عناوین و سرفصلهای آموزشی حج تمتع

مشخصات كتاب

نام كتاب: عناوين و سرفصل هاي آموزشي حج تمتع

نويسنده: مركز تحقيقات حج

موضوع: مباحث اجتماعي و سياسي

زبان: فارسي

تعداد جلد: 1

ناشر: نشر مشعر

مكان چاپ: تهران

سال چاپ: 1386

نوبت چاپ: 2

اشاره

مقدمه‌

در جهان امروز به بهره‌وري و استفاده بهتر از امكانات، توجه فراواني مبذول مي‌شود و دانشمندان و عالمان همواره در تلاشند تا از كمّيت‌ها بكاهند و كيفيت‌ها را بالا ببرند. اين امر مهم در اديان توحيدي و به ويژه اسلام مورد توجّه خاص قرار گرفته و از مردم خواسته شده است تا در پايان هر روز نسبت به اعمال و رفتار خود دقت و محاسبه داشته، راه را براي رفع نقايص و افزودن بر موفقيت‌ها در روزهاي بعد فراهم سازند و پيش از آن‌كه ديگران به كاستي‌هاي ما توجه نموده و احياناً به خاطر خطاها و پيمودن راه‌هاي ناصواب ما را توبيخ نمايند و يا مجرم بشناسند، خود نسبت به رفع آنها اقدام كنند.

«حاسبوا أنفسكم قبل أن تحاسبوا».

از سوي ديگر، از مؤمنان خواسته شده است كه رفتار و عمل خود را به گونه‌اي تنظيم كنند كه هر روز گامي به جلو برداشته و موفق‌تر از روز گذشته باشند و اين مسأله به اندازه‌اي اهميت دارد كه در حديث آمده است: «ويل لمن ساوي يَوْماه»؛ «واي به حال آن كسي كه دو روزش مانند هم باشد.»

اين آموزه‌ها ما را بر آن مي‌دارد تا از فرصت‌ها و ظرفيت‌ها درست و به طور كامل استفاده كنيم و مردم و جامعه را در رسيدن به اهداف عالي خلقت ياري رسانيم.

حج و عمره يكي از اين عرصه‌ها است. در سال‌هاي اخير، همه‌ساله حدود

600 هزار نفر زائر به عمره و نزديك به يك‌صد هزار نفر به حج مشرف مي‌شوند. اين جمعيت عظيم، از مدت‌ها پيش از سفر در جلسات آموزشي حضور يافته، و 15 روز در ايام عمره و حدود يك ماه در موسم حج در اختيار روحانيون محترم و ظرفيت‌هاي فرهنگي موجود در حج و عمره قرار مي‌گيرند.

در ميان اين افراد گاهي هم كساني يافت مي‌شوند كه با مجالس ديني و محافل مذهبي انس زيادي ندارند و با تلاش و كوشش پيگير و از طريق انتقال مفاهيم و پيام‌هاي ديني، مي‌توان وجدانهاي مستعدّ آنها را بيدار كرد و آنان را به سوي دين و معرفت و معنويت جذب نمود.

متأسفانه در گذشته به دليل فقدان يك برنامه منظّم و اعمال سليقه‌هاي شخصي اين فرصت طلايي تا حدودي از دست رفته است. نماينده محترم ولي فقيه و سرپرست حجاج ايراني و ديگر مسؤولان فرهنگي و اجرايي حج و زيارت براي بهره‌وري هر چه بيشتر از سفر حج، در سال‌هاي گذشته برنامه‌هاي گوناگوني را به مورد اجرا گذارده‌اند كه خوشبختانه در زمينه‌هاي فرهنگي و اجرايي حج و عمره تاكنون تحولات چشمگيري به وجود آمده است، اما از آنجا كه نبايد به وضع موجود قانع بود، برنامه آموزشي ارائه شده در اين كتاب كه با كمك كارشناسان فرهنگي و اجرايي تهيه شده، جهت اجرا در اختيار روحانيون و مديران محترم كاروان‌ها قرار مي‌گيرد تا ان‌شاءاللَّه با پياده نمودن آن تحولي بزرگ در امر آموزش حجاج پديد آيد.

در مرحله اوّل اين طرح، عناوين و موضوعات، سرفصل‌ها و منابع هر درس و هر جلسه مشخص گرديده و جلسات آموزشي نيز زمان‌بندي شده است تا مسؤولان فرهنگي و اجرايي كاروان‌ها هر يك در زمان اختصاص يافته، مطالب در نظر گرفته شده را مطرح و به زائران اطلاع‌رساني كنند.

محورهاي مورد بحث عبارتند از:

براي هرچه بهتر پياده شدن اين طرح توجّه مخاطبان گرامي را به چند نكته جلب مي‌نماييم:

1- مطالب تهيّه شده براي هر درس، فراتر از زمان در نظر گرفته شده در هر جلسه است. از اين رو مطالب به‌صورت فشرده و به ترتيب اهمّيت ارائه شود تا از خسته شدن زائران جلوگيري به‌عمل آيد.

2- در تدريس تلاش شود از روش‌هاي تعاملي و نيز وسائل و ابزار آموزشي و كمك‌آموزشي بهره گرفته تا اقبال زائران به جلسات بيشتر و بهتر گردد.

3- بي‌ترديد آغاز هر كار با كاستي‌ها و نواقص همراه است كه با بهره‌گيري از نظرات همكاران و انديشمندان و پس از اجراي يك دوره آزمايشي، نقايص شناسايي و در برنامه‌هاي تكميلي برطرف خواهد شد. از اين رو از روحانيون، معين‌ها، معينه‌ها، مديران و معاونان و پزشكان محترم كاروان‌ها و ديگر كارگزاران حج انتظار مي‌رود نظرات، پيشنهادها و انتقادات خود را به صورت مكتوب به معاونت آموزش و پژوهش بعثه مقام معظّم رهبري ارسال نمايند تا ان شاء اللَّه مورد استفاده و بهره‌برداري قرار گيرد.

توفيق همگان را در ارائه خدمات هر چه بهتر و بيشتر به زائران بيت‌اللَّه الحرام مسألت داريم.

معاونت آموزش و پژوهش

بعثه مقام معظّم رهبري

برنامه پيشنهادي جلسات آموزشي حج تمتّع‌

تلاوت كلام اللَّه مجيد 5 دقيقه

تذكرات اجرايي 15 دقيقه

احكام عمومي 10 دقيقه

آداب سفر حج 10 دقيقه

تذكرات بهداشتي 10 دقيقه

مناسك حج 15 دقيقه

پذيرايي 15 دقيقه

مباحث عمومي 15 دقيقه

اماكن مكّه و مدينه 10 دقيقه

عقايد 15 دقيقه

شناخت عربستان/ فقه مقارن 10 دقيقه

آشنايي با سيره نبوي 10 دقيقه

مكالمه عربي (آموزش لغات و جملات) 10 دقيقه

-جمع 165 دقيقه

نمايش فيلم‌هاي آموزشي (حضور آزاد) 30 دقيقه

جمع كلّ برنامه 195 دقيقه

فصل اوّل: تذكّرات اجرايي‌

اشاره

مسايل اجرايي حج: (جلسه اول)

موضوع:

بيان مسائل كلي

سرفصل‌ها:

منابع:

مسايل اجرايي حج: (جلسه دوم)

موضوع:

بيان مسايل اجرايي

سرفصل‌ها:

منابع:

مسايل اجرايي حج: (جلسه سوم)

موضوع:

بيان مسايل اجرايي

سرفصل‌ها:

منابع:

مسايل اجرايي حج: (جلسه چهارم)

موضوع:

بيان مسايل اجرايي و فرهنگي

سرفصل‌ها:

منابع:

مسايل اجرايي حج: (جلسه پنجم)

موضوع:

بيان مسايل اجرايي و مالي

سرفصل‌ها:

منابع:

مسايل اجرايي حج: (جلسه ششم)

موضوع:

بيان مسائل اجرايي (تغذيه، بهداشت و … )

سرفصل‌ها:

منابع:

مسايل اجرايي حج: (جلسه هفتم)

موضوع:

بيان مسايل اجرايي (حمل و نقل)

سرفصل‌ها:

منابع:

مسايل اجرايي حج: (جلسه هشتم)

موضوع:

بيان مسايل اجرايي (مسكن)

سرفصل‌ها:

منابع:

مسايل اجرايي حج: (جلسه نهم)

موضوع:

بيان مسايل اجرايي (ساك، خريد)

سرفصل‌ها:

منابع:

مسايل اجرايي حج: (جلسه دهم)

موضوع:

بيان مسائل اجرايي (امور پرواز و قبل از آن)

سرفصل‌ها:

منابع:

مسايل اجرايي حج: (جلسه يازدهم)

موضوع:

بيان مسايل اجرايي (فرودگاه مقصد)

سرفصل‌ها:

منابع:

مسايل اجرايي حج: (جلسه دوازدهم)

موضوع:

مسائل مربوط به محل اسكان.

سرفصل‌ها:

1- با توجه به محدود بودن اتاق‌ها در هتل، انتظارات زائران در حد امكانات باشد.

2- برادران محترم با لباس نامناسب داخل هتل تردد ننمايند (زير شلوار و زير پيراهن)

3- با توجه به جدا بودن قسمت خواهران و برادران، ورود برادران به قسمت خواهران مطلقاً ممنوع است.

4- از استعمال دخانيات جداً خودداري شود.

5- پس از بازگشت به هتل و قبل از ورود به اتاق پاهاي خود را بشوييد.

6- در هر حال رعايت حال افراد هم اتاقي خود را بنماييد.

7- با توجه به وجود سليقه‌هاي مختلف سعي كنيد خود را باديگر هم اتاقي‌ها هماهنگ نماييد.

8- در صورت دير آمدن و غيبت يكي از هم اتاقي‌ها مراتب را فوراً به مدير كاروان اطلاع دهيد.

9- اثاثيه خود را در اتاق‌ها طوري منظم كنيد كه بتوانيد حداكثر استفاده را از فضاي اتاق بنماييد.

10- با توجه به لزوم آرامش در محل اسكان، از ايجاد سر و صدا و خنديدن با صداي بلند، مشاجره با همسفران، عصباني شدن و شوخي‌هاي زننده و بيجا جداً

خودداري نماييد.

11- به هنگام استراحت دندان‌هاي مصنوعي خود را در جائي قرار دهيد كه موجب ناراحتي ديگران نشود.

12- در هنگام تعيين جا در اتاق رعايت افرادي كه نسبت به باد كولر حساسيت دارند را بنماييد.

13- جهت اطلاع از اخبار و گزارش‌ها همه روزه نشريه زائر را كه در تابلو اعلانات نصب مي‌گردد، مطالعه نماييد.

14- در ايام اقامت و در پايان متوجه باشيد اثاثيه مربوط به اتاق و بويژه كليد آن همراه شما نباشد.

15- براي استفاده بهينه از آسانسور، به ظرفيت مجاز آسانسور توجه فرمائيد.

16- كشيدن سيفون و نظافت دستشوئي و حمام پس از استفاده و آماده بودن محيط براي استفاده نفر بعدي

17- تميز كردن دستشوئي و اطراف آن پس از استفاده

18- فاضلاب را با انداختن اشياء مسدود نكنيد (سطل آشغال)

19- از ريختن پوست پسته و تنقلات و شكلات و ته سيگار در راه‌روها و راه‌پله‌ها خودداري فرمائيد.

منابع:

مسايل اجرايي حج: (جلسه سيزدهم)

موضوع:

مسائل مربوط به مدينه.

سرفصل‌ها:

1- متوجه باشيد كه شهر مدينه بستر تاريخ اسلام و دومين شهر مهم و مقدس در اسلام و محل تشكيل نخستين حكومت اسلامي بوده است، لذا بهره‌برداري معنوي از مدت كوتاه اقامت در اين شهر را فراموش ننماييد.

2- از نماز خواندن در كنار قبرستان بقيع خودداري نماييد.

3- از بستن پارچه، زدن قفل و … به پنجره‌هاي قبرستان بقيع خودداري نماييد.

4- از برداشتن خاك بقيع خودداري نماييد.

5- از اصرار به گرفتن ضريح و منبر رسول اللَّه صلي الله عليه و آله و بوسيدن آن خودداري نماييد.

6- از بلند گريستن در كنار حرم رسول اللَّه صلي الله عليه و آله و بلند كردن دستها بطرف آن حضرت هنگام دعا، خودداري نماييد.

7- متوجه باشيد كه هنگام باز بودن درب قبرستان بقيع ورود خانمها به قبرستان ممنوع است.

8- از ريختن پول يا انداختن عريضه به داخل ضريح رسول اللَّه و قبرستان بقيع خودداري نماييد.

9- به هنگام زيارت بقيع يا حرم رسول اللَّه صلي الله عليه و آله يا شركت در دعاي كميل نظافت را رعايت كنيد.

10- با توجه به اينكه هر زائر تنها يك بار توفيق شركت در دعاي كميل مدينه را پيدا

مي‌كند، لذا حتماً در اين مراسم شركت نماييد.

11- توضيحات در مورد زيارت دوره مدينه

منابع:

مسايل اجرايي حج: (جلسه چهاردهم)

موضوع:

تذكرات عمومي.

سرفصل‌ها:

1- زمان خريد و زمان رفتن به حرم را جدا كنيد.

2- با توجه به اينكه از ورود هرگونه كالا به حرم جلوگيري مي‌شود، پس از خريد به منزل مراجعت كنيد، اجناس را داخل اتاق قرارداده و سپس به حرم مشرف شويد.

3- در حرم به هنگام خواندن دعا و زيارت، صدا را بلند نكنيد.

4- در حرم از گفتگوهاي بي‌مورد خودداري كنيد.

5- در حرم از دعا در حق دوستان، فاميل، هموطنان و ملتمسين دعا و خدمتگزاران نظام اسلامي غفلت نكنيد.

6- در حرم و در برخورد با زائرين ديگر كشورها اخلاق خوش و اسلامي را رعايت نماييد.

7- هنگام حضور در حرمين شريفين، سعي كنيد ضمن رعايت احترام مكان، حتماً رو به قبله بنشينيد.

8- از خوابيدن در حرمين شريفين يا دراز كردن پاها به‌طرف خانه كعبه يا ضريح مطهر رسول اللَّه صلي الله عليه و آله خودداري كنيد.

9- از همراه داشتن دوربين عكاسي يا فيلم برداري و گرفتن عكس يا فيلم در حرمين شريفين و قبرستان بقيع و ديگر مساجد خودداري كنيد.

10- از انداختن پول در حرمين شريفين و قبرستان بقيع خودداري نماييد.

