برای مثال، امام صادق علیه السلام در تعقیب نماز ظهر عرضه میداشت: «خدایا! با یاری خودت او را تأیید کن و بنده ات را یاری نما.»⁽²⁾آن حضرت هم چنین به شخصی سفارش فرمود که هر چه را ترک میکنی، این را ترک نکن و در هر صبح و شام بگو: ..... وانصره ، نصراً عزيزاً⁽³⁾، عجل الله تعالى و به کسی که خواهان طول عمر و زیارت حضرت مهدی عجل الله تعالی فرجه الشریف بود، سفارش فرمود که چنین دعا کند: «... و عَجِّل لِوَليْكَ الفَرَج وَالعَافِيَةَ وَالنَّصر»⁽⁴⁾.

هم چنین امام حسن عسکری علیه السلام در قنوت نمازهایش، نصرت وياری یادگار شایسته اش را این گونه از خدا طلب میکند: «خدایا! او را بر تمام دشمنانش پیروز کن... و با یاریات، پشتش را محکم گردان ⁽⁵⁾در زیارت آل یاسین» نیز عرضه می داریم: «اللهم انصره»⁽⁶⁾بارالها او را یاری فرما. البته بعید نیست که درخواست نصرت، در واقع تمنای فرج و ظهور آن حضرت باشد؛ اگرچه نصرت در عصر غیبت را نیز شامل می شود.

وَ دَلِیلاً

«دلیل» به معنای راهنماست. ⁽¹⁾در زمان گذشته، کاروان ها برای رسیدن به مقصد، از شخصی با عنوان دلیل و راهنما استفاده می‌کردند. ما از خداوند می خواهیم که خودش دلیل و راهنمای امام باشد تا زمینه های ظهور او فراهم شود و با قیام زیبایش عدالت را در جهان حاکم گرداند.

دعاکننده با گفتن این فراز از خداوند متعال می‌خواهد که امام زمان عجل الله تعالی فرجه الشریف را راهنمایی کند. در حقیقت، روح این دعا ـ که درخواست سلامتی برای امام زمان عجل الله تعالی فرجه الشریف است ـ با جملات و الفاظ متفاوتی بیان می‌شود. «دلیلاً» عطف بیان دیگری بر «ولیّاً» است، یا تأکیدی دیگر بر درخواست سلامتی آن حضرت.

بر عاشق امام زمان عجل الله تعالی فرجه الشریف سخت و گران است که ناخوشی و ناراحتی و غم و اندوه، امام زمانش را فراگیرد و او سرگرم دنیای خویش باشد. در دعای ندبه آمده است: «عزیز علیّ أن تحیط بک دونی البلوی؛ گران و سخت است بر من که تنها تو گرفتار باشی و بلا تنها تو را احاطه کند».

وقتی سختی حقیقی باشد، نگرانی و اضطراب پیدا می‌شود. برای رفع تمام این تشویش ها، باید به آرام‌بخش دل‌ها و جان‌ها دل سپرد و دست به دعا برداشت و با بیان الفاظ متعدد، بر درخواست اصلی اصرار و پافشاری کرد و در هر شبانه روز، چندین بار در حالات مختلف، خواسته خود را بیان نمود.

وَ عَیْناً

واژه «عین» مشترک لفظی است و معانی متعددی دارد. بنابراین، در هر مورد، به قرینه معیّنه و خاص نیاز است. در این دعا «عین» به معنای نگهبان و ناظر آمده است. ⁽¹⁾ما از خداوند متعال می‌خواهیم که در تمام لحظه‌ها نگهبان، ناظر و حافظ آن امام باشد.

اگر پروردگار عالَم نگهبان کسی باشد، هیچ خطری او را تهدید نمی‌کند. امام زین‌العابدین علیه السلام برای امام مهدی عجل الله تعالی فرجه الشریف این گونه دعا می‌فرمود: «و راعِهِ بعینک؛ ⁽²⁾خدایا! او را با دیده خود، رعایت [و نگهبانی] فرما».

از این شش کلمه روشن می‌شود که امام زمان عجل الله تعالی فرجه الشریف در پناه خداوند متعال و حفظ و حمایت و مراقبت او، سرپرستی جامعه را برعهده دارند.

حَتّیٰ تُسْکِنَهُ أرْضَکَ طَوْعاً

آیا این درخواست ها فقط مخصوص به عصر غیبت است؟ خیر؛ بلکه دعاکننده، سلامتی مولایش را در تمام لحظات غیبت و ظهور می‌طلبد. در ابتدای دعا «فی هذه الساعة و فی کلّ ساعة» گفته شد و در این بخش با لفظ «حتّی» غایت کلام معلوم شده است. در حقیقت، این غایت داخل در مغیّاست. یعنی چنین درخواست می کنیم: «خدایا! در عصر غیبت و ظهور، امامم را پشتیبانی کن و او را سلامت بدار!»

هم ‌اکنون امام زمان عجل الله تعالی فرجه الشریف بر روی همین کره خاکی، حاکم و فرمان‌رواست؛ وانگهی سکونت ایشان به دلیل غیبت و کثرت دشمنان در حال اختفا و سختی است، تا روزی که ظهور نماید و تمام انسان‌ها از حضرت اطاعت کنند و از مخالفت‌ها و عنادهایی که در برخورد با سایر انبیا و اوصیای عظیم‌الشأن الهی علیهم السلام وجود داشته، دست بردارند.

دعاکننده از خداوند متعال می‌خواهد که اهل زمین را برای آن حضرت، رام و فرمان‌بردار قرار دهد؛ چنان‌که در تأویل این آیه شریفه آمده است: «و له اسلم من فی السموات و الارض طوعا و کرهاً»؛ ⁽¹⁾«هر که در آسمان ها و زمین است، خواه و ناخواه، سر به فرمان او (خداوند متعال) نهاده است» می فرمایند:

هنگامی‌که امام مهدی عجل الله تعالی فرجه الشریف قیام کند، زمینی باقی نمی‌ماند، مگر آن که گل بانگ توحید و شهادت به رسالت

پیامبر صلی الله علیه و آله در آن بلند می گردد.

بنابراین آن‌گاه که امام مهدی عجل الله تعالی فرجه الشریف بر روی زمین ساکن و حاکم شود، همگان با میل و رغبت، به حاکمیت او گردن می نهند و از جان پذیرایش می-شوند، در حالی که هیچ اکراه و اجباری برای آن ها نیست. لذا دعاکننده از خداوند متعال می‌خواهد که عمر توأم با سلامتی امام زمان عجل الله تعالی فرجه الشریف تا آن‌جا طولانی شود که روزگار ظهور و سکونت آن حضرت بر زمین در حال اطاعت مردم فرا رسد و پس از آن‌که مردم از اطاعتش سر باز می‌زدند، با میل و رغبت به اطاعتش درآیند.

البته احتمال دارد که «طوعاً» صفتی برای حضرت باشد. ⁽¹⁾در این صورت، معنای این فراز، آن است که زندگانی و سلامتی امام مهدی عجل الله تعالی فرجه الشریف تا زمانی باشد که او در زمین با میل و رغبت و اشتیاق، ساکن و حاکم شود؛ زیرا ظهور و حاکمیت بر زمین و و اجرای احکام الهی، خواسته خداوند، هدف بعثت انبیا و آرزوی امام مهدی عجل الله تعالی فرجه الشریف است و به همین علت، سکونت و حاکمیت بر ارض از روی میل و رغبت، برای حضرتش طلب می‌شود.

در این عصر امام مهدی عجل الله تعالی فرجه الشریف بر روی زمین مستقر هستند، ولی به علت اطاعت نکردن مردم از ایشان، در محل‌های مختلفی به سر می‌برند. از آن جا که این نوع زندگی، توأم با استقرار و آرامش

نیست، «سکونت» ⁽¹⁾محسوب نمی آید. خود آن حضرت در توقیع به شیخ مفید قدس سرّه نیز به این قضیه اشاره فرموده اند:

هم‌اکنون در مکانی دور از جایگاه ستم‌گران سکنی گزیده‌ایم؛ زیرا خداوند صلاح ما و شیعیان با ایمان ما را ـ مادامی‌که حکومت دنیا به دست تبه‌کاران است ـ در این کار قرار داده است. با وجود این، بر اخبار و احوال شما آگاهیم».⁽²⁾

حسن بن سلیمان حلی قدس سرّه در شرح این فراز از دعا می‌نویسد:

یدلّ علی زمان ظهوره و انبساطه یده علیه السلام و لأنّه الیوم مقهور مغصوب مستأثر علی حقّه غیر مستطیع لإظهار الحقّ فی الخلق؛ ⁽³⁾این جمله بر زمان ظهور و بسط ید امام زمان عجل الله تعالی فرجه الشریف دلالت دارد؛ زیرا امروزه (عصر غیبت) ایشان مقهور مانده و حقش غصب شده است و توان اظهار حق در میان خلایق را ندارد.⁽⁴⁾

چه روزی آن حضرت با بسط ید ظاهر می‌شوند و مردم هم از روی میل و رغبت از ایشان اطاعت می‌کنند؟ آن روزی که پروردگار متعال، اذن ظهور بفرماید و ایشان نظام عدل را برپا دارند. در آن روز، زمین و اهل آن ـ در حالی که میل و رغبت کامل دارند ـ از ایشان اطاعت می‌کنند، پرچم اسلام به اهتزاز در می آید و گل بانگ توحید در سرتاسر عالم هستی طنین افکن می شود.