11- خانم‌هاي محترم در هر حال و بويژه در حرمين شريفين حجاب اسلامي را رعايت نمايد.

منابع:

مسايل اجرايي حج: (جلسه پانزدهم)

موضوع:

بقيع.

سرفصل‌ها:

با توجه به حضور مسلمانان از اقصي نقاط جهان و لزوم حفظ وحدت اسلامي و ايجاد جاذبه براي تشيع، لازم است از برخي مسائل كه موجب خدشه‌دار شدن وحدت مسلمانان و ايجاد بهانه براي مخالفان تشيع مي‌شود، پرهيز گردد. برخي از اين موارد عبارتند از:

1- برداشتن خاك، سنگ و يا گندم از بقيع.

2- نماز خواندن در داخل و كنار بقيع.

3- تجمع كنار بقيع هنگام اقامه نمازهاي جماعت.

4- بستن دخيل به نرده‌هاي بقيع

5- خواندن اشعار و مرثيه تحريك آميز و سينه زني در داخل و بيرون بقيع.

6- روشن نمودن شمع و انداختن سفرهاي نذري در مقابل بقيع.

7- سد معبر كردن و خوابيدن كنار بقيع.

8- انداختن عريضه يا پول بر روي قبور.

منابع:

مسايل اجرايي حج: (جلسه شانزدهم)

موضوع:

مسائل مربوط به ميقات.

سرفصل‌ها:

1- دقت داشته باشيد كه لباس احرام در كيف دستي همراه باشد.

2- در ميقات و پس از احرام، با توجه به يكرنگ بودن لباس‌هاي تمامي زائرين و به‌منظور جلوگيري از گم شدن، از بقيه زائرين كاروان جدا نشويد.

3- در هنگام احرام با دقت به توصيه‌هاي روحاني محترم كاروان توجه نمائيد.

4- با توجه به وجود حمام‌هاي متعدد در محل ميقات، دقت داشته باشيد پس از استحمام، لوازم خود را جا نگذاريد.

5- آقايان دقت داشته باشند كه هنگام احرام، تمام لباس‌هاي دوخته خود را خارج نمايند و از پوشيدن كفشي كه تمام روي پا را بپوشاند، خودداري نمايند.

6- اتوبوس‌هاي كاروان و محل توقف آنها را در ميقات به‌خوبي شناسائي كنيد تا دچار مشكل نشويد.

7- اگر همسفران خود را گم كرديد و از يافتن آنها مايوس شديد، خود را به اولين گروه از ايرانيان حاضر در ميقات معرفي نماييد و در صورت اشكال در احرام، به روحاني محترم آن كاروان مراجعه و رفع اشكال نماييد.

8- متوجه باشيد كه لوازم و مدارك همراه خود را در ميقات جا نگذاريد، چون بازگشت به آنجا ميسر نيست.

9- در مسجد شجره قسمتي كه به بانوان اختصاص دارد، داراي دو در مي‌باشد، لذا

بانواني كه از توقف در مسجد هنگام نيت معذوراند، مي‌توانند از يك در وارد شوند و در حال عبور، نيت كرده لبيك بگويند و سپس از در ديگر خارج شوند.

10- در ميقات‌ها از همراه بردن ساك و اثاثيه به داخل مساجد جلوگيري مي‌شود، لذا قبل از ورود به مسجد لباس و حوله‌هاي احرامي را پوشيده و وسائل اضافي را داخل اتوبوس‌ها بگذاريد و سپس براي محرم شدن به مسجد وارد شويد.

11- زائراني كه مدينه بعد مي‌باشند، حوله و وسائل مربوط به احرام خود را در ساك دستي گذاشته و همراه خود بردارند تا در صورت تأخير احتمالي اثاثيه، دچار مشكل نشوند.

منابع:

مسايل اجرايي حج: (جلسه هفدهم)

موضوع:

مسائل مربوط به مكه معظمه.

سرفصل‌ها:

1- براي انجام اعمال عمره تمتع به تذكرات مدير و روحاني كاروان توجه كنيد

2- محلي را كه در داخل مسجد الحرام به‌عنوان وعده‌گاه زائرين كاروان مشخص مي‌شود، به‌خاطر بسپاريد.

3- به هنگام روز و به منظور جلوگيري از گرمازدگي، در رواق‌هاي گرداگرد مسجد الحرام بنشينيد و از انجام طواف‌هاي مستحبي در روز خودداري كنيد.

4- كمك به زائرين بيمار و سالمند را براي انجام اعمال فراموش ننماييد.

5- به هنگام ازدحام در طواف، براي انجام طواف مستحبي از محدوده خارج از مطاف استفاده كنيد.

6- در هنگام ازدحام در مسجد الحرام از تلاش براي استلام حجر الاسود خودداري نماييد.

7- خواهران توجه داشته باشند كه استلام حجرالاسود امري است مستحب، ولي حفظ حجاب و حريم عفاف امري است واجب، لذا در هنگام ازدحام براي استلام يا بوسيدن حجرالاسود اقدام ننماييد.

8- به‌منظور استفاده بهتر و كاملتر از مسجد الحرام، طوري برنامه ريزي كنيد كه بيشتر شبها را در حرم بگذرانيد.

9- از اقامه نمازهاي پنجگانه در مسجد الحرام غفلت ننماييد.

10- محل استقرار مامورين امداد گمشدگان در مسجد الحرام عبارت است از:

محل ناودان طلا، در جوار كوه صفا و مقابل درهاي اصلي خروجي زمزم لذا در صورت گم شدن و پيدا نكردن همسفران، به اين برادران كه لباس فرم مخصوص به تن دارند، مراجعه نماييد.

11- توضيحات در مورد زيارت دوره مكه

منابع:

مسايل اجرايي حج: (جلسه هيجدهم)

موضوع:

تذكرات عمومي.

سرفصل‌ها:

1- هنگام رفت و آمد در بازار و خيابان‌ها و خصوصاً موقع طواف، پول زياد همراه خود بر نداريد.

2- در مراكز پر تردد و شلوغ مواظب جيبها و ساك‌هاي دستي خود باشيد.

3- چنانچه در مكه يا مدينه وجه نقد يا مدارك و وسائل شما به سرقت رفت بلافاصله با هماهنگي مدير كاروان، به پليس و مراكز مربوطه اطلاع دهيد.

4- با توجه به اينكه ساختمانها، مساجد و معابر مكه و مدينه اكثراً با سنگ فرش شده و به هنگام شستشو لغزنده است لذا رعايت احتياط ضروري است تا خداي ناكرده دچار شكستگي اعضاء بدن نشويد.

5- دستشوئي ساختمانها، اغلب فرنگي است، لذا ضمن يادگيري شيوه استفاده از آن، از كف پوش و سرپائي پلاستيكي مخصوص استفاده كنيد تا با خطر لغزندگي مواجه نشويد.

6- تعدادي از توالت ساختمانها متاسفانه رو به قبله ساخته شده و امكان تغيير آن نيز توسط سازمان حج و زيارت وجود ندارد، لذا هنگام استفاده، مسائل شرعي را رعايت كنيد.

7- هنگام استفاده از آسانسور به ظرفيت آن توجه نموده از سوار شدن بيش از ظرفيت جلوگيري كنيد.

8- سرعت حركت اتومبيل‌ها در خيابان‌هاي عربستان زياد بوده و خيابان‌ها نيز عريض است لذا براي عبور و مرور حتماً از محل عبور پياده و يا پل‌هاي هوائي استفاده نمائيد.

9- هنگام شب به دليل ديد ناكافي رانندگان، ضمن اجتناب از راه رفتن و دويدن در عرض خيابان، از لباس‌هاي سفيد و روشن استفاده كنيد.

10- مأموران دولت عربستان از بردن مواد خوراكي و اثاثيه به داخل حرم‌ها جلوگيري مي‌كنند لذا پيش از رفتن به حرم نسبت به رفع مانع اقدام نمائيد. اخيراً قبل از ورود به حرم‌ها محل‌هائي براي نگهداري وسائل در نظر گرفته شده كه با پرداخت مبلغي مي‌توانيد وسائل خود را در آنها جاي بدهيد. (صناديق الامانات)

11- با توجه به اين كه خوابيدن در مسجد مكروه است، توصيه مي‌شود در صورت نياز به استراحت به محل اقامت خود مراجعت نمائيد. در عين حال و در صورت نياز، گوشه خلوتي را انتخاب نموده و براي ديگران مزاحمت ايجاد نكنيد.

12- بر اساس قوانين عربستان ورود دوربين به داخل حرم‌ها و مساجد و عكسبرداري از آن اماكن ممنوع است. لذا مراقبت‌هاي لازم را به‌عمل آوريد.

13- كارت شناسائي و آدرس و شماره تلفن كاروان خود را هميشه همراه داشته و در صورت امكان به سينه نصب نمائيد.

منابع:

مسايل اجرايي حج: (جلسه نوزدهم)

موضوع:

تذكرات عمومي.

سرفصل‌ها:

1- از پياده روي در مسيرهاي طولاني خصوصاً قبل از ايام تشريق خودداري نموده تا خداي ناكرده هنگام اعمال گرفتار بيماري نشويد.

2- تماس تلفني از عربستان با گرفتن پيش شماره 0098 و سپس اضافه نمودن كد بدون صفر هر شهر ميسر است و قيمت آن بر اساس هر دقيقه 7 ريال سعودي محاسبه خواهد شد.

3- در صورت برخورد با زائر گمشده ايراني، وي را به امدادگران معرفي نمائيد تا به كاروان خود هدايت شود.

4- كارت شناسائي و آدرس محل سكونت خود را هميشه همراه داشته باشيد.

5- خواهران گرامي جهت رفت و آمد به حرم و يا بازار، به‌صورت جمعي از منزل خارج شده و به منزل برگردند و براي تردد در سطح شهر از اتوبوس و تاكسي استفاده كنند و از سوار شدن به ماشين‌هاي شخصي و به‌صورت انفرادي خودداري نمايند.

6- هنگام خريد كالا، در برخورد با مغازه‌داران عزت و مناعت طبع و حيثيت اسلامي و انقلابي خود را حفظ كنيد و حتي المقدور از پس دادن و يا تعويض جنس و چانه زدن‌هاي بي‌مورد خودداري كنيد.

7- در برخورد با زائران و حجاج ديگر كشورها، آداب و اخلاق اسلامي را دقيقاً مراعات و با اخلاق نيكوي خود آنان را به انقلاب و تشيع جذب نمائيد.

8- پس از انجام اعمال عمره و حج و قبل از خروج از مكه با روحاني محترم كاروان چگونگي انجام اعمال را در ميان بگذاريد تا نسبت به صحت اعمال خود اطمينان پيدا كنيد.

منابع:

مسايل اجرايي حج: (جلسه بيستم)

موضوع:

تذكرات بهداشتي.

سرفصل‌ها:

1- بهداشت محيط زندگي ضامن سلامت و مانع بروز بيماري‌هاي واگيردار است لذا به طور جدي در حفظ بهداشت محل سكونت خود تلاش نمائيد.

2- در هر كاروان پزشكي مستقر است كه مسئول بهداشت و درمان زائران آن كاروان مي‌باشد، به توصيه‌هاي وي توجه جدي داشته باشيد.

3- وسائل شخصي خود را بطور منظم در گوشه اتاق جمع نموده، از پراكندگي و به هم ريختگي محيط جلوگيري كنيد.

4- از نوشيدن آب در آب خوري‌هاي داخل ساختمان و خيابان‌ها و معابر پرهيز نموده از ليوان‌هاي شخصي و يا يكبار مصرف استفاده نمائيد.

5- آب‌هاي لوله كشي داخل ساختمان‌ها قابل نوشيدن نيست، لذا فقط از بطري‌هاي آب معدني براي آشاميدن استفاده نمائيد.

6- قبل و بعد از غذا دست‌هاي خود را با آب و صابون بشوييد.

7- هنگام استفاده از توالت، شرايط بهداشتي را كاملًا مراعات نموده، حتماً از سيفون استفاده كنيد.

8- با شستن مرتب پاها و جوراب، از ايجاد بوي بد در فضاهاي عمومي و اتاق استراحت جلوگيري كنيد.

9- از بردن غذا به داخل اتاق‌ها خودداري نموده هرگز از غذاهاي مانده

استفاده نكنيد.

10- طبق مقررات دولت عربستان، كشيدن سيگار در مساجد ممنوع است. لذا در مساجد و اماكن عمومي خصوصاً مسجدالحرام و مسجد النبي صلي الله عليه و آله سيگار نكشيد.

همچنين از كشيدن سيگار و قليان در داخل اتاق ها، محيط آشپزخانه و هنگام صرف غذا خودداري فرمائيد.

11- از انداختن آب دهان و بيني در معابر و اماكن عمومي اجتناب كرده، هميشه دستمال كاغذي به همراه داشته باشيد تا در موقع نياز از آن استفاده نمائيد.

12- در صورت بروز علائم سرماخوردگي از مصرف خودسرانه دارو اجتناب نموده، با پزشك كاروان تماس بگيريد.

13- از پراكنده نمودن زباله و مواد غذائي كه موجب تجمع پشه و آلودگي محيط مي‌شود، خودداري نمائيد.

14- ميوه و سبزيجات را قبل از خوردن، شستشو داده، ضدعفوني كنيد.

15- براي جبران كم آبي بدن به‌دليل فعاليت‌هاي روزانه و پياده روي، مايعات بيشتري در طول روز مصرف نمائيد.

منابع:

مسايل اجرايي حج: (جلسه بيست و يكم)

موضوع:

مسائل مربوط به ايام تشريق.

سرفصل‌ها:

1- ساعتي را كه براي عزيمت به عرفات اعلام مي‌شود، به‌خاطر سپرده و سر ساعت آماده باشيد.

2- وسايل مورد نياز براي عرفات و مني كه بايد در ساك دستي جا داده شوند عبارتند از: يك دست لباس معمولي، لوازم حلق و تقصير، ملافه، ليوان پلاستيكي تاشو، صابون بي بو، خوراكي‌هاي مورد نياز (نظير نان خشكه، نبات، داروهاي يوميه) قمقمه و بادبزن.

3- دست بند مخصوص، كارت شناسائي، كارت ويژه مطوفي و دفترچه پزشكي زائر را حتماً همراه داشته باشيد.

4- در مني و عرفات تابلوهاي كاروان خود را شناسائي نموده و در هر حال با توجه به آنها خود را به چادرهاي كاروان برسانيد.

5- در عرفات و مشعر مني حتي المقدور مايعات را بيشتر مصرف كنيد.

6- در اين ايام حتي المقدور از غذاهاي گرم و گوشتي استفاده نكنيد.