امام علی، ⁽¹⁾امام صادق ⁽²⁾و امام کاظم علیهم السلام، ⁽³⁾آیه شریفۀ «وَلَهُ أَسْلَمَ مَنْ فِی السَّمَوَاتِ وَالْأَرْضِ طَوْعًا وَکَرْهًا» ⁽⁴⁾را به امام مهدی عجل الله تعالی فرجه الشریف تأویل فرموده‌اند.

امام صادق علیه السلام در تفسیر این آیه می‌فرماید:

هنگامی‌که قائم عجل الله تعالی فرجه الشریف قیام کند، نقطه ای بر روی زمین نمی‌ماند، جز آن‌که به یکتایی خدا و رسالت حضرت پیامبر صلی الله علیه و آله گواهی می‌دهد. ⁽⁵⁾

سرانجامِ این اراده و عنایت های ویژه حضرت حق آن است که زمین به دست امام مهدی عجل الله تعالی فرجه الشریف و با قیام آسمانی اش، از آلودگی ها و نافرمانی ها پاک می شود و عبادت الهی بدون هیچ شرکی بر روی زمین محقق می گردد: «یَعْبُدُونَنِی لا یُشْرِکُونَ بِی شَیْئا» ⁽⁶⁾و هدف از خلقت تحقق می یابد: «وَ ما خَلَقْتُ الْجِنَّ وَ الْإِنْسَ إِلاَّ لِیَعْبُدُونِ». ⁽⁷⁾

در ادامه این دعا، ما از خداوند می خواهیم که این نعمت ارزشمند، پس از پدید آمدن، مدتی طولانی ادامه یابد تا انسان های زیادی در سایه این حکومت به سرانجام نیک نائل شوند.

وَ تُمَتِّعَهُ فِیهٰا طَوِیلاً

در این فراز از دعا، آرزوی طول بقا برای حکومت آن موعود جهانی است. دعاکننده از خداوند چنین می خواهد: «پروردگارا! تو او را برای مدت طولانی روی زمین متمکّن ساز».

حکومت طولانی امام عصر عجل الله تعالی فرجه الشریف را تقاضا می‌کند. با توجه به این که این دعای شریف از ناحیه امامان معصوم علیهم السلام صادر شده و در طول تاریخ، انسان‌های مؤمن و متّقی، بارها و بارها آن را زمزمه کرده‌اند و تنها خواسته‌شان استجابت این دعا بوده و پروردگار متعال هم دعاها را استجابت می‌فرماید، قطعاً حکومتی که ایشان تشکیل می‌دهد، طولانی است و تا پایان عمر زمین به طول می‌انجامد.

در منابع اهل‌سنت، روایاتی وارد شده که مدت حکومت آن حضرت را کوتاه بیان می‌کنند؛ اما این روایات پذیرفتنی نیستند. اگر در منابع شیعه نیز احادیث مختلفی دیده می‌شود، اشاره به دوران‌های حکومت است؛ یعنی از زمان ظهور تا استقرار حکومت، هفت سال به طول خواهد کشید، دوران تکامل دولت آن حضرت، چهل سال، و دوران نهایی‌اش بیش از سی صد سال خواهد بود.

بسیار روشن است که دورانی بسیار کوتاه، به این مقدمه طولانی احتیاج ندارد. بشر در طول سال‌های متمادی، رنج و سختی را تحمل کرده تا حقیقت ناب را در سال‌های طولانی به نظاره بنشیند.

در برخی از محافل و مجالس، در پایان این دعا، عبارت «برحمتک یا ارحم الراحمین» گفته می شود که شایسته است

به دعا افزوده نشود؛ زیرا در هیچ یک از منابع دعا، این جمله ذکر نشده است. بنابراین اگر این جمله به قصد جزئیت به دعا اضافه شود، اشکال دارد؛ ولی اگر مطلق دعا مدنظر باشد، اشکال ندارد. با این حال، از آن جایی که این گونه قصدها برای عموم واضح نیست، مناسب است که این عبارت گفته نشود.

فوائد قرائت دعای سلامتی

همه در برابر امام زمان عجل الله تعالی فرجه الشریف مسئول هستند و نسبت به ایشان وظایفی دارند. ⁽¹⁾یکی از آن وظایف، انجام دادن اعمالی است که موجب تن درستی ایشان می‌شود؛ مانند صدقه دادن و دعا کردن.