7- در اين ايام و در هر محل از قرائت دعاهاي وارده و انجام اعمال مستحبي غافل نمانيد.

8- در عرفات و مني چون خيمه‌ها متصل به هم مي‌باشد و امكان جدا كردن خيمه‌ها و استفاده اختصاصي از آنها وجود ندارد، لذا از حساسيت‌هاي بي‌جا نسبت به يكديگر

جداً خودداري نماييد.

9- عمل واجب در عرفات فقط وقوف است، لذا از هرگونه عملي كه ممكن است براي شما مشكل ايجاد كند پرهيز نماييد.

10- در مشعر با توجه به نبودن هيچ‌گونه علامت مشخصي براي كاروان و يكرنگ بودن لباس همه زائرين از جمع زائرين كاروان جدا نشويد.

11- در روز عرفه قبل از اذان مغرب در چادرهاي خود مستقر باشيد، چون همزمان با اذان مغرب چادرهاي عرفات انداخته مي‌شود و شناسائي محل استقرار كاروان مشكل خواهد بود.

12- اگر در مشعر زائرين كاروان را گم كرديد و نتوانستيد آنها را پيدا كنيد، به اولين گروه زائرين ايراني كه رسيديد با آنان همراه شويد تا به چادرهاي مني برسيد.

13- براي جمع كردن ريگ در مشعر، از محل استقرار كاروان دور نشويد.

14- دستبند و كارت شناسائي خود را همراه داشته باشيد.

15- از نوشيدن آب شيرهاي مخصوص شستشو در مشاعر مقدسه خودداري نمائيد.

16- به‌صورت تنها و انفرادي از كاروان فاصله نگيريد.

17- در صورت جدا افتادن كاروان ترس و هراس به خود راه نداده، سعي كنيد همراه با كاروان‌هاي ديگر ايراني و با راهنمايي گروه امداد، به كاروان خود برگرديد. لازم به تذكر است خيمه‌هاي ايرانيان با پرچم پر افتخار جمهوري اسلامي ايران مزين و مشخص شده است.

18- هنگام غروب عرفه و حركت به طرف مشعر، به علت برچيده شدن خيمه‌ها، شناخت موقعيت بسيار دشوار است، لذا مراقب باشيد از كاروان جدا نشويد.

19- در مشعر الحرام خيمه و محل استراحت خاصي براي كاروانها وجود ندارد لذا لازم است با مدير و روحاني كاروان نسبت به چگونگي استقرار در مشعر الحرام و كوچ به طرف مني هماهنگي‌هاي لازم را به‌عمل آوريد.

20- براي جلوگيري از گم شدن در مشعر الحرام، مي‌توانيد ريگ‌هاي مورد نياز را از مكه جمع‌آوري نمائيد.

21- در عرفات و مشعر و مني هنگام استراحت ديگر زائران، براي خواندن دعا و مناجات و يا ذكر مصيبت از بلند گو استفاده نكنيد.

22- هنگام حركت از مشعر به طرف مني همراه با ديگر كاروان‌هاي ايراني حركت نموده باتوجه به‌علائم نصب‌شده به سمت چادرهاي ايراني حركت كنيد.

23- محل استقرار چادرهاي مني را با دقت بخاطر سپرده و براي خود نشانه‌اي قرار دهيد.

24- در جمرات اگر از ديگر زائرين كاروان جدا افتاديد، همراه با اولين گروه زائرين ايراني خود را به محوطه چادرهاي ايران برسانيد.

25- به هنگام رفتن به جمرات بادبزن، قمقمه آب، كارت شناسائي و دست‌بند مخصوص را همراه داشته باشيد.

26- به هنگام رفتن به جمرات، وجه نقد همراه خود نبريد چون احتمال گم كردن يا سرقت آن بسيار زياد است.

27- در هنگام حلق موهاي خود را داخل كيسه نايلون ريخته و سپس داخل سطل زباله انداخته يا آن را دفن كنيد.

28- از ريختن موهاي خود در اطراف چادرهاي مني يا دستشوئي‌ها جداً خودداري نماييد.

29- در عرفات و مني و بويژه در چادرها و اطراف آن، نظافت و مسايل بهداشتي را كاملًا مراعات كنيد.

منابع:

مسايل اجرايي حج: (جلسه بيست و دوّم)

موضوع:

توصيه‌هاي مربوط به رمي جمرات.

سرفصل‌ها:

1- با هماهنگي مدير و روحاني كاروان، زمان مناسب را براي رمي جمرات انتخاب كنيد.

2- افراد عينكي هنگامي رمي از عينك‌هاي بنددار استفاده نمايند. همچنين از همراه داشتن پول زياد خودداري شود.

3- در صورت افتادن عينك، يا حوله احرامي و خارج شدن سر پائي از پاي شما هرگز در تراكم جمعيت براي برداشتن آنها خم نشويد و تا فرصت مناسب و كاهش تراكم جمعيت صبر كنيد.

4- افراد بلند قامت، هنگام رمي مخصوصاً در طبقه پائين، زياد به ستونها (جمرات) نزديك نشوند زيرا احتمال اصابت سنگ از پشت سر به آنها وجود دارد.

5- در صورتي كه هنگام رمي جمره از كاروان و يا دوستان خود جدا شديد، ترس و اضطراب به خود راه نداده، با كاروانهاي ديگر ايراني به محل خيمه‌ها برگرديد.

6- نزديك ظهر و خصوصاً بعدازظهر روز دوازدهم ذيحجه، جمرات بسيار شلوغ و رمي بسيار خطرناك است و احتمال خطر جاني وجود دارد، لذا حتماً قبل از ظهر نسبت به رمي جمرات اقدام نمائيد تا خداي ناكرده گرفتار مشكل نشويد

7- بدون هماهنگي با روحانيون محترم و مدير كاروان اقدام به رمي ننمائيد.

8- هنگام حلق از پيش بند مناسب استفاده كنيد.

9- موهاي تراشيده شده را در پلاستيك جمع آوري و از پراكنده شدن موها جلوگيري نمائيد.

10- براي سر تراشيدن از تيغ و خود تراش شخصي استفاده نموده، تيغ استفاده شده خود را به ديگران ندهيد.

11- از تراشيدن مو و پراكنده ساختن موها در اطراف دستشوئي‌ها خودداري فرمائيد.

12- مواظب باشيد در مناطقي كه خارج مني مي‌باشد، حلق ننمائيد.

منابع:

مسايل اجرايي حج: (جلسه بيست و سوم)

موضوع:

توصيه‌هاي گمركي.

سرفصل‌ها:

1- هر يك از حجاج مي‌توانند دو ساك بزرگ متحدالشكل به ابعاد 30* 50* 60 و يك ساك دستي كوچك به ابعاد 20* 30* 35 را كه همراه آورده‌اند بصورت رايگان به داخل كشور حمل كنند.

2- هواپيمائي تعهدي در قبال كالاهاي خريداري شده خارج از ضوابط نداشته، بارهاي اضافي را با دريافت هزينه اضافه بار به‌صورت نقدي و به ريال سعودي (هر كيلو 21 ريال) حمل خواهد كرد.

3- ساك‌هاي متحد الشكل مسافرتي حجاج در صورتي كه حاوي كالاهاي ممنوعه يا تجارتي نباشد، به عنوان كالاهاي مجاز مشمول معافيت گمركي خواهد بود.

4- كالاهاي زير نيز به عنوان بار زائر محسوب نگرديده از حمل آنها خودداري مي‌شود.

تلويزيون و ضبط صوت بزرگ، چرخ خياطي، ماشين لباسشويي و ظرفشويي، يخچال و فريزر، آبگرمكن، اجاق گاز، دوچرخه، فرش ماشيني، ماشين بافندگي، موكت، موتور برق و كولر گازي.

5- فروشگاههاي شركت شاهد در اكثر ايستگاه‌هاي پروازي زائران داير است و

حجاج تا يك ماه پس از بازگشت به كشور مي‌توانند اقلام مورد نياز خود را با رعايت مقررات گمركي خريداري نمايند.

منابع:

فصل دوّم: بهداشت و درمان‌

اشاره

حج و بهداشت و درمان: (جلسه اول)

موضوع:

توصيه‌هاي قبل از عزيمت در زمينه بهداشت و درمان

سرفصل‌ها:

منابع:

حج و بهداشت و درمان: (جلسه دوم)

موضوع:

وسايل و ملزومات بهداشتي-/ درماني همراه

سرفصل‌ها:

منابع:

حج و بهداشت و درمان: (جلسه سوم)

موضوع:

بهداشت فردي (1)

سرفصل‌ها:

منابع:

حج و بهداشت و درمان: (جلسه چهارم)

موضوع:

بهداشت فردي (2)

سرفصل‌ها:

عناوين و سرفصلهاي آموزشي حج تمتع؛؛ ص58

بهداشت بدن

منابع:

حج و بهداشت و درمان: (جلسه پنجم)

موضوع:

بهداشت بانوان

سرفصل‌ها:

منابع:

حج و بهداشت و درمان: (جلسه ششم)

موضوع:

بهداشت محل اقامت (در مكه و مدينه)

سرفصل‌ها:

منابع:

حج و بهداشت و درمان: (جلسه هفتم)

موضوع:

بهداشت غذا و تغذيه (1)

سرفصل‌ها:

منابع:

حج و بهداشت و درمان: (جلسه هشتم)

موضوع:

بهداشت غذا و تغذيه (2)

سرفصل‌ها:

منابع:

حج و بهداشت و درمان: (جلسه نهم)

موضوع:

بيماري‌هاي شايع در حج و راه‌هاي پيشگيري از آن (1)

سرفصل‌ها:

منابع:

حج و بهداشت و درمان: (جلسه دهم)

موضوع:

بيماري‌هاي شايع در حج و راه‌هاي پيشگيري از آن (2)

سرفصل‌ها:

منابع:

حج و بهداشت و درمان: (جلسه يازدهم)

موضوع:

بيماري‌هاي شايع در حج و راه‌هاي پيشگيري از آن (3)

سرفصل‌ها:

منابع:

حج و بهداشت و درمان: (جلسه دوازدهم)

موضوع:

بيماري‌هاي شايع در حج و راه‌هاي پيشگيري از آن (4)

سرفصل‌ها:

منابع:

حج و بهداشت: (جلسه سيزدهم)

موضوع:

بهداشت در عمره تمتع

سرفصل‌ها:

منابع:

حج و بهداشت و درمان: (جلسه چهاردهم)

موضوع:

بهداشت ايام تشريق (1)

سرفصل‌ها:

(بهداشت، تغذيه و بيماري‌ها)

منابع:

حج و بهداشت و درمان: (جلسه پانزدهم)

موضوع:

بهداشت ايام تشريق (2)

سرفصل‌ها:

منابع:

حج و بهداشت و درمان: (جلسه شانزدهم)

موضوع:

توصيه‌هاي دارويي

سرفصل‌ها:

منابع:

حج و بهداشت و درمان: (جلسه هفدهم)

موضوع:

آشنايي با مراكز درماني و بيمارستان‌هاي سعودي

سرفصل‌ها:

منابع:

حج و بهداشت و درمان: (جلسه هجدهم و نوزدهم)

موضوع:

بهداشت روان در حج (1 و 2)

سرفصل‌ها:

منابع:

حج و بهداشت و درمان: (جلسه بيستم)

موضوع:

آموزش به بيماران پر خطر

سرفصل‌ها:

منابع:

فصل سوّم: احكام عمومي‌

اشاره

احكام عمومي: جلسه اول‌

موضوع:

وجوب شناخت احكام فقهي دين

سرفصل‌ها:

1-/ تقسيم احكام به:

1- واجب.

2- حرام.

3- مستحب.

4- مكروه.

5- مباح.

2- تعريف هريك از موارد فوق با ذكر مثال.

3- وجوب شناخت احكام دين.

4- شيوه‌هاي دستيابي به احكام فوق.

منابع:

1- كتاب احكام دين، محمدحسين فلاح زاده.

2- رساله توضيح المسائل.

3- تحريرالوسيله.

احكام عمومي: جلسه دوّم‌

موضوع:

تقليد

سرفصل‌ها:

1- معناي تقليد.

2- وجوب تقليد- براي افراد غير مجتهد و محتاط.

3- شرايط مرجع تقليد.

4- راه شناخت مرجع تقليد.

5- شناخت مجتهد اعلم و لزوم تقليد از اعلم.

6- راههاي دستيابي به فتاواي مرجع تقليد.

7- بقا بر تقليد.

8- تقليد ابتدايي از مرجع تقليد زنده.

9- عدول از مجتهدي به مجتهد ديگر.

منابع:

1- احكام دين.

2- رساله توضيح المسائل.

3- تحريرالوسيله.

احكام عمومي: جلسه سوّم‌

موضوع:

وضو (1)

سرفصل‌ها:

1- چگونگي وضو.

2- مقدار واجب در شستشوي اعضاي وضو.

3- شرايط آب وضو.

4- شرايط اعضاي وضو.

5- شرايط وضوگيرنده.

6- رعايت ترتيب و موالات در وضو.

7- وضوي جبيره.

منابع:

1- احكام دين.

2- رساله توضيح المسائل.

3- تحريرالوسيله.

احكام عمومي: جلسه چهارم‌

موضوع:

وضو (2)

سرفصل‌ها:

1- چيزهايي كه بايد براي آن‌ها وضو گرفت؛ مانند:

1- نماز (جز نماز ميت).

2- طواف.

3- نماز طواف.

4- رساندن جايي از بدن به قرآن.

2- مبطلات وضو.

3- مواردي كه وضو گرفتن مستحب است.

منابع:

1- احكام دين.

2- رساله توضيح المسائل.

3- تحريرالوسيله.

احكام عمومي: جلسه پنجم‌

موضوع:

غسل

سرفصل‌ها:

1- انواع غسل (غسل ترتيبي، غسل ارتماسي).

2- غسل هاي واجب (جنابت مسّ ميّت).

3- شرايط صحيح بودن غسل.

4- كارهايي كه بر فرد جنب حرام است.

منابع:

1- احكام دين.

2- رساله توضيح المسائل.

3- تحريرالوسيله.

احكام عمومي: جلسه ششم‌

موضوع:

تيمّم

سرفصل‌ها:

1- چگونگي تيمّم.

2- چيزهايي كه تيمّم بر آن‌ها صحيح است.

3- شرايط صحيح بودن تيمّم.

4- تيمّم بدل از وضو.

5- تيمّم بدل از غسل.

منابع:

1- احكام دين.

2- رساله توضيح المسائل.

3- تحريرالوسيله.

احكام عمومي: جلسه هفتم‌

موضوع:

نماز (1)

سرفصل‌ها:

1- اهميت نماز.

2- مقدمات نماز.

3- پوشش در نماز- آقايان و بانوان

4- مكان نمازگزار.

5- قبله و مسائل مربوط به آن.

6- نماز در مسجدالحرام.

7- لباس نمازگزار.

منابع:

1- احكام دين.

2- رساله توضيح المسائل.

3- تحريرالوسيله.

احكام عمومي: جلسه هشتم‌

موضوع:

نماز (2)

سرفصل‌ها:

1- اذان و اقامه.

2- واجبات نماز.

3- اركان نماز- تعريف ركن و غير ركن و تأثير آن در صحّت و بطلان نماز.

4- نمازهاي واجب.

5- نمازهاي مستحب.

6- سجده واجب.

7- سجده سهو.

منابع:

1- احكام دين.

2- رساله توضيح المسائل.

3- تحريرالوسيله.

احكام عمومي: جلسه نهم‌

موضوع:

نماز (3)

سرفصل‌ها:

1- مبطلات نماز مانند: سخن گفتن، رو از قبله برگرداندن و …

2- شكيّات نماز (فقط شكيات مورد ابتلا بيان شود).

3- نماز احتياط.

4- تشهد فراموش شده.

5- آداب نماز.

6- مستحبات نماز.

منابع:

1- احكام دين.

2- رساله توضيح المسائل.

3- تحريرالوسيله.

احكام عمومي: جلسه دهم‌

موضوع:

نماز جماعت

سرفصل‌ها:

1- اهميت نماز جماعت.

2- شرايط نماز جماعت.

3- شرايط امام جماعت.

4- وظيفه مأموم در نماز جماعت.

5- چگونگي پيوستن به نماز جماعت.

6- اتصال در نماز جماعت.

7- نماز جماعت با اهل سنّت.

8- نمازهاي جماعت به‌صورت استداره‌اي در مسجدالحرام.

9- خواندن نماز جماعت در هتل‌ها و محل اسكان زائران در مكه و مدينه.

منابع:

1- احكام دين.

2- تحريرالوسيله.

3- اسرار الصلاة.

احكام عمومي: جلسه يازدهم‌

موضوع:

خمس

سرفصل‌ها:

1- وجوب خمس.

2- چيزهايي كه خمس به آن‌ها تعلق مي‌گيرد (فقط موارد ابتلا مانند: منفعت كسب، مال حلال مخلوط به حرام … ).

3- احكام خمس.

4- مصرف خمس.

5- چگونگي قراردادن سال خمسي.

6- چه چيزهايي خمس ندارد.

7- خمس فيش‌هاي ثبت‌نامي حج و مسائل مربوط به آن.

منابع:

1- احكام دين.

2- تحريرالوسيله.

3- مناسك محشيّ.

احكام عمومي: جلسه دوازدهم‌

موضوع:

زكات

سرفصل‌ها:

1- زكات بر نه چيز تعلق مي‌گيرد (چهار مورد غلات، سه مورد دام، دو مورد سكه).

2- بيان موارد مبتلا به زكات (مثلًا براي كشاورزان غلات و دام و براي تجار و كسبه زكات طلا و نقره … ).

3- احكام زكات.

4- مصرف زكات.

5- چند روايت در زمينه اهميّت زكات.

منابع:

1- احكام دين.

2- تحريرالوسيله.

3- توضيح المسائل.

احكام عمومي: جلسه سيزدهم‌

موضوع:

نجاسات

سرفصل‌ها:

1- يازده چيز از نجاسات شمرده مي‌شود.

تبصره: فقط موارد مبتلا به بيان شود مانند: بول، غايط، خون و منا.

2- چگونه چيزي نجس مي‌شود.

3- چگونه چيز نجس پاك مي‌شود.

4- مسائل مربوط به طهارت و نجاست در مسجدالحرام و منازل محل اسكان زائران.

منابع:

1- احكام دين.

2- تحريرالوسيله.

3- توضيح المسائل.

احكام عمومي: جلسه چهاردهم‌

موضوع:

مطهّرات

سرفصل‌ها:

1- مطهّرات.

تبصره: مسائل مبتلا به بيان شود مانند: آب، زمين، آفتاب، برطرف شدن عين نجاست.

2- اقسام آب‌ها (مطلق و مضاف، كر و قليل).

3- چگونگي پاك شدن نجاست.

4- پاك شدن چيز نجس با آب قليل.

5- آب‌هاي لوله‌كشي و پاك شدن چيز نجس با آنها.

6- پرهيز از وسواس.

منابع:

1- احكام دين.

2- تحريرالوسيله.

3- توضيح المسائل.

احكام عمومي: جلسه پانزدهم‌

موضوع:

نماز مسافر

سرفصل‌ها:

1- قصر و اتمام.

2- شرايط سفر و شكسته شدن نماز.

3- قصد ده روز و مسائل مربوط به آن.

4- نماز در مكه و مدينه و در مسجدالحرام و مسجدالنبي.

5- نماز قبل از رفتن به عرفات و تقسيم بندي كساني كه قبل از رفتن، ده روز مي‌مانند با آنها كه نمي‌مانند.

منابع:

1- رساله توضيح المسائل.

2- تحريرالوسيله.

احكام عمومي: جلسه شانزدهم‌

موضوع:

احكام مسجد

سرفصل‌ها:

1- احكام مسجد.

2- احكام نجس شدن مسجد.

3- بيرون بردن چيزي از مسجد.

4- خوابيدن در مسجد.

5- آداب حضور در مسجد.

6- رعايت نظافت در مساجد.

7- مسأله طهارت و نجاست در مسجدالحرام و مسجدالنبي.

8- رعايت طهارت و نجاست در مواقف و مشاعر.

منابع:

1- رساله توضيح المسائل.

2- تحريرالوسيله.

احكام عمومي: جلسه هفدهم‌

موضوع:

نماز قضا

سرفصل‌ها:

1- شيوه قضا كردن نمازها.

2- آيا رعايت ترتيب در قضا كردن نمازها لازم است؟

3- نماز قضاي پدر.

4- در دو مورد به‌جا آوردن قضاي نماز واجب است.

5- نماز قضاي پدر

6- خواندن نماز قضا به جماعت.

7- نماز قضا در سفر و چگونگي آن.

منابع:

1- رساله توضيح المسائل.

2- تحريرالوسيله.

احكام عمومي: جلسه هيجدهم‌

موضوع:

احكام قرآن

سرفصل‌ها:

1- احكام قرآن.

2- لمس خطوط قرآن.

3- خارج كردن قرآن از مسجدالحرام و مسجدالنبي.

4- نوشتن چيزي روي صفحات قرآن.

5- آداب تلاوت قرآن.

6- رعايت احترام قرآن.

منابع:

1- تحريرالوسيله.

2- مناسك محشّي.

احكام عمومي: جلسه نوزدهم‌

موضوع:

احكام خريد و فروش

سرفصل‌ها:

1- احكام خريد و فروش.

2- آداب خريد و فروش.

3- چگونگي برهم زدن معامله.

4- خيار عيب.

5- خيار غبن.

6- إقاله.

7- اموال مجهول المالك

منابع:

1- تحريرالوسيله.

2- رساله توضيح المسائل.

احكام عمومي: جلسه بيستم‌

موضوع:

لقطه حرم

سرفصل‌ها:

1- اشياي پيدا شده در محدوده حرم.

2- اشياي پيدا شده در مكه و مدينه.

3- استفاده از اشياي پيدا شده.

4- وظيفه انسان در برابر اشياي يافت شده.

5- گم شدن كفش‌ها و كفش‌هاي به‌جاي مانده.

منابع:

1- تحريرالوسيله.

2- مناسك محشّي.

3- احكام دين.

احكام عمومي: جلسه ويژه خواهران‌

موضوع:

اقسام غسل

سرفصل‌ها:

1- غسل جنابت.

2- غسل مسّ ميّت.

3- غسل حيض.

4- غسل نفاس.

5- غسل استحاضه و اقسام آن- قليله- متوسطه- كثيره.

6- وظايف مستحاضه نسبت به نماز و طواف

7- وظايف بانوان‌هنگام حيض و نفاس در رابطه با نماز- روزه و طواف.

8- منع حضور بانوان حايض در مسجدالحرام و مسجدالنبي.

9- جايز بودن ورود حايض به مسعي.

10- قرآن خواندن فرد حايض.

منابع:

1- احكام ويژه بانوان.

2- تحريرالوسيله.

3- رساله توضيح المسائل.

احكام عمومي: جلسه بيست و يكم‌

موضوع:

احكام خوردني‌ها و آشاميدني‌ها

سرفصل‌ها:

1- خوردن چيزي كه براي انسان ضرر دارد.

2- خوردن خاك، تربت.

3- فرو بردن آب بيني و خلط سينه كه در دهان آمده.

4- خوردن چيز نجس.

5- چيزهايي كه موقع غذا خوردن مستحب است.

6- مستحبات آب آشاميدن.

7- مكروهات آب آشاميدن.

منابع:

1- توضيح المسائل.

2- تحريرالوسيله.

احكام عمومي: جلسه بيست و دوّم‌

موضوع:

احكام نذر

سرفصل‌ها:

1- معناي نذر.

2- چگونگي نذر شرعي.

3- شرايط نذر كننده.

4- نذر زن بدون اجازه شوهر.

5- نذر فرزند بدون اجازه پدر.

6- نذر براي كار حرام يا مكروه.

7- نذر براي ترك كار واجب يا مستحب.

8- چگونگي عمل به نذر.

9- نذر مدّت دار.

10- نذورات نسبت به حرم‌ها و اماكن ديني.

منابع:

1- توضيح المسائل.

2- تحريرالوسيله.

احكام عمومي: جلسه بيست و سوّم‌

موضوع:

عهد

سرفصل‌ها:

1- چگونگي تحقق عهد.

2- شرايط عهد شرعي.

3- كفاره عمل نكردن به عهد.

منابع:

1- تحريرالوسيله.

2- توضيح المسائل.

احكام عمومي: جلسه بيست و چهارم‌

موضوع:

احكام قسم خوردن

سرفصل‌ها:

1- قسم شرعي.

2- شرايط قسم.

3- قسم بدون اجازه پدر.

4- كفاره عمل نكردن به قسم.

منابع:

1- توضيح المسائل.

عناوين و سرفصلهاي آموزشي حج تمتع؛؛ ص101

تحريرالوسيله.

احكام عمومي: جلسه بيست و پنجم‌

موضوع:

امر به‌معروف و نهي از منكر

سرفصل‌ها:

1- تعريف معروف و منكر.

2- وجوب امر به‌معروف و نهي از منكر.

3- مراتب امر به‌معروف و نهي از منكر.

4- شرايط امر به‌معروف و نهي از منكر.

5- وظيفه زائران در رابطه با تخلفات رفتاري موسم.

منابع:

1- توضيح المسائل.

2- تحريرالوسيله.

احكام عمومي: جلسه بيست و ششم‌

موضوع:

احكام نماز جمعه

سرفصل‌ها:

1- شرايط صحيح بودن نماز جمعه.

2- چيزهايي كه در نماز جمعه معتبر است.

3- آنچه قبل از نماز جمعه واجب است.

4- مستحبات نماز جمعه.

5- مكروهات نماز جمعه.

6- آداب روز جمعه.

7- كيفيت نماز جمعه.

منابع:

1- توضيح المسائل.

2- تحرير الوسيله.

فصل چهارم: مناسك حج‌

اشاره

مناسك حج: جلسه اول‌

موضوع:

آمادگي براي سفر

سرفصل‌ها:

1- وسايل مورد نياز براي احرام مانند:

1- حوله‌هاي احرام و لباس بانوان

2- شرايط لباس احرام

3- دمپايي و شرايط آن

4- هميان و كمربند و …

2- تصحيح نماز

3- شرايط استطاعت

4- حسابرسي اموال

5- نيابت و شرايط مربوط به آن

6- ختنه مردان

منابع:

1- مناسك محشّي

2- توضيح المسائل

مناسك حج: جلسه دوم‌

موضوع:

عمره و حج تمتع

سرفصل‌ها:

1- معناي حج و عمره

2- چرا حج تمتع به اين نام ناميده مي‌شود؟

3- بيان اعمال عمره، فهرست‌وار:

1- احرام

2- طواف

3- نماز طواف

4- سعي صفا و مروه

5- تقصير

4- بيان اعمال حج تمتع، فهرست‌وار:

1- احرام در مكه

2- وقوف در عرفات

3- وقوف در مشعر

4- بيتوته در منا

5- بيتوته شب يازدهم و دوازدهم

6- طواف حج تمتع

7- نماز طواف حج تمتع

8- سعي صفا و مروه

9- طواف نساء

10- نماز طواف نساء

منابع:

1- مناسك مصوّر حج

2- مناسك محشيّ

مناسك حج: جلسه سوم‌

موضوع:

احرام عمره تمتع

سرفصل‌ها:

1- مستحبات پيش از احرام

2- واجبات احرام

1- پوشيدن لباس احرام

2- نيت

3- لبيك

4- مكان احرام

3- محرمات احرام- موارد مبتلا به فهرست وار بيان شود

4- محل احرام- فقط ميقات شجره و جحفه شرح داده شود-

5- گره زدن، سنجاق زدن و امثال آن

منابع:

1- مناسك مصوّر حج

تحرير الوسيله

مناسك حج: جلسه چهارم‌

موضوع:

طواف عمره تمتع (1)

سرفصل‌ها:

الف- شرايط طواف كننده:

1- طهارت بدن و لباس

2- طهارت از حدث (وضو)

3- طهارت از خبث (غسل) در صورتي كه غسل بر او واجب شده باشد.

4- مقدار واجب پوشش در حال احرام

5- نيت

6- واجبات طواف

1- شروع از حجرالاسود

2- ختم به حجرالاسود

3- هفت دور طواف كردن

4- كعبه را در طرف چپ خود قراردادن

5- محدوده طواف

6- بيرون حجر اسماعيل طواف كردن

منابع:

1- مناسك مصوّر حج

2- مناسك محشيّ

مناسك حج: جلسه پنجم‌

موضوع:

طواف عمره تمتع (2)

سرفصل‌ها:

1- آداب طواف

2- مستحبات طواف

1- خواندن قرآن، دعا و ذكر

2- با آرامش طواف كردن

3- استلام حجرالاسود و توضيح اين‌كه در شرايط فعلي مقدور نمي‌باشد.