حتی اگر کسی برای سلامت امام زمان عجل الله تعالی فرجه الشریف صدقه ندهد و دعا هم نکند، پروردگار متعال، وجود گرامی ایشان را از گزند حوادث و بلاها محفوظ می‌دارد؛ اما نکته آن است که این گونه اعمال، قبل از آن‌که آثاری برای امام داشته باشد، فوائد و نتایجی برای عامل به همراه دارد. ⁽²⁾

الف) دعا برای ایشان، نشانه علاقه و محبت است و ازدیاد محبت امام در دل، موجب تقویت ایمان می‌گردد؛

ب) دعا تجدید عهد و پیمان با حضرت است؛

ج) دعا سبب زنده نگه داشتن یاد امام در دل است؛

د) کسی که به سلامتی امام زمان عجل الله تعالی فرجه الشریف اهمیت بدهد، مسلماً آزردن حضرت نیز برایش سخت است. در نتیجه دعا برای سلامتی حضرت، انسان را به انجام دادن اعمالی وامی‌دارد که موجب خشنودی پروردگار( (متعال و آن امام می‌شود؛

هـ) دعا مسأله‌ای مهم و مؤثر است و موجب فرج آن حضرت و نیز فرج و گشایش در زندگی مؤمنان می‌شود.

خداوند بی‌نیاز ستوده است».

انسان براساس وظیفه و احتیاج به عنایت پروردگار، عبادت می‌کند و نماز می‌خواند. بنابراین، کسی که نماز می خواند و شکر نعمت پروردگار را انجام می‌دهد، فوائد زیادی را نصیب خود می‌کند؛ زیرا: «لَئِنْ شَکَرْتُمْ لَأَزِیدَنَّکُمْ وَلَئِنْ کَفَرْتُمْ إِنَّ عَذَابِی لَشَدِیدٌ»؛ ⁽¹⁾«اگر واقعاً سپاسگزاری کنید، بر نعمت شما خواهم افزود، و اگر ناسپاسی کنید، قطعاً عذاب من سخت خواهد بود».

از نتایج دعا برای امام زمان عجل الله تعالی فرجه الشریف جلب توجه و عنایت خاص ایشان است. بنا بر آیه شریفۀ «هَلْ جَزَاءُ الْإِحْسَانِ إِلَّا الْإِحْسَانُ» ⁽²⁾و آیه «وَإِذَا حُیِّیتُمْ بِتَحِیَّةٍ فَحَیُّوا بِأَحْسَنَ مِنْهَا أَوْ رُدُّوهَا»، ⁽³⁾امام مهدی عجل الله تعالی فرجه الشریف علاوه بر بذل عنایات فراوان به فرد دعاکننده، در حق او دعا هم می‌کند.

شایان توجه است بحث فواید دعا به معنای این عجل نیست که حضرت مهدی عبد الله عالی برای رسیدن به کمالات و سلامتی به ما نیاز دارد؛ او تنها نیازمند به خداست و خداوند متعال نیز اگر بخواهد لطف کرده و دعای ما را مقدمه و زمینه ای برای سلامتی آن حضرت قرار میدهد. ما معتقدیم همه خوبیها و خیرها به واسطه ایشان به ما میرسد و حتی دعاهای ما هم به برکت ایشان مستجاب میشود؛ لذا مفید

بودن دعاهای ما منافاتی با وساطت فیض از سوی ایشان ندارد.

اگر گفته می شود که دعای ما برای آن حضرت فایده دارد، منظور، آن فایده ای که در مورد دیگران مطرح می شود، نیست؛ چراکه حجت الهی هیچ نیازی به ما ندارد. با این مقدمه، فوائد قرائت این دعا را در دو بخش عرضه می کنیم:

الف) فوائد دعا برای امام زمان عجل الله تعالی فرجه الشریف

ائمه علیهم السلام بشر هستند؛ لذا سختی ، گرفتاری و بلا متوجه آن ها نیز خواهد بود. مثلاً در تاریخ آمده است که امیرمؤمنان علیه السلام در جنگ خیبر مبتلا به چشم درد شدیدی شده بودند یا در زندگانی برخی از اهل بیت علیهم السلام نوشته شده که طبیب برای رفع بیماری و معالجه نمودن آنان، به محضرشان رسیده است یا این که ائمه علیهم السلام برای رفع بیماری خود دعا کرده اند.

به طور کلی امامان علیهم السلام به مقتضای بشر بودنشان، ناراحتی و رنج و غصه های فراوانی را متحمل می شدند و برای رفع آن، به علل مادی و معنوی توسل پیدا می کردند. چنان که یک‌بار حضرت صادق علیه السلام بیمار شدند و از کسی خواستند که به حرم امام حسین علیه السلام برود و برای رفع بیماری ایشان در آن مکان مقدس دعا کند. آن شخص از امام می پرسد: «همان‌طور که امام حسین علیه السلام امام مفترض الطاعة هستند، شما نیز امام واجب الاطاعة است. پس چرا باید در حرم امام حسین علیه السلام دعا کرد؟» از توضیحی که امام صادق علیه السلام به آن شخص دادند، معلوم می شود که ایشان دعای انسانی

عادی زیر قبّه سیدالشهداء علیه السلام را برای رفع بیماری خود، مؤثر می دانستند. ⁽¹⁾

بنابر این روایت، دعا کردن برای امام مهدی عجل الله تعالی فرجه الشریف معنا و مفهوم می یابد و ما می توانیم برای رفع بلاها و جلب عنایات ایشان، برای سلامتی حضرتش دعا کنیم.