3- چگونگي خواندن دعا و گفتن اذكار در حال طواف

4- مكروهات طواف:

1- خوردن و آشاميدن

2- دست كشيدن به حجراسماعيل

5- مراقبت‌هايي كه در طواف بايد صورت بگيرد:

1- يكديگر را فشار ندادن

2- دور جمعيت حلقه نكشيدن

3- بانوان و افراد مسن را در انجام طواف آزاد گذاشتن و …

منابع:

1- مناسك مصوّر حج

2- مناسك محشيّ

مناسك حج: جلسه ششم‌

موضوع:

نماز طواف

سرفصل‌ها:

1- كيفيت نماز طواف

2- مكان نماز طواف

3- زمان نماز طواف

4- شك در نماز طواف

5- وظيفه كساني كه نمازشان صحيح نيست

6- مستحبات نماز طواف

منابع:

1- مناسك مصوّر حج

2- مناسك محشيّ

مناسك حج: جلسه هفتم‌

موضوع:

سعي صفا و مروه

سرفصل‌ها:

1- زمان سعي

2- مستحبات بين طواف و سعي

3- واجبات سعي

1- شروع از صفا

2- ختم به مروه

3- هفت شوط بودن

4- رو به مروه و رو به صفا در هر شوط حركت كردن

4- احكام سعي

5- مستحبات سعي

منابع:

1- مناسك مصوّر حج

2- مناسك محشيّ

مناسك حج: جلسه هشتم‌

موضوع:

تقصير

سرفصل‌ها:

1- زمان تقصير

2- مكان تقصير

3- چگونگي تقصير

4- تأثير تقصير- خروج از احرام-

5- محرمات بين عمره تمتع و حج تمتع

6- رفتن به غار حِرا و خارج شدن از مكّه

منابع:

1- مناسك مصوّر حج

2- مناسك محشيّ

مناسك حج: جلسه نهم‌

موضوع:

احرام حج تمتع

سرفصل‌ها:

1- واجبات احرام حج

1- پوشيدن

2- نيت

3- لبيك

2- مكان احرام

3- مستحبات احرام حج تمتع

4- حركت در روز به طرف عرفات

منابع:

1- مناسك مصوّر حج

2- مناسك محشيّ

مناسك حج: جلسه دهم‌

موضوع:

وقوف در عرفات

سرفصل‌ها:

1- زمان وقوف

2- مكان وقوف

3- اقسام وقوف

4- مستحبات وقوف

5- آداب روز عرفه

6- برنامه‌هاي روز عرفه

1- صبح: مراسم برائت

2- بعدازظهر: دعاي عرفه

منابع:

1- مناسك مصوّر حج

2- مناسك محشيّ

مناسك حج: جلسه يازدهم‌

موضوع:

وقوف در مشعرالحرام

سرفصل‌ها:

1- زمان وقوف

2- مكان وقوف

3- اقسام وقوف

1- اختياري

2- اضطراري (در شب)

3- اضطراري (در روز)

4- وظيفه بانوان در وقوف و حركت پيش از وقت

5- مستحبات وقوف

6- جمع سنگريزه‌ها

7- شرايط سنگريزه‌ها

1- از حرم باشد

2- ريگ باشد

3- بكر باشد

4- مباح باشد

منابع:

1- مناسك مصوّر حج

2- مناسك محشيّ

مناسك حج: جلسه دوازدهم‌

موضوع:

واجبات منا (1)- رمي

سرفصل‌ها:

1- رمي جمره عقبه

2- واجبات رمي

1- نيت

2- انداختن سنگ‌ها، نه گذاشتن آن‌ها

3- اصابت به جمره

4- هفت عدد سنگ زدن

5- به تدريج زدن

3- مستحبات رمي

4- مراقبت‌ها هنگام رمي

منابع:

1- مناسك مصوّر حج

2- مناسك محشيّ

مناسك حج: جلسه سيزدهم‌

موضوع:

واجبات منا (2)- قرباني

سرفصل‌ها:

1- زمان قرباني

2- مكان قرباني

3- شرايط قرباني

1- سالم باشد

2- پير نباشد

3- سن آن كامل باشد

4- لاغر نباشد

5- ناقص نباشد

4- نيابت در قرباني

5- مصرف قرباني

منابع:

1- مناسك مصوّر حج

2- مناسك محشيّ

مناسك حج: جلسه چهاردهم‌

موضوع:

واجبات منا (3)- حلق يا تقصير

سرفصل:

1- افراد موظف به حلق

2- افراد موظف به تقصير

3- زمان حلق يا تقصير

4- مكان حلق يا تقصير

5- مستحبات حلق

6- مستحبات روز عيد

7- مستحبات منا

منابع:

1- مناسك مصوّر حج

2- مناسك محشيّ

مناسك حج: جلسه پانزدهم‌

موضوع:

واجبات منا (4)

سرفصل‌ها:

1- تعريف بيتوته

2- زمان بيتوته

3- مكان بيتوته

4- عبادت در مكه به جاي بيتوته

5- ترك بيتوته

6- مستحبات

منابع:

1- مناسك مصوّر حج

2- مناسك محشيّ

مناسك حج: جلسه شانزدهم‌

موضوع:

واجبات منا (5)- رمي جمرات روزهاي 12 و 13 ذيحجه

سرفصل‌ها:

1- واجبات رمي

2- زمان رمي

3- ترتيب رمي

4- شكيات رمي

5- مستحبات رمي

6- زمان كوچ از منا

منابع:

1- مناسك مصوّر حج

2- مناسك محشيّ

مناسك حج: جلسه هفدهم‌

موضوع:

اعمال پس از منا در مكّه

سرفصل‌ها:

1- ترتيب اعمال مكه

2- زمان اعمال مكه

3- طواف حج تمتع

4- نماز طواف حج تمتع

5- طواف نساء

6- نماز طواف نساء

7- مراحل خروج از احرام

8- تقديم اعمال پس از منا براي معذورين و شرايط آن

منابع:

1- مناسك مصوّر حج

2- مناسك محشيّ

مناسك حج: جلسه هيجدهم‌

موضوع:

محرمات احرام (1)

سرفصل‌ها:

1- تقسيم محرمات

1- ويژه آقايان

2- ويژه خانم‌ها

3- مشترك بين آقايان و خانم‌ها

2- محرّمات

1- كفاره دار

2- بدون كفاره

3- محرمات ويژه آقايان

1- زير سايه رفتن در حال حركت

2- پوشاندن سر

3- پوشيدن لباس دوخته

4- پوشيدن كفش يا چيزي كه تمام روي پا را بپوشاند

4- محرمات مخصوص بانوان

1- پوشاندن صورت

2- پوشيدن زيور براي زينت

منابع:

1- مناسك مصوّر حج

2- مناسك محشيّ

مناسك حج: جلسه نوزدهم‌

موضوع:

محرمات مشترك احرام

سرفصل‌ها:

1- استفاده از بوي خوش

2- نگاه در آينه

3- زدودن مو از بدن

4- كِرم زدن و روغن ماليدن به بدن

5- سرمه كشيدن به چشم

6- انگشتر به دست كردن براي زينت

7- جدال

8- فسوق

9- بيرون آوردن خون از بدن

10- كشتن جانوران تَن

11- ناخن گرفتن

12- كندن درخت و گياه حرم

13- شكار كردن

14- عقد كردن زن

15- لذت‌هاي جنسي (آميزش)

16- استمناء

تبصره: در بيان دو مورد آخر با ظرافت عمل شود.

منابع:

1- مناسك مصوّر حج

2- مناسك محشيّ

مناسك حج: جلسه بيستم‌

موضوع:

كفارات محرمات احرام

سرفصل‌ها:

1- برخي از محرمات كه احتمال دارد اتفاق بيفتد و كفاره آن‌ها

2- سقوط حرمت و وجوب كفاره در برخي موارد مثل زير سايه رفتن

3- شرايط حيواني كه به عنوان كفاره ذبح مي‌شود

4- محل ذبح كفاره

5- مصرف كفاره

منابع:

1- مناسك مصوّر حج

2- مناسك محشيّ

مناسك حج: جلسه بيست و يكم‌

موضوع:

احكام متفرقه عمره و حج

سرفصل‌ها:

1- وظيفه معذوران

بيماران

محصورين

مصدودها

بانوان معذور به عذر شرعي

2- فراموشي برخي از اعمال و حكم اعاده يا قضاي آن‌ها

3- مستحبات مكه

1- تلاون قرآن

2- طواف مستحبي

3- زيارت قبور در قبرستان ابوطالب

منابع:

1- مناسك مصوّر حج

2- مناسك محشيّ

مناسك حج: جلسه بيست و دوم‌

موضوع:

عمره مفرده پس از اعمال حج تمتع

سرفصل‌ها:

1- تعريف عمره

2- زمان عمره مفرده

3- اعمال عمره مفرده

4- تفاوت‌هاي عمره مفرده با عمره تمتع

5- استطاعت عمره مفرده (وجوب يا استحباب)

6- عمره مفرده تكراري و فاصله دو عمره

منابع:

1- مناسك مصوّر حج

2- مناسك محشيّ

فصل پنجم: اسرار و معارف حج‌

اشاره

اسرار و معارف حج: جلسه اوّل‌

موضوع:

اسرار عبادات

سرفصل‌ها:

1- فلسفه عبادات

2- توجه دادن انسان به موقعيت خاصي كه در جهان هستي دارد

3- شناخت مبدأ و معاد

4- سير روحي به سوي خداوند

5- رهايي از آلودگي‌هاي مادي

6- كوچك ديدن لذات دنيا و توجّه به انس با خدا

7- بي‌تفاوت بودن در اقبال و ادبار دنيا

8- اثر عبادت در تطهير و تخليه انسان

9- اثر عبادت در زينت روح آدميان

10- هر عبادتي ظاهري دارد و باطني

11- فلسفه برخي از عبادات؛ مانند نماز (تنهي عن الفحشاء والمنكر) روزه و …

12- درجات عبادات

13- چگونگي راهيابي به اسرار عبادات

14- سرّ مشترك همه عبادات

1- عبوديت و بندگي خدا

2- وصول به قرب الهي

3- رسيدن به كمال انساني

منبع:

1- صهباي حج، از ص 305 تا 315

2- حج برنامه تكامل

اسرار و معارف حج: جلسه دوّم‌

موضوع:

اسرار حج و ثمرات آن

سرفصل‌ها:

1- صورت باطني حج

2- ظهور ملكوت اعمال

3- سرّ حج در سير الي الله

4- تزكيه روح در پرتو شناخت اسرار

5- تهذيب نفس در حج

6- راز دشواري فهم اسرار حج

7- آثار اجتماعي حج

8- آثار روحي حج

9- كعبه ضامن بقاي جامعه بشري (قياماً للناس)

10- كعبه پناهگاه جامعه انساني و خانه امن (وأمناً)

11- حج مايه تقويت و قوّت دين

12- حج نابود كننده فقر

منبع:

1- صهباي حج از ص 317 تا 331

2- حج برنامه تكامل

اسرار و معارف حج: جلسه سوّم‌

موضوع:

نيل به اهداف والاي حج

سرفصل‌ها:

1- فراهم نمودن زمينه

«من كان في هذه أعمي فهو في الآخرة أعمي وأضلّ سبيلًا» (اسراء: 72)

«في كتاب مكنون* لا يمسّه الّا المطهّرون» (واقعه: 78 تا 79)

2- لزوم معرفت نسبت به اسرار حج

3- هماهنگي سيرت حاج با سرّ حج

4- تغيير سيرت حيواني به سيرت انساني

5- حج آزمون بزرگ خداوند

6- چگونگي موفقيت در اين آزمون

7- حج بازار آخرت است

8- حج اقيانوس رحمت الهي و حاجي غرق در اين نعمت

9- هيچ عمل صالحي جاي حج را نمي‌گيرد

10- عقوبت تارك حج

11- چه كساني به اهداف حج دست پيدا مي‌كنند؟

12- اقسام حج‌گزاران

منابع:

1- صهباي حج از صفحه 331 تا 341

2- حج برنامه تكامل

اسرار و معارف حج: جلسه چهارم‌

موضوع:

اسرار ميقات

سرفصل‌ها:

1- معناي ميقات

2- ميقات و مواقيت در قرآن

3- وجوب احرام در ميقات و راز آن

4- راز نامگذاري ميقات‌ها

5- ميقات زماني و ميقات مكاني

6- سرّ ميقات در روايت شبلي

7- سرّ ميقات در روايت امام صادق (ع)

8- سرّ ميقات در ساير روايات

منابع:

1- صهباي حج از صفحه 133 تا 145

2- روايات باب 20 از ابواب مواقيت كتاب حج وسائل.

3- حج برنامه تكامل

اسرار و معارف حج: جلسه پنجم‌

موضوع:

فلسفه احرام و نيّت

سرفصل‌ها:

1- حقيقت احرام

2- وداع با گناه

3- رابطه احرام و توحيد

4- غسل احرام تطهير روح از گناه

5- نماز احرام، پيوند زائر با خداوند

6- پوشيدن لباس احرام و ياد سفر آخرت

7- نيت و قصد قربت

8- حقيقت نيت و مراتب تقرّب به خداوند

منابع:

1- صهباي حج از صفحه 343 تا 372

2- حج و عمره در قرآن و حديث

3- روايات باب در وسائل و ديگر كتب روايي.

4- حج برنامه تكامل

اسرار و معارف حج: جلسه ششم‌

موضوع:

عناوين و سرفصلهاي آموزشي حج تمتع؛؛ ص139

رار تلبيه

سرفصل‌ها:

1- معناي تلبيه

2- تلبيه در مكان خاص- ميقات

3- تجلي توحيد در تلبيه

«لبيك اللهم لبيك … ».

4- طرد جاهليت باستاني و مدرن، با تلبيه

5- نقش لبيك در صحنه ميثاق الهي و فراخوان ابراهيم

6- مراتب و درجات تلبيه و لبيك گويان

7- تلبيه اجابت دعوت خداوند

8- تلبيه ورود به ضيافت الهي

منابع:

1- صهباي حج از صفحه 372 تا 384

2- روايات باب در وسائل و ديگر كتب روايي.

3- حج برنامه تكامل

اسرار و معارف حج: جلسه هفتم‌

موضوع:

اسرار طواف

سرفصل‌ها:

1- ادب ورود به مسجدالحرام

2- طواف نشانه تجسم توحيد در حج

3- طواف جاهلي

4- طواف و خدا محوري

5- رمز طواف و فرشته صفت شدن

6- ارتباط مطاف با بيت المعمور

7- چهار ركن كعبه و اركان وجودي انسان كامل

8- آغاز طواف از حجرالاسود و بيعت با خداوند

9- طواف و آمرزش گناه و شروع زندگي جديد

10- سر عدد هفت در اشواط طواف

منابع:

1- صهباي حج از صفحه 385 تا 393

2- حج و عمره در قرآن و حديث

3- روايات باب در وسائل و ديگر كتب روايي.

4- حج برنامه تكامل

اسرار و معارف حج: جلسه هشتم‌

موضوع:

اسرار نماز طواف

سرفصل‌ها:

1- نماز پس از طواف يعني شروع زندگي جديد به‌وسيله ارتباط با خدا

2- اهميت مقام ابراهيم

3- مقام ابراهيم در قرآن

4- اسوه قراردادن ابراهيم در زندگي جديد «لكم اسوة حسنة في إبراهيم والذين معه»

5- پيوند مقام و كعبه

6- از طريق ابراهيم به خدا رسيدن.

7- اوصاف ابراهيم خليل در قرآن و روش اسوه قراردادن آن حضرت.

منابع:

1- صهباي حج از صفحه 395 تا 398

2- حج و عمره در قرآن و حديث

3- روايات باب در وسائل و ديگر كتب روايي.

4- حج برنامه تكامل

اسرار و معارف حج: جلسه نهم‌

موضوع:

اسرار سعي

سرفصل‌ها:

1- صفا و مروه از شعائر الهي «إنّ الصفا والمروة من شعائر اللَّه»

2- بزرگداشت شعائر و ارتباط آن با تقوي «ومن يعظّم شعائر اللَّه فإنّها من تقوي القلوب»

3- سعي صفا و مروه و تردد ميان خوف و رجاء

4- راز هروله و احساس ذلت و تواضع در برابر خداوند

5- معناي صفا و مروه و ارتباط صفا با تصفيه و تهذيب روح و مروه با مروت و مردانگي.

6- ارتباط سعي با هاجر و تلاش و كوشش در راه خدا

7- صفا و مروه در قرآن

8- صفا و مروه در روايات

منابع:

1- صهباي حج

2- حج و عمره در قرآن و حديث

3- روايات باب در وسائل و ديگر كتب روايي.

4- حج برنامه تكامل

اسرار و معارف حج: جلسه دهم‌

موضوع:

اسرار تقصير

سرفصل‌ها:

1- رابطه تقصير و اطاعت از خداوند

2- رابطه تقصير و تسليم بودن در برابر اوامر الهي (در مدّت احرام، كوتاه كردن مو حرام ولي در پايان آن واجب)

3- تقصير در قرآن و روايات

4- تقصير در سنن نبوي

5- راز و رمز تقصير در مستحبات مربوط به آن

6- ارتباط تقصير باآمرزش گناه (اللهم اغفر للمحلقين … والمقصرين)

(وسائل، ج 9، ص 543)

منابع:

1- صهباي حج: از صفحه 403 تا 412

2- حج و عمره در قرآن و حديث

3- روايات باب در وسائل و ديگر منابع حديثي.

4- حج برنامه تكامل

اسرار و معارف حج: جلسه يازدهم‌

موضوع:

اسرار عرفات

سرفصل‌ها:

1- عرفات در قرآن

2- عرفات در روايات

3- معاني عرفه و ارتباط آن با معرفت و شناخت

4- دعا و نيايش در عرفه و راز كمال آدمي

5- دعا در عرفات و قرب به خداوند

6- برداشتن حجابها بين مخلوق و خالق در عرفات

7- عالي‌ترين مراحل توحيد در دعاي عرفه

8- پيوند عرفه با امام زمان

9- مفاهيم عرفاني در آداب عرفات

10- خروج بار دوم از حرم و بازگشت دوباره به حرم

منابع:

1- صهباي حج: از صفحه 413 تا 434

2- حج و عمره در قرآن و حديث

3- روايات باب در وسائل و منابع حديثي ديگر

4- حج برنامه تكامل

اسرار و معارف حج: جلسه دوازدهم‌

موضوع:

اسرار وقوف به مشعر

سرفصل‌ها:

1- معناي مشعرالحرام

2- آشنا ساختن قلب با شعار تقوا

3- خوف خدا را شعار دل ساختن

4- كوچ از عرفات به سمت مشعر يادآور عرصه محشر

5- ارتباط مشعر با ذكر

«فاذكرو الله عند المشعر الحرام … »

6- جمع آوري سلاح مبارزه با شيطان

7- فلسفه وقوف

8- رفتار پيامبر و ائمه در مشعرالحرام

9- رفتار اولياي خدا در مشعرالحرام

10- آموزش حركت در صراط مستقيم هنگام افاضه از مشعر

منابع:

1- صهباي حج

2- حج عارفان

3- روايات باب در وسائل و منابع حديثي ديگر

4- حج برنامه تكامل

اسرار و معارف حج: جلسه سيزدهم‌

موضوع:

اسرار بيتوته در منا

سرفصل‌ها:

1- معناي منا

2- تحقق آرزوهاي زائران

3- تحقق آرزوهاي ديگران (روايت شبلي) و آسوده ساختن مردم از دست و زبان زائر اين ديار

4- ذكر خدا در منا «فاذكرو اللَّه كذكركم آباءكم أو أشدّ ذكراً» و پيراستن حج از رسوم جاهلي

5- تأثير ذكر در آرامش قلب و روح

6- تفاوت مراتب حج گزاران

7- آداب بيتوته در منا و مستحبات و اسرار آن‌ها

منابع:

1- صهباي حج

2- حج عارفان

3- روايات باب در وسائل و منابع حديثي ديگر

4- حج برنامه تكامل

اسرار و معارف حج: جلسه چهاردهم‌

موضوع:

اسرار رمي

سرفصل‌ها:

1- شناخت شيطان

2- راههاي نفوذ شيطان در آدميان

3- مقابله و مبارزه با شيطان و راههاي مقابله با آن

4- شيطان برون و شيطان درون

5- راههاي مقابله با هواهاي نفساني

6- پيشينه رمي و رجم شيطان

7- رمي شيطان، راهي براي نزديك شدن به خدا

8- تكرار رمي در روزهاي بعد يعني مبارزه دائمي با شيطان

9- مبارزه با تمامي شياطين كوچك و بزرگ

10- آمريكا نماد امروز به عنوان شيطان بزرگ

11- شيطان در قرآن

12- كبر، بزرگترين خصيصه شيطاني

منابع:

1- صهباي حج

2- حج عارفان

3- روايات باب در منابع حديثي

4- حج برنامه تكامل

اسرار و معارف حج: جلسه پانزدهم‌

موضوع:

اسرار قرباني و حلق

سرفصل‌ها:

1- حكمت قرباني، تقرب و تعالي قرباني كننده؛

«لن ينال الله لحومها ولادماؤها ولكن يناله التقوي … »

2- پذيرش عمل از متقين؛

«انما يتقبل اللَّه من المتقين … »

3- بريدن گلوي طمع با قرباني

4- تمرين اطعام به فقيران با قرباني در منا

5- گذشت از همه چيز به‌خاطر خدا- اشاره به ذبح اسماعيل توسط ابراهيم-

6- ذبح آمال و آرزوهاي باطل

7- شهيدان و قربان شدن آن‌ها در مسير حق

8- قرباني در قرآن

9- قرباني در روايات

10- گذشتن از زيبايي براي محبوب

منابع:

1- صهباي حج

2- حج عارفان

3- روايات باب در منابع حديثي

4- حج برنامه تكامل

اسرار و معارف حج: جلسه شانزدهم‌

موضوع:

طواف حج تمتع

سرفصل‌ها:

1- گناه آلوده از پيشگاه خدا بازگشتن ننگ است.

2- فلسفه استحباب ورود از باب بني شيبه در مسجدالحرام.

3- بار يافتن طائفان واقعي به مقام عرش الهي.

4- انسان‌هاي كامل بر محور تسبيحات اربعه طواف مي‌كنند.

5- تشبه طواف كنندگان به فرشتگان عرش.

6- شباهت طواف حج گزار غافل به طواف مشركان.

7- كيفر الهي معصيت در حرم كعبه.

8- گنهكار برگرد خود مي‌گردد و فرد متقي گرد خدا.

9- حجرالاسود يداللَّه و عين اللَّه در زمين.

10- تعهد استلام كننده به دست نيالودن به گناه.

منابع:

1- صهباي حج

2- حج عارفان

3- روايات باب در منابع حديثي

4- حج برنامه تكامل

اسرار و معارف حج: جلسه هفدهم‌

موضوع:

طواف نساء

سرفصل‌ها:

1- توجه دادن خداوند به اهميت پيوند زناشويي

2- اهميت خانواده در اسلام

3- پيش‌گيري از گسستن اين پيوند

4- راه‌هاي تقويت محبت ميان زن و شوهر

5- علل و عواملي كه اين پيوند را تضعيف مي‌كند

6- محور خانواده اگر خدا باشد و همه حول آن محور بگردند، مشكل حل مي‌شود.

7- توجه دادن آن‌ها كه ازدواج نكرده‌اند به اين امر مهمّ.

8- پايان اعمال حج با تقويت نظام خانواده.

منابع:

2- حج عارفان

3- روايات وارده در اين باب در منابع حديثي

4- حج برنامه تكامل

اسرار و معارف حج: جلسه هيجدهم‌

موضوع:

دستاوردهاي معنوي حج

سرفصل‌ها:

1- ورود و خروج صادقانه در حج «هوالاول و الآخر»، «ادخلني مُدخل صدق واخرجني مُخرج صدق».

با اخلاص داخل شدن و با پاكي خارج شدن

2- نشانه‌هاي حج مقبول

«مِنْ‌علامة قبول الحج اذا رجع الرجل عمّاكان عليه من‌المعاصي هذاعلامة قبول الحج.»

الف: مرتكب گناه نشدن

ب: نوراني شدن

«الحاج لا يزال عليه نور الحجّ ما لم يلم تذنب»

3- چگونه مي‌توان اين دستاوردها را حفظ كرد:

1- التزام به تقوا

2- پرهيز از گناه

3- تمرين مقابله با شيطان

منابع:

1- صهباي حج

2- حج عارفان

3- روايات وارده در ذيل باب

4- حج برنامه تكامل

اسرار و معارف حج: جلسه نوزدهم‌

موضوع:

چهره سياسي حج

سرفصل‌ها:

1- حج نمايشگر حكومت والاي اسلامي

2- سامان دادن مشكلات مسلمانان در كنگره جهاني حج

3- راز انتصاب اميرالحاج براي حاجيان

4- پيوند حج با امامت

«من تمام الحجّ لقاء الإمام»

5- حج و نفي و طرد طاغوت

6- حج و اعلام برائت از مشركان

7- ضرورت تطهير كعبه از توليت طاغيان

منابع:

1- صهباي حج از صفحه 111 تا 130

2- عرفان حج

3- روايات وارده در ذيل اين باب

4- حج برنامه تكامل

اسرار و معارف حج: جلسه بيستم‌

موضوع:

مكّه الگوي مدينه فاضله

سرفصل‌ها:

1- حرم امن بودن، گياه و حيوان و انسان در امنيت كامل.

2- آباداني، امنيت، اقتصاد سالم و گرايش دلها به رهبران فرزانه، اركان مدينه فاضله است.

3- محور اصلي مدينه فاضله، حكومتي به رهبري انسان كامل.

4- تأمين اقتصادي ساكنان مكه و ريزش ثمرات در تمام فصول سال.

5- راز حرمت حمل سلاح.

6- ويژگي‌هاي فقهي مكّه.

7- احترام مكه به پاس حرمت انسان كامل.

8- هر كس وارد حوزه ولايت و امامت شود در امان است.

منابع:

1- صهباي حج از صفحه 147 تا 170

2- روايات وارده در اين باب در منابع روايي

3- حج برنامه تكامل

اسرار و معارف حج: جلسه بيست و يكم‌

موضوع:

وحدت امت اسلامي

سرفصل‌ها:

1- كعبه محور وحدت

2- نياز انسان به تعاون و هماهنگي با همنوعان خود

3- فطرت توحيدي سرمايه وحدت

4- محورهاي اصيل وحدت:

1- جهاني بودن قرآن كريم

2- رسالت جهاني رسول اللَّه صلي الله عليه و آله

3- ارتباط مستمر انسان‌ها با كعبه

5- عوامل مؤثر در ايجاد وحدت امت اسلامي

6- عوامل تفرقه در امت

7- لزوم وحدت در برابر غير مسلمانان

8- تساوي زائران كعبه

منابع:

1- صهباي صفا از صفحه 183 تا 199

2- روايات وارده در ذيل اين باب

3- حج برنامه تكامل

اسرار و معارف حج: جلسه بيست و دوّم‌

موضوع:

منافع اقتصادي حج

سرفصل‌ها:

1- تفسير آيه «ليشهدوا منافع لهم … »

2- بهره مندي اقتصادي جامعه اسلامي از رهگذر حج

3- ارتباطات اقتصادي كشورهاي اسلامي و بهره‌گيري از كالاهاي يكديگر

4- ايجاد بازار بين‌الملل اسلامي در حج

5- مبادله نيروي انساني كارآمد براي رشد و شكوفايي اقتصادي كشورهاي اسلامي

6- استقلال اقتصادي در حج و عدم بهره‌گيري از غير مسلمانان (ورود غير مسلمان به مكه و مدينه ممنوع)

7- مكه و مدينه محل عرضه محصولات كشورهاي اسلامي

8- اقتصاد همه جانبه حج

9- روايات حج و ايجاد ثروت مبني بر تأثير حج در رفع فقر

منابع:

1- توسعه اقتصادي بر پايه قرآن و حديث

2- صهباي حج

3- حج برنامه تكامل

اسرار و معارف حج: جلسه بيست و سوّم‌

موضوع:

فلسفه محرمات احرام

سرفصل‌ها:

1- دوره احرام، دوره تمرين عبوديت و تعبد محض

2- محرمّات احرام و آزمون الهي

3- حرمت فسوق و ايجاد امنيت اخلاقي

4- حرمت كندن گياه و درخت و ايجاد امنيت محيط زيست

5- حرمت كشتن موجودات زنده و دفاع از حيوانات

6- حرمت جدال و لذتهاي حرام و ايجاد امنيت اجتماعي

7- حرمت استمناء و لذتهاي حرام و ايجاد امنيت جنسي

8- حرمت پوشاندن صورت براي زنان و ايجاد تقواي اجتماعي.

9- حرمت همراه داشتن سلاح و ايجاد جامعه‌اي امن در پرتو ايمان و اخلاق.

10- حرمت همراه داشتن زينت و ايجاد اقتصاد سالم.

11- آزمايش‌هاي الهي در قرآن و روايات.

12- نمونه‌اي از آزمايش‌هاي الهي در اقوام و ملل گذشته.

منابع:

1- صهباي حج

2- حج برنامه تكامل

3- حج و عمره در قرآن و حديث

4- روايات وارده در ذيل اين باب

فصل ششم: عقايد

اشاره

عقايد: درس اوّل‌

موضوع:

تاريخ تشيع، پيدايش و گسترش آن

سرفصل‌ها:

1- تشيع در چه زماني پديد آمده است؟!