البته خوب می دانیم که آن چه همه دردها و رنج های اماممان را یک جا برطرف می‌کند، چیزی جز مژده ظهور از جانب خداوند نیست؛ پس بهترین دعایی که می توانیم برای رفع همه گرفتاری های آن حضرت بکنیم، دعا برای تعجیل در فرج آن بزرگوار است. لذا در صدر همه دعاها و بیش از همه آن ها، برای تعجیل در فرج ایشان دعا می‌کنیم و می دانیم که اگر این دعا مستجاب شود، خواسته های دیگر هم ضمن آن محقّق می گردد.

یکی دیگر از فوائد دعا برای امام عصر عجل الله تعالی فرجه الشریف، اختصاص عنایات پروردگار به ایشان است. رحمت الهی بسیار گسترده و بی کران است و امام مهدی عجل الله تعالی فرجه الشریف هم محدودیتی برای پذیرش این عنایات ندارد. صلوات بر پیامبر و آل او علیهم السلام نیز در همین راستا مفهوم می‌یابد. حتی مستحب است که در

تشهد برای بالا رفتن درجه پیامبر صلی الله علیه و آله دعا کنیم. ⁽¹⁾

هر کس حتی غیرمسلمان نیز برای پیامبر صلی الله علیه و آله دعا کند، برای ایشان فایده دارد. امیرالمؤمنین علیه السلام می‌فرماید:

لاتستحقروا دعوۀ احد، فانه یستجاب للیهودی فیکم، و لایستجاب له فی نفسه؛ ⁽²⁾دعای هیچ فردی را کوچک نشمارید. به درستی که دعای یهودی در حق شما مستجاب می‌شود؛ اگرچه در حق خودش مستجاب نمی‌گردد.

لذا اگر ما گنه کار هم باشیم، باز دعای ما اثر دارد. اگر اثر نداشت، خداوند متعال نمی فرمود: «إِنَّ اللَّهَ وَمَلَائِکَتَهُ یُصَلُّونَ عَلَی النَّبِیِّ یَا أَیُّهَا الَّذِینَ آمَنُوا صَلُّوا عَلَیْهِ وَسَلِّمُوا تَسْلِیما». ⁽³⁾خدا و فرشتگان بر پیامبر درود می‌فرستند؛ خدا و فرشتگان بر پیامبر درود می فرستند. ای کسانی که ایمان آورده اید بر او درود بفرستید و به فرمانش به خوبی گردن نهید.

حضرت مهدی عجل الله تعالی فرجه الشریف به ما گفته است که برای من دعا کنید. دعای کسی در مرتبه پایین ، در حق فردی بالاتر از خودش اثر می‌کند. امام حسین علیه السلام به زینب کبری علیها السلام فرمود: «به من دعا کن».

دعا یک نوع تشکر است. ما وقتی برای آن حضرت دعا می‌کنیم، در حقیقت می‌خواهیم به ایشان بگوییم که دوستشان داریم.

با ظهور امام مهدی عجل الله تعالی فرجه الشریف و گشایش در همه امور، غم و غصه ایشان نیز پایان می‌پذیرد لذا در اواخر دعای سلامتی، برای ظهور و فرج ایشان نیز دعا می شود.

ناگفته پیداست که ما انسان ها می توانیم در تقدیم یا تأخیر ظهورِ حضرتش مؤثر باشیم. صریح ترین دلیل در این خصوص، حدیث امام صادق علیه السلام است:

فلمّا طالَ علی بَنی اسرائیلَ العَذابُ ضَجُّوا وَ بَکَوا اِلَی اللهِ اَربعینَ صباحاً فأوحَی اللهُ اِلی موسی وَ هارُونَ اَن یُخَلِّصَهُم مِن فِرعَونَ فَحَطَّ عَنهُم سَبعینَ وَ مِأَۀَ سَنَۀٍ؛ وقتی مدت عذاب بر بنی اسرائیل طولانی شد، چهل صباح به پیشگاه الهی ضجه زدند و گریه کردند تا این که خداوند به موسی و هارون علیهما السلام وحی فرمود که آن ها را از شرّ فرعون خلاص می کند. به این ترتیب صد و هفتاد سال از عذاب ایشان کم کرد.