2- رويكرد عقلاني در شيوه گزينش رهبر

3- شيعه در كلمات رسول خدا صلي الله عليه و آله

4- امامت، همزاد نبوت

5- حديث منزلت

6- حديث غدير و چگونگي حادثه غدير

7- شكل‌گيري تشيع در پرتو اين سفارش‌ها

8- شيعه در عصر رسالت

9- فرضيه‌هاي بي‌پايه و نادرست:

الف. تشيع زاييده روز سقيفه است

ب. تشيع زاييده خروج عبد الله بن سبأ است

ج. تشيع زاييده جنگ جمل است

پاسخ به اين فرضيه‌ها

د. تشيع زاييده انديشه ايرانيان است

10 علل انتشار تشيع ميان ايرانيان

الف. ايرانيان تحت ستم در عراق

ب. مهاجرت اشعريان يمني به قم

ج. مهاجرت امام رضا عليه السلام به خراسان

د. مهاجرت علويان به ايران

منبع:

راهنماي حقيقت، صفحات 29 تا 55

عقايد: درس‌هاي دوّم و سوّم‌

موضوع:

عقايد شيعه- توسل به اولياي الهي-

سرفصل‌ها:

مقدمه

الف: ارتباط با اولياي الهي

1- جهان آفرينش و علل و معاليل

2- مرگ انسان پايان زندگي نيست

3- قرآن و بقاي ارواح

4- ارتباط دو جهان با يكديگر

5- صالح عليه السلام با ارواح قوم خود سخن مي‌گويد

6- شعيب عليه السلام با ارواح قوم خود سخن مي‌گويد

7- پيامبر صلي الله عليه و آله با ارواح انبيا سخن مي‌گويد

8- پيامبر با كشته شدگان بدر سخن مي‌گويد

ب: توسل به اولياي الهي

1- اقسام توسل

2- توسل به انجام فرائض

3- توسل به اسما و صفات خدا

4- توسل به قرآن كريم

5- توسل به دعاي برادر مؤمن

6- توسل به دعاي پيامبر صلي الله عليه و آله در زمان حيات

7- توسل به دعاي پيامبر صلي الله عليه و آله پس از رحلت

8- توسل به منزلت انسان هاي پاك و والا

9- تاريخ و توسل به انسان هاي پاك

10- عبد المطلب و توسل به كودك شيرخوار (محمد)

11- ابوطالب و توسل به پيامبر در نوجواني

12- نماز باران همراه كودكان و پيران

13- خليفه دوم به عموي پيامبر صلي الله عليه و آله متوسل مي‌شود

14- توسل در دعاي پيامبر صلي الله عليه و آله در حق فاطمه بنت اسد

ج: پرسش‌هايي درباره توسل

1- آيا درخواست دعا از ميت، پرستش او نيست؟

2- آيا درخواست دعا از ميت بي فايده نيست؟

3- آيا ميان ما و كساني كه از دنيا رفته اند، مانعي وجود دارد؟

4- مقصود از آيه «إِنَّكَ لاتُسمِعُ الْمَوْتي»، چيست؟

منبع:

راهنماي حقيقت، از صفحه 125 تا 156

عقايد: درس چهارم‌

موضوع:

شفاعت

سرفصل‌ها:

1- درخواست شفاعت از اولياي الهي

2- حقيقت درخواست شفاعت از اولياي الهي چيست؟

3- حديث انس بن مالك

4- حديث سواد بن قارب

5- حديث ابوبكر

6- حديث علي عليه السلام

7- يك پرسش درباره درخواست شفاعت از اولياي الهي

8- پاسخ

منبع:

راهنماي حقيقت، ص 163 تا 168

عقايد: درس پنجم‌

موضوع:

سوگند به غير خدا

سرفصل‌ها:

1- آيا سوگند دادن خدا به مقام اوليا شرك نيست؟

2- نذر براي غير خدا

3- آيا سوگند به غير خدا جايز است؟

4- سوگند به غير خدا، در سخنان پيامبر صلي الله عليه و آله

5- دلايل قائلان به تحريم و پاسخ آن‌ها

منبع:

1- آيين وهابيت، تأليف آيةاللَّه سبحاني.

2- شيعه‌شناسي و پاسخ به شبهات.

عقايد: درس ششم‌

موضوع:

زيارت قبور

سرفصل‌ها:

1- زيارت قبور پاكان

2- حضور در حرم پيامبر صلي الله عليه و آله

3- زنان و زيارت قبور و پاسخ به دو پرسش

4- سفر براي زيارت قبور

5- مسلمانان و سفر به مدينه براي زيارت قبر پيامبر صلي الله عليه و آله

6- دستاويز تحريم كنندگان سفر براي زيارت قبر پيامبر صلي الله عليه و آله

7- زيارت مساجد سبعه

منبع:

راهنماي حقيقت، از صفحه 186 تا 204

عقايد: درس هفتم‌

موضوع:

ساخت بنا بر روي قبور

سرفصل‌ها:

1- ساخت بنا بر روي قبور

2- سيره سلف صالح در حفظ قبور

3- حفظ آثار، حفظ اصالت‌ها است

4- لزوم ترفيع خانه‌هاي پيامبران

5- صيانت قبور، نشانه مهر و محبت است

6- اصحاب كهف و ساختمان بر قبور آنان

7- دستاويز وهابيان براي ويراني قبور

الف. سند حديث

ب. دلالت حديث

منبع:

راهنماي حقيقت، از صفحه 249 تا 283

عقايد: درس هشتم‌

موضوع:

منزلت قرآن نزد شيعه

سرفصل‌ها:

تمهيد

1- منزلت و جايگاه قرآن در نزد شيعه

2- نقد كتاب «فصل الخطاب»

3- مصحف فاطمه چيست؟

4- «محدَّث» در اسلام

5- فاطمه «محدَّثه» است

6- مصحف علي عليه السلام

7- فرضيه اهتمام به دعا بيش از قرآن

8- چرا روايات تحريف از كتاب‌هاي حديثي حذف نمي‌شود؟

9- شيعه و تأويل آيات متشابه

10- نوعي ديگر از تأويل: تطبيق كلي بر مصداق

11- جمع آوري قرآن در عصر رسول خدا صلي الله عليه و آله

12- دعوت به مقابله با سور قرآني (تحدّي) نشانه جمع قرآن در عصر رسالت است

منبع:

راهنماي حقيقت، از صفحه 249 تا 283

عقايد: درس نهم، دهم، يازدهم‌

موضوع:

امامت در نزد شيعه

سرفصل‌ها:

مقدمه

الف: امامت در قرآن

1- آياتي كه امامت را مطرح مي‌كنند

2- آيه ولايت

3- آيه «أولوا الأمر»

4- آيه اكمال

ب: چرا نام امامان در قرآن نيامده است؟

1- معرفي به نام

2- معرفي با عدد

3- معرفي با صفت

4- معرفي به نام، بر طرف كننده اختلاف نيست

ج: تفاوت امامت با نبوت

ه: منبع علمي و آگاهي امامان

1- نقل از رسول خدا

2- نقل از كتاب علي عليه السلام

3- استنباط از كتاب و سنت

4- الهامات الهي

و: امامان دوازده‌گانه

ز: زمان پيدايش اعتقاد به امامت دوازده تن

ح: امامان شيعه و مسند خلافت

1- اعتبار سند حديث ائمه اثنا عشر

2- امامت دوازده تن و عهدين

ط: وصايت امام علي عليه السلام

وصايت امام در شعر شعراي عصر رسالت مانند:

عبداللَّه بن ابي سفيان

عبدالرحمان جعيل

ابن التيهان از حاضران در جنگ بدر

ي: مقصود از اولي الأمر كيست؟

1- معني «مولا» در حديث غير چيست؟

2- حضور امام در شوراي شش نفره، نشانه تصحيح خلافت نيست

همكاري با خلاف براي حفظ مصالح

3- نص بر امامت در نهج البلاغه

منزلت اهل بيت عليهم السلام

منبع:

راهنماي حقيقت، از صفحه 285 تا 338

عقايد: درس دوازدهم

عناوين و سرفصلهاي آموزشي حج تمتع؛؛ ص170

موضوع:

منزلت ائمه در سنجش با صحابه

سرفصل‌ها:

الف: منزلت ائمه در سنجش با صحابه

1- آيه تطهير

2- حديث ثقلين و بررسي مفاد حديث

3- حديث سفينه نوح و بررسي سند و بررسي مفاد حديث

ب: رهبري در دوران كودكي

اين سئوال ريشه در تاريخ دارد

نشاني از امامت حضرت جواد عليه السلام به هنگام مناظره و حكم شكار در حالات گوناگون توسط محرم

ج: منزلت ائمه عليهم السلام نسبت به پيامبران

د: افسانه «خان الأمين»

منبع:

راهنماي حقيقت، از صفحه 341 تا 362

عقايد: درس سيزدهم‌

موضوع:

ائمه و آگاهي از علم غيب

سرفصل‌ها:

1- ائمه عليهم السلام و آگاهي از غيب

2- آيات گروه نخست

3- مواردي كه پيامبران از غيب خبر داده‌اند

4- نوح و آگاهي از غيب

5- يعقوب و يوسف و خبرهاي غيبي

6- خبرهاي غيبي حضرت مسيح

7- خبرهاي غيبي پيامبر اعظم صلي الله عليه و آله

8- خبرهاي غيبي اميرمؤمنان عليه السلام

1- شهر بصره غرق مي‌شود

2- معاويه بر سرزمين عراق مسلط مي‌گردد

3- ده نفر از خوارج جان به سلامت نمي‌برند و از يارانم ده نفر كشته نمي‌شوند

9- امامت امامان موروثي نبوده است

10- دلايل خلافت بلافصل حضرت علي عليه السلام

منبع:

راهنماي حقيقت، از صفحه 367 تا 380

عقايد: درس چهاردهم‌

موضوع:

اهل بيت عليهم السلام

سرفصل‌ها:

مقدمه

1- منزلت اهل بيت در ميان مسلمانان

2- مقصود از اهل بيت كيانند؟

3- تبيين مفهوم اهل بيت عليهم السلام

4- «اهل بيت» چه كساني هستند؟

5- لفظ «البيت» به بيت معيّني اشاره دارد

مذكر بودن ضماير

6- اهل بيت عليهم السلام در لسان پيامبر صلي الله عليه و آله

7- چرا تنها احاديث اهل بيت؟!

منبع:

راهنماي حقيقت، از صفحه 383 تا 394

عقايد: درس پانزدهم‌

موضوع:

منزلت حضرت فاطمه عليها السلام در سنجش با همسران پيامبر صلي الله عليه و آله

سرفصل‌ها:

الف: منزلت حضرت فاطمه عليها السلام در سنجش با همسران پيامبر صلي الله عليه و آله

1- سوره كوثر

2- آيه تطهير

3- آيه مباهله

4- آيه اطعام براي خدا

5- آيه مودت

ب: سخن گفتن فرشته با فاطمه زهرا عليها السلام

منبع:

راهنماي حقيقت، از صفحه 397 تا 404

عقايد: درس شانزدهم‌

موضوع:

سرگذشت فدك

سرفصل‌ها:

1- سرگذشت فدك

2- دلايل حديثي و تاريخي تمليك فدك

3- چرا فدك به فاطمه بخشيده شد؟

4- فدك در كشاكش سياست‌ها

5- مكان فدك در عصر حاضر

منبع:

راهنماي حقيقت، از صفحه 419 تا 426

عقايد: درس هفدهم‌

موضوع:

غلوّ از نگاه تشيع

سرفصل‌ها:

1- معناي غلوّ

2- غلوّ درباره اهل بيت عليهم السلام

3- امامان و بهره‌گيري از اسباب طبيعي

4- غلو در روايات

5- نظر علماي شيعه در رابطه با غلوّ

منبع:

راهنماي حقيقت، از صفحه 429 تا 432

عقايد: درس هجدهم‌

موضوع:

اهل بيت عليهم السلام و نقش آنان در تمدن اسلامي

سرفصل‌ها:

1- اهل بيت عليهم السلام و تمدن اسلامي

2- عصر رسول خدا صلي الله عليه و آله

3- عصر پس از پيامبر صلي الله عليه و آله

4- صيانت قرآن از اختلاف قراءات

5- تفسير قرآن

6- حفظ حديث پيامبر صلي الله عليه و آله

7- مسائل نوظهور

8- مناظره با رهبران اهل كتاب

9- جلوگيري از تحريف اسلام

10- الگويي از حكومت اسلامي پس از پيامبر صلي الله عليه و آله

11- دوران تابعان

12- شيعيان در خدمت تمدن اسلامي

منبع:

راهنماي حقيقت، از صفحه 442 تا 453

عقايد: درس نوزدهم‌

موضوع:

مهدويت در اسلام

سرفصل‌ها:

1- مقدمه

2- مهدي پايه گذار حكومت واحد جهاني

3- خصوصيات مهدي عليه السلام در روايات

4- امام زمان از نسل كيست؟

5- امام زمان و تولد او

6- علت غيبت امام

7- بهره مردم در زمان غيبت

الف) پاسداري از آيين الهي

ب) تربيت منتظران آگاه

ج) نفوذ روحاني و ناپيدا

8- امام زمان و عمر طولاني

9- روش غيبي

10- روش طبيعي

11- تأخير در ظهور

12- آمادگي روحي

13- تكامل علوم و فرهنگ هاي انساني

14- تكامل وسايل ارتباط جمعي

15- پرورش نيروي انساني

منبع:

راهنماي حقيقت، از صفحه 459 تا 486

عقايد: درس بيستم‌

موضوع:

زيارت حضرت ابوطالب و مسائلي درباره آن

سرفصل‌ها:

1- زيارت قبر ابوطالب

2- شاهراه‌هاي سه‌گانه براي تشخيص عقيده

3- ذخائر علمي و ادبي ابوطالب

4- رفتار و كردار او در جامعه

5- وصيت ابوطالب هنگام مرگ

6- قضاوت بستگان

7- نظر دانشمندان شيعه در مورد ابوطالب

8- بررسي حديث ضحضاح

9- ديدگاه علماي اهل سنت در رابطه با ابوطالب

منبع:

راهنماي حقيقت، از صفحه 596 تا 402

عقايد: درس بيست و يكم‌

موضوع:

صحابه

سرفصل‌ها:

مقدمه

1- عدالت صحابه

2- عدالت صحابه در احاديث

3- عدالت صحابه در آينه تاريخ

4- حديث «اصحابي كالنجوم»