امام صادق علیه السلام پس از نقل این ماجرا اضافه فرمودند:

هکَذا أَنتُم لَو فَعَلتُم لَفَرَّجَ اللهُ عَنّا فَأَمّا اِذا لَم تَکُونُوا فإنّ الأمرَ یَنتَهی إلی مُنتهاه؛ ⁽¹⁾وضع شما نیز همین طور است. اگر چنین کنید، خداوند فرج ما را می رساند؛ اما اگر چنین نباشید، کار به آخرین حدّ خود خواهد رسید.

ب) فوائد دعا برای دعاکننده

در سایه دعا، شناخت بیشتر خداوند متعال، امکان پذیر

خواهد بود. وقتی از خداوند چیزی درخواست می‌کنیم، بر معرفت ما نسبت به او افزوده می شود. هنگامی که برای امام مهدی عجل الله تعالی فرجه الشریف نیز چیزی می‌خواهیم، معرفت ما نسبت به ایشان ازدیاد پیدا می کند. زیرا می‌شود که امام را نشناخت و برای اودعا کرد؟! قطعاً این گونه دعاها در عمق بخشیدن به معرفت تأثیرگذار است.

یکی از بهترین راه های از بین بردن اضطراب و به دست آوردن آرامش، دعا و راز و نیاز با خداست؛ چراکه دعا برقراری ارتباط بنده با خداست، خدایی که بر هر کاری تواناست.

این ارتباط، انسان را امیدوار و به قدرتی برتر، دل گرم می‌کند. ضمن آن که دعا برای امام، مایه آرامش انسان هم می‌شود؛ زیرا وقتی ما به فکر او باشیم، او نیز به یاد ماست و این مسأله در بهداشت روان ما مؤثر خواهد بود.

می‌دانیم که برای استجابت دعا بهتر است که انسان اول برای دیگران دعا کند، سپس برای خود. چنان که پیامبر صلی الله علیه و آله می فرمایند: «وقتی کسی از شما دعا می کند، آن را عمومیت دهد و برای دیگران هم دعا کند؛ چرا که باعث استجابت دعاست». ⁽¹⁾هم چنین امام صادق علیه السلام می فرمایند: «هر کس چهل مؤمن را قبل از خود دعا کند، دعایش مستجاب می‌شود». ⁽²⁾

طلب خیر و سلامتی برای دیگران، در واقع، مبارزه درونی با انحصارطلبی و خودخواهیِ نفس است. اگر خود وخواسته هایمان را فراموش کنیم و امام را بر همه خواسته های خود مقدم نماییم، معلوم می‌شود که از خودخواهی فاصله گرفته ایم.

رسول اکرم صلی الله علیه و آله می فرمایند:

در قیامت امر می شود که عده ای را به جهنم ببرند، اما خداوند به مالک جهنم سفارش می فرماید: به آتش بگو پاهایشان را نسوزاند، چون-که با آن به مساجد می‌رفتند؛ صورتشان را نسوزاند، چون وضو می‌گرفتند و دست هایشان را نسوزاند، چون آن ها را هنگام دعا بالا می‌گرفتند... . ⁽¹⁾

شما خود قضاوت کنید؛ اگر کسی مِهر امام را در دل داشته باشد، زبانش دعاگوی آن حضرت باشد و دست های نیازمندش را برای دعا در حق ایشان، نزد خدا بالا ببرد، آیا خداوند متعال با لطف و کرم بیش تری با او برخورد نمی‌کند؟!

امام صادق علیه السلام می فرمایند: «دعای چهار نفر اجابت نمی شود. یکی از آن ها کسی است که در خانه بنشیند و از خدا روزی طلب کند...». ⁽²⁾کسی که واقعاً چیزی را از خدا طلب می کند، باید حداکثر شرایط اجابت آن را فراهم کند.

یکی از آن شرایط، انجام فعالیت در راستای تحقق هدف همراه با دعاست.

انسان منتظری که در بهترین حالات خود، یاد امام را در دل و جان شکوفا می‌کند و برای برترین مخلوق این عصر، بهترین خواسته‌ها را از خداوند مسئلت می کند، در میدان عمل و برای تحقق خواسته‌های خود چگونه باید باشد؟ آیا خواستن بدون اقدام، توجیه پذیر است؟ ⁽¹⁾حضرت علی علیه السلام می‌فرماید: «الداعی بلا عمل کالرامی بلاوتر؛ ⁽²⁾دعاکننده بدون عمل، به تیرانداز بدون زه می‌ماند».

در روایت زیبایی، همین مسأله بعد از انتظار فرج ذکر شده است. امام صادق علیه السلام فرموده اند: «و أفضل عمل المرء انتظاره فرج الله و الداعی بلاعمل کالرامی بلاوتر».⁽³⁾

اگر کسی انتظار گشایش از سوی خدا دارد، قلب و تمام اعضا و جوارح او نیز باید با زبانش هم راه شوند. اگر کسی به همسر و همکار خود ظلم کند، اما در دل شب بارها از خداوند متعال بخواهد که ظلم را از او دفع فرماید و ظالم را بر او مسلط نکند، هرگز خواسته اش پذیرای درگاه الهی نخواهد بود؛ زیرا او با عملش می‌گوید که ظلم خوب است. به عبارت دیگر، عمل نوعی دعاست؛ اگر کسی خیرخواه دیگران است، با زبان

بی‌زبانی از خداوند متعال می‌خواهد که به او خیر برساند.

بنابراین کسی که برای امام مهدی عجل الله تعالی فرجه الشریف دعای سلامتی می‌خواند، باید برای تحقق خواسته خود کوشا باشد و از اعمالی که سلامتی را برای امام زمان عجل الله تعالی فرجه الشریف به ارمغان می آورد ـ مانند صدقه دادن ـ غفلت نورزد.

صاحب مکیال المکارم وظیفه بیست و سوم و بیست و چهارم منتظر را به همین مسأله اختصاص داده و گفته است: «صدقه دادن به نیابت از آن حضرت و به قصد سلامتی ایشان، از وظایف منتظران است». ⁽¹⁾

انجام هر عبادتی، انسان را محبوب درگاه حق‌تعالی می کند و دعا یکی از آن عبادات و بلکه افضل آن هاست.

کسی که سلامتی امام زمانش برایش مهم باشد، مسلماً آزردن آن حضرت برایش سخت است. در نتیجه، دعا کردن برای سلامتی آن حضرت، انسان را به انجام کارهایی وا می‌دارد که موجب خشنودی آن حضرت و در نتیجه، سبب رسیدن به مقام رضوان الهی است.

خداوند در قرآن کریم، از حضرت ابراهیم علیه السلام به خاطر دعاکردنش تعریف و تمجید کرده و فرموده است: «ان ابراهیم لحلیم اوّاه منیب». ⁽²⁾امام باقر علیه السلام در بیان تفسیر این آیه می فرمایند: «اوّاه کسی است که بسیار دعا می کند». ⁽³⁾

در دستور قرائت

این دعا نیز آمده است: «متی حضرک من دهرک». از این رو، مناسب است که آن را زیاد بخوانیم.

دین اسلام، همه ابعاد زندگی اجتماعی و فردی انسان را مورد توجه قرار داده، و همه افراد را نسبت به یک دیگر و جامعه، مسئول دانسته است. این مسئولیت در قالب تکلیف به امر به معروف و نهی از منکر، به عنوان یکی از فروع دین، واجب شده است و یکی از شرایط استجابت دعا به شمار می آید.

حضرت امیر علیه السلام می فرمایند: «امر به معروف و نهی از منکر کنید تا خداوند دعایتان را مستجاب کند». ⁽¹⁾ایشان هم چنین در وصیت خود به فرزندانشان فرموده اند: «امر به معروف و نهی از منکر را ترک نکنید. مبادا خداوند اشرار امت را بر شما مسلط کند و سپس هرچه دعا کنید، اجابت نشود». ⁽²⁾

از آثار مهم دعا، معنوی شدن جامعه اسلامی است. جامعه ای که راز و نیاز و درخواست از خدا در آن متبلور باشد، قطعاً جامعه ای است که معنویت در آن موج می زند و این برای ساخت فضای ظهور، بسیار مناسب خواهد بود.

شرایط استجابت دعا

دعاکننده باید ابتدا خویش را به درجه اجابت دعا برساند، سپس دعا کند. آماده کردن شرایط دعا، خود، موجب آماده شدن شرایط ظهور می‌گردد. برخی از این شرایط عبارت‌اند از:

خداوند در قرآن کریم می‌فرماید: «وَإِذَا سَأَلَکَ عِبَادِی عَنِّی فَإِنِّی قَرِیبٌ أُجِیبُ دَعْوَةَ الدَّاعِ إِذَا دَعَانِ فَلْیَسْتَجِیبُواْ لِی وَلْیُؤْمِنُواْ بِی لَعَلَّهُمْ یَرْشُدُونَ»⁽¹⁾«و هرگاه بندگانم از تو درباره من بپرسند [که نزدیکم یا دور؟ بگو:] بی گمان من نزدیکم و دعای دعاکننده را وقتی مرا بخواند اجابت می‌کنم. پس باید مرا اجابت کنند و به من ایمان آورند؛ باشد که به رشد خود برسند».

بنابراین برای استجابت دعا، اول باید بنده خدا شد. بنده خدا شدن، یعنی آن که انسان کاملاً مطیع خدا شود و تمام کار و عملش در جهت جلب رضای او باشد. این نیت، به تمام کارهای انسان جهت خدایی می‌دهد و تحصیل، تدریس، پزشکی، مهندسی، صنعت و... همه در مسیر الهی قرار می‌گیرد و جامعه، جامعه ای الهی می‌شود.