5- روايات صحابي

6- انتقاد از صحابه

7- امام علي عليه السلام و تأييد خلفا

8- دشنام و ناسزا

9- شجره ملعونه در قرآن

10- لعن در احاديث رسول خدا

منبع:

راهنماي حقيقت، از صفحه 625 تا 657

عقايد: درس بيست و دوم‌

موضوع:

مقامات اولياي الهي و قدرت هاي غيبي

سرفصل‌ها:

1- مقامات اوليا و قدرت هاي غيبي را چگونه توجيه مي‌كنيد؟

2- مقصود از كمال چيست؟

3- آثار بندگي و كمال نفساني

4- قرآن و كرامات اوليا

5- تصرف يوسف در مورد بازيابي بينايي پدر

6- قدرت نمايي ياران سليمان

7- قدرت نمايي سليمان

8- تصرف هاي حضرت مسيح

9- ولايت تكويني و مسأله غلو

10- خبرهاي غيبي

11- حضرت يوسف

12- خبرهاي غيبي خاتم صلي الله عليه و آله

13- خبر از سرنوشت يكي از خوارج

14- علي جان! شقي ترين افراد تو را مي‌كشد

15- ابوذر تنها مي‌ميرد

16- عمار را گروه ستمگر مي‌كشند

17- بر شتري سوار مي‌شوي و با علي نبرد مي‌كني

18- علي! تو با سه گروه نبرد مي‌كني

منبع:

راهنماي حقيقت، از صفحه 103 تا 122

عقايد: درس بيست و سوم‌

موضوع:

مسائل فقهيِ اختلافي، ميان شيعه و سني- وضو

سرفصل‌ها:

مقدمه

1- چگونگي شستن دست‌ها

2- مسح بر پا به جاي شستن

3- ريشه اختلاف

4- سلطه‌ها و حكومت‌ها

5- تقديم مصلحت انديشي بر ظاهر آيه

6- روايات مسح بر پاها از پيامبر گرامي صلي الله عليه و آله

منبع:

راهنماي حقيقت، از صفحه 489 تا 497

عقايد: درس بيست و چهارم‌

موضوع:

مسائل فقهي اختلافي (اذان، چگونگي نماز)

سرفصل‌ها:

1- «حَيَّ عَلَي خَيْرِ العَمَل» در اذان

2- شهادت به ولايت علي عليه السلام

3- شيعيان و نماز دست باز

4- كيفيت نماز پيامبر صلي الله عليه و آله

5- حديث ابي حُميد ساعدي

6- حديث حماد بن عيسي

7- آموزش نماز به كسي كه نماز صحيح نمي‌خواند

8- نظر ائمه اهل بيت عليهم السلام

منبع:

راهنماي حقيقت از صفحه 499 تا 414

عقايد: درس بيست و پنجم‌

موضوع:

سجده بر تربت و زمين

سرفصل‌ها:

1- سجده بر تربت

2- مرحله نخست: سجده بر زمين

3- خنك كردن سنگ‌ريزه‌ها در دست

4- فرمان خاك آلود كردن پيشاني (تتريب)

5- كشيدن دستار از زير پيشاني نمازگزار

6- جواز سجده بر حصير و بوريا

7- جواز سجده بر لباس به هنگام اضطرار

8- فلسفه سجده بر خاك در بيانات پيامبر صلي الله عليه و آله

9- راز سجده بر تربت امام حسين عليه السلام

10- جمع بين دو نماز

منبع:

راهنماي حقيقت، از صفحه 516 تا 529

عقايد: درس بيست و ششم‌

موضوع:

تقيه

سرفصل‌ها:

1- معناي تقيه

2- تقيه در قرآن

3- تقيه در روايات

4- تفاوت تقيه با نفاق

5- تقيه از ديدگاه شيعه

6- تقيه از ديدگاه اهل سنت

7- بيان حقيقت

منبع:

راهنماي حقيقت، از 580 تا 587

فصل هفتم: شناخت عربستان‌

اشاره

شناخت عربستان: (جلسه اول)

موضوع:

جغرافياي عربستان

سرفصل‌ها:

منابع:

شناخت عربستان: (جلسه دوم)

موضوع:

مشخصات ديگري از كشور عربستان

سرفصل‌ها:

منابع:

شناخت عربستان: (جلسه سوم)

موضوع:

اوضاع كشاورزي عربستان

سرفصل‌ها:

منابع:

شناخت عربستان: (جلسه چهارم)

موضوع:

اوضاع اقتصادي عربستان (1)

سرفصل‌ها:

منابع:

شناخت عربستان: (جلسه پنجم)

موضوع:

اوضاع اقتصادي عربستان (2)

سرفصل‌ها:

منابع:

شناخت عربستان: (جلسه ششم)

موضوع:

قواي سه‌گانه در عربستان

سرفصل‌ها:

منابع:

شناخت عربستان: (جلسه هفتم)

موضوع:

عضويت در پيمان‌هاي منطقه‌اي و بين المللي

سرفصل‌ها:

منابع:

شناخت عربستان: (جلسه هشتم)

موضوع:

مناسبات با آمريكا (1)

سرفصل‌ها:

منابع:

شناخت عربستان: (جلسه نهم)

موضوع:

مناسبات با آمريكا (2)

سرفصل‌ها:

منابع:

شناخت عربستان: (جلسه دهم)

موضوع:

اوضاع اجتماعي عربستان (1)

سرفصل‌ها:

منابع:

شناخت عربستان: (جلسه يازدهم)

موضوع:

اوضاع اجتماعي عربستان (2)

سرفصل‌ها:

منابع:

شناخت عربستان: (جلسه دوازدهم)

موضوع:

معرفي نهادهاي عربستان

سرفصل‌ها:

منابع:

شناخت عربستان: (جلسه سيزدهم)

موضوع:

مناسبات جمهوري اسلامي ايران و عربستان

سرفصل‌ها:

منابع:

فصل هشتم: مباحث سخنراني‌ها

اشاره

عناوين و سرفصل

مباحث عمومي

قبل از عزيمت

جلسات قبل از عزيمت: جلسه اوّل‌

موضوع:

اهمّيت سفر حج

سرفصل‌ها:

1- توفيق سفر، عنايت خداوند

2- لزوم شكرگزاري و پاسداري از اين نعمت

3- ويژگي‌هاي سفر حج و بهره‌هاي آن:

1- آمرزش گناهان

2- نورانيت

3- دستيابي به خير دنيا و آخرت

4- دستيابي به بهشت

5- آشنايي با آثار پيامبر خدا صلي الله عليه و آله

6- استجابت دعا

7- رفع فقر

8- دستيابي به سلامتي

و …

4- مشكلات سفر و لزوم تحمّل و بردباري در برابر مشكلات

5- آمادگي علمي

6- آمادگي روحي

7- آمادگي جسمي

8- ارائه برنامه‌هاي آينده

منبع:

1- آداب سفر حج

2- ره توشه حج دو جلدي، جلد اوّل، درس‌هاي پنجم و ششم

جلسات قبل از عزيمت: جلسه دوم‌

موضوع:

آداب سفر حج

سرفصل‌ها:

1- آمادگي روحي

2- توبه

3- توكل بر خدا

4- پرداخت ديون و حقوق مالي

5- توشه حلال

وسايل سفر، نگهداري از اموال

7- وصيّت

8- خداحافظي و حلاليت طلبي

9- دعا و نماز

10- صدقه

11- انتخاب همراه

12- كمك به همسفران

13- پرهيز از عجله و شتاب

14- رعايت حال كهنسالان و بيماران

و …

منبع:

كتاب آداب سفر حج

جلسات قبل از عزيمت: جلسه سوم‌

موضوع:

اهداف حج

سرفصل‌ها:

1- حج، عامل تقويت دين

2- حج، نشان و علم اسلام

3- حج و ايام اللَّه

4- حج و حفظ ميراث پيامبر

5- حج و امتحان الهي

6- تمرين خودسازي و پاكي

7- تمرين عبوديت

8- حج و وحدت امت اسلامي

9- ابعاد سياسي حج

10- ابعاد اقتصادي در منابع مربوط به آن

11- حج و اقتدار امت اسلامي

منبع:

ره توشه حج، دوجلدي، جلد اوّل، درس دوّم

جلسات قبل از عزيمت: جلسه چهارم‌

موضوع:

توبه

سرفصل‌ها:

1- معناي توبه

2- اهميت توبه

3- وجوب توبه

4- توبه در قرآن

5- توبه در احاديث

6- شرايط توبه

7- استغفار و معاني آن

عناوين و سرفصلهاي آموزشي حج تمتع؛؛ ص211

آثار توبه

1- محبوبيت پروردگار

2- پاكي از گناهان

3- سركوبي شيطان

4- بهره‌مندي از نعمت الهي

5- تبديل گناهان به نيكي‌ها

منبع:

ره توشه حج، دوجلدي، جلد اوّل، درس‌هاي هفتم و هشتم

جلسات قبل از عزيمت: جلسه پنجم‌

موضوع:

وصيت

سرفصل‌ها:

1- وصيّت و معناي آن

2- اهميت وصيت در آيات

3- اهميت وصيت در روايات

4- فلسفه وصيت

5- احكام شرعي وصيت

6- شرايط وصيت كننده

7- شرايط وصي

8- موارد وصيّت

9- نتيجه وصيّت

1- آمادگي براي مرگ

2- پيشگيري از بحران‌هاي خانوادگي و اختلافات

10- رعايت عدالت در وصيت

11- باقيات الصالحات

12- نگاه اسلام به دنيا و آخرت

منبع:

ره‌توشه حج، دوجلدي، جلد اوّل، درس نهم

جلسات قبل از عزيمت: جلسه ششم‌

موضوع:

شناخت عربستان

سرفصل‌ها:

1- جغرافياي جزيرة العرب

2- كشور عربستان، استان‌هاي اين كشور، مكه و مدينه

3- نوع حكومت و ويژگي‌هاي اين كشور

4- موقعيت اقتصادي عربستان

5- موقعيت سياسي عربستان

6- نقش عربستان در جهان اسلام

7- برخي از قوانين و مقررات عربستان

8- تاريخچه حاكمان و واليان در مكه

9- سمت امير الحاج وظايف و موقعيت آنان در طول تاريخ

منبع:

كتاب شناخت عربستان

جلسات قبل از عزيمت: جلسه هفتم‌

موضوع:

آداب معاشرت در سفر حج

سرفصل‌ها:

1- لزوم معاشرت با مردم

2- استحباب خوش‌رفتاري با مردم و همسفران

3- احترام به همسفران

4- خوش خلقي و كراهت اخم كردن بر همسفران

5- كمك و ياري همسفران

6- ابتدا به سلام

7- رعايت ادب در گفتار و رفتار

8- مصافحه و معانقه

9- سخاوت نسبت به همسفران

10- مدارا با همسفران

11- حيا و عفت در سفر

12- راستگويي

13- عفو و گذشت و فرو بردن خشم

14- سكوت و پرهيز از غيبت

15- پذيرش عذر

16- پرهيز از مجادله

17- پرهيز از سوء ظن

18- چشم‌پوشي از لغزش‌ها

19- پرهيز از سخن چيني

20- پرهيز از عيب‌جوئي

منبع:

1- آداب سفر حج

2- ره‌توشه حج، دو جلدي، جلد اوّل، درس‌هاي پنجم و ششم

جلسات قبل از عزيمت: جلسه هشتم‌

موضوع:

آشنايي با مذاهب عمده جهان اسلام

سرفصل‌ها:

1- تاريخ پيدايش مذاهب

2- مذاهب چهارگانه اهل سنت

3- مذهب حنفي و برخي عقايد آنان

4- مذهب مالكي و برخي عقايد آنان

5- مذهب حنبلي و برخي عقايد آنان

6- مذهب شافعي و برخي عقايد آنان

7- تفاوت‌هاي اين مذاهب با مذهب تشيع

8- كشورهاي اسلامي و مذاهب آنان

9- منابع مذاهب چهارگانه

منبع:

ره‌توشه حج، دوجلدي، جلد اوّل، درس سيزدهم

جلسات قبل از عزيمت: جلسه نهم‌

موضوع:

پيامبر اعظم و آشنايي با سيره آن حضرت

سرفصل‌ها:

1- نقش الگوهاي ديني در خودسازي

2- پيامبر خدا اسوه كامل

3- رفتار پيامبر در خانه

4- ساده زيستي پيامبر

6- آراستگي ظاهري آن حضرت

7- سخن گفتن آن حضرت

8- لباس و پوشش آن حضرت

9- خوردن و آشاميدن

10- ادب عبوديت آن حضرت

منبع:

اخلاق نبوي، تأليف آقاي جواد محدثي

جلسات قبل از عزيمت: جلسه دهم‌

موضوع:

اخلاق اسلامي

سرفصل‌ها:

1- تعريف اخلاق

2- علم اخلاق

3- تربيت و تعليم

4- اساس ارزش‌هاي اخلاقي

5- مفاهيم عام اخلاقي

1- توكل

2- تسليم

3- زهد

4- تقوا

5- صبر

6- احسان و …

6- قلمرو اخلاق اسلامي

1- اخلاق عملي

2- اخلاق خانواده

3- سياست و اخلاق

4- اخلاق و اقتصاد

5- اخلاق صنفي

7- روش‌هاي تربيت در اخلاق اسلامي

1- توبه

2- عبادت

3- تفكر

4- ذكر و خدا آگاهي

5- ايجاد محيط تربيتي مناسب

6- ارضاي صحيح غرائز

7- مشارطه، مراقبه، محاسبه، معاقبه

8- دوري از محرمات

9- خوف و رجاء

10- قناعت

11- تواضع

12- شكر

منبع:

آشنايي با اخلاق اسلامي

جلسات قبل از عزيمت: جلسه يازدهم‌

موضوع:

شناخت وهابيت

سرفصل‌ها:

1- محمد بن عبد الوهاب كيست؟

2- تأثير پذيري محمد بن عبد الوهاب از ابن تيميه

3- پيدايش وهابيت

4- منطقه درعيه زادگاه عبد الوهاب

5- عقايد وهابيان

6- عوامل خارجي در پيدايش وهابيان

7- پيوند وهابيت با حكومت عربستان

8- القاعده مولود وهابيت

9- شرايط كنوني وهابيان در جهان

10- شيوه‌هاي مقابله با عقايد و افكار منحرف آنان

منبع:

آيين وهابيت، تأليف آيةاللَّه سبحاني

وهابيت بر سر دوراهي، تأليف آيةاللَّه مكارم شيرازي

جلسات قبل از عزيمت: جلسه دوازدهم‌

موضوع:

آداب حضور در حرمين شريفين

سرفصل‌ها:

1- معناي ادب