امام کاظم علیه السلام می‌فرمایند:

خدای عظیم به حضرت موسی علیه السلام وحی کرد: من شش چیز را در شش چیز قرار دادم، اما مردم در جاهای دیگر به دنبال آن می‌گردند. یکی از آن ها این است که من استجابت دعا را در

روزی حلال قرار داده ام، اما مردم در سروصدا و گریه دنبالش می‌روند و به آن نمی‌رسند. ⁽¹⁾

کسب روزی حلال، خود، مقدمه اصلاحات گسترده ای در زمینه های اقتصادی و غیراقتصادی خواهد شد. گران فروشی، کم فروشی، ربا و... به فراموشی سپرده می شود و انسان برای کسب لقمه حلال سعی خواهد کرد که کار و فعالیت خود را از غش خالی کند و در برابر حقوقی که از بیت المال می‌گیرد، کار خود را به نحو احسن انجام دهد. با این کار، همه افراد، هم اصلاحات اقتصادی انجام می دهند و هم کار خود را به سوی اصلاح پیش می برند.

منشأ بسیاری از مفاسد و گناهان در جامعه، اقتصاد است. علت اصلی وجود ربا، کلاه‌برداری های آن چنانی، اختلاس، رشوه و دیگر مفاسدی که چهره جامعه را سیاه کرده، مسائل اقتصادی است. وقتی انسان بداند که این روش های ناسالم، تأثیری منفی بر معنویات او دارد و تصمیم بر ترک آن بگیرد تا لقمه حلالی به دست آورد، ریشه اصلی این مفاسد را قطع خواهد کرد.

دعای انسان گنه کار مستجاب نمی‌شود. حضرت موسی علیه السلام از راهی می‌گذشت. مردی در حال سجده بود و دعا می‌کرد. حضرت رفت و برگشت و دید که آن شخص

هنوز در حال سجده است و دعا می‌کند. عرض کرد: «خدایا! اگر من بودم، دعایش را مستجاب می‌کردم!» وحی آمد: «ای موسی! اگر او تا آخر عمر هم در سجده باشد، دعایش را مستجاب نمی‌کنم؛ چون اهل گناه است».

لذا انسان برای استجابت دعایش، چاره ای جز ترک گناه ندارد و این مسأله باعث می‌شود که دامنه فساد، ظلم و گناه از جامعه برچیده شود و جامعه ای سالم به وجود آید.

و آخر دعوانا ان الحمدالله رب العالمین

کتاب نامه

-------------، جمال الأسبوع، قم، رضی، بی تا.

------------- فلاح ،السائل ،تهران چاپ و نشر بین الملل، اول، ۱۳۸۶ش.

-------------، مصباح الزائر، قم، مؤسسه آل البیت، ۱۴۱۷ق.

-------------- مهج الدعوات ، قم، دارالذخائر، ۱۴۱۱ق.

------------- امل الآمال في علماء جبل عامل، دارالكتب الاسلامية، تهران، ۱۳۶۲ش.

-------------- وسائل الشيعة ، قم ، مؤسسه آل البیت، ۱۴۰۹ق.

------------ كمال الدين و تمام النعمة، قم، دار الحديث، 1387 ش.

-------------، معاني الأخبار، قم، جامعه مدرسین، ۱۳۶۱ش.

--------------، من لا يحضره الفقيه، قم، جامعه مدرسین، دوم، 1425 ق

----------- ، مجمع البيان في تفسير القرآن ، تهران ، ناصر خسرو،

سوم، ۱۳۷۲ش.

--------------، مكارم الأخلاق، ترجمه: سید ابراهیم میرباقری، فراهانی، ۱۳۸۱ش.

----------------، غیبت ، قم ، مؤسسه معارف اسلامی، ۱۴۱۱ق.

---------------- مصباح المتهجد، بيروت، مؤسسه فقه شیعه، 1369 ش

--------------، قرآن و تبلیغ، تهران، درس هایی از قرآن ، ۱۳۸۵ش.

----------- المصباح کفعمی، بيروت، مؤسسة البلاغ، ۱۴۲۸ق.

----------- مرآة العقول في شرح اخبار آل الرسول، دارالکتب الاسلامية، ۱۴۰۴ق.

------------، حکومت جهانی حضرت مهدى عجل الله تعالى فرجه الشریف ، مدرسه

امیرمؤمنان علیه السلام ، قم، ۱۳۸۵ش.

--------- ، مکیال المکارم، قم، جمکران، ۱۳۸۵ش.

------------ مستدرک الوسائل، قم، مؤسسه آل البيت،۱۴۱۷ق.